abh06t.nrf.htm 1.2 MB

123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547548549550551552553554555556557558559560561562563564565566567568569570571572573574575576577578579580581582583584585586587588589590591592593594595596597598599600601602603604605606607608609610611612613614615616617618619620621622623624625626627628629630631632633634635636637638639640641642643644645646647648649650651652653654655656657658659660661662663664665666667668669670671672673674675676677678679680681682683684685686687688689690691692693694695696697698699700701702703704705706707708709710711712713714715716717718719720721722723724725726727728729730731732733734735736737738739740741742743744745746747748749750751752753754755756757758759760761762763764765766767768769770771772773774775776777778779780781782783784785786787788789790791792793794795796797798799800801802803804805806807808809810811812813814815816817818819820821822823824825826827828829830831832833834835836837838839840841842843844845846847848849850851852853854855856857858859860861862863864865866867868869870871872873874875876877878879880881882883884885886887888889890891892893894895896897898899900901902903904905906907908909910911912913914915916917918919920921922923924925926927928929930931932933934935936937938939940941942943944945946947948949950951952953954955956957958959960961962963964965966967968969970971972973974975976977978979980981982983984985986987988989990991992993994995996997998999100010011002100310041005100610071008100910101011101210131014101510161017101810191020102110221023102410251026102710281029103010311032103310341035103610371038103910401041104210431044104510461047104810491050105110521053105410551056105710581059106010611062106310641065106610671068106910701071107210731074107510761077107810791080108110821083108410851086108710881089109010911092109310941095109610971098109911001101110211031104110511061107110811091110111111121113111411151116111711181119112011211122112311241125112611271128112911301131113211331134113511361137113811391140114111421143114411451146114711481149115011511152115311541155115611571158115911601161116211631164116511661167116811691170117111721173117411751176117711781179118011811182118311841185118611871188118911901191119211931194119511961197119811991200120112021203120412051206120712081209121012111212121312141215121612171218121912201221122212231224122512261227122812291230123112321233123412351236123712381239124012411242124312441245124612471248124912501251125212531254125512561257125812591260126112621263126412651266126712681269127012711272127312741275127612771278127912801281128212831284128512861287128812891290129112921293129412951296129712981299130013011302130313041305130613071308130913101311131213131314131513161317131813191320132113221323132413251326132713281329133013311332133313341335133613371338133913401341134213431344134513461347134813491350135113521353135413551356135713581359136013611362136313641365136613671368136913701371137213731374137513761377137813791380138113821383138413851386138713881389139013911392139313941395139613971398139914001401140214031404140514061407140814091410141114121413141414151416141714181419142014211422142314241425142614271428142914301431143214331434143514361437143814391440144114421443144414451446144714481449145014511452145314541455145614571458145914601461146214631464146514661467146814691470147114721473147414751476147714781479148014811482148314841485148614871488148914901491149214931494149514961497149814991500150115021503150415051506150715081509151015111512151315141515151615171518151915201521152215231524152515261527152815291530153115321533153415351536153715381539154015411542154315441545154615471548154915501551155215531554155515561557155815591560156115621563156415651566156715681569157015711572157315741575157615771578157915801581158215831584158515861587158815891590159115921593159415951596159715981599160016011602160316041605160616071608160916101611161216131614161516161617161816191620162116221623162416251626162716281629163016311632163316341635163616371638163916401641164216431644164516461647164816491650165116521653165416551656165716581659166016611662166316641665166616671668166916701671167216731674167516761677167816791680168116821683168416851686168716881689169016911692169316941695169616971698169917001701170217031704170517061707170817091710171117121713171417151716171717181719172017211722172317241725172617271728172917301731173217331734173517361737173817391740174117421743174417451746174717481749175017511752175317541755175617571758175917601761176217631764176517661767176817691770177117721773177417751776177717781779178017811782178317841785178617871788178917901791179217931794179517961797179817991800180118021803180418051806180718081809181018111812181318141815181618171818181918201821182218231824182518261827182818291830183118321833183418351836183718381839184018411842184318441845184618471848184918501851185218531854185518561857185818591860186118621863186418651866186718681869187018711872187318741875187618771878187918801881188218831884188518861887188818891890189118921893189418951896189718981899190019011902190319041905190619071908190919101911191219131914191519161917191819191920192119221923192419251926192719281929193019311932193319341935193619371938193919401941194219431944194519461947194819491950195119521953195419551956195719581959196019611962196319641965196619671968196919701971197219731974197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025202620272028202920302031203220332034203520362037203820392040204120422043204420452046204720482049205020512052205320542055205620572058205920602061206220632064206520662067206820692070207120722073207420752076207720782079208020812082208320842085208620872088208920902091209220932094209520962097209820992100210121022103210421052106210721082109211021112112211321142115211621172118211921202121212221232124212521262127212821292130213121322133213421352136213721382139214021412142214321442145214621472148214921502151215221532154215521562157215821592160216121622163216421652166216721682169217021712172217321742175217621772178217921802181218221832184218521862187218821892190219121922193219421952196219721982199220022012202220322042205220622072208220922102211221222132214221522162217221822192220222122222223222422252226222722282229223022312232223322342235223622372238223922402241224222432244224522462247224822492250225122522253225422552256225722582259226022612262226322642265226622672268226922702271227222732274227522762277227822792280228122822283228422852286228722882289229022912292229322942295229622972298229923002301230223032304230523062307230823092310231123122313231423152316231723182319232023212322232323242325232623272328232923302331233223332334233523362337233823392340234123422343234423452346234723482349235023512352235323542355235623572358235923602361236223632364236523662367236823692370237123722373237423752376237723782379238023812382238323842385238623872388238923902391239223932394239523962397239823992400240124022403240424052406240724082409241024112412241324142415241624172418241924202421242224232424242524262427242824292430243124322433243424352436243724382439244024412442244324442445244624472448244924502451245224532454245524562457245824592460246124622463246424652466246724682469247024712472247324742475247624772478247924802481248224832484248524862487248824892490249124922493249424952496249724982499250025012502250325042505250625072508250925102511251225132514251525162517251825192520252125222523252425252526252725282529253025312532253325342535253625372538253925402541254225432544254525462547254825492550255125522553255425552556255725582559256025612562256325642565256625672568256925702571257225732574257525762577257825792580258125822583258425852586258725882589259025912592259325942595259625972598259926002601260226032604260526062607260826092610261126122613261426152616261726182619262026212622262326242625262626272628262926302631263226332634263526362637263826392640264126422643264426452646264726482649265026512652265326542655265626572658265926602661266226632664266526662667266826692670267126722673267426752676267726782679268026812682268326842685268626872688268926902691269226932694269526962697269826992700270127022703270427052706270727082709271027112712271327142715271627172718271927202721272227232724272527262727272827292730273127322733273427352736273727382739274027412742274327442745274627472748274927502751275227532754275527562757275827592760276127622763276427652766276727682769277027712772277327742775277627772778277927802781278227832784278527862787278827892790279127922793279427952796279727982799280028012802280328042805280628072808280928102811281228132814281528162817281828192820282128222823282428252826282728282829283028312832283328342835283628372838283928402841284228432844284528462847284828492850285128522853285428552856285728582859286028612862286328642865286628672868286928702871287228732874287528762877287828792880288128822883288428852886288728882889289028912892289328942895289628972898289929002901290229032904290529062907290829092910291129122913291429152916291729182919292029212922292329242925292629272928292929302931293229332934293529362937293829392940294129422943294429452946294729482949295029512952295329542955295629572958295929602961296229632964296529662967296829692970297129722973297429752976297729782979298029812982298329842985298629872988298929902991299229932994299529962997299829993000300130023003300430053006300730083009301030113012301330143015301630173018301930203021302230233024302530263027302830293030303130323033303430353036303730383039304030413042304330443045304630473048304930503051305230533054305530563057305830593060306130623063306430653066306730683069307030713072307330743075307630773078307930803081308230833084308530863087308830893090309130923093309430953096309730983099310031013102310331043105310631073108310931103111311231133114311531163117311831193120312131223123312431253126312731283129313031313132313331343135313631373138313931403141314231433144314531463147314831493150315131523153315431553156315731583159316031613162316331643165316631673168316931703171317231733174317531763177317831793180318131823183318431853186318731883189319031913192319331943195319631973198319932003201320232033204320532063207320832093210321132123213321432153216321732183219322032213222322332243225322632273228322932303231323232333234323532363237323832393240324132423243324432453246324732483249325032513252325332543255325632573258325932603261326232633264326532663267326832693270327132723273327432753276327732783279328032813282328332843285328632873288328932903291329232933294329532963297329832993300330133023303330433053306330733083309331033113312331333143315331633173318331933203321332233233324332533263327332833293330333133323333333433353336333733383339334033413342334333443345334633473348334933503351335233533354335533563357335833593360336133623363336433653366336733683369337033713372337333743375337633773378337933803381338233833384338533863387338833893390339133923393339433953396339733983399340034013402340334043405340634073408340934103411341234133414341534163417341834193420342134223423342434253426342734283429343034313432343334343435343634373438343934403441344234433444344534463447344834493450345134523453345434553456345734583459346034613462346334643465346634673468346934703471347234733474347534763477347834793480348134823483348434853486348734883489349034913492349334943495349634973498349935003501350235033504350535063507350835093510351135123513351435153516351735183519352035213522352335243525352635273528352935303531353235333534353535363537353835393540354135423543354435453546354735483549355035513552355335543555355635573558355935603561356235633564356535663567356835693570357135723573357435753576357735783579358035813582358335843585358635873588358935903591359235933594359535963597359835993600360136023603360436053606360736083609361036113612361336143615361636173618361936203621362236233624362536263627362836293630363136323633363436353636363736383639364036413642364336443645364636473648364936503651365236533654365536563657365836593660366136623663366436653666366736683669367036713672367336743675367636773678367936803681368236833684368536863687368836893690369136923693369436953696369736983699370037013702370337043705370637073708370937103711371237133714371537163717371837193720372137223723372437253726372737283729373037313732373337343735373637373738373937403741374237433744374537463747374837493750375137523753375437553756375737583759376037613762376337643765376637673768376937703771377237733774377537763777377837793780378137823783378437853786378737883789379037913792379337943795379637973798379938003801380238033804380538063807380838093810381138123813381438153816381738183819382038213822382338243825382638273828382938303831383238333834383538363837383838393840384138423843384438453846384738483849385038513852385338543855385638573858385938603861386238633864386538663867386838693870387138723873387438753876387738783879388038813882388338843885388638873888388938903891389238933894389538963897389838993900390139023903390439053906390739083909391039113912391339143915391639173918391939203921392239233924392539263927392839293930393139323933393439353936393739383939394039413942394339443945394639473948394939503951395239533954395539563957395839593960396139623963396439653966396739683969397039713972397339743975397639773978397939803981398239833984398539863987398839893990399139923993399439953996399739983999400040014002400340044005400640074008400940104011401240134014401540164017401840194020402140224023402440254026402740284029403040314032403340344035403640374038403940404041404240434044404540464047404840494050405140524053405440554056405740584059406040614062406340644065406640674068406940704071407240734074407540764077407840794080408140824083408440854086408740884089409040914092409340944095409640974098409941004101410241034104410541064107410841094110411141124113411441154116411741184119412041214122412341244125412641274128412941304131413241334134413541364137413841394140414141424143414441454146414741484149415041514152415341544155415641574158415941604161416241634164416541664167416841694170417141724173417441754176417741784179418041814182418341844185418641874188418941904191419241934194419541964197419841994200420142024203420442054206420742084209421042114212421342144215421642174218421942204221422242234224422542264227422842294230423142324233423442354236423742384239424042414242424342444245424642474248424942504251425242534254425542564257425842594260426142624263426442654266426742684269427042714272427342744275427642774278427942804281428242834284428542864287428842894290429142924293429442954296429742984299430043014302430343044305430643074308430943104311431243134314431543164317431843194320432143224323432443254326432743284329433043314332433343344335433643374338433943404341434243434344434543464347434843494350435143524353435443554356435743584359436043614362436343644365436643674368436943704371437243734374437543764377437843794380438143824383438443854386438743884389439043914392439343944395439643974398439944004401440244034404440544064407440844094410441144124413441444154416441744184419442044214422442344244425442644274428442944304431443244334434443544364437443844394440444144424443444444454446444744484449445044514452445344544455445644574458445944604461446244634464446544664467446844694470447144724473447444754476447744784479448044814482448344844485448644874488448944904491449244934494449544964497449844994500450145024503450445054506450745084509451045114512451345144515451645174518451945204521452245234524452545264527452845294530453145324533453445354536453745384539454045414542454345444545454645474548454945504551455245534554455545564557455845594560456145624563456445654566456745684569457045714572457345744575457645774578457945804581458245834584458545864587458845894590459145924593459445954596459745984599460046014602460346044605460646074608460946104611461246134614461546164617461846194620462146224623462446254626462746284629463046314632463346344635463646374638463946404641464246434644464546464647464846494650465146524653465446554656465746584659466046614662466346644665466646674668466946704671467246734674467546764677467846794680468146824683468446854686468746884689469046914692469346944695469646974698469947004701470247034704470547064707470847094710471147124713471447154716471747184719472047214722472347244725472647274728472947304731473247334734473547364737473847394740474147424743474447454746474747484749475047514752475347544755475647574758475947604761476247634764476547664767476847694770477147724773477447754776477747784779478047814782478347844785478647874788478947904791479247934794479547964797479847994800480148024803480448054806480748084809481048114812481348144815481648174818481948204821482248234824482548264827482848294830483148324833483448354836483748384839484048414842484348444845484648474848484948504851485248534854485548564857485848594860486148624863486448654866486748684869487048714872487348744875487648774878487948804881488248834884488548864887488848894890489148924893489448954896489748984899490049014902490349044905490649074908490949104911491249134914491549164917491849194920492149224923492449254926492749284929493049314932493349344935493649374938493949404941494249434944494549464947494849494950495149524953495449554956495749584959496049614962496349644965496649674968496949704971497249734974497549764977497849794980498149824983498449854986498749884989499049914992499349944995499649974998499950005001500250035004500550065007500850095010501150125013501450155016501750185019502050215022502350245025502650275028502950305031503250335034503550365037503850395040504150425043504450455046504750485049505050515052505350545055505650575058505950605061506250635064506550665067506850695070507150725073507450755076507750785079508050815082508350845085508650875088508950905091509250935094509550965097509850995100510151025103510451055106510751085109511051115112511351145115511651175118511951205121512251235124512551265127512851295130513151325133513451355136513751385139514051415142514351445145514651475148514951505151515251535154515551565157515851595160516151625163516451655166516751685169517051715172517351745175517651775178517951805181518251835184518551865187518851895190519151925193519451955196519751985199520052015202520352045205520652075208520952105211521252135214521552165217521852195220522152225223522452255226522752285229523052315232523352345235523652375238523952405241524252435244524552465247524852495250525152525253525452555256525752585259526052615262526352645265526652675268526952705271527252735274527552765277527852795280528152825283528452855286528752885289529052915292529352945295529652975298529953005301530253035304530553065307530853095310531153125313531453155316531753185319532053215322532353245325532653275328532953305331533253335334533553365337533853395340534153425343534453455346534753485349535053515352535353545355535653575358535953605361536253635364536553665367536853695370537153725373537453755376537753785379538053815382538353845385538653875388538953905391539253935394539553965397539853995400540154025403540454055406540754085409541054115412541354145415541654175418541954205421542254235424542554265427542854295430543154325433543454355436543754385439544054415442544354445445544654475448544954505451545254535454545554565457545854595460546154625463546454655466546754685469547054715472547354745475547654775478547954805481548254835484548554865487548854895490549154925493549454955496549754985499550055015502550355045505550655075508550955105511551255135514551555165517551855195520552155225523552455255526552755285529553055315532553355345535553655375538553955405541554255435544554555465547554855495550555155525553555455555556555755585559556055615562556355645565556655675568556955705571557255735574557555765577557855795580558155825583558455855586558755885589559055915592559355945595559655975598559956005601560256035604560556065607560856095610561156125613561456155616561756185619562056215622562356245625562656275628562956305631563256335634563556365637563856395640564156425643564456455646564756485649565056515652565356545655565656575658565956605661566256635664566556665667566856695670567156725673567456755676567756785679568056815682568356845685568656875688568956905691569256935694569556965697569856995700570157025703570457055706570757085709571057115712571357145715571657175718571957205721572257235724572557265727572857295730573157325733573457355736573757385739574057415742574357445745574657475748574957505751575257535754575557565757575857595760576157625763576457655766576757685769577057715772577357745775577657775778577957805781578257835784578557865787578857895790579157925793579457955796579757985799580058015802580358045805580658075808580958105811581258135814581558165817581858195820582158225823582458255826582758285829583058315832583358345835583658375838583958405841584258435844584558465847584858495850585158525853585458555856585758585859586058615862586358645865586658675868586958705871587258735874587558765877587858795880588158825883588458855886588758885889589058915892589358945895589658975898589959005901590259035904590559065907590859095910591159125913591459155916591759185919592059215922592359245925592659275928592959305931593259335934593559365937593859395940594159425943594459455946594759485949595059515952595359545955595659575958595959605961596259635964596559665967596859695970597159725973597459755976597759785979598059815982598359845985598659875988598959905991599259935994599559965997599859996000600160026003600460056006600760086009601060116012601360146015601660176018601960206021602260236024602560266027602860296030603160326033603460356036603760386039604060416042604360446045604660476048604960506051605260536054605560566057605860596060606160626063606460656066606760686069607060716072607360746075607660776078607960806081608260836084608560866087608860896090609160926093609460956096609760986099610061016102610361046105610661076108610961106111611261136114611561166117611861196120612161226123612461256126612761286129613061316132613361346135613661376138613961406141614261436144614561466147614861496150615161526153615461556156615761586159616061616162616361646165616661676168616961706171617261736174617561766177617861796180618161826183618461856186618761886189619061916192619361946195619661976198619962006201620262036204620562066207620862096210621162126213621462156216621762186219622062216222622362246225622662276228622962306231623262336234623562366237623862396240624162426243624462456246624762486249625062516252625362546255625662576258625962606261626262636264626562666267626862696270627162726273627462756276627762786279628062816282628362846285628662876288628962906291629262936294629562966297629862996300630163026303630463056306630763086309631063116312631363146315631663176318631963206321632263236324632563266327632863296330633163326333633463356336633763386339634063416342634363446345634663476348634963506351635263536354635563566357635863596360636163626363636463656366636763686369637063716372637363746375637663776378637963806381638263836384638563866387638863896390639163926393639463956396639763986399640064016402640364046405640664076408640964106411641264136414641564166417641864196420642164226423642464256426642764286429643064316432643364346435643664376438643964406441644264436444644564466447644864496450645164526453645464556456645764586459646064616462646364646465646664676468646964706471647264736474647564766477647864796480648164826483648464856486648764886489649064916492649364946495649664976498649965006501650265036504650565066507650865096510651165126513651465156516651765186519652065216522652365246525652665276528652965306531653265336534653565366537653865396540654165426543654465456546654765486549655065516552655365546555655665576558655965606561656265636564656565666567656865696570657165726573657465756576657765786579658065816582658365846585658665876588658965906591659265936594659565966597659865996600660166026603660466056606660766086609661066116612661366146615661666176618661966206621662266236624662566266627662866296630663166326633663466356636663766386639664066416642664366446645664666476648664966506651665266536654665566566657665866596660666166626663666466656666666766686669667066716672667366746675667666776678667966806681668266836684668566866687668866896690669166926693669466956696669766986699670067016702670367046705670667076708670967106711671267136714671567166717671867196720672167226723672467256726672767286729673067316732673367346735673667376738673967406741674267436744674567466747674867496750675167526753675467556756675767586759676067616762676367646765676667676768676967706771677267736774677567766777677867796780678167826783678467856786678767886789679067916792679367946795679667976798679968006801680268036804680568066807680868096810681168126813681468156816681768186819682068216822682368246825682668276828682968306831683268336834683568366837683868396840684168426843684468456846684768486849685068516852685368546855685668576858685968606861686268636864686568666867686868696870687168726873687468756876687768786879688068816882688368846885688668876888688968906891689268936894689568966897689868996900690169026903690469056906690769086909691069116912691369146915691669176918691969206921692269236924692569266927692869296930693169326933693469356936693769386939694069416942694369446945694669476948694969506951695269536954695569566957695869596960696169626963696469656966696769686969697069716972697369746975697669776978697969806981698269836984698569866987698869896990699169926993699469956996699769986999700070017002700370047005700670077008700970107011701270137014701570167017701870197020702170227023702470257026702770287029703070317032703370347035703670377038703970407041704270437044704570467047704870497050705170527053705470557056705770587059706070617062706370647065706670677068706970707071707270737074707570767077707870797080708170827083708470857086708770887089709070917092709370947095709670977098709971007101710271037104710571067107710871097110711171127113711471157116711771187119712071217122712371247125712671277128712971307131713271337134713571367137713871397140714171427143714471457146714771487149715071517152715371547155715671577158715971607161716271637164716571667167716871697170717171727173717471757176717771787179718071817182718371847185718671877188718971907191719271937194719571967197719871997200720172027203720472057206720772087209721072117212721372147215721672177218721972207221722272237224722572267227722872297230723172327233723472357236723772387239724072417242724372447245724672477248724972507251725272537254725572567257725872597260726172627263726472657266726772687269727072717272727372747275727672777278727972807281728272837284728572867287728872897290729172927293729472957296729772987299730073017302730373047305730673077308730973107311731273137314731573167317731873197320732173227323732473257326732773287329733073317332733373347335733673377338733973407341734273437344734573467347734873497350735173527353735473557356735773587359736073617362736373647365736673677368736973707371737273737374737573767377737873797380738173827383738473857386738773887389739073917392739373947395739673977398739974007401740274037404740574067407740874097410741174127413741474157416741774187419742074217422742374247425742674277428742974307431743274337434743574367437743874397440744174427443744474457446744774487449745074517452745374547455745674577458745974607461746274637464746574667467746874697470747174727473747474757476747774787479748074817482748374847485748674877488748974907491749274937494749574967497749874997500750175027503750475057506750775087509751075117512751375147515751675177518751975207521752275237524752575267527752875297530753175327533753475357536753775387539754075417542754375447545754675477548754975507551755275537554755575567557755875597560756175627563756475657566756775687569757075717572757375747575757675777578757975807581758275837584758575867587758875897590759175927593759475957596759775987599760076017602760376047605760676077608760976107611761276137614761576167617761876197620762176227623762476257626762776287629763076317632763376347635763676377638763976407641764276437644764576467647764876497650765176527653765476557656765776587659766076617662766376647665766676677668766976707671767276737674767576767677767876797680768176827683768476857686768776887689769076917692769376947695769676977698769977007701770277037704770577067707770877097710771177127713771477157716771777187719772077217722772377247725772677277728772977307731773277337734773577367737773877397740774177427743774477457746774777487749775077517752775377547755775677577758775977607761776277637764776577667767776877697770777177727773777477757776777777787779778077817782778377847785778677877788778977907791779277937794779577967797779877997800780178027803780478057806780778087809781078117812781378147815781678177818781978207821782278237824782578267827782878297830783178327833783478357836783778387839784078417842784378447845784678477848784978507851785278537854785578567857785878597860786178627863786478657866786778687869787078717872787378747875787678777878787978807881788278837884788578867887788878897890789178927893789478957896789778987899790079017902790379047905790679077908790979107911791279137914791579167917791879197920792179227923792479257926792779287929793079317932793379347935793679377938793979407941794279437944794579467947794879497950795179527953795479557956795779587959796079617962796379647965796679677968796979707971797279737974797579767977797879797980798179827983798479857986798779887989799079917992799379947995799679977998799980008001800280038004800580068007800880098010801180128013801480158016801780188019802080218022802380248025802680278028802980308031803280338034803580368037803880398040804180428043804480458046804780488049805080518052805380548055805680578058805980608061806280638064806580668067806880698070807180728073807480758076807780788079808080818082808380848085808680878088808980908091809280938094809580968097809880998100810181028103810481058106810781088109811081118112811381148115811681178118811981208121812281238124812581268127812881298130813181328133813481358136813781388139814081418142814381448145814681478148814981508151815281538154815581568157815881598160816181628163816481658166816781688169817081718172817381748175817681778178817981808181818281838184818581868187818881898190819181928193819481958196819781988199820082018202820382048205820682078208820982108211821282138214821582168217821882198220822182228223822482258226822782288229823082318232823382348235823682378238823982408241824282438244824582468247824882498250825182528253825482558256825782588259826082618262826382648265826682678268826982708271827282738274827582768277827882798280828182828283828482858286828782888289829082918292829382948295829682978298829983008301830283038304830583068307830883098310831183128313831483158316831783188319832083218322832383248325832683278328832983308331833283338334833583368337833883398340834183428343834483458346834783488349835083518352835383548355835683578358835983608361836283638364836583668367836883698370837183728373837483758376837783788379838083818382838383848385838683878388838983908391839283938394839583968397839883998400840184028403840484058406840784088409841084118412841384148415841684178418841984208421842284238424842584268427842884298430843184328433843484358436843784388439844084418442844384448445844684478448844984508451845284538454845584568457845884598460846184628463846484658466846784688469847084718472847384748475847684778478847984808481848284838484848584868487848884898490849184928493849484958496849784988499850085018502850385048505850685078508850985108511851285138514851585168517851885198520852185228523852485258526852785288529853085318532853385348535853685378538853985408541854285438544854585468547854885498550855185528553855485558556855785588559856085618562856385648565856685678568856985708571857285738574857585768577857885798580858185828583858485858586858785888589859085918592859385948595859685978598859986008601860286038604860586068607860886098610861186128613861486158616861786188619862086218622862386248625862686278628862986308631863286338634863586368637863886398640864186428643864486458646864786488649865086518652865386548655865686578658865986608661866286638664866586668667866886698670867186728673867486758676867786788679868086818682868386848685868686878688868986908691869286938694869586968697869886998700870187028703870487058706870787088709871087118712871387148715871687178718871987208721872287238724872587268727872887298730873187328733873487358736873787388739874087418742874387448745874687478748874987508751875287538754875587568757875887598760876187628763876487658766876787688769877087718772877387748775877687778778877987808781878287838784878587868787878887898790879187928793879487958796879787988799880088018802880388048805880688078808880988108811881288138814881588168817881888198820882188228823882488258826882788288829883088318832883388348835883688378838883988408841884288438844884588468847884888498850885188528853885488558856885788588859886088618862886388648865886688678868886988708871887288738874887588768877887888798880888188828883888488858886888788888889889088918892889388948895889688978898889989008901890289038904890589068907890889098910891189128913891489158916891789188919892089218922892389248925892689278928892989308931893289338934893589368937893889398940894189428943894489458946894789488949895089518952895389548955895689578958895989608961896289638964896589668967896889698970897189728973897489758976897789788979898089818982898389848985898689878988898989908991899289938994899589968997899889999000900190029003900490059006900790089009901090119012901390149015901690179018901990209021902290239024902590269027902890299030903190329033903490359036903790389039904090419042904390449045904690479048904990509051905290539054905590569057905890599060906190629063906490659066906790689069907090719072907390749075907690779078907990809081908290839084908590869087908890899090909190929093909490959096909790989099910091019102910391049105910691079108910991109111911291139114911591169117911891199120912191229123912491259126912791289129913091319132913391349135913691379138913991409141914291439144914591469147914891499150915191529153915491559156915791589159916091619162916391649165916691679168916991709171917291739174917591769177917891799180918191829183918491859186918791889189919091919192919391949195919691979198919992009201920292039204920592069207920892099210921192129213921492159216921792189219922092219222922392249225922692279228922992309231923292339234923592369237923892399240924192429243924492459246924792489249925092519252925392549255925692579258925992609261926292639264926592669267926892699270927192729273927492759276927792789279928092819282928392849285928692879288928992909291929292939294929592969297929892999300930193029303930493059306930793089309931093119312931393149315931693179318931993209321932293239324932593269327932893299330933193329333933493359336933793389339934093419342934393449345934693479348934993509351935293539354935593569357935893599360936193629363936493659366936793689369937093719372937393749375937693779378937993809381938293839384938593869387938893899390939193929393939493959396939793989399940094019402940394049405940694079408940994109411941294139414941594169417941894199420942194229423942494259426942794289429943094319432943394349435943694379438943994409441944294439444944594469447944894499450945194529453945494559456945794589459946094619462946394649465946694679468946994709471947294739474947594769477947894799480948194829483948494859486948794889489949094919492949394949495949694979498949995009501950295039504950595069507950895099510951195129513951495159516951795189519952095219522952395249525952695279528952995309531953295339534953595369537953895399540954195429543954495459546954795489549955095519552955395549555955695579558955995609561956295639564956595669567956895699570957195729573957495759576957795789579958095819582958395849585958695879588958995909591959295939594959595969597959895999600960196029603960496059606960796089609961096119612961396149615961696179618961996209621962296239624962596269627962896299630963196329633963496359636963796389639964096419642964396449645964696479648964996509651965296539654965596569657965896599660966196629663966496659666966796689669967096719672967396749675967696779678967996809681968296839684968596869687968896899690969196929693969496959696969796989699970097019702970397049705970697079708970997109711971297139714971597169717971897199720972197229723972497259726972797289729973097319732973397349735973697379738973997409741974297439744974597469747974897499750975197529753975497559756975797589759976097619762976397649765976697679768976997709771977297739774977597769777977897799780978197829783978497859786978797889789979097919792979397949795979697979798979998009801980298039804980598069807980898099810981198129813981498159816981798189819982098219822982398249825982698279828982998309831983298339834983598369837983898399840984198429843984498459846984798489849985098519852985398549855985698579858985998609861986298639864986598669867986898699870987198729873987498759876987798789879988098819882988398849885988698879888988998909891989298939894989598969897989898999900990199029903990499059906990799089909991099119912991399149915991699179918991999209921992299239924992599269927992899299930993199329933993499359936993799389939994099419942994399449945994699479948994999509951995299539954995599569957995899599960996199629963996499659966996799689969997099719972997399749975997699779978997999809981998299839984998599869987998899899990999199929993999499959996999799989999100001000110002100031000410005100061000710008100091001010011100121001310014100151001610017100181001910020100211002210023100241002510026100271002810029100301003110032100331003410035100361003710038100391004010041100421004310044100451004610047100481004910050100511005210053100541005510056100571005810059100601006110062100631006410065100661006710068100691007010071100721007310074100751007610077100781007910080100811008210083100841008510086100871008810089100901009110092100931009410095100961009710098100991010010101101021010310104101051010610107101081010910110101111011210113101141011510116101171011810119101201012110122101231012410125101261012710128101291013010131101321013310134101351013610137101381013910140101411014210143101441014510146101471014810149101501015110152101531015410155101561015710158101591016010161101621016310164101651016610167101681016910170101711017210173101741017510176101771017810179101801018110182101831018410185101861018710188101891019010191101921019310194101951019610197101981019910200102011020210203102041020510206102071020810209102101021110212102131021410215102161021710218102191022010221102221022310224102251022610227102281022910230102311023210233102341023510236102371023810239102401024110242102431024410245102461024710248102491025010251102521025310254102551025610257102581025910260102611026210263102641026510266102671026810269102701027110272102731027410275102761027710278102791028010281102821028310284102851028610287102881028910290102911029210293102941029510296102971029810299103001030110302103031030410305103061030710308103091031010311103121031310314103151031610317103181031910320103211032210323103241032510326103271032810329103301033110332103331033410335103361033710338103391034010341103421034310344103451034610347103481034910350103511035210353103541035510356103571035810359103601036110362103631036410365103661036710368103691037010371103721037310374103751037610377103781037910380103811038210383103841038510386103871038810389103901039110392103931039410395103961039710398103991040010401104021040310404104051040610407104081040910410104111041210413104141041510416104171041810419104201042110422104231042410425104261042710428104291043010431104321043310434104351043610437104381043910440104411044210443104441044510446104471044810449104501045110452104531045410455104561045710458104591046010461104621046310464104651046610467104681046910470104711047210473104741047510476104771047810479104801048110482104831048410485104861048710488104891049010491104921049310494104951049610497104981049910500105011050210503105041050510506105071050810509105101051110512105131051410515105161051710518105191052010521105221052310524105251052610527105281052910530105311053210533105341053510536105371053810539105401054110542105431054410545105461054710548105491055010551105521055310554105551055610557105581055910560105611056210563105641056510566105671056810569105701057110572105731057410575105761057710578105791058010581105821058310584105851058610587105881058910590105911059210593105941059510596105971059810599106001060110602106031060410605106061060710608106091061010611106121061310614106151061610617106181061910620106211062210623106241062510626106271062810629106301063110632106331063410635106361063710638106391064010641106421064310644106451064610647106481064910650106511065210653106541065510656106571065810659106601066110662106631066410665106661066710668106691067010671106721067310674106751067610677106781067910680106811068210683106841068510686106871068810689106901069110692106931069410695106961069710698106991070010701107021070310704107051070610707107081070910710107111071210713107141071510716107171071810719107201072110722107231072410725107261072710728107291073010731107321073310734107351073610737107381073910740107411074210743107441074510746107471074810749107501075110752107531075410755107561075710758107591076010761107621076310764107651076610767107681076910770107711077210773107741077510776107771077810779107801078110782107831078410785107861078710788107891079010791107921079310794107951079610797107981079910800108011080210803108041080510806108071080810809108101081110812108131081410815108161081710818108191082010821108221082310824108251082610827108281082910830108311083210833108341083510836108371083810839108401084110842108431084410845108461084710848108491085010851108521085310854108551085610857108581085910860108611086210863108641086510866108671086810869108701087110872108731087410875108761087710878108791088010881108821088310884108851088610887108881088910890108911089210893108941089510896108971089810899109001090110902109031090410905109061090710908109091091010911109121091310914109151091610917109181091910920109211092210923109241092510926109271092810929109301093110932109331093410935109361093710938109391094010941109421094310944109451094610947109481094910950109511095210953109541095510956109571095810959109601096110962109631096410965109661096710968109691097010971109721097310974109751097610977109781097910980109811098210983109841098510986109871098810989109901099110992109931099410995109961099710998109991100011001110021100311004110051100611007110081100911010110111101211013110141101511016110171101811019110201102111022110231102411025110261102711028110291103011031110321103311034110351103611037110381103911040110411104211043110441104511046110471104811049110501105111052110531105411055110561105711058110591106011061110621106311064110651106611067110681106911070110711107211073110741107511076110771107811079110801108111082110831108411085110861108711088110891109011091110921109311094110951109611097110981109911100111011110211103111041110511106111071110811109111101111111112111131111411115111161111711118111191112011121111221112311124111251112611127111281112911130111311113211133111341113511136111371113811139111401114111142111431114411145111461114711148111491115011151111521115311154111551115611157111581115911160111611116211163111641116511166111671116811169111701117111172111731117411175111761117711178111791118011181111821118311184111851118611187111881118911190111911119211193111941119511196111971119811199112001120111202112031120411205112061120711208112091121011211112121121311214112151121611217112181121911220112211122211223112241122511226112271122811229112301123111232112331123411235112361123711238112391124011241112421124311244112451124611247112481124911250112511125211253112541125511256112571125811259112601126111262112631126411265112661126711268112691127011271112721127311274112751127611277112781127911280112811128211283112841128511286112871128811289112901129111292112931129411295112961129711298112991130011301113021130311304113051130611307113081130911310113111131211313113141131511316113171131811319113201132111322113231132411325113261132711328113291133011331113321133311334113351133611337113381133911340113411134211343113441134511346113471134811349113501135111352113531135411355113561135711358113591136011361113621136311364113651136611367113681136911370113711137211373113741137511376113771137811379113801138111382113831138411385113861138711388113891139011391113921139311394113951139611397113981139911400114011140211403114041140511406114071140811409114101141111412114131141411415114161141711418114191142011421114221142311424114251142611427114281142911430114311143211433114341143511436114371143811439114401144111442114431144411445114461144711448114491145011451114521145311454114551145611457114581145911460114611146211463114641146511466114671146811469114701147111472114731147411475114761147711478114791148011481114821148311484114851148611487114881148911490114911149211493114941149511496114971149811499115001150111502115031150411505115061150711508115091151011511115121151311514115151151611517115181151911520115211152211523115241152511526115271152811529115301153111532115331153411535115361153711538115391154011541115421154311544115451154611547115481154911550115511155211553115541155511556115571155811559115601156111562115631156411565115661156711568115691157011571115721157311574115751157611577115781157911580115811158211583115841158511586115871158811589115901159111592115931159411595115961159711598115991160011601116021160311604116051160611607116081160911610116111161211613116141161511616116171161811619116201162111622116231162411625116261162711628116291163011631116321163311634116351163611637116381163911640116411164211643116441164511646116471164811649116501165111652116531165411655116561165711658116591166011661116621166311664116651166611667116681166911670116711167211673116741167511676116771167811679116801168111682116831168411685116861168711688116891169011691116921169311694116951169611697116981169911700117011170211703117041170511706117071170811709117101171111712117131171411715117161171711718117191172011721117221172311724117251172611727117281172911730117311173211733117341173511736117371173811739117401174111742117431174411745117461174711748117491175011751117521175311754117551175611757117581175911760117611176211763117641176511766117671176811769117701177111772117731177411775117761177711778117791178011781117821178311784117851178611787117881178911790117911179211793117941179511796117971179811799118001180111802118031180411805118061180711808118091181011811118121181311814118151181611817118181181911820118211182211823118241182511826118271182811829118301183111832118331183411835118361183711838118391184011841118421184311844118451184611847118481184911850118511185211853118541185511856118571185811859118601186111862118631186411865118661186711868118691187011871118721187311874118751187611877118781187911880118811188211883118841188511886118871188811889118901189111892118931189411895118961189711898118991190011901119021190311904119051190611907119081190911910119111191211913119141191511916119171191811919119201192111922119231192411925119261192711928119291193011931119321193311934119351193611937119381193911940119411194211943119441194511946119471194811949119501195111952119531195411955119561195711958119591196011961119621196311964119651196611967119681196911970119711197211973119741197511976119771197811979119801198111982119831198411985119861198711988119891199011991119921199311994119951199611997119981199912000120011200212003120041200512006120071200812009120101201112012120131201412015120161201712018120191202012021120221202312024120251202612027120281202912030120311203212033120341203512036120371203812039120401204112042120431204412045120461204712048120491205012051120521205312054120551205612057120581205912060120611206212063120641206512066120671206812069120701207112072120731207412075120761207712078120791208012081120821208312084120851208612087120881208912090120911209212093120941209512096120971209812099121001210112102121031210412105121061210712108121091211012111121121211312114121151211612117121181211912120121211212212123121241212512126121271212812129121301213112132121331213412135121361213712138121391214012141121421214312144121451214612147121481214912150121511215212153121541215512156121571215812159121601216112162121631216412165121661216712168121691217012171121721217312174121751217612177121781217912180121811218212183121841218512186121871218812189121901219112192121931219412195121961219712198121991220012201122021220312204122051220612207122081220912210122111221212213122141221512216122171221812219122201222112222122231222412225122261222712228122291223012231122321223312234122351223612237122381223912240122411224212243122441224512246122471224812249122501225112252122531225412255122561225712258122591226012261122621226312264122651226612267122681226912270122711227212273122741227512276122771227812279122801228112282122831228412285122861228712288122891229012291122921229312294122951229612297122981229912300123011230212303123041230512306123071230812309123101231112312123131231412315123161231712318123191232012321123221232312324123251232612327123281232912330123311233212333123341233512336123371233812339123401234112342123431234412345123461234712348123491235012351123521235312354123551235612357123581235912360123611236212363123641236512366123671236812369123701237112372123731237412375123761237712378123791238012381123821238312384123851238612387123881238912390123911239212393123941239512396123971239812399124001240112402124031240412405124061240712408124091241012411124121241312414124151241612417124181241912420124211242212423124241242512426124271242812429124301243112432124331243412435124361243712438124391244012441124421244312444124451244612447124481244912450124511245212453124541245512456124571245812459124601246112462124631246412465124661246712468124691247012471124721247312474124751247612477124781247912480124811248212483124841248512486124871248812489124901249112492124931249412495124961249712498124991250012501125021250312504125051250612507125081250912510125111251212513125141251512516125171251812519125201252112522125231252412525125261252712528125291253012531125321253312534125351253612537125381253912540125411254212543125441254512546125471254812549125501255112552125531255412555125561255712558125591256012561125621256312564125651256612567125681256912570125711257212573125741257512576125771257812579125801258112582125831258412585125861258712588125891259012591125921259312594125951259612597125981259912600126011260212603126041260512606126071260812609126101261112612126131261412615126161261712618126191262012621126221262312624126251262612627126281262912630126311263212633126341263512636126371263812639126401264112642126431264412645126461264712648126491265012651126521265312654126551265612657126581265912660126611266212663126641266512666126671266812669126701267112672126731267412675126761267712678126791268012681126821268312684126851268612687126881268912690126911269212693126941269512696126971269812699127001270112702127031270412705127061270712708127091271012711127121271312714127151271612717127181271912720127211272212723127241272512726127271272812729127301273112732127331273412735127361273712738127391274012741127421274312744127451274612747127481274912750127511275212753127541275512756127571275812759127601276112762127631276412765127661276712768127691277012771127721277312774127751277612777127781277912780127811278212783127841278512786127871278812789127901279112792127931279412795127961279712798127991280012801128021280312804128051280612807128081280912810128111281212813128141281512816128171281812819128201282112822128231282412825128261282712828128291283012831128321283312834128351283612837128381283912840128411284212843128441284512846128471284812849128501285112852128531285412855128561285712858128591286012861128621286312864128651286612867128681286912870128711287212873128741287512876128771287812879128801288112882128831288412885128861288712888128891289012891128921289312894128951289612897128981289912900129011290212903129041290512906129071290812909129101291112912129131291412915129161291712918129191292012921129221292312924129251292612927129281292912930129311293212933129341293512936129371293812939129401294112942129431294412945129461294712948129491295012951129521295312954129551295612957129581295912960129611296212963129641296512966129671296812969129701297112972129731297412975129761297712978129791298012981129821298312984129851298612987129881298912990129911299212993129941299512996129971299812999130001300113002130031300413005130061300713008130091301013011130121301313014130151301613017130181301913020130211302213023130241302513026130271302813029130301303113032130331303413035130361303713038130391304013041130421304313044130451304613047130481304913050130511305213053130541305513056130571305813059130601306113062130631306413065130661306713068130691307013071130721307313074130751307613077130781307913080130811308213083130841308513086130871308813089130901309113092130931309413095130961309713098130991310013101131021310313104131051310613107131081310913110131111311213113131141311513116131171311813119131201312113122131231312413125131261312713128131291313013131131321313313134131351313613137131381313913140131411314213143131441314513146131471314813149131501315113152131531315413155131561315713158131591316013161131621316313164131651316613167131681316913170131711317213173131741317513176131771317813179131801318113182131831318413185131861318713188131891319013191131921319313194131951319613197131981319913200132011320213203132041320513206132071320813209132101321113212132131321413215132161321713218132191322013221132221322313224132251322613227132281322913230132311323213233132341323513236132371323813239132401324113242132431324413245132461324713248132491325013251132521325313254132551325613257132581325913260132611326213263132641326513266132671326813269132701327113272132731327413275132761327713278132791328013281132821328313284132851328613287132881328913290132911329213293132941329513296132971329813299133001330113302133031330413305133061330713308133091331013311133121331313314133151331613317133181331913320133211332213323133241332513326133271332813329133301333113332133331333413335133361333713338133391334013341133421334313344133451334613347133481334913350133511335213353133541335513356133571335813359133601336113362133631336413365133661336713368133691337013371133721337313374133751337613377133781337913380133811338213383133841338513386133871338813389133901339113392133931339413395133961339713398133991340013401134021340313404134051340613407134081340913410134111341213413134141341513416134171341813419134201342113422134231342413425134261342713428134291343013431134321343313434134351343613437134381343913440134411344213443134441344513446134471344813449134501345113452134531345413455134561345713458134591346013461134621346313464134651346613467134681346913470134711347213473134741347513476134771347813479134801348113482134831348413485134861348713488134891349013491134921349313494134951349613497134981349913500135011350213503135041350513506135071350813509135101351113512135131351413515135161351713518135191352013521135221352313524135251352613527135281352913530135311353213533135341353513536135371353813539135401354113542135431354413545135461354713548135491355013551135521355313554135551355613557135581355913560135611356213563135641356513566135671356813569135701357113572135731357413575135761357713578135791358013581135821358313584135851358613587135881358913590135911359213593135941359513596135971359813599136001360113602136031360413605136061360713608136091361013611136121361313614136151361613617136181361913620136211362213623136241362513626136271362813629136301363113632136331363413635136361363713638136391364013641136421364313644136451364613647136481364913650136511365213653136541365513656136571365813659136601366113662136631366413665136661366713668136691367013671136721367313674136751367613677136781367913680136811368213683136841368513686136871368813689136901369113692136931369413695136961369713698136991370013701137021370313704137051370613707137081370913710137111371213713137141371513716137171371813719137201372113722137231372413725137261372713728137291373013731137321373313734137351373613737137381373913740137411374213743137441374513746137471374813749137501375113752137531375413755137561375713758137591376013761137621376313764137651376613767137681376913770137711377213773137741377513776137771377813779137801378113782137831378413785137861378713788137891379013791137921379313794137951379613797137981379913800138011380213803138041380513806138071380813809138101381113812138131381413815138161381713818138191382013821138221382313824138251382613827138281382913830138311383213833138341383513836138371383813839138401384113842138431384413845138461384713848138491385013851138521385313854138551385613857138581385913860138611386213863138641386513866138671386813869138701387113872138731387413875138761387713878138791388013881138821388313884138851388613887138881388913890138911389213893138941389513896138971389813899139001390113902139031390413905139061390713908139091391013911139121391313914139151391613917139181391913920139211392213923139241392513926139271392813929139301393113932139331393413935139361393713938139391394013941139421394313944139451394613947139481394913950139511395213953139541395513956139571395813959139601396113962139631396413965139661396713968139691397013971139721397313974139751397613977139781397913980139811398213983139841398513986139871398813989139901399113992139931399413995139961399713998139991400014001140021400314004140051400614007140081400914010140111401214013140141401514016140171401814019140201402114022140231402414025140261402714028140291403014031140321403314034140351403614037140381403914040140411404214043140441404514046140471404814049140501405114052140531405414055140561405714058140591406014061140621406314064140651406614067140681406914070140711407214073140741407514076140771407814079140801408114082140831408414085140861408714088140891409014091140921409314094140951409614097140981409914100141011410214103141041410514106141071410814109141101411114112141131411414115141161411714118141191412014121141221412314124141251412614127141281412914130141311413214133141341413514136141371413814139141401414114142141431414414145141461414714148141491415014151141521415314154141551415614157141581415914160141611416214163141641416514166141671416814169141701417114172141731417414175141761417714178141791418014181141821418314184141851418614187141881418914190141911419214193141941419514196141971419814199142001420114202142031420414205142061420714208142091421014211142121421314214142151421614217142181421914220142211422214223142241422514226142271422814229142301423114232142331423414235142361423714238142391424014241142421424314244142451424614247142481424914250142511425214253142541425514256142571425814259142601426114262142631426414265142661426714268142691427014271142721427314274142751427614277142781427914280142811428214283142841428514286142871428814289142901429114292142931429414295142961429714298142991430014301143021430314304143051430614307143081430914310143111431214313143141431514316143171431814319143201432114322143231432414325143261432714328143291433014331143321433314334143351433614337143381433914340143411434214343143441434514346143471434814349143501435114352143531435414355143561435714358143591436014361143621436314364143651436614367143681436914370143711437214373143741437514376143771437814379143801438114382143831438414385143861438714388143891439014391143921439314394143951439614397143981439914400144011440214403144041440514406144071440814409144101441114412144131441414415144161441714418144191442014421144221442314424144251442614427144281442914430144311443214433144341443514436144371443814439144401444114442144431444414445144461444714448144491445014451144521445314454144551445614457144581445914460144611446214463144641446514466144671446814469144701447114472144731447414475144761447714478144791448014481144821448314484144851448614487144881448914490144911449214493144941449514496144971449814499145001450114502145031450414505145061450714508145091451014511145121451314514145151451614517145181451914520145211452214523145241452514526145271452814529145301453114532145331453414535145361453714538145391454014541145421454314544145451454614547145481454914550145511455214553145541455514556145571455814559145601456114562145631456414565145661456714568145691457014571145721457314574145751457614577145781457914580145811458214583145841458514586145871458814589145901459114592145931459414595145961459714598145991460014601146021460314604146051460614607146081460914610146111461214613146141461514616146171461814619146201462114622146231462414625146261462714628146291463014631146321463314634146351463614637146381463914640146411464214643146441464514646146471464814649146501465114652146531465414655146561465714658146591466014661146621466314664146651466614667146681466914670146711467214673146741467514676146771467814679146801468114682146831468414685146861468714688146891469014691146921469314694146951469614697146981469914700147011470214703147041470514706147071470814709147101471114712147131471414715147161471714718147191472014721147221472314724147251472614727147281472914730147311473214733147341473514736147371473814739147401474114742147431474414745147461474714748147491475014751147521475314754147551475614757147581475914760147611476214763147641476514766147671476814769147701477114772147731477414775147761477714778147791478014781147821478314784147851478614787147881478914790147911479214793147941479514796147971479814799148001480114802148031480414805148061480714808148091481014811148121481314814148151481614817148181481914820148211482214823148241482514826148271482814829148301483114832148331483414835148361483714838148391484014841148421484314844148451484614847148481484914850148511485214853148541485514856148571485814859148601486114862148631486414865148661486714868148691487014871148721487314874148751487614877148781487914880148811488214883148841488514886148871488814889148901489114892148931489414895148961489714898148991490014901149021490314904149051490614907149081490914910149111491214913149141491514916149171491814919149201492114922149231492414925149261492714928149291493014931149321493314934149351493614937149381493914940149411494214943149441494514946149471494814949149501495114952149531495414955149561495714958149591496014961149621496314964149651496614967149681496914970149711497214973149741497514976149771497814979149801498114982149831498414985149861498714988149891499014991149921499314994149951499614997149981499915000150011500215003150041500515006150071500815009150101501115012150131501415015150161501715018150191502015021150221502315024150251502615027150281502915030150311503215033150341503515036150371503815039150401504115042150431504415045150461504715048150491505015051150521505315054150551505615057150581505915060150611506215063150641506515066150671506815069150701507115072150731507415075150761507715078150791508015081150821508315084150851508615087150881508915090150911509215093150941509515096150971509815099151001510115102151031510415105151061510715108151091511015111151121511315114151151511615117151181511915120151211512215123151241512515126151271512815129151301513115132151331513415135151361513715138151391514015141151421514315144151451514615147151481514915150151511515215153151541515515156151571515815159151601516115162151631516415165151661516715168151691517015171151721517315174151751517615177151781517915180151811518215183151841518515186151871518815189151901519115192151931519415195151961519715198151991520015201152021520315204152051520615207152081520915210152111521215213152141521515216152171521815219152201522115222152231522415225152261522715228152291523015231152321523315234152351523615237152381523915240152411524215243152441524515246152471524815249152501525115252152531525415255152561525715258152591526015261152621526315264152651526615267152681526915270152711527215273152741527515276152771527815279152801528115282152831528415285152861528715288152891529015291152921529315294152951529615297152981529915300153011530215303153041530515306153071530815309153101531115312153131531415315153161531715318153191532015321153221532315324153251532615327153281532915330153311533215333153341533515336153371533815339153401534115342153431534415345153461534715348153491535015351153521535315354153551535615357153581535915360153611536215363153641536515366153671536815369153701537115372153731537415375153761537715378153791538015381153821538315384153851538615387153881538915390153911539215393153941539515396153971539815399154001540115402154031540415405154061540715408154091541015411154121541315414154151541615417154181541915420154211542215423154241542515426154271542815429154301543115432154331543415435154361543715438154391544015441154421544315444154451544615447154481544915450154511545215453154541545515456154571545815459154601546115462154631546415465154661546715468154691547015471154721547315474154751547615477154781547915480154811548215483154841548515486154871548815489154901549115492154931549415495154961549715498154991550015501
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="nikaya">Abhidhammāvatāro</p>
  4. <p class="chapter">Ganthārambhakathā</p>
  5. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  6. <p class="gatha1"> Anantakaruṇāpaññaṃ<a name="P0.0001"></a><a name="M0.0001"></a><a name="V0.0001"></a>, tathāgatamanuttaraṃ;</p>
  7. <p class="gathalast">Vanditvā sirasā buddhaṃ, dhammaṃ sādhugaṇampi ca.</p>
  8. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  9. <p class="gatha1"> Paṇḍukambalanāmāya, silāyātulavikkamo;</p>
  10. <p class="gathalast">Nisinno devarājassa, vimale sītale tale.</p>
  11. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  12. <p class="gatha1"> Yaṃ devadevo devānaṃ, devadevehi pūjito;</p>
  13. <p class="gathalast">Desesi devalokasmiṃ, dhammaṃ devapurakkhato.</p>
  14. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  15. <p class="gatha1"> Tatthāhaṃ <a name="V0.0002"></a> pāṭavatthāya, bhikkhūnaṃ piṭakuttame;</p>
  16. <p class="gathalast">Abhidhammāvatārantu, madhuraṃ mativaḍḍhanaṃ.</p>
  17. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  18. <p class="gatha1"> Tāḷaṃ mohakavāṭassa, vighāṭanamanuttaraṃ;</p>
  19. <p class="gathalast">Bhikkhūnaṃ pavisantānaṃ, abhidhammamahāpuraṃ.</p>
  20. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  21. <p class="gatha1"> Suduttaraṃ tarantānaṃ, abhidhammamahodadhiṃ;</p>
  22. <p class="gathalast">Suduttaraṃ tarantānaṃ, taraṃva makarākaraṃ.</p>
  23. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  24. <p class="gatha1"> Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, hatthasāramanuttaraṃ;</p>
  25. <p class="gathalast">Pavakkhāmi samāsena, taṃ suṇātha samāhitā.</p>
  26. <p class="chapter">1. Paṭhamo paricchedo</p>
  27. <p class="subhead">Cittaniddeso</p>
  28. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  29. <p class="gatha1"> Cittaṃ <a name="M0.0002"></a> cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānanti niruttaro;</p>
  30. <p class="gathalast">Catudhā desayī dhamme, catusaccappakāsano.</p>
  31. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">citta</span>nti visayavijānanaṃ cittaṃ, tassa pana ko vacanattho? Vuccate – sabbasaṅgāhakavasena pana cintetīti cittaṃ, attasantānaṃ vā cinotītipi cittaṃ.</p>
  32. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  33. <p class="gatha1"> Vicittakaraṇā <a name="P0.0002"></a> cittaṃ, attano cittatāya vā;</p>
  34. <p class="gatha2">Paññattiyampi viññāṇe, vicitte cittakammake;</p>
  35. <p class="gathalast">Cittasammuti daṭṭhabbā, viññāṇe idha viññunā.</p>
  36. <p class="bodytext">Taṃ pana sārammaṇato ekavidhaṃ, savipākāvipākato duvidhaṃ. Tattha savipākaṃ nāma kusalākusalaṃ, avipākaṃ abyākataṃ. Kusalākusalābyākatajātibhedato tividhaṃ.</p>
  37. <p class="bodytext">Tattha <a name="V0.0003"></a> <span class="bld">kusala</span>nti panetassa ko vacanattho?</p>
  38. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  39. <p class="gatha1"> Kucchitānaṃ salanato, kusānaṃ lavanena vā;</p>
  40. <p class="gathalast">Kusena lātabbattā vā, kusalanti pavuccati.</p>
  41. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  42. <p class="gatha1"> Cheke kusalasaddoyaṃ, ārogye anavajjake;</p>
  43. <p class="gathalast">Diṭṭho iṭṭhavipākepi, anavajjādike idha.</p>
  44. <p class="bodytext">Tasmā anavajjaiṭṭhavipākalakkhaṇaṃ kusalaṃ, akusalaviddhaṃsanarasaṃ, vodānapaccupaṭṭhānaṃ. Vajjapaṭipakkhattā anavajjalakkhaṇaṃ vā kusalaṃ, vodānabhāvarasaṃ, iṭṭhavipākapaccupaṭṭhānaṃ, yonisomanasikārapadaṭṭhānaṃ. Sāvajjāniṭṭhavipākalakkhaṇamakusalaṃ. Tadubhayaviparītalakkhaṇamabyākataṃ, avipākārahaṃ vā.</p>
  45. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0003"></a> kusalacittaṃ ekavīsatividhaṃ hoti, tadidaṃ bhūmito catubbidhaṃ hoti – kāmāvacaraṃ, rūpāvacaraṃ, arūpāvacaraṃ, lokuttarañceti.</p>
  46. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">kāmāvacarakusalacittaṃ</span> bhūmito ekavidhaṃ, savatthukāvatthukabhedato duvidhaṃ, hīnamajjhimapaṇītabhedato tividhaṃ, somanassupekkhāñāṇappayogabhedato aṭṭhavidhaṃ hoti. Seyyathidaṃ – somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti idaṃ aṭṭhavidhampi kāmāvacarakusalacittaṃ nāma.</p>
  47. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  48. <p class="gatha1"> Uddānato duve kāmā, klesavatthuvasā pana;</p>
  49. <p class="gathalast">Kileso chandarāgova, vatthu tebhūmavaṭṭakaṃ.</p>
  50. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  51. <p class="gatha1"> Kilesakāmo <a name="P0.0003"></a> kāmeti, vatthu kāmīyatīti ca;</p>
  52. <p class="gathalast">Sijjhati duvidhopesa, kāmo vo kārakadvaye.</p>
  53. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  54. <p class="gatha1"> Yasmiṃ <a name="V0.0004"></a> pana padese so, kāmoyaṃ duvidhopi ca;</p>
  55. <p class="gathalast">Sampattīnaṃ vasenāva-caratīti ca so pana.</p>
  56. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  57. <p class="gatha1"> Padeso catupāyānaṃ, channaṃ devānameva ca;</p>
  58. <p class="gathalast">Manussānaṃ vaseneva, ekādasavidho pana.</p>
  59. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  60. <p class="gatha1"> Kāmovacaratītettha, kāmāvacarasaññito;</p>
  61. <p class="gathalast">Assābhilakkhitattā hi, sasatthāvacaro viya.</p>
  62. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  63. <p class="gatha1"> Svāyaṃ rūpabhavo rūpaṃ, evaṃ kāmoti saññito;</p>
  64. <p class="gathalast">Uttarassa padasseva, lopaṃ katvā udīrito.</p>
  65. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  66. <p class="gatha1"> Tasmiṃ <a name="M0.0004"></a> kāme idaṃ cittaṃ, sadāvacaratīti ca;</p>
  67. <p class="gathalast">Kāmāvacaramiccevaṃ, kathitaṃ kāmaghātinā.</p>
  68. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  69. <p class="gatha1"> Paṭisandhiṃ bhave kāme, avacārayatīti vā;</p>
  70. <p class="gathalast">Kāmāvacaramiccevaṃ, pariyāpannanti tatra vā.</p>
  71. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  72. <p class="gatha1"> Idaṃ aṭṭhavidhaṃ cittaṃ, kāmāvacarasaññitaṃ;</p>
  73. <p class="gathalast">Dasapuññakriyavatthu-vaseneva pavattati.</p>
  74. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  75. <p class="gatha1"> Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā pattidānaṃ,</p>
  76. <p class="gatha2">Veyyāvaccaṃ desanā cānumodo;</p>
  77. <p class="gatha3">Diṭṭhijjuttaṃ saṃsuticcāpacāyo,</p>
  78. <p class="gathalast">Ñeyyo evaṃ puññavatthuppabhedo.</p>
  79. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  80. <p class="gatha1"> Gacchanti saṅgahaṃ dāne, pattidānānumodanā;</p>
  81. <p class="gathalast">Tathā sīlamaye puññe, veyyāvaccāpacāyanā.</p>
  82. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  83. <p class="gatha1"> Desanā savanaṃ diṭṭhi-ujukā bhāvanāmaye;</p>
  84. <p class="gathalast">Puna tīṇeva sambhonti, dasa puññakriyāpi ca.</p>
  85. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  86. <p class="gatha1"> Sabbānussatipuññañca, pasaṃsā saraṇattayaṃ;</p>
  87. <p class="gathalast">Yanti diṭṭhijukammasmiṃ, saṅgahaṃ natthi saṃsayo.</p>
  88. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  89. <p class="gatha1"> Purimā <a name="V0.0005"></a> muñcanā ceva, parā tissopi cetanā;</p>
  90. <p class="gathalast">Hoti dānamayaṃ puññaṃ, evaṃ sesesu dīpaye.</p>
  91. <p class="bodytext">Idāni assa panaṭṭhavidhassāpi kāmāvacarakusalacittassa ayamuppattikkamo veditabbo. Yadā hi yo deyyadhammappaṭiggāhakādisampattiṃ, aññaṃ vā somanassahetuṃ āgamma haṭṭhapahaṭṭho ‘‘atthi dinna’’nti ādinayappavattaṃ sammādiṭṭhiṃ purakkhatvā parehi anussāhito dānādīni puññāni karoti, tadāssa somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ <a name="P0.0004"></a> asaṅkhārikaṃ <a name="M0.0005"></a> paṭhamaṃ mahākusalacittaṃ uppajjati. Yadā pana vuttanayeneva haṭṭhapahaṭṭho sammādiṭṭhiṃ purakkhatvā parehi ussāhito karoti, tadāssa tameva cittaṃ sasaṅkhārikaṃ hoti. Imasmiṃ panatthe <span class="bld">saṅkhāro</span>ti attano vā parassa vā pavattassa pubbappayogassādhivacanaṃ. Yadā pana ñātijanassa paṭipattidassanena jātaparicayā bālakā bhikkhū disvā somanassajātā sahasā yaṃ kiñci hatthagataṃ dadanti vā vandanti vā, tadā tesaṃ tatiyacittamuppajjati. Yadā pana te ‘‘detha vandatha, ayye’’ti vadanti, evaṃ ñātijanena ussāhitā hutvā hatthagataṃ dadanti vā vandanti vā, tadā tesaṃ catutthacittamuppajjati. Yadā pana deyyadhammappaṭiggāhakādīnaṃ asampattiṃ vā aññesaṃ vā somanassahetūnaṃ abhāvaṃ āgamma catūsupi vikappesu somanassarahitā honti, tadā sesāni cattāri upekkhāsahagatāni uppajjanti. Evaṃ somanassupekkhāñāṇappayogabhedato aṭṭhavidhaṃ kāmāvacarakusalacittaṃ veditabbaṃ.</p>
  92. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  93. <p class="gatha1"> Dasapuññakriyādīnaṃ, vasena ca bahūnipi;</p>
  94. <p class="gathalast">Etāni pana cittāni, bhavantīti pakāsaye.</p>
  95. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  96. <p class="gatha1"> Sattarasa sahassāni, dve satāni asīti ca;</p>
  97. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññāni, bhavantīti viniddise.</p>
  98. <p class="bodytext">Taṃ pana yathānurūpaṃ kāmāvacarasugatiyaṃ bhavabhogasampattiṃ abhinipphādeti.</p>
  99. <p class="bodytext">Itaresu pana <span class="bld">rūpāvacarakusalacittaṃ</span> savatthukato ekavidhaṃ, dvīsu bhavesu uppajjanato duvidhaṃ, hīnamajjhimapaṇītabhedato tividhaṃ, paṭipadādibhedato catubbidhaṃ, jhānaṅgayogabhedato pañcavidhaṃ. Seyyathidaṃ – kāmacchandabyāpādathinamiddhauddhaccakukkuccavicikicchāvippahīnaṃ vitakkavicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ <a name="V0.0006"></a> paṭhamaṃ, vitakkavippahīnaṃ vicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ <a name="M0.0006"></a> dutiyaṃ, vitakkavicāravippahīnaṃ pītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ tatiyaṃ, vitakkavicārapītivippahīnaṃ sukhacittekaggatāsampayuttaṃ catutthaṃ, vitakkavicārapītisukhavippahīnaṃ upekkhācittekaggatāsampayuttaṃ pañcamanti idaṃ pañcavidhaṃ <a name="P0.0005"></a> rūpāvacarakusalacittaṃ nāma.</p>
  100. <p class="bodytext">Taṃ pana yathāsambhavaṃ pathavīkasiṇādīsu ārammaṇesu pavattivasena anekavidhaṃ hoti. Sabbaṃ panetaṃ rūpāvacarabhāvanāpuññavasappavattaṃ yathānurūpaṃ rūpāvacarūpapattinipphādakaṃ hoti. Evaṃ tāva rūpāvacarakusalaṃ veditabbaṃ.</p>
  101. <p class="bodytext">Sesesu pana dvīsu <span class="bld">arūpāvacarakusalacittaṃ</span> tāva upekkhāvedanāyogabhedato ekavidhaṃ, savatthukāvatthukabhedato duvidhaṃ, hīnamajjhimapaṇītabhedato tividhaṃ, ārammaṇabhedato catubbidhaṃ. Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, tattha pavattaviññāṇaṃ, tassa apagamo, ākiñcaññāyatananti idamassa catubbidhamārammaṇaṃ. Yathāpaṭipāṭiyā etassārammaṇassa bhedato catubbidhaṃ hoti. Seyyathidaṃ – sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ, viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ, ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ, nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagatanti idaṃ catubbidhaṃ arūpāvacarakusalacittaṃ nāma. Sabbaṃ panetaṃ arūpāvacarabhāvanāpuññavasappavattaṃ yathānurūpaṃ arūpūpapattinipphādakaṃ hoti. Evaṃ arūpāvacarakusalacittaṃ veditabbaṃ.</p>
  102. <p class="bodytext">Itaraṃ pana <span class="bld">lokuttarakusalacittaṃ</span> nibbānārammaṇato ekavidhaṃ, niyatāniyatavatthukabhedato duvidhaṃ, tīhi vimokkhamukhehi pattabbato tividhaṃ, catumaggayogabhedato catubbidhaṃ<a name="M0.0007"></a>. Seyyathidaṃ – sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsasaññojanappahānakaraṃ sotāpattimaggacittaṃ, rāgadosamohānaṃ tanuttakaraṃ sakadāgāmimaggacittaṃ, kāmarāgabyāpādānaṃ niravasesappahānakaraṃ anāgāmimaggacittaṃ, rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāpahānakaraṃ arahattamaggacittanti idaṃ catubbidhaṃ lokuttarakusalacittaṃ nāma. Ekekaṃ panettha jhānaṅgayogabhedato pañcavidhaṃ hoti, tasmā vīsatividhaṃ hoti. Sabbaṃ panetaṃ lokuttarabhāvanāpuññavasappavattaṃ maggānurūpaphalappavattiyā cattāro ariyapuggale abhinipphādeti. Evaṃ lokuttarakusalaṃ veditabbaṃ.</p>
  103. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  104. <p class="gatha1"> Kāme <a name="P0.0006"></a><a name="V0.0007"></a> aṭṭheva rūpe ca, pañca cattārirūpisu;</p>
  105. <p class="gathalast">Cattārānuttarānevaṃ, kusalānekavīsati.</p>
  106. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  107. <p class="gatha1"> Kusalākusalāpagatena satā,</p>
  108. <p class="gatha2">Kusale kusalena ca yaṃ kusalaṃ;</p>
  109. <p class="gatha3">Catubhūmigataṃ muninā vasinā,</p>
  110. <p class="gathalast">Lapitaṃ lapitaṃ sakalampi mayā.</p>
  111. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalaṃ</span> pana bhūmito ekavidhaṃ kāmāvacarameva, niyatāniyatavatthuvasena ca ekahetukaduhetukavasena ca paṭisandhijanakājanakavasena ca duvidhaṃ, tīhi vedanāhi yogato ca lobhamūlaṃ dosamūlaṃ mohamūlanti mūlato ca tividhaṃ hoti. Tattha <span class="bld">lobhamūlaṃ</span> pana somanassupekkhādiṭṭhippayogabhedato aṭṭhavidhaṃ hoti. Seyyathidaṃ – somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ, upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti.</p>
  112. <p class="bodytext">Yadā <a name="M0.0008"></a> hi ‘‘natthi kāmesu ādīnavo’’tiādinā nayena micchādiṭṭhiṃ purakkhatvā kevalaṃ haṭṭhatuṭṭho kāme vā paribhuñjati, diṭṭhamaṅgalādīni vā sārato pacceti sabhāvatikkheneva anussāhitena cittena, tadāssa paṭhamaṃ akusalacittaṃ uppajjati. Yadā pana mandena samussāhitena, tadā dutiyaṃ. Yadā micchādiṭṭhiṃ apurakkhatvā kevalaṃ haṭṭhatuṭṭho methunaṃ dhammaṃ vā paribhuñjati, parasampattiṃ vā abhijjhāyati, parassa bhaṇḍaṃ vā harati sabhāvatikkheneva anussāhitena cittena, tadā tatiyaṃ. Yadā mandena samussāhitena, tadā catutthaṃ uppajjati. Yadā pana kāmānaṃ vā asampattiṃ āgamma aññesaṃ vā somanassahetūnaṃ abhāvena catūsupi vikappesu somanassarahitā honti, tadā sesāni cattāri upekkhāsahagatāni uppajjantīti. Evaṃ somanassupekkhādiṭṭhippayogabhedato aṭṭhavidhaṃ lobhamūlaṃ veditabbaṃ.</p>
  113. <p class="bodytext"><span class="bld">Dosamūlaṃ</span> pana ekantasavatthukato ekavidhaṃ, asaṅkhārasasaṅkhārabhedato duvidhaṃ domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ asaṅkhāraṃ, sasaṅkhāranti. Assa pana pāṇātipātādīsu tikkhamandappavattikāle uppatti veditabbā.</p>
  114. <p class="bodytext"><span class="bld">Mohamūlampi</span> <a name="P0.0007"></a><a name="V0.0008"></a> vicikicchuddhaccayogato duvidhaṃ hoti upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttaṃ, upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttanti. Tassa asanniṭṭhānavikkhepakālesu pavatti veditabbāti.</p>
  115. <p class="bodytext">Evaṃ tāva dvādasavidhaṃ akusalacittaṃ veditabbaṃ, sabbaṃ panetaṃ yathānurūpaṃ apāyesu upapattiyā, sugatiyampi dukkhavisesassa abhinipphādakaṃ hoti.</p>
  116. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  117. <p class="gatha1"> Lobhamūlavasenaṭṭha, dosamūlavasā duve;</p>
  118. <p class="gathalast">Mohamūlavasena dve, evaṃ dvādasadhā siyuṃ.</p>
  119. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  120. <p class="gatha1"> Pāpāpāpesvapāpena<a name="M0.0009"></a>, yaṃ vuttaṃ pāpamānasaṃ;</p>
  121. <p class="gathalast">Pāpāpāpappahīnena, taṃ mayā samudāhaṭaṃ.</p>
  122. <p class="bodytext">Itaraṃ pana abyākatamavipākārahato ekavidhaṃ hoti, jātibhedato duvidhaṃ vipākacittaṃ kiriyacittanti. Tattha <span class="bld">vipākacittaṃ</span> bhūmibhedato catubbidhaṃ kāmāvacaraṃ rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ lokuttaranti. Tattha kāmāvacaraṃ duvidhaṃ kusalavipākaṃ akusalavipākanti. Kusalavipākaṃ duvidhaṃ sahetukamahetukañceti.</p>
  123. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">sahetukavipākacittaṃ</span> sakakusalaṃ viya somanassupekkhāñāṇappayogabhedato aṭṭhavidhaṃ. Seyyathidaṃ – somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhāraṃ, sasaṅkhāraṃ, somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhāraṃ, sasaṅkhāraṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhāraṃ, sasaṅkhāraṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhāraṃ, sasaṅkhāranti idaṃ aṭṭhavidhaṃ sahetukavipākaṃ nāma.</p>
  124. <p class="bodytext">Yathā panassa kusalaṃ dānādivasena chasu ārammaṇesu pavattati, na idaṃ tathā. Idaṃ hi paṭisandhibhavaṅgacutitadārammaṇavasena parittadhammapariyāpannesuyeva chasu ārammaṇesu pavattati. Sampayuttadhammānañca visese asatipi ādāsatalādīsu mukhanimittaṃ viya nirussāhaṃ vipākaṃ, mukhaṃ viya saussāhaṃ kusalanti veditabbaṃ. Imesaṃ pana vipaccanaṭṭhānaṃ veditabbaṃ. Imāni hi paṭisandhibhavaṅgacutitadārammaṇāni hutvā vipaccanti.</p>
  125. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  126. <p class="gatha1"> Kāmāvacaradevānaṃ<a name="V0.0009"></a>, manussānaṃ ime pana;</p>
  127. <p class="gathalast">Duhetukatihetūnaṃ, bhavanti paṭisandhiyo.</p>
  128. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  129. <p class="gatha1"> Tato pavattiyaṃ hutvā, bhavaṅgaṃ yāvatāyukaṃ;</p>
  130. <p class="gathalast">Balavārammaṇe hutvā, tadārammaṇameva ca.</p>
  131. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  132. <p class="gatha1"> Tato <a name="P0.0008"></a><a name="M0.0010"></a> maraṇakālasmiṃ, cuti hutvā pavattare;</p>
  133. <p class="gathalast">Evaṃ catūsu ṭhānesu, vipaccantīti niddise.</p>
  134. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  135. <p class="gatha1"> Sabhūmikusaleheva, mahāpākā samā vinā;</p>
  136. <p class="gathalast">Kammadvārañca kammañca, puññānaṃ kriyavatthukaṃ.</p>
  137. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  138. <p class="gatha1"> Aviññattijanattā hi, avipākasabhāvato;</p>
  139. <p class="gathalast">Appavattanato ceva, pākā puññehi no samā.</p>
  140. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  141. <p class="gatha1"> Parittārammaṇattā hi, tesamekantato pana;</p>
  142. <p class="gathalast">Karuṇāmuditā tesu, na jāyanti kadācipi.</p>
  143. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  144. <p class="gatha1"> Tathā viratiyo tisso, na panetesu jāyare;</p>
  145. <p class="gathalast">Pañca sikkhāpadā vuttā, kusalāti hi satthunā.</p>
  146. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  147. <p class="gatha1"> Tathādhipatinopettha, na santīti viniddise;</p>
  148. <p class="gathalast">Chandādīni dhuraṃ katvā, anuppajjanato pana.</p>
  149. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  150. <p class="gatha1"> Asaṅkhārasasaṅkhāra-vidhānaṃ pana puññato;</p>
  151. <p class="gathalast">Ñeyyaṃ paccayato ceva, vipākesu ca viññunā.</p>
  152. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  153. <p class="gatha1"> Hīnādīnaṃ vipākattā, puññānaṃ puññavādinā;</p>
  154. <p class="gathalast">Hīnādayo bhavantīti, vipākā paridīpitā.</p>
  155. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  156. <p class="gatha1"> Idaṃ aṭṭhavidhaṃ cittaṃ, ekantena savatthukaṃ;</p>
  157. <p class="gathalast">Jāyate kāmalokasmiṃ, na panaññattha jāyate.</p>
  158. <p class="unindented">Evaṃ tāva sahetukavipākacittaṃ veditabbaṃ.</p>
  159. <p class="bodytext"><span class="bld">Ahetukavipākacittaṃ</span> <a name="V0.0010"></a> pana alobhādihetuvirahitaṃ upekkhāsahagataṃ cakkhuviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ sotaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ ghānaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ jivhāviññāṇaṃ, sukhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ ahetukamanodhātusampaṭicchanaṃ, somanassasahagataṃ ahetukamanoviññāṇadhātusantīraṇaṃ<a name="M0.0011"></a>, upekkhāsahagataṃ ahetukamanoviññāṇadhātusantīraṇanti idaṃ pana aṭṭhavidhaṃ ahetukavipākacittaṃ nāma.</p>
  160. <p class="bodytext">Idaṃ pana aṭṭhavidhaṃ niyatavatthukato ekavidhaṃ, niyatāniyatārammaṇato duvidhaṃ. Tattha viññāṇapañcakaṃ niyatārammaṇaṃ, sesattayaṃ aniyatārammaṇaṃ. Sukhasomanassupekkhāvedanāyogato tividhaṃ. Tattha sukhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ, dviṭṭhānikaṃ santīraṇaṃ somanassupekkhāyuttaṃ, sesamupekkhāyuttanti.</p>
  161. <p class="bodytext">Diṭṭhārammaṇasutārammaṇamutārammaṇadiṭṭhasutamutārammaṇadiṭṭha-sutamutaviññātārammaṇavasena pañcavidhaṃ. Tattha diṭṭhārammaṇaṃ cakkhuviññāṇaṃ, sutārammaṇaṃ <a name="P0.0009"></a> sotaviññāṇaṃ, mutārammaṇaṃ ghānajivhākāyaviññāṇattayaṃ, diṭṭhasutamutārammaṇaṃ manodhātusampaṭicchanaṃ, diṭṭhasutamutaviññātārammaṇaṃ sesamanoviññāṇadhātudvayanti.</p>
  162. <p class="bodytext">Vatthuto chabbidhaṃ. Kathaṃ? Cakkhuviññāṇassa cakkhumeva vatthu, tathā sotaghānajivhākāyaviññāṇānaṃ sotaghānajivhākāyavatthu, avasesattayassa hadayavatthumevāti.</p>
  163. <p class="bodytext">Ārammaṇato sattavidhaṃ hoti. Kathaṃ? Rūpārammaṇameva cakkhuviññāṇaṃ, tathā saddagandharasaphoṭṭhabbārammaṇāni paṭipāṭiyā sotaghānajivhākāyaviññāṇāni, rūpādipañcārammaṇā manodhātu, sesamanoviññāṇadhātudvayaṃ chaḷārammaṇanti.</p>
  164. <p class="bodytext">Taṃ sabbaṃ pana ahetukavipākacittaṃ kiccato aṭṭhavidhaṃ hoti. Kathaṃ? Dassanakiccaṃ cakkhuviññāṇaṃ, savanaghāyanasāyanaphusanasampaṭicchanasantīraṇatadārammaṇakiccāni avasesāni.</p>
  165. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0012"></a> cakkhuto pavattaṃ viññāṇaṃ, cakkhumhi sannissitaṃ viññāṇanti vā cakkhuviññāṇaṃ, tathā sotaviññāṇādīni. Tattha cakkhusannissitarūpavijānanalakkhaṇaṃ cakkhuviññāṇaṃ<a name="V0.0011"></a>, rūpamattārammaṇarasaṃ, rūpābhimukhabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, rūpārammaṇāya kiriyāmanodhātuyā apagamapadaṭṭhānaṃ. Tathā sotaghānajivhākāyaviññāṇāni sotādisannissitasaddādivijānanalakkhaṇāni, saddādimattārammaṇarasāni, saddādīsu abhimukhabhāvapaccupaṭṭhānāni, saddādiārammaṇānaṃ kiriyāmanodhātūnaṃ apagamapadaṭṭhānāni. Manodhātusampaṭicchanaṃ pana cakkhuviññāṇādīnaṃ anantarā rūpādivijānanalakkhaṇaṃ, rūpādisampaṭicchanarasaṃ, tathābhāvapaccupaṭṭhānaṃ, cakkhuviññāṇādīnaṃ apagamapadaṭṭhānaṃ.</p>
  166. <p class="bodytext">Sesā pana dve ahetukamanoviññāṇadhātuyo chaḷārammaṇavijānanalakkhaṇā, santīraṇādirasā, tathābhāvapaccupaṭṭhānā, hadayavatthupadaṭṭhānāti veditabbā. Tattha paṭhamā ekantamiṭṭhārammaṇe pavattisabbhāvato somanassayuttāva hutvā pañcadvāre santīraṇakiccaṃ sādhayamānā pañcasu dvāresu ṭhatvā vipaccati, chasu pana dvāresu balavārammaṇe tadārammaṇaṃ hutvā vipaccati. Dutiyā <a name="P0.0010"></a> pana iṭṭhamajjhattārammaṇe pavattisabbhāvato upekkhāsahagatā hutvā santīraṇatadārammaṇapaṭisandhibhavaṅgacutivasena pavattanato pañcasu ṭhānesu vipaccati. Kathaṃ? Manussaloke tāva jaccandhajaccabadhirajaccajaḷajaccummattakapaṇḍakaubhatobyañjananapuṃsakādīnaṃ paṭisandhiggahaṇakāle paṭisandhi hutvā vipaccati. Paṭisandhiyā vītivattāya pavattiyaṃ yāvatāyukaṃ bhavaṅgaṃ hutvā vipaccati. Iṭṭhamajjhatte pañcārammaṇavīthiyā santīraṇaṃ hutvā, balavārammaṇe chadvāre tadārammaṇaṃ hutvā, maraṇakāle cuti hutvāti imesu pana pañcasu ṭhānesu vipaccatīti. Evaṃ tāva ahetukavipākacittāni veditabbāni.</p>
  167. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  168. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapuññassa<a name="M0.0013"></a>, vipākā honti soḷasa;</p>
  169. <p class="gathalast">Taṃ tihetukapuññassa, vasena paridīpaye.</p>
  170. <p class="bodytext">Idāni <span class="bld">rūpāvacaravipākacittāni</span> vuccanti. Tāni niyatavatthukato ekavidhāni, jhānaṅgayogabhedato pañcavidhāni. Kathaṃ? Vitakkavicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ paṭhamaṃ, vicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ dutiyaṃ, pītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ tatiyaṃ, sukhacittekaggatāsampayuttaṃ catutthaṃ, upekkhācittekaggatāsampayuttaṃ pañcamanti imāni pañcapi rūpāvacaravipākacittāni upapattiyaṃ paṭisandhibhavaṅgacutivasena pavattanti.</p>
  171. <p class="bodytext">Idāni <a name="V0.0012"></a> <span class="bld">arūpāvacaravipākacittāni</span> vuccanti. Tāni sakakusalāni viya ārammaṇabhedato catubbidhāni honti. Kathaṃ? Ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ, viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ, ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ, nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagatanti imāni cattāri arūpāvacaravipākacittāni.</p>
  172. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  173. <p class="gatha1"> Kusalānugataṃ katvā, bhājitaṃ kiṃ mahaggataṃ;</p>
  174. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññaṃva, nāsamānaphalaṃ yato.</p>
  175. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  176. <p class="gatha1"> Attano kusaleheva, samānaṃ sabbathā idaṃ;</p>
  177. <p class="gathalast">Gajādīnaṃ yathā chāyā, gajādisadisā tathā.</p>
  178. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  179. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapuññaṃva, nāparāpariyavedanaṃ;</p>
  180. <p class="gathalast">Jhānā aparihīnassa, sattassa bhavagāmino.</p>
  181. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  182. <p class="gatha1"> Kusalānantaraṃyeva<a name="P0.0011"></a>, phalaṃ uppajjatīti ca;</p>
  183. <p class="gathalast">Ñāpanatthaṃ panetassa, kusalānugataṃ kataṃ.</p>
  184. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  185. <p class="gatha1"> Paṭippadākkamo ceva, hīnādīnañca bhedato;</p>
  186. <p class="gathalast">Jhānāgamanato cettha, veditabbo vibhāvinā.</p>
  187. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  188. <p class="gatha1"> Abhāvodhipatīnañca<a name="M0.0014"></a>, ayameva visesako;</p>
  189. <p class="gathalast">Sesaṃ sabbaṃ ca sesena, kusalena samaṃ mataṃ. –</p>
  190. <p class="unindented">Evaṃ rūpāvacarārūpāvacaravipākā veditabbā.</p>
  191. <p class="bodytext">Idāni <span class="bld">lokuttaravipākacittāni</span> honti. Tāni catumaggayuttacittaphalattā catubbidhāni honti. Kathaṃ? Sotāpattimaggaphalacittaṃ, sakadāgāmimaggaphalacittaṃ, anāgāmimaggaphalacittaṃ, arahattamaggaphalacittanti. Evaṃ panettha ekekaṃ jhānaṅgayogabhedato pañcavidhaṃ, puna maggavīthiphalasamāpattivasena pavattito duvidhaṃ. Evaṃ lokuttarakusalavipākacittāni veditabbāni.</p>
  192. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  193. <p class="gatha1"> Suññataṃ <a name="V0.0013"></a> animittanti, tathāpaṇihitantipi;</p>
  194. <p class="gathalast">Etāni tīṇi nāmāni, maggassānantare phale.</p>
  195. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  196. <p class="gatha1"> Labbhanti parabhāgasmiṃ, vaḷañjanaphalesu na;</p>
  197. <p class="gathalast">Vipassanāvaseneva, tāni nāmāni labbhare.</p>
  198. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  199. <p class="gatha1"> Honti sādhipatīneva, lokuttaraphalāni tu;</p>
  200. <p class="gathalast">Vipākedhipatī natthi, ṭhapetvā tu anāsave.</p>
  201. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  202. <p class="gatha1"> Attano maggabhāvena, maggo ‘‘maggo’’ti vuccati;</p>
  203. <p class="gathalast">Phalaṃ maggamupādāya, maggo nāmāti vuccati. –</p>
  204. <p class="unindented">Evaṃ lokuttaravipākā veditabbā.</p>
  205. <p class="bodytext">Idāni <span class="bld">sattākusalavipākāni</span> vuccanti. Akusalavipākaṃ upekkhāsahagataṃ cakkhuviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ sotaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ ghānaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ jivhāviññāṇaṃ, dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ, upekkhāsahagataṃ ahetukamanodhātusampaṭicchanaṃ, upekkhāsahagataṃ ahetukamanoviññāṇadhātusantīraṇanti imāni satta akusalavipākacittāni.</p>
  206. <p class="bodytext">Ettha <a name="M0.0015"></a> pana upekkhāsahagatāhetukamanoviññāṇadhātu ekādasavidhenāpi akusalacittena kamme āyūhite kammakammanimittagatinimittesu aññataraṃ ārammaṇaṃ katvā catūsu apāyesu paṭisandhi hutvā vipaccati, paṭisandhiyā vītivattāya <a name="P0.0012"></a> dutiyacittavāraṃ tato paṭṭhāya yāvatāyukaṃ bhavaṅgaṃ hutvā, aniṭṭhamajjhattārammaṇāya pañcaviññāṇavīthiyā santīraṇaṃ hutvā, balavārammaṇe chasu dvāresu tadārammaṇaṃ hutvā, maraṇakāle cuti hutvā vipaccati. Evaṃ pañcasu ṭhānesu vipaccati. Kevalaṃ hi tāni kusalavipākāhetukacittāni kusalakammapaccayāni, imāni akusalakammapaccayāni. Ayamimesaṃ, tesañca viseso.</p>
  207. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  208. <p class="gatha1"> Aniṭṭhāniṭṭhamajjhattagocare vattare ime;</p>
  209. <p class="gathalast">Sukhādittayayuttā te, dukkhupekkhāyutā ime.</p>
  210. <p class="bodytext">Evaṃ <a name="V0.0014"></a> kāmāvacarakusalavipākasahetukamaṭṭhavidhaṃ, ahetukamaṭṭhavidhaṃ, jhānaṅgayogabhedato rūpāvacaravipākaṃ pañcavidhaṃ, ārammaṇabhedato arūpāvacaravipākaṃ catubbidhaṃ, maggasampayuttacittaphalabhedato lokuttaravipākaṃ catubbidhaṃ, cakkhuviññāṇādibhedato akusalavipākaṃ sattavidhanti chattiṃsavidhaṃ vipākacittaṃ veditabbaṃ.</p>
  211. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  212. <p class="gatha1"> Evaṃ chattiṃsadhā pākaṃ, pākasāsanapūjito;</p>
  213. <p class="gathalast">Savipākāvipākesu, kusalo sugatobravi.</p>
  214. <p class="bodytext"><span class="bld">Kiriyābyākatacittaṃ</span> pana avipākato ekavidhaṃ, parittamahaggatato duvidhaṃ, kāmāvacararūpāvacaraarūpāvacarabhūmibhedato tividhaṃ. Tattha kāmāvacaraṃ duvidhaṃ sahetukamahetukanti. Tattha <span class="bld">sahetukaṃ</span> ekavidhaṃ arahato eva uppajjanato. Somanassupekkhāñāṇappayogabhedato kāmāvacarakusalaṃ viya aṭṭhavidhaṃ hoti. Seyyathidaṃ – somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikaṃ, sasaṅkhārikaṃ, somanassasahagataṃ <a name="M0.0016"></a> ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikaṃ, sasaṅkhārikaṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikaṃ, sasaṅkhārikaṃ, upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikaṃ, sasaṅkhārikanti imāni aṭṭha sahetukakiriyacittāni. Etāni pana yathānurūpaṃ dānādivasena khīṇāsavānaṃyeva pavattanti. Evaṃ sahetukakiriyacittāni veditabbāni.</p>
  215. <p class="bodytext"><span class="bld">Ahetukakiriyacittaṃ</span> pana tividhaṃ kiriyāhetukamanodhātuupekkhāsahagatāvajjanacittaṃ, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātusomanassasahagataṃ hasituppādacittaṃ, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātuupekkhāsahagataṃ voṭṭhabbanacittanti<a name="P0.0013"></a>.</p>
  216. <p class="bodytext">Tattha kiriyāhetukamanodhātu upekkhāsahagatā hadayavatthuṃ nissāya cakkhudvāre iṭṭhaiṭṭhamajjhattaaniṭṭhaaniṭṭhamajjhattesu rūpārammaṇesu yena kenaci pasāde ghaṭṭite taṃ taṃ ārammaṇaṃ gahetvā āvajjanavasena cakkhuviññāṇassa purecārī hutvā bhavaṅgaṃ āvaṭṭayamānā uppajjati. Sotadvārādīsupi eseva nayo. Itarā pana dve ahetukamanoviññāṇadhātuyo sādhāraṇāsādhāraṇāti duvidhā honti. Tattha <span class="bld">asādhāraṇā</span> pana kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā khīṇāsavasseva chasu dvāresu chasu anuḷāresu ārammaṇesu hasituppādakiccā niyatavatthukā uppajjati. <span class="bld">Sādhāraṇā</span> pana ahetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā chaḷārammaṇavijānanalakkhaṇā<a name="V0.0015"></a>, tathābhāvapaccupaṭṭhānā, sā tīsu bhavesu sabbesaṃ sacittakasattānaṃ sādhāraṇā, na kassaci pana sacittakassa na uppajjati nāma. Uppajjamānā panāyaṃ pañcadvāramanodvāresu voṭṭhabbanāvajjanakiccā uppajjati. Cha asādhāraṇañāṇānipi etāya gahitārammaṇameva gaṇhanti. Sabbārammaṇagahaṇasamatthatāya <a name="M0.0017"></a> sabbaññutaññāṇagatikāti veditabbā. Imāni tīṇi ahetukakiriyacittāni.</p>
  217. <p class="bodytext">Idha ṭhatvā hasanacittāni pariggaṇhitabbāni. Terasa hasanacittāni. Kusalato catūhi somanassasahagatehi, akusalato catūhīti imehi aṭṭhahi cittehi puthujjanā hasanti, sekhā pana kusalato catūhi, akusalato dvīhi diṭṭhigatavippayuttasomanassasahagatehīti chahi hasanti, khīṇāsavā kiriyato pañcahi somanassasahagatehi hasantīti.</p>
  218. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  219. <p class="gatha1"> Somanassayutānaṭṭha, kusalākusalāni ca;</p>
  220. <p class="gathalast">Kriyato pana pañcevaṃ, hāsacittāni terasa.</p>
  221. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  222. <p class="gatha1"> Puthujjanā hasantettha, cittehi pana aṭṭhahi;</p>
  223. <p class="gathalast">Chahi sekhā asekhā ca, hasanti pana pañcahi.</p>
  224. <p class="bodytext">Idāni <span class="bld">rūpāvacarakiriyacittāni</span> honti. Vitakkavicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ paṭhamaṃ, vicārapītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ dutiyaṃ, pītisukhacittekaggatāsampayuttaṃ tatiyaṃ, sukhacittekaggatāsampayuttaṃ catutthaṃ, upekkhācittekaggatāsampayuttaṃ pañcamanti imāni pañca rūpāvacarakiriyacittāni.</p>
  225. <p class="bodytext">Idāni <a name="P0.0014"></a> <span class="bld">arūpāvacarakiriyacittāni</span> vuccanti. Ākāsānañcāyatanasaññāsahagataṃ, viññāṇañcāyatanasaññāsahagataṃ, ākiñcaññāyatanasaññāsahagataṃ, nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagatanti imāni cattāri arūpāvacarakiriyacittāni. Imāni pana rūpārūpakiriyacittāni sakasakabhūmikusalasadisāni. Kevalaṃ panetāni kiriyacittāni khīṇāsavānaṃyeva uppajjanti, kusalāni pana sekhaputhujjanānaṃ. Imāni ca khīṇāsavānaṃ bhāvanākāravasappavattāni, tāni pana sekhaputhujjanānaṃ bhāvanāpuññavasappavattānīti ayameva imesaṃ, tesañca viseso.</p>
  226. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  227. <p class="gatha1"> Yā <a name="M0.0018"></a><a name="V0.0016"></a> puthujjanakālasmiṃ, abhinibbattitā pana;</p>
  228. <p class="gathalast">Rūpārūpasamāpatti, sā khīṇāsavabhikkhuno.</p>
  229. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  230. <p class="gatha1"> Yāva khīṇāsavo bhikkhu, na samāpajjateva naṃ;</p>
  231. <p class="gathalast">Tāva tā kusalā eva, samāpannā sace kriyā.</p>
  232. <p class="bodytext">Evaṃ somanassādibhedato kāmāvacarasahetukakiriyacittamaṭṭhavidhaṃ, manodhātumanoviññāṇadhātudvayabhedato ahetukaṃ tividhaṃ, jhānaṅgayogabhedato rūpāvacaraṃ pañcavidhaṃ, ārammaṇabhedato arūpāvacaraṃ catubbidhaṃ, evaṃ bhūmivasena vīsatividhaṃ kiriyacittaṃ veditabbanti.</p>
  233. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  234. <p class="gatha1"> Ekādasavidhaṃ kāme, rūpe pañca arūpisu;</p>
  235. <p class="gathalast">Cattārīti ca sabbāni, kriyācittāni vīsati.</p>
  236. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  237. <p class="gatha1"> Lokuttarakriyacittaṃ, pana kasmā na vijjati;</p>
  238. <p class="gathalast">Ekacittakkhaṇattā hi, maggassāti na vijjati.</p>
  239. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  240. <p class="gatha1"> Kriyākriyāpattivibhāgadesako,</p>
  241. <p class="gatha2">Kriyākriyaṃ cittamavoca yaṃ jino;</p>
  242. <p class="gatha3">Hitāhitānaṃ sakriyākriyārato,</p>
  243. <p class="gathalast">Kriyākriyaṃ tantu mayā samīritaṃ.</p>
  244. <p class="bodytext">Ettāvatā ekavīsatividhaṃ kusalaṃ, dvādasavidhaṃ akusalaṃ chattiṃsavidhaṃ vipākaṃ, vīsatividhaṃ kiriyacittanti ādimhi nikkhittaṃ cittaṃ ekūnanavutippabhedena vidhinā pakāsitaṃ hotīti.</p>
  245. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  246. <p class="gatha1"> Ekavīsati <a name="P0.0015"></a> puññāni, dvādasākusalāni ca;</p>
  247. <p class="gathalast">Chattiṃseva vipākāni, kriyacittāni vīsati.</p>
  248. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  249. <p class="gatha1"> Ekūnanavuti sabbe, cittuppādā mahesinā;</p>
  250. <p class="gathalast">Aṭṭha lokuttare katvā, niddiṭṭhā hi samāsato.</p>
  251. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  252. <p class="gatha1"> Piṭake <a name="M0.0019"></a><a name="V0.0017"></a> abhidhammasmiṃ, ye bhikkhū pāṭavatthino;</p>
  253. <p class="gathalast">Tehāyaṃ uggahetabbo, cintetabbo punappunaṃ.</p>
  254. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  255. <p class="gatha1"> Abhidhammāvatārena, abhidhammamahodadhiṃ;</p>
  256. <p class="gathalast">Ye taranti imaṃ lokaṃ, parañceva taranti teti.</p>
  257. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre cittaniddeso nāma</p>
  258. <p class="centered">Paṭhamo paricchedo.</p>
  259. <p class="chapter">2. Dutiyo paricchedo</p>
  260. <p class="subhead">Cetasikaniddeso</p>
  261. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  262. <p class="gatha1"> Cittānantaramuddiṭṭhā<a name="P0.0016"></a>, ye ca cetasikā mayā;</p>
  263. <p class="gathalast">Tesaṃ dāni karissāmi, vibhājanamito paraṃ.</p>
  264. <p class="bodytext">Tattha cittasampayuttā, citte bhavā vā cetasikā. Tepi cittaṃ viya sārammaṇato ekavidhā, savipākāvipākato duvidhā, kusalākusalābyākatabhedato tividhā, kāmāvacarādibhedato catubbidhā.</p>
  265. <p class="bodytext">Tattha kāmāvacaracittasampayuttā <span class="bld">kāmāvacarā</span>. Tesu kāmāvacarapaṭhamamahākusalacittasampayuttā tāva niyatā sarūpena āgatā ekūnatiṃsa dhammā honti. Seyyathidaṃ – phasso vedanā saññā cetanā vitakko vicāro pīti cittekaggatā saddhā sati vīriyaṃ paññā jīvitindriyaṃ alobho adoso hirī ottappaṃ kāyappassaddhi cittappassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatāti. Puna chando, adhimokkho, tatramajjhattatā, manasikāro cāti cattāro niyatayevāpanakā honti. Imehi catūhi tettiṃsa honti<a name="M0.0020"></a>. Puna karuṇā muditā kāyaduccaritavirati <a name="V0.0018"></a> vacīduccaritavirati micchājīvavirati ceti ime pañca aniyatā. Ime pana kadāci uppajjanti.</p>
  266. <p class="bodytext">Imesu pana karuṇāmuditāvasena bhāvanākāle karuṇāpubbabhāgo vā muditāpubbabhāgo vā etā uppajjanti, na panekato uppajjanti. Yadā pana iminā cittena micchākammantādīhi viramati, tadā sammākammantādīni paripūrenti, ekā virati uppajjati, karuṇāmuditāhi saha, aññamaññena ca na uppajjanti. Tasmā etesu ekena saha catuttiṃseva dhammā honti.</p>
  267. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  268. <p class="gatha1"> Ādinā <a name="P0.0017"></a> puññacittena, tettiṃsa niyatā matā;</p>
  269. <p class="gathalast">Karuṇāmuditekena, catuttiṃsa bhavanti te.</p>
  270. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  271. <p class="gatha1"> Kasmā panettha mettā ca, upekkhā ca na uddhaṭā;</p>
  272. <p class="gathalast">Yevāpanakadhammesu, dhammarājena satthunā.</p>
  273. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  274. <p class="gatha1"> Abyāpādena mettāpi, tatramajjhattatāya ca;</p>
  275. <p class="gathalast">Upekkhā gahitā yasmā, tasmā na gahitā ubho.</p>
  276. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  277. <p class="gatha1"> Kasmā yevāpanā dhammā, buddhenādiccabandhunā;</p>
  278. <p class="gathalast">Sarūpeneva sabbete, pāḷiyaṃ na ca uddhaṭā.</p>
  279. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  280. <p class="gatha1"> Yasmā aniyatā keci, yasmā rāsiṃ bhajanti na;</p>
  281. <p class="gathalast">Yasmā ca dubbalā keci, tasmā vuttā na pāḷiyaṃ.</p>
  282. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  283. <p class="gatha1"> Chandādhimokkhamuditā manasi ca kāro,</p>
  284. <p class="gatha2">Majjhattatā ca karuṇā viratittayaṃ ca;</p>
  285. <p class="gatha3">Puññesu tena niyatāniyatā ca sabbe,</p>
  286. <p class="gathalast">Yevāpanā munivarena na ceva vuttā.</p>
  287. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  288. <p class="gatha1"> Kasmā panettha phassova, paṭhamaṃ samudīrito;</p>
  289. <p class="gathalast">Paṭhamābhinipātattā, cittassārammaṇe kira.</p>
  290. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  291. <p class="gatha1"> Phusitvā <a name="M0.0021"></a><a name="V0.0019"></a> pana phassena, vedanāya ca vedaye;</p>
  292. <p class="gathalast">Sañjānāti ca saññāya, cetanāya ca cetaye.</p>
  293. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  294. <p class="gatha1"> Balavapaccayattā ca, sahajātānameva hi;</p>
  295. <p class="gathalast">Phassova paṭhamaṃ vutto, tasmā idha mahesinā.</p>
  296. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  297. <p class="gatha1"> Akāraṇamidaṃ sabbaṃ, cittānaṃ tu saheva ca;</p>
  298. <p class="gathalast">Ekuppādādibhāvena, cittajānaṃ pavattito.</p>
  299. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  300. <p class="gatha1"> Ayaṃ tu paṭhamuppanno, ayaṃ pacchāti natthidaṃ;</p>
  301. <p class="gathalast">Balavapaccayattepi, kāraṇañca na dissati.</p>
  302. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  303. <p class="gatha1"> Desanākkamato ceva, paṭhamaṃ samudīrito;</p>
  304. <p class="gathalast">Iccevaṃ pana viññeyyaṃ, viññunā na visesato.</p>
  305. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  306. <p class="gatha1"> Na ca pariyesitabboyaṃ, tasmā pubbāparakkamo;</p>
  307. <p class="gathalast">Vacanatthalakkhaṇādīhi, dhammā eva vijānatā.</p>
  308. <p class="bodytext">Yasmā pana ime dhammā vacanatthalakkhaṇādīhi vuccamānā pākaṭā honti suviññeyyāva, tasmā tesaṃ vacanatthalakkhaṇādīni pavakkhāmi. Seyyathidaṃ – phusatīti <span class="bld">phasso</span>. Svāyaṃ phusanalakkhaṇo, saṅghaṭṭanaraso, sannipātapaccupaṭṭhāno, phalaṭṭhena vedanāpaccupaṭṭhāno vā, āpāthagatavisayapadaṭṭhāno. Ayaṃ hi arūpadhammopi samāno ārammaṇesu phusanākāreneva <a name="P0.0018"></a> pavattati, so dvinnaṃ meṇḍānaṃ sannipāto viya daṭṭhabbo.</p>
  309. <p class="bodytext">Sundaraṃ manoti sumano, sumanassa bhāvo somanassaṃ, somanassameva vedanā <span class="bld">somanassavedanā</span>. Sā vedayitalakkhaṇā, iṭṭhākārānubhavanarasā rājā viya subhojanarasaṃ, cetasikaassādapaccupaṭṭhānā, passaddhipadaṭṭhānā.</p>
  310. <p class="bodytext">Nīlādibhedaṃ <a name="M0.0022"></a> ārammaṇaṃ sañjānātīti <span class="bld">saññā</span>. Sā sañjānanalakkhaṇā, paccābhiññāṇakaraṇarasā vaḍḍhakissa abhiññāṇakaraṇamiva, yathāgahitanimittavasena abhinivesakaraṇapaccupaṭṭhānā, yathopaṭṭhitavisayapadaṭṭhānā.</p>
  311. <p class="bodytext">Cetayatīti <a name="V0.0020"></a> <span class="bld">cetanā</span>. Saddhiṃ attanā sampayuttadhamme ārammaṇe abhisandahatīti attho. Sā cetayitalakkhaṇā, āyūhanarasā, saṃvidahanapaccupaṭṭhānā sakakiccaparakiccasādhakā jeṭṭhasissamahāvaḍḍhakiādayo viya.</p>
  312. <p class="bodytext">Vitakketīti <span class="bld">vitakko</span>. Vitakkanaṃ vā <span class="bld">vitakko</span>. Svāyaṃ ārammaṇe cittassa abhiniropanalakkhaṇo, āhananapariyāhananaraso, ārammaṇe cittassa ānayanapaccupaṭṭhāno.</p>
  313. <p class="bodytext">Ārammaṇe tena cittaṃ vicaratīti <span class="bld">vicāro</span>. Vicaraṇaṃ vā <span class="bld">vicāro</span>. Anusañcaraṇanti vuttaṃ hoti. Svāyaṃ ārammaṇānumajjanalakkhaṇo, tattha sahajātānuyojanaraso, cittassa anupabandhapaccupaṭṭhāno.</p>
  314. <p class="bodytext">Pinayatīti <span class="bld">pīti</span>. Sā sampiyāyanalakkhaṇā, kāyacittapīṇanarasā, pharaṇarasā vā, odagyapaccupaṭṭhānā.</p>
  315. <p class="bodytext">Cittassa ekaggabhāvo <span class="bld">cittekaggatā</span>. Samādhissetaṃ nāmaṃ. So avisāralakkhaṇo, avikkhepalakkhaṇo vā, sahajātānaṃ sampiṇḍanaraso nhāniyacuṇṇānaṃ udakaṃ viya, upasamapaccupaṭṭhāno, visesato sukhapadaṭṭhāno.</p>
  316. <p class="bodytext">Saddahanti etāya, sayaṃ vā saddahati, saddahanamattameva vā esāti <span class="bld">saddhā</span>. Sā panesā saddahanalakkhaṇā, pasādanarasā udakappasādakamaṇi viya, akālusiyapaccupaṭṭhānā, saddheyyavatthupadaṭṭhānā.</p>
  317. <p class="bodytext">Saranti <a name="M0.0023"></a> etāya, sayaṃ vā sarati, saraṇamattameva vā esāti <span class="bld">sati</span>. Sā apilāpanalakkhaṇā, asammosarasā, ārakkhapaccupaṭṭhānā, thirasaññāpadaṭṭhānā.</p>
  318. <p class="bodytext">Vīrabhāvo <a name="P0.0019"></a> <span class="bld">vīriyaṃ</span>. Vīrānaṃ vā kammaṃ <span class="bld">vīriyaṃ</span>. Taṃ panetaṃ ussāhanalakkhaṇaṃ, sahajātānaṃ upatthambhanarasaṃ, asaṃsīdanabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, saṃvegapadaṭṭhānaṃ.</p>
  319. <p class="bodytext">Pajānātīti <a name="V0.0021"></a> <span class="bld">paññā</span>. Sā panesā vijānanalakkhaṇā, visayobhāsanarasā padīpo viya, asammohapaccupaṭṭhānā araññagatasudesako viya.</p>
  320. <p class="bodytext">Jīvanti tena taṃsampayuttadhammāti <span class="bld">jīvitaṃ</span>. Taṃ pana attanā avinibbhuttānaṃ dhammānaṃ anupālanalakkhaṇaṃ, tesaṃ pavattanarasaṃ, tesaṃyeva ṭhapanapaccupaṭṭhānaṃ, yāpayitabbadhammapadaṭṭhānaṃ. Santepi ca tesaṃ anupālanalakkhaṇādimhi vidhāne atthikkhaṇeyeva taṃ te dhamme anupāleti udakaṃ viya uppalādīni, yathāsakaṃ paccayuppannepi ca dhamme anupāleti dhāti viya kumāraṃ, sayaṃpavattitadhammasambandheneva pavattati niyāmako viya, na bhaṅgato uddhaṃ pavattayati attano ca pavattayitabbānañca abhāvā, na bhaṅgakkhaṇe ṭhapeti sayaṃ bhijjamānattā khīyamāno viya vattisnehova padīpasikhanti.</p>
  321. <p class="bodytext">Na lubbhanti tena, sayaṃ vā na lubbhati, alubbhanamattameva vā tanti <span class="bld">alobho</span>. So ārammaṇe cittassa alaggabhāvalakkhaṇo kamaladale jalabindu viya, apariggaharaso muttabhikkhu viya, anallīnabhāvapaccupaṭṭhāno asucimhi patitapuriso viya.</p>
  322. <p class="bodytext">Na dussanti tena, sayaṃ vā na dussati, adussanamattameva vā tanti <span class="bld">adoso</span>. So acaṇḍikkalakkhaṇo, avirodhalakkhaṇo vā anukūlamitto viya, āghātavinayanaraso, pariḷāhavinayanaraso <a name="M0.0024"></a> vā candanaṃ viya, sommabhāvapaccupaṭṭhāno puṇṇacando viya.</p>
  323. <p class="bodytext">Kāyaduccaritādīhi hirīyatīti <span class="bld">hirī</span>. Lajjāyetaṃ adhivacanaṃ. Tehiyeva ottappatīti <span class="bld">ottappaṃ</span>. Pāpato ubbegassetaṃ adhivacanaṃ. Tattha pāpato jigucchanalakkhaṇā hirī, ottāsalakkhaṇaṃ ottappaṃ. Ubhopi pāpānaṃ akaraṇarasā, pāpato saṅkocanapaccupaṭṭhānā, attagāravaparagāravapadaṭṭhānā. Ime dhammā lokapālāti daṭṭhabbā.</p>
  324. <p class="bodytext">Kāyapassambhanaṃ <span class="bld">kāyapassaddhi</span>. Cittapassambhanaṃ <span class="bld">cittapassaddhi. Kāyo</span>ti cettha vedanādayo tayo khandhā. Ubhopi panetā ekato hutvā kāyacittadarathavūpasamalakkhaṇā<a name="P0.0020"></a>, kāyacittadarathanimmadanarasā, kāyacittānaṃ aparipphandanasītibhāvapaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānā, kāyacittānaṃ avūpasamatāuddhaccādikilesappaṭipakkhabhūtāti veditabbā.</p>
  325. <p class="bodytext">Kāyalahubhāvo <a name="V0.0022"></a> <span class="bld">kāyalahutā</span>. Cittalahubhāvo <span class="bld">cittalahutā</span>. Kāyacittānaṃ garubhāvavūpasamalakkhaṇā, kāyacittagarubhāvanimmadanarasā, kāyacittānaṃ adandhatāpaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānā, kāyacittānaṃ garubhāvakarathinamiddhādikilesappaṭipakkhabhūtāti veditabbā.</p>
  326. <p class="bodytext">Kāyamudubhāvo <span class="bld">kāyamudutā</span>. Cittamudubhāvo <span class="bld">cittamudutā</span>. Kāyacittānaṃ thaddhabhāvavūpasamalakkhaṇā, kāyacittānaṃ thaddhabhāvanimmadanarasā, appaṭighātapaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānā, kāyacittānaṃ thaddhabhāvakaradiṭṭhimānādikilesappaṭipakkhabhūtāti veditabbā.</p>
  327. <p class="bodytext">Kāyakammaññabhāvo <span class="bld">kāyakammaññatā</span>. Cittakammaññabhāvo <span class="bld">cittakammaññatā</span>. Kāyacittānaṃ akammaññabhāvavūpasamalakkhaṇā, kāyacittānaṃ akammaññabhāvanimmadanarasā, kāyacittānaṃ ārammaṇakaraṇasampattipaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānaṃ, kāyacittānaṃ <a name="M0.0025"></a> akammaññabhāvakaraavasesanīvaraṇādikilesappaṭipakkhabhūtāti veditabbā.</p>
  328. <p class="bodytext">Kāyapāguññabhāvo <span class="bld">kāyapāguññatā</span>. Cittapāguññabhāvo <span class="bld">cittapāguññatā</span>. Kāyacittānaṃ agelaññabhāvalakkhaṇā, kāyacittānaṃ gelaññanimmadanarasā, nirādīnavapaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānā, kāyacittānaṃ gelaññabhāvakaraassaddhādikilesappaṭipakkhabhūtāti daṭṭhabbā.</p>
  329. <p class="bodytext">Kāyassa ujukabhāvo <span class="bld">kāyujukatā</span>. Cittassa ujukabhāvo <span class="bld">cittujukatā</span>. Kāyacittānaṃ akuṭilabhāvalakkhaṇā, kāyacittānaṃ ajjavalakkhaṇā vā, kāyacittānaṃ kuṭilabhāvanimmadanarasā, ajimhatāpaccupaṭṭhānā, kāyacittapadaṭṭhānā, kāyacittānaṃ kuṭilabhāvakaramāyāsāṭheyyādikilesappaṭipakkhabhūtāti daṭṭhabbā.</p>
  330. <p class="bodytext"><span class="bld">Chando</span>ti kattukamyatāyetaṃ adhivacanaṃ. Tasmā so kattukamyatālakkhaṇo chando, ārammaṇapariyesanaraso, ārammaṇena atthikatāpaccupaṭṭhāno, tadevassa padaṭṭhāno.</p>
  331. <p class="bodytext">Adhimuccanaṃ <a name="P0.0021"></a> <span class="bld">adhimokkho</span>. So sanniṭṭhānalakkhaṇo, asaṃsappanaraso, nicchayapaccupaṭṭhāno, sanniṭṭheyyadhammapadaṭṭhāno, ārammaṇe niccalabhāvena indakhīlo viya daṭṭhabbo.</p>
  332. <p class="bodytext">Tesu <a name="V0.0023"></a> tesu dhammesu majjhattabhāvo <span class="bld">tatramajjhattatā</span>. Sā cittacetasikānaṃ samavāhitalakkhaṇā, ūnādhikatānivāraṇarasā, pakkhapātupacchedanarasā vā, majjhattabhāvapaccupaṭṭhānā.</p>
  333. <p class="bodytext">Kiriyā kāro, manasmiṃ kāro <span class="bld">manasikāro</span>. Purimamanato visadisaṃ manaṃ karotīti ca <span class="bld">manasikāro</span>.</p>
  334. <p class="bodytext">Svāyaṃ <a name="M0.0026"></a> ārammaṇapaṭipādako, vīthipaṭipādako, javanapaṭipādakoti tippakāro. Tattha <span class="bld">ārammaṇapaṭipādako</span> manasmiṃ kāro manasikāro. So sāraṇalakkhaṇo, sampayuttānaṃ ārammaṇe saṃyojanaraso, ārammaṇābhimukhabhāvapaccupaṭṭhāno, ārammaṇapadaṭṭhāno, saṅkhārakkhandhapariyāpanno ārammaṇapaṭipādakattena sampayuttānaṃ sārathī viya daṭṭhabbo. <span class="bld">Vīthipaṭipādako</span>ti pañcadvārāvajjanassetaṃ adhivacanaṃ, <span class="bld">javanapaṭipādako</span>ti manodvārāvajjanassetaṃ adhivacanaṃ, na te idha adhippetā.</p>
  335. <p class="bodytext"><span class="bld">Karuṇā</span>ti paradukkhe sati sādhūnaṃ hadayakampanaṃ karotīti <span class="bld">karuṇā,</span> kināti vināseti vā paradukkhanti <span class="bld">karuṇā</span>. Sā paradukkhāpanayanākārappavattilakkhaṇā, paradukkhāsahanarasā, avihiṃsāpaccupaṭṭhānā, dukkhābhibhūtānaṃ anāthabhāvadassanapadaṭṭhānā.</p>
  336. <p class="bodytext">Modanti tāya, sayaṃ vā modatīti <span class="bld">muditā</span>. Sā pamodanalakkhaṇā, anissāyanarasā, arativighātapaccupaṭṭhānā, sattānaṃ sampattidassanapadaṭṭhānā. Keci pana mettupekkhāyopi aniyate icchanti, taṃ na gahetabbaṃ. Atthato hi adoso eva mettā, tatramajjhattupekkhāyeva upekkhāti.</p>
  337. <p class="bodytext">Kāyaduccaritato virati <span class="bld">kāyaduccaritavirati</span>. Eseva nayo sesesupi dvīsu. Lakkhaṇādito pana etā tissopi viratiyo kāyaduccaritādivatthūnaṃ avītikkamalakkhaṇā, kāyaduccaritādivatthuto saṅkocanarasā, akiriyapaccupaṭṭhānā, saddhāhiriottappaappicchatādiguṇapadaṭṭhānā. Keci pana imāsu ekekaṃ niyataṃ viratiṃ icchanti. Evaṃ kāmāvacarapaṭhamamahākusalacittena ime tettiṃsa vā catuttiṃsa vā dhammā sampayogaṃ gacchantīti veditabbā.</p>
  338. <p class="bodytext">Yathā <a name="M0.0027"></a><a name="P0.0022"></a><a name="V0.0024"></a> ca paṭhamena, evaṃ dutiyacittenāpi. Sasaṅkhārabhāvamattameva hi ettha viseso. Puna tatiyena ñāṇavippayogato ṭhapetvā amohaṃ avasesā dvattiṃsa vā tettiṃsa vā veditabbā. Tathā catutthenāpi sasaṅkhārabhāvamattameva viseso, paṭhame vuttesu pana ṭhapetvā pītiṃ avasesā pañcamena sampayogaṃ gacchanti. Somanassaṭṭhāne cettha upekkhāvedanā paviṭṭhā. Sā pana iṭṭhāniṭṭhaviparītānubhavanalakkhaṇā, pakkhapātupacchedanarasā. Yathā ca pañcamena, evaṃ chaṭṭhenāpi. Sasaṅkhāramattameva hoti viseso. Sattamena pana ṭhapetvā paññaṃ avasesā ekatiṃsa vā dvattiṃsa vā dhammā honti, tathā aṭṭhamenāpi. Sasaṅkhāramattameva viseso. Evaṃ tāva kāmāvacarakusalacetasikā veditabbā.</p>
  339. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  340. <p class="gatha1"> Upekkhāyuttacittesu, na dukkhasukhapītiyo;</p>
  341. <p class="gathalast">Jāyanteva visuṃ pañca, karuṇāmuditādayo.</p>
  342. <p class="bodytext">Avasesesu pana rūpāvacaracittasampayuttā <span class="bld">rūpāvacarā,</span> tattha paṭhamacittasampayuttā tāva kāmāvacarapaṭhamacitte vuttesu ṭhapetvā viratittayaṃ avasesā veditabbā. Viratiyo pana kāmāvacarakusalalokuttaresveva uppajjanti, na aññesu. Dutiyena vitakkavajjā dvattiṃsa vā tettiṃsa vā. Tatiyena vicāravajjā ekatiṃsa vā dvattiṃsa vā. Catutthena tato pītivajjā tiṃsa vā ekatiṃsa vā. Pañcamena tato karuṇāmuditāvajjā tiṃsa honti, somanassaṭṭhāne upekkhā paviṭṭhā. Evaṃ rūpāvacarakusalacetasikā veditabbā.</p>
  343. <p class="bodytext">Arūpāvacaracittasampayuttā <span class="bld">arūpāvacarā,</span> te pana rūpāvacarapañcame vuttanayena veditabbā. Arūpāvacarabhāvovettha viseso.</p>
  344. <p class="bodytext">Lokuttaracittasampayuttā <a name="M0.0028"></a> <span class="bld">lokuttarā,</span> te pana paṭhamajjhānike maggacitte paṭhamarūpāvacaracitte vuttanayena dutiyajjhānikādibhedepi maggacitte dutiyarūpāvacaracittādīsu vuttanayeneva veditabbā. Karuṇāmuditānamabhāvo ca niyataviratibhāvo ca lokuttarabhāvo cettha viseso. Evaṃ tāva kusalacittasampayuttacetasikā veditabbā.</p>
  345. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalā</span> pana <span class="bld">cetasikā</span> bhūmito ekavidhā kāmāvacarāyeva, tesu lobhamūlapaṭhamākusalacittasampayuttā <a name="V0.0025"></a> tāva niyatā sarūpenāgatā pannarasa, yevāpanakā niyatā cattāroti <a name="P0.0023"></a> ekūnavīsati honti. Aniyatā cha yevāpanakāti sabbe pañcavīsati honti. Seyyathidaṃ – phasso somanassavedanā saññā cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyaṃ jīvitaṃ ahirikaṃ anottappaṃ lobho moho micchādiṭṭhīti ime sarūpenāgatā pannarasa, chando adhimokkho uddhaccaṃ manasikāroti ime cattāro niyatayevāpanakā, ime pana paṭipāṭiyā dasasu cittesu niyatā honti, māno issā macchariyaṃ kukkuccaṃ thinamiddhanti ime chayeva aniyatayevāpanakā.</p>
  346. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  347. <p class="gatha1"> Evaṃ yevāpanā sabbe, niyatāniyatā dasa;</p>
  348. <p class="gathalast">Niddiṭṭhā pāpacittesu, hatapāpena tādinā.</p>
  349. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">phasso</span>ti akusalacittasahajāto phasso. Esa nayo sesesupi. Na hirīyatīti ahiriko, ahirikassa bhāvo <span class="bld">ahirikaṃ</span>. Kāyaduccaritādīhi ottappatīti ottappaṃ, na ottappaṃ <span class="bld">anottappaṃ</span>. Tattha kāyaduccaritādīhi ajigucchanalakkhaṇaṃ, alajjālakkhaṇaṃ vā ahirikaṃ, anottappaṃ teheva asārajjanalakkhaṇaṃ, anuttāsalakkhaṇaṃ vā.</p>
  350. <p class="bodytext">Lubbhanti <a name="M0.0029"></a> tena, sayaṃ vā lubbhati, lubbhanamattameva vā tanti <span class="bld">lobho</span>. So ārammaṇagahaṇalakkhaṇo makkaṭālepo viya, abhisaṅgaraso tattakapāle pakkhittamaṃsapesi viya, apariccāgapaccupaṭṭhāno telañjanarāgo viya, saṃyojaniyesu dhammesu assādadassanapadaṭṭhāno.</p>
  351. <p class="bodytext">Muyhanti tena, sayaṃ vā muyhati, muyhanamattameva vā tanti <span class="bld">moho</span>. So cittassa andhabhāvalakkhaṇo, aññāṇalakkhaṇo vā, asampaṭivedharaso, ārammaṇasabhāvacchādanaraso vā, andhakārapaccupaṭṭhāno, ayonisomanasikārapadaṭṭhāno.</p>
  352. <p class="bodytext">Micchā passanti tāya, sayaṃ vā micchā passati, micchādassanamattameva vā esāti <span class="bld">micchādiṭṭhi</span>. Sā ayonisoabhinivesalakkhaṇā, parāmāsarasā, micchābhinivesapaccupaṭṭhānā, ariyānaṃ adassanakāmatādipadaṭṭhānā.</p>
  353. <p class="bodytext">Uddhatabhāvo <a name="V0.0026"></a> <span class="bld">uddhaccaṃ</span>. Taṃ avūpasamalakkhaṇaṃ vātābhighātacalajalaṃ viya, anavaṭṭhānarasaṃ vātābhighātacaladhajapaṭākā viya, bhantattapaccupaṭṭhānaṃ pāsāṇābhighātasamuddhatabhasmaṃ viya, ayonisomanasikārapadaṭṭhānaṃ.</p>
  354. <p class="bodytext">Maññatīti <a name="P0.0024"></a> <span class="bld">māno</span>. So uṇṇatilakkhaṇo, sampaggahaṇaraso, ketukamyatāpaccupaṭṭhāno, diṭṭhivippayuttalobhapadaṭṭhāno.</p>
  355. <p class="bodytext">Issatīti <span class="bld">issā</span>. Sā parasampattīnaṃ usūyanalakkhaṇā, tattheva anabhiratirasā, tato vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā, parasampattipadaṭṭhānā.</p>
  356. <p class="bodytext">Maccharabhāvo <span class="bld">macchariyaṃ</span>. Taṃ attano sampattīnaṃ niguhaṇalakkhaṇaṃ, tāsaṃyeva parehi sādhāraṇabhāvaakkhamanarasaṃ, saṅkocanapaccupaṭṭhānaṃ, attasampattipadaṭṭhānaṃ.</p>
  357. <p class="bodytext">Kucchitaṃ <a name="M0.0030"></a> kataṃ kukataṃ, tassa bhāvo <span class="bld">kukkuccaṃ</span>. Taṃ pacchānutāpalakkhaṇaṃ, katākatānusocanarasaṃ, vippaṭisārapaccupaṭṭhānaṃ, katākatapadaṭṭhānaṃ.</p>
  358. <p class="bodytext">Thinatā <span class="bld">thinaṃ</span>. Middhatā <span class="bld">middhaṃ</span>. Anussāhanasaṃsīdanatā, asattivighāto cāti attho. Thinañca middhañca thinamiddhaṃ. Tattha thinaṃ anussāhanalakkhaṇaṃ, vīriyavinodanarasaṃ, saṃsīdanabhāvapaccupaṭṭhānaṃ. Middhaṃ akammaññatālakkhaṇaṃ, onahanarasaṃ, līnatāpaccupaṭṭhānaṃ, ubhayampi ayonisomanasikārapadaṭṭhānaṃ. Sesā kusale vuttanayena veditabbā.</p>
  359. <p class="bodytext">Ettha pana vitakkavīriyasamādhīnaṃ micchāsaṅkappamicchāvāyāmamicchāsamādhayo visesakā. Iti ime ekūnavīsati cetasikā paṭhamākusalacittena sampayogaṃ gacchantīti veditabbā. Yathā ca paṭhamena, evaṃ dutiyenāpi. Sasaṅkhārabhāvo cettha thinamiddhassa niyatabhāvo ca viseso. Tatiyena paṭhame vuttesu ṭhapetvā diṭṭhiṃ sesā aṭṭhārasa veditabbā. Māno panettha aniyato hoti, diṭṭhiyā saha na uppajjatīti. Catutthena dutiye vuttesu ṭhapetvā diṭṭhiṃ avasesā veditabbā. Etthāpi ca māno aniyato hoti. Pañcamena paṭhame vuttesu ṭhapetvā pītiṃ avasesā sampayogaṃ gacchantīti. Somanassaṭṭhāne panettha upekkhā paviṭṭhā. Chaṭṭhenāpi pañcame vuttasadisā eva. Sasaṅkhāratā<a name="V0.0027"></a>, thinamiddhassa niyatabhāvo ca viseso. Sattamena pañcame vuttesu ṭhapetvā diṭṭhiṃ avasesā veditabbā. Māno panettha aniyato. Aṭṭhamena chaṭṭhe vuttesu ṭhapetvā diṭṭhiṃ avasesā veditabbā. Etthāpi māno <a name="P0.0025"></a> aniyato hoti. Evaṃ <span class="bld">lobhamūlacetasikā</span> veditabbā.</p>
  360. <p class="bodytext">Domanassasahagatesu paṭighasampayuttesu dosamūlesu dvīsu paṭhamena asaṅkhārikena sampayuttā niyatā sarūpenāgatā <a name="M0.0031"></a> terasa. Seyyathidaṃ – phasso domanassavedanā saññā cetanā cittekaggatā vitakko vicāro vīriyaṃ jīvitaṃ ahirikaṃ anottappaṃ doso moho ceti ime terasa dhammā chandādīhi catūhi niyatayevāpanakehi sattarasa honti issāmacchariyakukkuccesu aniyatesu tīsu ekena saha aṭṭhārasa honti, etepi tayo na ekato uppajjanti.</p>
  361. <p class="bodytext">Tattha duṭṭhu manoti dumano, dumanassa bhāvo domanassaṃ, domanassavedanāyetaṃ adhivacanaṃ. Tena sahagataṃ domanassasahagataṃ. Taṃ aniṭṭhārammaṇānubhavanalakkhaṇaṃ, aniṭṭhākārasambhogarasaṃ, cetasikābādhapaccupaṭṭhānaṃ, ekanteneva hadayavatthupadaṭṭhānaṃ.</p>
  362. <p class="bodytext">Dussanti tena, sayaṃ vā dussati, dussanamattameva vā tanti <span class="bld">doso</span>. So caṇḍikkalakkhaṇo pahatāsīviso viya, visappanaraso visanipāto viya, attano nissayadahanaraso vā dāvaggi viya, dussanapaccupaṭṭhāno laddhokāso viya sapatto, āghātavatthupadaṭṭhāno. Avasesā heṭṭhā vuttappakārāva. Iti ime sattarasa vā aṭṭhārasa vā navamena sampayogaṃ gacchantīti veditabbā. Yathā ca navamena, evaṃ dasamenāpi. Sasaṅkhāratā, panettha thinamiddhasambhavo ca viseso.</p>
  363. <p class="bodytext">Dvīsu pana mohamūlesu vicikicchāsampayuttena ekādasamena sampayuttā tāva phasso upekkhāvedanā saññā cetanā vitakko vicāro vīriyaṃ jīvitaṃ cittaṭṭhiti ahirikaṃ anottappaṃ moho vicikicchāti sarūpenāgatā terasa, uddhaccaṃ manasikāroti dve yevāpanakā niyatā. Tehi saddhiṃ pannarasa honti.</p>
  364. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0032"></a> pavattaṭṭhitimattā ekaggatā. Vigatā cikicchāti <span class="bld">vicikicchā</span>. Sabhāvaṃ vicinanto <a name="V0.0028"></a> etāya kicchati kilamatīti <span class="bld">vicikicchā</span>. Sā saṃsayalakkhaṇā, kampanarasā, anicchayapaccupaṭṭhānā, ayonisomanasikārapadaṭṭhānā. Sesā vuttanayā eva.</p>
  365. <p class="bodytext">Dvādasamena uddhaccasampayuttena sampayuttā sarūpenāgatā <a name="P0.0026"></a> vicikicchāsahagate vuttesu vicikicchāhīnā uddhaccaṃ sarūpena āgataṃ, tasmā teraseva honti. Vicikicchāya abhāvena panettha adhimokkho uppajjati, tena saddhiṃ cuddasa honti. Adhimokkhasambhavato samādhi balavā hoti, adhimokkhamanasikārā dve yevāpanakā, tehi saha pannaraseva honti. Evaṃ tāva akusalacetasikā veditabbā.</p>
  366. <p class="bodytext">Idāni <span class="bld">abyākatā</span> vuccanti, abyākatā pana duvidhā vipākakiriyabhedato. Tattha <span class="bld">vipākā</span> kusalā viya bhūmivasena catubbidhā kāmāvacaraṃ rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ lokuttarañceti. Tattha kāmāvacaravipākā sahetukāhetukavasena duvidhā. Tattha sahetukavipākasampayuttā <span class="bld">sahetukā</span>. Te sahetukakāmāvacarakusalasampayuttasadisā. Yā pana karuṇāmuditā aniyatā, tā sattārammaṇattā vipākesu nuppajjanti. Kāmāvacaravipākānaṃ ekantaparittārammaṇattā viratiyo panettha ekantakusalattā na labbhanti. <span class="bld">Vibhaṅge</span> ‘‘pañca sikkhāpadā kusalāyevā’’ti hi vuttaṃ. Evaṃ kāmāvacarasahetukavipākacetasikā veditabbā.</p>
  367. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  368. <p class="gatha1"> Tettiṃsādidvaye dhammā, dvattiṃseva tato pare;</p>
  369. <p class="gathalast">Bāttiṃsa pañcame chaṭṭhe, ekatiṃsa tato pare.</p>
  370. <p class="bodytext">Ahetukacittasampayuttā <a name="M0.0033"></a> pana <span class="bld">ahetukā</span>. Tesu cakkhuviññāṇasampayuttā tāva phasso upekkhāvedanā saññā cetanā jīvitaṃ cittaṭṭhitīti sarūpenāgatā cha, manasikārena ca satta honti. Sotaghānajivhākāyaviññāṇasampayuttāpi satta satteva cetasikā. Tattha kāyaviññāṇasampayuttesu pana upekkhāṭhāne sukhavedanā paviṭṭhā. Sā kāyikasātalakkhaṇā, pīṇanarasā, sesā vuttanayā eva.</p>
  371. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  372. <p class="gatha1"> Iṭṭhārammaṇayogasmiṃ, cakkhuviññāṇakādisu;</p>
  373. <p class="gathalast">Sati kasmā upekkhāva, vuttā catūsu satthunā.</p>
  374. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  375. <p class="gatha1"> Upādāya <a name="V0.0029"></a> ca rūpena, upādārūpake pana;</p>
  376. <p class="gathalast">Saṅghaṭṭanānighaṃsassa, dubbalattāti dīpaye.</p>
  377. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  378. <p class="gatha1"> Pasādaṃ panatikkamma, kūṭaṃva picupiṇḍakaṃ;</p>
  379. <p class="gathalast">Bhūtarūpena bhūtānaṃ, ghaṭṭanāya sukhādikaṃ.</p>
  380. <p class="bodytext">Tasmā <a name="P0.0027"></a> kāyaviññāṇaṃ sukhādisampayuttanti veditabbaṃ. Manodhātunā sampayuttā sarūpenāgatā cakkhuviññāṇena saddhiṃ vuttā cha, vitakkavicārehi saha aṭṭha, adhimokkhamanasikārehi dvīhi yevāpanakehi dasa dhammā honti. Tathā manoviññāṇadhātuupekkhāsahagatena. Somanassasahagatena pītiadhikā vedanāparivattanañca nānattaṃ. Tasmāvettha ekādasa dhammā honti. Evaṃ ahetukāpi kāmāvacaravipākacetasikā veditabbā.</p>
  381. <p class="bodytext">Rūpāvacaravipākacittasampayuttā pana <span class="bld">rūpāvacarā</span>. Arūpāvacaravipākacittasampayuttā <span class="bld">arūpāvacarā</span>. Te sabbepi attano attano kusalacittasampayuttacetasikehi sadisāyevāti.</p>
  382. <p class="bodytext">Lokuttaravipākacittasampayuttā <a name="M0.0034"></a> <span class="bld">lokuttarā</span>. Te sabbe tesaṃyeva lokuttaravipākacittānaṃ sadisā kusalacittasampayuttehi cetasikehi sadisā. Evaṃ rūpāvacarārūpāvacaralokuttaravipākacetasikā veditabbā.</p>
  383. <p class="bodytext">Akusalavipākacittasampayuttā pana <span class="bld">akusalavipākacetasikā</span> nāma. Te pana kusalavipākāhetukacittesu cakkhuviññāṇādīsu vuttacetasikasadisā. Ettha pana kāyaviññāṇe dukkhavedanā paviṭṭhā. Sā kāyikābādhalakkhaṇā. Sesā vuttanayāyevāti. Evaṃ chattiṃsa vipākacittasampayuttacetasikā veditabbā.</p>
  384. <p class="bodytext">Kiriyābyākatā ca cetasikā bhūmito tividhā honti kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarāti. Tattha <span class="bld">kāmāvacarā</span> sahetukāhetukato duvidhā honti. Tesu sahetukakiriyacittasampayuttā <span class="bld">sahetukā,</span> te pana aṭṭhahi kāmāvacarakusalacittasampayuttehi samānā ṭhapetvā viratittayaṃ aniyatayevāpanakesu karuṇāmuditāyeva uppajjanti. Ahetukakiriyacittasampayuttā <span class="bld">ahetukā,</span> te kusalavipākāhetukamanodhātumanoviññāṇadhātucittasampayuttehi samānā. Manoviññāṇadhātudvaye <a name="V0.0030"></a> pana vīriyindriyaṃ adhikaṃ. Vīriyindriyasambhavato panettha balappatto samādhi hoti. Hasituppādacittena sampayuttā dvādasa dhammā honti pītiyā saha. Ayamettha viseso.</p>
  385. <p class="bodytext">Rūpāvacarakiriyacittasampayuttā pana <span class="bld">rūpāvacarā</span>. Arūpāvacarakiriyacittasampayuttā <span class="bld">arūpāvacarā</span>. Te sabbepi sakasakabhūmikusalacittasampayuttehi samānāti. Evaṃ vīsati kiriyacittasampayuttā ca cetasikā veditabbā.</p>
  386. <p class="bodytext">Ettāvatā <a name="M0.0035"></a><a name="P0.0028"></a> kusalākusalavipākakiriyabhedabhinnena ekūnanavutiyā cittena sampayuttā cetasikā niddiṭṭhā honti.</p>
  387. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  388. <p class="gatha1"> Kusalākusalehi vipākakriyā-</p>
  389. <p class="gatha2">Hadayehi yutā pana cetasikā;</p>
  390. <p class="gatha3">Sakalāpi ca sādhu mayā kathitā,</p>
  391. <p class="gathalast">Sugatena mahāmuninā kathitā.</p>
  392. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  393. <p class="gatha1"> Avagacchati yo imaṃ anunaṃ,</p>
  394. <p class="gatha2">Paramaṃ tassa samantato mati;</p>
  395. <p class="gatha3">Abhidhammanaye dūrāsade,</p>
  396. <p class="gathalast">Atigambhīraṭhāne vijambhate.</p>
  397. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre cetasikaniddeso nāma</p>
  398. <p class="centered">Dutiyo paricchedo.</p>
  399. <p class="chapter">3. Tatiyo paricchedo</p>
  400. <p class="subhead">Cetasikavibhāganiddeso</p>
  401. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  402. <p class="gatha1"> Sabbe <a name="P0.0029"></a><a name="V0.0031"></a> cetasikā vuttā, buddhenādiccabandhunā;</p>
  403. <p class="gathalast">Nāmasāmaññatoyeva, dvepaññāsa bhavanti te.</p>
  404. <p class="bodytext">Seyyathidaṃ – phasso vedanā saññā cetanā vitakko vicāro pīti cittekaggatā vīriyaṃ jīvitaṃ chando adhimokkho manasikāro tatramajjhattatā saddhā sati hirī ottappaṃ alobho adoso amoho kāyappassaddhiādīni cha yugāni, tisso viratiyo, karuṇā muditā lobho doso moho uddhaccaṃ māno diṭṭhi issā macchariyaṃ kukkuccaṃ thinaṃ middhaṃ vicikicchā ahirikaṃ anottappañcāti.</p>
  405. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  406. <p class="gatha1"> Catupaññāsadhā <a name="M0.0036"></a> kāme, rūpe pañcadaseritā;</p>
  407. <p class="gathalast">Te honti dvādasārūpe, cattālīsamanāsavā.</p>
  408. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  409. <p class="gatha1"> Ekavīsasataṃ sabbe, cittuppādā samāsato;</p>
  410. <p class="gathalast">Etesu tesamuppattiṃ, uddharitvā panekakaṃ.</p>
  411. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  412. <p class="gatha1"> Phassādīnaṃ tu dhammānaṃ, pavakkhāmi ito paraṃ;</p>
  413. <p class="gathalast">Pāṭavatthāya bhikkhūnaṃ, cittacetasikesvahaṃ.</p>
  414. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  415. <p class="gatha1"> Ekaggatā manakkāro, jīvitaṃ phassapañcakaṃ;</p>
  416. <p class="gathalast">Aṭṭhete avinibbhogā, ekuppādā sahakkhayā.</p>
  417. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  418. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā saññā, cetanā jīvitindriyaṃ;</p>
  419. <p class="gathalast">Ekaggatā manakkāro, sabbasādhāraṇā ime.</p>
  420. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  421. <p class="gatha1"> Vitakko pañcapaññāsa-cittesu samudīrito;</p>
  422. <p class="gathalast">Cāro chasaṭṭhicittesu, jāyate natthi saṃsayo.</p>
  423. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  424. <p class="gatha1"> Ekapaññāsacittesu<a name="V0.0032"></a>, pīti tesaṭṭhiyā sukhaṃ;</p>
  425. <p class="gathalast">Upekkhā pañcapaññāsa-citte dukkhaṃ tu tīsu hi.</p>
  426. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  427. <p class="gatha1"> Hoti dvāsaṭṭhicittesu, somanassindriyaṃ pana;</p>
  428. <p class="gathalast">Dukkhindriyaṃ panekasmiṃ, tathekamhi sukhindriyaṃ.</p>
  429. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  430. <p class="gatha1"> Pañcuttarasate <a name="P0.0030"></a> citte, vīriyaṃ āha nāyako;</p>
  431. <p class="gathalast">Catuttarasate citte, samādhindriyamabravi.</p>
  432. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  433. <p class="gatha1"> Sabbāhetukacittāni, ṭhapetvā cekahetuke;</p>
  434. <p class="gathalast">Ekuttarasate citte, chandassuppattimuddise.</p>
  435. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  436. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā dasa viññāṇe, vicikicchāyutampi ca;</p>
  437. <p class="gathalast">Dasuttarasate citte, adhimokkho udīrito.</p>
  438. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  439. <p class="gatha1"> Saddhā <a name="M0.0037"></a> sati hirottappaṃ, alobhādosamajjhatā;</p>
  440. <p class="gathalast">Chaḷeva yugaḷā cāti, dhammā ekūnavīsati.</p>
  441. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  442. <p class="gatha1"> Ekanavutiyā citte, jāyanti niyatā ime;</p>
  443. <p class="gathalast">Ahetukesu cittesu, apuññesu na jāyare.</p>
  444. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  445. <p class="gatha1"> Ekūnāsītiyā citte, paññā jāyati sabbadā;</p>
  446. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsatiyā citte, karuṇāmuditā siyuṃ.</p>
  447. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  448. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapuññesu, sabbalokuttaresu ca;</p>
  449. <p class="gathalast">Cattālīsavidhe citte, sāṭṭhake viratittayaṃ.</p>
  450. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  451. <p class="gatha1"> Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādittayampi ca;</p>
  452. <p class="gathalast">Yugaḷāni cha majjhattaṃ, karuṇāmuditāpi ca.</p>
  453. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  454. <p class="gatha1"> Tathā viratiyo tisso, sabbe te pañcavīsati;</p>
  455. <p class="gathalast">Kusalābyākatā cāpi, kusalena pakāsitā.</p>
  456. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  457. <p class="gatha1"> Ahirīkamanottappaṃ, moho uddhaccameva ca;</p>
  458. <p class="gathalast">Dvādasāpuññacittesu, niyatāyeva jāyare.</p>
  459. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  460. <p class="gatha1"> Lobho <a name="V0.0033"></a> doso ca moho ca, māno diṭṭhi ca saṃsayo;</p>
  461. <p class="gathalast">Middhamuddhaccakukkuccaṃ, thinaṃ macchariyampi ca.</p>
  462. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  463. <p class="gatha1"> Ahirīkamanottappaṃ, issā ca domanassakaṃ;</p>
  464. <p class="gathalast">Ete akusalā vuttā, ekantena mahesinā.</p>
  465. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  466. <p class="gatha1"> Lobho aṭṭhasu niddiṭṭho, vuttā catūsu diṭṭhitu;</p>
  467. <p class="gathalast">Māno diṭṭhiviyuttesu, dosodvīsveva jāyate.</p>
  468. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  469. <p class="gatha1"> Issāmaccherakukkuccā, dvīsu jāyanti no saha;</p>
  470. <p class="gathalast">Vicikicchā panekasmiṃ, thinamiddhaṃ tu pañcasu.</p>
  471. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  472. <p class="gatha1"> Phasso <a name="M0.0038"></a> ca vedanā saññā, cetanā jīvitaṃ mano;</p>
  473. <p class="gathalast">Vitakko ca vicāro ca, pīti vīriyasamādhi ca.</p>
  474. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  475. <p class="gatha1"> Chando cevādhimokkho ca, manasikāro ca cuddasa;</p>
  476. <p class="gathalast">Kusalākusalā ceva, honti abyākatāpi ca.</p>
  477. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  478. <p class="gatha1"> Ekūnatiṃsacittesu, jhānaṃ pañcaṅgikaṃ mataṃ;</p>
  479. <p class="gathalast">Catujhānaṅgayuttāni, sattatiṃsāti niddise.</p>
  480. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  481. <p class="gatha1"> Ekādasavidhaṃ cittaṃ, tivaṅgikamudīritaṃ;</p>
  482. <p class="gathalast">Catutiṃsavidhaṃ cittaṃ, duvaṅgikamudīritaṃ.</p>
  483. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  484. <p class="gatha1"> Sabhāvenāvitakkesu<a name="P0.0031"></a>, jhānaṅgāni na uddhare;</p>
  485. <p class="gathalast">Sabbāhetukacittesu, maggaṅgāni na uddhare.</p>
  486. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  487. <p class="gatha1"> Tīṇi soḷasacittesu, indriyāni vade budho;</p>
  488. <p class="gathalast">Ekasmiṃ pana cattāri, pañca terasasuddhare.</p>
  489. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  490. <p class="gatha1"> Satta dvādasacittesu, indriyāni jinobravi;</p>
  491. <p class="gathalast">Ekenūnesu aṭṭheva, cattālīsamanesu ca.</p>
  492. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  493. <p class="gatha1"> Cattālīsāya <a name="V0.0034"></a> cittesu, navakaṃ nāyakobravi;</p>
  494. <p class="gathalast">Evaṃ indriyayogopi, veditabbo vibhāvinā.</p>
  495. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  496. <p class="gatha1"> Amaggaṅgāni nāmettha, aṭṭhārasa ahetukā;</p>
  497. <p class="gathalast">Jhānaṅgāni na vijjanti, viññāṇesu dvipañcasu.</p>
  498. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  499. <p class="gatha1"> Ekaṃ cittaṃ dumaggaṅgaṃ, timaggaṅgāni sattasu;</p>
  500. <p class="gathalast">Cattālīsāya cittesu, maggo so caturaṅgiko.</p>
  501. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  502. <p class="gatha1"> Pañcaddasasu cittesu, maggo pañcaṅgiko mato;</p>
  503. <p class="gathalast">Vutto dvattiṃsacittesu, maggo sattaṅgikopi ca.</p>
  504. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  505. <p class="gatha1"> Maggo <a name="M0.0039"></a> aṭṭhasu cittesu, mato aṭṭhaṅgikoti hi;</p>
  506. <p class="gathalast">Evaṃ tu sabbacittesu, maggaṅgāni samuddhare.</p>
  507. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  508. <p class="gatha1"> Balāni dve dvicittesu, ekasmiṃ tīṇi dīpaye;</p>
  509. <p class="gathalast">Ekādasasu cattāri, cha dvādasasu niddise.</p>
  510. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  511. <p class="gatha1"> Ekūnāsītiyā satta, soḷasevābalāni tu;</p>
  512. <p class="gathalast">Cittamevaṃ tu viññeyyaṃ, sabalaṃ abalampi ca.</p>
  513. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  514. <p class="gatha1"> Jhānaṅgamaggaṅgabalindriyāni,</p>
  515. <p class="gatha2">Cittesu jāyanti hi yesu yāni;</p>
  516. <p class="gatha3">Mayā samāsena samuddharitvā,</p>
  517. <p class="gathalast">Vuttāni sabbānipi tāni tesu.</p>
  518. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre cetasikavibhāganiddeso nāma</p>
  519. <p class="centered">Tatiyo paricchedo.</p>
  520. <p class="chapter">4. Catuttho paricchedo</p>
  521. <p class="subhead">Ekavidhādiniddeso</p>
  522. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  523. <p class="gatha1"> Ito <a name="P0.0032"></a><a name="V0.0035"></a> paraṃ pavakkhāmi, naya<span class="bld">mekavidhādikaṃ</span>;</p>
  524. <p class="gathalast">Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, buddhiyā pana vuddhiyā.</p>
  525. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  526. <p class="gatha1"> Sabba<span class="bld">mekavidhaṃ</span> cittaṃ, vijānanasabhāvato;</p>
  527. <p class="gathalast"><span class="bld">Duvidha</span>ñca bhave cittaṃ, ahetukasahetuto.</p>
  528. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  529. <p class="gatha1"> Puññāpuññavipākā hi, kāme dasa ca pañca ca;</p>
  530. <p class="gathalast">Kriyā tissoti sabbepi, aṭṭhārasa ahetukā.</p>
  531. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  532. <p class="gatha1"> Ekasattati sesāni, cittuppādā mahesinā;</p>
  533. <p class="gathalast">Sahetukāti niddiṭṭhā, tādinā hetuvādinā.</p>
  534. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  535. <p class="gatha1"> Savatthukāvatthukato<a name="M0.0040"></a>, tathobhayavasena ca;</p>
  536. <p class="gathalast">Sabbaṃ vuttapakāraṃ tu, <span class="bld">tividhaṃ</span> hoti mānasaṃ.</p>
  537. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  538. <p class="gatha1"> Sabbo kāmavipāko ca, rūpe pañcadasāpi ca;</p>
  539. <p class="gathalast">Ādimaggo situppādo, manodhātu kriyāpi ca.</p>
  540. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  541. <p class="gatha1"> Domanassadvayañcāpi, tecattālīsa mānasā;</p>
  542. <p class="gathalast">Nuppajjanti vinā vatthuṃ, ekantena savatthukā.</p>
  543. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  544. <p class="gatha1"> Arūpāvacarapākā ca, ekantena avatthukā;</p>
  545. <p class="gathalast">Dvācattālīsa sesāni, cittānubhayathā siyuṃ.</p>
  546. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  547. <p class="gatha1"> Ekekārammaṇaṃ cittaṃ, pañcārammaṇameva ca;</p>
  548. <p class="gathalast">Chaḷārammaṇakañceti, evampi <span class="bld">tividhaṃ</span> siyā.</p>
  549. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  550. <p class="gatha1"> Viññāṇāni ca dvepañca, aṭṭha lokuttarāni ca;</p>
  551. <p class="gathalast">Sabbaṃ mahaggatañceva, ṭhapetvābhiññamānasaṃ.</p>
  552. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  553. <p class="gatha1"> Tecattālīsa <a name="V0.0036"></a> viññeyyā, ekekārammaṇā pana;</p>
  554. <p class="gathalast">Manodhātuttayaṃ tattha, pañcārammaṇamīritaṃ.</p>
  555. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  556. <p class="gatha1"> Tecattālīsa sesāni, chaḷārammaṇikā matā;</p>
  557. <p class="gathalast">Tathā ca <span class="bld">tividhaṃ</span> cittaṃ, kusalākusalādito.</p>
  558. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  559. <p class="gatha1"> Ahetuṃ ekahetuñca, dvihetuñca tihetukaṃ;</p>
  560. <p class="gathalast">Evaṃ <span class="bld">catubbidhaṃ</span> cittaṃ, viññātabbaṃ vibhāvinā.</p>
  561. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  562. <p class="gatha1"> Heṭṭhā mayāpi niddiṭṭhā, aṭṭhārasa ahetukā;</p>
  563. <p class="gathalast">Vicikicchuddhaccasaṃyuttaṃ, ekahetumudīritaṃ.</p>
  564. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  565. <p class="gatha1"> Kāme <a name="P0.0033"></a> dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana;</p>
  566. <p class="gathalast">Dasadhākusalā cāti, bāvīsati duhetukā.</p>
  567. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  568. <p class="gatha1"> Kāme <a name="M0.0041"></a> dvādasadhā puñña-vipākakriyato pana;</p>
  569. <p class="gathalast">Sabbaṃ mahaggatañceva, appamāṇaṃ tihetukaṃ.</p>
  570. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  571. <p class="gatha1"> Rūpīriyāpathaviññatti-janakājanakādito;</p>
  572. <p class="gathalast">Evañcāpi hi taṃ cittaṃ, hoti sabbaṃ <span class="bld">catubbidhaṃ</span>.</p>
  573. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  574. <p class="gatha1"> Dvādasākusalā tattha, kusalā kāmadhātuyā;</p>
  575. <p class="gathalast">Tathā dasa kriyā kāme, abhiññāmānasaṃ dvayaṃ.</p>
  576. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  577. <p class="gatha1"> Samuṭṭhāpenti rūpāni, kappenti iriyāpathaṃ;</p>
  578. <p class="gathalast">Janayanti ca viññattiṃ, ime dvattiṃsa mānasā.</p>
  579. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  580. <p class="gatha1"> Kusalā ca kriyā ceva, te mahaggatamānasā;</p>
  581. <p class="gathalast">Aṭṭhānāsavacittāni, chabbīsati ca mānasā.</p>
  582. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  583. <p class="gatha1"> Samuṭṭhāpenti rūpāni, kappenti iriyāpathaṃ;</p>
  584. <p class="gathalast">Copanaṃ na ca pāpenti, dvikiccā niyatā ime.</p>
  585. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  586. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā dasa viññāṇe, vipākā dvīsu bhūmisu;</p>
  587. <p class="gathalast">Kriyā ceva manodhātu, imānekūnavīsati.</p>
  588. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  589. <p class="gatha1"> Samuṭṭhāpenti <a name="V0.0037"></a> rūpāni, na karontitaradvayaṃ;</p>
  590. <p class="gathalast">Puna dvepañcaviññāṇā, vipākā ca arūpisu.</p>
  591. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  592. <p class="gatha1"> Sabbesaṃ sandhicittañca, cuticittañcārahato;</p>
  593. <p class="gathalast">Na karonti tikiccāni, ime soḷasa mānasā.</p>
  594. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  595. <p class="gatha1"> Ekadviticatuṭṭhāna-pañcaṭṭhānapabhedato;</p>
  596. <p class="gathalast"><span class="bld">Pañcadhā</span> cittamakkhāsi, pañcanimmalalocano.</p>
  597. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  598. <p class="gatha1"> Kusalākusalā sabbe, cittuppādā mahākriyā;</p>
  599. <p class="gathalast">Mahaggatā kriyā ceva, cattāro phalamānasā.</p>
  600. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  601. <p class="gatha1"> Sabbeva <a name="M0.0042"></a> pañcapaññāsa, nippapañcena satthunā;</p>
  602. <p class="gathalast">Javanaṭṭhānatoyeva, ekaṭṭhāne niyāmitā.</p>
  603. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  604. <p class="gatha1"> Puna dvepañcaviññāṇā, dassane savane tathā;</p>
  605. <p class="gathalast">Ghāyane sāyane ṭhāne, phusane paṭipāṭiyā.</p>
  606. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  607. <p class="gatha1"> Manodhātuttikaṃ ṭhāne, āvajjane paṭicchane;</p>
  608. <p class="gathalast">Aṭṭhasaṭṭhi bhavantete, ekaṭṭhānikataṃ gatā.</p>
  609. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  610. <p class="gatha1"> Puna dviṭṭhānikaṃ nāma, cittadvayamudīritaṃ;</p>
  611. <p class="gathalast">Somanassayutaṃ pañca-dvāre santīraṇaṃ siyā.</p>
  612. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  613. <p class="gatha1"> Tadārammaṇaṃ chadvāre, balavārammaṇe sati;</p>
  614. <p class="gathalast">Tathā voṭṭhabbanaṃ hoti, pañcadvāresu voṭṭhabo.</p>
  615. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  616. <p class="gatha1"> Manodvāresu sabbesaṃ, hoti āvajjanaṃ pana;</p>
  617. <p class="gathalast">Idaṃ dviṭṭhānikaṃ nāma, hoti cittadvayaṃ pana.</p>
  618. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  619. <p class="gatha1"> Paṭisandhibhavaṅgassa, cutiyā ṭhānato pana;</p>
  620. <p class="gathalast">Mahaggatavipākā te, nava tiṭṭhānikā matā.</p>
  621. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  622. <p class="gatha1"> Aṭṭha <a name="P0.0034"></a> kāmā mahāpākā, paṭisandhibhavaṅgato;</p>
  623. <p class="gathalast">Tadārammaṇato ceva, cutiṭṭhānavasena ca.</p>
  624. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  625. <p class="gatha1"> Catuṭṭhānikacittāni<a name="V0.0038"></a>, aṭṭha hontīti niddise;</p>
  626. <p class="gathalast">Kusalākusalapākaṃ tu-pekkhāsahagatadvayaṃ.</p>
  627. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  628. <p class="gatha1"> Santīraṇaṃ bhave pañca-dvāre chadvārikesu ca;</p>
  629. <p class="gathalast">Tadārammaṇataṃ yāti, balavārammaṇe sati.</p>
  630. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  631. <p class="gatha1"> Paṭisandhibhavaṅgānaṃ, cutiṭṭhānavasena ca;</p>
  632. <p class="gathalast">Pañcaṭṭhānikacittanti, idaṃ dvayamudīritaṃ.</p>
  633. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  634. <p class="gatha1"> Pañcakiccaṃ <a name="M0.0043"></a> dvayaṃ cittaṃ, catukiccaṃ panaṭṭhakaṃ;</p>
  635. <p class="gathalast">Tikiccaṃ navakaṃ dve tu, dvikiccā sesamekakaṃ.</p>
  636. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  637. <p class="gatha1"> Bhavaṅgāvajjanañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;</p>
  638. <p class="gathalast">Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.</p>
  639. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  640. <p class="gatha1"> <span class="bld">Chabbidhaṃ</span> hoti taṃ channaṃ, viññāṇānaṃ pabhedato;</p>
  641. <p class="gathalast"><span class="bld">Sattadhā</span> sattaviññāṇa-dhātūnaṃ tu pabhedato.</p>
  642. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  643. <p class="gatha1"> Ekekārammaṇaṃ chakkaṃ, pañcārammaṇabhedato;</p>
  644. <p class="gathalast">Chaḷārammaṇato ceva, hoti <span class="bld">aṭṭhavidhaṃ</span> mano.</p>
  645. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  646. <p class="gatha1"> Tattha dvepañcaviññāṇā, honti ekekagocarā;</p>
  647. <p class="gathalast">Rūpārammaṇikā dve tu, dve dve saddādigocarā.</p>
  648. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  649. <p class="gatha1"> Sabbaṃ mahaggataṃ cittaṃ, pañcābhiññāvivajjitaṃ;</p>
  650. <p class="gathalast">Sabbaṃ lokuttarañceti, ekekārammaṇaṃ bhave.</p>
  651. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  652. <p class="gatha1"> Ekekārammaṇaṃ chakka-midaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā;</p>
  653. <p class="gathalast">Pañcārammaṇikaṃ nāma, manodhātuttayaṃ bhave.</p>
  654. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  655. <p class="gatha1"> Kāmāvacaracittāni, cattālīsaṃ tathekakaṃ;</p>
  656. <p class="gathalast">Abhiññāni ca sabbāni, chaḷārammaṇikāniti.</p>
  657. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  658. <p class="gatha1"> Cittaṃ <span class="bld">navavidhaṃ</span> hoti, sattaviññāṇadhātusu;</p>
  659. <p class="gathalast">Pacchimañca tidhā katvā, kusalākusalādito.</p>
  660. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  661. <p class="gatha1"> Puññāpuññavaseneva<a name="V0.0039"></a>, vipākakriyabhedato;</p>
  662. <p class="gathalast">Chasattatividho bhedo, manoviññāṇadhātuyā.</p>
  663. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  664. <p class="gatha1"> Manodhātuṃ dvidhā katvā, vipākakriyabhedato;</p>
  665. <p class="gathalast"><span class="bld">Navadhā</span> pubbavuttehi, <span class="bld">dasadhā</span> hoti mānasaṃ.</p>
  666. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  667. <p class="gatha1"> Dhātudvayaṃ <a name="M0.0044"></a> tidhā katvā, pacchimaṃ puna paṇḍito;</p>
  668. <p class="gathalast"><span class="bld">Ekādasavidhaṃ</span> cittaṃ, hotīti paridīpaye.</p>
  669. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  670. <p class="gatha1"> Manoviññāṇadhātumpi, kusalākusalādito;</p>
  671. <p class="gathalast">Catudhā vibhajitvāna, vade <span class="bld">dvādasadhā</span> ṭhitaṃ.</p>
  672. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  673. <p class="gatha1"> Bhave <a name="P0.0035"></a> <span class="bld">cuddasadhā</span> cittaṃ, cuddasaṭṭhānabhedato;</p>
  674. <p class="gathalast">Paṭisandhibhavaṅgassa, cutiyāvajjanassa ca.</p>
  675. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  676. <p class="gatha1"> Pañcannaṃ dassanādīnaṃ, sampaṭicchanacetaso;</p>
  677. <p class="gathalast">Santīraṇassa voṭṭhabba-javanānaṃ vasena ca.</p>
  678. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  679. <p class="gatha1"> Tadārammaṇacittassa, tatheva ṭhānabhedato;</p>
  680. <p class="gathalast">Evaṃ cuddasadhā cittaṃ, hotīti paridīpaye.</p>
  681. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  682. <p class="gatha1"> Bhūmipuggalanānātta-vasena ca pavattito;</p>
  683. <p class="gathalast"><span class="bld">Bahudhā</span> panidaṃ cittaṃ, hotīti ca vibhāvaye.</p>
  684. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  685. <p class="gatha1"> Ekavidhādinaye panimasmiṃ,</p>
  686. <p class="gatha2">Yo kusalo matimā idha bhikkhu;</p>
  687. <p class="gatha3">Tassabhidhammagatā pana atthā,</p>
  688. <p class="gathalast">Hatthagatāmalakā viya honti.</p>
  689. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre ekavidhādiniddeso nāma</p>
  690. <p class="centered">Catuttho paricchedo.</p>
  691. <p class="chapter">5. Pañcamo paricchedo</p>
  692. <p class="subhead">Bhūmipuggalacittuppattiniddeso</p>
  693. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  694. <p class="gatha1"> Ito <a name="P0.0036"></a><a name="V0.0040"></a> paraṃ pavakkhāmi, buddhivuddhikaraṃ nayaṃ;</p>
  695. <p class="gathalast">Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ, puggalānaṃ vasena ca.</p>
  696. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  697. <p class="gatha1"> Devāceva <a name="M0.0045"></a> manussā ca, tisso vāpāyabhūmiyo;</p>
  698. <p class="gathalast">Gatiyo pañca niddiṭṭhā, satthunā tu tayo bhavā.</p>
  699. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  700. <p class="gatha1"> Bhūmiyo tattha tiṃseva, tāsu tiṃseva puggalā;</p>
  701. <p class="gathalast">Bhūmīsvetāsu uppannā, sabbe ca pana puggalā.</p>
  702. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  703. <p class="gatha1"> Paṭisandhikacittānaṃ, vasenekūnavīsati;</p>
  704. <p class="gathalast">Paṭisandhi ca nāmesā, duvidhā samudīritā.</p>
  705. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  706. <p class="gatha1"> Acittakā sacittā ca, asaññīna<span class="bld">macittakā</span>;</p>
  707. <p class="gathalast">Sesā <span class="bld">sacittakā</span> ñeyyā, sā panekūnavīsati.</p>
  708. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  709. <p class="gatha1"> Paṭisandhivaseneva, honti vīsati puggalā;</p>
  710. <p class="gathalast">Idha cittādhikārattā, acittā na ca uddhaṭā.</p>
  711. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  712. <p class="gatha1"> Ahetudvitihetūti, puggalā tividhā siyuṃ;</p>
  713. <p class="gathalast">Ariyā pana aṭṭhāti, sabbe ekādaseritā.</p>
  714. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  715. <p class="gatha1"> Etesaṃ pana sabbesaṃ, puggalānaṃ pabhedato;</p>
  716. <p class="gathalast">Cittānaṃ bhūmīsuppattiṃ, bhaṇato me nibodhatha.</p>
  717. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  718. <p class="gatha1"> Tiṃsabhūmīsu cittāni, kati jāyanti me vada;</p>
  719. <p class="gathalast">Cuddaseva tu cittāni, honti sabbāsu bhūmisu.</p>
  720. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  721. <p class="gatha1"> Sadā vīsati cittāni, kāmeyeva bhave siyuṃ;</p>
  722. <p class="gathalast">Pañca rūpabhaveyeva, cattāreva arūpisu.</p>
  723. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  724. <p class="gatha1"> Kāmarūpabhavesveva<a name="V0.0041"></a>, aṭṭhārasa bhavanti hi;</p>
  725. <p class="gathalast">Dvecattālīsa cittāni, honti tīsu bhavesupi.</p>
  726. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  727. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā pana sabbāsaṃ, catassopāyabhūmiyo;</p>
  728. <p class="gathalast">Teraseva ca cittāni, honti chabbīsabhūmisu.</p>
  729. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  730. <p class="gatha1"> Aparāni <a name="M0.0046"></a> catassopi, ṭhapetvāruppabhūmiyo;</p>
  731. <p class="gathalast">Cittāni pana jāyanti, cha ca chabbīsabhūmisu.</p>
  732. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  733. <p class="gatha1"> Suddhāvāsikadevānaṃ<a name="P0.0037"></a>, ṭhapetvā pañca bhūmiyo;</p>
  734. <p class="gathalast">Pañca cittāni jāyante, pañcavīsatibhūmisu.</p>
  735. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  736. <p class="gatha1"> Aparāni duve honti, pañcavīsatibhūmisu;</p>
  737. <p class="gathalast">Ṭhapetvā nevasaññañca, catassopāyabhūmiyo.</p>
  738. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  739. <p class="gatha1"> Dvepi cittāni jāyanti, catuvīsatibhūmisu;</p>
  740. <p class="gathalast">Ākiñcaññaṃ nevasaññañca, ṭhapetvāpāyabhūmiyo.</p>
  741. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  742. <p class="gatha1"> Apāyabhūmiyo hitvā, tisso āruppabhūmiyo;</p>
  743. <p class="gathalast">Dveyeva pana cittāni, honti tevīsabhūmisu.</p>
  744. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  745. <p class="gatha1"> Arūpe ca apāye ca, ṭhapetvā aṭṭha bhūmiyo;</p>
  746. <p class="gathalast">Ekādasavidhaṃ cittaṃ, honti dvāvīsabhūmisu.</p>
  747. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  748. <p class="gatha1"> Suddhāvāse apāye ca, ṭhapetvā nava bhūmiyo;</p>
  749. <p class="gathalast">Ekavīsāsu niccampi, cattārova bhavanti hi.</p>
  750. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  751. <p class="gatha1"> Ekaṃ sattarasasveva, cittaṃ jāyati bhūmisu;</p>
  752. <p class="gathalast">Suddhāvāse ṭhapetvā tu, apāyāruppabhūmiyo.</p>
  753. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  754. <p class="gatha1"> Dvādaseva tu jāyante, ekādasasu bhūmisu;</p>
  755. <p class="gathalast">Ṭhapetvā pana sabbāpi, bhūmiyo hi mahaggatā.</p>
  756. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  757. <p class="gatha1"> Kāmāvacaradevānaṃ, manussānaṃ vasena tu;</p>
  758. <p class="gathalast">Aṭṭha cittāni jāyante, sadā sattasu bhūmisu.</p>
  759. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  760. <p class="gatha1"> Pañcamajjhānapākeko<a name="V0.0042"></a>, jāyate chasu bhūmisu;</p>
  761. <p class="gathalast">Cattāri pana cittāni, tīsu tīsveva bhūmisu.</p>
  762. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  763. <p class="gatha1"> Cattāri <a name="M0.0047"></a> pana cittāni, honti ekekabhūmisu;</p>
  764. <p class="gathalast">Arūpāvacarapākānaṃ, vasena paridīpaye.</p>
  765. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  766. <p class="gatha1"> Kusalākusalā kāme,</p>
  767. <p class="gatha2">Tesaṃ pākā ahetukā;</p>
  768. <p class="gatha3">Āvajjanadvayañcāti,</p>
  769. <p class="gathalast">Sattatiṃseva mānasā.</p>
  770. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  771. <p class="gatha1"> Narakādīsvapāyesu, catūsupi ca jāyare;</p>
  772. <p class="gathalast">Dvepaññāsāvasesāni, nuppajjanti kadācipi.</p>
  773. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  774. <p class="gatha1"> Kāme devamanussānaṃ, nava pākā mahaggatā;</p>
  775. <p class="gathalast">Neva jāyanti jāyanti, asīti hadayā sadā.</p>
  776. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  777. <p class="gatha1"> Kāme aṭṭha mahāpākā, domanassadvayampi ca;</p>
  778. <p class="gathalast">Tathā ghānādiviññāṇa-ttayaṃ pākā apuññajā.</p>
  779. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  780. <p class="gatha1"> Natthi āruppapākā ca, rūpāvacarabhūmiyaṃ;</p>
  781. <p class="gathalast">Imehi saha cittehi, tayo maggā phaladvayaṃ.</p>
  782. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  783. <p class="gatha1"> Cattāro diṭṭhisaṃyuttā, vicikicchāyutampi ca;</p>
  784. <p class="gathalast">Cattāro heṭṭhimā pākā, suddhāvāse na labbhare.</p>
  785. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  786. <p class="gatha1"> Sesāni ekapaññāsa, cittāni pana labbhare;</p>
  787. <p class="gathalast">Rūpāvacarikā sabbe, vipākā kāmadhātuyā.</p>
  788. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  789. <p class="gatha1"> Domanassādimaggo ca, kriyā ca dve ahetukā;</p>
  790. <p class="gathalast">Tecattālīsa cittāni, natthi āruppabhūmiyaṃ.</p>
  791. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  792. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="P0.0038"></a> bhūmivaseneva, cittuppattiṃ vibhāvaye;</p>
  793. <p class="gathalast">Tathā ekādasannampi, puggalānaṃ vasena ca.</p>
  794. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  795. <p class="gatha1"> Kusalākusalā <a name="M0.0048"></a><a name="V0.0043"></a> kāme,</p>
  796. <p class="gatha2">Tesaṃ pākā ahetukā;</p>
  797. <p class="gatha3">Āvajjanadvayañcāti,</p>
  798. <p class="gathalast"><span class="bld">Sattatiṃseva</span> mānasā.</p>
  799. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  800. <p class="gatha1"> Ahetukassa sattassa, jāyante pañcabhūmisu;</p>
  801. <p class="gathalast">Dvepaññāsāvasesāni, na jāyanti kadācipi.</p>
  802. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  803. <p class="gatha1"> Ahetukassa vuttehi, kāmapākā duhetukā;</p>
  804. <p class="gathalast">Duhetukassa jāyante, <span class="bld">cattālīsaṃ tathekakaṃ</span>.</p>
  805. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  806. <p class="gatha1"> Sabbe mahaggatā ceva, sabbepi ca anāsavā;</p>
  807. <p class="gathalast">Tihetukā vipākā ca, kāme nava kriyāpi ca.</p>
  808. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  809. <p class="gatha1"> Duhetuno na jāyanti, <span class="bld">cattālīsaṃ</span> tathāṭṭha ca;</p>
  810. <p class="gathalast">Kāmāvacarasattassa, tihetupaṭisandhino.</p>
  811. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  812. <p class="gatha1"> Puthujjanassa jāyante, <span class="bld">catupaññāsa</span> mānasā;</p>
  813. <p class="gathalast">Dvihetukassa vuttāni, <span class="bld">cattālīsaṃ tathekakaṃ</span>.</p>
  814. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  815. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇasaṃyuttā, vipākā kāmadhātuyā;</p>
  816. <p class="gathalast">Rūpārūpesu puññāni, <span class="bld">catupaññāsa</span> mānasā.</p>
  817. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  818. <p class="gatha1"> Puthujjanassa jāyante, pañcatiṃsa na jāyare;</p>
  819. <p class="gathalast">Chadevesu manussesu, sotāpannassa dehino.</p>
  820. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  821. <p class="gatha1"> <span class="bld">Paññāseva</span>ssa cittāni, jāyantīti viniddise;</p>
  822. <p class="gathalast">Navatiṃseva cittāni, nuppajjantīti dīpaye.</p>
  823. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  824. <p class="gatha1"> Sotāpannassa vuttāni, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ;</p>
  825. <p class="gathalast">Attanova phalenassa, sakadāgāmino siyuṃ.</p>
  826. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  827. <p class="gatha1"> Sotāpannassa <a name="M0.0049"></a><a name="V0.0044"></a> vuttāni, ṭhapetvā paṭighadvayaṃ;</p>
  828. <p class="gatha2">Dutiyaṃ ca phalaṃ hitvā, yāni cittāni tāniti;</p>
  829. <p class="gathalast">Anāgāmissa sattassa, jāyantīti viniddise.</p>
  830. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  831. <p class="gatha1"> Kati cittāni jāyante, kāme arahato pana;</p>
  832. <p class="gathalast"><span class="bld">Cattārīsañca cattāri,</span> kāme arahato siyuṃ.</p>
  833. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  834. <p class="gatha1"> Maggaṭṭhānaṃ catunnampi, puggalānaṃ sakaṃ sakaṃ;</p>
  835. <p class="gathalast">Maggacittaṃ siyā tesaṃ, ekacittakkhaṇā hi te.</p>
  836. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  837. <p class="gatha1"> Puthujjanassa tīsveva, paṭhamajjhānabhūmisu;</p>
  838. <p class="gathalast"><span class="bld">Pañcatiṃseva</span> cittāni, jāyanteti viniddise.</p>
  839. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  840. <p class="gatha1"> Ghānādīsu ca viññāṇa-ttayaṃ satta apuññajā;</p>
  841. <p class="gathalast">Mahāpākā tathā pākā, uparijjhānabhūmikā.</p>
  842. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  843. <p class="gatha1"> Vipākāpi ca āruppā, domanassadvayampi ca;</p>
  844. <p class="gathalast">Aṭṭhārasa kriyā ceva, aṭṭha lokuttarāni ca.</p>
  845. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  846. <p class="gatha1"> Paṭhamajjhānanibbatta-puthujjanasarīrino;</p>
  847. <p class="gathalast">Etāni catupaññāsa, cittāni na ca labbhare.</p>
  848. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  849. <p class="gatha1"> Sotāpannassa <a name="P0.0039"></a> cittāni, tatthe<span class="bld">katiṃsa</span> jāyare;</p>
  850. <p class="gathalast">Puthujjanassa vuttesu, hitvā cāpuññapañcakaṃ.</p>
  851. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  852. <p class="gatha1"> Sakadāgāmino tattha, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ;</p>
  853. <p class="gathalast"><span class="bld">Ekatiṃseva</span> jāyante, pakkhipitvā sakaṃ phalaṃ.</p>
  854. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  855. <p class="gatha1"> Anāgāmissa tattheva, ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ;</p>
  856. <p class="gathalast"><span class="bld">Ekatiṃseva</span> jāyante, phalacittena attano.</p>
  857. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  858. <p class="gatha1"> Viññāṇaṃ cakkhusotānaṃ, puññajaṃ sampaṭicchanaṃ;</p>
  859. <p class="gathalast">Santīraṇadvayañceva, kriyacittāni vīsati.</p>
  860. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  861. <p class="gatha1"> Arahattaphalaṃ <a name="M0.0050"></a><a name="V0.0045"></a> pāko, paṭhamajjhānasambhavo;</p>
  862. <p class="gathalast"><span class="bld">Sattavīsati</span> cittāni, arahantassa jāyare.</p>
  863. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  864. <p class="gatha1"> Puthujjanassa tīsveva, dutiyajjhānabhūmisu;</p>
  865. <p class="gathalast"><span class="bld">Chattiṃsa</span> dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato.</p>
  866. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  867. <p class="gatha1"> Puthujjanassa vuttesu, hitvā vāpuññapañcakaṃ;</p>
  868. <p class="gathalast">Sotāpannassa <span class="bld">bāttiṃsa,</span> phalena saha attano.</p>
  869. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  870. <p class="gatha1"> Sotāpannassa vuttesu, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ;</p>
  871. <p class="gathalast"><span class="bld">Bāttiṃsa</span> phalacittena, sakadāgāmissa attano.</p>
  872. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  873. <p class="gatha1"> Sakadāgāmīsu vuttesu, ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ;</p>
  874. <p class="gathalast">Anāgāmiphalenassa, <span class="bld">bāttiṃseva</span> bhavanti hi.</p>
  875. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  876. <p class="gatha1"> Arahantassa tīsveva, <span class="bld">aṭṭhavīsati</span> attano;</p>
  877. <p class="gathalast">Phalena dutiyajjhāna-tatiyajjhānapākato.</p>
  878. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  879. <p class="gatha1"> Parittakasubhādīnaṃ, devānaṃ tīsu bhūmisu;</p>
  880. <p class="gathalast"><span class="bld">Pañcatiṃseva</span> jāyante, catutthajjhānapākato.</p>
  881. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  882. <p class="gatha1"> Sotāpannassa <span class="bld">tattheka-tiṃsa</span> cittāni jāyare;</p>
  883. <p class="gathalast">Sakadāgāmino evaṃ, tathānāgāminopi ca.</p>
  884. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  885. <p class="gatha1"> Khīṇāsavassa tattheva, <span class="bld">sattavīsati</span> mānasā;</p>
  886. <p class="gathalast">Tathā vehapphale cāpi, sabbesaṃ honti mānasā.</p>
  887. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  888. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ekatiṃseva</span> cittāni, suddhāvāsikabhūmisu;</p>
  889. <p class="gathalast">Anāgāmikasattassa, hontīti paridīpaye.</p>
  890. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  891. <p class="gatha1"> Arahato pana tattheva, mānasā <span class="bld">sattavīsati</span>;</p>
  892. <p class="gathalast">Evaṃ rūpīsu cittāni, viññeyyāni vibhāvinā.</p>
  893. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  894. <p class="gatha1"> <span class="bld">Catuvīsati</span> <a name="M0.0051"></a> cittāni, paṭhamāruppabhūmiyaṃ;</p>
  895. <p class="gathalast">Puthujjanassa sattassa, jāyantīti viniddise.</p>
  896. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  897. <p class="gatha1"> Sotāpannassa <a name="V0.0046"></a> tattheva, ṭhapetvāpuññapañcakaṃ;</p>
  898. <p class="gathalast"><span class="bld">Samavīsati</span> cittāni, phalena saha attano.</p>
  899. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  900. <p class="gatha1"> Sakadāgāmino tattha, tathānāgāminopi ca;</p>
  901. <p class="gathalast">Jāyanti <span class="bld">vīsa</span> cittāni, pubbapubbaphalaṃ vinā.</p>
  902. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  903. <p class="gatha1"> Khīṇāsavassa tattheva, <span class="bld">dasapañca</span> ca mānasā;</p>
  904. <p class="gathalast">Puthujjanassa sattassa, dutiyāruppabhūmiyaṃ.</p>
  905. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  906. <p class="gatha1"> Honti <a name="P0.0040"></a> <span class="bld">tevīsa</span> cittāni, iti vatvā vibhāvaye;</p>
  907. <p class="gathalast">Tiṇṇannampettha sekhānaṃ, cittāne<span class="bld">kūnavīsati</span>.</p>
  908. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  909. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cuddaseva</span> tu cittāni, dutiyāruppabhūmiyaṃ;</p>
  910. <p class="gathalast">Kriyādvādasa pākeko, phalaṃ khīṇāsavassa tu.</p>
  911. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  912. <p class="gatha1"> Puthujjanassa sattassa, tatiyāruppabhūmiyaṃ;</p>
  913. <p class="gathalast"><span class="bld">Bāvīsati</span> ca cittāni, bhavantīti pakāsaye.</p>
  914. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  915. <p class="gatha1"> <span class="bld">Aṭṭhāraseva</span> cittāni, sotāpannassa jāyare;</p>
  916. <p class="gathalast">Sakadāgāmino tāni, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ.</p>
  917. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  918. <p class="gatha1"> Sakadāgāmivuttesu, ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ;</p>
  919. <p class="gathalast"><span class="bld">Aṭṭhāraseva</span> cittāni, anāgāmissa jāyare.</p>
  920. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  921. <p class="gatha1"> <span class="bld">Teraseva</span> ca cittāni, tatiyāruppabhūmiyaṃ;</p>
  922. <p class="gathalast">Khīṇāsavassa sattassa, bhavantīti viniddise.</p>
  923. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  924. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ekavīsati</span> cittāni, catutthāruppabhūmiyaṃ;</p>
  925. <p class="gathalast">Puthujjanassa sattassa, jāyantīti viniddise.</p>
  926. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  927. <p class="gatha1"> Sotāpannassa <a name="M0.0052"></a> sattassa, <span class="bld">sattarasa</span> pakāsaye;</p>
  928. <p class="gathalast">Sakadāgāmino tāni, ṭhapetvā paṭhamaṃ phalaṃ.</p>
  929. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  930. <p class="gatha1"> Sakadāgāmivuttesu, ṭhapetvā dutiyaṃ phalaṃ;</p>
  931. <p class="gathalast">Honti <span class="bld">sattaraseva</span>ssa, anāgāmissa mānasā.</p>
  932. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  933. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dvādaseva</span> <a name="V0.0047"></a> tu cittāni, catutthāruppabhūmiyaṃ;</p>
  934. <p class="gathalast">Jāyanti arahantassa, iti vatvā vibhāvaye.</p>
  935. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  936. <p class="gatha1"> Heṭṭhimānaṃ arūpīnaṃ, brahmānaṃ uparūpari;</p>
  937. <p class="gathalast">Arūpakusalā ceva, uppajjanti kriyāpi ca.</p>
  938. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  939. <p class="gatha1"> Uddhamuddhamarūpīnaṃ, heṭṭhimā heṭṭhimā pana;</p>
  940. <p class="gathalast">Āruppāneva jāyante, diṭṭhādīnavato kira.</p>
  941. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  942. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā paṭhamaṃ maggaṃ, kusalānuttarā tayo;</p>
  943. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññāni, apuññāni tathā dasa.</p>
  944. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  945. <p class="gatha1"> Cattārāruppapuññāni, sabbe pākā anuttarā;</p>
  946. <p class="gathalast">Paṭhamāruppapāko ca, nava kāmakriyāpi ca.</p>
  947. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  948. <p class="gatha1"> Āruppāpi kriyā sabbā, tecattālīsa mānasā;</p>
  949. <p class="gathalast">Uppajjanti panetāni, paṭhamāruppabhūmiyaṃ.</p>
  950. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  951. <p class="gatha1"> Sabbo kāmavipāko ca, sabbo rūpomahaggato;</p>
  952. <p class="gathalast">Cittuppādo manodhātu, domanassadvayampi ca.</p>
  953. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  954. <p class="gatha1"> Ādimaggo tayo pākā, āruppā ca tathūpari;</p>
  955. <p class="gathalast">Chacattālīsa natthettha, paṭhamāruppabhūmiyaṃ.</p>
  956. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  957. <p class="gatha1"> Vuttesu pana cittesu, paṭhamāruppabhūmiyaṃ;</p>
  958. <p class="gathalast">Ṭhapetvā paṭhamāruppa-ttayaṃ pāko ca attano.</p>
  959. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  960. <p class="gatha1"> Tālīsetāni <a name="M0.0053"></a> jāyante, dutiyāruppabhūmiyaṃ;</p>
  961. <p class="gathalast">Evaṃ sesadvaye ñeyyā, hitvā heṭṭhimaheṭṭhimaṃ.</p>
  962. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  963. <p class="gatha1"> Attano <a name="P0.0041"></a> attano pākā, cattāro ca anāsavā;</p>
  964. <p class="gathalast">Vipākā honti sabbeva, catūsvāruppabhūmisu.</p>
  965. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  966. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbanena cittena, kāme aṭṭha mahākriyā;</p>
  967. <p class="gathalast">Catassopi ca āruppā, teraseva kriyā siyuṃ.</p>
  968. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  969. <p class="gatha1"> Khīṇāsavassa <a name="V0.0048"></a> jāyante, paṭhamāruppabhūmiyaṃ;</p>
  970. <p class="gathalast">Dvādaseva kriyā honti, dutiyāruppabhūmiyaṃ.</p>
  971. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  972. <p class="gatha1"> Ekādasa kriyā honti, tatiyāruppabhūmiyaṃ;</p>
  973. <p class="gathalast">Daseva ca kriyā ñeyyā, catutthāruppabhūmiyaṃ.</p>
  974. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  975. <p class="gatha1"> Arahato pana cittāni, honti ekūnavīsati;</p>
  976. <p class="gathalast">Arahattaṃ kriyā sabbā, ṭhapetvāvajjanadvayaṃ.</p>
  977. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  978. <p class="gatha1"> Catunnañca phalaṭṭhānaṃ, tihetukaputhujjane;</p>
  979. <p class="gathalast">Teraseva ca cittāni, bhavantīti pakāsaye.</p>
  980. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  981. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇasaṃyuttā, mahāpākā tathā nava;</p>
  982. <p class="gathalast">Rūpārūpavipākā ca, teraseva bhavantime.</p>
  983. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  984. <p class="gatha1"> Catunnañca phalaṭṭhānaṃ, duhetukaputhujjane;</p>
  985. <p class="gathalast">Ñāṇahīnāni cattāri, vipākā eva jāyare.</p>
  986. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  987. <p class="gatha1"> Puthujjanānaṃ tiṇṇampi, catunnaṃ ariyadehinaṃ;</p>
  988. <p class="gathalast">Sattaraseva cittāni, sattannampi bhavanti hi.</p>
  989. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  990. <p class="gatha1"> Viññāṇāni duve pañca, manodhātuttayampi ca;</p>
  991. <p class="gathalast">Santīraṇāni voṭṭhabbaṃ, honti sattarasevime.</p>
  992. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  993. <p class="gatha1"> Heṭṭhā tiṇṇaṃ phalaṭṭhānaṃ, tihetukaputhujjane;</p>
  994. <p class="gathalast">Naveva kusalā honti, catunnampi mahaggatā.</p>
  995. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  996. <p class="gatha1"> Tiṇṇaṃ <a name="M0.0054"></a> puthujjanānañca, tiṇṇamariyānamādito;</p>
  997. <p class="gathalast">Teraseva tu cittāni, uppajjantīti niddise.</p>
  998. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  999. <p class="gatha1"> Aṭṭheva kāmapuññāni, diṭṭhihīnā apuññato;</p>
  1000. <p class="gathalast">Cattāropi ca uddhacca-saṃyuttañcāti terasa.</p>
  1001. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  1002. <p class="gatha1"> Heṭṭhā dvinnaṃ phalaṭṭhānaṃ, tathā sabbaputhujjane;</p>
  1003. <p class="gathalast">Domanassayuttaṃ cittaṃ, dvayameva tu jāyate.</p>
  1004. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  1005. <p class="gatha1"> Tiṇṇaṃ <a name="V0.0049"></a> puthujjanānaṃ tu, pañceva pana jāyare;</p>
  1006. <p class="gathalast">Cattāri diṭṭhiyuttāni, vicikicchāyutampi ca.</p>
  1007. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  1008. <p class="gatha1"> Maggaṭṭhānaṃ catunnampi, maggacittaṃ sakaṃ sakaṃ;</p>
  1009. <p class="gathalast">Ekameva bhave tesaṃ, iti vatvā vibhāvaye.</p>
  1010. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  1011. <p class="gatha1"> Mayā bhavesu cittānaṃ, puggalānaṃ vasena ca;</p>
  1012. <p class="gathalast">Bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya, cittuppatti pakāsitā.</p>
  1013. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  1014. <p class="gatha1"> Evaṃ sabbamidaṃ cittaṃ, bhūmipuggalabhedato;</p>
  1015. <p class="gathalast">Bahudhāpi ca hotīti, viññātabbaṃ vibhāvinā.</p>
  1016. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  1017. <p class="gatha1"> Sakkā <a name="P0.0042"></a> vuttānusārena, bhedo ñātuṃ vibhāvinā;</p>
  1018. <p class="gathalast">Ganthavitthārabhītena, saṃkhittaṃ panidaṃ mayā.</p>
  1019. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  1020. <p class="gatha1"> Pubbāparaṃ viloketvā, cintetvā ca punappunaṃ;</p>
  1021. <p class="gathalast">Atthaṃ upaparikkhitvā, gahetabbaṃ vibhāvinā.</p>
  1022. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  1023. <p class="gatha1"> Imañcābhidhammāvatāraṃ susāraṃ,</p>
  1024. <p class="gatha2">Varaṃ sattamohandhakārappadīpaṃ;</p>
  1025. <p class="gatha3">Sadā sādhu cinteti vāceti yo taṃ,</p>
  1026. <p class="gathalast">Naraṃ rāgadosā ciraṃ nopayanti.</p>
  1027. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre bhūmipuggalavasena cittuppattiniddeso nāma</p>
  1028. <p class="centered">Pañcamo paricchedo.</p>
  1029. <p class="chapter">6. Chaṭṭho paricchedo</p>
  1030. <p class="subhead">Ārammaṇavibhāganiddeso</p>
  1031. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  1032. <p class="gatha1"> Etesaṃ <a name="M0.0055"></a><a name="P0.0043"></a><a name="V0.0050"></a> pana cittānaṃ, ārammaṇamito paraṃ;</p>
  1033. <p class="gathalast">Dassayissāmahaṃ tena, vinā natthi hi sambhavo.</p>
  1034. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  1035. <p class="gatha1"> Rūpaṃ saddaṃ gandhaṃ rasaṃ, phoṭṭhabbaṃ dhammameva ca;</p>
  1036. <p class="gathalast">Chadhā ārammaṇaṃ āhu, chaḷārammaṇakovidā.</p>
  1037. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  1038. <p class="gatha1"> Tattha bhūte upādāya, vaṇṇo catusamuṭṭhito;</p>
  1039. <p class="gathalast">Sanidassanapaṭigho, rūpārammaṇasaññito.</p>
  1040. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  1041. <p class="gatha1"> Duvidho hi samuddiṭṭho, saddo cittotusambhavo;</p>
  1042. <p class="gathalast">Saviññāṇakasaddova, hoti cittasamuṭṭhito.</p>
  1043. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  1044. <p class="gatha1"> Aviññāṇakasaddo yo,</p>
  1045. <p class="gatha3">So hotūtusamuṭṭhito;</p>
  1046. <p class="gatha3">Duvidhopi ayaṃ saddo,</p>
  1047. <p class="gathalast">Saddārammaṇataṃ gato.</p>
  1048. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  1049. <p class="gatha1"> Dharīyatīti gacchanto, gandho sūcanatopi vā;</p>
  1050. <p class="gathalast">Ayaṃ catusamuṭṭhāno, gandhārammaṇasammato.</p>
  1051. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  1052. <p class="gatha1"> Rasamānā rasantīti, rasoti parikittito;</p>
  1053. <p class="gathalast">Sova catusamuṭṭhāno, rasārammaṇanāmako.</p>
  1054. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  1055. <p class="gatha1"> Phusīyatīti phoṭṭhabbaṃ, pathavītejavāyavo;</p>
  1056. <p class="gathalast">Phoṭṭhabbaṃ catusambhūtaṃ, phoṭṭhabbārammaṇaṃ mataṃ.</p>
  1057. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  1058. <p class="gatha1"> Sabbaṃ nāmañca rūpañca, hitvā rūpādipañcakaṃ;</p>
  1059. <p class="gathalast">Lakkhaṇāni ca paññatti-dhammārammaṇasaññitaṃ.</p>
  1060. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  1061. <p class="gatha1"> Chārammaṇāni <a name="V0.0051"></a> labbhanti, kāmāvacarabhūmiyaṃ;</p>
  1062. <p class="gathalast">Tīṇi rūpe panārūpe, dhammārammaṇamekakaṃ.</p>
  1063. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  1064. <p class="gatha1"> Khaṇavatthuparittattā<a name="M0.0056"></a>, āpāthaṃ na vajanti ye;</p>
  1065. <p class="gathalast">Te dhammārammaṇā honti, yesaṃ rūpādayo kira.</p>
  1066. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  1067. <p class="gatha1"> Te paṭikkhipitabbāva, aññamaññassa gocaraṃ;</p>
  1068. <p class="gathalast">Neva paccanubhontānaṃ, mano tesaṃ tu gocaraṃ.</p>
  1069. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  1070. <p class="gatha1"> Tañca <a name="P0.0044"></a> ‘‘paccanubhotī’’ti, vuttattā pana satthunā;</p>
  1071. <p class="gathalast">Rūpādārammaṇāneva, honti rūpādayo pana.</p>
  1072. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  1073. <p class="gatha1"> Dibbacakkhādiñāṇānaṃ, rūpādīneva gocarā;</p>
  1074. <p class="gathalast">Anāpāthagatāneva, tānītipi na yujjati.</p>
  1075. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  1076. <p class="gatha1"> Yaṃ rūpārammaṇaṃ hontaṃ, taṃ dhammārammaṇaṃ kathaṃ;</p>
  1077. <p class="gathalast">Evaṃ sati panetesaṃ, niyamoti kathaṃ bhave.</p>
  1078. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  1079. <p class="gatha1"> Sabbaṃ ārammaṇaṃ etaṃ, chabbidhaṃ samudīritaṃ;</p>
  1080. <p class="gathalast">Taṃ parittattikādīnaṃ, vasena bahudhā mataṃ.</p>
  1081. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  1082. <p class="gatha1"> Sabbo kāmavipāko ca, kriyāhetudvayampi ca;</p>
  1083. <p class="gathalast">Pañcavīsati ekantaṃ, parittārammaṇā siyuṃ.</p>
  1084. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  1085. <p class="gatha1"> Iṭṭhādibhedā pañceva, rūpasaddādayo pana;</p>
  1086. <p class="gathalast">Viññāṇānaṃ dvipañcannaṃ, gocarā paṭipāṭiyā.</p>
  1087. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  1088. <p class="gatha1"> Rūpādipañcakaṃ sabbaṃ, manodhātuttayassa tu;</p>
  1089. <p class="gathalast">Terasannaṃ panetesaṃ, rūpakkhandhova gocaro.</p>
  1090. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  1091. <p class="gatha1"> Nārūpaṃ na ca paññattiṃ, nātītaṃ na canāgataṃ;</p>
  1092. <p class="gathalast">Ārammaṇaṃ karonte ca, vattamāno hi gocaro.</p>
  1093. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  1094. <p class="gatha1"> Terasetāni cittāni, jāyante kāmadhātuyaṃ;</p>
  1095. <p class="gathalast">Cattāri rūpāvacare, neva kiñci arūpisu.</p>
  1096. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  1097. <p class="gatha1"> Mahāpākānamaṭṭhannaṃ<a name="M0.0057"></a><a name="V0.0052"></a>, santīraṇattayassapi;</p>
  1098. <p class="gathalast">Chasu dvāresu rūpādichaparittāni gocarā.</p>
  1099. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  1100. <p class="gatha1"> Rūpādayo parittā cha, hasituppādagocarā;</p>
  1101. <p class="gathalast">Pañcadvāre paṭuppannā, manodvāre tikālikā.</p>
  1102. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  1103. <p class="gatha1"> Dutiyāruppacittañca, catutthāruppamānasaṃ;</p>
  1104. <p class="gathalast">Chabbidhaṃ niyataṃ hoti, taṃ mahaggatagocaraṃ.</p>
  1105. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  1106. <p class="gatha1"> Nibbānārammaṇattā hi, ekantena anaññato;</p>
  1107. <p class="gathalast">Aṭṭhānāsavacittānaṃ, appamāṇova gocaro.</p>
  1108. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  1109. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇahīnā ca, kāmāvacarapuññato;</p>
  1110. <p class="gathalast">Kriyatopi ca cattāro, dvādasākusalāni ca.</p>
  1111. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  1112. <p class="gatha1"> Parittārammaṇā ceva, te mahaggatagocarā;</p>
  1113. <p class="gathalast">Paññattārammaṇattā hi, navattabbāva honti te.</p>
  1114. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  1115. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇasaṃyuttā, puññato kriyatopi ca;</p>
  1116. <p class="gathalast">Tathābhiññādvayañceva, kriyāvoṭṭhabbanampi ca.</p>
  1117. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  1118. <p class="gatha1"> Ekādasannametesaṃ, tividho hoti gocaro;</p>
  1119. <p class="gathalast">Paññattārammaṇattā hi, navattabbāpi hontime.</p>
  1120. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  1121. <p class="gatha1"> Yāni vuttāvasesāni, cittāni pana tāni hi;</p>
  1122. <p class="gathalast">Navattabbārammaṇānīti, viññeyyāni vibhāvinā.</p>
  1123. <p class="centered">Parittārammaṇattikaṃ samattaṃ.</p>
  1124. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  1125. <p class="gatha1"> Dutiyāruppacittañca<a name="P0.0045"></a>, catutthāruppamānasaṃ;</p>
  1126. <p class="gathalast">Chabbidhaṃ pana ekanta-atītārammaṇaṃ siyā.</p>
  1127. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  1128. <p class="gatha1"> Viññāṇānaṃ dvipañcannaṃ, manodhātuttayassa ca;</p>
  1129. <p class="gathalast">Pañca rūpādayo dhammā, paccuppannāva gocarā.</p>
  1130. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  1131. <p class="gatha1"> Aṭṭha <a name="M0.0058"></a><a name="V0.0053"></a> kāmamahāpākā, santīraṇattayampi ca;</p>
  1132. <p class="gathalast">Hasituppādacittanti, dvādasete tu mānasā.</p>
  1133. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  1134. <p class="gatha1"> Siyātītārammaṇā paccu-ppannānāgatagocarā;</p>
  1135. <p class="gathalast">Kusalākusalā kāme, kriyato nava mānasā.</p>
  1136. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  1137. <p class="gatha1"> Abhiññāmānasā dvepi, siyātītādigocarā;</p>
  1138. <p class="gathalast">Santapaññattikālepi, navattabbā bhavantime.</p>
  1139. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  1140. <p class="gatha1"> Sesāni pana sabbāni, rūpārūpabhavesupi;</p>
  1141. <p class="gathalast">Navattabbāni honteva, atītārammaṇādinā.</p>
  1142. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  1143. <p class="gatha1"> Kāmato ca kriyā pañca, rūpato pañcamī kriyā;</p>
  1144. <p class="gathalast">Cittānaṃ channametesaṃ, natthi kiñci agocaraṃ.</p>
  1145. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  1146. <p class="gatha1"> Nibbānañca phalaṃ maggaṃ, rūpañcārūpameva ca;</p>
  1147. <p class="gathalast">Sakkonti gocaraṃ kātuṃ, kati cittāni me vada.</p>
  1148. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  1149. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇasaṃyuttā,</p>
  1150. <p class="gatha2">Puññato kriyato tathā;</p>
  1151. <p class="gatha3">Abhiññāhadayā dvepi,</p>
  1152. <p class="gathalast">Kriyā voṭṭhabbanampi ca.</p>
  1153. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  1154. <p class="gatha1"> Sakkonti gocaraṃ kātuṃ, cittānekādasāpi ca;</p>
  1155. <p class="gathalast">Nibbānañca phalaṃ maggaṃ, rūpañcārūpameva ca.</p>
  1156. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  1157. <p class="gatha1"> Cittesu pana sabbesu, kati cittāni me vada;</p>
  1158. <p class="gathalast">Arahattaphalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.</p>
  1159. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  1160. <p class="gatha1"> Sabbesu pana cittesu, cha ca cittāni me suṇa;</p>
  1161. <p class="gathalast">Arahattaphalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.</p>
  1162. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  1163. <p class="gatha1"> Cattāro ñāṇasaṃyuttā, kriyā voṭṭhabbanampi ca;</p>
  1164. <p class="gathalast">Kriyābhiññā manodhātu, cha ca sakkonti gocaraṃ.</p>
  1165. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  1166. <p class="gatha1"> Cattāro <a name="M0.0059"></a><a name="V0.0054"></a> ñāṇasaṃyuttā-bhiññācittañca puññato;</p>
  1167. <p class="gathalast">Nārahattaṃ phalaṃ maggaṃ, kātuṃ sakkonti gocaraṃ.</p>
  1168. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  1169. <p class="gatha1"> Kasmā arahato magga-cittaṃ vā phalamānasaṃ;</p>
  1170. <p class="gathalast">Puthujjanā vā sekkhā vā, na sakkonti hi jānituṃ.</p>
  1171. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  1172. <p class="gatha1"> Puthujjano na jānāti,</p>
  1173. <p class="gatha2">Sotāpannassa mānasaṃ;</p>
  1174. <p class="gatha3">Sotāpanno na jānāti,</p>
  1175. <p class="gathalast">Sakadāgāmissa mānasaṃ.</p>
  1176. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  1177. <p class="gatha1"> Sakadāgāmī na jānāti, anāgāmissa mānasaṃ;</p>
  1178. <p class="gathalast">Anāgāmī na jānāti, arahantassa mānasaṃ.</p>
  1179. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  1180. <p class="gatha1"> Heṭṭhimo <a name="P0.0046"></a> heṭṭhimo neva, jānāti uparūpari;</p>
  1181. <p class="gathalast">Uparūpari jānāti, heṭṭhimassa ca mānasaṃ.</p>
  1182. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  1183. <p class="gatha1"> Yo dhammo yassa dhammassa,</p>
  1184. <p class="gatha2">Hoti ārammaṇaṃ pana;</p>
  1185. <p class="gatha3">Tamuddharitvā ekekaṃ,</p>
  1186. <p class="gathalast">Pavakkhāmi ito paraṃ.</p>
  1187. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  1188. <p class="gatha1"> Kusalārammaṇaṃ kāme, kusalākusalassa ca;</p>
  1189. <p class="gathalast">Abhiññāmānasassāpi, kusalassa kriyassa ca.</p>
  1190. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  1191. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapākassa, tathā kāmakriyassa ca;</p>
  1192. <p class="gathalast">Etesaṃ pana rāsīnaṃ, channaṃ ārammaṇaṃ siyā.</p>
  1193. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  1194. <p class="gatha1"> Rūpāvacarapuññāni, kāmapākaṃ tato vinā;</p>
  1195. <p class="gathalast">Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ, honti ārammaṇāni hi.</p>
  1196. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  1197. <p class="gatha1"> Āruppakusalañcāpi, tebhūmakusalassa ca;</p>
  1198. <p class="gathalast">Tebhūmakakriyassāpi, tathevākusalassapi.</p>
  1199. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  1200. <p class="gatha1"> Arūpāvacarapākānaṃ<a name="M0.0060"></a><a name="V0.0055"></a>, dvinnaṃ pana catutthadu;</p>
  1201. <p class="gathalast">Imesaṃ aṭṭharāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1202. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  1203. <p class="gatha1"> Apariyāpannapuññampi, kāmāvacaratopi ca;</p>
  1204. <p class="gathalast">Rūpato pañcamassāpi, kusalassa kriyassa ca.</p>
  1205. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  1206. <p class="gatha1"> Catunnaṃ pana rāsīnaṃ, hoti ārammaṇaṃ sadā;</p>
  1207. <p class="gathalast">Tathevākusalaṃ kāma-rūpāvacarato pana.</p>
  1208. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  1209. <p class="gatha1"> Kusalassa kriyassāpi, tathevākusalassa ca;</p>
  1210. <p class="gathalast">Kāmāvacarapākānaṃ, channaṃ rāsīnamīritaṃ.</p>
  1211. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  1212. <p class="gatha1"> Vipākārammaṇaṃ kāme, kāmāvacaratopi ca;</p>
  1213. <p class="gathalast">Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.</p>
  1214. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  1215. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapākānaṃ, tathevākusalassa ca;</p>
  1216. <p class="gathalast">Channañca pana rāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1217. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  1218. <p class="gatha1"> Vipākārammaṇaṃ rūpe, kāmāvacaratopi ca;</p>
  1219. <p class="gathalast">Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.</p>
  1220. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  1221. <p class="gatha1"> Apuññassāti pañcannaṃ, rāsīnaṃ hoti gocaro;</p>
  1222. <p class="gathalast">Arūpāvacarapākesu, ayameva nayo mato.</p>
  1223. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  1224. <p class="gatha1"> Apariyāpannapākampi, kāmato rūpatopi ca;</p>
  1225. <p class="gathalast">Kusalassa kriyassāpi, hoti ārammaṇaṃ pana.</p>
  1226. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  1227. <p class="gatha1"> Kriyacittamidaṃ kāme, kāmāvacaratopi ca;</p>
  1228. <p class="gathalast">Rūpāvacarato ceva, kusalassa kriyassa ca.</p>
  1229. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  1230. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapākassa, tathevākusalassa ca;</p>
  1231. <p class="gathalast">Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1232. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  1233. <p class="gatha1"> Yaṃ <a name="M0.0061"></a> kriyāmānasaṃ rūpe, kāmapākaṃ tato vinā;</p>
  1234. <p class="gathalast">Pañcannaṃ pana rāsīnaṃ, hoti ārammaṇaṃ pana.</p>
  1235. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  1236. <p class="gatha1"> Kriyācittaṃ <a name="P0.0047"></a><a name="V0.0056"></a> panāruppe, tesaṃ pañcannameva ca;</p>
  1237. <p class="gathalast">Āruppassa kriyassāpi, channaṃ hoteva gocaro.</p>
  1238. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  1239. <p class="gatha1"> Rūpaṃ catusamuṭṭhānaṃ, rūpārammaṇasaññitaṃ;</p>
  1240. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññassa, tatheva kusalassa ca.</p>
  1241. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  1242. <p class="gatha1"> Abhiññādvayacittassa, kāmapākakriyassa ca;</p>
  1243. <p class="gathalast">Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1244. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  1245. <p class="gatha1"> Nibbānārammaṇaṃ kāma-rūpāvacarato pana;</p>
  1246. <p class="gathalast">Kusalassubhayassāpi, kāmarūpakriyassa ca.</p>
  1247. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  1248. <p class="gatha1"> Apariyāpannato ceva, phalassa kusalassa ca;</p>
  1249. <p class="gathalast">Channaṃ rāsīnametesaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1250. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  1251. <p class="gatha1"> Nānappakārakaṃ sabbaṃ, paññattārammaṇaṃ pana;</p>
  1252. <p class="gathalast">Tebhūmakassa puññassa, tathevākusalassa ca.</p>
  1253. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  1254. <p class="gatha1"> Rūpārūpavipākassa, tebhūmakakriyassa ca;</p>
  1255. <p class="gathalast">Navannaṃ pana rāsīnaṃ, hotārammaṇapaccayo.</p>
  1256. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  1257. <p class="gatha1"> Rūpārammaṇikā dve tu, dve dve saddhādigocarā;</p>
  1258. <p class="gathalast">Pañcārammaṇikā nāma, cittuppādā tayo matā.</p>
  1259. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  1260. <p class="gatha1"> Idhekacattālīseva, chaḷārammaṇikā matā;</p>
  1261. <p class="gathalast">Kāmāvacaracittāna-mayamārammaṇakkamo.</p>
  1262. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  1263. <p class="gatha1"> Pañcābhiññā vivajjetvā, rūpārūpā anāsavā;</p>
  1264. <p class="gathalast">Cittuppādā ime sabbe, dhammārammaṇagocarā.</p>
  1265. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  1266. <p class="gatha1"> Paṭhamāruppakusalaṃ, dutiyāruppacetaso;</p>
  1267. <p class="gathalast">Kusalassa vipākassa, kriyassārammaṇaṃ bhave.</p>
  1268. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  1269. <p class="gatha1"> Paṭhamāruppapākoyaṃ<a name="M0.0062"></a>, dutiyāruppacetaso;</p>
  1270. <p class="gathalast">Kusalassa vipākassa, kriyassārammaṇaṃ na hi.</p>
  1271. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  1272. <p class="gatha1"> Paṭhamaṃ <a name="V0.0057"></a> tu kriyācittaṃ, dutiyāruppacetaso;</p>
  1273. <p class="gathalast">Na puññassa na pākassa, hoti ārammaṇaṃ pana.</p>
  1274. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  1275. <p class="gatha1"> Paṭhamaṃ tu kriyācittaṃ, dutiyāruppacetaso;</p>
  1276. <p class="gathalast">Kriyassārammaṇaṃ hoti, iti ñeyyaṃ vibhāvinā.</p>
  1277. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  1278. <p class="gatha1"> Puthujjanassa sekkhassa, arūpārammaṇaṃ dvidhā;</p>
  1279. <p class="gathalast">Kusalaṃ kusalassāpi, vipākassa ca taṃ siyā.</p>
  1280. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  1281. <p class="gatha1"> Khīṇāsavassa bhikkhussa, paṭhamāruppamānasaṃ;</p>
  1282. <p class="gathalast">Ārammaṇaṃ tidhā hoti, iti vuttaṃ mahesinā.</p>
  1283. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  1284. <p class="gatha1"> Kriyassāpi kriyā hoti, kusalampi kriyassa ca;</p>
  1285. <p class="gathalast">Kusalaṃ tu vipākassa, evaṃ hoti tidhā pana.</p>
  1286. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  1287. <p class="gatha1"> Tatiyāruppacittampi, catutthāruppacetaso;</p>
  1288. <p class="gathalast">Evameva dvidhā ceva, tidhā cārammaṇaṃ siyā.</p>
  1289. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  1290. <p class="gatha1"> Yaṃ yaṃ pana idhārabbha,</p>
  1291. <p class="gatha2">Ye ye jāyanti gocaraṃ;</p>
  1292. <p class="gatha3">So so tesañca tesañca,</p>
  1293. <p class="gathalast">Hotārammaṇapaccayo.</p>
  1294. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  1295. <p class="gatha1"> Yo <a name="P0.0048"></a> panimassa naro kira pāraṃ,</p>
  1296. <p class="gatha2">Duttaramuttaramuttaratīdha;</p>
  1297. <p class="gatha3">So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ,</p>
  1298. <p class="gathalast">Duttaramuttaramuttarateva.</p>
  1299. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre ārammaṇavibhāgo nāma</p>
  1300. <p class="centered">Chaṭṭho paricchedo.</p>
  1301. <p class="chapter">7. Sattamo paricchedo</p>
  1302. <p class="subhead">Vipākacittappavattiniddeso</p>
  1303. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  1304. <p class="gatha1"> Anantañāṇena <a name="M0.0063"></a><a name="P0.0049"></a><a name="V0.0058"></a> niraṅgaṇena,</p>
  1305. <p class="gatha2">Guṇesinā kāruṇikena tena;</p>
  1306. <p class="gatha3">Vutte vipāke matipāṭavatthaṃ,</p>
  1307. <p class="gathalast">Vipākacittappabhavaṃ suṇātha.</p>
  1308. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  1309. <p class="gatha1"> Ekūnatiṃsa kammāni, pākā dvattiṃsa dassitā;</p>
  1310. <p class="gathalast">Tīsu dvāresu kammāni, vipākā chasu dissare.</p>
  1311. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  1312. <p class="gatha1"> Kusalaṃ kāmalokasmiṃ, pavatte paṭisandhiyaṃ;</p>
  1313. <p class="gathalast">Taṃ taṃ paccayamāgamma, dadāti vividhaṃ phalaṃ.</p>
  1314. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  1315. <p class="gatha1"> Ekāya cetanāyekā, paṭisandhi pakāsitā;</p>
  1316. <p class="gathalast">Nānākammehi nānā ca, bhavanti paṭisandhiyo.</p>
  1317. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  1318. <p class="gatha1"> Tihetukaṃ tu yaṃ kammaṃ, kāmāvacarasaññitaṃ;</p>
  1319. <p class="gathalast">Tihetukaṃ duhetuñca, vipākaṃ detyahetukaṃ.</p>
  1320. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  1321. <p class="gatha1"> Duhetukaṃ tu yaṃ kammaṃ, taṃ na deti tihetukaṃ;</p>
  1322. <p class="gathalast">Duhetukamahetuñca, vipākaṃ deti attano.</p>
  1323. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  1324. <p class="gatha1"> Tihetukena kammena,</p>
  1325. <p class="gatha2">Paṭisandhi tihetukā;</p>
  1326. <p class="gatha3">Duhetukāpi hoteva,</p>
  1327. <p class="gathalast">Na ca hoti ahetukā.</p>
  1328. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  1329. <p class="gatha1"> Duhetukena kammena,</p>
  1330. <p class="gatha2">Paṭisandhi duhetukā;</p>
  1331. <p class="gatha3">Ahetukāpi <a name="V0.0059"></a> hoteva,</p>
  1332. <p class="gathalast">Na ca hoti tihetukā.</p>
  1333. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  1334. <p class="gatha1"> Asaṅkhāramasaṅkhāraṃ<a name="M0.0064"></a>, sasaṅkhārampi deti hi;</p>
  1335. <p class="gathalast">Sasaṅkhāramasaṅkhāraṃ, sasaṅkhāraṃ phalaṃ tathā.</p>
  1336. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  1337. <p class="gatha1"> Ekāya cetanāyettha, kusalassa ca soḷasa;</p>
  1338. <p class="gathalast">Vidhā vipākacittāni, bhavantīti pakāsaye.</p>
  1339. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  1340. <p class="gatha1"> Ārammaṇena hoteva, vedanāparivattanaṃ;</p>
  1341. <p class="gathalast">Tadārammaṇacittampi, javanena niyāmitaṃ.</p>
  1342. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  1343. <p class="gatha1"> Kāmāvacaracittena, kusalenādinā pana;</p>
  1344. <p class="gathalast">Tulyena pākacittena, gahitā paṭisandhi ce.</p>
  1345. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  1346. <p class="gatha1"> Balavārammaṇe <a name="P0.0050"></a> iṭṭhe, cakkhussāpāthamāgate;</p>
  1347. <p class="gathalast">Manodhātu bhavaṅgasmiṃ, tāya āvaṭṭite pana.</p>
  1348. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  1349. <p class="gatha1"> Vīthicittesu jātesu, cakkhuviññāṇakādisu;</p>
  1350. <p class="gathalast">Jāyate javanaṃ hutvā, paṭhamaṃ kāmamānasaṃ.</p>
  1351. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  1352. <p class="gatha1"> Sattakkhattuṃ javitvāna, paṭhame kusale gate;</p>
  1353. <p class="gathalast">Tadevārammaṇaṃ katvā, teneva sadisaṃ puna.</p>
  1354. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  1355. <p class="gatha1"> Vipākaṃ jāyate cittaṃ, tadārammaṇasaññitaṃ;</p>
  1356. <p class="gathalast">Sandhiyā tulyato mūla-bhavaṅganti pavuccate.</p>
  1357. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  1358. <p class="gatha1"> Tañca santīraṇaṃ ettha, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;</p>
  1359. <p class="gathalast">Gaṇanūpagacittāni, cattāreva bhavanti hi.</p>
  1360. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  1361. <p class="gatha1"> Yadā hi dutiyaṃ cittaṃ, kusalaṃ javanaṃ tadā;</p>
  1362. <p class="gathalast">Tena tulyavipākampi, tadārammaṇakaṃ siyā.</p>
  1363. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  1364. <p class="gatha1"> Sandhiyā asamānattā, dve nāmānissa labbhare;</p>
  1365. <p class="gathalast">‘‘Āgantukabhavaṅga’’nti, ‘‘tadārammaṇaka’’nti ca.</p>
  1366. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  1367. <p class="gatha1"> Yadā <a name="M0.0065"></a><a name="V0.0060"></a> hi tatiyaṃ puññaṃ, javanaṃ hoti tena ca;</p>
  1368. <p class="gathalast">Sadisaṃ tatiyaṃ pākaṃ, tadārammaṇakaṃ siyā.</p>
  1369. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  1370. <p class="gatha1"> ‘‘Āgantukabhavaṅga’’nti, idampi ca pavuccati;</p>
  1371. <p class="gathalast">Iminā pana saddhiṃ cha, purimāni ca pañcapi.</p>
  1372. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  1373. <p class="gatha1"> Yadā catutthaṃ kusalaṃ, javanaṃ hoti tena ca;</p>
  1374. <p class="gathalast">Tulyaṃ catutthaṃ pākaṃ tu, tadārammaṇataṃ vaje.</p>
  1375. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  1376. <p class="gatha1"> Āgantukabhavaṅgaṃ tu, tadārammaṇanāmakaṃ;</p>
  1377. <p class="gathalast">Purimāni cha pākāni, iminā honti satta tu.</p>
  1378. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  1379. <p class="gatha1"> Tasmiṃ dvāre yadā iṭṭha-majjhattārammaṇaṃ pana;</p>
  1380. <p class="gathalast">Āgacchati tadāpāthaṃ, tadā vuttanayenidha.</p>
  1381. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  1382. <p class="gatha1"> Ārammaṇavaseneva, vedanā parivattati;</p>
  1383. <p class="gathalast">Upekkhāsahitaṃ tasmā, hoti santīraṇaṃ mano.</p>
  1384. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  1385. <p class="gatha1"> Upekkhāsahitesveva, javanesu catūsupi;</p>
  1386. <p class="gathalast">Tehi tulyāni cattāri, pākacittāni jāyare.</p>
  1387. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  1388. <p class="gatha1"> Vedanāyāsamānattā, accantaṃ purimehi tu;</p>
  1389. <p class="gathalast">Honti piṭṭhibhavaṅgāni, cattārīti ca nāmato.</p>
  1390. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  1391. <p class="gatha1"> Pañcimāni vipākāni, purimehi ca sattahi;</p>
  1392. <p class="gathalast">Saddhiṃ dvādasa pākāni, bhavantīti viniddise.</p>
  1393. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  1394. <p class="gatha1"> Cakkhudvāre tathā evaṃ, sotādīsvapi niddise;</p>
  1395. <p class="gathalast">Dvādasa dvādasa pākā, samasaṭṭhi bhavantime.</p>
  1396. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  1397. <p class="gatha1"> Ekāya cetanāyeva, kamme āyūhite pana;</p>
  1398. <p class="gathalast">Samasaṭṭhi vipākāni, uppajjanti na saṃsayo.</p>
  1399. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  1400. <p class="gatha1"> Gahitāgahaṇenettha<a name="M0.0066"></a><a name="P0.0051"></a>, cakkhudvāresu dvādasa;</p>
  1401. <p class="gathalast">Sotaviññāṇakādīni, cattārīti ca soḷasa.</p>
  1402. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  1403. <p class="gatha1"> Evameva <a name="V0.0061"></a> sasaṅkhāra-tihetukusalenapi;</p>
  1404. <p class="gathalast">Asaṅkhārasasaṅkhāru-pekkhāsahagatehipi.</p>
  1405. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  1406. <p class="gatha1"> Kamme āyūhite tesaṃ, vipākehi ca tīhipi;</p>
  1407. <p class="gathalast">Eseva ca nayo tehi, dinnāya paṭisandhiyā.</p>
  1408. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  1409. <p class="gatha1"> Paṭhamaṃ iṭṭhamajjhatta-gocarassa vasenidha;</p>
  1410. <p class="gathalast">Pavattiṃ pana dassetvā, upekkhāsahitadvaye.</p>
  1411. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  1412. <p class="gatha1"> Dassetabbā tappacchā tu, iṭṭhasmiṃ gocare idha;</p>
  1413. <p class="gathalast">Ekekasmiṃ pana dvāre, dvādasa dvādaseva tu.</p>
  1414. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  1415. <p class="gatha1"> Gahitāgahaṇenettha, pākacittāni soḷasa;</p>
  1416. <p class="gathalast">Pubbe vuttanayeneva, ñeyyaṃ sabbamasesato.</p>
  1417. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  1418. <p class="gatha1"> Tihetukena kammena, paṭisandhi tihetukā;</p>
  1419. <p class="gathalast">Bhavatīti ayaṃ vāro, vutto ettāvatā mayā.</p>
  1420. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  1421. <p class="gatha1"> Sandhimekaṃ tu kammekaṃ, janeti na tato paraṃ;</p>
  1422. <p class="gathalast">Anekāni vipākāni, sañjaneti pavattiyaṃ.</p>
  1423. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  1424. <p class="gatha1"> Ekasmā hi yathā bījā, jāyate ekamaṅkuraṃ;</p>
  1425. <p class="gathalast">Subahūni phalānissa, honti hetupavattito.</p>
  1426. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  1427. <p class="gatha1"> Duhetukena kammena, paṭisandhi duhetukā;</p>
  1428. <p class="gathalast">Hotīti hi ayaṃ vāro, anupubbena āgato.</p>
  1429. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  1430. <p class="gatha1"> Duhetukena kammena, somanassayutenidha;</p>
  1431. <p class="gathalast">Asaṅkhārikacittena, kamme āyūhite pana.</p>
  1432. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  1433. <p class="gatha1"> Tena <a name="M0.0067"></a> tulyena pākena, gahitā paṭisandhi ce;</p>
  1434. <p class="gathalast">Iṭṭhe ārammaṇe cakkhu-dvāre āpāthamāgate.</p>
  1435. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  1436. <p class="gatha1"> Somanassayute ñāṇa-hīne kusalamānase;</p>
  1437. <p class="gathalast">Sattakkhattuṃ javitvāna, gate tasmiṃ duhetuke.</p>
  1438. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  1439. <p class="gatha1"> Tadevārammaṇaṃ <a name="V0.0062"></a> katvā, jāyate tadanantaraṃ;</p>
  1440. <p class="gathalast">Taṃsarikkhakamekaṃ tu, asaṅkhārikamānasaṃ.</p>
  1441. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  1442. <p class="gatha1"> Taṃ hi mūlabhavaṅganti, tadārammaṇamiccapi;</p>
  1443. <p class="gathalast">Ubhayampi ca tasseva, nāmanti paridīpitaṃ.</p>
  1444. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  1445. <p class="gatha1"> Duhetukasasaṅkhāre, javitepi ca taṃsamaṃ;</p>
  1446. <p class="gathalast">Hotāgantukasaṅkhātaṃ, tadārammaṇamānasaṃ.</p>
  1447. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  1448. <p class="gatha1"> Tatheva ca duhetūnaṃ, iṭṭhamajjhattagocare;</p>
  1449. <p class="gathalast">Dvinnaṃ upekkhāyuttānaṃ, javanānamanantaraṃ.</p>
  1450. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  1451. <p class="gatha1"> Dve tādisāni jāyante, tadārammaṇamānasā;</p>
  1452. <p class="gathalast">Tesaṃ ‘‘piṭṭhibhavaṅga’’nti, nāmaṃ ‘‘āgantuka’’nti ca.</p>
  1453. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  1454. <p class="gatha1"> Santīraṇadvayañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;</p>
  1455. <p class="gathalast">Imāni ca bhavaṅgāni, cakkhudvāre panaṭṭha hi.</p>
  1456. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  1457. <p class="gatha1"> Evamaṭṭhaṭṭha <a name="P0.0052"></a> katvāna, dvāresupi ca pañcasu;</p>
  1458. <p class="gathalast">Cattālīsa vipākāni, bhavantīti pavattiyaṃ.</p>
  1459. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  1460. <p class="gatha1"> Gahitāgahaṇenettha, cakkhudvāre panaṭṭha ca;</p>
  1461. <p class="gathalast">Sotaghānādinā saddhiṃ, dvādaseva bhavanti hi.</p>
  1462. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  1463. <p class="gatha1"> Ekāya cetanāyevaṃ, kamme āyūhite pana;</p>
  1464. <p class="gathalast">Dvādaseva vipākāni, bhavantīti pakāsitaṃ.</p>
  1465. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  1466. <p class="gatha1"> Duhetukattayenāpi<a name="M0.0068"></a>, sesena sadisena tu;</p>
  1467. <p class="gathalast">Pākenādinnasandhiyā, ayameva nayo mato.</p>
  1468. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  1469. <p class="gatha1"> Duhetukena kammena, paṭisandhi duhetukā;</p>
  1470. <p class="gathalast">Hotītipi ayaṃ vāro, vutto ettāvatā mayā.</p>
  1471. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  1472. <p class="gatha1"> Duhetukena kammena, paṭisandhi ahetukā;</p>
  1473. <p class="gathalast">Hotīti ca ayaṃ vāro, anupubbena āgato.</p>
  1474. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  1475. <p class="gatha1"> Duhetukesu <a name="V0.0063"></a> cittesu, kusalesu catūsupi;</p>
  1476. <p class="gathalast">Tesu aññatareneva, kamme āyūhite pana.</p>
  1477. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  1478. <p class="gatha1"> Tasseva pākabhūtāya, ādinnapaṭisandhino;</p>
  1479. <p class="gathalast">Upekkhāsahitāhetu, manoviññāṇadhātuyā.</p>
  1480. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  1481. <p class="gatha1"> Paṭisandhi na vattabbā, sā kammasadisāti hi;</p>
  1482. <p class="gathalast">Kammaṃ duhetukaṃ hoti, paṭisandhi ahetukā.</p>
  1483. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  1484. <p class="gatha1"> Tassa buddhimupetassa, iṭṭhamajjhattagocare;</p>
  1485. <p class="gathalast">Āpāthamāgate cakkhu-dvāre puna ca dehino.</p>
  1486. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  1487. <p class="gatha1"> Duhetūnaṃ catunnampi, puññānaṃ yassa kassaci;</p>
  1488. <p class="gathalast">Javanassāvasānasmiṃ, ahetukamidaṃ mano.</p>
  1489. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  1490. <p class="gatha1"> Tadārammaṇabhāvena, jāyate natthi saṃsayo;</p>
  1491. <p class="gathalast">Taṃ tu mūlabhavaṅgañca, tadārammaṇameva ca.</p>
  1492. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  1493. <p class="gatha1"> Vīthicittesu jātesu, cakkhuviññāṇakādisu;</p>
  1494. <p class="gathalast">Upekkhāsahitaṃyeva, hoti santīraṇampi ca.</p>
  1495. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  1496. <p class="gatha1"> Tesu ekaṃ ṭhapetvāna, gahitāgahaṇenidha;</p>
  1497. <p class="gathalast">Gaṇanūpagacittāni, tīṇiyeva bhavanti hi.</p>
  1498. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  1499. <p class="gatha1"> Iṭṭhe <a name="M0.0069"></a> ārammaṇe cakkhu-dvāre āpāthamāgate;</p>
  1500. <p class="gathalast">Tadā santīraṇañceva, tadārammaṇamānasaṃ.</p>
  1501. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  1502. <p class="gatha1"> Somanassayutaṃyeva, gahetvā tesu ekakaṃ;</p>
  1503. <p class="gathalast">Purimāni ca tīṇīti, cattārova bhavanti hi.</p>
  1504. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  1505. <p class="gatha1"> Evaṃ cattāri cittāni, dvāresupi ca pañcasu;</p>
  1506. <p class="gathalast">Honti vīsati cittāni, vipākāni pavattiyaṃ.</p>
  1507. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  1508. <p class="gatha1"> Cakkhudvāre tu cattāri, gahitāgahaṇenidha;</p>
  1509. <p class="gathalast">Sotaghānādinā saddhiṃ, hotevāhetukaṭṭhakaṃ.</p>
  1510. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  1511. <p class="gatha1"> Ahetupaṭisandhissa<a name="V0.0064"></a>, na tadārammaṇaṃ bhave;</p>
  1512. <p class="gathalast">Duhetukaṃ tihetuṃ vā, duhetupaṭisandhino.</p>
  1513. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  1514. <p class="gatha1"> Jātā <a name="P0.0053"></a> sugatiyaṃ yena, pākena paṭisandhi tu;</p>
  1515. <p class="gathalast">Tena tulyampi hīnaṃ vā, tadārammaṇakaṃ bhave.</p>
  1516. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  1517. <p class="gatha1"> Manussalokaṃ sandhāya, vuttañcāhetukaṭṭhakaṃ;</p>
  1518. <p class="gathalast">Catūsupi apāyesu, pavatte pana labbhati.</p>
  1519. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  1520. <p class="gatha1"> Thero nerayikānaṃ tu, dhammaṃ deseti vassati;</p>
  1521. <p class="gathalast">Gandhaṃ vāyuñca māpeti, yadā tesaṃ tadā pana.</p>
  1522. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  1523. <p class="gatha1"> Theraṃ disvā ca sutvā ca, dhammaṃ gandhañca ghāyataṃ;</p>
  1524. <p class="gathalast">Pivatañca jalaṃ vāyuṃ, phusataṃ mudumeva ca.</p>
  1525. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  1526. <p class="gatha1"> Cakkhuviññāṇakādīni, puññajāneva pañcapi;</p>
  1527. <p class="gathalast">Santīraṇadvayaṃ ekā, manodhātūti aṭṭhakaṃ.</p>
  1528. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  1529. <p class="gatha1"> Ayaṃ tāva kathā iṭṭha-iṭṭhamajjhattagocare;</p>
  1530. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññānaṃ, javanānaṃ vasenidha.</p>
  1531. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  1532. <p class="gatha1"> Niyamatthaṃ <a name="M0.0070"></a> tu yaṃ vuttaṃ, tadārammaṇacetaso;</p>
  1533. <p class="gathalast">Kusalaṃ pana sandhāya, taṃ vuttanti hi dīpitaṃ.</p>
  1534. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  1535. <p class="gatha1"> Idhākusalacittesu, somanassayutesupi;</p>
  1536. <p class="gathalast">Iṭṭhe ārammaṇe tesu, javitesu catūsupi.</p>
  1537. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  1538. <p class="gatha1"> Somanassayutāhetu-manoviññāṇadhātu hi;</p>
  1539. <p class="gathalast">Tadārammaṇabhāvena, jāyate tadanantaraṃ.</p>
  1540. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  1541. <p class="gatha1"> Chasvākusalacittesu, upekkhāya yutesu hi;</p>
  1542. <p class="gathalast">Gocare iṭṭhamajjhatte, javitesu anantaraṃ.</p>
  1543. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  1544. <p class="gatha1"> Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātu hi;</p>
  1545. <p class="gathalast">Tadārammaṇabhāvena, jāyate pana puññajā.</p>
  1546. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  1547. <p class="gatha1"> Iṭṭhārammaṇayogasmiṃ<a name="V0.0065"></a>, kaṅkhato uddhatassa vā;</p>
  1548. <p class="gathalast">Somanassayutaṃ hoti, tadārammaṇamānasaṃ.</p>
  1549. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  1550. <p class="gatha1"> Somanassayute citte, javane javite pana;</p>
  1551. <p class="gathalast">Gavesitabbā pañceva, tadārammaṇamānasā.</p>
  1552. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  1553. <p class="gatha1"> Upekkhāsahite citte, javane javite pana;</p>
  1554. <p class="gathalast">Chaḷeva gavesitabbā, tadārammaṇamānasā.</p>
  1555. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  1556. <p class="gatha1"> Tihetusomanassena, ādinnapaṭisandhino;</p>
  1557. <p class="gathalast">Jhānato parihīnassa, taṃ jhānaṃ paccavekkhato.</p>
  1558. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  1559. <p class="gatha1"> Domanassayutaṃ cittaṃ, hoti vippaṭisārino;</p>
  1560. <p class="gathalast">Tassa kiṃ jāyate brūhi, tadārammaṇamānasaṃ.</p>
  1561. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  1562. <p class="gatha1"> <span class="bld">Paṭṭhāne</span> paṭisiddhā hi, domanassaanantaraṃ;</p>
  1563. <p class="gathalast">Somanassassa uppatti, domanassassa cassa vā.</p>
  1564. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  1565. <p class="gatha1"> Mahaggataṃ <a name="M0.0071"></a> panārabbha, javane javitepi ca;</p>
  1566. <p class="gathalast">Tattheva paṭisiddhaṃ tu, tadārammaṇamānasaṃ.</p>
  1567. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  1568. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="P0.0054"></a> bhavaṅgapātova, tadārammaṇameva vā;</p>
  1569. <p class="gathalast">Na hoti kiṃ nu kātabbaṃ, vada tvaṃ ābhidhammika.</p>
  1570. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  1571. <p class="gatha1"> Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātu tu;</p>
  1572. <p class="gathalast">Puññāpuññavipākā hi, tadārammaṇikā siyā.</p>
  1573. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  1574. <p class="gatha1"> Āvajjanaṃ kimassāti, natthi taṃ jāyate kathaṃ;</p>
  1575. <p class="gathalast">Bhavaṅgāvajjanānaṃ kiṃ, maggassānantarassa ca.</p>
  1576. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  1577. <p class="gatha1"> Phalassapi nirodhā ca, vuṭṭhahantassa bhikkhuno;</p>
  1578. <p class="gathalast">Phalacittassa vā evaṃ, natthi āvajjanaṃ kira.</p>
  1579. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  1580. <p class="gatha1"> Vinā āvajjanenāpi, hoti jāyatu mānasaṃ;</p>
  1581. <p class="gathalast">Kimassārammaṇaṃ brūhi, yadi jānāsi paṇḍita.</p>
  1582. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  1583. <p class="gatha1"> Vinā <a name="V0.0066"></a> ārammaṇeneva, na hi jāyati mānasaṃ;</p>
  1584. <p class="gathalast">Rūpādīsu parittesu, yaṃ kiñcārabbha jāyate.</p>
  1585. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  1586. <p class="gatha1"> Utubījaniyāmo ca, kammadhammaniyāmatā;</p>
  1587. <p class="gathalast">Cittassa ca niyāmoti, ñeyyā pañca niyāmatā.</p>
  1588. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  1589. <p class="gatha1"> Tattha ekappahārena, phalapupphādidhāraṇaṃ;</p>
  1590. <p class="gathalast">Rukkhānaṃ pana sabbesaṃ, ayaṃ utuniyāmatā.</p>
  1591. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  1592. <p class="gatha1"> Tesaṃ tesaṃ tu bījānaṃ, taṃtaṃtulyaphalubbhavo;</p>
  1593. <p class="gathalast">Matthake nāḷikerassa, chiddattaṃ bījajo ayaṃ.</p>
  1594. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  1595. <p class="gatha1"> Tihetukaṃ tihetuñca, duhetuñca ahetukaṃ;</p>
  1596. <p class="gathalast">Vipākaṃ tu yato deti, ayaṃ kammaniyāmatā.</p>
  1597. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  1598. <p class="gatha1"> Jātiyaṃ <a name="M0.0072"></a> bodhisattassa, medanīkampanādikaṃ;</p>
  1599. <p class="gathalast">Visesattamanekampi, ayaṃ dhammaniyāmatā.</p>
  1600. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  1601. <p class="gatha1"> Gocarena pasādasmiṃ, ghaṭṭite pana tenidha;</p>
  1602. <p class="gathalast">Uppattāvajjanādīnaṃ, ayaṃ cittaniyāmatā.</p>
  1603. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  1604. <p class="gatha1"> Andhajjanānaṃ hadayandhakāraṃ,</p>
  1605. <p class="gatha2">Viddhaṃsanaṃ dīpamimaṃ jalantaṃ;</p>
  1606. <p class="gatha3">Sikkhetha dhīro satataṃ payutto,</p>
  1607. <p class="gathalast">Mohandhakārāpagamaṃ yadiccheti.</p>
  1608. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre vipākacittappavattiniddeso nāma</p>
  1609. <p class="centered">Sattamo paricchedo.</p>
  1610. <p class="chapter">8. Aṭṭhamo paricchedo</p>
  1611. <p class="subhead">Pakiṇṇakaniddeso</p>
  1612. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  1613. <p class="gatha1"> Idāni <a name="P0.0055"></a><a name="V0.0067"></a> pana sabbesaṃ, etesaṃ mānasaṃ mayā;</p>
  1614. <p class="gathalast">Pāṭavatthāya bhikkhūnaṃ, kathīyati pakiṇṇakaṃ.</p>
  1615. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  1616. <p class="gatha1"> Panthamakkaṭako nāma, disāsu pana pañcasu;</p>
  1617. <p class="gathalast">Tattha suttaṃ pasāretvā, jālamajjhe nipajjati.</p>
  1618. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  1619. <p class="gatha1"> Paṭhamāya disāyettha, sutte pana pasārite;</p>
  1620. <p class="gathalast">Pāṇakena paṭaṅgena, ghaṭṭite makkhikāya vā.</p>
  1621. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  1622. <p class="gatha1"> Nipannaṭṭhānato kiñci, calitvā uṇṇanābhi tu;</p>
  1623. <p class="gathalast">Gantvā suttānusārena, yūsaṃ pivati tassa sā.</p>
  1624. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  1625. <p class="gatha1"> Punāgantvāna tattheva, nipajjati yathāsukhaṃ;</p>
  1626. <p class="gathalast">Evameva karoteva, disāsu dutiyādisu.</p>
  1627. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  1628. <p class="gatha1"> Pasādā <a name="M0.0073"></a> pañca daṭṭhabbā, suttaṃ pañcadisāsviva;</p>
  1629. <p class="gathalast">Cittaṃ pana ca daṭṭhabbaṃ, majjhe makkaṭako viya.</p>
  1630. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  1631. <p class="gatha1"> Pāṇakādīhi suttassa, tassa saṅghaṭṭanā viya;</p>
  1632. <p class="gathalast">Pasādānaṃ tu daṭṭhabbā, ghaṭṭanārammaṇena hi.</p>
  1633. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  1634. <p class="gatha1"> Calanaṃ viya taṃmajjhe, nipannāyuṇṇanābhiyā;</p>
  1635. <p class="gathalast">Pasādaghaṭṭanaṃ tattha, gahetvārammaṇaṃ pana.</p>
  1636. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  1637. <p class="gatha1"> Manodhātukriyācittaṃ, bhavaṅgāvaṭṭanaṃ mataṃ;</p>
  1638. <p class="gathalast">Tassā suttānusāraṃva, vīthicittapavattanaṃ.</p>
  1639. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  1640. <p class="gatha1"> Sīse panassa vijjhitvā, yūsapānaṃva cetaso;</p>
  1641. <p class="gathalast">Ārammaṇesu daṭṭhabbaṃ, javanassa pavattanaṃ.</p>
  1642. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  1643. <p class="gatha1"> Punāgantvā <a name="V0.0068"></a> yathā sutta-jālamajjhe nipajjanaṃ;</p>
  1644. <p class="gathalast">Vatthuṃyeva ca nissāya, cittassa parivattanaṃ.</p>
  1645. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  1646. <p class="gatha1"> Idaṃ tu pana opammaṃ, atthaṃ dīpeti kiṃ tu hi;</p>
  1647. <p class="gathalast">Ārammaṇena paṭhamaṃ, pasāde ghaṭṭite pana.</p>
  1648. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  1649. <p class="gatha1"> Pasādavatthuto cittā, vatthusannissitaṃ mano;</p>
  1650. <p class="gathalast">Tato hi paṭhamaṃyeva, jāyatīti hi dīpitaṃ.</p>
  1651. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  1652. <p class="gatha1"> Ekekārammaṇaṃ <a name="P0.0056"></a> dvīsu, dvīsu dvāresu sabbaso;</p>
  1653. <p class="gathalast">Āgacchati tenāpāthaṃ, ayamatthopi dīpito.</p>
  1654. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  1655. <p class="gatha1"> Rūpaṃ cakkhupasādamhi, ghaṭṭitvā taṅkhaṇe pana;</p>
  1656. <p class="gathalast">Manodvāre tathāpātha-māgacchati nisaṃsayo.</p>
  1657. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  1658. <p class="gatha1"> Khago yathā hi rukkhagge, nilīyantova sākhino;</p>
  1659. <p class="gathalast">Sākhaṃ ghaṭṭeti tassīdha, chāyā pharati bhūmiyaṃ.</p>
  1660. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  1661. <p class="gatha1"> Sākhāya <a name="M0.0074"></a> ghaṭṭanacchāyā, pharaṇāni ca sabbaso;</p>
  1662. <p class="gathalast">Apubbācarimaṃ eka-kkhaṇasmiṃyeva jāyare.</p>
  1663. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  1664. <p class="gatha1"> Evameva ca rūpassa, pasādassa ca ghaṭṭanaṃ;</p>
  1665. <p class="gathalast">Bhavaṅgacalanassāpi, paccayattena atthato.</p>
  1666. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  1667. <p class="gatha1"> Tatheva ca manodvāre, āpāthagamanampi ca;</p>
  1668. <p class="gathalast">Apubbācarimaṃ eka-kkhaṇasmiṃyeva hotiti.</p>
  1669. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  1670. <p class="gatha1"> Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, cakkhudvāre yathākkamaṃ;</p>
  1671. <p class="gathalast">Āvajjane samuppanne, dassane sampaṭicchane.</p>
  1672. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  1673. <p class="gatha1"> Santīraṇe samuppanne, tato voṭṭhabbanepi ca;</p>
  1674. <p class="gathalast">Kusalaṃ javanaṃ cittaṃ, tathākusalameva vā.</p>
  1675. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  1676. <p class="gatha1"> Eso eva nayo sota-dvārādīsupi viññunā;</p>
  1677. <p class="gathalast">Avisesena viññeyyo, saddādīnaṃ tu ghaṭṭane.</p>
  1678. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  1679. <p class="gatha1"> Dovārikopamādīni<a name="V0.0069"></a>, etassatthassa dīpane;</p>
  1680. <p class="gathalast">Uddharitvāna tānettha, dassetabbāni viññunā.</p>
  1681. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  1682. <p class="gatha1"> Asambhedena cakkhussa, rūpāpāthagamena ca;</p>
  1683. <p class="gathalast">Ālokanissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1684. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  1685. <p class="gatha1"> Paccayehi panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1686. <p class="gathalast">Jāyate <span class="bld">cakkhuviññāṇaṃ,</span> sampayuttehi taṃ saha.</p>
  1687. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  1688. <p class="gatha1"> Asambhedena sotassa, saddāpāthagamena ca;</p>
  1689. <p class="gathalast">Ākāsanissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1690. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  1691. <p class="gatha1"> Paccayehi panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1692. <p class="gathalast">Jāyate <span class="bld">sotaviññāṇaṃ,</span> sampayuttehi taṃ saha.</p>
  1693. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  1694. <p class="gatha1"> Asambhedena <a name="M0.0075"></a> ghānassa, gandhāpāthagamena ca;</p>
  1695. <p class="gathalast">Vāyosannissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1696. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  1697. <p class="gatha1"> Paccayehi panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1698. <p class="gathalast">Jāyate <span class="bld">ghānaviññāṇaṃ,</span> sampayuttehi taṃ saha.</p>
  1699. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  1700. <p class="gatha1"> Asambhedena jivhāya, rasāpāthagamena ca;</p>
  1701. <p class="gathalast">Āposannissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1702. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  1703. <p class="gatha1"> Paccayehi panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1704. <p class="gathalast">Jāyate <span class="bld">jivhāviññāṇaṃ,</span> sampayuttehi taṃ saha.</p>
  1705. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  1706. <p class="gatha1"> Asambhedena <a name="P0.0057"></a> kāyassa, phoṭṭhabbāpāthasaṅgamā;</p>
  1707. <p class="gathalast">Pathavīnissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1708. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  1709. <p class="gatha1"> Paccayehi panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1710. <p class="gathalast">Jāyate <span class="bld">kāyaviññāṇaṃ,</span> sampayuttehi taṃ saha.</p>
  1711. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  1712. <p class="gatha1"> Asambhedā manassāpi, dhammāpāthagamena ca;</p>
  1713. <p class="gathalast">Vatthusannissayenāpi, samanakkārahetunā.</p>
  1714. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  1715. <p class="gatha1"> Paccayehi <a name="V0.0070"></a> panetehi, sametehi catūhipi;</p>
  1716. <p class="gathalast"><span class="bld">Manoviññāṇa</span>mevaṃ tu, sampayuttehi jāyate.</p>
  1717. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  1718. <p class="gatha1"> Mano bhavaṅgacittanti, veditabbaṃ vibhāvinā;</p>
  1719. <p class="gathalast">Āvajjanakriyācittaṃ, samanakkāroti saññitaṃ.</p>
  1720. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  1721. <p class="gatha1"> Vatthusannissayenāti, nāyaṃ sabbattha gacchati;</p>
  1722. <p class="gathalast">Bhavaṃ tu pañcavokāraṃ, sandhāya kathito pana.</p>
  1723. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  1724. <p class="gatha1"> Paṭisandhādicittāni, sabbānekūnavīsati;</p>
  1725. <p class="gathalast">Kāme dasa ca rūpesu, pañca cattārirūpisu.</p>
  1726. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  1727. <p class="gatha1"> Kammaṃ <a name="M0.0076"></a> kammanimittañca, tathā gatinimittakaṃ;</p>
  1728. <p class="gathalast">Idaṃ hi tividhaṃ tesaṃ, ārammaṇamudīritaṃ.</p>
  1729. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  1730. <p class="gatha1"> Kāmāvacarasandhīnaṃ, parittārammaṇaṃ mataṃ;</p>
  1731. <p class="gathalast">Paccuppannamatītaṃ vā, hoti natthi anāgataṃ.</p>
  1732. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  1733. <p class="gatha1"> Aṭṭheva ca mahāpākā, tīṇi santīraṇāni ca;</p>
  1734. <p class="gathalast">Ekādasavidhaṃ cittaṃ, tadārammaṇasaññitaṃ.</p>
  1735. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  1736. <p class="gatha1"> Ekādasavidhe citte, tadārammaṇasaññite;</p>
  1737. <p class="gathalast">Dasa puññavipākāni, ekaṃ hoti apuññajaṃ.</p>
  1738. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  1739. <p class="gatha1"> Mahāpākā na jāyante, rūpārūpabhavadvaye;</p>
  1740. <p class="gathalast">Kāme rūpe bhave ceva, hoti santīraṇattayaṃ.</p>
  1741. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  1742. <p class="gatha1"> Tadārammaṇacittāni, yāni vuttāni satthunā;</p>
  1743. <p class="gathalast">Tesu cittaṃ panekampi, rūpārūpabhavadvaye.</p>
  1744. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  1745. <p class="gatha1"> Na tadārammaṇaṃ hutvā, pavattati kadācipi;</p>
  1746. <p class="gathalast">Kasmā na hoti ce tattha, bījassābhāvato pana.</p>
  1747. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  1748. <p class="gatha1"> Paṭisandhibījaṃ natthettha, kāmāvacarasaññitaṃ;</p>
  1749. <p class="gathalast">Rūpādigocare tassa, bhaveyya janakaṃ tu yaṃ.</p>
  1750. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  1751. <p class="gatha1"> Cakkhuviññāṇakādīnaṃ<a name="V0.0071"></a>, natthitāpajjatīti ce;</p>
  1752. <p class="gathalast">Nindriyānaṃ pavattānu-bhāvato cittasambhavo.</p>
  1753. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  1754. <p class="gatha1"> Ekantena yathā cetaṃ, tadārammaṇamānasaṃ;</p>
  1755. <p class="gathalast">Nappavattati sabbampi, rūpārūpabhavadvaye.</p>
  1756. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  1757. <p class="gatha1"> Akāmāvacaradhammepi, tadetaṃ nānubandhati;</p>
  1758. <p class="gathalast">Kasmā ajanakattā hi, janakassāsamānato.</p>
  1759. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  1760. <p class="gatha1"> Janakaṃ <a name="M0.0077"></a> tena tulyaṃ vā, kāmāvacarasaññitaṃ;</p>
  1761. <p class="gathalast">Kusalākusalādiṃ tu, javanaṃ anubandhati.</p>
  1762. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  1763. <p class="gatha1"> Kāmāvacaradhammāpi<a name="P0.0058"></a>, ye mahaggatagocarā;</p>
  1764. <p class="gathalast">Hutvā vattanti te cāpi, idaṃ nevānubandhati.</p>
  1765. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  1766. <p class="gatha1"> Parittārammaṇattā ca, ekantena panassa hi;</p>
  1767. <p class="gathalast">Tathāparicitattā ca, nānubandhati sabbadā.</p>
  1768. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  1769. <p class="gatha1"> Kiṃ tena yuttivādena, vuttaṃ <span class="bld">aṭṭhakathāsu</span> hi;</p>
  1770. <p class="gathalast">Tadārammaṇacittāni, ekādasapi sabbaso.</p>
  1771. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  1772. <p class="gatha1"> Nāmagottaṃ panārabbha, javane javitepi ca;</p>
  1773. <p class="gathalast">Tadārammaṇaṃ na gaṇhanti, rūpārūpabhavesu vā.</p>
  1774. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  1775. <p class="gatha1"> Yadā paññattimārabbha, javane javitepi vā;</p>
  1776. <p class="gathalast">Tathā vipassanāyāpi, lakkhaṇārammaṇāya ca.</p>
  1777. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  1778. <p class="gatha1"> Tadārammaṇā na labbhanti, micchattaniyatesupi;</p>
  1779. <p class="gathalast">Na lokuttaradhammepi, ārabbha javane gate.</p>
  1780. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  1781. <p class="gatha1"> Tathā mahaggate dhamme, ārabbha javane pana;</p>
  1782. <p class="gathalast">Paṭisambhidāñāṇāni, ārabbha javitepi ca.</p>
  1783. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  1784. <p class="gatha1"> Manodvārepi sabbesaṃ, javanānamanantaraṃ;</p>
  1785. <p class="gathalast">Tadārammaṇacittāni, bhavanti anupubbato.</p>
  1786. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  1787. <p class="gatha1"> Na <a name="V0.0072"></a> vijjati manodvāre, ghaṭṭanārammaṇassa hi;</p>
  1788. <p class="gathalast">Kathaṃ bhavaṅgato hoti, vuṭṭhānaṃ pana cetaso.</p>
  1789. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  1790. <p class="gatha1"> Manodvārepi āpātha-māgacchanteva gocarā;</p>
  1791. <p class="gathalast">Ghaṭṭanāya vinā tasmā, cittānaṃ hoti sambhavo.</p>
  1792. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  1793. <p class="gatha1"> Dvādasāpuññacittānaṃ<a name="M0.0078"></a>, vipākā sattasattati;</p>
  1794. <p class="gathalast">Bhavanti caturāsīti, pāpapākā pavattiyaṃ.</p>
  1795. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  1796. <p class="gatha1"> Ekādasavidhānaṃ tu, hitvā uddhaccamānasaṃ;</p>
  1797. <p class="gathalast">Ekādasavidhā ceva, bhavanti paṭisandhiyo.</p>
  1798. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  1799. <p class="gatha1"> Kriyacittesu sabbesu, javanaṃ na ca hoti yaṃ;</p>
  1800. <p class="gathalast">Taṃ ve karaṇamattattā, vātapupphasamaṃ mataṃ.</p>
  1801. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  1802. <p class="gatha1"> Javanattaṃ tu sampattaṃ, kiccasādhanato pana;</p>
  1803. <p class="gathalast">Chinnamūlassa rukkhassa, pupphaṃva aphalaṃ siyā.</p>
  1804. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  1805. <p class="gatha1"> Paṭicca pana etasmā, phalametīti <span class="bld">paccayo</span>;</p>
  1806. <p class="gathalast">Yo dhammo yassa dhammassa, ṭhitiyuppattiyāpi vā.</p>
  1807. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  1808. <p class="gatha1"> Upakāro hi so tassa, paccayoti pavuccati;</p>
  1809. <p class="gathalast">Sambhavopabhavo hetu, kāraṇaṃ paccayo mato.</p>
  1810. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  1811. <p class="gatha1"> Lobhādi pana yo dhammo, mūlaṭṭhenupakārako;</p>
  1812. <p class="gathalast">Hetūti pana so dhammo, viññātabbo vibhāvinā.</p>
  1813. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  1814. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  1815. <p class="gatha2">Tathālobhādayo tayo;</p>
  1816. <p class="gatha3">Chaḷeva hetuyo honti,</p>
  1817. <p class="gathalast">Jātito navadhā siyuṃ.</p>
  1818. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  1819. <p class="gatha1"> Dhammānaṃ kusalādīnaṃ, kusalādittasādhako;</p>
  1820. <p class="gathalast">Mūlaṭṭhoti vadantevaṃ, eke ācariyā pana.</p>
  1821. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  1822. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="P0.0059"></a><a name="V0.0073"></a> sante tu hetūnaṃ, taṃsamuṭṭhānarūpisu;</p>
  1823. <p class="gathalast">Hetupaccayatā neva, sampajjati kadācipi.</p>
  1824. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  1825. <p class="gatha1"> Na hi te pana rūpānaṃ, sādhenti kusalādikaṃ;</p>
  1826. <p class="gathalast">Na tesaṃ pana rūpānaṃ, paccayā na ca honti te.</p>
  1827. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  1828. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="M0.0079"></a> hi kusalādīnaṃ, kusalādittasādhako;</p>
  1829. <p class="gathalast">Mūlaṭṭhoti na gantabbo, viññunā samayaññunā.</p>
  1830. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  1831. <p class="gatha1"> Suppatiṭṭhitabhāvassa, sādhanenupakārako;</p>
  1832. <p class="gathalast">Mūlaṭṭhoti ca hetūnaṃ, viññātabbo vibhāvinā.</p>
  1833. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  1834. <p class="gatha1"> Kusalākusalā hetū, kriyāhetū ca sabbaso;</p>
  1835. <p class="gathalast">Dhammānaṃ sampayuttānaṃ, taṃsamuṭṭhānarūpinaṃ.</p>
  1836. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  1837. <p class="gatha1"> Hetupaccayataṃ yātā, pañcavokārabhūmiyaṃ;</p>
  1838. <p class="gathalast">Sampayuttānamevete, catuvokārabhūmiyaṃ.</p>
  1839. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  1840. <p class="gatha1"> Kāme vipākahetūpi, kāmāvacarabhūmiyaṃ;</p>
  1841. <p class="gathalast">Attanā sampayuttānaṃ, paṭisandhikkhaṇe pana.</p>
  1842. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  1843. <p class="gatha1"> Kaṭattārūpajātānaṃ, tatheva ca pavattiyaṃ;</p>
  1844. <p class="gathalast">Cittajānañca rūpānaṃ, hetupaccayataṃ gatā.</p>
  1845. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  1846. <p class="gatha1"> Rūpe vipākahetu ca, rūpāvacarabhūmiyaṃ;</p>
  1847. <p class="gathalast">Tathā vuttappakārānaṃ, honti te hetupaccayā.</p>
  1848. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  1849. <p class="gatha1"> Hetuyo pañcavokāre, lokuttaravipākajā;</p>
  1850. <p class="gathalast">Cittajānañca rūpānaṃ, sampayuttānameva ca.</p>
  1851. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  1852. <p class="gatha1"> Te hetupaccayā honti, catuvokārabhūmiyaṃ;</p>
  1853. <p class="gathalast">Bhavanti sampayuttānaṃ, itare ca sabhūmiyaṃ.</p>
  1854. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  1855. <p class="gatha1"> Hetuttho hetuyo ceva, hetupaccayasambhavo;</p>
  1856. <p class="gathalast">Evameva ca viññeyyo, sañjātasukhahetunā.</p>
  1857. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  1858. <p class="gatha1"> Chando <a name="V0.0074"></a> cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsā cāti satthunā;</p>
  1859. <p class="gathalast">Lokādhipatinā vuttā, catudhādhipatī siyuṃ.</p>
  1860. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  1861. <p class="gatha1"> Chandaṃ <a name="M0.0080"></a> tu jeṭṭhakaṃ katvā, chandaṃ katvā dhuraṃ pana;</p>
  1862. <p class="gathalast">Cittassuppattikālasmiṃ, chandādhipati nāmaso.</p>
  1863. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  1864. <p class="gatha1"> Eseva ca nayo ñeyyo, sesesupi ca tīsupi;</p>
  1865. <p class="gathalast">Adhippatīti niddiṭṭho, jeṭṭhaṭṭhenupakārako.</p>
  1866. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  1867. <p class="gatha1"> Sumatimativibodhanaṃ vicittaṃ,</p>
  1868. <p class="gatha2">Kumatimatindhanapāvakaṃ padhānaṃ;</p>
  1869. <p class="gatha3">Imamatimadhuraṃ avedi yo yo,</p>
  1870. <p class="gathalast">Jinavacanaṃ sakalaṃ avedi so so.</p>
  1871. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre pakiṇṇakaniddeso nāma</p>
  1872. <p class="centered">Aṭṭhamo paricchedo.</p>
  1873. <p class="chapter">9. Navamo paricchedo</p>
  1874. <p class="subhead">Puññavipākapaccayaniddeso</p>
  1875. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  1876. <p class="gatha1"> Bāttiṃsa <a name="P0.0060"></a> pākacittāni, lokikāneva yāni hi;</p>
  1877. <p class="gathalast">Etesaṃ pākacittānaṃ, paṭisandhipavattisu.</p>
  1878. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  1879. <p class="gatha1"> Puññāpuññādisaṅkhārā, yathā yesañca paccayā;</p>
  1880. <p class="gathalast">Bhavādīsu tathā tepi, viññātabbā vibhāvinā.</p>
  1881. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  1882. <p class="gatha1"> Tayo bhavā catasso ca, yoniyo gatipañcakaṃ;</p>
  1883. <p class="gathalast">Viññāṇaṭṭhitiyo satta, sattāvāsā naveritā.</p>
  1884. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  1885. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kāme</span> <a name="V0.0075"></a> puññābhisaṅkhāra-saññitā aṭṭha cetanā;</p>
  1886. <p class="gathalast">Navannaṃ pākacittānaṃ, kāme sugatiyaṃ pana.</p>
  1887. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  1888. <p class="gatha1"> Nānākkhaṇikakammūpa-nissayapaccayehi ca;</p>
  1889. <p class="gathalast">Dvedhā hi paccayā tesaṃ, bhavanti paṭisandhiyaṃ.</p>
  1890. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  1891. <p class="gatha1"> Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātuyā<a name="M0.0081"></a>;</p>
  1892. <p class="gathalast">Vinā parittapākānaṃ, honti dvedhā pavattiyaṃ.</p>
  1893. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  1894. <p class="gatha1"> Tāyeva cetanā rūpa-bhave dvedhāva paccayā;</p>
  1895. <p class="gathalast">Pañcannaṃ pākacittānaṃ, bhavanti hi pavattiyaṃ.</p>
  1896. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  1897. <p class="gatha1"> Aṭṭhannaṃ tu parittānaṃ, kāme duggatiyaṃ tathā;</p>
  1898. <p class="gathalast">Pavatte paccayā honti, na honti paṭisandhiyaṃ.</p>
  1899. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  1900. <p class="gatha1"> Honti vuttappakārāva, kāme sugatiyaṃ tathā;</p>
  1901. <p class="gathalast">Soḷasannaṃ vipākānaṃ, pavatte paṭisandhiyaṃ.</p>
  1902. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  1903. <p class="gatha1"> <span class="bld">Rūpe</span> puññābhisaṅkhārā, rūpāvacarabhūmiyaṃ;</p>
  1904. <p class="gathalast">Pañcannaṃ pākacittānaṃ, paccayā paṭisandhiyaṃ.</p>
  1905. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  1906. <p class="gatha1"> Hontimāpuññasaṅkhārā, kāme duggatiyaṃ dvidhā;</p>
  1907. <p class="gathalast">Viññāṇassa panekassa, paccayā paṭisandhiyaṃ.</p>
  1908. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  1909. <p class="gatha1"> Channaṃ pana pavatteva, honti no paṭisandhiyaṃ;</p>
  1910. <p class="gathalast">Sattannampi bhavanteva, pavatte paṭisandhiyaṃ.</p>
  1911. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  1912. <p class="gatha1"> Kāme sugatiyaṃ tesaṃ, sattannampi tatheva ca;</p>
  1913. <p class="gathalast">Pavatte paccayā honti, na honti paṭisandhiyaṃ.</p>
  1914. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  1915. <p class="gatha1"> Viññāṇānaṃ catunnampi, tesaṃ rūpabhave tathā;</p>
  1916. <p class="gathalast">Pavatte paccayā honti, na honti paṭisandhiyaṃ.</p>
  1917. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  1918. <p class="gatha1"> So <a name="P0.0061"></a> ca kāmabhaveniṭṭha-rūpādiupaladdhiyaṃ;</p>
  1919. <p class="gathalast">Aniṭṭharūpādayo pana, brahmaloke na vijjare.</p>
  1920. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  1921. <p class="gatha1"> Tathevāneñjasaṅkhāro<a name="V0.0076"></a>, <span class="bld">arūpāvacara</span>bhūmiyaṃ;</p>
  1922. <p class="gathalast">Catunnaṃ pākacittānaṃ, pavatte paṭisandhiyaṃ.</p>
  1923. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  1924. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="M0.0082"></a> tāva bhavesvete, paṭisandhipavattisu;</p>
  1925. <p class="gathalast">Yathā ca paccayā honti, tathā ñeyyā vibhāvinā.</p>
  1926. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  1927. <p class="gatha1"> Eseva ca nayo ñeyyo, yoniādīsu tatridaṃ;</p>
  1928. <p class="gathalast">Ādito pana paṭṭhāya, mukhamattanidassanaṃ.</p>
  1929. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  1930. <p class="gatha1"> Avisesena puññābhi-saṅkhāro dvibhavesupi;</p>
  1931. <p class="gathalast">Datvāna paṭisandhiṃ tu, sabbapākaṃ janeti so.</p>
  1932. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  1933. <p class="gatha1"> Tathā catūsu viññeyyo, aṇḍajādīsu yonisu;</p>
  1934. <p class="gathalast">Bahudevamanussānaṃ, gatīsu dvīsu eva ca.</p>
  1935. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  1936. <p class="gatha1"> Tathā nānattakāyādi-viññāṇānaṃ ṭhitīsupi;</p>
  1937. <p class="gathalast">Tathā vuttappakārasmiṃ, sattāvāse catubbidhe.</p>
  1938. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  1939. <p class="gatha1"> Evaṃ puññābhisaṅkhāro, bhavādīsu yathārahaṃ;</p>
  1940. <p class="gathalast">Ekavīsatipākānaṃ, paccayo hoti ca dvidhā.</p>
  1941. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  1942. <p class="gatha1"> Kāme apuññasaṅkhāro, bhave catūsu yonisu;</p>
  1943. <p class="gathalast">Tīsu gatīsu ekissā, viññāṇaṭṭhitiyāpi ca.</p>
  1944. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  1945. <p class="gatha1"> Sattāvāse panekasmiṃ,</p>
  1946. <p class="gatha2">Uhoti so paccayo dvidhā;</p>
  1947. <p class="gatha3">Sattannaṃ pākacittānaṃ,</p>
  1948. <p class="gathalast">Pavatte paṭisandhiyaṃ.</p>
  1949. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  1950. <p class="gatha1"> Tathevāneñjasaṅkhāro, ekārūpabhave puna;</p>
  1951. <p class="gathalast">Ekissā yoniyā ceva, ekissā gatiyāpi ca.</p>
  1952. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  1953. <p class="gatha1"> Tīsu cittaṭṭhitīsveva, sattāvāse catubbidhe;</p>
  1954. <p class="gathalast">Catunnaṃ pākacittānaṃ, dvedhā so hoti paccayo.</p>
  1955. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  1956. <p class="gatha1"> Paṭisandhipavattīnaṃ<a name="V0.0077"></a>, vaseneva bhavādisu;</p>
  1957. <p class="gathalast">Vijānitabbā saṅkhārā, yathā yesañca paccayā.</p>
  1958. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  1959. <p class="gatha1"> Na <a name="M0.0083"></a> rūpārūpadhammānaṃ, saṅkanti pana vijjati;</p>
  1960. <p class="gathalast">Saṅkantibhāve asati, paṭisandhi kathaṃ siyā.</p>
  1961. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  1962. <p class="gatha1"> Natthi cittassa saṅkanti, atītabhavato idha;</p>
  1963. <p class="gathalast">Tato hetuṃ vinā tassa, pātubhāvo na vijjati.</p>
  1964. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  1965. <p class="gatha1"> Suladdhapaccayaṃ rūpā-rūpamattaṃ tu jāyati;</p>
  1966. <p class="gathalast">Uppajjamānamevaṃ tu, labhitvā paccayaṃ pana.</p>
  1967. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  1968. <p class="gatha1"> Bhavantaramupetīti, samaññāya pavuccati;</p>
  1969. <p class="gathalast">Na ca satto na ca jīvo, na attā vāpi vijjati.</p>
  1970. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  1971. <p class="gatha1"> Tayidaṃ pākaṭaṃ katvā, paṭisandhikkamaṃ pana;</p>
  1972. <p class="gathalast">Dassayissāmahaṃ sādhu, nibodhatha sudubbudhaṃ.</p>
  1973. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  1974. <p class="gatha1"> Atītasmiṃ <a name="P0.0062"></a> bhave tassa, āsannamaraṇassa hi;</p>
  1975. <p class="gathalast">Haritaṃ tālapaṇṇaṃva, pakkhittaṃ ātape pana.</p>
  1976. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  1977. <p class="gatha1"> Sussamāne sarīrasmiṃ, naṭṭhe cakkhundriyādike;</p>
  1978. <p class="gathalast">Hadayavatthumattasmiṃ, ṭhite kāyappasādike.</p>
  1979. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  1980. <p class="gatha1"> Vatthusannissitaṃ cittaṃ, hoti tasmiṃ khaṇepi ca;</p>
  1981. <p class="gathalast">Pubbānusevitaṃ kammaṃ, puññaṃ vāpuññameva vā.</p>
  1982. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  1983. <p class="gatha1"> Kammaṃ kammanimittaṃ vā, ālambitvā pavattati;</p>
  1984. <p class="gathalast">Evaṃ pavattamānaṃ taṃ, viññāṇaṃ laddhapaccayaṃ.</p>
  1985. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  1986. <p class="gatha1"> Avijjāya paṭicchannā-dīnave visaye pana;</p>
  1987. <p class="gathalast">Taṇhā nameti saṅkhārā, khipanti sahajā pana.</p>
  1988. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  1989. <p class="gatha1"> Na mīyamānaṃ taṇhāya, taṃ santativasā pana;</p>
  1990. <p class="gathalast">Orimā pana tīramhā, ālambitvāna rajjukaṃ.</p>
  1991. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  1992. <p class="gatha1"> Mātikātikkamovetaṃ<a name="M0.0084"></a><a name="V0.0078"></a>, purimaṃ jahati nissayaṃ;</p>
  1993. <p class="gathalast">Aparaṃ kammasambhūtaṃ, lambitvā vāpi nissayaṃ.</p>
  1994. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  1995. <p class="gatha1"> Taṃ panārammaṇādīhi, paccayehi pavattati;</p>
  1996. <p class="gathalast">Purimaṃ cavanaṃ ettha, pacchimaṃ paṭisandhi tu.</p>
  1997. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  1998. <p class="gatha1"> Tadetaṃ nāpi purimā, bhavatopi idhāgataṃ;</p>
  1999. <p class="gathalast">Kammādiñca vinā hetuṃ, pātubhūtaṃ na ceva taṃ.</p>
  2000. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  2001. <p class="gatha1"> Ettha cetassa cittassa, purimā bhavato pana;</p>
  2002. <p class="gathalast">Idhānāgamanetīta-bhavahetūhi sambhave.</p>
  2003. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  2004. <p class="gatha1"> Paṭighosadīpamuddādī, bhavantettha nidassanā;</p>
  2005. <p class="gathalast">Yathā āgantvā aññatra, honti saddādihetukā.</p>
  2006. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  2007. <p class="gatha1"> Evameva ca viññāṇaṃ, veditabbaṃ vibhāvinā;</p>
  2008. <p class="gathalast">Santānabandhato natthi, ekatā vāpi nānatā.</p>
  2009. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  2010. <p class="gatha1"> Sati santānabandhe tu, ekantenekatā siyā;</p>
  2011. <p class="gathalast">Khīrato dadhisambhūtaṃ, na bhaveyya kadācipi.</p>
  2012. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  2013. <p class="gatha1"> Athāpi pana ekanta-nānatā sā bhaveyya ce;</p>
  2014. <p class="gathalast">Khīrasāmī naro neva, dadhisāmī bhaveyya so.</p>
  2015. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  2016. <p class="gatha1"> Tasmā ettha panekanta-ekatānānatāpi vā;</p>
  2017. <p class="gathalast">Na ceva upagantabbā, viññunā samayaññunā.</p>
  2018. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  2019. <p class="gatha1"> Nanu evamasaṅkanti-pātubhāve tassa sati;</p>
  2020. <p class="gathalast">Ye imasmiṃ manussatta-bhāve khandhābhisambhavā.</p>
  2021. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  2022. <p class="gatha1"> Tesaṃ idha niruddhattā, kammassa phalahetuno;</p>
  2023. <p class="gathalast">Paratthāgamato ceva, idha tassa katassa hi.</p>
  2024. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  2025. <p class="gatha1"> Aññassa <a name="M0.0085"></a> aññato ceva, kammato taṃ phalaṃ siyā;</p>
  2026. <p class="gathalast">Tasmā na sundaraṃ etaṃ, vidhānaṃ sabbameva ca.</p>
  2027. <p class="bodytext">Etthāha <a name="V0.0079"></a> –</p>
  2028. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  2029. <p class="gatha1"> Santāne <a name="P0.0063"></a> yaṃ phalaṃ etaṃ, nāññassa na ca aññato;</p>
  2030. <p class="gathalast">Bījānaṃ abhisaṅkhāro, etassatthassa sādhako.</p>
  2031. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  2032. <p class="gatha1"> Ekasmiṃ pana santāne, vattamānaṃ phalaṃ pana;</p>
  2033. <p class="gathalast">Aññassātipi vā neva, aññato vā na hoti taṃ.</p>
  2034. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  2035. <p class="gatha1"> Bījānaṃ abhisaṅkhārā, etassatthassa sādhako;</p>
  2036. <p class="gathalast">Bījānaṃ abhisaṅkhāre, kate tu madhuādinā.</p>
  2037. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  2038. <p class="gatha1"> Tassa bījassa santāne, paṭhamaṃ laddhapaccayo;</p>
  2039. <p class="gathalast">Madhuro phalaso tassa, hoti kālantare pana.</p>
  2040. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  2041. <p class="gatha1"> Na hi tāni hi bījāni, abhisaṅkharaṇampi vā;</p>
  2042. <p class="gathalast">Pāpuṇanti phalaṭṭhānaṃ, evaṃ ñeyyamidampi ca.</p>
  2043. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  2044. <p class="gatha1"> Bālakāle payuttena, vijjāsipposadhādinā;</p>
  2045. <p class="gathalast">Dīpetabbo ayaṃ vuddha-kālasmiṃ phaladāyinā.</p>
  2046. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  2047. <p class="gatha1"> Evaṃ santepi taṃ kammaṃ, vijjamānampi vā pana;</p>
  2048. <p class="gathalast">Phalassa paccayo hoti, atha vāvijjamānakaṃ.</p>
  2049. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  2050. <p class="gatha1"> Vijjamānaṃ sace hoti, tappavattikkhaṇe pana;</p>
  2051. <p class="gathalast">Bhavitabbaṃ vipākena, saddhimeva ca hetunā.</p>
  2052. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  2053. <p class="gatha1"> Atha vāvijjamānaṃ taṃ, niruddhaṃ paccayo bhave;</p>
  2054. <p class="gathalast">Pavattikkhaṇato pubbe, pacchā niccaphalaṃ siyā.</p>
  2055. <p class="bodytext">Vuccate <a name="M0.0086"></a> –</p>
  2056. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  2057. <p class="gatha1"> Kaṭattā paccayo kammaṃ, tasmā niccaphalaṃ na ca;</p>
  2058. <p class="gathalast">Pāṭibhogādikaṃ kammaṃ, veditabbaṃ nidassanaṃ.</p>
  2059. <p class="hangnum"><a name="para620"></a><span class="paranum">620</span>.</p>
  2060. <p class="gatha1"> Kaṭattāyeva <a name="V0.0080"></a> taṃ kammaṃ, phalassa pana paccayo;</p>
  2061. <p class="gathalast">Na cassa vijjamānattaṃ, tassa vāvijjamānatā.</p>
  2062. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  2063. <p class="gatha1"> Abhidhammāvatāroyaṃ, paramatthapakāsano;</p>
  2064. <p class="gathalast">Sotabbo pana sotūnaṃ, pītibuddhivivaḍḍhano.</p>
  2065. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre puññavipākapaccayaniddeso nāma</p>
  2066. <p class="centered">Navamo paricchedo.</p>
  2067. <p class="chapter">10. Dasamo paricchedo</p>
  2068. <p class="subhead">Rūpavibhāganiddeso</p>
  2069. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  2070. <p class="gatha1"> Vuttamādimhi <a name="P0.0064"></a> yaṃ rūpaṃ, cittajānamanantaraṃ;</p>
  2071. <p class="gathalast">Tassa dāni karissāmi, samāsena vibhāvanaṃ.</p>
  2072. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  2073. <p class="gatha1"> Yaṃ ruppatīti rūpanti, tathā rūpayatīti vā;</p>
  2074. <p class="gathalast">Rūpārūpabhavātīto, surūpo rūpamabravi.</p>
  2075. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  2076. <p class="gatha1"> Taṃ rūpaṃ duvidhaṃ hoti, bhūtopādāyabhedato;</p>
  2077. <p class="gathalast">Catubbidhā mahābhūtā, upādā catuvīsati.</p>
  2078. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  2079. <p class="gatha1"> Pathavīdhātu āpo ca,</p>
  2080. <p class="gatha2">Tejo vāyo tatheva ca;</p>
  2081. <p class="gatha3">Cattārome mahābhūtā,</p>
  2082. <p class="gathalast">Mahābhūtena desitā.</p>
  2083. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  2084. <p class="gatha1"> Mahantā pātubhūtāti, mahābhūtasamāti vā;</p>
  2085. <p class="gathalast">Vañcakattā abhūtena, <span class="bld">mahābhūtā</span>ti saññitā.</p>
  2086. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  2087. <p class="gatha1"> Cakkhu <a name="M0.0087"></a><a name="V0.0081"></a> sotañca ghānañca, jivhā kāyo ca rūpatā;</p>
  2088. <p class="gathalast">Saddo gandho raso itthi-purisindriyajīvitaṃ.</p>
  2089. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  2090. <p class="gatha1"> Vatthumāhāratā kāya-vacīviññattiyo duve;</p>
  2091. <p class="gathalast">Ākāso ceva rūpassa, lahutādittayampi ca.</p>
  2092. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  2093. <p class="gatha1"> Upacayo santatirūpaṃ, jaratāniccatāpi ca;</p>
  2094. <p class="gathalast"><span class="bld">Upādā</span>ti pavuccanti, imāni catuvīsati.</p>
  2095. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  2096. <p class="gatha1"> Mahābhūtāni nissāya, amuñcitvā pavattito;</p>
  2097. <p class="gathalast">Upādārūpamiccāha, nirupādānamānaso.</p>
  2098. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  2099. <p class="gatha1"> Pathavī patthaṭattā ca, vāyo vāyanato bhave;</p>
  2100. <p class="gathalast">Tejo tejeti rūpāni, āpo āpeti pālanā.</p>
  2101. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  2102. <p class="gatha1"> Tesaṃ dāni pavakkhāmi, rūpānaṃ lakkhaṇādikaṃ;</p>
  2103. <p class="gathalast">Lakkhaṇādīsu ñātesu, dhammā āvi bhavanti hi.</p>
  2104. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  2105. <p class="gatha1"> Sāmaññaṃ vā sabhāvo vā, dhammānaṃ lakkhaṇaṃ mataṃ;</p>
  2106. <p class="gathalast">Kiccaṃ vā tassa sampatti, rasoti paridīpito.</p>
  2107. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  2108. <p class="gatha1"> Phalaṃ vā paccupaṭṭhānaṃ, upaṭṭhānanayopi vā;</p>
  2109. <p class="gathalast">Āsannakāraṇaṃ yaṃ tu, taṃ padaṭṭhānasaññitaṃ.</p>
  2110. <p class="bodytext">Tattha <a name="P0.0065"></a> kakkhaḷattalakkhaṇā pathavīdhātu, patiṭṭhānarasā, sampaṭicchanapaccupaṭṭhānā. Paggharaṇalakkhaṇā āpodhātu, upabrūhanarasā, saṅgahapaccupaṭṭhānā. Uṇhattalakkhaṇā tejodhātu, paripācanarasā, maddavānuppadānapaccupaṭṭhānā. Vitthambhanalakkhaṇā vāyodhātu, samudīraṇarasā, abhinīhārapaccupaṭṭhānā. Ekekāya cettha sesabhūtattayapadaṭṭhānāti veditabbā.</p>
  2111. <p class="bodytext">Cakkhatīti <span class="bld">cakkhu,</span> rūpaṃ vibhāvetīti attho.</p>
  2112. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  2113. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0088"></a><a name="V0.0082"></a> cakkhu dvidhā vuttaṃ, paññāmaṃsappabhedato;</p>
  2114. <p class="gathalast">Tattha paññāmayaṃ cakkhu, hoti pañcavidhaṃ pana.</p>
  2115. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  2116. <p class="gatha1"> Buddhadhammasamantehi, ñāṇadibbehi nāmato;</p>
  2117. <p class="gathalast">Yathānukkamato tesaṃ, nānattaṃ me nibodhatha.</p>
  2118. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  2119. <p class="gatha1"> Āsayānusaye ñāṇaṃ, indriyānaṃ paropare;</p>
  2120. <p class="gathalast"><span class="bld">Buddhacakkhu</span>nti niddiṭṭhaṃ, muninā lokacakkhunā.</p>
  2121. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  2122. <p class="gatha1"> Heṭṭhāmaggattaye ñāṇaṃ, <span class="bld">dhammacakkhu</span>nti saññitaṃ;</p>
  2123. <p class="gathalast">Ñeyyaṃ <span class="bld">samantacakkhunti,</span> ñāṇaṃ sabbaññutā pana.</p>
  2124. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  2125. <p class="gatha1"> Yaṃ ‘‘cakkhuṃ udapādī’’ti, āgataṃ <span class="bld">ñāṇacakkhu</span> taṃ;</p>
  2126. <p class="gathalast">Abhiññācittajā paññā, <span class="bld">dibbacakkhu</span>nti vuccati.</p>
  2127. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  2128. <p class="gatha1"> Maṃsacakkhupi duvidhaṃ, sasambhārapasādato;</p>
  2129. <p class="gathalast">Sasambhārañca nāmettha, akkhikūpe patiṭṭhitaṃ.</p>
  2130. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  2131. <p class="gatha1"> Akkhikūpaṭṭhinā heṭṭhā, uddhañca bhamukaṭṭhinā;</p>
  2132. <p class="gathalast">Ubhato akkhikūṭehi, matthaluṅgena antato.</p>
  2133. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  2134. <p class="gatha1"> Bahiddhā akkhilomehi, paricchinno ca yo pana;</p>
  2135. <p class="gathalast">Nhārusuttena ābandho, maṃsapiṇḍo pavuccati.</p>
  2136. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  2137. <p class="gatha1"> Sakalopi ca lokoyaṃ, kamalassa dalaṃ viya;</p>
  2138. <p class="gathalast">Puthulaṃ vipulaṃ nīlaṃ, iti jānāti locanaṃ.</p>
  2139. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  2140. <p class="gatha1"> Cakkhu nāma na taṃ hoti, vatthu tassāti vuccati;</p>
  2141. <p class="gathalast">Idaṃ pana <span class="bld">sasambhāra-cakkhu</span>nti paridīpitaṃ.</p>
  2142. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  2143. <p class="gatha1"> Vaṇṇo gandho raso ojā,</p>
  2144. <p class="gatha2">Catasso cāpi dhātuyo;</p>
  2145. <p class="gatha3">Bhāvasambhavasaṇṭhānaṃ,</p>
  2146. <p class="gathalast">Jīvitāni tatheva ca.</p>
  2147. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  2148. <p class="gatha1"> Kāyacakkhupasādāti<a name="M0.0089"></a><a name="V0.0083"></a>,</p>
  2149. <p class="gatha2">Sambhārā honti cuddasa;</p>
  2150. <p class="gatha3">Tathā vitthārato cetaṃ,</p>
  2151. <p class="gathalast">Catasso cāpi dhātuyo.</p>
  2152. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  2153. <p class="gatha1"> Vaṇṇo gandho raso ojā,</p>
  2154. <p class="gatha2">Saṇṭhānasambhavo tathā;</p>
  2155. <p class="gatha3">Dasete catusamuṭṭhānā,</p>
  2156. <p class="gathalast">Cattālīsa bhavanti te.</p>
  2157. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  2158. <p class="gatha1"> Cakkhu <a name="P0.0066"></a> kāyappasādo ca, bhāvo jīvitameva ca;</p>
  2159. <p class="gathalast">Cattālīsañca rūpāni, cattāri tu bhavanti hi.</p>
  2160. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  2161. <p class="gatha1"> Imesaṃ pana rūpānaṃ, vasena paripiṇḍitaṃ;</p>
  2162. <p class="gathalast">Idaṃ sambhāracakkhunti, paṇḍitehi pakāsitaṃ.</p>
  2163. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  2164. <p class="gatha1"> Yo panettha sito atthi, paribandho parittako;</p>
  2165. <p class="gathalast">Catunnaṃ pana bhūtānaṃ, pasādo kammasambhavo.</p>
  2166. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  2167. <p class="gatha1"> Idaṃ <span class="bld">pasādacakkhu</span>nti, akkhātaṃ pañcacakkhunā;</p>
  2168. <p class="gathalast">Tadetaṃ tassa majjhe tu, sasambhārassa cakkhuno.</p>
  2169. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  2170. <p class="gatha1"> Setena maṇḍalenassa, parikkhittassa sabbaso;</p>
  2171. <p class="gathalast">Kaṇhamaṇḍalamajjhe vā, niviṭṭhe diṭṭhamaṇḍale.</p>
  2172. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  2173. <p class="gatha1"> Sandhāraṇādikiccāhi, dhātūhi ca catūhipi;</p>
  2174. <p class="gathalast">Katūpakāraṃ hutvāna, utucittādinā pana.</p>
  2175. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  2176. <p class="gatha1"> Upatthambhiyamānaṃ taṃ, āyunā katapālanaṃ;</p>
  2177. <p class="gathalast">Vaṇṇagandharasādīhi, rūpehi parivāritaṃ.</p>
  2178. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  2179. <p class="gatha1"> Cakkhuviññāṇakādīnaṃ, vatthudvārañca sādhayaṃ;</p>
  2180. <p class="gathalast">Ūkāsirasamānena, pamāṇeneva tiṭṭhati.</p>
  2181. <p class="bodytext">Vuttaṃ <a name="M0.0090"></a><a name="V0.0084"></a> hetaṃ –</p>
  2182. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  2183. <p class="gatha1"> ‘‘Yena cakkhupasādena, rūpānimanupassati;</p>
  2184. <p class="gathalast">Parittaṃ sukhumaṃ etaṃ, ūkāsirasamūpama’’nti.</p>
  2185. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  2186. <p class="gatha1"> Sotādīsu ca eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā;</p>
  2187. <p class="gathalast">Visesamattamevettha, pavakkhāmi ito paraṃ.</p>
  2188. <p class="bodytext">Suṇātīti <span class="bld">sotaṃ,</span> taṃ tanutambalomācite aṅgulivedhakasaṇṭhāne padese vuttappakārāhi dhātūhi katūpakāraṃ utucittāhārehi upatthambhiyamānaṃ āyunā paripāliyamānaṃ sotaviññāṇādīnaṃ vatthudvārabhāvaṃ sādhayamānaṃ tiṭṭhati.</p>
  2189. <p class="bodytext">Ghāyatīti <span class="bld">ghānaṃ,</span> taṃ sasambhāraghānabilassa anto ajapadasaṇṭhāne padese yathāvuttappakārā hutvā tiṭṭhati.</p>
  2190. <p class="bodytext">Sāyatīti <span class="bld">jivhā,</span> jīvitamavhāyatīti vā <span class="bld">jivhā,</span> sā sasambhārajivhāmajjhassa upari uppaladalaggasaṇṭhāne padese yathāvuttappakārā hutvā tiṭṭhati.</p>
  2191. <p class="bodytext">Kucchitānaṃ malānaṃ āyoti <span class="bld">kāyo</span>. Yāvatā pana imasmiṃ kāye upādinnakaṃ rūpaṃ atthi, sabbattha kāyapasādo kappāsapaṭale sneho viya yathāvuttappakāro hutvā tiṭṭhati.</p>
  2192. <p class="bodytext">Ettha panetesaṃ lakkhaṇādīni pavakkhāmi – daṭṭhukāmatānidānakammasamuṭṭhānabhūtapasādalakkhaṇaṃ <a name="P0.0067"></a> cakkhu, rūpesu āviñchanarasaṃ, cakkhuviññāṇassa ādhārabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, daṭṭhukāmatānidānakammajabhūtapadaṭṭhānaṃ.</p>
  2193. <p class="bodytext">Sotukāmatānidānakammasamuṭṭhānabhūtapasādalakkhaṇaṃ <a name="M0.0091"></a> sotaṃ, saddesu āviñchanarasaṃ, sotaviññāṇassa ādhārabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, sotukāmatānidānakammajabhūtapadaṭṭhānaṃ.</p>
  2194. <p class="bodytext">Ghāyitukāmatānidānakammasamuṭṭhānabhūtapasādalakkhaṇaṃ ghānaṃ, gandhesu āviñchanarasaṃ, ghānaviññāṇassa ādhārabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, ghāyitukāmatānidānakammajabhūtapadaṭṭhānaṃ.</p>
  2195. <p class="bodytext">Sāyitukāmatānidānakammasamuṭṭhānabhūtapasādalakkhaṇājivhā<a name="V0.0085"></a>, rasesu āviñchanarasā, jivhāviññāṇassa ādhārabhāvapaccupaṭṭhānā, sāyitukāmatānidānakammajabhūtapadaṭṭhānā.</p>
  2196. <p class="bodytext">Phusitukāmatānidānakammasamuṭṭhānabhūtapasādalakkhaṇo kāyo, phoṭṭhabbesu āviñchanaraso, kāyaviññāṇassa ādhārabhāvapaccupaṭṭhāno, phusitukāmatānidānakammajabhūtapadaṭṭhāno.</p>
  2197. <p class="bodytext">Keci panāhu –</p>
  2198. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  2199. <p class="gatha1"> Tejādhikānaṃ bhūtānaṃ, pasādo pana cakkhuti;</p>
  2200. <p class="gathalast">Ākāsānilatoyubbiadhikānaṃ tu sesakā.</p>
  2201. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  2202. <p class="gatha1"> Te panevaṃ tu vattabbā, ‘‘suttaṃ āharathā’’ti hi;</p>
  2203. <p class="gathalast">Suttameva ca te addhā, na dakkhissanti kiñcipi.</p>
  2204. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  2205. <p class="gatha1"> Visese sati bhūtānaṃ, pasādo hi kathaṃ bhave;</p>
  2206. <p class="gathalast">Samānānaṃ hi bhūtānaṃ, pasādo paridīpito.</p>
  2207. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  2208. <p class="gatha1"> Tasmā nissayabhūtānaṃ, catunnaṃ sabbaso pana;</p>
  2209. <p class="gathalast">Pahāyeva panetesaṃ, visesaparikappanaṃ.</p>
  2210. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  2211. <p class="gatha1"> Ñeyyā kammavisesena, pasādānaṃ visesatā;</p>
  2212. <p class="gathalast">Na hi bhūtavisesena, hoti tesaṃ visesatā.</p>
  2213. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  2214. <p class="gatha1"> Evametesu <a name="M0.0092"></a> cakkhuñca, sotaṃ apattagāhakaṃ;</p>
  2215. <p class="gathalast">Sesaṃ tu pana ghānādittayaṃ sampattagāhakaṃ.</p>
  2216. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpa</span>nti rūpayatīti rūpaṃ, vaṇṇavikāramāpajjamānaṃ hadayaṅgatabhāvaṃ pakāsetīti attho. Taṃ pana cakkhupaṭihananalakkhaṇaṃ, cakkhuviññāṇassa visayabhāvarasaṃ, tasseva gocarabhāvapaccupaṭṭhānaṃ, catumahābhūtapadaṭṭhānaṃ. Yathā cetaṃ, tathā sabbānipi upādārūpānīti<a name="P0.0068"></a>.</p>
  2217. <p class="bodytext"><span class="bld">Saddo</span>ti <a name="V0.0086"></a> saddayatīti saddo, so pana sotapaṭihananalakkhaṇo, sotaviññāṇassa visayabhāvaraso, tasseva gocarabhāvapaccupaṭṭhāno.</p>
  2218. <p class="bodytext"><span class="bld">Raso</span>ti rasanti tenāti raso, so jivhāpaṭihananalakkhaṇo, jivhāviññāṇassa visayabhāvaraso, tasseva gocarabhāvapaccupaṭṭhāno.</p>
  2219. <p class="bodytext"><span class="bld">Gandho</span>ti attānaṃ gandhayati sūcayatīti gandho, so ghānapaṭihananalakkhaṇo, ghānaviññāṇassa visayabhāvaraso, tasseva gocarabhāvapaccupaṭṭhāno.</p>
  2220. <p class="bodytext"><span class="bld">Itthindriya</span>nti –</p>
  2221. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  2222. <p class="gatha1"> Kammajo itthibhāvoyaṃ, paṭisandhisamuṭṭhito;</p>
  2223. <p class="gathalast">Yañcetaṃ itthiliṅgādi, na tu taṃ indriyaṃ siyā.</p>
  2224. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  2225. <p class="gatha1"> Itthindriyaṃ paṭicceva, itthiliṅgādayo pana;</p>
  2226. <p class="gathalast">Pavatteyeva jāyante, na tāni paṭisandhiyaṃ.</p>
  2227. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  2228. <p class="gatha1"> Na ca taṃ cakkhuviññeyyaṃ, manoviññeyyameva taṃ;</p>
  2229. <p class="gathalast">Itthiliṅgādayo cakkhuviññeyyā honti vā na vā.</p>
  2230. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  2231. <p class="gatha1"> Eseva ca nayo ñeyyo, sesepi <span class="bld">purisindriye</span>;</p>
  2232. <p class="gathalast">Idaṃ paṭhamakappānaṃ, ubhayaṃ tu pavattiyaṃ.</p>
  2233. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  2234. <p class="gatha1"> Samuṭṭhātīti <a name="M0.0093"></a> viññeyyaṃ, parato paṭisandhiyaṃ;</p>
  2235. <p class="gathalast">Pavattepi samuṭṭhāya, pavatte parivattati.</p>
  2236. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  2237. <p class="gatha1"> Mahatā pāpakammena, purisattaṃ vinassati;</p>
  2238. <p class="gathalast">Mahatā kusaleneva, jāyate purisindriyaṃ.</p>
  2239. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  2240. <p class="gatha1"> Dubbalākusaleneva, itthiliṅgaṃ vinassati;</p>
  2241. <p class="gathalast">Dubbaleneva puññena, itthibhāvo hi jāyate.</p>
  2242. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  2243. <p class="gatha1"> Ubhatobyañjanassāpi<a name="V0.0087"></a>, ekamevindriyaṃ siyā;</p>
  2244. <p class="gathalast">Evaṃ sante abhāvo ca, dutiyabyañjanassa tu.</p>
  2245. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  2246. <p class="gatha1"> Na cābhāvo siyā kasmā, na taṃ byañjanakāraṇaṃ;</p>
  2247. <p class="gathalast">Tassa kammasahāyaṃ hi, rāgacittaṃ tu kāraṇaṃ.</p>
  2248. <p class="bodytext">Ubhayassa panetassa lakkhaṇādīni vuccati. Tattha itthibhāvalakkhaṇaṃ itthindriyaṃ, ‘‘itthī’’ti pakāsanarasaṃ, itthiliṅganimittakuttākappānaṃ kāraṇabhāvapaccupaṭṭhānaṃ.</p>
  2249. <p class="bodytext">Purisabhāvalakkhaṇaṃ purisindriyaṃ, ‘‘puriso’’ti pakāsanarasaṃ, purisaliṅganimittakuttākappānaṃ kāraṇabhāvapaccupaṭṭhānaṃ.</p>
  2250. <p class="bodytext"><span class="bld">Jīvita</span>nti –</p>
  2251. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  2252. <p class="gatha1"> Jīvitindriyaniddese, vattabbaṃ yaṃ siyā idha;</p>
  2253. <p class="gathalast">Arūpajīvite vutta-nayeneva ca taṃ vade.</p>
  2254. <p class="bodytext">Lakkhaṇādīni <a name="P0.0069"></a> panassa evaṃ veditabbāni. Sahajarūpaparipālanalakkhaṇaṃ jīvitindriyaṃ, tesaṃ pavattanarasaṃ, tesameva ṭhapanapaccupaṭṭhānaṃ, yāpayitabbabhūtapadaṭṭhānanti.</p>
  2255. <p class="bodytext"><span class="bld">Vatthūti</span> hadayavatthu.</p>
  2256. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  2257. <p class="gatha1"> Yaṃ nissāya manodhātu-manoviññāṇadhātuyo;</p>
  2258. <p class="gathalast">Vattanti pañcavokāre, taṃ ‘‘vatthū’’ti pavuccati.</p>
  2259. <p class="bodytext">Manodhātumanoviññāṇadhātūnaṃ <a name="M0.0094"></a> nissayalakkhaṇaṃ hadayavatthu, tāsañceva dhātūnaṃ ādhāraṇarasaṃ, ubbāhanapaccupaṭṭhānaṃ.</p>
  2260. <p class="bodytext"><span class="bld">Āhāratā</span>ti kabaḷīkāro āhāro. Ojaṭṭhamakaṃ rūpaṃ āharatīti āhāro.</p>
  2261. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  2262. <p class="gatha1"> Yāya <a name="V0.0088"></a> ojāya yāpenti, yattha yattha ca pāṇino;</p>
  2263. <p class="gathalast">Ayaṃ tu ‘‘kabaḷīkāro, āhāro’’ti pavuccati.</p>
  2264. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  2265. <p class="gatha1"> Annapānādikaṃ vatthu, aggiṃ harati kammajaṃ;</p>
  2266. <p class="gathalast">Kevalaṃ na ca sakkoti, pāletuṃ jīvitaṃ pana.</p>
  2267. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><span class="paranum">677</span>.</p>
  2268. <p class="gatha1"> Ojā sakkoti pāletuṃ, harituṃ na ca pācakaṃ;</p>
  2269. <p class="gathalast">Haritumpi ca pāletuṃ, ubho sakkonti ekato.</p>
  2270. <p class="bodytext">Lakkhaṇādito panassa ojālakkhaṇo kabaḷīkāro āhāro, rūpāharaṇaraso, upatthambhanapaccupaṭṭhāno, kabaḷaṃ katvā ajjhoharitabbavatthupadaṭṭhānoti veditabbo.</p>
  2271. <p class="bodytext"><span class="bld">Kāyaviññatti</span>niddese kāyena attano bhāvaṃ viññāpentānaṃ kāyaggahaṇānusārena gahitāya etāya bhāvo viññāyatīti viññatti. Sayaṃ vā kāyaggahaṇānusārena viññāyatītipi viññatti. ‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro’’ti āgato copanasaṅkhāto kāyova viññatti <span class="bld">kāyaviññatti</span>. Kāyavipphandanena adhippāyaviññāpanahetuttā sayañca tathā viññeyyattā kāyena viññattītipi <span class="bld">kāyaviññatti</span>.</p>
  2272. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  2273. <p class="gatha1"> Tattha yā sahajātassa, cittajāniladhātuyā;</p>
  2274. <p class="gathalast">Rūpassa calane hetu, ekākāravikāratā.</p>
  2275. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  2276. <p class="gatha1"> Kāyaviññatti nāmāyaṃ, kāyadvāranti sā matā;</p>
  2277. <p class="gathalast">Tattha yā cetanāsiddhā, puññāpuññavasā pana.</p>
  2278. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  2279. <p class="gatha1"> Kāyakammanti <a name="M0.0095"></a> niddiṭṭhā, satthunā sā hitesinā;</p>
  2280. <p class="gathalast">Sampavatti panetissā, vacīdvārepi jāyate.</p>
  2281. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  2282. <p class="gatha1"> Labhitvā <a name="P0.0070"></a> panupatthambhaṃ, ekāvajjanavīthiyaṃ;</p>
  2283. <p class="gathalast">Heṭṭhāhi chahi cittehi, vāyodhātusamuṭṭhitaṃ.</p>
  2284. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  2285. <p class="gatha1"> Sattamena tu cittena, vāyodhātusamuṭṭhitā;</p>
  2286. <p class="gathalast">Cāleti sahajaṃ rūpaṃ, viññattisahitāttanā.</p>
  2287. <p class="bodytext"><span class="bld">Vacīviññatti</span>niddese <a name="V0.0089"></a> pana –</p>
  2288. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  2289. <p class="gatha1"> Paccayo cittajātāya, upādinnakaghaṭṭane;</p>
  2290. <p class="gathalast">Yo ākāravikāreko, ayaṃ pathavidhātuyā.</p>
  2291. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  2292. <p class="gatha1"> Vacīviññatti viññeyyā, saha saddavasā pana;</p>
  2293. <p class="gathalast">Vacīdvāranti niddiṭṭhā, sāva sakyakulindunā.</p>
  2294. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  2295. <p class="gatha1"> Saddo na cittajo atthi, vinā viññattighaṭṭanaṃ;</p>
  2296. <p class="gathalast">Dhātusaṅghaṭṭaneneva, saha saddo hi jāyati.</p>
  2297. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  2298. <p class="gatha1"> Sā viññāpanato ceva, ayaṃ viññeyyatopi ca;</p>
  2299. <p class="gathalast">Viññattīti siyā tassā, sambhavo kārakadvaye.</p>
  2300. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  2301. <p class="gatha1"> Na viññattidvayaṃ aṭṭha, rūpāni viya cittajaṃ;</p>
  2302. <p class="gathalast">Cittajānaṃ vikārattā, cittajanti pavuccati.</p>
  2303. <p class="bodytext">Tattha kāyaviññatti adhippāyapakāsanarasā, kāyavipphandanahetubhāvapaccupaṭṭhānā, cittasamuṭṭhānavāyodhātupadaṭṭhānā. Tathā vacīviññatti adhippāyapakāsanarasā, vacīghosassa hetubhāvapaccupaṭṭhānā, cittasamuṭṭhānapathavīdhātupadaṭṭhānā.</p>
  2304. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  2305. <p class="gatha1"> Na kassatīti <span class="bld">ākāso,</span> rūpānaṃ vivaro pana;</p>
  2306. <p class="gathalast">Yo rūpānaṃ paricchedo, svākāsoti pavuccati.</p>
  2307. <p class="bodytext">So <a name="M0.0096"></a> rūpaparicchedalakkhaṇo, rūpapariyantapakāsanaraso, rūpamariyādapaccupaṭṭhāno, asamphuṭṭhabhāvachiddavivarabhāvapaccupaṭṭhāno vā, paricchinnarūpapadaṭṭhāno.</p>
  2308. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpassa lahutādittaya</span>niddese –</p>
  2309. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  2310. <p class="gatha1"> Heṭṭhā vuttanayeneva, rūpassa lahutādisu;</p>
  2311. <p class="gathalast">Tisso rūpavikārāti, viññātabbā vibhāvinā.</p>
  2312. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  2313. <p class="gatha1"> Etāsaṃ <a name="V0.0090"></a> pana tissannaṃ, kamato ca pavattiyaṃ;</p>
  2314. <p class="gathalast">Arogī madditaṃ cammaṃ, dhantahemaṃ nidassanaṃ.</p>
  2315. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  2316. <p class="gatha1"> Kammaṃ kātuṃ na sakkoti, lahutādittayaṃ pana;</p>
  2317. <p class="gathalast">Āhārādittayaṃyeva, taṃ karoti tato tijaṃ.</p>
  2318. <p class="bodytext">Tattha <a name="P0.0071"></a> adandhatālakkhaṇā rūpassa lahutā, rūpānaṃ garubhāvavinodanarasā, lahuparivattitāpaccupaṭṭhānā, lahurūpapadaṭṭhānā.</p>
  2319. <p class="bodytext">Athaddhatālakkhaṇā rūpassa mudutā, rūpānaṃ thaddhabhāvavinodanarasā, sabbakiriyāsu avirodhitāpaccupaṭṭhānā, mudurūpapadaṭṭhānā.</p>
  2320. <p class="bodytext">Sarīrakiriyānukūlakammaññatālakkhaṇā rūpassa kammaññatā, akammaññatāvinodanarasā, adubbalabhāvapaccupaṭṭhānā, kammaññatārūpapadaṭṭhānā. Etā pana tissopi na aññamaññaṃ vijahanti.</p>
  2321. <p class="bodytext"><span class="bld">Upacayasantati</span>niddese –</p>
  2322. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  2323. <p class="gatha1"> Rūpānamācayo yo hi, vutto upacayoti so;</p>
  2324. <p class="gathalast">Anuppabandhatā tesaṃ, santatīti pavuccati.</p>
  2325. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  2326. <p class="gatha1"> Atthato <a name="M0.0097"></a> ubhayampetaṃ, jātirūpanti dīpitaṃ;</p>
  2327. <p class="gathalast">Vuttamākāranānattā, veneyyānaṃ vasena vā.</p>
  2328. <p class="bodytext">Lakkhaṇādito pana ācayalakkhaṇo rūpassa upacayo, pubbantato rūpānaṃ ummujjāpanaraso, niyyātanapaccupaṭṭhāno, paripuṇṇabhāvapaccupaṭṭhāno vā, upacitarūpapadaṭṭhāno.</p>
  2329. <p class="bodytext">Pavattilakkhaṇā rūpassa santati, anuppabandhanarasā, anupacchedapaccupaṭṭhānā, anuppabandharūpapadaṭṭhānā.</p>
  2330. <p class="bodytext"><span class="bld">Jarā</span>niddese <a name="V0.0091"></a> jīraṇaṃ <span class="bld">jarā</span>.</p>
  2331. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  2332. <p class="gatha1"> Duvidhāyaṃ jarā nāma, pākaṭāpākaṭāti ca;</p>
  2333. <p class="gathalast">Pākaṭā rūpadhammesu, arūpesu apākaṭā.</p>
  2334. <p class="bodytext">Rūpassa paripākatālakkhaṇā rūpassa jaratā, upanayanarasā, sabhāvānaṃ apagamepi nasabhāvāpagamapaccupaṭṭhānā vīhipurāṇabhāvo viya, paripaccamānarūpapadaṭṭhānā.</p>
  2335. <p class="bodytext">Paribhedalakkhaṇā rūpassa aniccatā, saṃsīdanarasā, khayavayapaccupaṭṭhānā, paribhijjamānarūpapadaṭṭhānāti veditabbāti.</p>
  2336. <p class="bodytext">Evaṃ catuvīsati upādārūpāni veditabbāni.</p>
  2337. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  2338. <p class="gatha1"> Bhūtarūpāni cattāri, upādā catuvīsati;</p>
  2339. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsati rūpāni, sabbāneva bhavanti hi.</p>
  2340. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  2341. <p class="gatha1"> Imesu pana rūpesu, asammohatthameva taṃ;</p>
  2342. <p class="gathalast">Samodhānaṃ samuṭṭhānaṃ, nipphannaṃ saṅkhatampi ca.</p>
  2343. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  2344. <p class="gatha1"> Codanaṃ <a name="P0.0072"></a> parihārañca, nayamekavidhādikaṃ;</p>
  2345. <p class="gathalast">Saṅkhepena pavakkhāmi, pakiṇṇakamidaṃ suṇa.</p>
  2346. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0098"></a> <span class="bld">samodhāna</span>nti sabbameva idaṃ rūpaṃ sabbasamodhānato pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātu cakkhāyatanaṃ…pe… jaratā aniccatāti aṭṭhavīsatividhaṃ ca hoti, ito aññaṃ rūpaṃ nāma natthi. Keci pana middhavādino ‘‘middharūpaṃ nāma atthī’’ti vadanti, te ‘‘addhā munīsi sambuddho, natthi nīvaraṇā tavā’’ti ca ‘‘thinamiddhanīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇañca nīvaraṇasampayutta’’nti sampayuttavacanato ca <span class="bld">mahāpakaraṇapaṭṭhāne</span> ‘‘nīvaraṇaṃ dhammaṃ paṭicca nīvaraṇo dhammo uppajjati napurejātapaccayā’’ti arūpepi ‘‘kāmacchandanīvaraṇaṃ paṭicca thinamiddhauddhaccakukkuccāvijjānīvaraṇa’’nti evamādīhi pāḷīhi virujjhanato ca arūpameva middhanti paṭikkhipitabbā.</p>
  2347. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  2348. <p class="gatha1"> Arūpepi <a name="V0.0092"></a> panetassa, middhassuppatti pāṭhato;</p>
  2349. <p class="gathalast">Niṭṭhametthāvagantabbā, arūpanti ca viññunā.</p>
  2350. <p class="bodytext">Apare ‘‘balarūpena saddhiṃ ekūnatiṃsa, sambhavarūpena saddhiṃ tiṃsa, jātirūpena saddhiṃ ekatiṃsa, rogarūpena saddhiṃ dvattiṃsa rūpānī’’ti vadanti. Tepi tesaṃ visuṃ visuṃ abhāvaṃ dassetvā paṭikkhipitabbā. Vāyodhātuyā gahitāya balarūpaṃ gahitameva, aññaṃ balarūpaṃ nāma natthi. Āpodhātuyā sambhavarūpaṃ, upacayasantatīti jātirūpaṃ, jaratāaniccatādīhi rogarūpaṃ gahitaṃ, aññaṃ rogarūpaṃ nāma natthīti, tasmā aṭṭhavīsatividhāneva rūpānīti.</p>
  2351. <p class="bodytext">Evaṃ samodhānato veditabbānīti.</p>
  2352. <p class="bodytext"><span class="bld">Samuṭṭhāna</span>nti cattāri rūpasamuṭṭhānāni utucittāhārakammānīti.</p>
  2353. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  2354. <p class="gatha1"> Kammaṃ <a name="M0.0099"></a> utu ca cittañca, āhāro rūpahetuyo;</p>
  2355. <p class="gathalast">Eteheva ca rūpāni, jāyanti na panaññato.</p>
  2356. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  2357. <p class="gatha1"> Tasmā ekasamuṭṭhānā, ekādasa bhavanti hi;</p>
  2358. <p class="gathalast">Aṭṭhindriyāni vatthuñca, viññattidvayameva ca.</p>
  2359. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  2360. <p class="gatha1"> Aṭṭhindriyāni vatthuñca, ekanteneva kammajā;</p>
  2361. <p class="gathalast">Cittajaṃyeva viññatti-dvayaṃ vuttaṃ mahesinā.</p>
  2362. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  2363. <p class="gatha1"> Cittena utunā ceva, saddo dvīhi samuṭṭhito;</p>
  2364. <p class="gathalast">Utuāhāracittehi, lahutādittayaṃ kataṃ.</p>
  2365. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  2366. <p class="gatha1"> Vaṇṇo <a name="P0.0073"></a> gandho raso ojā,</p>
  2367. <p class="gatha2">Catasso cāpi dhātuyo;</p>
  2368. <p class="gatha3">Santatyupacayākāsā,</p>
  2369. <p class="gathalast">Ekādasa catubbhavā.</p>
  2370. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  2371. <p class="gatha1"> Ekādasekato <a name="V0.0093"></a> jātā,</p>
  2372. <p class="gatha2">Dvijekova tijā tayo;</p>
  2373. <p class="gatha3">Catujekādasakkhātā,</p>
  2374. <p class="gathalast">Dve na kenaci jāyare.</p>
  2375. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  2376. <p class="gatha1"> Kammena vīsati rūpā, sattarasa tu cetasā;</p>
  2377. <p class="gathalast">Utunā dasapañceva, cuddasāhārato pana.</p>
  2378. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  2379. <p class="gatha1"> Chasaṭṭhi sabbānetāni, samuṭṭhānavibhāgato;</p>
  2380. <p class="gathalast">Aṭṭhasaṭṭhi ca honteva, jaratāniccatāhi te.</p>
  2381. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  2382. <p class="gatha1"> Jaratāniccatā ceva, na kenaci samuṭṭhitā;</p>
  2383. <p class="gathalast">Jātassa pākabhedattā, jāyeyyuṃ yadi tānipi.</p>
  2384. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  2385. <p class="gatha1"> Evaṃ sante tu tesampi, pākabhedā siyuṃ na hi;</p>
  2386. <p class="gathalast">Pāko paccati bhedo vā, na ca bhijjati natthi taṃ.</p>
  2387. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  2388. <p class="gatha1"> Jātassa <a name="M0.0100"></a> pākabhedattā, dvayametaṃ na jāyati;</p>
  2389. <p class="gathalast">Siyā katthaci buddhettha, ‘‘rūpassupacayo’’ti hi.</p>
  2390. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  2391. <p class="gatha1"> Vacanena yathā ‘‘jāti, jāyatī’’ti ca dīpitaṃ;</p>
  2392. <p class="gathalast">Pākopi paccatevaṃ tu, bhedopi paribhijjatu.</p>
  2393. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  2394. <p class="gatha1"> Na ceva jāyate jāti, iti ñeyyā vibhāvinā;</p>
  2395. <p class="gathalast">Jāyamānassa dhammassa, nibbattīti pakāsitā.</p>
  2396. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  2397. <p class="gatha1"> Tattha yathā siyā jāti, yesaṃ dhammānameva sā;</p>
  2398. <p class="gathalast">Tappaccayattavohāraṃ, abhinibbattisammutiṃ.</p>
  2399. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  2400. <p class="gatha1"> Labhateva tathā tesaṃ, pākabhedā labbhanti te;</p>
  2401. <p class="gathalast">Tappaccayattavohāraṃ, abhinibbattisammutiṃ.</p>
  2402. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  2403. <p class="gatha1"> Evaṃ idaṃ dvayañcāpi, hoti kammādisambhavaṃ;</p>
  2404. <p class="gathalast">Na pākabhedā vohāraṃ, taṃ labhanti kadācipi.</p>
  2405. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  2406. <p class="gatha1"> Kasmā <a name="V0.0094"></a> hi janakānaṃ tu, paccayānamabhāvato;</p>
  2407. <p class="gathalast">Ānubhāvakhaṇuppāde, jātiyā pana labbhati.</p>
  2408. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  2409. <p class="gatha1"> Tappaccayattavohāraṃ, abhinibbattisammutiṃ;</p>
  2410. <p class="gathalast">Tasmā labhati jāti ca, labhatī netaradvayaṃ.</p>
  2411. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  2412. <p class="gatha1"> Jiyyatīti na vattabbaṃ, taṃ dvayaṃ bhijjatīti vā;</p>
  2413. <p class="gathalast">Ānubhāvakhaṇe tassa, paccayānamabhāvato.</p>
  2414. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  2415. <p class="gatha1"> ‘‘Aniccaṃ saṅkhatañcetaṃ, jarāmaraṇa’’miccapi;</p>
  2416. <p class="gathalast">Vuttattā jāyaticcetaṃ, atha maññasi ce tuvaṃ.</p>
  2417. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  2418. <p class="gatha1"> Evampi ca na vattabbaṃ, sā hi pariyāyadesanā;</p>
  2419. <p class="gathalast">Aniccānaṃ tu dhammānaṃ, jarāmaraṇato tathā.</p>
  2420. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  2421. <p class="gatha1"> Aniccaṃ <a name="M0.0101"></a> saṅkhatañcāti, vuttaṃ viññattiyo viya;</p>
  2422. <p class="gathalast">Yadi evaṃ tayametaṃ, ajātattā ca sabbathā.</p>
  2423. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  2424. <p class="gatha1"> Natthīti <a name="P0.0074"></a> ce khaṃpupphaṃva, niccaṃ vāsaṅkhataṃ viya;</p>
  2425. <p class="gathalast">Nobhayaṃ panidaṃ kasmā, nissayāyattavuttito.</p>
  2426. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  2427. <p class="gatha1"> Bhāve pathaviyādīnaṃ, nissayānaṃ tu bhāvato;</p>
  2428. <p class="gathalast">Tasmā hi ca khaṃpupphaṃva, na natthi pana taṃ tayaṃ.</p>
  2429. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  2430. <p class="gatha1"> Yasmā pathaviyādīnaṃ, abhāvena ca labbhati;</p>
  2431. <p class="gathalast">Tasmā na pana niccaṃ vā, nibbānaṃ viya taṃ tayaṃ.</p>
  2432. <p class="bodytext"><span class="bld">Nipphanna</span>nti ettha cattāro mahābhūtā cakkhusotaghānajivhākāyarūpasaddagandharasaitthipurisajīvitindriyakabaḷīkārāhārahadayavatthūti aṭṭhārasa rūpāni nipphannāni nāma. Sesāni dasa anipphannāni nāma.</p>
  2433. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  2434. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasa nipphannāni, anipphannāvasesakā;</p>
  2435. <p class="gathalast">Yadi honti anipphannā, bhaveyyuṃ te asaṅkhatā.</p>
  2436. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  2437. <p class="gatha1"> Tesameva <a name="V0.0095"></a> ca rūpānaṃ, vikārattā asaṅkhatā;</p>
  2438. <p class="gathalast">Kathaṃ nāma bhaveyyuṃ te, nipphannā ceva saṅkhatā.</p>
  2439. <p class="bodytext">Evaṃ nipphannasaṅkhato veditabbo.</p>
  2440. <p class="bodytext"><span class="bld">Codanāparihāra</span>nti ettha –</p>
  2441. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  2442. <p class="gatha1"> Itthibhāvo pumattañca, jīvitaṃ sambhavopi ca;</p>
  2443. <p class="gathalast">Tathā kāyappasādoti, sabbaṭṭhānāti vaṇṇitā.</p>
  2444. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  2445. <p class="gatha1"> Evaṃ sante tu dhammānaṃ, hoti saṅkaradosatā;</p>
  2446. <p class="gathalast">Cakkhukāyapasādānaṃ, ekattaṃ upapajjati.</p>
  2447. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  2448. <p class="gatha1"> Aññaṃ pana ca aññasmiṃ, na catthi paramatthato;</p>
  2449. <p class="gathalast">Tasmā kāyindriyaṃ cakkhu-pasādena na saṅkaraṃ.</p>
  2450. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  2451. <p class="gatha1"> Aññamaññāvinibbhogavasena <a name="M0.0102"></a> tu pavattito;</p>
  2452. <p class="gathalast">Tesaṃ ṭhānantaraṃ vattuṃ, na sakkā samayaññunā.</p>
  2453. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  2454. <p class="gatha1"> Yāvatā anupādinnasantānaṃ atthi tattha so;</p>
  2455. <p class="gathalast">Atthi kāyapasādoti, tasmā evamudīritaṃ.</p>
  2456. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  2457. <p class="gatha1"> Lakkhaṇādivasenāpi, nānattaṃ samupāgataṃ;</p>
  2458. <p class="gathalast">Dhajānaṃ pañcavaṇṇānaṃ, chāyā upamataṃ gatā.</p>
  2459. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  2460. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="P0.0075"></a> hi pana dhammānaṃ, aññamaññaṃ vimissatā;</p>
  2461. <p class="gathalast">Na hotevāti viññeyyā, viññunā samayaññunā.</p>
  2462. <p class="bodytext">Evaṃ nipphannānipphannabhāvo, codanāparihāro ca veditabbo.</p>
  2463. <p class="bodytext"><span class="bld">Nayamekavidhādika</span>nti –</p>
  2464. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  2465. <p class="gatha1"> Lokikattā <a name="V0.0096"></a> nahetuttā, saṅkhatattā ca sāsavā;</p>
  2466. <p class="gathalast">Sabba<span class="bld">mekavidhaṃ</span> rūpaṃ, paccayāyattavuttito.</p>
  2467. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  2468. <p class="gatha1"> Ajjhattikabahiddhā ca, indriyānindriyāpi ca;</p>
  2469. <p class="gathalast">Sukhumoḷārikā ceva, upādinnādito <span class="bld">dvidhā</span>.</p>
  2470. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  2471. <p class="gatha1"> Cakkhuāyatanādīni, pañca ajjhattikāni tu;</p>
  2472. <p class="gathalast">Tevīsatividhaṃ sesaṃ, bāhiranti pavuccati.</p>
  2473. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  2474. <p class="gatha1"> Cakkhusotindriyādīni, indriyāni panaṭṭha tu;</p>
  2475. <p class="gathalast">Sesañca tu vīsaṃ rūpaṃ, anindriyamudīritaṃ.</p>
  2476. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  2477. <p class="gatha1"> Cakkhuāyatanādīni, nava phoṭṭhabbameva ca;</p>
  2478. <p class="gathalast">Taṃ bārasavidhaṃ rūpaṃ, oḷārikamudīritaṃ.</p>
  2479. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  2480. <p class="gatha1"> Sesāni pana rūpāni, sukhumāni tu soḷasa;</p>
  2481. <p class="gathalast">Kammajaṃ tu upādinnaṃ, anupādinnamaññathā.</p>
  2482. <p class="bodytext">Evañca duvidhaṃ hoti.</p>
  2483. <p class="bodytext">Puna <a name="M0.0103"></a> sanidassanasappaṭighaanidassanasappaṭigha- anidassanaappaṭighabhedato ca, kammajākammajanevakammajānākammajabhedato ca <span class="bld">tividhaṃ</span>. Tattha rūpāyatanaṃ sanidassanasappaṭighaṃ, ekādasavidhaṃ sesoḷārikarūpaṃ anidassanasappaṭighaṃ, sesaṃ soḷasavidhaṃ sukhumarūpaṃ anidassanaappaṭighaṃ. Kammato jātaṃ kammajaṃ, aṭṭhindriyāni, vatthu ca kammajaṃ, tadaññappaccayā jātaṃ akammajaṃ, nakutoci jātaṃ nevakammajānākammajaṃ jaratā aniccatā ca. Evaṃ tividhaṃ hoti.</p>
  2484. <p class="bodytext">Puna diṭṭhasutamutaviññātavasena ca, dvārañceva vatthu ca, dvārameva hutvā na vatthu ca, vatthumeva hutvā na dvārañca, neva dvārañca na vatthu cāti evaṃ bhedato ca, dvārañcevindriyañca, dvāraṃyeva hutvā nevindriyañca, indriyameva hutvā na dvārañca, neva dvārañca nevindriyañcāti evaṃ <a name="V0.0097"></a> bhedato ca, vatthu ceva indriyañca, indriyameva hutvā na vatthu ca, vatthumeva hutvā nevindriyañca, nevindriyaṃ na vatthu ceti evaṃ bhedato ca <span class="bld">catubbidhaṃ</span>.</p>
  2485. <p class="bodytext">Tattha <a name="P0.0076"></a> diṭṭhaṃ nāma rūpāyatanaṃ, sutaṃ nāma saddāyatanaṃ, mutaṃ nāma gandharasaphoṭṭhabbāyatanattayaṃ, viññātaṃ nāma avasesacakkhāyatanādipañcakaṃ, soḷasavidhaṃ sukhumarūpañca. Cakkhāyatanādipañcakaṃ dvārañceva vatthu ca, viññattidvayaṃ dvārameva hoti, na vatthu, hadayavatthu vatthumeva hoti, na dvāraṃ, sesaṃ sabbaṃ rūpaṃ neva dvāraṃ na vatthu ca. Tatiyacatukke indriyameva hutvā na dvāranti itthindriyapurisindriyajīvitindriyāni. Imāni hi indriyāneva honti, na dvārāni, sesamanantaracatukke vuttanayeneva veditabbaṃ. Catutthacatukke tatiyapadaṃ hadayavatthuṃ sandhāya vuttaṃ, sesaṃ vuttanayameva. Evaṃ catubbidhaṃ hotīti veditabbaṃ.</p>
  2486. <p class="bodytext">Puna ekajadvijatijacatujanakutocijātabhedato, dvārindriyaṃ vatthu ca, dvārameva hutvā nevindriyaṃ na vatthu ca, vatthumeva hutvā nevindriyaṃ na dvārañca, indriyameva hutvā na vatthu na dvārañca, nevindriyaṃ <a name="M0.0104"></a> na vatthu na dvārañcāti evaṃ pabhedato <span class="bld">pañcavidhaṃ</span>.</p>
  2487. <p class="bodytext">Tattha –</p>
  2488. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  2489. <p class="gatha1"> Aṭṭhindriyāni vatthuñca, viññattidvayameva ca;</p>
  2490. <p class="gathalast">Ekādasavidhaṃ rūpaṃ, <span class="bld">ekaja</span>nti pavuccati.</p>
  2491. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  2492. <p class="gatha1"> Saddo eko <span class="bld">dvijo</span> nāma, lahutādittayaṃ <span class="bld">tijaṃ</span>;</p>
  2493. <p class="gathalast">Ekādasavidhaṃ sesaṃ, <span class="bld">catuja</span>nti pakāsitaṃ.</p>
  2494. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  2495. <p class="gatha1"> Jaratāniccatā ceva, <span class="bld">nakutoci</span> bhave pana;</p>
  2496. <p class="gathalast">Cakkhādipañcakaṃ dvāraṃ, indriyaṃ vatthumeva ca.</p>
  2497. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  2498. <p class="gatha1"> Viññattīnaṃ dvayaṃ dvāraṃ, nevindriyaṃ na vatthu ca;</p>
  2499. <p class="gathalast">Hadayavatthu vatthūva, na dvāraṃ nevindriyaṃ pana.</p>
  2500. <p class="bodytext">Itthipurisajīvitindriyāni <a name="V0.0098"></a> indriyameva na vatthu na dvārañca, sesaṃ pana rūpaṃ nevindriyaṃ na vatthu na dvāranti. Evaṃ pañcavidhanti veditabbaṃ.</p>
  2501. <p class="bodytext">Puna kammajacittajautucittajautucittāhārajacatujanakutocijātabhedato, cakkhuviññeyyasotaghānajivhākāyamanoviññeyyavasena <span class="bld">chabbidhaṃ</span>.</p>
  2502. <p class="bodytext">Tattha aṭṭhindriyāni vatthu ca kammajameva, viññattidvayaṃ cittajameva, saddo utucittajo, lahutādittayaṃ utucittāhārajameva, sesaṃ ekādasavidhaṃ catujaṃ nāma, jaratā aniccatā nakutocijātaṃ nāma. Dutiyachakke cakkhuviññeyyaṃ <a name="P0.0077"></a> nāma cakkhuviññāṇena viññeyyaṃ rūpāyatanaṃ…pe… kāyaviññeyyaṃ nāma phoṭṭhabbāyatanaṃ, manoviññeyyaṃ nāma sesā pañca oḷārikā ca soḷasa sukhumarūpāni cāti ekavīsatividhaṃ hoti. Evaṃ chabbidhaṃ hoti.</p>
  2503. <p class="bodytext">Puna chavatthuavatthubhedato ca, cakkhuviññeyyaṃ sotaghānajivhākāyaviññeyyaṃ manodhātuviññeyyaṃ manoviññāṇadhātuviññeyyanti <span class="bld">sattavidhaṃ</span> hoti.</p>
  2504. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0105"></a> cakkhādipañcavatthūni hadayavatthunā saddhiṃ cha vatthūni, sesaṃ bāvīsatividhaṃ rūpaṃ avatthu nāma, dutiyasattakamuttānameva. Evaṃ sattavidhaṃ hoti.</p>
  2505. <p class="bodytext">Puna sattadvārādvārabhedato <span class="bld">aṭṭhavidhaṃ</span>. Tattha cakkhudvārādīni pañca kāyaviññattivacīviññattidvārehi saddhiṃ satta dvārāni, sesamadvāranti evaṃ aṭṭhavidhaṃ hoti.</p>
  2506. <p class="bodytext">Puna aṭṭhindriyānindriyabhedato pana <span class="bld">navavidhaṃ</span>.</p>
  2507. <p class="bodytext">Puna navakammajākammajabhedato <span class="bld">dasavidhaṃ</span>.</p>
  2508. <p class="bodytext">Puna āyatanabhedato <span class="bld">ekādasavidhaṃ</span>.</p>
  2509. <p class="bodytext">Bhavesu rūpakalāpapavattibhedato <span class="bld">bahuvidha</span>nti veditabbaṃ.</p>
  2510. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  2511. <p class="gatha1"> Ito paraṃ pavakkhāmi, kāmarūpabhavadvaye;</p>
  2512. <p class="gathalast">Uppattiṃ pana rūpānaṃ, paṭisandhipavattisu.</p>
  2513. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  2514. <p class="gatha1"> Bhummavajjesu <a name="V0.0099"></a> devesu, niraye nijjhāmataṇhike;</p>
  2515. <p class="gathalast">Yoniyo purimā tisso, na santīti viniddise.</p>
  2516. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  2517. <p class="gatha1"> Sese gatittaye bhumma-devesupi ca yoniyo;</p>
  2518. <p class="gathalast">Catasso ca bhavantīti, veditabbā vibhāvinā.</p>
  2519. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  2520. <p class="gatha1"> Gabbhaseyyakasattassa, paṭisandhikkhaṇe pana;</p>
  2521. <p class="gathalast">Tiṃsa rūpāni jāyante, sabhāvasseva dehino.</p>
  2522. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  2523. <p class="gatha1"> Abhāvagabbhaseyyānaṃ, aṇḍajānañca vīsati;</p>
  2524. <p class="gathalast">Bhavanti pana rūpāni, kāyavatthuvasena tu.</p>
  2525. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  2526. <p class="gatha1"> Gahitāgahaṇenettha, ekādasa bhavanti te;</p>
  2527. <p class="gathalast">Eseva ca nayo ñeyyo, sabbesu dasakesupi.</p>
  2528. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  2529. <p class="gatha1"> Jīvitena yadā saddhiṃ, jāte suddhakamaṭṭhakaṃ;</p>
  2530. <p class="gathalast">Jīvitanavakaṃ nāma, hotīti samudīritaṃ.</p>
  2531. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  2532. <p class="gatha1"> Jīvitanavakaṃ <a name="M0.0106"></a> kāyapasādenekato siyā;</p>
  2533. <p class="gathalast">Taṃ kāyadasakaṃ nāma, hotīti pariyāpuṭaṃ.</p>
  2534. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  2535. <p class="gatha1"> Eseva ca nayo ñeyyo, saddhiṃ bhāvena vatthunā;</p>
  2536. <p class="gathalast">Cakkhādīhi ca yojetvā, dasakā satta viññunā.</p>
  2537. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  2538. <p class="gatha1"> Opapātikasattānaṃ, manussesūpapattiyaṃ;</p>
  2539. <p class="gathalast">Kāmāvacaradevānaṃ, niccaṃ rūpāni sattati.</p>
  2540. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  2541. <p class="gatha1"> Cakkhu <a name="P0.0078"></a> sotañca ghānañca, jivhā kāyo ca vatthu ca;</p>
  2542. <p class="gathalast">Bhāvo cāti hi sattannaṃ, dasakānaṃ vasā pana.</p>
  2543. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  2544. <p class="gatha1"> Brahmānaṃ rūpinaṃ cakkhu-sotavatthuvasā pana;</p>
  2545. <p class="gathalast">Dasakāni ca tīṇeva, navakaṃ jīvitassa ca.</p>
  2546. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  2547. <p class="gatha1"> Catunnaṃ tu kalāpānaṃ, vasena pana rūpinaṃ;</p>
  2548. <p class="gathalast">Cattālīseva rūpāni, ekūnāni bhavanti hi.</p>
  2549. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  2550. <p class="gatha1"> Jīvitanavakeneva<a name="V0.0100"></a>, asaññuppatti dīpitā;</p>
  2551. <p class="gathalast">Jaccandhabadhirāghāna-rahite tu napuṃsake.</p>
  2552. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  2553. <p class="gatha1"> Vatthuno kāyajivhānaṃ, vasā tiṃsāvakaṃsato;</p>
  2554. <p class="gathalast">Ukkaṃsassāvakaṃsassa, antare anurūpato.</p>
  2555. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  2556. <p class="gatha1"> Paripuṇṇānaṃ rūpānaṃ, vasena pana pāṇinaṃ;</p>
  2557. <p class="gathalast">Rūpānaṃ tu samuppatti, veditabbā vibhāvinā.</p>
  2558. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  2559. <p class="gatha1"> Sattavīsati rūpāni, kāmāvacaradehino;</p>
  2560. <p class="gathalast">Appavattanato honti, dvinnaṃ bhāvānamekato.</p>
  2561. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  2562. <p class="gatha1"> Ghānaṃ jivhā ca kāyo ca, tathā bhāvadvayampi ca;</p>
  2563. <p class="gathalast">Brahmānaṃ pana rūpīnaṃ, pañca rūpā na vijjare.</p>
  2564. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  2565. <p class="gatha1"> Catusantati kāmasmiṃ, rūpe honti tisantati;</p>
  2566. <p class="gathalast">Dvisantati asaññesu, bahiddhā ekasantati.</p>
  2567. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  2568. <p class="gatha1"> Rūpaṃ <a name="M0.0107"></a> nibbattamānaṃ tu, sabbesaṃ pana pāṇinaṃ;</p>
  2569. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ kammatoyeva, nibbattati na saṃsayo.</p>
  2570. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  2571. <p class="gatha1"> Gabbhaseyyakasattānaṃ, paṭisandhikkhaṇe pana;</p>
  2572. <p class="gathalast">Tañca kho sandhicittassa, uppādeyeva jāyare.</p>
  2573. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  2574. <p class="gatha1"> Yatheva tassa uppāde, tiṃsa rūpāni jāyare;</p>
  2575. <p class="gathalast">Tatheva ṭhitibhaṅgesu, tiṃsa tiṃseva jāyare.</p>
  2576. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  2577. <p class="gatha1"> Sabbānetāni rūpāni, rūpakkhandhoti saññito;</p>
  2578. <p class="gathalast">Anicco addhuvonattā, dukkhakkhandhova kevalo.</p>
  2579. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  2580. <p class="gatha1"> Rogato gaṇḍato rūpaṃ, parato ca palokato;</p>
  2581. <p class="gathalast">Disvāna dukkhato rūpaṃ, rūpe chandaṃ virājaye.</p>
  2582. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  2583. <p class="gatha1"> Gantuṃ panicche piṭakebhidhamme,</p>
  2584. <p class="gatha2">Yo dhammasenāpatinā samattaṃ;</p>
  2585. <p class="gatha3">Hitatthinā <a name="V0.0101"></a> tena ca bhikkhunāyaṃ,</p>
  2586. <p class="gathalast">Sakkacca sammā pana sikkhitabbo.</p>
  2587. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre rūpavibhāgo nāma</p>
  2588. <p class="centered">Dasamo paricchedo.</p>
  2589. <p class="chapter">11. Ekādasamo paricchedo</p>
  2590. <p class="subhead">Nibbānaniddeso</p>
  2591. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  2592. <p class="gatha1"> Rūpānantaramuddiṭṭhaṃ<a name="P0.0079"></a>, nibbānaṃ yaṃ panādito;</p>
  2593. <p class="gathalast">Tassidāni anuppatto, vibhāvananayakkamo.</p>
  2594. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  2595. <p class="gatha1"> Tasmāhaṃ tassa dassetuṃ, dukkarassa yathābalaṃ;</p>
  2596. <p class="gathalast">Dubbodhassa pavakkhāmi, vibhāvanamito paraṃ.</p>
  2597. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0108"></a> <span class="bld">nibbāna</span>nti bhavābhavaṃ vinanato vānaṃ vuccati taṇhā, vānato nikkhantattā nibbānanti ca pavuccati amataṃ asaṅkhataṃ paramaṃ sukhaṃ. Vuttaṃ hetaṃ ‘‘yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’’nti.</p>
  2598. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  2599. <p class="gatha1"> Yassa cādhigamā sabba-kilesānaṃ khayo bhave;</p>
  2600. <p class="gathalast">Nibbānamiti niddiṭṭhaṃ, nibbānakusalena taṃ.</p>
  2601. <p class="bodytext">Etaṃ ca nibbānaṃ nāma tayidaṃ santilakkhaṇaṃ, accutirasaṃ, assāsakaraṇarasaṃ vā, animittapaccupaṭṭhānaṃ, nissaraṇapaccupaṭṭhānaṃ vāti veditabbaṃ.</p>
  2602. <p class="bodytext">Etthāha – na paramatthato nibbānaṃ nāma eko sabhāvo atthi, titthiyānaṃ attā viya, sasavisāṇaṃ <a name="V0.0102"></a> viya ca anupalabbhanīyatoti? Na, paññācakkhunā upaparikkhiyamānānaṃ hitagavesīnaṃ yathānurūpāya paṭipattiyā upalabbhanīyato. Yaṃ hi puthujjanā nopalabbhanti, taṃ ‘‘natthī’’ti na vattabbaṃ. Athāyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā ‘‘katamaṃ nu kho, āvuso, nibbāna’’nti nibbānaṃ puṭṭhena ‘‘yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo’’ti rāgādīnaṃ khayova dassito, tasmā rāgādīnaṃ <a name="P0.0080"></a> khayamattameva nibbānanti ce? Taṃ na. Kasmā? Arahattassāpi rāgādīnaṃ khayamattapasaṅgadosāpattito. Kathaṃ? Nibbānaṃ pucchānantarameva ‘‘katamaṃ nu kho, āvuso, arahatta’’nti puṭṭhena ‘‘yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo’’ti rāgādīnaṃ khayova vutto, tasmā tava matena arahattaphalassāpi rāgādīnaṃ khayamattatā bhaveyya, na cetaṃ yuttaṃ anuttarassa lokuttaraphalacittassa rāgānaṃ khayamattatāpajjanaṃ, tasmā mā <a name="M0.0109"></a> evaṃ byañjanacchāyāya vadesi, ubhinnaṃ pana suttānaṃ attho upaparikkhitabbo.</p>
  2603. <p class="bodytext">Yassa pana dhammassādhigamena rāgādīnaṃ khayo hoti, so dhammo rāgādīnaṃ khayassa upanissayattā akkhayopi samāno ‘‘rāgādīnaṃ khayo nibbāna’’nti khayopacārena vutto, ‘‘tipusaṃ jaro guḷo semho’’tiādīsu viya phalūpacārena vuttanti veditabbaṃ. Arahattaṃ pana khayante uppannattā ‘‘khayo’’ti vuttaṃ. Yadi rāgādīnaṃ khayamattaṃ nibbānaṃ bhaveyya, sabbe bālaputhujjanāpi samadhigatanibbānā sacchikatanirodhā bhaveyyuṃ. Kiñca bhiyyo – nibbānassa bahuttādidosāpattito ca. Evañhi sati rāgādikkhayānaṃ bahubhāvato nibbānassāpi bahubhāvo bhaveyya, saṅkhatalakkhaṇañca nibbānaṃ bhaveyya, saṅkhatalakkhaṇattā saṅkhatapariyāpannañca, saṅkhatapariyāpannattā aniccaṃ dukkhaṃ nibbānaṃ bhaveyyāti.</p>
  2604. <p class="bodytext">Kiñca bhiyyo – yadi khayo nibbānaṃ bhaveyya, gotrabhuvodānamaggaphalacittānaṃ kiṃ nu ārammaṇaṃ vadesi, vada bhadramukhāti? Rāgādīnaṃ khayameva vadāmīti. Kiṃ pana rāgādayo gotrabhuādīnaṃ khaṇe khīyanti, udāhu khīyissanti, atha khīṇāti? Kiṃ panettha ‘‘khīṇesveva khayaṃ vadāmī’’ti. Suṭṭhu upadhāretvā vada bhadramukhāti, yadi khīṇesveva khayaṃ vadesi, na gotrabhucittādīnaṃ nibbānārammaṇatā sijjhatīti. Kiṃ kāraṇaṃ? Gotrabhukkhaṇe rāgādayo khīyissanti, tathā vodānakkhaṇe, maggakkhaṇe pana khīyanti, na khīṇā, phalakkhaṇe khīṇā. Evaṃ sante bhavato matena phalameva khayārammaṇaṃ, na itare, itaresaṃ pana kimārammaṇaṃ vadesīti<a name="V0.0103"></a>? Addhā so ārammaṇaṃ apassanto niruttaro <a name="P0.0081"></a> bhavissati. Apica kilesakkhayo nāma sappurisehi karīyati, yathānurūpāya paṭipattiyā uppādīyatīti attho. Nibbānaṃ pana na kenaci karīyati na uppādīyati, tasmā nibbānamamatamasaṅkhataṃ. Tamakataṃ <a name="M0.0110"></a> jānātīti ariyasāvako ‘‘akataññū’’ti pavuccati. Vuttañcetaṃ –</p>
  2605. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  2606. <p class="gatha1"> ‘‘Asaddho akataññū ca,</p>
  2607. <p class="gatha2">Sandhicchedo ca yo naro;</p>
  2608. <p class="gatha3">Hatāvakāso vantāso,</p>
  2609. <p class="gathalast">Sa ve uttamaporiso’’ti.</p>
  2610. <p class="bodytext">Apica ‘‘nissaraṇa’’nti bhagavatā vuttattā ca. ‘‘Nissaraṇa’’nti hi nibbānassetaṃ nāmaṃ. Yathāha ‘‘tayo khome, bhikkhave, dhammā duppaṭivijjhā. Katame tayo dhammā duppaṭivijjhā? Tisso nissaraṇadhātuyo. Kāmānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ nekkhammaṃ. Rūpānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ arūpaṃ. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇa’’nti hi vuttaṃ. Evaṃ vuttassa tassa nibbānassa abhāvapattidosato paṭhamajjhānākāsānañcāyatanānampi abhāvo bhaveyya, tasmā ayuttaṃ akkhayassa nibbānassa khayadosāpajjananti, na tu khayo nibbānaṃ.</p>
  2611. <p class="bodytext">‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphusita’’nti ca ‘‘atthi, bhikkhave, ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhata’’nti ca dhammasāminā tathāgatena sammāsambuddhena anekesu suttantesu paramatthavasena vuttattā ‘‘atthi nibbānaṃ nāma eko dhammo’’ti niṭṭhamettha gantabbaṃ. Apica parittattike ‘‘katame dhammā appamāṇā’’ti padamuddharitvā – ‘‘cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañca, ime dhammā appamāṇā’’ti vuttattā rāgādīnaṃ khayassa appamāṇattaṃ kathaṃ yujjati, tasmā paramatthato atthiyeva nibbānaṃ nāma eko sabhāvoti. Taṃ <a name="M0.0111"></a> pana pakativādīnaṃ pakati viya, titthiyānaṃ attā viya ca sasavisāṇaṃ viya ca nāvijjamānaṃ.</p>
  2612. <p class="bodytext">Atha paññattimattaṃ nibbānanti ce, tampi ayuttaṃ. Kasmā? Nibbānārammaṇānaṃ cittacetasikānaṃ navattabbārammaṇattā. Kathaṃ? Parittārammaṇattike ca pana ‘‘katame dhammā appamāṇārammaṇā’’ti <a name="V0.0104"></a> padamuddharitvā ‘‘cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni<a name="P0.0082"></a>, ime dhammā appamāṇārammaṇā’’ti hi vuttaṃ. Yadi panetesaṃ paññattiārammaṇaṃ siyā, appamāṇārammaṇatā na yujjeyya, navattabbārammaṇapakkhaṃ bhajeyyuṃ. ‘‘Navattabbārammaṇā pana rūpāvacarattikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṃ ākiñcaññāyatanaṃ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, ime dhammā navattabbārammaṇā’’ti hi vuttaṃ, tasmā na paññattimattaṃ nibbānaṃ. Yasmā ca paṇṇattibhāvo nibbānassa na yujjati, tasmā maggaphalānaṃ ārammaṇapaccayabhūtaṃ uppādādīnamabhāvato niccaṃ, rūpasabhāvābhāvato arūpaṃ, papañcābhāvato nippapañcaṃ nibbānaṃ nāma atthīti upagantabbanti.</p>
  2613. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  2614. <p class="gatha1"> Accantamanantaṃ santaṃ, amataṃ apalokitaṃ;</p>
  2615. <p class="gathalast">Paṇītaṃ saraṇaṃ khemaṃ, tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇaṃ.</p>
  2616. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  2617. <p class="gatha1"> Sivañca nipuṇaṃ saccaṃ, dukkhakkhayamanāsavaṃ;</p>
  2618. <p class="gathalast">Sududdasaṃ paraṃ pāraṃ, nibbānamanidassanaṃ.</p>
  2619. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  2620. <p class="gatha1"> Taṇhākkhayaṃ dhuvaṃ dīpaṃ, abyāpajjhamanītikaṃ;</p>
  2621. <p class="gathalast">Anālayamarūpañca, padamaccutamakkharaṃ.</p>
  2622. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  2623. <p class="gatha1"> Virāgañca nirodhañca, vimutti mokkhameva ca;</p>
  2624. <p class="gathalast">Imehi pana nāmehi, nibbānaṃ tu kathīyati.</p>
  2625. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  2626. <p class="gatha1"> Evañca <a name="M0.0112"></a> pana viññāya, nibbānampi ca accutaṃ;</p>
  2627. <p class="gathalast">Tassa cādhigamūpāyo, kattabbo viññunā sadā.</p>
  2628. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  2629. <p class="gatha1"> Saddhābuddhikaraṃ tathāgatamate sammohaviddhaṃsanaṃ,</p>
  2630. <p class="gatha2">Paññāsambhavasampasādanakaraṃ jānāti yo ce imaṃ;</p>
  2631. <p class="gatha3">Atthabyañjanasālinaṃ sumadhuraṃ sāraññuvimhāpanaṃ,</p>
  2632. <p class="gathalast">Gambhīre nipuṇābhidhammapiṭake so yābhiniṭṭhaṃ padaṃ.</p>
  2633. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre nibbānaniddeso nāma</p>
  2634. <p class="centered">Ekādasamo paricchedo.</p>
  2635. <p class="chapter">12. Dvādasamo paricchedo</p>
  2636. <p class="subhead">Paññattiniddeso</p>
  2637. <p class="bodytext">Etthāha <a name="P0.0083"></a><a name="V0.0105"></a> – ‘‘kiṃ ettakameva ñeyyaṃ, udāhu aññampi atthī’’ti? Atthi paññatti nāmāti. Sā panesā paññapetabbato, paññāpanato ca ‘‘paññattī’’ti vuccati. Tenevāha – ‘‘yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo’’ti. Tattha saṅkhāyatīti <span class="bld">saṅkhā,</span> kathīyatīti attho. Kinti kathīyati? ‘‘Aha’’nti ‘‘mama’’nti ‘‘paro’’ti ‘‘parassā’’ti ‘‘mañco’’ti ‘‘pīṭha’’nti anekehi ākārehi kathīyatīti saṅkhā. Samaññāyatīti <span class="bld">samaññā</span>. Paññāpīyatīti <span class="bld">paññatti</span>. Voharīyatīti <span class="bld">vohāro</span>. Kinti voharīyati? ‘‘Aha’’nti ‘‘mama’’nti ‘‘paro’’ti ‘‘parassā’’ti ‘‘mañco’’ti ‘‘pīṭha’’nti. Evaṃ tāva <span class="bld">paññapetabbato paññattī</span>ti vuttā. ‘‘Aha’’nti hi rūpādayo dhamme upādāya paṭicca kāraṇaṃ katvā yathā te rūpādayo dhammā uppādavayavanto, na evaṃvidhā, kevalaṃ lokasaṅketena <a name="M0.0113"></a> siddhā yā ayaṃ ‘‘aha’’nti kathīyati ceva paññāpīyati ca, esā paññattīti attho.</p>
  2638. <p class="bodytext">Idāni paññāpanato paññattiṃ pakāsetuṃ <span class="bld">‘‘nāmaṃ nāmakamma’’</span>ntiādimāha. Tattha <span class="bld">nāma</span>nti taṃ taṃ dhammaṃ ‘‘esa itthannāmo nāmā’’ti paññapeti, tasmā taṃ paññattīti pavuccati. <span class="bld">Nāmakamma</span>ntiādīni tassā eva vevacanāni. Ayaṃ <span class="bld">paññāpanato paññatti</span> nāma.</p>
  2639. <p class="bodytext">Sā panesā tajjāpaññatti upādāpaññatti upanidhāpaññattīti tividhā hoti. Tattha <span class="bld">tajjāpaññatti</span> nāma cakkhusotarūpasaddapathavītejovāyotiādinayappavattā. <span class="bld">Upādāpaññatti</span> pana samūhāsamūhavasena duvidhā hoti. Tattha <span class="bld">samūhapaññatti</span> nāma rūpārūpadhammesu ekassa vā bahūnaṃ vā nāmaṃ gahetvā samūhamevopādāya vuccati. Kathaṃ? Acchataracchaghaṭapaṭādippabhedā. Ayaṃ samūhapaññatti <a name="P0.0084"></a> nāma. <span class="bld">Asamūhapaññatti</span> pana disākāsakālanimittābhāvanirodhādibhedā.</p>
  2640. <p class="bodytext">Yadā pana sā vijjamānaṃ paramatthaṃ jotayati, tadā <span class="bld">‘‘vijjamānapaññattī’’</span>ti pavuccati. Yadā avijjamānaṃ samūhāsamūhabhedaṃ nāmamattaṃ jotayati, tadā <span class="bld">‘‘avijjamānapaññattī’’</span>ti pavuccati<a name="V0.0106"></a>. Duvidhāpi panesā sotadvārajavanānantaraṃ gahitapubbasaṅketamanodvārajavanaviññāṇena viññāyati. Yāya gahitapubbasaṅketena manodvārajavanaviññāṇena paññāpīyati. Yaṃ sandhāya ‘‘vijjamānapaññatti, avijjamānapaññatti, vijjamānena avijjamānapaññatti, avijjamānena vijjamānapaññatti, vijjamānena vijjamānapaññatti, avijjamānena avijjamānapaññattī’’ti chakkanayo vutto. Tattha paramatthato vijjamānānaṃ rūpādīnaṃ paññāpanā <span class="bld">vijjamānapaññatti</span>. Tathā avijjamānānamitthipurisādīnaṃ paññāpanā <span class="bld">avijjamānapaññatti</span>. Ṭhapetvā pana vacanatthaṃ kenaci ākārena anupalabbhamānānaṃ pañcamasaccādīnaṃ, titthiyaparikappitānaṃ vā pakatipurisādīnaṃ paññāpanāpi <span class="bld">avijjamānapaññattiyeva</span><a name="M0.0114"></a>. ‘‘Tevijjo, chaḷabhiñño’’ti evamādinayappavattā <span class="bld">vijjamānena avijjamānapaññatti</span>. ‘‘Itthisaddo, purisasaddo’’ti evamādikā <span class="bld">avijjamānena vijjamānapaññatti</span>. ‘‘Cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇa’’nti evamādikā <span class="bld">vijjamānena vijjamānapaññatti</span>. ‘‘Khattiyakumāro, brāhmaṇakumāro, bhikkhukumāro’’ti evamādikā <span class="bld">avijjamānena avijjamānapaññattī</span>ti evaṃ vuttā cha paññattiyopi ettheva saṅgahaṃ gacchanti. Ayaṃ upādāpaññatti nāma.</p>
  2641. <p class="bodytext"><span class="bld">Upanidhāpaññatti</span>pi etissā eva pabhedā, sā pana ‘‘dīghaṃ upanidhāya rasso, rassaṃ upanidhāya dīgho’’tiādinayappavattā ‘‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbasukhaṃ upanidhāyā’’ti evamādikā ca, tasmā paññapetabbato ca paññāpanato ca paññattīti veditabbā. Samaññā samattā.</p>
  2642. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  2643. <p class="gatha1"> Paramatthato ca paññatti, tatiyā koṭi na vijjati;</p>
  2644. <p class="gathalast">Dvīsu ṭhānesu kusalo, paravādesu na kampati.</p>
  2645. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre paññattiniddeso nāma</p>
  2646. <p class="centered">Dvādasamo paricchedo.</p>
  2647. <p class="chapter">13. Terasamo paricchedo</p>
  2648. <p class="subhead">Kārakapaṭivedhaniddeso</p>
  2649. <p class="bodytext">Etthāha <a name="P0.0085"></a><a name="V0.0107"></a> – niddiṭṭhā kusalādayo nāma dhammā, na panetesaṃ kārako attā niddiṭṭho. Tassa hi kārakassa vedakassa attano abhāve kusalākusalānaṃ dhammānaṃ abhāvo siyā, tesamabhāve tadāyattavuttīnaṃ tesaṃ vipākānamabhāvo hoti, tasmā kusalādīnaṃ dhammānaṃ desanā niratthikāti? Atra vuccate – nāyaṃ <a name="M0.0115"></a> niratthikā, sātthikāvāyaṃ desanā. Yadi kārakassābhāvā kusalādīnamabhāvo siyā, tassa parikappitassa attanopi abhāvo siyā. Kiṃ kāraṇanti ce? Tassa attano aññassa kārakassābhāvato. Kārakābhāvepi kattā attā atthīti ce? Tathā kusalādīnampi asatipi kattari atthitā upagantabbā, kutoyaṃ tava tatthānurodho, idha virodhoti. Athāpi yathā pana loke kārakābhāvepi pathavīāpatejautuādayo paṭicca aṅkurādīnaṃ abhinibbatti dissati, tathā etesampi kusalādīnaṃ dhammānaṃ hetupaccayasāmaggiyā abhinibbatti hotīti veditabbā.</p>
  2650. <p class="bodytext">Athāpi cettha tassā paññāya parikappito nicco dhuvo kusalādīnaṃ kattā attā paramatthato atthīti ce? Tamupaparikkhissāma tāva, so pana tāva attā kārako vedako kiṃ sacetano vā, udāhu acetano vāti? Kiñcettha – yadi acetano siyā, pākāratarupāsāṇasadiso siyā. Tassa kārakavedakattābhāvo siyā. Yadi sacetano, so cetanāya añño vā siyā, anañño vā. Athānañño, cetanāya nāse attanopi nāso siyā. Kiṃ kāraṇanti ce? Cetanāya anaññattā.</p>
  2651. <p class="bodytext">Athāpi bhavato adhippāyo evaṃ siyā, attano pana nāso <a name="P0.0086"></a> na bhavati niccattā, cetanāyayeva nāso bhavatīti? Vuccate – attano anāse sati cetanāyapi nāso na bhavati. Kiṃ kāraṇanti ce? Cetanāya anaññattā. Cetanattānaṃ anaññatte sati cetanāyayeva nāso bhavati, na attanoti ayuttametaṃ. Atha cetanāyayeva vināse visesakāraṇaṃ natthi, attāva nassatu, tiṭṭhatu cetanā. Atha cetanāya nāse attano nāso <a name="M0.0116"></a> na bhavatīti ce? Cetanāya attā añño siyā. Atha aññassa attassa nāse sati sayaṃ nāso na bhavati, evañca sati ‘‘cetanāya <a name="V0.0108"></a> anañño attā’’ti tava paṭiññā hīnā. Athāpi cetanattānaṃ anaññatte sati attano anāso cetanāyapi anāso bhavatu. Atha na bhavati, paṭiññā hīnā. Atha vuttappakārato viparītaṃ vā siyā, attā nassatu, cetanā tiṭṭhatu. Atha pana evaṃ na bhavatīti ce? Anaññattapakkhaṃ pariccaja. Atha pana na pariccajasi, paṭiññāhīno bhavasi.</p>
  2652. <p class="bodytext">Athāyaṃ bhavato adhippāyo siyā ‘‘nāyaṃ mama attā cetanāya anañño, aññoyevā’’ti? Tatra vuccate – idha pana aññattaṃ duvidhaṃ hoti lakkhaṇakatamaññattañca desantarakatamaññattañcāti. Tattha kiṃ tvaṃ cetanattānaṃ lakkhaṇakatamaññattaṃ vadesi, udāhu desantarakatamaññattanti? Ahaṃ lakkhaṇakatamaññattaṃ vadāmīti. Yathā hi rūparasagandhādīnamekadese vattamānānampi lakkhaṇato aññattaṃ hoti, evaṃ cetanattānamekadese vattamānānampi lakkhaṇato aññattaṃ hoti, tasmā lakkhaṇakatamaññattaṃ vadāmīti. Tatra vuccate – yathā hi jātavedassa ḍayhamāne āmakasaṅghaṭe āmakavaṇṇavināse rasādīnaṃ vināso bhavati, tatheva cetanāya vināse attanopi vināso siyā. Kiṃ kāraṇanti ce? Rūparasādīnaṃ viya ekadesattāti.</p>
  2653. <p class="bodytext">Athevaṃ bhavato mati siyā ‘‘ekadesatte satipi attano pana nāso na bhavati, cetanāyayeva vināso bhavatī’’ti? Atra vuccate – attano anāse cetanāyapi anāsova hoti. Kiṃ kāraṇanti ce? Rūparasādīnaṃ viya avinibbhogato. Atha samāne ekadesatte avinibbhogabhāvepi <a name="M0.0117"></a> kena hetunā cetanāya eva nāso bhavati, na pana attano. Atha visesakāraṇaṃ natthi, tava laddhiyā attāva nassatu, tiṭṭhatu cetanā. Atha cetanāya nāse attano nāso <a name="P0.0087"></a> na bhavati, ubhinnaṃ ekadesatā natthi. Evañca sati ko dosoti ce? Yaṃ pana tayā vuttaṃ, yathā rūparasagandhādīnaṃ ekadese vattamānānampi lakkhaṇato aññattaṃ, tathā cetanattānamekadese vattamānānampi lakkhaṇato aññattanti? Tamayuttanti tava paṭiññā hīnā. Atha rūparasādīnaṃ viya samānepi ekadesatte yadi attano anāse cetanāyapi anāso na bhavati, paṭiññāhīno asi. Atha vuttappakārato viparītaṃ vā siyā, tava attā nassatu, cetanā tiṭṭhatu. Athevaṃ na bhavatīti ce? Ekadesatāva natthīti.</p>
  2654. <p class="bodytext">Atha desantarakatamaññattaṃ vadesi, cetanattānaṃ aññatte sati ghaṭapaṭasakaṭagehādīnaṃ viya aññattaṃ siyā. Cetanāya vinā anaññatā te attā na ghaṭena vinā paṭo viya añño siyā<a name="V0.0109"></a>. Añño ca hi ghaṭo añño ca paṭoti? Na, evañca sati ko dosoti ce? ‘‘Acetano attā’’ti pubbe vuttadosato na parimuccatīti. Tasmā paramatthato na koci kattā vā vedako vā attā atthīti daṭṭhabbanti.</p>
  2655. <p class="bodytext">Yadi evaṃ atha kasmā bhagavatā –</p>
  2656. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  2657. <p class="gatha1"> ‘‘Asmā lokā paraṃ lokaṃ,</p>
  2658. <p class="gatha2">So ca sandhāvatī naro;</p>
  2659. <p class="gatha3">So ca karoti vedeti,</p>
  2660. <p class="gathalast">Sukhadukkhaṃ sayaṃkata’’nti ca.</p>
  2661. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  2662. <p class="gatha1"> ‘‘Satto <a name="M0.0118"></a> saṃsāramāpanno,</p>
  2663. <p class="gatha2">Dukkhamassa mahabbhayaṃ;</p>
  2664. <p class="gatha3">Atthi mātā atthi pitā,</p>
  2665. <p class="gathalast">Atthi sattopapātiko’’ti ca.</p>
  2666. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  2667. <p class="gatha1"> ‘‘Bhārā have pañcakkhandhā,</p>
  2668. <p class="gatha2">Bhārahāro ca puggalo;</p>
  2669. <p class="gatha3">Bhārādānaṃ dukkhaṃ loke,</p>
  2670. <p class="gathalast">Bhāranikkhepanaṃ sukha’’nti ca.</p>
  2671. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  2672. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi karoti puriso,</p>
  2673. <p class="gatha2">Kāyena vācā uda cetasā;</p>
  2674. <p class="gatha3">Tañhi tassa sakaṃ hoti,</p>
  2675. <p class="gathalast">Tañca ādāya gacchatī’’ti ca.</p>
  2676. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  2677. <p class="gatha1"> ‘‘Ekassekena kappena,</p>
  2678. <p class="gatha2">Puggalassaṭṭhisañcayo;</p>
  2679. <p class="gatha3">Siyā pabbatasamo rāsi,</p>
  2680. <p class="gathalast">Iti vuttaṃ mahesinā’’ti ca.</p>
  2681. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  2682. <p class="gatha1"> ‘‘Asaddho <a name="V0.0110"></a> akataññū ca,</p>
  2683. <p class="gatha2">Sandhicchedo ca yo naro;</p>
  2684. <p class="gatha3">Hatāvakāso vantāso,</p>
  2685. <p class="gathalast">Sa ve uttamaporiso’’ti ca. –</p>
  2686. <p class="unindented">Vuttanti. Saccaṃ evaṃ vuttaṃ bhagavatā, tañca kho sammutivasena, na paramatthato. Nanu bhagavatā idampi vuttaṃ –</p>
  2687. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  2688. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="P0.0088"></a> nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te;</p>
  2689. <p class="gathalast">Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhatī’’ti ca.</p>
  2690. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  2691. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi <a name="M0.0119"></a> aṅgasambhārā,</p>
  2692. <p class="gatha2">Hoti saddo ratho iti;</p>
  2693. <p class="gatha3">Evaṃ khandhesu santesu,</p>
  2694. <p class="gathalast">Hoti sattoti sammutī’’ti ca.</p>
  2695. <p class="bodytext">Tasmā na vacanamattamevāvalambitabbaṃ, na ca daḷhamūḷhagāhinā ca bhavitabbaṃ, garukulamupasevitvā suttapadānaṃ adhippāyo jānitabbo, suttapadesu abhiyogo kātabbo. Dve saccāni bhagavatā vuttāni – ‘‘sammutisaccaṃ, paramatthasaccañcā’’ti. Tasmā dvepi sammutiparamatthasaccāni asaṅkarato ñātabbāni. Evaṃ asaṅkarato ñatvā koci kārako vā vedako vā nicco dhuvo attā paramatthato natthīti upaparikkhitvā paccayasāmaggiyā dhammānaṃ pavattiṃ sallakkhetvā paṇḍitena kulaputtena atthakāmena dukkhassantakiriyāya paṭipajjitabbanti.</p>
  2696. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  2697. <p class="gatha1"> Yo imaṃ ganthaṃ accantaṃ, cinteti satatampi so;</p>
  2698. <p class="gathalast">Kamena paramā paññā, tassa gacchati vepulaṃ.</p>
  2699. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  2700. <p class="gatha1"> Atimatikaramādhinīharaṃ,</p>
  2701. <p class="gatha2">Vimativināsakaraṃ piyakkaraṃ;</p>
  2702. <p class="gatha3">Paṭhati <a name="V0.0111"></a> suṇati yo sadā imaṃ,</p>
  2703. <p class="gathalast">Vikasati tassa matīdha bhikkhuno.</p>
  2704. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre kārakapaṭivedhaniddeso nāma</p>
  2705. <p class="centered">Terasamo paricchedo.</p>
  2706. <p class="chapter">14. Cuddasamo paricchedo</p>
  2707. <p class="subhead">Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso</p>
  2708. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  2709. <p class="gatha1"> Bhāvanānayamahaṃ <a name="M0.0120"></a><a name="P0.0089"></a> hitānayaṃ,</p>
  2710. <p class="gatha2">Mānayañca sugataṃ sukhānayaṃ;</p>
  2711. <p class="gatha3">Byākaromi paramaṃ ito paraṃ,</p>
  2712. <p class="gathalast">Taṃ suṇātha madhuratthavaṇṇanaṃ.</p>
  2713. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  2714. <p class="gatha1"> Uttaraṃ tu manussānaṃ, dhammato ñāṇadassanaṃ;</p>
  2715. <p class="gathalast">Pattukāmena kātabbaṃ, ādito sīlasodhanaṃ.</p>
  2716. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  2717. <p class="gatha1"> Saṅkassarasamācāre, dussīle sīlavajjite;</p>
  2718. <p class="gathalast">Natthi jhānaṃ kuto maggo, tasmā sīlaṃ visodhaye.</p>
  2719. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  2720. <p class="gatha1"> Sīlaṃ cārittavārittavasena duvidhaṃ mataṃ;</p>
  2721. <p class="gathalast">Taṃ panācchiddamakkhaṇḍamakammāsamaninditaṃ.</p>
  2722. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  2723. <p class="gatha1"> Kattabbaṃ atthakāmena, vivekasukhamicchatā;</p>
  2724. <p class="gathalast">Sīlañca nāma bhikkhūnaṃ, alaṅkāro anuttaro.</p>
  2725. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  2726. <p class="gatha1"> Ratanaṃ saraṇaṃ khemaṃ, tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇaṃ;</p>
  2727. <p class="gathalast">Cintāmaṇi paṇīto ca, sīlaṃ yānamanuttaraṃ.</p>
  2728. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  2729. <p class="gatha1"> Sītalaṃ <a name="V0.0112"></a> salilaṃ sīlaṃ, kilesamaladhovanaṃ;</p>
  2730. <p class="gathalast">Guṇānaṃ mūlabhūtañca, dosānaṃ balaghāti ca.</p>
  2731. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  2732. <p class="gatha1"> Tidivārohaṇañcetaṃ, sopānaṃ paramuttamaṃ;</p>
  2733. <p class="gathalast">Maggo khemo ca nibbānanagarassa pavesane.</p>
  2734. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  2735. <p class="gatha1"> Tasmā suparisuddhaṃ taṃ, sīlaṃ duvidhalakkhaṇaṃ;</p>
  2736. <p class="gathalast">Kattabbaṃ atthakāmena, piyasīlena bhikkhunā.</p>
  2737. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  2738. <p class="gatha1"> Kātabbo pana sīlasmiṃ, parisuddhe ṭhitenidha;</p>
  2739. <p class="gathalast">Palibodhassupacchedo, palibodhā dasāhu ca.</p>
  2740. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  2741. <p class="gatha1"> ‘‘Āvāso <a name="M0.0121"></a> ca kulaṃ lābho,</p>
  2742. <p class="gatha2">Gaṇo kammañca pañcamaṃ;</p>
  2743. <p class="gatha3">Addhānaṃ ñāti ābādho,</p>
  2744. <p class="gathalast">Gantho iddhīti te dasā’’ti.</p>
  2745. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  2746. <p class="gatha1"> Palibodhassupacchedaṃ, katvā dasavidhassapi;</p>
  2747. <p class="gathalast">Upasaṅkamitabbo so, kammaṭṭhānassa dāyako.</p>
  2748. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  2749. <p class="gatha1"> Piyo <a name="P0.0090"></a> garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo;</p>
  2750. <p class="gathalast">Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako.</p>
  2751. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  2752. <p class="gatha1"> Evamādiguṇopetamupagantvā hitesinaṃ;</p>
  2753. <p class="gathalast">Kalyāṇamittaṃ kālena, kammaṭṭhānassa dāyakaṃ.</p>
  2754. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  2755. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānaṃ gahetabbaṃ, vattaṃ katvā panassa tu;</p>
  2756. <p class="gathalast">Tenāpi caritaṃ ñatvā, dātabbaṃ tassa bhikkhuno.</p>
  2757. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  2758. <p class="gatha1"> Caritaṃ panidaṃ rāgadosamohavasena ca;</p>
  2759. <p class="gathalast">Saddhābuddhivitakkānaṃ, vasena chabbidhaṃ mataṃ.</p>
  2760. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  2761. <p class="gatha1"> Vomissakanayā tesaṃ, catusaṭṭhi bhavanti te;</p>
  2762. <p class="gathalast">Tehi attho na catthīti, na mayā idha dassitā.</p>
  2763. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  2764. <p class="gatha1"> Asubhā <a name="V0.0113"></a> ca dasevettha, tathā kāyagatāsati;</p>
  2765. <p class="gathalast">Ekādasa ime rāga-caritassānukūlatā.</p>
  2766. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  2767. <p class="gatha1"> Catasso appamaññāyo, savaṇṇakasiṇā ime;</p>
  2768. <p class="gathalast">Aṭṭheva ca sadā dosa-caritassānukūlatā.</p>
  2769. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  2770. <p class="gatha1"> Taṃ mohacaritassettha, vitakkacaritassa ca;</p>
  2771. <p class="gathalast">Anukūlanti niddiṭṭhaṃ, ānāpānaṃ panekakaṃ.</p>
  2772. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  2773. <p class="gatha1"> Purimānussatichakkaṃ, saddhācaritadehino;</p>
  2774. <p class="gathalast">Maraṇūpasamāyuttā, satimāhāranissitā.</p>
  2775. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  2776. <p class="gatha1"> Saññā <a name="M0.0122"></a> dhātuvavatthānaṃ, buddhippakatijantuno;</p>
  2777. <p class="gathalast">Ime pana ca cattāro, anukūlāti dīpitā.</p>
  2778. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  2779. <p class="gatha1"> Cattāropi ca āruppā, sesāni kasiṇāni ca;</p>
  2780. <p class="gathalast">Anukūlā ime sabba-caritānanti vaṇṇitā.</p>
  2781. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  2782. <p class="gatha1"> Idaṃ sabbaṃ panekanta-vipaccanīkabhāvato;</p>
  2783. <p class="gathalast">Atisappāyato vutta-miti ñeyyaṃ vibhāvinā.</p>
  2784. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  2785. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānāni sabbāni, cattālīsāti niddise;</p>
  2786. <p class="gathalast">Kasiṇāni dasa ceva, asubhānussatī dasa.</p>
  2787. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  2788. <p class="gatha1"> Catasso appamaññāyo, cattāro ca arūpino;</p>
  2789. <p class="gathalast">Catudhātuvavatthānaṃ, saññā cāhāratā iti.</p>
  2790. <p class="hangnum"><a name="para815"></a><span class="paranum">815</span>.</p>
  2791. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānesu etesu, upacāravahā kati;</p>
  2792. <p class="gathalast">Ānāpānasatiṃ kāya-gataṃ hitvā panaṭṭhapi.</p>
  2793. <p class="hangnum"><a name="para816"></a><span class="paranum">816</span>.</p>
  2794. <p class="gatha1"> Sesānussatiyo saññā, vavatthānanti terasa;</p>
  2795. <p class="gathalast">Upacāravahā vuttā, sesā te appanāvahā.</p>
  2796. <p class="hangnum"><a name="para817"></a><span class="paranum">817</span>.</p>
  2797. <p class="gatha1"> Appanāyāvahesvettha, kasiṇāni dasāpi ca;</p>
  2798. <p class="gathalast">Ānāpānasatī ceva, catukkajjhānikā ime.</p>
  2799. <p class="hangnum"><a name="para818"></a><span class="paranum">818</span>.</p>
  2800. <p class="gatha1"> Asubhāni <a name="V0.0114"></a> dasa cettha, tathā kāyagatāsati;</p>
  2801. <p class="gathalast">Ekādasa ime dhammā, paṭhamajjhānikā siyuṃ.</p>
  2802. <p class="hangnum"><a name="para819"></a><span class="paranum">819</span>.</p>
  2803. <p class="gatha1"> Ādibrahmavihārāti<a name="P0.0091"></a>, tikajjhānavahā tayo;</p>
  2804. <p class="gathalast">Catutthāpi ca āruppā, catutthajjhānikā matā.</p>
  2805. <p class="hangnum"><a name="para820"></a><span class="paranum">820</span>.</p>
  2806. <p class="gatha1"> Vasenārammaṇaṅgānaṃ, duvidho samatikkamo;</p>
  2807. <p class="gathalast">Gocarātikkamārūpe, rūpe jhānaṅgatikkamo.</p>
  2808. <p class="hangnum"><a name="para821"></a><span class="paranum">821</span>.</p>
  2809. <p class="gatha1"> Daseva kasiṇānettha, vaḍḍhetabbāni honti hi;</p>
  2810. <p class="gathalast">Na ca vaḍḍhaniyā sesā, bhavanti asubhādayo.</p>
  2811. <p class="hangnum"><a name="para822"></a><span class="paranum">822</span>.</p>
  2812. <p class="gatha1"> Daseva kasiṇānettha, asubhāni dasāpi ca;</p>
  2813. <p class="gathalast">Ānāpānasatī ceva, tathā kāyagatāsati.</p>
  2814. <p class="hangnum"><a name="para823"></a><span class="paranum">823</span>.</p>
  2815. <p class="gatha1"> Paṭibhāganimittāni<a name="M0.0123"></a>, honti ārammaṇāni hi;</p>
  2816. <p class="gathalast">Sesāneva paṭibhāga-nimittārammaṇā siyuṃ.</p>
  2817. <p class="hangnum"><a name="para824"></a><span class="paranum">824</span>.</p>
  2818. <p class="gatha1"> Asubhāni dasāhāra-saññā kāyagatāsati;</p>
  2819. <p class="gathalast">Devesu nappavattanti, dvādasetāni sabbadā.</p>
  2820. <p class="hangnum"><a name="para825"></a><span class="paranum">825</span>.</p>
  2821. <p class="gatha1"> Tāni dvādasa cetāni, ānāpānasatīpi ca;</p>
  2822. <p class="gathalast">Teraseva panetāni, brahmaloke na vijjare.</p>
  2823. <p class="hangnum"><a name="para826"></a><span class="paranum">826</span>.</p>
  2824. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā caturārūpe, natthi kiñci arūpisu;</p>
  2825. <p class="gathalast">Manussaloke sabbāni, pavattanti na saṃsayo.</p>
  2826. <p class="hangnum"><a name="para827"></a><span class="paranum">827</span>.</p>
  2827. <p class="gatha1"> Catutthaṃ kasiṇaṃ hitvā, kasiṇā asubhāni ca;</p>
  2828. <p class="gathalast">Diṭṭheneva gahetabbā, ime ekūnavīsati.</p>
  2829. <p class="hangnum"><a name="para828"></a><span class="paranum">828</span>.</p>
  2830. <p class="gatha1"> Satiyampi ca kāyamhi, diṭṭhena tacapañcakaṃ;</p>
  2831. <p class="gathalast">Sesamettha suteneva, gahetabbanti dīpitaṃ.</p>
  2832. <p class="hangnum"><a name="para829"></a><span class="paranum">829</span>.</p>
  2833. <p class="gatha1"> Ānāpānasatī ettha, phuṭṭhena paridīpitā;</p>
  2834. <p class="gathalast">Vāyokasiṇamevettha, diṭṭhaphuṭṭhena gayhati.</p>
  2835. <p class="hangnum"><a name="para830"></a><span class="paranum">830</span>.</p>
  2836. <p class="gatha1"> Suteneva <a name="V0.0115"></a> gahetabbā, sesā aṭṭhārasāpi ca;</p>
  2837. <p class="gathalast">Upekkhā appamaññā ca, arūpā ceva pañcime.</p>
  2838. <p class="hangnum"><a name="para831"></a><span class="paranum">831</span>.</p>
  2839. <p class="gatha1"> Āditova gahetabbā, na hontīti pakāsitā;</p>
  2840. <p class="gathalast">Pañcatiṃsāvasesāni, gahetabbāni ādito.</p>
  2841. <p class="hangnum"><a name="para832"></a><span class="paranum">832</span>.</p>
  2842. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānesu hetesu, ākāsakasiṇaṃ vinā;</p>
  2843. <p class="gathalast">Kasiṇā nava honte ca, arūpānaṃ tu paccayā.</p>
  2844. <p class="hangnum"><a name="para833"></a><span class="paranum">833</span>.</p>
  2845. <p class="gatha1"> Dasāpi kasiṇā honti, abhiññānaṃ tu paccayā;</p>
  2846. <p class="gathalast">Tayo brahmavihārāpi, catukkassa bhavanti tu.</p>
  2847. <p class="hangnum"><a name="para834"></a><span class="paranum">834</span>.</p>
  2848. <p class="gatha1"> Heṭṭhimaṃ heṭṭhimāruppaṃ, uparūparimassa hi;</p>
  2849. <p class="gathalast">Tathā catutthamāruppaṃ, nirodhassāti dīpitaṃ.</p>
  2850. <p class="hangnum"><a name="para835"></a><span class="paranum">835</span>.</p>
  2851. <p class="gatha1"> Sabbāni ca panetāni, cattālīsavidhāni tu;</p>
  2852. <p class="gathalast">Vipassanābhavasampatti-sukhānaṃ paccayā siyuṃ.</p>
  2853. <p class="hangnum"><a name="para836"></a><span class="paranum">836</span>.</p>
  2854. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānaṃ <a name="M0.0124"></a> gahetvāna, ācariyassa santike;</p>
  2855. <p class="gathalast">Vasantassa kathetabbaṃ, āgatassāgatakkhaṇe.</p>
  2856. <p class="hangnum"><a name="para837"></a><span class="paranum">837</span>.</p>
  2857. <p class="gatha1"> Uggahetvā <a name="P0.0092"></a> panaññatra, gantukāmassa bhikkhuno;</p>
  2858. <p class="gathalast">Nātisaṅkhepavitthāraṃ, kathetabbaṃ tu tenapi.</p>
  2859. <p class="hangnum"><a name="para838"></a><span class="paranum">838</span>.</p>
  2860. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānaṃ gahetvāna, sammaṭṭhānaṃ manobhuno;</p>
  2861. <p class="gathalast">Aṭṭhārasahi dosehi, niccaṃ pana vivajjite.</p>
  2862. <p class="hangnum"><a name="para839"></a><span class="paranum">839</span>.</p>
  2863. <p class="gatha1"> Anurūpe vihārasmiṃ, vihātabbaṃ tu gāmato;</p>
  2864. <p class="gathalast">Nātidūre naccāsanne, sive pañcaṅgasaṃyute.</p>
  2865. <p class="hangnum"><a name="para840"></a><span class="paranum">840</span>.</p>
  2866. <p class="gatha1"> Khuddako palibodhopi, chinditabbo panatthi ce;</p>
  2867. <p class="gathalast">Dīghā kesā nakhā lomā, chinditabbā vibhāvinā.</p>
  2868. <p class="hangnum"><a name="para841"></a><span class="paranum">841</span>.</p>
  2869. <p class="gatha1"> Cīvaraṃ rajitabbaṃ taṃ, kiliṭṭhaṃ tu sace siyā;</p>
  2870. <p class="gathalast">Sace patte malaṃ hoti, pacitabbova suṭṭhu so.</p>
  2871. <p class="hangnum"><a name="para842"></a><span class="paranum">842</span>.</p>
  2872. <p class="gatha1"> Acchinnapalibodhena<a name="V0.0116"></a>, pacchā tena ca bhikkhunā;</p>
  2873. <p class="gathalast">Pavivitte panokāse, vasantena yathāsukhaṃ.</p>
  2874. <p class="hangnum"><a name="para843"></a><span class="paranum">843</span>.</p>
  2875. <p class="gatha1"> Vajjetvā mattikaṃ nīlaṃ, pītaṃ setañca lohitaṃ;</p>
  2876. <p class="gathalast">Saṇhāyāruṇavaṇṇāya, mattikāya manoramaṃ.</p>
  2877. <p class="hangnum"><a name="para844"></a><span class="paranum">844</span>.</p>
  2878. <p class="gatha1"> Kattabbaṃ kasiṇajjhānaṃ, pattukāmena dhīmatā;</p>
  2879. <p class="gathalast">Senāsane vivittasmiṃ, bahiddhā vāpi tādise.</p>
  2880. <p class="hangnum"><a name="para845"></a><span class="paranum">845</span>.</p>
  2881. <p class="gatha1"> Paṭicchanne panaṭṭhāne, pabbhāre vā guhantare;</p>
  2882. <p class="gathalast">Saṃhārimaṃ vā kātabbaṃ, taṃ tatraṭṭhakameva vā.</p>
  2883. <p class="hangnum"><a name="para846"></a><span class="paranum">846</span>.</p>
  2884. <p class="gatha1"> Saṃhārimaṃ karontena, daṇḍakesu catūsvapi;</p>
  2885. <p class="gathalast">Cammaṃ vā kaṭasāraṃ vā, dussapattampi vā tathā.</p>
  2886. <p class="hangnum"><a name="para847"></a><span class="paranum">847</span>.</p>
  2887. <p class="gatha1"> Bandhitvā tathā kātabbaṃ, mattikāya pamāṇato;</p>
  2888. <p class="gathalast">Bhūmiyaṃ pattharitvā ca, oloketabbameva taṃ.</p>
  2889. <p class="hangnum"><a name="para848"></a><span class="paranum">848</span>.</p>
  2890. <p class="gatha1"> Tatraṭṭhaṃ bhūmiyaṃ vaṭṭaṃ, ākoṭitvāna khāṇuke;</p>
  2891. <p class="gathalast">Vallīhi taṃ vinandhitvā, kātabbaṃ kaṇṇikaṃ samaṃ.</p>
  2892. <p class="hangnum"><a name="para849"></a><span class="paranum">849</span>.</p>
  2893. <p class="gatha1"> Vitthārato <a name="M0.0125"></a> pamāṇena, vidatthicaturaṅgulaṃ;</p>
  2894. <p class="gathalast">Vaṭṭaṃ vattati taṃ kātuṃ, vivaṭṭaṃ pana micchatā.</p>
  2895. <p class="hangnum"><a name="para850"></a><span class="paranum">850</span>.</p>
  2896. <p class="gatha1"> Bherītalasamaṃ sādhu, katvā kasiṇamaṇḍalaṃ;</p>
  2897. <p class="gathalast">Sammajjitvāna taṃ ṭhānaṃ, nhatvā āgamma paṇḍito.</p>
  2898. <p class="hangnum"><a name="para851"></a><span class="paranum">851</span>.</p>
  2899. <p class="gatha1"> Hatthapāsapamāṇasmiṃ, tamhā kasiṇamaṇḍalā;</p>
  2900. <p class="gathalast">Padese tu supaññatte, āsanasmiṃ suatthate.</p>
  2901. <p class="hangnum"><a name="para852"></a><span class="paranum">852</span>.</p>
  2902. <p class="gatha1"> Ucce tattha nisīditvā, vidatthicaturaṅgule;</p>
  2903. <p class="gathalast">Ujukāyaṃ paṇidhāya, katvā parimukhaṃ satiṃ.</p>
  2904. <p class="hangnum"><a name="para853"></a><span class="paranum">853</span>.</p>
  2905. <p class="gatha1"> Kāmesvādīnavaṃ disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;</p>
  2906. <p class="gathalast">Paramaṃ pītipāmojjaṃ, janetvā ratanattaye.</p>
  2907. <p class="hangnum"><a name="para854"></a><span class="paranum">854</span>.</p>
  2908. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāgī <a name="V0.0117"></a> assamahaṃ addhā, imāya paṭipattiyā;</p>
  2909. <p class="gathalast">Pavivekasukhassā’’ti, katvā ussāhamuttamaṃ.</p>
  2910. <p class="hangnum"><a name="para855"></a><span class="paranum">855</span>.</p>
  2911. <p class="gatha1"> Ākārena <a name="P0.0093"></a> sameneva, ummīlitvāna locanaṃ;</p>
  2912. <p class="gathalast">Nimittaṃ gaṇhatā sādhu, bhāvetabbaṃ punappunaṃ.</p>
  2913. <p class="hangnum"><a name="para856"></a><span class="paranum">856</span>.</p>
  2914. <p class="gatha1"> Na vaṇṇo pekkhitabbo so, daṭṭhabbaṃ na ca lakkhaṇaṃ;</p>
  2915. <p class="gathalast">Vaṇṇaṃ pana amuñcitvā, ussadassa vasena hi.</p>
  2916. <p class="hangnum"><a name="para857"></a><span class="paranum">857</span>.</p>
  2917. <p class="gatha1"> Cittaṃ paṇṇattidhammasmiṃ, ṭhapetvekaggamānaso;</p>
  2918. <p class="gathalast">‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, vatvā bhāveyya paṇḍito.</p>
  2919. <p class="hangnum"><a name="para858"></a><span class="paranum">858</span>.</p>
  2920. <p class="gatha1"> Pathavī medanī bhūmi, vasudhā ca vasundharā;</p>
  2921. <p class="gathalast">Evaṃ pathavināmesu, ekaṃ vattumpi vaṭṭati.</p>
  2922. <p class="hangnum"><a name="para859"></a><span class="paranum">859</span>.</p>
  2923. <p class="gatha1"> Ummīlitvā nimīlitvā, āvajjeyya punappunaṃ;</p>
  2924. <p class="gathalast">Yāvuggahanimittaṃ tu, nuppajjati ca tāva so.</p>
  2925. <p class="hangnum"><a name="para860"></a><span class="paranum">860</span>.</p>
  2926. <p class="gatha1"> Evaṃ bhāvayato tassa, puna ekaggacetaso;</p>
  2927. <p class="gathalast">Yadā pana nimīletvā, āvajjantassa yogino.</p>
  2928. <p class="hangnum"><a name="para861"></a><span class="paranum">861</span>.</p>
  2929. <p class="gatha1"> Yathā ummīlitekāle, tathāpāthaṃ tu yāti ce;</p>
  2930. <p class="gathalast">Taduggahanimittaṃ ta-muppannanti pavuccati.</p>
  2931. <p class="hangnum"><a name="para862"></a><span class="paranum">862</span>.</p>
  2932. <p class="gatha1"> Nimitte <a name="M0.0126"></a> pana sañjāte, tato pabhuti yoginā;</p>
  2933. <p class="gathalast">Nisīditabbaṃ no cevaṃ, tasmiṃ ṭhāne vijānatā.</p>
  2934. <p class="hangnum"><a name="para863"></a><span class="paranum">863</span>.</p>
  2935. <p class="gatha1"> Attano vasanaṭṭhānaṃ, pavisitvāna dhīmatā;</p>
  2936. <p class="gathalast">Tena tattha nisinnena, bhāvetabbaṃ yathāsukhaṃ.</p>
  2937. <p class="hangnum"><a name="para864"></a><span class="paranum">864</span>.</p>
  2938. <p class="gatha1"> Papañcaparihāratthaṃ, pādānaṃ pana dhovane;</p>
  2939. <p class="gathalast">Tassekatalikā dve ca, icchitabbā upāhanā.</p>
  2940. <p class="hangnum"><a name="para865"></a><span class="paranum">865</span>.</p>
  2941. <p class="gatha1"> Samādhitaruṇo tassa, asappāyena kenaci;</p>
  2942. <p class="gathalast">Sace nassati taṃ ṭhānaṃ, gantvāvādāya taṃ pana.</p>
  2943. <p class="hangnum"><a name="para866"></a><span class="paranum">866</span>.</p>
  2944. <p class="gatha1"> Pīṭhe <a name="V0.0118"></a> sukhanisinnena, bhāvetabbaṃ punappunaṃ;</p>
  2945. <p class="gathalast">Samannāharitabbañca, kare takkāhatampi ca.</p>
  2946. <p class="hangnum"><a name="para867"></a><span class="paranum">867</span>.</p>
  2947. <p class="gatha1"> Nimittaṃ pana taṃ hitvā, cittaṃ dhāvati ce bahi;</p>
  2948. <p class="gathalast">Nivāretvā nimittasmiṃ, ṭhapetabbaṃ tu mānasaṃ.</p>
  2949. <p class="hangnum"><a name="para868"></a><span class="paranum">868</span>.</p>
  2950. <p class="gatha1"> Yattha yattha nisīditvā, tamicchati tapodhano;</p>
  2951. <p class="gathalast">Tattha tattha divārattiṃ, tassupaṭṭhāti cetaso.</p>
  2952. <p class="hangnum"><a name="para869"></a><span class="paranum">869</span>.</p>
  2953. <p class="gatha1"> Evaṃ tassa karontassa, anupubbena yogino;</p>
  2954. <p class="gathalast">Vikkhambhanti ca sabbāni, pañca nīvaraṇānipi.</p>
  2955. <p class="hangnum"><a name="para870"></a><span class="paranum">870</span>.</p>
  2956. <p class="gatha1"> Samādhiyati cittampi, upacārasamādhinā;</p>
  2957. <p class="gathalast">Paṭibhāganimittampi, uppajjati ca yogino.</p>
  2958. <p class="hangnum"><a name="para871"></a><span class="paranum">871</span>.</p>
  2959. <p class="gatha1"> Ko panāyaṃ viseso hi, imassa purimassa vā;</p>
  2960. <p class="gathalast">Thavikā nīhatādāsa-maṇḍalaṃ viya majjitaṃ.</p>
  2961. <p class="hangnum"><a name="para872"></a><span class="paranum">872</span>.</p>
  2962. <p class="gatha1"> Meghato viya nikkhantaṃ, sampuṇṇacandamaṇḍalaṃ;</p>
  2963. <p class="gathalast">Paṭibhāganimittaṃ taṃ, balākā viya toyade.</p>
  2964. <p class="hangnum"><a name="para873"></a><span class="paranum">873</span>.</p>
  2965. <p class="gatha1"> Taduggahanimittaṃ <a name="P0.0094"></a> taṃ, padāletvāva niggataṃ;</p>
  2966. <p class="gathalast">Tatodhikataraṃ suddhaṃ, hutvāpaṭṭhāti tassa taṃ.</p>
  2967. <p class="hangnum"><a name="para874"></a><span class="paranum">874</span>.</p>
  2968. <p class="gatha1"> Tanusaṇṭhānavantañca, vaṇṇavantaṃ na ceva taṃ;</p>
  2969. <p class="gathalast">Upaṭṭhākāramattaṃ taṃ, paññajaṃ bhāvanāmayaṃ.</p>
  2970. <p class="hangnum"><a name="para875"></a><span class="paranum">875</span>.</p>
  2971. <p class="gatha1"> Paṭibhāge <a name="M0.0127"></a> samuppanne, nimitte bhāvanāmaye;</p>
  2972. <p class="gathalast">Honti vikkhambhitāneva, pañca nīvaraṇānipi.</p>
  2973. <p class="hangnum"><a name="para876"></a><span class="paranum">876</span>.</p>
  2974. <p class="gatha1"> Kilesā sannisinnāva, yuttayogassa bhikkhuno;</p>
  2975. <p class="gathalast">Cittaṃ samāhitaṃyeva, upacārasamādhinā.</p>
  2976. <p class="hangnum"><a name="para877"></a><span class="paranum">877</span>.</p>
  2977. <p class="gatha1"> Ākārehi pana dvīhi, samādhiyati mānasaṃ;</p>
  2978. <p class="gathalast">Upacārakkhaṇe tassa, paṭilābhe samādhino.</p>
  2979. <p class="hangnum"><a name="para878"></a><span class="paranum">878</span>.</p>
  2980. <p class="gatha1"> Nīvāraṇappahānena<a name="V0.0119"></a>, upacārakkhaṇe tathā;</p>
  2981. <p class="gathalast">Aṅgānaṃ pātubhāvena, paṭilābhakkhaṇe pana.</p>
  2982. <p class="hangnum"><a name="para879"></a><span class="paranum">879</span>.</p>
  2983. <p class="gatha1"> Dvinnaṃ pana samādhīnaṃ, kiṃ nānākaraṇaṃ pana;</p>
  2984. <p class="gathalast">Aṅgāni thāmajātāni, upacārakkhaṇena ca.</p>
  2985. <p class="hangnum"><a name="para880"></a><span class="paranum">880</span>.</p>
  2986. <p class="gatha1"> Appanāya panaṅgāni, thāmajātāni jāyare;</p>
  2987. <p class="gathalast">Tasmā taṃ appanācittaṃ, divasampi pavattati.</p>
  2988. <p class="hangnum"><a name="para881"></a><span class="paranum">881</span>.</p>
  2989. <p class="gatha1"> Pallaṅkena ca teneva, vaḍḍhetvā taṃ nimittakaṃ;</p>
  2990. <p class="gathalast">Appanaṃ adhigantuṃ so, sakkoti yadi sundaraṃ.</p>
  2991. <p class="hangnum"><a name="para882"></a><span class="paranum">882</span>.</p>
  2992. <p class="gatha1"> No ce sakkoti so tena,</p>
  2993. <p class="gatha2">Taṃ nimittaṃ tu yoginā;</p>
  2994. <p class="gatha3">Cakkavattiya gabbhova,</p>
  2995. <p class="gathalast">Ratanaṃ viya dullabhaṃ.</p>
  2996. <p class="hangnum"><a name="para883"></a><span class="paranum">883</span>.</p>
  2997. <p class="gatha1"> Satataṃ appamattena, rakkhitabbaṃ satīmatā;</p>
  2998. <p class="gathalast">Nimittaṃ rakkhato laddhaṃ, parihāni na vijjati.</p>
  2999. <p class="hangnum"><a name="para884"></a><span class="paranum">884</span>.</p>
  3000. <p class="gatha1"> Ārakkhaṇe asantamhi, laddhaṃ laddhaṃ vinassati;</p>
  3001. <p class="gathalast">Rakkhitabbaṃ hi tasmā taṃ, tatrāyaṃ rakkhaṇāvidhi.</p>
  3002. <p class="hangnum"><a name="para885"></a><span class="paranum">885</span>.</p>
  3003. <p class="gatha1"> Āvāso gocaro bhassaṃ, puggalo bhojanaṃ utu;</p>
  3004. <p class="gathalast">Iriyāpathoti sattete, asappāye vivajjaye.</p>
  3005. <p class="hangnum"><a name="para886"></a><span class="paranum">886</span>.</p>
  3006. <p class="gatha1"> Sappāye <a name="M0.0128"></a> satta seveyya, evañhi paṭipajjato;</p>
  3007. <p class="gathalast">Na cireneva kālena, hoti bhikkhussa appanā.</p>
  3008. <p class="hangnum"><a name="para887"></a><span class="paranum">887</span>.</p>
  3009. <p class="gatha1"> Yassappanā na hoteva, evampi paṭipajjato;</p>
  3010. <p class="gathalast">Appanāya ca kosallaṃ, sammā sampādaye budho.</p>
  3011. <p class="hangnum"><a name="para888"></a><span class="paranum">888</span>.</p>
  3012. <p class="gatha1"> Appanāya hi kosalla-midaṃ dasavidhaṃ idha;</p>
  3013. <p class="gathalast">Ganthavitthārabhītena, mayā vissajjitanti ca.</p>
  3014. <p class="hangnum"><a name="para889"></a><span class="paranum">889</span>.</p>
  3015. <p class="gatha1"> Evañhi <a name="V0.0120"></a> sampādayato, appanākosallaṃ pana;</p>
  3016. <p class="gathalast">Paṭiladdhe nimittasmiṃ, appanā sampavattati.</p>
  3017. <p class="hangnum"><a name="para890"></a><span class="paranum">890</span>.</p>
  3018. <p class="gatha1"> Evampi paṭipannassa, sace sā nappavattati;</p>
  3019. <p class="gathalast">Tathāpi na jahe yogaṃ, vāyametheva paṇḍito.</p>
  3020. <p class="hangnum"><a name="para891"></a><span class="paranum">891</span>.</p>
  3021. <p class="gatha1"> Cittappavattiākāraṃ<a name="P0.0095"></a>, tasmā sallakkhayaṃ budho;</p>
  3022. <p class="gathalast">Samataṃ vīriyasseva, yojayetha punappunaṃ.</p>
  3023. <p class="hangnum"><a name="para892"></a><span class="paranum">892</span>.</p>
  3024. <p class="gatha1"> Īsakampi layaṃ yantaṃ, paggaṇhetheva mānasaṃ;</p>
  3025. <p class="gathalast">Accāraddhaṃ nisedhetvā, samameva pavattaye.</p>
  3026. <p class="hangnum"><a name="para893"></a><span class="paranum">893</span>.</p>
  3027. <p class="gatha1"> Līnatuddhatabhāvehi, mocayitvāna mānasaṃ;</p>
  3028. <p class="gathalast">Paṭibhāganimittābhi-mukhaṃ taṃ paṭipādaye.</p>
  3029. <p class="hangnum"><a name="para894"></a><span class="paranum">894</span>.</p>
  3030. <p class="gatha1"> Evaṃ nimittābhimukhaṃ, paṭipādayato pana;</p>
  3031. <p class="gathalast">Idānevappanā tassa, sā samijjhissatīti ca.</p>
  3032. <p class="hangnum"><a name="para895"></a><span class="paranum">895</span>.</p>
  3033. <p class="gatha1"> Bhavaṅgaṃ pana pacchijja, pathavīkasiṇaṃ tathā;</p>
  3034. <p class="gathalast">Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.</p>
  3035. <p class="hangnum"><a name="para896"></a><span class="paranum">896</span>.</p>
  3036. <p class="gatha1"> Jāyatevajjanaṃ cittaṃ, tatrevārammaṇe tato;</p>
  3037. <p class="gathalast">Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.</p>
  3038. <p class="hangnum"><a name="para897"></a><span class="paranum">897</span>.</p>
  3039. <p class="gatha1"> Avasāne panekaṃ tu, rūpāvacarikaṃ bhave;</p>
  3040. <p class="gathalast">Takkādayo panaññehi, bhavanti balavattarā.</p>
  3041. <p class="hangnum"><a name="para898"></a><span class="paranum">898</span>.</p>
  3042. <p class="gatha1"> Appanācetaso tāni, parikammopacārato;</p>
  3043. <p class="gathalast">Vuccanti parikammāni, upacārāni cātipi.</p>
  3044. <p class="hangnum"><a name="para899"></a><span class="paranum">899</span>.</p>
  3045. <p class="gatha1"> Appanāyānulomattā<a name="M0.0129"></a>, anulomāni eva ca;</p>
  3046. <p class="gathalast">Yaṃ taṃ sabbantimaṃ ettha, gotrabhūti pavuccati.</p>
  3047. <p class="hangnum"><a name="para900"></a><span class="paranum">900</span>.</p>
  3048. <p class="gatha1"> Gahitāgahaṇenettha, parikammappanādikaṃ;</p>
  3049. <p class="gathalast">Dutiyaṃ upacāraṃ taṃ, tatiyaṃ anulomakaṃ.</p>
  3050. <p class="hangnum"><a name="para901"></a><span class="paranum">901</span>.</p>
  3051. <p class="gatha1"> Catutthaṃ <a name="V0.0121"></a> gotrabhu diṭṭhaṃ, pañcamaṃ appanāmano;</p>
  3052. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ upacāraṃ vā, dutiyaṃ anulomakaṃ.</p>
  3053. <p class="hangnum"><a name="para902"></a><span class="paranum">902</span>.</p>
  3054. <p class="gatha1"> Tatiyaṃ gotrabhu diṭṭhaṃ, catutthaṃ appanāmano;</p>
  3055. <p class="gathalast">Catutthaṃ pañcamaṃ vāti, appeti na tato paraṃ.</p>
  3056. <p class="hangnum"><a name="para903"></a><span class="paranum">903</span>.</p>
  3057. <p class="gatha1"> Chaṭṭhe vā sattame vāpi, appanā neva jāyati;</p>
  3058. <p class="gathalast">Āsannattā bhavaṅgassa, javanaṃ pati tāvade.</p>
  3059. <p class="hangnum"><a name="para904"></a><span class="paranum">904</span>.</p>
  3060. <p class="gatha1"> Purimehāsevanaṃ laddhā, chaṭṭhaṃ vā sattamampi vā;</p>
  3061. <p class="gathalast">Appetīti panetthāha, <span class="bld">godatto</span> ābhidhammiko.</p>
  3062. <p class="hangnum"><a name="para905"></a><span class="paranum">905</span>.</p>
  3063. <p class="gatha1"> Dhāvanto hi yathā koci,</p>
  3064. <p class="gatha2">Naro chinnataṭāmukho;</p>
  3065. <p class="gatha3">Ṭhātukāmo pariyante,</p>
  3066. <p class="gathalast">Ṭhātuṃ sakkoti neva so.</p>
  3067. <p class="hangnum"><a name="para906"></a><span class="paranum">906</span>.</p>
  3068. <p class="gatha1"> Evameva panacchaṭṭhe, sattame vāpi mānaso;</p>
  3069. <p class="gathalast">Na sakkotīti appetuṃ, veditabbaṃ vibhāvinā.</p>
  3070. <p class="hangnum"><a name="para907"></a><span class="paranum">907</span>.</p>
  3071. <p class="gatha1"> Ekacittakkhaṇāyeva, hotāyaṃ appanā pana;</p>
  3072. <p class="gathalast">Tato bhavaṅgapātova, hotīti paridīpitaṃ.</p>
  3073. <p class="hangnum"><a name="para908"></a><span class="paranum">908</span>.</p>
  3074. <p class="gatha1"> Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, paccavekkhaṇahetukaṃ;</p>
  3075. <p class="gathalast">Āvajjanaṃ tato jhāna-paccavekkhaṇamānasaṃ.</p>
  3076. <p class="hangnum"><a name="para909"></a><span class="paranum">909</span>.</p>
  3077. <p class="gatha1"> Kāmacchando <a name="P0.0096"></a> ca byāpādo, thinamiddhañca uddhato;</p>
  3078. <p class="gathalast">Kukkuccaṃ vicikicchā ca, pahīnā pañcime pana.</p>
  3079. <p class="hangnum"><a name="para910"></a><span class="paranum">910</span>.</p>
  3080. <p class="gatha1"> Vitakkena vicārena, pītiyā ca sukhena ca;</p>
  3081. <p class="gathalast">Ekaggatāya saṃyuttaṃ, jhānaṃ pañcaṅgikaṃ idaṃ.</p>
  3082. <p class="hangnum"><a name="para911"></a><span class="paranum">911</span>.</p>
  3083. <p class="gatha1"> Nānāvisayaluddhassa<a name="M0.0130"></a>, kāmacchandavasā pana;</p>
  3084. <p class="gathalast">Ito cito bhamantassa, vane makkaṭako viya.</p>
  3085. <p class="hangnum"><a name="para912"></a><span class="paranum">912</span>.</p>
  3086. <p class="gatha1"> Ekasmiṃ <a name="V0.0122"></a> visayeyeva, samādhāneva cetaso;</p>
  3087. <p class="gathalast">‘‘Samādhi kāmacchandassa, paṭipakkho’’ti vuccati.</p>
  3088. <p class="hangnum"><a name="para913"></a><span class="paranum">913</span>.</p>
  3089. <p class="gatha1"> Pāmojjabhāvato ceva, sītalattā sabhāvato;</p>
  3090. <p class="gathalast">‘‘Byāpādassa tato pīti, paṭipakkhā’’ti bhāsitā.</p>
  3091. <p class="hangnum"><a name="para914"></a><span class="paranum">914</span>.</p>
  3092. <p class="gatha1"> Savipphārikabhāvena, nekkhammādipavattito;</p>
  3093. <p class="gathalast">‘‘Vitakko thinamiddhassa, paṭipakkho’’ti vaṇṇito.</p>
  3094. <p class="hangnum"><a name="para915"></a><span class="paranum">915</span>.</p>
  3095. <p class="gatha1"> Avūpasantabhāvassa, sayañcevātisantato;</p>
  3096. <p class="gathalast">‘‘Sukhaṃ uddhaccakukkucca-dvayassa paṭipakkhakaṃ’’.</p>
  3097. <p class="hangnum"><a name="para916"></a><span class="paranum">916</span>.</p>
  3098. <p class="gatha1"> Matiyā anurūpattā, ‘‘anumajjanalakkhaṇo;</p>
  3099. <p class="gathalast">Vicāro vicikicchāya, paṭipakkho’’ti dīpito.</p>
  3100. <p class="hangnum"><a name="para917"></a><span class="paranum">917</span>.</p>
  3101. <p class="gatha1"> Pañcaṅgavippayuttaṃ taṃ, jhānaṃ pañcaṅgasaṃyutaṃ;</p>
  3102. <p class="gathalast">Sivaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ.</p>
  3103. <p class="hangnum"><a name="para918"></a><span class="paranum">918</span>.</p>
  3104. <p class="gatha1"> Evañcādhigataṃ hoti, paṭhamaṃ tena yoginā;</p>
  3105. <p class="gathalast">Suciraṭṭhitikāmena, tassa jhānassa sabbaso.</p>
  3106. <p class="hangnum"><a name="para919"></a><span class="paranum">919</span>.</p>
  3107. <p class="gatha1"> Taṃ samāpajjitabbaṃ tu, visodhetvāna pāpake;</p>
  3108. <p class="gathalast">Taṃ samāpajjato tassa, suciraṭṭhitikaṃ bhave.</p>
  3109. <p class="hangnum"><a name="para920"></a><span class="paranum">920</span>.</p>
  3110. <p class="gatha1"> Cittabhāvanavepullaṃ, patthayantena bhikkhunā;</p>
  3111. <p class="gathalast">Paṭibhāganimittaṃ taṃ, vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ.</p>
  3112. <p class="hangnum"><a name="para921"></a><span class="paranum">921</span>.</p>
  3113. <p class="gatha1"> Vaḍḍhanābhūmiyo dve ca, upacārañca appanā;</p>
  3114. <p class="gathalast">Upacārampi vā patvā, vaḍḍhetuṃ tañca vattati.</p>
  3115. <p class="hangnum"><a name="para922"></a><span class="paranum">922</span>.</p>
  3116. <p class="gatha1"> Appanaṃ pana patvā vā, tatrāyaṃ vaḍḍhanakkamo;</p>
  3117. <p class="gathalast">Kasitabbaṃ yathāṭhānaṃ, paricchindati kassako.</p>
  3118. <p class="hangnum"><a name="para923"></a><span class="paranum">923</span>.</p>
  3119. <p class="gatha1"> Yoginā evamevampi, aṅguladvaṅgulādinā;</p>
  3120. <p class="gathalast">Paricchijja paricchijja, vaḍḍhetabbaṃ yathicchakaṃ.</p>
  3121. <p class="hangnum"><a name="para924"></a><span class="paranum">924</span>.</p>
  3122. <p class="gatha1"> Pattepi <a name="M0.0131"></a><a name="V0.0123"></a> paṭhame jhāne, ākārehipi pañcahi;</p>
  3123. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā tena, bhavitabbaṃ tapassinā.</p>
  3124. <p class="hangnum"><a name="para925"></a><span class="paranum">925</span>.</p>
  3125. <p class="gatha1"> Āvajjanaṃ samāpatti, adhiṭṭhānesu tīsu ca;</p>
  3126. <p class="gathalast">Vuṭṭhānapaccavekkhāsu, vasitā pañca bhāsitā.</p>
  3127. <p class="hangnum"><a name="para926"></a><span class="paranum">926</span>.</p>
  3128. <p class="gatha1"> Āvajjitvā adhiṭṭhitvā, samāpajja punappunaṃ;</p>
  3129. <p class="gathalast">Vuṭṭhitvā paccavekkhitvā, vasitā pañca sādhaye.</p>
  3130. <p class="hangnum"><a name="para927"></a><span class="paranum">927</span>.</p>
  3131. <p class="gatha1"> Paṭhame <a name="P0.0097"></a> avasipatte, dutiyaṃ yo panicchati;</p>
  3132. <p class="gathalast">Ubhato bhaṭṭhobhave yogī, paṭhamā dutiyāpi ca.</p>
  3133. <p class="hangnum"><a name="para928"></a><span class="paranum">928</span>.</p>
  3134. <p class="gatha1"> Kāmassahagatā saññā, manakkārā caranti ce;</p>
  3135. <p class="gathalast">Pamādayogino jhānaṃ, hoti taṃ hānabhāgiyaṃ.</p>
  3136. <p class="hangnum"><a name="para929"></a><span class="paranum">929</span>.</p>
  3137. <p class="gatha1"> Sati santiṭṭhate tasmiṃ, santā tadanudhammatā;</p>
  3138. <p class="gathalast">Mandassa yogino jhānaṃ, hoti taṃ ṭhitibhāgiyaṃ.</p>
  3139. <p class="hangnum"><a name="para930"></a><span class="paranum">930</span>.</p>
  3140. <p class="gatha1"> Atakkasahitā saññā, manakkārā caranti ce;</p>
  3141. <p class="gathalast">Appamattassa taṃ jhānaṃ, visesabhāgiyaṃ siyā.</p>
  3142. <p class="hangnum"><a name="para931"></a><span class="paranum">931</span>.</p>
  3143. <p class="gatha1"> Nibbidāsaṃyutā saññā, manakkārā caranti ce;</p>
  3144. <p class="gathalast">Nibbedhabhāgiyaṃ jhānaṃ, hotīti paridīpitaṃ.</p>
  3145. <p class="hangnum"><a name="para932"></a><span class="paranum">932</span>.</p>
  3146. <p class="gatha1"> Tasmā pañcasu etesu, suciṇṇavasinā pana;</p>
  3147. <p class="gathalast">Paṭhamā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya vidhinā tato.</p>
  3148. <p class="hangnum"><a name="para933"></a><span class="paranum">933</span>.</p>
  3149. <p class="gatha1"> Yasmā ayaṃ samāpatti, āsannākusalārikā;</p>
  3150. <p class="gathalast">Thūlattā takkacārānaṃ, tatoyaṃ aṅgadubbalā.</p>
  3151. <p class="hangnum"><a name="para934"></a><span class="paranum">934</span>.</p>
  3152. <p class="gatha1"> Iti ādīnavaṃ disvā, paṭhame pana yoginā;</p>
  3153. <p class="gathalast">Dutiyaṃ santato jhānaṃ, cintayitvāna dhīmatā.</p>
  3154. <p class="hangnum"><a name="para935"></a><span class="paranum">935</span>.</p>
  3155. <p class="gatha1"> Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ paṭhame puna;</p>
  3156. <p class="gathalast">Dutiyādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo.</p>
  3157. <p class="hangnum"><a name="para936"></a><span class="paranum">936</span>.</p>
  3158. <p class="gatha1"> Athassa <a name="V0.0124"></a> paṭhamajjhānā, vuṭṭhāya vidhinā yadā;</p>
  3159. <p class="gathalast">Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato.</p>
  3160. <p class="hangnum"><a name="para937"></a><span class="paranum">937</span>.</p>
  3161. <p class="gatha1"> Thūlato <a name="M0.0132"></a> takkacārā hi, upatiṭṭhanti yogino;</p>
  3162. <p class="gathalast">Sesamaṅgattayaṃ tassa, santamevopatiṭṭhati.</p>
  3163. <p class="hangnum"><a name="para938"></a><span class="paranum">938</span>.</p>
  3164. <p class="gatha1"> Thūlaṅgānaṃ pahānāya, tadā tassa ca yogino;</p>
  3165. <p class="gathalast">Santaṅgapaṭilābhāya, nimittaṃ tu tadeva ca.</p>
  3166. <p class="hangnum"><a name="para939"></a><span class="paranum">939</span>.</p>
  3167. <p class="gatha1"> ‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, karoto manasā puna;</p>
  3168. <p class="gathalast">Idāni dutiyajjhāna-muppajjissati taṃ iti.</p>
  3169. <p class="hangnum"><a name="para940"></a><span class="paranum">940</span>.</p>
  3170. <p class="gatha1"> Bhavaṅgaṃ pana pacchijja, pathavīkasiṇaṃ pana;</p>
  3171. <p class="gathalast">Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.</p>
  3172. <p class="hangnum"><a name="para941"></a><span class="paranum">941</span>.</p>
  3173. <p class="gatha1"> Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;</p>
  3174. <p class="gathalast">Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā.</p>
  3175. <p class="hangnum"><a name="para942"></a><span class="paranum">942</span>.</p>
  3176. <p class="gatha1"> Avasāne panekampi, tesaṃ javanacetasaṃ;</p>
  3177. <p class="gathalast">Rūpāvacarikaṃ hoti, dutiyajjhānamānasaṃ.</p>
  3178. <p class="hangnum"><a name="para943"></a><span class="paranum">943</span>.</p>
  3179. <p class="gatha1"> Sampasādanamajjhattaṃ, pītiyā ca sukhena ca;</p>
  3180. <p class="gathalast">Ekaggatāya saṃyuttaṃ, jhānaṃ hoti tivaṅgikaṃ.</p>
  3181. <p class="hangnum"><a name="para944"></a><span class="paranum">944</span>.</p>
  3182. <p class="gatha1"> Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ samupalakkhaye;</p>
  3183. <p class="gathalast">Evaṃ duvaṅgahīnaṃ tu, tīhi aṅgehi saṃyutaṃ.</p>
  3184. <p class="hangnum"><a name="para945"></a><span class="paranum">945</span>.</p>
  3185. <p class="gatha1"> Jhānaṃ <a name="P0.0098"></a> tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;</p>
  3186. <p class="gathalast">Dutiyādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.</p>
  3187. <p class="hangnum"><a name="para946"></a><span class="paranum">946</span>.</p>
  3188. <p class="gatha1"> Dutiyādhigate jhāne, ākārehi ca pañcahi;</p>
  3189. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā hutvā, dutiyepi satīmatā.</p>
  3190. <p class="hangnum"><a name="para947"></a><span class="paranum">947</span>.</p>
  3191. <p class="gatha1"> Tasmā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya dutiyā puna;</p>
  3192. <p class="gathalast">Āsannatakkacārāri, samāpatti ayaṃ iti.</p>
  3193. <p class="hangnum"><a name="para948"></a><span class="paranum">948</span>.</p>
  3194. <p class="gatha1"> Pītiyā <a name="V0.0125"></a> piyato tassa, cetaso uppilāpanaṃ;</p>
  3195. <p class="gathalast">Pītiyā pana thūlattā, tatoyaṃ aṅgadubbalā.</p>
  3196. <p class="hangnum"><a name="para949"></a><span class="paranum">949</span>.</p>
  3197. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0133"></a> ādīnavaṃ disvā, tatiye santato pana;</p>
  3198. <p class="gathalast">Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ dutiye puna.</p>
  3199. <p class="hangnum"><a name="para950"></a><span class="paranum">950</span>.</p>
  3200. <p class="gatha1"> Tatiyādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo;</p>
  3201. <p class="gathalast">Athassa dutiyajjhānā, vuṭṭhāya ca yadā pana.</p>
  3202. <p class="hangnum"><a name="para951"></a><span class="paranum">951</span>.</p>
  3203. <p class="gatha1"> Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato;</p>
  3204. <p class="gathalast">Thūlato pītupaṭṭhāti, sukhādi santato pana.</p>
  3205. <p class="hangnum"><a name="para952"></a><span class="paranum">952</span>.</p>
  3206. <p class="gatha1"> Thūlaṅgānaṃ pahānāya, tadā tassa ca yogino;</p>
  3207. <p class="gathalast">Santaṅgapaṭilābhāya, nimittaṃ tu tadeva ca.</p>
  3208. <p class="hangnum"><a name="para953"></a><span class="paranum">953</span>.</p>
  3209. <p class="gatha1"> ‘‘Pathavī pathavi’’ccevaṃ, karoto manasā puna;</p>
  3210. <p class="gathalast">Idāni tatiyaṃ jhāna-muppajjissati taṃ iti.</p>
  3211. <p class="hangnum"><a name="para954"></a><span class="paranum">954</span>.</p>
  3212. <p class="gatha1"> Bhavaṅgaṃ manupacchijja, pathavīkasiṇaṃ pana;</p>
  3213. <p class="gathalast">Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.</p>
  3214. <p class="hangnum"><a name="para955"></a><span class="paranum">955</span>.</p>
  3215. <p class="gatha1"> Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;</p>
  3216. <p class="gathalast">Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.</p>
  3217. <p class="hangnum"><a name="para956"></a><span class="paranum">956</span>.</p>
  3218. <p class="gatha1"> Avasāne panekaṃ tu, tesaṃ javanacetasaṃ;</p>
  3219. <p class="gathalast">Rūpāvacarikaṃ hoti, tatiyajjhānamānasaṃ.</p>
  3220. <p class="hangnum"><a name="para957"></a><span class="paranum">957</span>.</p>
  3221. <p class="gatha1"> Satiyā sampajaññena, sampannaṃ tu sukhena ca;</p>
  3222. <p class="gathalast">Ekaggatāya saṃyuttaṃ, duvaṅgaṃ tatiyaṃ mataṃ.</p>
  3223. <p class="hangnum"><a name="para958"></a><span class="paranum">958</span>.</p>
  3224. <p class="gatha1"> Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ samupalakkhaye;</p>
  3225. <p class="gathalast">Evamekaṅgahīnaṃ tu, dvīhi aṅgehi saṃyutaṃ.</p>
  3226. <p class="hangnum"><a name="para959"></a><span class="paranum">959</span>.</p>
  3227. <p class="gatha1"> Jhānaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;</p>
  3228. <p class="gathalast">Tatiyādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.</p>
  3229. <p class="hangnum"><a name="para960"></a><span class="paranum">960</span>.</p>
  3230. <p class="gatha1"> Tatiyādhigate <a name="V0.0126"></a> jhāne, ākārehi ca pañcahi;</p>
  3231. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā hutvā, tasmiṃ pana satīmatā.</p>
  3232. <p class="hangnum"><a name="para961"></a><span class="paranum">961</span>.</p>
  3233. <p class="gatha1"> Tasmā paguṇato jhānā, vuṭṭhāya tatiyā puna;</p>
  3234. <p class="gathalast">Āsannapītidosā hi, samāpatti ayanti ca.</p>
  3235. <p class="hangnum"><a name="para962"></a><span class="paranum">962</span>.</p>
  3236. <p class="gatha1"> Yadevacettha <a name="M0.0134"></a> ābhogo, sukhamicceva cetaso;</p>
  3237. <p class="gathalast">Evaṃ sukhassa thūlattā, hotāyaṃ aṅgadubbalā.</p>
  3238. <p class="hangnum"><a name="para963"></a><span class="paranum">963</span>.</p>
  3239. <p class="gatha1"> Iti <a name="P0.0099"></a> ādīnavaṃ disvā, jhānasmiṃ tatiye puna;</p>
  3240. <p class="gathalast">Catutthaṃ santato disvā, cetasā pana yoginā.</p>
  3241. <p class="hangnum"><a name="para964"></a><span class="paranum">964</span>.</p>
  3242. <p class="gatha1"> Nikantiṃ pariyādāya, jhānasmiṃ tatiye puna;</p>
  3243. <p class="gathalast">Catutthādhigamatthāya, kātabbo bhāvanakkamo.</p>
  3244. <p class="hangnum"><a name="para965"></a><span class="paranum">965</span>.</p>
  3245. <p class="gatha1"> Athassa tatiyajjhānā, vuṭṭhāya hi yadā pana;</p>
  3246. <p class="gathalast">Satassa sampajānassa, jhānaṅgaṃ paccavekkhato.</p>
  3247. <p class="hangnum"><a name="para966"></a><span class="paranum">966</span>.</p>
  3248. <p class="gatha1"> Thūlato tassupaṭṭhāti, sukhaṃ taṃ mānasaṃ tato;</p>
  3249. <p class="gathalast">Upekkhā santato tassa, cittassekaggatāpi ca.</p>
  3250. <p class="hangnum"><a name="para967"></a><span class="paranum">967</span>.</p>
  3251. <p class="gatha1"> Thūlaṅgassa pahānāya, santaṅgassūpaladdhiyā;</p>
  3252. <p class="gathalast">Tadeva ca nimittañhi, ‘‘pathavī pathavī’’ti ca.</p>
  3253. <p class="hangnum"><a name="para968"></a><span class="paranum">968</span>.</p>
  3254. <p class="gatha1"> Karoto manasā eva, punappunañca yogino;</p>
  3255. <p class="gathalast">Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ, uppajjissati taṃ iti.</p>
  3256. <p class="hangnum"><a name="para969"></a><span class="paranum">969</span>.</p>
  3257. <p class="gatha1"> Bhavaṅgaṃ panupacchijja, pathavīkasiṇaṃ tathā;</p>
  3258. <p class="gathalast">Tadevārammaṇaṃ katvā, manodvāramhi yogino.</p>
  3259. <p class="hangnum"><a name="para970"></a><span class="paranum">970</span>.</p>
  3260. <p class="gatha1"> Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ, tasmiṃ ārammaṇe tato;</p>
  3261. <p class="gathalast">Javanāni ca jāyante, tassa cattāri pañca vā.</p>
  3262. <p class="hangnum"><a name="para971"></a><span class="paranum">971</span>.</p>
  3263. <p class="gatha1"> Avasāne panekaṃ tu, tesaṃ javanacetasaṃ;</p>
  3264. <p class="gathalast">Rūpāvacarikaṃ hoti, catutthajjhānamānasaṃ.</p>
  3265. <p class="hangnum"><a name="para972"></a><span class="paranum">972</span>.</p>
  3266. <p class="gatha1"> Ekaṅgavippahīnaṃ <a name="V0.0127"></a> tu, dvīhi aṅgehi yogato;</p>
  3267. <p class="gathalast">Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ, duvaṅganti pavuccati.</p>
  3268. <p class="hangnum"><a name="para973"></a><span class="paranum">973</span>.</p>
  3269. <p class="gatha1"> Evaṃ tividhakalyāṇaṃ, dasalakkhaṇasaṃyutaṃ;</p>
  3270. <p class="gathalast">Catutthādhigataṃ hoti, bhikkhunā bhāvanāmayaṃ.</p>
  3271. <p class="hangnum"><a name="para974"></a><span class="paranum">974</span>.</p>
  3272. <p class="gatha1"> Yasmā sukhamupekkhāya, na hotāsevanaṃ pana;</p>
  3273. <p class="gathalast">Upekkhāsahagatāneva, javanāni javanti ca.</p>
  3274. <p class="hangnum"><a name="para975"></a><span class="paranum">975</span>.</p>
  3275. <p class="gatha1"> Upekkhāsahagataṃ <a name="M0.0135"></a> tasmā, catutthaṃ samudīritaṃ;</p>
  3276. <p class="gathalast">Ayamettha viseso hi, sesaṃ vuttanayaṃ pana.</p>
  3277. <p class="hangnum"><a name="para976"></a><span class="paranum">976</span>.</p>
  3278. <p class="gatha1"> Yaṃ catukkanaye jhānaṃ, dutiyaṃ taṃ dvidhā pana;</p>
  3279. <p class="gathalast">Katvāna pañcakanaye, dutiyaṃ tatiyaṃ kataṃ.</p>
  3280. <p class="hangnum"><a name="para977"></a><span class="paranum">977</span>.</p>
  3281. <p class="gatha1"> Tatiyaṃ taṃ catutthañca, catutthaṃ pañcamaṃ idha;</p>
  3282. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ paṭhamaṃyeva, ayamettha visesatā.</p>
  3283. <p class="hangnum"><a name="para978"></a><span class="paranum">978</span>.</p>
  3284. <p class="gatha1"> Evamettāvatā vuttā, nātisaṅkhepato mayā;</p>
  3285. <p class="gathalast">Nātivitthārato cāyaṃ, rūpāvacarabhāvanā.</p>
  3286. <p class="hangnum"><a name="para979"></a><span class="paranum">979</span>.</p>
  3287. <p class="gatha1"> Sumadhuravarataravacano, kaṃ nu janaṃ neva rañjayati;</p>
  3288. <p class="gathalast">Atinisitavisadabuddhi-pasādajana vedanīyoyaṃ.</p>
  3289. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso</p>
  3290. <p class="centered">Nāma cuddasamo paricchedo.</p>
  3291. <p class="chapter">15. Pannarasamo paricchedo</p>
  3292. <p class="subhead">Arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso</p>
  3293. <p class="hangnum"><a name="para980"></a><span class="paranum">980</span>.</p>
  3294. <p class="gatha1"> Rūpārūpamatītena<a name="P0.0100"></a><a name="V0.0128"></a>, rūpārūpādivedinā;</p>
  3295. <p class="gathalast">Yāni cārūpapuññāni, sarūpenīritāni tu.</p>
  3296. <p class="hangnum"><a name="para981"></a><span class="paranum">981</span>.</p>
  3297. <p class="gatha1"> Tesaṃ dāni pavakkhāmi, bhāvanānayamuttamaṃ;</p>
  3298. <p class="gathalast">Yogāvacarabhikkhūnaṃ, hitatthāya samāsato.</p>
  3299. <p class="hangnum"><a name="para982"></a><span class="paranum">982</span>.</p>
  3300. <p class="gatha1"> ‘‘Rūpe kho vijjamānasmiṃ, daṇḍādānādayo siyuṃ;</p>
  3301. <p class="gathalast">Anekāpi panābādhā, cakkhurogādayo’’iti.</p>
  3302. <p class="hangnum"><a name="para983"></a><span class="paranum">983</span>.</p>
  3303. <p class="gatha1"> Rūpe ādīnavaṃ disvā, rūpe nibbindamānaso;</p>
  3304. <p class="gathalast">Tassātikkamanatthāya, arūpaṃ paṭipajjati.</p>
  3305. <p class="hangnum"><a name="para984"></a><span class="paranum">984</span>.</p>
  3306. <p class="gatha1"> Tamhā <a name="M0.0136"></a> kasiṇarūpāpi, so nibbijja visārado;</p>
  3307. <p class="gathalast">Apakkamitukāmo ca, sūkarābhihatova sā.</p>
  3308. <p class="hangnum"><a name="para985"></a><span class="paranum">985</span>.</p>
  3309. <p class="gatha1"> Catutthe pana jhānasmiṃ, hutvā ciṇṇavasī vasī;</p>
  3310. <p class="gathalast">Catutthajjhānato dhīmā, vuṭṭhāya vidhinā puna.</p>
  3311. <p class="hangnum"><a name="para986"></a><span class="paranum">986</span>.</p>
  3312. <p class="gatha1"> Karoti panidaṃ cittaṃ, rūpamārammaṇaṃ yato;</p>
  3313. <p class="gathalast">Āsannasomanassañca, thūlasantavimokkhato.</p>
  3314. <p class="hangnum"><a name="para987"></a><span class="paranum">987</span>.</p>
  3315. <p class="gatha1"> Iti ādīnavaṃ disvā, catutthe tattha sabbaso;</p>
  3316. <p class="gathalast">Nikantiṃ pariyādāya, paṭhamāruppañca santato.</p>
  3317. <p class="hangnum"><a name="para988"></a><span class="paranum">988</span>.</p>
  3318. <p class="gatha1"> Cakkavāḷapariyantaṃ, yattakaṃ vā panicchati;</p>
  3319. <p class="gathalast">Tattakaṃ pattharitvāna, phuṭṭhokāsañca tena taṃ.</p>
  3320. <p class="hangnum"><a name="para989"></a><span class="paranum">989</span>.</p>
  3321. <p class="gatha1"> Ākāso <a name="V0.0129"></a> iti vānanto,</p>
  3322. <p class="gatha2">Ākāso iti vā puna;</p>
  3323. <p class="gatha3">Manasā hi karontova,</p>
  3324. <p class="gathalast">Ugghāṭeti pavuccati.</p>
  3325. <p class="hangnum"><a name="para990"></a><span class="paranum">990</span>.</p>
  3326. <p class="gatha1"> Ugghāṭento hi kasiṇaṃ, na saṃvelleti taṃ pana;</p>
  3327. <p class="gathalast">Na cuddharati so yogī, pūvaṃ viya kapālato.</p>
  3328. <p class="hangnum"><a name="para991"></a><span class="paranum">991</span>.</p>
  3329. <p class="gatha1"> Kevalaṃ pana taṃ neva, āvajjati na pekkhati;</p>
  3330. <p class="gathalast">Nāvajjanto napekkhanto, ugghāṭeti hi nāmaso.</p>
  3331. <p class="hangnum"><a name="para992"></a><span class="paranum">992</span>.</p>
  3332. <p class="gatha1"> Kasiṇugghāṭimākāsaṃ<a name="P0.0101"></a>, nimittaṃ pana taṃva so;</p>
  3333. <p class="gathalast">Ākāso iti cittena, āvajjati punappunaṃ.</p>
  3334. <p class="hangnum"><a name="para993"></a><span class="paranum">993</span>.</p>
  3335. <p class="gatha1"> Āvajjato hi tassevaṃ,</p>
  3336. <p class="gatha2">Karoto takkāhatampi ca;</p>
  3337. <p class="gatha3">Pañca nīvaraṇā tassa,</p>
  3338. <p class="gathalast">Vikkhambhanti hi sabbaso.</p>
  3339. <p class="hangnum"><a name="para994"></a><span class="paranum">994</span>.</p>
  3340. <p class="gatha1"> Āsevati <a name="M0.0137"></a> ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;</p>
  3341. <p class="gathalast">Karoto pana tasseva, santacittassa yogino.</p>
  3342. <p class="hangnum"><a name="para995"></a><span class="paranum">995</span>.</p>
  3343. <p class="gatha1"> Tatrākāse panāppeti, paṭhamāruppamānasaṃ;</p>
  3344. <p class="gathalast">Idhāpi purime bhāge, tīṇi cattāri vā pana.</p>
  3345. <p class="hangnum"><a name="para996"></a><span class="paranum">996</span>.</p>
  3346. <p class="gatha1"> Javanāni upekkhāya, sampayuttāni honti hi;</p>
  3347. <p class="gathalast">Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, hoti āruppamānasaṃ.</p>
  3348. <p class="hangnum"><a name="para997"></a><span class="paranum">997</span>.</p>
  3349. <p class="gatha1"> Puna bhāvetukāmena, dutiyāruppamānasaṃ;</p>
  3350. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā hutvā, paṭhamāruppamānase.</p>
  3351. <p class="hangnum"><a name="para998"></a><span class="paranum">998</span>.</p>
  3352. <p class="gatha1"> Āsannarūpāvacara-jjhānapaccatthikanti ca;</p>
  3353. <p class="gathalast">Dutiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.</p>
  3354. <p class="hangnum"><a name="para999"></a><span class="paranum">999</span>.</p>
  3355. <p class="gatha1"> Evamādīnavaṃ <a name="V0.0130"></a> disvā, paṭhamāruppamānase;</p>
  3356. <p class="gathalast">Nikantiṃ pariyādāya, dutiyaṃ santato pana.</p>
  3357. <p class="hangnum"><a name="para1000"></a><span class="paranum">1000</span>.</p>
  3358. <p class="gatha1"> Tamākāsaṃ pharitvāna, pavattamānasaṃ pana;</p>
  3359. <p class="gathalast">Tañca viññāṇamiccevaṃ, kattabbaṃ manasā bahuṃ.</p>
  3360. <p class="hangnum"><a name="para1001"></a><span class="paranum">1001</span>.</p>
  3361. <p class="gatha1"> Āvajjanañca kattabbaṃ, tathā takkāhatampi ca;</p>
  3362. <p class="gathalast">‘‘Ananta’’nti ‘‘ananta’’nti, kātabbaṃ manasā nidha.</p>
  3363. <p class="hangnum"><a name="para1002"></a><span class="paranum">1002</span>.</p>
  3364. <p class="gatha1"> Tasmiṃ pana nimittasmiṃ, vicārentassa mānasaṃ;</p>
  3365. <p class="gathalast">Upacārena taṃ cittaṃ, samādhiyati yogino.</p>
  3366. <p class="hangnum"><a name="para1003"></a><span class="paranum">1003</span>.</p>
  3367. <p class="gatha1"> Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;</p>
  3368. <p class="gathalast">Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.</p>
  3369. <p class="hangnum"><a name="para1004"></a><span class="paranum">1004</span>.</p>
  3370. <p class="gatha1"> Ākāsaṃ phusaviññāṇe, dutiyāruppamānasaṃ;</p>
  3371. <p class="gathalast">Appeti appanā yasmiṃ, nayo vuttanayova so.</p>
  3372. <p class="hangnum"><a name="para1005"></a><span class="paranum">1005</span>.</p>
  3373. <p class="gatha1"> Ākāsoyamanantoti, evamākāsameva taṃ;</p>
  3374. <p class="gathalast">Pharitvā pavattaviññāṇaṃ, ‘‘viññāṇañca’’nti vuccati.</p>
  3375. <p class="hangnum"><a name="para1006"></a><span class="paranum">1006</span>.</p>
  3376. <p class="gatha1"> Manakkāravasenāpi, anantaṃ paridīpitaṃ;</p>
  3377. <p class="gathalast">‘‘Viññāṇānanta’’micceva, vattabbaṃ panidaṃ siyā.</p>
  3378. <p class="hangnum"><a name="para1007"></a><span class="paranum">1007</span>.</p>
  3379. <p class="gatha1"> Atha <a name="M0.0138"></a> bhāvetukāmena, tatiyāruppamānasaṃ;</p>
  3380. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā hutvā, dutiyāruppamānase.</p>
  3381. <p class="hangnum"><a name="para1008"></a><span class="paranum">1008</span>.</p>
  3382. <p class="gatha1"> Āsannapaṭhamāruppa-cittapaccatthikanti ca;</p>
  3383. <p class="gathalast">Tatiyāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.</p>
  3384. <p class="hangnum"><a name="para1009"></a><span class="paranum">1009</span>.</p>
  3385. <p class="gatha1"> Evamādīnavaṃ disvā, dutiyāruppamānase;</p>
  3386. <p class="gathalast">Nikantiṃ pariyādāya, tatiyaṃ santato pana.</p>
  3387. <p class="hangnum"><a name="para1010"></a><span class="paranum">1010</span>.</p>
  3388. <p class="gatha1"> Evaṃ manasi katvāna, kātabbo manasā puna;</p>
  3389. <p class="gathalast">Paṭhamāruppaviññāṇā-bhāvo tasseva suññato.</p>
  3390. <p class="hangnum"><a name="para1011"></a><span class="paranum">1011</span>.</p>
  3391. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="P0.0102"></a><a name="V0.0131"></a> panākāsaviññāṇaṃ, akatvā manasā puna;</p>
  3392. <p class="gathalast">‘‘Natthi natthī’’ti vātena, ‘‘suññaṃ suñña’’nti vā tato.</p>
  3393. <p class="hangnum"><a name="para1012"></a><span class="paranum">1012</span>.</p>
  3394. <p class="gatha1"> Āvajjitabbamevañhi, kattabbaṃ manasāpi ca;</p>
  3395. <p class="gathalast">Takkāhatañca kātabbaṃ, punappunaṃva dhīmatā.</p>
  3396. <p class="hangnum"><a name="para1013"></a><span class="paranum">1013</span>.</p>
  3397. <p class="gatha1"> Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;</p>
  3398. <p class="gathalast">Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.</p>
  3399. <p class="hangnum"><a name="para1014"></a><span class="paranum">1014</span>.</p>
  3400. <p class="gatha1"> Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;</p>
  3401. <p class="gathalast">Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.</p>
  3402. <p class="hangnum"><a name="para1015"></a><span class="paranum">1015</span>.</p>
  3403. <p class="gatha1"> Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, pharitvāna samantato;</p>
  3404. <p class="gathalast">Viññāṇassa pavattassa, natthibhāve abhāvake.</p>
  3405. <p class="hangnum"><a name="para1016"></a><span class="paranum">1016</span>.</p>
  3406. <p class="gatha1"> Tatiyāruppaviññāṇaṃ,</p>
  3407. <p class="gatha2">Taṃ panāppeti yogino;</p>
  3408. <p class="gatha3">Appanāya nayopettha,</p>
  3409. <p class="gathalast">Hoti vuttanayova so.</p>
  3410. <p class="hangnum"><a name="para1017"></a><span class="paranum">1017</span>.</p>
  3411. <p class="gatha1"> Ākāsagataviññāṇaṃ, dutiyāruppacakkhunā;</p>
  3412. <p class="gathalast">Passanto viharitvāna, ‘‘natthi natthī’’tiādinā.</p>
  3413. <p class="hangnum"><a name="para1018"></a><span class="paranum">1018</span>.</p>
  3414. <p class="gatha1"> Parikammamanakkāre<a name="M0.0139"></a>, tasmiṃ antarahite pana;</p>
  3415. <p class="gathalast">Tassāpagamamattaṃva, passanto vasatī ca so.</p>
  3416. <p class="hangnum"><a name="para1019"></a><span class="paranum">1019</span>.</p>
  3417. <p class="gatha1"> Sannipātaṃ yathā koci, disvā saṅghassa katthaci;</p>
  3418. <p class="gathalast">Gate saṅghe tu taṃ ṭhānaṃ, suññamevānupassati.</p>
  3419. <p class="hangnum"><a name="para1020"></a><span class="paranum">1020</span>.</p>
  3420. <p class="gatha1"> Puna bhāvetukāmena, catutthāruppamānasaṃ;</p>
  3421. <p class="gathalast">Suciṇṇavasinā hutvā, tatiyāruppamānase.</p>
  3422. <p class="hangnum"><a name="para1021"></a><span class="paranum">1021</span>.</p>
  3423. <p class="gatha1"> Āsannadutiyāruppa-cittapaccatthikanti ca;</p>
  3424. <p class="gathalast">Catutthāruppacittaṃva, na ca santamidanti ca.</p>
  3425. <p class="hangnum"><a name="para1022"></a><span class="paranum">1022</span>.</p>
  3426. <p class="gatha1"> Evamādīnavaṃ <a name="V0.0132"></a> disvā, tatiyāruppamānase;</p>
  3427. <p class="gathalast">Nikantiṃ pariyādāya, catutthaṃ santato pana.</p>
  3428. <p class="hangnum"><a name="para1023"></a><span class="paranum">1023</span>.</p>
  3429. <p class="gatha1"> Evaṃ manasi katvāna, puna tattheva dhīmatā;</p>
  3430. <p class="gathalast">Abhāvārammaṇaṃ katvā, sampavattamidaṃ mano.</p>
  3431. <p class="hangnum"><a name="para1024"></a><span class="paranum">1024</span>.</p>
  3432. <p class="gatha1"> ‘‘Santaṃ santamidaṃ citta’’-miccevaṃ taṃ punappunaṃ;</p>
  3433. <p class="gathalast">Hoti āvajjitabbañca, kātabbaṃ manasāpi ca.</p>
  3434. <p class="hangnum"><a name="para1025"></a><span class="paranum">1025</span>.</p>
  3435. <p class="gatha1"> Tasmiṃ nimitte tassevaṃ, vicārentassa mānasaṃ;</p>
  3436. <p class="gathalast">Sati tiṭṭhati bhiyyopi, samādhiyati mānasaṃ.</p>
  3437. <p class="hangnum"><a name="para1026"></a><span class="paranum">1026</span>.</p>
  3438. <p class="gatha1"> Āsevati ca bhāveti, taṃ nimittaṃ punappunaṃ;</p>
  3439. <p class="gathalast">Tassa cevaṃ karontassa, satisampannacetaso.</p>
  3440. <p class="hangnum"><a name="para1027"></a><span class="paranum">1027</span>.</p>
  3441. <p class="gatha1"> Tatiyāruppasaṅkhāta-khandhesu ca catūsupi;</p>
  3442. <p class="gathalast">Catutthāruppaviññāṇaṃ, taṃ panāppeti yogino.</p>
  3443. <p class="hangnum"><a name="para1028"></a><span class="paranum">1028</span>.</p>
  3444. <p class="gatha1"> Appanāya <a name="P0.0103"></a> nayopettha, heṭṭhā vuttanayūpamo;</p>
  3445. <p class="gathalast">Apicettha visesoyaṃ, veditabbo vibhāvinā.</p>
  3446. <p class="hangnum"><a name="para1029"></a><span class="paranum">1029</span>.</p>
  3447. <p class="gatha1"> ‘‘Aho santā vatāya’’nti, samāpatti padissati;</p>
  3448. <p class="gathalast">Yā panābhāvamattampi, katvā ṭhassati gocaraṃ.</p>
  3449. <p class="hangnum"><a name="para1030"></a><span class="paranum">1030</span>.</p>
  3450. <p class="gatha1"> Santārammaṇatāyeva, ‘‘santāya’’nti vipassati;</p>
  3451. <p class="gathalast">Santato ce manakkāro, kathañca samatikkamo.</p>
  3452. <p class="hangnum"><a name="para1031"></a><span class="paranum">1031</span>.</p>
  3453. <p class="gatha1"> Anāpajjitukāmattā<a name="M0.0140"></a>, hoteva samatikkamo;</p>
  3454. <p class="gathalast">‘‘Samāpajjāmahameta’’-miccābhogo na vijjati.</p>
  3455. <p class="hangnum"><a name="para1032"></a><span class="paranum">1032</span>.</p>
  3456. <p class="gatha1"> Santato taṃ karonto hi, manasā sukhumaṃ paraṃ;</p>
  3457. <p class="gathalast">Asaññaṃ pana dubbalyaṃ, pāpuṇāti mahaggataṃ.</p>
  3458. <p class="hangnum"><a name="para1033"></a><span class="paranum">1033</span>.</p>
  3459. <p class="gatha1"> Nevasaññī ca nāsaññī,</p>
  3460. <p class="gathalast">Yāya saññāya hoti so;</p>
  3461. <p class="gatha3">Na <a name="V0.0133"></a> kevalaṃ tu saññāva,</p>
  3462. <p class="gathalast">Edisī atha kho pana.</p>
  3463. <p class="hangnum"><a name="para1034"></a><span class="paranum">1034</span>.</p>
  3464. <p class="gatha1"> Evameva bhavantettha, sukhumā vedanādayo;</p>
  3465. <p class="gathalast">Pattamakkhanatelena, maggasmiṃ udakena ca.</p>
  3466. <p class="hangnum"><a name="para1035"></a><span class="paranum">1035</span>.</p>
  3467. <p class="gatha1"> Sāvetabbo ayaṃ attho, catutthāruppabodhane;</p>
  3468. <p class="gathalast">Paṭusaññāya kiccassa, nevakkaraṇato ayaṃ.</p>
  3469. <p class="hangnum"><a name="para1036"></a><span class="paranum">1036</span>.</p>
  3470. <p class="gatha1"> ‘‘Nevasaññā’’ti niddiṭṭhā, catutthāruppasambhavā;</p>
  3471. <p class="gathalast">Paṭusaññāya kiccaṃ sā, kātuṃ sakkoti neva ca.</p>
  3472. <p class="hangnum"><a name="para1037"></a><span class="paranum">1037</span>.</p>
  3473. <p class="gatha1"> Yathā dahanakiccaṃ tu, tejodhātu sukhodake;</p>
  3474. <p class="gatha2">Sā saṅkhārāvasesattā, sukhumattena vijjati;</p>
  3475. <p class="gathalast">Tasmā pana ca sā saññā, ‘‘nāsaññā’’ti pavuccati.</p>
  3476. <p class="hangnum"><a name="para1038"></a><span class="paranum">1038</span>.</p>
  3477. <p class="gatha1"> Etā hi rūpamākāsaṃ,</p>
  3478. <p class="gatha2">Viññāṇaṃ tadabhāvakaṃ;</p>
  3479. <p class="gatha3">Atikkamitvā kamato,</p>
  3480. <p class="gathalast">Catasso honti āha ca.</p>
  3481. <p class="hangnum"><a name="para1039"></a><span class="paranum">1039</span>.</p>
  3482. <p class="gatha1"> ‘‘Ārammaṇātikkamato, catassopi bhavantimā;</p>
  3483. <p class="gathalast">Aṅgātikkamametāsaṃ, na icchanti vibhāvino.</p>
  3484. <p class="hangnum"><a name="para1040"></a><span class="paranum">1040</span>.</p>
  3485. <p class="gatha1"> Supaṇītatarā <a name="M0.0141"></a> honti,</p>
  3486. <p class="gatha2">Pacchimā pacchimā idha;</p>
  3487. <p class="gatha3">Upamā tattha viññeyyā,</p>
  3488. <p class="gathalast">Pāsādatalasāṭikā’’ti.</p>
  3489. <p class="hangnum"><a name="para1041"></a><span class="paranum">1041</span>.</p>
  3490. <p class="gatha1"> Saṅkhepena mayāruppa-samāpattinayo ayaṃ;</p>
  3491. <p class="gathalast">Dassito dassito suddha-dassinā piyadassinā.</p>
  3492. <p class="hangnum"><a name="para1042"></a><span class="paranum">1042</span>.</p>
  3493. <p class="gatha1"> Rūpārūpajjhānasamāpattividhānaṃ<a name="V0.0134"></a>,</p>
  3494. <p class="gatha2">Jānātimaṃ sārataraṃ yo pana bhikkhu;</p>
  3495. <p class="gatha3">Rūpārūpajjhānasamāpattīsu dakkho,</p>
  3496. <p class="gathalast">Rūpārūpaṃ yāti bhavaṃ so abhibhuyya.</p>
  3497. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre arūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso nāma</p>
  3498. <p class="centered">Pannarasamo paricchedo.</p>
  3499. <p class="chapter">16. Soḷasamo paricchedo</p>
  3500. <p class="subhead">Abhiññāniddeso</p>
  3501. <p class="hangnum"><a name="para1043"></a><span class="paranum">1043</span>.</p>
  3502. <p class="gatha1"> Ito <a name="P0.0104"></a> paraṃ karissāmi, paññāsuddhikaraṃ paraṃ;</p>
  3503. <p class="gathalast">Pañcannampi abhiññānaṃ, mukhamattanidassanaṃ.</p>
  3504. <p class="hangnum"><a name="para1044"></a><span class="paranum">1044</span>.</p>
  3505. <p class="gatha1"> Rūpārūpasamāpattī,</p>
  3506. <p class="gatha2">Nibbattetvā panaṭṭhapi;</p>
  3507. <p class="gatha3">Lokikāpi abhiññāyo,</p>
  3508. <p class="gathalast">Bhāvetabbā vibhāvinā.</p>
  3509. <p class="hangnum"><a name="para1045"></a><span class="paranum">1045</span>.</p>
  3510. <p class="gatha1"> Catutthajjhānamattepi, suciṇṇavasinā satā;</p>
  3511. <p class="gathalast">Anuyogamabhiññāsu, kātuṃ vattati yogino.</p>
  3512. <p class="hangnum"><a name="para1046"></a><span class="paranum">1046</span>.</p>
  3513. <p class="gatha1"> Abhiññā <a name="M0.0142"></a> nāma bhikkhūnaṃ, sābhiññānaṃ anuttaro;</p>
  3514. <p class="gathalast">Alaṅkāro hi tāṇanti, satthanti ca pavuccati.</p>
  3515. <p class="hangnum"><a name="para1047"></a><span class="paranum">1047</span>.</p>
  3516. <p class="gatha1"> Nibbattitāsvabhiññāsu, yogāvacarabhikkhunā;</p>
  3517. <p class="gathalast">Samādhibhāvanā hissa, tadā niṭṭhaṅgatā siyā.</p>
  3518. <p class="hangnum"><a name="para1048"></a><span class="paranum">1048</span>.</p>
  3519. <p class="gatha1"> Dibbāni <a name="V0.0135"></a> cakkhusotāni, iddhicittavijānanaṃ;</p>
  3520. <p class="gathalast">Pubbenivāsañāṇanti, pañcābhiññā imā siyuṃ.</p>
  3521. <p class="hangnum"><a name="para1049"></a><span class="paranum">1049</span>.</p>
  3522. <p class="gatha1"> Kasiṇānulomatādīhi, catuddasanayehi ca;</p>
  3523. <p class="gathalast">Dametabbamabhiññāyo, pattukāmena mānasaṃ.</p>
  3524. <p class="hangnum"><a name="para1050"></a><span class="paranum">1050</span>.</p>
  3525. <p class="gatha1"> Dante samāhite suddhe, pariyodāte anaṅgaṇe;</p>
  3526. <p class="gathalast">Nupaklese mudubhūte, kammanīye ṭhitācale.</p>
  3527. <p class="hangnum"><a name="para1051"></a><span class="paranum">1051</span>.</p>
  3528. <p class="gatha1"> Iti aṭṭhaṅgasampanne, citte iddhividhāya ca;</p>
  3529. <p class="gathalast">Abhinīharati ce cittaṃ, sijjhatiddhivikubbanaṃ.</p>
  3530. <p class="hangnum"><a name="para1052"></a><span class="paranum">1052</span>.</p>
  3531. <p class="gatha1"> Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana;</p>
  3532. <p class="gathalast">Vuṭṭhāya hi sataṃ vāpi, sahassaṃ vā yadicchati.</p>
  3533. <p class="hangnum"><a name="para1053"></a><span class="paranum">1053</span>.</p>
  3534. <p class="gatha1"> ‘‘Sataṃ homi sataṃ homī’’-ccevaṃ katvāna mānasaṃ;</p>
  3535. <p class="gathalast">Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana.</p>
  3536. <p class="hangnum"><a name="para1054"></a><span class="paranum">1054</span>.</p>
  3537. <p class="gatha1"> Vuṭṭhāya punadhiṭṭhāti,</p>
  3538. <p class="gatha2">Sahādhiṭṭhānacetasā;</p>
  3539. <p class="gatha3">Sataṃ hoti hi so yogī,</p>
  3540. <p class="gathalast">Sahassādīsvayaṃ nayo.</p>
  3541. <p class="hangnum"><a name="para1055"></a><span class="paranum">1055</span>.</p>
  3542. <p class="gatha1"> Pādakajjhānacittaṃ tu, nimittārammaṇaṃ siyā;</p>
  3543. <p class="gathalast">Parikammamanānettha, satārammaṇikāni tu.</p>
  3544. <p class="hangnum"><a name="para1056"></a><span class="paranum">1056</span>.</p>
  3545. <p class="gatha1"> Tadādhiṭṭhānacittampi<a name="P0.0105"></a>, satārammaṇameva taṃ;</p>
  3546. <p class="gathalast">Pubbe vuttappanācittaṃ, viya gotrabhunantaraṃ.</p>
  3547. <p class="hangnum"><a name="para1057"></a><span class="paranum">1057</span>.</p>
  3548. <p class="gatha1"> Tamekaṃ <a name="M0.0143"></a> jāyate tattha, catutthajjhānikaṃ mano;</p>
  3549. <p class="gathalast">Parikammavisesova, sesaṃ pubbasamaṃ idha.</p>
  3550. <p class="centered">Iddhividhañāṇaṃ.</p>
  3551. <p class="hangnum"><a name="para1058"></a><span class="paranum">1058</span>.</p>
  3552. <p class="gatha1"> Dibbasotamidaṃ <a name="V0.0136"></a> tattha, bhāvetabbaṃ kathaṃ siyā;</p>
  3553. <p class="gathalast">Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato puna.</p>
  3554. <p class="hangnum"><a name="para1059"></a><span class="paranum">1059</span>.</p>
  3555. <p class="gatha1"> Vuṭṭhāya parikammena, kāmāvacaracetasā;</p>
  3556. <p class="gathalast">Saddo āvajjitabbova, mahanto sukhumopi ca.</p>
  3557. <p class="hangnum"><a name="para1060"></a><span class="paranum">1060</span>.</p>
  3558. <p class="gatha1"> Tassevaṃ pana saddassa, nimittaṃ manasi kubbato;</p>
  3559. <p class="gathalast">Dibbasotamidānissa, uppajjissati taṃ iti.</p>
  3560. <p class="hangnum"><a name="para1061"></a><span class="paranum">1061</span>.</p>
  3561. <p class="gatha1"> Saddesvaññataraṃ saddaṃ, katvā ārammaṇaṃ tato;</p>
  3562. <p class="gathalast">Uppajjitvā niruddhe tu, manodvārāvajjane puna.</p>
  3563. <p class="hangnum"><a name="para1062"></a><span class="paranum">1062</span>.</p>
  3564. <p class="gatha1"> Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā;</p>
  3565. <p class="gathalast">Purimānettha cittesu, tīṇi cattāri vā pana.</p>
  3566. <p class="hangnum"><a name="para1063"></a><span class="paranum">1063</span>.</p>
  3567. <p class="gatha1"> Parikammopacārānu-lomagotrabhunāmakā;</p>
  3568. <p class="gathalast">Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, appanācittamīritaṃ.</p>
  3569. <p class="hangnum"><a name="para1064"></a><span class="paranum">1064</span>.</p>
  3570. <p class="gatha1"> Sahajātaṃ tu yaṃ ñāṇaṃ, appanāmānasena hi;</p>
  3571. <p class="gathalast">Taṃ ñāṇaṃ dibbasotanti, vadanti sutakovidā.</p>
  3572. <p class="hangnum"><a name="para1065"></a><span class="paranum">1065</span>.</p>
  3573. <p class="gatha1"> Thāmajātaṃ karontena, taṃ ñāṇaṃ tena yoginā;</p>
  3574. <p class="gathalast">‘‘Etthantaragataṃ saddaṃ, suṇāmī’’ti ca cetasā.</p>
  3575. <p class="hangnum"><a name="para1066"></a><span class="paranum">1066</span>.</p>
  3576. <p class="gatha1"> Aṅgulaṃ dvaṅgulaṃ bhiyyo,</p>
  3577. <p class="gatha2">Vidatthi ratanaṃ tathā;</p>
  3578. <p class="gatha3">Gāmo deso tato yāva,</p>
  3579. <p class="gathalast">Cakkavāḷā tato paraṃ.</p>
  3580. <p class="hangnum"><a name="para1067"></a><span class="paranum">1067</span>.</p>
  3581. <p class="gatha1"> Iccevaṃ tu paricchijja, vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ;</p>
  3582. <p class="gathalast">Eso adhigatābhiñño, pādakārammaṇena tu.</p>
  3583. <p class="hangnum"><a name="para1068"></a><span class="paranum">1068</span>.</p>
  3584. <p class="gatha1"> Phuṭṭhokāsagate <a name="M0.0144"></a> sadde, sabbe pana suṇāti so;</p>
  3585. <p class="gathalast">Suṇanto pāṭiyekkampi, sallakkhetuṃ pahoti so.</p>
  3586. <p class="centered">Dibbasotañāṇaṃ.</p>
  3587. <p class="hangnum"><a name="para1069"></a><span class="paranum">1069</span>.</p>
  3588. <p class="gatha1"> Kathaṃ <a name="V0.0137"></a> panuppādetabbaṃ, cetopariyamānasaṃ;</p>
  3589. <p class="gathalast">Dibbacakkhuvaseneva, idaṃ ñāṇaṃ panijjhati.</p>
  3590. <p class="hangnum"><a name="para1070"></a><span class="paranum">1070</span>.</p>
  3591. <p class="gatha1"> Ālokaṃ pana vaḍḍhetvā, tasmā dibbena cakkhunā;</p>
  3592. <p class="gathalast">Hadayaṃ pana nissāya, vattamānaṃ tu lohitaṃ.</p>
  3593. <p class="hangnum"><a name="para1071"></a><span class="paranum">1071</span>.</p>
  3594. <p class="gatha1"> Disvā parassa viññeyyaṃ,</p>
  3595. <p class="gatha2">Hoti cittaṃ tu bhikkhunā;</p>
  3596. <p class="gatha3">Somanassayute citte,</p>
  3597. <p class="gathalast">Lohitaṃ lohitaṃ siyā.</p>
  3598. <p class="hangnum"><a name="para1072"></a><span class="paranum">1072</span>.</p>
  3599. <p class="gatha1"> Domanassayute citte, vattamāne tu kāḷakaṃ;</p>
  3600. <p class="gathalast">Upekkhāsahite citte, tilatelūpamaṃ siyā.</p>
  3601. <p class="hangnum"><a name="para1073"></a><span class="paranum">1073</span>.</p>
  3602. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="P0.0106"></a> parassa sattassa, disvā hadayalohitaṃ;</p>
  3603. <p class="gathalast">Cetopariyañāṇaṃ taṃ, kātabbaṃ thāmataṃ gataṃ.</p>
  3604. <p class="hangnum"><a name="para1074"></a><span class="paranum">1074</span>.</p>
  3605. <p class="gatha1"> Evaṃ thāmagate tasmiṃ, yathānukkamato pana;</p>
  3606. <p class="gathalast">Cittameva vijānāti, vinā lohitadassanaṃ.</p>
  3607. <p class="hangnum"><a name="para1075"></a><span class="paranum">1075</span>.</p>
  3608. <p class="gatha1"> Kāmāvacaracittañca, rūpārūpesu mānasaṃ;</p>
  3609. <p class="gathalast">Sabbameva vijānāti, sarāgādippabhedakaṃ.</p>
  3610. <p class="centered">Cetopariyañāṇaṃ.</p>
  3611. <p class="hangnum"><a name="para1076"></a><span class="paranum">1076</span>.</p>
  3612. <p class="gatha1"> Pubbenivāsañāṇena, kattabbā tadanussati;</p>
  3613. <p class="gatha2">Taṃ sampādetukāmena, ādikammikabhikkhunā;</p>
  3614. <p class="gathalast">Jhānāni pana cattāri, samāpajjānupubbato.</p>
  3615. <p class="hangnum"><a name="para1077"></a><span class="paranum">1077</span>.</p>
  3616. <p class="gatha1"> Abhiññāpādakajjhānā, vuṭṭhāya hi tato puna;</p>
  3617. <p class="gathalast">Bhikkhunā vajjitabbāva, nisajjā sabbapacchimā.</p>
  3618. <p class="hangnum"><a name="para1078"></a><span class="paranum">1078</span>.</p>
  3619. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0145"></a><a name="V0.0138"></a> pabhuti sabbampi, paṭilomakkamā pana;</p>
  3620. <p class="gathalast">Sabbamāvajjitabbaṃ taṃ, divase rattiyaṃ kataṃ.</p>
  3621. <p class="hangnum"><a name="para1079"></a><span class="paranum">1079</span>.</p>
  3622. <p class="gatha1"> Paṭilomakkameneva, dutiye tatiyepi ca;</p>
  3623. <p class="gathalast">Divase pakkhamāsesu, tathā saṃvaccharesupi.</p>
  3624. <p class="hangnum"><a name="para1080"></a><span class="paranum">1080</span>.</p>
  3625. <p class="gatha1"> Yāva asmiṃ bhave sandhi, tāva tena ca bhikkhunā;</p>
  3626. <p class="gathalast">Katamāvajjitabbaṃ taṃ, purimasmiṃ bhavepi ca.</p>
  3627. <p class="hangnum"><a name="para1081"></a><span class="paranum">1081</span>.</p>
  3628. <p class="gatha1"> Cutikkhaṇepi nibbattaṃ, nāmarūpañca sādhukaṃ;</p>
  3629. <p class="gathalast">Evamāvajjite tasmiṃ, nāmarūpe yadā pana.</p>
  3630. <p class="hangnum"><a name="para1082"></a><span class="paranum">1082</span>.</p>
  3631. <p class="gatha1"> Tadevārammaṇaṃ katvā, nāmarūpaṃ cutikkhaṇe;</p>
  3632. <p class="gathalast">Manodvāre manakkāro, uppajjati tadā pana.</p>
  3633. <p class="hangnum"><a name="para1083"></a><span class="paranum">1083</span>.</p>
  3634. <p class="gatha1"> Āvajjane niruddhasmiṃ, tadevārammaṇaṃ pana;</p>
  3635. <p class="gatha2">Katvā javanacittāni, honti cattāri pañca vā;</p>
  3636. <p class="gathalast">Pubbe vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.</p>
  3637. <p class="hangnum"><a name="para1084"></a><span class="paranum">1084</span>.</p>
  3638. <p class="gatha1"> Parikammādināmāni, purimāni bhavanti tu;</p>
  3639. <p class="gathalast">Pacchimaṃ appanācittaṃ, rūpāvacarikaṃ bhave.</p>
  3640. <p class="hangnum"><a name="para1085"></a><span class="paranum">1085</span>.</p>
  3641. <p class="gatha1"> Tena cittena yaṃ ñāṇaṃ, saṃyuttaṃ tena yā pana;</p>
  3642. <p class="gathalast">Saṃyuttā sati sā pubbe-nivāsānussatīritā.</p>
  3643. <p class="centered">Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ.</p>
  3644. <p class="hangnum"><a name="para1086"></a><span class="paranum">1086</span>.</p>
  3645. <p class="gatha1"> Rūpaṃ passitukāmena, bhikkhunā dibbacakkhunā;</p>
  3646. <p class="gathalast">Kasiṇārammaṇaṃ jhānaṃ, abhiññāpādakaṃ pana.</p>
  3647. <p class="hangnum"><a name="para1087"></a><span class="paranum">1087</span>.</p>
  3648. <p class="gatha1"> Abhinīhārakkhamaṃ katvā, tejokasiṇameva vā;</p>
  3649. <p class="gathalast">Odātakasiṇaṃ vāpi, ālokakasiṇampi vā.</p>
  3650. <p class="hangnum"><a name="para1088"></a><span class="paranum">1088</span>.</p>
  3651. <p class="gatha1"> Imesu <a name="V0.0139"></a> katapuññehi, kasiṇesu ca tīsupi;</p>
  3652. <p class="gathalast">Ālokakasiṇaṃ ettha, seṭṭhanti paridīpitaṃ.</p>
  3653. <p class="hangnum"><a name="para1089"></a><span class="paranum">1089</span>.</p>
  3654. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="M0.0146"></a><a name="P0.0107"></a> tamitaraṃ vāpi, uppādetvā yathākkamaṃ;</p>
  3655. <p class="gathalast">Upacārabhūmiyaṃyeva, ṭhatvā taṃ pana paṇḍito.</p>
  3656. <p class="hangnum"><a name="para1090"></a><span class="paranum">1090</span>.</p>
  3657. <p class="gatha1"> Vaḍḍhetvāna ṭhapetabbaṃ, na uppādeyya appanaṃ;</p>
  3658. <p class="gathalast">Uppādeti sace hoti, pādakajjhānanissitaṃ.</p>
  3659. <p class="hangnum"><a name="para1091"></a><span class="paranum">1091</span>.</p>
  3660. <p class="gatha1"> Jhānassa vaḍḍhitassanto-gataṃ rūpaṃ tu yoginā;</p>
  3661. <p class="gathalast">Passitabbaṃ bhave rūpaṃ, passato pana tassa taṃ.</p>
  3662. <p class="hangnum"><a name="para1092"></a><span class="paranum">1092</span>.</p>
  3663. <p class="gatha1"> Parikammassa vāro hi, atikkamati tāvade;</p>
  3664. <p class="gathalast">Ālokopi tato tassa, khippamantaradhāyati.</p>
  3665. <p class="hangnum"><a name="para1093"></a><span class="paranum">1093</span>.</p>
  3666. <p class="gatha1"> Tasmiṃ antarahite rūpa-gatampi ca na dissati;</p>
  3667. <p class="gathalast">Tenātha pādakajjhānaṃ, pavisitvā tato puna.</p>
  3668. <p class="hangnum"><a name="para1094"></a><span class="paranum">1094</span>.</p>
  3669. <p class="gatha1"> Vuṭṭhāya pana āloko, pharitabbova bhikkhunā;</p>
  3670. <p class="gathalast">Evaṃ anukkameneva, āloko thāmavā siyā.</p>
  3671. <p class="hangnum"><a name="para1095"></a><span class="paranum">1095</span>.</p>
  3672. <p class="gatha1"> ‘‘Āloko ettha hotū’’ti,</p>
  3673. <p class="gatha2">Yattakaṃ ṭhānameva so;</p>
  3674. <p class="gatha3">Paricchindati tattheva,</p>
  3675. <p class="gathalast">Āloko pana tiṭṭhati.</p>
  3676. <p class="hangnum"><a name="para1096"></a><span class="paranum">1096</span>.</p>
  3677. <p class="gatha1"> Divasampi nisīditvā, passato hoti dassanaṃ;</p>
  3678. <p class="gathalast">Tiṇukkāya gato maggaṃ, purisettha nidassanaṃ.</p>
  3679. <p class="hangnum"><a name="para1097"></a><span class="paranum">1097</span>.</p>
  3680. <p class="gatha1"> Uppādanakkamopissa, tatrāyaṃ dibbacakkhuno;</p>
  3681. <p class="gathalast">Vuttappakārarūpaṃ taṃ, katvā ārammaṇaṃ pana.</p>
  3682. <p class="hangnum"><a name="para1098"></a><span class="paranum">1098</span>.</p>
  3683. <p class="gatha1"> Manodvāre manakkāre, jāte yāni tadeva ca;</p>
  3684. <p class="gathalast">Rūpaṃ ārammaṇaṃ katvā, jāyanti javanāni hi.</p>
  3685. <p class="hangnum"><a name="para1099"></a><span class="paranum">1099</span>.</p>
  3686. <p class="gatha1"> Kāmāvacaracittāni<a name="V0.0140"></a>, tāni cattāri pañca vā;</p>
  3687. <p class="gathalast">Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.</p>
  3688. <p class="hangnum"><a name="para1100"></a><span class="paranum">1100</span>.</p>
  3689. <p class="gatha1"> Atthasādhakacittaṃ taṃ, catutthajjhānikaṃ mataṃ;</p>
  3690. <p class="gathalast">Taṃcittasaṃyutaṃ ñāṇaṃ, dibbacakkhunti vuccati.</p>
  3691. <p class="hangnum"><a name="para1101"></a><span class="paranum">1101</span>.</p>
  3692. <p class="gatha1"> Anāgataṃsañāṇassa<a name="M0.0147"></a>, yathākammupagassa ca;</p>
  3693. <p class="gathalast">Parikammaṃ visuṃ natthi, ijjhanti dibbacakkhunā.</p>
  3694. <p class="hangnum"><a name="para1102"></a><span class="paranum">1102</span>.</p>
  3695. <p class="gatha1"> Cutūpapātañāṇampi, dibbacakkhunti vā pana;</p>
  3696. <p class="gathalast">Atthato ekamevedaṃ, byañjane pana nānatā.</p>
  3697. <p class="centered">Dibbacakkhuñāṇaṃ.</p>
  3698. <p class="hangnum"><a name="para1103"></a><span class="paranum">1103</span>.</p>
  3699. <p class="gatha1"> Yodha suṇāti karoti ca citte,</p>
  3700. <p class="gatha2">Ganthamimaṃ paramaṃ pana bhikkhu;</p>
  3701. <p class="gatha3">So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ,</p>
  3702. <p class="gathalast">Yāti anena tarena taritvā.</p>
  3703. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre abhiññāniddeso nāma</p>
  3704. <p class="centered">Soḷasamo paricchedo.</p>
  3705. <p class="chapter">17. Sattarasamo paricchedo</p>
  3706. <p class="subhead">Abhiññārammaṇaniddeso</p>
  3707. <p class="hangnum"><a name="para1104"></a><span class="paranum">1104</span>.</p>
  3708. <p class="gatha1"> Anāgataṃsañāṇañca<a name="P0.0108"></a>, yathākammupagampi ca;</p>
  3709. <p class="gathalast">Pañca iddhividhādīni, sattābhiññā imā pana.</p>
  3710. <p class="hangnum"><a name="para1105"></a><span class="paranum">1105</span>.</p>
  3711. <p class="gatha1"> Etāsaṃ <a name="V0.0141"></a> pana sattannaṃ, abhiññānamito paraṃ;</p>
  3712. <p class="gathalast">Pavakkhāmi samāsena, ārammaṇavinicchayaṃ.</p>
  3713. <p class="hangnum"><a name="para1106"></a><span class="paranum">1106</span>.</p>
  3714. <p class="gatha1"> Ārammaṇattikā vuttā, ye cattāro mahesinā;</p>
  3715. <p class="gathalast">Sattannamettha ñāṇānaṃ, sampavattiṃ suṇātha me.</p>
  3716. <p class="hangnum"><a name="para1107"></a><span class="paranum">1107</span>.</p>
  3717. <p class="gatha1"> Tattha <span class="bld">iddhividhañāṇaṃ,</span> parittādīsu sattasu;</p>
  3718. <p class="gathalast">Ārammaṇavibhāgesu, pavattati kathaṃ pana.</p>
  3719. <p class="hangnum"><a name="para1108"></a><span class="paranum">1108</span>.</p>
  3720. <p class="gatha1"> Kāyenādissamānena, gantukāmo yadābhave;</p>
  3721. <p class="gathalast">Cittasannissitaṃ katvā, kāyaṃ cittavasena taṃ.</p>
  3722. <p class="hangnum"><a name="para1109"></a><span class="paranum">1109</span>.</p>
  3723. <p class="gatha1"> Mahaggate <a name="M0.0148"></a> ca cittasmiṃ, samāropeti so tadā;</p>
  3724. <p class="gathalast">Kāyārammaṇato ñāṇaṃ, parittārammaṇaṃ siyā.</p>
  3725. <p class="hangnum"><a name="para1110"></a><span class="paranum">1110</span>.</p>
  3726. <p class="gatha1"> Dissamānena kāyena, gantukāmo yadā bhave;</p>
  3727. <p class="gathalast">Kāyasannissitaṃ katvā, cittaṃ kāyavasena taṃ.</p>
  3728. <p class="hangnum"><a name="para1111"></a><span class="paranum">1111</span>.</p>
  3729. <p class="gatha1"> Pādakajjhānacittaṃ taṃ, kāye ropeti so tadā;</p>
  3730. <p class="gathalast">Jhānārammaṇato ñāṇaṃ, taṃ mahaggatagocaraṃ.</p>
  3731. <p class="hangnum"><a name="para1112"></a><span class="paranum">1112</span>.</p>
  3732. <p class="gatha1"> Anāgatamatītañca, karoti visayaṃ yadā;</p>
  3733. <p class="gathalast">Atītārammaṇaṃ hoti, tadānāgatagocaraṃ.</p>
  3734. <p class="hangnum"><a name="para1113"></a><span class="paranum">1113</span>.</p>
  3735. <p class="gatha1"> Kāyena dissamānena, gamane pana bhikkhuno;</p>
  3736. <p class="gathalast">Paccuppanno bhave tassa, gocaroti viniddise.</p>
  3737. <p class="hangnum"><a name="para1114"></a><span class="paranum">1114</span>.</p>
  3738. <p class="gatha1"> Kāyaṃ cittavasenāpi, cittaṃ kāyavasena vā;</p>
  3739. <p class="gathalast">Pariṇāmanakālasmiṃ, ajjhattārammaṇaṃ siyā.</p>
  3740. <p class="hangnum"><a name="para1115"></a><span class="paranum">1115</span>.</p>
  3741. <p class="gatha1"> Bahiddhārammaṇaṃ hoti, bahiddhārūpadassane;</p>
  3742. <p class="gathalast">Evamiddhividhaṃ ñāṇaṃ, sampavattati sattasu.</p>
  3743. <p class="hangnum"><a name="para1116"></a><span class="paranum">1116</span>.</p>
  3744. <p class="gatha1"> Paccuppanne paritte ca, bahiddhajjhattikesupi;</p>
  3745. <p class="gathalast">Catūsvetesu dhammesu, dibbasotaṃ pavattati.</p>
  3746. <p class="hangnum"><a name="para1117"></a><span class="paranum">1117</span>.</p>
  3747. <p class="gatha1"> Paccuppanno <a name="P0.0109"></a><a name="V0.0142"></a> paritto ca, saddo ārammaṇaṃ yato;</p>
  3748. <p class="gathalast">Parittārammaṇaṃ paccu-ppannārammaṇataṃ gataṃ.</p>
  3749. <p class="hangnum"><a name="para1118"></a><span class="paranum">1118</span>.</p>
  3750. <p class="gatha1"> Attano kucchisaddassa, savanepi parassa ca;</p>
  3751. <p class="gathalast">Ajjhattārammaṇañceva, bahiddhārammaṇampi ca.</p>
  3752. <p class="hangnum"><a name="para1119"></a><span class="paranum">1119</span>.</p>
  3753. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cetopariyañāṇampi,</span> parittādīsu aṭṭhasu;</p>
  3754. <p class="gathalast">Ārammaṇavibhāgesu, pavattati kathaṃ pana.</p>
  3755. <p class="hangnum"><a name="para1120"></a><span class="paranum">1120</span>.</p>
  3756. <p class="gatha1"> Parittārammaṇaṃ hoti, parittānaṃ pajānane;</p>
  3757. <p class="gathalast">Jānane majjhimānaṃ tu, taṃ mahaggatagocaraṃ.</p>
  3758. <p class="hangnum"><a name="para1121"></a><span class="paranum">1121</span>.</p>
  3759. <p class="gatha1"> Jānane pana maggassa, phalassāpi pajānane;</p>
  3760. <p class="gathalast">Tadā panassa ñāṇassa, appamāṇova gocaro.</p>
  3761. <p class="hangnum"><a name="para1122"></a><span class="paranum">1122</span>.</p>
  3762. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="M0.0149"></a> maggārammaṇaṃ hoti, maggacittassa jānane;</p>
  3763. <p class="gathalast">Pariyāyenevetassa, maggārammaṇatā matā.</p>
  3764. <p class="hangnum"><a name="para1123"></a><span class="paranum">1123</span>.</p>
  3765. <p class="gatha1"> Atīte sattadivasa-bbhantare ca yadā pana;</p>
  3766. <p class="gathalast">Anāgate tathā satta-divasabbhantarepi ca.</p>
  3767. <p class="hangnum"><a name="para1124"></a><span class="paranum">1124</span>.</p>
  3768. <p class="gatha1"> Paresaṃ pana cittassa, jānane samudīritaṃ;</p>
  3769. <p class="gathalast">Atītārammaṇañceva, tadānāgatagocaraṃ.</p>
  3770. <p class="hangnum"><a name="para1125"></a><span class="paranum">1125</span>.</p>
  3771. <p class="gatha1"> Kathañca pana taṃ paccuppannagocarataṃ gataṃ;</p>
  3772. <p class="gathalast">Paccuppannaṃ tidhā vuttaṃ, khaṇasantatiaddhato.</p>
  3773. <p class="hangnum"><a name="para1126"></a><span class="paranum">1126</span>.</p>
  3774. <p class="gatha1"> Tattha tikkhaṇasampattaṃ, paccuppannakhaṇādikaṃ;</p>
  3775. <p class="gathalast">Ekadvesantativārapariyāpannamidaṃ pana.</p>
  3776. <p class="hangnum"><a name="para1127"></a><span class="paranum">1127</span>.</p>
  3777. <p class="gatha1"> Santatipaccuppannanti, āhu santatikovidā;</p>
  3778. <p class="gathalast">Ekabbhavaparicchinnaṃ, paccuppannanti pacchimaṃ.</p>
  3779. <p class="hangnum"><a name="para1128"></a><span class="paranum">1128</span>.</p>
  3780. <p class="gatha1"> Khaṇādikattayaṃ paccu-ppannaṃ tamāhu kecidha;</p>
  3781. <p class="gathalast">Cetopariyañāṇassa, hoti ārammaṇaṃ iti.</p>
  3782. <p class="hangnum"><a name="para1129"></a><span class="paranum">1129</span>.</p>
  3783. <p class="gatha1"> Yathā <a name="V0.0143"></a> ca pupphamuṭṭhimhi, ukkhitte gagane pana;</p>
  3784. <p class="gathalast">Avassaṃ ekamekassa, vaṇṭaṃ vaṇṭena vijjhati.</p>
  3785. <p class="hangnum"><a name="para1130"></a><span class="paranum">1130</span>.</p>
  3786. <p class="gatha1"> Evaṃ mahājanassāpi, citte āvajjite pana;</p>
  3787. <p class="gathalast">Ekassa cittamekena, avassaṃ pana vijjhati.</p>
  3788. <p class="hangnum"><a name="para1131"></a><span class="paranum">1131</span>.</p>
  3789. <p class="gatha1"> Yenāvajjati cittena, yena jānāti cetasā;</p>
  3790. <p class="gathalast">Tesaṃ dvinnaṃ sahaṭṭhānā-bhāvato taṃ na yujjati.</p>
  3791. <p class="hangnum"><a name="para1132"></a><span class="paranum">1132</span>.</p>
  3792. <p class="gatha1"> Javanāvajjanānaṃ tu, nānārammaṇapattito;</p>
  3793. <p class="gathalast">Aniṭṭhe pana hi ṭhāne, ayuttanti pakāsitaṃ.</p>
  3794. <p class="hangnum"><a name="para1133"></a><span class="paranum">1133</span>.</p>
  3795. <p class="gatha1"> Tasmā santatiaddhāna-paccuppannānameva tu;</p>
  3796. <p class="gathalast">Vasena paccuppannaṃ taṃ, hoti ārammaṇaṃ idaṃ.</p>
  3797. <p class="hangnum"><a name="para1134"></a><span class="paranum">1134</span>.</p>
  3798. <p class="gatha1"> Paccuppannampi addhākhyaṃ, idaṃ javanavārato;</p>
  3799. <p class="gathalast">Dīpetabbanti niddiṭṭhaṃ, tatrāyaṃ dīpanānayo.</p>
  3800. <p class="hangnum"><a name="para1135"></a><span class="paranum">1135</span>.</p>
  3801. <p class="gatha1"> Yadā <a name="M0.0150"></a><a name="P0.0110"></a> parassa cittañhi, ñātumāvajjatiddhimā;</p>
  3802. <p class="gathalast">Āvajjanamano tassa, paccuppannakhaṇavhayaṃ.</p>
  3803. <p class="hangnum"><a name="para1136"></a><span class="paranum">1136</span>.</p>
  3804. <p class="gatha1"> Ārammaṇaṃ tadā katvā, tena saddhiṃ nirujjhati;</p>
  3805. <p class="gathalast">Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā.</p>
  3806. <p class="hangnum"><a name="para1137"></a><span class="paranum">1137</span>.</p>
  3807. <p class="gatha1"> Etesaṃ pacchimaṃ cittaṃ, iddhicittamudīritaṃ;</p>
  3808. <p class="gathalast">Kāmāvacaracittāni, sesānīti viniddise.</p>
  3809. <p class="hangnum"><a name="para1138"></a><span class="paranum">1138</span>.</p>
  3810. <p class="gatha1"> Etesaṃ pana sabbesaṃ, niruddhaṃ tu tadeva ca;</p>
  3811. <p class="gathalast">Cittaṃ ārammaṇaṃ hoti, tasmā sabbāni tānipi.</p>
  3812. <p class="hangnum"><a name="para1139"></a><span class="paranum">1139</span>.</p>
  3813. <p class="gatha1"> Ekārammaṇataṃ yanti, na nānārammaṇāni hi;</p>
  3814. <p class="gathalast">Addhāvasā bhave paccu-ppannārammaṇato pana.</p>
  3815. <p class="hangnum"><a name="para1140"></a><span class="paranum">1140</span>.</p>
  3816. <p class="gatha1"> Ekārammaṇabhāvepi, iddhimānasameva ca;</p>
  3817. <p class="gathalast">Parassa cittaṃ jānāti, netarāni yathā pana.</p>
  3818. <p class="hangnum"><a name="para1141"></a><span class="paranum">1141</span>.</p>
  3819. <p class="gatha1"> Cakkhudvāre <a name="V0.0144"></a> tu viññāṇaṃ, rūpaṃ passati netaraṃ;</p>
  3820. <p class="gathalast">Evameva ca taṃ iddhi-cittameva ca jānāti.</p>
  3821. <p class="hangnum"><a name="para1142"></a><span class="paranum">1142</span>.</p>
  3822. <p class="gatha1"> Paracittārammaṇattā, bahiddhārammaṇaṃ siyā;</p>
  3823. <p class="gathalast">Cetopariyañāṇampi, aṭṭhasveva pavattati.</p>
  3824. <p class="hangnum"><a name="para1143"></a><span class="paranum">1143</span>.</p>
  3825. <p class="gatha1"> <span class="bld">Pubbenivāsañāṇa</span>mpi, parittādīsu aṭṭhasu;</p>
  3826. <p class="gathalast">Ārammaṇavibhāgesu, pavattati kathaṃ pana.</p>
  3827. <p class="hangnum"><a name="para1144"></a><span class="paranum">1144</span>.</p>
  3828. <p class="gatha1"> Kāmāvacarakhandhānaṃ, samanussaraṇe pana;</p>
  3829. <p class="gathalast">Parittārammaṇaṃyeva, hotīti paridīpaye.</p>
  3830. <p class="hangnum"><a name="para1145"></a><span class="paranum">1145</span>.</p>
  3831. <p class="gatha1"> Rūpāvacarikāruppakhandhānussaraṇe pana;</p>
  3832. <p class="gathalast">Bhavatīti hi ñātabbaṃ, taṃ mahaggatagocaraṃ.</p>
  3833. <p class="hangnum"><a name="para1146"></a><span class="paranum">1146</span>.</p>
  3834. <p class="gatha1"> Atīte attanā maggaṃ, bhāvitaṃ tu phalampi vā;</p>
  3835. <p class="gathalast">Samanussarato eva-ppamāṇārammaṇaṃ siyā.</p>
  3836. <p class="hangnum"><a name="para1147"></a><span class="paranum">1147</span>.</p>
  3837. <p class="gatha1"> Samanussarato maggaṃ, maggārammaṇameva taṃ;</p>
  3838. <p class="gathalast">Atītārammaṇaṃyeva, hoti ekantato idaṃ.</p>
  3839. <p class="hangnum"><a name="para1148"></a><span class="paranum">1148</span>.</p>
  3840. <p class="gatha1"> Cetopariyañāṇampi<a name="M0.0151"></a>, yathākammupagampi ca;</p>
  3841. <p class="gathalast">Atītārammaṇā honti, kiñcāpi atha kho pana.</p>
  3842. <p class="hangnum"><a name="para1149"></a><span class="paranum">1149</span>.</p>
  3843. <p class="gatha1"> Cetopariyañāṇassa, sattaddivasabbhantaraṃ;</p>
  3844. <p class="gathalast">Atītaṃ cittamevassa, ārammaṇamudīritaṃ.</p>
  3845. <p class="hangnum"><a name="para1150"></a><span class="paranum">1150</span>.</p>
  3846. <p class="gatha1"> Atīte cetanāmattaṃ, yathākammupagassapi;</p>
  3847. <p class="gathalast">Pubbenivāsañāṇassa, natthi kiñci agocaraṃ.</p>
  3848. <p class="hangnum"><a name="para1151"></a><span class="paranum">1151</span>.</p>
  3849. <p class="gatha1"> Ajjhattārammaṇaṃ atta-khandhānussaraṇe siyā;</p>
  3850. <p class="gathalast">Bahiddhārammaṇaṃ añña-khandhānussaraṇe bhave.</p>
  3851. <p class="hangnum"><a name="para1152"></a><span class="paranum">1152</span>.</p>
  3852. <p class="gatha1"> Saraṇe nāmagottassa, taṃ navattabbagocaraṃ;</p>
  3853. <p class="gathalast">Pubbenivāsañāṇampi, aṭṭhasveva pavattati.</p>
  3854. <p class="hangnum"><a name="para1153"></a><span class="paranum">1153</span>.</p>
  3855. <p class="gatha1"> Paccuppanne <a name="V0.0145"></a> paritte ca, bahiddhajjhattikesupi;</p>
  3856. <p class="gathalast">Catūsvetesu dhammesu, dibbacakkhu pavattati.</p>
  3857. <p class="hangnum"><a name="para1154"></a><span class="paranum">1154</span>.</p>
  3858. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dibbasota</span>samaṃ <a name="P0.0111"></a> <span class="bld">dibba-cakkhu</span>ārammaṇakkame;</p>
  3859. <p class="gathalast">Rūpaṃ saddoti dvinnaṃ tu, ayameva visesatā.</p>
  3860. <p class="hangnum"><a name="para1155"></a><span class="paranum">1155</span>.</p>
  3861. <p class="gatha1"> <span class="bld">Anāgataṃsañāṇa</span>mpi, parittādīsu aṭṭhasu;</p>
  3862. <p class="gathalast">Ārammaṇavibhāgesu, pavattati kathaṃ pana.</p>
  3863. <p class="hangnum"><a name="para1156"></a><span class="paranum">1156</span>.</p>
  3864. <p class="gatha1"> Nibbattissati yaṃ kāmā-vacareti pajānato;</p>
  3865. <p class="gathalast">Parittārammaṇaṃ hoti, rūpārūpesvanāgate.</p>
  3866. <p class="hangnum"><a name="para1157"></a><span class="paranum">1157</span>.</p>
  3867. <p class="gatha1"> Nibbattissati yañcāpi, siyā mahaggatagocaraṃ;</p>
  3868. <p class="gathalast">Bhāvessati ayaṃ maggaṃ, phalaṃ sacchikarissati.</p>
  3869. <p class="hangnum"><a name="para1158"></a><span class="paranum">1158</span>.</p>
  3870. <p class="gatha1"> Evaṃ pajānane appa-māṇārammaṇataṃ bhave;</p>
  3871. <p class="gathalast">Maggaṃ bhāvessaticceva, jānane maggagocaraṃ.</p>
  3872. <p class="hangnum"><a name="para1159"></a><span class="paranum">1159</span>.</p>
  3873. <p class="gatha1"> Ekantena idaṃ ñāṇaṃ, hotānāgatagocaraṃ;</p>
  3874. <p class="gathalast">Cetopariyaṃ tu kiñcāpi, hotānāgatagocaraṃ.</p>
  3875. <p class="hangnum"><a name="para1160"></a><span class="paranum">1160</span>.</p>
  3876. <p class="gatha1"> Atha kho pana taṃ satta-divasabbhantaraṃ pana;</p>
  3877. <p class="gathalast">Cittameva ca jānāti, na hi taṃ aññagocaraṃ.</p>
  3878. <p class="hangnum"><a name="para1161"></a><span class="paranum">1161</span>.</p>
  3879. <p class="gatha1"> Anāgataṃsañāṇassa<a name="M0.0152"></a>, anāgataṃsagocaraṃ;</p>
  3880. <p class="gathalast">‘‘Ahaṃ devo bhavissāmi’’-ccevamajjhattagocaraṃ.</p>
  3881. <p class="hangnum"><a name="para1162"></a><span class="paranum">1162</span>.</p>
  3882. <p class="gatha1"> ‘‘Tisso phusso amutrāyaṃ,</p>
  3883. <p class="gatha2">Nibbattissatināgate’’;</p>
  3884. <p class="gatha3">Iccevaṃ jānane tassa,</p>
  3885. <p class="gathalast">Bahiddhārammaṇaṃ siyā.</p>
  3886. <p class="hangnum"><a name="para1163"></a><span class="paranum">1163</span>.</p>
  3887. <p class="gatha1"> Jānane nāmagottassa, yassa kassacināgate;</p>
  3888. <p class="gathalast">Pubbenivāsañāṇaṃva, taṃ navattabbagocaraṃ.</p>
  3889. <p class="hangnum"><a name="para1164"></a><span class="paranum">1164</span>.</p>
  3890. <p class="gatha1"> <span class="bld">Yathākammupagañāṇaṃ</span><a name="V0.0146"></a>, parittādīsu pañcasu;</p>
  3891. <p class="gathalast">Ārammaṇavibhāgesu, pavattati kathaṃ pana.</p>
  3892. <p class="hangnum"><a name="para1165"></a><span class="paranum">1165</span>.</p>
  3893. <p class="gatha1"> Jānane kāmakammassa, parittārammaṇaṃ siyā;</p>
  3894. <p class="gathalast">Tathā mahaggatakammassa, taṃ mahaggatagocaraṃ.</p>
  3895. <p class="hangnum"><a name="para1166"></a><span class="paranum">1166</span>.</p>
  3896. <p class="gatha1"> Atītameva jānāti, tasmā cātītagocaraṃ;</p>
  3897. <p class="gathalast">Ajjhattārammaṇaṃ hoti, attano kammajānane.</p>
  3898. <p class="hangnum"><a name="para1167"></a><span class="paranum">1167</span>.</p>
  3899. <p class="gatha1"> Bahiddhārammaṇaṃ hoti, parakammapajānane;</p>
  3900. <p class="gathalast">Evaṃ pavatti ñātabbā, yathākammupagassapi.</p>
  3901. <p class="hangnum"><a name="para1168"></a><span class="paranum">1168</span>.</p>
  3902. <p class="gatha1"> Sattannampi abhiññānaṃ, vutto ārammaṇakkamo;</p>
  3903. <p class="gathalast">Ettha vuttanayeneva, veditabbo vibhāvinā.</p>
  3904. <p class="hangnum"><a name="para1169"></a><span class="paranum">1169</span>.</p>
  3905. <p class="gatha1"> Vividhatthavaṇṇapadehi sampannaṃ,</p>
  3906. <p class="gatha2">Madhuratthamatinīharaṃ ganthaṃ;</p>
  3907. <p class="gatha3">Sotujanassa hadayapītikaraṃ,</p>
  3908. <p class="gathalast">Suṇeyya koci manujo sacetano.</p>
  3909. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre abhiññārammaṇaniddeso nāma</p>
  3910. <p class="centered">Sattarasamo paricchedo.</p>
  3911. <p class="chapter">18. Aṭṭhārasamo paricchedo</p>
  3912. <p class="subhead">Diṭṭhivisuddhiniddeso</p>
  3913. <p class="hangnum"><a name="para1170"></a><span class="paranum">1170</span>.</p>
  3914. <p class="gatha1"> Samādhiṃ <a name="M0.0153"></a><a name="P0.0112"></a> pana sābhiññaṃ, bhāvetvā tadanantaraṃ;</p>
  3915. <p class="gathalast">Bhāvetabbā yato paññā, bhikkhunā tena dhīmatā.</p>
  3916. <p class="hangnum"><a name="para1171"></a><span class="paranum">1171</span>.</p>
  3917. <p class="gatha1"> Tatohaṃ <a name="V0.0147"></a> dāni vakkhāmi, paññābhāvanamuttamaṃ;</p>
  3918. <p class="gathalast">Samāseneva bhikkhūnaṃ, paraṃ pītisukhāvahaṃ.</p>
  3919. <p class="hangnum"><a name="para1172"></a><span class="paranum">1172</span>.</p>
  3920. <p class="gatha1"> Kā paññā pana ko cattho,</p>
  3921. <p class="gatha2">Kimassā lakkhaṇādikaṃ;</p>
  3922. <p class="gatha3">Katidhā sā kathaṃ tena,</p>
  3923. <p class="gathalast">Bhāvetabbāti vuccate. –</p>
  3924. <p class="hangnum"><a name="para1173"></a><span class="paranum">1173</span>.</p>
  3925. <p class="gatha1"> Paññā vipassanāpaññā, puññacittasamāyutā;</p>
  3926. <p class="gathalast">Pajānātīti paññā sā, jānanā vā pakārato.</p>
  3927. <p class="hangnum"><a name="para1174"></a><span class="paranum">1174</span>.</p>
  3928. <p class="gatha1"> Saññāviññāṇapaññānaṃ, ko viseso kimantaraṃ;</p>
  3929. <p class="gathalast">Saññāviññāṇapaññānaṃ, jānanatte samepi ca.</p>
  3930. <p class="hangnum"><a name="para1175"></a><span class="paranum">1175</span>.</p>
  3931. <p class="gatha1"> Yā sañjānanamattaṃva, saññā nīlādito pana;</p>
  3932. <p class="gathalast">Lakkhaṇappaṭivedhaṃ tu, kātuṃ sakkoti neva sā.</p>
  3933. <p class="hangnum"><a name="para1176"></a><span class="paranum">1176</span>.</p>
  3934. <p class="gatha1"> Viññāṇaṃ pana jānāti, nīlapītādigocaraṃ;</p>
  3935. <p class="gathalast">Sakkotipi aniccādilakkhaṇaṃ paṭivijjhituṃ.</p>
  3936. <p class="hangnum"><a name="para1177"></a><span class="paranum">1177</span>.</p>
  3937. <p class="gatha1"> Ussakkitvā na sakkoti, maggaṃ pāpetumeva taṃ;</p>
  3938. <p class="gathalast">Paññā vuttanayaṃ kātuṃ, sakkoti tividhampi taṃ.</p>
  3939. <p class="hangnum"><a name="para1178"></a><span class="paranum">1178</span>.</p>
  3940. <p class="gatha1"> Imesaṃ pana tiṇṇampi, viseso samudīrito;</p>
  3941. <p class="gathalast">Sabbesaṃ pana dhammānaṃ, sabhāvapaṭivedhanaṃ.</p>
  3942. <p class="hangnum"><a name="para1179"></a><span class="paranum">1179</span>.</p>
  3943. <p class="gatha1"> Lakkhaṇaṃ pana paññāya, lakkhaṇaññūhi dīpitaṃ;</p>
  3944. <p class="gathalast">Sammohanandhakārassa, viddhaṃsanarasā matā.</p>
  3945. <p class="hangnum"><a name="para1180"></a><span class="paranum">1180</span>.</p>
  3946. <p class="gatha1"> Asammohapaccupaṭṭhānā<a name="M0.0154"></a>, samādhāsannakāraṇā;</p>
  3947. <p class="gathalast">Evamettha ca viññeyyā, paññāya lakkhaṇādikā.</p>
  3948. <p class="bodytext"><span class="bld">Katidhā</span>ti <a name="V0.0148"></a> ettha –</p>
  3949. <p class="hangnum"><a name="para1181"></a><span class="paranum">1181</span>.</p>
  3950. <p class="gatha1"> Lakkhaṇene<span class="bld">kadhā</span> vuttā,</p>
  3951. <p class="gatha2">Lokikālokikā <span class="bld">dvidhā</span>;</p>
  3952. <p class="gatha3">Lokiyenettha maggena,</p>
  3953. <p class="gathalast">Yuttā sā lokikā siyā.</p>
  3954. <p class="hangnum"><a name="para1182"></a><span class="paranum">1182</span>.</p>
  3955. <p class="gatha1"> Lokuttarena <a name="P0.0113"></a> maggena, yuttā lokuttarā matā;</p>
  3956. <p class="gathalast"><span class="bld">Tividhā</span>pi siyā paññā, cintāsutamayādito.</p>
  3957. <p class="hangnum"><a name="para1183"></a><span class="paranum">1183</span>.</p>
  3958. <p class="gatha1"> Tatthattanova cintāya, nipphannattāti tassa sā;</p>
  3959. <p class="gathalast">Hoti cintāmayā paññā, bhūripaññena desitā.</p>
  3960. <p class="hangnum"><a name="para1184"></a><span class="paranum">1184</span>.</p>
  3961. <p class="gatha1"> Parato pana sutvāna, laddhā paññā ayaṃ idha;</p>
  3962. <p class="gathalast">Suteneva ca nipphannā, paññā sutamayā matā.</p>
  3963. <p class="hangnum"><a name="para1185"></a><span class="paranum">1185</span>.</p>
  3964. <p class="gatha1"> Yathā vāpi tathā cettha, bhāvanāya vasena tu;</p>
  3965. <p class="gathalast">Nipphannā appanāpattā, paññā sā bhāvanāmayā.</p>
  3966. <p class="hangnum"><a name="para1186"></a><span class="paranum">1186</span>.</p>
  3967. <p class="gatha1"> Paṭisambhidācatukkassa, vasena <span class="bld">catudhā</span> siyā;</p>
  3968. <p class="gathalast">Atthadhammaniruttīsu, ñāṇaṃ ñāṇesu tīsupi.</p>
  3969. <p class="hangnum"><a name="para1187"></a><span class="paranum">1187</span>.</p>
  3970. <p class="gatha1"> Yaṃ kiñci paccayuppannaṃ, vipākā ca kriyā tathā;</p>
  3971. <p class="gathalast">Nibbānaṃ bhāsitattho ca, pañcete atthasaññitā.</p>
  3972. <p class="hangnum"><a name="para1188"></a><span class="paranum">1188</span>.</p>
  3973. <p class="gatha1"> Phalanibbattako hetu, ariyamaggo ca bhāsitaṃ;</p>
  3974. <p class="gathalast">Kusalākusalañceti, pañcete dhammasaññitā.</p>
  3975. <p class="hangnum"><a name="para1189"></a><span class="paranum">1189</span>.</p>
  3976. <p class="gatha1"> Tasmiṃ atthe ca dhamme ca, yā sabhāvanirutti tu;</p>
  3977. <p class="gathalast">Niruttīti ca niddiṭṭhā, niruttikusalena sā.</p>
  3978. <p class="hangnum"><a name="para1190"></a><span class="paranum">1190</span>.</p>
  3979. <p class="gatha1"> Ñāṇaṃ ārammaṇaṃ katvā, tividhaṃ paccavekkhato;</p>
  3980. <p class="gathalast">Tesu ñāṇesu yaṃ ñāṇaṃ, paṭibhānanti taṃ mataṃ.</p>
  3981. <p class="hangnum"><a name="para1191"></a><span class="paranum">1191</span>.</p>
  3982. <p class="gatha1"> Pariyattiparipucchāhi<a name="M0.0155"></a><a name="V0.0149"></a>, savanādhigamehi ca;</p>
  3983. <p class="gathalast">Pubbayogena gacchanti, pabhedaṃ paṭisambhidā.</p>
  3984. <p class="bodytext"><span class="bld">Kathaṃ bhāvetabbā</span>ti ettha –</p>
  3985. <p class="hangnum"><a name="para1192"></a><span class="paranum">1192</span>.</p>
  3986. <p class="gatha1"> Khandhādīsu hi dhammesu, bhūmibhūtesu yoginā;</p>
  3987. <p class="gathalast">Uggahādivasenettha, katvā paricayaṃ pana.</p>
  3988. <p class="hangnum"><a name="para1193"></a><span class="paranum">1193</span>.</p>
  3989. <p class="gatha1"> <span class="bld">Sīlaṃ cittavisuddhi</span>ñca, sampādetvā tato paraṃ;</p>
  3990. <p class="gathalast">Diṭṭhisuddhādayo pañca, sampādentena suddhiyā.</p>
  3991. <p class="hangnum"><a name="para1194"></a><span class="paranum">1194</span>.</p>
  3992. <p class="gatha1"> Tāya paññāya yuttena, bhītena jananādito;</p>
  3993. <p class="gathalast">Bhāvetabbā bhavābhāvaṃ, patthayantena bhikkhunā.</p>
  3994. <p class="hangnum"><a name="para1195"></a><span class="paranum">1195</span>.</p>
  3995. <p class="gatha1"> Rūpañca vedanā saññā, saṅkhārā ceva sabbaso;</p>
  3996. <p class="gathalast">Viññāṇañceti pañcete, khandhā sambuddhadesitā.</p>
  3997. <p class="hangnum"><a name="para1196"></a><span class="paranum">1196</span>.</p>
  3998. <p class="gatha1"> Tattha yaṃ kiñci rūpaṃ taṃ, atītānāgatādikaṃ;</p>
  3999. <p class="gathalast">Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, sukhumoḷārikampi vā.</p>
  4000. <p class="hangnum"><a name="para1197"></a><span class="paranum">1197</span>.</p>
  4001. <p class="gatha1"> Hīnaṃ vāpi paṇītaṃ vā, yaṃ dūre yañca santike;</p>
  4002. <p class="gathalast">Sabbaṃ tamekato katvā, <span class="bld">rūpakkhandho</span>ti vuccati.</p>
  4003. <p class="hangnum"><a name="para1198"></a><span class="paranum">1198</span>.</p>
  4004. <p class="gatha1"> Itaresupi yaṃ kiñci, taṃ vedayitalakkhaṇaṃ;</p>
  4005. <p class="gathalast">Sabbaṃ tamekato katvā, <span class="bld">vedanākkhandhatā</span> katā.</p>
  4006. <p class="hangnum"><a name="para1199"></a><span class="paranum">1199</span>.</p>
  4007. <p class="gatha1"> Cittajaṃ <a name="P0.0114"></a> pana yaṃ kiñci, taṃ sañjānanalakkhaṇaṃ;</p>
  4008. <p class="gathalast">Sabbaṃ tamekato katvā, <span class="bld">saññākkhandho</span>ti vuccati.</p>
  4009. <p class="hangnum"><a name="para1200"></a><span class="paranum">1200</span>.</p>
  4010. <p class="gatha1"> Yaṃ kiñci cittasambhūtaṃ, abhisaṅkhāralakkhaṇaṃ;</p>
  4011. <p class="gathalast">Sabbaṃ tamekato katvā, <span class="bld">saṅkhārakkhandhatā</span> katā.</p>
  4012. <p class="hangnum"><a name="para1201"></a><span class="paranum">1201</span>.</p>
  4013. <p class="gatha1"> Tattha cittaṃ tu yaṃ kiñci, taṃ vijānanalakkhaṇaṃ;</p>
  4014. <p class="gathalast">Sabbaṃ tamekato katvā, <span class="bld">viññāṇakkhandhatā</span> katā.</p>
  4015. <p class="hangnum"><a name="para1202"></a><span class="paranum">1202</span>.</p>
  4016. <p class="gatha1"> Cattāro <a name="V0.0150"></a> ca mahābhūtā, upādā catuvīsati;</p>
  4017. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsatidhā cetaṃ, rūpaṃ rūpanti gaṇhati.</p>
  4018. <p class="hangnum"><a name="para1203"></a><span class="paranum">1203</span>.</p>
  4019. <p class="gatha1"> Ekāsītiyā <a name="M0.0156"></a> cittena, saṃyuttā vedanādayo;</p>
  4020. <p class="gathalast">Vedanāsaññāsaṅkhāra-viññāṇakkhandhasaññitā.</p>
  4021. <p class="hangnum"><a name="para1204"></a><span class="paranum">1204</span>.</p>
  4022. <p class="gatha1"> Cattārorūpino khandhe, nāmanti parigaṇhati;</p>
  4023. <p class="gathalast">Rūpakkhandho bhave rūpaṃ, nāmakkhandhā arūpino.</p>
  4024. <p class="hangnum"><a name="para1205"></a><span class="paranum">1205</span>.</p>
  4025. <p class="gatha1"> Ruppanalakkhaṇaṃ rūpaṃ, nāmaṃ namanalakkhaṇaṃ;</p>
  4026. <p class="gathalast">Iti saṅkhepato nāma-rūpaṃ so parigaṇhati.</p>
  4027. <p class="hangnum"><a name="para1206"></a><span class="paranum">1206</span>.</p>
  4028. <p class="gatha1"> Phālento viya tālassa, kandaṃ tu yamakaṃ dvidhā;</p>
  4029. <p class="gathalast">Vavatthapeti nāmañca, rūpañcāti dvidhā pana.</p>
  4030. <p class="hangnum"><a name="para1207"></a><span class="paranum">1207</span>.</p>
  4031. <p class="gatha1"> Nāmato rūpato añño,</p>
  4032. <p class="gatha2">Satto vā puggalopi vā;</p>
  4033. <p class="gatha3">Attā vā koci natthīti,</p>
  4034. <p class="gathalast">Niṭṭhaṃ gacchati sabbadā.</p>
  4035. <p class="hangnum"><a name="para1208"></a><span class="paranum">1208</span>.</p>
  4036. <p class="gatha1"> Evaṃ vavatthapetvā so, nāmarūpaṃ sabhāvato;</p>
  4037. <p class="gathalast">Sattasammohaghātatthaṃ, bahusuttavasenidha.</p>
  4038. <p class="hangnum"><a name="para1209"></a><span class="paranum">1209</span>.</p>
  4039. <p class="gatha1"> Nāmarūpamattaññeva, natthi kocidha puggalo;</p>
  4040. <p class="gathalast">Evamettha paṇḍito poso, vavatthapeti taṃ pana.</p>
  4041. <p class="bodytext">Vuttaṃ hetaṃ –</p>
  4042. <p class="hangnum"><a name="para1210"></a><span class="paranum">1210</span>.</p>
  4043. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi aṅgasambhārā,</p>
  4044. <p class="gatha3">Hoti saddo ratho iti;</p>
  4045. <p class="gatha3">Evaṃ khandhesu santesu,</p>
  4046. <p class="gathalast">Hoti sattoti sammutī’’ti.</p>
  4047. <p class="hangnum"><a name="para1211"></a><span class="paranum">1211</span>.</p>
  4048. <p class="gatha1"> Yathāpi <a name="V0.0151"></a> dāruyantampi, nijjīvañca nirīhakaṃ;</p>
  4049. <p class="gathalast">Dārurajjusamāyoge, taṃ gacchatipi tiṭṭhati.</p>
  4050. <p class="hangnum"><a name="para1212"></a><span class="paranum">1212</span>.</p>
  4051. <p class="gatha1"> Tathedaṃ nāmarūpampi, nijjīvañca nirīhakaṃ;</p>
  4052. <p class="gathalast">Aññamaññasamāyoge, taṃ gacchatipi tiṭṭhati.</p>
  4053. <p class="bodytext">Tenāhu porāṇā –</p>
  4054. <p class="hangnum"><a name="para1213"></a><span class="paranum">1213</span>.</p>
  4055. <p class="gatha1"> ‘‘Nāmañca <a name="M0.0157"></a> rūpañca idhatthi saccato,</p>
  4056. <p class="gatha2">Na hettha satto manujo ca vijjati;</p>
  4057. <p class="gatha3">Suññaṃ idaṃ yantamivābhisaṅkhataṃ,</p>
  4058. <p class="gathalast">Dukkhassa puñjo tiṇakaṭṭhasādiso’’ti.</p>
  4059. <p class="hangnum"><a name="para1214"></a><span class="paranum">1214</span>.</p>
  4060. <p class="gatha1"> Aññamaññūpanissāya<a name="P0.0115"></a>, daṇḍakesu ṭhitesu hi;</p>
  4061. <p class="gathalast">Ekasmiṃ patamāne tu, tatheva patatītaro.</p>
  4062. <p class="bodytext">Tenāhu porāṇā –</p>
  4063. <p class="hangnum"><a name="para1215"></a><span class="paranum">1215</span>.</p>
  4064. <p class="gatha1"> ‘‘Yamakaṃ nāmarūpañca, ubho aññoññanissitā;</p>
  4065. <p class="gathalast">Ekasmiṃ bhijjamānasmiṃ, ubho bhijjanti paccayā’’ti.</p>
  4066. <p class="hangnum"><a name="para1216"></a><span class="paranum">1216</span>.</p>
  4067. <p class="gatha1"> Utinnaṃ nāmarūpānaṃ, nāmaṃ nittejamettha taṃ;</p>
  4068. <p class="gathalast">Sakeneva hi tejena, na sakkoti pavattituṃ.</p>
  4069. <p class="hangnum"><a name="para1217"></a><span class="paranum">1217</span>.</p>
  4070. <p class="gatha1"> Na byāharati no seti, na tiṭṭhati na gacchati;</p>
  4071. <p class="gathalast">Na bhedeti na coreti, na bhuñjati na khādati.</p>
  4072. <p class="hangnum"><a name="para1218"></a><span class="paranum">1218</span>.</p>
  4073. <p class="gatha1"> Tathā rūpampi nittejaṃ, vinā nāmañca sabbathā;</p>
  4074. <p class="gathalast">Sakeneva hi tejena, na sakkoti pavattituṃ.</p>
  4075. <p class="hangnum"><a name="para1219"></a><span class="paranum">1219</span>.</p>
  4076. <p class="gatha1"> Bhuñjāmīti pivāmīti, khādāmīti tatheva ca;</p>
  4077. <p class="gathalast">Rodāmīti hasāmīti, rūpassetaṃ na vijjati.</p>
  4078. <p class="hangnum"><a name="para1220"></a><span class="paranum">1220</span>.</p>
  4079. <p class="gatha1"> Nāmaṃ <a name="V0.0152"></a> nissāya rūpaṃ tu, rūpaṃ nissāya nāmakaṃ;</p>
  4080. <p class="gathalast">Pavattati sadā sabbaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.</p>
  4081. <p class="hangnum"><a name="para1221"></a><span class="paranum">1221</span>.</p>
  4082. <p class="gatha1"> Imassa pana atthassa, āvibhāvatthameva ca;</p>
  4083. <p class="gathalast">Jaccandhapīṭhasappīnaṃ, vattabbā upamā idha.</p>
  4084. <p class="hangnum"><a name="para1222"></a><span class="paranum">1222</span>.</p>
  4085. <p class="gatha1"> Yathā hi nāvaṃ nissāya, manussā yanti aṇṇave;</p>
  4086. <p class="gathalast">Evaṃ rūpampi nissāya, nāmakāyo pavattati.</p>
  4087. <p class="hangnum"><a name="para1223"></a><span class="paranum">1223</span>.</p>
  4088. <p class="gatha1"> Yathā <a name="M0.0158"></a> manusse nissāya, nāvā gacchati aṇṇave;</p>
  4089. <p class="gathalast">Evaṃ nāmampi nissāya, rūpakāyo pavattati.</p>
  4090. <p class="hangnum"><a name="para1224"></a><span class="paranum">1224</span>.</p>
  4091. <p class="gatha1"> Sattasaññaṃ vinodetvā, nāmarūpassa sabbathā;</p>
  4092. <p class="gathalast">Yāthāvadassanaṃ etaṃ, <span class="bld">‘‘diṭṭhisuddhī’’</span>ti vuccati.</p>
  4093. <p class="hangnum"><a name="para1225"></a><span class="paranum">1225</span>.</p>
  4094. <p class="gatha1"> Parimuccitukāmo ca, dukkhato jātiādito;</p>
  4095. <p class="gathalast">Antadvayaṃ vivajjetvā, bhāvaye pana paṇḍito.</p>
  4096. <p class="hangnum"><a name="para1226"></a><span class="paranum">1226</span>.</p>
  4097. <p class="gatha1"> Diṭṭhivisuddhimimaṃ parisuddhaṃ,</p>
  4098. <p class="gatha2">Suṭṭhutaraṃ tu karoti naro yo;</p>
  4099. <p class="gatha3">Diṭṭhigatāni malāni asesaṃ,</p>
  4100. <p class="gathalast">Nāsamupenti hi tassa narassa.</p>
  4101. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre diṭṭhivisuddhiniddeso nāma</p>
  4102. <p class="centered">Aṭṭhārasamo paricchedo.</p>
  4103. <p class="chapter">19. Ekūnavīsatimo paricchedo</p>
  4104. <p class="subhead">Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso</p>
  4105. <p class="hangnum"><a name="para1227"></a><span class="paranum">1227</span>.</p>
  4106. <p class="gatha1"> Etassa <a name="P0.0116"></a><a name="V0.0153"></a> nāmarūpassa, jānitvā hetupaccaye;</p>
  4107. <p class="gathalast">Kaṅkhā tīsu panaddhāsu, vitaritvā ṭhitaṃ pana.</p>
  4108. <p class="hangnum"><a name="para1228"></a><span class="paranum">1228</span>.</p>
  4109. <p class="gatha1"> Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, ñāṇaṃ taṃ samudīritaṃ;</p>
  4110. <p class="gathalast">Taṃ sampādetukāmena, atthakāmena bhikkhunā.</p>
  4111. <p class="hangnum"><a name="para1229"></a><span class="paranum">1229</span>.</p>
  4112. <p class="gatha1"> Nāmarūpassa ko hetu, konu vā paccayo bhave;</p>
  4113. <p class="gathalast">Āvajjitvā tamiccevaṃ, rūpakāyassa tāvade.</p>
  4114. <p class="hangnum"><a name="para1230"></a><span class="paranum">1230</span>.</p>
  4115. <p class="gatha1"> Kesā lomā nakhā dantā, taco maṃsaṃ nahāru ca;</p>
  4116. <p class="gathalast">Aṭṭhimiñjañca vakkañca, hadayaṃ yakanampi ca.</p>
  4117. <p class="hangnum"><a name="para1231"></a><span class="paranum">1231</span>.</p>
  4118. <p class="gatha1"> Iccevamādibāttiṃsa-koṭṭhāsapaccayassa hi;</p>
  4119. <p class="gathalast">Pariggaṇhati kāyassa, manasā hetupaccaye.</p>
  4120. <p class="hangnum"><a name="para1232"></a><span class="paranum">1232</span>.</p>
  4121. <p class="gatha1"> Avijjā <a name="M0.0159"></a> taṇhupādānaṃ, kammaṃ hetu catubbidho;</p>
  4122. <p class="gathalast">Etassa rūpakāyassa, āhāro paccayo mato.</p>
  4123. <p class="hangnum"><a name="para1233"></a><span class="paranum">1233</span>.</p>
  4124. <p class="gatha1"> Janako hetu akkhāto,</p>
  4125. <p class="gatha2">Paccayo anupālako;</p>
  4126. <p class="gatha3">Hetvaṅkurassa bījaṃ tu,</p>
  4127. <p class="gathalast">Paccayā pathavādayo.</p>
  4128. <p class="hangnum"><a name="para1234"></a><span class="paranum">1234</span>.</p>
  4129. <p class="gatha1"> Itime pañca dhammā hi, hetupaccayataṃ gatā;</p>
  4130. <p class="gathalast">Avijjādayo tayo tattha, mātāva upanissayā.</p>
  4131. <p class="hangnum"><a name="para1235"></a><span class="paranum">1235</span>.</p>
  4132. <p class="gatha1"> Janakaṃ pana kammaṃ tu, puttassa hi pitā viya;</p>
  4133. <p class="gathalast">Dhātī viya kumārassa, āhāro dhārako bhave.</p>
  4134. <p class="hangnum"><a name="para1236"></a><span class="paranum">1236</span>.</p>
  4135. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0154"></a> rūpakāyassa, so paccayapariggahaṃ;</p>
  4136. <p class="gathalast">Katvā punapi ‘‘cakkhuñca, rūpamālokameva ca.</p>
  4137. <p class="hangnum"><a name="para1237"></a><span class="paranum">1237</span>.</p>
  4138. <p class="gatha1"> Paṭicca cakkhuviññāṇaṃ, hoti’’iccevamādinā;</p>
  4139. <p class="gathalast">Nayena nāmakāyassa, paccayaṃ parigaṇhati.</p>
  4140. <p class="hangnum"><a name="para1238"></a><span class="paranum">1238</span>.</p>
  4141. <p class="gatha1"> So evaṃ nāmarūpassa, vuttiṃ disvāna paccayā;</p>
  4142. <p class="gathalast">Yathā etarahidaṃ tu, atītepi tathevidaṃ.</p>
  4143. <p class="hangnum"><a name="para1239"></a><span class="paranum">1239</span>.</p>
  4144. <p class="gatha1"> Paccayā ca pavattittha, tathevānāgatepi ca;</p>
  4145. <p class="gathalast">Pavattissati addhāsu, tīsvevaṃ anupassati.</p>
  4146. <p class="hangnum"><a name="para1240"></a><span class="paranum">1240</span>.</p>
  4147. <p class="gatha1"> Tassevaṃ <a name="P0.0117"></a> passato yā sā, pubbante pañcadhā tathā;</p>
  4148. <p class="gathalast">Aparante siyā kaṅkhā, pañcadhā samudīritā.</p>
  4149. <p class="hangnum"><a name="para1241"></a><span class="paranum">1241</span>.</p>
  4150. <p class="gatha1"> Paccuppannepi addhāne, chabbidhā parikittitā;</p>
  4151. <p class="gathalast">Sabbā cānavasesāva, yogino sā pahiyyati.</p>
  4152. <p class="hangnum"><a name="para1242"></a><span class="paranum">1242</span>.</p>
  4153. <p class="gatha1"> Eko kammavipākānaṃ, vasenāpi ca paṇḍito;</p>
  4154. <p class="gathalast">Etassa nāmarūpassa, paccayaṃ parigaṇhati.</p>
  4155. <p class="hangnum"><a name="para1243"></a><span class="paranum">1243</span>.</p>
  4156. <p class="gatha1"> Kammaṃ catubbidhaṃ diṭṭha-dhammavedaniyaṃ tathā;</p>
  4157. <p class="gathalast">Upapajjāparāpariyā-hosikammavasā pana.</p>
  4158. <p class="bodytext">Tattha <a name="M0.0160"></a> ekajavanavīthiyaṃ sattasu cittesu kusalā vā akusalā vā paṭhamajavanacetanā <span class="bld">diṭṭhadhammavedanīyakammaṃ</span> nāma. Taṃ imasmiṃyeva attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ pana ‘‘ahosikammaṃ nāhosi kammavipāko, na bhavissati kammavipāko, natthi kammavipāko’’ti imassa tikassa vasena ahosikammaṃ nāma hoti. Atthasādhikā pana sattamajavanacetanā <span class="bld">upapajjavedanīyakammaṃ</span> nāma. Tamanantare attabhāve vipākaṃ deti, tathā asakkontaṃ vuttanayena ahosikammaṃ nāma hoti. Ubhinnamantare pañcajavanacetanā <span class="bld">aparāpariyavedanīyakammaṃ</span> nāma. Tamanāgate yadā okāsaṃ labhati, tadā vipākaṃ deti, sati saṃsārappavattiyā ahosikammaṃ nāma na hoti.</p>
  4159. <p class="hangnum"><a name="para1244"></a><span class="paranum">1244</span>.</p>
  4160. <p class="gatha1"> Aparaṃ <a name="V0.0155"></a> catubbidhaṃ kammaṃ, garukaṃ bahulampi ca;</p>
  4161. <p class="gathalast">Āsannañca kaṭattā ca, kammanti samudīritaṃ.</p>
  4162. <p class="hangnum"><a name="para1245"></a><span class="paranum">1245</span>.</p>
  4163. <p class="gatha1"> Aññaṃ catubbidhaṃ kammaṃ, janakaṃ upathambhakaṃ;</p>
  4164. <p class="gathalast">Tathūpapīḷakaṃ kamma-mupaghātakameva ca.</p>
  4165. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">janakaṃ</span> nāma kusalaṃ vā akusalaṃ vā kammaṃ paṭisandhiyampi pavattepi rūpārūpavipākakkhandhe janeti. <span class="bld">Upatthambhakaṃ</span> pana vipākaṃ janetuṃ na sakkoti, aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ upatthambheti, addhānaṃ pavatteti. <span class="bld">Upapīḷakaṃ</span> pana aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjanakasukhadukkhaṃ pīḷeti bādhati, addhānaṃ pavattituṃ na deti. <span class="bld">Upaghātakaṃ</span> pana sayaṃ kusalampi akusalampi samānaṃ <a name="P0.0118"></a> aññaṃ dubbalakammaṃ ghātetvā tassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ pana kammena okāse kate taṃvipākamuppannaṃ nāma hoti. Iti imaṃ dvādasavidhaṃ kammaṃ kammavaṭṭe pakkhipitvā <a name="M0.0161"></a> evameko kammavipākavasena nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti.</p>
  4166. <p class="bodytext">Iti evaṃ kammavipākavaṭṭavasena nāmarūpassa pavattiṃ disvā ‘‘yathā idaṃ etarahi, evamatītepi addhāne kammavipākavasena paccayato pavattittha, anāgatepi pavattissatī’’ti iti kammañceva vipāko cāti kammavipākavasena loko pavattatīti taṃ samanupassati. Tassevaṃ samanupassato sabbā soḷasavidhā kaṅkhā pahiyyati.</p>
  4167. <p class="hangnum"><a name="para1246"></a><span class="paranum">1246</span>.</p>
  4168. <p class="gatha1"> Hetuphalassa sambandhavaseneva pavattati;</p>
  4169. <p class="gathalast">Kevalaṃ nāmarūpanti, sammā samanupassati.</p>
  4170. <p class="hangnum"><a name="para1247"></a><span class="paranum">1247</span>.</p>
  4171. <p class="gatha1"> Evaṃ kāraṇato uddhaṃ, kāraṇaṃ na ca passati;</p>
  4172. <p class="gathalast">Pākapavattito uddhaṃ, na pākapaṭivedakaṃ.</p>
  4173. <p class="bodytext">Tenāhu porāṇā –</p>
  4174. <p class="hangnum"><a name="para1248"></a><span class="paranum">1248</span>.</p>
  4175. <p class="gatha1"> ‘‘Kammassa kārako natthi, vipākassa ca vedako;</p>
  4176. <p class="gathalast">Suddhadhammā pavattanti, evetaṃ sammadassanaṃ.</p>
  4177. <p class="hangnum"><a name="para1249"></a><span class="paranum">1249</span>.</p>
  4178. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="V0.0156"></a> kamme vipāke ca, vattamāne sahetuke;</p>
  4179. <p class="gathalast">Bījarukkhādikānaṃva, pubbā koṭi na nāyati.</p>
  4180. <p class="hangnum"><a name="para1250"></a><span class="paranum">1250</span>.</p>
  4181. <p class="gatha1"> Anāgatepi saṃsāre, appavatti na dissati;</p>
  4182. <p class="gathalast">Etamatthamanaññāya, titthiyā asayaṃvasī.</p>
  4183. <p class="hangnum"><a name="para1251"></a><span class="paranum">1251</span>.</p>
  4184. <p class="gatha1"> Sattasaññaṃ gahetvāna, sassatucchedadassino;</p>
  4185. <p class="gathalast">Dvāsaṭṭhidiṭṭhiṃ gaṇhanti, aññamaññavirodhino.</p>
  4186. <p class="hangnum"><a name="para1252"></a><span class="paranum">1252</span>.</p>
  4187. <p class="gatha1"> Diṭṭhibandhanabaddhā te, taṇhāsotena vuyhare;</p>
  4188. <p class="gathalast">Taṇhāsotena vuyhantā, na te dukkhā pamuccare.</p>
  4189. <p class="hangnum"><a name="para1253"></a><span class="paranum">1253</span>.</p>
  4190. <p class="gatha1"> Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako;</p>
  4191. <p class="gathalast">Gambhīraṃ nipuṇaṃ suññaṃ, paccayaṃ paṭivijjhati.</p>
  4192. <p class="hangnum"><a name="para1254"></a><span class="paranum">1254</span>.</p>
  4193. <p class="gatha1"> Kammaṃ <a name="M0.0162"></a> natthi vipākamhi, pāko kamme na vijjati;</p>
  4194. <p class="gathalast">Aññamaññaṃ ubho suññā, na ca kammaṃ vinā phalaṃ.</p>
  4195. <p class="hangnum"><a name="para1255"></a><span class="paranum">1255</span>.</p>
  4196. <p class="gatha1"> Yathā na sūriye aggi, na maṇimhi na gomaye;</p>
  4197. <p class="gathalast">Na tesaṃ bahi so atthi, sambhārehi ca jāyati.</p>
  4198. <p class="hangnum"><a name="para1256"></a><span class="paranum">1256</span>.</p>
  4199. <p class="gatha1"> Tathā na anto kammassa, vipāko upalabbhati;</p>
  4200. <p class="gathalast">Bahiddhāpi na kammassa, na kammaṃ tattha vijjati.</p>
  4201. <p class="hangnum"><a name="para1257"></a><span class="paranum">1257</span>.</p>
  4202. <p class="gatha1"> Phalena <a name="P0.0119"></a> suññaṃ taṃ kammaṃ, phalaṃ kamme na vijjati;</p>
  4203. <p class="gathalast">Kammañca kho upādāya, tato nibbattate phalaṃ.</p>
  4204. <p class="hangnum"><a name="para1258"></a><span class="paranum">1258</span>.</p>
  4205. <p class="gatha1"> Na hettha devo brahmā vā,</p>
  4206. <p class="gatha2">Saṃsārassatthi kārako;</p>
  4207. <p class="gatha3">Suddhadhammā pavattanti,</p>
  4208. <p class="gathalast">Hetusambhārapaccayā’’ti.</p>
  4209. <p class="hangnum"><a name="para1259"></a><span class="paranum">1259</span>.</p>
  4210. <p class="gatha1"> Evaṃ nānappakārehi, nāmarūpassa paccayaṃ;</p>
  4211. <p class="gathalast">Pariggahetvā addhāsu, taritvā kaṅkhamuṭṭhitaṃ.</p>
  4212. <p class="hangnum"><a name="para1260"></a><span class="paranum">1260</span>.</p>
  4213. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kaṅkhāvitaraṇaṃ</span> <a name="V0.0157"></a> nāma, ñāṇaṃ taṃ samudīritaṃ;</p>
  4214. <p class="gathalast">Dhammaṭṭhiti yathābhūtaṃ, taṃ sammādassanantipi.</p>
  4215. <p class="hangnum"><a name="para1261"></a><span class="paranum">1261</span>.</p>
  4216. <p class="gatha1"> Iminā pana ñāṇena,</p>
  4217. <p class="gatha2">Saṃyutto buddhasāsane;</p>
  4218. <p class="gatha3">Hoti laddhapatiṭṭhova,</p>
  4219. <p class="gathalast">Sotāpanno hi cūḷako.</p>
  4220. <p class="hangnum"><a name="para1262"></a><span class="paranum">1262</span>.</p>
  4221. <p class="gatha1"> Tasmā sapañño pana atthakāmo,</p>
  4222. <p class="gatha2">Yo nāmarūpassa hetupaccayāni;</p>
  4223. <p class="gatha3">Pariggahaṃ sādhu karoti dhīro,</p>
  4224. <p class="gathalast">Khippaṃ sa nibbānapuraṃ upeti.</p>
  4225. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso nāma</p>
  4226. <p class="centered">Ekūnavīsatimo paricchedo.</p>
  4227. <p class="chapter">20. Vīsatimo paricchedo</p>
  4228. <p class="subhead">Maggāmaggañāṇadassanavisuddhiniddeso</p>
  4229. <p class="hangnum"><a name="para1263"></a><span class="paranum">1263</span>.</p>
  4230. <p class="gatha1"> Kalāpasammasaneneva<a name="M0.0163"></a><a name="P0.0120"></a>,</p>
  4231. <p class="gatha2">Yogo karaṇiyo siyā;</p>
  4232. <p class="gatha3">Maggāmagge tu ñāṇaṃ ta-</p>
  4233. <p class="gathalast">Madhigantuṃ panicchatā.</p>
  4234. <p class="hangnum"><a name="para1264"></a><span class="paranum">1264</span>.</p>
  4235. <p class="gatha1"> Paccuppannassa dhammassa, nibbatti udayo mato;</p>
  4236. <p class="gathalast">Vayo vipariṇāmoti, tasseva samudīritā.</p>
  4237. <p class="hangnum"><a name="para1265"></a><span class="paranum">1265</span>.</p>
  4238. <p class="gatha1"> Anupassanāpi <a name="V0.0158"></a> ñāṇanti, varañāṇena desitaṃ;</p>
  4239. <p class="gathalast">So panevaṃ pajānāti, yogāvacaramāṇavo.</p>
  4240. <p class="hangnum"><a name="para1266"></a><span class="paranum">1266</span>.</p>
  4241. <p class="gatha1"> Imassa nāmarūpassa, pubbe uppattito pana;</p>
  4242. <p class="gathalast">Nicayo rāsi vā natthi, tathā uppajjatopi ca.</p>
  4243. <p class="hangnum"><a name="para1267"></a><span class="paranum">1267</span>.</p>
  4244. <p class="gatha1"> Rāsito nicayā vāpi, natthi āgamananti ca;</p>
  4245. <p class="gathalast">Tathā nirujjhamānassa, na disāgamananti ca.</p>
  4246. <p class="hangnum"><a name="para1268"></a><span class="paranum">1268</span>.</p>
  4247. <p class="gatha1"> Niruddhassāpi ekasmiṃ, ṭhāne natthi cayoti ca;</p>
  4248. <p class="gathalast">Ettha vīṇūpamā vuttā, etassatthassa dīpane.</p>
  4249. <p class="hangnum"><a name="para1269"></a><span class="paranum">1269</span>.</p>
  4250. <p class="gatha1"> Udabbayamanakkāramevaṃ saṅkhepato pana;</p>
  4251. <p class="gathalast">Katvā tasseva ñāṇassa, vibhaṅgassa vasena tu.</p>
  4252. <p class="hangnum"><a name="para1270"></a><span class="paranum">1270</span>.</p>
  4253. <p class="gatha1"> ‘‘Avijjāsamudayā rūpasamudayo’’ti hi ādinā;</p>
  4254. <p class="gathalast">Nayenekekakhandhassa, udayabbayadassane.</p>
  4255. <p class="hangnum"><a name="para1271"></a><span class="paranum">1271</span>.</p>
  4256. <p class="gatha1"> Dasa dasāti katvāna, vuttā paññāsalakkhaṇā;</p>
  4257. <p class="gathalast">Tesaṃ pana vasenāpi, dhamme samanupassati.</p>
  4258. <p class="hangnum"><a name="para1272"></a><span class="paranum">1272</span>.</p>
  4259. <p class="gatha1"> Evaṃ rūpudayo hoti, evamassa vayo iti;</p>
  4260. <p class="gathalast">Udeti evaṃ rūpampi, evaṃ rūpaṃ tu veti ca.</p>
  4261. <p class="hangnum"><a name="para1273"></a><span class="paranum">1273</span>.</p>
  4262. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="M0.0164"></a> paccayatopettha, khaṇato udayabbayaṃ;</p>
  4263. <p class="gathalast">Passato sabbadhammā ca, pākaṭā honti tassa te.</p>
  4264. <p class="hangnum"><a name="para1274"></a><span class="paranum">1274</span>.</p>
  4265. <p class="gatha1"> Udake daṇḍarājīva, āraggeriva sāsapo;</p>
  4266. <p class="gathalast">Vijjuppādāva dhammā te, parittaṭṭhāyino siyuṃ.</p>
  4267. <p class="hangnum"><a name="para1275"></a><span class="paranum">1275</span>.</p>
  4268. <p class="gatha1"> Kadalīsupinālātacakkamāyupamā ime;</p>
  4269. <p class="gathalast">Asārā pana nissārā, hutvā khāyanti yogino.</p>
  4270. <p class="hangnum"><a name="para1276"></a><span class="paranum">1276</span>.</p>
  4271. <p class="gatha1"> Evamettāvatā <a name="P0.0121"></a> tena, udayabbayadassanaṃ;</p>
  4272. <p class="gathalast">Lakkhaṇāni ca paññāsa, paṭivijjha ṭhitaṃ pana.</p>
  4273. <p class="hangnum"><a name="para1277"></a><span class="paranum">1277</span>.</p>
  4274. <p class="gatha1"> Ñāṇaṃ <a name="V0.0159"></a> adhigataṃ hoti, taruṇaṃ paṭhamaṃ pana;</p>
  4275. <p class="gathalast">Yassa cādhigamā yogī, hotāraddhavipassako.</p>
  4276. <p class="hangnum"><a name="para1278"></a><span class="paranum">1278</span>.</p>
  4277. <p class="gatha1"> Vipassanāya hetāya,</p>
  4278. <p class="gatha2">Karuṇāyātha yogino;</p>
  4279. <p class="gatha3">Vipassakassa jāyante,</p>
  4280. <p class="gathalast">Upaklesā dasevime.</p>
  4281. <p class="hangnum"><a name="para1279"></a><span class="paranum">1279</span>.</p>
  4282. <p class="gatha1"> Obhāso pīti passaddhi, ñāṇaṃ saddhā satī sukhaṃ;</p>
  4283. <p class="gathalast">Upekkhā vīriyaṃ nikantīti, upaklesā dasevime.</p>
  4284. <p class="hangnum"><a name="para1280"></a><span class="paranum">1280</span>.</p>
  4285. <p class="gatha1"> Sampattapaṭivedhassa, sotāpannādinopi ca;</p>
  4286. <p class="gathalast">Tathā vippaṭipannassa, upaklesā na jāyare.</p>
  4287. <p class="hangnum"><a name="para1281"></a><span class="paranum">1281</span>.</p>
  4288. <p class="gatha1"> Sammāva paṭipannassa, yuttayogassa bhikkhuno;</p>
  4289. <p class="gathalast">Sadā vipassakasseva, uppajjanti kirassu te.</p>
  4290. <p class="hangnum"><a name="para1282"></a><span class="paranum">1282</span>.</p>
  4291. <p class="gatha1"> Vipassanāya obhāso, <span class="bld">obhāso</span>ti pavuccati;</p>
  4292. <p class="gathalast">Tasmiṃ pana samuppanne, yogāvacarabhikkhu so.</p>
  4293. <p class="hangnum"><a name="para1283"></a><span class="paranum">1283</span>.</p>
  4294. <p class="gatha1"> Maggappatto phalappatto, ahamasmīti gaṇhati;</p>
  4295. <p class="gathalast">Amaggaṃyeva maggoti, tassevaṃ pana gaṇhato.</p>
  4296. <p class="hangnum"><a name="para1284"></a><span class="paranum">1284</span>.</p>
  4297. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="M0.0165"></a> vipassanāvīthi,</p>
  4298. <p class="gatha2">Okkantā nāma hoti sā;</p>
  4299. <p class="gatha3">Obhāsameva so bhikkhu,</p>
  4300. <p class="gathalast">Assādento nisīdati.</p>
  4301. <p class="hangnum"><a name="para1285"></a><span class="paranum">1285</span>.</p>
  4302. <p class="gatha1"> <span class="bld">Pīti</span> vippassanāpīti, tassa tasmiṃ khaṇe pana;</p>
  4303. <p class="gathalast">Tadā pañcavidhā pīti, jāyante khuddikādikā.</p>
  4304. <p class="hangnum"><a name="para1286"></a><span class="paranum">1286</span>.</p>
  4305. <p class="gatha1"> Vipassanāya passaddhi, <span class="bld">passaddhī</span>ti pavuccati;</p>
  4306. <p class="gathalast">Yogino kāyacittāni, passaddhāneva honti hi.</p>
  4307. <p class="hangnum"><a name="para1287"></a><span class="paranum">1287</span>.</p>
  4308. <p class="gatha1"> Lahūni <a name="V0.0160"></a> ca mudūneva, kammaññāneva honti hi;</p>
  4309. <p class="gathalast">Passaddhādīhi so bhikkhu, anuggahitamānaso.</p>
  4310. <p class="hangnum"><a name="para1288"></a><span class="paranum">1288</span>.</p>
  4311. <p class="gatha1"> Amānusiṃ ratiṃ nāma,</p>
  4312. <p class="gatha2">Anubhoti anuttaraṃ;</p>
  4313. <p class="gatha3">Yaṃ sandhāya ca gāthāyo,</p>
  4314. <p class="gathalast">Bhāsitā hi mahesinā.</p>
  4315. <p class="hangnum"><a name="para1289"></a><span class="paranum">1289</span>.</p>
  4316. <p class="gatha1"> ‘‘Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;</p>
  4317. <p class="gathalast">Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.</p>
  4318. <p class="hangnum"><a name="para1290"></a><span class="paranum">1290</span>.</p>
  4319. <p class="gatha1"> ‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;</p>
  4320. <p class="gathalast">Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti.</p>
  4321. <p class="hangnum"><a name="para1291"></a><span class="paranum">1291</span>.</p>
  4322. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ñāṇādayo</span> upaklesā, ñeyyā vuttanayenidha;</p>
  4323. <p class="gathalast">Ete dasa upaklesā, vajjanīyāva yoginā.</p>
  4324. <p class="hangnum"><a name="para1292"></a><span class="paranum">1292</span>.</p>
  4325. <p class="gatha1"> Etthobhāsādayo dhammā,</p>
  4326. <p class="gatha2">Upaklesassa vatthuto;</p>
  4327. <p class="gatha3">Upaklesāti niddiṭṭhā,</p>
  4328. <p class="gathalast">Upaklesanikanti tu.</p>
  4329. <p class="hangnum"><a name="para1293"></a><span class="paranum">1293</span>.</p>
  4330. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="M0.0166"></a> tamāvajjamānassa, bhāvanā parihāyati;</p>
  4331. <p class="gathalast">Asatte sattasaññī ca, hoti appassuto naro.</p>
  4332. <p class="hangnum"><a name="para1294"></a><span class="paranum">1294</span>.</p>
  4333. <p class="gatha1"> Sabbobhāsādayo <a name="P0.0122"></a> dhamme, na maggoti vicārayaṃ;</p>
  4334. <p class="gathalast">Maggo vipassanāñāṇaṃ, iccevaṃ pana paṇḍito.</p>
  4335. <p class="hangnum"><a name="para1295"></a><span class="paranum">1295</span>.</p>
  4336. <p class="gatha1"> Vavatthapeti maggañca, amaggañceva cetasā;</p>
  4337. <p class="gathalast">Tassa cevaṃ ayaṃ maggo, nāyaṃ maggoti yogino.</p>
  4338. <p class="hangnum"><a name="para1296"></a><span class="paranum">1296</span>.</p>
  4339. <p class="gatha1"> Maggāmaggañca viññāya, ṭhitañāṇamidaṃ pana;</p>
  4340. <p class="gathalast"><span class="bld">Maggāmaggesuñāṇa</span>nti, bhūriñāṇena desitaṃ.</p>
  4341. <p class="hangnum"><a name="para1297"></a><span class="paranum">1297</span>.</p>
  4342. <p class="gatha1"> Maggāmaggañāṇadassanesu <a name="V0.0161"></a> kovidā,</p>
  4343. <p class="gatha2">Sārāsāravedino samāhitāhitā;</p>
  4344. <p class="gatha3">Maggāmaggañāṇadassananti taṃ idaṃ,</p>
  4345. <p class="gathalast">Buddhā buddhasāvakā vadanti vādino.</p>
  4346. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre maggāmaggañāṇadassanavisuddhiniddeso</p>
  4347. <p class="centered">Nāma vīsatimo paricchedo.</p>
  4348. <p class="chapter">21. Ekavīsatimo paricchedo</p>
  4349. <p class="subhead">Paṭipadāñāṇadassanavisuddhiniddeso</p>
  4350. <p class="hangnum"><a name="para1298"></a><span class="paranum">1298</span>.</p>
  4351. <p class="gatha1"> Aṭṭhañāṇavaseneva<a name="P0.0123"></a>, sikhāpakkā vipassanā;</p>
  4352. <p class="gathalast">Navamaṃ <span class="bld">paṭipadāñāṇa-dassana</span>nti pavuccati.</p>
  4353. <p class="hangnum"><a name="para1299"></a><span class="paranum">1299</span>.</p>
  4354. <p class="gatha1"> Aṭṭha ñāṇāni nāmettha, veditabbāni viññunā;</p>
  4355. <p class="gathalast">Upaklesavinimuttaṃ, ñāṇaṃ suvisadaṃ pana.</p>
  4356. <p class="hangnum"><a name="para1300"></a><span class="paranum">1300</span>.</p>
  4357. <p class="gatha1"> Udayabbaye ca bhaṅge ca, bhaye ādīnave tathā;</p>
  4358. <p class="gathalast">Nibbidāpassanāñāṇaṃ, ñāṇaṃ muccitukamyatā.</p>
  4359. <p class="hangnum"><a name="para1301"></a><span class="paranum">1301</span>.</p>
  4360. <p class="gatha1"> Paṭisaṅkhā ca saṅkhāre, upekkhāñāṇamaṭṭhamaṃ;</p>
  4361. <p class="gathalast">Imāni aṭṭha ñāṇāni, navamaṃ saccānulomakaṃ.</p>
  4362. <p class="hangnum"><a name="para1302"></a><span class="paranum">1302</span>.</p>
  4363. <p class="gatha1"> Saccānulomañāṇanti<a name="M0.0167"></a>, anulomaṃ pavuccati;</p>
  4364. <p class="gathalast">Taṃ sampādetukāmena, yogāvacarabhikkhunā.</p>
  4365. <p class="hangnum"><a name="para1303"></a><span class="paranum">1303</span>.</p>
  4366. <p class="gatha1"> Udayabbayañāṇaṃ taṃ, ādiṃ katvā panaṭṭhasu;</p>
  4367. <p class="gathalast">Etesu pana ñāṇesu, yogo karaṇiyo pana.</p>
  4368. <p class="hangnum"><a name="para1304"></a><span class="paranum">1304</span>.</p>
  4369. <p class="gatha1"> Yathānukkamato <a name="V0.0162"></a> tassa, tesu ñāṇesu aṭṭhasu;</p>
  4370. <p class="gathalast">Aniccādivaseneva, yogaṃ katvā ṭhitassa hi.</p>
  4371. <p class="hangnum"><a name="para1305"></a><span class="paranum">1305</span>.</p>
  4372. <p class="gatha1"> Aniccaṃ dukkhamanattāti, saṅkhāre anupassato;</p>
  4373. <p class="gathalast">Aṭṭhannaṃ pana ñāṇānaṃ, vasena pana yogino.</p>
  4374. <p class="hangnum"><a name="para1306"></a><span class="paranum">1306</span>.</p>
  4375. <p class="gatha1"> Vipassanā sikhāpattā, hoti vuṭṭhānagāminī;</p>
  4376. <p class="gathalast"><span class="bld">Saccānulomañāṇa</span>nti, ayameva pavuccati.</p>
  4377. <p class="hangnum"><a name="para1307"></a><span class="paranum">1307</span>.</p>
  4378. <p class="gatha1"> Saṅkhārupekkhāñāṇaṃ taṃ, āsevantassa yogino;</p>
  4379. <p class="gathalast">Idāni tassa maggo ca, samuppajjissatīti hi.</p>
  4380. <p class="hangnum"><a name="para1308"></a><span class="paranum">1308</span>.</p>
  4381. <p class="gatha1"> Saṅkhārupekkhā saṅkhāre, aniccā dukkhāti vā tathā;</p>
  4382. <p class="gathalast">Sammasitvā bhavaṅgaṃ tu, puna votarateva sā.</p>
  4383. <p class="hangnum"><a name="para1309"></a><span class="paranum">1309</span>.</p>
  4384. <p class="gatha1"> Bhavaṅgānantaraṃ saṅkhāru-pekkhāgatanayena tu;</p>
  4385. <p class="gathalast">Aniccādivaseneva, saṅkhāre pana gocaraṃ.</p>
  4386. <p class="hangnum"><a name="para1310"></a><span class="paranum">1310</span>.</p>
  4387. <p class="gatha1"> Kurumānaṃ manodvāre, jāyatāvajjanaṃ tato;</p>
  4388. <p class="gathalast">Bhavaṅgāvaṭṭanaṃ katvā, jātassānantaraṃ pana.</p>
  4389. <p class="hangnum"><a name="para1311"></a><span class="paranum">1311</span>.</p>
  4390. <p class="gatha1"> Saṅkhāre <a name="P0.0124"></a> gocaraṃ katvā, paṭhamaṃ javanamānasaṃ;</p>
  4391. <p class="gathalast">Uppajjatīti taṃ cittaṃ, <span class="bld">parikamma</span>nti vuccati.</p>
  4392. <p class="hangnum"><a name="para1312"></a><span class="paranum">1312</span>.</p>
  4393. <p class="gatha1"> Tadanantaramevaññaṃ, saṅkhārārammaṇaṃ puna;</p>
  4394. <p class="gathalast">Dutiyaṃ javanaṃ hoti, <span class="bld">upacāra</span>nti taṃ mataṃ.</p>
  4395. <p class="hangnum"><a name="para1313"></a><span class="paranum">1313</span>.</p>
  4396. <p class="gatha1"> Tadanantaraṃ taṃ hoti, tathā saṅkhāragocaraṃ;</p>
  4397. <p class="gathalast">Tatiyaṃ javanacittaṃ, <span class="bld">anuloma</span>nti saññitaṃ.</p>
  4398. <p class="hangnum"><a name="para1314"></a><span class="paranum">1314</span>.</p>
  4399. <p class="gatha1"> Purimānaṃ panaṭṭhannaṃ, ñāṇānaṃ anulomato;</p>
  4400. <p class="gathalast">Bodhipakkhiyadhammānaṃ, uddhañca anulomato.</p>
  4401. <p class="hangnum"><a name="para1315"></a><span class="paranum">1315</span>.</p>
  4402. <p class="gatha1"> Teneva <a name="M0.0168"></a> taṃ hi saccānulomañāṇaṃ pavuccati;</p>
  4403. <p class="gathalast">Idaṃ hi pana saccānu-lomañāṇaṃ mahesinā.</p>
  4404. <p class="hangnum"><a name="para1316"></a><span class="paranum">1316</span>.</p>
  4405. <p class="gatha1"> ‘‘Vuṭṭhānagāminīyā <a name="V0.0163"></a> hi, pariyosāna’’nti bhāsitaṃ;</p>
  4406. <p class="gathalast">Ñeyyaṃ sabbapakārena, pariyosānanti <span class="bld">gotrabhu</span>.</p>
  4407. <p class="hangnum"><a name="para1317"></a><span class="paranum">1317</span>.</p>
  4408. <p class="gatha1"> Itinekehi nāmehi, kittitāyā mahesinā;</p>
  4409. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminī santā, parisuddhā vipassanā.</p>
  4410. <p class="hangnum"><a name="para1318"></a><span class="paranum">1318</span>.</p>
  4411. <p class="gatha1"> Vuṭṭhātukāmo saṃsāradukkhapaṅkā mahabbhayā;</p>
  4412. <p class="gathalast">Kareyya satataṃ tattha, yogaṃ paṇḍitajātiko.</p>
  4413. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre paṭipadāñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma</p>
  4414. <p class="centered">Ekavīsatimo paricchedo.</p>
  4415. <p class="chapter">22. Bāvīsatimo paricchedo</p>
  4416. <p class="subhead">Ñāṇadassanavisuddhiniddeso</p>
  4417. <p class="hangnum"><a name="para1319"></a><span class="paranum">1319</span>.</p>
  4418. <p class="gatha1"> Ito <a name="P0.0125"></a> paraṃ tu bhikkhussa, hoti gotrabhumānasaṃ;</p>
  4419. <p class="gathalast">Āvajjaniyaṭhānattā, maggacittassa taṃ pana.</p>
  4420. <p class="hangnum"><a name="para1320"></a><span class="paranum">1320</span>.</p>
  4421. <p class="gatha1"> Na cappaṭipadāñāṇa-dassanaṃ vā tatheva ca;</p>
  4422. <p class="gathalast">Ñāṇadassanasuddhiṃ vā, bhajate na kudācanaṃ.</p>
  4423. <p class="hangnum"><a name="para1321"></a><span class="paranum">1321</span>.</p>
  4424. <p class="gatha1"> Ubhinnamantarā etaṃ, abbohārikameva taṃ;</p>
  4425. <p class="gathalast">Vipassanāya sotasmiṃ, patitattā vipassanā.</p>
  4426. <p class="hangnum"><a name="para1322"></a><span class="paranum">1322</span>.</p>
  4427. <p class="gatha1"> Pothujjanikagottaṃ vā, abhibhuyya pavattito;</p>
  4428. <p class="gathalast">Gottaṃ vuccati nibbānaṃ, tato bhavati gotrabhu.</p>
  4429. <p class="hangnum"><a name="para1323"></a><span class="paranum">1323</span>.</p>
  4430. <p class="gatha1"> Ñāṇaṃ catūsu maggesu, <span class="bld">ñāṇadassanasuddhikaṃ</span>;</p>
  4431. <p class="gathalast">Tattha taṃ paṭhamaṃ maggaṃ, sampādetuṃ panicchatā.</p>
  4432. <p class="hangnum"><a name="para1324"></a><span class="paranum">1324</span>.</p>
  4433. <p class="gatha1"> Aññaṃ <a name="M0.0169"></a><a name="V0.0164"></a> kiñcipi kātabbaṃ, bhikkhunā tena natthi taṃ;</p>
  4434. <p class="gathalast">Yañhi tena ca kātabbaṃ, siyā taṃ katameva tu.</p>
  4435. <p class="hangnum"><a name="para1325"></a><span class="paranum">1325</span>.</p>
  4436. <p class="gatha1"> Anulomāvasānañhi, sūraṃ tikkhaṃ vipassanaṃ;</p>
  4437. <p class="gathalast">Uppādentena taṃ sabbaṃ, katameva ca yoginā.</p>
  4438. <p class="hangnum"><a name="para1326"></a><span class="paranum">1326</span>.</p>
  4439. <p class="gatha1"> Tassānulomañāṇassa, ante tu animittakaṃ;</p>
  4440. <p class="gathalast">Visaṅkhāraṃ nirodhañca, nibbānaṃ amataṃ padaṃ.</p>
  4441. <p class="hangnum"><a name="para1327"></a><span class="paranum">1327</span>.</p>
  4442. <p class="gatha1"> Gocaraṃ kurumānaṃ taṃ, nibbānārammaṇe pana;</p>
  4443. <p class="gathalast">Paṭhamāvajjanañceva, paṭhamābhogatāpi ca.</p>
  4444. <p class="hangnum"><a name="para1328"></a><span class="paranum">1328</span>.</p>
  4445. <p class="gatha1"> Maggassānantarādīhi, paccayehi panacchahi;</p>
  4446. <p class="gathalast">Tassa paccayabhāvañca, sādhayantaṃ tato pana.</p>
  4447. <p class="hangnum"><a name="para1329"></a><span class="paranum">1329</span>.</p>
  4448. <p class="gatha1"> Vipassanāya muddhañhi, sikhāpattāya tāya taṃ;</p>
  4449. <p class="gathalast">Uppajjati anāvattaṃ-rammaṇaṃ tassa gotrabhu.</p>
  4450. <p class="hangnum"><a name="para1330"></a><span class="paranum">1330</span>.</p>
  4451. <p class="gatha1"> Ekenāvajjaneneva, ekissāyeva vīthiyā;</p>
  4452. <p class="gathalast">Nānārammaṇatā cānu-lomagotrabhucetasaṃ.</p>
  4453. <p class="hangnum"><a name="para1331"></a><span class="paranum">1331</span>.</p>
  4454. <p class="gatha1"> Ṭhatvā <a name="P0.0126"></a> āvajjanaṭṭhāne, tamanāvajjanampi ca;</p>
  4455. <p class="gathalast">Maggassa pana taṃ saññaṃ, datvā viya nirujjhati.</p>
  4456. <p class="hangnum"><a name="para1332"></a><span class="paranum">1332</span>.</p>
  4457. <p class="gatha1"> Maggopi tena taṃ dinnaṃ, amuñcitvāva sañhitaṃ;</p>
  4458. <p class="gathalast">Taṃ ñāṇamanubandhanto, jāyate tadanantaraṃ.</p>
  4459. <p class="hangnum"><a name="para1333"></a><span class="paranum">1333</span>.</p>
  4460. <p class="gatha1"> Kadācipi anibbiddhapubbaṃ maggo panesa hi;</p>
  4461. <p class="gathalast">Lobhaṃ dosañca mohañca, viddhaṃsantova jāyati.</p>
  4462. <p class="hangnum"><a name="para1334"></a><span class="paranum">1334</span>.</p>
  4463. <p class="gatha1"> Na kevalamayaṃ maggo, dosanāsanameva ca;</p>
  4464. <p class="gathalast">Karoti atha khopāyadvārānipi pidheti ca.</p>
  4465. <p class="hangnum"><a name="para1335"></a><span class="paranum">1335</span>.</p>
  4466. <p class="gatha1"> Anāmataggasaṃsāravaṭṭadukkhamahodadhiṃ;</p>
  4467. <p class="gathalast">Apāramatighorañca, soseti ca asesato.</p>
  4468. <p class="hangnum"><a name="para1336"></a><span class="paranum">1336</span>.</p>
  4469. <p class="gatha1"> Micchāmaggaṃ <a name="M0.0170"></a><a name="V0.0165"></a> panaṭṭhaṅgaṃ, jāyamāno ca ujjhati;</p>
  4470. <p class="gathalast">Sabbaverabhayānettha, niccaṃ vūpasameti ca.</p>
  4471. <p class="hangnum"><a name="para1337"></a><span class="paranum">1337</span>.</p>
  4472. <p class="gatha1"> Buddhassorasaputtattaṃ, upaneti nayaṃ pana;</p>
  4473. <p class="gathalast">Ānisaṃse anekepi, pavattayati yogino.</p>
  4474. <p class="hangnum"><a name="para1338"></a><span class="paranum">1338</span>.</p>
  4475. <p class="gatha1"> Dāyakenānisaṃsānaṃ, anekesamanena ca;</p>
  4476. <p class="gathalast">Ādimaggena saṃyuttaṃ, ñāṇanti <span class="bld">ñāṇadassanaṃ</span>.</p>
  4477. <p class="centered">Paṭhamamaggañāṇaṃ.</p>
  4478. <p class="hangnum"><a name="para1339"></a><span class="paranum">1339</span>.</p>
  4479. <p class="gatha1"> Tassevānantaraṃ tassa, vipākā dvepi tīṇi vā;</p>
  4480. <p class="gathalast">Phalacittāni jāyante, na jāyante tato paraṃ.</p>
  4481. <p class="hangnum"><a name="para1340"></a><span class="paranum">1340</span>.</p>
  4482. <p class="gatha1"> Keci ekañca dve tīṇi, cattārīti vadanti tu;</p>
  4483. <p class="gathalast">Na panetaṃ gahetabbaṃ, ajānitvā vadanti te.</p>
  4484. <p class="hangnum"><a name="para1341"></a><span class="paranum">1341</span>.</p>
  4485. <p class="gatha1"> Ekassāsevanaṃ natthi, tasmā dve anulomakā;</p>
  4486. <p class="gathalast">Tehi āsevanaṃ laddhā, tatiyaṃ hoti gotrabhu.</p>
  4487. <p class="hangnum"><a name="para1342"></a><span class="paranum">1342</span>.</p>
  4488. <p class="gatha1"> Catutthaṃ maggacittaṃ tu,</p>
  4489. <p class="gatha2">Tasmā tīṇi phalāni hi;</p>
  4490. <p class="gatha3">Anulomā tayo honti,</p>
  4491. <p class="gathalast">Catutthaṃ hoti gotrabhu.</p>
  4492. <p class="hangnum"><a name="para1343"></a><span class="paranum">1343</span>.</p>
  4493. <p class="gatha1"> Pañcamaṃ maggacittañca, phalāni dve tato pana;</p>
  4494. <p class="gathalast">Sattacittaparamāva, ekāvajjanavīthi hi.</p>
  4495. <p class="hangnum"><a name="para1344"></a><span class="paranum">1344</span>.</p>
  4496. <p class="gatha1"> Ettāvatā paneso hi, <span class="bld">sotāpanno</span>ti vuccati;</p>
  4497. <p class="gathalast">Phalassa pariyosāne, bhavaṅgottaraṇaṃ siyā.</p>
  4498. <p class="hangnum"><a name="para1345"></a><span class="paranum">1345</span>.</p>
  4499. <p class="gatha1"> Tato bhavaṅgaṃ chinditvā, maggapekkhanahetukaṃ;</p>
  4500. <p class="gathalast">Uppajjati manodvāre, āvajjanamano pana.</p>
  4501. <p class="hangnum"><a name="para1346"></a><span class="paranum">1346</span>.</p>
  4502. <p class="gatha1"> Tasmiṃ <a name="M0.0171"></a><a name="V0.0166"></a> niruddhe maggassa, paccavekkhaṇasaññitā;</p>
  4503. <p class="gathalast">Javanāni hi jāyante, satteva paṭipāṭiyā.</p>
  4504. <p class="hangnum"><a name="para1347"></a><span class="paranum">1347</span>.</p>
  4505. <p class="gatha1"> Eseva ca nayo ñeyyo, phalādīnampi pekkhane;</p>
  4506. <p class="gathalast">Paccavekkhaṇañāṇāni, bhavantekūnavīsati.</p>
  4507. <p class="hangnum"><a name="para1348"></a><span class="paranum">1348</span>.</p>
  4508. <p class="gatha1"> Maggo <a name="P0.0127"></a> phalaṃ pahīnā ca, kilesā avasiṭṭhakā;</p>
  4509. <p class="gathalast">Nibbānañceti pañcete, paccavekkhaṇabhūmiyo.</p>
  4510. <p class="hangnum"><a name="para1349"></a><span class="paranum">1349</span>.</p>
  4511. <p class="gatha1"> Evaṃ so paccavekkhitvā, sotāpannopapattiyā;</p>
  4512. <p class="gathalast">Yogamārabhate dhīro, dutiyāya ca bhūmiyā.</p>
  4513. <p class="hangnum"><a name="para1350"></a><span class="paranum">1350</span>.</p>
  4514. <p class="gatha1"> Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ puna;</p>
  4515. <p class="gathalast">Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.</p>
  4516. <p class="hangnum"><a name="para1351"></a><span class="paranum">1351</span>.</p>
  4517. <p class="gatha1"> Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;</p>
  4518. <p class="gathalast">Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.</p>
  4519. <p class="hangnum"><a name="para1352"></a><span class="paranum">1352</span>.</p>
  4520. <p class="gatha1"> Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;</p>
  4521. <p class="gathalast">Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.</p>
  4522. <p class="hangnum"><a name="para1353"></a><span class="paranum">1353</span>.</p>
  4523. <p class="gatha1"> Byāpādakāmarāgānaṃ, tanubhāvaṃ tu sādhayaṃ;</p>
  4524. <p class="gathalast"><span class="bld">Sakadāgāmimaggo</span>yaṃ, jāyate dutiyo pana.</p>
  4525. <p class="centered">Dutiyamaggañāṇaṃ.</p>
  4526. <p class="hangnum"><a name="para1354"></a><span class="paranum">1354</span>.</p>
  4527. <p class="gatha1"> Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;</p>
  4528. <p class="gathalast">Phalacittāni ñeyyāni, viññunā dvepi tīṇi vā.</p>
  4529. <p class="hangnum"><a name="para1355"></a><span class="paranum">1355</span>.</p>
  4530. <p class="gatha1"> Ettāvatā paneso hi, <span class="bld">sakadāgāmi</span> nāmayaṃ;</p>
  4531. <p class="gathalast">Sakideva imaṃ lokaṃ, āgantvāntakaro bhave.</p>
  4532. <p class="hangnum"><a name="para1356"></a><span class="paranum">1356</span>.</p>
  4533. <p class="gatha1"> Heṭṭhā vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ;</p>
  4534. <p class="gathalast">Evaṃ so paccavekkhitvā, sakadāgāmipattiyā.</p>
  4535. <p class="hangnum"><a name="para1357"></a><span class="paranum">1357</span>.</p>
  4536. <p class="gatha1"> Yogamārabhate <a name="M0.0172"></a><a name="V0.0167"></a> dhīro, tatiyāya ca bhūmiyā;</p>
  4537. <p class="gathalast">Byāpādakāmarāgānaṃ, pahānāya ca paṇḍito.</p>
  4538. <p class="hangnum"><a name="para1358"></a><span class="paranum">1358</span>.</p>
  4539. <p class="gatha1"> Khandhapañcakasaṅkhātaṃ, taṃ saṅkhāragataṃ pana;</p>
  4540. <p class="gathalast">Aniccaṃ dukkhamanattāti, ñāṇena parimajjati.</p>
  4541. <p class="hangnum"><a name="para1359"></a><span class="paranum">1359</span>.</p>
  4542. <p class="gatha1"> Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;</p>
  4543. <p class="gathalast">Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.</p>
  4544. <p class="hangnum"><a name="para1360"></a><span class="paranum">1360</span>.</p>
  4545. <p class="gatha1"> Tato saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;</p>
  4546. <p class="gathalast">Ekāvajjanavīthimhi, gotrabhussa anantaraṃ.</p>
  4547. <p class="hangnum"><a name="para1361"></a><span class="paranum">1361</span>.</p>
  4548. <p class="gatha1"> Byāpādakāmarāgānaṃ, mūlaghātaṃ tu sādhayaṃ;</p>
  4549. <p class="gathalast">Tassā<span class="bld">nāgāmimaggo</span>yaṃ, jāyate tatiyo pana.</p>
  4550. <p class="centered">Tatiyamaggañāṇaṃ.</p>
  4551. <p class="hangnum"><a name="para1362"></a><span class="paranum">1362</span>.</p>
  4552. <p class="gatha1"> Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;</p>
  4553. <p class="gathalast">Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.</p>
  4554. <p class="hangnum"><a name="para1363"></a><span class="paranum">1363</span>.</p>
  4555. <p class="gatha1"> Ettāvatā panesopi, hoti<span class="bld">nāgāmi</span> nāmayaṃ;</p>
  4556. <p class="gathalast">Tattheva parinibbāyī, anāvattisabhāvato.</p>
  4557. <p class="hangnum"><a name="para1364"></a><span class="paranum">1364</span>.</p>
  4558. <p class="gatha1"> Heṭṭhā <a name="P0.0128"></a> vuttanayeneva, pañcadhā paccavekkhaṇaṃ;</p>
  4559. <p class="gathalast">Evaṃ so paccavekkhitvā, <span class="bld">anāgāmi</span>riyasāvako.</p>
  4560. <p class="hangnum"><a name="para1365"></a><span class="paranum">1365</span>.</p>
  4561. <p class="gatha1"> Yogamārabhate dhīro, catutthāya ca bhūmiyā;</p>
  4562. <p class="gathalast">Pattiyārūparāgādi-pahānāya ca paṇḍito.</p>
  4563. <p class="hangnum"><a name="para1366"></a><span class="paranum">1366</span>.</p>
  4564. <p class="gatha1"> Tatheva saṅkhāragataṃ, aniccādivasena so;</p>
  4565. <p class="gathalast">Parivattati ñāṇena, tatheva parimajjati.</p>
  4566. <p class="hangnum"><a name="para1367"></a><span class="paranum">1367</span>.</p>
  4567. <p class="gatha1"> Tato vipassanāvīthi-mogāhati ca tāvade;</p>
  4568. <p class="gathalast">Tassevaṃ paṭipannassa, heṭṭhā vuttanayena tu.</p>
  4569. <p class="hangnum"><a name="para1368"></a><span class="paranum">1368</span>.</p>
  4570. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0173"></a><a name="V0.0168"></a> saṅkhārupekkhāya, avasāne tatheva ca;</p>
  4571. <p class="gathalast">Ekāvajjanavārasmiṃ, gotrabhussa anantaraṃ.</p>
  4572. <p class="hangnum"><a name="para1369"></a><span class="paranum">1369</span>.</p>
  4573. <p class="gatha1"> Tassā<span class="bld">rahattamaggo</span>yaṃ,</p>
  4574. <p class="gatha2">Jāyate tu tato paraṃ;</p>
  4575. <p class="gatha3">Rūparāgādidosānaṃ,</p>
  4576. <p class="gathalast">Viddhaṃsāya karo pana.</p>
  4577. <p class="centered">Catutthamaggañāṇaṃ.</p>
  4578. <p class="hangnum"><a name="para1370"></a><span class="paranum">1370</span>.</p>
  4579. <p class="gatha1"> Imassāpi ca ñāṇassa, heṭṭhā vuttanayenidha;</p>
  4580. <p class="gathalast">Pavatti phalacittānaṃ, veditabbā vibhāvinā.</p>
  4581. <p class="hangnum"><a name="para1371"></a><span class="paranum">1371</span>.</p>
  4582. <p class="gatha1"> Ettāvatā paneso hi,</p>
  4583. <p class="gatha2"><span class="bld">Arahā</span> nāma aṭṭhamo;</p>
  4584. <p class="gatha3">Ariyo puggalo hoti,</p>
  4585. <p class="gathalast">Mahākhīṇāsavo ayaṃ.</p>
  4586. <p class="hangnum"><a name="para1372"></a><span class="paranum">1372</span>.</p>
  4587. <p class="gatha1"> Anuppattasadattho ca,</p>
  4588. <p class="gatha2">Khīṇasaṃyojano muni;</p>
  4589. <p class="gatha3">Sadevakassa lokassa,</p>
  4590. <p class="gathalast">Dakkhiṇeyyo anuttaro.</p>
  4591. <p class="hangnum"><a name="para1373"></a><span class="paranum">1373</span>.</p>
  4592. <p class="gatha1"> Ettāvatā catassopi, <span class="bld">ñāṇadassanasuddhiyo</span>;</p>
  4593. <p class="gathalast">Hitatthāya ca bhikkhūnaṃ, saṅkhepeneva dassitā.</p>
  4594. <p class="hangnum"><a name="para1374"></a><span class="paranum">1374</span>.</p>
  4595. <p class="gatha1"> Saddhena sammā pana bhāvanīyā,</p>
  4596. <p class="gatha2">Ariyāya paññāya ca bhāvanāya;</p>
  4597. <p class="gatha3">Visuddhikāmena tapodhanena,</p>
  4598. <p class="gathalast">Bhavakkhayaṃ patthayatā budhena.</p>
  4599. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma</p>
  4600. <p class="centered">Bāvīsatimo paricchedo.</p>
  4601. <p class="chapter">23. Tevīsatimo paricchedo</p>
  4602. <p class="subhead">Kilesappahānakathā</p>
  4603. <p class="hangnum"><a name="para1375"></a><span class="paranum">1375</span>.</p>
  4604. <p class="gatha1"> Etesu <a name="M0.0174"></a><a name="P0.0129"></a><a name="V0.0169"></a> yena ye dhammā, pahātabbā bhavanti hi;</p>
  4605. <p class="gathalast">Tesaṃ dāni karissāmi, pakāsanamito paraṃ.</p>
  4606. <p class="bodytext">Imesu pana catūsu maggañāṇesu ye dhammā yena ñāṇena pahātabbā, tesaṃ pahānamevaṃ veditabbaṃ. Etāni hi yathāyogaṃ saṃyojanakilesamicchattalokadhammamacchariyavipallāsaganthāgatiāsava- oghayoganīvaraṇaparāmāsaupādānānusayamalaakusalakammapatha- akusalacittuppādasaṅkhātānaṃ pahānakarāni.</p>
  4607. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">saṃyojanānī</span>ti dasa saṃyojanāni. Seyyathidaṃ – rūparāgārūparāgamānauddhaccāvijjāti ime pañca uddhaṃbhāgiyasaṃyojanāni nāma. Sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso kāmarāgo paṭighoti ime pañca adhobhāgiyasaṃyojanāni nāma.</p>
  4608. <p class="bodytext"><span class="bld">Kilesā</span>ti dasa kilesā. Seyyathidaṃ – lobho doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappanti.</p>
  4609. <p class="bodytext"><span class="bld">Micchattā</span>ti dasa micchattā. Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo micchāvāyāmo micchāsati micchāsamādhi micchāñāṇaṃ micchāvimuttīti.</p>
  4610. <p class="bodytext"><span class="bld">Lokadhammā</span>ti aṭṭha lokadhammā lābho alābho yaso ayaso nindā pasaṃsā sukhaṃ dukkhanti. Idha pana kāraṇūpacārena <a name="M0.0175"></a> lābhādivatthukassa anunayassa, alābhādivatthukassa paṭighassa cetaṃ lokadhammagahaṇena gahaṇaṃ katanti veditabbaṃ.</p>
  4611. <p class="bodytext"><span class="bld">Macchariyānī</span>ti pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṃ kulamacchariyaṃ lābhamacchariyaṃ dhammamacchariyaṃ <a name="V0.0170"></a> vaṇṇamacchariyanti. Imāni āvāsādīsu aññesaṃ sādhāraṇabhāvaṃ asahanākārena pavattāni macchariyāni.</p>
  4612. <p class="bodytext"><span class="bld">Vipallāsā</span>ti aniccadukkhaanattaasubhesuyeva <a name="P0.0130"></a> vatthūsu ‘‘niccaṃ sukhaṃ attā subha’’nti evaṃ pavattā saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāsoti ime tayo vipallāsā.</p>
  4613. <p class="bodytext"><span class="bld">Ganthā</span>ti cattāro ganthā abhijjhākāyagantho, byāpādo, sīlabbataparāmāso, idaṃsaccābhiniveso kāyaganthoti.</p>
  4614. <p class="bodytext"><span class="bld">Agatī</span>ti chandadosamohabhayāni. <span class="bld">Āsavā</span>ti cattāro āsavā – kāmarāgabhavarāgamicchādiṭṭhiavijjāsavoti. <span class="bld">Oghayogānī</span>tipi tesamevādhivacanaṃ. <span class="bld">Nīvaraṇānī</span>ti kāmacchandādayo. <span class="bld">Parāmāso</span>ti micchādiṭṭhiyā adhivacanaṃ.</p>
  4615. <p class="bodytext"><span class="bld">Upādānā</span>ti cattāri upādānāni kāmupādānādīnīti. <span class="bld">Anusayā</span>ti satta anusayā kāmarāgānusayo paṭighamānadiṭṭhivicikicchābhavarāgāvijjānusayoti. <span class="bld">Malā</span>ti tayo malā – lobho doso mohoti.</p>
  4616. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalakammapathā</span>ti dasa akusalakammapathā. Seyyathidaṃ – pāṇātipāto adinnādānaṃ kāmesumicchācāro musāvādo pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhīti dasa.</p>
  4617. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalacittuppādā</span>ti <a name="M0.0176"></a> lobhamūlāni aṭṭha, dosamūlāni dve, mohamūlāni dveti ime dvādasāti.</p>
  4618. <p class="bodytext">Etesaṃ saṃyojanādīnaṃ etāni yathāsambhavaṃ pahānakarāni. Kathaṃ? <span class="bld">Saṃyojanesu</span> tāva sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā apāyagamanīyā kāmarāgapaṭighāti ete paṭhamamaggañāṇavajjhā, sesā kāmarāgapaṭighā oḷārikā dutiyamaggañāṇavajjhā, sukhumā tatiyamaggañāṇavajjhā, rūparāgādayo pañcapi catutthamaggañāṇavajjhā eva.</p>
  4619. <p class="bodytext"><span class="bld">Kilesesu</span> <a name="V0.0171"></a> diṭṭhivicikicchā paṭhamamaggañāṇavajjhā, doso tatiyamaggañāṇavajjho, lobhamohamānathinauddhaccaahirikānottappāni catutthamaggañāṇavajjhāni.</p>
  4620. <p class="bodytext"><span class="bld">Micchattesu</span> micchādiṭṭhi musāvādo micchākammanto micchāājīvoti ime paṭhamamaggañāṇavajjhā, micchāsaṅkappo pisuṇavācā pharusavācāti ime tatiyamaggañāṇavajjhā, cetanāyeva cettha micchāvācāti veditabbā, samphappalāpamicchāvāyāmasatisamādhivimuttiñāṇāni catutthamaggañāṇavajjhāni.</p>
  4621. <p class="bodytext"><span class="bld">Lokadhammesu</span> paṭigho tatiyamaggañāṇavajjho, anunayo catutthamaggañāṇavajjho, yase pasaṃsāya ca anunayo catutthamaggañāṇavajjhoti eke.</p>
  4622. <p class="bodytext"><span class="bld">Macchariyāni</span> paṭhamamaggañāṇavajjhāni eva.</p>
  4623. <p class="bodytext"><span class="bld">Vipallāsesu</span> pana anicce niccaṃ, anattani attāti ca saññācittadiṭṭhivipallāsā<a name="P0.0131"></a>, dukkhe sukhaṃ, asubhe subhanti diṭṭhivipallāso cāti ime paṭhamamaggañāṇavajjhā, asubhe subhanti saññācittavipallāsā tatiyamaggañāṇavajjhā, dukkhe sukhanti catutthamaggañāṇavajjhā.</p>
  4624. <p class="bodytext"><span class="bld">Ganthesu</span> sīlabbataparāmāsaidaṃsaccābhinivesakāyaganthā paṭhamamaggañāṇavajjhā, byāpādakāyagantho tatiyamaggañāṇavajjho, abhijjhākāyagantho catutthamaggañāṇavajjhova.</p>
  4625. <p class="bodytext"><span class="bld">Agatiyo</span> <a name="M0.0177"></a> paṭhamamaggañāṇavajjhā.</p>
  4626. <p class="bodytext"><span class="bld">Āsavesu</span> diṭṭhāsavo paṭhamañāṇavajjho, kāmāsavo tatiyañāṇavajjho, itare dve catutthañāṇavajjhā. <span class="bld">Oghayogesu</span>pi eseva nayo.</p>
  4627. <p class="bodytext"><span class="bld">Nīvaraṇesu</span> vicikicchānīvaraṇaṃ paṭhamañāṇavajjhaṃ, kāmacchando byāpādo kukkuccanti tīṇi tatiyañāṇavajjhāni, thinamiddhauddhaccāni catutthañāṇavajjhāni.</p>
  4628. <p class="bodytext"><span class="bld">Parāmāso</span> <a name="V0.0172"></a> paṭhamañāṇavajjho.</p>
  4629. <p class="bodytext"><span class="bld">Upādānesu</span> sabbesampi lokiyadhammānaṃ vatthukāmavasena ‘‘kāmā’’ti āgatattā rūpārūpesu rāgopi kāmupādāne patati, tasmā tañca kāmupādānaṃ catutthañāṇavajjhaṃ, sesāni paṭhamañāṇavajjhāni.</p>
  4630. <p class="bodytext"><span class="bld">Anusayesu</span> diṭṭhivicikicchānusayā paṭhamañāṇavajjhā, kāmarāgapaṭighānusayā tatiyañāṇavajjhā, mānabhavarāgāvijjānusayā catutthañāṇavajjhā.</p>
  4631. <p class="bodytext"><span class="bld">Malesu</span> dosamalaṃ tatiyañāṇavajjhaṃ, itarāni catutthañāṇavajjhāneva.</p>
  4632. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalakammapathesu</span> pāṇātipāto adinnādānaṃ micchācāro musāvādo micchādiṭṭhīti ime paṭhamañāṇavajjhā, pisuṇavācā pharusavācā byāpādoti tatiyañāṇavajjhā, samphappalāpo abhijjhā catutthañāṇavajjhāva.</p>
  4633. <p class="bodytext"><span class="bld">Akusalacittuppādesu</span> cattāro diṭṭhigatacittuppādā, vicikicchāsampayutto cāti pañca paṭhamañāṇavajjhā, dve paṭighasampayuttā tatiyañāṇavajjhā, sesā catutthañāṇavajjhāti.</p>
  4634. <p class="bodytext">Yañca yena vajjhaṃ, taṃ tena pahātabbaṃ nāma. Tena vuttaṃ ‘‘etesaṃ saṃyojanādīnaṃ dhammānaṃ etāni yathāyogaṃ pahānakarānī’’ti.</p>
  4635. <p class="hangnum"><a name="para1376"></a><span class="paranum">1376</span>.</p>
  4636. <p class="gatha1"> Etesu <a name="M0.0178"></a> ñāṇesu ca yena yena,</p>
  4637. <p class="gatha2">Yo yo hi dhammo samupeti ghātaṃ;</p>
  4638. <p class="gatha3">So so asesena ca tena tena,</p>
  4639. <p class="gathalast">Sandassito sādhu mayā panevaṃ.</p>
  4640. <p class="centered">Kilesapahānakkamakathāyaṃ.</p>
  4641. <p class="hangnum"><a name="para1377"></a><span class="paranum">1377</span>.</p>
  4642. <p class="gatha1"> Pariññādīni <a name="P0.0132"></a><a name="V0.0173"></a> kiccāni, yāni vuttāni satthunā;</p>
  4643. <p class="gathalast">Saccābhisamaye tāni, pavakkhāmi ito paraṃ.</p>
  4644. <p class="hangnum"><a name="para1378"></a><span class="paranum">1378</span>.</p>
  4645. <p class="gatha1"> Ekekassa panetesu,</p>
  4646. <p class="gatha2">Ñāṇassekakkhaṇe siyā;</p>
  4647. <p class="gatha3">Pariññā ca pahānañca,</p>
  4648. <p class="gathalast">Sacchikiriyā ca bhāvanā.</p>
  4649. <p class="hangnum"><a name="para1379"></a><span class="paranum">1379</span>.</p>
  4650. <p class="gatha1"> Pariññādīni etāni, kiccānekakkhaṇe pana;</p>
  4651. <p class="gathalast">Yathāsabhāvato tāni, jānitabbāni viññunā.</p>
  4652. <p class="hangnum"><a name="para1380"></a><span class="paranum">1380</span>.</p>
  4653. <p class="gatha1"> Padīpo hi yathā loke, apubbācarimaṃ idha;</p>
  4654. <p class="gathalast">Cattāri pana kiccāni, karotekakkhaṇe pana.</p>
  4655. <p class="hangnum"><a name="para1381"></a><span class="paranum">1381</span>.</p>
  4656. <p class="gatha1"> Ālokañca vidaṃseti, nāseti timirampi ca;</p>
  4657. <p class="gathalast">Pariyādiyati telañca, vaṭṭiṃ jhāpeti ekato.</p>
  4658. <p class="hangnum"><a name="para1382"></a><span class="paranum">1382</span>.</p>
  4659. <p class="gatha1"> Evaṃ taṃ maggañāṇampi, apubbācarimaṃ pana;</p>
  4660. <p class="gathalast">Cattāripi ca kiccāni, karotekakkhaṇe pana.</p>
  4661. <p class="hangnum"><a name="para1383"></a><span class="paranum">1383</span>.</p>
  4662. <p class="gatha1"> Pariññābhisamayeneva, dukkhaṃ abhisameti so;</p>
  4663. <p class="gathalast">Pahānābhisamayeneva, tathā samudayampi ca.</p>
  4664. <p class="hangnum"><a name="para1384"></a><span class="paranum">1384</span>.</p>
  4665. <p class="gatha1"> Bhāvanāvidhināyeva, maggaṃ abhisameti taṃ;</p>
  4666. <p class="gathalast">Ārammaṇakriyāyeva, nirodhaṃ sacchikaroti so.</p>
  4667. <p class="bodytext">Vuttampi cetaṃ ‘‘maggasamaṅgissa ñāṇaṃ dukkhepetaṃ ñāṇaṃ, dukkhasamudayepetaṃ ñāṇaṃ, dukkhanirodhepetaṃ ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā <a name="M0.0179"></a> paṭipadāyapetaṃ ñāṇa’’nti. Tattha yathā padīpo vaṭṭiṃ jhāpeti, evaṃ maggañāṇaṃ dukkhaṃ parijānāti. Yathā andhakāraṃ nāseti, evaṃ samudayaṃ pajahati. Yathā ālokaṃ vidaṃseti, evaṃ sahajātādipaccayatāya sammāsaṅkappādimaggaṃ bhāveti. Yathā telaṃ pariyādiyati, evaṃ kilesapariyādānena nirodhaṃ sacchikarotīti veditabbaṃ.</p>
  4668. <p class="hangnum"><a name="para1385"></a><span class="paranum">1385</span>.</p>
  4669. <p class="gatha1"> Uggacchanto yathādicco, apubbācarimaṃ pana;</p>
  4670. <p class="gathalast">Cattāri pana kiccāni, karotekakkhaṇe idha.</p>
  4671. <p class="hangnum"><a name="para1386"></a><span class="paranum">1386</span>.</p>
  4672. <p class="gatha1"> Obhāseti <a name="V0.0174"></a> ca rūpāni, nāseti timirampi ca;</p>
  4673. <p class="gathalast">Ālokañca vidaṃseti, sītañca paṭihaññati.</p>
  4674. <p class="hangnum"><a name="para1387"></a><span class="paranum">1387</span>.</p>
  4675. <p class="gatha1"> Yathā ca mahatī nāvā, apubbācarimaṃ pana;</p>
  4676. <p class="gathalast">Cattāri pana kiccāni, karotekakkhaṇe pana.</p>
  4677. <p class="hangnum"><a name="para1388"></a><span class="paranum">1388</span>.</p>
  4678. <p class="gatha1"> Jahatī orimaṃ tīraṃ, sotaṃ chindati sā pana;</p>
  4679. <p class="gathalast">Tathā vahati bhaṇḍañca, tīramappeti pārimaṃ.</p>
  4680. <p class="hangnum"><a name="para1389"></a><span class="paranum">1389</span>.</p>
  4681. <p class="gatha1"> Nāvāyorimatīrassa, yathā pajahanaṃ pana;</p>
  4682. <p class="gathalast">Tatheva maggañāṇassa, dukkhassa parijānanaṃ.</p>
  4683. <p class="hangnum"><a name="para1390"></a><span class="paranum">1390</span>.</p>
  4684. <p class="gatha1"> Yathā <a name="P0.0133"></a> chindati taṃ sotaṃ, taṇhaṃ jahati taṃ tathā;</p>
  4685. <p class="gathalast">Yathā vahati taṃ bhaṇḍaṃ, sahajātādinā pana.</p>
  4686. <p class="hangnum"><a name="para1391"></a><span class="paranum">1391</span>.</p>
  4687. <p class="gatha1"> Tatheva paccayattena, maggaṃ bhāveti nāma so;</p>
  4688. <p class="gathalast">Yathā pāraṃ pana evaṃ, nirodhārammaṇaṃ bhave.</p>
  4689. <p class="hangnum"><a name="para1392"></a><span class="paranum">1392</span>.</p>
  4690. <p class="gatha1"> Lokuttarena niddiṭṭhā, yā lokuttarabhāvanā;</p>
  4691. <p class="gathalast">Sā saṅkhepanayenevaṃ, mayā sādhu pakāsitā.</p>
  4692. <p class="hangnum"><a name="para1393"></a><span class="paranum">1393</span>.</p>
  4693. <p class="gatha1"> Ko <a name="M0.0180"></a> hi nāma naro loke,</p>
  4694. <p class="gatha2">Lokuttarasukhāvahaṃ;</p>
  4695. <p class="gatha3">Bhāvanaṃ pana paññāya,</p>
  4696. <p class="gathalast">Na ca bhāveyya paṇḍito.</p>
  4697. <p class="hangnum"><a name="para1394"></a><span class="paranum">1394</span>.</p>
  4698. <p class="gatha1"> Imaṃ viditvā hitabhāvanaṃ vanaṃ,</p>
  4699. <p class="gatha2">Upeti yo ve sukhasaṃhitaṃ hitaṃ;</p>
  4700. <p class="gatha3">Vidhūya cittassa anuttamaṃ tamaṃ,</p>
  4701. <p class="gathalast">Upeti cāviggahakampadaṃ padaṃ.</p>
  4702. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre ñāṇadassanavisuddhiniddeso nāma</p>
  4703. <p class="centered">Tevīsatimo paricchedo.</p>
  4704. <p class="chapter">24. Catuvīsatimo paricchedo</p>
  4705. <p class="subhead">Paccayaniddeso</p>
  4706. <p class="hangnum"><a name="para1395"></a><span class="paranum">1395</span>.</p>
  4707. <p class="gatha1"> Yesaṃ <a name="P0.0134"></a><a name="V0.0175"></a> paccayadhammānaṃ, vasā sappaccayā ime;</p>
  4708. <p class="gathalast">Dhammā te paccaye cāhaṃ, dassayissāmito paraṃ.</p>
  4709. <p class="bodytext">Katame paccayāti? Vuccate – hetārammaṇādhipatianantarasamanantarasahajāta- aññamaññanissayūpanissayapurejātapacchājātāsevanakammavipākāhārindriya- jhānamaggasampayuttavippayuttaatthinatthivigatāvigatavasena catuvīsatividhā honti.</p>
  4710. <p class="bodytext">Tattha <span class="bld">hetupaccayo</span>ti lobho doso moho alobho adoso amohoti ime cha dhammā hetupaccayā. <span class="bld">Ārammaṇapaccayo</span>ti sabbalokiyalokuttaraṃ yaṃ yaṃ dhammaṃ ārabbha ye ye dhammā uppajjanti cittacetasikā dhammā, te te dhammā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ ārammaṇapaccayena paccayo.</p>
  4711. <p class="bodytext"><span class="bld">Adhipatipaccayo</span>ti <a name="M0.0181"></a> ettha sahajātādhipatiārammaṇādhipativasena duvidho. Tattha sahajātādhipati chandacittavīriyavīmaṃsāvasena catubbidho, ārammaṇādhipati pana domanassavicikicchuddhaccakiriyābyākatākusalavipāke ca aniṭṭhasammatañca rūpaṃ ṭhapetvā avasesaṃ. <span class="bld">Anantarapaccayo</span>ti anantaraniruddhā cittacetasikā dhammā. Tathā <span class="bld">samanantarapaccayo</span>pi.</p>
  4712. <p class="bodytext"><span class="bld">Sahajātapaccayo</span>ti cittacetasikā, mahābhūtā ceva hadayavatthu ca. Tathā <span class="bld">aññamaññapaccayopi. Nissayapaccayo</span>ti vatthurūpāni ceva mahābhūtā, cittacetasikā ca. <span class="bld">Upanissayapaccayo</span>ti ārammaṇānantarapakatūpanissayavasena tividho. Tattha ārammaṇūpanissayo ārammaṇādhipatiyeva, anantarūpanissayo pana anantarapaccayova, pakatūpanissayo pana kāyikasukhadukkhautubhojanasenāsanapuggalā saddhāsīlasutacāgapaññārāgadosamohādayo <a name="P0.0135"></a> ca.</p>
  4713. <p class="bodytext"><span class="bld">Purejātapaccayo</span>ti vatthārammaṇavasena duvidho. Tattha vatthupurejāto nāma vatthurūpāni, ārammaṇapurejāto nāma paccuppannarūpādīneva. <span class="bld">Pacchājātapaccayo</span>ti cittacetasikā ca. <span class="bld">Āsevanapaccayo</span>ti ṭhapetvā āvajjanadvayaṃ lokiyakusalākusalakiriyābyākatā dhammāva.</p>
  4714. <p class="bodytext"><span class="bld">Kammapaccayo</span>ti <a name="V0.0176"></a> sahajātanānakkhaṇikavasena duvidho. Tattha sahajātā lokiyalokuttarā eva, nānakkhaṇikā pana sāsavakusalākusalacetanā, anāsavakusalacetanā anantarameva attano vipākassa paccayo hoti. <span class="bld">Vipākapaccayo</span>ti vipākacittacetasikā. <span class="bld">Āhārapaccayo</span>ti kabaḷīkārāhāraphassacetanāviññāṇavasena catubbidho.</p>
  4715. <p class="bodytext"><span class="bld">Indriyapaccayo</span>ti <a name="M0.0182"></a> rūpasattakamanajīvitasukhadukkhasomanassadomanassaupekkhāsaddhāvīriya- satisamādhipaññāanaññātaññassāmītindriyaaññindriyaaññatāvindriyānīti vīsatindriyāni, tesu itthindriyapurisindriyāni vajjetvā vīsatindriyāni honti. <span class="bld">Jhānapaccayo</span>ti vitakkavicārapītisukhacittekaggatāvasena pañcavidho. <span class="bld">Maggapaccayo</span>ti diṭṭhisaṅkappavāyāmasatisamādhivācākammantājīvamicchādiṭṭhivasena navavidho.</p>
  4716. <p class="bodytext"><span class="bld">Sampayuttapaccayo</span>ti cittacetasikāva. <span class="bld">Vippayuttapaccayo</span>ti vatthupurejātāni ceva pacchājātā cittacetasikā ca. <span class="bld">Atthipaccayo</span>ti jīvitindriyakabaḷīkāraāhāraārammaṇapurejātāni ceva nissayapaccaye vuttadhammāpi ca. <span class="bld">Natthipaccayo</span>ti anantarapaccayova. Tathā <span class="bld">vigatapaccayo</span> ca. <span class="bld">Avigatapaccayo</span>ti atthipaccayova. Evamime catuvīsati paccayā nāma.</p>
  4717. <p class="bodytext">Ettha pana katihākārehi <span class="bld">rūpaṃ rūpassa</span> paccayo hotīti? Yathārahaṃ sahajātaaññamaññanissayāhārindriyaatthiavigatavasena sattadhā paccayo hoti.</p>
  4718. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpaṃ arūpassa</span> yathārahaṃ ārammaṇādhipatisahajātaaññamaññanissayūpanissayapurejātindriyavippa- yuttaatthiavigatavasena ekādasahi ākārehi paccayo hoti.</p>
  4719. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpaṃ rūpārūpassā</span>ti natthi.</p>
  4720. <p class="hangnum"><a name="para1396"></a><span class="paranum">1396</span>.</p>
  4721. <p class="gatha1"> Sattadhā rūpaṃ rūpassa, bhavatekādasehi taṃ;</p>
  4722. <p class="gathalast">Paccayo nāmadhammassa, missakassa na kiñci tu.</p>
  4723. <p class="bodytext"><span class="bld">Arūpaṃ arūpassa</span> yathārahaṃ hetārammaṇādhipatianantarasamanantarasahajātaaññamaññanissayūpanissayā- sevanakammavipākāhārindriyajhānamaggasampayuttaatthinatthivigatāvigata- vasena <a name="P0.0136"></a><a name="V0.0177"></a> ekavīsatidhā paccayo hoti.</p>
  4724. <p class="bodytext"><span class="bld">Arūpaṃ</span> <a name="M0.0183"></a> <span class="bld">rūpassa</span> yathārahaṃ hetādhipatisahajātaaññamaññanissayapacchājātakammavipākāhārindriya- jhānamaggavippayuttaatthiavigatavasena pannarasadhā paccayo hoti.</p>
  4725. <p class="bodytext"><span class="bld">Arūpaṃ rūpārūpassa</span> yathārahaṃ hetādhipatisahajātaaññamaññanissayakammavipākāhārindriyajhānamagga- atthiavigatavasena terasadhā paccayo hoti.</p>
  4726. <p class="hangnum"><a name="para1397"></a><span class="paranum">1397</span>.</p>
  4727. <p class="gatha1"> Ekavīsatidhā nāmaṃ, paccayo bhavatattano;</p>
  4728. <p class="gathalast">Tipañcahi taṃ rūpassa, ubhinnaṃ terasadhā pana.</p>
  4729. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpārūpaṃ rūpassa</span> yathārahaṃ sahajātanissayaatthiavigatavasena catudhā paccayo hoti.</p>
  4730. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpārūpaṃ arūpassa</span> yathārahaṃ sahajātaaññamaññanissayindriyaatthiavigatavasena chadhā paccayo hoti.</p>
  4731. <p class="bodytext"><span class="bld">Rūpārūpaṃ rūpassā</span>ti natthi.</p>
  4732. <p class="hangnum"><a name="para1398"></a><span class="paranum">1398</span>.</p>
  4733. <p class="gatha1"> Ubhopi rūpadhammassa, catudhā honti paccayā;</p>
  4734. <p class="gathalast">Chabbidhā nāmadhammassa, missakassa na kiñci tu.</p>
  4735. <p class="bodytext">Etesu pana paccayesu kati rūpā, kati arūpā, katimissakāti? Purejātapaccayo eko <span class="bld">rūpadhammo</span>va, hetuanantarasamanantarapacchājātāsevanakammavipākajhānamaggasampayuttanatthi- vigatānaṃ vasena dvādasa paccayā <span class="bld">arūpadhammā</span>va, sesā pana ekādasa paccayā <span class="bld">rūpārūpamissakā</span>ti veditabbā.</p>
  4736. <p class="bodytext">Puna kālavasena hetusahajātaaññamaññanissayapurejātapacchājātavipākāhārindriyajhānamagga- sampayuttavippayuttaatthiavigatānaṃ <a name="V0.0178"></a> vasena pannarasa paccayā <span class="bld">paccuppannā</span>va honti. Anantarasamanantarāsevananatthivigatapaccayā <span class="bld">atītā</span>va, kammapaccayo <span class="bld">atīto</span> vā hoti <span class="bld">paccuppanno</span> vā, ārammaṇādhipatiupanissayapaccayā <a name="M0.0184"></a> pana <span class="bld">tikālikā</span> honti <span class="bld">kālavinimuttā</span> ca.</p>
  4737. <p class="hangnum"><a name="para1399"></a><span class="paranum">1399</span>.</p>
  4738. <p class="gatha1"> Paccuppannāva hontettha,</p>
  4739. <p class="gatha2">Paccayā dasa pañca ca;</p>
  4740. <p class="gatha3">Atītā eva pañceko,</p>
  4741. <p class="gatha2">Dvekālikova dassito;</p>
  4742. <p class="gatha3">Tayo tikālikā ceva,</p>
  4743. <p class="gathalast">Vinimuttāpi kālato.</p>
  4744. <p class="bodytext">Sabbe <a name="P0.0137"></a> panime catuvīsati paccayā yathārahaṃ ārammaṇūpanissayakammaatthipaccayānaṃ vasena catūsu paccayesu saṅgahaṃ gacchantīti veditabbā.</p>
  4745. <p class="centered">Iti abhidhammāvatāre paccayaniddeso nāma</p>
  4746. <p class="centered">Catuvīsatimo paricchedo.</p>
  4747. <p class="subhead">Nigamanakathā</p>
  4748. <p class="hangnum"><a name="para1400"></a><span class="paranum">1400</span>.</p>
  4749. <p class="gatha1"> <span class="bld">Abhidhammāvatāro</span>yaṃ, varo paramagambhīro;</p>
  4750. <p class="gathalast">Icchatā nipuṇaṃ buddhiṃ, bhikkhunā pana sotabbo.</p>
  4751. <p class="hangnum"><a name="para1401"></a><span class="paranum">1401</span>.</p>
  4752. <p class="gatha1"> Sumatimativicārabodhano,</p>
  4753. <p class="gatha2">Vimativimohavināsano ayaṃ;</p>
  4754. <p class="gatha3">Kumatimatimahātamonāso,</p>
  4755. <p class="gathalast">Paṭumatibhāsakaro mato mayā.</p>
  4756. <p class="hangnum"><a name="para1402"></a><span class="paranum">1402</span>.</p>
  4757. <p class="gatha1"> Yato <a name="V0.0179"></a> <span class="bld">sumati</span>nā mato nāmato,</p>
  4758. <p class="gatha2">Āyācitasammānato mānato;</p>
  4759. <p class="gatha3">Tato hi racito sadā tosadā,</p>
  4760. <p class="gathalast">Mayā hitavibhāvanā bhāvanā.</p>
  4761. <p class="hangnum"><a name="para1403"></a><span class="paranum">1403</span>.</p>
  4762. <p class="gatha1"> Atthato <a name="M0.0185"></a> ganthato cāpi, yuttito cāpi ettha ca;</p>
  4763. <p class="gathalast">Ayuttaṃ vā viruddhaṃ vā, yadi dissati kiñcipi.</p>
  4764. <p class="hangnum"><a name="para1404"></a><span class="paranum">1404</span>.</p>
  4765. <p class="gatha1"> Pubbāparaṃ viloketvā, vicāretvā punappunaṃ;</p>
  4766. <p class="gathalast">Dhīmatā saṅgahetabbaṃ, gahetabbaṃ na dosato.</p>
  4767. <p class="hangnum"><a name="para1405"></a><span class="paranum">1405</span>.</p>
  4768. <p class="gatha1"> Tividhā byappathānañhi, gatiyo dubbidhāpi ce;</p>
  4769. <p class="gathalast">Tasmā upaparikkhitvā, veditabbaṃ vibhāvinā.</p>
  4770. <p class="hangnum"><a name="para1406"></a><span class="paranum">1406</span>.</p>
  4771. <p class="gatha1"> Nikāyantaraladdhīhi, asammisso anākulo;</p>
  4772. <p class="gathalast">Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissito.</p>
  4773. <p class="hangnum"><a name="para1407"></a><span class="paranum">1407</span>.</p>
  4774. <p class="gatha1"> Madhurakkharasaṃyutto, attho yasmā pakāsito;</p>
  4775. <p class="gathalast">Tasmā hitatthakāmena, kātabbo ettha ādaro.</p>
  4776. <p class="hangnum"><a name="para1408"></a><span class="paranum">1408</span>.</p>
  4777. <p class="gatha1"> Saddhammaṭṭhitikāmena, karontena ca yaṃ mayā;</p>
  4778. <p class="gathalast">Puññamadhigataṃ tena, sukhaṃ pappontu pāṇino.</p>
  4779. <p class="hangnum"><a name="para1409"></a><span class="paranum">1409</span>.</p>
  4780. <p class="gatha1"> Antarāyaṃ vinā cāyaṃ, yathāsiddhimupāgato;</p>
  4781. <p class="gathalast">Tathā kalyāṇasaṅkappā, siddhiṃ gacchantu pāṇinaṃ.</p>
  4782. <p class="hangnum"><a name="para1410"></a><span class="paranum">1410</span>.</p>
  4783. <p class="gatha1"> Naranārigaṇākiṇṇe<a name="P0.0138"></a>, asaṃkiṇṇakulākule;</p>
  4784. <p class="gathalast">Phīte sabbaṅgasampanne, supasannasitodake.</p>
  4785. <p class="hangnum"><a name="para1411"></a><span class="paranum">1411</span>.</p>
  4786. <p class="gatha1"> Nānāratanasampuṇṇe, vividhāpaṇasaṅkaṭe;</p>
  4787. <p class="gathalast"><span class="bld">Kāvera</span>paṭṭane ramme, nānārāmopasobhite.</p>
  4788. <p class="hangnum"><a name="para1412"></a><span class="paranum">1412</span>.</p>
  4789. <p class="gatha1"> Kelāsasikharākārapāsādapaṭimaṇḍite;</p>
  4790. <p class="gathalast">Kārite <span class="bld">kaṇhadāsena,</span> dassanīye manorame.</p>
  4791. <p class="hangnum"><a name="para1413"></a><span class="paranum">1413</span>.</p>
  4792. <p class="gatha1"> Vihāre <a name="V0.0180"></a> vividhākāracārupākāragopure;</p>
  4793. <p class="gathalast">Tattha pācīnapāsāde, mayā nivasatā sadā.</p>
  4794. <p class="hangnum"><a name="para1414"></a><span class="paranum">1414</span>.</p>
  4795. <p class="gatha1"> Asallekhamasākhalye, sīlādiguṇasobhinā;</p>
  4796. <p class="gathalast">Ayaṃ <span class="bld">sumati</span>nā sādhu, yācitena kato satā.</p>
  4797. <p class="hangnum"><a name="para1415"></a><span class="paranum">1415</span>.</p>
  4798. <p class="gatha1"> Devā <a name="M0.0186"></a> kālena vassantu, vassaṃ vassavalāhakā;</p>
  4799. <p class="gathalast">Pālayantu mahīpālā, dhammato sakalaṃ mahiṃ.</p>
  4800. <p class="hangnum"><a name="para1416"></a><span class="paranum">1416</span>.</p>
  4801. <p class="gatha1"> Yāva tiṭṭhati lokasmiṃ, himavā pabbatuttamo;</p>
  4802. <p class="gathalast">Tāva tiṭṭhatu saddhammo, dhammarājassa satthunoti.</p>
  4803. <p class="bodytext"><span class="bld">Uragapura</span>nivasanena ācariyena <span class="bld">bhadantabuddhadattena</span> sīlācārasampannena kato abhidhammāvatāro nāmāyaṃ.</p>
  4804. <p class="centered">Abhidhammāvatāro niṭṭhito.</p>
  4805. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  4806. <p class="chapter">Nāmarūpaparicchedo</p>
  4807. <p class="chapter">Ganthārambhakathā</p>
  4808. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  4809. <p class="gatha1"> Sammā <a name="M0.0001"></a><a name="V0.0001"></a> sammābhisambuddhaṃ, dhammaṃ dhammappakāsanaṃ;</p>
  4810. <p class="gathalast">Saṃghaṃ saṃghuttamaṃ loke, vanditvā vandanārahaṃ.</p>
  4811. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  4812. <p class="gatha1"> <span class="bld">Nāmarūpaparicchedaṃ,</span> pavakkhāmi samāsato;</p>
  4813. <p class="gathalast">Mahāvihāravāsīnaṃ, vaṇṇanānayanissitaṃ.</p>
  4814. <p class="chapter">1. Paṭhamo paricchedo</p>
  4815. <p class="subhead">Nāmattayavibhāgo</p>
  4816. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  4817. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0002"></a> cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti mataṃ tidhā;</p>
  4818. <p class="gathalast">Nāmaṃ rūpaṃ tu duvidhaṃ, bhūtopādāyabhedato.</p>
  4819. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  4820. <p class="gatha1"> Kāmabhūmādibhedena, tattha cittaṃ catubbidhaṃ;</p>
  4821. <p class="gathalast">Cetoyuttā dvipaññāsa, dhammā cetasikā matā.</p>
  4822. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  4823. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyaviññāṇadhātuyo;</p>
  4824. <p class="gathalast">Sampaṭicchanacittañca, tathā santīraṇadvayaṃ.</p>
  4825. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  4826. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitanti ca;</p>
  4827. <p class="gathalast">Iccāhetukacittāni, puññapākāni aṭṭhadhā.</p>
  4828. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  4829. <p class="gatha1"> Somanassayutaṃ tattha, hitvā santīraṇaṃ tathā;</p>
  4830. <p class="gathalast">Sattākusalapākāni, tānevāti viniddise.</p>
  4831. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  4832. <p class="gatha1"> Pañcadvāramanodvārāvajjanaṃ <a name="M0.0002"></a> hasananti ca;</p>
  4833. <p class="gathalast">Kriyacittamudīritaṃ, tividhampi ahetukaṃ.</p>
  4834. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  4835. <p class="gatha1"> Evaṃ aṭṭhārasavidhaṃ, mānasaṃ hotihetukaṃ;</p>
  4836. <p class="gathalast">Mūlabhedenākusalaṃ, cittaṃ tu tividhaṃ mataṃ.</p>
  4837. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  4838. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>
  4839. <p class="gathalast">Diṭṭhigatasampayuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.</p>
  4840. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  4841. <p class="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ panaṭṭhadhā;</p>
  4842. <p class="gathalast">Lobhamūlaṃ pakāsenti, tatthākusalamānasaṃ.</p>
  4843. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  4844. <p class="gatha1"> Domanassasahagataṃ, paṭighena samāyutaṃ;</p>
  4845. <p class="gathalast">Dosamūlamasaṅkhāraṃ, sasaṅkhārantipi dvidhā.</p>
  4846. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  4847. <p class="gatha1"> Vicikicchāsahagataṃ<a name="V0.0003"></a>, uddhaccasahitanti ca;</p>
  4848. <p class="gathalast">Mohamūlañca duvidhaṃ, upekkhāya samāyutaṃ.</p>
  4849. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  4850. <p class="gatha1"> Dvādasākusalānevaṃ, cittānīti vibhāvaye;</p>
  4851. <p class="gathalast">Hitvāhetukapāpāni, sobhanāni tato paraṃ.</p>
  4852. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  4853. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>
  4854. <p class="gathalast">Dvidhā ñāṇena saṃyuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.</p>
  4855. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  4856. <p class="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ panaṭṭhadhā;</p>
  4857. <p class="gathalast">Sahetukāmāvacara-puññapākakriyā bhave.</p>
  4858. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  4859. <p class="gatha1"> Kāme tevīsa pākāni, puññāpuññāni vīsati;</p>
  4860. <p class="gathalast">Ekādasa kriyā ceti, catupaññāsa sabbathā.</p>
  4861. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  4862. <p class="gatha1"> Takkacārapītisukhekaggatāsahitaṃ pana;</p>
  4863. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānakusalaṃ, vipākañca kriyā tathā.</p>
  4864. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  4865. <p class="gatha1"> Dutiyaṃ takkato hīnaṃ, tatiyaṃ tu vicārato;</p>
  4866. <p class="gathalast">Catutthaṃ pītito hīnaṃ, upekkhekaggatāyutaṃ.</p>
  4867. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  4868. <p class="gatha1"> Pañcamaṃ <a name="M0.0003"></a> pañcadasadhā, rūpāvacaramīritaṃ;</p>
  4869. <p class="gathalast">Pañcamajjhānamevekamarūpāvacaraṃ pana.</p>
  4870. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  4871. <p class="gatha1"> Ākāsānañcāyatanaṃ, puññapākakriyā tathā;</p>
  4872. <p class="gatha2">Viññāṇañcāyatanañca, ākiñcaññāyatanakaṃ;</p>
  4873. <p class="gathalast">Nevasaññānāsaññāyatanaṃ dvādasadhā bhave.</p>
  4874. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  4875. <p class="gatha1"> Sotāpattimaggacittaṃ, phalacittaṃ tathāparaṃ;</p>
  4876. <p class="gathalast">Sakadāgāmānāgāmi, arahattanti aṭṭhadhā.</p>
  4877. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  4878. <p class="gatha1"> Jhānaṅgayogabhedena, katvekekaṃ tu pañcadhā;</p>
  4879. <p class="gathalast">Vitthārānuttaraṃ cittaṃ, cattālīsavidhaṃ bhave.</p>
  4880. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  4881. <p class="gatha1"> Rūpāvacaracittāni<a name="V0.0004"></a>, gayhantānuttarāni ca;</p>
  4882. <p class="gathalast">Paṭhamādijjhānabhede, āruppañcāpi pañcame.</p>
  4883. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  4884. <p class="gatha1"> Dvādasākusalānevaṃ, kusalānekavīsati;</p>
  4885. <p class="gathalast">Chattiṃseva vipākāni, kriyacittāni vīsati.</p>
  4886. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  4887. <p class="gatha1"> Ekavīsasataṃ vātha, ekūnanavutīvidhaṃ;</p>
  4888. <p class="gathalast">Cittaṃ taṃsampayogena, bhinnā cetasikā tathā.</p>
  4889. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  4890. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā saññā, cetanekaggatā tathā;</p>
  4891. <p class="gathalast">Jīvitaṃ manasīkāro, sabbasādhāraṇā matā.</p>
  4892. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  4893. <p class="gatha1"> Takkacārādhimokkhā ca, vīriyaṃ chandapītiyo;</p>
  4894. <p class="gathalast">Pakiṇṇakā cha akkhātā, terasaññasamānatā.</p>
  4895. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  4896. <p class="gatha1"> Pakiṇṇakā na viññāṇe, vitakko dutiyādisu;</p>
  4897. <p class="gathalast">Vicāro tatiyādimhi, adhimokkho tu kaṅkhite.</p>
  4898. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  4899. <p class="gatha1"> Santīraṇamanodhātuttikesu vīriyaṃ tathā;</p>
  4900. <p class="gathalast">Catutthasukhite pīti, chandohetumhi momuhe.</p>
  4901. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  4902. <p class="gatha1"> Chasaṭṭhi pañcapaññāsa, ekādasa ca soḷasa;</p>
  4903. <p class="gathalast">Sattati vīsati ceva, tāni cittāni dīpaye.</p>
  4904. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  4905. <p class="gatha1"> Mohāhirikānottappa-muddhaccaṃ <a name="M0.0004"></a> sabbapāpajaṃ;</p>
  4906. <p class="gathalast">Issāmaccherakukkuccadosā tu paṭighe tathā.</p>
  4907. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  4908. <p class="gatha1"> Lobho lobhe tu diṭṭhi ca, diṭṭhiyutte viyuttake;</p>
  4909. <p class="gathalast">Māno ca thinamiddhaṃ tu, sasaṅkhāresu pañcasu.</p>
  4910. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  4911. <p class="gatha1"> Kaṅkhite vicikicchāti, cuddasākusalānime;</p>
  4912. <p class="gathalast">Dvādasākusalesveva, niyamena vavatthitā.</p>
  4913. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  4914. <p class="gatha1"> Saddhā sati hirottappaṃ, alobhādosamajjhatā;</p>
  4915. <p class="gathalast">Kāyacittānaṃ passaddhi, lahutā mudutā tathā.</p>
  4916. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  4917. <p class="gatha1"> Kammaññatā <a name="V0.0005"></a> ca pāguññaujutāti yugā cha ca;</p>
  4918. <p class="gatha2">Ekūnavīsati dhammā, aññamaññāviyogino;</p>
  4919. <p class="gathalast">Ekūnasaṭṭhicittesu, sobhanesu pavattitā.</p>
  4920. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  4921. <p class="gatha1"> Sammāvācā ca kammantājīvāti viratī imā;</p>
  4922. <p class="gathalast">Lokuttare sadā sabbā, saha kāmasubhe visuṃ.</p>
  4923. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  4924. <p class="gatha1"> Karuṇāmuditā nānā, rūpe pañcamavajjite;</p>
  4925. <p class="gathalast">Kadāci kāme kusale, kriyacitte sahetuke.</p>
  4926. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  4927. <p class="gatha1"> Tihetukesu cittesu, paññā sabbattha labbhati;</p>
  4928. <p class="gathalast">Ete saddhādayo dhammā, pañcavīsati sobhanā.</p>
  4929. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  4930. <p class="gatha1"> Issāmaccherakukkuccaviratīkaruṇādayo;</p>
  4931. <p class="gathalast">Nānā kadāci māno ca, thinamiddhaṃ tathā saha.</p>
  4932. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  4933. <p class="gatha1"> Satta sabbattha jāyanti, cha tu dhammā yathārahaṃ;</p>
  4934. <p class="gathalast">Cuddasākusalesveva, sobhanesveva sobhanā.</p>
  4935. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  4936. <p class="gatha1"> Dvepaññāsa paniccevaṃ, dhamme saṅgayha mānase;</p>
  4937. <p class="gathalast">Labbhamāne vibhāveyya, paccekampi vicakkhaṇo.</p>
  4938. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  4939. <p class="gatha1"> Sobhanaññasamānā ca, paṭhame viratī vinā;</p>
  4940. <p class="gathalast">Dutiyādīsu takkañca, vicāraṃ tatiyādisu.</p>
  4941. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  4942. <p class="gatha1"> Catutthādīsu <a name="M0.0005"></a> pītiñca, karuṇādiñca pañcame;</p>
  4943. <p class="gathalast">Hitvā neva viyojeyya, saṅkhipitvāna pañcadhā.</p>
  4944. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  4945. <p class="gatha1"> Pañcatiṃsa catuttiṃsa, tettiṃsa ca yathākkamaṃ;</p>
  4946. <p class="gathalast">Dvattiṃsa tiṃsa evātha, jāyantīti mahaggate.</p>
  4947. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  4948. <p class="gatha1"> Gahetvā viratī sabbā, hitvāna karuṇādayo;</p>
  4949. <p class="gathalast">Paṭhame dutiyādimhi, vitakkādiṃ vinā tathā.</p>
  4950. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  4951. <p class="gatha1"> Pañcadhāva <a name="V0.0006"></a> gaṇeyyevaṃ, chattiṃsā ca yathākkamaṃ;</p>
  4952. <p class="gathalast">Pañcatiṃsa catuttiṃsa, tettiṃsadvayamuttare.</p>
  4953. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  4954. <p class="gatha1"> Sobhanaññasamānā ca, kāmesu kusale kriye;</p>
  4955. <p class="gathalast">Hitvā viratiyo pāke, viratīkaruṇādayo.</p>
  4956. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  4957. <p class="gatha1"> Ñāṇayutte somanasse, viyutte ñāṇavajjitā;</p>
  4958. <p class="gathalast">Upekkhake pītihīnā, vippayutte dvayaṃ vinā.</p>
  4959. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  4960. <p class="gatha1"> Catudhā tividhesvevaṃ, vigaṇeyya dvayaṃ dvayaṃ;</p>
  4961. <p class="gathalast">Na santupekkhāsahite, karuṇādīti kecana.</p>
  4962. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  4963. <p class="gatha1"> Aṭṭhatiṃsa sattatiṃsadvayaṃ chattiṃsakaṃ subhe;</p>
  4964. <p class="gathalast">Pañcatiṃsa catuttiṃsadvayaṃ tettiṃsakaṃ kriye.</p>
  4965. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  4966. <p class="gatha1"> Tettiṃsa pāke dvattiṃsadvayekatiṃsakaṃ bhave;</p>
  4967. <p class="gathalast">Sahetukāmāvacarapuññapākakriyāmane.</p>
  4968. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  4969. <p class="gatha1"> Mohādayo samānā ca, paṭhame lobhadiṭṭhiyā;</p>
  4970. <p class="gathalast">Tatiye lobhamānena, jāyantekūnavīsati.</p>
  4971. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  4972. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasa pītihīnā, pañcame sattame tathā;</p>
  4973. <p class="gathalast">Navame dosakukkuccamaccharissāhi vīsati.</p>
  4974. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  4975. <p class="gatha1"> Paṭhamādīsu vuttāva, dutiyādīsu jāyare;</p>
  4976. <p class="gathalast">Thinamiddhenekavīsa, vīsa dvevīsatikkamā.</p>
  4977. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  4978. <p class="gatha1"> Chandapītiṃ <a name="M0.0006"></a> vinuddhacce, kaṅkhite nicchayaṃ vinā;</p>
  4979. <p class="gathalast">Pañcadaseva kaṅkhāya, asubhesu vibhāvaye.</p>
  4980. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  4981. <p class="gatha1"> Site samānā nicchandā, dvādasekādaseva tu;</p>
  4982. <p class="gathalast">Pītiṃ hitvāna voṭṭhabbe, vīriyaṃ sukhatīraṇe.</p>
  4983. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  4984. <p class="gatha1"> Dvayaṃ hitvā manodhātu, upekkhātīraṇe dasa;</p>
  4985. <p class="gathalast">Satta sādhāraṇā eva, pañcaviññāṇasambhavā.</p>
  4986. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  4987. <p class="gatha1"> Iti <a name="V0.0007"></a> cetasi sambhūtā,</p>
  4988. <p class="gatha2">Dvepaññāsa yathārahaṃ;</p>
  4989. <p class="gatha3">Ñeyyā cetasikā dhammā,</p>
  4990. <p class="gathalast">Cetobhedappabhedino.</p>
  4991. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  4992. <p class="gatha1"> Suññatañcānimittañca, tathāpaṇihitanti ca;</p>
  4993. <p class="gathalast">Tividhākāramīrenti, nibbānamamataṃ budhā.</p>
  4994. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  4995. <p class="gatha1"> Yaṃ ārabbha pavattantaṃ, tatthānuttaramānasaṃ;</p>
  4996. <p class="gathalast">Suññatādivimokkhoti, nāmamālambato labhe.</p>
  4997. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  4998. <p class="gatha1"> Sopādisesanibbānadhātu ceva tathāparā;</p>
  4999. <p class="gathalast">Anupādisesā cāti, duvidhā pariyāyato.</p>
  5000. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  5001. <p class="gatha1"> Tadetaṃ vānanikkhantamaccantaṃ santilakkhaṇaṃ;</p>
  5002. <p class="gathalast">Assāsakaraṇarasaṃ, khemabhāvena gayhati.</p>
  5003. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  5004. <p class="gatha1"> Taṃ nāmetīti nibbānaṃ, namantīti tatopare;</p>
  5005. <p class="gathalast">Tepaññāsāti nāmāni, catupaññāsa sabbathā.</p>
  5006. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  5007. <p class="gatha1"> Cittacetasikayojanānayaṃ,</p>
  5008. <p class="gatha2">Cittamuttamamidaṃ pakāsitaṃ;</p>
  5009. <p class="gatha3">Sādhu cetasi nidhāya paṇḍitā,</p>
  5010. <p class="gathalast">Sādhu sāsanadharā bhavanti te.</p>
  5011. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  5012. <p class="gatha1"> Buddhappavattamavagāhitabodhiñāṇa-</p>
  5013. <p class="gatha2">Miccābhidhammamavagāhitasabbadhammaṃ<a name="M0.0007"></a>;</p>
  5014. <p class="gatha3">Ogayha nāmagatarāsimasesayitvā,</p>
  5015. <p class="gathalast">Saṅgayha sabbamidha yojitamādarena.</p>
  5016. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede nāmattayavibhāgo nāma</p>
  5017. <p class="centered">Paṭhamo paricchedo.</p>
  5018. <p class="chapter">2. Dutiyo paricchedo</p>
  5019. <p class="subhead">Lakkhaṇarasupaṭṭhānavibhāgo</p>
  5020. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  5021. <p class="gatha1"> Sabhāvo <a name="V0.0008"></a> lakkhaṇaṃ nāma, kiccasampajjanā raso;</p>
  5022. <p class="gathalast">Gayhākāro upaṭṭhānaṃ, padaṭṭhānaṃ tu paccayo.</p>
  5023. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  5024. <p class="gatha1"> Attupaladdhisaṅkhātā, sampattā ca panatthato;</p>
  5025. <p class="gathalast">Lakkhaṇarasupaṭṭhānā, vohārābhogabheditā.</p>
  5026. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  5027. <p class="gatha1"> Tepaññāsasabhāvesu, tasmā bhedaṃ yathārahaṃ;</p>
  5028. <p class="gathalast">Lakkhaṇādippakārehi, pavakkhāmi ito paraṃ.</p>
  5029. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  5030. <p class="gatha1"> Cintetīti bhave cittaṃ, cintanamattameva vā;</p>
  5031. <p class="gathalast">Sampayuttātha vā tena, cintentīti ca gocaraṃ.</p>
  5032. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  5033. <p class="gatha1"> Phusatīti bhave phasso, phusanaṃ vātha kevalaṃ;</p>
  5034. <p class="gathalast">Sampayuttātha vā tena, phusantīti ca gocaraṃ.</p>
  5035. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  5036. <p class="gatha1"> Evaṃ kattari bhāve ca, karaṇe ca yathārahaṃ;</p>
  5037. <p class="gathalast">Tepaññāsasabhāvesu, saddanibbacanaṃ naye.</p>
  5038. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  5039. <p class="gatha1"> Ālambaṇamanaṃ cittaṃ, taṃvijānanalakkhaṇaṃ;</p>
  5040. <p class="gathalast">Sahajādhiṭṭhānarasaṃ, cintākappoti gayhati.</p>
  5041. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  5042. <p class="gatha1"> Ālambaṇasamodhāno<a name="M0.0008"></a>,</p>
  5043. <p class="gatha2">Phasso phusanalakkhaṇo;</p>
  5044. <p class="gatha3">Saṅghaṭṭanaraso tattha,</p>
  5045. <p class="gathalast">Sannipātoti gayhati.</p>
  5046. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  5047. <p class="gatha1"> Vedanālambaṇarasā, sā vedayitalakkhaṇā;</p>
  5048. <p class="gathalast">Gocarānubhavarasā, anubhuttīti gayhati.</p>
  5049. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  5050. <p class="gatha1"> Ākāragahaṇaṃ <a name="V0.0009"></a> saññā, sā sañjānanalakkhaṇā;</p>
  5051. <p class="gathalast">Nimittuppādanarasā, upalakkhāti gayhati.</p>
  5052. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  5053. <p class="gatha1"> Cetanā cittavipphārā, sāyaṃ byāpāralakkhaṇā;</p>
  5054. <p class="gathalast">Kammantāyūhanarasā, saṃvidhānanti gayhati.</p>
  5055. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  5056. <p class="gatha1"> Ekaggatā avikkhepo, sāvisāhāralakkhaṇā;</p>
  5057. <p class="gathalast">Sampiṇḍanarasā cittaṃ, samodhānanti gayhati.</p>
  5058. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  5059. <p class="gatha1"> Yāpanaṃ sahajātāna-manupālanalakkhaṇaṃ;</p>
  5060. <p class="gathalast">Jīvitaṃ jīvanarasaṃ, āyubandhoti gayhati.</p>
  5061. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  5062. <p class="gatha1"> Sāraṇā manasīkāro, samannāhāralakkhaṇo;</p>
  5063. <p class="gathalast">Saṃyojanaraso citta-paṭipattīti gayhati.</p>
  5064. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  5065. <p class="gatha1"> Saṅkappanalakkhaṇo takko, sahajābhiniropano;</p>
  5066. <p class="gathalast">Ālambāhananaraso, sannirujjhoti gayhati.</p>
  5067. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  5068. <p class="gatha1"> Vicāro anusandhāno, anumajjanalakkhaṇo;</p>
  5069. <p class="gathalast">Cittānuyojanaraso, anupekkhāti gayhati.</p>
  5070. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  5071. <p class="gatha1"> Adhimokkho asaṃsappo, susanniṭṭhānalakkhaṇo;</p>
  5072. <p class="gathalast">Niccalāpādanaraso, daḷhavuttīti gayhati.</p>
  5073. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  5074. <p class="gatha1"> Vīriyaṃ pana vāyāmo, mahussāhanalakkhaṇo;</p>
  5075. <p class="gathalast">Kiccāsaṃsīdanaraso, upatthambhoti gayhati.</p>
  5076. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  5077. <p class="gatha1"> Ālambatthikatā <a name="M0.0009"></a> chando, kattukāmatalakkhaṇo;</p>
  5078. <p class="gathalast">Ālambaṇesanaraso, hatthādānanti gayhati.</p>
  5079. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  5080. <p class="gatha1"> Sahajātānupharaṇā, sampiyāyanalakkhaṇā;</p>
  5081. <p class="gathalast">Sampīnanarasā pīti, pāmojjamiti gayhati.</p>
  5082. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  5083. <p class="gatha1"> Cetosaddahanaṃ saddhā, bhūtokappanalakkhaṇā;</p>
  5084. <p class="gathalast">Hitapakkhandanarasā, adhimuttīti gayhati.</p>
  5085. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  5086. <p class="gatha1"> Asammosā <a name="V0.0010"></a> sabhāvesu, sati dhāraṇalakkhaṇā;</p>
  5087. <p class="gathalast">Dhammāpilāpanarasā, appamādoti gayhati.</p>
  5088. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  5089. <p class="gatha1"> Hirī jegucchā pāpesu, sā harāyanalakkhaṇā;</p>
  5090. <p class="gathalast">Hīḷasaṃkocanarasā, pāpalajjāti gayhati.</p>
  5091. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  5092. <p class="gatha1"> Pāpasārajjamottappaṃ, ubbeguttāsalakkhaṇaṃ;</p>
  5093. <p class="gathalast">Bhayasaṅkocanarasaṃ, avissāsoti gayhati.</p>
  5094. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  5095. <p class="gatha1"> Alobho anabhisaṅgo, apariggahalakkhaṇo;</p>
  5096. <p class="gathalast">Muttappavattanaraso, asaṃsaggoti gayhati.</p>
  5097. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  5098. <p class="gatha1"> Adoso cittasākhalyaṃ, abyāpajjanalakkhaṇo;</p>
  5099. <p class="gathalast">Saṇhappavattanaraso, sommabhāvoti gayhati.</p>
  5100. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  5101. <p class="gatha1"> Amoho khalitābhāvo, paṭivijjhanalakkhaṇo;</p>
  5102. <p class="gathalast">Visayobhāsanaraso, paṭibodhoti gayhati.</p>
  5103. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  5104. <p class="gatha1"> Tatramajjhattatopekkhā, samīkaraṇalakkhaṇā;</p>
  5105. <p class="gathalast">Apakkhapātanarasā, samavāhoti gayhati.</p>
  5106. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  5107. <p class="gatha1"> Passaddhi kāyacittānaṃ, darathābhāvalakkhaṇā;</p>
  5108. <p class="gathalast">Aparipphandanarasā, sītibhāvoti gayhati.</p>
  5109. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  5110. <p class="gatha1"> Lahutā kāyacittānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;</p>
  5111. <p class="gathalast">Avitthārarasā sallahukavuttīti gayhati.</p>
  5112. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  5113. <p class="gatha1"> Mudutā kāyacittānaṃ, kakkhaḷābhāvalakkhaṇā;</p>
  5114. <p class="gathalast">Kiccāvirodhanarasā, anukulyanti gayhati.</p>
  5115. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  5116. <p class="gatha1"> Kammaññatā <a name="M0.0010"></a> ubhinnampi, alaṃkiccassa lakkhaṇā;</p>
  5117. <p class="gathalast">Pavattisampattirasā, yogabhāvoti gayhati.</p>
  5118. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  5119. <p class="gatha1"> Tathā pāguññatā dvinnaṃ, visadākāralakkhaṇā;</p>
  5120. <p class="gathalast">Sukhappavattanarasā, seribhāvoti gayhati.</p>
  5121. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  5122. <p class="gatha1"> Ujutā <a name="V0.0011"></a> kāyacittānaṃ, kuṭilābhāvalakkhaṇā;</p>
  5123. <p class="gathalast">Jimhanimmadanarasā, ujuvuttīti gayhati.</p>
  5124. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  5125. <p class="gatha1"> Sammāvācā vacīsuddhi, vācāsaṃyamalakkhaṇā;</p>
  5126. <p class="gathalast">Micchāvācoramarasā, vacīvelāti gayhati.</p>
  5127. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  5128. <p class="gatha1"> Sammākammaṃ kriyāsuddhaṃ, sammākaraṇalakkhaṇaṃ;</p>
  5129. <p class="gathalast">Micchākammoramarasaṃ, kriyāvelāti gayhati.</p>
  5130. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  5131. <p class="gatha1"> Sammājīvo visuddheṭṭhi, alliṭṭhājīvalakkhaṇo;</p>
  5132. <p class="gathalast">Micchājīvoramaraso, sammāvuttīti gayhati.</p>
  5133. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  5134. <p class="gatha1"> Karuṇā dīnasattesu, dukkhāpanayalakkhaṇā;</p>
  5135. <p class="gathalast">Sotthitāpatthanarasā, anukampāti gayhati.</p>
  5136. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  5137. <p class="gatha1"> Sukhaṭṭhitesu muditā, anumodanalakkhaṇā;</p>
  5138. <p class="gathalast">Cetovikāsanarasā, avirodhoti gayhati.</p>
  5139. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  5140. <p class="gatha1"> Cetosārajjanā lobho, apariccāgalakkhaṇo;</p>
  5141. <p class="gathalast">Ālambagijjhanaraso, abhilaggoti gayhati.</p>
  5142. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  5143. <p class="gatha1"> Cetobyāpajjanaṃ doso, sampadussanalakkhaṇo;</p>
  5144. <p class="gathalast">Ālambaṇaghātaraso, caṇḍikkamiti gayhati.</p>
  5145. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  5146. <p class="gatha1"> Cetosammuyhanaṃ moho,</p>
  5147. <p class="gatha2">So sammuyhanalakkhaṇo;</p>
  5148. <p class="gatha3">Sabhāvacchādanaraso,</p>
  5149. <p class="gathalast">Andhabhāvoti gayhati.</p>
  5150. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  5151. <p class="gatha1"> Pāpājigucchāhirikaṃ, nillajjākāralakkhaṇaṃ;</p>
  5152. <p class="gathalast">Pāpopalāpanarasaṃ, malaggāhoti gayhati.</p>
  5153. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  5154. <p class="gatha1"> Asārajjanamanottappamanuttāsanalakkhaṇaṃ<a name="M0.0011"></a>;</p>
  5155. <p class="gathalast">Pāpapakkhandanarasaṃ, pāgabbhamiti gayhati.</p>
  5156. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  5157. <p class="gatha1"> Diṭṭhi <a name="V0.0012"></a> daḷhavipallāso, sā parāmāsalakkhaṇā;</p>
  5158. <p class="gathalast">Tucchābhinivesanarasā, micchāgāhoti gayhati.</p>
  5159. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  5160. <p class="gatha1"> ‘‘Ahasmī’’ti maññamāno, so samunnatilakkhaṇo;</p>
  5161. <p class="gathalast">Ketusampaggaharaso, ahaṃkāroti gayhati.</p>
  5162. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  5163. <p class="gatha1"> Parasampattīsu issā, akkhamākāralakkhaṇā;</p>
  5164. <p class="gathalast">Cetovikucanarasā, vimukhattanti gayhati.</p>
  5165. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  5166. <p class="gatha1"> Pariggahesu maccheraṃ, sannigūhanalakkhaṇaṃ;</p>
  5167. <p class="gathalast">Sāmaññāsahanarasaṃ, vevicchamiti gayhati.</p>
  5168. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  5169. <p class="gatha1"> Cetopahananaṃ thīnaṃ, taṃ saṃsīdanalakkhaṇaṃ;</p>
  5170. <p class="gathalast">Ussāhabhañjanarasaṃ, saṃkhittattanti gayhati.</p>
  5171. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  5172. <p class="gatha1"> Vighāto sahajātānaṃ, middhaṃ mohanalakkhaṇaṃ;</p>
  5173. <p class="gathalast">Sattisaṃbhañjanarasaṃ, āturattanti gayhati.</p>
  5174. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  5175. <p class="gatha1"> Uddhaccaṃ cittavikkhepo, avūpasamalakkhaṇaṃ;</p>
  5176. <p class="gathalast">Cetonavaṭṭhānarasaṃ, bhantattamiti gayhati.</p>
  5177. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  5178. <p class="gatha1"> Vippaṭisāro kukkuccamanusocanalakkhaṇaṃ;</p>
  5179. <p class="gathalast">Attānusocanarasaṃ, pacchātāpoti gayhati.</p>
  5180. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  5181. <p class="gatha1"> Kaṅkhāyanā vicikicchā, asanniṭṭhānalakkhaṇā;</p>
  5182. <p class="gathalast">Anekagāhanarasā, appatiṭṭhāti gayhati.</p>
  5183. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  5184. <p class="gatha1"> Iccevaṃ lakkhaṇādīhi, vibhāveyya vicakkhaṇo;</p>
  5185. <p class="gathalast">Tepaññāsasabhāvesu, sabhāvākāralakkhaṇaṃ.</p>
  5186. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  5187. <p class="gatha1"> Lakkhaṇatthakusalā <a name="M0.0012"></a> salakkhaṇe,</p>
  5188. <p class="gatha2">Lakkhaṇatthaparamepi kevalaṃ;</p>
  5189. <p class="gatha3">Lakkhaṇuggahasukhāya vaṇṇayuṃ,</p>
  5190. <p class="gathalast">Lakkhaṇādimukhato salakkhaṇaṃ.</p>
  5191. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  5192. <p class="gatha1"> Atthaṃ <a name="V0.0013"></a> tamevamanugamma mayettha vutta-</p>
  5193. <p class="gatha2">Matthānamatthanayanatthamanekadhāpi;</p>
  5194. <p class="gatha3">Pattheyya mettha vacanatthanayehi ñāṇa-</p>
  5195. <p class="gathalast">Matthesu buddhavacanatthanayatthikehi.</p>
  5196. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede lakkhaṇarasupaṭṭhānavibhāgo nāma</p>
  5197. <p class="centered">Dutiyo paricchedo.</p>
  5198. <p class="chapter">3. Tatiyo paricchedo</p>
  5199. <p class="subhead">Bhedasaṅgahavibhāgo</p>
  5200. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  5201. <p class="gatha1"> Evaṃ bhedasabhāvesu, tesveva puna saṅgahaṃ;</p>
  5202. <p class="gathalast">Sabhāvatthavisesehi, pavakkhāmi ito paraṃ.</p>
  5203. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  5204. <p class="gatha1"> Asādhāraṇañāṇehi, satthā vatthuvivecako;</p>
  5205. <p class="gathalast">Saṅgahetvā sabhāgehi, dhamme dassesi cakkhumā.</p>
  5206. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  5207. <p class="gatha1"> Diṭṭhibhinivesaṭṭhena, yathābhūtasabhāvato;</p>
  5208. <p class="gathalast">Paramāmasaticcekā, <span class="bld">parāmāso</span>ti bhāsitā.</p>
  5209. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  5210. <p class="gatha1"> Kilesāsucibhāvena, vaṇassāvaraso viya;</p>
  5211. <p class="gathalast">Ālimpantāva santānaṃ, savantīti pakāsitā.</p>
  5212. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  5213. <p class="gatha1"> Kāmataṇhā bhavataṇhā, diṭṭhāvijjāti <span class="bld">āsavā</span>;</p>
  5214. <p class="gathalast">Cattāro āsavaṭṭhena, tayo dhammā sabhāvato.</p>
  5215. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  5216. <p class="gatha1"> Etevo <a name="M0.0013"></a> <span class="bld">ghā</span>ti vuttāva, dvārālambābhivāhino;</p>
  5217. <p class="gathalast">Ottharitvā parābhūte, harantā pāṇino bhave.</p>
  5218. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  5219. <p class="gatha1"> <span class="bld">Yogā</span>ti <a name="V0.0014"></a> cāhu te eva, pāṇino bhavayantake;</p>
  5220. <p class="gathalast">Dvārālambābhisambandhā, yantabandhāva yojitā.</p>
  5221. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  5222. <p class="gatha1"> Santānamadhigaṇhantā, māluvāva mahātaruṃ;</p>
  5223. <p class="gathalast">Gaṇhantā daḷhamālambaṃ, maṇḍūkamiva pannago.</p>
  5224. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  5225. <p class="gatha1"> Kāmataṇhā ca diṭṭhi ca, <span class="bld">upādānā</span> catubbidhā;</p>
  5226. <p class="gathalast">Diṭṭhi diṭṭhisīlabbata-mattavādoti bheditā.</p>
  5227. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  5228. <p class="gatha1"> Kāyena kāyaṃ ganthentā, duppamuñcānuveṭhino;</p>
  5229. <p class="gathalast">Kathitā <span class="bld">kāyaganthā</span>ti, taṇhābyāpādadiṭṭhiyo.</p>
  5230. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  5231. <p class="gatha1"> Sīlabbataparāmāso, iti diṭṭhi vibheditā;</p>
  5232. <p class="gathalast">Idaṃsaccābhiniveso, iti cevaṃ catubbidhā.</p>
  5233. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  5234. <p class="gatha1"> Nekkhammaṃ palibodhentā, bhāvanāparipanthakā;</p>
  5235. <p class="gathalast">Santānamaṇḍakosāva, pariyonandhakāti ca.</p>
  5236. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  5237. <p class="gatha1"> Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca saṃsayo;</p>
  5238. <p class="gathalast">Avijjuddhaccakukkuccamiti <span class="bld">nīvaraṇā</span> matā.</p>
  5239. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  5240. <p class="gatha1"> Āgāḷhaṃ pariyādāya, ogayhanuppavattino;</p>
  5241. <p class="gathalast">Yopparogāva santāna-manusentīti bhāsitā.</p>
  5242. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  5243. <p class="gatha1"> Kāmarāgo bhavarāgo, paṭigho mānadiṭṭhiyo;</p>
  5244. <p class="gathalast">Kaṅkhāvijjāti satteva, cha dhammā<span class="bld">nusayā</span> matā.</p>
  5245. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  5246. <p class="gatha1"> Dvārālambaṇabandhena, pāṇīnaṃ bhavamaṇḍale;</p>
  5247. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṃyojanāni</span> vuttāni, pāsabandhāva pakkhinaṃ.</p>
  5248. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  5249. <p class="gatha1"> Kāmarūpārūparāgā, paṭigho mohasaṃsayo;</p>
  5250. <p class="gathalast">Diṭṭhi sīlabbataṃ māno, uddhaccena dasā bhave.</p>
  5251. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  5252. <p class="gatha1"> Rūpārūparāguddhaccaṃ, abhidhamme vinā puna;</p>
  5253. <p class="gathalast">Bhavarāgissa maccheraṃ, gahetvā dasadhā siyuṃ.</p>
  5254. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  5255. <p class="gatha1"> Saṃklepayanti <a name="M0.0014"></a><a name="V0.0015"></a> santānaṃ, upaghātenti pāṇino;</p>
  5256. <p class="gathalast">Sahajāteklesentīti, <span class="bld">kilesā</span>ti pakāsitā.</p>
  5257. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  5258. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  5259. <p class="gatha2">Diṭṭhi māno ca saṃsayo;</p>
  5260. <p class="gatha3">Thināhirikanottappa-</p>
  5261. <p class="gathalast">Muddhaccena siyuṃ dasa.</p>
  5262. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  5263. <p class="gatha1"> Navasaṅgahitā ettha, diṭṭhilobhā pakāsitā;</p>
  5264. <p class="gathalast">Sattasaṅgahitāvijjā, paṭigho pañcasaṅgaho.</p>
  5265. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  5266. <p class="gatha1"> Catusaṅgahitā kaṅkhā, mānuddhaccā tisaṅgahā;</p>
  5267. <p class="gathalast">Dukasaṅgahitaṃ thīnaṃ, kukkuccamekasaṅgahaṃ.</p>
  5268. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  5269. <p class="gatha1"> Dvidhāhirikanottappa-missāmacchariyaṃ tathā;</p>
  5270. <p class="gathalast">Iccevaṃ dasadhā vuttā, <span class="bld">pāpakesveva saṅgahā</span>.</p>
  5271. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  5272. <p class="gatha1"> Parāmāsāsavoghā ca, yogupādānaganthato;</p>
  5273. <p class="gathalast">Nīvāraṇānusayato, saṃyojanakilesato.</p>
  5274. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  5275. <p class="gatha1"> Cuddaseva tu saṅkhepā, sattapaññāsa bhedato;</p>
  5276. <p class="gathalast">Yathādhammānusārena, cittuppādesu yojaye.</p>
  5277. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  5278. <p class="gatha1"> Tatopare noparāmā-sādibheditasaṅgahā;</p>
  5279. <p class="gathalast">Cittaṃ cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānamiti dīpaye.</p>
  5280. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  5281. <p class="gatha1"> Iccākusaladhammānaṃ, ñatvā saṅgahamuttaraṃ;</p>
  5282. <p class="gathalast">Missakā nāma viññeyyā, yathāsambhavato kathaṃ;</p>
  5283. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  5284. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  5285. <p class="gatha2">Ekantākusalā tayo;</p>
  5286. <p class="gatha3">Alobhādosāmoho ca,</p>
  5287. <p class="gathalast">Kusalābyākatā tathā.</p>
  5288. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  5289. <p class="gatha1"> Pādapasseva <a name="V0.0016"></a> mūlāni, thirabhāvāya paccayā;</p>
  5290. <p class="gathalast">Mūlabhāvena dhammānaṃ, <span class="bld">hetū</span> dhammā cha dīpitā.</p>
  5291. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  5292. <p class="gatha1"> Vitakko <a name="M0.0015"></a> ca vicāro ca, pīti cekaggatā tathā;</p>
  5293. <p class="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, upekkhāti ca vedanā.</p>
  5294. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  5295. <p class="gatha1"> Āhaccupanijjhāyantā, nijjhānaṭṭhena paccayā;</p>
  5296. <p class="gathalast"><span class="bld">Jhānadhammā</span>ti satthāha, pañca vatthusabhāvato.</p>
  5297. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  5298. <p class="gatha1"> Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ;</p>
  5299. <p class="gathalast">Sammāsati samādhī ca, micchādiṭṭhi ca sambhavā.</p>
  5300. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  5301. <p class="gatha1"> Sammāmicchā ca nīyantā, niyyānaṭṭhena paccayā;</p>
  5302. <p class="gathalast"><span class="bld">Maggaṅgā</span> dvādasakkhātā, nava dhammā sabhāvato.</p>
  5303. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  5304. <p class="gatha1"> Attabhāvaṃ pavattentā, ojaṭṭhamakavedanaṃ;</p>
  5305. <p class="gathalast">Paṭisandhināmarūpa-māharantā yathākkamaṃ.</p>
  5306. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  5307. <p class="gatha1"> Kabaḷīkāro āhāro,</p>
  5308. <p class="gatha2">Phasso sañcetanā tathā;</p>
  5309. <p class="gatha3">Viññāṇamiti cattāro,</p>
  5310. <p class="gathalast"><span class="bld">Āhārā</span>ti pakāsitā.</p>
  5311. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  5312. <p class="gatha1"> Dhammānaṃ sahajātānaṃ, indriyaṭṭhena paccayā;</p>
  5313. <p class="gathalast">Attānamissaraṭṭhena, anuvattāpakā tathā.</p>
  5314. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  5315. <p class="gatha1"> Saddhā ca sati paññā ca, vīriyekaggatāpi ca;</p>
  5316. <p class="gathalast">Vedanā jīvitaṃ cittaṃ, aṭṭha rūpindriyāni ca.</p>
  5317. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  5318. <p class="gatha1"> Kathaṃ jīvitamekaṃ tu, sukhaṃ dukkhanti vedanā;</p>
  5319. <p class="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, upekkhāti ca bheditā.</p>
  5320. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  5321. <p class="gatha1"> Paññādimaggenaññāta-ññassāmītindriyaṃ bhave;</p>
  5322. <p class="gathalast">Majjhe aññindriya<span class="bld">mante,</span> aññātāvindriyaṃ tathā.</p>
  5323. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  5324. <p class="gatha1"> Soḷaseva <a name="V0.0017"></a> sabhāvena, indriyaṭṭhavibhāgato;</p>
  5325. <p class="gathalast"><span class="bld">Indriyānī</span>ti vuttāni, bāvīsati vibhāvaye.</p>
  5326. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  5327. <p class="gatha1"> Daḷhādhiṭṭhitasantānā<a name="M0.0016"></a>, vipakkhehi akampiyā;</p>
  5328. <p class="gathalast">Balavantasabhāvena, <span class="bld">baladhammā</span> pakāsitā.</p>
  5329. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  5330. <p class="gatha1"> Saddhā sati hirottappaṃ, vīriyekaggatā tathā;</p>
  5331. <p class="gathalast">Paññāhirikānottappa-miccevaṃ navadhā matā.</p>
  5332. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  5333. <p class="gatha1"> Jeṭṭhā pubbaṅgamaṭṭhena, puññāpuññapavattiyaṃ;</p>
  5334. <p class="gathalast">Paccayādhippateyyena, sahajānaṃ yathārahaṃ.</p>
  5335. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  5336. <p class="gatha1"> Cattāro<span class="bld">dhipatī</span> vuttā, ādhippaccasabhāvato;</p>
  5337. <p class="gathalast">Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā.</p>
  5338. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  5339. <p class="gatha1"> Pañcasaṅgahitā paññā, vāyāmekaggatā pana;</p>
  5340. <p class="gathalast">Catusaṅgahitā cittaṃ, sati ceva tisaṅgahā.</p>
  5341. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  5342. <p class="gatha1"> Saṅkappo vedanā saddhā, dukasaṅgahitā matā;</p>
  5343. <p class="gatha2">Ekekasaṅgahā sesā, aṭṭhavīsati bhāsitā;</p>
  5344. <p class="gathalast">Iccevaṃ sattadhā bhedo, vutto <span class="bld">missakasaṅgaho</span>.</p>
  5345. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  5346. <p class="gatha1"> Hetujhānaṅgamaggaṅgā, āhārindriyato tathā;</p>
  5347. <p class="gatha2">Balādhippatito ceva, puññāpuññādimissatā;</p>
  5348. <p class="gathalast">Chattiṃseva sabhāvena, catusaṭṭhi pabhedato.</p>
  5349. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  5350. <p class="gatha1"> Iccevaṃ saṅgahetvāna, vibhāveyya tato paraṃ;</p>
  5351. <p class="gathalast">Cittuppādapabhedesu, yathāsambhavato kathaṃ.</p>
  5352. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  5353. <p class="gatha1"> Sitāvajjanaviññāṇaṃ, sampaṭicchanatīraṇā;</p>
  5354. <p class="gathalast">Aṭṭhārasāhetukāva, momūhā ekahetukā.</p>
  5355. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  5356. <p class="gatha1"> Sesā tu kusalā ñāṇaviyuttā ca dvihetukā;</p>
  5357. <p class="gathalast">Cittuppādāpare satta-cattālīsa tihetukā.</p>
  5358. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  5359. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇamajjhānaṃ<a name="V0.0018"></a>, dvijhānaṅgikamīritaṃ;</p>
  5360. <p class="gathalast">Catutthapañcamajjhānaṃ, tijhānaṃ tatiyaṃ matā.</p>
  5361. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  5362. <p class="gatha1"> Catujhānaṃ tu dutiyaṃ, kāme ca sukhavajjitā;</p>
  5363. <p class="gathalast">Pañcajhānaṃ tu paṭhamaṃ, kāme ca sukhitā matā.</p>
  5364. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  5365. <p class="gatha1"> Paṭhamānuttaraṃ <a name="M0.0017"></a> jhānaṃ, aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ;</p>
  5366. <p class="gathalast">Sattamaggaṅgikaṃ nāma, sesajhānamanuttaraṃ.</p>
  5367. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  5368. <p class="gatha1"> Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, tathā kāme tihetukā;</p>
  5369. <p class="gathalast">Pañcamaggaṅgikā nāma, cittuppādā pakāsitā.</p>
  5370. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  5371. <p class="gatha1"> Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ, sampayuttā ca diṭṭhiyā;</p>
  5372. <p class="gathalast">Ñāṇena vippayuttā ca, catumaggaṅgikā matā.</p>
  5373. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  5374. <p class="gatha1"> Paṭighuddhaccayuttā ca, vippayuttā ca diṭṭhiyā;</p>
  5375. <p class="gathalast">Timaggaṅgaṃ dumaggaṅgaṃ, kaṅkhitaṃ samudīritaṃ.</p>
  5376. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  5377. <p class="gatha1"> Na hontāhetuke maggā, cittaṭṭhiti ca kaṅkhite;</p>
  5378. <p class="gathalast">Viditā niyatatā ca, lokiyesu na uddhaṭā.</p>
  5379. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  5380. <p class="gatha1"> Kāmesu kabaḷīkāro, anāhāro asaññino;</p>
  5381. <p class="gathalast">Cittuppādesu sabbattha, āhārattayamīritaṃ.</p>
  5382. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  5383. <p class="gatha1"> Indriyāni vibhāveyya, navadhānuttare budho;</p>
  5384. <p class="gathalast">Aṭṭhadhā samudīreyya, lokiyesu tihetuke.</p>
  5385. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  5386. <p class="gatha1"> Sattadhā pana ñāṇena, vippayutte pakāsaye;</p>
  5387. <p class="gathalast">Sitavoṭṭhabbanāpuññe, pañcadhā kaṅkhite pana.</p>
  5388. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  5389. <p class="gatha1"> Catudhā tividhā sese, cittuppāde samīraye;</p>
  5390. <p class="gathalast">Tihetukā sattabalā, chabalā tu duhetukā.</p>
  5391. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  5392. <p class="gatha1"> Catubalā akusalā, kaṅkhitaṃ tibalaṃ mataṃ;</p>
  5393. <p class="gathalast">Dvibalaṃ sitavoṭṭhabba-mabalaṃ sesamīritaṃ.</p>
  5394. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  5395. <p class="gatha1"> Javanedhipatīnaṃ <a name="V0.0019"></a> tu, yo koceko tihetuke;</p>
  5396. <p class="gathalast">Dvihetuke vā kusale, vīmaṃsā nopalabbhati.</p>
  5397. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  5398. <p class="gatha1"> Lokiyesu vipākesu,</p>
  5399. <p class="gatha2">Mohamūle ahetuke;</p>
  5400. <p class="gatha3">Yathāsambhavavuttittā,</p>
  5401. <p class="gathalast">Natthādhipati kocipi.</p>
  5402. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  5403. <p class="gatha1"> Sambhoti <a name="M0.0018"></a> kāyaviññāṇe, puññapāke sukhindriyaṃ;</p>
  5404. <p class="gathalast">Dukkhindriyampi tattheva, pāpapākamhi bhāsitaṃ.</p>
  5405. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  5406. <p class="gatha1"> Santīraṇañca hasanaṃ, somanassāni soḷasa;</p>
  5407. <p class="gathalast">Paṭhamādicatujjhānaṃ, somanassayutaṃ bhave.</p>
  5408. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  5409. <p class="gatha1"> Domanassayuttā dveva, cittuppādā pakāsitā;</p>
  5410. <p class="gathalast">Tadaññe pana sabbepi, pañcapaññāsupekkhakā.</p>
  5411. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  5412. <p class="gatha1"> Vedanāsampayogañca, vinibbhujjevamaṭṭhadhā;</p>
  5413. <p class="gathalast">Hetuyogādibhedehi, cittuppādā pakāsitā.</p>
  5414. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  5415. <p class="gatha1"> Taṃtaṃviyogabhedañca, paccekamatha missitaṃ;</p>
  5416. <p class="gathalast">Yathāvuttānusārena, yathāsambhavato naye.</p>
  5417. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  5418. <p class="gatha1"> Iccevaṃ pana yojetvā, cittuppādesu missakaṃ;</p>
  5419. <p class="gathalast">Tato ñeyyā visuddhā ca, bodhipakkhiyasaṅgahā.</p>
  5420. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  5421. <p class="gatha1"> Kāye ca vedanācitte, dhammesu ca yathārahaṃ;</p>
  5422. <p class="gathalast">Asubhaṃ dukkhamanicca-manattāti supaṭṭhitā.</p>
  5423. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  5424. <p class="gatha1"> Sammāsati paniccekā, kiccagocarabhedato;</p>
  5425. <p class="gathalast"><span class="bld">Satipaṭṭhāna</span>nāmena, cattāroti pakāsitā.</p>
  5426. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  5427. <p class="gatha1"> Uppannānuppannapāpa-pahānānuppādanāya ca;</p>
  5428. <p class="gathalast">Anuppannuppannehi vā, nibbattiabhivuddhiyā.</p>
  5429. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  5430. <p class="gatha1"> Padahantassa <a name="V0.0020"></a> vāyāmo, kiccābhogavibhāgato;</p>
  5431. <p class="gathalast"><span class="bld">Sammappadhāna</span>nāmena, cattāroti pakāsitā.</p>
  5432. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  5433. <p class="gatha1"> Iddhiyā pādabhūtattā, <span class="bld">iddhipādā</span>ti bhāsitā;</p>
  5434. <p class="gathalast">Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti catubbidhā.</p>
  5435. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  5436. <p class="gatha1"> Pañca saddhā sati paññā, vīriyekaggatā tathā;</p>
  5437. <p class="gathalast"><span class="bld">Indriyāni</span>ndriyaṭṭhena, balaṭṭhena <span class="bld">balāni</span> ca.</p>
  5438. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  5439. <p class="gatha1"> Sati dhammavicayo ca, tathā vīriyapītiyo;</p>
  5440. <p class="gathalast">Passaddhekaggatāpekkhā, bujjhantassaṅgabhāvato.</p>
  5441. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  5442. <p class="gatha1"> <span class="bld">Bojjhaṅgā</span>ti <a name="M0.0019"></a> visesena, satta dhammā pakāsitā;</p>
  5443. <p class="gathalast">Niyyānaṭṭhena <span class="bld">maggaṅgā,</span> sammādiṭṭhādiaṭṭhadhā.</p>
  5444. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  5445. <p class="gatha1"> Chasaṅgahettha vāyāmo, satipaññā samīritā;</p>
  5446. <p class="gathalast">Pañcasaṅgahitā nāma, samādhi catusaṅgaho.</p>
  5447. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  5448. <p class="gatha1"> Saddhā dusaṅgahā vuttā, sesā ekekasaṅgahā;</p>
  5449. <p class="gathalast">Iccevaṃ sattadhā bhedo, <span class="bld">bodhipakkhiyasaṅgaho</span>.</p>
  5450. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  5451. <p class="gatha1"> Satipaṭṭhānasammappadhānato iddhipādato;</p>
  5452. <p class="gathalast">Indriyabalabojjhaṅgā, maggabhedā ca bhāsitā.</p>
  5453. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  5454. <p class="gatha1"> Chando cittamupekkhā ca, saddhāpassaddhipītiyo;</p>
  5455. <p class="gathalast">Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ.</p>
  5456. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  5457. <p class="gatha1"> Sammāsati samādhīti, dīpitā bodhipakkhiyā;</p>
  5458. <p class="gathalast">Cuddasā dhammato honti, sattatiṃsa pabhedato.</p>
  5459. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  5460. <p class="gatha1"> Yehi dhammehi bujjhanto, saccāni paṭivijjhati;</p>
  5461. <p class="gathalast">Samattānuttare honti, na vā saṅkappapītiyo.</p>
  5462. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  5463. <p class="gatha1"> Pubbabhāgepi labbhanti, lokiyamhi yathārahaṃ;</p>
  5464. <p class="gathalast">Nibbedhabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.</p>
  5465. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  5466. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0021"></a> tividhā bhedaṃ, vibhāveyya yathārahaṃ;</p>
  5467. <p class="gathalast">Sabhāvabhedabhinnānaṃ, sabhāgatthehi saṅgahaṃ.</p>
  5468. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  5469. <p class="gatha1"> Bhedasaṅgahavidūhi vaṇṇitaṃ, bhedasaṅgahavimuttisāsane;</p>
  5470. <p class="gathalast">Bhedasaṅgahanayatthamuttamaṃ, bhedasaṅgahamukhaṃ pakāsitaṃ.</p>
  5471. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  5472. <p class="gatha1"> Dhammasabhāvavibhāgabudhevaṃ, dhammadisampatisāsanadhamme;</p>
  5473. <p class="gathalast">Dhammavibhūtivibhūsitacittā, dhammarasāmatabhāgi bhavanti.</p>
  5474. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede bhedasaṅgahavibhāgo nāma</p>
  5475. <p class="centered">Tatiyo paricchedo.</p>
  5476. <p class="chapter">4. Catuttho paricchedo</p>
  5477. <p class="subhead">Pakiṇṇakavibhāgo</p>
  5478. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  5479. <p class="gatha1"> Ito <a name="M0.0020"></a> paraṃ kiccato ca, dvārālambaṇavatthuto;</p>
  5480. <p class="gathalast">Bhūmipuggalato ṭhānā, janakā ca yathārahaṃ.</p>
  5481. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  5482. <p class="gatha1"> Saṅgaho ca pavatti ca, paṭisandhipavattisu;</p>
  5483. <p class="gathalast">Cittuppādavaseneva, saṃkhipitvāna niyyate.</p>
  5484. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  5485. <p class="gatha1"> Rūpārūpamahāpākā, mupekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  5486. <p class="gathalast">Cutisandhibhavaṅgāni, cittānekūnavīsati.</p>
  5487. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  5488. <p class="gatha1"> Āvajjanaṃ tu yugaḷaṃ, dassanaṃ savanaṃ tathā;</p>
  5489. <p class="gathalast">Ghāyanaṃ sāyanañceva, phusanaṃ sampaṭicchanaṃ.</p>
  5490. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  5491. <p class="gatha1"> Tīṇi tīraṇacittāni, ekaṃ voṭṭhabbanaṃ mataṃ;</p>
  5492. <p class="gathalast">Pañcadvāre manodvāre, tadāvajjananāmakaṃ.</p>
  5493. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  5494. <p class="gatha1"> Pañcapaññāsa <a name="V0.0022"></a> javanakiccānīti viniddise;</p>
  5495. <p class="gathalast">Kriyā cāvajjanaṃ hitvā, kusalākusalapphalaṃ.</p>
  5496. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  5497. <p class="gatha1"> Tadālambaṇacittāni, bhavantekādaseva hi;</p>
  5498. <p class="gathalast">Mahāvipākacittāni, aṭṭha santīraṇattayaṃ.</p>
  5499. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  5500. <p class="gatha1"> Pañcakiccanti bhāsanti, upekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  5501. <p class="gathalast">Catukiccā mahāpākā, tikakiccā mahaggatā.</p>
  5502. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  5503. <p class="gatha1"> Dukiccamiti voṭṭhabbaṃ, sukhatīraṇamīritaṃ;</p>
  5504. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇajavanamanodhātuttikaṃ pana.</p>
  5505. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  5506. <p class="gatha1"> Ekakiccāti bhāsanti, aṭṭhasaṭṭhi vibhāvino;</p>
  5507. <p class="gathalast">Iccevaṃ <span class="bld">kiccabhedena,</span> cittuppādā vavatthitā.</p>
  5508. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  5509. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyadhātu yathākkamaṃ;</p>
  5510. <p class="gathalast">Pañcadvārā bhavaṅgaṃ tu, manodvāraṃ pavuccati.</p>
  5511. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  5512. <p class="gatha1"> Ghānādayo <a name="M0.0021"></a> tayo rūpe, pañca cakkhādayo tathā;</p>
  5513. <p class="gathalast">Arūpe natthubhayattha, tadālambaṇamānasaṃ.</p>
  5514. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  5515. <p class="gatha1"> Cha dvārā vīthicittāni, satta kāmīsu rūpisu;</p>
  5516. <p class="gathalast">Dvārattayaṃ cha cittāni, manodvāramarūpisu.</p>
  5517. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  5518. <p class="gatha1"> Paṭisandhādibhūtā hi, avasāne cutiṭṭhitā;</p>
  5519. <p class="gathalast">Majjhe bhavaṅgaṃ chetvāna, paccekaṃ vīthi jāyati.</p>
  5520. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  5521. <p class="gatha1"> Rūpādārammaṇe cakkhu-pasādādimhi ghaṭṭite;</p>
  5522. <p class="gathalast">Āvajjanādayo honti, bhavaṅgadvicalā paraṃ.</p>
  5523. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  5524. <p class="gatha1"> Pariṇāme bhavaṅgassa, ālambe gahaṇārahe;</p>
  5525. <p class="gathalast">Tathā vīthi manodvāre, yathāsambhavato bhave.</p>
  5526. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  5527. <p class="gatha1"> Āvajjā pañcaviññāṇaṃ, sampaṭicchanatīraṇaṃ;</p>
  5528. <p class="gathalast">Voṭṭhabbakāmajavanaṃ, tadālambaṇamānasaṃ.</p>
  5529. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  5530. <p class="gatha1"> Sattevaṃ <a name="V0.0023"></a> vīthicittāni, cittuppādā catuddasa;</p>
  5531. <p class="gathalast">Catupaññāsa vitthārā, pañcadvāre yathārahaṃ.</p>
  5532. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  5533. <p class="gatha1"> Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā cittakkhaṇaṃ tayaṃ;</p>
  5534. <p class="gathalast">Rūpānaṃ ṭhiti ekūna-paññāsañca duke dukaṃ.</p>
  5535. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  5536. <p class="gatha1"> Parittetiparitte ca, mahantetimahantake;</p>
  5537. <p class="gathalast">Voṭṭhabbamoghajavanaṃ, tadālambanti taṃ kamā.</p>
  5538. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  5539. <p class="gatha1"> Āvajjanañca javanaṃ, manodvāre tu gocare;</p>
  5540. <p class="gathalast">Vibhūte tu tadālambaṃ, vitthārā sattasaṭṭhi te.</p>
  5541. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  5542. <p class="gatha1"> Kāme javanasattāla-mbaṇānaṃ niyame sati;</p>
  5543. <p class="gathalast">Vibhūtetimahante ca, tadālambaṇamīritaṃ.</p>
  5544. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  5545. <p class="gatha1"> Pañcadvāre manodhātu, paccekamhi yathākkamaṃ;</p>
  5546. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, paccekaṃ tu pakāsitaṃ.</p>
  5547. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  5548. <p class="gatha1"> Manodvāre tu javanaṃ, mahaggatamanuttaraṃ;</p>
  5549. <p class="gathalast">Sukhatīraṇavoṭṭhabbaṃ, parittajavanaṃ chasu.</p>
  5550. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  5551. <p class="gatha1"> Mahāvipākacittāni<a name="M0.0022"></a>, upekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  5552. <p class="gathalast">Chasu dvāresu jāyanti, vīthimuttāni cekadā.</p>
  5553. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  5554. <p class="gatha1"> Sattati vīthicittāni, vipākā tu mahaggatā;</p>
  5555. <p class="gathalast">Nava vīthivimuttā ca, duvidhāpi dasīritā.</p>
  5556. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  5557. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <span class="bld">dvārabhedena,</span> vibhāvetvā tato paraṃ;</p>
  5558. <p class="gathalast">Ñeyyā gocarabhedena, cittuppādā yathārahaṃ.</p>
  5559. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  5560. <p class="gatha1"> Rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā pañca gocarā;</p>
  5561. <p class="gathalast">Sesañca rūpapaññattināmañca dhammagocaraṃ.</p>
  5562. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  5563. <p class="gatha1"> Pañcadvāre vattamānaṃ, pañcālambaṃ yathākkamaṃ;</p>
  5564. <p class="gathalast">Chālambaṇaṃ manodvāre, atītānāgatampi ca.</p>
  5565. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  5566. <p class="gatha1"> Paññattātītavattantaṃ<a name="V0.0024"></a>, chadvāraggahitaṃ pana;</p>
  5567. <p class="gathalast">Chaḷārammaṇasaṅkhātaṃ, yebhuyyena bhavantare.</p>
  5568. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  5569. <p class="gatha1"> Nimittagatikammānaṃ, kammamevātha gocaraṃ;</p>
  5570. <p class="gathalast">Paṭisandhibhavaṅgānaṃ, cutiyāva yathārahaṃ.</p>
  5571. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  5572. <p class="gatha1"> Pañcālambe manodhātu, paccekamhi yathākkamaṃ;</p>
  5573. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, paccekaṃ tu pakāsitaṃ.</p>
  5574. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  5575. <p class="gatha1"> Kāmapākāni sesāni, hasanañca parittake;</p>
  5576. <p class="gathalast">Ñāṇahīnānipuññāni, javanāni animmale.</p>
  5577. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  5578. <p class="gatha1"> Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca lokiyā;</p>
  5579. <p class="gathalast">Sabbālambe pavattanti, aggamaggaphalaṃ vinā.</p>
  5580. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  5581. <p class="gatha1"> Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyā kāme tihetukā;</p>
  5582. <p class="gathalast">Sabbālambe pavattanti, nibbāne nimmalā siyuṃ.</p>
  5583. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  5584. <p class="gatha1"> Dutiyañca catutthañca, āruppesu mahaggate;</p>
  5585. <p class="gathalast">Mahaggataññe vohāre, aya<span class="bld">mālambaṇe</span> nayo.</p>
  5586. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  5587. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyahadayavatthunā;</p>
  5588. <p class="gathalast">Kāmaloke chavatthūni, nissitā satta dhātuyo.</p>
  5589. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  5590. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇadhātū <a name="M0.0023"></a> ca, tāsaṃ pubbāparattayaṃ;</p>
  5591. <p class="gathalast">Manodhātu tato sesā, manoviññāṇadhātu ca.</p>
  5592. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  5593. <p class="gatha1"> Catasso dhātuyo rūpe, tīṇi vatthūni nissitā;</p>
  5594. <p class="gathalast">Arūpe tu anissāya, dhātvekāva pavattati.</p>
  5595. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  5596. <p class="gatha1"> Pañcappasāde nissāya, paccekaṃ tu yathākkamaṃ;</p>
  5597. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, bhavatīti pakāsitaṃ.</p>
  5598. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  5599. <p class="gatha1"> Kāmapākāni sesāni, maggāvajjanamādito;</p>
  5600. <p class="gathalast">Hasanaṃ paṭighārūpā-vacaraṃ vatthunissitaṃ.</p>
  5601. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  5602. <p class="gatha1"> Dvecattālīsa <a name="V0.0025"></a> nissāya, anissāya ca jāyare;</p>
  5603. <p class="gathalast">Anissāya vipākāni, āruppeti samīritaṃ.</p>
  5604. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  5605. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <span class="bld">vatthubhedena,</span> cittuppādā pakāsitā;</p>
  5606. <p class="gathalast">Tato paraṃ vibhāveyya, bhūmibhedena paṇḍito.</p>
  5607. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  5608. <p class="gatha1"> Niraye petaloke ca, tiracchānāsure tathā;</p>
  5609. <p class="gathalast">Pāpakammopapajjanti, pāpapākāya sandhiyā.</p>
  5610. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  5611. <p class="gatha1"> Bhūmissitesu devesu, manussesupi hīnakā;</p>
  5612. <p class="gathalast">Ahetukāya jāyanti, puññapākāya sandhiyā.</p>
  5613. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  5614. <p class="gatha1"> Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā;</p>
  5615. <p class="gathalast">Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.</p>
  5616. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  5617. <p class="gatha1"> Iccevaṃ chasu devesu, manussesu ca jāyare;</p>
  5618. <p class="gathalast">Mahāvipākasandhīhi, kāmapuññakatā janā.</p>
  5619. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  5620. <p class="gatha1"> Brahmānaṃ pārisajjā ca, tathā brahmapurohitā;</p>
  5621. <p class="gathalast">Mahābrahmā ca jāyanti, paṭhamajjhānasandhiyā.</p>
  5622. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  5623. <p class="gatha1"> Parittā appamāṇābhā, jāyantābhassarā tathā;</p>
  5624. <p class="gathalast">Dutiyajjhānapākāya, tatiyāya ca sandhiyā.</p>
  5625. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  5626. <p class="gatha1"> Parittasubhappamāṇasubhā ca subhakiṇhakā;</p>
  5627. <p class="gathalast">Catutthāya tu jāyanti, tatiyajjhānabhūmikā.</p>
  5628. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  5629. <p class="gatha1"> Vehapphalā <a name="M0.0024"></a> asaññī ca, suddhāvāsāti sattasu;</p>
  5630. <p class="gathalast">Pañcamāya ca jāyanti, asaññīcittavajjitā.</p>
  5631. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  5632. <p class="gatha1"> Avihā ca atappā ca, sudassā ca sudassino;</p>
  5633. <p class="gathalast">Akaniṭṭhāti pañcete, suddhāvāsā pakāsitā.</p>
  5634. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  5635. <p class="gatha1"> Ākāsānañcāyatanapākādīhi yathākkamaṃ;</p>
  5636. <p class="gathalast">Ākāsānañcāyatanabhūmikādīsu jāyare.</p>
  5637. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  5638. <p class="gatha1"> Cutisandhibhavaṅgānaṃ<a name="V0.0026"></a>, vasā pākā mahaggatā;</p>
  5639. <p class="gathalast">Kāme sahetukā pākā, tadālambaṇatopi ca.</p>
  5640. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  5641. <p class="gatha1"> Yathāvuttaniyāmena, bhūmīsvekāva jāyare;</p>
  5642. <p class="gathalast">Cittuppādesu sabbattha, na tvevāsaññino matā.</p>
  5643. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  5644. <p class="gatha1"> Ghānajivhākāyadhātu-nissitaṃ mānasaṃ tathā;</p>
  5645. <p class="gathalast">Paṭighadvayamiccevamaṭṭha honteva kāmisu.</p>
  5646. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  5647. <p class="gatha1"> Cakkhusotañca viññāṇaṃ, manodhātu ca tīraṇaṃ;</p>
  5648. <p class="gathalast">Kāmarūpesu jāyanti, yathāsambhavato dasa.</p>
  5649. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  5650. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbakāmapuññāni, vippayuttāni diṭṭhiyā;</p>
  5651. <p class="gathalast">Uddhaccasahitañceti, sabbatthetāni cuddasa.</p>
  5652. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  5653. <p class="gatha1"> Kaṅkhitaṃ diṭṭhiyuttāni, suddhāvāsavivajjite;</p>
  5654. <p class="gathalast">Sitañca rūpajavana-māruppāpāyavajjite.</p>
  5655. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  5656. <p class="gatha1"> Kāmakriyā sahetū ca, uddhaṃ lokuttarattayaṃ;</p>
  5657. <p class="gathalast">Catutthāruppajavanaṃ, sabbatthāpāyavajjite.</p>
  5658. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  5659. <p class="gatha1"> Sesamāruppajavanaṃ, hitvāpāyaṃ yathākkamaṃ;</p>
  5660. <p class="gathalast">Uddhamāruppabhūmiñca, jāyatīti vibhāvaye.</p>
  5661. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  5662. <p class="gatha1"> Sotāpattiphalādīni, cattārānuttarāni tu;</p>
  5663. <p class="gathalast">Suddhāvāsamapāyañca, hitvā sabbattha jāyare.</p>
  5664. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  5665. <p class="gatha1"> Suddhāvāsamapāyañca, hitvārūpañca sabbathā;</p>
  5666. <p class="gathalast">Paṭhamānuttaro maggo, sesaṭṭhānesu jāyati.</p>
  5667. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  5668. <p class="gatha1"> Sattatiṃsa <a name="M0.0025"></a> apāyesu, kāmesīti pakāsitā;</p>
  5669. <p class="gathalast">Pañcapaññāsa suddhesu, rūpesvekūnasattati.</p>
  5670. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  5671. <p class="gatha1"> Chacattālīsa āruppe, uppajjanti yathārahaṃ;</p>
  5672. <p class="gathalast">Iccevaṃ <span class="bld">bhūmibhedena,</span> cittuppādā pakāsitā.</p>
  5673. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  5674. <p class="gatha1"> Tihetusatte <a name="V0.0027"></a> sabbāni, dvihetukāhetuke pana;</p>
  5675. <p class="gathalast">Parittāni vivajjetvā, ñāṇapākakriyājave.</p>
  5676. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  5677. <p class="gatha1"> Puthujjanānaṃ sambhonti, diṭṭhiyuttañca kaṅkhitaṃ;</p>
  5678. <p class="gathalast">Sotāpannāditiṇṇampi, phalaṃ hoti yathāsakaṃ.</p>
  5679. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  5680. <p class="gatha1"> Vītarāgassa javanaṃ, kriyā cantimanuttaraṃ;</p>
  5681. <p class="gathalast">Puthujjanāditiṇṇampi, paṭighaṃ samudīritaṃ.</p>
  5682. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  5683. <p class="gatha1"> Javā puthujjanādīnaṃ, catunnaṃ sesa sāsavā;</p>
  5684. <p class="gathalast">Sāsavāvajjapākāni, pañcannamapi dīpaye.</p>
  5685. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  5686. <p class="gatha1"> Puthujjanesu tesaṭṭhi, sotāpannādikadvaye;</p>
  5687. <p class="gathalast">Ekūnasaṭṭhi cittāni, anāgāmikapuggale.</p>
  5688. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  5689. <p class="gatha1"> Sattapaññāsa jāyanti, tepaññāsa anāsave;</p>
  5690. <p class="gathalast">Maggaṭṭhesu sako maggo, <span class="bld">puggalesu ayaṃ nayo</span>.</p>
  5691. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  5692. <p class="gatha1"> Tihetukāmacutiyā, sabbāpi paṭisandhiyo;</p>
  5693. <p class="gathalast">Dvihetāhetucutiyā, kāmāvacarasandhiyo.</p>
  5694. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  5695. <p class="gatha1"> Rūpāvacaracutiyā, sahetupaṭisandhiyo;</p>
  5696. <p class="gathalast">Āruppāruppacutiyā, heṭṭhimāruppavajjitā.</p>
  5697. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  5698. <p class="gatha1"> Paṭisandhi tathā kāme, tihetupaṭisandhiyo;</p>
  5699. <p class="gathalast">Bhavantīti ca medhāvī, <span class="bld">cutisandhinayaṃ naye</span>.</p>
  5700. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  5701. <p class="gatha1"> Cutiyānantaraṃ hoti, paṭisandhi tato paraṃ;</p>
  5702. <p class="gatha1">Bhavaṅgaṃ taṃ pana chetvā, hoti āvajjanaṃ tato.</p>
  5703. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  5704. <p class="gatha1"> Aniṭṭhe pāpapākāva, cakkhuviññāṇakādayo;</p>
  5705. <p class="gathalast">Iṭṭhe tu puññapākāva, yathāsambhavato siyuṃ.</p>
  5706. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  5707. <p class="gatha1"> Pubbe <a name="M0.0026"></a> vuttanayeneva, vīthicittāni yojaye;</p>
  5708. <p class="gathalast">Pañcadvāre yathāyogaṃ, manodvāre ca paṇḍito.</p>
  5709. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  5710. <p class="gatha1"> Santīraṇatadālamba-miṭṭhālambe <a name="V0.0028"></a> pavattati;</p>
  5711. <p class="gathalast">Sukhitaṃ iṭṭhamajjhatte, aniṭṭhe ca upekkhitaṃ.</p>
  5712. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  5713. <p class="gatha1"> Sukhopetaṃ tadālambaṃ, upekkhākriyato paraṃ;</p>
  5714. <p class="gathalast">Na hoti domanassamhā, somanassaṃ tu sabbadā.</p>
  5715. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  5716. <p class="gatha1"> Tathopekkhātadālambaṃ, sukhitakriyato paraṃ;</p>
  5717. <p class="gathalast">Aññattha niyamo natthi, tadālambapavattiyā.</p>
  5718. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  5719. <p class="gatha1"> Somanassabhavaṅgassa, javane domanassite;</p>
  5720. <p class="gathalast">Tadālambe asambhonte, upekkhātīraṇaṃ bhave.</p>
  5721. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  5722. <p class="gatha1"> Parikammopacārānu-lomagotrabhuto paraṃ;</p>
  5723. <p class="gathalast">Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.</p>
  5724. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  5725. <p class="gatha1"> Catujhānaṃ sukhopetaṃ, ñāṇayuttānanantaraṃ;</p>
  5726. <p class="gathalast">Upekkhāñāṇayuttānaṃ, pañcamaṃ jāyate paraṃ.</p>
  5727. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  5728. <p class="gatha1"> Puthujjanāna sekkhānaṃ, kāmapuññatihetuto;</p>
  5729. <p class="gathalast">Tihetukāmakriyato, vītarāgānamappanā.</p>
  5730. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  5731. <p class="gatha1"> Āvajjapañcaviññāṇa-sampaṭicchanatīraṇaṃ;</p>
  5732. <p class="gathalast">Paṭisandhicuti sabbā, rūpārūpādikappanā.</p>
  5733. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  5734. <p class="gatha1"> Nirodhā vuṭṭhahantassa, upariṭṭhaphalaṃ dvayaṃ;</p>
  5735. <p class="gathalast">Pañcābhiññā tathā maggā, ekacittakkhaṇā matā.</p>
  5736. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  5737. <p class="gatha1"> Dvikkhattuṃ hi nirodhassa, samāpattikkhaṇe pana;</p>
  5738. <p class="gathalast">Catutthāruppajavanaṃ, tadālambañca sabbathā.</p>
  5739. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  5740. <p class="gatha1"> Dvikkhattuṃ vātha tikkhattuṃ, maggassānantaraṃ phalaṃ;</p>
  5741. <p class="gathalast">Bhavaṅgādi ca voṭṭhabbaṃ, javanādi sakiṃ pana.</p>
  5742. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  5743. <p class="gatha1"> Tihetukāmajavanaṃ, appanāghaṭitaṃ pana;</p>
  5744. <p class="gathalast">Tikkhattuṃ vā catukkhattuṃ, manodvāre pavattati.</p>
  5745. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  5746. <p class="gatha1"> Chadvāresu <a name="M0.0027"></a><a name="V0.0029"></a> panaññattha, javanaṃ kāmadhātujaṃ;</p>
  5747. <p class="gathalast">Pañca vāre cha vā satta, samuppajjati sambhavā.</p>
  5748. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  5749. <p class="gatha1"> Samāpattibhavaṅgesu, niyamo na samīrito;</p>
  5750. <p class="gathalast">Vīthicittāvasāne tu, bhavaṅgaṃ cuti vā bhave.</p>
  5751. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  5752. <p class="gatha1"> Iccānantarabhedena, cittuppādaṭṭhitiṃ cutiṃ;</p>
  5753. <p class="hangnum">Ñatvā gaṇeyya saṅgayha, labbhamānavasā kathaṃ?</p>
  5754. <p class="gathalast"></p>
  5755. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  5756. <p class="gatha1"> Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye;</p>
  5757. <p class="gathalast">Sesāvajjanato pañca-cattālīsanti bhāsitaṃ.</p>
  5758. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  5759. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā;</p>
  5760. <p class="gathalast">Paramekaṃ duve puñña-vipākā sampaṭicchanā.</p>
  5761. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  5762. <p class="gatha1"> Santīraṇadvihetumhā, pākā dvādasa jāyare;</p>
  5763. <p class="gathalast">Tihetukāmapākamhā, ekavīsati bhāsitaṃ.</p>
  5764. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  5765. <p class="gatha1"> Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati;</p>
  5766. <p class="gathalast">Navaṭṭhāruppapākamhā, satta cha vā yathākkamaṃ.</p>
  5767. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  5768. <p class="gatha1"> Paṭighamhā tu satteva, sitamhā terasabravuṃ;</p>
  5769. <p class="gathalast">Dvihetupuññāpuññamhā, ekavīsati bhāvaye.</p>
  5770. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  5771. <p class="gatha1"> Dvihetukāmakriyato, aṭṭhārasa upekkhakā;</p>
  5772. <p class="gathalast">Sukhitamhā sattarasa, vibhāventi vicakkhaṇā.</p>
  5773. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  5774. <p class="gatha1"> Kāmapuññā tihetumhā, tettiṃseva upekkhakā;</p>
  5775. <p class="gathalast">Sukhitamhā tipaññāsa, bhavantīti pakāsitaṃ.</p>
  5776. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  5777. <p class="gatha1"> Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā;</p>
  5778. <p class="gathalast">Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.</p>
  5779. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  5780. <p class="gatha1"> Dasa rūpajavamhekādasa dvādasa terasa;</p>
  5781. <p class="gathalast">Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.</p>
  5782. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  5783. <p class="gatha1"> Phalamhā <a name="V0.0030"></a> cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ;</p>
  5784. <p class="gathalast"><span class="bld">Paraṃ saṅgaha</span>miccevaṃ, vigaṇeyya visārado.</p>
  5785. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  5786. <p class="gatha1"> Pañcadasamhādyāvajja-mekavīsatitoparaṃ<a name="M0.0028"></a>;</p>
  5787. <p class="gathalast">Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ.</p>
  5788. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  5789. <p class="gatha1"> Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ;</p>
  5790. <p class="gathalast">Sambhonti sattatiṃsamhā, upekkhātīraṇadvayaṃ.</p>
  5791. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  5792. <p class="gatha1"> Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā;</p>
  5793. <p class="gatha2">Tathekacattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā;</p>
  5794. <p class="gathalast">Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.</p>
  5795. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  5796. <p class="gatha1"> Honti sattatito kāme,</p>
  5797. <p class="gatha2">Sukhapākā tihetukā;</p>
  5798. <p class="gatha3">Dvisattatimhā jāyanti,</p>
  5799. <p class="gathalast">Upekkhāsahitā puna.</p>
  5800. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  5801. <p class="gatha1"> Ekūnasaṭṭhito rūpā, pākā pākā arūpino;</p>
  5802. <p class="gathalast">Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.</p>
  5803. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  5804. <p class="gatha1"> Phaladvayaṃ catukkamhā, pañcamhāntaphaladvayaṃ;</p>
  5805. <p class="gathalast">Tikā mahaggatā javā, maggā kāmajavā dvayā.</p>
  5806. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  5807. <p class="gatha1"> Cittuppādānamiccevaṃ, gaṇito <span class="bld">pubbasaṅgaho</span>;</p>
  5808. <p class="gathalast">Ñeyyoyaṃ <span class="bld">ṭhānabhedo</span>ti, pubbāparaniyāmito.</p>
  5809. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  5810. <p class="gatha1"> Rūpapākamahāpākā, manodhātu ca tīraṇaṃ;</p>
  5811. <p class="gathalast">Rūpameva janentīti, vuttā ekūnavīsati.</p>
  5812. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  5813. <p class="gatha1"> Appanājavanaṃ sabbaṃ, mahaggatamanuttaraṃ;</p>
  5814. <p class="gathalast">Iriyāpatharūpāni, janetīti samīritaṃ.</p>
  5815. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  5816. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbaṃ <a name="V0.0031"></a> kāmajavanamabhiññā ca yathārahaṃ;</p>
  5817. <p class="gathalast">Iriyāpathaviññattirūpānaṃ janakā siyuṃ.</p>
  5818. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  5819. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇamāruppā, vipākā ca na kiñcipi;</p>
  5820. <p class="gathalast">Sabbesaṃ paṭisandhī ca, cuti cārahato tathā.</p>
  5821. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  5822. <p class="gatha1"> Rūpādittayamiccevaṃ<a name="M0.0029"></a>, samuṭṭhāpeti mānasaṃ;</p>
  5823. <p class="gathalast">Uppajjamānameveti, ñeyyo <span class="bld">janakasaṅgaho</span>.</p>
  5824. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  5825. <p class="gatha1"> Iti kiccādibhedesu, paccekasmiṃ pakāsitaṃ;</p>
  5826. <p class="gathalast">Nayaṃ vuttānusārena, samāsetvā viyojaye.</p>
  5827. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  5828. <p class="gatha1"> Panuṇṇasammohamalassa sāsane,</p>
  5829. <p class="gatha2">Vikiṇṇavatthūhi suganthitaṃ nayaṃ;</p>
  5830. <p class="gatha3">Pakiṇṇamogayha paratthaninnaye,</p>
  5831. <p class="gathalast">Vitiṇṇakaṅkhāva bhavanti paṇḍitā.</p>
  5832. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  5833. <p class="gatha1"> Bahunayavinibandhaṃ kullametaṃ gahetvā,</p>
  5834. <p class="gatha2">Jinavacanasamuddaṃ kāmamogayha dhīrā;</p>
  5835. <p class="gatha3">Hitasakalasamatthaṃ vatthusāraṃ haritvā,</p>
  5836. <p class="gathalast">Hadaya ratanagabbhaṃ sādhu sampūrayanti.</p>
  5837. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede pakiṇṇakavibhāgo nāma</p>
  5838. <p class="centered">Catuttho paricchedo.</p>
  5839. <p class="chapter">5. Pañcamo paricchedo</p>
  5840. <p class="subhead">Kammavibhāgo</p>
  5841. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  5842. <p class="gatha1"> Vibhāgaṃ <a name="V0.0032"></a> pana kammānaṃ,</p>
  5843. <p class="gatha2">Pavakkhāmi ito paraṃ;</p>
  5844. <p class="gatha3">Kammapākakriyābhede,</p>
  5845. <p class="gathalast">Amohāya samāsato.</p>
  5846. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  5847. <p class="gatha1"> Kammapaccayakammanti, cetanāva samīritā;</p>
  5848. <p class="gathalast">Tatthāpi nānakkhaṇikā, puññāpuññāva cetanā.</p>
  5849. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  5850. <p class="gatha1"> Deti pākamadhiṭṭhāya, sampayutte yathārahaṃ;</p>
  5851. <p class="gathalast">Kammassāyūhanaṭṭhena, pavattattā hi cetanā.</p>
  5852. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  5853. <p class="gatha1"> Klesānusayasantāne<a name="M0.0030"></a>, pākadhammā hi jāyare;</p>
  5854. <p class="gathalast">Pahīnānusayānaṃ tu, kriyāmattaṃ pavattati.</p>
  5855. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  5856. <p class="gatha1"> Mūlabhāvā ca sabbesaṃ, tathevāvajjanadvayaṃ;</p>
  5857. <p class="gathalast">Janitāni ca kammehi, vipākāni pavattare.</p>
  5858. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  5859. <p class="gatha1"> Cittuppādavaseneva, kammaṃ tettiṃsadhā ṭhitaṃ;</p>
  5860. <p class="gathalast">Kammacatukkabhedehi, vibhāveyya vicakkhaṇo.</p>
  5861. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  5862. <p class="gatha1"> Paccuppannādikaṇhādi-janakādigarādito;</p>
  5863. <p class="gathalast">Diṭṭhadhammādikāmādi-bhedā chadhā yathākkamaṃ.</p>
  5864. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  5865. <p class="gatha1"> Yaṃ pāpaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;</p>
  5866. <p class="gathalast">Paccuppannasukhaṃ kammaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.</p>
  5867. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  5868. <p class="gatha1"> Kicchena dukkhavokiṇṇaṃ, yadi pāpaṃ karīyati;</p>
  5869. <p class="gathalast">Paccuppanne ca taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ dukkhapākajaṃ.</p>
  5870. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  5871. <p class="gatha1"> Kicchena <a name="V0.0033"></a> dukkhavokiṇṇaṃ, yadi puññaṃ karīyati;</p>
  5872. <p class="gathalast">Paccuppannamhi taṃ dukkhaṃ, āyatiṃ sukhapākajaṃ.</p>
  5873. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  5874. <p class="gatha1"> Yaṃ puññaṃ sukhavokiṇṇaṃ, akicchena karīyati;</p>
  5875. <p class="gathalast">Paccuppannasukhañceva, āyatiṃ sukhapākajaṃ.</p>
  5876. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  5877. <p class="gatha1"> Visasaṃsaṭṭhamadhuraṃ, savisaṃ tittakaṃ tathā;</p>
  5878. <p class="gathalast">Gomuttamadhubhesajja-miccopammaṃ yathākkamaṃ.</p>
  5879. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  5880. <p class="gatha1"> Samādāne vipāke ca, sukhadukkhappabheditaṃ;</p>
  5881. <p class="gathalast">Kammamevaṃ catuddhāti, pakāsenti tathāgatā.</p>
  5882. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  5883. <p class="gatha1"> Ānantariyakammādi, ekantakaṭukāvahaṃ;</p>
  5884. <p class="gathalast">Kaṇhaṃ kaṇhavipākanti, kammaṃ duggatigāmikaṃ.</p>
  5885. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  5886. <p class="gatha1"> Paṭhamajjhānakammādi, ekantena sukhāvahaṃ;</p>
  5887. <p class="gathalast">Sukkaṃ sukkavipākanti, kammaṃ saggūpapattikaṃ.</p>
  5888. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  5889. <p class="gatha1"> Vokiṇṇakamma <a name="M0.0031"></a> vokiṇṇa-sukhadukkhūpapattikaṃ;</p>
  5890. <p class="gathalast">Kaṇhasukkaṃ kaṇhasukka-vipākanti samīritaṃ.</p>
  5891. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  5892. <p class="gatha1"> Akaṇhasukkamīrenti, akaṇhasukkapākadaṃ;</p>
  5893. <p class="gathalast">Kammaṃ lokuttaraṃ loke, gatikammakkhayāvahaṃ.</p>
  5894. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  5895. <p class="gatha1"> Iti vaṭṭappavattamhi, klesavodānabheditaṃ;</p>
  5896. <p class="gathalast">Kammakkhayena saṅgayha, catudhā kammamīritaṃ.</p>
  5897. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  5898. <p class="gatha1"> Janakañcevupatthambha-mupapīḷopaghātakaṃ;</p>
  5899. <p class="gathalast">Catudhā kiccabhedena, kammamevaṃ pavuccati.</p>
  5900. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  5901. <p class="gatha1"> Janeti janakaṃ pākaṃ, taṃ chindatupapīḷakaṃ;</p>
  5902. <p class="gathalast">Taṃ pavattetupatthambhaṃ, taṃ ghātetopaghātakaṃ.</p>
  5903. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  5904. <p class="gatha1"> Karoti attano pāka-ssāvakāsanti bhāsitaṃ;</p>
  5905. <p class="gathalast">Pākadāyakakammaṃ tu, yaṃ kiñci janakaṃ bhave.</p>
  5906. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  5907. <p class="gatha1"> Bādhamānakakammaṃ <a name="V0.0034"></a> tu, taṃ pākamupapīḷakaṃ;</p>
  5908. <p class="gathalast">Upaghātakamīrenti, tadupacchedakaṃpare.</p>
  5909. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  5910. <p class="gatha1"> Garukāsannamāciṇṇaṃ, kaṭattākammunā saha;</p>
  5911. <p class="gathalast">Kammaṃ catubbidhaṃ pāka-pariyāyappabhedato.</p>
  5912. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  5913. <p class="gatha1"> Mahaggatānantariyaṃ, garukammanti vuccati;</p>
  5914. <p class="gathalast">Kataṃ cintitamāsanna-māsannamaraṇena tu.</p>
  5915. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  5916. <p class="gatha1"> Bāhullena samāciṇṇamāciṇṇanti pavuccati;</p>
  5917. <p class="gathalast">Sesaṃ puññamapuññañca, kaṭattākammamīritaṃ.</p>
  5918. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  5919. <p class="gatha1"> Diṭṭhadhamme vedanīyamupapajjāpare tathā;</p>
  5920. <p class="gathalast">Pariyāyavedanīyamiti cāhosikammunā.</p>
  5921. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  5922. <p class="gatha1"> Pākakālavasenātha, kālātītavasena ca;</p>
  5923. <p class="gathalast">Catudhevampi akkhātaṃ, kammamādiccabandhunā.</p>
  5924. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  5925. <p class="gatha1"> Diṭṭhadhamme vedanīyaṃ, paṭhamaṃ javanaṃ bhave;</p>
  5926. <p class="gathalast">Aladdhāsevanattāva, asamatthaṃ bhavantare.</p>
  5927. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  5928. <p class="gatha1"> Vedanīyaṃ <a name="M0.0032"></a> tupapajjapariyosānamīritaṃ;</p>
  5929. <p class="gathalast">Pariniṭṭhitakammattā, vipaccati anantare.</p>
  5930. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  5931. <p class="gatha1"> Sesāni vedanīyāni, pariyāyāpare pana;</p>
  5932. <p class="gathalast">Laddhāsevanato pākaṃ, janenti sati paccaye.</p>
  5933. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  5934. <p class="gatha1"> Vuccantāhosikammāni, kālātītāni sabbathā;</p>
  5935. <p class="gathalast">Ucchinnataṇhāmūlāni, paccayālābhato tathā.</p>
  5936. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  5937. <p class="gatha1"> Catudhā puna kāmādibhūmibhedena bhāsitaṃ;</p>
  5938. <p class="gathalast">Puññāpuññavasā dvedhā, <span class="bld">kāmāvacarikaṃ</span> bhave.</p>
  5939. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  5940. <p class="gatha1"> Apuññaṃ tattha sāvajja-maniṭṭhaphaladāyakaṃ;</p>
  5941. <p class="hangnum">Taṃ kammaphassadvārehi, duvidhaṃ sampavattati.+</p>
  5942. <p class="gathalast"></p>
  5943. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  5944. <p class="gatha1"> Kāyadvāraṃ <a name="V0.0035"></a> vacīdvāraṃ, manodvāranti tādinā;</p>
  5945. <p class="gathalast">Kammadvārattayaṃ vuttaṃ, phassadvārā cha dīpitā.</p>
  5946. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  5947. <p class="gatha1"> Kammadvāre manodvāre, pañcadvārā samohitā;</p>
  5948. <p class="gathalast">Phassadvāramanodvāraṃ, kammadvārattayaṃ kataṃ.</p>
  5949. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  5950. <p class="gatha1"> Tathā hi kāyaviññattiṃ, janetvā jātacetanā;</p>
  5951. <p class="gathalast">Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, vacībhedapavattikā.</p>
  5952. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  5953. <p class="gatha1"> Viññattidvayasampattā, manokammanti vuccati;</p>
  5954. <p class="gathalast">Bhedoyaṃ pariyāyena, kammānamiti dīpito.</p>
  5955. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  5956. <p class="gatha1"> Pāṇaghātādikaṃ kammaṃ, kāye bāhullavuttito;</p>
  5957. <p class="gathalast">Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, musāvādādikaṃ tathā.</p>
  5958. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  5959. <p class="gatha1"> Abhijjhādi manokammaṃ, tīsu dvāresu jāyati;</p>
  5960. <p class="gathalast">Dvīsu dvāresu sesāni, bhedoyaṃ paramatthato.</p>
  5961. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  5962. <p class="gatha1"> Phassadvāramanodvāre, viññattidvayamīritaṃ;</p>
  5963. <p class="gathalast">Pañcadvāre dvayaṃ natthi, ayamettha vinicchayo.</p>
  5964. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  5965. <p class="gatha1"> Akkhantiñāṇa kosajjaṃ, dussilyaṃ muṭṭhasaccatā;</p>
  5966. <p class="gathalast">Iccāsaṃvarabhedena, aṭṭhadvāresu jāyati.</p>
  5967. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  5968. <p class="gatha1"> Kammadvārattayañceva<a name="M0.0033"></a>, pañcadvārā tathāpare;</p>
  5969. <p class="gathalast">Asaṃvarānaṃ pañcannaṃ, aṭṭha dvārā pakāsitā.</p>
  5970. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  5971. <p class="gatha1"> Tattha kammapathappattaṃ, paṭisandhiphalāvahaṃ;</p>
  5972. <p class="gathalast">Pāṇaghātādibhedena, dasadhā sampavattati.</p>
  5973. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  5974. <p class="gatha1"> Pāṇātipāto pharusaṃ, byāpādo ca tathāparo;</p>
  5975. <p class="gathalast">Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, dosamūlehi jāyati.</p>
  5976. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  5977. <p class="gatha1"> Micchācāro abhijjhā ca, micchādiṭṭhi tathāparā;</p>
  5978. <p class="gathalast">Iccevaṃ tividhaṃ kammaṃ, lobhamūlehi jāyati.</p>
  5979. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  5980. <p class="gatha1"> Theyyādānaṃ <a name="V0.0036"></a> musāvādo, pisuṇaṃ samphalāpanaṃ;</p>
  5981. <p class="gathalast">Kammaṃ catubbidhammetaṃ, dvimūlehi pavattati.</p>
  5982. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  5983. <p class="gatha1"> Chandādosā bhayā mohā, pāpaṃ kubbanti pāṇino;</p>
  5984. <p class="gathalast">Tasmā chandādibhedena, cattālīsavidhaṃ bhave.</p>
  5985. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  5986. <p class="gatha1"> Iccāpuññaṃ pakāsenti, caturāpāyasādhakaṃ;</p>
  5987. <p class="gathalast">Aññatthāpi pavattamhi, vipattiphalasādhanaṃ.</p>
  5988. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  5989. <p class="gatha1"> Tividhaṃ pana puññaṃ tu, anavajjiṭṭhapākadaṃ;</p>
  5990. <p class="gathalast">Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, tīsu dvāresu jāyati.</p>
  5991. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  5992. <p class="gatha1"> Mahattagāravā snehā, dayā saddhupakārato;</p>
  5993. <p class="gathalast">Bhogajīvābhayadhammaṃ, dadato dānamīritaṃ.</p>
  5994. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  5995. <p class="gatha1"> Puññamācāravāritta-vattamārabbha kubbato;</p>
  5996. <p class="gathalast">Pāpā ca viramantassa, hoti sīlamayaṃ tadā.</p>
  5997. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  5998. <p class="gatha1"> Dānasīlavinimuttaṃ, bhāvanāti pavuccati;</p>
  5999. <p class="gathalast">Puññaṃ bhāventi santāne, yasmā tena hitāvahaṃ.</p>
  6000. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  6001. <p class="gatha1"> Janetvā kāyaviññattiṃ, yadā puññaṃ karīyati;</p>
  6002. <p class="gathalast">Kāyakammaṃ tadā hoti, dānaṃ sīlañca bhāvanā.</p>
  6003. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  6004. <p class="gatha1"> Vacīviññattiyā <a name="M0.0034"></a> saddhiṃ, yadā puññaṃ karīyati;</p>
  6005. <p class="gathalast">Vacīkammaṃ manokammaṃ, vinā viññattiyā kataṃ.</p>
  6006. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  6007. <p class="gatha1"> Taṃtaṃdvārikamevāhu, taṃtaṃdvārikapāpato;</p>
  6008. <p class="gathalast">Viramantassa viññattiṃ, vinā vā saha vā puna.</p>
  6009. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  6010. <p class="gatha1"> Dānaṃ sīlaṃ bhāvanā ca, veyyāvaccāpacāyanā;</p>
  6011. <p class="gatha2">Pattānumodanā patti-dānaṃ dhammassa desanā;</p>
  6012. <p class="gathalast">Savanaṃ diṭṭhijukamma-miccevaṃ dasadhā ṭhitaṃ.</p>
  6013. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  6014. <p class="gatha1"> Kāmapuññaṃ <a name="V0.0037"></a> pakāsenti, kāme sugatisādhakaṃ;</p>
  6015. <p class="gathalast">Aññatthāpi pavattamhi, sampattiphalasādhakaṃ.</p>
  6016. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  6017. <p class="gatha1"> Cittuppādappabhedena, kammaṃ vīsatidhā ṭhitaṃ;</p>
  6018. <p class="gathalast">Kāmāvacaramiccevaṃ, vibhāventi vibhāvino.</p>
  6019. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  6020. <p class="gatha1"> <span class="bld">Rūpāvacarikaṃ</span> kamma-mappanābhāvanāmayaṃ;</p>
  6021. <p class="gathalast">Kasiṇādikamārabbha, manodvāre pavattati.</p>
  6022. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  6023. <p class="gatha1"> Pathavāpo ca tejo ca,</p>
  6024. <p class="gatha2">Vāyo nīlañca pītakaṃ;</p>
  6025. <p class="gatha3">Lohitodātamākāsaṃ,</p>
  6026. <p class="gathalast">Ālokoti visāradā.</p>
  6027. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  6028. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kasiṇāni dasī</span>renti, ādikammikayogino;</p>
  6029. <p class="gathalast">Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāditaṃ.</p>
  6030. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  6031. <p class="gatha1"> Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ;</p>
  6032. <p class="gathalast">Puḷavaṃ aṭṭhikañceti, <span class="bld">asubhaṃ dasadhā</span> ṭhitaṃ.</p>
  6033. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  6034. <p class="gatha1"> Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attano;</p>
  6035. <p class="gathalast">Devatopasamāyañca, vuttānussatibhāvanā.</p>
  6036. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  6037. <p class="gatha1"> Maraṇe sati nāmekā, tathā kāyagatāsati;</p>
  6038. <p class="gathalast">Ānāpānasaticcevaṃ, <span class="bld">dasadhānussatī</span>ritā.</p>
  6039. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  6040. <p class="gatha1"> Mettā <a name="M0.0035"></a> karuṇā muditā, upekkhā bhāvanāti ca;</p>
  6041. <p class="gathalast">Catubrahmavihārā ca, <span class="bld">appamaññā</span>ti bhāsitā.</p>
  6042. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  6043. <p class="gatha1"> <span class="bld">Āhāre</span> tu <span class="bld">paṭikkūla-saññe</span>kāti pakāsitā;</p>
  6044. <p class="gathalast"><span class="bld">Catudhātuvavatthānaṃ,</span> catudhātupariggaho.</p>
  6045. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  6046. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cattāroruppakā</span> ceti, cattālīsa samāsato;</p>
  6047. <p class="gathalast">Kammaṭṭhānāni vuttāni, samathe bhāvanānaye.</p>
  6048. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  6049. <p class="gatha1"> Ānāpānañca <a name="V0.0038"></a> kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ;</p>
  6050. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.</p>
  6051. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  6052. <p class="gatha1"> Mettādayo catujjhānā, upekkhā pañcamī matā;</p>
  6053. <p class="gathalast">Āruppāruppakā sesā, upacārasamādhikā.</p>
  6054. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  6055. <p class="gatha1"> Kasiṇāsubhakoṭṭhāse,</p>
  6056. <p class="gatha2">Ānāpāne ca jāyati;</p>
  6057. <p class="gatha3">Paṭibhāgo tamārabbha,</p>
  6058. <p class="gathalast">Tattha vattati appanā.</p>
  6059. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  6060. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānesu sesesu, paṭibhāgo na vijjati;</p>
  6061. <p class="gathalast">Tathā hi sattavohāre, appamaññā pavattare.</p>
  6062. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  6063. <p class="gatha1"> Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ;</p>
  6064. <p class="gathalast">Paṭhamāruppakābhāva-mākiñcaññañca gocaraṃ.</p>
  6065. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  6066. <p class="gatha1"> Āruppā sampavattanti, ālambitvā yathākkamaṃ;</p>
  6067. <p class="gathalast">Aññattha pana sabbattha, nappavattati appanā.</p>
  6068. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  6069. <p class="gatha1"> Parikammaṃ parikamma-samādhi ca tato paraṃ;</p>
  6070. <p class="gathalast">Upacārappanā ceti, bhāvanāyaṃ catubbidhaṃ.</p>
  6071. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  6072. <p class="gatha1"> Parikammanimittañca, uggaho ca tato paraṃ;</p>
  6073. <p class="gathalast">Paṭibhāgoti tīṇeva, nimittāni pakāsayuṃ.</p>
  6074. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  6075. <p class="gatha1"> Nimittaṃ gaṇhato pubba-mādikammikayogino;</p>
  6076. <p class="gathalast">Parikammanimittanti, kasiṇādikamīritaṃ.</p>
  6077. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  6078. <p class="gatha1"> Tasmiṃ <a name="M0.0036"></a> pana nimittamhi, ārabhantassa bhāvanaṃ;</p>
  6079. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ parikammanti, bhāvanāpi pavuccati.</p>
  6080. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  6081. <p class="gatha1"> Cittenuggahite tasmiṃ, manodvāre vibhāvite;</p>
  6082. <p class="gathalast">Taduggahanimittaṃ tu, samuppannanti vuccati.</p>
  6083. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  6084. <p class="gatha1"> Pañcadvāravinimuttā<a name="V0.0039"></a>, tamārabbha samāhitā;</p>
  6085. <p class="gathalast">Parikammasamādhīti, bhāvanā sā pakāsitā.</p>
  6086. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  6087. <p class="gatha1"> Uggahākārasambhūtaṃ, vatthudhammavimuccitaṃ;</p>
  6088. <p class="gathalast">Paṭibhāganimittanti, bhāvanāmayamīritaṃ.</p>
  6089. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  6090. <p class="gatha1"> Rūpādivisayaṃ hitvā, tamārabbha tato paraṃ;</p>
  6091. <p class="gathalast">Bhavaṅgantaritaṃ hutvā, manodvāraṃ pavattati.</p>
  6092. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  6093. <p class="gatha1"> Sikhāpattasamādhāna-mupaklesavimuccitaṃ;</p>
  6094. <p class="gathalast">Upacārasamādhīti, kāmāvacaramīritaṃ.</p>
  6095. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  6096. <p class="gatha1"> Paṭibhāganimittamhi, upacārasamādhito;</p>
  6097. <p class="gathalast">Bhāvanābalanipphannā, samuppajjati appanā.</p>
  6098. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  6099. <p class="gatha1"> Purimaṃ purimaṃ katvā, vasībhūtaṃ tato paraṃ;</p>
  6100. <p class="gathalast">Oḷārikaṅgamohāya, sukhumaṅgappavattiyā.</p>
  6101. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  6102. <p class="gatha1"> Appanā padahantassa, pavattati yathākkamaṃ;</p>
  6103. <p class="gathalast">Vitakkādivinimuttā, vicārādisamāyutā.</p>
  6104. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  6105. <p class="gatha1"> Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā;</p>
  6106. <p class="gathalast">Vuṭṭhānādhiṭṭhānā pacca-vekkhaṇāti ca pañcadhā.</p>
  6107. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  6108. <p class="gatha1"> Vitakkañca vicārañca, sahātikkamato pana;</p>
  6109. <p class="gathalast">Catukkajjhānamappeti, pañcakañca visuṃ visuṃ.</p>
  6110. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  6111. <p class="gatha1"> Appanāya ca paccekajhānassāpi visuṃ visuṃ;</p>
  6112. <p class="gathalast">Icchitabbā hi sabbattha, parikammādibhāvanā.</p>
  6113. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  6114. <p class="gatha1"> Taṃ parittaṃ majjhimañca, paṇītanti vibhajjati;</p>
  6115. <p class="gathalast">Vimokkho ca vasībhūtamabhibhāyatananti ca.</p>
  6116. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  6117. <p class="gatha1"> Parittādi <a name="M0.0037"></a> parittādigocaranti catubbidhaṃ;</p>
  6118. <p class="gathalast">Dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññamiccādito tathā.</p>
  6119. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  6120. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="V0.0040"></a> chandacittavīriyavīmaṃsādhippateyyato;</p>
  6121. <p class="gathalast">Visesaṭṭhitinibbedhahānabhāgiyatopi ca.</p>
  6122. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  6123. <p class="gatha1"> Pañcadhā jhānabhedena, catudhālambabhedato;</p>
  6124. <p class="gathalast">Samādhibhāvanāpuññamappanāpattamīritaṃ.</p>
  6125. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  6126. <p class="gatha1"> Iti vikkhambhitaklesaṃ, rūpalokūpapattikaṃ;</p>
  6127. <p class="gathalast">Rūpāvacarakammanti, vibhāventi visāradā.</p>
  6128. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  6129. <p class="gatha1"> <span class="bld">Arūpāvacarakammaṃ,</span> catudhāruppasādhanaṃ;</p>
  6130. <p class="gathalast">Rūpadhammavibhāgena, bhāvitanti pavuccati.</p>
  6131. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  6132. <p class="gatha1"> Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ;</p>
  6133. <p class="gathalast">Sīlavisuddhisaṅkhātaṃ, pūrayitvā tato paraṃ.</p>
  6134. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  6135. <p class="gatha1"> Patvā cittavisuddhiñca, sopacārasamādhikaṃ;</p>
  6136. <p class="gathalast">Tathā diṭṭhivisuddhiñca, nāmarūpapariggahaṃ.</p>
  6137. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  6138. <p class="gatha1"> Kaṅkhāvitaraṇaṃ nāma, paccayaṭṭhitidassanaṃ;</p>
  6139. <p class="gathalast">Visodhetvā maggāmagga-ñāṇadassanameva ca.</p>
  6140. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  6141. <p class="gatha1"> Tato paraṃ vipassanto, visuddhīsu samāhito;</p>
  6142. <p class="gathalast">Sampādetvā paṭipadā-ñāṇadassanamuttamaṃ.</p>
  6143. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  6144. <p class="gatha1"> Tato pappoti medhāvī, visuddhiṃ ñāṇadassanaṃ;</p>
  6145. <p class="gathalast">Catumaggasamaññātaṃ, sāmaññaphaladāyakaṃ.</p>
  6146. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  6147. <p class="gatha1"> Chabbisuddhikamenevaṃ, bhāvetabbaṃ yathākkamaṃ;</p>
  6148. <p class="gathalast"><span class="bld">Kammaṃ lokuttaraṃ</span> nāma, sabbadukkhakkhayāvahaṃ.</p>
  6149. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  6150. <p class="gatha1"> Iti channaṃ catukkānaṃ, vasā kammaṃ vibhāvaye;</p>
  6151. <p class="gathalast">Yena kammavisesena, santānamabhisaṅkhataṃ.</p>
  6152. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  6153. <p class="gatha1"> Bhūmībhavayonigatiṭhitivāsesu sambhavā;</p>
  6154. <p class="gathalast">Paṭisandhādibhāvena, pākāya parivattati.</p>
  6155. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  6156. <p class="gatha1"> Sāyaṃ <a name="M0.0038"></a><a name="V0.0041"></a> kammasamaññātā, kammajāni yathārahaṃ;</p>
  6157. <p class="gathalast">Janeti rūpārūpāni, manosañcetanā kathaṃ.</p>
  6158. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  6159. <p class="gatha1"> <span class="bld">Bhūmi</span> lokuttarā ceva, lokiyāti dvidhā ṭhitā;</p>
  6160. <p class="gathalast">Parittā ca mahaggatā, appamāṇāti bheditā.</p>
  6161. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  6162. <p class="gatha1"> Ekādasa kāmabhavā, bhavā soḷasa rūpino;</p>
  6163. <p class="gathalast">Cattāroruppakā ceti, tividho <span class="bld">bhava</span> saṅgaho.</p>
  6164. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  6165. <p class="gatha1"> Asaññeko bhavo neva-</p>
  6166. <p class="gatha2">Saññināsaññiko bhavo;</p>
  6167. <p class="gatha3">Sabbo saññibhavo seso,</p>
  6168. <p class="gathalast">Evampi tividho bhavo.</p>
  6169. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  6170. <p class="gatha1"> Āruppā catuvokārā, ekavokārasaññino;</p>
  6171. <p class="gathalast">Pañcavokārako nāma, bhavo seso pavuccati.</p>
  6172. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  6173. <p class="gatha1"> Niraye hoti deve ca, yonekā opapātikā;</p>
  6174. <p class="gathalast">Aṇḍajā jalābujā ca, saṃsedajopapātikā.</p>
  6175. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  6176. <p class="gatha1"> Petaloke tiracchāne, bhummadeve ca mānuse;</p>
  6177. <p class="gathalast">Asure ca bhavantevaṃ, catudhā <span class="bld">yoni</span> saṅgahā.</p>
  6178. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  6179. <p class="gatha1"> <span class="bld">Gatiyo</span> nirayaṃ petā, tiracchānā ca mānavā;</p>
  6180. <p class="gathalast">Sabbe devāti pañcāha, pañcanimmalalocano.</p>
  6181. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  6182. <p class="gatha1"> Tāvatiṃsesu devesu, vepacittāsurā gatā;</p>
  6183. <p class="gathalast">Kālakañcāsurā nāma, gatā petesu sabbathā.</p>
  6184. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  6185. <p class="gatha1"> Sandhisaññāya nānattā, kāyassāpi ca nānato;</p>
  6186. <p class="gathalast">Nānattakāyasaññīti, kāmasuggatiyo matā.</p>
  6187. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  6188. <p class="gatha1"> Paṭhamajjhānabhūmī ca, caturāpāyabhūmiyo;</p>
  6189. <p class="gathalast">Nānattakāyaekatta-saññīti samudīritā.</p>
  6190. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  6191. <p class="gatha1"> Ekattakāyanānatta-saññī <a name="V0.0042"></a> dutiyabhūmikā;</p>
  6192. <p class="gathalast">Ekattakāyaekatta-saññī uparirūpino.</p>
  6193. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  6194. <p class="gatha1"> <span class="bld">Viññāṇaṭṭhitiyo</span> <a name="M0.0039"></a> satta, tīhāruppehi heṭṭhato;</p>
  6195. <p class="gathalast">Asaññettha na gaṇhanti, viññāṇābhāvato sadā.</p>
  6196. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  6197. <p class="gatha1"> Catutthāruppabhūmiñca, paṭuviññāṇahānito;</p>
  6198. <p class="gathalast">Taṃ dvayampi gahetvāna, <span class="bld">sattāvāsā</span> naveritā.</p>
  6199. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  6200. <p class="gatha1"> Devā manussāpāyāti, tividhā kāmadhātuyo;</p>
  6201. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānabhūmādi-bhedā bhūmi catubbidhā.</p>
  6202. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  6203. <p class="gatha1"> Paṭhamāruppādibhedā, catudhāruppadhātuyo;</p>
  6204. <p class="gathalast">Sotāpannādibhedena, catudhānuttarā matā.</p>
  6205. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  6206. <p class="gatha1"> Nirayādippabhedena, bhinnā paccekato puna;</p>
  6207. <p class="gathalast">Ekatiṃsavidhā honti, sattānaṃ jātibhūmiyo.</p>
  6208. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  6209. <p class="gatha1"> Evaṃ bhūmādibhedesu, sattā jāyanti sāsavā;</p>
  6210. <p class="gathalast">Kammāni ca vipaccanti, yathāsambhavato kathaṃ;</p>
  6211. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  6212. <p class="gatha1"> Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare;</p>
  6213. <p class="gathalast">Sabbaṭṭhānesu jāyanti, sesakāmabhavā cutā.</p>
  6214. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  6215. <p class="gatha1"> Suddhāvāsā cutā suddhā-vāsesupari jāyare;</p>
  6216. <p class="gathalast">Asaññimhā cutā kāma-sugatimhopapajjare.</p>
  6217. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  6218. <p class="gatha1"> Sesarūpā cutā sattā, jāyantāpāyavajjite;</p>
  6219. <p class="gathalast">Āruppatopari kāma-sugatimhi tahimpi ca.</p>
  6220. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  6221. <p class="gatha1"> Puthujjanāva jāyanti, asaññāpāyabhūmisu;</p>
  6222. <p class="gathalast">Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā.</p>
  6223. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  6224. <p class="gatha1"> Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā;</p>
  6225. <p class="gathalast">Na punaññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.</p>
  6226. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  6227. <p class="gatha1"> Brahmalokagatā <a name="V0.0043"></a> heṭṭhā, ariyā nopapajjare;</p>
  6228. <p class="gathalast">Dukkhamūlasamucchedā, parinibbantināsavā.</p>
  6229. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  6230. <p class="gatha1"> Jāyantānañca jātāna-miti vuttaniyāmato;</p>
  6231. <p class="gathalast">Pavattātītakaṃ kammaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  6232. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  6233. <p class="gatha1"> Arūpaṃ <a name="M0.0040"></a> catuvokāre, rūpameva asaññisu;</p>
  6234. <p class="gathalast">Janeti rūpārūpāni, pañcavokārabhūmiyaṃ.</p>
  6235. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  6236. <p class="gatha1"> Āruppānuttaraṃ kammaṃ, pākameva vipaccati;</p>
  6237. <p class="gathalast">Kaṭattārūpapākāni, kāmarūpaniyāmitaṃ.</p>
  6238. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  6239. <p class="gatha1"> Kālopadhippayogānaṃ, gatiyā ca yathārahaṃ;</p>
  6240. <p class="gathalast">Sampattiñca vipattiñca, kammamāgamma paccati.</p>
  6241. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  6242. <p class="gatha1"> Apāye sandhimuddhacca-hīnā datvā pavattiyaṃ;</p>
  6243. <p class="gathalast">Sabbāpi pañcavokāre, dvādasāpuññacetanā.</p>
  6244. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  6245. <p class="gatha1"> Sattākusalapākāni, vipaccanti yathārahaṃ;</p>
  6246. <p class="gathalast">Kāmāvacarapuññāni, kāmesugatiyaṃ pana.</p>
  6247. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  6248. <p class="gatha1"> Sahetukāni pākāni, paṭisandhipavattiyaṃ;</p>
  6249. <p class="gathalast">Janenti pañcavokāre, ahetupi yathārahaṃ.</p>
  6250. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  6251. <p class="gatha1"> Tihetupuññamukkaṭṭhaṃ, paṭisandhiṃ tihetukaṃ;</p>
  6252. <p class="gathalast">Datvā soḷasa pākāni, pavatte tu vipaccati.</p>
  6253. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  6254. <p class="gatha1"> Tihetukomakukkaṭṭhaṃ, dvihetu ca dvihetukaṃ;</p>
  6255. <p class="gathalast">Sandhiṃ deti pavatte tu, tihetukavivajjitaṃ.</p>
  6256. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  6257. <p class="gatha1"> Dvihetukomakaṃ puññaṃ, paṭisandhimahetukaṃ;</p>
  6258. <p class="gathalast">Datvāhetukapākāni, pavatte tu vipaccati.</p>
  6259. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  6260. <p class="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāra-vipākāni na paccati;</p>
  6261. <p class="gathalast">Sasaṅkhāramasaṅkhāra-vipākānīti kecana.</p>
  6262. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  6263. <p class="gatha1"> Parittaṃ <a name="V0.0044"></a> paṭhamajjhānaṃ, majjhimañca paṇītakaṃ;</p>
  6264. <p class="gathalast">Bhāvetvā jāyare brahma-pārisajjādi tīsupi.</p>
  6265. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  6266. <p class="gatha1"> Tatheva dutiyajjhānaṃ, tatiyañca yathākkamaṃ;</p>
  6267. <p class="gathalast">Bhāvetvā jāyare jhānaṃ, parittābhādi tīsupi.</p>
  6268. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  6269. <p class="gatha1"> Tathā catutthaṃ tividhaṃ, bhāvetvāna samāhitā;</p>
  6270. <p class="gathalast">Parittasubhādikesu, tīsu jāyanti yogino.</p>
  6271. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  6272. <p class="gatha1"> Pañcamaṃ <a name="M0.0041"></a> pana bhāvetvā, honti vehapphalūpagā;</p>
  6273. <p class="gathalast">Saññāvirāgaṃ bhāvetvā, asaññīsūpapajjare.</p>
  6274. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  6275. <p class="gatha1"> Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā;</p>
  6276. <p class="gathalast">Āruppāni tu bhāvetvā, āruppesu yathākkamaṃ.</p>
  6277. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  6278. <p class="gatha1"> Evaṃ mahaggataṃ puññaṃ, yathābhūmivavatthitaṃ;</p>
  6279. <p class="gathalast">Janeti sadisaṃ pākaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  6280. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  6281. <p class="gatha1"> Lokuttarāni puññāni, uppannānantaraṃ pana;</p>
  6282. <p class="gathalast">Samāpattikkhaṇe ceva, janenti sadisaṃ phalaṃ.</p>
  6283. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  6284. <p class="gatha1"> Mahaggatānantariyaṃ, paripakkasabhāvato;</p>
  6285. <p class="gathalast">Anantarabhavātītaṃ, kālātītaṃ na paccati.</p>
  6286. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  6287. <p class="gatha1"> Sukhumālasabhāvā ca, sukhumattā mahaggatā;</p>
  6288. <p class="gathalast">Santāne na vipaccanti, paṭipakkhehi dūsite.</p>
  6289. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  6290. <p class="gatha1"> Samānāsevane laddhe, vijjamāne mahabbale;</p>
  6291. <p class="gathalast">Aladdhā tādisaṃ hetuṃ, abhiññā na vipaccati.</p>
  6292. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  6293. <p class="gatha1"> Sakaṃ bhūmimatītānaṃ, na vipaccatānuttaraṃ;</p>
  6294. <p class="gathalast">Kammantarassadhiṭṭhānā, santānasseti dīpitaṃ.</p>
  6295. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  6296. <p class="gatha1"> Iti tettiṃsa kammāni, pākā chattiṃsa bhāsitā;</p>
  6297. <p class="gathalast">Cittuppādā kriyā sesā, kriyāmattappavattito.</p>
  6298. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  6299. <p class="gatha1"> Cittuppādavasenevamekūnanavutīvidhā<a name="V0.0045"></a>;</p>
  6300. <p class="gathalast">Tepaññāsa sabhāvena, cittacetasikā matā.</p>
  6301. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  6302. <p class="gatha1"> Iti cittaṃ cetasikaṃ, nibbānanti naruttaro;</p>
  6303. <p class="gathalast">Nāmaṃ tidhā pakāsesi, cakkhumā vadataṃ varo.</p>
  6304. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  6305. <p class="gatha1"> Iti kammavipākapaṇḍitā, mitakammavipākasāsane;</p>
  6306. <p class="gathalast">Hitakammavipākapāragū, catukammavipākamabravuṃ.</p>
  6307. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  6308. <p class="gatha1"> Yatthāyaṃ <a name="M0.0042"></a> paramatthavatthuniyame tulyena bāhulyato,</p>
  6309. <p class="gatha2">Atthānatthavicāraṇaṃ pati jano sammohamāpādito;</p>
  6310. <p class="gatha3">Buddho bodhitale yamāha sugato gantvāna devālayaṃ,</p>
  6311. <p class="gathalast">Svāyaṃ kammavipākanicchayanayo saṅkhepato dīpito.</p>
  6312. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede kammavibhāgo nāma</p>
  6313. <p class="centered">Pañcamo paricchedo.</p>
  6314. <p class="chapter">6. Chaṭṭho paricchedo</p>
  6315. <p class="subhead">Rūpavibhāgo</p>
  6316. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  6317. <p class="gatha1"> Iti pañcapariccheda-paricchinnatthasaṅgahaṃ;</p>
  6318. <p class="gathalast">Nāmadhammamasesena, vibhāvetvā sabhāvato.</p>
  6319. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  6320. <p class="gatha1"> Sappabhedaṃ pavakkhāmi, rūpadhammamito paraṃ;</p>
  6321. <p class="gathalast">Bhūtopādāyabhedena, duvidhampi pakāsitaṃ.</p>
  6322. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  6323. <p class="gatha1"> Uddesalakkhaṇādīhi, vibhāgajanakā tathā;</p>
  6324. <p class="gathalast">Kalāpuppattito cāpi, yathānukkamato kathaṃ?</p>
  6325. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  6326. <p class="gatha1"> Ruppatīti <a name="V0.0046"></a> bhave rūpavikārappaccayesati;</p>
  6327. <p class="gathalast">Rūparūpaṃ tathā rūpapariyāpannatoparaṃ.</p>
  6328. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  6329. <p class="gatha1"> Bhūtarūpaṃ tu pathavī, āpo tejo tathāparo;</p>
  6330. <p class="gathalast">Vāyo ca bhavatūpādārūpametthāti bhāsitaṃ.</p>
  6331. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  6332. <p class="gatha1"> Bhūtarūpamupādāya<a name="M0.0043"></a>, pavattati na caññathā;</p>
  6333. <p class="gathalast">Iccupādāyarūpanti, rūpaṃ sesamudīritaṃ.</p>
  6334. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  6335. <p class="gatha1"> Cakkhu sotañca ghānañca, jivhā kāyoti pañcadhā;</p>
  6336. <p class="gathalast">Pasādarūpamakkhātaṃ, nopasādaṃ panetaraṃ.</p>
  6337. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  6338. <p class="gatha1"> Rūpasaddagandharasā, phoṭṭhabbamiti pañcadhā;</p>
  6339. <p class="gathalast">Rūpaṃ pasādavisayaṃ, pasādo gocaraṃparaṃ.</p>
  6340. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  6341. <p class="gatha1"> Itthattaṃ purisattañca, bhāvarūpamudīritaṃ;</p>
  6342. <p class="gathalast">Jīvitindriyarūpanti, upādinnapavattikaṃ.</p>
  6343. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  6344. <p class="gatha1"> Vatthurūpaṃ tu hadayaṃ, yaṃ dhātudvayanissayaṃ;</p>
  6345. <p class="gathalast">Kabaḷīkāramāhārarūpamiccāhu paṇḍitā.</p>
  6346. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  6347. <p class="gatha1"> Rūpadhammasabhāvattā, rūpanti paridīpitaṃ;</p>
  6348. <p class="gathalast">Iccevamaṭṭhārasadhā, rūparūpamudīritaṃ.</p>
  6349. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  6350. <p class="gatha1"> Anipphannasabhāvattā, rūpākāropalakkhitaṃ;</p>
  6351. <p class="gathalast">Anipphannaṃ nāma rūpaṃ, dasadhā paridīpitaṃ.</p>
  6352. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  6353. <p class="gatha1"> Rūpapparicchedaṃ rūpamiccākāso pakāsito;</p>
  6354. <p class="gathalast">Kāyabbacīviññattikaṃ, dvayaṃ viññattirūpakaṃ.</p>
  6355. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  6356. <p class="gatha1"> Lahutā mudutā kamma-ññatā viññattiyā saha;</p>
  6357. <p class="gathalast">Vikārarūpamiccāhu, pañcadhā ca vibhāvino.</p>
  6358. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  6359. <p class="gatha1"> Upacayo santati ca, jaratāniccatāti ca;</p>
  6360. <p class="gathalast">Catudhā lakkhaṇarūpaṃ, rūpakaṇḍe vibhāvitaṃ.</p>
  6361. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  6362. <p class="gatha1"> Iccevamaṭṭhavīsatividhānipi <a name="V0.0047"></a> vicakkhaṇo;</p>
  6363. <p class="gathalast">Rūpāni <span class="bld">lakkhaṇādīhi,</span> vibhāveyya yathākkamaṃ.</p>
  6364. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  6365. <p class="gatha1"> Kharatā pathavīdhātu, sāyaṃ kakkhaḷalakkhaṇā;</p>
  6366. <p class="gathalast">Kalāpādhiṭṭhānarasā, paṭiggāhoti gayhati.</p>
  6367. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  6368. <p class="gatha1"> Ābandhanamāpodhātu, sā paggharaṇalakkhaṇā;</p>
  6369. <p class="gathalast">Kalāpābandhanarasā, saṅgahattena gayhati.</p>
  6370. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  6371. <p class="gatha1"> Tejanattaṃ <a name="M0.0044"></a> tejodhātu, sāyamuṇhattalakkhaṇā;</p>
  6372. <p class="gathalast">Pācanarasā maddavā-nuppādananti gayhati.</p>
  6373. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  6374. <p class="gatha1"> Vāyodhātu vāyanattaṃ, sā vitthambhanalakkhaṇā;</p>
  6375. <p class="gathalast">Samīraṇarasābhini-hārabhāvena gayhati.</p>
  6376. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  6377. <p class="gatha1"> Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissitalakkhaṇā;</p>
  6378. <p class="gathalast">Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.</p>
  6379. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  6380. <p class="gatha1"> Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;</p>
  6381. <p class="gathalast">Catuddhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.</p>
  6382. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  6383. <p class="gatha1"> Cakkhu sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;</p>
  6384. <p class="gathalast">Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.</p>
  6385. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  6386. <p class="gatha1"> Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;</p>
  6387. <p class="gathalast">Parittaṃ sukhumaṃ cetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.</p>
  6388. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  6389. <p class="gatha1"> Sotaṃ sotabilassanto,</p>
  6390. <p class="gatha2">Tambalomācite tathā;</p>
  6391. <p class="gatha3">Aṅgulivedhanākāre,</p>
  6392. <p class="gathalast">Pasādoti pavuccati.</p>
  6393. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  6394. <p class="gatha1"> Anto ajapadaṭṭhāne, ghānaṃ ghānabile ṭhitaṃ;</p>
  6395. <p class="gathalast">Jivhā jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.</p>
  6396. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  6397. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0048"></a> pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;</p>
  6398. <p class="gathalast">Kāyappasādo kāyamhi, upādinneti pañcadhā.</p>
  6399. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  6400. <p class="gatha1"> Kappāsapaṭalasneha-sannibhā bhūtanissitā;</p>
  6401. <p class="gathalast">Pasādā jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā.</p>
  6402. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  6403. <p class="gatha1"> Dhītā rājakumārāva, kalāpantaravuttino;</p>
  6404. <p class="gathalast">Dvārabhūtāva paccekaṃ, pañcaviññāṇavīthiyā.</p>
  6405. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  6406. <p class="gatha1"> Rūpādābhighātārahabhūtānaṃ vā yathākkamaṃ;</p>
  6407. <p class="gathalast">Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.</p>
  6408. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  6409. <p class="gatha1"> Pasādalakkhaṇā <a name="M0.0045"></a> rūpā-dāviñjanarasā tathā;</p>
  6410. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, dvārabhāvena gayhare.</p>
  6411. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  6412. <p class="gatha1"> Rūpaṃ nibhāso bhūtānaṃ, saddo nigghosanaṃ tathā;</p>
  6413. <p class="gathalast">Gandhova gandhanaṃ tattha, raso ca rasanīyatā.</p>
  6414. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  6415. <p class="gatha1"> Iccevaṃ pana cattāro, gocarā bhūtanissitā;</p>
  6416. <p class="gathalast">Bhūtattayañca phoṭṭhabbamāpodhātuvivajjitaṃ.</p>
  6417. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  6418. <p class="gatha1"> Saddo aniyato tattha, tadañño sahavuttino;</p>
  6419. <p class="gathalast">Taṃtaṃsabhāvabhedena, taṃtaṃdvāropalakkhito.</p>
  6420. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  6421. <p class="gatha1"> Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā;</p>
  6422. <p class="gathalast">Cakkhādipaṭihananalakkhaṇāva yathākkamaṃ.</p>
  6423. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  6424. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇayugaḷālambabhāvarasā tathā;</p>
  6425. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷaṃ, gocarattena gayhare.</p>
  6426. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  6427. <p class="gatha1"> Itthindriyaṃ panitthattamitthibhāvoti bhāsito;</p>
  6428. <p class="gathalast">Purisattaṃ tathā bhāvo, purisindriyanāmako.</p>
  6429. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  6430. <p class="gatha1"> Taṃ dvayaṃ panupādinnakāye sabbattha labbhati;</p>
  6431. <p class="gathalast">Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavutti ca.</p>
  6432. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  6433. <p class="gatha1"> Vase <a name="V0.0049"></a> vatteti liṅgāna-mitthipumbhāvalakkhaṇaṃ;</p>
  6434. <p class="gathalast">Itthīti ca purisoti, pakāsanarasaṃ tathā.</p>
  6435. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  6436. <p class="gatha1"> Itthīnaṃ purisānañca, liṅgassa ca yathākkamaṃ;</p>
  6437. <p class="gathalast">Nimittakuttākappānaṃ, kāraṇattena gayhati.</p>
  6438. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  6439. <p class="gatha1"> Sattā maranti nāsena, yassa pāṇanti vuttiyā;</p>
  6440. <p class="gathalast">Sajīvamatakāyānaṃ, bhedo yenopalakkhito.</p>
  6441. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  6442. <p class="gatha1"> Tadetaṃ kammajātāna-manupālanalakkhaṇaṃ;</p>
  6443. <p class="gathalast">Jīvitaṃ jīvanarasaṃ, āyubaddhoti gayhati.</p>
  6444. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  6445. <p class="gatha1"> Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;</p>
  6446. <p class="gathalast">Nissayalakkhaṇaṃ vatthu-rūpaṃ hadayasammataṃ.</p>
  6447. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  6448. <p class="gatha1"> Samādhānarasaṃ <a name="M0.0046"></a> tāsa-mubbāhattena gayhati;</p>
  6449. <p class="gathalast">Yasmiṃ kuppitakālamhi, vikkhittā honti pāṇino.</p>
  6450. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  6451. <p class="gatha1"> Kāyo yassānusārena, cittakkhepena khijjati;</p>
  6452. <p class="gathalast">Yasmiṃ niruddhe viññāṇa-sotopi ca nirujjhati.</p>
  6453. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  6454. <p class="gatha1"> Yaṃ nissāya patiṭṭhāti, paṭisandhi bhavantare;</p>
  6455. <p class="gathalast">Tadetaṃ kammasambhūtaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.</p>
  6456. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  6457. <p class="gatha1"> Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhapasatalohite;</p>
  6458. <p class="gathalast">Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.</p>
  6459. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  6460. <p class="gatha1"> Kabaḷīkāro āhāro, rūpāharaṇalakkhaṇo;</p>
  6461. <p class="gathalast">Kāyānuyāpanaraso, upatthambhoti gayhati.</p>
  6462. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  6463. <p class="gatha1"> Ojāya yāya yāpenti, āhārasnehasattiyā;</p>
  6464. <p class="gathalast">Pāṇino kāmalokamhi, sāyamevaṃ pavuccati.</p>
  6465. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  6466. <p class="gatha1"> Ākāsadhātu rūpānaṃ, pariyosānalakkhaṇā;</p>
  6467. <p class="gathalast">Paricchedarasā rūpamariyādoti gayhati.</p>
  6468. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  6469. <p class="gatha1"> Salakkhaṇaparicchinnarūpadhammapariggahe<a name="V0.0050"></a>;</p>
  6470. <p class="gathalast">Yogīnamupakārāya, yaṃ desesi dayāparo.</p>
  6471. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  6472. <p class="gatha1"> Paricchinnasabhāvānaṃ, kalāpānaṃ yathārahaṃ;</p>
  6473. <p class="gathalast">Pariyantānamevesa, tadākāro pavuccati.</p>
  6474. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  6475. <p class="gatha1"> Gamanādivacīghosapavattamhi yathākkamaṃ;</p>
  6476. <p class="gathalast">Vāyopathavidhātūnaṃ, yo vikāro samatthatā.</p>
  6477. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  6478. <p class="gatha1"> Sahajopādinnakānaṃ, kriyāvācāpavattiyā;</p>
  6479. <p class="gathalast">Vipphandaghaṭṭanāhetu, cittānuparivattako.</p>
  6480. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  6481. <p class="gatha1"> Sa vikāravisesoyaṃ, viññattīti pakāsito;</p>
  6482. <p class="gathalast">Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ.</p>
  6483. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  6484. <p class="gatha1"> Vāyopathavādhikānaṃ, bhūtānamiti kecana;</p>
  6485. <p class="gathalast">Pavuttā tādinā kāya-pariggahasukhāya yā.</p>
  6486. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  6487. <p class="gatha1"> Kāyo <a name="M0.0047"></a> yassānubhāvena,</p>
  6488. <p class="gatha2">Sahābhogova khāyati;</p>
  6489. <p class="gatha3">Yaṃ nirodhā parābhūto,</p>
  6490. <p class="gathalast">Seti niccetano yathā.</p>
  6491. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  6492. <p class="gatha1"> Loke papañcā vattanti, bahudhā yāya nimmitā;</p>
  6493. <p class="gathalast">Kappenti kāyamattānaṃ, bālā yāya ca vañcitā.</p>
  6494. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  6495. <p class="gatha1"> Sāyaṃ kāyavacīkamma-dvārabhāvena lakkhitā;</p>
  6496. <p class="gathalast">Byāpāraghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.</p>
  6497. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  6498. <p class="gatha1"> Kāyavācāadhippāya-pakāsanarasā tathā;</p>
  6499. <p class="gathalast">Kāyavipphandaghaṭṭana-hetubhāvena gayhati.</p>
  6500. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  6501. <p class="gatha1"> Lahutā pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;</p>
  6502. <p class="gathalast">Avitthānarasā salla-hukavuttīti gayhati.</p>
  6503. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  6504. <p class="gatha1"> Mudutāpi <a name="V0.0051"></a> ca rūpānaṃ, kakkhaḷābhāvalakkhaṇā;</p>
  6505. <p class="gathalast">Kiccāvirujjhanarasā, anukulyanti gayhati.</p>
  6506. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  6507. <p class="gatha1"> Kammaññatā ca rūpānaṃ, alaṃkiccassa lakkhaṇā;</p>
  6508. <p class="gathalast">Pavattisampattirasā, yoggabhāvoti gayhati.</p>
  6509. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  6510. <p class="gatha1"> Sappāyamutumāhāraṃ, laddhā cittamanāmayaṃ;</p>
  6511. <p class="gathalast">Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.</p>
  6512. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  6513. <p class="gatha1"> Tathā pavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;</p>
  6514. <p class="gathalast">Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.</p>
  6515. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  6516. <p class="gatha1"> Sappāyapaṭivedhāya, paṭipattupakārikā;</p>
  6517. <p class="gathalast">Sākārā rūpasampatti, paññattevaṃ mahesinā.</p>
  6518. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  6519. <p class="gatha1"> Rūpassopacayo nāma, rūpassācayalakkhaṇo;</p>
  6520. <p class="gathalast">Rūpummujjāpanaraso, pāripūrīti gayhati.</p>
  6521. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  6522. <p class="gatha1"> Pavattilakkhaṇā rūpa-santatīti pakāsitā;</p>
  6523. <p class="gathalast">Anuppabandhanarasā, avicchedoti gayhati.</p>
  6524. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  6525. <p class="gatha1"> Rūpamācayarūpena<a name="M0.0048"></a>, jāyaticcuparūpari;</p>
  6526. <p class="gathalast">Pekkhatopacāyākārā, jāti gayhati yoginā.</p>
  6527. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  6528. <p class="gatha1"> Anuppabandhākārena, jāyatīti samekkhato;</p>
  6529. <p class="gathalast">Tadāyaṃ santatākārā, samupaṭṭhāsi cetasi.</p>
  6530. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  6531. <p class="gatha1"> Evamābhogabhedena, jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;</p>
  6532. <p class="gathalast">Atthūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.</p>
  6533. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  6534. <p class="gatha1"> Rūpavivittamokāsaṃ, purakkhattena cīyati;</p>
  6535. <p class="gathalast">Abhāvā pana bhāvāya, pavattamiti santati.</p>
  6536. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  6537. <p class="gatha1"> Evamākārabhedāpi, sabbākāravarākaro;</p>
  6538. <p class="gathalast">Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.</p>
  6539. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  6540. <p class="gatha1"> Jaratā <a name="V0.0052"></a> kālaharaṇaṃ, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;</p>
  6541. <p class="gathalast">Navatāpāyanarasā, purāṇattanti gayhati.</p>
  6542. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  6543. <p class="gatha1"> Antimakkhaṇasampatti, paribhijjanalakkhaṇā;</p>
  6544. <p class="gathalast">Aniccatā haraṇarasā, khayabhāvena gayhati.</p>
  6545. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  6546. <p class="gatha1"> Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;</p>
  6547. <p class="gathalast">Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.</p>
  6548. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  6549. <p class="gatha1"> Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;</p>
  6550. <p class="gathalast">Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.</p>
  6551. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  6552. <p class="gatha1"> Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;</p>
  6553. <p class="gathalast">Akicchā paṭivedhāya, dayāpannena tādinā.</p>
  6554. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  6555. <p class="gatha1"> Rūpadhammā sabhāvena, vijjamānāti bhāsitā;</p>
  6556. <p class="gathalast">Ajjhattikādibhedena, bahudhā bhijjare kathaṃ;</p>
  6557. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  6558. <p class="gatha1"> Dvārabhūtā pavattenti, cittamattāti kappitaṃ;</p>
  6559. <p class="gathalast">Rūpamajjhattikaṃ tasmā, pasādā bāhiraṃparaṃ.</p>
  6560. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  6561. <p class="gatha1"> Vaṇṇo <a name="M0.0049"></a> gandho rasojā ca, bhūtarūpañca bhāsitaṃ;</p>
  6562. <p class="gathalast">Avinibbhogarūpaṃ tu, vinibbhogaṃ panetaraṃ.</p>
  6563. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  6564. <p class="gatha1"> Sattaviññāṇadhātūnaṃ, nissayattā yathārahaṃ;</p>
  6565. <p class="gathalast">Pasādā hadayañceva, vatthunā vatthu desitaṃ.</p>
  6566. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  6567. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇupādinna-liṅgādi ca pavattito;</p>
  6568. <p class="gathalast">Pasādā jīvitaṃ bhāvā, cendriyaṃ nendriyaṃparaṃ.</p>
  6569. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  6570. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇakammānaṃ, pavattimukhabhāvato;</p>
  6571. <p class="gathalast">Dvāraṃ pasādaviññatti-paramadvāramīritaṃ.</p>
  6572. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  6573. <p class="gatha1"> Paṭihaññantaññamaññaṃ, pasādavisayā pana;</p>
  6574. <p class="gathalast">Tasmā sappaṭighaṃ nāma, rūpamappaṭighaṃparaṃ.</p>
  6575. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  6576. <p class="gatha1"> Dvārālambaṇabhāvena<a name="V0.0053"></a>, sabhāveneva pākaṭā;</p>
  6577. <p class="gathalast">Te evoḷārikaṃ tasmā, sesaṃ sukhumamīritaṃ.</p>
  6578. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  6579. <p class="gatha1"> Oḷārikasabhāvena, pariggahasukhā tahiṃ;</p>
  6580. <p class="gathalast">Te eva santikerūpaṃ, dūrerūpaṃ panetaraṃ.</p>
  6581. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  6582. <p class="gatha1"> Taṇhādiṭṭhīhupetena, kammunādinnabhāvato;</p>
  6583. <p class="gathalast">Kammajātamupādinnaṃ, anupādinnakaṃparaṃ.</p>
  6584. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  6585. <p class="gatha1"> Cakkhunā dissamānattā, sanidassananāmakaṃ;</p>
  6586. <p class="gathalast">Rūpameva tato sesa-manidassanamabravuṃ.</p>
  6587. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  6588. <p class="gatha1"> Sanidassanarūpañca, rūpaṃ sappaṭighaṃ tathā;</p>
  6589. <p class="gathalast">Anidassanamaññaṃ tu, thūlaṃ sappaṭighaṃ mataṃ.</p>
  6590. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  6591. <p class="gatha1"> Anidassanarūpañca, sesaṃ appaṭighaṃ tathā;</p>
  6592. <p class="gathalast">Rūpaṃ tividhamiccevaṃ, vibhajanti vicakkhaṇā.</p>
  6593. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  6594. <p class="gatha1"> Appattagocaraggāhirūpaṃ cakkhādikaṃ dvayaṃ;</p>
  6595. <p class="gathalast">Sampattaggāhi ghānādi-ttayamaggāhikaṃ rūpaṃ.</p>
  6596. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  6597. <p class="gatha1"> Diṭṭhaṃ rūpaṃ sutaṃ saddo, mutaṃ gandhādikattayaṃ;</p>
  6598. <p class="gathalast">Viññāṇeneva ñeyyattā, viññātamaparaṃ bhave.</p>
  6599. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  6600. <p class="gatha1"> Hadayaṃ <a name="M0.0050"></a> vatthumevettha, dvāraṃ viññattikadvayaṃ;</p>
  6601. <p class="gathalast">Pasādā vatthu ca dvāraṃ, aññaṃ tubhayavajjitaṃ.</p>
  6602. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  6603. <p class="gatha1"> Bheditvā rūpamiccevaṃ, tasseva puna paṇḍito;</p>
  6604. <p class="gathalast"><span class="bld">Samuṭṭhānajanakehi,</span> vibhāveyya yathārahaṃ.</p>
  6605. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  6606. <p class="gatha1"> Kusalākusalaṃ kamma-matītaṃ kāmikaṃ tathā;</p>
  6607. <p class="gathalast">Rūpāvacaramiccevaṃ, pañcavīsatidhā ṭhitaṃ.</p>
  6608. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  6609. <p class="gatha1"> Paṭisandhimupādāya, sañjaneti khaṇe khaṇe;</p>
  6610. <p class="gathalast">Kāmarūpesu rūpāni, kammajāni yathārahaṃ.</p>
  6611. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  6612. <p class="gatha1"> Jāyantaṃ <a name="V0.0054"></a> pañcaviññāṇa-pākāruppavivajjitaṃ;</p>
  6613. <p class="gathalast">Bhavaṅgādimupādāya, samuppādeti mānasaṃ.</p>
  6614. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  6615. <p class="gatha1"> Sītuṇhotusamaññātā,</p>
  6616. <p class="gatha2">Tejodhātu ṭhitikkhaṇe;</p>
  6617. <p class="gatha3">Tathevajjhohaṭāhāro,</p>
  6618. <p class="gathalast">Kāme kāyappatiṭṭhito.</p>
  6619. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  6620. <p class="gatha1"> Ajjhattaṃ pana cattāro, bāhiro tupalabbhati;</p>
  6621. <p class="gathalast">Sabbe kāmabhave rūpe, āhāro na samīrito.</p>
  6622. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  6623. <p class="gatha1"> Pavatte honti cattāro, kammamevopapattiyaṃ;</p>
  6624. <p class="gathalast">Jīvamānassa sabbepi, matassotu siyā na vā.</p>
  6625. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  6626. <p class="gatha1"> Kammaṃ cittotumāhāra-miccevaṃ pana paṇḍitā;</p>
  6627. <p class="gathalast">Rūpānaṃ janakattena, paccayāti pakāsayuṃ.</p>
  6628. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  6629. <p class="gatha1"> Hadayindriyarūpāni, kammajāneva cittajaṃ;</p>
  6630. <p class="gathalast">Viññattidvayamīrenti, saddo cittotujo mato.</p>
  6631. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  6632. <p class="gatha1"> Cittotukabaḷīkāra-sambhūtā lahutādayo;</p>
  6633. <p class="gathalast">Kammacittotukāhāra-jāni sesāni dīpaye.</p>
  6634. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  6635. <p class="gatha1"> Jāyamānādirūpānaṃ, sabhāvattā hi kevalaṃ;</p>
  6636. <p class="gathalast">Lakkhaṇāni na jāyanti, kehicīti pakāsitaṃ.</p>
  6637. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  6638. <p class="gatha1"> Yadijātādayo <a name="M0.0051"></a> tesa-mavassaṃ taṃsabhāvatā;</p>
  6639. <p class="gathalast">Tesañca lakkhaṇānanti, anavatthā bhavissati.</p>
  6640. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  6641. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasa pannarasa, terasa dvādasāti ca;</p>
  6642. <p class="gathalast">Kammacittotukāhāra-jāni honti yathākkamaṃ.</p>
  6643. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  6644. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kalāpāni</span> yathāyogaṃ, tāni saṅgayha paṇḍitā;</p>
  6645. <p class="gathalast">Nava cha caturo dveti, ekavīsati bhāvayuṃ.</p>
  6646. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  6647. <p class="gatha1"> Jīvitañcāvinibbhoga-rūpañca<a name="V0.0055"></a>, sahavuttito;</p>
  6648. <p class="gathalast">Saṅgayha cakkhudasakaṃ, cakkhumādāya bhāsitaṃ.</p>
  6649. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  6650. <p class="gatha1"> Tathā sotañca ghānañca, jivhaṃ kāyaṃ yathākkamaṃ;</p>
  6651. <p class="gathalast">Itthibhāvañca pumbhāvaṃ, vatthumādāya dīpaye.</p>
  6652. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  6653. <p class="gatha1"> Avinibbhogarūpena, jīvitanavakaṃ bhave;</p>
  6654. <p class="gathalast">Iccevaṃ <span class="bld">kammajā</span> nāma, kalāpā navadhā ṭhitā.</p>
  6655. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  6656. <p class="gatha1"> Avinibbhogarūpañca, suddhaṭṭhakamudīritaṃ;</p>
  6657. <p class="gathalast">Kāyaviññattiyā saddhiṃ, navakanti pavuccati.</p>
  6658. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  6659. <p class="gatha1"> Vacīviññattisaddehi, dasakaṃ bhāsitaṃ tathā;</p>
  6660. <p class="gathalast">Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.</p>
  6661. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  6662. <p class="gatha1"> Kāyaviññattilahutā-dīhi dvādasakaṃ mataṃ;</p>
  6663. <p class="gathalast">Vacīviññattilahutā-dīhi terasakaṃ tathā.</p>
  6664. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  6665. <p class="gatha1"> Gahetvākārabhedañca, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ;</p>
  6666. <p class="gathalast">Iti <span class="bld">cittasamuṭṭhānā,</span> cha kalāpāti bhāsitā.</p>
  6667. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  6668. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhakaṃ tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ mataṃ;</p>
  6669. <p class="gathalast">Lahutādekādasakaṃ, lahutādisamāyutaṃ.</p>
  6670. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  6671. <p class="gatha1"> Saddena lahutādīhi, tathā dvādasakaṃ bhave;</p>
  6672. <p class="gathalast">Kalāpā <span class="bld">utusambhūtā,</span> catuddhevaṃ pakāsitā.</p>
  6673. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  6674. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhakañca lahutā-dekādasakamiccapi;</p>
  6675. <p class="gathalast">Kalāpā<span class="bld">hārasambhūtā,</span> duvidhāva vibhāvitā.</p>
  6676. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  6677. <p class="gatha1"> Kalāpānaṃ <a name="M0.0052"></a> pariccheda-lakkhaṇattā vicakkhaṇā;</p>
  6678. <p class="gathalast">Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.</p>
  6679. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  6680. <p class="gatha1"> Iccevaṃ catusambhūtā, kalāpā ekavīsati;</p>
  6681. <p class="gathalast">Sabbe labbhanti ajjhattaṃ, bāhirotusamuṭṭhitā.</p>
  6682. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  6683. <p class="gatha1"> Aṭṭhakaṃ <a name="V0.0056"></a> saddanavaka-miti dvedhāva bhāsitā;</p>
  6684. <p class="gathalast">Matakāyepi te eva, siyumiccāhu paṇḍitā.</p>
  6685. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  6686. <p class="gatha1"> Kāme sabbepi labbhanti, sabhāvānaṃ yathārahaṃ;</p>
  6687. <p class="gathalast">Sampuṇṇāyatanānaṃ tu, pavatte catusambhavā.</p>
  6688. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  6689. <p class="gatha1"> Dasakāneva sabbāni, kammajāneva jātiyaṃ;</p>
  6690. <p class="gathalast">Cakkhusotaghānabhāva-dasakāni na vā siyuṃ.</p>
  6691. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  6692. <p class="gatha1"> Vatthukāyadasakāni, sabhāvadasakāni vā;</p>
  6693. <p class="gathalast">Gabbhaseyyakasattānaṃ, tato sesāni sambhavā.</p>
  6694. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  6695. <p class="gatha1"> Kammaṃ rūpaṃ janetevaṃ,</p>
  6696. <p class="gatha2">Mānasaṃ sandhito paraṃ;</p>
  6697. <p class="gatha3">Tejodhātu ṭhitippattā,</p>
  6698. <p class="gathalast">Āhārajjhohaṭo tathā.</p>
  6699. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  6700. <p class="gatha1"> Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantati kāminaṃ;</p>
  6701. <p class="gathalast">Dīpajālāva sambandhā, yāvajīvaṃ pavattati.</p>
  6702. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  6703. <p class="gatha1"> Āyuno vātha kammassa, khayenobhinnameva vā;</p>
  6704. <p class="gathalast">Aññena vā marantāna-mupacchedakakammunā.</p>
  6705. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  6706. <p class="gatha1"> Sattarasacittakkhaṇamāyu rūpānamīritaṃ;</p>
  6707. <p class="gathalast">Sattarasamacittassa, cuticittoparī tato.</p>
  6708. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  6709. <p class="gatha1"> Ṭhitikālamupādāya, kammajaṃ na paraṃ bhave;</p>
  6710. <p class="gathalast">Tato bhijjatupādinnaṃ, cittajāhārajaṃ tato.</p>
  6711. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  6712. <p class="gatha1"> Iccevaṃ matasattānaṃ, punadeva bhavantare;</p>
  6713. <p class="gathalast">Paṭisandhimupādāya, tathā rūpaṃ pavattati.</p>
  6714. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  6715. <p class="gatha1"> Ghānajivhākāyabhāvadasakāhārajaṃ <a name="M0.0053"></a> pana;</p>
  6716. <p class="gathalast">Rūpaṃ rūpabhave natthi, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  6717. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  6718. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0057"></a> gandharasojā ca, na labbhantīti kecana;</p>
  6719. <p class="gathalast">Kalāpā ca gaṇetabbā, tatthetaṃ rūpavajjitā.</p>
  6720. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  6721. <p class="gatha1"> Ṭhitikkhaṇañca cittassa, te eva paṭisedhayuṃ;</p>
  6722. <p class="gathalast">Cittabhaṅgakkhaṇe rūpa-samuppattiñca vārayuṃ.</p>
  6723. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  6724. <p class="gatha1"> Cakkhusotavatthusaddacittajampi asaññisu;</p>
  6725. <p class="gathalast">Arūpe pana rūpāni, sabbathāpi na labbhare.</p>
  6726. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  6727. <p class="gatha1"> Itthaṃ panettha vimalena vibhāvanatthaṃ,</p>
  6728. <p class="gatha2">Dhammaṃ sudhammamupagamma surādhivāsaṃ;</p>
  6729. <p class="gatha3">Rūpaṃ arūpasavibhāgasalakkhaṇaṃ taṃ,</p>
  6730. <p class="gathalast">Vuttaṃ pavuttamabhidhammanaye mayāpi.</p>
  6731. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  6732. <p class="gatha1"> Rūpavibhāgamimaṃ suvibhattaṃ, rūpayato pana cetasi niccaṃ;</p>
  6733. <p class="gathalast">Rūpasamiddhajineritadhamme, rūpavatī abhivaḍḍhati paññā.</p>
  6734. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede rūpavibhāgo nāma</p>
  6735. <p class="centered">Chaṭṭho paricchedo.</p>
  6736. <p class="chapter">7. Sattamo paricchedo</p>
  6737. <p class="subhead">Sabbasaṅgahavibhāgo</p>
  6738. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  6739. <p class="gatha1"> Catupaññāsa dhammā hi, nāmanāmena bhāsitā;</p>
  6740. <p class="gathalast">Aṭṭhārasavidhā vuttā, rūpadhammāti sabbathā.</p>
  6741. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  6742. <p class="gatha1"> Abhiññeyyā sabhāvena, dvāsattati samīritā;</p>
  6743. <p class="gathalast">Saccikaṭṭhaparamatthā, vatthudhammā salakkhaṇā.</p>
  6744. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  6745. <p class="gatha1"> Tesaṃ <a name="M0.0054"></a><a name="V0.0058"></a> dāni pavakkhāmi, <span class="bld">sabbasaṅgāhikaṃ nayaṃ</span>;</p>
  6746. <p class="gathalast">Ābhidhammikabhikkhūnaṃ, hatthasāramanuttaraṃ.</p>
  6747. <p class="hangnum"><a name="para620"></a><span class="paranum">620</span>.</p>
  6748. <p class="gatha1"> Dukā tikā ca khandhāyatanato dhātusaccato;</p>
  6749. <p class="gathalast">Paṭiccasamuppādā ca, paccayā ca samaññato.</p>
  6750. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  6751. <p class="gatha1"> Paccayo eva nibbānamapaccayamasaṅkhataṃ;</p>
  6752. <p class="gathalast">Asaṅkhāramanuppādaṃ, sassataṃ niccalakkhaṇaṃ.</p>
  6753. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  6754. <p class="gatha1"> Paccayā ceva saṅkhārā, saṅkhatā ca tatopare;</p>
  6755. <p class="gathalast">Uppādavayadhammā ca, paccayaṭṭhitikā tathā.</p>
  6756. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  6757. <p class="gatha1"> Nibbānaṃ rūpadhammā ca, vippayuttāva kevalaṃ;</p>
  6758. <p class="gathalast">Ārammaṇā eva nāma, nālambanti hi kiñcipi.</p>
  6759. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  6760. <p class="gatha1"> Ekuppādanirodhā ca, ekālambaṇavatthukā;</p>
  6761. <p class="gathalast">Saṃsaṭṭhā sampayuttā ca, sahajātā yathārahaṃ.</p>
  6762. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  6763. <p class="gatha1"> Aññamaññenupatthaddhā, sabbattha sahavuttino;</p>
  6764. <p class="gathalast">Sārammaṇārammaṇā ca, cittacetasikā matā.</p>
  6765. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  6766. <p class="gatha1"> Vipassanāya bhūmīti, tattha tebhūmakā matā;</p>
  6767. <p class="gathalast">Lokiyā pariyāpannā, vaṭṭadhammā sauttarā.</p>
  6768. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  6769. <p class="gatha1"> Sakkāyadhammā sabhayā, tīramorimanāmakaṃ;</p>
  6770. <p class="gathalast">Saṃyojaniyā samalā, tathā nīvaraṇīyakā.</p>
  6771. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  6772. <p class="gatha1"> Saṃklesikā parāmaṭṭhā, upādānīyasāsavā;</p>
  6773. <p class="gathalast">Oghanīyā yoganīyā, ganthanīyāti bhāsitā.</p>
  6774. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  6775. <p class="gatha1"> Aññe apariyāpannā, vivaṭṭā cāvipassiyā;</p>
  6776. <p class="gathalast">Lokuttarānuttarā ca, nosaṃyojaniyādayo.</p>
  6777. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  6778. <p class="gatha1"> Kammajātā <a name="V0.0059"></a> upādinnā, nāma vuccanti sāsavā;</p>
  6779. <p class="gathalast">Anupādinnakā nāma, tato sesā pavuccare.</p>
  6780. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  6781. <p class="gatha1"> Dhammā sappaṭibhāgāti, kusalākusalā matā;</p>
  6782. <p class="gathalast">Appaṭibhāgadhammāti, tadaññe paridīpaye.</p>
  6783. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  6784. <p class="gatha1"> Saraṇā <a name="M0.0055"></a> ca pahātabbā, dvādasākusalā pana;</p>
  6785. <p class="gathalast">Tadaññe araṇā nāma, pahātabbā na kehici.</p>
  6786. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  6787. <p class="gatha1"> Rūpino rūpadhammā ca, nāmadhammā arūpino;</p>
  6788. <p class="gathalast">Evamādippabhedena, <span class="bld">dvidhā bhedaṃ</span> vibhāvaye.</p>
  6789. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  6790. <p class="gatha1"> Bālā dhammā tapanīyā, kaṇhā ca kaṭukapphalā;</p>
  6791. <p class="gathalast">Asevitabbā sāvajjā, dvādasākusalā matā.</p>
  6792. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  6793. <p class="gatha1"> Paṇḍitā cātapanīyā, sukkā ca sukhadāyakā;</p>
  6794. <p class="gathalast">Sevitabbānavajjā ca, kusalā ekavīsati.</p>
  6795. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  6796. <p class="gatha1"> Kriyā vipākā rūpañca, nibbānanti catubbidhā;</p>
  6797. <p class="gathalast">Vuttā abyākatā nāma, dhammā tabbiparītato.</p>
  6798. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  6799. <p class="gatha1"> Hīnā dhammā parittā ca, kāmāvacarabhūmikā;</p>
  6800. <p class="gathalast">Rūpārūpā pavuccanti, majjhimā ca mahaggatā.</p>
  6801. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  6802. <p class="gatha1"> Appamāṇā paṇītā ca, dhammā lokuttarā matā;</p>
  6803. <p class="gathalast">Saṃkiliṭṭhasaṃklesikā, dvādasākusalā tathā.</p>
  6804. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  6805. <p class="gatha1"> Asaṃkiliṭṭhasaṃklesikā, dhammā tebhūmakāpare;</p>
  6806. <p class="gathalast">Asaṃkliṭṭhāsaṃklesikā, nava lokuttarā siyuṃ.</p>
  6807. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  6808. <p class="gatha1"> Vipākā te pavuccanti, vipākā catubhūmakā;</p>
  6809. <p class="gathalast">Vipākadhammā nāmāti, kusalākusalā matā.</p>
  6810. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  6811. <p class="gatha1"> Kriyā rūpañca nibbānaṃ, na pākaṃ na tu paccati;</p>
  6812. <p class="gathalast">Ācayagāmino dhammā, puññāpuññāva sāsavā.</p>
  6813. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  6814. <p class="gatha1"> Vuttāpacayagāmino<a name="V0.0060"></a>, kusalānuttarā pana;</p>
  6815. <p class="gathalast">Kriyā rūpañca nibbānaṃ, pākā cobhayavajjitā.</p>
  6816. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  6817. <p class="gatha1"> Paṭhamānuttaro maggo, dassanaṃ bhāvanāpare;</p>
  6818. <p class="gathalast">Tadaññe dvayanimmuttā, sabbepi paramatthato.</p>
  6819. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  6820. <p class="gatha1"> Satta lokuttarā heṭṭhā, vuttā sekkhāti tādinā;</p>
  6821. <p class="gathalast">Arahattaphalameva, asekkhanti pakāsitaṃ.</p>
  6822. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  6823. <p class="gatha1"> Lokiyāpi <a name="M0.0056"></a> ca nibbānaṃ, bhāsitobhayavajjitā;</p>
  6824. <p class="gathalast">Evamādippakārehi, <span class="bld">tividhā</span>ti vibhāvaye.</p>
  6825. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  6826. <p class="gatha1"> Atītānāgataṃ rūpaṃ, paccuppannamathāparaṃ;</p>
  6827. <p class="gathalast">Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, sukhumoḷārikaṃ tathā.</p>
  6828. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  6829. <p class="gatha1"> Hīnaṃ paṇītaṃ yaṃ dūre, santike vā tadekato;</p>
  6830. <p class="gathalast">Sabbaṃ rūpaṃ samodhāya, <span class="bld">rūpakkhandho</span>ti vuccati.</p>
  6831. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  6832. <p class="gatha1"> Tatheva <span class="bld">vedanākkhandho,</span> nāma yā kāci vedanā;</p>
  6833. <p class="gathalast"><span class="bld">Saññākkhandho</span>ti saññā ca, rāsibhāvena bhāsitā.</p>
  6834. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  6835. <p class="gatha1"> Vaṭṭadhammesu assādaṃ, tadassādopasevanaṃ;</p>
  6836. <p class="gathalast">Vinibhujja nidassetuṃ, khandhadvayamudāhaṭaṃ.</p>
  6837. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  6838. <p class="gatha1"> Vivādamūlasaṃsāra-kamahetunidassanaṃ;</p>
  6839. <p class="gathalast">Sandhāya vedanā saññā, katā nānāti kecana.</p>
  6840. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  6841. <p class="gatha1"> Cittasaṃsaṭṭhadhammānaṃ, cetanāmukhato pana;</p>
  6842. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṅkhārakkhandha</span>nāmena, dhammā cetasikā matā.</p>
  6843. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  6844. <p class="gatha1"> Sabbabhedaṃ tathā cittaṃ, <span class="bld">viññāṇakkhandha</span> sammataṃ;</p>
  6845. <p class="gathalast">Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ.</p>
  6846. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  6847. <p class="gatha1"> Ālambanīyabhāvena, upādānopakārato;</p>
  6848. <p class="gathalast"><span class="bld">Pañcupādānakkhandhā</span>ti, lokuttaravivajjitā.</p>
  6849. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  6850. <p class="gatha1"> Yathā <a name="V0.0061"></a> thūlaṃ hitatthāya, pariggāhakayoginaṃ;</p>
  6851. <p class="gathalast">Dhammā tebhūmakā eka-bhūmibhāvāya desitā.</p>
  6852. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  6853. <p class="gatha1"> Bhājanaṃ bhojanaṃ tassa, byañjanaṃ bhojako tathā;</p>
  6854. <p class="gathalast">Bhuñjitā cāti pañcete, upamenti yathākkamaṃ.</p>
  6855. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  6856. <p class="gatha1"> Gilānasālā gelaññaṃ, asappāyopasevanā;</p>
  6857. <p class="gathalast">Samuṭṭhānaṃ gilānoti, upamenti ca paṇḍitā.</p>
  6858. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  6859. <p class="gatha1"> Cārako kāraṇaṃ tattha, aparādho ca kārako;</p>
  6860. <p class="gathalast">Aparādhakato coro, iti copamitā puna.</p>
  6861. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  6862. <p class="gatha1"> Niccādhipīḷanaṭṭhena<a name="M0.0057"></a>, bhārāti paridīpitā;</p>
  6863. <p class="gathalast">Klesadukkhamukhenete, khādakā ca nirantaraṃ.</p>
  6864. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  6865. <p class="gatha1"> Anatthāvahitā niccamukkhittāsikaverino;</p>
  6866. <p class="gathalast">Maccumārābhidheyyattā, vadhakāti ca bhāsitā.</p>
  6867. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  6868. <p class="gatha1"> Vimaddāsahanaṃ rūpaṃ, pheṇapiṇḍaṃva dubbalaṃ;</p>
  6869. <p class="gathalast">Muhuttaramaṇīyattā, vedanā bubbuḷūpamā.</p>
  6870. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  6871. <p class="gatha1"> Marīcikūpamā saññā, vipallāsakabhāvato;</p>
  6872. <p class="gathalast">Saṅkhārāpi ca nissārā, kadalikkhandhasādisā.</p>
  6873. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  6874. <p class="gatha1"> Nānappakāraṃ cintentaṃ, nānāklesavimohitaṃ;</p>
  6875. <p class="gathalast">Palambhatīti viññāṇaṃ, māyāsamamudīritaṃ.</p>
  6876. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  6877. <p class="gatha1"> Iccevaṃ pañcupādānakkhandhā khandhā ca kevalaṃ;</p>
  6878. <p class="gathalast"><span class="bld">Pañcakkhandhā</span>ti nāmena, desitāti vibhāvaye.</p>
  6879. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  6880. <p class="gatha1"> Ajjhattañca bahiddhā ca, viññāṇuppattikāraṇaṃ;</p>
  6881. <p class="gathalast">Dvārālambaṇabhedena, dvedhāyatanamīritaṃ.</p>
  6882. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  6883. <p class="gatha1"> Cakkhādajjhattikaṃ tattha, chadvārāyatanaṃ bhave;</p>
  6884. <p class="gathalast">Bāhirāyatanaṃ nāma, tathā rūpādigocaraṃ.</p>
  6885. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  6886. <p class="gatha1"> Iti <a name="V0.0062"></a> vīthippavattānaṃ, dvārālambaṇasaṅgaho;</p>
  6887. <p class="gathalast">Āgame abhidhamme tu, sabbathāpi yathārahaṃ.</p>
  6888. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  6889. <p class="gatha1"> Tathāhanantarātīto, jāyamānassa pacchato;</p>
  6890. <p class="gathalast">Mano sabbopi sabbassa, manassāyatanaṃ <span class="bld">bhave</span>.</p>
  6891. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  6892. <p class="gatha1"> Tathā pubbaṅgamaṭṭhena, sahajānamarūpinaṃ;</p>
  6893. <p class="gathalast">Dvārabhāvena viññāṇaṃ, sabbamāyatanaṃ mataṃ.</p>
  6894. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  6895. <p class="gatha1"> Manāyatanamiccevaṃ, pasādāyatanaṃ tathā;</p>
  6896. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇadhammānaṃ, iti chaddhā vibhāvaye.</p>
  6897. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  6898. <p class="gatha1"> Pañcappasādavisayā, pañcāyatanasammatā;</p>
  6899. <p class="gathalast">Sesaṃ rūpañca nibbānaṃ, sabbe cetasikāti ca.</p>
  6900. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  6901. <p class="gatha1"> Ekūnasaṭṭhidhammānaṃ<a name="M0.0058"></a>, dhammāyatanasaṅgaho;</p>
  6902. <p class="gathalast">Iti chaddhā pakāsenti, bāhirāyatanaṃ budhā.</p>
  6903. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  6904. <p class="gatha1"> Suññagāmova daṭṭhabba-majjhattikamasārato;</p>
  6905. <p class="gathalast">Gāmaghātakacorāva, taṃ hanantaṃva bāhiraṃ.</p>
  6906. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  6907. <p class="gatha1"> Nāmappavattimuḷhānaṃ, taduppattikakāraṇaṃ;</p>
  6908. <p class="gathalast"><span class="bld">Dvādasāyatanānī</span>ti, vuttamitthaṃ mahesinā.</p>
  6909. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  6910. <p class="gatha1"> Samattā bhāvamattena, dhārentīti salakkhaṇaṃ;</p>
  6911. <p class="gathalast">Dvārālambataduppanna-pariyāyena bheditā.</p>
  6912. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  6913. <p class="gatha1"> Manāyatanametthāha, satta viññāṇadhātuyo;</p>
  6914. <p class="gathalast">Ekādasa yathāvuttā, icca<span class="bld">ṭṭhārasa dhātuyo</span>.</p>
  6915. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  6916. <p class="gatha1"> Antādikā manodhātu, manoviññāṇadhātuyā;</p>
  6917. <p class="gathalast">Pavesāpagame dvāra-pariyāyena tiṭṭhati.</p>
  6918. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><span class="paranum">677</span>.</p>
  6919. <p class="gatha1"> Bherītaladaṇḍaghosa-samaṃ chakkaṃ yathākkamaṃ;</p>
  6920. <p class="gathalast">Kaṭṭhāraṇipāvakādi-samañca tividhaṃ bhave.</p>
  6921. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  6922. <p class="gatha1"> Dukkhaṃ <a name="V0.0063"></a> samudayo ceva, nirodho ca tathāparo;</p>
  6923. <p class="gathalast">Maggo cāti catuddhāha, saccaṃ saccaparakkamo.</p>
  6924. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  6925. <p class="gatha1"> Bhāro ca bhāradānañca, bhāranikkhepanaṃ tathā;</p>
  6926. <p class="gathalast">Bhāranikkhepanūpāyo, iccopammaṃ yathākkamaṃ.</p>
  6927. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  6928. <p class="gatha1"> Rogo roganidānañca, rogavūpasamo tathā;</p>
  6929. <p class="gathalast">Rogabhesajjamicceva-mupamāhi ca dīpitaṃ.</p>
  6930. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  6931. <p class="gatha1"> Visarukkho rukkhamūlaṃ, rukkhacchedo tathāparo;</p>
  6932. <p class="gathalast">Rukkhacchedakasatthanti, catudhopamitaṃ tathā.</p>
  6933. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  6934. <p class="gatha1"> Tīramorimasaṅkhātaṃ, mahogho pārimaṃ tathā;</p>
  6935. <p class="gathalast">Tadatikkamupāyoti, upamenti ca taṃ budhā.</p>
  6936. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  6937. <p class="gatha1"> Sacchikatvāna paccakkha-miccopammaṃ yathākkamaṃ;</p>
  6938. <p class="gathalast">Samācikkhi vimokkhāya, saccaṃ tacchaniyāmato.</p>
  6939. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  6940. <p class="gatha1"> Tathā <a name="M0.0059"></a> hi dukkhaṃ nābādhaṃ, nāññaṃ dukkhā ca bādhakaṃ;</p>
  6941. <p class="gathalast">Bādhakattaniyāmena, dukkhasaccamitīritaṃ.</p>
  6942. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  6943. <p class="gatha1"> Taṃ vinā nāññato dukkhaṃ, na hoti na ca taṃ tato;</p>
  6944. <p class="gathalast">Dukkhahetuniyāmena, saccamāha visattikaṃ.</p>
  6945. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  6946. <p class="gatha1"> Nāññā nibbānato santi, na ca santaṃ na taṃ yato;</p>
  6947. <p class="gathalast">Santabhāvaniyāmena, nibbānaṃ saccamuttamaṃ.</p>
  6948. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  6949. <p class="gatha1"> Nāññaṃ maggāca niyyānaṃ, aniyyāno na cāpi so;</p>
  6950. <p class="gathalast">Tasmā niyyānabhāvena, maggo saccanti sammato.</p>
  6951. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  6952. <p class="gatha1"> Iti tacchāvipallāsa-bhūtabhāvo catūsupi;</p>
  6953. <p class="gathalast">Saccaṭṭhoti viniddiṭṭho, dukkhādīsvavisesato.</p>
  6954. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  6955. <p class="gatha1"> Pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho ca bhāsito;</p>
  6956. <p class="gathalast">Viparīṇāmaṭṭho cāti, dukkhassevaṃ catubbidhā.</p>
  6957. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  6958. <p class="gatha1"> Āyūhanā <a name="V0.0064"></a> nidānā ca, saṃyogā palibodhato;</p>
  6959. <p class="gathalast">Dukkhassamudayassāpi, catudhatthā pakāsitā.</p>
  6960. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  6961. <p class="gatha1"> Nissāraṇā vivekā cā-saṅkhatāmatato tathā;</p>
  6962. <p class="gathalast">Atthā dukkhanirodhassa, catudhāva samīritā.</p>
  6963. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  6964. <p class="gatha1"> Niyyānato hetuto ca,</p>
  6965. <p class="gatha2">Dassanādhipateyyato;</p>
  6966. <p class="gatha3">Maggassāpi catuddheva-</p>
  6967. <p class="gathalast">Miti soḷasadhā ṭhitā.</p>
  6968. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  6969. <p class="gatha1"> Saccikaṭṭhaparamatthaṃ, tacchābhisamayaṭṭhato;</p>
  6970. <p class="gathalast">Tathatthamapi saccaṭṭhaṃ, paṭṭhapentettha paṇḍitā.</p>
  6971. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  6972. <p class="gatha1"> Tadetaṃ paṭivijjhanti, ariyāva catubbidhaṃ;</p>
  6973. <p class="gathalast">Vuttamariyasaccanti, tasmā nāthena taṃ kathaṃ;</p>
  6974. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  6975. <p class="gatha1"> Jāti <a name="M0.0060"></a> jarā ca maraṇaṃ, soko ca paridevanā;</p>
  6976. <p class="gathalast">Dukkhañca domanassañca, upāyāso tathāparo.</p>
  6977. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  6978. <p class="gatha1"> Appiyehi ca saṃyogo, vippayogo piyehi ca;</p>
  6979. <p class="gathalast">Yampi na labhaticchanto, tampi dukkhamidaṃ mataṃ.</p>
  6980. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  6981. <p class="gatha1"> Apāyesupapajjantā, cavantā devalokato;</p>
  6982. <p class="gathalast">Manussesu ca jīrantā, nānābyasanapīḷitā.</p>
  6983. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  6984. <p class="gatha1"> Socantā paridevantā, vedentā dukkhavedanaṃ;</p>
  6985. <p class="gathalast">Domanassehi santattā, upāyāsavighātino.</p>
  6986. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  6987. <p class="gatha1"> Aniṭṭhehi akantehi, appiyehi samāyutā;</p>
  6988. <p class="gathalast">Saṅkhārehi ca sattehi, nānānatthavidhāyibhi.</p>
  6989. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  6990. <p class="gatha1"> Iṭṭhehi piyakantehi, manāpehi viyojitā;</p>
  6991. <p class="gathalast">Saṅkhārehi ca sattehi, nānāsampattidāyibhi.</p>
  6992. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  6993. <p class="gatha1"> Dukkhāpagamamicchantā<a name="V0.0065"></a>, patthayantā sukhāgamaṃ;</p>
  6994. <p class="gathalast">Alabbhaneyyadhammesu, pipāsāturamānasā.</p>
  6995. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  6996. <p class="gatha1"> Kicchādhipannā kapaṇā, vipphandantā rudammukhā;</p>
  6997. <p class="gathalast">Taṇhādāsā parābhūtā, bhavasaṃsārasaṃkaṭe.</p>
  6998. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  6999. <p class="gatha1"> Yaṃ tebhūmakanissandaṃ, kaṭukaṃ gāḷhavedanaṃ;</p>
  7000. <p class="gathalast">Vedenti saṃsāraphalaṃ, taṃjātādiṃ vinā kuto.</p>
  7001. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  7002. <p class="gatha1"> Tasmā jātādibhedehi, bādhamānā bhayāvahā;</p>
  7003. <p class="gathalast">Dukkhā ca dukkhavatthu ca, bahudhāpi papañcitā.</p>
  7004. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  7005. <p class="gatha1"> Te sabbe pañcupādāna-kkhandhā eva samāsato;</p>
  7006. <p class="gathalast">Dukkhādhiṭṭhānabhāvena, dukkhatāya niyāmitā.</p>
  7007. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  7008. <p class="gatha1"> Tasmā tebhūmakā dhammā, sabbe taṇhāvivajjitā;</p>
  7009. <p class="gathalast"><span class="bld">Dukkhasacca</span>nti desesi, desanākusalo muni.</p>
  7010. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  7011. <p class="gatha1"> Virāgatejālābhena<a name="M0.0061"></a>, taṇhāsnehasinehitaṃ;</p>
  7012. <p class="gathalast">Visarukkhova jātādinānānatthaphalodayaṃ.</p>
  7013. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  7014. <p class="gatha1"> Nandirāgānubandhena, santānamavakaḍḍhitaṃ;</p>
  7015. <p class="gathalast">Punabbhavābhinibbattibhāvena parivattati.</p>
  7016. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  7017. <p class="gatha1"> Patiṭṭhitañca tatthetamattasnehānusevanaṃ;</p>
  7018. <p class="gathalast">Gocarānunayābaddhaṃ, rāgamucchāsamohitaṃ.</p>
  7019. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  7020. <p class="gatha1"> Klesarāsiparikliṭṭhaṃ, byasanopaddavāhataṃ;</p>
  7021. <p class="gathalast">Dukkhasallasamāviddhaṃ, vihaññati nirantaraṃ.</p>
  7022. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  7023. <p class="gatha1"> Have virāgatejena, vicchinne sati sabbathā;</p>
  7024. <p class="gathalast">Kena bandhena santāna-mānessati bhavantaraṃ.</p>
  7025. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  7026. <p class="gatha1"> Bhavantaramasampatte, santānamhi vivaṭṭite;</p>
  7027. <p class="gathalast">Kimadhiṭṭhāya jātādidukkhadhammā pavattare.</p>
  7028. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  7029. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="V0.0066"></a> mokkhavipakkhena, taṇhādukkhavidhāyinī;</p>
  7030. <p class="gathalast"><span class="bld">Dukkhasamudayo</span> nāma, saccamiccāha nāyako.</p>
  7031. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  7032. <p class="gatha1"> Sabbadukkhavinimuttaṃ, sabbaklesavinissaṭaṃ;</p>
  7033. <p class="gathalast"><span class="bld">Dukkhanirodha</span>nāmena, saccaṃ vuccati accutaṃ.</p>
  7034. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  7035. <p class="gatha1"> Dukkhañca parijānanto, pajahaṃ dukkhasambhavaṃ;</p>
  7036. <p class="gathalast">Nibbānaṃ padamārabbha, bhāvanāvīthimosaṭo.</p>
  7037. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  7038. <p class="gatha1"> Niyyānaṭṭhaṅgiko <span class="bld">maggo,</span> sabbadukkhavimuttiyā;</p>
  7039. <p class="gathalast">Dukkhanirodhagāmīti, saccaṃ tasmā tamīritaṃ.</p>
  7040. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  7041. <p class="gatha1"> Catusaccavinimuttā, sesā lokuttarā matā;</p>
  7042. <p class="gathalast">Maggaṅgasampayuttā ca, phaladhammā ca sabbathā.</p>
  7043. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  7044. <p class="gatha1"> Itthaṃ sahetukaṃ dukkhaṃ, sopāyāmatanibbutiṃ;</p>
  7045. <p class="gathalast">Paṭipattihitatthāya, vibhāveti vināyako.</p>
  7046. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  7047. <p class="gatha1"> Sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ, desetvāna anuttaro;</p>
  7048. <p class="gathalast">Catudhā<span class="bld">riyasaccāni,</span> vibhajīti vibhāvaye.</p>
  7049. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  7050. <p class="gatha1"> Tabbhāvabhāvibhāvena<a name="M0.0062"></a>, paccayākāralakkhitaṃ;</p>
  7051. <p class="gathalast">Tiyaddhaṃ dvādasaṅgañca, vīsatākārasaṅgahaṃ.</p>
  7052. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  7053. <p class="gatha1"> Tisandhi catusaṅkhepaṃ, tivaṭṭañca tilakkhaṇaṃ;</p>
  7054. <p class="gathalast">Tebhūmakaṃ dvimūlañca, catukkanayamaṇḍitaṃ.</p>
  7055. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  7056. <p class="gatha1"> Paccekaṃ catugambhīra-manupubbavavatthitaṃ;</p>
  7057. <p class="gathalast">Avijjākūṭasaṅkhātaṃ, bandhāvicchedamaṇḍalaṃ.</p>
  7058. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  7059. <p class="gatha1"> Sokādīnatthanissandaṃ, kevalaṃ dukkhapiṇḍitaṃ;</p>
  7060. <p class="gathalast"><span class="bld">Paṭiccasamuppādo</span>ti, bhavacakkaṃ pavuccati.</p>
  7061. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  7062. <p class="gatha1"> Paṭividdhāya vijjāya, bhaṅgāvijjāya sabbathā;</p>
  7063. <p class="gathalast">Vivaṭṭatānupubbena, hetubhaṅgā yathākathaṃ.</p>
  7064. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  7065. <p class="gatha1"> Asmiṃ <a name="V0.0067"></a> sati idaṃ hoti, assuppādā idaṃ bhave;</p>
  7066. <p class="gathalast">Asatāsmiṃ na taṃ hoti, tassa bhaṅgāva bhijjati.</p>
  7067. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  7068. <p class="gatha1"> Etamatthaṃ purakkhatvā, paccayaṭṭhiti dassitā;</p>
  7069. <p class="gathalast">Paṭiccasamuppādassa, idappaccayatā naye.</p>
  7070. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  7071. <p class="gatha1"> Tathā hi jātiyāpāha, paccayattaṃ mahāmuni;</p>
  7072. <p class="gathalast">Jarāmaraṇadhammānaṃ, mattābhedepi vatthuto.</p>
  7073. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  7074. <p class="gatha1"> Āhaccapaccayaṭṭhamhi, nedisī paccayaṭṭhiti;</p>
  7075. <p class="gathalast">Tattha dhammantarasseva, paccayaṭṭho vibhāvito.</p>
  7076. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  7077. <p class="gatha1"> Vuttamācariyenetaṃ, paṭṭhānanayasaṅgahe;</p>
  7078. <p class="gathalast">Labbhamānanayaṃ tāva, dassanatthaṃ papañcito.</p>
  7079. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  7080. <p class="gatha1"> Ettha tasmānupekkhitvā, āhacca niyamaṃ budho;</p>
  7081. <p class="gathalast">Tabbhāvabhāvimattena, paccayatthaṃ vibhāvaye.</p>
  7082. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  7083. <p class="gatha1"> Tatthāvijjā ca saṅkhārā, <span class="bld">addhātīto</span>ti bhāsitā;</p>
  7084. <p class="gathalast">Viññāṇaṃ nāmarūpañca, saḷāyatanasaññitaṃ.</p>
  7085. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  7086. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā taṇhā, upādānaṃ bhavoti ca;</p>
  7087. <p class="gathalast"><span class="bld">Paccuppanno</span> bhave <span class="bld">addhā,</span> bhave <span class="bld">addhā anāgato</span>.</p>
  7088. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  7089. <p class="gatha1"> Jāti <a name="M0.0063"></a> jarā maraṇanti, dvedhā hoti ca sabbathā;</p>
  7090. <p class="gathalast">Kālattayavavatthānaṃ, <span class="bld">tiyaddha</span>miti dīpaye.</p>
  7091. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  7092. <p class="gatha1"> Tatthā<span class="bld">vijjā</span>ti aññāṇaṃ, catusaccesu bhāsitaṃ;</p>
  7093. <p class="gathalast">Pubbante cāparante ca, paccayaṭṭhitiyaṃ tathā.</p>
  7094. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  7095. <p class="gatha1"> Apuññātisaṅkhāroti, vuttā dvādasa cetanā;</p>
  7096. <p class="gathalast">Tathā puññābhisaṅkhāro, kāmarūpesu bhāsito.</p>
  7097. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  7098. <p class="gatha1"> Āneñjātisaṅkhāroti, vuttāruppā catubbidhā;</p>
  7099. <p class="gathalast">Kāyabbacīmanodvāraṃ, patvā tāyeva cetanā.</p>
  7100. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  7101. <p class="gatha1"> Vuttā <a name="V0.0068"></a> kāyavacīcittasaṅkhārāti mahesinā;</p>
  7102. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṅkhārā</span>ti vibhattevamekūnatiṃsa cetanā.</p>
  7103. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  7104. <p class="gatha1"> Ekūnavīsatividhaṃ, paṭisandhikkhaṇe tathā;</p>
  7105. <p class="gathalast">Pavatte dvattiṃsavidhaṃ, <span class="bld">viññāṇaṃ</span> pākamānasaṃ.</p>
  7106. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  7107. <p class="gatha1"> Tividhaṃ vedanā saññā, saṅkhārāti vibheditaṃ;</p>
  7108. <p class="gathalast"><span class="bld">Nāmarūpaṃ</span> tu duvidhaṃ, bhūtopādāyabhedato.</p>
  7109. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  7110. <p class="gatha1"> <span class="bld">Saḷāyatana</span>saṅkhātaṃ, cakkhādajjhattikaṃ mataṃ;</p>
  7111. <p class="gathalast">Cakkhusamphassādibhedā, <span class="bld">phasso</span> chadhā pakāsito.</p>
  7112. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  7113. <p class="gatha1"> Sukhā dukkhā upekkhāti, <span class="bld">vedanā</span> tividhā bhave;</p>
  7114. <p class="gathalast">Kāme bhave ca vibhave, <span class="bld">taṇhā</span>ti tividhā matā.</p>
  7115. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  7116. <p class="gatha1"> Kāmupādānādibhedā, <span class="bld">upādānā</span> catubbidhā;</p>
  7117. <p class="gathalast">Kammopapattibhedena, <span class="bld">bhavo</span> nāma dvidhā mato.</p>
  7118. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  7119. <p class="gatha1"> Attabhāvābhinibbatti, <span class="bld">jāti</span> nāma <span class="bld">jarā</span> pana;</p>
  7120. <p class="gathalast">Purāṇabhāvo <span class="bld">maraṇaṃ,</span> pariyosānamīritaṃ.</p>
  7121. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  7122. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dvādasaṅgappabhedena,</span> vibhattevaṃ mahesinā;</p>
  7123. <p class="gathalast">Paṭiccasamuppādoti, paccayā eva kevalā.</p>
  7124. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  7125. <p class="gatha1"> Paṭicca phalabhāvena, sāpekkhaṃ ṭhitamattani;</p>
  7126. <p class="gathalast">Apaccakkhāya saṅgantvā, uppādentīti paccayā.</p>
  7127. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  7128. <p class="gatha1"> Avijjāsaṅkhārānaṃ <a name="M0.0064"></a> tu, gahaṇe gahitāva te;</p>
  7129. <p class="gathalast">Taṇhupādānabhavāpi, iti pañcettha hetuyo.</p>
  7130. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  7131. <p class="gatha1"> Taṇhupādānabhavānaṃ, gahaṇe gahitā puna;</p>
  7132. <p class="gathalast">Avijjā saṅkhārā cāti, pañcevetthāpi hetuyo.</p>
  7133. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  7134. <p class="gatha1"> Viññāṇādisarūpena, dassitaṃ phalapañcakaṃ;</p>
  7135. <p class="gathalast">Jātijjarāmaraṇena, tadeva gahitaṃ puna.</p>
  7136. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  7137. <p class="gatha1"> Atīte <a name="V0.0069"></a> hetavo pañca, idāni phalapañcakaṃ;</p>
  7138. <p class="gathalast">Idāni hetavo pañca, āyatiṃ phalapañcakaṃ.</p>
  7139. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  7140. <p class="gatha1"> Itthaṃ bhedena saṅgayha, dvādasaṅgaṃ vicakkhaṇā;</p>
  7141. <p class="gathalast">Atthāpattivisesena, <span class="bld">vīsatākāra</span>mīrayuṃ.</p>
  7142. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  7143. <p class="gatha1"> Hetuphalaṃ phalahetu, puna hetuphalanti ca;</p>
  7144. <p class="gathalast"><span class="bld">Tisandhi catusaṅkhepaṃ,</span> tamevāhu vibhāvino.</p>
  7145. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  7146. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhupādānā, klesavaṭṭanti bhāsitā;</p>
  7147. <p class="gathalast">Bhavekadeso saṅkhārā, kammavaṭṭaṃ tatoparaṃ.</p>
  7148. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  7149. <p class="gatha1"> Vipākavaṭṭamiccevaṃ, vivaṭṭenāvivaṭṭitaṃ;</p>
  7150. <p class="gathalast"><span class="bld">Tivaṭṭa</span>vaṭṭitaṃ hutvā, vaṭṭametaṃ pavattati.</p>
  7151. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  7152. <p class="gatha1"> Aniccañca khayaṭṭhena, dukkhametaṃ bhayaṭṭhato;</p>
  7153. <p class="gathalast">Anattāsārakaṭṭhena, vaṭṭamevaṃ <span class="bld">tilakkhaṇaṃ</span>.</p>
  7154. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  7155. <p class="gatha1"> Saṃsārasseva vuttāyaṃ, paccayānaṃ paramparā;</p>
  7156. <p class="gathalast">Paṭiccasamuppādoti, tato <span class="bld">tebhūmako</span> mato.</p>
  7157. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  7158. <p class="gatha1"> Bandhāvijjāṇḍakosena, vijjādibhedavajjitā;</p>
  7159. <p class="gathalast">Vimuttirasamappattā, bhavataṇhāpipāsitā.</p>
  7160. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  7161. <p class="gatha1"> Abhisaṅkhārabhāvena, paṭibandhati santati;</p>
  7162. <p class="gathalast">Tathābhisaṅkhatā pāka-bhāvāya parivattati.</p>
  7163. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  7164. <p class="gatha1"> Vipākā <a name="M0.0065"></a> puna kammāni, pākāni puna kammato;</p>
  7165. <p class="gathalast">Iccevaṃ pariyāyena, saṃsāroyaṃ pavattati.</p>
  7166. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  7167. <p class="gatha1"> Iccāvijjābhavataṇhā, vaṭṭopatthambhakā matā;</p>
  7168. <p class="gathalast">Sampayuttānusayitā, tasmā vaṭṭaṃ <span class="bld">dvimūlakaṃ</span>.</p>
  7169. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  7170. <p class="gatha1"> Paccayapaccayuppanna-santānabhedato pana;</p>
  7171. <p class="gathalast">Nānābhūtānamekantaṃ, bījarukkhādayo viya.</p>
  7172. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  7173. <p class="gatha1"> Tathāpi <a name="V0.0070"></a> tesaṃ dhammānaṃ, vatthulakkhaṇabhedato;</p>
  7174. <p class="gathalast">Dīpavaṭṭisikhānaṃva, natthi ekantamekatā.</p>
  7175. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  7176. <p class="gatha1"> Hetuhetusamuppannā, īhābhogavivajjitā;</p>
  7177. <p class="gathalast">Paccayāya ca paccetu-mabyāpārā tato matā.</p>
  7178. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  7179. <p class="gatha1"> Avijjādīnamevātha, sambhave sambhavanti ca;</p>
  7180. <p class="gathalast">Saṅkhārādisabhāvāti, ṭhitevaṃdhammatāya te.</p>
  7181. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  7182. <p class="gatha1"> Itthamekattanānattā, abyāpāro tathāparo;</p>
  7183. <p class="gathalast">Etthevaṃdhammatā ceti, <span class="bld">nayā</span> vuttā catubbidhā.</p>
  7184. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  7185. <p class="gatha1"> Phalānaṃ paccayuppatti, paccayattho ca hetusu;</p>
  7186. <p class="gathalast">Sabhāvapaṭivedho ca, desanā cittatāti ca.</p>
  7187. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  7188. <p class="gatha1"> Atthadhammapaṭivedha-desanānaṃ yathākkamaṃ;</p>
  7189. <p class="gathalast">Atigambhīrabhāvena, <span class="bld">catugambhīra</span>mīritaṃ.</p>
  7190. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  7191. <p class="gatha1"> Padhānakāraṇattā hi, avijjādiparamparā;</p>
  7192. <p class="gathalast">Kamena saṅkhārādīnaṃ, paccayāti <span class="bld">vavatthitā</span>.</p>
  7193. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  7194. <p class="gatha1"> Tathā hi jātiyā eva, jarāmaraṇasambhavo;</p>
  7195. <p class="gathalast">Ajātānaṃ jarā vātha, maraṇaṃ vā kuto bhave.</p>
  7196. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  7197. <p class="gatha1"> Sāvopapattisaṅkhātā, jāti kammabhavoditā;</p>
  7198. <p class="gathalast">Aṅkuro viya bījamhā, tattha tatthopalabbhati.</p>
  7199. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  7200. <p class="gatha1"> Sampayogānusayato, upādānappatiṭṭhitā;</p>
  7201. <p class="gathalast">Āyūhanti ca kammāni, ākaḍḍhantopapattikaṃ.</p>
  7202. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  7203. <p class="gatha1"> Upādāniyadhammesu<a name="M0.0066"></a>, taṇhāsnehapipāsitā;</p>
  7204. <p class="gathalast">Daḷhī kubbantupādānaṃ, piyarūpābhinandino.</p>
  7205. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  7206. <p class="gatha1"> Vedanīyesu dhammesu, assādamanupassato;</p>
  7207. <p class="gathalast">Vedanāpaccayā taṇhā, samuṭṭhāya pavaḍḍhati.</p>
  7208. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  7209. <p class="gatha1"> Iṭṭhāniṭṭhañca <a name="V0.0071"></a> majjhattaṃ, phusantā pana gocaraṃ;</p>
  7210. <p class="gathalast">Vedenti vedanaṃ nāma, nāphusantā kudācanaṃ.</p>
  7211. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  7212. <p class="gatha1"> Phusatālambaṇañceso, saḷāyatanasambhave;</p>
  7213. <p class="gathalast">Dvārābhāve kuto tassa, samuppatti bhavissati.</p>
  7214. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  7215. <p class="gatha1"> Saḷāyatanametañca, nāmarūpūpanissitaṃ;</p>
  7216. <p class="gathalast">Chaphassadvārabhāvena, pavattati yathārahaṃ.</p>
  7217. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  7218. <p class="gatha1"> Pubbaṅgamādhiṭṭhānena, viññāṇena patiṭṭhahe;</p>
  7219. <p class="gathalast">Nāmarūpaṃ upatthaddhaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  7220. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  7221. <p class="gatha1"> Saṅkhārajanitaṃ hutvā, patiṭṭhāti bhavantare;</p>
  7222. <p class="gathalast">Viññāṇaṃ janakābhāve, tassuppatti kathaṃ bhave.</p>
  7223. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  7224. <p class="gatha1"> Avijjāyānusayite, paṭivedhavirodhite;</p>
  7225. <p class="gathalast">Vaṭṭānugatasantāne, paṭisandhiphalāvahe.</p>
  7226. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  7227. <p class="gatha1"> Pākadhammā sabhāvena, pavattanti hi cetanā;</p>
  7228. <p class="gathalast">Avijjāpaccayā honti, saṅkhārāti tato matā.</p>
  7229. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  7230. <p class="gatha1"> Paṭividdhesu saccesu, paccayānaṃ paramparā;</p>
  7231. <p class="gathalast">Vighātīyati sabbāpi, tato vaṭṭaṃ vivaṭṭati.</p>
  7232. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  7233. <p class="gatha1"> Iccāvijjāvirodhena, tassā vaṭṭappavattiyā;</p>
  7234. <p class="gathalast">Saṅghātanikabhāvena, avijjā kūṭasammatā.</p>
  7235. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  7236. <p class="gatha1"> Jarāmaraṇasaṅghāṭa-paṭipīḷitacetasaṃ;</p>
  7237. <p class="gathalast">Klesamucchāparetānaṃ, sā cāvijjā pavaḍḍhati.</p>
  7238. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  7239. <p class="gatha1"> Iccābaddhamavicchedaṃ, idappaccayamaṇḍalaṃ;</p>
  7240. <p class="gathalast">Cakkanemisamāvaṭṭaṃ, kamena parivattati.</p>
  7241. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  7242. <p class="gatha1"> Vaṭṭassa <a name="M0.0067"></a> dvādasaṅgassa, tassa tebhūmakassa tu;</p>
  7243. <p class="gathalast">Dukkhakkhandhassa dassesi, nissandena nidassanaṃ.</p>
  7244. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  7245. <p class="gatha1"> Sokañca <a name="V0.0072"></a> paridevañca, tathā dukkhañca kāyikaṃ;</p>
  7246. <p class="gathalast">Domanassamupāyāsaṃ, nānābyasanasambhavaṃ.</p>
  7247. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  7248. <p class="gatha1"> Iccāturamaniccantaṃ, mahopaddavasaṅkulaṃ;</p>
  7249. <p class="gathalast">Bahupaklesupassaṭṭhaṃ, dukkhametanti piṇḍitaṃ.</p>
  7250. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  7251. <p class="gatha1"> Iccevaṃ pañcupādāna-kkhandhabheditasaṅgaho;</p>
  7252. <p class="gathalast">Attabhāvabhavaratho, hatthamuttaṃva yantakaṃ.</p>
  7253. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  7254. <p class="gatha1"> Gatiṭṭhitinivāsesu, saṃsaranto nirantaraṃ;</p>
  7255. <p class="gathalast">Cakkenetena yātīti, bhavacakkamidaṃ mataṃ.</p>
  7256. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  7257. <p class="gatha1"> Avijjāṇḍaṃ padāletvā, paṭivedhappavattiyā;</p>
  7258. <p class="gathalast">Paccayappaccayuppannā, supaṭṭhanti sabhāvato.</p>
  7259. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  7260. <p class="gatha1"> Aniccā dukkhanattā ca, bhaṅgavanto bhayāvahā;</p>
  7261. <p class="gathalast">Sādīnavāti saṅkhāya, vivaṭṭamabhitiṭṭhati.</p>
  7262. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  7263. <p class="gatha1"> Tato sānusayā taṇhā, nirujjhati punabbhave;</p>
  7264. <p class="gathalast">Santānaratiyābhāvā, na pakkhandati sandhiyaṃ.</p>
  7265. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  7266. <p class="gatha1"> Aviruḷhikabhāvena, tattha vaṭṭavirodhite;</p>
  7267. <p class="gathalast">Abhisaṅkhārabhāvena, na pavattanti cetanā.</p>
  7268. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  7269. <p class="gatha1"> Paṭisandhipavattīpi, na janenti bhavantare;</p>
  7270. <p class="gathalast">Iccāvijjānirodhena, niruddhā kammacetanā.</p>
  7271. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  7272. <p class="gatha1"> Paccayatthanirodhena, saṅkhārānaṃ nirodhato;</p>
  7273. <p class="gathalast">Viññāṇaṃ janakābhāvā, niruddhamiti vuccati.</p>
  7274. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  7275. <p class="gatha1"> Viññāṇādinirodhā ca, nāmarūpādikaṃ tathā;</p>
  7276. <p class="gathalast">Dukkhakkhandhassimassevaṃ, nirodhoti pavuccati.</p>
  7277. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  7278. <p class="gatha1"> Iti <a name="M0.0068"></a> vaṭṭavivaṭṭānaṃ, vasā dvedhā vibhāvito;</p>
  7279. <p class="gathalast"><span class="bld">Paṭiccasamuppādo</span>ti, desitoyaṃ mahesinā.</p>
  7280. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  7281. <p class="gatha1"> Sabbasaṅkhatadhammānaṃ<a name="V0.0073"></a>, sabbe dhammāpi paccayā;</p>
  7282. <p class="gathalast">Janakā cevupatthambhā, saṃvibhattā yathārahaṃ.</p>
  7283. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  7284. <p class="gatha1"> Āhacca paccayaṭṭhena, catuvīsatidhā ṭhitā;</p>
  7285. <p class="gathalast">Hetālambaṇādhipatānantarasamanantarā.</p>
  7286. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  7287. <p class="gatha1"> Sahajātaaññamañña-nissayā copanissayo;</p>
  7288. <p class="gathalast">Purejātā pacchājātā-sevanā kammameva ca.</p>
  7289. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  7290. <p class="gatha1"> Pākāhārindriyajjhāna-maggaṅgasampayuttakā;</p>
  7291. <p class="gathalast">Vippayuttatthi natthi ca, vigatāvigatanti ca.</p>
  7292. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  7293. <p class="gatha1"> Pañcātītāva kammaṃ tu, vattamānañca īritaṃ;</p>
  7294. <p class="gathalast">Sabbathāpi tayo vuttā, vattamānā tatopare.</p>
  7295. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  7296. <p class="gatha1"> Chadhā nāmaṃ tu nāmassa, pañcadhā nāmarūpinaṃ;</p>
  7297. <p class="gathalast">Ekadhā puna rūpassa, rūpaṃ nāmassa cekadhā.</p>
  7298. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  7299. <p class="gatha1"> Paññattināmarūpāni, nāmassa duvidhā dvayaṃ;</p>
  7300. <p class="gathalast">Dvayassa navadhā ceti, chabbidhā paccayā kathaṃ.</p>
  7301. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  7302. <p class="gatha1"> Niruddhānantarā eva, jāyantānamanantaraṃ;</p>
  7303. <p class="gathalast">Nāmadhammāva nāmānaṃ, janakattopakārakā.</p>
  7304. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  7305. <p class="gatha1"> Nirantarappavattiyā, anurūpamanantarā;</p>
  7306. <p class="gathalast"><span class="bld">Anantara</span>paccayena, paccayoti pakāsitā.</p>
  7307. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  7308. <p class="gatha1"> Samanantarabhāvena, tesaṃ te eva paccayā;</p>
  7309. <p class="gathalast"><span class="bld">Samanantara</span>nāmena, paccayoti pakāsitā.</p>
  7310. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  7311. <p class="gatha1"> Atthibhāvāya dhammānaṃ, natthitāyopakārakā;</p>
  7312. <p class="gathalast"><span class="bld">Natthi</span>paccayanāmena, vuttā te eva tādinā.</p>
  7313. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  7314. <p class="gatha1"> Okāsadānabhāvena, vigatāvopakārakā;</p>
  7315. <p class="gathalast">Dhammā te eva vuccanti, <span class="bld">vigata</span>ppaccayoti ca.</p>
  7316. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  7317. <p class="gatha1"> Javā <a name="M0.0069"></a><a name="V0.0074"></a> paguṇabhāvāya, javānamupakārakā;</p>
  7318. <p class="gathalast"><span class="bld">Āsevana</span>paccayoti, niruddhānantarā matā.</p>
  7319. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  7320. <p class="gatha1"> Saṃsaṭṭhasahajātānaṃ, sampayogena paccayā;</p>
  7321. <p class="gathalast"><span class="bld">Sampayutta</span>paccayoti, nāmā nāmānamīritā.</p>
  7322. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  7323. <p class="gatha1"> Icceko vattamāno ca, pañcātītā yathārahaṃ;</p>
  7324. <p class="gathalast"><span class="bld">Arūpānamarūpā</span> ca, <span class="bld">paccayā chabbidhā</span> matā.</p>
  7325. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  7326. <p class="gatha1"> Pavatte cittajātānaṃ, kammajānañca sandhiyaṃ;</p>
  7327. <p class="gathalast">Rūpānaṃ sahajātāna-marūpānañca tādinā.</p>
  7328. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  7329. <p class="gatha1"> Hetubhūtā cha dhammāpi, mūlaṭṭhenopakārakā;</p>
  7330. <p class="gathalast"><span class="bld">Hetu</span>paccayabhāvena, paccayoti pakāsitā.</p>
  7331. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  7332. <p class="gatha1"> Tathā nijjhāyanaṭṭhena, tesamevopakārakā;</p>
  7333. <p class="gathalast"><span class="bld">Jhāna</span>paccayanāmena, jhānadhammā vibhāvitā.</p>
  7334. <p class="hangnum"><a name="para815"></a><span class="paranum">815</span>.</p>
  7335. <p class="gatha1"> Tatheva niyyānaṭṭhena, paccayāti pakāsitā;</p>
  7336. <p class="gathalast"><span class="bld">Magga</span>paccayanāmena, maggaṅgā ca mahesinā.</p>
  7337. <p class="hangnum"><a name="para816"></a><span class="paranum">816</span>.</p>
  7338. <p class="gatha1"> Tesameva ca dhammānaṃ, sahajātāti cetanā;</p>
  7339. <p class="gathalast">Kammabyāpārābhāvena, vattamānā ca paccayā.</p>
  7340. <p class="hangnum"><a name="para817"></a><span class="paranum">817</span>.</p>
  7341. <p class="gatha1"> Kaṭattārūpapākānaṃ, nānakkhaṇikacetanā;</p>
  7342. <p class="gathalast">Abhisaṅkhārabhāvena, janakappaccayā matā.</p>
  7343. <p class="hangnum"><a name="para818"></a><span class="paranum">818</span>.</p>
  7344. <p class="gatha1"> Iccevaṃ duvidhā bhedā, vipphāraṭṭhena cetanā;</p>
  7345. <p class="gathalast"><span class="bld">Kamma</span>paccayanāmena, paccayoti pakāsitā.</p>
  7346. <p class="hangnum"><a name="para819"></a><span class="paranum">819</span>.</p>
  7347. <p class="gatha1"> Rūpānaṃ sahajātānaṃ, aññamaññamarūpinaṃ;</p>
  7348. <p class="gathalast">Paccayā santabhāvena, <span class="bld">vipākā</span> samudīritā.</p>
  7349. <p class="hangnum"><a name="para820"></a><span class="paranum">820</span>.</p>
  7350. <p class="gatha1"> Ekotītopi cattāro, vattamānāti <span class="bld">pañcadhā</span>;</p>
  7351. <p class="gathalast"><span class="bld">Paccayā nāmadhammā</span>va, <span class="bld">nāmarūpāna</span>mīritā.</p>
  7352. <p class="hangnum"><a name="para821"></a><span class="paranum">821</span>.</p>
  7353. <p class="gatha1"> Imassa <a name="V0.0075"></a> rūpakāyassa, pacchājātopakārako;</p>
  7354. <p class="gathalast"><span class="bld">Pacchājāta</span>paccayoti, <span class="bld">nāmaṃ rūpānamekadhā</span>.</p>
  7355. <p class="hangnum"><a name="para822"></a><span class="paranum">822</span>.</p>
  7356. <p class="gatha1"> Sattaviññāṇadhātūnaṃ<a name="M0.0070"></a>, cha vatthūni pavattiyaṃ;</p>
  7357. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇavīthiyā, pañcālambā yathākkamaṃ.</p>
  7358. <p class="hangnum"><a name="para823"></a><span class="paranum">823</span>.</p>
  7359. <p class="gatha1"> Purejātavisesena, nāmānamupakārakā;</p>
  7360. <p class="gathalast"><span class="bld">Purejāta</span>paccayoti, <span class="bld">rūpaṃ nāmassa cekadhā</span>.</p>
  7361. <p class="hangnum"><a name="para824"></a><span class="paranum">824</span>.</p>
  7362. <p class="gatha1"> Cittacetasikā dhammā, yaṃ yamārabbha jāyare;</p>
  7363. <p class="gathalast"><span class="bld">Ālambaṇa</span>paccayoti, sabbametaṃ pavuccati.</p>
  7364. <p class="hangnum"><a name="para825"></a><span class="paranum">825</span>.</p>
  7365. <p class="gatha1"> Yamālambaṃ garuṃ katvā, nāmadhammā pavattare;</p>
  7366. <p class="gathalast">Svāyamevālambaṇūpa-nissayoti pakāsito.</p>
  7367. <p class="hangnum"><a name="para826"></a><span class="paranum">826</span>.</p>
  7368. <p class="gatha1"> Anantarapaccayena, ye dhammā paccayā matā;</p>
  7369. <p class="gathalast">Te eva vānantarūpa-nissayoti pakāsito.</p>
  7370. <p class="hangnum"><a name="para827"></a><span class="paranum">827</span>.</p>
  7371. <p class="gatha1"> Rāgasaddhādayo dhammā, ajjhattamanuvāsitā;</p>
  7372. <p class="gathalast">Sattasaṅkhāradhammā ca, bahiddhopanisevitā.</p>
  7373. <p class="hangnum"><a name="para828"></a><span class="paranum">828</span>.</p>
  7374. <p class="gatha1"> Rāgasaddhādidhammānaṃ, kammaṃ pākānamiccayaṃ;</p>
  7375. <p class="gathalast">Pakatūpanissayoti, paṭṭhapesi tathāgato.</p>
  7376. <p class="hangnum"><a name="para829"></a><span class="paranum">829</span>.</p>
  7377. <p class="gatha1"> Iccevaṃ balavaṭṭhena, nissayenopakārakā;</p>
  7378. <p class="gathalast"><span class="bld">Upanissaya</span>nāmena, paccayoyaṃ tidhā mato.</p>
  7379. <p class="hangnum"><a name="para830"></a><span class="paranum">830</span>.</p>
  7380. <p class="gatha1"> Rūpārūpaṃ paniccevaṃ, tekālikamakālikā;</p>
  7381. <p class="gathalast"><span class="bld">Paññatti ceva nāmānaṃ, paccayo duvidho</span> mato.</p>
  7382. <p class="hangnum"><a name="para831"></a><span class="paranum">831</span>.</p>
  7383. <p class="gatha1"> Ālambādhippatibhūtaṃ, nāmānaṃ garugocaraṃ;</p>
  7384. <p class="gathalast">Sahajādhippatīdhammā, sahajānaṃ yathārahaṃ.</p>
  7385. <p class="hangnum"><a name="para832"></a><span class="paranum">832</span>.</p>
  7386. <p class="gatha1"> Nāmarūpānamicceva-mādhippaccena paccayo;</p>
  7387. <p class="gathalast"><span class="bld">Adhippati</span>paccayoti, duvidhā paridīpito.</p>
  7388. <p class="hangnum"><a name="para833"></a><span class="paranum">833</span>.</p>
  7389. <p class="gatha1"> Sahajā <a name="V0.0076"></a> nāmarūpānaṃ, mahābhūtā ca rūpinaṃ;</p>
  7390. <p class="gathalast">Paṭisandhikkhaṇe vatthu, nāmānamiti sabbathā.</p>
  7391. <p class="hangnum"><a name="para834"></a><span class="paranum">834</span>.</p>
  7392. <p class="gatha1"> Sahajātavisesena, dhammānamupakārakā;</p>
  7393. <p class="gathalast"><span class="bld">Sahajāta</span>paccayoti, tividhevaṃ vibhāvitā.</p>
  7394. <p class="hangnum"><a name="para835"></a><span class="paranum">835</span>.</p>
  7395. <p class="gatha1"> Arūpino <a name="M0.0071"></a> catukkhandhā, mahābhūtā catubbidhā;</p>
  7396. <p class="gathalast">Sandhiyaṃ vatthunāmāni, sahajānīti sabbathā.</p>
  7397. <p class="hangnum"><a name="para836"></a><span class="paranum">836</span>.</p>
  7398. <p class="gatha1"> Upakārapavattā ca, aññamaññassa tādinā;</p>
  7399. <p class="gathalast"><span class="bld">Aññamañña</span>paccayoti, vibhattā tividhā matā.</p>
  7400. <p class="hangnum"><a name="para837"></a><span class="paranum">837</span>.</p>
  7401. <p class="gatha1"> Sattaviññāṇadhātūnaṃ, bhūtopādāyarūpinaṃ;</p>
  7402. <p class="gathalast">Sahajātanāmarūpa-dhammānañca yathākkamaṃ.</p>
  7403. <p class="hangnum"><a name="para838"></a><span class="paranum">838</span>.</p>
  7404. <p class="gatha1"> Vatthu bhūtā catukkhandhā, nissayenopakārakā;</p>
  7405. <p class="gathalast"><span class="bld">Nissaya</span>ppaccayo nāma, paccayoti mato tidhā.</p>
  7406. <p class="hangnum"><a name="para839"></a><span class="paranum">839</span>.</p>
  7407. <p class="gatha1"> Kabaḷīkāro āhāro, rūpakāyassa paccayo;</p>
  7408. <p class="gathalast">Arūpino panāhārā, sahajānaṃ yathārahaṃ.</p>
  7409. <p class="hangnum"><a name="para840"></a><span class="paranum">840</span>.</p>
  7410. <p class="gatha1"> Nāmarūpānamiccevaṃ, yāpanaṭṭhena paccayā;</p>
  7411. <p class="gathalast"><span class="bld">Āhāra</span>paccayoteva, duvidhevaṃ pakāsito.</p>
  7412. <p class="hangnum"><a name="para841"></a><span class="paranum">841</span>.</p>
  7413. <p class="gatha1"> Pasādajīvitārūpi-ndriyadhammā yathākkamaṃ;</p>
  7414. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇupādinna-rūpānaṃ nāmarūpinaṃ.</p>
  7415. <p class="hangnum"><a name="para842"></a><span class="paranum">842</span>.</p>
  7416. <p class="gatha1"> Sahajātānamicceva-missaraṭṭhena paccayā;</p>
  7417. <p class="gathalast"><span class="bld">Indriya</span>ppaccayoteva, tividhā samudāhaṭo.</p>
  7418. <p class="hangnum"><a name="para843"></a><span class="paranum">843</span>.</p>
  7419. <p class="gatha1"> Sattaviññāṇadhātūnaṃ, cha vatthūni yathārahaṃ;</p>
  7420. <p class="gathalast">Pacchājātā ca kāyassa, cittacetasikā tathā.</p>
  7421. <p class="hangnum"><a name="para844"></a><span class="paranum">844</span>.</p>
  7422. <p class="gatha1"> Arūpā sahajātānaṃ, rūpānanti matā tidhā;</p>
  7423. <p class="gathalast"><span class="bld">Vippayutta</span>paccayoti, vippayogopakārakā.</p>
  7424. <p class="hangnum"><a name="para845"></a><span class="paranum">845</span>.</p>
  7425. <p class="gatha1"> Sahajātaṃ <a name="V0.0077"></a> purejātaṃ, pacchājātañca sabbathā;</p>
  7426. <p class="gathalast">Kabaḷīkāro āhāro, rūpajīvitamiccayaṃ.</p>
  7427. <p class="hangnum"><a name="para846"></a><span class="paranum">846</span>.</p>
  7428. <p class="gatha1"> <span class="bld">Atthi</span>paccayasaṅkhāto, paccayo pañcadhā mato;</p>
  7429. <p class="gathalast">Vijjamānasabhāvena, paccayaṭṭhā yathārahaṃ.</p>
  7430. <p class="hangnum"><a name="para847"></a><span class="paranum">847</span>.</p>
  7431. <p class="gatha1"> Te evāvigatā hutvā, vattamānopakārakā;</p>
  7432. <p class="gathalast"><span class="bld">Avigata</span>paccayoti, sugatena vavatthitā.</p>
  7433. <p class="hangnum"><a name="para848"></a><span class="paranum">848</span>.</p>
  7434. <p class="gatha1"> Aṭṭhevaṃ <a name="M0.0072"></a> vattamānāni, nāmarūpāni paccayā;</p>
  7435. <p class="gathalast">Sabbatthādhippatī cāti, <span class="bld">navadhā nāmarūpinaṃ</span>.</p>
  7436. <p class="hangnum"><a name="para849"></a><span class="paranum">849</span>.</p>
  7437. <p class="gatha1"> Itthamuddiṭṭhaniddiṭṭhā, <span class="bld">paṭṭhānanaya</span>saṅgahā;</p>
  7438. <p class="gathalast">Kusalākusalādīhi, suvibhattā mahesinā.</p>
  7439. <p class="hangnum"><a name="para850"></a><span class="paranum">850</span>.</p>
  7440. <p class="gatha1"> Paññattināmarūpānaṃ, vasena tividhā ṭhitā;</p>
  7441. <p class="gathalast">Paccayāti pakāsenti, catuvīsati paṇḍitā.</p>
  7442. <p class="hangnum"><a name="para851"></a><span class="paranum">851</span>.</p>
  7443. <p class="gatha1"> Paññatti paññapīyattā, paññāpetīti ca dvidhā;</p>
  7444. <p class="gathalast">Nāmarūpavinimuttā, paññattā tādinā kathaṃ.</p>
  7445. <p class="hangnum"><a name="para852"></a><span class="paranum">852</span>.</p>
  7446. <p class="gatha1"> Bhūtapariṇāmākāramupādāya tathā tathā;</p>
  7447. <p class="gathalast">Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādayo.</p>
  7448. <p class="hangnum"><a name="para853"></a><span class="paranum">853</span>.</p>
  7449. <p class="gatha1"> Sambhārākāramārabbha, sannivesavisesitā;</p>
  7450. <p class="gathalast">Yānagāmavanuyyānakaṭasārapaṭādayo.</p>
  7451. <p class="hangnum"><a name="para854"></a><span class="paranum">854</span>.</p>
  7452. <p class="gatha1"> Kārakavedakākāraṃ, viññattindriyalakkhitaṃ;</p>
  7453. <p class="gathalast">Khandhapañcakamāhacca, maccāsurasurādayo.</p>
  7454. <p class="hangnum"><a name="para855"></a><span class="paranum">855</span>.</p>
  7455. <p class="gatha1"> Candādāvaṭṭanādīhi, disākālādisammuti;</p>
  7456. <p class="gathalast">Pārampariyakādīhi, jātigottakulādayo.</p>
  7457. <p class="hangnum"><a name="para856"></a><span class="paranum">856</span>.</p>
  7458. <p class="gatha1"> Taṃtaṃkriyādibhedehi, paññattā kathinādayo;</p>
  7459. <p class="gathalast">Taṃtaṃkalāpāsamphuṭṭhā, kūpākāsaguhādayo.</p>
  7460. <p class="hangnum"><a name="para857"></a><span class="paranum">857</span>.</p>
  7461. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="V0.0078"></a> taṃ nimittamārabbha, cintayantassupaṭṭhitā;</p>
  7462. <p class="gathalast">Kasiṇādikavohārā, bhāvanāmayagocarā.</p>
  7463. <p class="hangnum"><a name="para858"></a><span class="paranum">858</span>.</p>
  7464. <p class="gatha1"> Pubbopalabbhābhāvena, kasiṇugghāṭimādayo;</p>
  7465. <p class="gathalast">Nirodhā ca samāpatti, visesābhāvalakkhitā.</p>
  7466. <p class="hangnum"><a name="para859"></a><span class="paranum">859</span>.</p>
  7467. <p class="gatha1"> Iti taṃ tamupādāya, samaññātā tathā tathā;</p>
  7468. <p class="gathalast">Saṅkhā samaññā paññatti, vohāroti pakāsitā.</p>
  7469. <p class="hangnum"><a name="para860"></a><span class="paranum">860</span>.</p>
  7470. <p class="gatha1"> Ālambaṇaṭṭhākārena, santābhāvepi vatthuto;</p>
  7471. <p class="gathalast">Cintāvohāranipphannā, atthacchāyāva bhāsinī.</p>
  7472. <p class="hangnum"><a name="para861"></a><span class="paranum">861</span>.</p>
  7473. <p class="gatha1"> <span class="bld">Paññāpīyattā</span> <a name="M0.0073"></a> <span class="bld">paññatti, nāmā</span>yamiti bhāsitā;</p>
  7474. <p class="gathalast">Upādāya ca paññatti, sā evopanidhāya ca.</p>
  7475. <p class="hangnum"><a name="para862"></a><span class="paranum">862</span>.</p>
  7476. <p class="gatha1"> Paññatti paññāpanato, paṇḍitehi pakāsitā;</p>
  7477. <p class="gathalast">Avijjamānā paññatti, vijjamānātipi dvidhā.</p>
  7478. <p class="hangnum"><a name="para863"></a><span class="paranum">863</span>.</p>
  7479. <p class="gatha1"> Lokavohārikaṭṭhena, paññattaṃ paramatthato;</p>
  7480. <p class="gathalast">Avijjamānametāya, paññāpenti yadā tadā.</p>
  7481. <p class="hangnum"><a name="para864"></a><span class="paranum">864</span>.</p>
  7482. <p class="gatha1"> Avijjamānapaññatti, vijjamānaṃ yadā puna;</p>
  7483. <p class="gathalast">Paññāpenti tadā esā, vijjamānanti vuccati.</p>
  7484. <p class="hangnum"><a name="para865"></a><span class="paranum">865</span>.</p>
  7485. <p class="gatha1"> Itthaṃ paññattidhammañca, sammatatthavisesato;</p>
  7486. <p class="gathalast">Bhāvadhammañca rūpādi-salakkhaṇavisesato.</p>
  7487. <p class="hangnum"><a name="para866"></a><span class="paranum">866</span>.</p>
  7488. <p class="gatha1"> <span class="bld">Paññāpetīti paññatti, nāmā</span>yamiti bhāsitā;</p>
  7489. <p class="gathalast">Yā nāmaṃ nāmakammādināmena samudīritā.</p>
  7490. <p class="hangnum"><a name="para867"></a><span class="paranum">867</span>.</p>
  7491. <p class="gatha1"> Sā evāvijjamānena-vijjamānādibheditā;</p>
  7492. <p class="gathalast">Itthisaddo chaḷābhiñño, rājaputto tu bhāsitā.</p>
  7493. <p class="hangnum"><a name="para868"></a><span class="paranum">868</span>.</p>
  7494. <p class="gatha1"> Kriyānimittatthayoga-ruḷhijātopacārikā;</p>
  7495. <p class="gathalast">Sambandhopacayāvatthā, saṇṭhānāpekkhitā tathā.</p>
  7496. <p class="hangnum"><a name="para869"></a><span class="paranum">869</span>.</p>
  7497. <p class="gatha1"> Devadattotha <a name="V0.0079"></a> medhāvī, vedanā candimā tathā;</p>
  7498. <p class="gathalast">Khattiyo narasīho ca, bhātā lohitakaṃ yuvā.</p>
  7499. <p class="hangnum"><a name="para870"></a><span class="paranum">870</span>.</p>
  7500. <p class="gatha1"> Kuṇḍalaṃ dussamiccevamādibheditasaṅgahā;</p>
  7501. <p class="gathalast">Sammatatthasabhāvesu, vohārākāralakkhitā.</p>
  7502. <p class="hangnum"><a name="para871"></a><span class="paranum">871</span>.</p>
  7503. <p class="gatha1"> Sāyaṃ yādicchakānvatthasaṅketakkhaṇasambhavā;</p>
  7504. <p class="gathalast">Vohāratthavisesena, ñeyyākārānusārinī.</p>
  7505. <p class="hangnum"><a name="para872"></a><span class="paranum">872</span>.</p>
  7506. <p class="gatha1"> Vacīghosānusārena, sotaviññāṇavīthiyā;</p>
  7507. <p class="gathalast">Pavattānantaruppanna-manodvārassa gocarā.</p>
  7508. <p class="hangnum"><a name="para873"></a><span class="paranum">873</span>.</p>
  7509. <p class="gatha1"> Atthā <a name="M0.0074"></a> yassānusārena, viññāyanti tato paraṃ;</p>
  7510. <p class="gathalast">Sammatā ca sabhāvā ca, pubbasaṅketabhāgino.</p>
  7511. <p class="hangnum"><a name="para874"></a><span class="paranum">874</span>.</p>
  7512. <p class="gatha1"> Yāyaṃ vālambaṇākāravisese paṭidissati;</p>
  7513. <p class="gathalast">Vedanādivacīghosaṃ, sabhāvānugacetaso.</p>
  7514. <p class="hangnum"><a name="para875"></a><span class="paranum">875</span>.</p>
  7515. <p class="gatha1"> Sāyaṃ paññatti viññeyyā, lokasaṅketanimmitā;</p>
  7516. <p class="gathalast">Vacīviññattisahito, saddo evāti kecana.</p>
  7517. <p class="hangnum"><a name="para876"></a><span class="paranum">876</span>.</p>
  7518. <p class="gatha1"> Itthaṃ paññattidhammāti, vuttaṃ paññattikadvayaṃ;</p>
  7519. <p class="gathalast">Tathādhivacanā dhammā, niruttīti ca tādinā.</p>
  7520. <p class="hangnum"><a name="para877"></a><span class="paranum">877</span>.</p>
  7521. <p class="gatha1"> Avisaṃvādakaṭṭhena, lokavohārasādhakaṃ;</p>
  7522. <p class="gathalast">Samaññāsaccamiccevaṃ, ācikkhanti vicakkhaṇā.</p>
  7523. <p class="hangnum"><a name="para878"></a><span class="paranum">878</span>.</p>
  7524. <p class="gatha1"> Satthā yaṃ paramatthamuttamaguṇo nāmañca rūpanti ca,</p>
  7525. <p class="gatha2">Dvedhākāsi sabhāvadhammakusalo nibbijjha dhammantaraṃ;</p>
  7526. <p class="gatha3">Vohāratthavisesañeyyamaparaṃ byākāsi paññattito,</p>
  7527. <p class="gathalast">Āraddhaṃ kamato mayevamakhilaṃ taṃ suṭṭhu niṭṭhāpitaṃ.</p>
  7528. <p class="hangnum"><a name="para879"></a><span class="paranum">879</span>.</p>
  7529. <p class="gatha1"> Yaṃ dhammaṃ dhammarājā niratikamabhisambodhi maggena buddhā,</p>
  7530. <p class="gatha2">Katvā kaṇḍambamūle paramamanupamaṃ pāṭihīraṃ khaṇena;</p>
  7531. <p class="gatha3">Pātvākā <a name="V0.0080"></a> tattha patvā puravaragaṇamullāpalāvaṇṇaraṃsi,</p>
  7532. <p class="gathalast">Tatthādāyatthasāraṃ kathitamaticiraṃ ṭhātu pāṭhānukūlaṃ.</p>
  7533. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede sabbasaṅgahavibhāgo nāma</p>
  7534. <p class="centered">Sattamo paricchedo.</p>
  7535. <p class="centered">Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi</p>
  7536. <p class="centered">Abhidhammaparamatthavibhāgo.</p>
  7537. <p class="chapter">8. Aṭṭhamo paricchedo</p>
  7538. <p class="subhead">Kasiṇāsubhavibhāgo</p>
  7539. <p class="hangnum"><a name="para880"></a><span class="paranum">880</span>.</p>
  7540. <p class="gatha1"> Ito <a name="M0.0075"></a> paraṃ pavakkhāmi, bhāvanānayamuttamaṃ;</p>
  7541. <p class="gathalast">Nāmarūpaṃ pariggayha, paṭipajjitumīhato.</p>
  7542. <p class="hangnum"><a name="para881"></a><span class="paranum">881</span>.</p>
  7543. <p class="gatha1"> Bhāvanā duvidhā tattha, samatho ca vipassanā;</p>
  7544. <p class="gathalast">Samatho duvidho tattha, paritto ca mahaggato.</p>
  7545. <p class="hangnum"><a name="para882"></a><span class="paranum">882</span>.</p>
  7546. <p class="gatha1"> Upacāramanuppatto, parittoti pavuccati;</p>
  7547. <p class="gathalast">Mahaggatappanāpatto, samatho lokiyo mato.</p>
  7548. <p class="hangnum"><a name="para883"></a><span class="paranum">883</span>.</p>
  7549. <p class="gatha1"> Kasiṇāni dasāsubhā, dasadhānussatī tathā;</p>
  7550. <p class="gathalast">Appamaññā ca saññā ca, vavatthāruppakāni ca.</p>
  7551. <p class="hangnum"><a name="para884"></a><span class="paranum">884</span>.</p>
  7552. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānāni tatthāhu, cattālīsa vicakkhaṇā;</p>
  7553. <p class="gathalast">Yatthānuyogaṃ kubbantā, bhāventi samathadvayaṃ.</p>
  7554. <p class="hangnum"><a name="para885"></a><span class="paranum">885</span>.</p>
  7555. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="V0.0081"></a> payogavisuddhena, patvānopāyasampadaṃ;</p>
  7556. <p class="gathalast">Ajjhāsayaṃ visodhetvā, bhāvetabbanti bhāsitaṃ.</p>
  7557. <p class="hangnum"><a name="para886"></a><span class="paranum">886</span>.</p>
  7558. <p class="gatha1"> Kathaṃ karonto cārittaṃ, vārittañca vivajjiya;</p>
  7559. <p class="gathalast">Pātimokkhaṃ samādāya, saddhāya paripūraye.</p>
  7560. <p class="hangnum"><a name="para887"></a><span class="paranum">887</span>.</p>
  7561. <p class="gatha1"> Paṭisaṅkhāya sodhetvā, chadvāresu malāsavaṃ;</p>
  7562. <p class="gathalast">Chaḷindriyāni medhāvī, satārakkhena gopaye.</p>
  7563. <p class="hangnum"><a name="para888"></a><span class="paranum">888</span>.</p>
  7564. <p class="gatha1"> Pāpakājīvanissaṅgo, kuhakācāranissaṭo;</p>
  7565. <p class="gathalast">Ājīvaṃ parisodheyya, pahitatteṭṭhisuddhiyā.</p>
  7566. <p class="hangnum"><a name="para889"></a><span class="paranum">889</span>.</p>
  7567. <p class="gatha1"> Idamatthitamārabbha, paṭisaṅkhāya yoniso;</p>
  7568. <p class="gathalast">Paññavā sampajaññena, paribhuñjeyya paccaye.</p>
  7569. <p class="hangnum"><a name="para890"></a><span class="paranum">890</span>.</p>
  7570. <p class="gatha1"> Saṃvaraṃ pātimokkhe ca, sīlamindriyasaṃvaraṃ;</p>
  7571. <p class="gathalast">Ājīvapārisuddhiñca, tathā paccayanissitaṃ.</p>
  7572. <p class="hangnum"><a name="para891"></a><span class="paranum">891</span>.</p>
  7573. <p class="gatha1"> Samādāya <a name="M0.0076"></a> catuddheva-madhiṭṭheyya tato paraṃ;</p>
  7574. <p class="gathalast">Tasseva parivārāya, dhutaṅgāni yathārahaṃ.</p>
  7575. <p class="hangnum"><a name="para892"></a><span class="paranum">892</span>.</p>
  7576. <p class="gatha1"> Paṃsukūlikamaṅgaṃ ti-cīvaraṃ cīvarāyugaṃ;</p>
  7577. <p class="gathalast">Piṇḍapātikamaṅgañca, sapadānikamuttamaṃ.</p>
  7578. <p class="hangnum"><a name="para893"></a><span class="paranum">893</span>.</p>
  7579. <p class="gatha1"> Khalupacchābhattikaṅgaṃ, dhutaṅgaṃ pattapiṇḍikaṃ;</p>
  7580. <p class="gathalast">Ekāsanikamiccevaṃ, pañcadhā bhojane ṭhitaṃ.</p>
  7581. <p class="hangnum"><a name="para894"></a><span class="paranum">894</span>.</p>
  7582. <p class="gatha1"> Āraññikaṃ yathāsantha-</p>
  7583. <p class="gatha3">Tikaṅgaṃ rukkhamūlikaṃ;</p>
  7584. <p class="gatha3">Abbhokāsikasosāni-</p>
  7585. <p class="gathalast">Kaṅgā nesajjikaṃ tathā.</p>
  7586. <p class="hangnum"><a name="para895"></a><span class="paranum">895</span>.</p>
  7587. <p class="gatha1"> Cha senāsanamārabbha, <span class="bld">dhutaṅgānīti terasa</span>;</p>
  7588. <p class="gathalast">Kappiyepi ca loluppa-samācāravimuttiyā.</p>
  7589. <p class="hangnum"><a name="para896"></a><span class="paranum">896</span>.</p>
  7590. <p class="gatha1"> Sāmīcipaṭipattīti<a name="V0.0082"></a>, katvā sallekhavuttiyā;</p>
  7591. <p class="gathalast">Paccayattayamāhacca, paññattāni mahesinā.</p>
  7592. <p class="hangnum"><a name="para897"></a><span class="paranum">897</span>.</p>
  7593. <p class="gatha1"> Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ;</p>
  7594. <p class="gathalast">Pūretvāna visuddhevaṃ, payogaparisuddhiyā.</p>
  7595. <p class="hangnum"><a name="para898"></a><span class="paranum">898</span>.</p>
  7596. <p class="gatha1"> Tato paṇidhisampanno, bhāvanāya visārado;</p>
  7597. <p class="gathalast">Upāyaṃ paṭipādeyya, pavivekarato kathaṃ?</p>
  7598. <p class="hangnum"><a name="para899"></a><span class="paranum">899</span>.</p>
  7599. <p class="gatha1"> Āvāso ca kulaṃ lābho,</p>
  7600. <p class="gatha2">Gaṇo kammañca pañcamaṃ;</p>
  7601. <p class="gatha3">Addhānaṃ ñāti ābādho,</p>
  7602. <p class="gathalast">Gantho iddhīti te dasa.</p>
  7603. <p class="hangnum"><a name="para900"></a><span class="paranum">900</span>.</p>
  7604. <p class="gatha1"> Chetvāna nipako yogī,</p>
  7605. <p class="gatha2">Palibodhe yathārahaṃ;</p>
  7606. <p class="gatha3">Nirālayo nirārambho,</p>
  7607. <p class="gathalast">Papañcopasame rato.</p>
  7608. <p class="hangnum"><a name="para901"></a><span class="paranum">901</span>.</p>
  7609. <p class="gatha1"> Piyaṃ <a name="M0.0077"></a> garuṃ bhāvaniyaṃ, vattāraṃ vacanakkhamaṃ;</p>
  7610. <p class="gathalast">Kattāramatigambhīrakathaṃ ṭhānaniyojakaṃ.</p>
  7611. <p class="hangnum"><a name="para902"></a><span class="paranum">902</span>.</p>
  7612. <p class="gatha1"> Bahussutaṃ guṇavanta-māgammācariyaṃ budho;</p>
  7613. <p class="gathalast">Khamo padakkhiṇaggāhī, niyyātattuju bhadrako.</p>
  7614. <p class="hangnum"><a name="para903"></a><span class="paranum">903</span>.</p>
  7615. <p class="gatha1"> Ārādhetvāna gaṇheyya, taṃ kammaṭṭhānadāyakaṃ;</p>
  7616. <p class="gathalast">Kammaṭṭhānaṃ parikkhitvā, cariyārahamattano.</p>
  7617. <p class="hangnum"><a name="para904"></a><span class="paranum">904</span>.</p>
  7618. <p class="gatha1"> Rāgo doso ca moho ca,</p>
  7619. <p class="gatha3">Cariyā tīhi paṇḍitā;</p>
  7620. <p class="gatha3">Saddhābuddhivitakkehi,</p>
  7621. <p class="gathalast">Chabbidhā ca vibhāvayuṃ.</p>
  7622. <p class="hangnum"><a name="para905"></a><span class="paranum">905</span>.</p>
  7623. <p class="gatha1"> Rāgussannassa <a name="V0.0083"></a> sappāyā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā;</p>
  7624. <p class="gathalast">Dosussannassappamaññā, nīlādi ca catubbidhā.</p>
  7625. <p class="hangnum"><a name="para906"></a><span class="paranum">906</span>.</p>
  7626. <p class="gatha1"> Vitakkaṃ mohussannānaṃ, ānāpānaṃ pakāsitaṃ;</p>
  7627. <p class="gathalast">Cha saddhācaritassāhu, buddhānussatiādayo.</p>
  7628. <p class="hangnum"><a name="para907"></a><span class="paranum">907</span>.</p>
  7629. <p class="gatha1"> Maraṇopasamāsaññāvavatthānāni buddhino;</p>
  7630. <p class="gathalast">Sesāni pana sabbesaṃ, tatthāpi kasiṇaṃ budhā.</p>
  7631. <p class="hangnum"><a name="para908"></a><span class="paranum">908</span>.</p>
  7632. <p class="gatha1"> Vitakkapakatikassa, parittaṃ mohacārino;</p>
  7633. <p class="gathalast">Mahantamiti sappāyaṃ, gahetvāna tato paraṃ.</p>
  7634. <p class="hangnum"><a name="para909"></a><span class="paranum">909</span>.</p>
  7635. <p class="gatha1"> Mahāvāsaṃ navaṃ jiṇṇaṃ, panthasoṇḍikasantikaṃ;</p>
  7636. <p class="gathalast">Paṇṇapupphaphalākiṇṇaṃ, bahusammānapatthitaṃ.</p>
  7637. <p class="hangnum"><a name="para910"></a><span class="paranum">910</span>.</p>
  7638. <p class="gatha1"> Sīmantadārunagara-kkhettapaccantanissitaṃ;</p>
  7639. <p class="gathalast">Visabhāgamasappāyaṃ, paṭṭanaṃ mittadullabhaṃ.</p>
  7640. <p class="hangnum"><a name="para911"></a><span class="paranum">911</span>.</p>
  7641. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ṭhānāniṭṭhārasetāni,</span> parivajjeyya paṇḍito;</p>
  7642. <p class="gathalast">Seveyya bhāvanāyoggaṃ, senāsanamatandito.</p>
  7643. <p class="hangnum"><a name="para912"></a><span class="paranum">912</span>.</p>
  7644. <p class="gatha1"> Nātidūraṃ nāccāsannaṃ, appasaddamanākulaṃ;</p>
  7645. <p class="gathalast">Gamanāgamanasampannaṃ, appaḍaṃsānupaddavaṃ.</p>
  7646. <p class="hangnum"><a name="para913"></a><span class="paranum">913</span>.</p>
  7647. <p class="gatha1"> Akicchapaccayuppādaṃ<a name="M0.0078"></a>, lajjībhikkhugaṇocitaṃ;</p>
  7648. <p class="gathalast">Vivekaṭṭhānabahulaṃ, bahussutanisevitaṃ.</p>
  7649. <p class="hangnum"><a name="para914"></a><span class="paranum">914</span>.</p>
  7650. <p class="gatha1"> Appabhayaṃ nirāsaṅkaṃ, appadosaṃ mahāguṇaṃ;</p>
  7651. <p class="gathalast">Vihāramanusevanto, tattha nissaṅgacetasā.</p>
  7652. <p class="hangnum"><a name="para915"></a><span class="paranum">915</span>.</p>
  7653. <p class="gatha1"> Tato kesanakhaccheda-rajanādimasesato;</p>
  7654. <p class="gathalast">Khuddakaṃ palibodhañca, chinditvāna yathārahaṃ.</p>
  7655. <p class="hangnum"><a name="para916"></a><span class="paranum">916</span>.</p>
  7656. <p class="gatha1"> Āvāsaṃ gocaraṃ bhassaṃ, puggalaṃ bhojanaṃ tathā;</p>
  7657. <p class="gathalast">Vajjentotumasappāyaṃ, iriyāpathamattano.</p>
  7658. <p class="hangnum"><a name="para917"></a><span class="paranum">917</span>.</p>
  7659. <p class="gatha1"> Sevanto <a name="V0.0084"></a> satta sappāye, te evāti padhānavā;</p>
  7660. <p class="gathalast">Bhāvanūpāyasampanno, vūpakaṭṭho rahogato.</p>
  7661. <p class="hangnum"><a name="para918"></a><span class="paranum">918</span>.</p>
  7662. <p class="gatha1"> Kāmesvādīnavaṃ disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;</p>
  7663. <p class="gathalast">Pariyuṭṭhānanibbindo, sodheyyajjhāsayaṃ kathaṃ.</p>
  7664. <p class="hangnum"><a name="para919"></a><span class="paranum">919</span>.</p>
  7665. <p class="gatha1"> Appassādā mahādukkhā, <span class="bld">kāmā</span> hi kaṭukapphalā;</p>
  7666. <p class="gathalast">Dussaṃhārā durārakkhā, bahvādīnavasaṇṭhitā.</p>
  7667. <p class="hangnum"><a name="para920"></a><span class="paranum">920</span>.</p>
  7668. <p class="gatha1"> Aṭṭhikā khajjamānāva, vighātāya pabhijjitā;</p>
  7669. <p class="gathalast">Gayhantattavadhāyete, maṃsapesīva pakkhibhi.</p>
  7670. <p class="hangnum"><a name="para921"></a><span class="paranum">921</span>.</p>
  7671. <p class="gatha1"> Paṭivāte tiṇukkāva, pariggāhakadāhino;</p>
  7672. <p class="gathalast">Aṅgārakāsusaṅkāsā, sabbaṅgaparitāsakā.</p>
  7673. <p class="hangnum"><a name="para922"></a><span class="paranum">922</span>.</p>
  7674. <p class="gatha1"> Supine paribhuttāva, nālaṃ kassaci tittiyā;</p>
  7675. <p class="gathalast">Na tu kassaci accantā, alaṅkārāva yācitā.</p>
  7676. <p class="hangnum"><a name="para923"></a><span class="paranum">923</span>.</p>
  7677. <p class="gatha1"> Chajjantā phalarukkhāva, paṭipannapabhañjino;</p>
  7678. <p class="gathalast">Asisūnūpamā nicca-madhikoṭṭenti pāṇino.</p>
  7679. <p class="hangnum"><a name="para924"></a><span class="paranum">924</span>.</p>
  7680. <p class="gatha1"> Sattisūlūpamā daḷhaṃ, taṇhāsallānuvedhino;</p>
  7681. <p class="gathalast">Ghorānatthavisākiṇṇā, kaṇhasappasirūpamā.</p>
  7682. <p class="hangnum"><a name="para925"></a><span class="paranum">925</span>.</p>
  7683. <p class="gatha1"> Sabbāsavaparikliṭṭhā<a name="M0.0079"></a>, sabbāsaṃklesavatthukā;</p>
  7684. <p class="gathalast">Gammā ca capalā nīcā, puthujjanamamāyitā.</p>
  7685. <p class="hangnum"><a name="para926"></a><span class="paranum">926</span>.</p>
  7686. <p class="gatha1"> Bahusādhāraṇā cete, sapattajanapatthitā;</p>
  7687. <p class="gathalast">Mahopaddavupayaṭṭhā, bahvāyāsā bhayāvahā.</p>
  7688. <p class="hangnum"><a name="para927"></a><span class="paranum">927</span>.</p>
  7689. <p class="gatha1"> Mahārambhasamāraddhā, khippākāravidhaṃsino;</p>
  7690. <p class="gathalast">Sokasallaṃ pavesentā, vigacchanti suve suve.</p>
  7691. <p class="hangnum"><a name="para928"></a><span class="paranum">928</span>.</p>
  7692. <p class="gatha1"> Nālaṃ kassaci tāṇāya, nālamassāsanāya ca;</p>
  7693. <p class="gathalast">Avisāsaniyāvassaṃ, kitavā mārakiṃkarā.</p>
  7694. <p class="hangnum"><a name="para929"></a><span class="paranum">929</span>.</p>
  7695. <p class="gatha1"> Sattānamupaghātāya<a name="V0.0085"></a>, madhurākāranimmitā;</p>
  7696. <p class="gathalast">Rakkhasī viya santāna-māvisanti manoharā.</p>
  7697. <p class="hangnum"><a name="para930"></a><span class="paranum">930</span>.</p>
  7698. <p class="gatha1"> Āviṭṭhā yehi dummedhā, byasanāhitasambhavā;</p>
  7699. <p class="gathalast">Vipallāsaparābhūtā, byāpajjantā vihaññare.</p>
  7700. <p class="hangnum"><a name="para931"></a><span class="paranum">931</span>.</p>
  7701. <p class="gatha1"> Cetosaṅkapparacitā, nandirāgopasevanā;</p>
  7702. <p class="gathalast">Madhulittāsidhārāva, byāpārenopasevitā.</p>
  7703. <p class="hangnum"><a name="para932"></a><span class="paranum">932</span>.</p>
  7704. <p class="gatha1"> Manoramasubhākārā, piyarūpopalambhino;</p>
  7705. <p class="gathalast">Mittamukhaṃ sapattāva, vañcayanti mahājanaṃ.</p>
  7706. <p class="hangnum"><a name="para933"></a><span class="paranum">933</span>.</p>
  7707. <p class="gatha1"> Vañcitā yehi dummedhā, sabbasampattidhaṃsitā;</p>
  7708. <p class="gathalast">Khemamaggā paribbhaṭṭhā, dhārenti vadhamattano.</p>
  7709. <p class="hangnum"><a name="para934"></a><span class="paranum">934</span>.</p>
  7710. <p class="gatha1"> Virūparūpākārena, nimmathentā palobhino;</p>
  7711. <p class="gathalast">Abhāvitānaṃ bālānaṃ, mānasaṃ nihanantime.</p>
  7712. <p class="hangnum"><a name="para935"></a><span class="paranum">935</span>.</p>
  7713. <p class="gatha1"> Yattha rāgasallaviddhā, salleneva vane migā;</p>
  7714. <p class="gathalast">Tattha tatthānudhāvantā, vipphandanti nirantaraṃ.</p>
  7715. <p class="hangnum"><a name="para936"></a><span class="paranum">936</span>.</p>
  7716. <p class="gatha1"> Mamaṃkārena vuḍḍhantā, ghoramāsīvisaṃ yathā;</p>
  7717. <p class="gathalast">Vissaṭṭhā bhogadhammesu, assādenti aviddasu.</p>
  7718. <p class="hangnum"><a name="para937"></a><span class="paranum">937</span>.</p>
  7719. <p class="gatha1"> Anayabyasanāyete<a name="M0.0080"></a>, vasī kubbanti pāṇino;</p>
  7720. <p class="gathalast">Vicittākārasaṇṭhānā, pisācanagaraṃ yathā.</p>
  7721. <p class="hangnum"><a name="para938"></a><span class="paranum">938</span>.</p>
  7722. <p class="gatha1"> Anatthāvahitā bālā, vāguraṃ nāvabujjhare;</p>
  7723. <p class="gathalast">Tattheva paṭivamanti, yathā haññanti mucchitā.</p>
  7724. <p class="hangnum"><a name="para939"></a><span class="paranum">939</span>.</p>
  7725. <p class="gatha1"> Sīghavāhī mahoghoyaṃ, klesavaṭṭaṃ mahabbhayo;</p>
  7726. <p class="gathalast">Sakaṇṭakañca gahanaṃ, paṅkova duratikkamo.</p>
  7727. <p class="hangnum"><a name="para940"></a><span class="paranum">940</span>.</p>
  7728. <p class="gatha1"> Cetosaṃmohanaṭṭhānaṃ, pamādapaṭisandhitaṃ;</p>
  7729. <p class="gathalast">Ohāri sithilaṃ cetaṃ, duppamuñcañca bandhanaṃ.</p>
  7730. <p class="hangnum"><a name="para941"></a><span class="paranum">941</span>.</p>
  7731. <p class="gatha1"> Jālaṃva <a name="V0.0086"></a> vitthataṃ loke,</p>
  7732. <p class="gatha2">Mārapāso samoḍḍito;</p>
  7733. <p class="gatha3">Pañjaraṃ cārako ceso,</p>
  7734. <p class="gathalast">Sattānamanayāvaho.</p>
  7735. <p class="hangnum"><a name="para942"></a><span class="paranum">942</span>.</p>
  7736. <p class="gatha1"> Yatthānurāgasambaddhā, paliguṇṭhitasāyino;</p>
  7737. <p class="gathalast">Makkaṭālepabaddhāva, nitthunanti vighātino.</p>
  7738. <p class="hangnum"><a name="para943"></a><span class="paranum">943</span>.</p>
  7739. <p class="gatha1"> Baḷisaṃvāmisacchannaṃ, savisaṃ viya bhojanaṃ;</p>
  7740. <p class="gathalast">Migaluddanivāpova, vināsāya samoḍḍitā.</p>
  7741. <p class="hangnum"><a name="para944"></a><span class="paranum">944</span>.</p>
  7742. <p class="gatha1"> Mīnakā vaṅkagiddhāva, ye gilitvā puthujjanā;</p>
  7743. <p class="gathalast">Ghoraṃ maccumukhaṃ patvā, socantāpāyabhāgino.</p>
  7744. <p class="hangnum"><a name="para945"></a><span class="paranum">945</span>.</p>
  7745. <p class="gatha1"> Pāpakkhettamidaṃ ṭhānaṃ, micchālobhanisevanaṃ;</p>
  7746. <p class="gathalast">Duccarītaṅkurārohaṃ, apāyaphalapūraṇaṃ.</p>
  7747. <p class="hangnum"><a name="para946"></a><span class="paranum">946</span>.</p>
  7748. <p class="gatha1"> Ajjhositā panettha ca, lobhamucchāvidāhino;</p>
  7749. <p class="gathalast">Kodhūpanāhajalitā, issāmaccheradhūpitā.</p>
  7750. <p class="hangnum"><a name="para947"></a><span class="paranum">947</span>.</p>
  7751. <p class="gatha1"> Sārambhāyudhasannaddhā, vipphurantā manorathā;</p>
  7752. <p class="gathalast">Ābandhicchā mahākacchā, ṭhanti lokavipattiyā.</p>
  7753. <p class="hangnum"><a name="para948"></a><span class="paranum">948</span>.</p>
  7754. <p class="gatha1"> Avajjaṃ <a name="M0.0081"></a> natthi etesa-makattabbaṃ na vijjati;</p>
  7755. <p class="gathalast">Sammuṭṭhasaccatā tesu, na patiṭṭhāti sādhutā.</p>
  7756. <p class="hangnum"><a name="para949"></a><span class="paranum">949</span>.</p>
  7757. <p class="gatha1"> Paropaghātābhiratā, dayādhammaparammukhā;</p>
  7758. <p class="gathalast">Sabbasattesvavissāsī, sabbattha parisaṅkitā.</p>
  7759. <p class="hangnum"><a name="para950"></a><span class="paranum">950</span>.</p>
  7760. <p class="gatha1"> Bhayasantāsabahulā, sabbānatthānusārino;</p>
  7761. <p class="gathalast">Sādhentā caturāpāyaṃ, pāpakammapurakkhakā.</p>
  7762. <p class="hangnum"><a name="para951"></a><span class="paranum">951</span>.</p>
  7763. <p class="gatha1"> Mahāsaṅkaṭupabyuḷhā, palibodhaparipphuṭā;</p>
  7764. <p class="gathalast">Haññanti dukkhadhammehi, kāme bālā bhavepare.</p>
  7765. <p class="hangnum"><a name="para952"></a><span class="paranum">952</span>.</p>
  7766. <p class="gatha1"> Tato <a name="V0.0087"></a> maccunirāsaṅkā, khiḍḍārativimohitā;</p>
  7767. <p class="gathalast">Kimpakkamiva bhakkhantā, rammakāravirodhino.</p>
  7768. <p class="hangnum"><a name="para953"></a><span class="paranum">953</span>.</p>
  7769. <p class="gatha1"> Gāmasūkarapotāva, kāmāsucipariplutā;</p>
  7770. <p class="gathalast">Camarīkatakammantā, asmiṃ loke palobhitā.</p>
  7771. <p class="hangnum"><a name="para954"></a><span class="paranum">954</span>.</p>
  7772. <p class="gatha1"> Khajjamānā kilesehi, kimīhiva nirantaraṃ;</p>
  7773. <p class="gathalast">Parihāniṃ panaññāya, parivārenti mucchitā.</p>
  7774. <p class="hangnum"><a name="para955"></a><span class="paranum">955</span>.</p>
  7775. <p class="gatha1"> Tato jarāhi santattaṃ, yobbanañcopamuyhati;</p>
  7776. <p class="gathalast">Kāmā ca parihāyanti, jīvitañcoparujjhati.</p>
  7777. <p class="hangnum"><a name="para956"></a><span class="paranum">956</span>.</p>
  7778. <p class="gatha1"> Paraṃ pamādābhivaṭṭhā, pāpaklesamahodakā;</p>
  7779. <p class="gathalast">Tato taṇhānadī pūrā, pāpetāpāyasāgaraṃ.</p>
  7780. <p class="hangnum"><a name="para957"></a><span class="paranum">957</span>.</p>
  7781. <p class="gatha1"> Idhalokapariccattā, paralokatthadhaṃsitā;</p>
  7782. <p class="gathalast">Gaṅgākuṇapakākāva, senti sokaparāyaṇā.</p>
  7783. <p class="hangnum"><a name="para958"></a><span class="paranum">958</span>.</p>
  7784. <p class="gatha1"> Iccattatthaṃ paratthañca, sattā kāmanibandhanā;</p>
  7785. <p class="gathalast">Viddhaṃsetvā vinassanti, idha ceva parattha ca.</p>
  7786. <p class="hangnum"><a name="para959"></a><span class="paranum">959</span>.</p>
  7787. <p class="gatha1"> <span class="bld">Iti sādīnavā</span> kāmā, ghorā sālasilūpamā;</p>
  7788. <p class="gathalast">Yattha bālā visīdanti, natthi saṅgo vijānataṃ.</p>
  7789. <p class="hangnum"><a name="para960"></a><span class="paranum">960</span>.</p>
  7790. <p class="gatha1"> Itthaṃ <a name="M0.0082"></a> kāmabhayaṭṭānaṃ, sikkhattayamanuttaraṃ;</p>
  7791. <p class="gathalast">Samācikkhi vimokkhāya, nekkhammamiti cakkhumā.</p>
  7792. <p class="hangnum"><a name="para961"></a><span class="paranum">961</span>.</p>
  7793. <p class="gatha1"> Sabbāsavavighātāya, paṭipatti anuttarā;</p>
  7794. <p class="gathalast">Antadvayamanāgamma, majjhimāyaṃ pakāsitā.</p>
  7795. <p class="hangnum"><a name="para962"></a><span class="paranum">962</span>.</p>
  7796. <p class="gatha1"> Sabbadukkhasamugghātī, visuddhi paramuttamā;</p>
  7797. <p class="gathalast">Vijjācaraṇasampatti, sabbasampattisādhikā.</p>
  7798. <p class="hangnum"><a name="para963"></a><span class="paranum">963</span>.</p>
  7799. <p class="gatha1"> Puññakkhettamidaṃ ṭhānaṃ, tapokammanisevanaṃ;</p>
  7800. <p class="gathalast">Saddhāsīlaṅkurārohaṃ, sampattiphalapūraṇaṃ.</p>
  7801. <p class="hangnum"><a name="para964"></a><span class="paranum">964</span>.</p>
  7802. <p class="gatha1"> Klesacārakamokkhāya<a name="V0.0088"></a>, dvārametamanuttaraṃ;</p>
  7803. <p class="gathalast">Mahoghuttaraṇaṃ kullaṃ, sotthi pārimapāpakaṃ.</p>
  7804. <p class="hangnum"><a name="para965"></a><span class="paranum">965</span>.</p>
  7805. <p class="gatha1"> Pāpacoravighātāya, khemamaggo anuttaro;</p>
  7806. <p class="gathalast">Akaṇṭako agahano, uju sabbhi pavedito.</p>
  7807. <p class="hangnum"><a name="para966"></a><span class="paranum">966</span>.</p>
  7808. <p class="gatha1"> Mahābandhanamokkhāya,</p>
  7809. <p class="gatha2">Abbhuto jinaghosito;</p>
  7810. <p class="gatha3">Palibodhapariccāgo,</p>
  7811. <p class="gathalast">Abbhokāso alepano.</p>
  7812. <p class="hangnum"><a name="para967"></a><span class="paranum">967</span>.</p>
  7813. <p class="gatha1"> Saṅgapaṅkasamuttāro, ganthānaṃ viniveṭhanaṃ;</p>
  7814. <p class="gathalast">Taṇhādāsabyanitthāro, seribhāvo sukhāvaho.</p>
  7815. <p class="hangnum"><a name="para968"></a><span class="paranum">968</span>.</p>
  7816. <p class="gatha1"> Sabbayogavisaṃyogo, sabbasokanirundhano;</p>
  7817. <p class="gathalast">Sabbālayavisaṅkhāro, sabbadukkhaviniggamo.</p>
  7818. <p class="hangnum"><a name="para969"></a><span class="paranum">969</span>.</p>
  7819. <p class="gatha1"> Mārapāsasamucchedī, pattametamanuttaraṃ;</p>
  7820. <p class="gathalast">Mohandhakāraviddhaṃsī, vijjālokavirocano.</p>
  7821. <p class="hangnum"><a name="para970"></a><span class="paranum">970</span>.</p>
  7822. <p class="gatha1"> Abyāpajjamidaṃ ṭhāna-mabhayaṃ nirupaddavaṃ;</p>
  7823. <p class="gathalast">Tapokammānamokāso, māracakkhuvimohano.</p>
  7824. <p class="hangnum"><a name="para971"></a><span class="paranum">971</span>.</p>
  7825. <p class="gatha1"> Sabbasantāpaharaṇamidaṃ sītaṃva candanaṃ;</p>
  7826. <p class="gathalast">Nimmalaṃ dhammasalilaṃ, saṃklesamalasodhanaṃ.</p>
  7827. <p class="hangnum"><a name="para972"></a><span class="paranum">972</span>.</p>
  7828. <p class="gatha1"> Saṃsārasetu <a name="M0.0083"></a> suhatā, bodhipakkhiyapatthatā;</p>
  7829. <p class="gathalast">Sokasallasamuddhārī, yantaṃ sukatayojitaṃ.</p>
  7830. <p class="hangnum"><a name="para973"></a><span class="paranum">973</span>.</p>
  7831. <p class="gatha1"> Cittātaṅkasamuddhaṃsī, paribhogasukhosadhaṃ;</p>
  7832. <p class="gathalast">Lokāmisānaṃ vamanaṃ, cetodosavirecanaṃ.</p>
  7833. <p class="hangnum"><a name="para974"></a><span class="paranum">974</span>.</p>
  7834. <p class="gatha1"> Accantatittikāraṇamīrenti dhammabhojanaṃ;</p>
  7835. <p class="gathalast">Pipāsaharaṇaṃ pānaṃ, vimuttirasapesalaṃ.</p>
  7836. <p class="hangnum"><a name="para975"></a><span class="paranum">975</span>.</p>
  7837. <p class="gatha1"> Vaṇṇakittisugandhāya<a name="V0.0089"></a>, guṇamālā suganthitā;</p>
  7838. <p class="gathalast">Pāpakopīnavasanaṃ, hirottappavicittitaṃ.</p>
  7839. <p class="hangnum"><a name="para976"></a><span class="paranum">976</span>.</p>
  7840. <p class="gatha1"> Accantaparisuddho ca, saddhammaratanāvali;</p>
  7841. <p class="gathalast">Ariyānamalaṅkāro, anupāyi siriṅkaro.</p>
  7842. <p class="hangnum"><a name="para977"></a><span class="paranum">977</span>.</p>
  7843. <p class="gatha1"> Cintānaṃ dunnimittānamidaṃ santikaraṃ paraṃ;</p>
  7844. <p class="gathalast">Vipattipaṭighātāya, parittamidamuttamaṃ.</p>
  7845. <p class="hangnum"><a name="para978"></a><span class="paranum">978</span>.</p>
  7846. <p class="gatha1"> Antarāyavināsāya, maṅgalaṃ jinadesitaṃ;</p>
  7847. <p class="gathalast">Micchāgāhavimokkhāya, sotthi sambuddhabhāsitā.</p>
  7848. <p class="hangnum"><a name="para979"></a><span class="paranum">979</span>.</p>
  7849. <p class="gatha1"> Anivatti ca paccakkhamāvenikamabhāriyaṃ;</p>
  7850. <p class="gathalast">Amatosadhamaccantamajarāmarasādhanaṃ.</p>
  7851. <p class="hangnum"><a name="para980"></a><span class="paranum">980</span>.</p>
  7852. <p class="gatha1"> Yametaṃ samadhiṭṭhāya, sambodhittayamuttamaṃ;</p>
  7853. <p class="gathalast">Papponti sabbasampattiguṇapāramipūritaṃ.</p>
  7854. <p class="hangnum"><a name="para981"></a><span class="paranum">981</span>.</p>
  7855. <p class="gatha1"> Sabbākāravaropeta-metaṃ nekkhammasammataṃ;</p>
  7856. <p class="gathalast">Sīlagambhīraparikkhaṃ, dhutaṅgoditatoraṇaṃ.</p>
  7857. <p class="hangnum"><a name="para982"></a><span class="paranum">982</span>.</p>
  7858. <p class="gatha1"> Samādhivīthivitthinnaṃ, satipākāragopuraṃ;</p>
  7859. <p class="gathalast">Saddhāsamiddhisamphullaṃ, paññāpāsādasobhitaṃ.</p>
  7860. <p class="hangnum"><a name="para983"></a><span class="paranum">983</span>.</p>
  7861. <p class="gatha1"> Sammājīvadhajaṃ rammaṃ, hirottappapaṭicchadaṃ;</p>
  7862. <p class="gathalast">Vimuttāmatasambhogaṃ, veneyyajanasevitaṃ.</p>
  7863. <p class="hangnum"><a name="para984"></a><span class="paranum">984</span>.</p>
  7864. <p class="gatha1"> Abhejjaṃ pāpaverīhi, puraṃ sugatamāpitaṃ;</p>
  7865. <p class="gathalast">Anītimanupasaggaṃ, paṭipannā mahesayo.</p>
  7866. <p class="hangnum"><a name="para985"></a><span class="paranum">985</span>.</p>
  7867. <p class="gatha1"> Paramassāsasampattā<a name="M0.0084"></a>, paripuṇṇamanorathā;</p>
  7868. <p class="gathalast">Sabbasaṅgamatikkamma, nikkhantā akuto bhayā.</p>
  7869. <p class="hangnum"><a name="para986"></a><span class="paranum">986</span>.</p>
  7870. <p class="gatha1"> Sammadatthamabhiññāya, maccudheyyapahāyino;</p>
  7871. <p class="gathalast">Sabbadukkhoghanittiṇṇā, pāraṃ gacchanti paṇḍitā.</p>
  7872. <p class="hangnum"><a name="para987"></a><span class="paranum">987</span>.</p>
  7873. <p class="gatha1"> Iti <a name="V0.0090"></a> sabbaṅgasampannaṃ, mahesigaṇasevitaṃ;</p>
  7874. <p class="gathalast">Nekkhammaṃ kāmanikkhantaṃ, saddhammapathamuttamaṃ.</p>
  7875. <p class="hangnum"><a name="para988"></a><span class="paranum">988</span>.</p>
  7876. <p class="gatha1"> Virādhenti parābhūtā, mucchitā yena dujjanā;</p>
  7877. <p class="gathalast">Taṃ pāpasamudācāraṃ, pariyuṭṭhānamabravuṃ.</p>
  7878. <p class="hangnum"><a name="para989"></a><span class="paranum">989</span>.</p>
  7879. <p class="gatha1"> Cetonīvaraṇaṃ cetaṃ, paññācakkhunirodhanaṃ;</p>
  7880. <p class="gathalast">Sīlopaghātakaraṇaṃ, cittavikkhepasaṅgamo.</p>
  7881. <p class="hangnum"><a name="para990"></a><span class="paranum">990</span>.</p>
  7882. <p class="gatha1"> Ayasānaṃ padaṭṭhānaṃ, guṇatejavināsanaṃ;</p>
  7883. <p class="gathalast">Sabbasampattidahanaṃ, caturāpāyasādhakaṃ.</p>
  7884. <p class="hangnum"><a name="para991"></a><span class="paranum">991</span>.</p>
  7885. <p class="gatha1"> Sabbāsavamalopeto, sabbopaklesasañcayo;</p>
  7886. <p class="gathalast">Pāpayakkhasamo ceso, dosāsīvisasaṅgamo.</p>
  7887. <p class="hangnum"><a name="para992"></a><span class="paranum">992</span>.</p>
  7888. <p class="gatha1"> Pamādapathamakkantaṃ, amittagaṇasaṅgamaṃ;</p>
  7889. <p class="gathalast">Mahabbhayasamuṭṭhānaṃ, mahābyasanasaṅkaraṃ.</p>
  7890. <p class="hangnum"><a name="para993"></a><span class="paranum">993</span>.</p>
  7891. <p class="gatha1"> Apāyadukkhamāruḷhaṃ, ahitāvahitaṃ padaṃ;</p>
  7892. <p class="gathalast">Sabbānatthakaraṃ ghoraṃ, sabbadukkhavidhāyakaṃ.</p>
  7893. <p class="hangnum"><a name="para994"></a><span class="paranum">994</span>.</p>
  7894. <p class="gatha1"> Dhiratthu pāpadhammānaṃ, sabbakalyāṇahāyinaṃ;</p>
  7895. <p class="gathalast">Laddhāpi khaṇasampatti, dullabhā yehi nāsitā.</p>
  7896. <p class="hangnum"><a name="para995"></a><span class="paranum">995</span>.</p>
  7897. <p class="gatha1"> Tesaṃ hi samudācāro, dullabhaṃ buddhasāsanaṃ;</p>
  7898. <p class="gathalast">Samuddhaṃseti asani, yathā ratanapabbataṃ.</p>
  7899. <p class="hangnum"><a name="para996"></a><span class="paranum">996</span>.</p>
  7900. <p class="gatha1"> Saddhammadhanacorā te, nekkhammapatibandhakā;</p>
  7901. <p class="gathalast">Paṭipattiṃ vilumpantā, palibundhanti pāṇino.</p>
  7902. <p class="hangnum"><a name="para997"></a><span class="paranum">997</span>.</p>
  7903. <p class="gatha1"> Vissāsivadhakāpete, vissaṭṭhāvassaghātino;</p>
  7904. <p class="gathalast">Yehi bālāhatā senti, nissayejinasāsane.</p>
  7905. <p class="hangnum"><a name="para998"></a><span class="paranum">998</span>.</p>
  7906. <p class="gatha1"> Tepi <a name="M0.0085"></a> vāsenti dummedhā, nissaṅkā mohapārutā;</p>
  7907. <p class="gathalast">Antomanasi ucchaṅke, ghoramāsīvisaṃ yathā.</p>
  7908. <p class="hangnum"><a name="para999"></a><span class="paranum">999</span>.</p>
  7909. <p class="gatha1"> Attano <a name="V0.0091"></a> ca vināsāya, nissaṭaṃ klesapañjare;</p>
  7910. <p class="gathalast">Cinantā nāvabujjhanti, vipattipathayāyino.</p>
  7911. <p class="hangnum"><a name="para1000"></a><span class="paranum">1000</span>.</p>
  7912. <p class="gatha1"> Halāhalaṃva khādantā, āliṅgantāva pāpakaṃ;</p>
  7913. <p class="gathalast">Avassamupahaññanti, pāpadhammopalāḷino.</p>
  7914. <p class="hangnum"><a name="para1001"></a><span class="paranum">1001</span>.</p>
  7915. <p class="gatha1"> Pāpacintā paribyuḷhā, vitakkamathitā janā;</p>
  7916. <p class="gathalast">Lokadvayāpi dhaṃsenti, atthadvayavināsino.</p>
  7917. <p class="hangnum"><a name="para1002"></a><span class="paranum">1002</span>.</p>
  7918. <p class="gatha1"> Kodhūpanāhi vigacchā, issāmaccheradūsitā;</p>
  7919. <p class="gathalast">Makkhī palāsī sārambhī, appatissā agāravā.</p>
  7920. <p class="hangnum"><a name="para1003"></a><span class="paranum">1003</span>.</p>
  7921. <p class="gatha1"> Mānātimānabahulā, mudhāmukharacaṇḍikā;</p>
  7922. <p class="gathalast">Uddhatā ca pamattā ca, dabbitā ketugāhino.</p>
  7923. <p class="hangnum"><a name="para1004"></a><span class="paranum">1004</span>.</p>
  7924. <p class="gatha1"> Cetokhilakhilabhūtā, vinibandhānuveṭhitā;</p>
  7925. <p class="gathalast">Mahogho viya sassāni, vināsenti tapoguṇaṃ.</p>
  7926. <p class="hangnum"><a name="para1005"></a><span class="paranum">1005</span>.</p>
  7927. <p class="gatha1"> Visayassādavikkhittā, vikiṇṇā pākatindriyā;</p>
  7928. <p class="gathalast">Muṭṭhassatī kusītā ca, jīvanti moghajīvitaṃ.</p>
  7929. <p class="hangnum"><a name="para1006"></a><span class="paranum">1006</span>.</p>
  7930. <p class="gatha1"> Mahagghasā bāhulikā, duppaññā kāyadaḷhikā;</p>
  7931. <p class="gathalast">Ganthanīvaraṇābaddhā, icchālobhavasīkatā.</p>
  7932. <p class="hangnum"><a name="para1007"></a><span class="paranum">1007</span>.</p>
  7933. <p class="gatha1"> Malaggahitasantānā, tiracchānakathāratā;</p>
  7934. <p class="gathalast">Vinayopasamāpetā, visamācāragocarā.</p>
  7935. <p class="hangnum"><a name="para1008"></a><span class="paranum">1008</span>.</p>
  7936. <p class="gatha1"> Dubbharatā ca dupposā, sukumārasukhālayā;</p>
  7937. <p class="gathalast">Asantuṭṭhā mahicchā ca, loluppācāralakkhitā.</p>
  7938. <p class="hangnum"><a name="para1009"></a><span class="paranum">1009</span>.</p>
  7939. <p class="gatha1"> Duggandheneva sunakhā, āmagandhena mucchitā;</p>
  7940. <p class="gathalast">Tattha tatthābhidhāvantā, na patiṭṭhanti sāsane.</p>
  7941. <p class="hangnum"><a name="para1010"></a><span class="paranum">1010</span>.</p>
  7942. <p class="gatha1"> Nillajjā <a name="M0.0086"></a> vītasārajjā, lokadhammesu mucchitā;</p>
  7943. <p class="gathalast">Pāpicchā kuhanacchannā, micchājīvapalobhitā.</p>
  7944. <p class="hangnum"><a name="para1011"></a><span class="paranum">1011</span>.</p>
  7945. <p class="gatha1"> Saṭhā <a name="V0.0092"></a> pagabbhā māyāvī, antopūti avassutā;</p>
  7946. <p class="gathalast">Saṅkassarasamācārā, kasambu sithilā jaḷā.</p>
  7947. <p class="hangnum"><a name="para1012"></a><span class="paranum">1012</span>.</p>
  7948. <p class="gatha1"> Siṅgāracapalācittā, pūtikāyānurāgino;</p>
  7949. <p class="gathalast">Sīdantā palimāpannā, na viruḷhanti sāsane.</p>
  7950. <p class="hangnum"><a name="para1013"></a><span class="paranum">1013</span>.</p>
  7951. <p class="gatha1"> Pāpapuggalasaṃsaṭṭhā, pāpadiṭṭhiparāgatā;</p>
  7952. <p class="gathalast">Asaddhā dhammanicchinnā, duṭṭhā dubbacaniṭṭhurā.</p>
  7953. <p class="hangnum"><a name="para1014"></a><span class="paranum">1014</span>.</p>
  7954. <p class="gatha1"> Sāmaññaṃ paridhaṃsentā, dūsentā jinasāsanaṃ;</p>
  7955. <p class="gathalast">Atikkamma jinovādaṃ, bālā duggatibhāgino.</p>
  7956. <p class="hangnum"><a name="para1015"></a><span class="paranum">1015</span>.</p>
  7957. <p class="gatha1"> Kāmagiddhā durācārā, dussīlā mohapārutā;</p>
  7958. <p class="gathalast">Khajjantā kaddamībhūtā, jinasāsanakaṇṭakā.</p>
  7959. <p class="hangnum"><a name="para1016"></a><span class="paranum">1016</span>.</p>
  7960. <p class="gatha1"> Hitāhitamajānantā, anurodhavirodhino;</p>
  7961. <p class="gathalast">Cetopahatasantānā, vipallāsapalambhitā.</p>
  7962. <p class="hangnum"><a name="para1017"></a><span class="paranum">1017</span>.</p>
  7963. <p class="gatha1"> Vipannākulakammantā, pāpakārī parājitā;</p>
  7964. <p class="gathalast">Socanti dīghamaddhānaṃ, apāyamhi samappitā.</p>
  7965. <p class="hangnum"><a name="para1018"></a><span class="paranum">1018</span>.</p>
  7966. <p class="gatha1"> Itthaṃ hitasamucchedī, kumaggoyaṃ rajāpatho;</p>
  7967. <p class="gathalast">Pāpadhammappavattīti, viditvā puna paṇḍito.</p>
  7968. <p class="hangnum"><a name="para1019"></a><span class="paranum">1019</span>.</p>
  7969. <p class="gatha1"> Pariyuṭṭhānasaṃklesaṃ, vippharantaṃ visārado;</p>
  7970. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhāya rundheyya, manteneva mahāvisaṃ.</p>
  7971. <p class="hangnum"><a name="para1020"></a><span class="paranum">1020</span>.</p>
  7972. <p class="gatha1"> Khippamādittacelova, pāpapāvakamuṭṭhitaṃ;</p>
  7973. <p class="gathalast">Bhāvanājalasekena, nibbāpeyya nirantaraṃ.</p>
  7974. <p class="hangnum"><a name="para1021"></a><span class="paranum">1021</span>.</p>
  7975. <p class="gatha1"> Appamādena medhāvī, nageneva mahānadiṃ;</p>
  7976. <p class="gathalast">Pāpoghaṃ paṭibandhanto, pidaheyya khaṇe khaṇe.</p>
  7977. <p class="hangnum"><a name="para1022"></a><span class="paranum">1022</span>.</p>
  7978. <p class="gatha1"> Sabhayaṃ <a name="M0.0087"></a> viya kantāraṃ, ghoramāsīvisaṃ yathā;</p>
  7979. <p class="gathalast">Papātamiva gambhīraṃ, miḷhaṃ viya ca paṇḍito.</p>
  7980. <p class="hangnum"><a name="para1023"></a><span class="paranum">1023</span>.</p>
  7981. <p class="gatha1"> Pahāya <a name="V0.0093"></a> pariyuṭṭhānaṃ, nekkhammamadhimuccati;</p>
  7982. <p class="gathalast">Kalyāṇamitto vajjesu, bhayadassāvi subbato.</p>
  7983. <p class="hangnum"><a name="para1024"></a><span class="paranum">1024</span>.</p>
  7984. <p class="gatha1"> Kāmarāgavisaṃyutto, bhogadhananirālayo;</p>
  7985. <p class="gathalast">Icchālobhavinimutto, amamo apariggaho.</p>
  7986. <p class="hangnum"><a name="para1025"></a><span class="paranum">1025</span>.</p>
  7987. <p class="gatha1"> Sorato sakhilo saṇho, mettāyanto dayāparo;</p>
  7988. <p class="gathalast">Anāhaṭamano dhīro, santacitto khamāparo.</p>
  7989. <p class="hangnum"><a name="para1026"></a><span class="paranum">1026</span>.</p>
  7990. <p class="gatha1"> Hitesī sabbapāṇīnaṃ,</p>
  7991. <p class="gatha2">Issāmaccheramuccito;</p>
  7992. <p class="gatha3">Kodhopanāhabyāpāda</p>
  7993. <p class="gathalast">Virodhopasame rato.</p>
  7994. <p class="hangnum"><a name="para1027"></a><span class="paranum">1027</span>.</p>
  7995. <p class="gatha1"> Anolīnamano yogī, niccāraddhaparakkamo;</p>
  7996. <p class="gathalast">Susamāhitasaṅkappo, vippasanno anāvilo.</p>
  7997. <p class="hangnum"><a name="para1028"></a><span class="paranum">1028</span>.</p>
  7998. <p class="gatha1"> Okappento vimuccanto, paññavā paṭipattiyaṃ;</p>
  7999. <p class="gathalast">Pihayanto mamāyanto, sammāsambuddhasāsanaṃ.</p>
  8000. <p class="hangnum"><a name="para1029"></a><span class="paranum">1029</span>.</p>
  8001. <p class="gatha1"> Iti nīvaraṇāpeto, ñāṇālokajutindharo;</p>
  8002. <p class="gathalast">Pūjeti sammāsambuddhaṃ, saddhammapaṭipattiyā.</p>
  8003. <p class="hangnum"><a name="para1030"></a><span class="paranum">1030</span>.</p>
  8004. <p class="gatha1"> Hirottappaguṇopeto,</p>
  8005. <p class="gatha2">Kalyāṇācāragocaro;</p>
  8006. <p class="gatha3">Makkhappalāsarahito,</p>
  8007. <p class="gathalast">Sappatisso sagāravo.</p>
  8008. <p class="hangnum"><a name="para1031"></a><span class="paranum">1031</span>.</p>
  8009. <p class="gatha1"> Ajjavācāracāritto, māyāsāṭheyyanissaṭo;</p>
  8010. <p class="gathalast">Thambhasārambhanissaṅgo, maddavācārapesalo.</p>
  8011. <p class="hangnum"><a name="para1032"></a><span class="paranum">1032</span>.</p>
  8012. <p class="gatha1"> Mānātimānavimukho<a name="M0.0088"></a>, saddhammagarusādaro;</p>
  8013. <p class="gathalast">Parappamādanimmaddī, saṃvegabahulo sadā.</p>
  8014. <p class="hangnum"><a name="para1033"></a><span class="paranum">1033</span>.</p>
  8015. <p class="gatha1"> Vodātacittasaṅkappo<a name="V0.0094"></a>, pāpicchāmalavajjito;</p>
  8016. <p class="gathalast">Micchādiṭṭhimatikkanto, saddhammesu patiṭṭhito.</p>
  8017. <p class="hangnum"><a name="para1034"></a><span class="paranum">1034</span>.</p>
  8018. <p class="gatha1"> Cetokhilasamucchedī, vinibandhaviveṭhako;</p>
  8019. <p class="gathalast">Mānasaṃ sampahaṃseti, saṃkilesavimuttiyā.</p>
  8020. <p class="hangnum"><a name="para1035"></a><span class="paranum">1035</span>.</p>
  8021. <p class="gatha1"> Pavivitto asaṃsaṭṭho, santo appicchatārato;</p>
  8022. <p class="gathalast">Ariyāvaṃsālaṅkāro, supposo subharo sukhī.</p>
  8023. <p class="hangnum"><a name="para1036"></a><span class="paranum">1036</span>.</p>
  8024. <p class="gatha1"> Sallekhavutti dhutavā, pāpāpacayatapparo;</p>
  8025. <p class="gathalast">Pāsādikasamācāro, pasādabahulo muni.</p>
  8026. <p class="hangnum"><a name="para1037"></a><span class="paranum">1037</span>.</p>
  8027. <p class="gatha1"> Anuddhato acapalo,</p>
  8028. <p class="gatha2">Danto gutto yatindriyo;</p>
  8029. <p class="gatha3">Cetosamādhigaruko,</p>
  8030. <p class="gathalast">Sampajāno satīyuto.</p>
  8031. <p class="hangnum"><a name="para1038"></a><span class="paranum">1038</span>.</p>
  8032. <p class="gatha1"> Ussāhajāto saddhamme, chandajāto nirantaraṃ;</p>
  8033. <p class="gathalast">Sātaccakārī svākāro, paṭipattiparāyaṇo.</p>
  8034. <p class="hangnum"><a name="para1039"></a><span class="paranum">1039</span>.</p>
  8035. <p class="gatha1"> Cetokāḷakāpagato, bhāvanārasamuttamaṃ;</p>
  8036. <p class="gathalast">Raṅgaṃ niddhotavatthaṃva, sādhukaṃ paṭigaṇhati.</p>
  8037. <p class="hangnum"><a name="para1040"></a><span class="paranum">1040</span>.</p>
  8038. <p class="gatha1"> Iti sampāditākāro, parisuddhamanoratho;</p>
  8039. <p class="gathalast">Nirādīnavasañcāro, sotthipatto niraṅgaṇo.</p>
  8040. <p class="hangnum"><a name="para1041"></a><span class="paranum">1041</span>.</p>
  8041. <p class="gatha1"> Pāpagāhavinimutto, rāhumuttova candimā;</p>
  8042. <p class="gathalast">Guṇaraṃsiparikkhitto, sobheti jinasāsanaṃ.</p>
  8043. <p class="hangnum"><a name="para1042"></a><span class="paranum">1042</span>.</p>
  8044. <p class="gatha1"> Iccālobhamadosañca, mohābhāvamathāparaṃ;</p>
  8045. <p class="gathalast">Nekkhammaṃ pavivekañca, tathā nissaraṇaṃ budho.</p>
  8046. <p class="hangnum"><a name="para1043"></a><span class="paranum">1043</span>.</p>
  8047. <p class="gatha1"> Samārabbha <a name="M0.0089"></a> visodhento, ajjhāsayamasesato;</p>
  8048. <p class="gathalast">Dhīro sampaṭipādeti, bhāvanāsukhamuttamaṃ.</p>
  8049. <p class="hangnum"><a name="para1044"></a><span class="paranum">1044</span>.</p>
  8050. <p class="gatha1"> Tato <a name="V0.0095"></a> paṇītādhimutti, palibodhavinissaṭo;</p>
  8051. <p class="gathalast">Paripanthavinimutto, vigatāvaraṇālayo.</p>
  8052. <p class="hangnum"><a name="para1045"></a><span class="paranum">1045</span>.</p>
  8053. <p class="gatha1"> Bhāvanāninnasantāno, kallacitto visārado;</p>
  8054. <p class="gathalast">Kasiṇādikamārabbha, bhāveyya samathaṃ kathaṃ.</p>
  8055. <p class="hangnum"><a name="para1046"></a><span class="paranum">1046</span>.</p>
  8056. <p class="gatha1"> Pathavīkasiṇaṃ tāva, vidatthicaturaṅgulaṃ;</p>
  8057. <p class="gathalast">Katvānāruṇavaṇṇāya, mattikāya sumaṇḍalaṃ.</p>
  8058. <p class="hangnum"><a name="para1047"></a><span class="paranum">1047</span>.</p>
  8059. <p class="gatha1"> Yugamatte ṭhapetvāna, ṭhāne sukhanisinnako;</p>
  8060. <p class="gathalast">Pathavīti samaññāya, katvābhogaṃ tu bhāvaye.</p>
  8061. <p class="hangnum"><a name="para1048"></a><span class="paranum">1048</span>.</p>
  8062. <p class="gatha1"> Akatepi khalādimhi, akiccheneva maṇḍale;</p>
  8063. <p class="gathalast">Nimittaṃ jāyaticcāhu, pubbayogavato pana.</p>
  8064. <p class="hangnum"><a name="para1049"></a><span class="paranum">1049</span>.</p>
  8065. <p class="gatha1"> Āpomaṇḍalamuggaṇhe, bhājanādigate jale;</p>
  8066. <p class="gathalast">Tejamhi tejokasiṇaṃ, paṭacchiddādisaṃgate.</p>
  8067. <p class="hangnum"><a name="para1050"></a><span class="paranum">1050</span>.</p>
  8068. <p class="gatha1"> Sassaggādimhi kammante, vāyokasiṇamaṇḍalaṃ;</p>
  8069. <p class="gathalast">Paṭibhāgasamācāro, phuṭṭhaṭṭhāneva jāyati.</p>
  8070. <p class="hangnum"><a name="para1051"></a><span class="paranum">1051</span>.</p>
  8071. <p class="gatha1"> Nīlādikasiṇaṃ vatthe, pupphe vā vaṇṇadhātuyaṃ;</p>
  8072. <p class="gathalast">Ākāsamaṇḍalaṃ bhitti-chiddādimhi upaṭṭhitaṃ.</p>
  8073. <p class="hangnum"><a name="para1052"></a><span class="paranum">1052</span>.</p>
  8074. <p class="gatha1"> Chiddappaviṭṭhamālokaṃ, uggaṇheyya patiṭṭhitaṃ;</p>
  8075. <p class="gathalast">Sūriyālokādibhedaṃ, bhūmiyaṃ vātha bhittiyaṃ.</p>
  8076. <p class="hangnum"><a name="para1053"></a><span class="paranum">1053</span>.</p>
  8077. <p class="gatha1"> Dasadhā kasiṇesvevaṃ, yattha katthaci yogino;</p>
  8078. <p class="gathalast">Parikammaṃ karontassa, uggaho nāma jāyati.</p>
  8079. <p class="hangnum"><a name="para1054"></a><span class="paranum">1054</span>.</p>
  8080. <p class="gatha1"> Cittassupaṭṭhite tasmiṃ, passantasseva cakkhunā;</p>
  8081. <p class="gathalast">Uggahamhi nimittamhi, paṭipādeyya bhāvanaṃ.</p>
  8082. <p class="hangnum"><a name="para1055"></a><span class="paranum">1055</span>.</p>
  8083. <p class="gatha1"> Vikkhepaṃ vinivārento, paripanthe virājayaṃ;</p>
  8084. <p class="gathalast">Nimittābhimukheneva, mānasaṃ paṭipādaye.</p>
  8085. <p class="hangnum"><a name="para1056"></a><span class="paranum">1056</span>.</p>
  8086. <p class="gatha1"> Āsevantassa <a name="M0.0090"></a><a name="V0.0096"></a> tassevaṃ, cittaṃ hoti samāhitaṃ;</p>
  8087. <p class="gathalast">Saṃklesā sannisīdanti, paṭibhāgo ca jāyati.</p>
  8088. <p class="hangnum"><a name="para1057"></a><span class="paranum">1057</span>.</p>
  8089. <p class="gatha1"> Tattha paṇṇattisaṅkhāte, nimitte bhāvanāmaye;</p>
  8090. <p class="gathalast">Tatheva paṭibhāgamhi, tato yuñjeyya bhāvanaṃ.</p>
  8091. <p class="hangnum"><a name="para1058"></a><span class="paranum">1058</span>.</p>
  8092. <p class="gatha1"> Tatthādhimutto satimā, nimittavidhikovido;</p>
  8093. <p class="gathalast">Indriyāni samānento, sappāyamupalakkhayaṃ.</p>
  8094. <p class="hangnum"><a name="para1059"></a><span class="paranum">1059</span>.</p>
  8095. <p class="gatha1"> Niggayha uddhataṃ cittaṃ, paggayha līnamānasaṃ;</p>
  8096. <p class="gathalast">Ūhataṃ sampahaṃsento, upekkhanto samāhitaṃ.</p>
  8097. <p class="hangnum"><a name="para1060"></a><span class="paranum">1060</span>.</p>
  8098. <p class="gatha1"> Reṇumhi uppaladale, sutte nāvāya nāḷiyā;</p>
  8099. <p class="gathalast">Yathā madhukarādīnaṃ, pavatti samma vaṇṇitā.</p>
  8100. <p class="hangnum"><a name="para1061"></a><span class="paranum">1061</span>.</p>
  8101. <p class="gatha1"> Cittapavattiākāraṃ, sādhukaṃ lakkhayaṃ budho;</p>
  8102. <p class="gathalast">Tathā samenākārena, pahitatto parakkame.</p>
  8103. <p class="hangnum"><a name="para1062"></a><span class="paranum">1062</span>.</p>
  8104. <p class="gatha1"> Samappavattamākāraṃ, sallakkhetvā nirantaraṃ;</p>
  8105. <p class="gathalast">Padahantassa tassevaṃ, appanā nāma jāyati.</p>
  8106. <p class="hangnum"><a name="para1063"></a><span class="paranum">1063</span>.</p>
  8107. <p class="gatha1"> Paṭibhāganimittaṃ tu, vaḍḍheyya kasiṇaṃ puna;</p>
  8108. <p class="gathalast">Upacārabhūmiyaṃ vā, appanāyaṃ va katthaci.</p>
  8109. <p class="hangnum"><a name="para1064"></a><span class="paranum">1064</span>.</p>
  8110. <p class="gatha1"> Ekaṅguladvaṅgulādi-vaseneva yathākkamaṃ;</p>
  8111. <p class="gathalast">Pharanto manasāyeva, nipuṇo yāvadicchakaṃ.</p>
  8112. <p class="hangnum"><a name="para1065"></a><span class="paranum">1065</span>.</p>
  8113. <p class="gatha1"> Tatthevaṃ paṭhamajjhānaṃ, patvāna paguṇaṃ tato;</p>
  8114. <p class="gathalast">Katvā ciṇṇavasībhūtā, tamhā vuṭṭhāya paṇḍito.</p>
  8115. <p class="hangnum"><a name="para1066"></a><span class="paranum">1066</span>.</p>
  8116. <p class="gatha1"> Vitakkādikathūlaṅgaṃ, pahānāya yathākkamaṃ;</p>
  8117. <p class="gathalast">Tatheva paṭipajjanto, pappoti dutiyādayo.</p>
  8118. <p class="hangnum"><a name="para1067"></a><span class="paranum">1067</span>.</p>
  8119. <p class="gatha1"> Dasadhā kasiṇānevaṃ, bhāvetvā pana yogino;</p>
  8120. <p class="gathalast">Catukkapañcakajjhānaṃ, katvā vikkhepanissaṭā.</p>
  8121. <p class="hangnum"><a name="para1068"></a><span class="paranum">1068</span>.</p>
  8122. <p class="gatha1"> Supakkhālitupaklesā<a name="V0.0097"></a>, santacittā samāhitā;</p>
  8123. <p class="gathalast">Pavivekarasassādaṃ, anubhonti yathāsukhaṃ.</p>
  8124. <p class="hangnum"><a name="para1069"></a><span class="paranum">1069</span>.</p>
  8125. <p class="gatha1"> Asubhaṃ <a name="M0.0091"></a> pana bhāvento, nimittaṃ yattha katthaci;</p>
  8126. <p class="gathalast">Uddhumātādibhedamhi, uggaṇheyyāsubhe kathaṃ?</p>
  8127. <p class="hangnum"><a name="para1070"></a><span class="paranum">1070</span>.</p>
  8128. <p class="gatha1"> Ekāhādimatikkantaṃ, uddhumātakamīritaṃ;</p>
  8129. <p class="gathalast">Vigatacchavi bībhacchaṃ, nīlākāraṃ vinīlakaṃ.</p>
  8130. <p class="hangnum"><a name="para1071"></a><span class="paranum">1071</span>.</p>
  8131. <p class="gatha1"> Vikiṇṇapubbakudhitaṃ, paribhinnaṃ vipubbakaṃ;</p>
  8132. <p class="gathalast">Viccheditaṅgapaccaṅgaṃ, vicchiddakaṃ kaḷevaraṃ.</p>
  8133. <p class="hangnum"><a name="para1072"></a><span class="paranum">1072</span>.</p>
  8134. <p class="gatha1"> Vividhākārapāṇehi, khajjamānaṃ vikhāditaṃ;</p>
  8135. <p class="gathalast">Vināsitaṅgapaccaṅgaṃ, vikkhittanti pavuccati.</p>
  8136. <p class="hangnum"><a name="para1073"></a><span class="paranum">1073</span>.</p>
  8137. <p class="gatha1"> Pādādibhaṅgavikkhittaṃ, hatavikkhittakaṃ mataṃ;</p>
  8138. <p class="gathalast">Lohitaṃ lohitākiṇṇaṃ, puḷavaṃ kimisaṅkulaṃ.</p>
  8139. <p class="hangnum"><a name="para1074"></a><span class="paranum">1074</span>.</p>
  8140. <p class="gatha1"> Aṭṭhisaṅkhalikāmattaṃ, aṭṭhikanti ca sabbathā;</p>
  8141. <p class="gathalast">Saṇṭhānākārabhedena, dasadhāsubhadesanā.</p>
  8142. <p class="hangnum"><a name="para1075"></a><span class="paranum">1075</span>.</p>
  8143. <p class="gatha1"> Tatthevaṃ dasadhā bhede, nijjīvakuṇapāsubhe;</p>
  8144. <p class="gathalast">Ujjhite bhūmibhāgasmiṃ, matakāye kaḷevare.</p>
  8145. <p class="hangnum"><a name="para1076"></a><span class="paranum">1076</span>.</p>
  8146. <p class="gatha1"> Labbhamānakamākāraṃ, oloketvā salakkhaṇaṃ;</p>
  8147. <p class="gathalast">Uggahetvāna cittena, taṃtaṃnāmena bhāvaye.</p>
  8148. <p class="hangnum"><a name="para1077"></a><span class="paranum">1077</span>.</p>
  8149. <p class="gatha1"> Paṭikūlañca jegucchaṃ, duggandhañca virūpakaṃ;</p>
  8150. <p class="gathalast">Harāyitamajaññañca, hīḷitaṃ vikkhitāsivaṃ.</p>
  8151. <p class="hangnum"><a name="para1078"></a><span class="paranum">1078</span>.</p>
  8152. <p class="gatha1"> Iccevamasubhākāre,</p>
  8153. <p class="gatha2">Katvābhogaṃ tu yogino;</p>
  8154. <p class="gatha3">Bhāventassupacāro ca,</p>
  8155. <p class="gathalast">Paṭibhāgo ca jāyati.</p>
  8156. <p class="hangnum"><a name="para1079"></a><span class="paranum">1079</span>.</p>
  8157. <p class="gatha1"> Paṭibhāganimittaṃ <a name="V0.0098"></a> tu, upacārena sevato;</p>
  8158. <p class="gathalast">Appeti paṭhamajjhāna-metthevaṃ samathe nayo.</p>
  8159. <p class="hangnum"><a name="para1080"></a><span class="paranum">1080</span>.</p>
  8160. <p class="gatha1"> Vinā <a name="M0.0092"></a> saddhammaṃ panidaṃ, sarīraṃ bālananditaṃ;</p>
  8161. <p class="gathalast">Vipattipariyosānaṃ, avassaṃ bhedagāmikaṃ.</p>
  8162. <p class="hangnum"><a name="para1081"></a><span class="paranum">1081</span>.</p>
  8163. <p class="gatha1"> Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;</p>
  8164. <p class="gathalast">Jīvamānañca nijjīvameva dhammaparāyaṇaṃ.</p>
  8165. <p class="hangnum"><a name="para1082"></a><span class="paranum">1082</span>.</p>
  8166. <p class="gatha1"> Sabhāvo sopi dehassa,</p>
  8167. <p class="gatha2">Sabbassāpi ca sabbathā;</p>
  8168. <p class="gatha3">Vicitabbā dhirenāpi,</p>
  8169. <p class="gathalast">Esāyaṃ niyatā gati.</p>
  8170. <p class="hangnum"><a name="para1083"></a><span class="paranum">1083</span>.</p>
  8171. <p class="gatha1"> Aniccaṃ khayadhammañca, dukkhameva bhayāvahaṃ;</p>
  8172. <p class="gathalast">Anattā ca parābhūtā, vibbhijjati khaṇe khaṇe.</p>
  8173. <p class="hangnum"><a name="para1084"></a><span class="paranum">1084</span>.</p>
  8174. <p class="gatha1"> Vināsamānassākāraṃ, tatthevaṃ pana passato;</p>
  8175. <p class="gathalast">Vipassanābhāvanāti, tamīrenti tathāgatā.</p>
  8176. <p class="hangnum"><a name="para1085"></a><span class="paranum">1085</span>.</p>
  8177. <p class="gatha1"> Bhāvanaṃ duvidhampetaṃ, bhāventi puna paṇḍitā;</p>
  8178. <p class="gathalast">Jīvamānepi kāyamhi, taṃtadākārasambhave.</p>
  8179. <p class="hangnum"><a name="para1086"></a><span class="paranum">1086</span>.</p>
  8180. <p class="gatha1"> Jīvamānopi kāyoyaṃ,</p>
  8181. <p class="gatha2">Kuṇapova sabhāvato;</p>
  8182. <p class="gatha3">Tamalaṅkārapaṭicchanno,</p>
  8183. <p class="gathalast">Bālānaṃ na pakāsati.</p>
  8184. <p class="hangnum"><a name="para1087"></a><span class="paranum">1087</span>.</p>
  8185. <p class="gatha1"> Bahi maṭṭhamupaṭṭhāti, anto kuṇapapūritaṃ;</p>
  8186. <p class="gathalast">Uggharantaṃ paggharantaṃ, navadvāramalassavaṃ.</p>
  8187. <p class="hangnum"><a name="para1088"></a><span class="paranum">1088</span>.</p>
  8188. <p class="gatha1"> Sarīraṃ niccaduggandhaṃ, nānākimisamākulaṃ;</p>
  8189. <p class="gathalast">Tacamaṃsapaṭicchannaṃ, aṭṭhipañjarasaṇṭhitaṃ.</p>
  8190. <p class="hangnum"><a name="para1089"></a><span class="paranum">1089</span>.</p>
  8191. <p class="gatha1"> Vaccakūpamidaṃ <a name="V0.0099"></a> nāma, dvattiṃsāsucipūritaṃ;</p>
  8192. <p class="gathalast">Narānukkārabhūmīva, nekavassagaṇocitā.</p>
  8193. <p class="hangnum"><a name="para1090"></a><span class="paranum">1090</span>.</p>
  8194. <p class="gatha1"> Susānagamanosānaṃ, bahusādhāraṇāsubhaṃ;</p>
  8195. <p class="gathalast">Gaṇḍabhūtaṃ sallabhūtaṃ, bahudukkhanibandhanaṃ.</p>
  8196. <p class="hangnum"><a name="para1091"></a><span class="paranum">1091</span>.</p>
  8197. <p class="gatha1"> Nānābyādhisamākiṇṇaṃ<a name="M0.0093"></a>, nānopaddavasaṃkulaṃ;</p>
  8198. <p class="gathalast">Nānānatthasamodhānaṃ, nānāsaṃklesavatthukaṃ.</p>
  8199. <p class="hangnum"><a name="para1092"></a><span class="paranum">1092</span>.</p>
  8200. <p class="gatha1"> Positampi ciraṃ kālaṃ, mamaṃkāramamāyitaṃ;</p>
  8201. <p class="gathalast">Lahudujjanamittova, pīḷitaṃ sampadussati.</p>
  8202. <p class="hangnum"><a name="para1093"></a><span class="paranum">1093</span>.</p>
  8203. <p class="gatha1"> Parihāyati nissāraṃ, jaratāpi taṃ yobbanaṃ;</p>
  8204. <p class="gathalast">Maccubhajjitamaccanta-masesaṃ paribhijjati.</p>
  8205. <p class="hangnum"><a name="para1094"></a><span class="paranum">1094</span>.</p>
  8206. <p class="gatha1"> Tathāpi jālasantāno, bahusambhārasaṅkhato;</p>
  8207. <p class="gathalast">Vatthālaṅkārasañchanno, mālāgandhādisobhito.</p>
  8208. <p class="hangnum"><a name="para1095"></a><span class="paranum">1095</span>.</p>
  8209. <p class="gatha1"> Saviññattivikārehi, vicittākāramaṇḍito;</p>
  8210. <p class="gathalast">Kāyo līḷavilāsehi, palambheti mahājanaṃ.</p>
  8211. <p class="hangnum"><a name="para1096"></a><span class="paranum">1096</span>.</p>
  8212. <p class="gatha1"> Vañcitā yena dummedhā, kāmaklesamalīmayā;</p>
  8213. <p class="gathalast">Pūrenti caturāpāyaṃ, māradheyyānusārino.</p>
  8214. <p class="hangnum"><a name="para1097"></a><span class="paranum">1097</span>.</p>
  8215. <p class="gatha1"> Evamādīnavaṃ ñatvā, pūtikāye vicakkhaṇā;</p>
  8216. <p class="gathalast">Asubhādikamākāra-mārabbha chandupaṭṭhahuṃ.</p>
  8217. <p class="hangnum"><a name="para1098"></a><span class="paranum">1098</span>.</p>
  8218. <p class="gatha1"> Yasmiṃ patanti kuṇape viparītasaññā,</p>
  8219. <p class="gatha2">Saṃklesapāpavasagā visamaṃ carantā;</p>
  8220. <p class="gatha3">Taṃ passathetamasubhampi vināsadhammaṃ,</p>
  8221. <p class="gathalast">Iccevamāha sugato dasadhā vibhāgaṃ.</p>
  8222. <p class="hangnum"><a name="para1099"></a><span class="paranum">1099</span>.</p>
  8223. <p class="gatha1"> Satthārā kasiṇañca yaṃ dasavidhaṃ vikkhepavikkhambhanaṃ,</p>
  8224. <p class="gatha2">Kāmaklesavināsanaṃ dasavidhaṃ yañcāsubhaṃ bhāsitaṃ;</p>
  8225. <p class="gatha3">Dibbabrahmasukhāvahaṃ <a name="V0.0100"></a> samapadaṃ vijjodayaṃ yoginā,</p>
  8226. <p class="gathalast">Kammaṭṭhānamalaṃ tamuttamaguṇenāsevitaṃ sevituṃ.</p>
  8227. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede kasiṇāsubhavibhāgo nāma</p>
  8228. <p class="centered">Aṭṭhamo paricchedo.</p>
  8229. <p class="chapter">9. Navamo paricchedo</p>
  8230. <p class="subhead">Dasānussativibhāgo</p>
  8231. <p class="hangnum"><a name="para1100"></a><span class="paranum">1100</span>.</p>
  8232. <p class="gatha1"> Saddhāpabbajito <a name="M0.0094"></a> yogī, bhāventonussatiṃ pana;</p>
  8233. <p class="gathalast">Dasānussatibhedesu, bhāveyyaññataraṃ kathaṃ.</p>
  8234. <p class="hangnum"><a name="para1101"></a><span class="paranum">1101</span>.</p>
  8235. <p class="gatha1"> Arahaṃ sugato loke, bhagavā lokapāragū;</p>
  8236. <p class="gathalast">Vijjācaraṇasampanno, vimuttiparināyako.</p>
  8237. <p class="hangnum"><a name="para1102"></a><span class="paranum">1102</span>.</p>
  8238. <p class="gatha1"> Jeṭṭho sammābhisambuddho, seṭṭho purisasārathī;</p>
  8239. <p class="gathalast">Satthā devamanussānaṃ, buddho appaṭipuggalo.</p>
  8240. <p class="hangnum"><a name="para1103"></a><span class="paranum">1103</span>.</p>
  8241. <p class="gatha1"> Sabbalokahito bandhu, samattaratanālayo;</p>
  8242. <p class="gathalast">Sattānamanukampāya, jāto nātho sivaṃkaro.</p>
  8243. <p class="hangnum"><a name="para1104"></a><span class="paranum">1104</span>.</p>
  8244. <p class="gatha1"> Cakkhumā titthakusalo, dhammassāmī tathāgato;</p>
  8245. <p class="gathalast">Maccudheyyavimokkhāya, paṭipādayi pāṇino.</p>
  8246. <p class="hangnum"><a name="para1105"></a><span class="paranum">1105</span>.</p>
  8247. <p class="gatha1"> Satthavāho mahāyoggo, maggāmaggayudhandharo;</p>
  8248. <p class="gathalast">Sirisatthamadhiggayha, vicarittha mahāpathaṃ,</p>
  8249. <p class="hangnum"><a name="para1106"></a><span class="paranum">1106</span>.</p>
  8250. <p class="gatha1"> Anomo asamo dhīro,</p>
  8251. <p class="gatha2">Lokahītaparakkamo;</p>
  8252. <p class="gatha3">Sabbākāravaropeto<a name="V0.0101"></a>,</p>
  8253. <p class="gathalast">Accherabbhutapuggalo.</p>
  8254. <p class="hangnum"><a name="para1107"></a><span class="paranum">1107</span>.</p>
  8255. <p class="gatha1"> Atthabhūto dhammabhūto,</p>
  8256. <p class="gatha2">Brahmabhūto mahāyaso;</p>
  8257. <p class="gatha3">Ñāṇālokaparicchinna-</p>
  8258. <p class="gathalast">Ñeyyāsesapariggaho.</p>
  8259. <p class="hangnum"><a name="para1108"></a><span class="paranum">1108</span>.</p>
  8260. <p class="gatha1"> Ānubhāvavasippatto, āsabhaṇḍānaniccalo;</p>
  8261. <p class="gathalast">Mahantamariyādoyamanantagatigocaro.</p>
  8262. <p class="hangnum"><a name="para1109"></a><span class="paranum">1109</span>.</p>
  8263. <p class="gatha1"> Sabbā bhiññābalappatto, vesārajjavisārado;</p>
  8264. <p class="gathalast">Sabbasampattiniṭṭhāno, guṇapāramipūrako.</p>
  8265. <p class="hangnum"><a name="para1110"></a><span class="paranum">1110</span>.</p>
  8266. <p class="gatha1"> Appameyyo <a name="M0.0095"></a> mahānāgo, mahāvīro mahāmuni;</p>
  8267. <p class="gathalast">Mahesī mahitācāro, mahāmaho mahiddhiko.</p>
  8268. <p class="hangnum"><a name="para1111"></a><span class="paranum">1111</span>.</p>
  8269. <p class="gatha1"> Sabbatthasiddhisañcāro, mahesīgaṇapūjito;</p>
  8270. <p class="gathalast">Rājādhirājamahito, devabrahmābhivandito.</p>
  8271. <p class="hangnum"><a name="para1112"></a><span class="paranum">1112</span>.</p>
  8272. <p class="gatha1"> Abhibhūya tayo loke, ādiccova nabhantare;</p>
  8273. <p class="gathalast">Virocati mahātejo, andhakāre pabhaṅkaro.</p>
  8274. <p class="hangnum"><a name="para1113"></a><span class="paranum">1113</span>.</p>
  8275. <p class="gatha1"> Byāmappabhāparikkhitto, ketumālāhalaṅkato;</p>
  8276. <p class="gathalast">Dvattiṃsalakkhaṇāsītianubyañjanasobhito.</p>
  8277. <p class="hangnum"><a name="para1114"></a><span class="paranum">1114</span>.</p>
  8278. <p class="gatha1"> Chabbaṇṇaraṃsilalito, ratanagghiyasannibho;</p>
  8279. <p class="gathalast">Samiddhirūpasobhaggo, dassaneyyaṃva piṇḍitaṃ.</p>
  8280. <p class="hangnum"><a name="para1115"></a><span class="paranum">1115</span>.</p>
  8281. <p class="gatha1"> Phullaṃ padumasaṇḍaṃva, kapparukkhovalaṅkato;</p>
  8282. <p class="gathalast">Nabhaṃva tārakākiṇṇaṃ, uttamo paṭidissati.</p>
  8283. <p class="hangnum"><a name="para1116"></a><span class="paranum">1116</span>.</p>
  8284. <p class="gatha1"> Satthukappamahāvīraputtehi parivārito;</p>
  8285. <p class="gathalast">Sabbalokamahiddhāya, dhammarājā sayaṃvasī.</p>
  8286. <p class="hangnum"><a name="para1117"></a><span class="paranum">1117</span>.</p>
  8287. <p class="gatha1"> Niddhotamalacandova<a name="V0.0102"></a>, nakkhattaparivārito;</p>
  8288. <p class="gathalast">Khattasaṅghaparibyuḷho, cakkavattīva sobhati.</p>
  8289. <p class="hangnum"><a name="para1118"></a><span class="paranum">1118</span>.</p>
  8290. <p class="gatha1"> Iccānantaguṇākiṇṇamasesamalanissaṭaṃ;</p>
  8291. <p class="gathalast">Sabbasampattidātāraṃ, vipattivinibandhakaṃ.</p>
  8292. <p class="hangnum"><a name="para1119"></a><span class="paranum">1119</span>.</p>
  8293. <p class="gatha1"> Dayāparamahorattaṃ, bhagavantamanussaraṃ;</p>
  8294. <p class="gathalast">Bhāveti paññavā yogī, <span class="bld">buddhānussatibhāvanaṃ</span>.</p>
  8295. <p class="hangnum"><a name="para1120"></a><span class="paranum">1120</span>.</p>
  8296. <p class="gatha1"> Svākhāto tena saddhammo, sambuddhena satīmatā;</p>
  8297. <p class="gathalast">Paccattapaṭivedhena, passitabbo yathārahaṃ.</p>
  8298. <p class="hangnum"><a name="para1121"></a><span class="paranum">1121</span>.</p>
  8299. <p class="gatha1"> Taṇhādaliddanāsāya, manorathasamiddhiyā;</p>
  8300. <p class="gathalast">Kālantaramanāgamma, paccakkhaphaladāyako.</p>
  8301. <p class="hangnum"><a name="para1122"></a><span class="paranum">1122</span>.</p>
  8302. <p class="gatha1"> Upanissayavantānaṃ, ‘‘ehi passā’’ti dassiyo;</p>
  8303. <p class="gathalast">Paccattameva viññūhi, veditabbo sabhāvato.</p>
  8304. <p class="hangnum"><a name="para1123"></a><span class="paranum">1123</span>.</p>
  8305. <p class="gatha1"> Sabbāsavasamugghātī<a name="M0.0096"></a>, suddho sovatthiko sivo;</p>
  8306. <p class="gathalast">Pihitāpāyakummaggo, maggo nibbānapattiyā.</p>
  8307. <p class="hangnum"><a name="para1124"></a><span class="paranum">1124</span>.</p>
  8308. <p class="gatha1"> Klesasaṃkaṭaduggamhā, dukkhakkhandhamahabbhayā;</p>
  8309. <p class="gathalast">Khemantabhūmiṃ niyyāti, accantamanupaddavaṃ.</p>
  8310. <p class="hangnum"><a name="para1125"></a><span class="paranum">1125</span>.</p>
  8311. <p class="gatha1"> Puññatitthamidaṃ nāma, maṅgalañca sivaṅkaraṃ;</p>
  8312. <p class="gathalast">Hitodayasukhādhāna-mamatāhāramuttamaṃ.</p>
  8313. <p class="hangnum"><a name="para1126"></a><span class="paranum">1126</span>.</p>
  8314. <p class="gatha1"> Avijjāpaṭaluddhāravijjānettosadhaṃ varaṃ;</p>
  8315. <p class="gathalast">Paññādhāramidaṃ satthaṃ, klesagaṇḍappabhedakaṃ.</p>
  8316. <p class="hangnum"><a name="para1127"></a><span class="paranum">1127</span>.</p>
  8317. <p class="gatha1"> Caturoghanimuggānaṃ, setubandho samuggato;</p>
  8318. <p class="gathalast">Bhavacārakaruddhānaṃ, mahādvāro apāruto.</p>
  8319. <p class="hangnum"><a name="para1128"></a><span class="paranum">1128</span>.</p>
  8320. <p class="gatha1"> Sokopāyāsaviddhānaṃ, paridevasamaṅginaṃ;</p>
  8321. <p class="gathalast">Sallanīharaṇopāyo, accantasukhamīrito.</p>
  8322. <p class="hangnum"><a name="para1129"></a><span class="paranum">1129</span>.</p>
  8323. <p class="gatha1"> Byasanopaddavāpeto<a name="V0.0103"></a>, saṃklesamalanissaṭo;</p>
  8324. <p class="gathalast">Ujusammattaniyato, paṭipattivisuddhiyā.</p>
  8325. <p class="hangnum"><a name="para1130"></a><span class="paranum">1130</span>.</p>
  8326. <p class="gatha1"> Suddhasīlaparikkhāro, samādhimayapañjaro;</p>
  8327. <p class="gathalast">Sammāsaṅkappacakkaṅgo, sammāvāyāmavāhano.</p>
  8328. <p class="hangnum"><a name="para1131"></a><span class="paranum">1131</span>.</p>
  8329. <p class="gatha1"> Satisārathisaṃyutto, sammādiṭṭhipurejavo;</p>
  8330. <p class="gathalast">Esa dhammaratho yāti, yogakkhemassa pattiyā.</p>
  8331. <p class="hangnum"><a name="para1132"></a><span class="paranum">1132</span>.</p>
  8332. <p class="gatha1"> Vipattipaṭibāhāya, sabbasampattisiddhiyā;</p>
  8333. <p class="gathalast">Sabbakhandhavimokkhāya, dhammaṃ desesi cakkhumā.</p>
  8334. <p class="hangnum"><a name="para1133"></a><span class="paranum">1133</span>.</p>
  8335. <p class="gatha1"> Hitesī sabbapāṇīnaṃ, dayāpanno mahāmuni;</p>
  8336. <p class="gathalast">Dhammālokaṃ pakāsesi, cakkhumantānamuttamo.</p>
  8337. <p class="hangnum"><a name="para1134"></a><span class="paranum">1134</span>.</p>
  8338. <p class="gatha1"> Yaṃ dhammaṃ sammadaññāya, khemamaggappatiṭṭhitā;</p>
  8339. <p class="gathalast">Pāpakāpagatā dhīrā, passaddhidarathāsayā.</p>
  8340. <p class="hangnum"><a name="para1135"></a><span class="paranum">1135</span>.</p>
  8341. <p class="gatha1"> Bhavayogā vinimuttā, pahīnabhayabheravā;</p>
  8342. <p class="gathalast">Accantasukhamedhenti, sotthipattā mahesayo.</p>
  8343. <p class="hangnum"><a name="para1136"></a><span class="paranum">1136</span>.</p>
  8344. <p class="gatha1"> Tamevamuttamaṃ <a name="M0.0097"></a> dhammaṃ, cintento pana paṇḍito;</p>
  8345. <p class="gathalast">Bhāvetīti pakāsenti, <span class="bld">dhammānussatibhāvanaṃ</span>.</p>
  8346. <p class="hangnum"><a name="para1137"></a><span class="paranum">1137</span>.</p>
  8347. <p class="gatha1"> Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;</p>
  8348. <p class="gathalast">Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.</p>
  8349. <p class="hangnum"><a name="para1138"></a><span class="paranum">1138</span>.</p>
  8350. <p class="gatha1"> Palāpāpagato suddho, paṭipattipatiṭṭhito;</p>
  8351. <p class="gathalast">Pariggahitasaddhammo, samiddhiguṇasobhito.</p>
  8352. <p class="hangnum"><a name="para1139"></a><span class="paranum">1139</span>.</p>
  8353. <p class="gatha1"> Pahīnāpāyagamano, pāpaklesavinissaṭo;</p>
  8354. <p class="gathalast">Paripanthasamucchedī, bhavacārakabhedako.</p>
  8355. <p class="hangnum"><a name="para1140"></a><span class="paranum">1140</span>.</p>
  8356. <p class="gatha1"> Uttamadamathappatto, suvinīto mahesinā;</p>
  8357. <p class="gathalast">Vijjāvimuttivodāto, ājānīyapathe ṭhito.</p>
  8358. <p class="hangnum"><a name="para1141"></a><span class="paranum">1141</span>.</p>
  8359. <p class="gatha1"> Sugatorasi <a name="V0.0104"></a> sambhūto, sucidhammasirindharo;</p>
  8360. <p class="gathalast">Paṭipāditasampatto, dhammasāsanasevito.</p>
  8361. <p class="hangnum"><a name="para1142"></a><span class="paranum">1142</span>.</p>
  8362. <p class="gatha1"> Bhayabheravanissaṅgo, jinatejānupālito;</p>
  8363. <p class="gathalast">Moneyyapathasañcāro, sugatovādabhājano.</p>
  8364. <p class="hangnum"><a name="para1143"></a><span class="paranum">1143</span>.</p>
  8365. <p class="gatha1"> Appamādaparittāṇo, sīlālaṅkārabhūsito;</p>
  8366. <p class="gathalast">Cetosamādhisannaddho, paññāyudhasamujjalo.</p>
  8367. <p class="hangnum"><a name="para1144"></a><span class="paranum">1144</span>.</p>
  8368. <p class="gatha1"> Ujumaggamadhiṭṭhāya, mārakāyappadālano;</p>
  8369. <p class="gathalast">Aparājitasaṅgāmo, lalitodātavikkamo.</p>
  8370. <p class="hangnum"><a name="para1145"></a><span class="paranum">1145</span>.</p>
  8371. <p class="gatha1"> Maccudheyyamatikkanto, bodhidhammappatiṭṭhito;</p>
  8372. <p class="gathalast">Chaḷābhiññābalappatto, samārādhitasāsano.</p>
  8373. <p class="hangnum"><a name="para1146"></a><span class="paranum">1146</span>.</p>
  8374. <p class="gatha1"> Anubodhimanuppatto, pabhinnapaṭisambhido;</p>
  8375. <p class="gathalast">Sāmaññapāramippatto, toseti jinamānasaṃ.</p>
  8376. <p class="hangnum"><a name="para1147"></a><span class="paranum">1147</span>.</p>
  8377. <p class="gatha1"> Nekākāravarūpeto, nānāsampattiphullito;</p>
  8378. <p class="gathalast">Vipattipathanittiṇṇo, abhibuddhiparāyaṇo.</p>
  8379. <p class="hangnum"><a name="para1148"></a><span class="paranum">1148</span>.</p>
  8380. <p class="gatha1"> Āhuneyyo <a name="M0.0098"></a> pāhuneyyo,</p>
  8381. <p class="gatha2">Dakkhiṇeyyo sudullabho;</p>
  8382. <p class="gatha3">Sadevakassa lokassa,</p>
  8383. <p class="gathalast">Puññakkhettamanuttaraṃ.</p>
  8384. <p class="hangnum"><a name="para1149"></a><span class="paranum">1149</span>.</p>
  8385. <p class="gatha1"> Yattha suddhimhi niddose, saddhābījaṃ patiṭṭhitaṃ;</p>
  8386. <p class="gathalast">Accantaṃ paripāceti, sampattiphalamuttamaṃ.</p>
  8387. <p class="hangnum"><a name="para1150"></a><span class="paranum">1150</span>.</p>
  8388. <p class="gatha1"> Yaṃ phalaṃ paribhuñjantā, vimuttirasasevanaṃ;</p>
  8389. <p class="gathalast">Accantasukhitā dhīrā, bhavanti ajarāmarā.</p>
  8390. <p class="hangnum"><a name="para1151"></a><span class="paranum">1151</span>.</p>
  8391. <p class="gatha1"> Taṃ phalaṃ patthayantena, <span class="bld">saṅghānussatibhāvanā</span>;</p>
  8392. <p class="gathalast">Bhāvetabbā paniccevamiti bhāsanti paṇḍitā.</p>
  8393. <p class="hangnum"><a name="para1152"></a><span class="paranum">1152</span>.</p>
  8394. <p class="gatha1"> Pañcasīlaṃ <a name="V0.0105"></a> dasasīlaṃ, pātimokkhamuposathaṃ;</p>
  8395. <p class="gathalast">Cātupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.</p>
  8396. <p class="hangnum"><a name="para1153"></a><span class="paranum">1153</span>.</p>
  8397. <p class="gatha1"> Evametesu yaṃ kiñci, samādāya rahogato;</p>
  8398. <p class="gathalast">Tamānisaṃsaṃ guṇato, phalato ca vicintaye.</p>
  8399. <p class="hangnum"><a name="para1154"></a><span class="paranum">1154</span>.</p>
  8400. <p class="gatha1"> Ādi cetaṃ patiṭṭhā ca, mukhaṃ pamukhamuttamaṃ;</p>
  8401. <p class="gathalast">Mūlaṃ kusaladhammānaṃ, pabhavaṃ paṭipattiyā.</p>
  8402. <p class="hangnum"><a name="para1155"></a><span class="paranum">1155</span>.</p>
  8403. <p class="gatha1"> Sāsanotaraṇadvāraṃ, titthaṃ saddhammavāpiyā;</p>
  8404. <p class="gathalast">Pārisuddhipadaṭṭhānaṃ, maggo khemantapāpako.</p>
  8405. <p class="hangnum"><a name="para1156"></a><span class="paranum">1156</span>.</p>
  8406. <p class="gatha1"> Sādhu sikkhāsamādānaṃ, bāhusaccavibhūsanaṃ;</p>
  8407. <p class="gathalast">Ariyācāracāritta-mavaṇṇamalavajjanaṃ.</p>
  8408. <p class="hangnum"><a name="para1157"></a><span class="paranum">1157</span>.</p>
  8409. <p class="gatha1"> Kulaputtaalaṅkāro, pāpajallapavāhanaṃ;</p>
  8410. <p class="gathalast">Anapāyi sugandhañca, mahāpurisasevitaṃ.</p>
  8411. <p class="hangnum"><a name="para1158"></a><span class="paranum">1158</span>.</p>
  8412. <p class="gatha1"> Pacchānutāpaharaṇaṃ, pītipāmojjavaḍḍhanaṃ;</p>
  8413. <p class="gathalast">Nekkhammabhāvanopetaṃ, pabbajjāvesasobhanaṃ.</p>
  8414. <p class="hangnum"><a name="para1159"></a><span class="paranum">1159</span>.</p>
  8415. <p class="gatha1"> Sopānaṃ saggalokassa, daḷhāpāyavidhānakaṃ;</p>
  8416. <p class="gathalast">Anupaddavasampatti, samatthaguṇasūdanī.</p>
  8417. <p class="hangnum"><a name="para1160"></a><span class="paranum">1160</span>.</p>
  8418. <p class="gatha1"> Klesapañjaravicchedi<a name="M0.0099"></a>, vipattipathavāraṇaṃ;</p>
  8419. <p class="gathalast">Sotthikammasamuṭṭhānaṃ, asādhāraṇamaṅgalaṃ.</p>
  8420. <p class="hangnum"><a name="para1161"></a><span class="paranum">1161</span>.</p>
  8421. <p class="gatha1"> ‘‘Suladdhā vata me laddhā, saddhā sugatasāsane;</p>
  8422. <p class="gathalast">Sīlaṃ me yassa kalyāṇaṃ, parisuddhamakhaṇḍitaṃ.</p>
  8423. <p class="hangnum"><a name="para1162"></a><span class="paranum">1162</span>.</p>
  8424. <p class="gatha1"> ‘‘Dullabho vata me laddho,</p>
  8425. <p class="gatha2">Mahālābho anappako;</p>
  8426. <p class="gatha3">Yohamakkhalitācāro,</p>
  8427. <p class="gathalast">Upaghātavivajjito.</p>
  8428. <p class="hangnum"><a name="para1163"></a><span class="paranum">1163</span>.</p>
  8429. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammaṅkuritasantāno<a name="V0.0106"></a>, mūlajātosmi sāsane;</p>
  8430. <p class="gathalast">Ujumaggaṃ samāruḷho, pihitā sabhayā disā.</p>
  8431. <p class="hangnum"><a name="para1164"></a><span class="paranum">1164</span>.</p>
  8432. <p class="gatha1"> ‘‘Avañcā vata me jāti, āraddhā khaṇasampadā;</p>
  8433. <p class="gathalast">Patiṭṭhitomhi saddhamme, saphalaṃ mama jīvitaṃ’’.</p>
  8434. <p class="hangnum"><a name="para1165"></a><span class="paranum">1165</span>.</p>
  8435. <p class="gatha1"> Itthaṃ nānappakārena, cintento guṇamattano;</p>
  8436. <p class="gathalast">Sīlakkhandhassa bhāveti, <span class="bld">sīlānussatibhāvanaṃ</span>.</p>
  8437. <p class="hangnum"><a name="para1166"></a><span class="paranum">1166</span>.</p>
  8438. <p class="gatha1"> Saddhāya sīlavantesu, datvā dānaṃ yathārahaṃ;</p>
  8439. <p class="gathalast">Niddhotamalamacchero, vivitto tamanussare.</p>
  8440. <p class="hangnum"><a name="para1167"></a><span class="paranum">1167</span>.</p>
  8441. <p class="gatha1"> Dānaṃ nidhānamanugaṃ, asādhāraṇamuttamaṃ;</p>
  8442. <p class="gathalast">Avināsasukhādhānaṃ, accantaṃ sabbakāmadaṃ.</p>
  8443. <p class="hangnum"><a name="para1168"></a><span class="paranum">1168</span>.</p>
  8444. <p class="gatha1"> Kopadāhopasamanaṃ, maccheramalasodhanaṃ;</p>
  8445. <p class="gathalast">Pamādaniddāvuṭṭhānaṃ, lobhapāsavimocanaṃ.</p>
  8446. <p class="hangnum"><a name="para1169"></a><span class="paranum">1169</span>.</p>
  8447. <p class="gatha1"> Cetovikāradamanaṃ, micchāmagganivāraṇaṃ;</p>
  8448. <p class="gathalast">Vittilābhasukhassādo, vibhavodayamaṅgalaṃ.</p>
  8449. <p class="hangnum"><a name="para1170"></a><span class="paranum">1170</span>.</p>
  8450. <p class="gatha1"> Saddhādiguṇavodānaṃ, ajjhāsayavikāsanaṃ;</p>
  8451. <p class="gathalast">Satācāraparikkhāro, tanucetovibhūsanaṃ.</p>
  8452. <p class="hangnum"><a name="para1171"></a><span class="paranum">1171</span>.</p>
  8453. <p class="gatha1"> Appamaññāpadaṭṭhānaṃ, appameyyena vaṇṇitaṃ;</p>
  8454. <p class="gathalast">Mahāpurisacārittaṃ, sapadānaṃ mahesinā.</p>
  8455. <p class="hangnum"><a name="para1172"></a><span class="paranum">1172</span>.</p>
  8456. <p class="gatha1"> Dhammādhigatabhogānaṃ<a name="M0.0100"></a>, sārādānamanuttaraṃ;</p>
  8457. <p class="gathalast">Mahattādhigamūpāyaṃ, lokasantatikāraṇaṃ.</p>
  8458. <p class="hangnum"><a name="para1173"></a><span class="paranum">1173</span>.</p>
  8459. <p class="gatha1"> Atthakārī ca sammāhaṃ, pariccāgasamāyuto;</p>
  8460. <p class="gathalast">Attano ca paresañca, hitāya paṭipannakā.</p>
  8461. <p class="hangnum"><a name="para1174"></a><span class="paranum">1174</span>.</p>
  8462. <p class="gatha1"> Ujumaddavacittosmi, kālussiyavinissaṭo;</p>
  8463. <p class="gathalast">Pāpasaṃklesavimukho, pāṇabhūtānukampako.</p>
  8464. <p class="hangnum"><a name="para1175"></a><span class="paranum">1175</span>.</p>
  8465. <p class="gatha1"> Sīlavantapatiṭṭhosmi<a name="V0.0107"></a>, kapaṇānaṃ parāyaṇo;</p>
  8466. <p class="gathalast">Buddhasāsanupaṭṭhāko, ñātimittopajīviko.</p>
  8467. <p class="hangnum"><a name="para1176"></a><span class="paranum">1176</span>.</p>
  8468. <p class="gatha1"> Dānavossaggasammukho,</p>
  8469. <p class="gatha2">Saṃvibhāgarato sukhī;</p>
  8470. <p class="gatha3">Kapparukkhova phalito,</p>
  8471. <p class="gathalast">Jāto lokābhivaḍḍhiyā.</p>
  8472. <p class="hangnum"><a name="para1177"></a><span class="paranum">1177</span>.</p>
  8473. <p class="gatha1"> Pihitāpāyamaggosmi, maggadvāramapārutaṃ;</p>
  8474. <p class="gathalast">Sampattā sabbasampatti, daliddassa manāpikaṃ.</p>
  8475. <p class="hangnum"><a name="para1178"></a><span class="paranum">1178</span>.</p>
  8476. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃsāraddhānapātheyyaṃ, sabbadukkhavinodanaṃ;</p>
  8477. <p class="gathalast">Subandhaṃ mama sabbattha, gahito ca kaṭaggaho’’.</p>
  8478. <p class="hangnum"><a name="para1179"></a><span class="paranum">1179</span>.</p>
  8479. <p class="gatha1"> Evaṃ dānaguṇaṃ nānappakārena vicintayaṃ;</p>
  8480. <p class="gathalast">Bhāveti dāyakoyogī, <span class="bld">cāgānussatibhāvanaṃ</span>.</p>
  8481. <p class="hangnum"><a name="para1180"></a><span class="paranum">1180</span>.</p>
  8482. <p class="gatha1"> Saddhaṃ sīlaṃ sutaṃ cāgaṃ, paññaṃ paṇḍitajātiko;</p>
  8483. <p class="gathalast">Sampādayitvā saddhamme, devatāyo anussare.</p>
  8484. <p class="hangnum"><a name="para1181"></a><span class="paranum">1181</span>.</p>
  8485. <p class="gatha1"> Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā;</p>
  8486. <p class="gathalast">Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.</p>
  8487. <p class="hangnum"><a name="para1182"></a><span class="paranum">1182</span>.</p>
  8488. <p class="gatha1"> Taduttariñca ye devā, dibbakāyamadhiṭṭhitā;</p>
  8489. <p class="gathalast">Tepi saddhādidhammesu, cirakālaṃ patiṭṭhitā.</p>
  8490. <p class="hangnum"><a name="para1183"></a><span class="paranum">1183</span>.</p>
  8491. <p class="gatha1"> Susamāhitasaṅkappā, dānasīladhurandharā;</p>
  8492. <p class="gathalast">Dhammamaggamadhiṭṭhāya, hirottappapurakkhatā.</p>
  8493. <p class="hangnum"><a name="para1184"></a><span class="paranum">1184</span>.</p>
  8494. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="M0.0101"></a> lokamupapannāse, sassirīkaṃ parāyaṇaṃ;</p>
  8495. <p class="gathalast">Iddhimanto jutimanto, vaṇṇavanto yasassino.</p>
  8496. <p class="hangnum"><a name="para1185"></a><span class="paranum">1185</span>.</p>
  8497. <p class="gatha1"> Dibbasampattisampattā, nānābhogasamappitā;</p>
  8498. <p class="gathalast">Pālento dīghamaddhānaṃ, anubhonti mahāsukhaṃ.</p>
  8499. <p class="hangnum"><a name="para1186"></a><span class="paranum">1186</span>.</p>
  8500. <p class="gatha1"> Te <a name="V0.0108"></a> sabbepi ca mayhampi, vijjanti anupāyino;</p>
  8501. <p class="gathalast">Saddhādikusalā dhammā, devadhammāti vissutā.</p>
  8502. <p class="hangnum"><a name="para1187"></a><span class="paranum">1187</span>.</p>
  8503. <p class="gatha1"> Saddhammaguṇasampatti-dātā maṅgalanāyikā;</p>
  8504. <p class="gathalast">Dullabhāpi ca me laddhā, saddhā sugatasāsane.</p>
  8505. <p class="hangnum"><a name="para1188"></a><span class="paranum">1188</span>.</p>
  8506. <p class="gatha1"> Vajjopavādarahito, pāpakammaparammukho;</p>
  8507. <p class="gathalast">Parisuddhasamācāro, pasannāmalacetano.</p>
  8508. <p class="hangnum"><a name="para1189"></a><span class="paranum">1189</span>.</p>
  8509. <p class="gatha1"> Niccamohitasotosmi,</p>
  8510. <p class="gatha2">Tathāgatasubhāsite;</p>
  8511. <p class="gatha3">Sutabhājanabhūto ca,</p>
  8512. <p class="gathalast">Satimā susamāhito.</p>
  8513. <p class="hangnum"><a name="para1190"></a><span class="paranum">1190</span>.</p>
  8514. <p class="gatha1"> Maccheramalanittiṇṇo, lobhakkhandhavimuccito;</p>
  8515. <p class="gathalast">Opānabhūto lokasmiṃ, vissaṭṭhasukhayācano.</p>
  8516. <p class="hangnum"><a name="para1191"></a><span class="paranum">1191</span>.</p>
  8517. <p class="gatha1"> Vatthuttayamahatte ca, hitāhitavinicchaye;</p>
  8518. <p class="gathalast">Paññā vatthusabhāve ca, tikhiṇā mama vattati.</p>
  8519. <p class="hangnum"><a name="para1192"></a><span class="paranum">1192</span>.</p>
  8520. <p class="gatha1"> Samārādhitasaddhammo, katapuññamahussavo;</p>
  8521. <p class="gathalast">Devadhammasamiddhosmi, kalyāṇacaritākaro.</p>
  8522. <p class="hangnum"><a name="para1193"></a><span class="paranum">1193</span>.</p>
  8523. <p class="gatha1"> Devatāhi samānohaṃ, guṇālaṅkārabhūsito;</p>
  8524. <p class="gathalast">Hatthapattā ca deviddhi, nipphannā dibbasampadā.</p>
  8525. <p class="hangnum"><a name="para1194"></a><span class="paranum">1194</span>.</p>
  8526. <p class="gatha1"> Devasāmaññamiccevaṃ, cintento guṇamattano;</p>
  8527. <p class="gathalast">Bhāveti guṇasampanno, <span class="bld">devatānussatiṃ</span> paraṃ.</p>
  8528. <p class="hangnum"><a name="para1195"></a><span class="paranum">1195</span>.</p>
  8529. <p class="gatha1"> Jātidhammā jarābyādhisokopāyāsabhañjite;</p>
  8530. <p class="gathalast">Anicce dukkhenatte ca, nibbinnopadhisambhave.</p>
  8531. <p class="hangnum"><a name="para1196"></a><span class="paranum">1196</span>.</p>
  8532. <p class="gatha1"> Virāgo <a name="M0.0102"></a> ca nirodho ca, cāgo mutti anālayo;</p>
  8533. <p class="gathalast">Yoyamādānanissaggo, nibbānamiti vuccati.</p>
  8534. <p class="hangnum"><a name="para1197"></a><span class="paranum">1197</span>.</p>
  8535. <p class="gatha1"> Upasantamidaṃ <a name="V0.0109"></a> ṭhānamiti cinteti paṇḍito;</p>
  8536. <p class="gathalast">Anupādānasaṃkliṭṭhamasaṅkhāramanāsavaṃ.</p>
  8537. <p class="hangnum"><a name="para1198"></a><span class="paranum">1198</span>.</p>
  8538. <p class="gatha1"> Appamāṇaṃ paṇītañca, sivaṃ paramamaccutaṃ;</p>
  8539. <p class="gathalast">Anantaguṇamaccanta-mavikāramanāmayaṃ.</p>
  8540. <p class="hangnum"><a name="para1199"></a><span class="paranum">1199</span>.</p>
  8541. <p class="gatha1"> Khemaṃ taṃ pārimatīra-mahāyanakaraṃ paraṃ;</p>
  8542. <p class="gathalast">Tāṇaṃ leṇañca dīpañca, patiṭṭhānaṃ parāyaṇaṃ.</p>
  8543. <p class="hangnum"><a name="para1200"></a><span class="paranum">1200</span>.</p>
  8544. <p class="gatha1"> Vaṭṭānubandhavicchedo, bhavataṇhāvisosanaṃ;</p>
  8545. <p class="gathalast">Sabbūpadhisamugghāto, dukkhanibbāpanaṃ sukhaṃ.</p>
  8546. <p class="hangnum"><a name="para1201"></a><span class="paranum">1201</span>.</p>
  8547. <p class="gatha1"> Sabbapāpavināsoyaṃ, sabbaklesavisodhanaṃ;</p>
  8548. <p class="gathalast">Sokopāyāsasantāpabhayabheravamocanaṃ.</p>
  8549. <p class="hangnum"><a name="para1202"></a><span class="paranum">1202</span>.</p>
  8550. <p class="gatha1"> Palibodhasamucchedo, papañcaviniveṭhanaṃ;</p>
  8551. <p class="gathalast">Sabbasaṅkhārasamatho, sabbalokavinissaṭo.</p>
  8552. <p class="hangnum"><a name="para1203"></a><span class="paranum">1203</span>.</p>
  8553. <p class="gatha1"> Pārisuddhikarā dhātu, bhavanissaraṇaṃ padaṃ;</p>
  8554. <p class="gathalast">Uttamāriyasampatti, anomamamataṃ padaṃ.</p>
  8555. <p class="hangnum"><a name="para1204"></a><span class="paranum">1204</span>.</p>
  8556. <p class="gatha1"> Sabbathā bhaddamatulaṃ, nibbānamiti passato;</p>
  8557. <p class="gathalast"><span class="bld">Upasamānussatī</span>ti, bhāvanāyaṃ pavuccati.</p>
  8558. <p class="hangnum"><a name="para1205"></a><span class="paranum">1205</span>.</p>
  8559. <p class="gatha1"> Sattānussatimiccevaṃ, bhāvento pana paṇḍito;</p>
  8560. <p class="gathalast">Pāmojjabahulo hoti, pasanno buddhasāsane.</p>
  8561. <p class="hangnum"><a name="para1206"></a><span class="paranum">1206</span>.</p>
  8562. <p class="gatha1"> Paṭipassaddhadaratha-mupacārasamādhinā;</p>
  8563. <p class="gathalast">Samādhiyati cittañca, parisuddhamanāmayaṃ.</p>
  8564. <p class="hangnum"><a name="para1207"></a><span class="paranum">1207</span>.</p>
  8565. <p class="gatha1"> Bhāvanāmayametañca, katvā puññamanappakaṃ;</p>
  8566. <p class="gathalast">Vāsanāgatisampatti-bhogabhāgīti vuccati.</p>
  8567. <p class="hangnum"><a name="para1208"></a><span class="paranum">1208</span>.</p>
  8568. <p class="gatha1"> Upanissayasampanno, patvā nibbedhamuttamaṃ;</p>
  8569. <p class="gathalast">Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpeti anāsavo.</p>
  8570. <p class="hangnum"><a name="para1209"></a><span class="paranum">1209</span>.</p>
  8571. <p class="gatha1"> Lokappavatti <a name="M0.0103"></a><a name="V0.0110"></a> cintetvā, maraṇānussatiṃ pana;</p>
  8572. <p class="gathalast">Bhāveyya sakamaccantaṃ, cintento maraṇaṃ kathaṃ.</p>
  8573. <p class="hangnum"><a name="para1210"></a><span class="paranum">1210</span>.</p>
  8574. <p class="gatha1"> Animittamanaññātaṃ, maccānamidha jīvitaṃ;</p>
  8575. <p class="gathalast">Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.</p>
  8576. <p class="hangnum"><a name="para1211"></a><span class="paranum">1211</span>.</p>
  8577. <p class="gatha1"> Appodakamhi maccheva, bandhamāne rudammukhe;</p>
  8578. <p class="gathalast">Maccu gacchati ādāya, pekkhamāne mahājane.</p>
  8579. <p class="hangnum"><a name="para1212"></a><span class="paranum">1212</span>.</p>
  8580. <p class="gatha1"> Purakkhatvāva maraṇaṃ, jāyanti paṭisandhiyaṃ;</p>
  8581. <p class="gathalast">Jātā puna marissanti, evaṃdhammā hi pāṇino.</p>
  8582. <p class="hangnum"><a name="para1213"></a><span class="paranum">1213</span>.</p>
  8583. <p class="gatha1"> Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati mānavo;</p>
  8584. <p class="gathalast">Abbhuṭṭhitova so yāti, sa gacchaṃ na nivattati.</p>
  8585. <p class="hangnum"><a name="para1214"></a><span class="paranum">1214</span>.</p>
  8586. <p class="gatha1"> Sattā maranti gabbhepi, jāyamānā ca dārakā;</p>
  8587. <p class="gathalast">Kumārā yobbanappattā, balappattā mahattarā.</p>
  8588. <p class="hangnum"><a name="para1215"></a><span class="paranum">1215</span>.</p>
  8589. <p class="gatha1"> Athāvassaṃ maranteva, jiṇṇā daṇḍaparāyaṇā;</p>
  8590. <p class="gathalast">Sūrā puññabalatthāmā, nānābyādhinipīḷitā.</p>
  8591. <p class="hangnum"><a name="para1216"></a><span class="paranum">1216</span>.</p>
  8592. <p class="gatha1"> Ajja suveti maraṇaṃ, pariyesati pāṇino;</p>
  8593. <p class="gathalast">Senā yuddhapayātāva, sabbe maccubhayākulā.</p>
  8594. <p class="hangnum"><a name="para1217"></a><span class="paranum">1217</span>.</p>
  8595. <p class="gatha1"> Sattāratanalaṅkārā, caturiddhisamuggatā;</p>
  8596. <p class="gathalast">Cakkavattī mahātejā, rājamaṇḍalasobhino.</p>
  8597. <p class="hangnum"><a name="para1218"></a><span class="paranum">1218</span>.</p>
  8598. <p class="gatha1"> Kappuṭṭhānamahāvātā, pātitāva mahāsilā;</p>
  8599. <p class="gathalast">Patanti maccuvikkhittā, paro cetāna mānavā.</p>
  8600. <p class="hangnum"><a name="para1219"></a><span class="paranum">1219</span>.</p>
  8601. <p class="gatha1"> Yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavantā mahiddhikā;</p>
  8602. <p class="gathalast">Ānubhāvabalappattā, mahābhogasukhedhino.</p>
  8603. <p class="hangnum"><a name="para1220"></a><span class="paranum">1220</span>.</p>
  8604. <p class="gatha1"> Tepi maccusamuddhattā, bhavanti bhayasaṃkulā;</p>
  8605. <p class="gathalast">Verambhakkhittapakkhīva, mādisesu kathāva kā.</p>
  8606. <p class="hangnum"><a name="para1221"></a><span class="paranum">1221</span>.</p>
  8607. <p class="gatha1"> Accantarāyabahulo<a name="V0.0111"></a>, maraṇāhitasambhavo;</p>
  8608. <p class="gathalast">Niccaṃ cakkasamāruḷho, lokoyaṃ parivattati.</p>
  8609. <p class="hangnum"><a name="para1222"></a><span class="paranum">1222</span>.</p>
  8610. <p class="gatha1"> Etthantare <a name="M0.0104"></a> maraṇassa, vemajjhe mama vattato;</p>
  8611. <p class="gathalast">Assāsepi avissaṭṭhe, jīvikā ce kathāva kā.</p>
  8612. <p class="hangnum"><a name="para1223"></a><span class="paranum">1223</span>.</p>
  8613. <p class="gatha1"> Accheraṃ vata lokasmiṃ, khaṇamattampi jīvitaṃ;</p>
  8614. <p class="gathalast">Nissitopaddavaṭṭhāne, mahābyasanapīḷite.</p>
  8615. <p class="hangnum"><a name="para1224"></a><span class="paranum">1224</span>.</p>
  8616. <p class="gatha1"> Addhuvaṃ jīvitaṃ nicca-maccantaṃ maraṇaṃ mama;</p>
  8617. <p class="gathalast">Sabhāvo maraṇanteva, viseso pana jīvitaṃ.</p>
  8618. <p class="hangnum"><a name="para1225"></a><span class="paranum">1225</span>.</p>
  8619. <p class="gatha1"> Atthamārabbha gacchanto, ādiccova nabhantare;</p>
  8620. <p class="gathalast">Maraṇāyābhidhāvanto, vihāyāmi suve suve.</p>
  8621. <p class="hangnum"><a name="para1226"></a><span class="paranum">1226</span>.</p>
  8622. <p class="gatha1"> Vajjhappatto mahācoro,</p>
  8623. <p class="gatha2">Niyyātāghātanaṃ yathā;</p>
  8624. <p class="gatha3">Maraṇāya payātohaṃ,</p>
  8625. <p class="gathalast">Tathevamanivattiyo.</p>
  8626. <p class="hangnum"><a name="para1227"></a><span class="paranum">1227</span>.</p>
  8627. <p class="gatha1"> Ambujova vaṅkaghasto, tāṇaleṇavivajjito;</p>
  8628. <p class="gathalast">Niccaṃ maccuvasaṃ yanto, vissaṭṭho kimahaṃ care.</p>
  8629. <p class="hangnum"><a name="para1228"></a><span class="paranum">1228</span>.</p>
  8630. <p class="gatha1"> Ko me hāso kimānando,</p>
  8631. <p class="gatha2">Kimahaṃ mohapāruto;</p>
  8632. <p class="gatha3">Madappamādavikkhitto,</p>
  8633. <p class="gathalast">Vicarāmi niraṅkuso?</p>
  8634. <p class="hangnum"><a name="para1229"></a><span class="paranum">1229</span>.</p>
  8635. <p class="gatha1"> Handāhamārabhissāmi, sammāsambuddhasāsane;</p>
  8636. <p class="gathalast">Ātāpī pahitatto ca, hirottappasamāhito.</p>
  8637. <p class="hangnum"><a name="para1230"></a><span class="paranum">1230</span>.</p>
  8638. <p class="gatha1"> Paṭipattiparo hutvā, pāpadhammaniraṅkato;</p>
  8639. <p class="gathalast">Nibbāpayāmi accantaṃ, sabbadukkhahutāvahaṃ.</p>
  8640. <p class="hangnum"><a name="para1231"></a><span class="paranum">1231</span>.</p>
  8641. <p class="gatha1"> Itthaṃ <a name="V0.0112"></a> panattano yogī, maraṇaṃ paṭicintayaṃ;</p>
  8642. <p class="gathalast"><span class="bld">Maraṇānussatiṃ</span> nāma, bhāvetīti pavuccati.</p>
  8643. <p class="hangnum"><a name="para1232"></a><span class="paranum">1232</span>.</p>
  8644. <p class="gatha1"> Tadetaṃ <a name="M0.0105"></a> pana bhāvetvā, upacārasamāhito;</p>
  8645. <p class="gathalast">Nibbedabahulo hoti, appamādadhurandharo.</p>
  8646. <p class="hangnum"><a name="para1233"></a><span class="paranum">1233</span>.</p>
  8647. <p class="gatha1"> Micchādhammaṃ virājetvā, nandirāganirālayo;</p>
  8648. <p class="gathalast">Sabbāsavaparikkhīṇo, pappoti amataṃ padaṃ.</p>
  8649. <p class="hangnum"><a name="para1234"></a><span class="paranum">1234</span>.</p>
  8650. <p class="gatha1"> Gahetvā pana medhāvī, dvattiṃsākārabhāvanaṃ;</p>
  8651. <p class="gathalast">Kareyya tāva pacchā ve, anupubbamabhiṇhaso.</p>
  8652. <p class="hangnum"><a name="para1235"></a><span class="paranum">1235</span>.</p>
  8653. <p class="gatha1"> Kesā lomā nakhā dantā, taco maṃsaṃ nahāru ca;</p>
  8654. <p class="gathalast">Aṭṭhi ca miñja vakkaṃ ca, hadayaṃ yakanaṃ tathā.</p>
  8655. <p class="hangnum"><a name="para1236"></a><span class="paranum">1236</span>.</p>
  8656. <p class="gatha1"> Kilomaṃ pihaka papphāsaṃ, antaṃ guṇamudariyaṃ;</p>
  8657. <p class="gathalast">Matthaluṅgaṃ karīsañca, pittaṃ semhamathāparaṃ.</p>
  8658. <p class="hangnum"><a name="para1237"></a><span class="paranum">1237</span>.</p>
  8659. <p class="gatha1"> Pubbo ca lohitaṃ sedo,</p>
  8660. <p class="gatha2">Medo assu vasātha vā;</p>
  8661. <p class="gatha3">Kheḷo siṅghāṇikā ceva,</p>
  8662. <p class="gathalast">Lasikā muttamiccapi.</p>
  8663. <p class="hangnum"><a name="para1238"></a><span class="paranum">1238</span>.</p>
  8664. <p class="gatha1"> Ghanabandhasubhākāra-vipallāsānusārinaṃ;</p>
  8665. <p class="gathalast">Yathābhūtāvabodhāya, vibhattāva mahesinā.</p>
  8666. <p class="hangnum"><a name="para1239"></a><span class="paranum">1239</span>.</p>
  8667. <p class="gatha1"> Kāye bāttiṃsa koṭṭhāsā,</p>
  8668. <p class="gatha2">Kuṇapāva samussitā;</p>
  8669. <p class="gatha3">Sāragayhūpagāpetā,</p>
  8670. <p class="gathalast">Dhikkatā dhīrahīḷitā.</p>
  8671. <p class="hangnum"><a name="para1240"></a><span class="paranum">1240</span>.</p>
  8672. <p class="gatha1"> Asubhāva paṭikkūlā, jegucchā sucivajjitā;</p>
  8673. <p class="gathalast">Ninditā cakkhumantehi, andhabālopalāḷitā.</p>
  8674. <p class="hangnum"><a name="para1241"></a><span class="paranum">1241</span>.</p>
  8675. <p class="gatha1"> Vicittachavisañchannā<a name="V0.0113"></a>, tacabhattasamohitā;</p>
  8676. <p class="gathalast">Parissavaparikliṭṭhā, kuthitā pūtigandhitā.</p>
  8677. <p class="hangnum"><a name="para1242"></a><span class="paranum">1242</span>.</p>
  8678. <p class="gatha1"> Dhoviyantāpi <a name="M0.0106"></a> satataṃ, ajahantā malassavaṃ;</p>
  8679. <p class="gathalast">Sugandhānuvilittāpi, duggandhapariṇāmino.</p>
  8680. <p class="hangnum"><a name="para1243"></a><span class="paranum">1243</span>.</p>
  8681. <p class="gatha1"> Ahaṃkāramamattena, vissaṭṭhasukhasaṅgahā;</p>
  8682. <p class="gathalast">Saṅghāṭaghanasambaddhā, sammohenti mahājanaṃ.</p>
  8683. <p class="hangnum"><a name="para1244"></a><span class="paranum">1244</span>.</p>
  8684. <p class="gatha1"> Chandarāgasamūpetā, yattha muḷhā puthujjanā;</p>
  8685. <p class="gathalast">Sevanti visamaṃ ghoraṃ, caturāpāyabhāgino.</p>
  8686. <p class="hangnum"><a name="para1245"></a><span class="paranum">1245</span>.</p>
  8687. <p class="gatha1"> Tattha cittaṃ virājetuṃ, paṭipanno yathākkamaṃ;</p>
  8688. <p class="gathalast">Cetovibhāvanatthāya, koṭṭhāsesu vicakkhaṇo.</p>
  8689. <p class="hangnum"><a name="para1246"></a><span class="paranum">1246</span>.</p>
  8690. <p class="gatha1"> Vacasā manasā ceva, yathāvuttānusārato;</p>
  8691. <p class="gathalast">Anulomapaṭilomaṃ, sajjhāyitvā tato paraṃ.</p>
  8692. <p class="hangnum"><a name="para1247"></a><span class="paranum">1247</span>.</p>
  8693. <p class="gatha1"> Vaṇṇasaṇṭhānadisato, vavatthapeyya paṇḍito;</p>
  8694. <p class="gathalast">Tatokāsaparicchedā, paccekaṃ tu yathākkamaṃ.</p>
  8695. <p class="hangnum"><a name="para1248"></a><span class="paranum">1248</span>.</p>
  8696. <p class="gatha1"> Vaṇṇasaṇṭhānagandhā ca,</p>
  8697. <p class="gatha2">Āsayokāsato tato;</p>
  8698. <p class="gatha3">Vibhāveyyāsubhākāra-</p>
  8699. <p class="gathalast">Mekekasmiṃ tu pañcadhā.</p>
  8700. <p class="hangnum"><a name="para1249"></a><span class="paranum">1249</span>.</p>
  8701. <p class="gatha1"> Dasadhābhogamiccevaṃ, katvā bhāvayato pana;</p>
  8702. <p class="gathalast">Santibhūtā pakāsenti, rathacakkārasādisā.</p>
  8703. <p class="hangnum"><a name="para1250"></a><span class="paranum">1250</span>.</p>
  8704. <p class="gatha1"> Hitvā appaguṇe tattha, gaṇhaṃ suppaguṇaṃ budho;</p>
  8705. <p class="gathalast">Appanaṃ paṭibhāgañca, pappotekekavatthusu.</p>
  8706. <p class="hangnum"><a name="para1251"></a><span class="paranum">1251</span>.</p>
  8707. <p class="gatha1"> Asubhākāramārabbha, bhāvanā ce pavattati;</p>
  8708. <p class="gathalast">Kammaṭṭhānaṃ paṭikkūlaṃ, paṭhamajjhānikaṃ siyā.</p>
  8709. <p class="hangnum"><a name="para1252"></a><span class="paranum">1252</span>.</p>
  8710. <p class="gatha1"> Nīlādivaṇṇamārabbha, paṭibhāgo yadā tadā;</p>
  8711. <p class="gathalast">Nīlādikasiṇaṃ hutvā, pañcakajjhānikaṃ bhave.</p>
  8712. <p class="hangnum"><a name="para1253"></a><span class="paranum">1253</span>.</p>
  8713. <p class="gatha1"> Lakkhaṇākāramārabbha<a name="V0.0114"></a>, cintanā ce pavattati;</p>
  8714. <p class="gathalast">Vipassanākammaṭṭhāna-miti bhāsanti paṇḍitā.</p>
  8715. <p class="hangnum"><a name="para1254"></a><span class="paranum">1254</span>.</p>
  8716. <p class="gatha1"> Tidhā <a name="M0.0107"></a> pabhedamiccevaṃ, bhāvento puna buddhimā;</p>
  8717. <p class="gathalast"><span class="bld">Kāyagatāsatiṃ</span> nāma, bhāvetīti pavuccati.</p>
  8718. <p class="hangnum"><a name="para1255"></a><span class="paranum">1255</span>.</p>
  8719. <p class="gatha1"> Soyamajjhattaṃ nibbinno, bahiddhā ca nirālayo;</p>
  8720. <p class="gathalast">Ubbegabahulo yogī, pamādamativattati.</p>
  8721. <p class="hangnum"><a name="para1256"></a><span class="paranum">1256</span>.</p>
  8722. <p class="gatha1"> Kāmabandhavinimutto, pāpā medhāvi nissaṭo;</p>
  8723. <p class="gathalast">Sacchikatvāna sāmaññaṃ, amataṃ paribhuñjati.</p>
  8724. <p class="hangnum"><a name="para1257"></a><span class="paranum">1257</span>.</p>
  8725. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ānāpānassatiṃ</span> nāma, sammāsambuddhavaṇṇitaṃ;</p>
  8726. <p class="gathalast">Kammaṭṭhānādhirājānaṃ, bhāvento pana paṇḍito.</p>
  8727. <p class="hangnum"><a name="para1258"></a><span class="paranum">1258</span>.</p>
  8728. <p class="gatha1"> Appanañcopacārañca, samathañca vipassanaṃ;</p>
  8729. <p class="gathalast">Lokuttaraṃ lokiyañca, sukhenevādhigacchati.</p>
  8730. <p class="hangnum"><a name="para1259"></a><span class="paranum">1259</span>.</p>
  8731. <p class="gatha1"> Sukhumā nipuṇā tikkhā, paripakkā bale ṭhitā;</p>
  8732. <p class="gathalast">Bodhipakkhiyadhammā ca, vodāyanti visesato.</p>
  8733. <p class="hangnum"><a name="para1260"></a><span class="paranum">1260</span>.</p>
  8734. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhāne tathā hettha, gaṇanā anubandhanā;</p>
  8735. <p class="gathalast">Phusanā ṭhapanā ceva, sallakkhaṇavivaṭṭanā.</p>
  8736. <p class="hangnum"><a name="para1261"></a><span class="paranum">1261</span>.</p>
  8737. <p class="gatha1"> Pārisuddhi tato pacchā, tesañca paṭipassanā;</p>
  8738. <p class="gathalast">Iccevamaṭṭhadhā bhedā, mātikāyaṃ pakāsitā.</p>
  8739. <p class="hangnum"><a name="para1262"></a><span class="paranum">1262</span>.</p>
  8740. <p class="gatha1"> Vibhattā satipaṭṭhāna-vasā soḷasadhā tato;</p>
  8741. <p class="gathalast">Ānāpānappabhedena, bhinnā dvattiṃsadhā puna.</p>
  8742. <p class="hangnum"><a name="para1263"></a><span class="paranum">1263</span>.</p>
  8743. <p class="gatha1"> Tameva pariyādāya, samathañca vipassanaṃ;</p>
  8744. <p class="gathalast">Mahattavepullagataṃ, bhāveyya satimā kathaṃ.</p>
  8745. <p class="hangnum"><a name="para1264"></a><span class="paranum">1264</span>.</p>
  8746. <p class="gatha1"> Ānāpānaṃ pariggayha, pavivitto rahogato;</p>
  8747. <p class="gathalast">Gaṇeyya paṭhamaṃ tāva, nisinno sukhamāsane.</p>
  8748. <p class="hangnum"><a name="para1265"></a><span class="paranum">1265</span>.</p>
  8749. <p class="gatha1"> Pañcannaṃ <a name="V0.0115"></a> na ṭhapetabbaṃ, heṭṭhā na dasatopari;</p>
  8750. <p class="gathalast">Netabbamanupubbena, gaṇetabbamakhaṇḍitaṃ.</p>
  8751. <p class="hangnum"><a name="para1266"></a><span class="paranum">1266</span>.</p>
  8752. <p class="gatha1"> Anto <a name="M0.0108"></a> bahi ca vikkhepa-makatvāna punappunaṃ;</p>
  8753. <p class="gathalast">Phuṭṭhaṭṭhānamhi satimā, anubandheyya mānasaṃ.</p>
  8754. <p class="hangnum"><a name="para1267"></a><span class="paranum">1267</span>.</p>
  8755. <p class="gatha1"> Nāsikaggottaroṭṭhe ca, katvābhogaṃ tatoparaṃ;</p>
  8756. <p class="gathalast">Satatassāsasamphassaṃ, āvajjantassa yogino.</p>
  8757. <p class="hangnum"><a name="para1268"></a><span class="paranum">1268</span>.</p>
  8758. <p class="gatha1"> Puthulaṃ vātha dīghaṃ vā, maṇḍalaṃ vātha vitthataṃ;</p>
  8759. <p class="gathalast">Tārakādisamākāraṃ, nimittaṃ tattha jāyati.</p>
  8760. <p class="hangnum"><a name="para1269"></a><span class="paranum">1269</span>.</p>
  8761. <p class="gatha1"> Cittaṃ samāhitaṃ hoti, upacārasamādhinā;</p>
  8762. <p class="gathalast">Upaklesā pahiyyanti, paṭibhāge samuṭṭhite.</p>
  8763. <p class="hangnum"><a name="para1270"></a><span class="paranum">1270</span>.</p>
  8764. <p class="gatha1"> Nimitte ṭhapayaṃ cittaṃ, tato pāpeti appanaṃ;</p>
  8765. <p class="gathalast">Pañcajjhānavasenāyaṃ, samathe bhāvanānayo.</p>
  8766. <p class="hangnum"><a name="para1271"></a><span class="paranum">1271</span>.</p>
  8767. <p class="gatha1"> Ārabhitvābhinivesa-mānāpāne punāparo;</p>
  8768. <p class="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, tato tadanusārato.</p>
  8769. <p class="hangnum"><a name="para1272"></a><span class="paranum">1272</span>.</p>
  8770. <p class="gatha1"> Bhūmidhamme yathābhūtaṃ, vipassitvā visārado;</p>
  8771. <p class="gathalast">Appetānuttarajjhāna-mayaṃ suddhivipassanā.</p>
  8772. <p class="hangnum"><a name="para1273"></a><span class="paranum">1273</span>.</p>
  8773. <p class="gatha1"> Ānāpānasamāpattiṃ, katvā pādakamuttaraṃ;</p>
  8774. <p class="gathalast">Bhāventassa vasenāhu, nayaṃ soḷasadhā kathaṃ.</p>
  8775. <p class="hangnum"><a name="para1274"></a><span class="paranum">1274</span>.</p>
  8776. <p class="gatha1"> Dīghamassāsapassāsā, rassaṃ vātha tathā dvayaṃ;</p>
  8777. <p class="gathalast">Satimā matisampanno, paṭhamaṃ parigaṇhati.</p>
  8778. <p class="hangnum"><a name="para1275"></a><span class="paranum">1275</span>.</p>
  8779. <p class="gatha1"> Ādimajjhāvasānaṃ tu, karonto viditaṃ tathā;</p>
  8780. <p class="gathalast">Samāhito sabbakāya-paṭisaṃvedi sikkhati.</p>
  8781. <p class="hangnum"><a name="para1276"></a><span class="paranum">1276</span>.</p>
  8782. <p class="gatha1"> Tato te eva saṅkhāre, passambhentoparūpari;</p>
  8783. <p class="gathalast">Vutto passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ sikkhatīti ca.</p>
  8784. <p class="hangnum"><a name="para1277"></a><span class="paranum">1277</span>.</p>
  8785. <p class="gatha1"> Ānāpānasaticcevaṃ<a name="V0.0116"></a>, kāyasaṅkhāranissitā;</p>
  8786. <p class="gathalast">Kāyānupassanā nāma, catudhāpi ca bhāsitā.</p>
  8787. <p class="hangnum"><a name="para1278"></a><span class="paranum">1278</span>.</p>
  8788. <p class="gatha1"> Sampayuttena <a name="M0.0109"></a> ñāṇena, pītimālambaṇena ca;</p>
  8789. <p class="gathalast">Vipassanāya samathe, kubbanto pākaṭaṃ sukhaṃ.</p>
  8790. <p class="hangnum"><a name="para1279"></a><span class="paranum">1279</span>.</p>
  8791. <p class="gatha1"> Vedanāsaññāsaṅkhāte, cittasaṅkhārake tathā;</p>
  8792. <p class="gathalast">Pītādipaṭisaṃvedī, sikkhatīti pavuccati.</p>
  8793. <p class="hangnum"><a name="para1280"></a><span class="paranum">1280</span>.</p>
  8794. <p class="gatha1"> Thūle te eva saṅkhāre, sametuṃ paribhāvayaṃ;</p>
  8795. <p class="gathalast">Vutto ‘‘passambhayaṃ cittaṃ, saṅkhāraṃ sikkhatī’’ti ca.</p>
  8796. <p class="hangnum"><a name="para1281"></a><span class="paranum">1281</span>.</p>
  8797. <p class="gatha1"> Tassā taṃtaṃmukhenettha, sampajjanavisesato;</p>
  8798. <p class="gathalast">Vedanānupassanāya, catudhā samudīritā.</p>
  8799. <p class="hangnum"><a name="para1282"></a><span class="paranum">1282</span>.</p>
  8800. <p class="gatha1"> Appento paccavekkhanto, bujjhanto ca pakāsitaṃ;</p>
  8801. <p class="gathalast">Karonto mānasaṃ citta-paṭisaṃvedi sikkhati.</p>
  8802. <p class="hangnum"><a name="para1283"></a><span class="paranum">1283</span>.</p>
  8803. <p class="gatha1"> Tamevābhippamodento, sappītikasamādhinā;</p>
  8804. <p class="gathalast">‘‘Abhippamodayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pavuccati.</p>
  8805. <p class="hangnum"><a name="para1284"></a><span class="paranum">1284</span>.</p>
  8806. <p class="gatha1"> Appanāyopacārena, tamevātha samādahaṃ;</p>
  8807. <p class="gathalast">Yogī ‘‘samādahaṃ cittaṃ, sikkhatī’’ti pakāsito.</p>
  8808. <p class="hangnum"><a name="para1285"></a><span class="paranum">1285</span>.</p>
  8809. <p class="gatha1"> Paccanīkehi vikkhambha-samucchedehi mocayaṃ;</p>
  8810. <p class="gathalast">Tathā ‘‘vimocayaṃ cittaṃ, sikkhatī’’tipi bhāsito.</p>
  8811. <p class="hangnum"><a name="para1286"></a><span class="paranum">1286</span>.</p>
  8812. <p class="gatha1"> Ānāpānaṃ pabhedāya, kammaṭṭhānaṃ yathārahaṃ;</p>
  8813. <p class="gathalast">Cittānupassanā nāma, pavattāyaṃ catubbidhā.</p>
  8814. <p class="hangnum"><a name="para1287"></a><span class="paranum">1287</span>.</p>
  8815. <p class="gatha1"> Vipassanāyaniccānu-gatattā hi visesato;</p>
  8816. <p class="gathalast">Vipassanto aniccānu-passī sikkhati paṇḍito.</p>
  8817. <p class="hangnum"><a name="para1288"></a><span class="paranum">1288</span>.</p>
  8818. <p class="gatha1"> Tato virāgānupassī, nibbinditvā virājayaṃ;</p>
  8819. <p class="gathalast">Tathā nirodhānupassī, bhūmidhamme nirodhayaṃ.</p>
  8820. <p class="hangnum"><a name="para1289"></a><span class="paranum">1289</span>.</p>
  8821. <p class="gatha1"> Pakkhandanapariccāgapaṭinissaggato <a name="V0.0117"></a> pana;</p>
  8822. <p class="gathalast">Paṭinissaggānupassī, sikkhatīti pavuccati.</p>
  8823. <p class="hangnum"><a name="para1290"></a><span class="paranum">1290</span>.</p>
  8824. <p class="gatha1"> Ānāpānamukheneva<a name="M0.0110"></a>, bhūmidhammavipassanā;</p>
  8825. <p class="gathalast">Dhammānupassanā nāma, bhāsitevaṃ catubbidhā.</p>
  8826. <p class="hangnum"><a name="para1291"></a><span class="paranum">1291</span>.</p>
  8827. <p class="gatha1"> Iti soḷasadhākāraṃ, sikkhattayapatiṭṭhitaṃ;</p>
  8828. <p class="gathalast">Catubbidhampi pūreti, satipaṭṭhānabhāvanaṃ.</p>
  8829. <p class="hangnum"><a name="para1292"></a><span class="paranum">1292</span>.</p>
  8830. <p class="gatha1"> Pariggayha satiñceva-mussāhanto vipassanaṃ;</p>
  8831. <p class="gathalast">Dvattiṃsākārabhedehi, satokārīti vuccati.</p>
  8832. <p class="hangnum"><a name="para1293"></a><span class="paranum">1293</span>.</p>
  8833. <p class="gatha1"> Itthañca gaṇanādīhi, bhāvetvā samathaṃ tato;</p>
  8834. <p class="gathalast">Vipassanādhivacanaṃ, katvā sallakkhaṇaṃ puna.</p>
  8835. <p class="hangnum"><a name="para1294"></a><span class="paranum">1294</span>.</p>
  8836. <p class="gatha1"> Patvā vivaṭṭanāmaggaṃ, pārisuddhiphale ṭhito;</p>
  8837. <p class="gathalast">Paccavekkhaṇasaṅkhātaṃ, pappoti satipassanaṃ.</p>
  8838. <p class="hangnum"><a name="para1295"></a><span class="paranum">1295</span>.</p>
  8839. <p class="gatha1"> Ānāpānasaticcevamasesaṃ paripūritā;</p>
  8840. <p class="gathalast">Sākāraṃ sappabhedañca, bhāvitāti pavuccati.</p>
  8841. <p class="hangnum"><a name="para1296"></a><span class="paranum">1296</span>.</p>
  8842. <p class="gatha1"> Ānāpānasamādhimetamatulaṃ buddhāpadānuttamaṃ,</p>
  8843. <p class="gatha2">Pāpaklesarajoharaṃ sukhamukhaṃ dukkhagginibbāpanaṃ;</p>
  8844. <p class="gatha3">Bhāvetvā satisampajaññavipulā vikkhepaviddhaṃsakā,</p>
  8845. <p class="gathalast">Pappontuttaramuttamāmatapadaṃ bodhittayabyāpakaṃ.</p>
  8846. <p class="hangnum"><a name="para1297"></a><span class="paranum">1297</span>.</p>
  8847. <p class="gatha1"> Buddhaṃ dhammañca saṅghaṃ puthunanamahitaṃ suddhasīlaṃ sudānaṃ,</p>
  8848. <p class="gatha2">Dhammaṭṭhā devatāyopasamatha maraṇaṃ kāyamānañcapānaṃ;</p>
  8849. <p class="gatha3">Paññattārabbhayāyaṃ satisamavahitā bodhimaggodayāya,</p>
  8850. <p class="gathalast">Sāyaṃ saddhammanettī sahitasivaguṇā sevitabbādarena.</p>
  8851. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede dasānussativibhāgo nāma</p>
  8852. <p class="centered">Navamo paricchedo.</p>
  8853. <p class="chapter">10. Dasamo paricchedo</p>
  8854. <p class="subhead">Sesakammaṭṭhānavibhāgo</p>
  8855. <p class="hangnum"><a name="para1298"></a><span class="paranum">1298</span>.</p>
  8856. <p class="gatha1"> Byāpādādīnavaṃ <a name="M0.0111"></a><a name="V0.0118"></a> disvā, khemabhāvañca khantiyaṃ;</p>
  8857. <p class="gathalast">Appamaññā tu bhāvento, vineyya paṭighaṃ kathaṃ.</p>
  8858. <p class="hangnum"><a name="para1299"></a><span class="paranum">1299</span>.</p>
  8859. <p class="gatha1"> Cetosantāpano kodho,</p>
  8860. <p class="gatha2">Sampasādavikopano;</p>
  8861. <p class="gatha3">Virūpabībhacchakaro,</p>
  8862. <p class="gathalast">Mukhavaṇṇappadhaṃsano.</p>
  8863. <p class="hangnum"><a name="para1300"></a><span class="paranum">1300</span>.</p>
  8864. <p class="gatha1"> Sīlakālussiyuppādo, cittavikkhepasambhavo;</p>
  8865. <p class="gathalast">Paññāpajjotaviddhaṃsī, paṭipattivibandhako.</p>
  8866. <p class="hangnum"><a name="para1301"></a><span class="paranum">1301</span>.</p>
  8867. <p class="gatha1"> Apāyekāyano maggo, pāpakaṇṭakabandhako;</p>
  8868. <p class="gathalast">Dhammamaggasamucchedī, maggadvārapidhānako.</p>
  8869. <p class="hangnum"><a name="para1302"></a><span class="paranum">1302</span>.</p>
  8870. <p class="gatha1"> Yasovaṇṇavisaṅkhāro, guṇamūlappabhañjako;</p>
  8871. <p class="gathalast">Dukkhadhammasamodhāno, byasanopaddavākaro.</p>
  8872. <p class="hangnum"><a name="para1303"></a><span class="paranum">1303</span>.</p>
  8873. <p class="gatha1"> Dunnimittamidaṃ jātaṃ, sabbasampattidhaṃsanaṃ;</p>
  8874. <p class="gathalast">Dhūmaketusamuppādo, sabbalokavināsako.</p>
  8875. <p class="hangnum"><a name="para1304"></a><span class="paranum">1304</span>.</p>
  8876. <p class="gatha1"> Sabbakalyāṇadhammānaṃ, avamaṅgalamuṭṭhitaṃ;</p>
  8877. <p class="gathalast">Hitārambhasamugghātī, antarāyasamāgamo.</p>
  8878. <p class="hangnum"><a name="para1305"></a><span class="paranum">1305</span>.</p>
  8879. <p class="gatha1"> Sabbākārapaṭikkūlaṃ, sabbaviddesakāraṇaṃ;</p>
  8880. <p class="gathalast">Vipattimukhamuppannaṃ, amittajanapatthitaṃ.</p>
  8881. <p class="hangnum"><a name="para1306"></a><span class="paranum">1306</span>.</p>
  8882. <p class="gatha1"> Sapattakaraṇaṃ <a name="V0.0119"></a> ghoraṃ, sabbānatthavidhāyakaṃ;</p>
  8883. <p class="gathalast">Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.</p>
  8884. <p class="hangnum"><a name="para1307"></a><span class="paranum">1307</span>.</p>
  8885. <p class="gatha1"> Khuradhāraṃ lihantāva, gilantāva hutāsanaṃ;</p>
  8886. <p class="gathalast">Tittalābuṃva khādantā, gaṇhantādittamāyudhaṃ.</p>
  8887. <p class="hangnum"><a name="para1308"></a><span class="paranum">1308</span>.</p>
  8888. <p class="gatha1"> Byāpādamattasambhava-mattaghaññāya <a name="M0.0112"></a> kevalaṃ;</p>
  8889. <p class="gathalast">Upalāḷenti dummedhā, ghoramāsīvisaṃ yathā.</p>
  8890. <p class="hangnum"><a name="para1309"></a><span class="paranum">1309</span>.</p>
  8891. <p class="gatha1"> Dosatejena rukkhova, susirāruḷhapāvako;</p>
  8892. <p class="gathalast">Antonudayhamānāpi, vipphandanti vighātino.</p>
  8893. <p class="hangnum"><a name="para1310"></a><span class="paranum">1310</span>.</p>
  8894. <p class="gatha1"> Nāvabujjhanti dummedhā, cetosaṅkappavāyunā;</p>
  8895. <p class="gathalast">Ukkāmukhāmivāditta-mujjalantā punappunaṃ.</p>
  8896. <p class="hangnum"><a name="para1311"></a><span class="paranum">1311</span>.</p>
  8897. <p class="gatha1"> Bhayamaggasamāruḷhā, khemamaggavirodhino;</p>
  8898. <p class="gathalast">Byāpannā kibbisākiṇṇā, atthadvayavirodhino.</p>
  8899. <p class="hangnum"><a name="para1312"></a><span class="paranum">1312</span>.</p>
  8900. <p class="gatha1"> Anāthā sallakāviddhā, visaṭṭā anusocino;</p>
  8901. <p class="gathalast">Andhā viya migāraññe, bhamanti hatacakkhukā.</p>
  8902. <p class="hangnum"><a name="para1313"></a><span class="paranum">1313</span>.</p>
  8903. <p class="gatha1"> Asaṃvihitakammantā, bālā kodhavasānugā;</p>
  8904. <p class="gathalast">Khippaṃ lakkhiṃ pariccattā, yasobhogehi dhaṃsare.</p>
  8905. <p class="hangnum"><a name="para1314"></a><span class="paranum">1314</span>.</p>
  8906. <p class="gatha1"> Duppaṭippāditārambhā, kodhasaṅkhobhamohitā;</p>
  8907. <p class="gathalast">Dhammāmatarasassādaṃ, na vindanti aviddasu.</p>
  8908. <p class="hangnum"><a name="para1315"></a><span class="paranum">1315</span>.</p>
  8909. <p class="gatha1"> Bahvādīnavamicceva-manto byādhimivuṭṭhitaṃ;</p>
  8910. <p class="gathalast">Jātānalamivucchaṅge, ajjhupekkhanti dujjanā.</p>
  8911. <p class="hangnum"><a name="para1316"></a><span class="paranum">1316</span>.</p>
  8912. <p class="gatha1"> Codayamānā dukkhehi, klesāciṇṇamalīmahā;</p>
  8913. <p class="gathalast">Pāpakammehi pūrentā, senti maccupathe ciraṃ.</p>
  8914. <p class="hangnum"><a name="para1317"></a><span class="paranum">1317</span>.</p>
  8915. <p class="gatha1"> Tamevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭighaṃ pana yoniso;</p>
  8916. <p class="gathalast">Vāḷamigaṃva dhāvantaṃ, āvisantaṃva rakkhasaṃ.</p>
  8917. <p class="hangnum"><a name="para1318"></a><span class="paranum">1318</span>.</p>
  8918. <p class="gatha1"> Pāvakaṃva <a name="V0.0120"></a> paribyuḷhaṃ, bhāyamānassa yogino;</p>
  8919. <p class="gathalast">Sotthibhāvāya khemanta-mupaññattaṃ mahesinā.</p>
  8920. <p class="hangnum"><a name="para1319"></a><span class="paranum">1319</span>.</p>
  8921. <p class="gatha1"> Mātā kalyāṇadhammānaṃ, khamā nāma mahiddhikā;</p>
  8922. <p class="gathalast">Samappavatti sattesu, sabbasampattisādhikā.</p>
  8923. <p class="hangnum"><a name="para1320"></a><span class="paranum">1320</span>.</p>
  8924. <p class="gatha1"> Kodhānalajalāseko<a name="M0.0113"></a>,</p>
  8925. <p class="gatha2">Sokopāyāsanāsanaṃ;</p>
  8926. <p class="gatha3">Āghātasallaniddhārī,</p>
  8927. <p class="gathalast">Upanāhavimocanaṃ.</p>
  8928. <p class="hangnum"><a name="para1321"></a><span class="paranum">1321</span>.</p>
  8929. <p class="gatha1"> Vaṇṇakittisamuṭṭhānaṃ, guṇamūlābhisevanaṃ;</p>
  8930. <p class="gathalast">Apārutamukhaṃveta-matthadvayasamiddhiyā.</p>
  8931. <p class="hangnum"><a name="para1322"></a><span class="paranum">1322</span>.</p>
  8932. <p class="gatha1"> Vighātapariyādāna-māsavānamasesato;</p>
  8933. <p class="gathalast">Paṭipassambhanaṃ ceto-pītikaraṇacandanaṃ.</p>
  8934. <p class="hangnum"><a name="para1323"></a><span class="paranum">1323</span>.</p>
  8935. <p class="gatha1"> Sabbadukkhasamugghāti, sukhupaṭṭhānamuttamaṃ;</p>
  8936. <p class="gathalast">Byasanodayavicchedo, bhayabheravaniggamo.</p>
  8937. <p class="hangnum"><a name="para1324"></a><span class="paranum">1324</span>.</p>
  8938. <p class="gatha1"> Cetopasādasandhāno, pāsādikaphalāvaho;</p>
  8939. <p class="gathalast">Pavaro bodhisambhāro, narānaranisevito.</p>
  8940. <p class="hangnum"><a name="para1325"></a><span class="paranum">1325</span>.</p>
  8941. <p class="gatha1"> Pāpakantāranitthāro, caturāpāyarodhako;</p>
  8942. <p class="gathalast">Dvārāvāpuraṇañcetaṃ, devalokūpapattiyā.</p>
  8943. <p class="hangnum"><a name="para1326"></a><span class="paranum">1326</span>.</p>
  8944. <p class="gatha1"> Paññāsīlasamādhānaṃ, paṭipattivisodhano;</p>
  8945. <p class="gathalast">Piyaṅkaro sommabhāvo, dullabho bahupatthito.</p>
  8946. <p class="hangnum"><a name="para1327"></a><span class="paranum">1327</span>.</p>
  8947. <p class="gatha1"> Klesasaṅkhobhavikkhepa-vipphandapaṭibandhanaṃ;</p>
  8948. <p class="gathalast">Titikkhāguṇamakkhāta-mārakkhavidhimattano.</p>
  8949. <p class="hangnum"><a name="para1328"></a><span class="paranum">1328</span>.</p>
  8950. <p class="gatha1"> Vihiṃsāratisārambha-paṭirodhavimocanaṃ;</p>
  8951. <p class="gathalast">Verikibbisaviddhaṃsī, lokānuggahakāraṇaṃ.</p>
  8952. <p class="hangnum"><a name="para1329"></a><span class="paranum">1329</span>.</p>
  8953. <p class="gatha1"> Dhammapajjotakaraṇaṃ<a name="V0.0121"></a>, saṃyogamalasodhanaṃ;</p>
  8954. <p class="gathalast">Sammohatimiruddhāri, sampattipaṭipādanaṃ.</p>
  8955. <p class="hangnum"><a name="para1330"></a><span class="paranum">1330</span>.</p>
  8956. <p class="gatha1"> Iccattatthaṃ paratthañca, sampādetvā khamāparo;</p>
  8957. <p class="gathalast">Sādheti sabbasampatti-midha ceva parattha ca.</p>
  8958. <p class="hangnum"><a name="para1331"></a><span class="paranum">1331</span>.</p>
  8959. <p class="gatha1"> Titikkhāguṇasampanno<a name="M0.0114"></a>, pāṇabhūtānukampako;</p>
  8960. <p class="gathalast">Anākulitakammanto, sorato sakhilo suci.</p>
  8961. <p class="hangnum"><a name="para1332"></a><span class="paranum">1332</span>.</p>
  8962. <p class="gatha1"> Nivāto samitācāro, subhago piyadassano;</p>
  8963. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhābalappatto, dhitimā matipāṭavo.</p>
  8964. <p class="hangnum"><a name="para1333"></a><span class="paranum">1333</span>.</p>
  8965. <p class="gatha1"> Akkhobho adhivāsento,</p>
  8966. <p class="gatha2">Sabbānatthe parissaye;</p>
  8967. <p class="gatha3">Bhīmasaṅgāmāvacaro,</p>
  8968. <p class="gathalast">Hatthināgova sobhati.</p>
  8969. <p class="hangnum"><a name="para1334"></a><span class="paranum">1334</span>.</p>
  8970. <p class="gatha1"> Itthaṃ samantato bhaddaṃ, titikkhaṃ paccavekkhato;</p>
  8971. <p class="gathalast">Passambheti samuṭṭhāya, khamā byāpādasambhamaṃ.</p>
  8972. <p class="hangnum"><a name="para1335"></a><span class="paranum">1335</span>.</p>
  8973. <p class="gatha1"> Dibbosadhamivātaṅkaṃ, meghajjavaṃ hutāsanaṃ;</p>
  8974. <p class="gathalast">Khippamantaradhāpeti, titikkhā kodhamattano.</p>
  8975. <p class="hangnum"><a name="para1336"></a><span class="paranum">1336</span>.</p>
  8976. <p class="gatha1"> Tatonekaguṇopetaṃ, nekadosappabhañjanaṃ;</p>
  8977. <p class="gathalast">Khantidhammamadhiṭṭhāya, pasannadhīramānaso.</p>
  8978. <p class="hangnum"><a name="para1337"></a><span class="paranum">1337</span>.</p>
  8979. <p class="gatha1"> Bhāveyya paṭhamaṃ tāva, <span class="bld">mettābhāvana</span>muttamaṃ;</p>
  8980. <p class="gathalast">Attānamupamaṃ katvā, sattesu hitavuḍḍhiyā.</p>
  8981. <p class="hangnum"><a name="para1338"></a><span class="paranum">1338</span>.</p>
  8982. <p class="gatha1"> Sabbe sattā ca pāṇā ca, bhūtā jīvā ca puggalā;</p>
  8983. <p class="gathalast">Abyāpajjā tathāverā, anīghā ca sukhedhino.</p>
  8984. <p class="hangnum"><a name="para1339"></a><span class="paranum">1339</span>.</p>
  8985. <p class="gatha1"> Vijjāsampattibhogehi, pavaḍḍhantu yasassino;</p>
  8986. <p class="gathalast">Parivārabalappattā, bhayopaddavavajjitā.</p>
  8987. <p class="hangnum"><a name="para1340"></a><span class="paranum">1340</span>.</p>
  8988. <p class="gatha1"> Sakhilā <a name="V0.0122"></a> sukhasambhāsā, aññamaññāvirodhino;</p>
  8989. <p class="gathalast">Modantu suhitā sabbe, mā kiñci pāpamāgamā.</p>
  8990. <p class="hangnum"><a name="para1341"></a><span class="paranum">1341</span>.</p>
  8991. <p class="gatha1"> Saddhāpāmojjabahulā, dānasīlamahussavā;</p>
  8992. <p class="gathalast">Guṇabhūsitasantānā, āyuṃ pālentanāmayaṃ.</p>
  8993. <p class="hangnum"><a name="para1342"></a><span class="paranum">1342</span>.</p>
  8994. <p class="gatha1"> Sammādiṭṭhiṃ <a name="M0.0115"></a> purodhāya, saddhammapaṭipattiyā;</p>
  8995. <p class="gathalast">Ārādhentu hitopāya-maccantaṃ sukhasādhanaṃ.</p>
  8996. <p class="hangnum"><a name="para1343"></a><span class="paranum">1343</span>.</p>
  8997. <p class="gatha1"> Iti nānappakārena, sattesu hitamānasaṃ;</p>
  8998. <p class="gathalast">Mātāva piyaputtamhi, pavatteyya nirantaraṃ.</p>
  8999. <p class="hangnum"><a name="para1344"></a><span class="paranum">1344</span>.</p>
  9000. <p class="gatha1"> Sinehaṃ parivajjento, byāpādañca vināsayaṃ;</p>
  9001. <p class="gathalast">Parisuddhena cittena, hitakāmova kevalaṃ.</p>
  9002. <p class="hangnum"><a name="para1345"></a><span class="paranum">1345</span>.</p>
  9003. <p class="gatha1"> Mettāya mitte majjhatte, verike ca yathākkamaṃ;</p>
  9004. <p class="gathalast">Karonto sīmasambhedaṃ, attani ca samaṃ phare.</p>
  9005. <p class="hangnum"><a name="para1346"></a><span class="paranum">1346</span>.</p>
  9006. <p class="gatha1"> Āsevantassa tassevaṃ, hitābhogasamāhitaṃ;</p>
  9007. <p class="gathalast">Sattapaññattimārabbha, samādhiyati mānasaṃ.</p>
  9008. <p class="hangnum"><a name="para1347"></a><span class="paranum">1347</span>.</p>
  9009. <p class="gatha1"> Tato anīgho ekaggo, upasantamanoratho;</p>
  9010. <p class="gathalast">Jhānattikaṃ catukkaṃ vā, mettācetovimuttiyā.</p>
  9011. <p class="hangnum"><a name="para1348"></a><span class="paranum">1348</span>.</p>
  9012. <p class="gatha1"> Bhūmidesadisāsatta-bhedabhinnesu odhiso;</p>
  9013. <p class="gathalast">Yathāsambhavamappeti, sabbasattesvanodhiso.</p>
  9014. <p class="hangnum"><a name="para1349"></a><span class="paranum">1349</span>.</p>
  9015. <p class="gatha1"> Tadevamekasattamhi, paricchedaniyāmato;</p>
  9016. <p class="gathalast">Bahukesu ca sattesu, sabbesu ca pavattati.</p>
  9017. <p class="hangnum"><a name="para1350"></a><span class="paranum">1350</span>.</p>
  9018. <p class="gatha1"> Tathāsevitasantāno,</p>
  9019. <p class="gatha2">Mettācetovimuttiyā;</p>
  9020. <p class="gatha3"><span class="bld">Karuṇābhāvanā</span>yoga-</p>
  9021. <p class="gathalast">Mārabheyya tato paraṃ.</p>
  9022. <p class="hangnum"><a name="para1351"></a><span class="paranum">1351</span>.</p>
  9023. <p class="gatha1"> Sattānaṃ <a name="V0.0123"></a> dukkhitākāra-māvajjitvāna yoniso;</p>
  9024. <p class="gathalast">‘‘Aho dukkhā vimuccantu, sabbe sattā’’ti cintayaṃ.</p>
  9025. <p class="hangnum"><a name="para1352"></a><span class="paranum">1352</span>.</p>
  9026. <p class="gatha1"> Kathaṃ māṇavakoyañca, bhayabheravakampito;</p>
  9027. <p class="gathalast">Byasanopaddavāviddho, vipphandati vighātavā.</p>
  9028. <p class="hangnum"><a name="para1353"></a><span class="paranum">1353</span>.</p>
  9029. <p class="gatha1"> Tathā hete vimosāya, paṭipannā virodhino;</p>
  9030. <p class="gathalast">Sabyāpajjā vihaññanti, cetodukkhasamappitā.</p>
  9031. <p class="hangnum"><a name="para1354"></a><span class="paranum">1354</span>.</p>
  9032. <p class="gatha1"> Athaññe <a name="M0.0116"></a> paridevanti, vipattivinipātikā;</p>
  9033. <p class="gathalast">Padhupāyikasaṅkappā, sokopāyāsabhāgino.</p>
  9034. <p class="hangnum"><a name="para1355"></a><span class="paranum">1355</span>.</p>
  9035. <p class="gatha1"> Athāpare parābhūtā, kāmaklesavasīkatā;</p>
  9036. <p class="gathalast">Mohandhakārapakkhantā, sattā gacchanti duggatiṃ.</p>
  9037. <p class="hangnum"><a name="para1356"></a><span class="paranum">1356</span>.</p>
  9038. <p class="gatha1"> Te tattha kaṭukaṃ ghoramanubhontā sakaṃ phalaṃ;</p>
  9039. <p class="gathalast">Dukkhasūlasamāviddhā, bāhā paggayha kandare.</p>
  9040. <p class="hangnum"><a name="para1357"></a><span class="paranum">1357</span>.</p>
  9041. <p class="gatha1"> Dīgharattādhimuttāya, devalokasamiddhiyā;</p>
  9042. <p class="gathalast">Devakāyā vihāyanti, akāmā parivattino.</p>
  9043. <p class="hangnum"><a name="para1358"></a><span class="paranum">1358</span>.</p>
  9044. <p class="gatha1"> Cirakālaṃ jalitvāna, sūriyova nabhantare;</p>
  9045. <p class="gathalast">Brahmānopi patanteva, brahmalokāparāyaṇā.</p>
  9046. <p class="hangnum"><a name="para1359"></a><span class="paranum">1359</span>.</p>
  9047. <p class="gatha1"> Khandhapañcakamiccevaṃ, dukkhāgāraṃ samubbahaṃ;</p>
  9048. <p class="gathalast">Nānāgatīsu vikkhittaṃ, pāṇajātaṃ vihaññati.</p>
  9049. <p class="hangnum"><a name="para1360"></a><span class="paranum">1360</span>.</p>
  9050. <p class="gatha1"> Anāthamanayāpannaṃ, parihānibhayākulaṃ;</p>
  9051. <p class="gathalast">Vātamaṇḍalikakkhittapakkhīva parivattati.</p>
  9052. <p class="hangnum"><a name="para1361"></a><span class="paranum">1361</span>.</p>
  9053. <p class="gatha1"> Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvāna vā puna;</p>
  9054. <p class="gathalast">Dukkhāpagamamicchanto, dukkhāpagama patthayaṃ.</p>
  9055. <p class="hangnum"><a name="para1362"></a><span class="paranum">1362</span>.</p>
  9056. <p class="gatha1"> Sukhitesu ca medhāvī, dukkhākāramanussaraṃ;</p>
  9057. <p class="gathalast">Pavatteyya dayāpanno, karuṇābhāvanappanaṃ.</p>
  9058. <p class="hangnum"><a name="para1363"></a><span class="paranum">1363</span>.</p>
  9059. <p class="gatha1"> ‘‘Aho <a name="V0.0124"></a> sattā vimuccantu, dukkhadhammehi sabbathā;</p>
  9060. <p class="gathalast">Sādhu samentupāyāsā, sokā ca paridevanā.</p>
  9061. <p class="hangnum"><a name="para1364"></a><span class="paranum">1364</span>.</p>
  9062. <p class="gatha1"> ‘‘Khīyantu pāpadhammā ca, passambhentāmayā tathā;</p>
  9063. <p class="gathalast">Saṃklesā palibodhā ca, samucchijjantu pāṇinaṃ.</p>
  9064. <p class="hangnum"><a name="para1365"></a><span class="paranum">1365</span>.</p>
  9065. <p class="gatha1"> ‘‘Byāpādā ca vihāyantu, vinivattantupaddavā;</p>
  9066. <p class="gathalast">Byasanāni vinassantu, vigacchantu vipattiyo.</p>
  9067. <p class="hangnum"><a name="para1366"></a><span class="paranum">1366</span>.</p>
  9068. <p class="gatha1"> ‘‘Vihesā <a name="M0.0117"></a> ca vighātā ca, khīyantu bhayabheravā;</p>
  9069. <p class="gathalast">Paṭikkamantu vissaṭṭhā, sotthiṃ passantu pāṇino’’.</p>
  9070. <p class="hangnum"><a name="para1367"></a><span class="paranum">1367</span>.</p>
  9071. <p class="gatha1"> Iccevamanukampanto, sabbasattepi sabbathā;</p>
  9072. <p class="gathalast">Sabbadukkhasamugghātaṃ, patthento karuṇāyati.</p>
  9073. <p class="hangnum"><a name="para1368"></a><span class="paranum">1368</span>.</p>
  9074. <p class="gatha1"> Sokuppattaṃ nivārento, vihiṃsaṃ dūrato haraṃ;</p>
  9075. <p class="gathalast">Mettāyamiva pāpeti, karuṇājhānamappanaṃ.</p>
  9076. <p class="hangnum"><a name="para1369"></a><span class="paranum">1369</span>.</p>
  9077. <p class="gatha1"> Karuṇānantaraṃ yogī, bhāveyya <span class="bld">muditaṃ</span> tato;</p>
  9078. <p class="gathalast">Sattānaṃ sukhitākāramāvajjetvāna yoniso.</p>
  9079. <p class="hangnum"><a name="para1370"></a><span class="paranum">1370</span>.</p>
  9080. <p class="gatha1"> Kathaṃ cirāya brahmāno, mahātejā mahiddhikā;</p>
  9081. <p class="gathalast">Pītibhakkhā subhaṭṭhāyī, pamodanti nirāmayā.</p>
  9082. <p class="hangnum"><a name="para1371"></a><span class="paranum">1371</span>.</p>
  9083. <p class="gatha1"> Devakāyā mahābhogā,</p>
  9084. <p class="gatha2">Mahesakkhā yasassino;</p>
  9085. <p class="gatha3">Accharāparivārehi,</p>
  9086. <p class="gathalast">Paricārenti nandane.</p>
  9087. <p class="hangnum"><a name="para1372"></a><span class="paranum">1372</span>.</p>
  9088. <p class="gatha1"> Rājābhisekasampattā, chattacāmarabhūsitā;</p>
  9089. <p class="gathalast">Ādhippaccamadhiṭṭhāya, sukhitā rājabhogino.</p>
  9090. <p class="hangnum"><a name="para1373"></a><span class="paranum">1373</span>.</p>
  9091. <p class="gatha1"> Yathopaṭṭhitabhogehi, tadaññepi ca pāṇino;</p>
  9092. <p class="gathalast">Yathākāmitanipphannā, modanti sukhapītikā.</p>
  9093. <p class="hangnum"><a name="para1374"></a><span class="paranum">1374</span>.</p>
  9094. <p class="gatha1"> Caturāpāyikā <a name="V0.0125"></a> sattā, pāpakammaparikkhayā;</p>
  9095. <p class="gathalast">Tato cutābhinandanti, sukhaṭṭhāne patiṭṭhitā.</p>
  9096. <p class="hangnum"><a name="para1375"></a><span class="paranum">1375</span>.</p>
  9097. <p class="gatha1"> Sabbālayasamugghātaṃ, patvā lokuttaraṃ padaṃ;</p>
  9098. <p class="gathalast">Paṭipassaddhadarathā, sukhaṃ modantanappakaṃ.</p>
  9099. <p class="hangnum"><a name="para1376"></a><span class="paranum">1376</span>.</p>
  9100. <p class="gatha1"> Iti disvāna sutvā vā, sambhāvetvā punappunaṃ;</p>
  9101. <p class="gathalast">Sattānamadhivāsento, sukhākāraṃ pamodati.</p>
  9102. <p class="hangnum"><a name="para1377"></a><span class="paranum">1377</span>.</p>
  9103. <p class="gatha1"> ‘‘Aho <a name="M0.0118"></a> sādhu aho suṭṭhu,</p>
  9104. <p class="gatha2">Modanti vata pāṇino;</p>
  9105. <p class="gatha3">Aho suladdhaṃ sattānaṃ,</p>
  9106. <p class="gathalast">Samiddhimabhipatthitaṃ.</p>
  9107. <p class="hangnum"><a name="para1378"></a><span class="paranum">1378</span>.</p>
  9108. <p class="gatha1"> ‘‘Pasannamukhavaṇṇā ca, paripuṇṇamanorathā;</p>
  9109. <p class="gathalast">Pītipāmojjabahulā, ciraṃ jīvantunāmayā.</p>
  9110. <p class="hangnum"><a name="para1379"></a><span class="paranum">1379</span>.</p>
  9111. <p class="gatha1"> ‘‘Bhayamaggamatikkantā, dukkhasaṅghāṭanissaṭā;</p>
  9112. <p class="gathalast">Khemamaggamanuppattā, pītisampattiphullitā.</p>
  9113. <p class="hangnum"><a name="para1380"></a><span class="paranum">1380</span>.</p>
  9114. <p class="gatha1"> ‘‘Samaggā suhitā cete, paṭisandhānapesalā;</p>
  9115. <p class="gathalast">Sampattimabhivedenti, kalyāṇaguṇabhūsitā’’.</p>
  9116. <p class="hangnum"><a name="para1381"></a><span class="paranum">1381</span>.</p>
  9117. <p class="gatha1"> Iti sammā pihāyanto, sukhādhigamasampadaṃ;</p>
  9118. <p class="gathalast">Sattānamabhirocento, muditāya samaṃ pharaṃ.</p>
  9119. <p class="hangnum"><a name="para1382"></a><span class="paranum">1382</span>.</p>
  9120. <p class="gatha1"> Hitvā palāsābhisaṅgaṃ, issāratiniraṅkato;</p>
  9121. <p class="gathalast">Mettāyamiva pāpeti, muditājhānamappanaṃ.</p>
  9122. <p class="hangnum"><a name="para1383"></a><span class="paranum">1383</span>.</p>
  9123. <p class="gatha1"> Muditaṃ pana bhāvetvā, bhāveyyu<span class="bld">pekkha</span>muttamaṃ;</p>
  9124. <p class="gathalast">Virodhānunayaṃ hitvā, hutvā majjhattamānaso.</p>
  9125. <p class="hangnum"><a name="para1384"></a><span class="paranum">1384</span>.</p>
  9126. <p class="gatha1"> Sabhāvabhūta lokassa,</p>
  9127. <p class="gatha2">Lābhālābhaṃ yasāyasaṃ;</p>
  9128. <p class="gatha3">Nindāpasaṃsaṃ <a name="V0.0126"></a> passanto,</p>
  9129. <p class="gathalast">Sukhaṃ dukkhañca kevalaṃ.</p>
  9130. <p class="hangnum"><a name="para1385"></a><span class="paranum">1385</span>.</p>
  9131. <p class="gatha1"> Kathaṃ kammassakatattāyaṃ lokānuparivattati;</p>
  9132. <p class="gathalast">Lokadhamme parābhūto, attādheyyavivajjito.</p>
  9133. <p class="hangnum"><a name="para1386"></a><span class="paranum">1386</span>.</p>
  9134. <p class="gatha1"> Kiṃ nāmatthi samatthettha, pavattetuṃ yathāruci;</p>
  9135. <p class="gathalast">Kassa vā ruciyā honti, sukhitā vātha dukkhitā.</p>
  9136. <p class="hangnum"><a name="para1387"></a><span class="paranum">1387</span>.</p>
  9137. <p class="gatha1"> Yathāpaccayasambhūtā, sukhadukkhā hi pāṇino;</p>
  9138. <p class="gathalast">Na sakkā parivattetuṃ, aññena puna kenaci.</p>
  9139. <p class="hangnum"><a name="para1388"></a><span class="paranum">1388</span>.</p>
  9140. <p class="gatha1"> Micchāmaggamadhiṭṭhāya<a name="M0.0119"></a>, vipajjanti ca mānavā;</p>
  9141. <p class="gathalast">Sammāmaggaṃ purodhāya, sampajjanti punattanā.</p>
  9142. <p class="hangnum"><a name="para1389"></a><span class="paranum">1389</span>.</p>
  9143. <p class="gatha1"> Tattha kāyavasenete, parivattanti aññathā;</p>
  9144. <p class="gathalast">Yathārucitakammantā, paccekavasavattino.</p>
  9145. <p class="hangnum"><a name="para1390"></a><span class="paranum">1390</span>.</p>
  9146. <p class="gatha1"> Niratthakavihesāyaṃ, maññe lokavicāraṇā;</p>
  9147. <p class="gathalast">Santametaṃ paṇītañca, yadidaṃ tatrupekkhanaṃ.</p>
  9148. <p class="hangnum"><a name="para1391"></a><span class="paranum">1391</span>.</p>
  9149. <p class="gatha1"> Ahaṃ ko nāma ke cete, kimaṭṭhānabudhantaro;</p>
  9150. <p class="gathalast">Paresupari pekkhanto, vihaññāmīti attano.</p>
  9151. <p class="hangnum"><a name="para1392"></a><span class="paranum">1392</span>.</p>
  9152. <p class="gatha1"> Sukhitā hontu vā mā vā, dukkhā muccantu vā na vā;</p>
  9153. <p class="gathalast">Samiddhā vā daliddā vā, kā mamettha vicāraṇā.</p>
  9154. <p class="hangnum"><a name="para1393"></a><span class="paranum">1393</span>.</p>
  9155. <p class="gatha1"> Attānaṃ parihārantu, yathākāmaṃ tu pāṇino;</p>
  9156. <p class="gathalast">Palibodho papañco vā, byāpādo vā na me tahiṃ.</p>
  9157. <p class="hangnum"><a name="para1394"></a><span class="paranum">1394</span>.</p>
  9158. <p class="gatha1"> Iti saṅkhāyupekkhanto, hitakāmopi pāṇinaṃ;</p>
  9159. <p class="gathalast">Apakkhapātupekkhāya, samaṃ pharati yoniso.</p>
  9160. <p class="hangnum"><a name="para1395"></a><span class="paranum">1395</span>.</p>
  9161. <p class="gatha1"> Aññāṇupekkhā nikkhanto, anurodhaṃ virājiya;</p>
  9162. <p class="gathalast">Mettāyamiva pāpeti, pañcamajjhānamappanaṃ.</p>
  9163. <p class="hangnum"><a name="para1396"></a><span class="paranum">1396</span>.</p>
  9164. <p class="gatha1"> Appamaññā <a name="V0.0127"></a> catasseva-mācikkhi vadataṃ varo;</p>
  9165. <p class="gathalast">Mahāpurisadhorayho, hitakāmo mahāmuni.</p>
  9166. <p class="hangnum"><a name="para1397"></a><span class="paranum">1397</span>.</p>
  9167. <p class="gatha1"> Na liṅgavisabhāgamhi, ādikammikayoginā;</p>
  9168. <p class="gathalast">Bhāvetabbā matasatte, mettameva na sabbathā.</p>
  9169. <p class="hangnum"><a name="para1398"></a><span class="paranum">1398</span>.</p>
  9170. <p class="gatha1"> Pattabbasampadākāraṃ, dukkhākārañca pāṇisu;</p>
  9171. <p class="gathalast">Āvajjaṃ muditākāramanattādhīnataṃ tathā.</p>
  9172. <p class="hangnum"><a name="para1399"></a><span class="paranum">1399</span>.</p>
  9173. <p class="gatha1"> Attani duggate mitte, majjhatteti yathākkamaṃ;</p>
  9174. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ bhāvanāyogamārabhitvā tato paraṃ.</p>
  9175. <p class="hangnum"><a name="para1400"></a><span class="paranum">1400</span>.</p>
  9176. <p class="gatha1"> Attani mitte majjhatte, veriketi catūsupi;</p>
  9177. <p class="gathalast">Karonto sīmasambhedaṃ, sabbattha samamānaso.</p>
  9178. <p class="hangnum"><a name="para1401"></a><span class="paranum">1401</span>.</p>
  9179. <p class="gatha1"> Bhūmikādippabhedehi<a name="M0.0120"></a>, paricchijjodhiso tathā;</p>
  9180. <p class="gathalast">Aparicchijja vā cetā, bhāvetabbāti bhāsitā.</p>
  9181. <p class="hangnum"><a name="para1402"></a><span class="paranum">1402</span>.</p>
  9182. <p class="gatha1"> Asaṅkhotitasantānā, tāhi bhūtānukampakā;</p>
  9183. <p class="gathalast">Viharantuttamā brahmavihārāti tato matā.</p>
  9184. <p class="hangnum"><a name="para1403"></a><span class="paranum">1403</span>.</p>
  9185. <p class="gatha1"> Appamāṇālambaṇattā, tathā suppaṭipattiyā;</p>
  9186. <p class="gathalast">Sattesu appamāṇattā, appamaññāti sammatā.</p>
  9187. <p class="hangnum"><a name="para1404"></a><span class="paranum">1404</span>.</p>
  9188. <p class="gatha1"> Asampattahitā sattā, dukkhitā laddhasampadā;</p>
  9189. <p class="gathalast">Kammassakāti cintetvā, tato tesu yathākkamaṃ.</p>
  9190. <p class="hangnum"><a name="para1405"></a><span class="paranum">1405</span>.</p>
  9191. <p class="gatha1"> ‘‘Sampattīhi samijjhantu,</p>
  9192. <p class="gatha2">Dukkhā muccantu pāṇino;</p>
  9193. <p class="gatha3">Aho sattā sukhappattā,</p>
  9194. <p class="gathalast">Hontu sattā yathā tathā’’.</p>
  9195. <p class="hangnum"><a name="para1406"></a><span class="paranum">1406</span>.</p>
  9196. <p class="gatha1"> Iccābhivuddhimicchanto, dukkhāpagamanaṃ tathā;</p>
  9197. <p class="gathalast">Samiddhe anumodanto, upekkhanto ca pīṇite.</p>
  9198. <p class="hangnum"><a name="para1407"></a><span class="paranum">1407</span>.</p>
  9199. <p class="gatha1"> Mātāva <a name="V0.0128"></a> dahare putte, gilāne yobbane ṭhite;</p>
  9200. <p class="gathalast">Sakiccapasute ceva, catudhā sampavattati.</p>
  9201. <p class="hangnum"><a name="para1408"></a><span class="paranum">1408</span>.</p>
  9202. <p class="gatha1"> Itthaṃ catudhā sattesu, sammā cittapavattanā;</p>
  9203. <p class="gathalast">Sabbathāpi catuddhāva, tato vuttā mahesinā.</p>
  9204. <p class="hangnum"><a name="para1409"></a><span class="paranum">1409</span>.</p>
  9205. <p class="gatha1"> Iccetā pana bhāvento, pasannamukhamānaso;</p>
  9206. <p class="gathalast">Sukhaṃ supati suttopi, pāpaṃ kiñci na passati.</p>
  9207. <p class="hangnum"><a name="para1410"></a><span class="paranum">1410</span>.</p>
  9208. <p class="gatha1"> Paṭibujjhatanutrāso, jāgarova pamodati;</p>
  9209. <p class="gathalast">Cetaso ca samādhānaṃ, khippamevādhigacchati.</p>
  9210. <p class="hangnum"><a name="para1411"></a><span class="paranum">1411</span>.</p>
  9211. <p class="gatha1"> Parissayā pahīyanti, vigacchanti cupaddavā;</p>
  9212. <p class="gathalast">Devatāpi ca rakkhanti, amuyhantaṃ anākulaṃ.</p>
  9213. <p class="hangnum"><a name="para1412"></a><span class="paranum">1412</span>.</p>
  9214. <p class="gatha1"> Phullaṃva <a name="M0.0121"></a> kamalaṃ kāle, candaṃva vimalaṃ jano;</p>
  9215. <p class="gathalast">Sommakomaladhammehi, piyacakkhūhi passati.</p>
  9216. <p class="hangnum"><a name="para1413"></a><span class="paranum">1413</span>.</p>
  9217. <p class="gatha1"> Asaṃhīro asaṃkuppo, sabbāvatthāsu paṇḍito;</p>
  9218. <p class="gathalast">Samaṃ pavattitārambho, lokamesonugaṇhati.</p>
  9219. <p class="hangnum"><a name="para1414"></a><span class="paranum">1414</span>.</p>
  9220. <p class="gatha1"> Khaṇamattopacārekā, pavattekamhi puggale;</p>
  9221. <p class="gathalast">Appamāṇā phalitveva, vaṇṇayanti mahesino.</p>
  9222. <p class="hangnum"><a name="para1415"></a><span class="paranum">1415</span>.</p>
  9223. <p class="gatha1"> Pageva sabbasattesu, appanāpattabhāvanā;</p>
  9224. <p class="gathalast">Catassopi samībhūtā, vasībhūtā nirantaraṃ.</p>
  9225. <p class="hangnum"><a name="para1416"></a><span class="paranum">1416</span>.</p>
  9226. <p class="gatha1"> Puññadhārābhisandantā, paripūrenti paṇḍitaṃ;</p>
  9227. <p class="gathalast">Appameyyamahoghova, sāgaraṃ vīcimālinaṃ.</p>
  9228. <p class="hangnum"><a name="para1417"></a><span class="paranum">1417</span>.</p>
  9229. <p class="gatha1"> Appamaññāmayānaṃ hi, puññānaṃ soḷasiṃ kalaṃ;</p>
  9230. <p class="gathalast">Sabbopadhikapuññāni, nāgghantīti pakāsitaṃ.</p>
  9231. <p class="hangnum"><a name="para1418"></a><span class="paranum">1418</span>.</p>
  9232. <p class="gatha1"> Avañjhā tassa pabbajjā, yassa hetāsu gāravo;</p>
  9233. <p class="gathalast">Sukhumodagyabahulo, tisso sikkhā susikkhati.</p>
  9234. <p class="hangnum"><a name="para1419"></a><span class="paranum">1419</span>.</p>
  9235. <p class="gatha1"> Amoghaṃ <a name="V0.0129"></a> raṭṭhapiṇḍañca, bhuñjateso visesato;</p>
  9236. <p class="gathalast">Tampi mahapphalaṃ hoti, saddhādeyyaṃ patiṭṭhitaṃ.</p>
  9237. <p class="hangnum"><a name="para1420"></a><span class="paranum">1420</span>.</p>
  9238. <p class="gatha1"> Saddhādikusalā dhammā, pavaḍḍhanti akhaṇḍitā;</p>
  9239. <p class="gathalast">Sambuddhicariyānañca, mahattaṃ tassa pākaṭaṃ.</p>
  9240. <p class="hangnum"><a name="para1421"></a><span class="paranum">1421</span>.</p>
  9241. <p class="gatha1"> Akicchapaṭivedhāya, pādakajjhānamuttamaṃ;</p>
  9242. <p class="gathalast">Uju cekāyano maggo, brahmalokūpapattiyā.</p>
  9243. <p class="hangnum"><a name="para1422"></a><span class="paranum">1422</span>.</p>
  9244. <p class="gatha1"> Vāsanābhāgiyā cetā, bodhisambhārakūlikā;</p>
  9245. <p class="gathalast">Sovaggikā sukhāhārā, lokārakkhā niruttarā.</p>
  9246. <p class="hangnum"><a name="para1423"></a><span class="paranum">1423</span>.</p>
  9247. <p class="gatha1"> Appameyyānisaṃsevaṃ, appameyyaguṇodayā;</p>
  9248. <p class="gathalast">Appamaññā tato tāsu, na pamajjeyya paṇḍito.</p>
  9249. <p class="hangnum"><a name="para1424"></a><span class="paranum">1424</span>.</p>
  9250. <p class="gatha1"> Paṭikkūlaṃ <a name="M0.0122"></a> panāhāre, bhāvento saññamuttamaṃ;</p>
  9251. <p class="gathalast">Kabaḷīkāramāhāra-mannapānādisaṅgahaṃ.</p>
  9252. <p class="hangnum"><a name="para1425"></a><span class="paranum">1425</span>.</p>
  9253. <p class="gatha1"> Asitaṃ khāyitaṃ pītaṃ, sāyitañca rahogato;</p>
  9254. <p class="gathalast">Paṭikkūlanti cinteyya, gamanādivasā kathaṃ.</p>
  9255. <p class="hangnum"><a name="para1426"></a><span class="paranum">1426</span>.</p>
  9256. <p class="gatha1"> Tapovanamidaṃ hitvā, ramaṇīyamanākulaṃ;</p>
  9257. <p class="gathalast">Āhārahetu gantabbo, gāmo gāmajanākulo.</p>
  9258. <p class="hangnum"><a name="para1427"></a><span class="paranum">1427</span>.</p>
  9259. <p class="gatha1"> Tatthāsuciparikliṭṭhe, dujjanāvārasaṅkare;</p>
  9260. <p class="gathalast">Dīnamesayatuttiṭṭhaṃ, gehe gehe tu bhojanaṃ.</p>
  9261. <p class="hangnum"><a name="para1428"></a><span class="paranum">1428</span>.</p>
  9262. <p class="gatha1"> Taṃ kheḷamalasaṃkliṭṭhaṃ, jivhaggaparivattitaṃ;</p>
  9263. <p class="gathalast">Dantacuṇṇitasambhinnaṃ, vaṇṇagandhaṃ vilissati.</p>
  9264. <p class="hangnum"><a name="para1429"></a><span class="paranum">1429</span>.</p>
  9265. <p class="gatha1"> Pittasemhaparibyuḷhaṃ, pubbalohitamissitaṃ;</p>
  9266. <p class="gathalast">Pavisantaṃ paṭikkūlaṃ, jegucchaṃ dhikkatāsivaṃ.</p>
  9267. <p class="hangnum"><a name="para1430"></a><span class="paranum">1430</span>.</p>
  9268. <p class="gatha1"> Kucchiyaṃ kuṇapākiṇṇe, duggandhaparibhāvite;</p>
  9269. <p class="gathalast">Suvānavamathākāraṃ, vantaṃva svānadoṇiyaṃ.</p>
  9270. <p class="hangnum"><a name="para1431"></a><span class="paranum">1431</span>.</p>
  9271. <p class="gatha1"> Tattacandanikāyaṃva<a name="V0.0130"></a>, nānākimisamākule;</p>
  9272. <p class="gathalast">Tattha bubbuḷakacchannaṃ, kuthitaṃ paripaccati.</p>
  9273. <p class="hangnum"><a name="para1432"></a><span class="paranum">1432</span>.</p>
  9274. <p class="gatha1"> Saṃpaccantaṃ panetañca, sabhāvañca visevitaṃ;</p>
  9275. <p class="gathalast">Vaḍḍheti kesalomādiṃ, nānākuṇapasañcayaṃ.</p>
  9276. <p class="hangnum"><a name="para1433"></a><span class="paranum">1433</span>.</p>
  9277. <p class="gatha1"> Vipaccantamathopetamanekopaddavāvahaṃ;</p>
  9278. <p class="gathalast">Kuṭṭhagaṇḍakilāsādimahābyādhisatodayaṃ.</p>
  9279. <p class="hangnum"><a name="para1434"></a><span class="paranum">1434</span>.</p>
  9280. <p class="gatha1"> Pūtibhūtañca taṃ pakka-manekadvārasañcitaṃ;</p>
  9281. <p class="gathalast">Medapiṇḍaṃva kuthitaṃ, parissavati santataṃ.</p>
  9282. <p class="hangnum"><a name="para1435"></a><span class="paranum">1435</span>.</p>
  9283. <p class="gatha1"> Yena pūtigato kāyo, niccaṃ duggandhavāyiko;</p>
  9284. <p class="gathalast">Dhoviyantopi satataṃ, sucibhāvaṃ na gacchati.</p>
  9285. <p class="hangnum"><a name="para1436"></a><span class="paranum">1436</span>.</p>
  9286. <p class="gatha1"> Kucchito <a name="M0.0123"></a> soyamāhāro,</p>
  9287. <p class="gatha2">Kāyāsucinisevano;</p>
  9288. <p class="gatha3">Nissandamalaniṭṭhāno,</p>
  9289. <p class="gathalast">Upaklesaphalāvaho.</p>
  9290. <p class="hangnum"><a name="para1437"></a><span class="paranum">1437</span>.</p>
  9291. <p class="gatha1"> Kāmarāgasamuṭṭhānaṃ, rogajātinibandhanaṃ;</p>
  9292. <p class="gathalast">Madappamādādhiṭṭhānaṃ, pāpakammamahāpatho.</p>
  9293. <p class="hangnum"><a name="para1438"></a><span class="paranum">1438</span>.</p>
  9294. <p class="gatha1"> Ahitodayamaggoyaṃ, bhayabheravasambhavo;</p>
  9295. <p class="gathalast">Byasanāgamanadvāraṃ, apāyāvahitaṃ mukhaṃ.</p>
  9296. <p class="hangnum"><a name="para1439"></a><span class="paranum">1439</span>.</p>
  9297. <p class="gatha1"> Carantattasamattāva, yatthodariyamucchitā;</p>
  9298. <p class="gathalast">Kliṭṭhakammāni dummedhā, karontā dukkhabhāgino.</p>
  9299. <p class="hangnum"><a name="para1440"></a><span class="paranum">1440</span>.</p>
  9300. <p class="gatha1"> Tattha cittavirāgāya, kiṃ pakkaphalasannibhe;</p>
  9301. <p class="gathalast">Rasassādapiyākāre, ghorādīnavasañcite.</p>
  9302. <p class="hangnum"><a name="para1441"></a><span class="paranum">1441</span>.</p>
  9303. <p class="gatha1"> Bhāventassa paṭikkūla-saññamevaṃ vibhāvino;</p>
  9304. <p class="gathalast">Upacārapathaṃ patvā, cittaṃ hoti samāhitaṃ.</p>
  9305. <p class="hangnum"><a name="para1442"></a><span class="paranum">1442</span>.</p>
  9306. <p class="gatha1"> Soyaṃ <a name="V0.0131"></a> passambhitāhāra-</p>
  9307. <p class="gatha2">Visado so vicakkhaṇo;</p>
  9308. <p class="gatha3">Madappamādanikkhanto,</p>
  9309. <p class="gathalast">Rasassādanirālayo.</p>
  9310. <p class="hangnum"><a name="para1443"></a><span class="paranum">1443</span>.</p>
  9311. <p class="gatha1"> Limpento viya bhesajja-makkharabbhañjako yathā;</p>
  9312. <p class="gathalast">Puttamaṃsaṃva khādanto, āhāraṃ paribhuñjati.</p>
  9313. <p class="hangnum"><a name="para1444"></a><span class="paranum">1444</span>.</p>
  9314. <p class="gatha1"> Ariyavaṃsānupajāto,</p>
  9315. <p class="gatha2">Appicchādiguṇodito;</p>
  9316. <p class="gatha3">Kāmajālaṃ padāletvā,</p>
  9317. <p class="gathalast">Sotthiṃ pappoti paṇḍito.</p>
  9318. <p class="hangnum"><a name="para1445"></a><span class="paranum">1445</span>.</p>
  9319. <p class="gatha1"> <span class="bld">Catudhātuvavatthānaṃ,</span> bhāvento pana pañcadhā;</p>
  9320. <p class="gathalast">Dhātuyo parigaṇheyya, catassopi sabhāvato.</p>
  9321. <p class="hangnum"><a name="para1446"></a><span class="paranum">1446</span>.</p>
  9322. <p class="gatha1"> Saṅkhepena <a name="M0.0124"></a> ca vitthārā, sambhārā ca salakkhaṇā;</p>
  9323. <p class="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, catudhā vibhaje kathaṃ.</p>
  9324. <p class="hangnum"><a name="para1447"></a><span class="paranum">1447</span>.</p>
  9325. <p class="gatha1"> Yaṃ kiñci kesalomādi, kakkhaḷattaṃ pavuccati;</p>
  9326. <p class="gathalast">Ajjhattaṃ pathavīdhātu, bahiddhā tu tatoparā.</p>
  9327. <p class="hangnum"><a name="para1448"></a><span class="paranum">1448</span>.</p>
  9328. <p class="gatha1"> Yūsabhūtanti yaṃ kiñci,</p>
  9329. <p class="gatha2">Āpova paripācakaṃ;</p>
  9330. <p class="gatha3">Tejo vāyoti gaṇheyya,</p>
  9331. <p class="gathalast">Vitthambhakamasesato.</p>
  9332. <p class="hangnum"><a name="para1449"></a><span class="paranum">1449</span>.</p>
  9333. <p class="gatha1"> Vitthāratopi sambhārā, kesalomādi vīsati;</p>
  9334. <p class="gathalast">Pathavīdhātu pittādi, dvādasāpoti bhāvaye.</p>
  9335. <p class="hangnum"><a name="para1450"></a><span class="paranum">1450</span>.</p>
  9336. <p class="gatha1"> Tejena yena kāyoyaṃ, santappati jirīyati;</p>
  9337. <p class="gathalast">Paridayhati sammā ca, paccanti asitādayo.</p>
  9338. <p class="hangnum"><a name="para1451"></a><span class="paranum">1451</span>.</p>
  9339. <p class="gatha1"> Tadetaṃ <a name="V0.0132"></a> catukoṭṭhāsaṃ, kāyasambhavamattano;</p>
  9340. <p class="gathalast">Tejodhātūti gaṇheyya, vāyodhātūticāparaṃ.</p>
  9341. <p class="hangnum"><a name="para1452"></a><span class="paranum">1452</span>.</p>
  9342. <p class="gatha1"> Uddhañcādhogamāvātā, kucchikoṭṭhāsayā tathā;</p>
  9343. <p class="gathalast">Aṅgamaṅgānusārī ca, chadhānāpānamiccapi.</p>
  9344. <p class="hangnum"><a name="para1453"></a><span class="paranum">1453</span>.</p>
  9345. <p class="gatha1"> Taṃ taṃ lakkhaṇamārabbha, niddhāretvā salakkhaṇaṃ;</p>
  9346. <p class="gathalast">Parigaṇheyya sabbattha, catudhā dhātusaṅgahaṃ.</p>
  9347. <p class="hangnum"><a name="para1454"></a><span class="paranum">1454</span>.</p>
  9348. <p class="gatha1"> Iccevaṃ catukoṭṭhāso,</p>
  9349. <p class="gatha2">Dhātumatto kaḷevaro;</p>
  9350. <p class="gatha3">Niccetano ca nissatto,</p>
  9351. <p class="gathalast">Nissāro parabhojano.</p>
  9352. <p class="hangnum"><a name="para1455"></a><span class="paranum">1455</span>.</p>
  9353. <p class="gatha1"> Ritto tuccho ca suñño ca,</p>
  9354. <p class="gatha2">Vivitto ca pavajjito;</p>
  9355. <p class="gatha3">Attā vā attanīyaṃ vā,</p>
  9356. <p class="gathalast">Natthevettha kathañcipi.</p>
  9357. <p class="hangnum"><a name="para1456"></a><span class="paranum">1456</span>.</p>
  9358. <p class="gatha1"> Kevalaṃ <a name="M0.0125"></a> cetanāviddho, kāyoyaṃ parivattati;</p>
  9359. <p class="gathalast">Kampito yāya yantaṃva, sādhippāyova khāyati.</p>
  9360. <p class="hangnum"><a name="para1457"></a><span class="paranum">1457</span>.</p>
  9361. <p class="gatha1"> Āyu usmā ca viññāṇaṃ, yadā kāyaṃ jahantimaṃ;</p>
  9362. <p class="gathalast">Apaviddho tadā seti, niratthaṃva kaliṅgaraṃ.</p>
  9363. <p class="hangnum"><a name="para1458"></a><span class="paranum">1458</span>.</p>
  9364. <p class="gatha1"> Viparītaṃ papañcentā, bahudhā mohapārutā;</p>
  9365. <p class="gathalast">Yattha micchāvipallāsaparābhūtā puthujjanā.</p>
  9366. <p class="hangnum"><a name="para1459"></a><span class="paranum">1459</span>.</p>
  9367. <p class="gatha1"> Saṃsāraddhānakantāraṃ, caturāpāyasaṅkaraṃ;</p>
  9368. <p class="gathalast">Byasanekāyanopāyaṃ, nātivattanti dujjanā.</p>
  9369. <p class="hangnum"><a name="para1460"></a><span class="paranum">1460</span>.</p>
  9370. <p class="gatha1"> Soyamevaṃ catuddhāti,</p>
  9371. <p class="gatha2">Dhātubhedena passato;</p>
  9372. <p class="gatha3">Tassopacāriko <a name="V0.0133"></a> nāma,</p>
  9373. <p class="gathalast">Samatho hoti cetasi.</p>
  9374. <p class="hangnum"><a name="para1461"></a><span class="paranum">1461</span>.</p>
  9375. <p class="gatha1"> Itthaṃ dhātuvavatthānaṃ, katvā tadanusārato;</p>
  9376. <p class="gathalast">Upādārūpadhamme ca, nāmadhamme ca sabbathā.</p>
  9377. <p class="hangnum"><a name="para1462"></a><span class="paranum">1462</span>.</p>
  9378. <p class="gatha1"> Bhūmibhūte pariggayha, passanto paccayaṭṭhitiṃ;</p>
  9379. <p class="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, vipassantodayabbayaṃ.</p>
  9380. <p class="hangnum"><a name="para1463"></a><span class="paranum">1463</span>.</p>
  9381. <p class="gatha1"> Yathābhūtamabhiññāya, nibbindanto virajjati;</p>
  9382. <p class="gathalast">Virāgā ca vimuccitvā, pāragūti pavuccati.</p>
  9383. <p class="hangnum"><a name="para1464"></a><span class="paranum">1464</span>.</p>
  9384. <p class="gatha1"> <span class="bld">Āruppaṃ</span> pana bhāvento, kammaṭṭhānamanāvilaṃ;</p>
  9385. <p class="gathalast">Catukkapañcakajjhānaṃ, patvā kasiṇamaṇḍale.</p>
  9386. <p class="hangnum"><a name="para1465"></a><span class="paranum">1465</span>.</p>
  9387. <p class="gatha1"> Pariciṇṇavasībhūtā, jhānā vuṭṭhāya pañcamā;</p>
  9388. <p class="gathalast">Cinteti daṇḍādānādirūpadosamabhiṇhaso.</p>
  9389. <p class="hangnum"><a name="para1466"></a><span class="paranum">1466</span>.</p>
  9390. <p class="gatha1"> Nibbindanto tato rūpe, tadākāre ca gocare;</p>
  9391. <p class="gathalast">Tadālambaṇadhamme ca, patthento samatikkamaṃ.</p>
  9392. <p class="hangnum"><a name="para1467"></a><span class="paranum">1467</span>.</p>
  9393. <p class="gatha1"> Pattharitvāna yaṃ kiñci, ākāsakasiṇaṃ vinā;</p>
  9394. <p class="gathalast">Ugghāṭeti tamevātha, kasiṇaṃ dhitimā sato.</p>
  9395. <p class="hangnum"><a name="para1468"></a><span class="paranum">1468</span>.</p>
  9396. <p class="gatha1"> Na <a name="M0.0126"></a> taṃ manasi karoti, nāvajjati na pekkhati;</p>
  9397. <p class="gathalast">Cintābhogavinimutto, kasiṇaṃ pati sabbathā.</p>
  9398. <p class="hangnum"><a name="para1469"></a><span class="paranum">1469</span>.</p>
  9399. <p class="gatha1"> Tadappāyasamaññātamākāsaṃ pati mānasaṃ;</p>
  9400. <p class="gathalast">Sādhukaṃ paṭipādeti, yoniso paṭicintayaṃ.</p>
  9401. <p class="hangnum"><a name="para1470"></a><span class="paranum">1470</span>.</p>
  9402. <p class="gatha1"> Tassāvajjanasampannaṃ, upāyapaṭipāditaṃ;</p>
  9403. <p class="gathalast">Kasiṇāpagamākāsaṃ, cintanārabbha vattati.</p>
  9404. <p class="hangnum"><a name="para1471"></a><span class="paranum">1471</span>.</p>
  9405. <p class="gatha1"> Itthamantaradhāpetvā, kasiṇaṃ tu tato paraṃ;</p>
  9406. <p class="gathalast">Sabbāvantamanantaraṃ, pharatākāsagocaraṃ.</p>
  9407. <p class="hangnum"><a name="para1472"></a><span class="paranum">1472</span>.</p>
  9408. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0134"></a> vuttanayeneva, bhāventassopacārato;</p>
  9409. <p class="gathalast"><span class="bld">Paṭhamāruppa</span>mappeti, ākāsānantagocare.</p>
  9410. <p class="hangnum"><a name="para1473"></a><span class="paranum">1473</span>.</p>
  9411. <p class="gatha1"> Tato tamhā vasībhūtā, vuṭṭhahitvā vicintayaṃ;</p>
  9412. <p class="gathalast">‘‘Āsannarūpāvacarajjhānapaccatthika’’nti taṃ.</p>
  9413. <p class="hangnum"><a name="para1474"></a><span class="paranum">1474</span>.</p>
  9414. <p class="gatha1"> Nikantiṃ pariyādāya, tamhā ākāsagocarā;</p>
  9415. <p class="gathalast">Appetuṃ dutiyāruppa-matisantanti gacchati.</p>
  9416. <p class="hangnum"><a name="para1475"></a><span class="paranum">1475</span>.</p>
  9417. <p class="gatha1"> Paṭhamāruppaviññāṇa-manantaṃ pharato tato;</p>
  9418. <p class="gathalast"><span class="bld">Dutiyāruppa</span>mappeti, viññāṇānantagocare.</p>
  9419. <p class="hangnum"><a name="para1476"></a><span class="paranum">1476</span>.</p>
  9420. <p class="gatha1"> Paṭhamāruppaviññāṇa-mabhāvento tato paraṃ;</p>
  9421. <p class="gathalast">Appeti <span class="bld">tatiyāruppa</span>-mākiñcaññamhi gocare.</p>
  9422. <p class="hangnum"><a name="para1477"></a><span class="paranum">1477</span>.</p>
  9423. <p class="gatha1"> Tato ca tatiyāruppaṃ, ‘‘santameta’’nti passato;</p>
  9424. <p class="gathalast"><span class="bld">Catutthāruppa</span>mappeti, tatiyāruppagocare.</p>
  9425. <p class="hangnum"><a name="para1478"></a><span class="paranum">1478</span>.</p>
  9426. <p class="gatha1"> Gūthamhi maṇḍape laggo, eko tannissitoparo;</p>
  9427. <p class="gathalast">Eko bahi anissāya, taṃ taṃ nissāya cāparo.</p>
  9428. <p class="hangnum"><a name="para1479"></a><span class="paranum">1479</span>.</p>
  9429. <p class="gatha1"> Ṭhito catūhi etehi, purisehi yathākkamaṃ;</p>
  9430. <p class="gathalast">Samānatāya ñātabbā, catassopi vibhāvinā.</p>
  9431. <p class="hangnum"><a name="para1480"></a><span class="paranum">1480</span>.</p>
  9432. <p class="gatha1"> Iccālambaṇabhedehi<a name="M0.0127"></a>, catudhāruppabhāvanā;</p>
  9433. <p class="gathalast">Aṅgabhedaṃ panetāsaṃ, na kathenti tathāpi ca.</p>
  9434. <p class="hangnum"><a name="para1481"></a><span class="paranum">1481</span>.</p>
  9435. <p class="gatha1"> Suppaṇītatarā honti, uddhamuddhaṃ yathākkamaṃ;</p>
  9436. <p class="gathalast">Cātumahārājikādidibbasampattiyo yathā.</p>
  9437. <p class="hangnum"><a name="para1482"></a><span class="paranum">1482</span>.</p>
  9438. <p class="gatha1"> Āneñjamiti bhāvetvā, samāpattiṃ catubbidhaṃ;</p>
  9439. <p class="gathalast">Susamāhitasaṅkappo, sampannācalamānaso.</p>
  9440. <p class="hangnum"><a name="para1483"></a><span class="paranum">1483</span>.</p>
  9441. <p class="gatha1"> Vipassanto yathābhūtaṃ, sacchikatvā phaluttamaṃ;</p>
  9442. <p class="gathalast">Ubhatobhāgavimutto, arahāti pavuccati.</p>
  9443. <p class="hangnum"><a name="para1484"></a><span class="paranum">1484</span>.</p>
  9444. <p class="gatha1"> Kammaṭṭhānavidhiṃ <a name="V0.0135"></a> ñatvā, cattālīsavidhaṃ tato;</p>
  9445. <p class="gathalast"><span class="bld">Abhiññāyopi</span> viññeyyā, samathe bhāvanānaye.</p>
  9446. <p class="hangnum"><a name="para1485"></a><span class="paranum">1485</span>.</p>
  9447. <p class="gatha1"> Iddhividhā dibbasotā, cetopariyajānanā;</p>
  9448. <p class="gathalast">Pubbenivāsānussati, dibbacakkhu tathāparā.</p>
  9449. <p class="hangnum"><a name="para1486"></a><span class="paranum">1486</span>.</p>
  9450. <p class="gatha1"> Cetosamādhinissaṭṭhā, pañcābhiññā pakāsitā;</p>
  9451. <p class="gathalast">Rūpāvacaradhammāva, pañcamajjhānabhūmikā.</p>
  9452. <p class="hangnum"><a name="para1487"></a><span class="paranum">1487</span>.</p>
  9453. <p class="gatha1"> Bahubhāvādidhiṭṭhānaṃ, komārādivikubbanā;</p>
  9454. <p class="gathalast">Manomayābhinimmānamiccevaṃ tividhi<span class="bld">ddhiyo</span>.</p>
  9455. <p class="hangnum"><a name="para1488"></a><span class="paranum">1488</span>.</p>
  9456. <p class="gatha1"> Dibbe ca mānuse sadde,</p>
  9457. <p class="gatha2">Tathā dūre ca santike;</p>
  9458. <p class="gatha3">Suṇanti yāya sā <span class="bld">dibbā,</span></p>
  9459. <p class="gathalast"><span class="bld">Sotadhātū</span>ti bhāsitā.</p>
  9460. <p class="hangnum"><a name="para1489"></a><span class="paranum">1489</span>.</p>
  9461. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cetopariyañāṇa</span>nti, parapuggalacetaso;</p>
  9462. <p class="gathalast">Sarāgavītarāgādiparicchedakamīritaṃ.</p>
  9463. <p class="hangnum"><a name="para1490"></a><span class="paranum">1490</span>.</p>
  9464. <p class="gatha1"> Pubbenivutthakhandhānussaraṇe ñāṇamīritaṃ;</p>
  9465. <p class="gathalast"><span class="bld">Pubbenivāsānussatiñāṇa</span> nāmena tādinā.</p>
  9466. <p class="hangnum"><a name="para1491"></a><span class="paranum">1491</span>.</p>
  9467. <p class="gatha1"> Cavamāne ca jāyante, satte rūpamarūpakaṃ;</p>
  9468. <p class="gathalast">Tathā mānusakaṃ rūpaṃ, thūlaṃ sukhuma santikaṃ.</p>
  9469. <p class="hangnum"><a name="para1492"></a><span class="paranum">1492</span>.</p>
  9470. <p class="gatha1"> Dūre <a name="M0.0128"></a> pakāsaṃ channañca, yena passanti yogino;</p>
  9471. <p class="gathalast">Cutūpapātañāṇaṃ taṃ, <span class="bld">dibbacakkhū</span>ti vuccati.</p>
  9472. <p class="hangnum"><a name="para1493"></a><span class="paranum">1493</span>.</p>
  9473. <p class="gatha1"> Anāgataṃsañāṇañca, yathākammupagaṃ tathā;</p>
  9474. <p class="gathalast">Tannissitattā gacchanti, dibbacakkhumhi saṅgahaṃ.</p>
  9475. <p class="hangnum"><a name="para1494"></a><span class="paranum">1494</span>.</p>
  9476. <p class="gatha1"> Iti pañcavidhaṃ pattumabhiññaṃ pana paṇḍito;</p>
  9477. <p class="gathalast">Katvāna pañcamajjhāne, pañcadhā vasitaṃ cidaṃ.</p>
  9478. <p class="hangnum"><a name="para1495"></a><span class="paranum">1495</span>.</p>
  9479. <p class="gatha1"> Tathā <a name="V0.0136"></a> samāhite citte, parisuddhe niraṅgaṇe;</p>
  9480. <p class="gathalast">Mudubhūte kammaniye, āneñjamhi patiṭṭhite.</p>
  9481. <p class="hangnum"><a name="para1496"></a><span class="paranum">1496</span>.</p>
  9482. <p class="gatha1"> Abhiññāpādakajjhānā, tato vuṭṭhāya pañcamā;</p>
  9483. <p class="gathalast">Abhiññāparikammāya, ninnāmeyyātha mānasaṃ.</p>
  9484. <p class="hangnum"><a name="para1497"></a><span class="paranum">1497</span>.</p>
  9485. <p class="gatha1"> Adhiṭṭheyyādikaṃ taṃ tamāvajjitvā yathārahaṃ;</p>
  9486. <p class="gathalast">Parikammaṃ karitvāna, samāpajjeyya pādakaṃ.</p>
  9487. <p class="hangnum"><a name="para1498"></a><span class="paranum">1498</span>.</p>
  9488. <p class="gatha1"> Punadeva ca vuṭṭhāya, parikammaṃ yathā pure;</p>
  9489. <p class="gathalast">Karontassa panappeti, abhiññāṇena pañcamaṃ.</p>
  9490. <p class="hangnum"><a name="para1499"></a><span class="paranum">1499</span>.</p>
  9491. <p class="gatha1"> Adhiṭṭhantaṃ vikubbantaṃ, nimminantaṃ yathārahaṃ;</p>
  9492. <p class="gathalast">Sadde suṇantaṃ sattānaṃ, parijānañca mānasaṃ.</p>
  9493. <p class="hangnum"><a name="para1500"></a><span class="paranum">1500</span>.</p>
  9494. <p class="gatha1"> Saraṃ pubbenivāsañca, passaṃ sugatiduggatiṃ;</p>
  9495. <p class="gathalast">Yathākammaṃ vipākañca, pajānantamanāgataṃ.</p>
  9496. <p class="hangnum"><a name="para1501"></a><span class="paranum">1501</span>.</p>
  9497. <p class="gatha1"> Yathāsambhavamiccevamupāyakusalo muni;</p>
  9498. <p class="gathalast">Upanissayasampanno, abhiññamadhigacchati.</p>
  9499. <p class="hangnum"><a name="para1502"></a><span class="paranum">1502</span>.</p>
  9500. <p class="gatha1"> Pattābhiñño mahāyogī, pariyodātamānaso;</p>
  9501. <p class="gathalast">Paripakkena ñāṇena, vipassitvā tilakkhaṇaṃ.</p>
  9502. <p class="hangnum"><a name="para1503"></a><span class="paranum">1503</span>.</p>
  9503. <p class="gatha1"> Laddhāsavakkhayaṃ ñāṇaṃ, chadhābhiññamanuttaraṃ;</p>
  9504. <p class="gathalast">Mahākhīṇāsavo nāma, chaḷabhiñño pavuccati.</p>
  9505. <p class="hangnum"><a name="para1504"></a><span class="paranum">1504</span>.</p>
  9506. <p class="gatha1"> Cattālīsavidhaṃ <a name="M0.0129"></a> panitthamamalocetomalakkhālanaṃ,</p>
  9507. <p class="gatha2">Kammaṭṭhānanayaṃ yamāha sugato sammā samādhānakaṃ;</p>
  9508. <p class="gatha3">Saṃkhittaṃ kathitaṃ tamettha sakalaṃ sābhiññamettāvatā,</p>
  9509. <p class="gathalast">Kattabbā muninettha sādhumatinā sambhāvanā sabbathā.</p>
  9510. <p class="hangnum"><a name="para1505"></a><span class="paranum">1505</span>.</p>
  9511. <p class="gatha1"> Varaguṇagaṇabhūsitānusiṭṭhaṃ,</p>
  9512. <p class="gatha2">Iti samathamimaṃ tu bhāvayitvā;</p>
  9513. <p class="gatha3">Paramamanupamaṃ <a name="V0.0137"></a> bhajanti dhīrā,</p>
  9514. <p class="gathalast">Hitasukhamukhamuttamānubuddhaṃ.</p>
  9515. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede sesakammaṭṭhānavibhāgo nāma</p>
  9516. <p class="centered">Dasamo paricchedo.</p>
  9517. <p class="centered">Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi</p>
  9518. <p class="centered">Samathabhāvanāvibhāgo.</p>
  9519. <p class="chapter">11. Ekādasamo paricchedo</p>
  9520. <p class="subhead">Vipassanāvibhāgo</p>
  9521. <p class="hangnum"><a name="para1506"></a><span class="paranum">1506</span>.</p>
  9522. <p class="gatha1"> Dvidhā samuṭṭhānadhurā, tividhā bhūmiyo matā;</p>
  9523. <p class="gathalast">Tividhābhinivesā ca, sarīraṃ tu catubbidhaṃ.</p>
  9524. <p class="hangnum"><a name="para1507"></a><span class="paranum">1507</span>.</p>
  9525. <p class="gatha1"> Tividhā bhāvanā tattha, saṅkhāresu yathārahaṃ;</p>
  9526. <p class="gathalast">Duvidhākāramārabbha, nijjhāyati tilakkhaṇaṃ.</p>
  9527. <p class="hangnum"><a name="para1508"></a><span class="paranum">1508</span>.</p>
  9528. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasākārabhinnā, dasāvatthā vibhāvitā;</p>
  9529. <p class="gathalast">Tidhā vibhāgā sādheti, vimokkhattayamuttamaṃ.</p>
  9530. <p class="hangnum"><a name="para1509"></a><span class="paranum">1509</span>.</p>
  9531. <p class="gatha1"> Catusaccapaṭivedhā, sattaṭṭhāriyapuggalā;</p>
  9532. <p class="gathalast">Klesahānī yathāyogaṃ, catasso paṭisambhidā.</p>
  9533. <p class="hangnum"><a name="para1510"></a><span class="paranum">1510</span>.</p>
  9534. <p class="gatha1"> Tividhā <a name="M0.0130"></a> ca samāpatti, nirodhā ca tathāparā;</p>
  9535. <p class="gathalast">Nissandaphalamiccāhu, tassā sāsanakovidā.</p>
  9536. <p class="hangnum"><a name="para1511"></a><span class="paranum">1511</span>.</p>
  9537. <p class="gatha1"> Vipassanābhāvanāya-miti bhāsanti paṇḍitā;</p>
  9538. <p class="gathalast">Tamidāni pavakkhāmi, yathānukkamato kathaṃ.</p>
  9539. <p class="hangnum"><a name="para1512"></a><span class="paranum">1512</span>.</p>
  9540. <p class="gatha1"> Bhūmidhamme <a name="V0.0138"></a> pariggayha, vicinantassa yogino;</p>
  9541. <p class="gathalast">Satiyā samathā vātha, <span class="bld">samuṭṭhāti</span> vipassanā.</p>
  9542. <p class="hangnum"><a name="para1513"></a><span class="paranum">1513</span>.</p>
  9543. <p class="gatha1"> Sabhāvapaṭivedhe ca, saddhammapaṭipattiyaṃ;</p>
  9544. <p class="gathalast">Paññāsaddhādvayaṃ tassā, <span class="bld">dhura</span>māhu dhurandharā.</p>
  9545. <p class="hangnum"><a name="para1514"></a><span class="paranum">1514</span>.</p>
  9546. <p class="gatha1"> Tebhūmakasabhāvānaṃ, sappaccayapariggaho;</p>
  9547. <p class="gathalast">Ñātapariññā nāmāyaṃ, bhūmīti paṭhamā matā.</p>
  9548. <p class="hangnum"><a name="para1515"></a><span class="paranum">1515</span>.</p>
  9549. <p class="gatha1"> Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  9550. <p class="gathalast">Pariññātīraṇā nāma, dutiyā bhūmi bhāsitā.</p>
  9551. <p class="hangnum"><a name="para1516"></a><span class="paranum">1516</span>.</p>
  9552. <p class="gatha1"> Pahānapariññā bhūmi, tatiyāhu tatoparaṃ;</p>
  9553. <p class="gathalast">Bhaṅgādiñāṇamiccevaṃ, tividhā <span class="bld">bhūmiyo</span> matā.</p>
  9554. <p class="hangnum"><a name="para1517"></a><span class="paranum">1517</span>.</p>
  9555. <p class="gatha1"> Khaṇasantatiaddhāna-vasenettha samīritā;</p>
  9556. <p class="gathalast">Aniccā dukkhānattāti, tividhā<span class="bld">bhinivesanā</span>.</p>
  9557. <p class="hangnum"><a name="para1518"></a><span class="paranum">1518</span>.</p>
  9558. <p class="gatha1"> Diṭṭhikaṅkhāvitaraṇā, maggāmaggapaṭippadā;</p>
  9559. <p class="gathalast">Visuddhiyo catassopi, <span class="bld">sarīra</span>nti nidassitā.</p>
  9560. <p class="hangnum"><a name="para1519"></a><span class="paranum">1519</span>.</p>
  9561. <p class="gatha1"> Salakkhaṇavavatthānaṃ, paccayākāranicchayo;</p>
  9562. <p class="gathalast">Kummaggaparihāro ca, tilakkhaṇavipassanā.</p>
  9563. <p class="hangnum"><a name="para1520"></a><span class="paranum">1520</span>.</p>
  9564. <p class="gatha1"> Iti lakkhaṇabhinnattā, labbhantekakkhaṇepi ca;</p>
  9565. <p class="gathalast">Desitā hetubhūtena, kamenevaṃ visuddhiyo.</p>
  9566. <p class="hangnum"><a name="para1521"></a><span class="paranum">1521</span>.</p>
  9567. <p class="gatha1"> Sīlabbisuddhiādīnaṃ, tathā sāva paramparā;</p>
  9568. <p class="gathalast">Cittabbisuddhiādīnamatthāyāti pakāsitā.</p>
  9569. <p class="hangnum"><a name="para1522"></a><span class="paranum">1522</span>.</p>
  9570. <p class="gatha1"> Dissamānasabhāvānaṃ, passanto paccayaṭṭhiti;</p>
  9571. <p class="gathalast">Paripanthavimutto hi, paṭipādeti bhāvanaṃ.</p>
  9572. <p class="hangnum"><a name="para1523"></a><span class="paranum">1523</span>.</p>
  9573. <p class="gatha1"> Tathāpi <a name="M0.0131"></a> ca visesena, paṭipannassa yogino;</p>
  9574. <p class="gathalast">Tattha tattha vibhūtattā, ṭhānato bheditā kathaṃ.</p>
  9575. <p class="hangnum"><a name="para1524"></a><span class="paranum">1524</span>.</p>
  9576. <p class="gatha1"> Rūpapubbaṅgamaṃ <a name="V0.0139"></a> vātha, nāmapubbaṅgamaṃ tathā;</p>
  9577. <p class="gathalast">Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, yathāpākaṭadhammato.</p>
  9578. <p class="hangnum"><a name="para1525"></a><span class="paranum">1525</span>.</p>
  9579. <p class="gatha1"> Nāmarūpādibhedena, bhūmidhammapariggaho;</p>
  9580. <p class="gathalast">Vuttā diṭṭhivisuddhīti, attadiṭṭhippahānato.</p>
  9581. <p class="hangnum"><a name="para1526"></a><span class="paranum">1526</span>.</p>
  9582. <p class="gatha1"> Āhacca paccayuppannā, tathā tabbhāvabhāvino;</p>
  9583. <p class="gathalast">Pavattantīti saṅkhāre, passato pana yoniso.</p>
  9584. <p class="hangnum"><a name="para1527"></a><span class="paranum">1527</span>.</p>
  9585. <p class="gatha1"> Paccayaggāhinī paññā, nāmarūpappavattiyā;</p>
  9586. <p class="gathalast">Kaṅkhā taranti tāyāti, kaṅkhāvitaraṇā matā.</p>
  9587. <p class="hangnum"><a name="para1528"></a><span class="paranum">1528</span>.</p>
  9588. <p class="gatha1"> Aniccā dukkhānattāti, paccayāyattavuttito;</p>
  9589. <p class="gathalast">Saṅkhipitvā kalāpena, sammasīyanti saṅkhatā.</p>
  9590. <p class="hangnum"><a name="para1529"></a><span class="paranum">1529</span>.</p>
  9591. <p class="gatha1"> Uppādavayabhāvopi, lakkhaṇattayasādhako;</p>
  9592. <p class="gathalast">Paccayākāramārabbha, lakkhīyati visesato.</p>
  9593. <p class="hangnum"><a name="para1530"></a><span class="paranum">1530</span>.</p>
  9594. <p class="gatha1"> Tasmā sammasanañāṇaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  9595. <p class="gathalast">Kaṅkhāvitaraṇāyaṃ tu, saṅgayhati visuddhiyaṃ.</p>
  9596. <p class="hangnum"><a name="para1531"></a><span class="paranum">1531</span>.</p>
  9597. <p class="gatha1"> Tattha saṃklesavikkhepaṃ, kummaggaṃ parivajjato;</p>
  9598. <p class="gathalast">Maggāmaggavisuddhīti, ñāṇadassanamīritaṃ.</p>
  9599. <p class="hangnum"><a name="para1532"></a><span class="paranum">1532</span>.</p>
  9600. <p class="gatha1"> Tato kathenti akliṭṭhamudayabbayadassanaṃ;</p>
  9601. <p class="gathalast">Ādiṃ katvā paṭipadāñāṇadassanasuddhiyaṃ.</p>
  9602. <p class="hangnum"><a name="para1533"></a><span class="paranum">1533</span>.</p>
  9603. <p class="gatha1"> Paccayapaccayuppanne, yathāvatthuvavatthite;</p>
  9604. <p class="gathalast">Pahātumīhamānānaṃ, niyyānapaṭipattito.</p>
  9605. <p class="hangnum"><a name="para1534"></a><span class="paranum">1534</span>.</p>
  9606. <p class="gatha1"> Upaklesavisuddho hi, punadevodayabbayaṃ;</p>
  9607. <p class="gathalast">Adhiṭṭhahitvā bhaṅgādi-ñāṇehi paṭipajjati.</p>
  9608. <p class="hangnum"><a name="para1535"></a><span class="paranum">1535</span>.</p>
  9609. <p class="gatha1"> Tathā <a name="M0.0132"></a> cābhinavuppanne, bhijjamāne vipassato;</p>
  9610. <p class="gathalast">Saṃvegakaḍḍhitaṃ ñāṇaṃ, bhaṅgādimanutiṭṭhati.</p>
  9611. <p class="hangnum"><a name="para1536"></a><span class="paranum">1536</span>.</p>
  9612. <p class="gatha1"> Tato <a name="V0.0140"></a> pubbe pavattā hi, saṃklesāpāyasambhavā;</p>
  9613. <p class="gathalast">Paṭipattivisuddhīti, na saṅgayhati bhāvanā.</p>
  9614. <p class="hangnum"><a name="para1537"></a><span class="paranum">1537</span>.</p>
  9615. <p class="gatha1"> Sampādento paniccetā, catassopi visuddhiyo;</p>
  9616. <p class="gathalast">Aniccā dukkhānattāti, bhāveyya tividhā kathaṃ.</p>
  9617. <p class="hangnum"><a name="para1538"></a><span class="paranum">1538</span>.</p>
  9618. <p class="gatha1"> Paccayapaccayuppannā, jātānantarabhedino;</p>
  9619. <p class="gathalast">Aniccā ca pabhaṅgū ca, palujjanti cavanti ca.</p>
  9620. <p class="hangnum"><a name="para1539"></a><span class="paranum">1539</span>.</p>
  9621. <p class="gatha1"> Addhuvā ca asārā ca, vibhavā ca vināsino;</p>
  9622. <p class="gathalast">Saṅkhatā vipariṇāma-dhammā ittarakālikā.</p>
  9623. <p class="hangnum"><a name="para1540"></a><span class="paranum">1540</span>.</p>
  9624. <p class="gatha1"> Khayadhammā vayadhammā, lahukālappavattino;</p>
  9625. <p class="gathalast">Tāvakālikadhammā ca, parittaṭṭhitikā tathā.</p>
  9626. <p class="hangnum"><a name="para1541"></a><span class="paranum">1541</span>.</p>
  9627. <p class="gatha1"> Khaṇattayaparicchinnā, pubbāparavicittakā;</p>
  9628. <p class="gathalast">Purakkhatā nirodhassa, sassatā na kudācanaṃ.</p>
  9629. <p class="hangnum"><a name="para1542"></a><span class="paranum">1542</span>.</p>
  9630. <p class="gatha1"> Jāyanti parihānāya, na tu jāyanti vuddhiyā;</p>
  9631. <p class="gathalast">Jiyyamānāva tiṭṭhanti, jiṇṇā bhaṅgaparāyaṇā.</p>
  9632. <p class="hangnum"><a name="para1543"></a><span class="paranum">1543</span>.</p>
  9633. <p class="gatha1"> Ahutvāyevuppajjanti, na kutocipi āgatā;</p>
  9634. <p class="gathalast">Hutvā antaradhāyanti, na tu katthaci sañcitā.</p>
  9635. <p class="hangnum"><a name="para1544"></a><span class="paranum">1544</span>.</p>
  9636. <p class="gatha1"> Taṃ taṃ paccayasāmaggi-mattalābhāya nissitā;</p>
  9637. <p class="gathalast">Nirodhadhammā jāyanti, jātā byanti bhavanti te.</p>
  9638. <p class="hangnum"><a name="para1545"></a><span class="paranum">1545</span>.</p>
  9639. <p class="gatha1"> Yathā nadī pabbateyyā, yathā dīpasikhā tathā;</p>
  9640. <p class="gathalast">Sīghasīghaṃ pavattantā, uppajjanti vayanti ca.</p>
  9641. <p class="hangnum"><a name="para1546"></a><span class="paranum">1546</span>.</p>
  9642. <p class="gatha1"> Jātā jātā nirujjhanti, aññe aññe tu jāyare;</p>
  9643. <p class="gathalast">Avīci anusambandhā, na jānanti visesato.</p>
  9644. <p class="hangnum"><a name="para1547"></a><span class="paranum">1547</span>.</p>
  9645. <p class="gatha1"> Iti <a name="M0.0133"></a> nānappakārena, vipassanto vicakkhaṇo;</p>
  9646. <p class="gathalast"><span class="bld">Aniccabhāvanaṃ</span> dhīro, paripāceti sādhukaṃ.</p>
  9647. <p class="hangnum"><a name="para1548"></a><span class="paranum">1548</span>.</p>
  9648. <p class="gatha1"> Dukkhā <a name="V0.0141"></a> ca dukkhavatthū ca, abhiṇhaparipīḷitā;</p>
  9649. <p class="gathalast">Rogā gaṇḍā ca sallā ca, aghato ca upaddavā.</p>
  9650. <p class="hangnum"><a name="para1549"></a><span class="paranum">1549</span>.</p>
  9651. <p class="gatha1"> Bhayopasaggāghamūlā,</p>
  9652. <p class="gatha2">Sāsavādīnavītitā;</p>
  9653. <p class="gatha3">Aleṇāsaraṇātāṇā,</p>
  9654. <p class="gathalast">Vadhakā mārakāmisā.</p>
  9655. <p class="hangnum"><a name="para1550"></a><span class="paranum">1550</span>.</p>
  9656. <p class="gatha1"> Jātidhammā jarābyādhi-</p>
  9657. <p class="gatha2">Sokopāyāsabhāgino;</p>
  9658. <p class="gatha3">Paridevasabhāvā ca,</p>
  9659. <p class="gathalast">Saṃklesā dukkhabhāgino.</p>
  9660. <p class="hangnum"><a name="para1551"></a><span class="paranum">1551</span>.</p>
  9661. <p class="gatha1"> Jegucchā paṭikūlā ca, bībhacchā ca virūpino;</p>
  9662. <p class="gathalast">Ajaññā capalā hīnā, duggandhā bālasevitā.</p>
  9663. <p class="hangnum"><a name="para1552"></a><span class="paranum">1552</span>.</p>
  9664. <p class="gatha1"> Sokantarikatāniccaṃ, taṇhāya kaḍḍhitā bhusaṃ;</p>
  9665. <p class="gathalast">Kapaṇā duggatā dīnā, vipannā ca vighātino.</p>
  9666. <p class="hangnum"><a name="para1553"></a><span class="paranum">1553</span>.</p>
  9667. <p class="gatha1"> Attalābhaṃ gavesanti, taṃtaṃpaccayanissitā;</p>
  9668. <p class="gathalast">Dukkhādhiṭṭhānamaccantaṃ, jātā puna vihaññare.</p>
  9669. <p class="hangnum"><a name="para1554"></a><span class="paranum">1554</span>.</p>
  9670. <p class="gatha1"> Aggikūpe nimuggāva, klesasantāpabhāgino;</p>
  9671. <p class="gathalast">Oviddhā viya sattīhi, saṅkhārā niccadukkhitā.</p>
  9672. <p class="hangnum"><a name="para1555"></a><span class="paranum">1555</span>.</p>
  9673. <p class="gatha1"> Jāyamānā ca jiyyantā, miyyantā ca khaṇe khaṇe;</p>
  9674. <p class="gathalast">Pasukā viya niccammā, haññanti serikāturā.</p>
  9675. <p class="hangnum"><a name="para1556"></a><span class="paranum">1556</span>.</p>
  9676. <p class="gatha1"> Tilāni tilayanteva, ucchuyanteva ucchuyo;</p>
  9677. <p class="gathalast">Udayabbayāvassaṃ te, pīḷayanti abhiṇhaso.</p>
  9678. <p class="hangnum"><a name="para1557"></a><span class="paranum">1557</span>.</p>
  9679. <p class="gatha1"> Manoramanavākārā<a name="M0.0134"></a>, vipallāsaparikkhatā;</p>
  9680. <p class="gathalast">Iriyāpathasañchannā, nopatiṭṭhanti dukkhato.</p>
  9681. <p class="hangnum"><a name="para1558"></a><span class="paranum">1558</span>.</p>
  9682. <p class="gatha1"> Saṅkhāresu <a name="V0.0142"></a> panetesu, vedanāssādarodhino;</p>
  9683. <p class="gathalast">Sāva sandulasambaddhā, sammohaparivāritā.</p>
  9684. <p class="hangnum"><a name="para1559"></a><span class="paranum">1559</span>.</p>
  9685. <p class="gatha1"> ‘‘Aduṃ dukkhamidaṃ dukkha’’-miti saṃsāracārino;</p>
  9686. <p class="gathalast">Dukkhahetumajānantā, sambhamanti aviddasu.</p>
  9687. <p class="hangnum"><a name="para1560"></a><span class="paranum">1560</span>.</p>
  9688. <p class="gatha1"> Sukhākāramapassantā, dukkhabhāranipīḷitā;</p>
  9689. <p class="gathalast">Patthenti dukkhamevaññaṃ, bālā byasanabhāgino.</p>
  9690. <p class="hangnum"><a name="para1561"></a><span class="paranum">1561</span>.</p>
  9691. <p class="gatha1"> Cavantā upapajjantā, rukkhasākhaṃva makkaṭo;</p>
  9692. <p class="gathalast">Dukkhamekaṃ vimuccanti, tato gaṇhanti cāparaṃ.</p>
  9693. <p class="hangnum"><a name="para1562"></a><span class="paranum">1562</span>.</p>
  9694. <p class="gatha1"> Te dīgharattaṃ socanti, taṇhāsallasamappitā;</p>
  9695. <p class="gathalast">Diṭṭhipāsasamupetā, mānatthambhānusāyino.</p>
  9696. <p class="hangnum"><a name="para1563"></a><span class="paranum">1563</span>.</p>
  9697. <p class="gatha1"> Tamākāraṃ paniccevaṃ, vipassanto visārado;</p>
  9698. <p class="gathalast"><span class="bld">Dukkhānupassanaṃ</span> nāma, paripāceti bhāvanaṃ.</p>
  9699. <p class="hangnum"><a name="para1564"></a><span class="paranum">1564</span>.</p>
  9700. <p class="gatha1"> Dhammaṭṭhitiniyāmā hi, khandhāyatanadhātuyo;</p>
  9701. <p class="gathalast">Anattāsassatantā ca, īhābhogavivajjitā.</p>
  9702. <p class="hangnum"><a name="para1565"></a><span class="paranum">1565</span>.</p>
  9703. <p class="gatha1"> Payojanamadhiṭṭhāya, na tu byāpārayanti ca;</p>
  9704. <p class="gathalast">Paccayapaccayuppannā, janetuṃ vātha jāyituṃ.</p>
  9705. <p class="hangnum"><a name="para1566"></a><span class="paranum">1566</span>.</p>
  9706. <p class="gatha1"> Tathāpi hetusāmaggi-sambhave sambhavanti te;</p>
  9707. <p class="gathalast">Tabbhāvabhāvibhāvena, aññamaññapavattitā.</p>
  9708. <p class="hangnum"><a name="para1567"></a><span class="paranum">1567</span>.</p>
  9709. <p class="gatha1"> Ajāyituṃ na sakkonti, sati paccayasambhave;</p>
  9710. <p class="gathalast">Paccayānamalābhe tu, na jāyanti kudācanaṃ.</p>
  9711. <p class="hangnum"><a name="para1568"></a><span class="paranum">1568</span>.</p>
  9712. <p class="gatha1"> Na kiñcettha apekkhitvā, samaggā honti paccayā;</p>
  9713. <p class="gathalast">Na janetuṃ na sakkonti, samaggā ca kudācanaṃ.</p>
  9714. <p class="hangnum"><a name="para1569"></a><span class="paranum">1569</span>.</p>
  9715. <p class="gatha1"> Yathāpaccayalābhena<a name="M0.0135"></a>, pavattanti yathā tathā;</p>
  9716. <p class="gathalast">Rakkhitā vā vidhātā vā, natthi assāmikā tathā.</p>
  9717. <p class="hangnum"><a name="para1570"></a><span class="paranum">1570</span>.</p>
  9718. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="V0.0143"></a> mama’’nti gaṇhantā, pariṇāmenti aññathā;</p>
  9719. <p class="gathalast">Vissasantā harantete, parābhūtā palambhino.</p>
  9720. <p class="hangnum"><a name="para1571"></a><span class="paranum">1571</span>.</p>
  9721. <p class="gatha1"> Rittā tucchā ca suññā ca, vivittā sāravajjitā;</p>
  9722. <p class="gathalast">Salakkhaṇaparicchinnā, dhammā natthettha puggalo.</p>
  9723. <p class="hangnum"><a name="para1572"></a><span class="paranum">1572</span>.</p>
  9724. <p class="gatha1"> Jāyamānā ca jiyyantā, miyyamānā ca saṅkhatā;</p>
  9725. <p class="gathalast">Vivasā parivattanti, vaso tesaṃ na katthaci.</p>
  9726. <p class="hangnum"><a name="para1573"></a><span class="paranum">1573</span>.</p>
  9727. <p class="gatha1"> Na tesu kassacisseraṃ, na tesañcatthi katthaci;</p>
  9728. <p class="gathalast">Na cattanīti saṅkhārā, ādhipaccavivajjitā.</p>
  9729. <p class="hangnum"><a name="para1574"></a><span class="paranum">1574</span>.</p>
  9730. <p class="gatha1"> Kadalīpattavaṭṭīva, aññamaññapatiṭṭhitā;</p>
  9731. <p class="gathalast">Sahajātagghanībhūtā, nopaṭṭhanti anattato.</p>
  9732. <p class="hangnum"><a name="para1575"></a><span class="paranum">1575</span>.</p>
  9733. <p class="gatha1"> Arūpanissitaṃ rūpaṃ, arūpaṃ rūpanissitaṃ;</p>
  9734. <p class="gathalast">Jaccandhapīṭhasappīva, aññamaññavavatthitaṃ.</p>
  9735. <p class="hangnum"><a name="para1576"></a><span class="paranum">1576</span>.</p>
  9736. <p class="gatha1"> Yantasuttena yantaṃva, kāyayantaṃ pavattati;</p>
  9737. <p class="gathalast">Nāmāvakaḍḍhitaṃ tattha, natthi attā sayaṃvasī.</p>
  9738. <p class="hangnum"><a name="para1577"></a><span class="paranum">1577</span>.</p>
  9739. <p class="gatha1"> Cetovipphāranipphannā, vāyodhātusamuṭṭhitā;</p>
  9740. <p class="gathalast">Iriyāpathaviññattivikārā pālakā matā.</p>
  9741. <p class="hangnum"><a name="para1578"></a><span class="paranum">1578</span>.</p>
  9742. <p class="gatha1"> Oviddhavedanāsallavikārapariṇāmato;</p>
  9743. <p class="gathalast">Bālānaṃ cittanipphannā, attāti parikappanā.</p>
  9744. <p class="hangnum"><a name="para1579"></a><span class="paranum">1579</span>.</p>
  9745. <p class="gatha1"> Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nettha sattopalabbhati;</p>
  9746. <p class="gathalast">Taṃ taṃ paccayamāgamma, dukkhakkhandhova jāyati.</p>
  9747. <p class="hangnum"><a name="para1580"></a><span class="paranum">1580</span>.</p>
  9748. <p class="gatha1"> Evamādippakārehi, vipassanto anattato;</p>
  9749. <p class="gathalast"><span class="bld">Anattabhāvanaṃ</span> nāma, bhāvetīti pavuccati.</p>
  9750. <p class="hangnum"><a name="para1581"></a><span class="paranum">1581</span>.</p>
  9751. <p class="gatha1"> Bhāvento tividhampetaṃ, <span class="bld">nijjhāyati tilakkhaṇaṃ</span>;</p>
  9752. <p class="gathalast">Nimittañca pavattañca, samārabbha yathākkamaṃ.</p>
  9753. <p class="hangnum"><a name="para1582"></a><span class="paranum">1582</span>.</p>
  9754. <p class="gatha1"> Attalābhanimittañca<a name="M0.0136"></a><a name="V0.0144"></a>, taṃtaṃpaccayanissitā;</p>
  9755. <p class="gathalast">Tabbhāvabhāvibhāvena, lakkhīyanti nimittato.</p>
  9756. <p class="hangnum"><a name="para1583"></a><span class="paranum">1583</span>.</p>
  9757. <p class="gatha1"> Jāyamānā ca jiyyantā, miyyamānā ca saṅkhatā;</p>
  9758. <p class="gathalast">Taṃ taṃ bhāvamatikkamma, pavattanti khaṇe khaṇe.</p>
  9759. <p class="hangnum"><a name="para1584"></a><span class="paranum">1584</span>.</p>
  9760. <p class="gatha1"> Hetunissayanākāro, <span class="bld">nimitta</span>nti tato mato;</p>
  9761. <p class="gathalast"><span class="bld">Pavattaṃ</span> vattanākāro, khaṇasantatiaddhato.</p>
  9762. <p class="hangnum"><a name="para1585"></a><span class="paranum">1585</span>.</p>
  9763. <p class="gatha1"> Apubbābhinavuppatti, uppādoti pakāsito;</p>
  9764. <p class="gathalast">Pubbāpariyasandhānaṃ, paṭisandhīti bhāsitā.</p>
  9765. <p class="hangnum"><a name="para1586"></a><span class="paranum">1586</span>.</p>
  9766. <p class="gatha1"> Āyūhantīti vuccanti, tadatthaṃ pana vāvaṭā;</p>
  9767. <p class="gathalast">Iccādipariyāyehi, bahvākārāpi saṅkhatā.</p>
  9768. <p class="hangnum"><a name="para1587"></a><span class="paranum">1587</span>.</p>
  9769. <p class="gatha1"> Nimitte ca pavatte ca, vatthuto yanti saṅgahaṃ;</p>
  9770. <p class="gathalast">Taṃ <span class="bld">dvayākāra</span>mārabbha, patiṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.</p>
  9771. <p class="hangnum"><a name="para1588"></a><span class="paranum">1588</span>.</p>
  9772. <p class="gatha1"> Paccayādhīnadhammānaṃ, uppādavayalakkhitā;</p>
  9773. <p class="gathalast">Aniccatānimittaṭṭhā, pavattesu na pākaṭā.</p>
  9774. <p class="hangnum"><a name="para1589"></a><span class="paranum">1589</span>.</p>
  9775. <p class="gatha1"> Pubbāparavicittānamasamatthānamattani;</p>
  9776. <p class="gathalast">Sannissayena nipphanno, bhāvadubbalyasādhako.</p>
  9777. <p class="hangnum"><a name="para1590"></a><span class="paranum">1590</span>.</p>
  9778. <p class="gatha1"> Hetusaṅkhātabhāvo hi, saṅkhārānamaniccatā;</p>
  9779. <p class="gathalast">Pavattamānā dasseti, taṃ sabhāvaṃ panattano.</p>
  9780. <p class="hangnum"><a name="para1591"></a><span class="paranum">1591</span>.</p>
  9781. <p class="gatha1"> Niccā dhuvā ce saṅkhārā, kasmā pekkhanti paccaye;</p>
  9782. <p class="gathalast">Ahutvā yadi nissāya, jātā kā tattha niccatā;</p>
  9783. <p class="hangnum"><a name="para1592"></a><span class="paranum">1592</span>.</p>
  9784. <p class="gatha1"> Attalābhaṃ labhitvāna, hetusāmaggilābhato;</p>
  9785. <p class="gathalast">Yāpessanti tamaññatra, kathaṃ nāmattadubbalā.</p>
  9786. <p class="hangnum"><a name="para1593"></a><span class="paranum">1593</span>.</p>
  9787. <p class="gatha1"> Paccaye anapekkhitvā, yadi natthi samatthatā;</p>
  9788. <p class="gathalast">Attalābhūpalābhāya, kiṃ samatthānupālane;</p>
  9789. <p class="hangnum"><a name="para1594"></a><span class="paranum">1594</span>.</p>
  9790. <p class="gatha1"> Janakā <a name="M0.0137"></a><a name="V0.0145"></a> paccayānañhi, tadāyūhanato paraṃ;</p>
  9791. <p class="gathalast">Parihāritumāraddhā, jiyā khittasaro yathā.</p>
  9792. <p class="hangnum"><a name="para1595"></a><span class="paranum">1595</span>.</p>
  9793. <p class="gatha1"> Accīva vaṭṭinikkhantā, meghamuttāva vijjutā;</p>
  9794. <p class="gathalast">Paccayuddhaṭavissaṭṭhā, dhammā bhaṅgaparāyaṇā.</p>
  9795. <p class="hangnum"><a name="para1596"></a><span class="paranum">1596</span>.</p>
  9796. <p class="gatha1"> Tasmā <span class="bld">nimittamākāraṃ,</span> passanto sa vipassako;</p>
  9797. <p class="gathalast">‘‘Vinassanti avassa’’nti, saddahanto vimuccati.</p>
  9798. <p class="hangnum"><a name="para1597"></a><span class="paranum">1597</span>.</p>
  9799. <p class="gatha1"> Aniccato tathā hevaṃ, vipassantassa yogino;</p>
  9800. <p class="gathalast">Saddhāvimokkha bāhulyaṃ, bhavatīti pakāsitaṃ.</p>
  9801. <p class="hangnum"><a name="para1598"></a><span class="paranum">1598</span>.</p>
  9802. <p class="gatha1"> Iti saṅkhāradhammesu, nimittākāranicchitaṃ;</p>
  9803. <p class="gathalast">Aniccalakkhaṇaṃ dhīro, nijjhāyati niyāmato.</p>
  9804. <p class="hangnum"><a name="para1599"></a><span class="paranum">1599</span>.</p>
  9805. <p class="gatha1"> Bādhakattabhayākārā, pavatte dukkhitā viya;</p>
  9806. <p class="gathalast">Pavattamānā pīḷenti, saṅkhārā ca bhayāvahā.</p>
  9807. <p class="hangnum"><a name="para1600"></a><span class="paranum">1600</span>.</p>
  9808. <p class="gatha1"> Uppādābhinavākāraṃ, atikkamma tato paraṃ;</p>
  9809. <p class="gathalast">Jarājaccaritā hutvā, bhañjamānā kathaṃ sukhā.</p>
  9810. <p class="hangnum"><a name="para1601"></a><span class="paranum">1601</span>.</p>
  9811. <p class="gatha1"> Tasmā <span class="bld">pavattamākāraṃ,</span> nijjhāyanto nirantaraṃ;</p>
  9812. <p class="gathalast">Saṅkhāre dukkhato disvā, hitvāna paṇidhiṃ tahiṃ.</p>
  9813. <p class="hangnum"><a name="para1602"></a><span class="paranum">1602</span>.</p>
  9814. <p class="gatha1"> Tadāyūhananissaṅgo, passaddhadaratho sukhī;</p>
  9815. <p class="gathalast">Samādhibahulo yogī, vūpasantoti vuccati.</p>
  9816. <p class="hangnum"><a name="para1603"></a><span class="paranum">1603</span>.</p>
  9817. <p class="gatha1"> Byāpāravasitākāraṃ, saṅkhārānaṃ vipassato;</p>
  9818. <p class="gathalast">Nimitte ca pavatte ca, upaṭṭhāti anattato.</p>
  9819. <p class="hangnum"><a name="para1604"></a><span class="paranum">1604</span>.</p>
  9820. <p class="gatha1"> Anattādhīnanipphannā, vasātītappavattino;</p>
  9821. <p class="gathalast">Bhāvadubbalyanissārā, kathamattā bhavissare.</p>
  9822. <p class="hangnum"><a name="para1605"></a><span class="paranum">1605</span>.</p>
  9823. <p class="gatha1"> Tamevaṃ paṭivijjhanto, maññatānattalakkhaṇaṃ;</p>
  9824. <p class="gathalast">Vipassanārasassādī, saṃvegabahulo bhave.</p>
  9825. <p class="hangnum"><a name="para1606"></a><span class="paranum">1606</span>.</p>
  9826. <p class="gatha1"> Iccāhacca <a name="V0.0146"></a> pavattānaṃ, lakkhaṇānaṃ sabhāvato;</p>
  9827. <p class="gathalast">Vavatthito tattha tattha, taṃtaṃlakkhaṇanicchayo.</p>
  9828. <p class="hangnum"><a name="para1607"></a><span class="paranum">1607</span>.</p>
  9829. <p class="gatha1"> Tathāpipākaṭaṭṭhāne<a name="M0.0138"></a>, hetubhūte ca yoniso;</p>
  9830. <p class="gathalast">Vavatthapeti saṅkhāya, lakkhaṇāni vicakkhaṇo.</p>
  9831. <p class="hangnum"><a name="para1608"></a><span class="paranum">1608</span>.</p>
  9832. <p class="gatha1"> Uppādavayabhāvena, dissamānā hi saṅkhatā;</p>
  9833. <p class="gathalast">Pubbāparavivekena, dassenti tadaniccataṃ.</p>
  9834. <p class="hangnum"><a name="para1609"></a><span class="paranum">1609</span>.</p>
  9835. <p class="gatha1"> Tathā ca vipariṇāmaṃ, vipassanto visārado;</p>
  9836. <p class="gathalast">Nimittaphalanipphannaṃ, tamatthamadhimuccati.</p>
  9837. <p class="hangnum"><a name="para1610"></a><span class="paranum">1610</span>.</p>
  9838. <p class="gatha1"> Dukkhappavattihetuttā, nimittamapi paṇḍito;</p>
  9839. <p class="gathalast">Bhayāvahaniyāmena, bādhakanteva passati.</p>
  9840. <p class="hangnum"><a name="para1611"></a><span class="paranum">1611</span>.</p>
  9841. <p class="gatha1"> Tathā hi paccayārabbha, saṅkhārā nissayanti ce;</p>
  9842. <p class="gathalast">Tatovassaṃ bhavissanti, mahabbhayasamohitā.</p>
  9843. <p class="hangnum"><a name="para1612"></a><span class="paranum">1612</span>.</p>
  9844. <p class="gatha1"> Nirodhadhammā jāyanti, sallaviddhāva dukkhitā;</p>
  9845. <p class="gathalast">Jarāturā vipajjantā, bhijjantāva vighātino.</p>
  9846. <p class="hangnum"><a name="para1613"></a><span class="paranum">1613</span>.</p>
  9847. <p class="gatha1"> Tenevāniccato diṭṭhā, dukkhabhāvena khāyare;</p>
  9848. <p class="gathalast">Saṅkhatattā sabhāvo hi, dukkhāya parivattati.</p>
  9849. <p class="hangnum"><a name="para1614"></a><span class="paranum">1614</span>.</p>
  9850. <p class="gatha1"> Aniccā puna saṅkhārā, dukkhāti ca vavatthitā;</p>
  9851. <p class="gathalast">Anattattaniyāmena, nidassenti salakkhaṇaṃ.</p>
  9852. <p class="hangnum"><a name="para1615"></a><span class="paranum">1615</span>.</p>
  9853. <p class="gatha1"> Kathaṃ attaparādhīnā, paccayuppannabhaṅgurā;</p>
  9854. <p class="gathalast">Vipattiniyatā vātha, bādhamānā bhayāvahā.</p>
  9855. <p class="hangnum"><a name="para1616"></a><span class="paranum">1616</span>.</p>
  9856. <p class="gatha1"> Āhaccākārabhedena, <span class="bld">tividhā hi vipassanā</span>;</p>
  9857. <p class="gathalast">Aniccā dukkhānattāti, ayamettha vinicchayo.</p>
  9858. <p class="hangnum"><a name="para1617"></a><span class="paranum">1617</span>.</p>
  9859. <p class="gatha1"> Tidhābhūtā paniccetā, pahānākārabheditā;</p>
  9860. <p class="gathalast">Mahāvipassanā nāma, <span class="bld">aṭṭhārasavidhā</span> kathaṃ.</p>
  9861. <p class="hangnum"><a name="para1618"></a><span class="paranum">1618</span>.</p>
  9862. <p class="gatha1"> Hetusāmagginipphannamaniccanti <a name="V0.0147"></a> tilakkhaṇaṃ;</p>
  9863. <p class="gathalast">Aniccataṃ vipassanto, niccasaññaṃ vimuñcati.</p>
  9864. <p class="hangnum"><a name="para1619"></a><span class="paranum">1619</span>.</p>
  9865. <p class="gatha1"> Aniccatāyādhiṭṭhānanimittaṃ <a name="M0.0139"></a> pana passato;</p>
  9866. <p class="gathalast">Animitte vimuccantī, animittānupassanā.</p>
  9867. <p class="hangnum"><a name="para1620"></a><span class="paranum">1620</span>.</p>
  9868. <p class="gatha1"> Nirujjhamānadhammānaṃ, byantibhāvaṃ vipassato;</p>
  9869. <p class="gathalast">Samudayaṃ pajahantī, nirodhāanupassanā.</p>
  9870. <p class="hangnum"><a name="para1621"></a><span class="paranum">1621</span>.</p>
  9871. <p class="gatha1"> Sithilā jātu nissārā, dubbalā lahughātino;</p>
  9872. <p class="gathalast">Khayadhammāti saṅkhāya, ghanasaññaṃ vimuñcati.</p>
  9873. <p class="hangnum"><a name="para1622"></a><span class="paranum">1622</span>.</p>
  9874. <p class="gatha1"> Attalābhamatikkamma, vayantīti vicintayaṃ;</p>
  9875. <p class="gathalast">Jahatāyūhanaṃ tattha, putte sūtipajā viya.</p>
  9876. <p class="hangnum"><a name="para1623"></a><span class="paranum">1623</span>.</p>
  9877. <p class="gatha1"> Anavattitabhāvānaṃ, aññathattaṃ vipassato;</p>
  9878. <p class="gathalast">Vikārapariṇāmesu, dhuvasaññā virajjati.</p>
  9879. <p class="hangnum"><a name="para1624"></a><span class="paranum">1624</span>.</p>
  9880. <p class="gatha1"> Ālambañca tadālamba-ñāṇabhaṅgañca bhāvayaṃ;</p>
  9881. <p class="gathalast">Sārādānābhinivesaṃ, adhipaññāya muccati.</p>
  9882. <p class="hangnum"><a name="para1625"></a><span class="paranum">1625</span>.</p>
  9883. <p class="gatha1"> Iccāniccānimittā ca, nirodhā ca khayā vayā;</p>
  9884. <p class="gathalast">Viparīṇāmādhisaññā, dhammānupassanāti ca.</p>
  9885. <p class="hangnum"><a name="para1626"></a><span class="paranum">1626</span>.</p>
  9886. <p class="gatha1"> Sattānupassanābhedamaniccākāradassanaṃ;</p>
  9887. <p class="gathalast">Niccasaññādibhaṅgāya, paridīpenti paṇḍitā.</p>
  9888. <p class="hangnum"><a name="para1627"></a><span class="paranum">1627</span>.</p>
  9889. <p class="gatha1"> Taṃ tamākāramārabbha, tathā bāhulyavuttito;</p>
  9890. <p class="gathalast">Taṃlakkhaṇānugatā ca, bhedā tasseva sattadhā.</p>
  9891. <p class="hangnum"><a name="para1628"></a><span class="paranum">1628</span>.</p>
  9892. <p class="gatha1"> Sukhasaññaṃ nissajjantī, vuttā dukkhānupassanā;</p>
  9893. <p class="gathalast">Nibbinnā nibbidāñāṇaṃ, virāgā rāgavajjitā.</p>
  9894. <p class="hangnum"><a name="para1629"></a><span class="paranum">1629</span>.</p>
  9895. <p class="gatha1"> Jātāppaṇihitā nāma, muñcantī paṇidhiṃ tathā;</p>
  9896. <p class="gathalast">Nirālayābhinivesā, ādīnavānupassanā.</p>
  9897. <p class="hangnum"><a name="para1630"></a><span class="paranum">1630</span>.</p>
  9898. <p class="gatha1"> Pañcānupassanābhedaṃ<a name="V0.0148"></a>, tadidaṃ dukkhadassanaṃ;</p>
  9899. <p class="gathalast">Sukhasaññādibhaṅgāya, pavattanti pakāsitaṃ.</p>
  9900. <p class="hangnum"><a name="para1631"></a><span class="paranum">1631</span>.</p>
  9901. <p class="gatha1"> Anattato <a name="M0.0140"></a> vipassanto, attasaññā vimuccati;</p>
  9902. <p class="gathalast">Jahatattābhinivesaṃ, jhāyanto puna suññato.</p>
  9903. <p class="hangnum"><a name="para1632"></a><span class="paranum">1632</span>.</p>
  9904. <p class="gatha1"> Dvayānupassanābhedamanattākāradassanaṃ;</p>
  9905. <p class="gathalast">Attasaññābhinivesaṃ, vimokkhāya vibhāvituṃ.</p>
  9906. <p class="hangnum"><a name="para1633"></a><span class="paranum">1633</span>.</p>
  9907. <p class="gatha1"> Paṭinissaggato disvā, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ;</p>
  9908. <p class="gathalast">Jahanto saṅkhatādānaṃ, pakkhandati asaṅkhate.</p>
  9909. <p class="hangnum"><a name="para1634"></a><span class="paranum">1634</span>.</p>
  9910. <p class="gatha1"> Yathābhūtena ñāṇena, vipassanto vimuccati;</p>
  9911. <p class="gathalast">Sammohābhinivesamhā, avipallatthadassano.</p>
  9912. <p class="hangnum"><a name="para1635"></a><span class="paranum">1635</span>.</p>
  9913. <p class="gatha1"> Mohatābhogavimuttā, paṭisaṅkhānupassanā;</p>
  9914. <p class="gathalast">Jahantappaṭisaṅkhaṃ tu, paṭisaṅkhāya lakkhaṇaṃ.</p>
  9915. <p class="hangnum"><a name="para1636"></a><span class="paranum">1636</span>.</p>
  9916. <p class="gatha1"> Diṭṭhisaṅkhātadosattā, vibhāvento vivaṭṭato;</p>
  9917. <p class="gathalast">Saṃyogābhinivesamhā, paṭilīno vimuccati.</p>
  9918. <p class="hangnum"><a name="para1637"></a><span class="paranum">1637</span>.</p>
  9919. <p class="gatha1"> Muccītukamyatāñāṇaṃ, paṭinissaggasammataṃ;</p>
  9920. <p class="gathalast">Yathā bhūtaṃ tathā ñāṇaṃ, paccayākāranissitaṃ.</p>
  9921. <p class="hangnum"><a name="para1638"></a><span class="paranum">1638</span>.</p>
  9922. <p class="gatha1"> Saṅkhārupekkhāñāṇaṃ tu, paṭisaṅkhānupassanā;</p>
  9923. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminī nāma, vivaṭṭanti pavuccati.</p>
  9924. <p class="hangnum"><a name="para1639"></a><span class="paranum">1639</span>.</p>
  9925. <p class="gatha1"> Catassopi paniccetā, ādānādippabhañjitā;</p>
  9926. <p class="gathalast">Lakkhaṇattayamāhacca, pavattanti yathā tathā.</p>
  9927. <p class="hangnum"><a name="para1640"></a><span class="paranum">1640</span>.</p>
  9928. <p class="gatha1"> Nimittamārabbha tathā pavattaṃ,</p>
  9929. <p class="gatha2">Tilakkhaṇaṃ jhāyati yāya yogī;</p>
  9930. <p class="gatha3">Tamitthamaṭṭhārasabhedabhinnaṃ,</p>
  9931. <p class="gathalast">Vipassanābhāvanamāhu dhīrā.</p>
  9932. <p class="hangnum"><a name="para1641"></a><span class="paranum">1641</span>.</p>
  9933. <p class="gatha1"> Vipassanānayamimamuttamaṃ <a name="M0.0141"></a><a name="V0.0149"></a> subhaṃ,</p>
  9934. <p class="gatha2">Nidassitaṃ jinavacanānusārato;</p>
  9935. <p class="gatha3">Vibhāvayaṃ manasi hitāvahaṃ paraṃ,</p>
  9936. <p class="gathalast">Nirāmayaṃ padamanupāpuṇissati.</p>
  9937. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede vipassanāvibhāgo nāma</p>
  9938. <p class="centered">Ekādasamo paricchedo.</p>
  9939. <p class="chapter">12. Dvādasamo paricchedo</p>
  9940. <p class="subhead">Dasāvatthāvibhāgo</p>
  9941. <p class="hangnum"><a name="para1642"></a><span class="paranum">1642</span>.</p>
  9942. <p class="gatha1"> Iccaṭṭhārasadhā bhinnā, paṭipakkhappahānato;</p>
  9943. <p class="gathalast">Lakkhaṇākārabhedena, tividhāpi ca bhāvanā.</p>
  9944. <p class="hangnum"><a name="para1643"></a><span class="paranum">1643</span>.</p>
  9945. <p class="gatha1"> Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  9946. <p class="gathalast">Bhaṅge ñāṇaṃ bhaye ñāṇaṃ, ñāṇamādīnavepi ca.</p>
  9947. <p class="hangnum"><a name="para1644"></a><span class="paranum">1644</span>.</p>
  9948. <p class="gatha1"> Tatheva nibbidāñāṇaṃ, ñāṇaṃ muccitukamyatā;</p>
  9949. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhā ca saṅkhāru-pekkhāñāṇānulomakaṃ.</p>
  9950. <p class="hangnum"><a name="para1645"></a><span class="paranum">1645</span>.</p>
  9951. <p class="gatha1"> Iccā<span class="bld">vatthāpabhedena, dasadhāpi</span> vibhāvitā;</p>
  9952. <p class="gathalast">Sabhāgatthavisesena, <span class="bld">tidhā saṅgahitā</span> puna.</p>
  9953. <p class="hangnum"><a name="para1646"></a><span class="paranum">1646</span>.</p>
  9954. <p class="gatha1"> Yathābhūtaṃ nāma ñāṇattayaṃ sammasanādikaṃ;</p>
  9955. <p class="gathalast">Bhayādiñāṇaṃ tividhaṃ, nibbidāti pavuccati.</p>
  9956. <p class="hangnum"><a name="para1647"></a><span class="paranum">1647</span>.</p>
  9957. <p class="gatha1"> Tathā muccitukāmādi, virāgova catubbidhaṃ;</p>
  9958. <p class="gathalast">Lakkhaṇattayanijjhānavasena puna vuṭṭhitā.</p>
  9959. <p class="hangnum"><a name="para1648"></a><span class="paranum">1648</span>.</p>
  9960. <p class="gatha1"> Suññatañcānimittañca<a name="V0.0150"></a>, tathāppaṇihitanti ca;</p>
  9961. <p class="gathalast">Sādheti maggasaṅkhātaṃ, <span class="bld">vimokkhattaya</span>muttamaṃ.</p>
  9962. <p class="hangnum"><a name="para1649"></a><span class="paranum">1649</span>.</p>
  9963. <p class="gatha1"> Iti bhāvetukāmassa, vibhāveti yathākkamaṃ;</p>
  9964. <p class="gathalast">Dasāvatthāvibhāgena, samādāya yathā kathaṃ.</p>
  9965. <p class="hangnum"><a name="para1650"></a><span class="paranum">1650</span>.</p>
  9966. <p class="gatha1"> Visuddho <a name="M0.0142"></a> paṭhamaṃ tāva, sādhu <span class="bld">sīlavisuddhiyā</span>;</p>
  9967. <p class="gathalast">Upacārappanāyañca, ṭhatvā <span class="bld">cittavisuddhiyaṃ</span>.</p>
  9968. <p class="hangnum"><a name="para1651"></a><span class="paranum">1651</span>.</p>
  9969. <p class="gatha1"> Sappaccayaṃ pariggayha, nāmarūpaṃ sabhāvato;</p>
  9970. <p class="gathalast"><span class="bld">Diṭṭhikaṅkhāvitaraṇaṃ,</span> patvā suddhiṃ tato paraṃ.</p>
  9971. <p class="hangnum"><a name="para1652"></a><span class="paranum">1652</span>.</p>
  9972. <p class="gatha1"> Atītānāgate khandhe, paccuppanne ca sāsave;</p>
  9973. <p class="gathalast">Kalāpato sammasitvā, sammaseyya tilakkhaṇaṃ.</p>
  9974. <p class="hangnum"><a name="para1653"></a><span class="paranum">1653</span>.</p>
  9975. <p class="gatha1"> Ādānanikkhepanato,</p>
  9976. <p class="gatha2">Vayovuddhatthagāmito;</p>
  9977. <p class="gatha3">Āhāratopi ututo,</p>
  9978. <p class="gathalast">Kammato cāpi cittato.</p>
  9979. <p class="hangnum"><a name="para1654"></a><span class="paranum">1654</span>.</p>
  9980. <p class="gatha1"> Dhammatārūpato cāpi, <span class="bld">rūpasattakato</span> naye;</p>
  9981. <p class="gathalast">Kalāpato yamakato, khaṇikā paṭipāṭito.</p>
  9982. <p class="hangnum"><a name="para1655"></a><span class="paranum">1655</span>.</p>
  9983. <p class="gatha1"> Diṭṭhimugghāṭayanto ca, mānamugghāṭayaṃ tathā;</p>
  9984. <p class="gathalast">Nikantipariyādāno, <span class="bld">nāmasattakato</span> naye.</p>
  9985. <p class="hangnum"><a name="para1656"></a><span class="paranum">1656</span>.</p>
  9986. <p class="gatha1"> Niccā ce na nirujjheyyuṃ, na bādheyyuṃ sukhā yadi;</p>
  9987. <p class="gathalast">Vase vatteyyumattā ce, tadabhāvā na tādisā.</p>
  9988. <p class="hangnum"><a name="para1657"></a><span class="paranum">1657</span>.</p>
  9989. <p class="gatha1"> Sambhavanti hi saṅkhārā, sati paccayasambhave;</p>
  9990. <p class="gathalast">Tato paccayanipphannā, avassaṃ bhedagāmino.</p>
  9991. <p class="hangnum"><a name="para1658"></a><span class="paranum">1658</span>.</p>
  9992. <p class="gatha1"> Tadaniccā khayaṭṭhena, dukkhā nāma bhayaṭṭhato;</p>
  9993. <p class="gathalast">Anattāsārakaṭṭhena, saṅkhārāti vibhāvayaṃ.</p>
  9994. <p class="hangnum"><a name="para1659"></a><span class="paranum">1659</span>.</p>
  9995. <p class="gatha1"> Kālena <a name="V0.0151"></a> sammase rūpaṃ, nāmaṃ kālena sammase;</p>
  9996. <p class="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, samāsabyāsato tato.</p>
  9997. <p class="hangnum"><a name="para1660"></a><span class="paranum">1660</span>.</p>
  9998. <p class="gatha1"> Yathopaṭṭhitabhedena, sammasanto samūhato;</p>
  9999. <p class="gathalast">Kalāpato <span class="bld">sammasana</span>miti bhāveti paṇḍito.</p>
  10000. <p class="hangnum"><a name="para1661"></a><span class="paranum">1661</span>.</p>
  10001. <p class="gatha1"> Tassevaṃ sammasantassa, kammaññaṃ hoti mānasaṃ;</p>
  10002. <p class="gathalast">Sūpaṭṭhanti ca saṅkhārā, vodāyati ca bhāvanā.</p>
  10003. <p class="hangnum"><a name="para1662"></a><span class="paranum">1662</span>.</p>
  10004. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0143"></a> paraṃ vipassanto, pariggaṇhāti paṇḍito;</p>
  10005. <p class="gathalast">Paccuppannasabhāvānaṃ, khandhānamudayabbayaṃ.</p>
  10006. <p class="hangnum"><a name="para1663"></a><span class="paranum">1663</span>.</p>
  10007. <p class="gatha1"> Taṇhāsammohakammehi,</p>
  10008. <p class="gatha2">Khandhapañcakasabhāvo;</p>
  10009. <p class="gatha3">Rūpamāhārato hoti,</p>
  10010. <p class="gathalast">Phassato vedanādayo.</p>
  10011. <p class="hangnum"><a name="para1664"></a><span class="paranum">1664</span>.</p>
  10012. <p class="gatha1"> Viññāṇaṃ nāmarūpamhā, sambhotīti ca passato;</p>
  10013. <p class="gathalast">Tassa paccayato hoti, khandhesudayadassanaṃ.</p>
  10014. <p class="hangnum"><a name="para1665"></a><span class="paranum">1665</span>.</p>
  10015. <p class="gatha1"> Taṇhādīnaṃ nirodhā ca,</p>
  10016. <p class="gatha2">Nirodho hoti passato;</p>
  10017. <p class="gatha3">Tathā vīsatidhā hoti,</p>
  10018. <p class="gathalast">Tattheva vayadassanaṃ.</p>
  10019. <p class="hangnum"><a name="para1666"></a><span class="paranum">1666</span>.</p>
  10020. <p class="gatha1"> Nibbattivipariṇāmalakkhaṇaṃ pana passato;</p>
  10021. <p class="gathalast">Khaṇato dasadhā nesamudayabbayadassanaṃ.</p>
  10022. <p class="hangnum"><a name="para1667"></a><span class="paranum">1667</span>.</p>
  10023. <p class="gatha1"> Itthaṃ paññāsadhā bhedo,</p>
  10024. <p class="gatha2">Khandhānamudayabbayo;</p>
  10025. <p class="gatha3">Āyatanādibhedopi,</p>
  10026. <p class="gathalast">Yojetabbo yathārahaṃ.</p>
  10027. <p class="hangnum"><a name="para1668"></a><span class="paranum">1668</span>.</p>
  10028. <p class="gatha1"> Tadevamanupassanto<a name="V0.0152"></a>, khandhāyatanadhātuyo;</p>
  10029. <p class="gathalast">Aniccā dukkhānattāti, bhāveti bahudhā budho.</p>
  10030. <p class="hangnum"><a name="para1669"></a><span class="paranum">1669</span>.</p>
  10031. <p class="gatha1"> Bhāvanāpasutassevaṃ, passato bodhipakkhiyā;</p>
  10032. <p class="gathalast">Pātubhūtā pavattanti, visesena visāradā.</p>
  10033. <p class="hangnum"><a name="para1670"></a><span class="paranum">1670</span>.</p>
  10034. <p class="gatha1"> Salakkhaṇaparicchinne, tilakkhaṇavavatthite;</p>
  10035. <p class="gathalast">Chando sāsavasaṅkhāre, sāradaṃ pariyesati.</p>
  10036. <p class="hangnum"><a name="para1671"></a><span class="paranum">1671</span>.</p>
  10037. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0144"></a> pubbaṅgamaṃ hutvā, saṃpakkhandati mānasaṃ;</p>
  10038. <p class="gathalast">Saṅkappobhiniropeti, āharanto punappunaṃ.</p>
  10039. <p class="hangnum"><a name="para1672"></a><span class="paranum">1672</span>.</p>
  10040. <p class="gatha1"> Yathāvatthusabhāvena, tato saddhādhimuccati;</p>
  10041. <p class="gathalast">Sati sūpaṭṭhitā hoti, pariggayha sabhāvato.</p>
  10042. <p class="hangnum"><a name="para1673"></a><span class="paranum">1673</span>.</p>
  10043. <p class="gatha1"> Paññā sampaṭivijjhantī, samāhacca vipassati;</p>
  10044. <p class="gathalast">Paggahetvāna vāyāmo, paṭipādeti bhāvanaṃ.</p>
  10045. <p class="hangnum"><a name="para1674"></a><span class="paranum">1674</span>.</p>
  10046. <p class="gatha1"> Tato pītimano hoti, nipphāditamanoratho;</p>
  10047. <p class="gathalast">Pāmojjabahulo hutvā, passaddhadaratho pana.</p>
  10048. <p class="hangnum"><a name="para1675"></a><span class="paranum">1675</span>.</p>
  10049. <p class="gatha1"> Vikkhepuddhaccanittiṇṇo, samādhiyati niccalo;</p>
  10050. <p class="gathalast">Upekkhā bhāvanāvīthiṃ, adhiṭṭhāti tato paraṃ.</p>
  10051. <p class="hangnum"><a name="para1676"></a><span class="paranum">1676</span>.</p>
  10052. <p class="gatha1"> Āruḷhayoggācariyo, ājānīyaratho viya;</p>
  10053. <p class="gathalast">Vātābhāve padīpova, pasannekamukhaṭṭhitā.</p>
  10054. <p class="hangnum"><a name="para1677"></a><span class="paranum">1677</span>.</p>
  10055. <p class="gatha1"> Sukhumā nipuṇākārā, khuradhārāgatā viya;</p>
  10056. <p class="gathalast">Gaṇhantī bhāvanāgabbhaṃ, pavaḍḍhati vipassanā.</p>
  10057. <p class="hangnum"><a name="para1678"></a><span class="paranum">1678</span>.</p>
  10058. <p class="gatha1"> Sampattapaṭivedhassa,</p>
  10059. <p class="gatha2">Tassevaṃ taṃ vipassato;</p>
  10060. <p class="gatha3">Jāyateko upakleso,</p>
  10061. <p class="gathalast">Dasopaklesavatthukā.</p>
  10062. <p class="hangnum"><a name="para1679"></a><span class="paranum">1679</span>.</p>
  10063. <p class="gatha1"> Obhāso <a name="V0.0153"></a> pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;</p>
  10064. <p class="gathalast">Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānamupekkhā ca nikanti ca.</p>
  10065. <p class="hangnum"><a name="para1680"></a><span class="paranum">1680</span>.</p>
  10066. <p class="gatha1"> Jātesvetesu yaṃ kiñci, uḷāraṃ jātavimhayo;</p>
  10067. <p class="gathalast">Disvā vipassanāmaggā, vokkamitvā tato paraṃ.</p>
  10068. <p class="hangnum"><a name="para1681"></a><span class="paranum">1681</span>.</p>
  10069. <p class="gatha1"> Tamahaṃkāravikkhitto, assādento mamāyati;</p>
  10070. <p class="gathalast">Hotādhimāniko vātha, maññanto tamanuttaraṃ.</p>
  10071. <p class="hangnum"><a name="para1682"></a><span class="paranum">1682</span>.</p>
  10072. <p class="gatha1"> Siyā <a name="M0.0145"></a> cevamupakliṭṭhā, patitā vātha bhāvanā;</p>
  10073. <p class="gathalast">Tatthevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭivijjhati paṇḍito.</p>
  10074. <p class="hangnum"><a name="para1683"></a><span class="paranum">1683</span>.</p>
  10075. <p class="gatha1"> Na taṇhādiṭṭhimānehi, pariyogāhahetuto;</p>
  10076. <p class="gathalast">Lakkhaṇālambaṇattā ca, lokiyāyaṃ vipassanā.</p>
  10077. <p class="hangnum"><a name="para1684"></a><span class="paranum">1684</span>.</p>
  10078. <p class="gatha1"> Diṭṭhimānanikantī ca, kummaggā paripanthakā;</p>
  10079. <p class="gathalast">Maggo visuddhiyā nāma, visuddhā ca vipassanā.</p>
  10080. <p class="hangnum"><a name="para1685"></a><span class="paranum">1685</span>.</p>
  10081. <p class="gatha1"> Sārathīva rathaṃ bhantamiti saṅkhāya sādhukaṃ;</p>
  10082. <p class="gathalast">Paviṭṭhamaggaṃ vikkhittaṃ, sampādeti yathā pure.</p>
  10083. <p class="hangnum"><a name="para1686"></a><span class="paranum">1686</span>.</p>
  10084. <p class="gatha1"> Itthaṃ magge amagge ca, yāthāvapaṭivedhakaṃ;</p>
  10085. <p class="gathalast"><span class="bld">Maggāmaggavisuddhī</span>ti, ñāṇadassanamīritaṃ.</p>
  10086. <p class="hangnum"><a name="para1687"></a><span class="paranum">1687</span>.</p>
  10087. <p class="gatha1"> Cetopavattanākāramiti sallakkhayaṃ budho;</p>
  10088. <p class="gathalast">Sādhukaṃ paṭivijjhanto, sukhumaṃ nipuṇaṃ tato.</p>
  10089. <p class="hangnum"><a name="para1688"></a><span class="paranum">1688</span>.</p>
  10090. <p class="gatha1"> Paripanthe vimocetvā, bodhetvā bodhipakkhiye;</p>
  10091. <p class="gathalast">Bhāvanaṃ paṭipādento, punadevodayabbayaṃ.</p>
  10092. <p class="hangnum"><a name="para1689"></a><span class="paranum">1689</span>.</p>
  10093. <p class="gatha1"> Samadhiṭṭhāya medhāvī, vipassati tilakkhaṇaṃ;</p>
  10094. <p class="gathalast"><span class="bld">Udayabbayañāṇa</span>nti, tamīrenti tato paraṃ.</p>
  10095. <p class="hangnum"><a name="para1690"></a><span class="paranum">1690</span>.</p>
  10096. <p class="gatha1"> Saṅkhārānaṃ vibhūtattā, sākārānaṃ visesato;</p>
  10097. <p class="gathalast">Tilakkhaṇānaṃ diṭṭhattā, saṅkhāresu sabhāvato.</p>
  10098. <p class="hangnum"><a name="para1691"></a><span class="paranum">1691</span>.</p>
  10099. <p class="gatha1"> Paripanthā <a name="V0.0154"></a> vimuttassa, maggāmaggavisuddhiyā;</p>
  10100. <p class="gathalast">Yathāvīthippavattassa, paṭipattivisuddhiyā.</p>
  10101. <p class="hangnum"><a name="para1692"></a><span class="paranum">1692</span>.</p>
  10102. <p class="gatha1"> Indriyānaṃ sutikkhattā, paripakkā vipassanā;</p>
  10103. <p class="gathalast">Udayamhā vimuccitvā, bhaṅge ṭhāti yathā kathaṃ.</p>
  10104. <p class="hangnum"><a name="para1693"></a><span class="paranum">1693</span>.</p>
  10105. <p class="gatha1"> Uppādo paccayāyatto, dhammānamiti nicchite;</p>
  10106. <p class="gathalast">Nirodhānugatā jāti, siddhāvassaṃ niyāmato.</p>
  10107. <p class="hangnum"><a name="para1694"></a><span class="paranum">1694</span>.</p>
  10108. <p class="gatha1"> Tatodayāva paṭṭhāya, atthāya sūriyo viya;</p>
  10109. <p class="gathalast">Vināsāya pavattantā, vayantevāti pekkhati.</p>
  10110. <p class="hangnum"><a name="para1695"></a><span class="paranum">1695</span>.</p>
  10111. <p class="gatha1"> Udayābhogamohāya<a name="M0.0146"></a>, vayanticceva sabbathā;</p>
  10112. <p class="gathalast">Bhedassabhāvamārabbha, dhammesu sati tiṭṭhati.</p>
  10113. <p class="hangnum"><a name="para1696"></a><span class="paranum">1696</span>.</p>
  10114. <p class="gatha1"> Atītā ca niruddhāva, nirujjhissantināgatā;</p>
  10115. <p class="gathalast">Nirujjhanteva vattantā, iccevamanupassato.</p>
  10116. <p class="hangnum"><a name="para1697"></a><span class="paranum">1697</span>.</p>
  10117. <p class="gatha1"> Nijjharova giraggamhi, vārivoṇatapokkhare;</p>
  10118. <p class="gathalast">Padīpo viya jhāyanto, āraggeriva sāsapo.</p>
  10119. <p class="hangnum"><a name="para1698"></a><span class="paranum">1698</span>.</p>
  10120. <p class="gatha1"> Ātape viya ussāvo, parissāve jalaṃ viya;</p>
  10121. <p class="gathalast">Madditaṃ pheṇapiṇḍaṃva, loṇapiṇḍamivodake.</p>
  10122. <p class="hangnum"><a name="para1699"></a><span class="paranum">1699</span>.</p>
  10123. <p class="gatha1"> Udake daṇḍarājīva, vijjutāva valāhake;</p>
  10124. <p class="gathalast">Jalaṃ tattakapāleva, salile viya bubbuḷaṃ.</p>
  10125. <p class="hangnum"><a name="para1700"></a><span class="paranum">1700</span>.</p>
  10126. <p class="gatha1"> Vātabbhāhatatūlaṃva, tīraṃ pattāva vīciyo;</p>
  10127. <p class="gathalast">Phalaṃ bandhanamuttaṃva, tiṇānīva hutāvahe.</p>
  10128. <p class="hangnum"><a name="para1701"></a><span class="paranum">1701</span>.</p>
  10129. <p class="gatha1"> Jāyantāpi ca jiyyantā, miyyantā ca nirantaraṃ;</p>
  10130. <p class="gathalast">Nirodhāyābhidhāvantā, bhaṅgābhimukhapātino.</p>
  10131. <p class="hangnum"><a name="para1702"></a><span class="paranum">1702</span>.</p>
  10132. <p class="gatha1"> Vigacchantāva dissanti, khīyantantaradhāyino;</p>
  10133. <p class="gathalast">Viddhaṃsayantā saṅkhārā, patantā ca vināsino.</p>
  10134. <p class="hangnum"><a name="para1703"></a><span class="paranum">1703</span>.</p>
  10135. <p class="gatha1"> <span class="bld">Bhaṅgañāṇaṃ</span> <a name="V0.0155"></a> tamakkhātaṃ, yena ñāṇena passato;</p>
  10136. <p class="gathalast">Aniccantānudhāvanti, tividhāpi vipassanā.</p>
  10137. <p class="hangnum"><a name="para1704"></a><span class="paranum">1704</span>.</p>
  10138. <p class="gatha1"> Udayabbayabhaṅgesu, pākaṭā hi aniccatā;</p>
  10139. <p class="gathalast">Bhayādīnavanibbede, dukkhatānattatā tato.</p>
  10140. <p class="hangnum"><a name="para1705"></a><span class="paranum">1705</span>.</p>
  10141. <p class="gatha1"> Itthaṃ bhaṅgamadhiṭṭhāya, passantassa tilakkhaṇaṃ;</p>
  10142. <p class="gathalast">Saṅkhārā sabhayā hutvā, samupaṭṭhanti yogino.</p>
  10143. <p class="hangnum"><a name="para1706"></a><span class="paranum">1706</span>.</p>
  10144. <p class="gatha1"> Vāḷamigānubaddhāva, nimmujjantā viyaṇṇave;</p>
  10145. <p class="gathalast">Amanussagahitāva, parikkhittāva verihi.</p>
  10146. <p class="hangnum"><a name="para1707"></a><span class="paranum">1707</span>.</p>
  10147. <p class="gatha1"> Kaṇhasappasamālīḷhā<a name="M0.0147"></a>, caṇḍahatthisamuṭṭhitā;</p>
  10148. <p class="gathalast">Papātāvāṭapakkhantā, patantāva hutāvahe.</p>
  10149. <p class="hangnum"><a name="para1708"></a><span class="paranum">1708</span>.</p>
  10150. <p class="gatha1"> Vajjhappattā mahācorā, chijjantā viya sīsato;</p>
  10151. <p class="gathalast">Sūlamāropiyantāva, pabbatenotthaṭā viya.</p>
  10152. <p class="hangnum"><a name="para1709"></a><span class="paranum">1709</span>.</p>
  10153. <p class="gatha1"> Jātisaṅkaṭapakkhantā, jarābyādhinipīḷitā;</p>
  10154. <p class="gathalast">Maraṇāsanisammaddā, mahābyasanabhāgino.</p>
  10155. <p class="hangnum"><a name="para1710"></a><span class="paranum">1710</span>.</p>
  10156. <p class="gatha1"> Maccunabbhāhatā niccaṃ, dukkhabhārasamotthaṭā;</p>
  10157. <p class="gathalast">Sokopāyāsanissandā, paridevaparāyaṇā.</p>
  10158. <p class="hangnum"><a name="para1711"></a><span class="paranum">1711</span>.</p>
  10159. <p class="gatha1"> Taṇhādiṭṭhimamattena, sattā etthādhimucchitā;</p>
  10160. <p class="gathalast">Baddhā bhayena baddhāva, muttāva bhayamuttakā.</p>
  10161. <p class="hangnum"><a name="para1712"></a><span class="paranum">1712</span>.</p>
  10162. <p class="gatha1"> Iti saṅkhāradhammesu, bhayuppattimudikkhato;</p>
  10163. <p class="gathalast"><span class="bld">Bhayañāṇa</span>nti bhāsanti, bhayamuttā mahesayo.</p>
  10164. <p class="hangnum"><a name="para1713"></a><span class="paranum">1713</span>.</p>
  10165. <p class="gatha1"> Sabhayā puna saṅkhārā, sandissanti samantato;</p>
  10166. <p class="gathalast">Ahitāvahitāniccamādīnavaṃ nirantaraṃ.</p>
  10167. <p class="hangnum"><a name="para1714"></a><span class="paranum">1714</span>.</p>
  10168. <p class="gatha1"> Gūthakūpaṃva kuthitaṃ, bhasmacchannova pāvako;</p>
  10169. <p class="gathalast">Sarakkhasaṃva salilaṃ, savisaṃ viya bhojanaṃ.</p>
  10170. <p class="hangnum"><a name="para1715"></a><span class="paranum">1715</span>.</p>
  10171. <p class="gatha1"> Vanaṃ <a name="V0.0156"></a> vāḷamigākiṇṇaṃ, maggo coramahabbhayo;</p>
  10172. <p class="gathalast">Bhijjamānā mahānāvā, phalantā asanī yathā.</p>
  10173. <p class="hangnum"><a name="para1716"></a><span class="paranum">1716</span>.</p>
  10174. <p class="gatha1"> Āvudhākulasannaddhā, yuddhabhūmipatiṭṭhitā;</p>
  10175. <p class="gathalast">Saṅgatāva mahāsenā, ghorānatthaniyāmitā.</p>
  10176. <p class="hangnum"><a name="para1717"></a><span class="paranum">1717</span>.</p>
  10177. <p class="gatha1"> Rathaṃ cakkasamāruḷhaṃ, vuyhantaṃ vaḷavāmukhaṃ;</p>
  10178. <p class="gathalast">Kappuṭṭhānamahārambhaṃ, kappo pattantaro yathā.</p>
  10179. <p class="hangnum"><a name="para1718"></a><span class="paranum">1718</span>.</p>
  10180. <p class="gatha1"> Tathā <a name="M0.0148"></a> lokā tayopete,</p>
  10181. <p class="gatha2">Mahopaddavasaṅkulā;</p>
  10182. <p class="gatha3">Ḍayhantekādasaggīhi,</p>
  10183. <p class="gathalast">Paripphandaparāyaṇā.</p>
  10184. <p class="hangnum"><a name="para1719"></a><span class="paranum">1719</span>.</p>
  10185. <p class="gatha1"> Mahāraññamivādittaṃ, bhavayonigatiṭṭhiti-</p>
  10186. <p class="gathalast">Sattāvāsā samībhūtā, jalitaṅgārakāsukā.</p>
  10187. <p class="hangnum"><a name="para1720"></a><span class="paranum">1720</span>.</p>
  10188. <p class="gatha1"> Āsīvisā mahābhūtā, vadhakā khandhapañcakā;</p>
  10189. <p class="gathalast">Cakkhādayo suññā gāmā, gocarā gāmaghātakā.</p>
  10190. <p class="hangnum"><a name="para1721"></a><span class="paranum">1721</span>.</p>
  10191. <p class="gatha1"> Iccānayasamākiṇṇaṃ, bhavasāgaramaṇḍalaṃ;</p>
  10192. <p class="gathalast">Leṇaṃ tāṇaṃ patiṭṭhā vā, saraṇaṃ vā na vijjati.</p>
  10193. <p class="hangnum"><a name="para1722"></a><span class="paranum">1722</span>.</p>
  10194. <p class="gatha1"> Etthābhirodhino bālā, vaṅkaghastāva mīnakā;</p>
  10195. <p class="gathalast">Mahāsakaṭupabbuḷhā, mahabbhayapatiṭṭhitā.</p>
  10196. <p class="hangnum"><a name="para1723"></a><span class="paranum">1723</span>.</p>
  10197. <p class="gatha1"> Jāyamānāva jiyyantā, nānābyasanapīḷitā;</p>
  10198. <p class="gathalast">Vipattāvaṭṭapatitā, maraṇābaddhanicchayā.</p>
  10199. <p class="hangnum"><a name="para1724"></a><span class="paranum">1724</span>.</p>
  10200. <p class="gatha1"> Mohandhakārapihitā, caturoghasamotthaṭā;</p>
  10201. <p class="gathalast">Vitunnā dukkhasallena, vihaññanti vighātino.</p>
  10202. <p class="hangnum"><a name="para1725"></a><span class="paranum">1725</span>.</p>
  10203. <p class="gatha1"> Itthañca visapupphaṃva, nānānatthaphalāvahaṃ;</p>
  10204. <p class="gathalast">Dukkhānubandhasambādhaṃ, ābādhaṃva samuṭṭhitaṃ.</p>
  10205. <p class="hangnum"><a name="para1726"></a><span class="paranum">1726</span>.</p>
  10206. <p class="gatha1"> Āsīvisaṃva <a name="V0.0157"></a> kupitaṃ, ghoraṃ bhayanibandhanaṃ;</p>
  10207. <p class="gathalast">Asisūnaṃva sārambhaṃ, dukkhāyūhanakaṃ padaṃ.</p>
  10208. <p class="hangnum"><a name="para1727"></a><span class="paranum">1727</span>.</p>
  10209. <p class="gatha1"> Savidāhaparipphandapakkabandhamivodakaṃ;</p>
  10210. <p class="gathalast">Uppādañca pavattañca, nimittāyūhanaṃ tathā.</p>
  10211. <p class="hangnum"><a name="para1728"></a><span class="paranum">1728</span>.</p>
  10212. <p class="gatha1"> Paṭisandhiñca passantaṃ, <span class="bld">ñāṇamādīnavaṃ</span> mataṃ;</p>
  10213. <p class="gathalast">Tebhūmakesu tenāyamavuddhiṃ paṭivijjhati.</p>
  10214. <p class="hangnum"><a name="para1729"></a><span class="paranum">1729</span>.</p>
  10215. <p class="gatha1"> Bhayabheravapakkhante, bahvādīnavapaccaye;</p>
  10216. <p class="gathalast">Saṅkhāre samavekkhanto, nibbindati nirālayo.</p>
  10217. <p class="hangnum"><a name="para1730"></a><span class="paranum">1730</span>.</p>
  10218. <p class="gatha1"> Visaṃ <a name="M0.0149"></a> jīvitukāmova, verike viya bhīruko;</p>
  10219. <p class="gathalast">Supaṇṇaṃ nāgarājāva, coraṃ viya mahaddhano.</p>
  10220. <p class="hangnum"><a name="para1731"></a><span class="paranum">1731</span>.</p>
  10221. <p class="gatha1"> Dukkhānusayasambādhe, bādhamāne vibhāvayaṃ;</p>
  10222. <p class="gathalast">Saṃvejeti nirānande, paripanthabhayākule.</p>
  10223. <p class="hangnum"><a name="para1732"></a><span class="paranum">1732</span>.</p>
  10224. <p class="gatha1"> Suddho muttakarīsaṃva, suhito vamitaṃ viya;</p>
  10225. <p class="gathalast">Suvilittova duggandhaṃ, sunhāto aṅgaṇaṃ viya.</p>
  10226. <p class="hangnum"><a name="para1733"></a><span class="paranum">1733</span>.</p>
  10227. <p class="gatha1"> Rāgadosaparikliṭṭhe, caturāsavapūtike;</p>
  10228. <p class="gathalast">Hīnalokāmisāsāre, saṃklesavisadūsite.</p>
  10229. <p class="hangnum"><a name="para1734"></a><span class="paranum">1734</span>.</p>
  10230. <p class="gatha1"> Saṅkhārepi jigucchanto, nābhinandati paṇḍito;</p>
  10231. <p class="gathalast">Tassetaṃ nandinissaṭṭhaṃ, <span class="bld">nibbidāñāṇa</span>mabravuṃ.</p>
  10232. <p class="hangnum"><a name="para1735"></a><span class="paranum">1735</span>.</p>
  10233. <p class="gatha1"> Sabhayādīnave disvā, saṅkhāre puna paṇḍito;</p>
  10234. <p class="gathalast">Nibbindanto tato tehi, parimuccitumicchati.</p>
  10235. <p class="hangnum"><a name="para1736"></a><span class="paranum">1736</span>.</p>
  10236. <p class="gatha1"> Mīnāva kumīne baddhā, pañjare viya pakkhino;</p>
  10237. <p class="gathalast">Coro cārakabaddhova, peḷāyantova pannago.</p>
  10238. <p class="hangnum"><a name="para1737"></a><span class="paranum">1737</span>.</p>
  10239. <p class="gatha1"> Paṅke sanno mahānāgo, cando rāhumukhaṃ gato;</p>
  10240. <p class="gathalast">Migo yathā pāsagato, tathā saṃsāracārake.</p>
  10241. <p class="hangnum"><a name="para1738"></a><span class="paranum">1738</span>.</p>
  10242. <p class="gatha1"> Avijjāpariyonaddhe<a name="V0.0158"></a>, khandhapañcakasanthare;</p>
  10243. <p class="gathalast">Diṭṭhijālapaṭicchanne, vipallāsaparikkhite.</p>
  10244. <p class="hangnum"><a name="para1739"></a><span class="paranum">1739</span>.</p>
  10245. <p class="gatha1"> Pañcanīvaraṇābaddhe, mānatthambhasamussaye;</p>
  10246. <p class="gathalast">Icchāpapātagambhīre, vipattivinipātane.</p>
  10247. <p class="hangnum"><a name="para1740"></a><span class="paranum">1740</span>.</p>
  10248. <p class="gatha1"> Jarābyādhisamuppāde, dhūmaketupapattike;</p>
  10249. <p class="gathalast">Kodhūpanāhadahane, sokopāyāsadhūpite.</p>
  10250. <p class="hangnum"><a name="para1741"></a><span class="paranum">1741</span>.</p>
  10251. <p class="gatha1"> Madappamādāvarodhe, bhavataṇhāvakaḍḍhane;</p>
  10252. <p class="gathalast">Vippayogasamuttāse, niccāpāyabhayākule.</p>
  10253. <p class="hangnum"><a name="para1742"></a><span class="paranum">1742</span>.</p>
  10254. <p class="gatha1"> Chālambābhihate <a name="M0.0150"></a> niccaṃ, phassadvārādhikuṭṭane;</p>
  10255. <p class="gathalast">Sañcetanākāraṇike, vedanākammakāraṇe.</p>
  10256. <p class="hangnum"><a name="para1743"></a><span class="paranum">1743</span>.</p>
  10257. <p class="gatha1"> Anatthālāpanigghose, klesarakkhasalālite;</p>
  10258. <p class="gathalast">Maraṇārambhaniṭṭhāne, baddho muttiṃ gavesati.</p>
  10259. <p class="hangnum"><a name="para1744"></a><span class="paranum">1744</span>.</p>
  10260. <p class="gatha1"> Aggiṃ viya ca samphuṭṭha-masuciṃ gahitaṃ viya;</p>
  10261. <p class="gathalast">Petaṃ khāditukāmaṃva, vikkantentamivāvudhaṃ.</p>
  10262. <p class="hangnum"><a name="para1745"></a><span class="paranum">1745</span>.</p>
  10263. <p class="gatha1"> Mahābyasanupassaṭṭhe, saṅkhāre mottumicchato;</p>
  10264. <p class="gathalast"><span class="bld">Muccitukamyatāñāṇa</span>muppannanti pavuccati.</p>
  10265. <p class="hangnum"><a name="para1746"></a><span class="paranum">1746</span>.</p>
  10266. <p class="gatha1"> Dujjahe palibajjhante, ganthānusayasaṅgame;</p>
  10267. <p class="gathalast">Taṇhupādānagahaṇe, nandirāgānubandhane.</p>
  10268. <p class="hangnum"><a name="para1747"></a><span class="paranum">1747</span>.</p>
  10269. <p class="gatha1"> Diṭṭhimānamadatthaddhe, lobhapāsanirantare;</p>
  10270. <p class="gathalast">Saṃyojanamahādugge, cirakālappapañcite.</p>
  10271. <p class="hangnum"><a name="para1748"></a><span class="paranum">1748</span>.</p>
  10272. <p class="gatha1"> Saṅkhāre muñcataccantaṃ, āvijjhitvāva pannagaṃ;</p>
  10273. <p class="gathalast">Lakkhaṇānupanijjhāya, sukhumaṃ pana yoniso.</p>
  10274. <p class="hangnum"><a name="para1749"></a><span class="paranum">1749</span>.</p>
  10275. <p class="gatha1"> Majjhattagahaṇo tasmā, nirapekkhavimuttiyā;</p>
  10276. <p class="gathalast">Vaggulīvāphalaṃ rukkhaṃ, vīmaṃsati visesato.</p>
  10277. <p class="hangnum"><a name="para1750"></a><span class="paranum">1750</span>.</p>
  10278. <p class="gatha1"> Vihataṃ <a name="V0.0159"></a> viya kappāsaṃ, vihananto punappunaṃ;</p>
  10279. <p class="gathalast">Gandhaṃ viya ca pisento, pisitaṃyeva sādhukaṃ.</p>
  10280. <p class="hangnum"><a name="para1751"></a><span class="paranum">1751</span>.</p>
  10281. <p class="gatha1"> Aniccā dukkhānattāti, satimā susamāhito;</p>
  10282. <p class="gathalast">Āhacca paṭivijjhanto, lakkhaṇāni vipassati.</p>
  10283. <p class="hangnum"><a name="para1752"></a><span class="paranum">1752</span>.</p>
  10284. <p class="gatha1"> Vipassantassa tassevaṃ, <span class="bld">paṭisaṅkhānupassanā-</span></p>
  10285. <p class="gathalast"><span class="bld">Ñāṇa</span>miccāhu nipuṇaṃ, vicinantaṃ visāradā.</p>
  10286. <p class="hangnum"><a name="para1753"></a><span class="paranum">1753</span>.</p>
  10287. <p class="gatha1"> Iti sammā vipassanto, sacchikatvā tilakkhaṇaṃ;</p>
  10288. <p class="gathalast">Yathābhūtasabhāvena, tatthevamanupassati.</p>
  10289. <p class="hangnum"><a name="para1754"></a><span class="paranum">1754</span>.</p>
  10290. <p class="gatha1"> Aniccā <a name="M0.0151"></a> vata saṅkhārā, niccāti gahitā pure;</p>
  10291. <p class="gathalast">Dukkhāva sukhato diṭṭhā, anattāva panattato.</p>
  10292. <p class="hangnum"><a name="para1755"></a><span class="paranum">1755</span>.</p>
  10293. <p class="gatha1"> Aniccā dukkhānattā ca, saṅkhatā puna sabbathā;</p>
  10294. <p class="gathalast">Alabbhaneyyadhammā ca, tathevākāmakāriyā.</p>
  10295. <p class="hangnum"><a name="para1756"></a><span class="paranum">1756</span>.</p>
  10296. <p class="gatha1"> Dhātumattā parādhīnā, attādheyyavivajjitā;</p>
  10297. <p class="gathalast">Maccudheyyavasānītā, upadhihatagocarā.</p>
  10298. <p class="hangnum"><a name="para1757"></a><span class="paranum">1757</span>.</p>
  10299. <p class="gatha1"> Ahaṃ mamanti vohāro, paro vātha parassa vā;</p>
  10300. <p class="gathalast">Attā vā attanīyaṃ vā, vatthuto natthi katthaci.</p>
  10301. <p class="hangnum"><a name="para1758"></a><span class="paranum">1758</span>.</p>
  10302. <p class="gatha1"> Yathāpi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;</p>
  10303. <p class="gathalast">Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.</p>
  10304. <p class="hangnum"><a name="para1759"></a><span class="paranum">1759</span>.</p>
  10305. <p class="gatha1"> Tattha kappenti attānaṃ, bālā dummedhino janā;</p>
  10306. <p class="gathalast">Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, passato natthi kiñcanaṃ.</p>
  10307. <p class="hangnum"><a name="para1760"></a><span class="paranum">1760</span>.</p>
  10308. <p class="gatha1"> Sukhito dukkhito vātha, puggalo nāma katthaci;</p>
  10309. <p class="gathalast">Vatthuto natthi sabbattha, saṅkhārā taṃsabhāvino.</p>
  10310. <p class="hangnum"><a name="para1761"></a><span class="paranum">1761</span>.</p>
  10311. <p class="gatha1"> Jāyamānā ca jiyyantā, miyyamānā ca saṅkhatā;</p>
  10312. <p class="gathalast">Attāva dukkhitā hete, na tu dukkhāya kassaci.</p>
  10313. <p class="hangnum"><a name="para1762"></a><span class="paranum">1762</span>.</p>
  10314. <p class="gatha1"> Dukkhameva <a name="V0.0160"></a> hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca;</p>
  10315. <p class="gathalast">Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhati.</p>
  10316. <p class="hangnum"><a name="para1763"></a><span class="paranum">1763</span>.</p>
  10317. <p class="gatha1"> Ettha gayhūpagaṃ natthi, palāsetaṃ papañcitaṃ;</p>
  10318. <p class="gathalast">Niruddhassa samāyūhā, niratthakasamubbhavā.</p>
  10319. <p class="hangnum"><a name="para1764"></a><span class="paranum">1764</span>.</p>
  10320. <p class="gatha1"> Aniccā hontu saṅkhārā, dukkhitā vā mamettha kiṃ;</p>
  10321. <p class="gathalast">Anattā vāti? <span class="bld">Saṅkhārupekkhāñāṇaṃ</span> pavattati.</p>
  10322. <p class="hangnum"><a name="para1765"></a><span class="paranum">1765</span>.</p>
  10323. <p class="gatha1"> Iti disvā yathābhūtaṃ, yāva bhaṅgā tato paraṃ;</p>
  10324. <p class="gathalast">Gaṇhantī bhāvanāgabbhaṃ, paripakkā vipassanā.</p>
  10325. <p class="hangnum"><a name="para1766"></a><span class="paranum">1766</span>.</p>
  10326. <p class="gatha1"> Avassaṃ bhaṅganiṭṭhāne, bhayādīnavanicchite;</p>
  10327. <p class="gathalast">Nibbinditvā virajjanto, paṭisaṅkhāyupekkhati.</p>
  10328. <p class="hangnum"><a name="para1767"></a><span class="paranum">1767</span>.</p>
  10329. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0152"></a> muttakarīsaṃva, kheḷapiṇḍaṃva ujjhitaṃ;</p>
  10330. <p class="gathalast">Vissaṭṭhaparaputtaṃva, vissaṭṭhabhariyaṃ viya.</p>
  10331. <p class="hangnum"><a name="para1768"></a><span class="paranum">1768</span>.</p>
  10332. <p class="gatha1"> Pavattañca nimittañca, paṭisaṅkhāyupekkhato;</p>
  10333. <p class="gathalast">Sabbasaṅkhāradhammesu, gatiyonibhavesu vā.</p>
  10334. <p class="hangnum"><a name="para1769"></a><span class="paranum">1769</span>.</p>
  10335. <p class="gatha1"> Vāri pokkharapatteva, sūcikaggeva sāsapo;</p>
  10336. <p class="gathalast">Khittaṃ kukkuṭapattaṃva, daddulaṃva hutāvahe.</p>
  10337. <p class="hangnum"><a name="para1770"></a><span class="paranum">1770</span>.</p>
  10338. <p class="gatha1"> Na pasārīyatī cittaṃ, na tu sajjati bajjhati;</p>
  10339. <p class="gathalast">Ālayā patilīyanti, parivattati vaṭṭato.</p>
  10340. <p class="hangnum"><a name="para1771"></a><span class="paranum">1771</span>.</p>
  10341. <p class="gatha1"> Sītaṃ ghammābhitattova,</p>
  10342. <p class="gatha2">Chātajjhattova bhojanaṃ;</p>
  10343. <p class="gatha3">Pipāsitova pānīyaṃ,</p>
  10344. <p class="gathalast">Byādhitova mahosadhaṃ.</p>
  10345. <p class="hangnum"><a name="para1772"></a><span class="paranum">1772</span>.</p>
  10346. <p class="gatha1"> Bhīto khemantabhūmiṃva, duggatova mahānidhiṃ;</p>
  10347. <p class="gathalast">Añjasaṃ maggamuḷhova, dīpaṃ viya ca aṇṇave.</p>
  10348. <p class="hangnum"><a name="para1773"></a><span class="paranum">1773</span>.</p>
  10349. <p class="gatha1"> Ajarāmaramaccantaṃ<a name="V0.0161"></a>, asaṅkhāramanāsavaṃ;</p>
  10350. <p class="gathalast">Sabbadukkhakkhayaṃ ṭhānaṃ, nibbānamabhikaṅkhati.</p>
  10351. <p class="hangnum"><a name="para1774"></a><span class="paranum">1774</span>.</p>
  10352. <p class="gatha1"> Vuṭṭhānagāminī cāyaṃ, sikhappattā vipassanā;</p>
  10353. <p class="gathalast">Sakuṇī tīradassīva, <span class="bld">sānulomā</span> pavattati.</p>
  10354. <p class="hangnum"><a name="para1775"></a><span class="paranum">1775</span>.</p>
  10355. <p class="gatha1"> Appavattamanimittaṃ, passanto pana santato;</p>
  10356. <p class="gathalast">Pakkhīva nipphalaṃ rukkhaṃ, hitvā vuṭṭhāti saṅkhatā.</p>
  10357. <p class="hangnum"><a name="para1776"></a><span class="paranum">1776</span>.</p>
  10358. <p class="gatha1"> Upacārasamādhīti, kāmāvacarabhāvanā;</p>
  10359. <p class="gathalast">Muttoyaṃ lokiyo maggo, pubbabhāgavipassanā.</p>
  10360. <p class="hangnum"><a name="para1777"></a><span class="paranum">1777</span>.</p>
  10361. <p class="gatha1"> Paripakkā kamenevaṃ, paribhāvitabhāvanā;</p>
  10362. <p class="gathalast">Pariccajantī saṅkhāre, pakkhandantī asaṅkhate.</p>
  10363. <p class="hangnum"><a name="para1778"></a><span class="paranum">1778</span>.</p>
  10364. <p class="gatha1"> Janetānuttaraṃ <a name="M0.0153"></a> magga-māsevanavisesato;</p>
  10365. <p class="gathalast">Kaṭṭhasaṅghaṭṭanā jātā, accidhūmāva bhāsuraṃ.</p>
  10366. <p class="hangnum"><a name="para1779"></a><span class="paranum">1779</span>.</p>
  10367. <p class="gatha1"> Uggacchati yathādicco, purakkhatvāruṇaṃ tathā;</p>
  10368. <p class="gathalast">Vipassanaṃ purakkhatvā, maggadhammo pavattati.</p>
  10369. <p class="hangnum"><a name="para1780"></a><span class="paranum">1780</span>.</p>
  10370. <p class="gatha1"> Tathā pavattamāno ca, nibbānapadagocaro;</p>
  10371. <p class="gathalast">Vimokkhattayanāmena, yathārahamasesato.</p>
  10372. <p class="hangnum"><a name="para1781"></a><span class="paranum">1781</span>.</p>
  10373. <p class="gatha1"> Klesadūsitasantāne, abhihantvā vigacchati;</p>
  10374. <p class="gathalast">Ekacittakkhaṇuppādo, asanī viya pabbataṃ.</p>
  10375. <p class="hangnum"><a name="para1782"></a><span class="paranum">1782</span>.</p>
  10376. <p class="gatha1"> Pubbe vuttanayeneva, appanānayamīraye;</p>
  10377. <p class="gathalast">Pādakajjhānabhedena, jhānaṅganiyamo bhave.</p>
  10378. <p class="hangnum"><a name="para1783"></a><span class="paranum">1783</span>.</p>
  10379. <p class="gatha1"> Parikammopacārānu-lomasaṅkhātagocarā;</p>
  10380. <p class="gathalast">Yaṃ kiñci lakkhaṇākāraṃ, vipassantā pavattare.</p>
  10381. <p class="hangnum"><a name="para1784"></a><span class="paranum">1784</span>.</p>
  10382. <p class="gatha1"> Tato gotrabhu nibbāna-mālambitvāna jāyati;</p>
  10383. <p class="gathalast">Bahiddhā khandhato tasmā, vuṭṭhānanti pavuccati.</p>
  10384. <p class="hangnum"><a name="para1785"></a><span class="paranum">1785</span>.</p>
  10385. <p class="gatha1"> Tato <a name="V0.0162"></a> <span class="bld">maggo</span> kilesamhā, vimuccanto pavattati;</p>
  10386. <p class="gathalast">Vuṭṭhānaṃ ubhato tasmā, khandhato ca kilesato.</p>
  10387. <p class="hangnum"><a name="para1786"></a><span class="paranum">1786</span>.</p>
  10388. <p class="gatha1"> Dve tathā tīṇi vā honti, <span class="bld">phalāni</span> ca tato paraṃ;</p>
  10389. <p class="gathalast">Bhavaṅgapāto taṃ chetvā, jāyate paccavekkhaṇā.</p>
  10390. <p class="hangnum"><a name="para1787"></a><span class="paranum">1787</span>.</p>
  10391. <p class="gatha1"> Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, paccavekkhati paṇḍito;</p>
  10392. <p class="gathalast">Hīne kilese sese ca, paccavekkhati vā na vā.</p>
  10393. <p class="hangnum"><a name="para1788"></a><span class="paranum">1788</span>.</p>
  10394. <p class="gatha1"> Bhāvetvā paṭhamaṃ magga-mitthamādiphale ṭhito;</p>
  10395. <p class="gathalast">Tato paraṃ pariggayha, nāmarūpaṃ yathā pure.</p>
  10396. <p class="hangnum"><a name="para1789"></a><span class="paranum">1789</span>.</p>
  10397. <p class="gatha1"> Kamena ca vipassanto, punadeva yathārahaṃ;</p>
  10398. <p class="gathalast">Yathānukkamamappeti, sakadāgāmiādayo.</p>
  10399. <p class="hangnum"><a name="para1790"></a><span class="paranum">1790</span>.</p>
  10400. <p class="gatha1"> Itthaṃ <a name="M0.0154"></a> vibhattaparipākavibhāvanāyaṃ,</p>
  10401. <p class="gatha2">Buddhānubuddhaparibhāvitabhāvanāyaṃ;</p>
  10402. <p class="gatha3">Paccuddhareti bhavasāgarapāragāmī,</p>
  10403. <p class="gathalast">Maggo mahesi guṇasāgarapāragāmī.</p>
  10404. <p class="hangnum"><a name="para1791"></a><span class="paranum">1791</span>.</p>
  10405. <p class="gatha1"> Iccetaṃ dasavidha bhāvanāvibhāgaṃ,</p>
  10406. <p class="gatha2">Bhāvetvā paramahitāvahaṃ kamena;</p>
  10407. <p class="gatha3">Papponti padamajarāmaraṃ cirāya,</p>
  10408. <p class="gathalast">Saṃklesaṃ sakalamavassajanti dhīrā.</p>
  10409. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede dasāvatthāvibhāgo nāma</p>
  10410. <p class="centered">Dvādasamo paricchedo.</p>
  10411. <p class="chapter">13. Terasamo paricchedo</p>
  10412. <p class="subhead">Nissandaphalavibhāgo</p>
  10413. <p class="hangnum"><a name="para1792"></a><span class="paranum">1792</span>.</p>
  10414. <p class="gatha1"> Vipassanāya <a name="V0.0163"></a> nissandamiti vuttamito paraṃ;</p>
  10415. <p class="gathalast">Saccānaṃ paṭivedhādiṃ, pavakkhāmi yathākkamaṃ.</p>
  10416. <p class="hangnum"><a name="para1793"></a><span class="paranum">1793</span>.</p>
  10417. <p class="gatha1"> Pariññā ca pahānañca, sacchikiriyā ca bhāvanā;</p>
  10418. <p class="gathalast">Iti dukkhādisaccesu, <span class="bld">kicca</span>māhu catubbidhaṃ.</p>
  10419. <p class="hangnum"><a name="para1794"></a><span class="paranum">1794</span>.</p>
  10420. <p class="gatha1"> Taṃ sabbaṃ maggakālamhi, karissati tato paraṃ;</p>
  10421. <p class="gathalast">Paṭipassaddhakiccattā, kataṃ hoti phale kathaṃ.</p>
  10422. <p class="hangnum"><a name="para1795"></a><span class="paranum">1795</span>.</p>
  10423. <p class="gatha1"> Chinnatālo phalasseva, chinnānusayamūlakā;</p>
  10424. <p class="gathalast">Khandhā nālamadhiṭṭhānaṃ, vipallāsapavattiyā.</p>
  10425. <p class="hangnum"><a name="para1796"></a><span class="paranum">1796</span>.</p>
  10426. <p class="gatha1"> Accantapaṭipakkhattā, catumaggapavattiyā;</p>
  10427. <p class="gathalast">Paraṃ klesā na jāyanti, daḍḍhabījaṅkuraṃ yathā.</p>
  10428. <p class="hangnum"><a name="para1797"></a><span class="paranum">1797</span>.</p>
  10429. <p class="gatha1"> Niyyānaṭṭhavisesena, aññamaññassa paccayo;</p>
  10430. <p class="gathalast">Maggova maggaṃ bhāveti, jāyamānotha vā puna.</p>
  10431. <p class="hangnum"><a name="para1798"></a><span class="paranum">1798</span>.</p>
  10432. <p class="gatha1"> Maggappavattisantāne<a name="M0.0155"></a>, bhāvanāti pavuccati;</p>
  10433. <p class="gathalast">Vattamānena taṃ kiccaṃ, nipphāditamasesato.</p>
  10434. <p class="hangnum"><a name="para1799"></a><span class="paranum">1799</span>.</p>
  10435. <p class="gatha1"> Iti tīṇipi saccāni, kiccato paṭivijjhati;</p>
  10436. <p class="gathalast">Nibbānaṃ sacchikubbanto, maggo ekakkhaṇe saha.</p>
  10437. <p class="hangnum"><a name="para1800"></a><span class="paranum">1800</span>.</p>
  10438. <p class="gatha1"> Kiccappavattito cettha, <span class="bld">paṭivedho</span>ti vuccati;</p>
  10439. <p class="gathalast">Tañca sādheti maggoyaṃ, niyyanto santigocaro.</p>
  10440. <p class="hangnum"><a name="para1801"></a><span class="paranum">1801</span>.</p>
  10441. <p class="gatha1"> Pariccajitvā saṅkhāre, maggassārabbha nibbutiṃ,</p>
  10442. <p class="gathalast">Niyyānameva saccesu, kiccasādhanamīritaṃ.</p>
  10443. <p class="hangnum"><a name="para1802"></a><span class="paranum">1802</span>.</p>
  10444. <p class="gatha1"> Maggo <a name="V0.0164"></a> eva hi niyyāti, sesā tassopakārakā;</p>
  10445. <p class="gathalast">Appentā jhānadhammā ca, bujjhantā bodhipakkhiyā.</p>
  10446. <p class="hangnum"><a name="para1803"></a><span class="paranum">1803</span>.</p>
  10447. <p class="gatha1"> Tasmā tasseva vuṭṭhānaṃ, pakāsenti visesato;</p>
  10448. <p class="gathalast">Khandhehi ca kilesehi, vimokkhattayato kathaṃ.</p>
  10449. <p class="hangnum"><a name="para1804"></a><span class="paranum">1804</span>.</p>
  10450. <p class="gatha1"> Katvānābhinivesaṃ tu, yattha tattha yathā tathā;</p>
  10451. <p class="gathalast">Bhūmidhammaṃ pariggayha, vipassitvā tato paraṃ.</p>
  10452. <p class="hangnum"><a name="para1805"></a><span class="paranum">1805</span>.</p>
  10453. <p class="gatha1"> Yato kutoci vuṭṭhānaṃ, yadi hoti aniccato;</p>
  10454. <p class="gathalast">Hutvādhimokkhabahulo, saddhindriyavisesato.</p>
  10455. <p class="hangnum"><a name="para1806"></a><span class="paranum">1806</span>.</p>
  10456. <p class="gatha1"> Animittavimokkhena, niyyanto sattapuggalo;</p>
  10457. <p class="gathalast">Saddhānusārī paṭhame, majjhe saddhāvimuttako.</p>
  10458. <p class="hangnum"><a name="para1807"></a><span class="paranum">1807</span>.</p>
  10459. <p class="gatha1"> Ante paññāvimuttoti, tamīrenti tathāgatā;</p>
  10460. <p class="gathalast">Saṅkhāre dukkhato disvā, vuṭṭhahanto sa puggalo.</p>
  10461. <p class="hangnum"><a name="para1808"></a><span class="paranum">1808</span>.</p>
  10462. <p class="gatha1"> Passaddhibahulo hutvā, samādhindriyalābhato;</p>
  10463. <p class="gathalast">Tathevāppaṇihitena, niyyanto tividho bhave.</p>
  10464. <p class="hangnum"><a name="para1809"></a><span class="paranum">1809</span>.</p>
  10465. <p class="gatha1"> Anattato vuṭṭhahitvā, vedabāhulyayogato;</p>
  10466. <p class="gathalast">Suññatenātha niyyanto, paññindriyavisesato.</p>
  10467. <p class="hangnum"><a name="para1810"></a><span class="paranum">1810</span>.</p>
  10468. <p class="gatha1"> Dhammānusārī paṭhame, diṭṭhippatto tato paraṃ;</p>
  10469. <p class="gathalast">Ante paññāvimuttoti, tampi dīpenti paṇḍitā.</p>
  10470. <p class="hangnum"><a name="para1811"></a><span class="paranum">1811</span>.</p>
  10471. <p class="gatha1"> Āneñjapādakajjhāna-nāmakāyavisesato<a name="M0.0156"></a>;</p>
  10472. <p class="gathalast">Sacchikatvāna nibbānaṃ, majjhe cha kāyasakkhino.</p>
  10473. <p class="hangnum"><a name="para1812"></a><span class="paranum">1812</span>.</p>
  10474. <p class="gatha1"> Arūpato ca maggena, āneñjena ca rūpato;</p>
  10475. <p class="gathalast">Vimutto ubhatobhāga-vimutto arahā bhave.</p>
  10476. <p class="hangnum"><a name="para1813"></a><span class="paranum">1813</span>.</p>
  10477. <p class="gatha1"> Tivimokkhamukhībhūtā, iti vuṭṭhānasādhikā;</p>
  10478. <p class="gathalast"><span class="bld">Sattapuggalabhedañca,</span> sampādeti vipassanā.</p>
  10479. <p class="hangnum"><a name="para1814"></a><span class="paranum">1814</span>.</p>
  10480. <p class="gatha1"> Adhimuccati <a name="V0.0165"></a> saddhā ca, yathāvatthusabhāvato;</p>
  10481. <p class="gathalast">Ñeyyadhammesu sabbattha, paññā ca paṭivijjhati.</p>
  10482. <p class="hangnum"><a name="para1815"></a><span class="paranum">1815</span>.</p>
  10483. <p class="gatha1"> Tasmā saddhā ca paññā ca, vatthunicchayalakkhaṇā;</p>
  10484. <p class="gathalast">Vatthuppatiṭṭhitā cāyaṃ, tilakkhaṇavipassanā.</p>
  10485. <p class="hangnum"><a name="para1816"></a><span class="paranum">1816</span>.</p>
  10486. <p class="gatha1"> Tasmā saddhādhuro yogī, disvoḷārikalakkhaṇaṃ;</p>
  10487. <p class="gathalast">Tato paramanattāti, sukhume adhimuccati.</p>
  10488. <p class="hangnum"><a name="para1817"></a><span class="paranum">1817</span>.</p>
  10489. <p class="gatha1"> Tassevamadhimuttassa, saddhā vā pana kevalā;</p>
  10490. <p class="gathalast">Samādhindriyādhikā ca, vuṭṭhānaghaṭikā bhave.</p>
  10491. <p class="hangnum"><a name="para1818"></a><span class="paranum">1818</span>.</p>
  10492. <p class="gatha1"> Thūlalakkhaṇamohāya, paññādhure vipassato;</p>
  10493. <p class="gathalast">Dhammasabhāvamāhacca, sukhumaṃ paṭivijjhati.</p>
  10494. <p class="hangnum"><a name="para1819"></a><span class="paranum">1819</span>.</p>
  10495. <p class="gatha1"> Tasmā saddhādhurasseva, vuṭṭhānadvayamādito;</p>
  10496. <p class="gathalast">Ante saddhānugatassa, paññā suparipūrati.</p>
  10497. <p class="hangnum"><a name="para1820"></a><span class="paranum">1820</span>.</p>
  10498. <p class="gatha1"> Paññādhurassa sesanti, keci ācariyā pana;</p>
  10499. <p class="gathalast">Dhurasaṃsandanaṃ nāma, vuṭṭhānesu vibhāvayuṃ.</p>
  10500. <p class="hangnum"><a name="para1821"></a><span class="paranum">1821</span>.</p>
  10501. <p class="gatha1"> Sattakkhattuparamo ca,</p>
  10502. <p class="gatha2">Kolaṃkolo tathāparo;</p>
  10503. <p class="gatha3">Ekabījīti tividho,</p>
  10504. <p class="gathalast"><span class="bld">Sotāpanno</span> pavuccati.</p>
  10505. <p class="hangnum"><a name="para1822"></a><span class="paranum">1822</span>.</p>
  10506. <p class="gatha1"> Sakiṃdeva imaṃ lokaṃ, āgantvā puna puggalo;</p>
  10507. <p class="gathalast"><span class="bld">Sakadāgāmi</span>nāmena, dutiyopi pakāsito.</p>
  10508. <p class="hangnum"><a name="para1823"></a><span class="paranum">1823</span>.</p>
  10509. <p class="gatha1"> Antarāparinibbāyī<a name="M0.0157"></a>, upahaccāparo tathā;</p>
  10510. <p class="gathalast">Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāraṃ, uddhaṃsototi pañcadhā.</p>
  10511. <p class="hangnum"><a name="para1824"></a><span class="paranum">1824</span>.</p>
  10512. <p class="gatha1"> <span class="bld">Anāgāmī</span> ca tatiyo, catuttho <span class="bld">arahā</span>ti ca;</p>
  10513. <p class="gathalast">Itthaṃ phalaṭṭhā cattāro, <span class="bld">maggaṭṭhā</span> ca tatopare.</p>
  10514. <p class="hangnum"><a name="para1825"></a><span class="paranum">1825</span>.</p>
  10515. <p class="gatha1"> Bhāvanāpariyāyena<a name="V0.0166"></a>, paṭivedhānurūpato;</p>
  10516. <p class="gathalast">Cattāro ca yugā honti, <span class="bld">aṭṭha cāriyapuggalā</span>.</p>
  10517. <p class="hangnum"><a name="para1826"></a><span class="paranum">1826</span>.</p>
  10518. <p class="gatha1"> Diṭṭhikaṅkhā pahīyanti, ādimaggena sabbathā;</p>
  10519. <p class="gathalast">Apāyagamanīyampi, pāpamaññaṃ pahīyati.</p>
  10520. <p class="hangnum"><a name="para1827"></a><span class="paranum">1827</span>.</p>
  10521. <p class="gatha1"> Sakadāgāmimaggena, khīyantoḷārikā tathā;</p>
  10522. <p class="gathalast">Anāgāmikamaggena, kāmadosāva sabbathā.</p>
  10523. <p class="hangnum"><a name="para1828"></a><span class="paranum">1828</span>.</p>
  10524. <p class="gatha1"> Arahattena sabbepi, klesā khīyanti sabbathā;</p>
  10525. <p class="gathalast"><span class="bld">Klesahāni</span> yathāyoga-miti ñeyyā vibhāvinā.</p>
  10526. <p class="hangnum"><a name="para1829"></a><span class="paranum">1829</span>.</p>
  10527. <p class="gatha1"> <span class="bld">Paṭisambhidā catasso,</span> atthe dhamme niruttiyaṃ;</p>
  10528. <p class="gathalast">Paṭibhāne ca bhāsanti, ñāṇaṃ bhedagataṃ budhā.</p>
  10529. <p class="hangnum"><a name="para1830"></a><span class="paranum">1830</span>.</p>
  10530. <p class="gatha1"> Hetupphalañca nibbānaṃ, bhāsitattho tathāparo;</p>
  10531. <p class="gathalast">Pākākriyāti pañcete, <span class="bld">attha</span>nāmena bhāsitā.</p>
  10532. <p class="hangnum"><a name="para1831"></a><span class="paranum">1831</span>.</p>
  10533. <p class="gatha1"> Hetu cāriyamaggo ca, bhāsitañca tathāparaṃ;</p>
  10534. <p class="gathalast">Kusalākusalañceti, pañca <span class="bld">dhammo</span> pakāsito.</p>
  10535. <p class="hangnum"><a name="para1832"></a><span class="paranum">1832</span>.</p>
  10536. <p class="gatha1"> Tatthevaṃ dasadhā bhede, atthadhamme yathārahaṃ;</p>
  10537. <p class="gathalast">Yo vohāro sabhāvena, sā <span class="bld">niruttī</span>ti sammatā.</p>
  10538. <p class="hangnum"><a name="para1833"></a><span class="paranum">1833</span>.</p>
  10539. <p class="gatha1"> Taṃtaṃgocarakiccādi-bhedabhinnaṃ tahiṃ tahiṃ;</p>
  10540. <p class="gathalast">Pavattamānaṃ yaṃ ñāṇaṃ, <span class="bld">paṭibhānaṃ</span> tamīritaṃ.</p>
  10541. <p class="hangnum"><a name="para1834"></a><span class="paranum">1834</span>.</p>
  10542. <p class="gatha1"> Pubbayogo bāhussaccaṃ,</p>
  10543. <p class="gatha2">Desabhāsā tathāgamo;</p>
  10544. <p class="gatha3">Paripucchā cādhigamo,</p>
  10545. <p class="gathalast">Nissayo mittasampadā.</p>
  10546. <p class="hangnum"><a name="para1835"></a><span class="paranum">1835</span>.</p>
  10547. <p class="gatha1"> Iccūpanissayaṃ <a name="M0.0158"></a> laddhā, bhijjati paṭisambhidā;</p>
  10548. <p class="gathalast">Asekkhabhūmiyaṃ vātha, sekkhabhūmiyameva vā.</p>
  10549. <p class="hangnum"><a name="para1836"></a><span class="paranum">1836</span>.</p>
  10550. <p class="gatha1"> Sarassato <a name="V0.0167"></a> āgamato, tathālambaṇatopi ca;</p>
  10551. <p class="gathalast">Nāmuppattiṃ pakāsenti, phalassa tividhaṃ budhā.</p>
  10552. <p class="hangnum"><a name="para1837"></a><span class="paranum">1837</span>.</p>
  10553. <p class="gatha1"> Tidhā tato <span class="bld">samāpatti,</span> sotāpattiphalādikā;</p>
  10554. <p class="gathalast">Suññatā cānimittā ca, tathāppaṇihitāti ca.</p>
  10555. <p class="hangnum"><a name="para1838"></a><span class="paranum">1838</span>.</p>
  10556. <p class="gatha1"> Tañca vuttanayeneva, samāpajjitumicchato;</p>
  10557. <p class="gathalast">Vipassantassa saṅkhāre, phalamappeti attano.</p>
  10558. <p class="hangnum"><a name="para1839"></a><span class="paranum">1839</span>.</p>
  10559. <p class="gatha1"> Nirodhaṃ tu samāpattiṃ, rūpārūpassa lābhako;</p>
  10560. <p class="gathalast">Samāpajjatānāgāmī, arahā ca yathā tathā.</p>
  10561. <p class="hangnum"><a name="para1840"></a><span class="paranum">1840</span>.</p>
  10562. <p class="gatha1"> Rūpārūpasamāpattiṃ, samāpajja yathākkamaṃ;</p>
  10563. <p class="gathalast">Vuṭṭhahitvā vipassanto, tattha tattheva saṅkhate.</p>
  10564. <p class="hangnum"><a name="para1841"></a><span class="paranum">1841</span>.</p>
  10565. <p class="gatha1"> Yuganandhaṃ pavattetvā, samathañca vipassanaṃ;</p>
  10566. <p class="gathalast">Yāvākiñcaññāyatana-mitthaṃ patvā tato paraṃ.</p>
  10567. <p class="hangnum"><a name="para1842"></a><span class="paranum">1842</span>.</p>
  10568. <p class="gatha1"> Adhiṭṭheyyamadhiṭṭhāya, katvābhogaṃ yathārahaṃ;</p>
  10569. <p class="gathalast">Maggārūpasamāpattiṃ, samāpajjati paṇḍito.</p>
  10570. <p class="hangnum"><a name="para1843"></a><span class="paranum">1843</span>.</p>
  10571. <p class="gatha1"> Tato nirodhaṃ phusati, cittuppādadvayā paraṃ;</p>
  10572. <p class="gathalast">Tassevaṃ manasābhāvo, <span class="bld">nirodho</span>ti pavuccati.</p>
  10573. <p class="hangnum"><a name="para1844"></a><span class="paranum">1844</span>.</p>
  10574. <p class="gatha1"> Phalacittasamuppādā, vuṭṭhānaṃ tassa dīpitaṃ;</p>
  10575. <p class="gathalast">Tato bhavaṅgaṃ chetvāna, paccavekkhati buddhimā.</p>
  10576. <p class="hangnum"><a name="para1845"></a><span class="paranum">1845</span>.</p>
  10577. <p class="gatha1"> Iccānekaguṇādhāraṃ, paññābhāvanamuttamaṃ;</p>
  10578. <p class="gathalast">Bhāveyya matimā yogī, patthento hitamattano.</p>
  10579. <p class="hangnum"><a name="para1846"></a><span class="paranum">1846</span>.</p>
  10580. <p class="gatha1"> Itthaṃ susampāditasīlacitta-</p>
  10581. <p class="gatha2">Paññāvisuddhī paṭipādayantā;</p>
  10582. <p class="gatha3">Patvāna sambodhimapetasokā,</p>
  10583. <p class="gathalast">Pālenti sotthiṃ paramaṃ cirāya.</p>
  10584. <p class="hangnum"><a name="para1847"></a><span class="paranum">1847</span>.</p>
  10585. <p class="gatha1"> Te <a name="M0.0159"></a><a name="V0.0168"></a> pattipattā paramappatītā,</p>
  10586. <p class="gathalast">Pakkhālitaklesamalā mahesī;</p>
  10587. <p class="gatha3">Accantavodātaguṇoditattā,</p>
  10588. <p class="gathalast">Lokassa hontuttamadakkhiṇeyyā.</p>
  10589. <p class="centered">Iti nāmarūpaparicchede nissandaphalavibhāgo nāma</p>
  10590. <p class="centered">Terasamo paricchedo.</p>
  10591. <p class="centered">Niṭṭhito ca sabbathāpi vipassanāvibhāgo.</p>
  10592. <p class="subhead">Nigamanakathā</p>
  10593. <p class="hangnum"><a name="para1848"></a><span class="paranum">1848</span>.</p>
  10594. <p class="gatha1"> Ettāvatā paṭiññāto, pavakkhāmīti ādito;</p>
  10595. <p class="gathalast"><span class="bld">Nāmarūpaparicchedo,</span> pariniṭṭhāpito mayā.</p>
  10596. <p class="hangnum"><a name="para1849"></a><span class="paranum">1849</span>.</p>
  10597. <p class="gatha1"> Teraseva paricchedā, vibhattā satta sādhikā;</p>
  10598. <p class="gathalast">Nāmarūpaparicchede, bhāṇavārā pakāsitā.</p>
  10599. <p class="hangnum"><a name="para1850"></a><span class="paranum">1850</span>.</p>
  10600. <p class="gatha1"> Abhidhammaparamatthā, samatho ca vipassanā;</p>
  10601. <p class="gathalast">Visuṃ visuṃ vibhattāti, vibhāgettha tidhā matā.</p>
  10602. <p class="hangnum"><a name="para1851"></a><span class="paranum">1851</span>.</p>
  10603. <p class="gatha1"> Soyaṃ vijjāvimokkhā ca, hadayesu vibhāvinaṃ;</p>
  10604. <p class="gathalast">Vallabhattamadhiṭṭhāya, sāsanettha gavesinaṃ.</p>
  10605. <p class="hangnum"><a name="para1852"></a><span class="paranum">1852</span>.</p>
  10606. <p class="gatha1"> Manogatatamuddhaṃsī, raviraṃsīva paṇḍito;</p>
  10607. <p class="gathalast">Dassetu ciramālokaṃ, saddhammaratanālaye.</p>
  10608. <p class="hangnum"><a name="para1853"></a><span class="paranum">1853</span>.</p>
  10609. <p class="gatha1"> Paṇḍiccaṃ <a name="V0.0169"></a> paramatthesu, pāṭavaṃ paṭipattiyaṃ;</p>
  10610. <p class="gathalast">Patthayantena bhikkhūna-mitthaṃ sugatasāsane.</p>
  10611. <p class="hangnum"><a name="para1854"></a><span class="paranum">1854</span>.</p>
  10612. <p class="gatha1"> Nāmarūpapariccheda-masaṃkiṇṇamanākulaṃ;</p>
  10613. <p class="gathalast">Kubbatā hitakāmena, sukatena katena me.</p>
  10614. <p class="hangnum"><a name="para1855"></a><span class="paranum">1855</span>.</p>
  10615. <p class="gatha1"> Mahāmerunibhaṃ <a name="M0.0160"></a> gehaṃ, mahācetiyabhūsitaṃ;</p>
  10616. <p class="gathalast">Mahāvihāramāruḷha-mahābodhimahussavaṃ.</p>
  10617. <p class="hangnum"><a name="para1856"></a><span class="paranum">1856</span>.</p>
  10618. <p class="gatha1"> Alaṅkātuṃ pahontālaṃ, cirakālaṃ tapodhanā;</p>
  10619. <p class="gathalast">Laṅkādīpassalaṅkāraṃ, kalaṅkāpagatālayaṃ.</p>
  10620. <p class="hangnum"><a name="para1857"></a><span class="paranum">1857</span>.</p>
  10621. <p class="gatha1"> Nāmarūpaparicchedo,</p>
  10622. <p class="gatha2">Antarāyaṃ vinā yathā;</p>
  10623. <p class="gatha3">Niṭṭhitoyaṃ tathā loke,</p>
  10624. <p class="gathalast">Niṭṭhantajjhāsayā subhā.</p>
  10625. <p class="centered">Iti anuruddhācariyena viracitaṃ</p>
  10626. <p class="centered">Nāmarūpaparicchedapakaraṇaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  10627. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  10628. <p class="chapter">Paramatthavinicchayo</p>
  10629. <p class="chapter">Ganthārambhakathā</p>
  10630. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  10631. <p class="gatha1"> Vanditvā <a name="M0.0001"></a><a name="V0.0001"></a> vandaneyyānaṃ, uttamaṃ ratanattayaṃ;</p>
  10632. <p class="gathalast">Pavakkhāmi samāsena, paramatthavinicchayaṃ.</p>
  10633. <p class="chapter">Paṭhamo paricchedo</p>
  10634. <p class="title">1. Cittavibhāgo</p>
  10635. <p class="subhead">1. Sarūpasaṅgahakathā</p>
  10636. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  10637. <p class="gatha1"> Cittaṃ <a name="V0.0002"></a> cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānanti niruttaro;</p>
  10638. <p class="gathalast">Catudhā desayī dhamme, catusaccappakāsano.</p>
  10639. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  10640. <p class="gatha1"> Cittamekūnanavutividhaṃ tattha vibhāvaye;</p>
  10641. <p class="gathalast">Ekanavutividhaṃ vā, ekavīsasatampi vā.</p>
  10642. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  10643. <p class="gatha1"> Dvepaññāsa sarūpena, dhammā cetasikā matā;</p>
  10644. <p class="gathalast">Cittuppādavasā bhinnā, sampayogānusārato.</p>
  10645. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  10646. <p class="gatha1"> Aṭṭhavīsavidhaṃ rūpaṃ, bhūtopādāyabhedato;</p>
  10647. <p class="gathalast">Duvidhaṃ rūparūpaṃ tu, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.</p>
  10648. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  10649. <p class="gatha1"> Nibbānaṃ pana dīpenti, asaṅkhatamanuttaraṃ;</p>
  10650. <p class="gathalast">Atthanāmavasā dvedhā, paññattīti pavuccati.</p>
  10651. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  10652. <p class="gatha1"> Tesaṃ dāni pavakkhāmi, vibhāgaṃ tu yathākkamaṃ;</p>
  10653. <p class="gathalast">Catudhā paramatthānaṃ, dvidhā paññattiyā kathaṃ.</p>
  10654. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  10655. <p class="gatha1"> Kusalādivibhāgena<a name="M0.0002"></a>, tattha cittaṃ catubbidhaṃ;</p>
  10656. <p class="gathalast">Tathā bhūmivibhāgena, kāmabhūmādito kathaṃ.</p>
  10657. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  10658. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>
  10659. <p class="gathalast">Ñāṇena sampayuttañca, vippayuttanti bheditaṃ.</p>
  10660. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  10661. <p class="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā;</p>
  10662. <p class="gathalast"><span class="bld">Kāmāvacarakusalaṃ,</span> kāme sugatisādhakaṃ.</p>
  10663. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  10664. <p class="gatha1"> Takkacārapītisukha-cittassekaggatāyutaṃ<a name="V0.0003"></a>;</p>
  10665. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānakusalaṃ, pañcaṅgikamudāhaṭaṃ.</p>
  10666. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  10667. <p class="gatha1"> Vitakkahīnaṃ dutiyaṃ, jhānaṃ tu caturaṅgikaṃ;</p>
  10668. <p class="gathalast">Vicārahīnaṃ tatiyaṃ, jhānaṃ pana tivaṅgikaṃ.</p>
  10669. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  10670. <p class="gatha1"> Pītihīnaṃ catutthañca, upekkhekaggatāyutaṃ;</p>
  10671. <p class="gathalast">Pañcamañca pakāsenti, ubhayampi duvaṅgikaṃ.</p>
  10672. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  10673. <p class="gatha1"> Evaṃ jhānaṅgabhedena, cittaṃ pañcavidhaṃ bhave;</p>
  10674. <p class="gathalast"><span class="bld">Rūpāvacarakusalaṃ,</span> rūpabhūmipavattakaṃ.</p>
  10675. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  10676. <p class="gatha1"> Ākāsānañcāyatanaṃ, kusalaṃ paṭhamaṃ bhave;</p>
  10677. <p class="gathalast">Viññāṇañcāyatananti, dutiyaṃ tatiyaṃ tathā.</p>
  10678. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  10679. <p class="gatha1"> Ākiñcaññāyatanaṃ tu, catutthaṃ pana mānasaṃ;</p>
  10680. <p class="gathalast">Nevasaññānāsaññāya-tanañceti catubbidhaṃ.</p>
  10681. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  10682. <p class="gatha1"> <span class="bld">Āruppakusalaṃ</span> nāma, upekkhekaggatāyutaṃ;</p>
  10683. <p class="gathalast">Duvaṅgikamidaṃ sabbaṃ, āruppabhavasādhakaṃ.</p>
  10684. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  10685. <p class="gatha1"> Sotāpattimaggacittaṃ, paṭhamānuttaraṃ tathā;</p>
  10686. <p class="gathalast">Sakadāgāmi anāgāmi, arahattanti sabbathā.</p>
  10687. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  10688. <p class="gatha1"> Catudhā maggabhedena, jhānabhedena pañcadhā;</p>
  10689. <p class="gathalast">Vīsatā<span class="bld">pariyāpannakusalaṃ</span> dvayamissitaṃ.</p>
  10690. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  10691. <p class="gatha1"> Itthaṃ bhūmivibhāgena, <span class="bld">kusalaṃ</span> tu catubbidhaṃ;</p>
  10692. <p class="gathalast">Ekavīsāpi bāvīsaṃ, sattatiṃsavidhampi vā.</p>
  10693. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  10694. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ<a name="M0.0003"></a>, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>
  10695. <p class="gathalast">Diṭṭhigatasampayuttaṃ, vippayuttanti bheditaṃ.</p>
  10696. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  10697. <p class="gatha1"> Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā;</p>
  10698. <p class="gathalast"><span class="bld">Lobhamūlaṃ</span> pakāsenti, lobhamohadvihetukaṃ.</p>
  10699. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  10700. <p class="gatha1"> Domanassasahagataṃ<a name="V0.0004"></a>, paṭighena samāyutaṃ;</p>
  10701. <p class="gathalast">Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ dvidhā pana.</p>
  10702. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  10703. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dosamūlaṃ</span> pakāsenti, dosamohadvihetukaṃ;</p>
  10704. <p class="gathalast">Vicikicchāsahagataṃ, uddhaccasahitanti ca.</p>
  10705. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  10706. <p class="gatha1"> Upekkhāvedanāyuttaṃ, momūhaṃ duvidhaṃ pana;</p>
  10707. <p class="gathalast"><span class="bld">Mohamūlaṃ</span> pakāsenti, mohenevekahetukaṃ.</p>
  10708. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  10709. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dvādasākusalā</span> nāma, caturāpāyasādhakā;</p>
  10710. <p class="gathalast">Ete sugatiyañcāpi, vipattiphaladāyakā.</p>
  10711. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  10712. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyaviññāṇanāmakā;</p>
  10713. <p class="gathalast">Pañcaviññāṇayugaḷā, yugaḷaṃ sampaṭicchanaṃ.</p>
  10714. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  10715. <p class="gatha1"> Santīraṇadvayañceva, upekkhāsahitaṃ tathā;</p>
  10716. <p class="gathalast">Puññāpuññavaseneva, vipākā duvidhā ṭhitā.</p>
  10717. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  10718. <p class="gatha1"> Upekkhāsahitā tattha, mānasā dvādaseritā;</p>
  10719. <p class="gathalast">Kāyaviññāṇayugaḷaṃ, sukhadukkhayutaṃ kamā.</p>
  10720. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  10721. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, yaṃ santīraṇamānasaṃ;</p>
  10722. <p class="gathalast">Taṃ <span class="bld">puññapāka</span>mevāhu, <span class="bld">pāpapākaṃ</span> na vijjati.</p>
  10723. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  10724. <p class="gatha1"> Pañcadvāramanodvāra-vasena duvidhaṃ pana;</p>
  10725. <p class="gathalast">Upekkhāvedanāyuttaṃ, kriyāvajjananāmakaṃ.</p>
  10726. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  10727. <p class="gatha1"> Somanassasahagataṃ, hasituppādamānasaṃ;</p>
  10728. <p class="gathalast">Kriyājavanamiccevaṃ, tividhā<span class="bld">hetukakriyā</span>.</p>
  10729. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  10730. <p class="gatha1"> Aṭṭheva puññapākāni, pāpapākāni sattadhā;</p>
  10731. <p class="gathalast">Kriyacittāni tīṇīti, <span class="bld">aṭṭhārasa ahetukā</span>.</p>
  10732. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  10733. <p class="gatha1"> Sapuññehi <a name="M0.0004"></a> samānā ca, mahāpākamahākriyā;</p>
  10734. <p class="gathalast">Mahaggatakriyā pākā, phalacittāni ca kamā.</p>
  10735. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  10736. <p class="gatha1"> Itthamekūnanavuti-vidhaṃ <a name="V0.0005"></a> cittaṃ bhave tathā;</p>
  10737. <p class="gathalast">Ekanavutividhaṃ vā, ekavīsasatampi vā.</p>
  10738. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  10739. <p class="gatha1"> Takkacārapītisukhacittassekaggatāyutaṃ;</p>
  10740. <p class="gathalast">Sotāpattimaggacittaṃ, paṭhamajjhānikaṃ mataṃ.</p>
  10741. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  10742. <p class="gatha1"> Dutiyaṃ takkato hīnaṃ, tatiyaṃ tu vicārato;</p>
  10743. <p class="gathalast">Catutthaṃ pītito hīnaṃ, upekkhekaggatāyutaṃ.</p>
  10744. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  10745. <p class="gatha1"> Pañcamanti ca pañcete, paṭhamānuttarā matā;</p>
  10746. <p class="gathalast">Diṭṭhikaṅkhāsīlabbataparāmāsappahāyino.</p>
  10747. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  10748. <p class="gatha1"> Tatheva sakadāgāmimaggacittañca pañcadhā;</p>
  10749. <p class="gathalast">Rāgadosamohattayatanuttakaramīritaṃ.</p>
  10750. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  10751. <p class="gatha1"> Kāmadosasamugghātakaraṃ niravasesato;</p>
  10752. <p class="gathalast">Tatiyānuttarañcāpi, kusalaṃ pañcadhā tathā.</p>
  10753. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  10754. <p class="gatha1"> Rūparāgārūparāgamānuddhaccāpi cāparā;</p>
  10755. <p class="gathalast">Avijjā ceti pañcuddhaṃbhāgiyānamasesato.</p>
  10756. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  10757. <p class="gatha1"> Saṃyojanānaṃ sesānaṃ, samugghātakaraṃ paraṃ;</p>
  10758. <p class="gathalast">Catutthānuttaraṃ maggacittaṃ pañcavidhanti ca.</p>
  10759. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  10760. <p class="gatha1"> Cattāri pañcakāneva, maggesu ca phalesu ca;</p>
  10761. <p class="gathalast">Sesāni cekāsītīti, ekavīsasataṃ bhave.</p>
  10762. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  10763. <p class="gatha1"> Lokuttarānaṃ aṭṭhannaṃ, iccevaṃ pañcadhā puna;</p>
  10764. <p class="gathalast">Jhānaṅgamaggabojjhaṅga-vibhāgāya yathārahaṃ.</p>
  10765. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  10766. <p class="gatha1"> Pādakajjhānamāmaṭṭhajhānaṃ ajjhāsayo tathā;</p>
  10767. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminī ceva, niyāmeti vipassanāti.</p>
  10768. <p class="centered">Iti cittavibhāge sarūpasaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>
  10769. <p class="centered">Paṭhamo paricchedo.</p>
  10770. <p class="chapter">Dutiyo paricchedo</p>
  10771. <p class="subhead">2. Pakiṇṇakakathā</p>
  10772. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  10773. <p class="gatha1"> Kusalānekavīseva<a name="M0.0005"></a><a name="V0.0006"></a>, dvādasākusalāni ca;</p>
  10774. <p class="gathalast">Chattiṃsati vipākāni, kriyācittāni vīsati.</p>
  10775. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  10776. <p class="gatha1"> Kāmesu catupaññāsa, rūpesu dasa pañca ca;</p>
  10777. <p class="gathalast">Dvādasāruppacittāni, aṭṭhānuttaramānasā.</p>
  10778. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  10779. <p class="gatha1"> Kāme tevīsa pākāni, puññāpuññāni vīsati;</p>
  10780. <p class="gathalast">Ekādasa kriyā ceti, catupaññāsa sabbathā.</p>
  10781. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  10782. <p class="gatha1"> Puññapākakriyābhedā, tayo rūpesu pañcakā;</p>
  10783. <p class="gathalast">Āruppeti catukkāni, sattavīsa mahaggatā.</p>
  10784. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  10785. <p class="gatha1"> Catumaggaphalānaṃ tu, vasenaṭṭhapi jhānato;</p>
  10786. <p class="gathalast">Dasobhayampi missetvā, tālīsānuttarā siyuṃ.</p>
  10787. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  10788. <p class="gatha1"> Puññapākakriyāpāpā, santi kāme mahaggate;</p>
  10789. <p class="gathalast">Pāpaṃ natthi kriyāpāpā, na vijjanti anuttare.</p>
  10790. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  10791. <p class="gatha1"> Pāpāhetukamuttāni, anavajjāni sabbathā;</p>
  10792. <p class="gathalast">Ekūnasaṭṭhi cittāni, puññapākakriyāvasā.</p>
  10793. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  10794. <p class="gatha1"> Kammacittāni tettiṃsa, puññāpuññāni sabbathā;</p>
  10795. <p class="gathalast">Chattiṃsa tesaṃ pākāni, kriyā vīsa na cobhayaṃ.</p>
  10796. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  10797. <p class="gatha1"> Cakkhuviññāṇadhātādi, pañcaviññāṇanāmakā;</p>
  10798. <p class="gathalast">Pañcadvārāvajjanañca, duvidhaṃ sampaṭicchanaṃ.</p>
  10799. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  10800. <p class="gatha1"> Manodhātuttayaṃ nāma, chasattati tato pare;</p>
  10801. <p class="gathalast">Manoviññāṇadhātūti, sattadhā dhātubhedato.</p>
  10802. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  10803. <p class="gatha1"> Manoviññāṇadhātuñca<a name="V0.0007"></a>, manodhātuttayaṃ tathā;</p>
  10804. <p class="gathalast">Katvā manoviññāṇanti, cha viññāṇā pakittitā.</p>
  10805. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  10806. <p class="gatha1"> Āvajjanaṃ dassanañca, savanaṃ ghāyanaṃ tathā;</p>
  10807. <p class="gathalast">Sāyanaṃ phusanañceva, sampaṭicchanatīraṇaṃ.</p>
  10808. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  10809. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbanañca <a name="M0.0006"></a> javanaṃ, tadārammaṇanāmakaṃ;</p>
  10810. <p class="gathalast">Bhavaṅgaṃ cuti sandhīti, cittaṃ cuddasadhā ṭhitaṃ.</p>
  10811. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  10812. <p class="gatha1"> Āvajjanādayo dve dve, yugā satta yathākkamaṃ;</p>
  10813. <p class="gathalast">Tīṇi tīraṇacittāni, ekaṃ voṭṭhabbanaṃ mataṃ.</p>
  10814. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  10815. <p class="gatha1"> Kusalākusalā sabbe, phalā cāvajjanaṃ vinā;</p>
  10816. <p class="gathalast">Kriyā ca pañcapaññāsa, javananti pavuccare.</p>
  10817. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  10818. <p class="gatha1"> Santīraṇamahāpākā, tadārammaṇanāmakā;</p>
  10819. <p class="gathalast">Ekādasa pavattanti, javanārammaṇe yato.</p>
  10820. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  10821. <p class="gatha1"> Mahaggatamahāpākā, upekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  10822. <p class="gathalast">Cutisandhibhavaṅgāni, cittānekūnavīsati.</p>
  10823. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  10824. <p class="gatha1"> Javanāvajjanādīni, voṭṭhabbasukhatīraṇā;</p>
  10825. <p class="gathalast">Mahaggatamahāpākā, upekkhātīraṇāti ca.</p>
  10826. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  10827. <p class="gatha1"> Aṭṭhasaṭṭhi tathā dve ca, navaṭṭha dve yathākkamaṃ;</p>
  10828. <p class="gathalast">Ekadviticatuppañcakiccaṭṭhānāni niddise.</p>
  10829. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  10830. <p class="gatha1"> Rūpapākā mahāpākā, manodhātu ca tīraṇaṃ;</p>
  10831. <p class="gathalast">Rūpaṃ janenti ekūnavīsati netaradvayaṃ.</p>
  10832. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  10833. <p class="gatha1"> Abhiññāvajjitā sabbe, appanājavanā pana;</p>
  10834. <p class="gathalast">Rūpaṃ janenti chabbīsa, paṇāmentiriyāpathaṃ.</p>
  10835. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  10836. <p class="gatha1"> Abhiññādvayavoṭṭhabbaparittajavanā pana;</p>
  10837. <p class="gathalast">Dvattiṃsa rūpaviññattiiriyāpathasādhakā.</p>
  10838. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  10839. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇamāruppa-vipākā <a name="V0.0008"></a> sabbasandhiyo;</p>
  10840. <p class="gathalast">Cuti khīṇāsavasseti, soḷasete na kiñcipi.</p>
  10841. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  10842. <p class="gatha1"> Rūpaṃ janenti cittāni, sattasattati sabbathā;</p>
  10843. <p class="gathalast">Aṭṭhapaññāsa cittāni, paṇāmentiriyāpathaṃ.</p>
  10844. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  10845. <p class="gatha1"> Dvattiṃsa <a name="M0.0007"></a> catuviññattiṃ, samuṭṭhāpenti mānasā;</p>
  10846. <p class="gathalast">Na janenti tassampekaṃ, yathāvuttāni soḷasa.</p>
  10847. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  10848. <p class="gatha1"> Somanassasahagatā, parittajavanā pana;</p>
  10849. <p class="gathalast">Hasanampi janentīti, catukiccāni terasa.</p>
  10850. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  10851. <p class="gatha1"> Sabbampi pañcavokāre, kiccametaṃ pakāsitaṃ;</p>
  10852. <p class="gathalast">Āruppe pana sabbampi, rūpāyattaṃ na vijjati.</p>
  10853. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  10854. <p class="gatha1"> Asaññīnaṃ tu sabbāni, cittāneva na labbhare;</p>
  10855. <p class="gathalast">Rūpakkhandhova tesaṃ tu, attabhāvoti vuccati.</p>
  10856. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  10857. <p class="gatha1"> Pāṇātipātatheyyādivasenopacitaṃ pana;</p>
  10858. <p class="gathalast">Uddhaccarahitāpuññaṃ, caturāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  10859. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  10860. <p class="gatha1"> Datvā sandhiṃ pavatte tu, pañcavokārabhūmiyaṃ;</p>
  10861. <p class="gathalast">Uddhaccasahitañcāpi, satta pākāni paccati.</p>
  10862. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  10863. <p class="gatha1"> Dānasīlādibhedena, pavattaṃ kusalaṃ pana;</p>
  10864. <p class="gathalast">Kāme mānasamukkaṭṭhaṃ, catukkaṃ tu tihetukaṃ.</p>
  10865. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  10866. <p class="gatha1"> Datvā tihetukaṃ sandhiṃ, kāme sugatiyaṃ pana;</p>
  10867. <p class="gathalast">Soḷasa puññapākāni, pavatte tu vipaccati.</p>
  10868. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  10869. <p class="gatha1"> Tihetukomakaṃ puññaṃ, ukkaṭṭhañca dvihetukaṃ;</p>
  10870. <p class="gathalast">Datvā dvihetukaṃ sandhiṃ, kāme sugatiyaṃ tathā.</p>
  10871. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  10872. <p class="gatha1"> Pavatte pana ñāṇena, sampayuttaṃ vivajjiya;</p>
  10873. <p class="gathalast">Dvādasa puññapākāni, vipaccati yathārahaṃ.</p>
  10874. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  10875. <p class="gatha1"> Dvihetukomakaṃ <a name="V0.0009"></a> puññaṃ, paṭisandhimahetukaṃ;</p>
  10876. <p class="gathalast">Deti mānusake ceva, vinipātāsure tathā.</p>
  10877. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  10878. <p class="gatha1"> Aṭṭhāhetukapākāni, pavatte tu vipaccare;</p>
  10879. <p class="gathalast">Cattāripi catukkāni, pañcavokārabhūmiyaṃ.</p>
  10880. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  10881. <p class="gatha1"> Bhāvanāmayapuññaṃ <a name="M0.0008"></a> tu, mahaggatamanuttaraṃ;</p>
  10882. <p class="gathalast">Yathābhūminiyāmena, deti pākaṃ yathāsakaṃ.</p>
  10883. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  10884. <p class="gatha1"> Kaṭattārūpapākāni, pañcavokārabhūmiyaṃ;</p>
  10885. <p class="gathalast">Āruppānuttare pākaṃ, tathā rūpamasaññisu.</p>
  10886. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  10887. <p class="gatha1"> Puññāpuññāni kammāni, tettiṃsāpi ca yabbathā;</p>
  10888. <p class="gathalast">Sañjanenti yathāyogaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  10889. <p class="centered">Iti cittavibhāge pakiṇṇakakathā niṭṭhitā.</p>
  10890. <p class="centered">Dutiyo paricchedo.</p>
  10891. <p class="chapter">Tatiyo paricchedo</p>
  10892. <p class="subhead">3. Vīthisaṅgahakathā</p>
  10893. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  10894. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyāyatana pañcadhā;</p>
  10895. <p class="gathalast">Pasādā hadayañceti, cha vatthūni viniddise.</p>
  10896. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  10897. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyadvārā ca pañcadhā;</p>
  10898. <p class="gathalast">Manodvāraṃ bhavaṅganti, cha dvārā cittavīthiyā.</p>
  10899. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  10900. <p class="gatha1"> Rūpasaddagandharasa-phoṭṭhabbā pañca gocarā;</p>
  10901. <p class="gathalast">Dhammārammaṇapaññatti, cha dvārārammaṇakkamā.</p>
  10902. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  10903. <p class="gatha1"> Nimittagatikammāni<a name="V0.0010"></a>, kammamevātha gocarā;</p>
  10904. <p class="gathalast">Paṭisandhibhavaṅgānaṃ, cutiyā ca yathārahaṃ.</p>
  10905. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  10906. <p class="gatha1"> Maraṇāsannasattassa, yathopaṭṭhitagocaraṃ;</p>
  10907. <p class="gathalast">Chadvāresu tamārabbha, paṭisandhi bhavantare.</p>
  10908. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  10909. <p class="gatha1"> Ekacittakkhaṇā hoti, yāvajīvaṃ tato paraṃ;</p>
  10910. <p class="gathalast">Bhavaṅgaṃ pariyosāne, cuti cekakkhaṇā bhave.</p>
  10911. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  10912. <p class="gatha1"> Duhetāhetucutiyā, kāmāvacarasandhiyo;</p>
  10913. <p class="gathalast">Tihetukāmacutiyā, sabbāpi paṭisandhiyo.</p>
  10914. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  10915. <p class="gatha1"> Rūpāvacaracutiyā<a name="M0.0009"></a>, sahetupaṭisandhiyo;</p>
  10916. <p class="gathalast">Āruppatopari kāme, tattha vāpi tihetukā.</p>
  10917. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  10918. <p class="gatha1"> Paṭisandhi bhavaṅgañca, ekamevekajātiyaṃ;</p>
  10919. <p class="gathalast">Cuti cārammaṇañcassa, evameva yathārahaṃ.</p>
  10920. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  10921. <p class="gatha1"> Rūpādārammaṇe cakkhu-ppasādādimhi ghaṭṭite;</p>
  10922. <p class="gathalast">Majjhe bhavaṅgaṃ chinditvā, vīthi nāma pavattati.</p>
  10923. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  10924. <p class="gatha1"> Āvajjapañcaviññāṇasampaṭicchanatīraṇā;</p>
  10925. <p class="gathalast">Voṭṭhabbakāmajavanatadārammaṇanāmakā.</p>
  10926. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  10927. <p class="gatha1"> Satteva ṭhānasaṅkhepā, pañcadvārikamānasā;</p>
  10928. <p class="gathalast">Catupaññāsa sabbepi, vitthārena sarūpato.</p>
  10929. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  10930. <p class="gatha1"> Āvajjasabbajavanatadārammaṇanāmakā;</p>
  10931. <p class="gathalast">Sattasaṭṭhi sarūpena, manodvārikamānasā.</p>
  10932. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  10933. <p class="gatha1"> Iṭṭhe ārammaṇe honti, puññapākāni sabbathā;</p>
  10934. <p class="gathalast">Aniṭṭhe pāpapākāni, niyamoyaṃ pakāsito.</p>
  10935. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  10936. <p class="gatha1"> Tatthāpi atiiṭṭhamhi, tadārammaṇatīraṇaṃ;</p>
  10937. <p class="gathalast">Somanassayutaṃ iṭṭhamajjhattamhi upekkhitaṃ.</p>
  10938. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  10939. <p class="gatha1"> Gocaretiparittamhi<a name="V0.0011"></a>, atiappāyuke pana;</p>
  10940. <p class="gathalast">Bhavaṅgameva calati, moghavāroti so kato.</p>
  10941. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  10942. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbanaṃ parittamhi, dvattikkhattuṃ pavattati;</p>
  10943. <p class="gathalast">Tato bhavaṅgapātova, sopi moghoti vuccati.</p>
  10944. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  10945. <p class="gatha1"> Javanañca mahantamhi, javitvāna tato paraṃ;</p>
  10946. <p class="gathalast">Na sambhoti tadālambaṃ, sopi moghoti vuccati.</p>
  10947. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  10948. <p class="gatha1"> Gocaretimahantamhi, atidīghāyuke pana;</p>
  10949. <p class="gathalast">Sambhoti ca tadālambaṃ, sampuṇṇoti pavuccati.</p>
  10950. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  10951. <p class="gatha1"> Gocaretimahantamhi, tadārammaṇasambhavo;</p>
  10952. <p class="gathalast">Pañcadvāre manodvāre, vibhūte pana gocare.</p>
  10953. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  10954. <p class="gatha1"> Kāmāvacarasattānaṃ<a name="M0.0010"></a>, kāmāvacaragocare;</p>
  10955. <p class="gathalast">Parittajavanesveva, tadārammaṇamuddise.</p>
  10956. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  10957. <p class="gatha1"> Nātitikkhe nātisīghe, nātitejussade jave;</p>
  10958. <p class="gathalast">Samamandappavattamhi, tadārammaṇamicchitaṃ.</p>
  10959. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  10960. <p class="gatha1"> Sukhopetaṃ tadālambaṃ, upekkhākriyato paraṃ;</p>
  10961. <p class="gathalast">Na hotupekkhāsahitaṃ, sukhitakriyato tathā.</p>
  10962. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  10963. <p class="gatha1"> Na hoti domanassamhā, somanassikamānasaṃ;</p>
  10964. <p class="gathalast">Tadārammaṇamaññañca, bhavaṅgaṃ cuti vā tathā.</p>
  10965. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  10966. <p class="gatha1"> Rajjanādivasenettha, javanākusalaṃ bhave;</p>
  10967. <p class="gathalast">Kusalaṃ pana sambhoti, saddhāpaññādisambhave.</p>
  10968. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  10969. <p class="gatha1"> Tadeva vītarāgānaṃ, kriyā nāma pavuccati;</p>
  10970. <p class="gathalast">Avipākatamāpannaṃ, vaṭṭamūlaparikkhayā.</p>
  10971. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  10972. <p class="gatha1"> Appanājavanaṃ sesaṃ, mahaggatamanuttaraṃ;</p>
  10973. <p class="gathalast">Chabbīsati yathāyogaṃ, appanāvīthiyaṃ bhave.</p>
  10974. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  10975. <p class="gatha1"> Parikammaṃ <a name="V0.0012"></a> karontassa, kasiṇādikagocare;</p>
  10976. <p class="gathalast">Susamāhitacittassa, upacārasamādhinā.</p>
  10977. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  10978. <p class="gatha1"> Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ;</p>
  10979. <p class="gathalast">Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.</p>
  10980. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  10981. <p class="gatha1"> Puthujjanāna sekkhānaṃ, kāmapuññatihetuto;</p>
  10982. <p class="gathalast">Tihetukāmakriyato, vītarāgānamappanā.</p>
  10983. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  10984. <p class="gatha1"> Tatrāpi sukhitajavaṃ, sukhitadvayato paraṃ;</p>
  10985. <p class="gathalast">Upekkhitamhā sambhoti, upekkhekaggatāyutaṃ.</p>
  10986. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  10987. <p class="gatha1"> Pañca vāre cha vā satta, parittajavanaṃ bhave;</p>
  10988. <p class="gathalast">Sakiṃ dve vā tadālambaṃ, sakimāvajjanādayo.</p>
  10989. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  10990. <p class="gatha1"> Appanājavanañcekaṃ, paṭhamuppattiyaṃ pana;</p>
  10991. <p class="gathalast">Tato paraṃ vasībhūtaṃ, ahorattaṃ pavattati.</p>
  10992. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  10993. <p class="gatha1"> Sakiṃ <a name="M0.0011"></a> dve vā nirodhassa, samāpattikkhaṇe pana;</p>
  10994. <p class="gathalast">Catutthāruppajavanaṃ, tato cittaṃ nirujjhati.</p>
  10995. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  10996. <p class="gatha1"> Nirodhā vuṭṭhahantassa, upariṭṭhaphaladvayaṃ;</p>
  10997. <p class="gathalast">Pañcābhiññā tathā maggā, ekacittakkhaṇā matā.</p>
  10998. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  10999. <p class="gatha1"> Phalamekadvayaṃ tathā, tisso vā maggavīthiyaṃ;</p>
  11000. <p class="gathalast">Samāpattikkhaṇe tampi, ahorattaṃ pavattati.</p>
  11001. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  11002. <p class="gatha1"> Pañcadvāre na labbhanti, lokuttaramahaggatā;</p>
  11003. <p class="gathalast">Vīthimuttamanodhātu, pañca cittāni antime.</p>
  11004. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  11005. <p class="gatha1"> Parittāneva sabbāni, pañcadvāresu sambhavā;</p>
  11006. <p class="gathalast">Manodvāramhi voṭṭhabba-tadālambajavā siyuṃ.</p>
  11007. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  11008. <p class="gatha1"> Ghānajivhākāyavīthi, tadārammaṇameva ca;</p>
  11009. <p class="gathalast">Rūpe natthi tathārūpe, cakkhusotāpi vīthiyo.</p>
  11010. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  11011. <p class="gatha1"> Sabbāpi <a name="V0.0013"></a> vīthiyo kāme,</p>
  11012. <p class="gatha2">Rūpe tisso pakāsitā;</p>
  11013. <p class="gatha3">Ekā vīthi panārūpe,</p>
  11014. <p class="gathalast">Natthāsaññīsu kācipi.</p>
  11015. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  11016. <p class="gatha1"> Sattāpi vīthicittāni, kāme rūpe cha sambhavā;</p>
  11017. <p class="gathalast">Arūpe dve manodvārā-vajjanaṃ javananti cāti.</p>
  11018. <p class="centered">Iti cittavibhāge vīthisaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>
  11019. <p class="centered">Tatiyo paricchedo.</p>
  11020. <p class="chapter">Catuttho paricchedo</p>
  11021. <p class="subhead">4. Vīthiparikammakathā</p>
  11022. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  11023. <p class="gatha1"> Paṭhamāvajjanaṃ pañca-dasannaṃ parato bhave;</p>
  11024. <p class="gathalast">Dutiyāvajjanaṃ hoti, ekavīsatito paraṃ.</p>
  11025. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  11026. <p class="gatha1"> Ekamhā <a name="M0.0012"></a> pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ;</p>
  11027. <p class="gathalast">Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ.</p>
  11028. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  11029. <p class="gatha1"> Sattatiṃsatito hoti, upekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  11030. <p class="gathalast">Voṭṭhabbanasarūpānaṃ, dvinnaṃ kāmajavā paraṃ.</p>
  11031. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  11032. <p class="gatha1"> Maggābhiññā paraṃ dvinnaṃ, tiṇṇannaṃ lokiyappanā;</p>
  11033. <p class="gathalast">Phalā catunnaṃ pañcannaṃ, upariṭṭhaphaladvayaṃ.</p>
  11034. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  11035. <p class="gatha1"> Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā;</p>
  11036. <p class="gathalast">Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.</p>
  11037. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  11038. <p class="gatha1"> Honti <a name="V0.0014"></a> sattatito kāme, sukhapākā tihetukā;</p>
  11039. <p class="gatha2">Dvāsattatimhā jāyanti, upekkhāsahitā pana.</p>
  11040. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  11041. <p class="gatha1"> Ekūnasaṭṭhito rūpa-pākā pākā arūpino;</p>
  11042. <p class="gathalast">Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.</p>
  11043. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  11044. <p class="gatha1"> Pubbasaṅgahamiccevaṃ, vigaṇetvā vicakkhaṇo;</p>
  11045. <p class="gathalast">Parasaṅgahasaṅkhyādiṃ, vibhāveyya visārado.</p>
  11046. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  11047. <p class="gatha1"> Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye;</p>
  11048. <p class="gathalast">Sesāvajjanato pañcacattālīsanti bhāsitaṃ.</p>
  11049. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  11050. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā;</p>
  11051. <p class="gathalast">Paramekaṃ dvayaṃ puññavipākā sampaṭicchanā.</p>
  11052. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  11053. <p class="gatha1"> Santīraṇā dvihetumhā, pākā dvādasa jāyare;</p>
  11054. <p class="gathalast">Tihetukāmapākamhā, ekavīsati labbhare.</p>
  11055. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  11056. <p class="gatha1"> Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati;</p>
  11057. <p class="gathalast">Navaṭṭhārūpapākamhā, satta chāpi yathākkamaṃ.</p>
  11058. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  11059. <p class="gatha1"> Paṭighamhā tu satteva, sitamhā teraseritā;</p>
  11060. <p class="gathalast">Pāpapuññadvihetumhā, ekavīsati bhāvaye.</p>
  11061. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  11062. <p class="gatha1"> Dvihetukāmakriyato<a name="M0.0013"></a>, aṭṭhārasa upekkhakā;</p>
  11063. <p class="gathalast">Sattarasa sukhopetā, vibhāveyya vicakkhaṇo.</p>
  11064. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  11065. <p class="gatha1"> Kāmapuññatihetumhā, tettiṃseva upekkhakā;</p>
  11066. <p class="gathalast">Tepaññāsa sukhopetā, bhavantīti pakāsitaṃ.</p>
  11067. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  11068. <p class="gatha1"> Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā;</p>
  11069. <p class="gathalast">Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.</p>
  11070. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  11071. <p class="gatha1"> Dasarūpajavamhekā-dasadvādasa <a name="V0.0015"></a> terasa;</p>
  11072. <p class="gathalast">Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.</p>
  11073. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  11074. <p class="gatha1"> Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ;</p>
  11075. <p class="gathalast">Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.</p>
  11076. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  11077. <p class="gatha1"> Pubbāparasamodhāna-miti ñatvā tato paraṃ;</p>
  11078. <p class="gathalast">Vatthuvīthisamodhānaṃ, yathāsambhavamuddise.</p>
  11079. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  11080. <p class="gatha1"> Pañca vatthūni nissāya, kamato pañcamānasā;</p>
  11081. <p class="gathalast">Tettiṃsa pana nissāya, hadayaṃ mānasā siyuṃ.</p>
  11082. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  11083. <p class="gatha1"> Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā;</p>
  11084. <p class="gathalast">Dosamūlāni maggo ca, rūpajjhānāva sabbathā.</p>
  11085. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  11086. <p class="gatha1"> Dasāvasesāpuññāni, kāmapuññamahākriyā;</p>
  11087. <p class="gathalast">Voṭṭhabbārūpajavanaṃ, satta lokuttarāni ca.</p>
  11088. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  11089. <p class="gatha1"> Dvecattālīsa cittāni, pañcavokārabhūmiyaṃ;</p>
  11090. <p class="gathalast">Nissāya hadayaṃ honti, arūpe nissayaṃ vinā.</p>
  11091. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  11092. <p class="gatha1"> Āruppapākā cattāro, anissāyeti sabbathā;</p>
  11093. <p class="gathalast">Vitthārenaṭṭhadhā bhinnaṃ, saṅkhepā tividhaṃ bhave.</p>
  11094. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  11095. <p class="gatha1"> Tecattālīsa nissāya, anissāya catubbidhaṃ;</p>
  11096. <p class="gathalast">Nissitānissitā sesā, dvecattālīsa mānasā.</p>
  11097. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  11098. <p class="gatha1"> Pañca cittappanā honti, kamenekekavīthiyaṃ;</p>
  11099. <p class="gathalast">Manodhātuttikaṃ nāma, pañcadvārikamīritaṃ.</p>
  11100. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  11101. <p class="gatha1"> Sukhatīraṇavoṭṭhabba-parittajavanā <a name="M0.0014"></a> pana;</p>
  11102. <p class="gathalast">Ekatiṃsāpi jāyante, chasu vīthīsu sambhavā.</p>
  11103. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  11104. <p class="gatha1"> Mahāpākā panaṭṭhāpi, upekkhātīraṇadvayaṃ;</p>
  11105. <p class="gathalast">Chasu dvāresu jāyanti, dasa muttā ca vīthiyā.</p>
  11106. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  11107. <p class="gatha1"> Cutisandhibhavaṅgānaṃ, vasā pākā mahaggatā;</p>
  11108. <p class="gathalast">Nava vīthivimuttāti, dasadhā vīthisaṅgaho.</p>
  11109. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  11110. <p class="gatha1"> Ekadvārikacittāni<a name="V0.0016"></a>, pañcachadvārikā tathā;</p>
  11111. <p class="gathalast">Chadvārikavimuttā ca, vimuttāti ca sabbathā.</p>
  11112. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  11113. <p class="gatha1"> Chattiṃsa tayekatiṃsa, dasa ceva naveti ca;</p>
  11114. <p class="gathalast">Ñatvā vīthisamodhānaṃ, gocarañca samuddise.</p>
  11115. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  11116. <p class="gatha1"> Kamato pañcaviññāṇā, lokuttaramahaggatā;</p>
  11117. <p class="gathalast">Abhiññāvajjitā sabbā, pañcatālīsa mānasā.</p>
  11118. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  11119. <p class="gatha1"> Yathāsambhavato honti, rūpādekekagocarā;</p>
  11120. <p class="gathalast">Pañcagocaramīrenti, manodhātuttikaṃ pana.</p>
  11121. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  11122. <p class="gatha1"> Santīraṇamahāpākā, parittajavanāni ca;</p>
  11123. <p class="gathalast">Voṭṭhabbanamabhiññā ca, tecattālīsa sambhavā.</p>
  11124. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  11125. <p class="gatha1"> Chārammaṇesu hontīti, aṭṭhadhā tividhā puna;</p>
  11126. <p class="gathalast">Ekārammaṇacittāni, pañcachārammaṇāni ca.</p>
  11127. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  11128. <p class="gatha1"> Saṅkhepā mānasā pañca-cattālīsa tayo tathā;</p>
  11129. <p class="gathalast">Tecattālīsa ceveti, sattadhāpi siyuṃ kathaṃ.</p>
  11130. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  11131. <p class="gatha1"> Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā;</p>
  11132. <p class="gathalast">Pañcavīsa yathāyogaṃ, parittārammaṇā matā.</p>
  11133. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  11134. <p class="gatha1"> Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ;</p>
  11135. <p class="gathalast">Tasseva natthibhāvaṃ tu, tatiyāruppakaṃ tathā.</p>
  11136. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  11137. <p class="gatha1"> Ālambitvā pavattanti, āruppā kamato tato;</p>
  11138. <p class="gathalast">Dutiyañca catutthañca, cha mahaggatagocarā.</p>
  11139. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  11140. <p class="gatha1"> Appamāṇasamaññā <a name="M0.0015"></a> te, nibbāne pana gocare;</p>
  11141. <p class="gathalast">Aṭṭha lokuttarā dhammā, niyamena vavatthitā.</p>
  11142. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  11143. <p class="gatha1"> Kasiṇāsubhakoṭṭhāse,</p>
  11144. <p class="gatha2">Ānāpāne ca yogino;</p>
  11145. <p class="gatha3">Paṭibhāganimittamhi<a name="V0.0017"></a>,</p>
  11146. <p class="gathalast">Appamaññānuyuñjato.</p>
  11147. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  11148. <p class="gatha1"> Sattapaṇṇattiyañceva, rūpajjhānaṃ pavattati;</p>
  11149. <p class="gathalast">Yathāvuttanimittamhi, sesamāruppakanti ca.</p>
  11150. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  11151. <p class="gatha1"> Abhiññāvajjitā ekavīsa mahaggatā sabbā;</p>
  11152. <p class="gathalast">Sabbe paṇṇattisaṅkhāte, navattabbe pavattare.</p>
  11153. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  11154. <p class="gatha1"> Jāyantākusalā ñāṇavippayuttajavā tathā;</p>
  11155. <p class="gathalast">Appamāṇaṃ vinā vīsa, parittādīsu tīsupi.</p>
  11156. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  11157. <p class="gatha1"> Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca pañcime;</p>
  11158. <p class="gathalast">Catūsupi pavattanti, arahattadvayaṃ vinā.</p>
  11159. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  11160. <p class="gatha1"> Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyākāme tihetukā;</p>
  11161. <p class="gathalast">Cha sabbatthāpi hontīti, sattadhā mānasā ṭhitā.</p>
  11162. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  11163. <p class="gatha1"> Ekaticcatukoṭṭhāsagocarā tividhā pana;</p>
  11164. <p class="gathalast">Samasaṭṭhi tathā vīsa, kamenekādaseti ca.</p>
  11165. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  11166. <p class="gatha1"> Pañcadvāresu pañcāpi, paccuppannāva gocarā;</p>
  11167. <p class="gathalast">Tekālikā navattabbā, manodvāre yathārahaṃ.</p>
  11168. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  11169. <p class="gatha1"> Ajjhattā ca bahiddhā ca, pañcadvāresu gocarā;</p>
  11170. <p class="gathalast">Manodvāre navattabbo, natthibhāvopi labbhati.</p>
  11171. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  11172. <p class="gatha1"> Pañcadvāresu pañcanna-mekameko ca gocaro;</p>
  11173. <p class="gathalast">Chāpi ārammaṇā honti, manodvāramhi sabbathā.</p>
  11174. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  11175. <p class="gatha1"> Pañcadvāresu gahitaṃ, tadaññampi ca gocaraṃ;</p>
  11176. <p class="gathalast">Manodvāre vavatthānaṃ, gacchatīti hi desitaṃ.</p>
  11177. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  11178. <p class="gatha1"> Atītā <a name="M0.0016"></a> vattamānā ca, sambhavā kāmasandhiyā;</p>
  11179. <p class="gathalast">Chadvāragahitā honti, tividhā tepi gocarā.</p>
  11180. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  11181. <p class="gatha1"> Kammanimittamevekaṃ<a name="V0.0018"></a>, manodvāre upaṭṭhitaṃ;</p>
  11182. <p class="gathalast">Navattabbamatītañca, dhammārammaṇasaṅgahaṃ.</p>
  11183. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  11184. <p class="gatha1"> Ālambitvā yathāyogaṃ, paṭisandhimahaggatā;</p>
  11185. <p class="gathalast">Ante cuti bhave majjhe, bhavaṅgampi pavattatīti.</p>
  11186. <p class="centered">Iti cittavibhāge vīthiparikammakathā niṭṭhitā.</p>
  11187. <p class="centered">Catuttho paricchedo.</p>
  11188. <p class="chapter">Pañcamo paricchedo</p>
  11189. <p class="subhead">5. Bhūmipuggalakathā</p>
  11190. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  11191. <p class="gatha1"> Ito paraṃ pavakkhāmi, bhūmipuggalabhedato;</p>
  11192. <p class="gathalast">Cittānaṃ pana sabbesaṃ, kamato saṅgahaṃ kathaṃ.</p>
  11193. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  11194. <p class="gatha1"> Nirayañca tiracchānayoni petāsurā tathā;</p>
  11195. <p class="gathalast">Caturāpāyabhūmīti, kāme duggatiyo matā.</p>
  11196. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  11197. <p class="gatha1"> Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā;</p>
  11198. <p class="gathalast">Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.</p>
  11199. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  11200. <p class="gatha1"> Chaḷete devalokā ca, mānavāti ca sattadhā;</p>
  11201. <p class="gathalast">Kāmasugatiyo cekādasadhā <span class="bld">kāmabhūmiyo</span>.</p>
  11202. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  11203. <p class="gatha1"> Brahmānaṃ pārisajjā ca, tathā brahmapurohitā;</p>
  11204. <p class="gathalast">Mahābrahmā ca tividhā, <span class="bld">paṭhamajjhānabhūmiyo</span>.</p>
  11205. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  11206. <p class="gatha1"> Parittābhāppamāṇābhā, tathevābhassarāti ca;</p>
  11207. <p class="gathalast"><span class="bld">Dutiyajjhānabhūmi</span> ca, tividhāva pakāsitā.</p>
  11208. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  11209. <p class="gatha1"> Parittasubhāppamāṇāsubhā ca subhakiṇhakā;</p>
  11210. <p class="gathalast">Tividhāpi pavuccanti, <span class="bld">tatiyajjhānabhūmiyo</span>.</p>
  11211. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  11212. <p class="gatha1"> Vehapphalā <a name="M0.0017"></a><a name="V0.0019"></a> asaññī ca, suddhāvāsā ca pañcadhā;</p>
  11213. <p class="gathalast">Iccetā pana sattāpi, <span class="bld">catutthajjhānabhūmiyo</span>.</p>
  11214. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  11215. <p class="gatha1"> Avihā ca atappā ca, sudassā ca sudassino;</p>
  11216. <p class="gathalast">Akaniṭṭhāti pañcete, <span class="bld">suddhāvāsā</span> pakāsitā.</p>
  11217. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  11218. <p class="gatha1"> Iti soḷasadhā bhinnā, brahmalokā pavuccare;</p>
  11219. <p class="gathalast">Rūpibrahmānamāvāsā, <span class="bld">rūpāvacarabhūmiyo</span>.</p>
  11220. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  11221. <p class="gatha1"> Ākāsānañcāyatananāmādīhi pakāsitā;</p>
  11222. <p class="gathalast">Arūpibrahmalokā ca, catudhā<span class="bld">rūpabhūmiyo</span>.</p>
  11223. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  11224. <p class="gatha1"> Sotāpannādibhedena, catudhā<span class="bld">nuttarā</span> matā;</p>
  11225. <p class="gathalast">Pañcatiṃsa paniccevaṃ, sabbathāpi ca bhūmiyo.</p>
  11226. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  11227. <p class="gatha1"> Jāyanti caturāpāye, pāpapākāya sandhiyā;</p>
  11228. <p class="gathalast">Kāmāvacaradevesu, mahāpākehi jāyare.</p>
  11229. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  11230. <p class="gatha1"> Ahetukā puññapākāhetukena tu jāyare;</p>
  11231. <p class="gathalast">Bhummadevamanussesu, mahāpākehi cetare.</p>
  11232. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  11233. <p class="gatha1"> Vipākaṃ paṭhamajjhānaṃ, paṭhamajjhānabhūmiyaṃ;</p>
  11234. <p class="gathalast">Dutiyaṃ tatiyañceva, dutiyajjhānabhūmiyaṃ.</p>
  11235. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  11236. <p class="gatha1"> Tatiyamhi catutthaṃ tu, catutthamhi ca pañcamaṃ;</p>
  11237. <p class="gathalast">Āruppā ca kameneva, āruppe honti sandhiyo.</p>
  11238. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  11239. <p class="gatha1"> Kāyavācāmanodvāre, kammaṃ pāṇavadhādikaṃ;</p>
  11240. <p class="gathalast">Katvā pāpakacittehi, jāyantāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  11241. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  11242. <p class="gatha1"> Kāyavācāmanodvāre, dānaṃ sīlañca bhāvanaṃ;</p>
  11243. <p class="gathalast">Kāmapuññehi katvāna, kāmasugatiyaṃ siyuṃ.</p>
  11244. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  11245. <p class="gatha1"> Parittaṃ majjhimaṃ jhānaṃ, paṇītañca yathākkamaṃ;</p>
  11246. <p class="gathalast">Bhāvetvā tividhā honti, tīsu bhūmīsu yogino.</p>
  11247. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  11248. <p class="gatha1"> Vehapphalesu <a name="V0.0020"></a> jāyanti, bhāvetvā pañcamaṃ tathā;</p>
  11249. <p class="gathalast">Saññāvirāgatañceva, bhāvetvāsaññibhūmiyaṃ.</p>
  11250. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  11251. <p class="gatha1"> Suddhāvāsesu <a name="M0.0018"></a> jāyanti, anāgāmikapuggalā;</p>
  11252. <p class="gathalast">Āruppāni ca bhāvetvā, arūpesu yathākkamaṃ.</p>
  11253. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  11254. <p class="gatha1"> Lokuttaraṃ tu bhāvetvā, yathāsakamanantaraṃ;</p>
  11255. <p class="gathalast">Samāpattikkhaṇe ceva, appeti phalamānasaṃ.</p>
  11256. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  11257. <p class="gatha1"> Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare;</p>
  11258. <p class="gathalast">Sabbaṭṭhānesu jāyanti, kāmasugatito cutā.</p>
  11259. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  11260. <p class="gatha1"> Cutā jāyanti rūpamhā, sabbatthāpāyavajjite;</p>
  11261. <p class="gathalast">Kāmasugatiyaṃ honti, arūpāsaññato cutā.</p>
  11262. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  11263. <p class="gatha1"> Tathārūpacutā honti, tatthevoparimeva ca;</p>
  11264. <p class="gathalast">Vaṭṭamūlasamucchedā, nibbāyanti anāsavā.</p>
  11265. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  11266. <p class="gatha1"> Suddhāvāsesvanāgāmi-puggalāvopapajjare;</p>
  11267. <p class="gathalast">Kāmadhātumhi jāyanti, anāgāmivivajjitā.</p>
  11268. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  11269. <p class="gatha1"> Heṭṭhupapattibrahmānaṃ, ariyānaṃ na katthaci;</p>
  11270. <p class="gathalast">Asaññasattāpāyesu, natthevāriyapuggalā.</p>
  11271. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  11272. <p class="gatha1"> Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā;</p>
  11273. <p class="gathalast">Na punāññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.</p>
  11274. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  11275. <p class="gatha1"> Chasu devesvanāgāmī, vītarāgā na tiṭṭhare;</p>
  11276. <p class="gathalast">Na ciraṭṭhāyino tattha, lokiyāpi ca yogino.</p>
  11277. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  11278. <p class="gatha1"> Gihiliṅge na tiṭṭhanti, manussesu anāsavā;</p>
  11279. <p class="gathalast">Pabbajjāyañca bhumme ca, brahmattepi ca tiṭṭhare.</p>
  11280. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  11281. <p class="gatha1"> Yāni paññāsa vassāni,</p>
  11282. <p class="gatha2">Manussānaṃ sa piṇḍito;</p>
  11283. <p class="gatha3">Eko <a name="V0.0021"></a> rattidivo tena,</p>
  11284. <p class="gathalast">Māseko tiṃsa rattiyo.</p>
  11285. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  11286. <p class="gatha1"> Dvādasamāsiyo vasso, tena pañcasataṃ bhave;</p>
  11287. <p class="gathalast"><span class="bld">Cātumahārājikānaṃ,</span> pamāṇamidamāyuno.</p>
  11288. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  11289. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="M0.0019"></a> navutivassasata-sahassaṃ pana piṇḍitaṃ;</p>
  11290. <p class="gathalast">Gaṇanāya manussānaṃ, catubhāgūparūpari.</p>
  11291. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  11292. <p class="gatha1"> Yaṃ manussavassasataṃ, tadeko divaso kato;</p>
  11293. <p class="gathalast">Tena vassasahassāyu, tāvatiṃsesu desito.</p>
  11294. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  11295. <p class="gatha1"> Koṭittayaṃ saṭṭhisatasahassañcādhikaṃ bhave;</p>
  11296. <p class="gathalast">Gaṇanāya manussānaṃ, <span class="bld">tāvatiṃsesu</span> piṇḍitaṃ.</p>
  11297. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  11298. <p class="gatha1"> Āyuppamāṇamiccevaṃ, devānamuparūpari;</p>
  11299. <p class="gathalast">Dvikkhattuṃ dviguṇaṃ katvā, catubhāgamudāhaṭaṃ.</p>
  11300. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  11301. <p class="gatha1"> Gaṇanāya manussānaṃ, tattha cuddasa koṭiyo;</p>
  11302. <p class="gathalast">Cattālīsasatasahassādhikā <span class="bld">yāmabhūmiyaṃ</span>.</p>
  11303. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  11304. <p class="gatha1"> <span class="bld">Tusitānaṃ</span> pakāsenti, sattapaññāsa koṭiyo;</p>
  11305. <p class="gathalast">Saṭṭhisatasahassāni, vassāni adhikāni ca.</p>
  11306. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  11307. <p class="gatha1"> <span class="bld">Nimmānarati</span>devānaṃ, dvisataṃ tiṃsa koṭiyo;</p>
  11308. <p class="gathalast">Cattālīsavassasatasahassāni ca sabbathā.</p>
  11309. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  11310. <p class="gatha1"> Navakoṭisatañcekavīsativassakoṭiyo;</p>
  11311. <p class="gathalast">Saṭṭhivassasatasahassādhikā <span class="bld">vasavattisu</span>.</p>
  11312. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  11313. <p class="gatha1"> Kappassa tatiyo bhāgo, upaḍḍhañca yathākkamaṃ;</p>
  11314. <p class="gathalast">Kappeko dve ca cattāro, aṭṭha kappā ca soḷasa.</p>
  11315. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  11316. <p class="gatha1"> Dvattiṃsa catusaṭṭhī ca, navasu <span class="bld">brahmabhūmisu</span>;</p>
  11317. <p class="gathalast">Vehapphalā asaññī ca, pañcakappasatāyukā.</p>
  11318. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  11319. <p class="gatha1"> Kappasahassaṃ <a name="V0.0022"></a> dve cattāri, aṭṭha soḷasa cakkamā;</p>
  11320. <p class="gathalast">Sahassāni ca kappānaṃ, <span class="bld">suddhāvāsāna</span>muddise.</p>
  11321. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  11322. <p class="gatha1"> Vīsakappasahassāni, cattālīsañca saṭṭhi ca;</p>
  11323. <p class="gathalast">Caturāsītisahassā, kappā cā<span class="bld">ruppake</span> kamā.</p>
  11324. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  11325. <p class="gatha1"> Āyuppamāṇaniyamo, natthi bhumme ca mānave;</p>
  11326. <p class="gathalast">Vassānaṃ gaṇanā natthi, caturāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  11327. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  11328. <p class="gatha1"> Puthujjanāriyā <a name="M0.0020"></a> ceti, duvidhā honti puggalā;</p>
  11329. <p class="gathalast">Tihetukādibhedena, tividhā ca puthujjanā.</p>
  11330. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  11331. <p class="gatha1"> Maggaṭṭhā ca phalaṭṭhā ca,</p>
  11332. <p class="gatha3">Aṭṭhevāriyapuggalā;</p>
  11333. <p class="gatha3">Ādito satta sekkhā ca,</p>
  11334. <p class="gathalast">Asekkho cārahāparo.</p>
  11335. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  11336. <p class="gatha1"> Ahetukāva labbhanti, sattā duggatiyaṃ pana;</p>
  11337. <p class="gathalast">Tihetukāva labbhanti, rūpārūpe sacittakā.</p>
  11338. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  11339. <p class="gatha1"> Kāmāvacaradevesu, ahetukavivajjitā;</p>
  11340. <p class="gathalast">Vinipātāsure ceva, mānave ca tayopi ca.</p>
  11341. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  11342. <p class="gatha1"> Ariyā nāma labbhanti, asaññāpāyavajjite;</p>
  11343. <p class="gathalast">Puthujjanā tu labbhanti, suddhāvāsavivajjite.</p>
  11344. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  11345. <p class="gatha1"> Suddhāvāsamapāyañca, hitvāsaññibhavaṃ tidhā;</p>
  11346. <p class="gathalast">Sotāpannādayo dvepi, sesaṭṭhānesu labbhare.</p>
  11347. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  11348. <p class="gatha1"> Iti sabbappabhedena, bhūmipuggalasaṅgahaṃ;</p>
  11349. <p class="gathalast">Ñatvā viññū vibhāveyya, tattha cittāni sambhavāti.</p>
  11350. <p class="centered">Iti cittavibhāge bhūmipuggalakathā niṭṭhitā.</p>
  11351. <p class="centered">Pañcamo paricchedo.</p>
  11352. <p class="chapter">Chaṭṭho paricchedo</p>
  11353. <p class="subhead">6. Bhūmipuggalacittappavattikathā</p>
  11354. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  11355. <p class="gatha1"> Kāmasugatiyaṃ <a name="V0.0023"></a> honti, mahāpākā yathārahaṃ;</p>
  11356. <p class="gathalast">Mahaggatavipākā ca, yathāsandhivavatthitā.</p>
  11357. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  11358. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbakāmapuññāni, viyuttāni ca diṭṭhiyā;</p>
  11359. <p class="gathalast">Uddhaccasahitañceti, honti sabbattha cuddasa.</p>
  11360. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  11361. <p class="gatha1"> Santīraṇamanodhātu-cakkhusotamanā <a name="M0.0021"></a> pana;</p>
  11362. <p class="gathalast">Dasa cittāni jāyanti, sabbatthārūpavajjite.</p>
  11363. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  11364. <p class="gatha1"> Diṭṭhigatasampayuttā, vicikicchāyutā tathā;</p>
  11365. <p class="gathalast">Pañca sabbattha jāyanti, suddhāvāsavivajjite.</p>
  11366. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  11367. <p class="gatha1"> Dosamūladvayañceva, ghānādittayamānasā;</p>
  11368. <p class="gathalast">Aṭṭha sabbattha jāyanti, mahaggatavivajjite.</p>
  11369. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  11370. <p class="gatha1"> Catutthāruppajavanaṃ, anāgāmiphalādayo;</p>
  11371. <p class="gathalast">Mahākriyā ca jāyanti, terasāpāyavajjite.</p>
  11372. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  11373. <p class="gatha1"> Heṭṭhāruppajavā dve dve, chāpāyuparivajjite;</p>
  11374. <p class="gathalast">Sitarūpajavā honti, arūpāpāyavajjite.</p>
  11375. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  11376. <p class="gatha1"> Sotāpattiphalādīni, suddhāpāyavivajjite;</p>
  11377. <p class="gathalast">Paṭhamānuttaraṃ suddhā-pāyārūpavivajjite.</p>
  11378. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  11379. <p class="gatha1"> Avatthābhūmibhūtattā, na gayhanti anuttarā;</p>
  11380. <p class="gathalast">Ekavokārabhūmi ca, rūpamattā na gayhati.</p>
  11381. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  11382. <p class="gatha1"> Sabhummā sabbabhummā ca, ekadvittayavajjitā;</p>
  11383. <p class="gathalast">Tathārūpasuddhāvāsa-brahmāpāyavasāti ca.</p>
  11384. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  11385. <p class="gatha1"> Mānasā <a name="V0.0024"></a> pañca koṭṭhāsā, sattarasa catuddasa;</p>
  11386. <p class="gathalast">Chattiṃsatekavīsā ca, ekañceva yathākkamaṃ.</p>
  11387. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  11388. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasāpi hontete, navadhāpi punekadhā;</p>
  11389. <p class="gathalast">Catudhā tividhā ceva, ekadhāti ca bhedato.</p>
  11390. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  11391. <p class="gatha1"> Terasāpi ca koṭṭhāsā, bhavantekatibhūmakā;</p>
  11392. <p class="gathalast">Chasattekādasasatta-rasabhūmakamānasā.</p>
  11393. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  11394. <p class="gatha1"> Ekadvayaticatukkapañcakādhikavīsajā;</p>
  11395. <p class="gathalast">Chabbīsatiṃsajā ceti, yathānukkamato bhave.</p>
  11396. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  11397. <p class="gatha1"> Cattāri puna cattāri, ekamaṭṭhaṭṭha cekakaṃ;</p>
  11398. <p class="gathalast">Cattārekādasa dve dve, satta tevīsa cuddasa.</p>
  11399. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  11400. <p class="gatha1"> Kriyājavamahāpākā<a name="M0.0022"></a>, lokuttaramahaggatā;</p>
  11401. <p class="gathalast">Dvepaññāsa na labbhanti, caturāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  11402. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  11403. <p class="gatha1"> Kāmāvacaradevesu, chasu bhumme ca mānave;</p>
  11404. <p class="gathalast">Kāmasugatiyaṃ natthi, nava pākā mahaggatā.</p>
  11405. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  11406. <p class="gatha1"> Dosamūlamahāpākā, ghānādittayamānasā;</p>
  11407. <p class="gathalast">Natthārūpavipākā ca, vīsatī rūpabhūmiyaṃ.</p>
  11408. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  11409. <p class="gatha1"> Kaṅkhādiṭṭhiyutā pañcārūpapākā catubbidhā;</p>
  11410. <p class="gathalast">Pañcādonuttarā ceva, suddhāvāse na labbhare.</p>
  11411. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  11412. <p class="gatha1"> Ādāvajjanamaggā ca, paṭighārūpamānasā;</p>
  11413. <p class="gathalast">Kāmapākā sitārūpe, tecattālīsa natthi te.</p>
  11414. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  11415. <p class="gatha1"> Sattatiṃsa parittā ca, labbhantāpāyabhūmiyaṃ;</p>
  11416. <p class="gathalast">Mānasāsīti labbhanti, kāmasugatiyaṃ pana.</p>
  11417. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  11418. <p class="gatha1"> Ekūnasattati rūpe, suddhe paññāsa pañca ca;</p>
  11419. <p class="gathalast">Chacattālīsa āruppe, natthāsaññīsu kiñcipi.</p>
  11420. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  11421. <p class="gatha1"> Itthamekadviticatupañcabhummāni <a name="V0.0025"></a> soḷasa;</p>
  11422. <p class="gathalast">Dasa pañcadasevātha, catuttiṃsa catuddasa.</p>
  11423. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  11424. <p class="gatha1"> Apāyāhetukānaṃ tu, mahāpākakriyājave;</p>
  11425. <p class="gathalast">Hitvā sesaparittāni, cittāni pana labbhare.</p>
  11426. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  11427. <p class="gatha1"> Dvihetukāhetukānaṃ, sesānaṃ kāmamānasā;</p>
  11428. <p class="gathalast">Labbhanti pana hitvāna, ñāṇapākakriyājave.</p>
  11429. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  11430. <p class="gatha1"> Tihetukānaṃ sattānaṃ, tattha tatthūpapattiyaṃ;</p>
  11431. <p class="gathalast">Tattha tatthūpapannānaṃ, labbhamānāni labbhare.</p>
  11432. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  11433. <p class="gatha1"> Tihetukānaṃ sabbepi, mānasāpāyapāṇinaṃ;</p>
  11434. <p class="gathalast">Sattatiṃsāvasesānaṃ, ekatālīsa niddise.</p>
  11435. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  11436. <p class="gatha1"> Puthujjanāna sekkhānaṃ, na santi javanakriyā;</p>
  11437. <p class="gathalast">Na santi vītarāgānaṃ, puññāpuññāni sabbathā.</p>
  11438. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  11439. <p class="gatha1"> Kaṅkhādiṭṭhiyutā <a name="M0.0023"></a> pañca, sekkhānaṃ natthi mānasā;</p>
  11440. <p class="gathalast">Dosamūladvayañcāpi, natthānāgāmino pana.</p>
  11441. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  11442. <p class="gatha1"> Vavatthitāriyesveva, yathāsakamanuttarā;</p>
  11443. <p class="gathalast">Maggaṭṭhānaṃ sako maggo, natthaññaṃ kiñci sabbathā.</p>
  11444. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  11445. <p class="gatha1"> Puthujjanānaṃ dvinnampi, phalaṭṭhānaṃ yathākkamaṃ;</p>
  11446. <p class="gathalast">Tatiyassa phalaṭṭhassa, catutthassa ca sambhavā.</p>
  11447. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  11448. <p class="gatha1"> Tesaṭṭhi ceva cittāni, labbhantekūnasaṭṭhi ca;</p>
  11449. <p class="gathalast">Sattapaññāsa cittāni, tepaññāsa ca sabbathā.</p>
  11450. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  11451. <p class="gatha1"> Catupaññāsa paññāsa, paññāsadvayahīnakā;</p>
  11452. <p class="gathalast">Kāmesu tesaṃ sambhonti, catutālīsa cakkamā.</p>
  11453. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  11454. <p class="gatha1"> Tecattālīsa cekūnacattālīsa yathākkamaṃ;</p>
  11455. <p class="gathalast">Bhavantekūnatālīsa, pañcattiṃsa ca rūpisu.</p>
  11456. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  11457. <p class="gatha1"> Sattavīsa <a name="V0.0026"></a> ca tevīsa, tevīsa ca yathākkamaṃ;</p>
  11458. <p class="gathalast">Āruppesupi labbhanti, tesamaṭṭhāraseva ca.</p>
  11459. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  11460. <p class="gatha1"> Puthujjanā ca cattāro, apāyāhetukādayo;</p>
  11461. <p class="gathalast">Ariyā ceva aṭṭhāti, dvādasannaṃ vasā siyuṃ.</p>
  11462. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  11463. <p class="gatha1"> Chabbidhā cittakoṭṭhāsā, ekapuggalikā tathā;</p>
  11464. <p class="gathalast">Catupañcachasattaṭṭha-puggalaṭṭhāti cakkamā.</p>
  11465. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  11466. <p class="gatha1"> Chabbīsa cuddasevātha, terasa dve ca mānasā;</p>
  11467. <p class="gathalast">Dasa sattādhikā ceva, puna sattādhikā dasāti.</p>
  11468. <p class="centered">Iti cittavibhāge bhūmipuggalacittappavattikathā niṭṭhitā.</p>
  11469. <p class="centered">Chaṭṭho paricchedo.</p>
  11470. <p class="chapter">Sattamo paricchedo</p>
  11471. <p class="subhead">7. Bhūmipuggalasambhavakathā</p>
  11472. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  11473. <p class="gatha1"> Dvihetukāhetukānaṃ<a name="M0.0024"></a>, na sampajjati appanā;</p>
  11474. <p class="gathalast">Arahattañca natthīti, nattheva javanakriyā.</p>
  11475. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  11476. <p class="gatha1"> Ñāṇapākā na vattanti, jaḷattā mūlasandhiyā;</p>
  11477. <p class="gathalast">Dvihetukatadālambaṃ, siyā sugatiyaṃ na vā.</p>
  11478. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  11479. <p class="gatha1"> Tihetukānaṃ sattānaṃ, samathañca vipassanaṃ;</p>
  11480. <p class="gathalast">Bhāventānaṃ pavattanti, chabbīsatipi appanā.</p>
  11481. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  11482. <p class="gatha1"> Arahantāna sattānaṃ, bhavanti javanakriyā;</p>
  11483. <p class="gathalast">Yathābhūminiyāmena, ñāṇapākā ca labbhare.</p>
  11484. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  11485. <p class="gatha1"> Vajjhā <a name="V0.0027"></a> paṭhamamaggena, kaṅkhādiṭṭhiyutā pana;</p>
  11486. <p class="gathalast">Paṭighaṃ tatiyeneva, kammamantena sāsavaṃ.</p>
  11487. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  11488. <p class="gatha1"> Tasmā tesaṃ na vattanti, tāni cittāni sabbathā;</p>
  11489. <p class="gathalast">Maggaṭṭhānaṃ tu maggova, nāññaṃ sambhoti kiñcipi.</p>
  11490. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  11491. <p class="gatha1"> Ahetukavipākāni, labbhamānāya vīthiyā;</p>
  11492. <p class="gathalast">Sabbathāpi ca sabbesaṃ, sambhavanti yathārahaṃ.</p>
  11493. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  11494. <p class="gatha1"> Pañcadvāre manodvāre, dhuvamāvajjanadvayaṃ;</p>
  11495. <p class="gathalast">Parittapuññāpuññāni, labbhanti lahuvuttito.</p>
  11496. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  11497. <p class="gatha1"> Kriyājavanamappanā, natthāpāyesu kāraṇaṃ;</p>
  11498. <p class="gathalast">Natthi sahetukā pākā, duggatattā hi sandhiyā.</p>
  11499. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  11500. <p class="gatha1"> Brahmānaṃ paṭighaṃ natthi, jhānavikkhambhitaṃ tathā;</p>
  11501. <p class="gathalast">Heṭṭhājhānaṃ virattattā, na bhāventi arūpino.</p>
  11502. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  11503. <p class="gatha1"> Pubbeva diṭṭhasaccāva, ariyārūpabhūmakā;</p>
  11504. <p class="gathalast">Tasmādimaggo natthettha, kāyābhāvā sitaṃ tathā.</p>
  11505. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  11506. <p class="gatha1"> Suddhāvāsāpi pattāva, heṭṭhānuttarapañcakaṃ;</p>
  11507. <p class="gathalast">Sattapāpapahīnā ca, tasmā natthettha tāni ca.</p>
  11508. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  11509. <p class="gatha1"> Pañcadvārikacittāni<a name="M0.0025"></a>, dvārābhāve na vijjare;</p>
  11510. <p class="gathalast">Sahetukavipākā ca, yathābhūmivavatthitā.</p>
  11511. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  11512. <p class="gatha1"> Sambhavāsambhavañcevaṃ, ñatvā puggalabhūmisu;</p>
  11513. <p class="gathalast">Labbhamānavasā tattha, cittasaṅgahamuddise.</p>
  11514. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  11515. <p class="gatha1"> Kusalādippabhedā ca, tathā bhūmādibhedato;</p>
  11516. <p class="gathalast">Vatthudvārārammaṇato, bhūmipuggalatopi ca.</p>
  11517. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  11518. <p class="gatha1"> Vibhāgo yo samuddiṭṭho,</p>
  11519. <p class="gatha2">Cittānañca tu sambhavā;</p>
  11520. <p class="gatha3">Ñeyyo <a name="V0.0028"></a> cetasikānañca,</p>
  11521. <p class="gathalast">Sampayogānusāratoti.</p>
  11522. <p class="centered">Iti cittavibhāge bhūmipuggalasambhavakathā niṭṭhitā.</p>
  11523. <p class="centered">Sattamo paricchedo.</p>
  11524. <p class="centered">Niṭṭhito ca cittavibhāgo.</p>
  11525. <p class="chapter">Aṭṭhamo paricchedo</p>
  11526. <p class="title">2. Cetasikavibhāgo</p>
  11527. <p class="subhead">8. Cetasikasampayogakathā</p>
  11528. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  11529. <p class="gatha1"> Iti cittavidhiṃ ñatvā, dvepaññāsa vibhāvinā;</p>
  11530. <p class="gathalast">Ñeyyā cetasi sambhūtā, dhammā cetasikā kathaṃ.</p>
  11531. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  11532. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā saññā, cetanekaggatā tathā;</p>
  11533. <p class="gathalast">Jīvitaṃ manasikāro, satta sādhāraṇā ime.</p>
  11534. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  11535. <p class="gatha1"> Vitakko ca vicāro ca, pīti ca vīriyaṃ tathā;</p>
  11536. <p class="gathalast">Chando ca adhimokkho ca, cha pakiṇṇakanāmakā.</p>
  11537. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  11538. <p class="gatha1"> Puññāpuññesu pākesu, kriyāsu ca yathārahaṃ;</p>
  11539. <p class="gathalast">Mānasesu pavattanti, vippakiṇṇā pakiṇṇakā.</p>
  11540. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  11541. <p class="gatha1"> Saddhā <a name="M0.0026"></a> satindriyañceva, hirottappabaladvayaṃ;</p>
  11542. <p class="gathalast">Alobho ca adoso ca, paññā majjhattatāpi ca.</p>
  11543. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  11544. <p class="gatha1"> Aṭṭhete <a name="V0.0029"></a> uttamā nāma, dhammā uttamasādhanā;</p>
  11545. <p class="gathalast">Nivajjāti pavuccanti, yugaḷā cha tatopare.</p>
  11546. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  11547. <p class="gatha1"> Passaddhi kāyacittānaṃ, lahutā mudutā tathā;</p>
  11548. <p class="gathalast">Kammaññatā ca pāguñña-tā ca ujukatāti ca.</p>
  11549. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  11550. <p class="gatha1"> Appamaññādvayaṃ nāma, karuṇāmuditā siyuṃ;</p>
  11551. <p class="gathalast">Sammāvācā ca kammantā-jīvā ca viratittayaṃ.</p>
  11552. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  11553. <p class="gatha1"> Pañcavīsa paniccete, anavajjā yathārahaṃ;</p>
  11554. <p class="gathalast">Pāpāhetukamuttesu, anavajjesu jāyare.</p>
  11555. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  11556. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  11557. <p class="gatha2">Māno diṭṭhi ca saṃsayo;</p>
  11558. <p class="gatha3">Thinamiddhañca uddhaccaṃ,</p>
  11559. <p class="gathalast">Kukkuccañca tathā dasa.</p>
  11560. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  11561. <p class="gatha1"> Ahirīkamanottappaṃ, issā macchariyanti ca;</p>
  11562. <p class="gathalast">Honti cuddasa sāvajjā, sāvajjesveva sambhavā.</p>
  11563. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  11564. <p class="gatha1"> Dvepaññāsa catuddhevaṃ, dhammā cetasikā ṭhitā;</p>
  11565. <p class="gathalast">Tesaṃ dāni pavakkhāmi, sampayogañca saṅgahaṃ.</p>
  11566. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  11567. <p class="gatha1"> Satta sādhāraṇā sabba-cittasādhāraṇā tato;</p>
  11568. <p class="gathalast">Cittena saddhi aṭṭhannaṃ, vippayogo na katthaci.</p>
  11569. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  11570. <p class="gatha1"> Vitakko pañcaviññāṇaṃ, dutiyādivivajjite;</p>
  11571. <p class="gathalast">Vicāropi ca tattheva, tatiyādivivajjite.</p>
  11572. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  11573. <p class="gatha1"> Somanassayute pīti-catutthajjhānavajjite;</p>
  11574. <p class="gathalast">Vīriyaṃ paṭhamāvajja-vipākāhetuvajjite.</p>
  11575. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  11576. <p class="gatha1"> Chando sambhoti sabbattha, momūhāhetuvajjite;</p>
  11577. <p class="gathalast">Adhimokkho vicikicchā-pañcaviññāṇavajjite.</p>
  11578. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  11579. <p class="gatha1"> Chasaṭṭhi <a name="M0.0027"></a><a name="V0.0030"></a> pañcapaññāsa, sattati ceva soḷasa;</p>
  11580. <p class="gathalast">Vīsatekādasevātha, pakiṇṇakavivajjitā.</p>
  11581. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  11582. <p class="gatha1"> Mānasā pañcapaññāsa, savitakkā chasaṭṭhi ca;</p>
  11583. <p class="gathalast">Savicārekapaññāsa, sappītikamanā tathā.</p>
  11584. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  11585. <p class="gatha1"> Tesattati savīriyā, sachandekūnasattati;</p>
  11586. <p class="gathalast">Sādhimokkhā pavuccanti, aṭṭhasattati mānasā.</p>
  11587. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  11588. <p class="gatha1"> Paññāppamaññāviratī, hitvā ekūnasaṭṭhisu;</p>
  11589. <p class="gathalast">Pāpāhetukamuttesu, saddhādekūnavīsati.</p>
  11590. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  11591. <p class="gatha1"> Dvihetukāhetupāpavajjitesu samāsato;</p>
  11592. <p class="gathalast">Paññā tu jāyate sattacattālīsesu sabbathā.</p>
  11593. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  11594. <p class="gatha1"> Mahākriyākāmapuñña-rūpajjhānesu jāyare;</p>
  11595. <p class="gathalast">Appamaññāṭṭhavīsesu, hitvā jhānaṃ tu pañcamaṃ.</p>
  11596. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  11597. <p class="gatha1"> Lokuttaresu sabbattha, saheva viratittayaṃ;</p>
  11598. <p class="gathalast">Kāmapuññesu sambhoti, yathāsambhavato visuṃ.</p>
  11599. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  11600. <p class="gatha1"> Viratīappamaññāsu, pañcasvapi yathārahaṃ;</p>
  11601. <p class="gathalast">Kadācideva sambhoti, ekekova na cekato.</p>
  11602. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  11603. <p class="gatha1"> Ahirīkamanottappaṃ, mohauddhaccameva ca;</p>
  11604. <p class="gathalast">Pāpasādhāraṇā nāma, cattāro pāpasambhavā.</p>
  11605. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  11606. <p class="gatha1"> Lobho ca lobhamūlesu, diṭṭhiyuttesu diṭṭhi ca;</p>
  11607. <p class="gathalast">Māno diṭṭhiviyuttesu, diṭṭhimānā na cekato.</p>
  11608. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  11609. <p class="gatha1"> Dosamūlesu doso ca, issā macchariyaṃ tathā;</p>
  11610. <p class="gathalast">Kukkuccamiti cattāro, vicikicchā tu kaṅkhite.</p>
  11611. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  11612. <p class="gatha1"> Saheva thinamiddhaṃ tu, sasaṅkhāresu pañcasu;</p>
  11613. <p class="gathalast">Iti cuddasa sāvajjā, sāvajjesveva nicchitā.</p>
  11614. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  11615. <p class="gatha1"> Māno <a name="M0.0028"></a><a name="V0.0031"></a> ca thinamiddhañca, saha vātha visuṃ na vā;</p>
  11616. <p class="gathalast">Issāmaccherakukkuccā, aññamaññaṃ visuṃ na vāti.</p>
  11617. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge cetasikasampayogakathā niṭṭhitā.</p>
  11618. <p class="centered">Aṭṭhamo paricchedo.</p>
  11619. <p class="chapter">Navamo paricchedo</p>
  11620. <p class="subhead">9. Cetasikasaṅgahakathā</p>
  11621. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  11622. <p class="gatha1"> Satta sādhāraṇā ceva, cha dhammā ca pakiṇṇakā;</p>
  11623. <p class="gathalast">Saddhādi pañcavīseti, aṭṭhatiṃsa samissitā.</p>
  11624. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  11625. <p class="gatha1"> Kāmāvacarapuññesu, labbhanti paṭhamadvaye;</p>
  11626. <p class="gathalast">Sattatiṃseva dutiye, paññāmattavivajjitā.</p>
  11627. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  11628. <p class="gatha1"> Tatiye ca yathāvuttā, pītimattavivajjitā;</p>
  11629. <p class="gathalast">Chattiṃseva catutthamhi, paññāpītidvayaṃ vinā.</p>
  11630. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  11631. <p class="gatha1"> Mahākriyāsu yujjanti, hitvā viratiyo tathā;</p>
  11632. <p class="gathalast">Pañcatiṃsa catuttiṃsadvayaṃ tettiṃsakaṃ kamā.</p>
  11633. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  11634. <p class="gatha1"> Ṭhapetvā appamaññā ca, mahāpākesu yojitā;</p>
  11635. <p class="gathalast">Tettiṃsā ceva dvattiṃsadvayekattiṃsakaṃ kamā.</p>
  11636. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  11637. <p class="gatha1"> Appamaññā gahetvāna, hitvā viratiyo tathā;</p>
  11638. <p class="gathalast">Pañcatiṃseva paṭhame, rūpāvacaramānase.</p>
  11639. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  11640. <p class="gatha1"> Vitakkaṃ dutiye hitvā, vicārañca tato paraṃ;</p>
  11641. <p class="gathalast">Catutthe pana pītiñca, appamaññañca pañcame.</p>
  11642. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  11643. <p class="gatha1"> Yathāvuttapakārāva<a name="V0.0032"></a>, catuttiṃsa yathākkamaṃ;</p>
  11644. <p class="gathalast">Tettiṃsa ceva dvattiṃsa, samatiṃsañca labbhare.</p>
  11645. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  11646. <p class="gatha1"> Pañcamena samānā ca, ṭhapetvāruppamānasā;</p>
  11647. <p class="gathalast">Bhūmārammaṇabhedañca, aṅgānañca paṇītataṃ.</p>
  11648. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  11649. <p class="gatha1"> Appamaññā <a name="M0.0029"></a> ṭhapetvāna, gahetvā viratittayaṃ;</p>
  11650. <p class="gathalast">Chattiṃsānuttare honti, paṭhamajjhānamānase.</p>
  11651. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  11652. <p class="gatha1"> Vitakkaṃ dutiye hitvā, vicārañca tato paraṃ;</p>
  11653. <p class="gathalast">Pītiṃ hitvā catutthe ca, pañcamepi ca sabbathā.</p>
  11654. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  11655. <p class="gatha1"> Yathāvuttappakārāva, pañcatiṃsa yathākkamaṃ;</p>
  11656. <p class="gathalast">Catuttiṃsañca tettiṃsa, tathā tettiṃsa cāpare.</p>
  11657. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  11658. <p class="gatha1"> Evaṃ bāvīsadhā bhedo, anavajjesu saṅgaho;</p>
  11659. <p class="gathalast">Ekūnasaṭṭhicittesu, aṭṭhatiṃsānamīrito.</p>
  11660. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  11661. <p class="gatha1"> Viratī appamaññā ca, gahetvā pana sabbaso;</p>
  11662. <p class="gathalast">Ekamekaṃ gahetvā ca, paccakkhāya ca sabbathā.</p>
  11663. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  11664. <p class="gatha1"> Kāmesu sattadhā puññe, catudhā ca kriye tathā;</p>
  11665. <p class="gathalast">Rūpajjhānacatukke ca, kattabboyampi saṅgaho.</p>
  11666. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  11667. <p class="gatha1"> Iminā panupāyena, samasattati bhedato;</p>
  11668. <p class="gathalast">Anavajjesu viññeyyo, cittuppādesu saṅgaho.</p>
  11669. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  11670. <p class="gatha1"> Iti sabbappakārena, anavajjavinicchayaṃ;</p>
  11671. <p class="gathalast">Ñatvā yojeyya medhāvī, sāvajjesu ca saṅgahaṃ.</p>
  11672. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  11673. <p class="gatha1"> Satta sādhāraṇā ceva, cha dhammā ca pakiṇṇakā;</p>
  11674. <p class="gathalast">Cattāro pāpasāmaññā, dhammā sattarasevime.</p>
  11675. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  11676. <p class="gatha1"> Ekūnavīsāsaṅkhāre, paṭhame lobhadiṭṭhiyā;</p>
  11677. <p class="gathalast">Dutiye lobhamānena, yathāvuttā ca tattakā.</p>
  11678. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  11679. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasa <a name="V0.0033"></a> vinā pītiṃ, tatiye lobhadiṭṭhiyā;</p>
  11680. <p class="gathalast">Catutthepi vinā pītiṃ, lobhamānena tattakā.</p>
  11681. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  11682. <p class="gatha1"> Paṭighe ca vinā pītiṃ, asaṅkhāre tatheva te;</p>
  11683. <p class="gathalast">Labbhanti dosakukkucca-macchariyāhi vīsati.</p>
  11684. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  11685. <p class="gatha1"> Asaṅkhāresu vuttā ca, sasaṅkhāresu pañcadhā;</p>
  11686. <p class="gathalast">Thinamiddhenekavīsa, vīsa dvevīsatikkamā.</p>
  11687. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  11688. <p class="gatha1"> Chandaṃ <a name="M0.0030"></a> pītiñca uddhacce, hitvā pañcadaseva te;</p>
  11689. <p class="gathalast">Hitvā vimokkhaṃ kaṅkhañca, gahetvā kaṅkhite tathā.</p>
  11690. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  11691. <p class="gatha1"> Sattavīsatidhammānaṃ, iti dvādasa saṅgahā;</p>
  11692. <p class="gathalast">Dvādasāpuññacittesu, viññātabbā vibhāvinā.</p>
  11693. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  11694. <p class="gatha1"> Hitvā chāniyate dhamme, gahetvā ca yathārahaṃ;</p>
  11695. <p class="gathalast">Catuttiṃsāpi viññeyyā, saṅgahā tattha viññunā.</p>
  11696. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  11697. <p class="gatha1"> Dvādasākusalesveva, ñatvā saṅgahamuttaraṃ;</p>
  11698. <p class="gathalast">Ñeyyāhetukacittesu, saṅgahaṃ kamato kathaṃ?</p>
  11699. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  11700. <p class="gatha1"> Satta sādhāraṇā chandavajjitā ca pakiṇṇakā;</p>
  11701. <p class="gathalast">Hasituppādacittamhi, dvādaseva pakāsitā.</p>
  11702. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  11703. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbe ca vinā pītiṃ, vīriyaṃ sukhatīraṇe;</p>
  11704. <p class="gathalast">Ekādasa yathāvuttā, dhammā dvīsupi desitā.</p>
  11705. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  11706. <p class="gatha1"> Manodhātuttike ceva, upekkhātīraṇadvaye;</p>
  11707. <p class="gathalast">Dasa honti yathāvuttā, hitvā vīriyapītiyo.</p>
  11708. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  11709. <p class="gatha1"> Satta sādhāraṇā eva, pañcaviññāṇasambhavā;</p>
  11710. <p class="gathalast">Iccāhetukacittesu, pañcadhā saṅgaho ṭhito.</p>
  11711. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  11712. <p class="gatha1"> Iti cetasike dhamme, cittesu gaṇite puna;</p>
  11713. <p class="gathalast">Cittena saha saṅgayha, gaṇeyyāpi ca paṇḍito.</p>
  11714. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  11715. <p class="gatha1"> Aṭṭhatiṃsāti <a name="V0.0034"></a> ye vuttā, cittena saha te puna;</p>
  11716. <p class="gathalast">Ekūnacattālīseti, sabbatthekādhikaṃ naye.</p>
  11717. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  11718. <p class="gatha1"> Bāvīsevaṃ dasa dve ca, pañca ceti yathārahaṃ;</p>
  11719. <p class="gathalast">Saṅgahā sampayuttānaṃ, tālīsekūnakā kathā.</p>
  11720. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  11721. <p class="gatha1"> Vitakko ca vicāro ca, pīti paññā tathā pana;</p>
  11722. <p class="gathalast">Appamaññā viratīti, nava dhammā yathārahaṃ.</p>
  11723. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  11724. <p class="gatha1"> Gahetabbāpanetabbā, bhavanti anavajjake;</p>
  11725. <p class="gathalast">Parivatteti sabbattha, vedanā tu yathārahaṃ.</p>
  11726. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  11727. <p class="gatha1"> Chandādhimokkhavīriyā<a name="M0.0031"></a>, saddhādekūnavīsati;</p>
  11728. <p class="gathalast">Phassādayo chaḷevāti, na calantaṭṭhavīsati.</p>
  11729. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  11730. <p class="gatha1"> Teraseva tu sāvajje, chaḷevāhetumānase;</p>
  11731. <p class="gathalast">Na calanti dasa aññe, cuddasā cha ca sambhavāti.</p>
  11732. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge cetasikasaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>
  11733. <p class="centered">Navamo paricchedo.</p>
  11734. <p class="chapter">Dasamo paricchedo</p>
  11735. <p class="subhead">10. Pabhedakathā</p>
  11736. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  11737. <p class="gatha1"> Ekuppādā nirodhā ca, ekālambaṇavatthukā;</p>
  11738. <p class="gathalast">Sahagatā sahajātā, saṃsaṭṭhā sahavuttino.</p>
  11739. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  11740. <p class="gatha1"> Tepaññāsa paniccete, sampayuttā yathārahaṃ;</p>
  11741. <p class="gathalast">Cittacetasikā dhammā, aṭṭhārasavidhāpi ca.</p>
  11742. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  11743. <p class="gatha1"> Ekadhā <a name="V0.0035"></a> chabbidhā ceva, catudhā sattadhā ṭhitā;</p>
  11744. <p class="gathalast">Cittuppādapabhedena, bhinditabbā vibhāvinā.</p>
  11745. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  11746. <p class="gatha1"> Aṭṭha dhammāvinibbhogā, bhinnāsīti navuttarā;</p>
  11747. <p class="gathalast">Sattasataṃ dasa dve ca, sabbe honti samissitā.</p>
  11748. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  11749. <p class="gatha1"> Santīraṇamanodhātu, sitavoṭṭhabbanā tathā;</p>
  11750. <p class="gathalast">Apuññā kāmapuññā ca, mahāpākā mahākriyā.</p>
  11751. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  11752. <p class="gatha1"> Paṭhamajjhānadhammā ca, lokuttaramahaggatā;</p>
  11753. <p class="gathalast">Pañcapaññāsa sabbepi, vitakkā honti bheditā.</p>
  11754. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  11755. <p class="gatha1"> Vicārāpi ca teyeva, dutiyajjhānanāmakā;</p>
  11756. <p class="gathalast">Ekādasāpare ceti, chasaṭṭhi paridīpitā.</p>
  11757. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  11758. <p class="gatha1"> Apuññā kāmapuññā ca, mahāpākā mahākriyā;</p>
  11759. <p class="gathalast">Catukkā ceva cattāro, sitañca sukhatīraṇaṃ.</p>
  11760. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  11761. <p class="gatha1"> Paṭhamāditikajjhānā<a name="M0.0032"></a>, lokuttaramahaggatā;</p>
  11762. <p class="gathalast">Iccevamekapaññāsa, pītiyo honti sabbathā.</p>
  11763. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  11764. <p class="gatha1"> Sitavoṭṭhabbanā dve ca, sāvajjā cānavajjakā;</p>
  11765. <p class="gathalast">Bhinnamevaṃ tu vīriyaṃ, tesattatividhaṃ bhave.</p>
  11766. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  11767. <p class="gatha1"> Sāvajjā cānavajjā ca, momūhadvayavajjitā;</p>
  11768. <p class="gathalast">Chandā bhavanti sabbepi, saṭṭhibhedā navuttarā.</p>
  11769. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  11770. <p class="gatha1"> Santīraṇamanodhātu, sitavoṭṭhabbanā tathā;</p>
  11771. <p class="gathalast">Sāvajjā cānavajjā ca, vicikicchāvivajjitā.</p>
  11772. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  11773. <p class="gatha1"> Adhimokkhā paniccevaṃ, aṭṭhasattati bheditā;</p>
  11774. <p class="gathalast">Tisataṃ navuti dve ca, bhinnā honti pakiṇṇakā.</p>
  11775. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  11776. <p class="gatha1"> Ekūnasaṭṭhi vā honti, saddhādekūnavīsati;</p>
  11777. <p class="gathalast">Sahassañca satañcekaṃ, ekavīsañca sabbathā.</p>
  11778. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  11779. <p class="gatha1"> Ñāṇena <a name="V0.0036"></a> sampayuttā ca, kāme dvādasadhāpare;</p>
  11780. <p class="gathalast">Pañcatiṃsāti paññāpi, sattatālīsadhā kathā.</p>
  11781. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  11782. <p class="gatha1"> Rūpajjhānacatukkā ca, kāmapuññā mahākriyā;</p>
  11783. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsappamaññevaṃ, chappaññāsa bhavanti ca.</p>
  11784. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  11785. <p class="gatha1"> Anuttarā kāmapuññā, tisso viratiyo pana;</p>
  11786. <p class="gathalast">Honti soḷasadhā bhinnā, aṭṭhatālīsa piṇḍitā.</p>
  11787. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  11788. <p class="gatha1"> Pañcavīsānavajjevaṃ, sampayuttā catubbidhā;</p>
  11789. <p class="gathalast">Sahassadvisatañceva, dvi ca sattati bhedato.</p>
  11790. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  11791. <p class="gatha1"> Cattāro pāpasāmaññā, bhinnā dvādasadhā pana;</p>
  11792. <p class="gathalast">Aṭṭhatālīsadhā honti, te sabbe paripiṇḍitā.</p>
  11793. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  11794. <p class="gatha1"> Lobho panaṭṭhadhā bhinno, thinamiddhañca pañcadhā;</p>
  11795. <p class="gathalast">Catudhā diṭṭhimāno ca, catudhā diṭṭhiyo visuṃ.</p>
  11796. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  11797. <p class="gatha1"> Dvidhā dosādicattāro, vicikicchekadhāti ca;</p>
  11798. <p class="gathalast">Sāvajjā sattadhā vuttā, bhinnāsīti tikuttarā.</p>
  11799. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  11800. <p class="gatha1"> Iccaṭṭhārasadhā <a name="M0.0033"></a> vuttā, tepaññāsāpi bhedato;</p>
  11801. <p class="gathalast">Dvisahassañca tu sataṃ, bhavantekūnasaṭṭhi ca.</p>
  11802. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  11803. <p class="gatha1"> Vitakkavicārapītisukhopekkhāsu pañcasu;</p>
  11804. <p class="gathalast">Bhinditvā jhānabhedena, gahetabbā anuttarā.</p>
  11805. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  11806. <p class="gatha1"> Aññatra pana sabbattha, natthi bhedappayojanaṃ;</p>
  11807. <p class="gathalast">Aṭṭheva kasmā gayhanti, abhedenāti lakkhaye.</p>
  11808. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  11809. <p class="gatha1"> Paṭhamādicatujjhānā, lokuttaramahaggatā;</p>
  11810. <p class="gathalast">Iccekamekadasadhā, catutālīsa piṇḍitā.</p>
  11811. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  11812. <p class="gatha1"> Tevīsa pañcamā ceti, sattasaṭṭhi samissitā;</p>
  11813. <p class="gathalast">Appanā tattha sabbāpi, aṭṭhapaññāsa dīpitā.</p>
  11814. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  11815. <p class="gatha1"> Pañcatiṃseva <a name="V0.0037"></a> saṅkhepā, lokuttaramahaggatā;</p>
  11816. <p class="gathalast">Appanā tattha sabbāpi, chabbīsati pakāsitā.</p>
  11817. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  11818. <p class="gatha1"> Iddhividhaṃ dibbasotaṃ, cetopariyanāmakā;</p>
  11819. <p class="gathalast">Pubbenivāsānussati, dibbacakkhūti pañcadhā.</p>
  11820. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  11821. <p class="gatha1"> Abhiññāñāṇamīrenti, rūpāvacarapañcamā;</p>
  11822. <p class="gathalast">Kusalañca kriyā ceti, bheditaṃ duvidhampi ca.</p>
  11823. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  11824. <p class="gatha1"> Taṃ dvayampi sammissetvā, pañcābhiññā ca lokiyā;</p>
  11825. <p class="gathalast">Āsavakkhayañāṇañca, chaḷabhiññā pavuccare.</p>
  11826. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  11827. <p class="gatha1"> Lokiyā ca dasābhiññā, bhinditvā kusalakriyā;</p>
  11828. <p class="gathalast">Sattasattati jhānāni, aṭṭhasaṭṭhi panappanā.</p>
  11829. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  11830. <p class="gatha1"> Sattasattati cittāni, catupaññāsa sabbathā;</p>
  11831. <p class="gathalast">Pacitāni ca cittāni, ekatiṃsasataṃ siyunti.</p>
  11832. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.</p>
  11833. <p class="centered">Dasamo paricchedo.</p>
  11834. <p class="chapter">Ekādasamo paricchedo</p>
  11835. <p class="subhead">11. Rāsisarūpakathā</p>
  11836. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  11837. <p class="gatha1"> Sabbaṃ <a name="M0.0034"></a> sabhāvasāmañña-visesena yathārahaṃ;</p>
  11838. <p class="gathalast">Gatarāsivasenātha, aṭṭhārasavidhaṃ kathaṃ.</p>
  11839. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  11840. <p class="gatha1"> Phassapañcakarāsī ca, jhānindriyamathāpare;</p>
  11841. <p class="gathalast">Maggabalahetukamma-pathalokiyarāsayo.</p>
  11842. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  11843. <p class="gatha1"> Niravajjā <a name="V0.0038"></a> cha passaddhi-ādikā ca satīmatā;</p>
  11844. <p class="gathalast">Yuganandhā ca samathā, tathā yevāpanāti ca.</p>
  11845. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  11846. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā saññā, cetanā cittameva ca;</p>
  11847. <p class="gathalast"><span class="bld">Phassapañcakarāsī</span>ti, pañca dhammā pakāsitā.</p>
  11848. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  11849. <p class="gatha1"> Vitakko ca vicāro ca, pīti cekaggatā tathā;</p>
  11850. <p class="gathalast">Sukhaṃ dukkhamupekkhāti, satta <span class="bld">jhānaṅga</span>nāmakā.</p>
  11851. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  11852. <p class="gatha1"> Saddhindriyañca vīriyaṃ, sati ceva samādhi ca;</p>
  11853. <p class="gathalast">Paññā catubbidhā vuttā, mano pañcāpi vedanā.</p>
  11854. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  11855. <p class="gatha1"> Jīvitindriyamekanti, cakkhādīni ca sattadhā;</p>
  11856. <p class="gathalast">Bāvīsati<span class="bld">ndriyā</span> nāma, dhammā soḷasa desitā.</p>
  11857. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  11858. <p class="gatha1"> Ādimagge anaññāta-ññassāmītindriyaṃ bhave;</p>
  11859. <p class="gathalast">Majjhe aññindriyaṃ ante, aññātāvindriyanti ca.</p>
  11860. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  11861. <p class="gatha1"> Paññānuttaracittesu, honti tīṇindriyānipi;</p>
  11862. <p class="gathalast">Tihetukesu sesesu, ekaṃ paññindriyaṃ mataṃ.</p>
  11863. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  11864. <p class="gatha1"> Sukhaṃ dukkhindriyañceva, somanassindriyaṃ tathā;</p>
  11865. <p class="gathalast">Domanassamupekkhāti, pañcadhā vedanā kathā.</p>
  11866. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  11867. <p class="gatha1"> Rūpārūpavasā dvedhā, jīvitindriyamekakaṃ;</p>
  11868. <p class="gathalast">Cakkhusotaghānajivhākāyitthipurisindriyā.</p>
  11869. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  11870. <p class="gatha1"> Tattha jīvitarūpañca, aṭṭhettha na tu gayhare;</p>
  11871. <p class="gathalast">Tasmā nāmindriyāneva, dasapañca viniddise.</p>
  11872. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  11873. <p class="gatha1"> Sammādiṭṭhi <a name="M0.0035"></a> ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ;</p>
  11874. <p class="gathalast">Sammāsati samādhi ca, micchādiṭṭhi ca dhammato.</p>
  11875. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  11876. <p class="gatha1"> <span class="bld">Maggaṅgāni</span> navetāni, dvādasāpi yato dvidhā;</p>
  11877. <p class="gathalast">Sammāmicchāti saṅkappo, vāyāmo ca samādhi ca.</p>
  11878. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  11879. <p class="gatha1"> Lokapāladukañceva<a name="V0.0039"></a>, hirottappamathāparaṃ;</p>
  11880. <p class="gathalast">Ahirīkamanottappaṃ, dukaṃ lokavināsakaṃ.</p>
  11881. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  11882. <p class="gatha1"> Pañca saddhādayo ceti, <span class="bld">baladhammā</span> naveritā;</p>
  11883. <p class="gathalast">Kaṇhasukkavasenāpi, paṭipakkhe akampiyā.</p>
  11884. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  11885. <p class="gatha1"> Cha hetū <span class="bld">heturāsimhi,</span></p>
  11886. <p class="gatha2">Lobhālobhādikā tikā;</p>
  11887. <p class="gatha3">Momūhe kaṅkhituddhaccā,</p>
  11888. <p class="gathalast">Tattha vuttāti aṭṭhadhā.</p>
  11889. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  11890. <p class="gatha1"> Micchādiṭṭhi abhijjhā ca, byāpādo viratittayaṃ;</p>
  11891. <p class="gathalast">Sammādiṭṭhinabhijjhā ca, abyāpādo ca cetanā.</p>
  11892. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  11893. <p class="gatha1"> Dasa <span class="bld">kammapathāne</span>ttha, vuttā viraticetanā;</p>
  11894. <p class="gathalast"><span class="bld">Lokapālavināsā</span>ti, vuttā lokadukā dvidhā.</p>
  11895. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  11896. <p class="gatha1"> <span class="bld">Passaddhiādiyugaḷā,</span> niravajjā cha rāsayo;</p>
  11897. <p class="gathalast">Sati ca sampajaññañca, <span class="bld">upakāradukaṃ</span> bhave.</p>
  11898. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  11899. <p class="gatha1"> <span class="bld">Yuganandhadukaṃ</span> nāma, samatho ca vipassanā;</p>
  11900. <p class="gathalast">Paggaho ca avikkhepo, <span class="bld">samathadduka</span>mīritaṃ.</p>
  11901. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  11902. <p class="gatha1"> Ye sarūpena niddiṭṭhā, cittuppādesu tādinā;</p>
  11903. <p class="gathalast">Te ṭhapetvāvasesā tu, <span class="bld">yevāpanaka</span>nāmakā.</p>
  11904. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  11905. <p class="gatha1"> Chando ca adhimokkho ca, tatramajjhattatā tathā;</p>
  11906. <p class="gathalast">Uddhaccaṃ manasikāro, pañcāpaṇṇakanāmakā.</p>
  11907. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  11908. <p class="gatha1"> Māno ca thinamiddhañca, issā macchariyaṃ tathā;</p>
  11909. <p class="gathalast">Kukkuccamappamaññā ca, tisso viratiyopi ca.</p>
  11910. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  11911. <p class="gatha1"> Ete <a name="M0.0036"></a> aniyatā nāma, ekādasa yathārahaṃ;</p>
  11912. <p class="gathalast">Tato ca sesā sabbepi, niyatāti pakittitā.</p>
  11913. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  11914. <p class="gatha1"> Keci <a name="V0.0040"></a> rāsiṃ na bhajanti, keci cāniyatā yato;</p>
  11915. <p class="gathalast">Tasmā yevāpanāteva, dhammā soḷasa desitā.</p>
  11916. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  11917. <p class="gatha1"> Sattatiṃsāvasesā tu, tattha tattha yathārahaṃ;</p>
  11918. <p class="gathalast">Sarūpeneva niddiṭṭhā, cittuppādesu sabbathā.</p>
  11919. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  11920. <p class="gatha1"> Desitānuttaruddhacce, nāmato viratuddhavā;</p>
  11921. <p class="gathalast">Tathānuttaracittesu, niyataṃ viratittayaṃ.</p>
  11922. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  11923. <p class="gatha1"> Cittaṃ vitakko saddhā ca,</p>
  11924. <p class="gatha2">Hirottappabaladvayaṃ;</p>
  11925. <p class="gatha3">Alobho ca adoso ca,</p>
  11926. <p class="gathalast">Lobho doso ca diṭṭhi ca.</p>
  11927. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  11928. <p class="gatha1"> Ahirīkamanottappaṃ,</p>
  11929. <p class="gatha2">Uddhaccaṃ viratittayaṃ;</p>
  11930. <p class="gatha3">Soḷasete yathāyogaṃ,</p>
  11931. <p class="gathalast">Dvīsu ṭhānesu desitā.</p>
  11932. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  11933. <p class="gatha1"> Vedanā tīsu vīriyaṃ, sati ca caturāsikā;</p>
  11934. <p class="gathalast">Samādhi chasu paññā ca, sattaṭṭhānesu dīpitā.</p>
  11935. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  11936. <p class="gatha1"> Ekavīsa paniccete, savibhattikanāmakā;</p>
  11937. <p class="gathalast">Sesā dvattiṃsati dhammā, sabbepi avibhattikāti.</p>
  11938. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge rāsisarūpakathā niṭṭhitā.</p>
  11939. <p class="centered">Ekādasamo paricchedo.</p>
  11940. <p class="chapter">Dvādasamo paricchedo</p>
  11941. <p class="subhead">12. Rāsivinicchayakathā</p>
  11942. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  11943. <p class="gatha1"> Tattha viññāṇakāyā cha, satta viññāṇadhātuyo;</p>
  11944. <p class="gathalast">Phassā cakkhādisamphassā, chabbidhā sattadhāpi ca.</p>
  11945. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  11946. <p class="gatha1"> Cakkhusamphassajādīhi<a name="M0.0037"></a><a name="V0.0041"></a>, bhedehi pana vedanā;</p>
  11947. <p class="gathalast">Saññā ca cetanā ceva, bhinnā chadhā ca sattadhā.</p>
  11948. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  11949. <p class="gatha1"> Cittuppādesu dhammā ca, khandhāyatanadhātuyo;</p>
  11950. <p class="gathalast">Āhārā ca yathāyogaṃ, phassapañcakarāsiyaṃ.</p>
  11951. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  11952. <p class="gatha1"> Sabbe saṅgahitā honti, tasmā nāmapariggaho;</p>
  11953. <p class="gathalast">Mūlarāsi ca so sabba-saṅgahoti pavuccati.</p>
  11954. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  11955. <p class="gatha1"> Jhānarāsimhi pañceva, dhammā sattappabhedato;</p>
  11956. <p class="gathalast">Indriyāni ca bāvīsa, dhammato pana soḷasa.</p>
  11957. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  11958. <p class="gatha1"> Nava maggaṅgadhammā ca, bhinnā dvādasadhāpi te;</p>
  11959. <p class="gathalast">Chaḷeva hetuyo tattha, desitā kaṅkhituddhavā.</p>
  11960. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  11961. <p class="gatha1"> Dasa kammapathā dhammā, chaḷeva pana desitā;</p>
  11962. <p class="gathalast">Sesāva dasadhammehi, samānā caturāsayo.</p>
  11963. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  11964. <p class="gatha1"> Paññā dasavidhā tattha, vedanā navadhā ṭhitā;</p>
  11965. <p class="gathalast">Samādhi sattadhā hoti, vīriyaṃ pana pañcadhā.</p>
  11966. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  11967. <p class="gatha1"> Sati bhinnā catudhāva, vitakko tividho mato;</p>
  11968. <p class="gathalast">Dvidhā cittādayo honti, dasapañceva sambhavā.</p>
  11969. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  11970. <p class="gatha1"> Sesā dvattiṃsa sabbepi, dhammā ekekadhāpi ca;</p>
  11971. <p class="gathalast">Hitvā rūpindriyānete, vibhāgā aṭṭhadhā kathaṃ.</p>
  11972. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  11973. <p class="gatha1"> Phasso ca cetanā saññā, vicāro pīti jīvitaṃ;</p>
  11974. <p class="gathalast">Niravajjā cha yugaḷā, sāvajjamohakaṅkhitā.</p>
  11975. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  11976. <p class="gatha1"> Yevāpanakadhammā ca, viratuddhaccavajjitā;</p>
  11977. <p class="gathalast">Dvādasā ceti sabbepi, dvattiṃsakekadhā tathā.</p>
  11978. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  11979. <p class="gatha1"> Cittaṃ manindriyaṃ cittaṃ, saddhā saddhindriyaṃ balaṃ;</p>
  11980. <p class="gathalast">Balesu lokiyā vuttā, lokiye ca dukadvaye.</p>
  11981. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  11982. <p class="gatha1"> Lobhālobhādikā <a name="M0.0038"></a><a name="V0.0042"></a> dve dve,</p>
  11983. <p class="gatha2">Cattāro heturāsiyaṃ;</p>
  11984. <p class="gatha3">Micchādiṭṭhi ca maggaṅge,</p>
  11985. <p class="gathalast">Pañcakammapathepi te.</p>
  11986. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  11987. <p class="gatha1"> Yevāpanakarāsimhi, desitā viratuddhavā;</p>
  11988. <p class="gathalast">Maggahetūsu ceveti, dvidhā pañcadasa ṭhitā.</p>
  11989. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  11990. <p class="gatha1"> Vitakko jhānamaggesu, tividhā navadhā pana;</p>
  11991. <p class="gathalast">Vedanā mūlarāsimhi, tathā jhānindriyesu ca.</p>
  11992. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  11993. <p class="gatha1"> Indriyamaggarāsimhi, balapiṭṭhidukattike;</p>
  11994. <p class="gathalast">Catudhā sati tattheva, vīriyampi ca pañcadhā.</p>
  11995. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  11996. <p class="gatha1"> Samādhi sattadhā vutto, jhānaṅgesu ca tattha ca;</p>
  11997. <p class="gathalast">Tattheva dasadhā paññā, hetukammapathesu ca.</p>
  11998. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  11999. <p class="gatha1"> Dasanavasattapañcacatutidvekadhā ṭhitā;</p>
  12000. <p class="gathalast">Chaḷekakā pañcadasa, dvattiṃsa ca yathākkamaṃ.</p>
  12001. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  12002. <p class="gatha1"> Aṭṭha vibhāgasaṅkhepā, padāni dasadhā siyuṃ;</p>
  12003. <p class="gathalast">Tepaññāseva dhammā ca, aṭṭhārasa ca rāsayo.</p>
  12004. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  12005. <p class="gatha1"> Iti dhammavavatthāne, <span class="bld">dhammasaṅgaṇiyaṃ</span> pana;</p>
  12006. <p class="gathalast">Cittuppādaparicchede, uddesanayasaṅgaho.</p>
  12007. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  12008. <p class="gatha1"> Padāni caturāsīti, desitāni sarūpato;</p>
  12009. <p class="gathalast">Yevāpanakanāmena, soḷaseva yathārahaṃ.</p>
  12010. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  12011. <p class="gatha1"> Tatthāniyatanāmāni, padānekādaseva tu;</p>
  12012. <p class="gathalast">Vuttānekūnanavuti, niyatāneva sambhavā.</p>
  12013. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  12014. <p class="gatha1"> Asambhinnapadānettha, tepaññāseva sabbathā;</p>
  12015. <p class="gathalast">Cittacetasikānaṃ tu, vasena paridīpaye.</p>
  12016. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  12017. <p class="gatha1"> Vibhāgapadadhammānaṃ<a name="M0.0039"></a><a name="V0.0043"></a>, vasenevaṃ pakāsito;</p>
  12018. <p class="gathalast">Cittacetasikānaṃ tu, kamato rāsinicchayoti.</p>
  12019. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge rāsivinicchayakathā niṭṭhitā.</p>
  12020. <p class="centered">Dvādasamo paricchedo.</p>
  12021. <p class="chapter">Terasamo paricchedo</p>
  12022. <p class="subhead">13. Rāsiyogakathā</p>
  12023. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  12024. <p class="gatha1"> Iti rāsivīthiṃ ñatvā, labbhamānavasā budho;</p>
  12025. <p class="gathalast">Tesamevātha yogampi, cittuppādesu dīpaye.</p>
  12026. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  12027. <p class="gatha1"> Kāmāvacarakusalassa, paṭhamadvayamānase;</p>
  12028. <p class="gathalast">Sabbepi rāsayo honti, yathāsambhavato kathaṃ.</p>
  12029. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  12030. <p class="gatha1"> Phassapañcakarāsī ca, jhānapañcakarāsi ca;</p>
  12031. <p class="gathalast">Indriyaṭṭhakarāsī ca, maggapañcakarāsi ca.</p>
  12032. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  12033. <p class="gatha1"> Balasattakarāsī ca, hetukammapathattikā;</p>
  12034. <p class="gathalast">Dasāvasesā rāsī ca, lokapāladukādayo.</p>
  12035. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  12036. <p class="gatha1"> Yevāpanakanavakaṃ, niyatuddhaccavajjitā;</p>
  12037. <p class="gathalast">Appamaññādvayañceva, tisso viratiyoti ca.</p>
  12038. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  12039. <p class="gatha1"> Iti sattarasevete, desitā ca sarūpato;</p>
  12040. <p class="gathalast">Yevāpanakarāsī ca, labbhantiṭṭhārasāpi ca.</p>
  12041. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  12042. <p class="gatha1"> Chappaññāsa padānettha, desitāni sarūpato;</p>
  12043. <p class="gathalast">Dhammā pana samatiṃsa, tattha honti sarūpato.</p>
  12044. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  12045. <p class="gatha1"> Tāni <a name="V0.0044"></a> yevāpanakehi, pañcasaṭṭhi padāni ca;</p>
  12046. <p class="gathalast">Dhammā cekūnatālīsa, bhavanti pana sambhavā.</p>
  12047. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  12048. <p class="gatha1"> Tattha dvādasa dhammā ca, desitā savibhattikā;</p>
  12049. <p class="gathalast">Avasesā tu sabbepi, avibhattikanāmakā.</p>
  12050. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  12051. <p class="gatha1"> Ekadvi <a name="M0.0040"></a> ca ticatukka-chasattaṭṭhānikā pana;</p>
  12052. <p class="gathalast">Sattavīsa ca satteko, dvekeko ca yathākkamaṃ.</p>
  12053. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  12054. <p class="gatha1"> Niyatā tu catuttiṃsa, dhammāva sahavuttito;</p>
  12055. <p class="gathalast">Yathāsambhavavuttito, pañcadhā niyatā kathā.</p>
  12056. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  12057. <p class="gatha1"> Tattha cāniyate sabbe, gahetvā ca pahāya ca;</p>
  12058. <p class="gathalast">Paccekañca gahetvāpi, sattadhā yojanakkamo.</p>
  12059. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  12060. <p class="gatha1"> Sakimekūnatālīsa, catuttiṃsa yathākkamaṃ;</p>
  12061. <p class="gathalast">Pañcakkhattuñca yojeyya, pañcatiṃsāti paṇḍito.</p>
  12062. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  12063. <p class="gatha1"> Rāsayo ca padānīdha, dhammantaravibhattiyo;</p>
  12064. <p class="gathalast">Sarūpayevāpanake, niyatāniyate yathā.</p>
  12065. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  12066. <p class="gatha1"> Yojanānayabhedañca, gaṇanāsaṅgahaṭṭhiti;</p>
  12067. <p class="gathalast">Labbhamānānumānena, sallakkhento tahiṃ tahiṃ.</p>
  12068. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  12069. <p class="gatha1"> Ñāṇaṃ ñāṇaviyuttamhi, hitvā pītiṃ upekkhite;</p>
  12070. <p class="gathalast">Vedanā parivattento, kāmapuññe ca sesake.</p>
  12071. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  12072. <p class="gatha1"> Mahākriye ca yojeyya, pahāya viratittayaṃ;</p>
  12073. <p class="gathalast">Appamaññā ca hitvātha, mahāpāke ca yojaye.</p>
  12074. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  12075. <p class="gatha1"> Takkādiṃ kamato hitvā, sabbattha viratittayaṃ;</p>
  12076. <p class="gathalast">Pañcame appamaññāya, hitvā rūpe ca yojaye.</p>
  12077. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  12078. <p class="gatha1"> Hitvāppamaññā yojaye, yathājhānamanuttare;</p>
  12079. <p class="gathalast">Lokuttarindriyañceva, gahetvā viratittayaṃ.</p>
  12080. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  12081. <p class="gatha1"> Jhānāni <a name="V0.0045"></a> catutālīsa, sukhayuttāni vattare;</p>
  12082. <p class="gathalast">Upekkhitāni tevīsa, pañcamajjhāne ca sabbathā.</p>
  12083. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  12084. <p class="gatha1"> Appamaññāviratiyo, kāmapuññesu labbhare;</p>
  12085. <p class="gathalast">Appamaññā rūpajjhāna-catukke ca mahākriye.</p>
  12086. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  12087. <p class="gatha1"> Lokuttaresu sabbattha, sambhoti viratittayaṃ;</p>
  12088. <p class="gathalast">Natthidvayampi āruppe, mahāpāke ca pañcame.</p>
  12089. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  12090. <p class="gatha1"> Vitakkādittayaṃ <a name="M0.0041"></a> paññā, pañca cāniyatā calā;</p>
  12091. <p class="gathalast">Hānibuddhivasā sesā, na calanti kudācanaṃ.</p>
  12092. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  12093. <p class="gatha1"> Bāvīsatividho cettha, saṅgaho anavajjake;</p>
  12094. <p class="gathalast">Dvayadvayavasā ceva, jhānapañcakatopi ca.</p>
  12095. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  12096. <p class="gatha1"> Iti ñatvānavajjesu, rāsisaṅgaha sambhavaṃ;</p>
  12097. <p class="gathalast">Sāvajjesupi viññeyyā, viññunā rāsayo kathaṃ.</p>
  12098. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  12099. <p class="gatha1"> Lobhamūlesu paṭhame, phassapañcakarāsi ca;</p>
  12100. <p class="gathalast">Jhānapañcakarāsī ca, tathevindriyapañcakaṃ.</p>
  12101. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  12102. <p class="gatha1"> Maggabalacatukkañca, hetukammapathadukā;</p>
  12103. <p class="gathalast">Lokanāsakarāsī ca, samatho samathaddukā.</p>
  12104. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  12105. <p class="gatha1"> Tatramajjhattataṃ hitvā, yevāpanakanāmakā;</p>
  12106. <p class="gathalast">Cattāro ceti labbhanti, tatthekādasa rāsayo.</p>
  12107. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  12108. <p class="gatha1"> Dvattiṃseva padānettha, desitāni sarūpato;</p>
  12109. <p class="gathalast">Tāni yevāpanakehi, chattiṃseva bhavanti ca.</p>
  12110. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  12111. <p class="gatha1"> Asambhinnapadānettha, samavīsati sambhavā;</p>
  12112. <p class="gathalast">Savibhattikanāmā ca, nava dhammā pakāsitā.</p>
  12113. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  12114. <p class="gatha1"> Ekadvayaticatukka-chaṭṭhānaniyatā pana;</p>
  12115. <p class="gathalast">Ekādasa chaḷekā ca, kameneko punekako.</p>
  12116. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  12117. <p class="gatha1"> Natthevāniyatā <a name="V0.0046"></a> hettha, yevāpanakanāmakā;</p>
  12118. <p class="gathalast">Yojanānayabhedo ca, tasmā tattha na vijjati.</p>
  12119. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  12120. <p class="gatha1"> Māno ca thinamiddhañca, issā macchariyaṃ tathā;</p>
  12121. <p class="gathalast">Kukkuccamiti sāvajje, chaḷevāniyatā matā.</p>
  12122. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  12123. <p class="gatha1"> Māno diṭṭhiviyuttesu, sasaṅkhāresu pañcasu;</p>
  12124. <p class="gathalast">Thinamiddhaṃ tayo sesā, paṭighadvayayogino.</p>
  12125. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  12126. <p class="gatha1"> Iccevamaṭṭha <a name="M0.0042"></a> sāvajjā, anavajjaṭṭhavīsati;</p>
  12127. <p class="gathalast">Chattiṃsa mānasā sabbe, hontāniyatayogino.</p>
  12128. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  12129. <p class="gatha1"> Tehi yuttā yathāyogaṃ, ekadvittayapañcahi;</p>
  12130. <p class="gathalast">Dve dvāvīsaṃ tayo ceva, nava cātha yathākkamaṃ.</p>
  12131. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  12132. <p class="gatha1"> Iti vuttānusārena, labbhamānavasā pana;</p>
  12133. <p class="gathalast">Tadaññesupi yojeyya, sāvajjesu yathākkamaṃ.</p>
  12134. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  12135. <p class="gatha1"> Lobhamūlesu lobhañca, dosañca paṭighadvaye;</p>
  12136. <p class="gathalast">Mohamūle kaṅkhuddhaccaṃ, gahetvā heturāsiyaṃ.</p>
  12137. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  12138. <p class="gatha1"> Diṭṭhiṃ diṭṭhiviyuttamhi, hitvā pītimupekkhite;</p>
  12139. <p class="gathalast">Vedanaṃ parivattento, dosamūle ca paṇḍito.</p>
  12140. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  12141. <p class="gatha1"> Tathā kammapathaṃ diṭṭhiṃ,</p>
  12142. <p class="gatha2">Pītiṃ chandañca momuhe;</p>
  12143. <p class="gatha3">Kaṅkhite adhimokkhañca,</p>
  12144. <p class="gathalast">Hitvā yojeyya rāsayo.</p>
  12145. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  12146. <p class="gatha1"> Cittassa ṭhitiṃ pattāsu, cittassekaggatā pana;</p>
  12147. <p class="gathalast">Kaṅkhite parihīnāva, indriyādīsu pañcasu.</p>
  12148. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  12149. <p class="gatha1"> Iti dvādasadhā ñatvā, sāvajjesupi saṅgahaṃ;</p>
  12150. <p class="gathalast">Ahetukepi viññeyyā, yathāsambhavato kathaṃ.</p>
  12151. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  12152. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasāhetukesu<a name="V0.0047"></a>, pañcaviññāṇamānase;</p>
  12153. <p class="gathalast">Phassapañcakarāsī ca, jhānaṭṭhānadukaṃ tathā.</p>
  12154. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  12155. <p class="gatha1"> Indriyattikarāsī ca, yevāpanakanāmako;</p>
  12156. <p class="gathalast">Eko manasikāroti, cattāro rāsayo siyuṃ.</p>
  12157. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  12158. <p class="gatha1"> Asambhinnā panaṭṭheva, dve tattha savibhattikā;</p>
  12159. <p class="gathalast">Ekadvayatikaṭṭhānā, chaḷeko ca punekako.</p>
  12160. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  12161. <p class="gatha1"> Manodhātuttikāhetu-paṭisandhiyuge pana;</p>
  12162. <p class="gathalast">Vitakko ca vicāro ca, adhikā jhānarāsiyaṃ.</p>
  12163. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  12164. <p class="gatha1"> Sukhasantīraṇe <a name="M0.0043"></a> pīti, dutiyāvajjane pana;</p>
  12165. <p class="gathalast">Vīriyañca samādhiñca, labbhatindriyarāsiyaṃ.</p>
  12166. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  12167. <p class="gatha1"> Adhikā hasite honti, pīti ca vīriyādayo;</p>
  12168. <p class="gathalast">Yevāpanādhimokkho ca, pañcaviññāṇavajjite.</p>
  12169. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  12170. <p class="gatha1"> Iccānavajje bāvīsa,</p>
  12171. <p class="gatha2">Sāvajje dvādasāpare;</p>
  12172. <p class="gatha3">Yogā hetumhi pañcete,</p>
  12173. <p class="gathalast">Tālīsekūnakā kathāti.</p>
  12174. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge rāsiyogakathā niṭṭhitā.</p>
  12175. <p class="centered">Terasamo paricchedo.</p>
  12176. <p class="chapter">Cuddasamo paricchedo</p>
  12177. <p class="subhead">14. Rāsisambhavakathā</p>
  12178. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  12179. <p class="gatha1"> Naveva <a name="V0.0048"></a> yevāpanakā, aṭṭhārasa ca rāsayo;</p>
  12180. <p class="gathalast">Navabhiṃsatisambhinnā, dasa dve savibhattikā.</p>
  12181. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  12182. <p class="gatha1"> Ekadvayaticatuchasattaṭṭhānānavajjake;</p>
  12183. <p class="gathalast">Sattavīsati satteko, dvayameko punekako.</p>
  12184. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  12185. <p class="gatha1"> Daseva yevāpanakā, ekādasa ca rāsayo;</p>
  12186. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsatisambhinnā, daseva savibhattikā.</p>
  12187. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  12188. <p class="gatha1"> Ekadvayaticatukkachaṭṭhānaniyatā pana;</p>
  12189. <p class="gathalast">Aṭṭhārasa ca satteko, eko cekova pāpake.</p>
  12190. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  12191. <p class="gatha1"> Dve yevāpanakā honti, rāsayo ca catubbidhā;</p>
  12192. <p class="gathalast">Terasettha asambhinnā, tayova savibhattikā.</p>
  12193. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  12194. <p class="gatha1"> Ekadvayatikaṭṭhānā, dasa dveko ahetuke;</p>
  12195. <p class="gathalast">Iccānavajjā sāvajjā-hetuke yoganicchayo.</p>
  12196. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  12197. <p class="gatha1"> Sattāpi <a name="M0.0044"></a> natthi sāvajje, niravajje pakāsako;</p>
  12198. <p class="gathalast">Ahetuke ca maggādirāsayo natthi cuddasa.</p>
  12199. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  12200. <p class="gatha1"> Anavajjā tu sāvajje, sāvajjakānavajjake;</p>
  12201. <p class="gathalast">Cittuppādamhi nattheva, natthobhayamahetuke.</p>
  12202. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  12203. <p class="gatha1"> Sāvajjā pana sāvajje, anavajjānavajjake;</p>
  12204. <p class="gathalast">Gahetabbā tu sabbattha, sādhāraṇā pakiṇṇakā.</p>
  12205. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  12206. <p class="gatha1"> Jhānapañcakacittesu, sattasaṭṭhisu niddise;</p>
  12207. <p class="gathalast">Jhānaṅgayogabhedena, rāsibhedaṃ tahiṃ tahiṃ.</p>
  12208. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  12209. <p class="gatha1"> Catuchakkānavajjesu<a name="V0.0049"></a>, ñāṇapītikataṃ tathā;</p>
  12210. <p class="gathalast">Catuvīsa parittesu, catudhā bhedamuddise.</p>
  12211. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  12212. <p class="gatha1"> Sarāgavītarāgānaṃ, appamaññāpavattiyaṃ;</p>
  12213. <p class="gathalast">Karuṇāmuditā honti, kāmapuññamahākriye.</p>
  12214. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  12215. <p class="gatha1"> Upacārappanāpattā, sukhitā sattagocarā;</p>
  12216. <p class="gathalast">Tasmā na pañcamāruppe, mahāpāke anuttare.</p>
  12217. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  12218. <p class="gatha1"> Sotāpatitupekkhāsu, parikammādisambhave;</p>
  12219. <p class="gathalast">Jhānānaṃ tulyapākattā, tappākesu ca labbhare.</p>
  12220. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  12221. <p class="gatha1"> Viratī ca sarāgānaṃ, vītikkamanasambhavā;</p>
  12222. <p class="gathalast">Sampatte ca samādāne, kāmapuññesu labbhare.</p>
  12223. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  12224. <p class="gatha1"> Taṃtaṃdvārikadussilya-cetanucchedakiccato;</p>
  12225. <p class="gathalast">Magge ca tulyapākattā, phale ca niyatā siyuṃ.</p>
  12226. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  12227. <p class="gatha1"> Pavattākāravisayabhinnā pañcāpi sambhavā;</p>
  12228. <p class="gathalast">Lokiye labbhamānāpi, visuṃ ceva siyuṃ na vā.</p>
  12229. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  12230. <p class="gatha1"> Pāpā labbhanti pāpesu, satta chakkekakā kamā;</p>
  12231. <p class="gathalast">Sarūpayevobhayakā, niyataṭṭha chaḷetare.</p>
  12232. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  12233. <p class="gatha1"> Sādhāraṇā ca sabbattha, yathāvuttā pakiṇṇakā;</p>
  12234. <p class="gathalast">Tattha cekaggatā natthi, indriyādīsu kaṅkhite.</p>
  12235. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  12236. <p class="gatha1"> Chandādhimokkhā <a name="M0.0045"></a> yevāpi, vīsekādasavajjite;</p>
  12237. <p class="gathalast">Uddhaccamekādasasu, majjhattamanavajjake.</p>
  12238. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  12239. <p class="gatha1"> Sabbattha manasikāro, tidvekadvitikāpare;</p>
  12240. <p class="gathalast">Aṭṭhaṭṭhavīsacatūsu, pañcadvīsu yathākkamaṃ.</p>
  12241. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  12242. <p class="gatha1"> Samudāyavasenettha, uddhaccaviratittayaṃ;</p>
  12243. <p class="gathalast">Savibhattikamaññattha, avibhattikameva taṃ.</p>
  12244. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  12245. <p class="gatha1"> Cittuppādesu <a name="V0.0050"></a> tenetaṃ, vibhattiavibhattikaṃ;</p>
  12246. <p class="gathalast">Iti sādhu sallakkheyya, sambhavāsambhavaṃ budhoti.</p>
  12247. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge rāsisambhavakathā niṭṭhitā.</p>
  12248. <p class="centered">Cuddasamo paricchedo.</p>
  12249. <p class="chapter">Pannarasamo paricchedo</p>
  12250. <p class="subhead">15. Rāsisaṅgahakathā</p>
  12251. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  12252. <p class="gatha1"> Tettiṃsa ceva dvattiṃsa, ekatiṃsa ca tiṃsa ca;</p>
  12253. <p class="gathalast">Ekadvattiṃsahīnā ca, tiṃsa dhammā<span class="bld">navajjake</span>.</p>
  12254. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  12255. <p class="gatha1"> Dasa dhammā tu <span class="bld">sāvajje,</span> chapañcacaturādhikā;</p>
  12256. <p class="gathalast">Ekādasa dasa nava, sattadhā<span class="bld">hetuke</span> pana.</p>
  12257. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  12258. <p class="gatha1"> Itthaṃ cuddasadhā bhinnā, koṭṭhāsā tu sarūpato;</p>
  12259. <p class="gathalast">Vibhattā tehi yuttā ca, cittuppādā yathākkamaṃ.</p>
  12260. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  12261. <p class="gatha1"> Tikaṭṭhakā pañcavīsa, dasa pañcādhikā nava;</p>
  12262. <p class="gathalast">Aṭṭhāraseti sattete, anavajjā tathetare.</p>
  12263. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  12264. <p class="gatha1"> Dve cattāro chaḷekaṃ dve,</p>
  12265. <p class="gatha2">Pañcātha dasadhāpare;</p>
  12266. <p class="gatha3">Sāvajjāhetukā ceti,</p>
  12267. <p class="gathalast">Koṭṭhāsā honti cuddasa.</p>
  12268. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  12269. <p class="gatha1"> Nava <a name="M0.0046"></a> cāpi cha cattāro, catupañcachasattakā;</p>
  12270. <p class="gathalast">Nava dve dve tatheko ca, yevāpanakasaṅgahā.</p>
  12271. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  12272. <p class="gatha1"> Tehi <a name="V0.0051"></a> yuttā panaṭṭhātha, vīsekatiṃsa mānasā;</p>
  12273. <p class="gathalast">Dve dve dve tīṇi cekaṃ dve, aṭṭha dasa yathākkamaṃ.</p>
  12274. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  12275. <p class="gatha1"> Sattatiṃsakato yāva, ekatiṃsā<span class="bld">navajjake</span>;</p>
  12276. <p class="gathalast">Tikaṭṭhakādike satta, ṭhitā niyatasaṅgahā.</p>
  12277. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  12278. <p class="gatha1"> <span class="bld">Pāpesu</span> vīsa cekūna-vīsaṭṭhārasa soḷasa;</p>
  12279. <p class="gathalast">Catudhā dvīsu catūsu, catūsu dvīsu caṭṭhitā.</p>
  12280. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  12281. <p class="gatha1"> Ekadvipañcadasasu, ca dvidhā<span class="bld">hetukesu</span> ca;</p>
  12282. <p class="gathalast">Tikadvekādhikā dhammā, dasaṭṭha ca yathākkamaṃ.</p>
  12283. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  12284. <p class="gatha1"> Pañcadvekadvibhipañca, koṭṭhāsā niyatā ṭhitā;</p>
  12285. <p class="gathalast">Tehi yuttā panaṭṭhātha, vīsa dve dve tikekakā.</p>
  12286. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  12287. <p class="gatha1"> Pubbāparadvayāpuññe, kāmapāke ahetuke;</p>
  12288. <p class="gathalast">Pañcamānuttarāruppe, natthāniyatasambhavo.</p>
  12289. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  12290. <p class="gatha1"> Chattiṃsamānasesveva, labbhantāniyatā na vā;</p>
  12291. <p class="gathalast">Tepaññāsāvasesā tu, sabbe niyatayogino.</p>
  12292. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  12293. <p class="gatha1"> Niyatāniyate katvā, labbhantobhayathā tathā;</p>
  12294. <p class="gathalast">Sarūpayevobhayakā, tividhevaṃ tu saṅgahā.</p>
  12295. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  12296. <p class="gatha1"> Ñeyyā vuttānusārena, tehi yuttāva mānasā;</p>
  12297. <p class="gathalast">Tato puna vibhāveyya, sabbasaṅgāhikaṃ nayaṃ.</p>
  12298. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  12299. <p class="gatha1"> Ekūnatālīsakato, yāvekattiṃsakā ṭhitā;</p>
  12300. <p class="gathalast">Navadhā <span class="bld">anavajjesu,</span> tehi yuttā ca mānasā.</p>
  12301. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  12302. <p class="gatha1"> Dve cattāro dasevātha, tikapañcādhikā dasa;</p>
  12303. <p class="gathalast">Tevīsa kamato satta, dve ca pañcadasāpare.</p>
  12304. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  12305. <p class="gatha1"> Dve ca dve tikadve dvekā, <span class="bld">sāvajjesu</span> ca soḷasa;</p>
  12306. <p class="gathalast">Ekūnavīsa vīsātha, vīsekadvitayādhikā.</p>
  12307. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  12308. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ahetuke</span> <a name="M0.0047"></a><a name="V0.0052"></a> panaṭṭhātha, dasekadvitayādhikā;</p>
  12309. <p class="gathalast">Dasapañca dvikekāti, bhavantekūnavīsati.</p>
  12310. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  12311. <p class="gatha1"> Labbhamānānusārena, dhammānaṃ pana saṅgaho;</p>
  12312. <p class="gathalast">Sakkā vuttanayeneva, viññātuṃ pana viññunāti.</p>
  12313. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge rāsisaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>
  12314. <p class="centered">Pannarasamo paricchedo.</p>
  12315. <p class="chapter">Soḷasamo paricchedo</p>
  12316. <p class="subhead">16. Cittuppādakathā</p>
  12317. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  12318. <p class="gatha1"> Cittuppādesu dhammānaṃ, iti ñatvā vinicchayaṃ;</p>
  12319. <p class="gathalast">Cittuppādānamevātha, ñātabbo bhedasaṅgaho.</p>
  12320. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  12321. <p class="gatha1"> Vedanāhārato ceva, hetādhipatito tathā;</p>
  12322. <p class="gathalast">Jhānindriyamaggabalā, yevāpanapathādito.</p>
  12323. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  12324. <p class="gatha1"> Tattha sukhā ca dukkhā ca, adukkhamasukhāti ca;</p>
  12325. <p class="gathalast">Tisso ca <span class="bld">vedanā</span> vuttā, sambhogatthavisesato.</p>
  12326. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  12327. <p class="gatha1"> Sukhaṃ dukkhaṃ somanassaṃ, domanassamathāparaṃ;</p>
  12328. <p class="gathalast">Upekkhindriyamiccevaṃ, pañcindriyavibhāgato.</p>
  12329. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  12330. <p class="gatha1"> Kāyaviññāṇayugaḷe, sukhadukkhā hi vedanā;</p>
  12331. <p class="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti na.</p>
  12332. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  12333. <p class="gatha1"> Aññattha pana sabbattha, sukhā dukkhā ca vedanā;</p>
  12334. <p class="gathalast">Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti ca.</p>
  12335. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  12336. <p class="gatha1"> Adukkhi <a name="V0.0053"></a> asukhopekkhā, majjhattāti ca vedanā;</p>
  12337. <p class="gathalast">Pañcapaññāsacittesu, tadaññesu pakāsitā.</p>
  12338. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  12339. <p class="gatha1"> Sukhadukkhindriyayuttaṃ, kāyaviññāṇakadvayaṃ;</p>
  12340. <p class="gathalast">Domanassindriyayuttaṃ, paṭighadvayamānasaṃ.</p>
  12341. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  12342. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasa <a name="M0.0048"></a> parittāni, catukkajjhānamādito;</p>
  12343. <p class="gathalast">Somanassindriyayuttā, dvāsaṭṭhividha mānasā.</p>
  12344. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  12345. <p class="gatha1"> Dvattiṃsa ca parittāni, tevīsa jhānapañcamā;</p>
  12346. <p class="gathalast">Hontipekkhindriyayuttā, pañcapaññāsa mānasā.</p>
  12347. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  12348. <p class="gatha1"> Sukhayuttā tu tesaṭṭhi, dukkhayuttā tayo tahiṃ;</p>
  12349. <p class="gathalast">Adukkhamasukhayuttā, pañcapaññāsupekkhakā.</p>
  12350. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  12351. <p class="gatha1"> Ojaṭṭhamakarūpañca, vedanaṃ sandhimānasaṃ;</p>
  12352. <p class="gathalast">Nāmarūpañca kamato, āharantīti desitā.</p>
  12353. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  12354. <p class="gatha1"> <span class="bld">Āhārā</span> kabaḷīkāro, phasso sañcetanā tathā;</p>
  12355. <p class="gathalast">Viññāṇañceti cattāro, upatthambhā ca sambhavā.</p>
  12356. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  12357. <p class="gatha1"> Cittuppādesu sabbattha,</p>
  12358. <p class="gatha2">Āhārārūpino tayo;</p>
  12359. <p class="gatha3">Kabaḷīkāro āhāro,</p>
  12360. <p class="gathalast">Kāme kāyānupālako.</p>
  12361. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  12362. <p class="gatha1"> Alobho ca adoso ca,</p>
  12363. <p class="gatha2">Amoho ca tathāparo;</p>
  12364. <p class="gatha3">Lobho doso ca moho ca,</p>
  12365. <p class="gathalast"><span class="bld">Hetū</span> dhammā cha desitā.</p>
  12366. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  12367. <p class="gatha1"> Kusalākusalā hetū, tayo abyākatāti ca;</p>
  12368. <p class="gathalast">Navadvādasadhā tattha, vipākakriyabhedato.</p>
  12369. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  12370. <p class="gatha1"> Dasa <a name="V0.0054"></a> pañcādhikā honti, bhūmibhedā tato tahiṃ;</p>
  12371. <p class="gathalast">Puññapākakriyābhedā, tālīsa catunūnakā.</p>
  12372. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  12373. <p class="gatha1"> Santīraṇamanodhātu-pañcaviññāṇamānase;</p>
  12374. <p class="gathalast">Voṭṭhabbane ca hasite, hetu nāma na vijjati.</p>
  12375. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  12376. <p class="gatha1"> Lobhamūlesu <a name="M0.0049"></a> lobho ca,</p>
  12377. <p class="gatha2">Moho ca paṭighadvaye;</p>
  12378. <p class="gatha3">Doso moho ca labbhanti,</p>
  12379. <p class="gathalast">Moho ekova momuhe.</p>
  12380. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  12381. <p class="gatha1"> Ñāṇena vippayuttesu,</p>
  12382. <p class="gatha2">Alobhādidvayaṃ bhave;</p>
  12383. <p class="gatha3">Tato sesesu sabbattha,</p>
  12384. <p class="gathalast">Alobhāditayopi ca.</p>
  12385. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  12386. <p class="gatha1"> Tihetukā sattacattā-līsa honti dvihetukā;</p>
  12387. <p class="gathalast">Bāvīsa dvekahetukā, aṭṭhārasa ahetukā.</p>
  12388. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  12389. <p class="gatha1"> Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti catubbidhā;</p>
  12390. <p class="gathalast">Sahajātādhipā dhammā, vuttā<span class="bld">dhipatayo</span> siyuṃ.</p>
  12391. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  12392. <p class="gatha1"> Yamālambaṃ garuṃ katvā, nāmadhammā pavattare;</p>
  12393. <p class="gathalast">Ārammaṇādhipanāmena, tadālambaṇamīritaṃ.</p>
  12394. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  12395. <p class="gatha1"> Tihetukajavesveko, catūsupi yathārahaṃ;</p>
  12396. <p class="gathalast">Dvihetukesu sambhoti, vīmaṃsādhipatiṃ vinā.</p>
  12397. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  12398. <p class="gatha1"> Anuttare kāmapuññe, tihetukamahākriye;</p>
  12399. <p class="gathalast">Lobhamūle ca sāvajje, labbhatālambaṇādhipo.</p>
  12400. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  12401. <p class="gatha1"> Tattha cāniyatā kāme, labbhamānāpi labbhare;</p>
  12402. <p class="gathalast">Mahaggatānuttaresu, niyatāva yathārahaṃ.</p>
  12403. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  12404. <p class="gatha1"> Kriyādvihetupaṭighe<a name="V0.0055"></a>,</p>
  12405. <p class="gatha2">Natthevālambaṇādhipo;</p>
  12406. <p class="gatha3">Momūhāhetuke pāke,</p>
  12407. <p class="gathalast">Lokiye ca na kocipi.</p>
  12408. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  12409. <p class="gatha1"> Ubhayādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;</p>
  12410. <p class="gathalast">Ubhayāniyatādhippā, sahajāniyatādhipā.</p>
  12411. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  12412. <p class="gatha1"> Ubhayavippayuttā <a name="M0.0050"></a> ca, pañcadhā tattha mānasā;</p>
  12413. <p class="gathalast">Aṭṭhaṭṭhārasa vīsaṃ cha, sattatiṃsa yathākkamaṃ.</p>
  12414. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  12415. <p class="gatha1"> Pañcādhipatiyogā ca, caturādhipayogino;</p>
  12416. <p class="gathalast">Tividhādhipayuttā ca, vimuttāpi ca sabbathā.</p>
  12417. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  12418. <p class="gatha1"> Soḷasātha samattiṃsa, chaḷevātha yathākkamaṃ;</p>
  12419. <p class="gathalast">Sattatiṃsatividhāti, catudhevampi niddise.</p>
  12420. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  12421. <p class="gatha1"> Vīmaṃsādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;</p>
  12422. <p class="gathalast">Ālambādhipayuttā ca, vippamuttāpi sabbathā.</p>
  12423. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  12424. <p class="gatha1"> Catuttiṃsa dvipaññāsa, aṭṭhavīsa yathākkamaṃ;</p>
  12425. <p class="gathalast">Sattatiṃsati ceveti, catudhevampi niddise.</p>
  12426. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  12427. <p class="gatha1"> Sahajādhipaladdhā tu, dvepaññāseva sabbathā;</p>
  12428. <p class="gathalast">Ālambādhipaladdhā ca, ubhayādhipalābhino.</p>
  12429. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  12430. <p class="gatha1"> Aṭṭhavīseva sabbepi, dvepaññāseva sādhipā;</p>
  12431. <p class="gathalast">Sesā nirādhipā sabbe, sattatiṃsāpi sabbathā.</p>
  12432. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  12433. <p class="gatha1"> Vedanādivasenevaṃ, ñatvā bhedaṃ catubbidhaṃ;</p>
  12434. <p class="gathalast"><span class="bld">Jhānindriyamaggabala</span>-vasenāpi vibhāvaye.</p>
  12435. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  12436. <p class="gatha1"> Vitakkaheṭṭhimaṃ jhānaṃ, manoparaṃ manindriyaṃ;</p>
  12437. <p class="gathalast">Hetuparañca maggaṅgaṃ, balaṃ vīriyapacchimaṃ.</p>
  12438. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  12439. <p class="gatha1"> Avitakke <a name="V0.0056"></a> pakatiyā, tasmā jhānaṃ na vijjati;</p>
  12440. <p class="gathalast">Ahetuke ca maggaṅgaṃ, balañcāvīriye yathā.</p>
  12441. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  12442. <p class="gatha1"> Aṭṭha rūpindriyānettha, agayhanteva sabbathā;</p>
  12443. <p class="gathalast">Maggindriyabalaṭṭhesu, samādhi ca na kaṅkhite.</p>
  12444. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  12445. <p class="gatha1"> Kāmapuññesvaniyatā, viratīpi anuddhatā;</p>
  12446. <p class="gathalast">Paññānuttaracittesu, indriyattayabhājitā.</p>
  12447. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  12448. <p class="gatha1"> Sesā vuttānusārena, labbhamānajjhānādikā;</p>
  12449. <p class="gathalast">Tehi yuttā ca viññeyyā, cittuppādā yathākkamaṃ.</p>
  12450. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  12451. <p class="gatha1"> Somanassayuttā <a name="M0.0051"></a> kāme, lokuttaramahaggate;</p>
  12452. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānacittā ca, pañcajhānaṅgikā matā.</p>
  12453. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  12454. <p class="gatha1"> Dukkhupekkhāyuttā kāme, pañcaviññāṇavajjitā;</p>
  12455. <p class="gathalast">Dutiyajjhānacittā ca, catujhānaṅgikā siyuṃ.</p>
  12456. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  12457. <p class="gatha1"> Jhānaṅgattayasaṃyuttā, tatiyajjhānamānasā;</p>
  12458. <p class="gathalast">Catutthapañcamāruppā, jhānaṅgadvayayogino.</p>
  12459. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  12460. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇayugaḷe, jhānaṅgaṃ natthi kiñcipi;</p>
  12461. <p class="gathalast">Itthaṃ jhānānaṃ bhedena, <span class="bld">pañcadhā</span> mānasā ṭhitā.</p>
  12462. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  12463. <p class="gatha1"> Ekūnatiṃsati satta-tiṃsa cekādasāpare;</p>
  12464. <p class="gathalast">Catuttiṃsa dasevātha, gaṇikā tu yathākkamaṃ.</p>
  12465. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  12466. <p class="gatha1"> Lokuttaresu sabbesu, indriyāni navuccare;</p>
  12467. <p class="gathalast">Tihetukesu sabbesu, lokiyesu panaṭṭhadhā.</p>
  12468. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  12469. <p class="gatha1"> Ñāṇena vippayuttesu, sattadhāva samuddhare;</p>
  12470. <p class="gathalast">Sitavoṭṭhabbanā puññe, pañcadhāva pakāsaye.</p>
  12471. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  12472. <p class="gatha1"> Vicikicchāsahagate, catudhāva viniddise;</p>
  12473. <p class="gathalast">Tīṇindriyāni vuttāni, sesāhetukamānase.</p>
  12474. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  12475. <p class="gatha1"> Aṭṭha <a name="V0.0057"></a> cekūnatālīsa, dvādasa vātha terasa;</p>
  12476. <p class="gathalast">Ekañca soḷasa ceti, <span class="bld">chabbidhā</span> tattha saṅgaho.</p>
  12477. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  12478. <p class="gatha1"> Paṭhamānuttaraṃ jhānaṃ, aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ;</p>
  12479. <p class="gathalast">Sattamaggaṅgikaṃ nāma, sesaṃ jhānamanuttaraṃ.</p>
  12480. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  12481. <p class="gatha1"> Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, tathā kāme tihetukaṃ;</p>
  12482. <p class="gathalast">Pañcamaggaṅgikā nāma, cittuppādā pakāsitā.</p>
  12483. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  12484. <p class="gatha1"> Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ, sampayuttā ca diṭṭhiyā;</p>
  12485. <p class="gathalast">Ñāṇena vippayuttā ca, catumaggaṅgikā matā.</p>
  12486. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  12487. <p class="gatha1"> Dosamūladvayañceva, uddhaccasahitaṃ tathā;</p>
  12488. <p class="gathalast">Diṭṭhiyā vippayuttā ca, maggaṅgattayayogino.</p>
  12489. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  12490. <p class="gatha1"> Vicikicchāsampayutto<a name="M0.0052"></a>, vutto maggo duvaṅgiko;</p>
  12491. <p class="gathalast">Amaggāhetuko ceti, <span class="bld">sattadhā</span> tattha saṅgaho.</p>
  12492. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  12493. <p class="gatha1"> Aṭṭha dvattiṃsati ceva, dasa pañcādhikāpare;</p>
  12494. <p class="gathalast">Tālīsa kamato satta, ekañcaṭṭhadasāpare.</p>
  12495. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  12496. <p class="gatha1"> Balāni pana satteva, sabbatthāpi tihetuke;</p>
  12497. <p class="gathalast">Ñāṇena vippayuttesu, cha balāni samuddise.</p>
  12498. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  12499. <p class="gatha1"> Catudhākusale honti, tividhā kaṅkhite pana;</p>
  12500. <p class="gathalast">Dvibalaṃ sitavoṭṭhabbaṃ, abalaṃ sesamīritaṃ.</p>
  12501. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  12502. <p class="gatha1"> <span class="bld">Chabbidho</span> saṅgaho tattha, sattatālīsathāpare;</p>
  12503. <p class="gathalast">Dvādasekādasekaṃ dve, soḷaseti yathākkamaṃ.</p>
  12504. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  12505. <p class="gatha1"> Itthaṃ pañca cha satta cha-koṭṭhāsā kamato ṭhitā;</p>
  12506. <p class="gathalast"><span class="bld">Catuvīsati</span> sabbepi, jhānaṅgādivasā kathā.</p>
  12507. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge cittuppādakathā niṭṭhitā.</p>
  12508. <p class="centered">Soḷasamo paricchedo.</p>
  12509. <p class="chapter">Sattarasamo paricchedo</p>
  12510. <p class="subhead">17. Diṭṭhisaṅgahakathā</p>
  12511. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  12512. <p class="gatha1"> Yevāpanakanāmena<a name="V0.0058"></a>, dhammā chandādayo tathā;</p>
  12513. <p class="gathalast">Khandhādayo ca koṭṭhāsā, uddiṭṭhā hi yathārahaṃ.</p>
  12514. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  12515. <p class="gatha1"> Tattha chandādayo dhammā, vibhattāva yathārahaṃ;</p>
  12516. <p class="gathalast">Khandhādirāsayo vāpi, viññeyyā dāni sambhavā.</p>
  12517. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  12518. <p class="gatha1"> Vedanā vedanākkhandho, cakkhusamphassajādikā;</p>
  12519. <p class="gathalast">Saññā ca saññākkhandhoti, chabbidhāpi pakāsitā.</p>
  12520. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  12521. <p class="gatha1"> Saṅkhārakkhandhanāmena, sesā cetasikā matā;</p>
  12522. <p class="gathalast">Vuttā viññāṇakāyā cha, viññāṇakkhandhanāmato.</p>
  12523. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  12524. <p class="gatha1"> Rūpakkhandho <a name="M0.0053"></a> punekova, sampayuttāviyogino;</p>
  12525. <p class="gathalast">Arūpino ca cattāro, <span class="bld">pañcakkhandhā</span> pavuccare.</p>
  12526. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  12527. <p class="gatha1"> Manāyatananāmaṃ tu, cittameva tathāparā;</p>
  12528. <p class="gathalast">Cakkhuviññāṇadhātādisattaviññāṇadhātuyo.</p>
  12529. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  12530. <p class="gatha1"> Sabbe cetasikā dhammā, dhammāyatanasaṅgahā;</p>
  12531. <p class="gathalast">Dhammadhātūti ca vuttā, dvipaññāsāpi sabbathā.</p>
  12532. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  12533. <p class="gatha1"> Sukhumāni ca rūpāni, nibbānañcettha gayhare;</p>
  12534. <p class="gathalast">Oḷārikāni rūpāni, dasāyatanadhātuyo.</p>
  12535. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  12536. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyāyatananāmakā;</p>
  12537. <p class="gathalast">Rūpasaddagandharasa-phoṭṭhabbāyatanāni ca.</p>
  12538. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  12539. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dvādasāyatanā</span> sabbe, honta<span class="bld">ṭṭhārasadhātuyo</span>;</p>
  12540. <p class="gathalast">Khandhā ṭhapetvā nibbānaṃ, natthi paṇṇatti tīsupi.</p>
  12541. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  12542. <p class="gatha1"> Āhārādi <a name="V0.0059"></a> ca koṭṭhāsā, pubbe vuttanayāva te;</p>
  12543. <p class="gathalast">Iti missakasaṅkhepo, viññātabbo vibhāvinā.</p>
  12544. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  12545. <p class="gatha1"> Dvādasākusalesveva, cuddasāpi vavatthitā;</p>
  12546. <p class="gathalast">Ye sāvajjāva tesampi, saṅgaho dāni niyyate.</p>
  12547. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  12548. <p class="gatha1"> Kāmāsavo bhavāsavo, diṭṭhāvijjāsavāti ca;</p>
  12549. <p class="gathalast">Cattāro <span class="bld">āsavā</span> vuttā, tayo dhammā sarūpato.</p>
  12550. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  12551. <p class="gatha1"> Āsavā āsavaṭṭhena,</p>
  12552. <p class="gatha2"><span class="bld">Oghā</span> vuyhanato tathā;</p>
  12553. <p class="gatha3">Yojentīti ca <span class="bld">yogā</span>ti,</p>
  12554. <p class="gathalast">Te cattāro ca desitā.</p>
  12555. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  12556. <p class="gatha1"> Kāmabbhavo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo;</p>
  12557. <p class="gathalast">Sīlabbataparāmāso, bhavarāgo tathāparo.</p>
  12558. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  12559. <p class="gatha1"> Issā macchariyāvijjā, iti <span class="bld">saṃyojanā</span> dasa;</p>
  12560. <p class="gathalast">Aṭṭha dhammā sarūpena, abhidhamme pakāsitā.</p>
  12561. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  12562. <p class="gatha1"> Issāmacchariyaṃ <a name="M0.0054"></a> hitvā, katvā mānuddhavaṃ tahiṃ;</p>
  12563. <p class="gathalast">Bhinditvā bhavarāgañca, rūpārūpavasā dvidhā.</p>
  12564. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  12565. <p class="gatha1"> Pañcorambhāgiyā ceva, pañcuddhambhāgiyāti ca;</p>
  12566. <p class="gathalast">Dasa saṃyojanā vuttā, sutte satta sarūpato.</p>
  12567. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  12568. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ganthā</span> dhammā ca cattāro, tayo dhammā sarūpato;</p>
  12569. <p class="gathalast">Abhijjhākāyagantho ca, byāpādo ca pavuccati.</p>
  12570. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  12571. <p class="gatha1"> Sīlabbataparāmāso, kāyagantho tathāparo;</p>
  12572. <p class="gathalast">Idaṃsaccābhiniveso, iti diṭṭhi vibhedito.</p>
  12573. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  12574. <p class="gatha1"> Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhamathāparaṃ;</p>
  12575. <p class="gathalast">Tathā uddhaccakukkuccaṃ, kaṅkhāvijjāti aṭṭhime.</p>
  12576. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  12577. <p class="gatha1"> Dhammā <a name="V0.0060"></a> <span class="bld">nivaraṇā</span> nāma, chadhā ca pana desitā;</p>
  12578. <p class="gathalast">Micchādiṭṭhi panekāva, <span class="bld">parāmāso</span>ti vuccati.</p>
  12579. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  12580. <p class="gatha1"> <span class="bld">Upādānāni</span> cattāri, kāmupādādināmakā;</p>
  12581. <p class="gathalast">Diṭṭhisīlabbataṃ atta-vādupādānameva ca.</p>
  12582. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  12583. <p class="gatha1"> Lobhadiṭṭhivasā dveva, tividhā diṭṭhi desitā;</p>
  12584. <p class="gathalast">Diṭṭhi sīlabbatamatta-vādo ceti mahesinā.</p>
  12585. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  12586. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  12587. <p class="gatha3">Māno diṭṭhi ca saṃsayo;</p>
  12588. <p class="gatha3">Thinamuddhaccamevātha,</p>
  12589. <p class="gathalast">Lokanāsayugaṃ tathā.</p>
  12590. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  12591. <p class="gatha1"> Itthaṃ kilesavatthūni, <span class="bld">kilesā</span>ti pakāsitā;</p>
  12592. <p class="gathalast">Dasete tu samānāva, parato ca sarūpato.</p>
  12593. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  12594. <p class="gatha1"> Kāmarāgo ca paṭigho, māno diṭṭhi ca saṃsayo;</p>
  12595. <p class="gathalast">Bhavarāgo avijjāti, cha sattā<span class="bld">nusayā</span> matā.</p>
  12596. <p class="bodytext"><a name="para620"></a><span class="paranum">620</span>. <span class="bld">Gāhā</span> ca <span class="bld">palibodhā</span> ca, <span class="bld">papañcā</span> ceva <span class="bld">maññanā</span>.</p>
  12597. <p class="gathalast">Taṇhā māno ca diṭṭhi ca, diṭṭhi taṇhā ca <span class="bld">nissayā</span>.</p>
  12598. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  12599. <p class="gatha1"> Parāmāsekako <a name="M0.0055"></a> dveva, nissayā maññanā tayo;</p>
  12600. <p class="gathalast">Āsavoghayogaganthā, upādānā ca dubbidhā.</p>
  12601. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  12602. <p class="gatha1"> Aṭṭha nīvaraṇā vuttā, sattadhānusayā kathā;</p>
  12603. <p class="gathalast">Saṃyojanā kilesā ca, daseva parato ṭhitā.</p>
  12604. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  12605. <p class="gatha1"> Ekadvitichasattaṭṭhadasakā tu yathārahaṃ;</p>
  12606. <p class="gathalast">Dhammā sarūpato honti, yathāvuttesu rāsisu.</p>
  12607. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  12608. <p class="gatha1"> Kāmarāgabhavarāgā, kāmāsavabhavāsavā;</p>
  12609. <p class="gathalast">Rūparāgārūparāga, iti lobho vibhedito.</p>
  12610. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  12611. <p class="gatha1"> Idaṃsaccābhiniveso<a name="V0.0061"></a>, diṭṭhi sīlabbataṃ tathā;</p>
  12612. <p class="gathalast">Attavādo parāmāso, iti diṭṭhi pavuccati.</p>
  12613. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  12614. <p class="gatha1"> Diṭṭhi pañcadasavidhā, lobhaṭṭhārasadhā tahiṃ;</p>
  12615. <p class="gathalast">Sesā sapararāsīhi, samānā dvādasaṭṭhitā.</p>
  12616. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  12617. <p class="gatha1"> Ekādasasamuṭṭhāne, diṭṭhilobhā vavatthitā;</p>
  12618. <p class="gathalast">Avijjā sattasu vuttā, paṭigho pana pañcasu.</p>
  12619. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  12620. <p class="gatha1"> Māno ca vicikicchā ca, catuṭṭhānesu uddhaṭo;</p>
  12621. <p class="gathalast">Tīsu dvīsu ca thīnanti, aṭṭhete <span class="bld">savibhattikā</span>.</p>
  12622. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  12623. <p class="gatha1"> Issāmaccherakukkuccamiddhalokavināsakā;</p>
  12624. <p class="gathalast"><span class="bld">Chāvibhattikadhammā</span>ti, asambhinnā catuddasa.</p>
  12625. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  12626. <p class="gatha1"> Rūparāgārūparāga-kāmāsavabhavāsavā;</p>
  12627. <p class="gathalast">Honti diṭṭhiviyuttesu, pubbe vuttanayā pana.</p>
  12628. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  12629. <p class="gatha1"> Iti sāvajjasaṅkhepaṃ, ñatvā puna vicakkhaṇo;</p>
  12630. <p class="gathalast">Bodhipakkhiyadhammānaṃ, saṅgahampi vibhāvaye.</p>
  12631. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  12632. <p class="gatha1"> Yesu saññācittadiṭṭhi-vipallāsā yathākkamaṃ;</p>
  12633. <p class="gathalast">Subhaṃ sukhaṃ niccamattā, iti dvādasadhā ṭhitā.</p>
  12634. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  12635. <p class="gatha1"> Tattha kāye vedanāsu, citte dhammesu cakkamā;</p>
  12636. <p class="gathalast">Asubhaṃ dukkhamaniccamanattāti upaṭṭhitā.</p>
  12637. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  12638. <p class="gatha1"> Yathāvuttavipallāsapahānāya <a name="M0.0056"></a> yathārahaṃ;</p>
  12639. <p class="gathalast">Bhinnā visayakiccānaṃ, vasena pana sambhavā.</p>
  12640. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  12641. <p class="gatha1"> Cattāro <span class="bld">satipaṭṭhānā,</span> kāyānupassanādayo;</p>
  12642. <p class="gathalast">Iti vuttā panekāva, sammāsati mahesinā.</p>
  12643. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  12644. <p class="gatha1"> Uppannānuppannapāpapahānānuppannāya ca;</p>
  12645. <p class="gathalast">Anuppannuppannehi vā, nibbatti abhivuddhiyā.</p>
  12646. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  12647. <p class="gatha1"> Padahantassa <a name="V0.0062"></a> vāyāmo, kiccābhogavibhāgato;</p>
  12648. <p class="gathalast"><span class="bld">Sammappadhānā</span> cattāro, iti vuttā mahesinā.</p>
  12649. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  12650. <p class="gatha1"> Chando ca vīriyaṃ cittaṃ, vīmaṃsāti ca tādinā;</p>
  12651. <p class="gathalast">Cattāro <span class="bld">iddhipādā</span>ti, vibhattā caturādhipā.</p>
  12652. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  12653. <p class="gatha1"> Saddhindriyañca vīriyaṃ, sati ceva samādhi ca;</p>
  12654. <p class="gathalast">Paññindriyañca pañceva, bodhipakkhiyasaṅgahe.</p>
  12655. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  12656. <p class="gatha1"> <span class="bld">Indriyāni</span>ndriyaṭṭhena, balaṭṭhena <span class="bld">balāni</span> ca;</p>
  12657. <p class="gathalast">Iti bhinnā vibhattā ca, duvidhāpi mahesinā.</p>
  12658. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  12659. <p class="gatha1"> Satī ca dhammavicayo, tathā vīriyapītiyo;</p>
  12660. <p class="gathalast">Passaddhi ca samādhi ca, upekkhāti ca tādinā.</p>
  12661. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  12662. <p class="gatha1"> Desitā <span class="bld">satta bojjhaṅgā,</span> bujjhantassa sabhāvato;</p>
  12663. <p class="gathalast">Kāyacittavasā bhinnaṃ, katvā passaddhimekakaṃ.</p>
  12664. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  12665. <p class="gatha1"> Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ;</p>
  12666. <p class="gathalast">Sammāsati samādhī ca, <span class="bld">maggo</span> aṭṭhaṅgiko mato.</p>
  12667. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  12668. <p class="gatha1"> Iti satteva saṅkhepā, sattatiṃsa pabhedato;</p>
  12669. <p class="gathalast">Ekaṃ katvāna passaddhiṃ, asambhinnā catuddasa.</p>
  12670. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  12671. <p class="gatha1"> Navadhā vīriyaṃ vuttaṃ, chasu rāsīsu pañcasu;</p>
  12672. <p class="gathalast">Aṭṭhadhā sati sesā tu, samānapadarāsikā.</p>
  12673. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  12674. <p class="gatha1"> Pañcasveva tu paññā ca, samādhi caturāsiko;</p>
  12675. <p class="gathalast">Saddhā dvīsu vibhattāti, pañcete <span class="bld">savibhattikā</span>.</p>
  12676. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  12677. <p class="gatha1"> Navā <a name="M0.0057"></a> <span class="bld">vibhattikā</span> sesā, chando cittamathāparaṃ;</p>
  12678. <p class="gathalast">Pīti passaddhipekkhā ca, saṅkappo viratittayaṃ.</p>
  12679. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  12680. <p class="gatha1"> Iti vuttanayā sabbe, bodhipakkhiyasaṅgahā;</p>
  12681. <p class="gathalast">Lokuttaresu sambhonti, sabbathāpi yathārahaṃ.</p>
  12682. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  12683. <p class="gatha1"> Pubbabhāge <a name="V0.0063"></a> yathāyogaṃ, lokiyesu ca labbhare;</p>
  12684. <p class="gathalast">Nibbedabhāvanākāle, chabbisuddhipavattiyaṃ.</p>
  12685. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  12686. <p class="gatha1"> Iti missakasāvajjā, bodhipakkhiyasaṅgahā;</p>
  12687. <p class="gathalast">Yevāpanakarāsimhi, yathāsambhavato ṭhitā.</p>
  12688. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  12689. <p class="gatha1"> Kammapathā tu sambhonti, puññāpuññesu sabbathā;</p>
  12690. <p class="gathalast">Apathā ca sucaritā, tathā duccaritāpi ca.</p>
  12691. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  12692. <p class="gatha1"> Tattha kammapathaṭṭhāne, anabhijjhādayo pana;</p>
  12693. <p class="gathalast">Upacārena vuccanti, vipākesu kriyesu vāti.</p>
  12694. <p class="centered">Iti cetasikavibhāge diṭṭhisaṅgahakathā niṭṭhitā.</p>
  12695. <p class="centered">Sattarasamo paricchedo.</p>
  12696. <p class="centered">Niṭṭhito ca sabbathāpi cetasikavibhāgo.</p>
  12697. <p class="chapter">Aṭṭhārasamo paricchedo</p>
  12698. <p class="title">3. Rūpavibhāgo</p>
  12699. <p class="subhead">18. Sarūpakathā</p>
  12700. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  12701. <p class="gatha1"> Tepaññāsa paniccevaṃ, nāmadhammā pakāsitā;</p>
  12702. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsavidhaṃ dāni, rūpaṃ nāma kathīyati.</p>
  12703. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  12704. <p class="gatha1"> Pathavāpo ca tejo ca, vāyo ceti catubbidho;</p>
  12705. <p class="gathalast">Cakkhusotaghānajivhā, kāyoti pana pañca ca.</p>
  12706. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  12707. <p class="gatha1"> Rūpasaddagandharasā, cattāro ca athāparaṃ;</p>
  12708. <p class="gathalast">Itthipumbhāvayugaḷaṃ, jīvitaṃ hadayampi ca.</p>
  12709. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  12710. <p class="gatha1"> Kāyaviññatti <a name="M0.0058"></a><a name="V0.0064"></a> cevātha, vacīviññatti ca dvayaṃ;</p>
  12711. <p class="gathalast">Ākāsadhātu rūpassa, lahutā mudutā tassa.</p>
  12712. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  12713. <p class="gatha1"> Kammaññatā upacayo, santati jaratā pana;</p>
  12714. <p class="gathalast">Aniccatā ca kabaḷīkārāhāroti sabbathā.</p>
  12715. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  12716. <p class="gatha1"> Aṭṭhavīsavidhaṃ hoti, rūpametaṃ sarūpato;</p>
  12717. <p class="gathalast">Tassa lakkhaṇabhedena, sabhāvañca vibhāvaye.</p>
  12718. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  12719. <p class="gatha1"> Sandhāraṇaṃ tu <span class="bld">pathavīdhātu</span> kakkhaḷalakkhaṇā;</p>
  12720. <p class="gathalast">Ābandhana<span class="bld">māpodhātu,</span> āpaggharaṇalakkhaṇā.</p>
  12721. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  12722. <p class="gatha1"> Paripācanatā <span class="bld">tejodhātu</span> uṇhattalakkhaṇā;</p>
  12723. <p class="gathalast">Samudīraṇatā <span class="bld">vāyodhātu</span> vitthambhalakkhaṇā.</p>
  12724. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  12725. <p class="gatha1"> Sabbatthāvinibhuttāpi, asammissakalakkhaṇā;</p>
  12726. <p class="gathalast">Taṃtaṃbhāvasamussannasambhāresupalakkhitā.</p>
  12727. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  12728. <p class="gatha1"> Aññamaññenupatthaddhā, sesarūpassa nissayā;</p>
  12729. <p class="gathalast">Catudhevaṃ kalāpesu, mahābhūtā pavattare.</p>
  12730. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  12731. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cakkhu</span> sambhāracakkhumhi, sattakkhipaṭalocite;</p>
  12732. <p class="gathalast">Kaṇhamaṇḍalamajjhamhi, pasādoti pavuccati.</p>
  12733. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  12734. <p class="gatha1"> Yena cakkhupasādena, rūpāni anupassati;</p>
  12735. <p class="gathalast">Parittaṃ sukhumañcetaṃ, ūkāsirasamūpamaṃ.</p>
  12736. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  12737. <p class="gatha1"> <span class="bld">Sotaṃ</span> sotabilassanto,</p>
  12738. <p class="gatha2">Tambalomācite tathā;</p>
  12739. <p class="gatha3">Aṅgulivedhanākāre,</p>
  12740. <p class="gathalast">Pasādoti pakāsito.</p>
  12741. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  12742. <p class="gatha1"> Anto ajapadaṭṭhāne, <span class="bld">ghānaṃ</span> ghānabile ṭhitaṃ;</p>
  12743. <p class="gathalast"><span class="bld">Jivhā</span> jivhāya majjhamhi, uppalākārasannibhe.</p>
  12744. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  12745. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0065"></a> pana cattāro, taṃtaṃdesavavatthitā;</p>
  12746. <p class="gathalast"><span class="bld">Kāya</span>ppasādopādinne, sabbaketi yathākkamaṃ.</p>
  12747. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  12748. <p class="gatha1"> Rūpādyābhighātārahabhūtānaṃ <a name="M0.0059"></a> vā yathārahaṃ;</p>
  12749. <p class="gathalast">Daṭṭhukāmanidānādikammabhūtānameva vā.</p>
  12750. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  12751. <p class="gatha1"> Pasādalakkhaṇā bhūtarūpānaṃ bhūtanissitā;</p>
  12752. <p class="gathalast">Kappāsapaṭalasnehasannibhāti ca vaṇṇitā.</p>
  12753. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  12754. <p class="gatha1"> Pañcāpi jīvitārakkhā, rūpādiparivāritā;</p>
  12755. <p class="gathalast">Dhītarāva kumārāva, kalāpantaravuttino.</p>
  12756. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  12757. <p class="gatha1"> <span class="bld">Rūpaṃ</span> nibhāso bhūtānaṃ, <span class="bld">saddo</span> nigghosanaṃ tathā;</p>
  12758. <p class="gathalast"><span class="bld">Gandho</span> ca gandhanaṃ tattha, <span class="bld">raso</span> ca rasanīyatā.</p>
  12759. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  12760. <p class="gatha1"> Bhūtattayañca <span class="bld">phoṭṭhabbaṃ,</span> āpodhātuvivajjitaṃ;</p>
  12761. <p class="gathalast">Saddo aniyato tattha, tadaññe sahavuttino.</p>
  12762. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  12763. <p class="gatha1"> Cakkhādipaṭihananalakkhaṇā tu yathākkamaṃ;</p>
  12764. <p class="gathalast">Pañceva pañcaviññāṇavīthiyā visayā matā.</p>
  12765. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  12766. <p class="gatha1"> Itthindriyaṃ panitthittaṃ, <span class="bld">itthibhāvo</span>ti desito;</p>
  12767. <p class="gathalast">Purisattaṃ tathābhāvo, <span class="bld">purisindriya</span> nāmako.</p>
  12768. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  12769. <p class="gatha1"> Taṃ dvayaṃ panupādinne, kāye sabbattha labbhati;</p>
  12770. <p class="gathalast">Kalāpantarabhinnañca, bhinnasantānavatti ca.</p>
  12771. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  12772. <p class="gatha1"> Rūpānaṃ kammajātānaṃ, anupālanalakkhaṇaṃ;</p>
  12773. <p class="gathalast"><span class="bld">Jīvitindriyarūpa</span>nti, āyu nāma pavuccati.</p>
  12774. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><span class="paranum">677</span>.</p>
  12775. <p class="gatha1"> Manodhātuyā ca tathā, manoviññāṇadhātuyā;</p>
  12776. <p class="gathalast">Nissayalakkhaṇaṃ <span class="bld">vatthurūpaṃ</span> hadayanissitaṃ.</p>
  12777. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  12778. <p class="gatha1"> Majjhe hadayakosamhi, aḍḍhappasatalohite;</p>
  12779. <p class="gathalast">Bhūtarūpamupādāya, cakkhādi viya vattati.</p>
  12780. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  12781. <p class="gatha1"> <span class="bld">Ākāsadhātu</span> <a name="V0.0066"></a> rūpānaṃ, paricchedakalakkhaṇā;</p>
  12782. <p class="gathalast">Taṃtaṃrūpakalāpānaṃ, pariyantoti vuccati.</p>
  12783. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  12784. <p class="gatha1"> Cittaṃ sahajarūpānaṃ, kāyassa gamanādisu;</p>
  12785. <p class="gathalast">Santhambhanasandhāraṇacalanassa tu paccayo.</p>
  12786. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  12787. <p class="gatha1"> Vāyodhātuvikāroyaṃ<a name="M0.0060"></a>, <span class="bld">kāyaviññatti</span>nāmako;</p>
  12788. <p class="gathalast">Vāyodhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.</p>
  12789. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  12790. <p class="gatha1"> Tathā cittasamuṭṭhino, vacīghosappavattiyaṃ;</p>
  12791. <p class="gathalast">Upādinnarūpakāyaghaṭṭanassa tu paccayo.</p>
  12792. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  12793. <p class="gatha1"> Pathavīdhātuvikāroyaṃ, <span class="bld">vacīviññatti</span>nāmako;</p>
  12794. <p class="gathalast">Pathavīdhātādhikānaṃ tu, bhūtānamiti kecanā.</p>
  12795. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  12796. <p class="gatha1"> Dvepi kāyavacīkammadvārabhūtā yathākkamaṃ;</p>
  12797. <p class="gathalast">Te pana ghaṭṭanāhetu-vikārākāralakkhaṇā.</p>
  12798. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  12799. <p class="gatha1"> Viññāpetīti kāyena, vācāya ca vicintitaṃ;</p>
  12800. <p class="gathalast">Sayañca viññāyatīti, viññattīti pakittitā.</p>
  12801. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  12802. <p class="gatha1"> <span class="bld">Lahutā</span> pana rūpānaṃ, adandhākāralakkhaṇā;</p>
  12803. <p class="gathalast"><span class="bld">Mudutāpi</span> ca rūpānaṃ, maddavākāralakkhaṇā.</p>
  12804. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  12805. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kammaññatā</span> ca rūpānaṃ, yoggatākāralakkhaṇā;</p>
  12806. <p class="gathalast">Gāravathaddhatā yoggapaṭipakkhā yathākkamaṃ.</p>
  12807. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  12808. <p class="gatha1"> Sappāyamutumāhāraṃ, labhitvā cittasampadaṃ;</p>
  12809. <p class="gathalast">Lahū mudu ca kammaññaṃ, yadā rūpaṃ pavattati.</p>
  12810. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  12811. <p class="gatha1"> Tathāpavattarūpassa, pavattākārabheditaṃ;</p>
  12812. <p class="gathalast">Lahutādittayampetaṃ, sahavutti tadā bhave.</p>
  12813. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  12814. <p class="gatha1"> Sappāyaṃ paṭivedhāya, paṭipattupakāritā;</p>
  12815. <p class="gathalast">Sākārā rūpasampatti, paññattāva mahesinā.</p>
  12816. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  12817. <p class="gatha1"> Rūpasso<span class="bld">pacayo</span> <a name="V0.0067"></a> nāma, rūpassācayalakkhaṇo;</p>
  12818. <p class="gathalast">Pavattilakkhaṇā <span class="bld">rūpasantatī</span>ti pakāsitā.</p>
  12819. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  12820. <p class="gatha1"> Rūpamācayarūpena, jāyaticcuparūpari;</p>
  12821. <p class="gathalast">Pekkhatopacayākārā, jāti gayhati yogino.</p>
  12822. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  12823. <p class="gatha1"> Anuppabandhākārena, jāyatīti sapekkhato;</p>
  12824. <p class="gathalast">Tadāyaṃ santatākārā, jāti gayhati tassa tu.</p>
  12825. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  12826. <p class="gatha1"> Evamābhogabhedena<a name="M0.0061"></a>, jātirūpaṃ dvidhā kataṃ;</p>
  12827. <p class="gathalast">Attūpaladdhibhāvena, jāyantaṃ vātha kevalaṃ.</p>
  12828. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  12829. <p class="gatha1"> Rūpaṃ vivittokāsassa, pūrakaṭṭhena cīyati;</p>
  12830. <p class="gathalast">Abhāvā punabhāvāya, pavattaṃ santatīti ca.</p>
  12831. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  12832. <p class="gatha1"> Evamākārabhedāva, sabbākāravarākaro;</p>
  12833. <p class="gathalast">Jātirūpaṃ dvidhākāsi, jātirūpavirocano.</p>
  12834. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  12835. <p class="gatha1"> Jaratā navatāhāyā, rūpānaṃ pākalakkhaṇā;</p>
  12836. <p class="gathalast">Aniccatanti mappatti, paribhijjanalakkhaṇā.</p>
  12837. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  12838. <p class="gatha1"> Iti lakkhaṇarūpaṃ tu, tividhaṃ bhinnakālikaṃ;</p>
  12839. <p class="gathalast">Sabhāvarūpadhammesu, taṃtaṃkālopalakkhitaṃ.</p>
  12840. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  12841. <p class="gatha1"> Yena lakkhīyati rūpaṃ, bhinnākāraṃ khaṇe khaṇe;</p>
  12842. <p class="gathalast">Vipassanānayatthāya, tamiccāha tathāgato.</p>
  12843. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  12844. <p class="gatha1"> Kabaḷīkāro āhāro,</p>
  12845. <p class="gatha2">Yāpetabbojalakkhaṇo;</p>
  12846. <p class="gatha3">Āhāro sendriyajāto,</p>
  12847. <p class="gathalast">Rūpakāyānupālako.</p>
  12848. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  12849. <p class="gatha1"> Iccevaṃ saparicchedā, savikārā salakkhaṇā;</p>
  12850. <p class="gathalast">Akiccapaṭivedhāya, dayāpannena tādinā.</p>
  12851. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  12852. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0068"></a> tattha yathāyogaṃ, desitāti pakāsitā;</p>
  12853. <p class="gathalast">Rūpadhammā sarūpena, aṭṭhavīsati sabbathā.</p>
  12854. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  12855. <p class="gatha1"> Katvāna jātimekaṃ tu, tatthopacayasantatiṃ;</p>
  12856. <p class="gathalast">Sattavīsati rūpāni, bhavantīti viniddise.</p>
  12857. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  12858. <p class="gatha1"> Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvā chabbīsadhāpi ca;</p>
  12859. <p class="gathalast">Ubhayaṃ jātiphoṭṭhabbaṃ, gahetvā pañcavīsati.</p>
  12860. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  12861. <p class="gatha1"> Rūpadhammānamiccevaṃ<a name="M0.0062"></a>, vibhāveyya visārado;</p>
  12862. <p class="gathalast">Sarūpaṃ nāmasaṅkhepaṃ, sabhāvañca salakkhaṇanti.</p>
  12863. <p class="centered">Iti rūpavibhāge sarūpakathā niṭṭhitā.</p>
  12864. <p class="centered">Aṭṭhārasamo paricchedo.</p>
  12865. <p class="chapter">Ekūnavīsatimo paricchedo</p>
  12866. <p class="subhead">19. Pabhedakathā</p>
  12867. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  12868. <p class="gatha1"> Aṭṭhavīsavidhampetaṃ, rūpaṃ dāni yathārahaṃ;</p>
  12869. <p class="gathalast">Bhūtarūpādibhedehi, vibhajeyya vicakkhaṇo.</p>
  12870. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  12871. <p class="gatha1"> Pathavādikamidanti, bhūtarūpaṃ catubbidhaṃ;</p>
  12872. <p class="gathalast">Upādārūpamaññaṃ tu, catuvīsatividhaṃ bhave.</p>
  12873. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  12874. <p class="gatha1"> Pañcavidhampi cakkhādirūpamajjhattikaṃ mataṃ;</p>
  12875. <p class="gathalast">Tevīsatividhaṃ sesaṃ, bāhiranti pavuccati.</p>
  12876. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  12877. <p class="gatha1"> Rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā satta pañcadhā;</p>
  12878. <p class="gathalast">Pañcappasādavisayā, pañcārammaṇanāmakā.</p>
  12879. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  12880. <p class="gatha1"> Ekavīsatividhaṃ <a name="V0.0069"></a> sesaṃ, dhammārammaṇasaṅgahaṃ;</p>
  12881. <p class="gathalast">Manoviññāṇaviññeyyaṃ, manodvārassa gocaraṃ.</p>
  12882. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  12883. <p class="gatha1"> Pasādā visayā ceva, pañcakā dvepi sambhavā;</p>
  12884. <p class="gathalast">Dvādasāpi sarūpena, dasāyatanadhātuyo.</p>
  12885. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  12886. <p class="gatha1"> Yadedaṃ pana sabbampi, rūpaṃ sappaṭighaṃ mataṃ;</p>
  12887. <p class="gathalast">Tadevoḷārikaṃ nāma, santiketi pavuccati.</p>
  12888. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  12889. <p class="gatha1"> Sesamappaṭighaṃ nāma, dhammāyatanadhātu ca;</p>
  12890. <p class="gathalast">Sukhumañceva rūpañca, rūpaṃ soḷasadhā ṭhitaṃ.</p>
  12891. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  12892. <p class="gatha1"> Chabbidhā vatthurūpaṃ tu, pasādahadayampi ca;</p>
  12893. <p class="gathalast">Avatthurūpaṃ sesaṃ tu, dvāvīsatividhaṃ bhave.</p>
  12894. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  12895. <p class="gatha1"> Pasādā <a name="M0.0063"></a> ceva viññatti, dvārarūpaṃ tu sattadhā;</p>
  12896. <p class="gathalast">Sesaṃ advārarūpaṃ tu, ekavīsavidhampi ca.</p>
  12897. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  12898. <p class="gatha1"> Pasādā bhāvayugaḷaṃ, jīvitañceti aṭṭhadhā;</p>
  12899. <p class="gathalast">Indriyarūpamaññaṃ tu, vīsadhānindriyaṃ siyā.</p>
  12900. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  12901. <p class="gatha1"> Vaṇṇo gandho raso ojā, bhūtarūpanti aṭṭhadhā;</p>
  12902. <p class="gathalast">Avinibbhogamitaraṃ, vinibbhogaṃ tu vīsadhā.</p>
  12903. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  12904. <p class="gatha1"> Avinibbhogarūpāni, saddavatthindriyāni ca;</p>
  12905. <p class="gathalast">Nipphannaṃ aṭṭhārasadhā, rūparūpanti veditaṃ.</p>
  12906. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  12907. <p class="gatha1"> Paricchedo panākāso, viññattilahutādayo;</p>
  12908. <p class="gathalast">Vikārā lakkhaṇā ceva, rūpassupacayādayo.</p>
  12909. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  12910. <p class="gatha1"> Dasadhāpi anipphannaṃ, natthetaṃ paramatthato;</p>
  12911. <p class="gathalast">Rūpassetanti katvāna, rūpamicceva vuccati.</p>
  12912. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  12913. <p class="gatha1"> Rūpāyatanamevekaṃ, sanidassanamīritaṃ;</p>
  12914. <p class="gathalast">Anidassanamaññaṃ tu, sattavīsatividhampi ca.</p>
  12915. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  12916. <p class="gatha1"> Kammajaṃ <a name="V0.0070"></a> panupādinnaṃ, anupādinnakāparaṃ;</p>
  12917. <p class="gathalast">Tividhaṃ cittajañceva, utujāhārajanti ca.</p>
  12918. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  12919. <p class="gatha1"> Cakkhusamphassavatthūti, cakkhudhātu pakittitā;</p>
  12920. <p class="gathalast">Na vatthu tassa sesaṃ tu, sattavīsatividhaṃ bhave.</p>
  12921. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  12922. <p class="gatha1"> Sotasamphassavatthādi-vasā ca duvidhā tathā;</p>
  12923. <p class="gathalast">Tividhā ca vibhāveyya, yathāsambhavato kathaṃ.</p>
  12924. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  12925. <p class="gatha1"> Sanidassanarūpañca, vaṇṇo sappaṭighampi ca;</p>
  12926. <p class="gathalast">Anidassanamaññaṃ tu, thūlaṃ sappaṭighaṃ bhave.</p>
  12927. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  12928. <p class="gatha1"> Anidassanarūpañca, sesamappaṭighampi ca;</p>
  12929. <p class="gathalast">Soḷasāti ca sabbampi, rūpaṃ tividhamuddise.</p>
  12930. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  12931. <p class="gatha1"> Apattagāhakaṃ nāma, cakkhusotadvayaṃ pana;</p>
  12932. <p class="gathalast">Sampattagāhakaṃ nāma, ghānādittayamīritaṃ.</p>
  12933. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  12934. <p class="gatha1"> Agāhakamato <a name="M0.0064"></a> sesaṃ, tevīsatividhaṃ bhave;</p>
  12935. <p class="gathalast">Kiñci sārammaṇaṃ nāma, na gayhatīti sabbathā.</p>
  12936. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  12937. <p class="gatha1"> Upādā ajjhattikaṃ rūpaṃ, upādā bāhiraṃ tathā;</p>
  12938. <p class="gathalast">Nopādā bāhirañceti, evampi tividhaṃ bhave.</p>
  12939. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  12940. <p class="gatha1"> Ajjhattikamupādinnaṃ, bāhirañca tathāparaṃ;</p>
  12941. <p class="gathalast">Anupādinnakañceti, evamādivasāpi ca.</p>
  12942. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  12943. <p class="gatha1"> Diṭṭhaṃ rūpaṃ sutaṃ saddo, gandhādi tividhaṃ mutaṃ;</p>
  12944. <p class="gathalast">Viññātamaññaviññeyyaṃ, manasāti catubbidhaṃ.</p>
  12945. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  12946. <p class="gatha1"> Rūparūpaṃ paricchedo, vikāro lakkhaṇaṃ kamā;</p>
  12947. <p class="gathalast">Aṭṭhārasekakaṃ pañca, catukkanti ca taṃ tathā.</p>
  12948. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  12949. <p class="gatha1"> Dvārañca hoti vatthu ca, na vatthu dvārameva tu;</p>
  12950. <p class="gathalast">Na dvāraṃ vatthumevātha, nobhayanti ca niddise.</p>
  12951. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  12952. <p class="gatha1"> Upādā <a name="V0.0071"></a> anupādinnaṃ, anupādinnakaṃ tathā;</p>
  12953. <p class="gathalast">Nopādā duvidhañceti, catuddhevampi desitaṃ.</p>
  12954. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  12955. <p class="gatha1"> Sappaṭigghamupādā ca, rūpamappaṭighaṃ tathā;</p>
  12956. <p class="gathalast">Nopādā duvidhañceti, catuddhā evamādito.</p>
  12957. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  12958. <p class="gatha1"> Ekādasekajarūpaṃ, hadayindriyanavakaṃ;</p>
  12959. <p class="gathalast">Kammajaṃ cittajañceva, tathā viññattikaṃ dvayaṃ.</p>
  12960. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  12961. <p class="gatha1"> Saddo cittotujo tasmā, rūpamekaṃ dvijaṃ mataṃ;</p>
  12962. <p class="gathalast">Cittotāhārasambhūtaṃ, lahutādittayaṃ tijaṃ.</p>
  12963. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  12964. <p class="gatha1"> Navākāsāvinibbhogā, kammādicatusambhavā;</p>
  12965. <p class="gathalast">Atha lakkhaṇarūpanti, rūpamevaṃ tu pañcadhā.</p>
  12966. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  12967. <p class="gatha1"> Navākāsāvinibbhogā, nava vatthindriyāni ca;</p>
  12968. <p class="gathalast">Aṭṭhārasavidhaṃ rūpaṃ, kammajaṃ hoti piṇḍitaṃ.</p>
  12969. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  12970. <p class="gatha1"> Saddākāsāvinibbhogā, viññattilahutādayo;</p>
  12971. <p class="gathalast">Pañcadasavidhaṃ rūpaṃ, cittasambhavamuddise.</p>
  12972. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  12973. <p class="gatha1"> Saddākāsāvinibbhogā<a name="M0.0065"></a>, lahutādittayanti ca;</p>
  12974. <p class="gathalast">Utusambhavamīrenti, rūpaṃ terasadhā ṭhitaṃ.</p>
  12975. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  12976. <p class="gatha1"> Paricchedāvinibbhogā, lahutādittayampi ca;</p>
  12977. <p class="gathalast">Evamāhārajaṃ nāma, rūpaṃ dvādasadhā ṭhitaṃ.</p>
  12978. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  12979. <p class="gatha1"> Jāti jarā ca maraṇaṃ, na kutocipi jāyati;</p>
  12980. <p class="gathalast">Evampi pañcadhā hoti, rūpajātivibhāgato.</p>
  12981. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  12982. <p class="gatha1"> Pañcavīsatividhaṃ kammaṃ, kāmarūpavavatthitaṃ;</p>
  12983. <p class="gathalast">Janeti kammajaṃ rūpaṃ, kāmarūpabhavadvaye.</p>
  12984. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  12985. <p class="gatha1"> Pañcaviññāṇamāruppa-vipākā sabbasandhiyo;</p>
  12986. <p class="gathalast">Cuti khīṇāsavasseti, soḷasete vivajjaye.</p>
  12987. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  12988. <p class="gatha1"> Pañcasattati <a name="V0.0072"></a> sesāni, cittānimāni sambhavā;</p>
  12989. <p class="gathalast">Janenti cittajaṃ rūpaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.</p>
  12990. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  12991. <p class="gatha1"> Janebhi utujaṃ rūpaṃ, tejodhātu bhavadvaye;</p>
  12992. <p class="gathalast">Kāmabhūmiyamojā tu, janetāhārajaṃ tathā.</p>
  12993. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  12994. <p class="gatha1"> Kammaṃ janeti rūpāni, attajāni khaṇe khaṇe;</p>
  12995. <p class="gathalast">Cittamuppādakālamhi, uppādānantaraṃ paraṃ.</p>
  12996. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  12997. <p class="gatha1"> Utusambhavamīrenti, rūpaṃ terasadhā ṭhitaṃ;</p>
  12998. <p class="gathalast">Paricchedāvinibbhogā, lahutādittayampi ca.</p>
  12999. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  13000. <p class="gatha1"> Sandhiyampi kammajaṃ tu, pavattepi ca sambhavā;</p>
  13001. <p class="gathalast">Janeti rūpaṃ sesāni, pavatte, na tu sandhiyaṃ.</p>
  13002. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  13003. <p class="gatha1"> Indriyabaddhasantāne, kammādi tividhampi ca;</p>
  13004. <p class="gathalast">Janeti rūpaṃ matake, bāhire tu yathārahaṃ.</p>
  13005. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  13006. <p class="gatha1"> Iti kammādayo rūpaṃ, janenti ca yathāsakaṃ;</p>
  13007. <p class="gathalast">Sesānampi ca rūpānaṃ, paccayā honti sambhavā.</p>
  13008. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  13009. <p class="gatha1"> Iti <a name="M0.0066"></a> rūpavibhāgañca, jātibhedañca sambhavā;</p>
  13010. <p class="gathalast">Janakādippabhedañca, rūpānaṃ tattha dīpayeti.</p>
  13011. <p class="centered">Iti rūpavibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.</p>
  13012. <p class="centered">Ekūnavīsatimo paricchedo.</p>
  13013. <p class="chapter">Vīsatimo paricchedo</p>
  13014. <p class="subhead">20. Kalāpakathā</p>
  13015. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  13016. <p class="gatha1"> Iti <a name="V0.0073"></a> vuttappakārena, sabbaṃ rūpampi piṇḍitaṃ;</p>
  13017. <p class="gathalast">Sahavuttiniyāmena, ekavīsavidhaṃ kathaṃ.</p>
  13018. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  13019. <p class="gatha1"> Kammaṃ cittotukāhārasamuṭṭhānā yathākkamaṃ;</p>
  13020. <p class="gathalast">Nava cha caturo dve ca, <span class="bld">kalāpā ekavīsati</span>.</p>
  13021. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  13022. <p class="gatha1"> Jīvitañcāvinibbhoga-rūpāni ca yathākkamaṃ;</p>
  13023. <p class="gathalast">Cakkhādikehi yojetvā, dasakā aṭṭha dīpitā.</p>
  13024. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  13025. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhādasakā ca catubbidhā;</p>
  13026. <p class="gathalast">Kāyitthipumbhāvavatthudasakā ca tathāpare.</p>
  13027. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  13028. <p class="gatha1"> Jīvitenāvinibbhogarūpāni navakanti ca;</p>
  13029. <p class="gathalast"><span class="bld">Nave</span>te kammajā nāma, kalāpā samudīritā.</p>
  13030. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  13031. <p class="gatha1"> Avinibbhogarūpāni, suddhaṭṭhakamathāparaṃ;</p>
  13032. <p class="gathalast">Kāyaviññattinavakaṃ, kāyaviññattiyā saha.</p>
  13033. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  13034. <p class="gatha1"> Vacīviññattidasakaṃ, saddena sahavuttito;</p>
  13035. <p class="gathalast">Lahutādekādasakaṃ, tiṇṇannaṃ saha sambhavā.</p>
  13036. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  13037. <p class="gatha1"> Kāyaviññattilahutādīhi dvādasakaṃ bhave;</p>
  13038. <p class="gathalast">Vacīviññattilahutādīhi terasakaṃ tathā.</p>
  13039. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  13040. <p class="gatha1"> Iti cittasamuṭṭhānā, kalāpā <span class="bld">cha</span> pakāsitā;</p>
  13041. <p class="gathalast">Rūpākāravikārampi, saṅgahetvā yathārahaṃ.</p>
  13042. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  13043. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhakaṃ <a name="M0.0067"></a> tu paṭhamaṃ, saddena navakaṃ bhave;</p>
  13044. <p class="gathalast">Lahutādekādasakaṃ, lahutādīhi tīhipi.</p>
  13045. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  13046. <p class="gatha1"> Saddena <a name="V0.0074"></a> lahutādīhi, tathā dvādasakanti ca;</p>
  13047. <p class="gathalast">Kalāpā utusambhūtā, <span class="bld">catudhāva</span> pakittitā.</p>
  13048. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  13049. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhakañca paṭhamaṃ, āhārajamathāparaṃ;</p>
  13050. <p class="gathalast">Lahutādekādasakaṃ, iti <span class="bld">dve</span> ojajā matā.</p>
  13051. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  13052. <p class="gatha1"> Kalāpānaṃ paricchedalakkhaṇattā vicakkhaṇā;</p>
  13053. <p class="gathalast">Na kalāpaṅgamiccāhu, ākāsaṃ lakkhaṇāni ca.</p>
  13054. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  13055. <p class="gatha1"> Tattha cekūnanavuti, tesaṭṭhi ca yathākkamaṃ;</p>
  13056. <p class="gathalast">Tālīsekūnavīsā ca, kalāpaṅgāni tāni ca.</p>
  13057. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  13058. <p class="gatha1"> Lakkhaṇākāsarūpāni, kalāpesu tahiṃ tahiṃ;</p>
  13059. <p class="gathalast">Pañca pañceti rūpāni, tisataṃ soḷasādhikaṃ.</p>
  13060. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  13061. <p class="gatha1"> Agahītaggahaṇena, aṭṭhavīsavidhānipi;</p>
  13062. <p class="gathalast">Rūpakoṭṭhāsanāmena, pañcavīsati bhāvaye.</p>
  13063. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  13064. <p class="gatha1"> Bhūtattayaṃ tu phoṭṭhabbaṃ, katvāpacayasantatiṃ;</p>
  13065. <p class="gathalast">Jātimekañca katvā vā, vinātha hadayaṃ tahiṃ.</p>
  13066. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  13067. <p class="gatha1"> <span class="bld">Dhammasaṅgaṇiyaṃ</span> hetaṃ, rūpakaṇḍe sarūpato;</p>
  13068. <p class="gathalast">Vatthurūpaṃ na niddiṭṭhaṃ, <span class="bld">paṭṭhāne</span> desitaṃ tu taṃ.</p>
  13069. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  13070. <p class="gatha1"> Dve saddanavakā ceva,</p>
  13071. <p class="gatha2">Tayo suddhaṭṭhakāpi ca;</p>
  13072. <p class="gatha3">Dve dve cittotusambhūtā,</p>
  13073. <p class="gathalast">Eko āhārajoti ca.</p>
  13074. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  13075. <p class="gatha1"> Tesamuṭṭhānikā pañca, kammajāni naveti ca;</p>
  13076. <p class="gathalast">Rūparūpavasenete, kalāpā cuddaseritā.</p>
  13077. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  13078. <p class="gatha1"> Dasakesveva saṅgayha, jīvitanavakaṃ tahiṃ;</p>
  13079. <p class="gathalast">Bhāvaddasakamekaṃ vā, katvā vatthuṃ vinā tathā.</p>
  13080. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  13081. <p class="gatha1"> Saddā <a name="M0.0068"></a><a name="V0.0075"></a> cittotujā dveva, tesamuṭṭhānikā tayo;</p>
  13082. <p class="gathalast">Suddhaṭṭhakā ca satteva, kammajā dasakāni ca.</p>
  13083. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  13084. <p class="gatha1"> Channavūtividhaṃ tattha, rūpaṃ bhāsanti paṇḍitā;</p>
  13085. <p class="gathalast">Agahītaggahaṇena, aṭṭhārasavidhaṃ bhave.</p>
  13086. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  13087. <p class="gatha1"> Tesameva kalāpānaṃ, sattakacchakkapañcakā;</p>
  13088. <p class="gathalast">Catukkā ca tikadvikā, ekakā ca yathārahaṃ.</p>
  13089. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  13090. <p class="gatha1"> Dve satta nava cha tayo, tayopi ca yathākkamaṃ;</p>
  13091. <p class="gathalast">Cattāroti catuttiṃsa, sahavuttikarāsayo.</p>
  13092. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  13093. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānajivhā-kāyavatthuvasā siyuṃ;</p>
  13094. <p class="gathalast">Itthipumbhāvadasakasahitā <span class="bld">sattakā dvidhā</span>.</p>
  13095. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  13096. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānahīnā, paccekaṃ dve sabhāvakā;</p>
  13097. <p class="gathalast">Abhāvato bhāvahīno, itthaṃ <span class="bld">chakkāpi sattadhā</span>.</p>
  13098. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  13099. <p class="gatha1"> Cakkhusotavihīnā ca,</p>
  13100. <p class="gatha2">Cakkhughānavihīnakā;</p>
  13101. <p class="gatha3">Sotaghānavihīnā ca,</p>
  13102. <p class="gathalast">Sabhāvā dve tayo tayo.</p>
  13103. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  13104. <p class="gatha1"> Cakkhādekekato hīnā,</p>
  13105. <p class="gatha2">Tividhāpi abhāvato;</p>
  13106. <p class="gatha3">Iccevaṃ <span class="bld">pañcakā</span> nāma,</p>
  13107. <p class="gathalast"><span class="bld">Navakā</span> rāsayo siyuṃ.</p>
  13108. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  13109. <p class="gatha1"> Cakkhādittayahīnāva, ekato dve sabhāvakā;</p>
  13110. <p class="gathalast">Cakkhādittayato dvīhi, tayo hīnā abhāvakā.</p>
  13111. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  13112. <p class="gatha1"> Rūpaloke cakkhusota-vatthujīvitanavakā;</p>
  13113. <p class="gathalast">Cattārova kalāpāti, <span class="bld">catukkā cha</span> yathārahaṃ.</p>
  13114. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  13115. <p class="gatha1"> Jivhākāyavatthuvasā<a name="M0.0069"></a><a name="V0.0076"></a>,</p>
  13116. <p class="gatha2">Abhāvo dve sabhāvakā;</p>
  13117. <p class="gatha3">Kāyabhāvavatthuvasā,</p>
  13118. <p class="gathalast">Iti honti <span class="bld">tayo tikā</span>.</p>
  13119. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  13120. <p class="gatha1"> Kāyavatthuvaseneko, dve ca cittotusambhavā;</p>
  13121. <p class="gathalast">Saddanavakaṭṭhakāti, <span class="bld">dukā</span> ca <span class="bld">tividhā</span> siyuṃ.</p>
  13122. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  13123. <p class="gatha1"> Jīvitanavakañcekaṃ, tesamuṭṭhānikāni ca;</p>
  13124. <p class="gathalast">Suddhaṭṭhakāni tīṇīti, <span class="bld">cattāro ekakā</span> siyuṃ.</p>
  13125. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  13126. <p class="gatha1"> <span class="bld">Catuttiṃsa</span> paniccete, sandhiyañca pavattiyaṃ;</p>
  13127. <p class="gathalast">Rūparūpakalāpānaṃ, rāsayo honti sambhavā.</p>
  13128. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  13129. <p class="gatha1"> Sattati saṭṭhimiccevamādinā ca yathārahaṃ;</p>
  13130. <p class="gathalast">Kalāparāsirūpāni, tattha tattha vibhāvaye.</p>
  13131. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  13132. <p class="gatha1"> Soḷasa pañcadasetiādibhedavasāpi ca;</p>
  13133. <p class="gathalast">Agahītaggahaṇena, tattha tattha viniddise.</p>
  13134. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  13135. <p class="gatha1"> Catucattālīsasataṃ, kalāpā honti piṇḍitā;</p>
  13136. <p class="gathalast">Chabbīsa tattha rūpāni, sahassañca catussataṃ.</p>
  13137. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  13138. <p class="gatha1"> Iccāpāyacatukke ca, kāme sugatisattake;</p>
  13139. <p class="gathalast">Rūpe ca pañcadasake, asaññāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  13140. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  13141. <p class="gatha1"> Catukoṭṭhāsikesveva, sattavīsavidhesupi;</p>
  13142. <p class="gathalast">Jātiṭṭhānesu sattānaṃ, sandhiyañca pavattiyaṃ.</p>
  13143. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  13144. <p class="gatha1"> Indriyabaddhasantāne, tathānindriyakamhi ca;</p>
  13145. <p class="gathalast">Bahisaṅkhārasantāne, matakāye ca sambhavā.</p>
  13146. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  13147. <p class="gatha1"> Labbhamānakalāpā ca, kalāpānañca rāsayo;</p>
  13148. <p class="gathalast">Tattha vitthārasaṅkhepā, rūpānaṃ gaṇanāpi ca.</p>
  13149. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  13150. <p class="gatha1"> Ettha <a name="M0.0070"></a><a name="V0.0077"></a> rūpā avuttā hi, yathāvuttānusārato;</p>
  13151. <p class="gathalast">Vitthāretvāna viññeyyā, sabbathāpi ca viññunāti.</p>
  13152. <p class="centered">Iti rūpavibhāge kalāpakathā niṭṭhitā.</p>
  13153. <p class="centered">Vīsatimo paricchedo.</p>
  13154. <p class="chapter">Ekavīsatimo paricchedo</p>
  13155. <p class="subhead">21. Uppattikathā</p>
  13156. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  13157. <p class="gatha1"> Aṭṭhavīsati rūpāni, kalāpā cekavīsati;</p>
  13158. <p class="gathalast">Vuttā cettāvatā tesaṃ, uppādo dāni niyyate.</p>
  13159. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  13160. <p class="gatha1"> Aṇḍajā jalābujā ca, saṃsedajopapātikā;</p>
  13161. <p class="gathalast">Iccuppattipabhedena, catasso yoniyo matā.</p>
  13162. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  13163. <p class="gatha1"> Bhummavajjesu devesu,</p>
  13164. <p class="gatha2">Pete nijjhāmataṇhike;</p>
  13165. <p class="gatha3">Nirayesu ca sambhoti,</p>
  13166. <p class="gathalast">Yonekāvopapātikā.</p>
  13167. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  13168. <p class="gatha1"> Bhummadeve manussesu,</p>
  13169. <p class="gatha2">Tiracchānāsure tathā;</p>
  13170. <p class="gatha3">Petesu cāvasesesu,</p>
  13171. <p class="gathalast">Catassopi ca yoniyo.</p>
  13172. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  13173. <p class="gatha1"> Tatthaṇḍajā jalābujā, gabbhaseyyasamuggamo;</p>
  13174. <p class="gathalast">Saṃsedajopapātikā, opapātikanāmakā.</p>
  13175. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  13176. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0078"></a> sampuṇṇāyatano, gabbhaseyyasamuggamo;</p>
  13177. <p class="gathalast">Abhāvo dve sabhāvā ca, itthipumbhāvamissitā.</p>
  13178. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  13179. <p class="gatha1"> Paripuṇṇāparipuṇṇo, opapātikanāmako;</p>
  13180. <p class="gathalast">Abhāvo dve sabhāvā ca, caturāpāyabhūmiyaṃ.</p>
  13181. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  13182. <p class="gatha1"> Sampuṇṇāyatanoveso<a name="M0.0071"></a>,</p>
  13183. <p class="gatha2">Kāme sugatiyaṃ pana;</p>
  13184. <p class="gatha3">Ādikappe abhāvo ca,</p>
  13185. <p class="gathalast">Dve sabhāvā tato paraṃ.</p>
  13186. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  13187. <p class="gatha1"> Aparipuṇṇāyatano, abhāvo ca mahaggate;</p>
  13188. <p class="gathalast">Iccevaṃ dasadhā honti, sabbā sandhisamuggamā.</p>
  13189. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  13190. <p class="gatha1"> Tattheva dasadhā bhinne, attabhāvasamuggame;</p>
  13191. <p class="gathalast">Sandhiyañca pavatte ca, rūpuppattiṃ vibhāvaye.</p>
  13192. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  13193. <p class="gatha1"> Tatthābhāvakasattānaṃ, gabbhaseyyasamuggame;</p>
  13194. <p class="gathalast">Kāyavatthuvasā dveva, dasakā honti kammajā.</p>
  13195. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  13196. <p class="gatha1"> Rūpasantatisīsāni, dve ca rūpāni vīsati;</p>
  13197. <p class="gathalast">Agahītaggahaṇena, tatthekādasa niddise.</p>
  13198. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  13199. <p class="gatha1"> Tato paraṃ pavattimhi, vaḍḍhamānassa jantuno;</p>
  13200. <p class="gathalast">Cakkhudasakādayo ca, cattāro honti sambhavā.</p>
  13201. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  13202. <p class="gatha1"> Iccābhāvakasattānaṃ, chaḷevuttamakoṭiyā;</p>
  13203. <p class="gathalast">Heṭṭhimakoṭiyā dveva, gabbhaseyyasamuggame.</p>
  13204. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  13205. <p class="gatha1"> Cakkhusotaghānavasā, tattha tidvekahīnakā;</p>
  13206. <p class="gathalast">Eko tayo tayo ceva, siyuṃticatupañcakā.</p>
  13207. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  13208. <p class="gatha1"> Opapātikasaṅkhāte, abhāvakasamuggame;</p>
  13209. <p class="gathalast">Jivhākāyavatthuvasā, tayo heṭṭhimakoṭiyā.</p>
  13210. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  13211. <p class="gatha1"> Uttamakoṭiyā <a name="V0.0079"></a> honti, chaḷevobhinnamantare;</p>
  13212. <p class="gathalast">Catukkapañcakā tattha, dvekahīnā tayo tayo.</p>
  13213. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  13214. <p class="gatha1"> Chakkādayo abhāvānaṃ,</p>
  13215. <p class="gatha2">Iccevaṃ pañcasaṅgahā;</p>
  13216. <p class="gatha3">Eko tayo tayo ceko,</p>
  13217. <p class="gathalast">Ekoti ca yathākkamaṃ.</p>
  13218. <p class="hangnum"><a name="para815"></a><span class="paranum">815</span>.</p>
  13219. <p class="gatha1"> Sabhāvakānaṃ <a name="M0.0072"></a> dvinnampi, duvidhā sattakādayo;</p>
  13220. <p class="gathalast">Bhāvādikā yathāvuttā, navadhā navadhā siyuṃ.</p>
  13221. <p class="hangnum"><a name="para816"></a><span class="paranum">816</span>.</p>
  13222. <p class="gatha1"> Sattevuttamato heṭṭhā, ticatukkā tadantare;</p>
  13223. <p class="gathalast">Catukkapañcakacchakkā, pañcachakkāpi ca dvidhā.</p>
  13224. <p class="hangnum"><a name="para817"></a><span class="paranum">817</span>.</p>
  13225. <p class="gatha1"> Tiṇṇannampi vaseneva, sattakacchakkapañcakā;</p>
  13226. <p class="gathalast">Catukkatikadukkā ca, cha koṭṭhāsā yathārahaṃ.</p>
  13227. <p class="hangnum"><a name="para818"></a><span class="paranum">818</span>.</p>
  13228. <p class="gatha1"> Dve satta ca nava pañca, tayo ceko yathākkamaṃ;</p>
  13229. <p class="gathalast">Rūpasantatisīsānaṃ, rāsayo sattavīsati.</p>
  13230. <p class="hangnum"><a name="para819"></a><span class="paranum">819</span>.</p>
  13231. <p class="gatha1"> Kammajātā yathāyogaṃ, pavattanti khaṇe khaṇe;</p>
  13232. <p class="gathalast">Kāmāvacarasattānaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ.</p>
  13233. <p class="hangnum"><a name="para820"></a><span class="paranum">820</span>.</p>
  13234. <p class="gatha1"> Tattha santatisīsāni, rūpāni ca yathārahaṃ;</p>
  13235. <p class="gathalast">Pubbe vuttanayeneva, sabbatthāpi viniddise.</p>
  13236. <p class="hangnum"><a name="para821"></a><span class="paranum">821</span>.</p>
  13237. <p class="gatha1"> Sītuṇhotusamaññātā,</p>
  13238. <p class="gatha2">Tejodhātu ṭhitikkhaṇe;</p>
  13239. <p class="gatha3">Bhūtā sandhikkhaṇe rūpaṃ,</p>
  13240. <p class="gathalast">Janeti utujaṭṭhakaṃ.</p>
  13241. <p class="hangnum"><a name="para822"></a><span class="paranum">822</span>.</p>
  13242. <p class="gatha1"> Paṭisandhimatikkamma, cittaṃ cittajamaṭṭhakaṃ;</p>
  13243. <p class="gathalast">Bhavaṅgādimupādāya, janetuppattiyaṃ pana.</p>
  13244. <p class="hangnum"><a name="para823"></a><span class="paranum">823</span>.</p>
  13245. <p class="gatha1"> Bhuttāhāro <a name="V0.0080"></a> ṭhitippatto, mātarā ca sayampi ca;</p>
  13246. <p class="gathalast">Sarīrānugato hutvā, janetāhārajaṭṭhakaṃ.</p>
  13247. <p class="hangnum"><a name="para824"></a><span class="paranum">824</span>.</p>
  13248. <p class="gatha1"> Iti suddhaṭṭhakāni ca, tesamuṭṭhānikāpare;</p>
  13249. <p class="gathalast">Saddaviññattilahutā, sambhave sambhavanti ca.</p>
  13250. <p class="hangnum"><a name="para825"></a><span class="paranum">825</span>.</p>
  13251. <p class="gatha1"> Itthaṃ catusamuṭṭhānā, kalāpā kāmabhūmiyaṃ;</p>
  13252. <p class="gathalast">Yāvajīvaṃ pavattanti, dīpajālāva santati.</p>
  13253. <p class="hangnum"><a name="para826"></a><span class="paranum">826</span>.</p>
  13254. <p class="gatha1"> Cakkhusotavatthuvasā, dasakā ca tayo paraṃ;</p>
  13255. <p class="gathalast">Jīvitanavakañceva, rūpāvacarabhūmiyaṃ.</p>
  13256. <p class="hangnum"><a name="para827"></a><span class="paranum">827</span>.</p>
  13257. <p class="gatha1"> Honti <a name="M0.0073"></a> sandhipavattīsu, cattāro kammajā sadā;</p>
  13258. <p class="gathalast">Pubbe vuttanayeneva, pavatte utucittajā.</p>
  13259. <p class="hangnum"><a name="para828"></a><span class="paranum">828</span>.</p>
  13260. <p class="gatha1"> Jīvitanavakañcekaṃ, paṭisandhipavattiyaṃ;</p>
  13261. <p class="gathalast">Pavatte utujañceti, dvedhāsaññīnamuddise.</p>
  13262. <p class="hangnum"><a name="para829"></a><span class="paranum">829</span>.</p>
  13263. <p class="gatha1"> Iccuppattikamaṃ ñatvā, vibhāveyya tato paraṃ;</p>
  13264. <p class="gathalast">Kalāpānañca rūpānaṃ, sambhavāsambhavampi ca.</p>
  13265. <p class="hangnum"><a name="para830"></a><span class="paranum">830</span>.</p>
  13266. <p class="gatha1"> Indriyabaddhasantāne, sabbe sambhonti sambhavā;</p>
  13267. <p class="gathalast">Kalāpā ceva rūpāni, tathā santatirāsayo.</p>
  13268. <p class="hangnum"><a name="para831"></a><span class="paranum">831</span>.</p>
  13269. <p class="gatha1"> Bahiddhā matakāye ca, nopalabbhanti kammajā;</p>
  13270. <p class="gathalast">Cittojajā kalāpā ca, utujā lahutādayo.</p>
  13271. <p class="hangnum"><a name="para832"></a><span class="paranum">832</span>.</p>
  13272. <p class="gatha1"> Tathā suddhaṭṭhakasadda-navakañcotu sabbathā;</p>
  13273. <p class="gathalast">Kalāpā tattha labbhanti, dve ca rūpāni uddise.</p>
  13274. <p class="hangnum"><a name="para833"></a><span class="paranum">833</span>.</p>
  13275. <p class="gatha1"> Tesamuṭṭhānikā sabbe, kalāpā natthi sandhiyaṃ;</p>
  13276. <p class="gathalast">Uppādakāle sabbattha, jaratāniccatāpi ca.</p>
  13277. <p class="hangnum"><a name="para834"></a><span class="paranum">834</span>.</p>
  13278. <p class="gatha1"> Kalāpā kammajā santi, jātirūpañca sandhiyaṃ;</p>
  13279. <p class="gathalast">Rūpāni ca kalāpā ca, sabbepi ca pavattiyaṃ.</p>
  13280. <p class="hangnum"><a name="para835"></a><span class="paranum">835</span>.</p>
  13281. <p class="gatha1"> Santi <a name="V0.0081"></a> sabbāni rūpāni, kāmesu catusambhavā;</p>
  13282. <p class="gathalast">Jīvitanavakaṃ hitvā, kalāpā honti vīsati.</p>
  13283. <p class="hangnum"><a name="para836"></a><span class="paranum">836</span>.</p>
  13284. <p class="gatha1"> Dasakesveva gahitaṃ, visuṃ kāme na labbhati;</p>
  13285. <p class="gathalast">Jīvitanavakaṃ nāma, rūpaloke visuṃ siyā.</p>
  13286. <p class="hangnum"><a name="para837"></a><span class="paranum">837</span>.</p>
  13287. <p class="gatha1"> Āhārajakalāpā ca, bhāvā dve cādikappike;</p>
  13288. <p class="gathalast">Ādikāle na labbhanti, pacchā labbhanti kecipi.</p>
  13289. <p class="hangnum"><a name="para838"></a><span class="paranum">838</span>.</p>
  13290. <p class="gatha1"> Ghānajivhākāyabhāva-dasakā rūpabhūmiyaṃ;</p>
  13291. <p class="gathalast">Āhārajakalāpā ca, na labbhanteva sabbathā.</p>
  13292. <p class="hangnum"><a name="para839"></a><span class="paranum">839</span>.</p>
  13293. <p class="gatha1"> Cakkhusotavatthusaddā, kalāpā cittajāpi ca;</p>
  13294. <p class="gathalast">Asaññibhūmiyaṃ pubbe, vuttāpi ca na labbhare.</p>
  13295. <p class="hangnum"><a name="para840"></a><span class="paranum">840</span>.</p>
  13296. <p class="gatha1"> Kalāpā <a name="M0.0074"></a> satta rūpāni, pañca rūpesvasaññisu;</p>
  13297. <p class="gathalast">Natthekādasa rūpāni, kalāpekūnavīsati.</p>
  13298. <p class="hangnum"><a name="para841"></a><span class="paranum">841</span>.</p>
  13299. <p class="gatha1"> Tasmā tevīsa rūpāni, kalāpā pana cuddasa;</p>
  13300. <p class="gathalast">Tesamuṭṭhānikā santi, rūpāvacarabhūmiyaṃ.</p>
  13301. <p class="hangnum"><a name="para842"></a><span class="paranum">842</span>.</p>
  13302. <p class="gatha1"> Sattaraseva rūpāni, kalāpā dve dvisambhavā;</p>
  13303. <p class="gathalast">Asaññīnaṃ tu sambhonti, natthārūpesu kiñcipi.</p>
  13304. <p class="hangnum"><a name="para843"></a><span class="paranum">843</span>.</p>
  13305. <p class="gatha1"> Uppattikkamamiccevaṃ, sambhavāsambhavampi ca;</p>
  13306. <p class="gathalast">Kalāpānañca rūpānaṃ, yathāyogaṃ vibhāvayeti.</p>
  13307. <p class="centered">Iti rūpavibhāge uppattikathā niṭṭhitā.</p>
  13308. <p class="centered">Ekavīsatimo paricchedo.</p>
  13309. <p class="chapter">Dvāvīsatimo paricchedo</p>
  13310. <p class="subhead">22. Pakiṇṇakakathā</p>
  13311. <p class="hangnum"><a name="para844"></a><span class="paranum">844</span>.</p>
  13312. <p class="gatha1"> Itthaṃ <a name="V0.0082"></a> rūpānamuppattiṃ, dīpetvā dāni vuccati;</p>
  13313. <p class="gathalast">Pavattikosallatthāya, tatthevetaṃ pakiṇṇakaṃ.</p>
  13314. <p class="hangnum"><a name="para845"></a><span class="paranum">845</span>.</p>
  13315. <p class="gatha1"> Duvidhā sandhiyo tattha, missāmissavibhāgato;</p>
  13316. <p class="gathalast">Tividhāpi cekacatu-pañcavokārabhedato.</p>
  13317. <p class="hangnum"><a name="para846"></a><span class="paranum">846</span>.</p>
  13318. <p class="gatha1"> Rūpamattā asaññīnaṃ, nāmābhāvā amissitā;</p>
  13319. <p class="gathalast">Nāmamattā arūpīnaṃ, rūpābhāvāti ca dvidhā.</p>
  13320. <p class="hangnum"><a name="para847"></a><span class="paranum">847</span>.</p>
  13321. <p class="gatha1"> Kāmāvacarikā ceva, rūpāvacarikāti ca;</p>
  13322. <p class="gathalast">Duvidhā missitā ceti, bhavanti ca catubbidhā.</p>
  13323. <p class="hangnum"><a name="para848"></a><span class="paranum">848</span>.</p>
  13324. <p class="gatha1"> Ekaccatuvokārā ca, amissā pañca sandhiyo;</p>
  13325. <p class="gathalast">Chabbīsatividhā missā, pañcavokārasandhiyo.</p>
  13326. <p class="hangnum"><a name="para849"></a><span class="paranum">849</span>.</p>
  13327. <p class="gatha1"> Itthaṃ bhūmippabhedena, ekatiṃsavidhāpi ca;</p>
  13328. <p class="gathalast">Santatirāsibhedena, siyuṃ tiṃsavidhā kathaṃ.</p>
  13329. <p class="hangnum"><a name="para850"></a><span class="paranum">850</span>.</p>
  13330. <p class="gatha1"> Rūpasantatisīsānaṃ<a name="M0.0075"></a>,</p>
  13331. <p class="gatha3">Rāsayo sattavīsati;</p>
  13332. <p class="gatha2">Vuttā kāme vasā tesaṃ,</p>
  13333. <p class="gathalast">Sattakā kāmasandhiyo.</p>
  13334. <p class="hangnum"><a name="para851"></a><span class="paranum">851</span>.</p>
  13335. <p class="gatha1"> Vedanāsaññāsaṅkhāra-viññāṇakkhandhasaṅgahā;</p>
  13336. <p class="gathalast">Sabbatthāpi catassova, nāmasantatiyo siyuṃ.</p>
  13337. <p class="hangnum"><a name="para852"></a><span class="paranum">852</span>.</p>
  13338. <p class="gatha1"> Iccubhinnaṃ vasā honti, tatthekādasakādayo;</p>
  13339. <p class="gathalast">Santatirāsayo pubbe, vibhattā sattakādayo.</p>
  13340. <p class="hangnum"><a name="para853"></a><span class="paranum">853</span>.</p>
  13341. <p class="gatha1"> Ekādasakadasaka-navaṭṭhasattakā <a name="V0.0083"></a> siyuṃ;</p>
  13342. <p class="gathalast">Chakkena saddhiṃ viññeyyā, tasmā tattha cha saṅgahā.</p>
  13343. <p class="hangnum"><a name="para854"></a><span class="paranum">854</span>.</p>
  13344. <p class="gatha1"> Aṭṭha santatiyo honti, rūpalokena missitā;</p>
  13345. <p class="gathalast">Aṭṭhako rāsi tattheko, tasmā santati vuccati.</p>
  13346. <p class="hangnum"><a name="para855"></a><span class="paranum">855</span>.</p>
  13347. <p class="gatha1"> Jīvitanavako tveko, asaññī paṭisandhiyaṃ;</p>
  13348. <p class="gathalast">Arūpīnaṃ catassopi, nāmasantatiyo siyuṃ.</p>
  13349. <p class="hangnum"><a name="para856"></a><span class="paranum">856</span>.</p>
  13350. <p class="gatha1"> Iccekakacatukkānaṃ, vasena dve amissitā;</p>
  13351. <p class="gathalast">Aṭṭhavīsañca missāti, tiṃseva honti sandhiyo.</p>
  13352. <p class="hangnum"><a name="para857"></a><span class="paranum">857</span>.</p>
  13353. <p class="gatha1"> Ekuppādanirodhā ca, amissā tattha rāsayo;</p>
  13354. <p class="gathalast">Missitānaṃ vibhāgoyaṃ, yathāyogaṃ kathīyati.</p>
  13355. <p class="hangnum"><a name="para858"></a><span class="paranum">858</span>.</p>
  13356. <p class="gatha1"> Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā tīṇi khaṇānipi;</p>
  13357. <p class="gathalast">Samānāneva nāmānaṃ, ekacittakkhaṇaṃ mataṃ.</p>
  13358. <p class="hangnum"><a name="para859"></a><span class="paranum">859</span>.</p>
  13359. <p class="gatha1"> Tulyamuppādabhaṅgānaṃ, rūpānampi khaṇadvayaṃ;</p>
  13360. <p class="gathalast">Ekūnapaññāsamattaṃ, ṭhitikkhaṇamudīritaṃ.</p>
  13361. <p class="hangnum"><a name="para860"></a><span class="paranum">860</span>.</p>
  13362. <p class="gatha1"> Nāmarūpānamuppādo, bhaṅgopi hi samo mato;</p>
  13363. <p class="gathalast">Dandhaṃ hi vattikaṃ rūpaṃ, nāmaṃ tu lahuvattikaṃ.</p>
  13364. <p class="hangnum"><a name="para861"></a><span class="paranum">861</span>.</p>
  13365. <p class="gatha1"> Tathā hi rūpe tiṭṭhante, cittuppādā tu soḷasa;</p>
  13366. <p class="gathalast">Uppajjitvā pavattitvā, bhijjanti ca lahuṃ lahuṃ.</p>
  13367. <p class="hangnum"><a name="para862"></a><span class="paranum">862</span>.</p>
  13368. <p class="gatha1"> Tasmā <a name="M0.0076"></a> hi ekapaññāsa-khaṇarūpakkhaṇaṃ tathā;</p>
  13369. <p class="gathalast">Sattarasacittakkhaṇaṃ, tikhaṇanti ca vuccati.</p>
  13370. <p class="hangnum"><a name="para863"></a><span class="paranum">863</span>.</p>
  13371. <p class="gatha1"> Cittakkhaṇaṃ hi tiṇṇannaṃ, tattha viññattikadvayaṃ;</p>
  13372. <p class="gathalast">Lakkhaṇattayarūpaṃ tu, salakkhaṇavavatthitaṃ.</p>
  13373. <p class="hangnum"><a name="para864"></a><span class="paranum">864</span>.</p>
  13374. <p class="gatha1"> Tasmā hitvā dvayañcetaṃ, bāvīsatividhampi ca;</p>
  13375. <p class="gathalast">Rūpaṃ nāma catukkañca, salakkhaṇaniyāmitaṃ.</p>
  13376. <p class="hangnum"><a name="para865"></a><span class="paranum">865</span>.</p>
  13377. <p class="gatha1"> Ekuppādanirodhā <a name="V0.0084"></a> ca, tattha tulyakkhaṇā matā;</p>
  13378. <p class="gathalast">Atulyakkhaṇadhammānaṃ, siyā bhedaṃ yathārahaṃ.</p>
  13379. <p class="hangnum"><a name="para866"></a><span class="paranum">866</span>.</p>
  13380. <p class="gatha1"> Paṭisandhikkhaṇe jātaṃ, tasmā rūpaṃ tato paraṃ;</p>
  13381. <p class="gathalast">Sattarasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.</p>
  13382. <p class="hangnum"><a name="para867"></a><span class="paranum">867</span>.</p>
  13383. <p class="gatha1"> Tassa ṭhitikkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;</p>
  13384. <p class="gathalast">Aṭṭhārasamacittassa, uppāde pana bhijjati.</p>
  13385. <p class="hangnum"><a name="para868"></a><span class="paranum">868</span>.</p>
  13386. <p class="gatha1"> Tassa bhaṅgakkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ;</p>
  13387. <p class="gathalast">Aṭṭhārasamacittassa, ṭhitikālesu bhijjati.</p>
  13388. <p class="hangnum"><a name="para869"></a><span class="paranum">869</span>.</p>
  13389. <p class="gatha1"> Tathā dutiyacittassa, uppādamhi samuṭṭhitaṃ;</p>
  13390. <p class="gathalast">Aṭṭhārasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.</p>
  13391. <p class="hangnum"><a name="para870"></a><span class="paranum">870</span>.</p>
  13392. <p class="gatha1"> Iti vuttaniyāmena, sajātikkhaṇato paraṃ;</p>
  13393. <p class="gathalast">Ṭhatvā ekūnapaññāsa, khaṇāni puna bhijjati.</p>
  13394. <p class="hangnum"><a name="para871"></a><span class="paranum">871</span>.</p>
  13395. <p class="gatha1"> Tasmā ekūnapaññāsa, kalāpā saha vattare;</p>
  13396. <p class="gathalast">Eko jāyati eko ca, bhijjatīti ca sabbathā.</p>
  13397. <p class="hangnum"><a name="para872"></a><span class="paranum">872</span>.</p>
  13398. <p class="gatha1"> Ekasantatisambandhā, kalāpā saha kammajā;</p>
  13399. <p class="gathalast">Yathānupubbaghaṭitā, ekapaññāsa labbhare.</p>
  13400. <p class="hangnum"><a name="para873"></a><span class="paranum">873</span>.</p>
  13401. <p class="gatha1"> Sattavīsa paniccevaṃ, kāme dve rūpabhūmiyaṃ;</p>
  13402. <p class="gathalast">Rūpasantatisīsānaṃ, rāsayo sattakādayo.</p>
  13403. <p class="hangnum"><a name="para874"></a><span class="paranum">874</span>.</p>
  13404. <p class="gatha1"> Ekūnatiṃsa sabbepi, kammajātā yathārahaṃ;</p>
  13405. <p class="gathalast">Ekapaññāsa ghaṭikā, pavattanti khaṇe khaṇe.</p>
  13406. <p class="hangnum"><a name="para875"></a><span class="paranum">875</span>.</p>
  13407. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0077"></a> sandhikkhaṇe jātaṃ, sattarasamacetaso;</p>
  13408. <p class="gathalast">Uppāde bhijjaticcevaṃ, vutto <span class="bld">aṭṭhakathānayo</span>.</p>
  13409. <p class="hangnum"><a name="para876"></a><span class="paranum">876</span>.</p>
  13410. <p class="gatha1"> Taṃ nayaṃ paṭibāhitvā, cittena saha bhijjati;</p>
  13411. <p class="gathalast">Cittena saha jātanti, vuttamācariyena hi.</p>
  13412. <p class="hangnum"><a name="para877"></a><span class="paranum">877</span>.</p>
  13413. <p class="gatha1"> Ānāpānatakkacārā<a name="V0.0085"></a>, ekuppādanirodhakā;</p>
  13414. <p class="gathalast">Vuttā hi <span class="bld">yamake</span> kāyavacīsaṅkhāranāmakā.</p>
  13415. <p class="hangnum"><a name="para878"></a><span class="paranum">878</span>.</p>
  13416. <p class="gatha1"> Cittuppādakkhaṇe jātā, utu tassa ṭhitikkhaṇe;</p>
  13417. <p class="gathalast">Rūpaṃ janeti tatthāpi, utu bhaṅgakkhaṇepi ca.</p>
  13418. <p class="hangnum"><a name="para879"></a><span class="paranum">879</span>.</p>
  13419. <p class="gatha1"> Anupubbakkamenevaṃ, jātaṃ rūpaṃ tathāparaṃ;</p>
  13420. <p class="gathalast">Aṭṭhārasamauppādaṭṭhitiādīsu bhijjati.</p>
  13421. <p class="hangnum"><a name="para880"></a><span class="paranum">880</span>.</p>
  13422. <p class="gatha1"> Itthaṃ kalāpā ghaṭitā, utujāhārajāpi ca;</p>
  13423. <p class="gathalast">Ekasantatisambandhā, ekapaññāsa labbhare.</p>
  13424. <p class="hangnum"><a name="para881"></a><span class="paranum">881</span>.</p>
  13425. <p class="gatha1"> Kalāpā cittajā yasmā, uppādakkhaṇasambhūtā;</p>
  13426. <p class="gathalast">Ghaṭikā saha labbhanti, tasmā sattaraseva te.</p>
  13427. <p class="hangnum"><a name="para882"></a><span class="paranum">882</span>.</p>
  13428. <p class="gatha1"> Sabbepi rūpajanakā, cittuppāde yathāsakaṃ;</p>
  13429. <p class="gathalast">Janenti ṭhitibhaṅgesu, na janentīti kecanā.</p>
  13430. <p class="hangnum"><a name="para883"></a><span class="paranum">883</span>.</p>
  13431. <p class="gatha1"> Kusalābyākatādīnaṃ, ekuppādanirodhatā;</p>
  13432. <p class="gathalast">Dhammānaṃ <span class="bld">yamake</span> vuttā, iti pāḷi vadanti ca.</p>
  13433. <p class="hangnum"><a name="para884"></a><span class="paranum">884</span>.</p>
  13434. <p class="gatha1"> Kusalādikasambandhā, tattha tattha hi desitā;</p>
  13435. <p class="gathalast">Iti vatvā pure vuttaṃ, icchantācariyā nayaṃ.</p>
  13436. <p class="hangnum"><a name="para885"></a><span class="paranum">885</span>.</p>
  13437. <p class="gatha1"> Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantatirāsayo;</p>
  13438. <p class="gathalast">Rūpāni ca kalāpā ca, ekābaddhā yathārahaṃ.</p>
  13439. <p class="hangnum"><a name="para886"></a><span class="paranum">886</span>.</p>
  13440. <p class="gatha1"> Suttapavattamattānaṃ, sambuddhānampi pāṇinaṃ;</p>
  13441. <p class="gathalast">Yāva maraṇakālāpi, pavattanti nirantaraṃ.</p>
  13442. <p class="hangnum"><a name="para887"></a><span class="paranum">887</span>.</p>
  13443. <p class="gatha1"> Āyukkhayā <a name="M0.0078"></a> ca maraṇaṃ, tathā kammakkhayā siyā;</p>
  13444. <p class="gathalast">Ubhinnaṃ vā khayā cātha, upacchedakakammunā.</p>
  13445. <p class="hangnum"><a name="para888"></a><span class="paranum">888</span>.</p>
  13446. <p class="gatha1"> Catudhāpi marantassa, tassevaṃ tu yathārahaṃ;</p>
  13447. <p class="gathalast">Sattarasacittakkhaṇamattasesamhi jīvite.</p>
  13448. <p class="hangnum"><a name="para889"></a><span class="paranum">889</span>.</p>
  13449. <p class="gatha1"> Upariccuticittassa<a name="V0.0086"></a>, sattarasamacetaso;</p>
  13450. <p class="gathalast">Ṭhitikālamupādāya, na tu jāyati kammajaṃ.</p>
  13451. <p class="hangnum"><a name="para890"></a><span class="paranum">890</span>.</p>
  13452. <p class="gatha1"> Tassuppādakkhaṇe jātaṃ,</p>
  13453. <p class="gatha2">Rūpañca cutiyā saha;</p>
  13454. <p class="gatha3">Bhijjatīti mato nāma,</p>
  13455. <p class="gathalast">Tato hoti sa puggalo.</p>
  13456. <p class="hangnum"><a name="para891"></a><span class="paranum">891</span>.</p>
  13457. <p class="gatha1"> Cittajāhārajañcāpi, na jāyati tato paraṃ;</p>
  13458. <p class="gathalast">Utusambhavarūpaṃ tu, avasissati vā na vā.</p>
  13459. <p class="hangnum"><a name="para892"></a><span class="paranum">892</span>.</p>
  13460. <p class="gatha1"> Tato vuttanayeneva, matasatto yathārahaṃ;</p>
  13461. <p class="gathalast">Missāmissāhi sandhīhi, punadevopapajjati.</p>
  13462. <p class="hangnum"><a name="para893"></a><span class="paranum">893</span>.</p>
  13463. <p class="gatha1"> Tato vuttanayeneva, ekūnatiṃsa kammajā;</p>
  13464. <p class="gathalast">Tesamuṭṭhānikā pañca, catuttiṃsa samissitā.</p>
  13465. <p class="hangnum"><a name="para894"></a><span class="paranum">894</span>.</p>
  13466. <p class="gatha1"> Kalāpā rāsayo honti, sattavīsatibhūmisu;</p>
  13467. <p class="gathalast">Iti sabbapakārena, rūpadhammā pakāsitāti.</p>
  13468. <p class="centered">Iti rūpavibhāge pakiṇṇakakathā niṭṭhitā.</p>
  13469. <p class="centered">Dvāvīsatimo paricchedo.</p>
  13470. <p class="centered">Niṭṭhito ca sabbathāpi rūpavibhāgo.</p>
  13471. <p class="chapter">Tevīsatimo paricchedo</p>
  13472. <p class="title">4. Nibbānavibhāgo</p>
  13473. <p class="subhead">23. Mūlavisuddhikathā</p>
  13474. <p class="hangnum"><a name="para895"></a><span class="paranum">895</span>.</p>
  13475. <p class="gatha1"> Itthaṃ <a name="M0.0079"></a><a name="V0.0087"></a> cittaṃ cetasikaṃ, rūpañcevāti saṅkhatā;</p>
  13476. <p class="gathalast">Vuttā asaṅkhataṃ dāni, nibbānanti pavuccati.</p>
  13477. <p class="hangnum"><a name="para896"></a><span class="paranum">896</span>.</p>
  13478. <p class="gatha1"> Sīlavisuddhi ādimhi, tato cittavisuddhi ca;</p>
  13479. <p class="gathalast">Diṭṭhivisuddhināmā ca, kaṅkhāvitaraṇāpi ca.</p>
  13480. <p class="hangnum"><a name="para897"></a><span class="paranum">897</span>.</p>
  13481. <p class="gatha1"> Tato paraṃ maggāmagga-ñāṇadassananāmikā;</p>
  13482. <p class="gathalast">Tathā paṭipadāñāṇa-dassanā ñāṇadassanaṃ.</p>
  13483. <p class="hangnum"><a name="para898"></a><span class="paranum">898</span>.</p>
  13484. <p class="gatha1"> Iccānukkamato vuttā, satta honti visuddhiyo;</p>
  13485. <p class="gathalast">Sattamānuttarā tattha, pubbabhāgā cha lokiyā.</p>
  13486. <p class="hangnum"><a name="para899"></a><span class="paranum">899</span>.</p>
  13487. <p class="gatha1"> Saṃvaro pātimokkho ca, tathevindriyasaṃvaro;</p>
  13488. <p class="gathalast">Ājīvapārisuddhi ca, sīlaṃ paccayanissitaṃ.</p>
  13489. <p class="hangnum"><a name="para900"></a><span class="paranum">900</span>.</p>
  13490. <p class="gatha1"> Iti <span class="bld">sīlavisuddhī</span>ti, suddhametaṃ pavuccati;</p>
  13491. <p class="gathalast">Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.</p>
  13492. <p class="hangnum"><a name="para901"></a><span class="paranum">901</span>.</p>
  13493. <p class="gatha1"> Kasiṇāni dasāsubhā, dasānussatiyo pana;</p>
  13494. <p class="gathalast">Appamaññā ca saññā ca, vavatthāruppakāti ca.</p>
  13495. <p class="hangnum"><a name="para902"></a><span class="paranum">902</span>.</p>
  13496. <p class="gatha1"> <span class="bld">Samathakkammaṭṭhānāni,</span> tālīsaṭṭhakathānaye;</p>
  13497. <p class="gathalast">Pāḷiyaṃ tu vibhattāni, aṭṭhatiṃsāti vaṇṇitaṃ.</p>
  13498. <p class="hangnum"><a name="para903"></a><span class="paranum">903</span>.</p>
  13499. <p class="gatha1"> Pathavāpo ca tejo ca,</p>
  13500. <p class="gatha2">Vāyo nīlañca pītakaṃ;</p>
  13501. <p class="gatha2">Lohitodātamākāsaṃ<a name="V0.0088"></a>,</p>
  13502. <p class="gathalast">Ālokakasiṇanti ca.</p>
  13503. <p class="hangnum"><a name="para904"></a><span class="paranum">904</span>.</p>
  13504. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kasiṇāni dase</span>tāni, vuttānaṭṭhakathānaye;</p>
  13505. <p class="gathalast">Aṭṭheva pāḷiyaṃ hitvā, ante tu kasiṇadvayaṃ.</p>
  13506. <p class="hangnum"><a name="para905"></a><span class="paranum">905</span>.</p>
  13507. <p class="gatha1"> Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāyitaṃ;</p>
  13508. <p class="gathalast">Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ.</p>
  13509. <p class="hangnum"><a name="para906"></a><span class="paranum">906</span>.</p>
  13510. <p class="gatha1"> Puḷavakaṃ <a name="M0.0080"></a> aṭṭhikañceti, <span class="bld">asubhā dasa</span> desitā;</p>
  13511. <p class="gathalast">Rūpakāyavibhāgāya, dasakāyavipattiyā.</p>
  13512. <p class="hangnum"><a name="para907"></a><span class="paranum">907</span>.</p>
  13513. <p class="gatha1"> Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attanā;</p>
  13514. <p class="gathalast">Devatopasamāyañca, sattānussatiyo kamā.</p>
  13515. <p class="hangnum"><a name="para908"></a><span class="paranum">908</span>.</p>
  13516. <p class="gatha1"> Maraṇassati nāmekā, tathā kāyagatāsati;</p>
  13517. <p class="gathalast">Ānāpānassaticcevaṃ, <span class="bld">dasānussatiyo</span> matā.</p>
  13518. <p class="hangnum"><a name="para909"></a><span class="paranum">909</span>.</p>
  13519. <p class="gatha1"> Mettā karuṇā muditā, upekkhāti catubbidhā;</p>
  13520. <p class="gathalast">Vuttā brahmavihārā ca, <span class="bld">appamaññā</span>ti tādinā.</p>
  13521. <p class="hangnum"><a name="para910"></a><span class="paranum">910</span>.</p>
  13522. <p class="gatha1"> Ekā<span class="bld">hāre paṭikkūla-saññā</span> nāmekameva tu;</p>
  13523. <p class="gathalast"><span class="bld">Catudhātuvavatthānaṃ,</span> catudhātupariggaho.</p>
  13524. <p class="hangnum"><a name="para911"></a><span class="paranum">911</span>.</p>
  13525. <p class="gatha1"> Ākāsānañcāyatanaṃ, viññāṇañcamathāparaṃ;</p>
  13526. <p class="gathalast">Ākiñcaññaṃ tathā neva-saññānāsaññanāmakaṃ.</p>
  13527. <p class="hangnum"><a name="para912"></a><span class="paranum">912</span>.</p>
  13528. <p class="gatha1"> Iccānukkamato vuttā, arūpajjhānikā pana;</p>
  13529. <p class="gathalast"><span class="bld">Arūpakammaṭṭhānāni,</span> cattāropi pakittitā.</p>
  13530. <p class="hangnum"><a name="para913"></a><span class="paranum">913</span>.</p>
  13531. <p class="gatha1"> Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, ānāpāne ca sabbathā;</p>
  13532. <p class="gathalast">Disvā sutvā phusitvā vā, parikammaṃ tu kubbato.</p>
  13533. <p class="hangnum"><a name="para914"></a><span class="paranum">914</span>.</p>
  13534. <p class="gatha1"> Uggaho nāma sambhoti, nimittaṃ tattha yuñjato;</p>
  13535. <p class="gathalast">Paṭibhāgo tamārabbha, tattha vattati appanā.</p>
  13536. <p class="hangnum"><a name="para915"></a><span class="paranum">915</span>.</p>
  13537. <p class="gatha1"> Sādhu <a name="V0.0089"></a> sattā sukhī hontu, dukkhā muccantu pāṇino;</p>
  13538. <p class="gathalast">Aho sattā sukhappattā, hontu yadicchakāti ca.</p>
  13539. <p class="hangnum"><a name="para916"></a><span class="paranum">916</span>.</p>
  13540. <p class="gatha1"> Uddissa vā anodissa, yuñjato sattagocare;</p>
  13541. <p class="gathalast">Appamaññā panappenti, anupubbena vattikā.</p>
  13542. <p class="hangnum"><a name="para917"></a><span class="paranum">917</span>.</p>
  13543. <p class="gatha1"> Kasiṇugghāṭimākāse, paṭhamāruppamānase;</p>
  13544. <p class="gathalast">Tasseva natthibhāve ca, tatiyāruppaketi ca.</p>
  13545. <p class="hangnum"><a name="para918"></a><span class="paranum">918</span>.</p>
  13546. <p class="gatha1"> Yuñjantassa <a name="M0.0081"></a> panetesu, gocaresu catūsupi;</p>
  13547. <p class="gathalast">Appenti anupubbena, āruppāpi catubbidhā.</p>
  13548. <p class="hangnum"><a name="para919"></a><span class="paranum">919</span>.</p>
  13549. <p class="gatha1"> Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ;</p>
  13550. <p class="gathalast">Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.</p>
  13551. <p class="hangnum"><a name="para920"></a><span class="paranum">920</span>.</p>
  13552. <p class="gatha1"> Sukhitajjhānikā tisso, appamaññā ca heṭṭhimā;</p>
  13553. <p class="gathalast">Upekkhāruppakā pañca, upekkhājhānikāti ca.</p>
  13554. <p class="hangnum"><a name="para921"></a><span class="paranum">921</span>.</p>
  13555. <p class="gatha1"> Ekā dasekā dasa ca, tayo pañceti sabbathā;</p>
  13556. <p class="gathalast">Parikammavasā tiṃsa, cha koṭṭhāsā yathākkamaṃ.</p>
  13557. <p class="hangnum"><a name="para922"></a><span class="paranum">922</span>.</p>
  13558. <p class="gatha1"> Pañcakādisukhopekkhā, jhānabhedā catubbidhā;</p>
  13559. <p class="gathalast">Ekaccatupañcajhāna-vasena tividhā siyuṃ.</p>
  13560. <p class="hangnum"><a name="para923"></a><span class="paranum">923</span>.</p>
  13561. <p class="gatha1"> Rūpārūpavasā dve ca, appanāto punekadhā;</p>
  13562. <p class="gathalast">Iccevamappanā kamma-ṭṭhānabhedā samissitā.</p>
  13563. <p class="hangnum"><a name="para924"></a><span class="paranum">924</span>.</p>
  13564. <p class="gatha1"> Dve ca saññāvavatthānā, aṭṭhānussatiyoti ca;</p>
  13565. <p class="gathalast">Sesā dasa pavuccanti, upacārasamādhikā.</p>
  13566. <p class="hangnum"><a name="para925"></a><span class="paranum">925</span>.</p>
  13567. <p class="gatha1"> Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ;</p>
  13568. <p class="gathalast">Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.</p>
  13569. <p class="hangnum"><a name="para926"></a><span class="paranum">926</span>.</p>
  13570. <p class="gatha1"> Appanājavanaṃ sabbaṃ, lokuttaramahaggataṃ;</p>
  13571. <p class="gathalast">Tihetukaparittāni, purimāni yathārahaṃ.</p>
  13572. <p class="hangnum"><a name="para927"></a><span class="paranum">927</span>.</p>
  13573. <p class="gatha1"> Āvajjanā <a name="V0.0090"></a> ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā;</p>
  13574. <p class="gathalast">Adhiṭṭhānā ca vuṭṭhānā, paccavekkhaṇa pañcamā.</p>
  13575. <p class="hangnum"><a name="para928"></a><span class="paranum">928</span>.</p>
  13576. <p class="gatha1"> Vasitāhi vasībhūtā, iti katvāna pañcahi;</p>
  13577. <p class="gathalast">Bhāventassa panappenti, uparūpari appanā.</p>
  13578. <p class="hangnum"><a name="para929"></a><span class="paranum">929</span>.</p>
  13579. <p class="gatha1"> Yuñjantassa tu vuṭṭhāya, kasiṇajjhānapañcamā;</p>
  13580. <p class="gathalast">Pañcābhiññā hi appenti, rūpasaddādigocare.</p>
  13581. <p class="hangnum"><a name="para930"></a><span class="paranum">930</span>.</p>
  13582. <p class="gatha1"> Lokuttarā panappenti, sabbe nibbānagocare;</p>
  13583. <p class="gathalast">Aniccadukkhānattāti, bhūmidhamme vipassato.</p>
  13584. <p class="hangnum"><a name="para931"></a><span class="paranum">931</span>.</p>
  13585. <p class="gatha1"> Tattha <a name="M0.0082"></a> ca pādakajjhānaṃ, sammaṭṭhajjhānameva vā;</p>
  13586. <p class="gathalast">Ajjhāsayo ca vuṭṭhāna-gāminī ca vipassanā.</p>
  13587. <p class="hangnum"><a name="para932"></a><span class="paranum">932</span>.</p>
  13588. <p class="gatha1"> Maggānaṃ jhānabhedāya, yathāyogaṃ niyāmatā;</p>
  13589. <p class="gathalast">Yathāsakaṃ phalānaṃ tu, maggā honti niyāmatā.</p>
  13590. <p class="hangnum"><a name="para933"></a><span class="paranum">933</span>.</p>
  13591. <p class="gatha1"> Maggānantaramevātha, bhūmidhamme vipassato;</p>
  13592. <p class="gathalast">Phalasamāpattiyampi, appeti phalamānasaṃ.</p>
  13593. <p class="hangnum"><a name="para934"></a><span class="paranum">934</span>.</p>
  13594. <p class="gatha1"> Anupubbasamāpattiṃ, samāpajjissa vuṭṭhito;</p>
  13595. <p class="gathalast">Jhānadhamme vipassitvā, tattha tattheva paṇḍito.</p>
  13596. <p class="hangnum"><a name="para935"></a><span class="paranum">935</span>.</p>
  13597. <p class="gatha1"> Catutthāruppamappetvā, ekadvijavanāparaṃ;</p>
  13598. <p class="gathalast">Nirodhaṃ nāma phusati, samāpattimacittakaṃ.</p>
  13599. <p class="hangnum"><a name="para936"></a><span class="paranum">936</span>.</p>
  13600. <p class="gatha1"> Arahā vā anāgāmī, pañcavokārabhūmiyaṃ;</p>
  13601. <p class="gathalast">Yathāsakaṃ phaluppādo, vuṭṭhānanti tato mato.</p>
  13602. <p class="hangnum"><a name="para937"></a><span class="paranum">937</span>.</p>
  13603. <p class="gatha1"> Appanāpariyosāne, siyā sabbattha sambhavā;</p>
  13604. <p class="gathalast">Bhavaṅgapāto taṃ chetvā, jāyate paccavekkhaṇā.</p>
  13605. <p class="hangnum"><a name="para938"></a><span class="paranum">938</span>.</p>
  13606. <p class="gatha1"> Iti vuttānusārena, appanānayasaṅgahaṃ;</p>
  13607. <p class="gathalast">Yathāyogaṃ vibhāveyya, tattha tattha vicakkhaṇo.</p>
  13608. <p class="hangnum"><a name="para939"></a><span class="paranum">939</span>.</p>
  13609. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cittavisuddhi</span> <a name="V0.0091"></a> nāmāyaṃ, cittasaṃklesasodhano;</p>
  13610. <p class="gathalast">Upacārappanābhedo, samatho pubbabhāgiyoti.</p>
  13611. <p class="centered">Iti nibbānavibhāge mūlavisuddhikathā niṭṭhitā.</p>
  13612. <p class="centered">Tevīsatimo paricchedo.</p>
  13613. <p class="chapter">Catuvīsatimo paricchedo</p>
  13614. <p class="subhead">24. Pariggahavisuddhikathā</p>
  13615. <p class="hangnum"><a name="para940"></a><span class="paranum">940</span>.</p>
  13616. <p class="gatha1"> Sīlacittavisuddhīhi, yathāvuttāhi maṇḍito;</p>
  13617. <p class="gathalast">Payogāsayasampanno, nibbānābhirato tato.</p>
  13618. <p class="hangnum"><a name="para941"></a><span class="paranum">941</span>.</p>
  13619. <p class="gatha1"> Khandhāyatanadhātādippabhedehi <a name="M0.0083"></a> yathārahaṃ;</p>
  13620. <p class="gathalast">Lakkhaṇapaccupaṭṭhāna-padaṭṭhānavibhāgato.</p>
  13621. <p class="hangnum"><a name="para942"></a><span class="paranum">942</span>.</p>
  13622. <p class="gatha1"> Pariggahetvā saṅkhāre, nāmarūpaṃ yathākathaṃ;</p>
  13623. <p class="gathalast">Vavatthapento tatthevamanupassati paññavā.</p>
  13624. <p class="hangnum"><a name="para943"></a><span class="paranum">943</span>.</p>
  13625. <p class="gatha1"> Nāmarūpamidaṃ suddhaṃ, attabhāvoti vuccati;</p>
  13626. <p class="gathalast">Natthettha koci attā vā, satto jīvo ca puggalo.</p>
  13627. <p class="hangnum"><a name="para944"></a><span class="paranum">944</span>.</p>
  13628. <p class="gatha1"> Yathāpi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;</p>
  13629. <p class="gathalast">Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.</p>
  13630. <p class="hangnum"><a name="para945"></a><span class="paranum">945</span>.</p>
  13631. <p class="gatha1"> Khandhāyatanadhātūnaṃ, yathāyogamanukkamo;</p>
  13632. <p class="gathalast">Abbocchinno pavattanto, saṃsāroti pavuccati.</p>
  13633. <p class="hangnum"><a name="para946"></a><span class="paranum">946</span>.</p>
  13634. <p class="gatha1"> Iti nānappakārena, tebhūmakapariggaho;</p>
  13635. <p class="gathalast">Bhūmidhammavavatthānaṃ, suddhasaṅkhāradassanaṃ.</p>
  13636. <p class="hangnum"><a name="para947"></a><span class="paranum">947</span>.</p>
  13637. <p class="gatha1"> Attadiṭṭhipahānena<a name="V0.0092"></a>, diṭṭhisaṃklesasodhanaṃ;</p>
  13638. <p class="gathalast"><span class="bld">Diṭṭhivisuddhi</span> nāmāti, ñāṇametaṃ pavuccati.</p>
  13639. <p class="hangnum"><a name="para948"></a><span class="paranum">948</span>.</p>
  13640. <p class="gatha1"> Pariggahitasaṅkhāro, nāmarūpamapatthiyā;</p>
  13641. <p class="gathalast">Tato paraṃ yathāyogaṃ, pariggaṇhati paccaye.</p>
  13642. <p class="hangnum"><a name="para949"></a><span class="paranum">949</span>.</p>
  13643. <p class="gatha1"> Dukkhasamudayo tattha, taṇhā saṃsāranāyikā;</p>
  13644. <p class="gathalast">Samodhāneti saṅkhāre, tattha tatthupapattiyā.</p>
  13645. <p class="hangnum"><a name="para950"></a><span class="paranum">950</span>.</p>
  13646. <p class="gatha1"> Taṇhāsambhavamevetaṃ, tasmā dukkhaṃ pavuccati;</p>
  13647. <p class="gathalast">Tadappavatti nibbānaṃ, maggo taṃpāpakoti ca.</p>
  13648. <p class="hangnum"><a name="para951"></a><span class="paranum">951</span>.</p>
  13649. <p class="gatha1"> Catusaccavavatthāna-mukhenevampi paccaye;</p>
  13650. <p class="gathalast">Pariggaṇhanti ekacce, saṅkhārānamathāpare.</p>
  13651. <p class="hangnum"><a name="para952"></a><span class="paranum">952</span>.</p>
  13652. <p class="gatha1"> Ālokākāsavāyāpapathaviñcupanissayaṃ;</p>
  13653. <p class="gathalast">Bhavaṅgapariṇāmañca, labhitvāva yathārahaṃ.</p>
  13654. <p class="hangnum"><a name="para953"></a><span class="paranum">953</span>.</p>
  13655. <p class="gatha1"> Cha vatthūni ca nissāya, cha dvārārammaṇāni ca;</p>
  13656. <p class="gathalast">Paṭicca manasikāraṃ, pavattanti arūpino.</p>
  13657. <p class="hangnum"><a name="para954"></a><span class="paranum">954</span>.</p>
  13658. <p class="gatha1"> Yathāsakasamuṭṭhānaṃ<a name="M0.0084"></a>, vibhāgehi ca rūpino;</p>
  13659. <p class="gathalast">Pavattanti ekacceti, pariggaṇhanti paccaye.</p>
  13660. <p class="hangnum"><a name="para955"></a><span class="paranum">955</span>.</p>
  13661. <p class="gatha1"> Avijjāpaccayā honti, saṅkhārā tu tato tathā;</p>
  13662. <p class="gathalast">Viññāṇaṃ nāmarūpañca, saḷāyatananāmakaṃ.</p>
  13663. <p class="hangnum"><a name="para956"></a><span class="paranum">956</span>.</p>
  13664. <p class="gatha1"> Phasso ca vedanā taṇhā, upādānaṃ bhavo tato;</p>
  13665. <p class="gathalast">Jāti jarā maraṇañca, pavattati yathārahaṃ.</p>
  13666. <p class="hangnum"><a name="para957"></a><span class="paranum">957</span>.</p>
  13667. <p class="gatha1"> Tato soko paridevo, dukkhañceva tathāparaṃ;</p>
  13668. <p class="gathalast">Domanassamupāyāso, sambhoti ca yathārahaṃ.</p>
  13669. <p class="hangnum"><a name="para958"></a><span class="paranum">958</span>.</p>
  13670. <p class="gatha1"> Etassa kevalassevaṃ, dukkhakkhandhassa sambhavo;</p>
  13671. <p class="gathalast">Paṭiccasamuppādova, natthañño koci kārako.</p>
  13672. <p class="hangnum"><a name="para959"></a><span class="paranum">959</span>.</p>
  13673. <p class="gatha1"> Tatthāvijjādayo <a name="V0.0093"></a> dvepi, addhātīto anāgato;</p>
  13674. <p class="gathalast">Jātādayopare aṭṭha, paccuppannoti vaṇṇito.</p>
  13675. <p class="hangnum"><a name="para960"></a><span class="paranum">960</span>.</p>
  13676. <p class="gatha1"> Puññāpuññāneñjavasā, saṅkhārā tividhā tathā;</p>
  13677. <p class="gathalast">Bhavekadeso kammañca, kammavaṭṭanti vuccati.</p>
  13678. <p class="hangnum"><a name="para961"></a><span class="paranum">961</span>.</p>
  13679. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhupādānā, klesavaṭṭamathāpare;</p>
  13680. <p class="gathalast">Vipākavaṭṭaṃ sattāpi, upapattibhavopi ca.</p>
  13681. <p class="hangnum"><a name="para962"></a><span class="paranum">962</span>.</p>
  13682. <p class="gatha1"> Avijjāsaṅkhārānaṃ tu, gahaṇe gahitāva te;</p>
  13683. <p class="gathalast">Taṇhupādānabhavāti, atīte pañca hetavo.</p>
  13684. <p class="hangnum"><a name="para963"></a><span class="paranum">963</span>.</p>
  13685. <p class="gatha1"> Taṇhupādānabhavānaṃ, gahaṇe gahitāva te;</p>
  13686. <p class="gathalast">Avijjā saṅkhārā ceti, paccuppannepi pañcake.</p>
  13687. <p class="hangnum"><a name="para964"></a><span class="paranum">964</span>.</p>
  13688. <p class="gatha1"> Viññāṇādisarūpena, dassitaṃ phalapañcakaṃ;</p>
  13689. <p class="gathalast">Tathā tadeva jātādi-nāmenānāgatanti ca.</p>
  13690. <p class="hangnum"><a name="para965"></a><span class="paranum">965</span>.</p>
  13691. <p class="gatha1"> Atīte hetavo pañca, idāni phalapañcakaṃ;</p>
  13692. <p class="gathalast">Idāni hetavo pañca, āyatiṃ phalapañcakaṃ.</p>
  13693. <p class="hangnum"><a name="para966"></a><span class="paranum">966</span>.</p>
  13694. <p class="gatha1"> Hetuphalaṃ phalahetu, puna hetuphalāni ca;</p>
  13695. <p class="gathalast">Tisandhi catusaṅkhepaṃ, vīsatākāramabravuṃ.</p>
  13696. <p class="hangnum"><a name="para967"></a><span class="paranum">967</span>.</p>
  13697. <p class="gatha1"> Atthadhammapaṭivedha-desanānaṃ <a name="M0.0085"></a> yathārahaṃ;</p>
  13698. <p class="gathalast">Gambhīrattā catunnampi, catugambhīratā matā.</p>
  13699. <p class="hangnum"><a name="para968"></a><span class="paranum">968</span>.</p>
  13700. <p class="gatha1"> Ekattanānattanayā, abyāpāranayoparo;</p>
  13701. <p class="gathalast">Tathevaṃdhammatā ceti, nayā vuttā catubbidhā.</p>
  13702. <p class="hangnum"><a name="para969"></a><span class="paranum">969</span>.</p>
  13703. <p class="gatha1"> Jarāmaraṇasokādi-pīḷitānamabhiṇhaso;</p>
  13704. <p class="gathalast">Āsavānaṃ samuppādā, avijjā ca pavattati.</p>
  13705. <p class="hangnum"><a name="para970"></a><span class="paranum">970</span>.</p>
  13706. <p class="gatha1"> Avijjāpaccayā honti, saṅkhārāpi yathā pure;</p>
  13707. <p class="gathalast">Baddhāvicchedamiccevaṃ, bhavacakkamanādikaṃ.</p>
  13708. <p class="hangnum"><a name="para971"></a><span class="paranum">971</span>.</p>
  13709. <p class="gatha1"> Taṇhāvijjānābhikaṃ <a name="V0.0094"></a> taṃ, jarāmaraṇanemikaṃ;</p>
  13710. <p class="gathalast">Sesākārādighaṭikaṃ, tibhavārathayojitaṃ.</p>
  13711. <p class="hangnum"><a name="para972"></a><span class="paranum">972</span>.</p>
  13712. <p class="gatha1"> Tiaddhañca tivaṭṭañca, tisandhighaṭikaṃ tathā;</p>
  13713. <p class="gathalast">Catusaṅkhepagambhīranayamaṇḍitadesanaṃ.</p>
  13714. <p class="hangnum"><a name="para973"></a><span class="paranum">973</span>.</p>
  13715. <p class="gatha1"> Vīsatākāravibhāgaṃ, dvādasākārasaṅgahaṃ;</p>
  13716. <p class="gathalast">Dhammaṭṭhitīti dīpenti, idappaccayataṃ budhā.</p>
  13717. <p class="hangnum"><a name="para974"></a><span class="paranum">974</span>.</p>
  13718. <p class="gatha1"> Paṭiccasamuppādoyaṃ, paccayākāranāmato;</p>
  13719. <p class="gathalast">Saṅkhepato ca vitthārā, vividhākārabhedato.</p>
  13720. <p class="hangnum"><a name="para975"></a><span class="paranum">975</span>.</p>
  13721. <p class="gatha1"> Janeti paccayuppanne, avijjādipavattiyā;</p>
  13722. <p class="gathalast">Avijjādinirodhena, nirodheti ca sabbathā.</p>
  13723. <p class="hangnum"><a name="para976"></a><span class="paranum">976</span>.</p>
  13724. <p class="gatha1"> Paccayappaccayuppanna-vaseneva pavattati;</p>
  13725. <p class="gathalast">Saṃsāroyanti ekacce, pariggaṇhanti paccaye.</p>
  13726. <p class="hangnum"><a name="para977"></a><span class="paranum">977</span>.</p>
  13727. <p class="gatha1"> Samantapaṭṭhānamahāpakaraṇavibhāgato;</p>
  13728. <p class="gathalast">Ekacce pariggaṇhanti, catuvīsati paccaye.</p>
  13729. <p class="hangnum"><a name="para978"></a><span class="paranum">978</span>.</p>
  13730. <p class="gatha1"> Iti nānappakārena, paccayānaṃ pariggaho;</p>
  13731. <p class="gathalast">Sappaccayanāmarūpaṃ, vavatthānanti veditaṃ.</p>
  13732. <p class="hangnum"><a name="para979"></a><span class="paranum">979</span>.</p>
  13733. <p class="gatha1"> Idappaccayatāñāṇaṃ, paccayākāradassanaṃ;</p>
  13734. <p class="gathalast">Dhammaṭṭhiti yathābhūtañāṇadassananāmakaṃ.</p>
  13735. <p class="hangnum"><a name="para980"></a><span class="paranum">980</span>.</p>
  13736. <p class="gatha1"> Kālattayavibhāgesu<a name="M0.0086"></a>, kaṅkhāsaṃklesasodhanaṃ;</p>
  13737. <p class="gathalast"><span class="bld">Kaṅkhāvitaraṇā nāma, visuddhī</span>ti pavuccatīti.</p>
  13738. <p class="centered">Iti nibbānavibhāge pariggahavisuddhikathā niṭṭhitā.</p>
  13739. <p class="centered">Catuvīsatimo paricchedo.</p>
  13740. <p class="chapter">Pañcavīsatimo paricchedo</p>
  13741. <p class="subhead">25. Vipassanāvuddhikathā</p>
  13742. <p class="hangnum"><a name="para981"></a><span class="paranum">981</span>.</p>
  13743. <p class="gatha1"> Sīlacittadiṭṭhikaṅkhāvitaraṇavisuddhiyo<a name="V0.0095"></a>;</p>
  13744. <p class="gathalast">Patvā kalāpato tāva, sammaseyya tato paraṃ.</p>
  13745. <p class="hangnum"><a name="para982"></a><span class="paranum">982</span>.</p>
  13746. <p class="gatha1"> Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  13747. <p class="gathalast">Bhaṅgañāṇaṃ bhayañāṇaṃ, tathādīnavanibbidā.</p>
  13748. <p class="hangnum"><a name="para983"></a><span class="paranum">983</span>.</p>
  13749. <p class="gatha1"> Muccitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā;</p>
  13750. <p class="gathalast">Saṅkhārupekkhānulomamiccānukkamato ṭhitā.</p>
  13751. <p class="hangnum"><a name="para984"></a><span class="paranum">984</span>.</p>
  13752. <p class="gatha1"> Vipassanāti cakkhātā, dasañāṇaparamparā;</p>
  13753. <p class="gathalast">Lakkhaṇattayamāhacca, saṅkhāresu pavattati.</p>
  13754. <p class="hangnum"><a name="para985"></a><span class="paranum">985</span>.</p>
  13755. <p class="gatha1"> Tasmā kalāpato tāva, sammaseyya tilakkhaṇaṃ;</p>
  13756. <p class="gathalast">Sammasitvā atītādikhandhāyatanadhātuyo.</p>
  13757. <p class="hangnum"><a name="para986"></a><span class="paranum">986</span>.</p>
  13758. <p class="gatha1"> Aniccā te khayaṭṭhena, khandhā dukkhā bhayaṭṭhato;</p>
  13759. <p class="gathalast">Anattā asārakaṭṭhena, iccābhiṇhaṃ vicintayaṃ.</p>
  13760. <p class="hangnum"><a name="para987"></a><span class="paranum">987</span>.</p>
  13761. <p class="gatha1"> Tassevaṃ sammasantassa, upaṭṭhāti tilakkhaṇaṃ;</p>
  13762. <p class="gathalast">Saṅkhāresu tato yogī, khaṇasantatiaddhato.</p>
  13763. <p class="hangnum"><a name="para988"></a><span class="paranum">988</span>.</p>
  13764. <p class="gatha1"> Paccuppannāna dhammānaṃ, udayañca vayaṃ tathā;</p>
  13765. <p class="gathalast">Paññāsākārabhedehi, anupassati tattha hi.</p>
  13766. <p class="hangnum"><a name="para989"></a><span class="paranum">989</span>.</p>
  13767. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhākammānaṃ, udayā ca nirodhato;</p>
  13768. <p class="gathalast">Samudayā nirodhā ca, pañcannaṃ dassitā tathā.</p>
  13769. <p class="hangnum"><a name="para990"></a><span class="paranum">990</span>.</p>
  13770. <p class="gatha1"> Rūpassāhārato <a name="M0.0087"></a> tiṇṇaṃ, phassato nāmarūpato;</p>
  13771. <p class="gathalast">Viññāṇasseti sabbepi, cattālīsa samissitā.</p>
  13772. <p class="hangnum"><a name="para991"></a><span class="paranum">991</span>.</p>
  13773. <p class="gatha1"> Nibbattilakkhaṇaṃ <a name="V0.0096"></a> bhaṅga-</p>
  13774. <p class="gatha2">Lakkhaṇañcettha passato;</p>
  13775. <p class="gatha3">Khaṇatodayato ceti,</p>
  13776. <p class="gathalast">Samapaññāsa honti te.</p>
  13777. <p class="hangnum"><a name="para992"></a><span class="paranum">992</span>.</p>
  13778. <p class="gatha1"> Iti khandhamukhenete, vibhattā udayabbayā;</p>
  13779. <p class="gathalast">Āyatannādibhedehi, yojetabbā yathārahaṃ.</p>
  13780. <p class="hangnum"><a name="para993"></a><span class="paranum">993</span>.</p>
  13781. <p class="gatha1"> Udayañca vayañcevaṃ, passato tassa yogino;</p>
  13782. <p class="gathalast">Vibhūtā honti saṅkhārā, samuṭṭhāti tilakkhaṇaṃ.</p>
  13783. <p class="hangnum"><a name="para994"></a><span class="paranum">994</span>.</p>
  13784. <p class="gatha1"> Bodhipakkhiyadhammā ca,</p>
  13785. <p class="gatha2">Te passanti visesato;</p>
  13786. <p class="gatha3">Tato jāyantupaklesā,</p>
  13787. <p class="gathalast">Dasopaklesavatthukā.</p>
  13788. <p class="hangnum"><a name="para995"></a><span class="paranum">995</span>.</p>
  13789. <p class="gatha1"> Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;</p>
  13790. <p class="gathalast">Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānaṃ, upekkhā ca nikanti ca.</p>
  13791. <p class="hangnum"><a name="para996"></a><span class="paranum">996</span>.</p>
  13792. <p class="gatha1"> Taṇhāmānadiṭṭhiggāhavasena tividhepi te;</p>
  13793. <p class="gathalast">Assādento unnamanto, mamāyanto kilissati.</p>
  13794. <p class="hangnum"><a name="para997"></a><span class="paranum">997</span>.</p>
  13795. <p class="gatha1"> Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, pattosmīti akovido;</p>
  13796. <p class="gathalast">Vekkhabujjhāti maññanto, pappoti adhimāniko.</p>
  13797. <p class="hangnum"><a name="para998"></a><span class="paranum">998</span>.</p>
  13798. <p class="gatha1"> Maggādayo na hontete,</p>
  13799. <p class="gatha2">Taṇhāgāhādivatthuto;</p>
  13800. <p class="gathalast">Taṇhāmānadiṭṭhiyo cupaklesā paripanthakā.</p>
  13801. <p class="hangnum"><a name="para999"></a><span class="paranum">999</span>.</p>
  13802. <p class="gatha1"> Porāṇameva khandhānaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  13803. <p class="gathalast">Tilakkhaṇārammaṇato, maggo nibbānapaccayo.</p>
  13804. <p class="hangnum"><a name="para1000"></a><span class="paranum">1000</span>.</p>
  13805. <p class="gatha1"> Iti <a name="M0.0088"></a> maggaṃ amaggañca, visodhentassa sijjhati;</p>
  13806. <p class="gathalast"><span class="bld">Visuddhi</span> ca <span class="bld">maggāmaggañāṇadassana</span>nāmikā.</p>
  13807. <p class="hangnum"><a name="para1001"></a><span class="paranum">1001</span>.</p>
  13808. <p class="gatha1"> Tathāparā <a name="V0.0097"></a> visuddhīnaṃ, udayabbayadassanaṃ;</p>
  13809. <p class="gathalast">Ādiṃ katvā <span class="bld">paṭipadāñāṇadassana</span>nāmikā.</p>
  13810. <p class="hangnum"><a name="para1002"></a><span class="paranum">1002</span>.</p>
  13811. <p class="gatha1"> Pacchā saṃklesavikkhepavisuddhantaṃ yathā pure;</p>
  13812. <p class="gathalast">Paṭipajjati medhāvī, udayabbayadassanaṃ.</p>
  13813. <p class="hangnum"><a name="para1003"></a><span class="paranum">1003</span>.</p>
  13814. <p class="gatha1"> Iti khodayabbayānupassanāñāṇavīthiyaṃ;</p>
  13815. <p class="gathalast">Sikkhantassācireneva, paripakkā vipassanā.</p>
  13816. <p class="hangnum"><a name="para1004"></a><span class="paranum">1004</span>.</p>
  13817. <p class="gatha1"> Pahāyodayavohāraṃ, vayamevādhimuccato;</p>
  13818. <p class="gathalast">Uppādābhogamohāya, bhaṅgamevānutiṭṭhati.</p>
  13819. <p class="hangnum"><a name="para1005"></a><span class="paranum">1005</span>.</p>
  13820. <p class="gatha1"> Tato nijjharadhārāva, gaṅgāvārodakaṃ viya;</p>
  13821. <p class="gathalast">Bhijjamānatiṇāniva, paṭipajjā sikhā viya.</p>
  13822. <p class="hangnum"><a name="para1006"></a><span class="paranum">1006</span>.</p>
  13823. <p class="gatha1"> Patante ca vayante ca, bhijjanticceva saṅkhate;</p>
  13824. <p class="gathalast">Passato tassa bhaṅgānupassanāñāṇamīritaṃ.</p>
  13825. <p class="hangnum"><a name="para1007"></a><span class="paranum">1007</span>.</p>
  13826. <p class="gatha1"> Tato bhayānupassanā, sabhayāti vipassato;</p>
  13827. <p class="gathalast">Ādīnavānupassanā-ñāṇaṃ ādīnavāti ca.</p>
  13828. <p class="hangnum"><a name="para1008"></a><span class="paranum">1008</span>.</p>
  13829. <p class="gatha1"> Nibbidānupassanā ca, nibbindantassa yogino;</p>
  13830. <p class="gathalast">Muccitukamyatāñāṇaṃ, tato muccitumicchato.</p>
  13831. <p class="hangnum"><a name="para1009"></a><span class="paranum">1009</span>.</p>
  13832. <p class="gatha1"> Niccā ce na nirujjheyya, na bādheyya sukhā yadi;</p>
  13833. <p class="gathalast">Vase vatteyya attā ce, tadabhāvā na te tathā.</p>
  13834. <p class="hangnum"><a name="para1010"></a><span class="paranum">1010</span>.</p>
  13835. <p class="gatha1"> Suṭṭhu muccitumiccevaṃ, paṭipaccakkhato tato;</p>
  13836. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhānupassanā-ñāṇaṃ jātanti vuccati.</p>
  13837. <p class="hangnum"><a name="para1011"></a><span class="paranum">1011</span>.</p>
  13838. <p class="gatha1"> Sādhukaṃ paṭisaṅkhāya, saṅkhāresu tilakkhaṇaṃ;</p>
  13839. <p class="gathalast">Supariññātasaṅkhāre, tatheva paṭipassati.</p>
  13840. <p class="hangnum"><a name="para1012"></a><span class="paranum">1012</span>.</p>
  13841. <p class="gatha1"> Aniccā dukkhānattā ca, saṅkhārāva na cāparo;</p>
  13842. <p class="gathalast">Attā vā attanīyaṃ vā, nāhaṃ na tu mamāti ca.</p>
  13843. <p class="hangnum"><a name="para1013"></a><span class="paranum">1013</span>.</p>
  13844. <p class="gatha1"> Tatova <a name="M0.0089"></a><a name="V0.0098"></a> tattha majjhatto, nandirāgavinissaṭo;</p>
  13845. <p class="gathalast">Attattaniyabhāvena, saṅkhāresvajjhupekkhati.</p>
  13846. <p class="hangnum"><a name="para1014"></a><span class="paranum">1014</span>.</p>
  13847. <p class="gatha1"> Saṅkhārupekkhāsaṅkhātaṃ, ñāṇaṃ tassa itīritaṃ;</p>
  13848. <p class="gathalast">Tato vuṭṭhānaghaṭitaṃ, anulomanti vuccati.</p>
  13849. <p class="hangnum"><a name="para1015"></a><span class="paranum">1015</span>.</p>
  13850. <p class="gatha1"> Supariññātasaṅkhāre, susammaṭṭhatilakkhaṇe;</p>
  13851. <p class="gathalast">Upekkhantassa tasseva, sikhāpattā vipassanā.</p>
  13852. <p class="hangnum"><a name="para1016"></a><span class="paranum">1016</span>.</p>
  13853. <p class="gatha1"> Saṅkhāradhamme ārabbha, tāva kālaṃ pavattati;</p>
  13854. <p class="gathalast">Tīradassīva sakuṇo, yāva pāraṃ na passati.</p>
  13855. <p class="hangnum"><a name="para1017"></a><span class="paranum">1017</span>.</p>
  13856. <p class="gatha1"> Yadā passati nibbānaṃ, vuṭṭhānagahitā tadā;</p>
  13857. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminī nāma, sānulomā pavuccati.</p>
  13858. <p class="hangnum"><a name="para1018"></a><span class="paranum">1018</span>.</p>
  13859. <p class="gatha1"> Iti dvīhi visuddhīhi, visuddhāya vipassato;</p>
  13860. <p class="gathalast">Vipassanāpaṭipadaṃ, pūretīti pavuccatīti.</p>
  13861. <p class="centered">Iti nibbānavibhāge vipassanāvuddhikathā niṭṭhitā.</p>
  13862. <p class="centered">Pañcavīsatimo paricchedo.</p>
  13863. <p class="chapter">Chabbisatimo paricchedo</p>
  13864. <p class="subhead">26. Vuṭṭhānavisuddhikathā</p>
  13865. <p class="hangnum"><a name="para1019"></a><span class="paranum">1019</span>.</p>
  13866. <p class="gatha1"> Tassevaṃ paṭipannassa, sikhāpattā vipassanā;</p>
  13867. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminī nāma, yadā hoti tadā pana.</p>
  13868. <p class="hangnum"><a name="para1020"></a><span class="paranum">1020</span>.</p>
  13869. <p class="gatha1"> Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ;</p>
  13870. <p class="gathalast">Maggo tato phalaṃ hoti, bhavaṅgā paccavekkhaṇā.</p>
  13871. <p class="hangnum"><a name="para1021"></a><span class="paranum">1021</span>.</p>
  13872. <p class="gatha1"> Parikammopacārānulomasaṅkhātagocarā<a name="V0.0099"></a>;</p>
  13873. <p class="gathalast">Maggassāvajjanaṃ hutvā, nibbāne hoti gotrabhu.</p>
  13874. <p class="hangnum"><a name="para1022"></a><span class="paranum">1022</span>.</p>
  13875. <p class="gatha1"> Catutthaṃ pañcamaṃ vātha, chaṭṭhaṃ vāpi yathārahaṃ;</p>
  13876. <p class="gathalast">Appeti maggajavanaṃ, nibbāne sakimeva taṃ.</p>
  13877. <p class="hangnum"><a name="para1023"></a><span class="paranum">1023</span>.</p>
  13878. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0090"></a> phalāni tīṇi dve, ekaṃ vātha yathākkamaṃ;</p>
  13879. <p class="gathalast">Maggāvasesanirodhamaggavuṭṭhānavīthiyaṃ.</p>
  13880. <p class="hangnum"><a name="para1024"></a><span class="paranum">1024</span>.</p>
  13881. <p class="gatha1"> Tato bhavaṅgapātova,</p>
  13882. <p class="gatha2">Taṃ chetvā paccavekkhaṇā;</p>
  13883. <p class="gatha3">Tisso pañcavidhā honti,</p>
  13884. <p class="gathalast">Yathāyogaṃ tathā hi ca.</p>
  13885. <p class="hangnum"><a name="para1025"></a><span class="paranum">1025</span>.</p>
  13886. <p class="gatha1"> Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, avassaṃ paccavekkhati;</p>
  13887. <p class="gathalast">Hīne kilese sese ca, paccavekkhati vā na vā.</p>
  13888. <p class="hangnum"><a name="para1026"></a><span class="paranum">1026</span>.</p>
  13889. <p class="gatha1"> Tato ca puna saṅkhāre, vipassanto yathā pure;</p>
  13890. <p class="gathalast">Appeti anupubbena, sesamaggaphalāni ca.</p>
  13891. <p class="hangnum"><a name="para1027"></a><span class="paranum">1027</span>.</p>
  13892. <p class="gatha1"> Tattha vuccanti nibbāna-phalamaggavipassanā;</p>
  13893. <p class="gathalast">Suññatā cānimittā ca, tathāpaṇihitāni ca.</p>
  13894. <p class="hangnum"><a name="para1028"></a><span class="paranum">1028</span>.</p>
  13895. <p class="gatha1"> Suññatāvipassanādināmena hi vipassati;</p>
  13896. <p class="gathalast">Vimokkhamukhabhūtāti, tividhā bhājitā tathā.</p>
  13897. <p class="hangnum"><a name="para1029"></a><span class="paranum">1029</span>.</p>
  13898. <p class="gatha1"> Suññatādikanāmena, vimokkhā tividhā matā;</p>
  13899. <p class="gathalast">Nibbānaphalamaggā ca, samāpattisamādhayo.</p>
  13900. <p class="hangnum"><a name="para1030"></a><span class="paranum">1030</span>.</p>
  13901. <p class="gatha1"> Tattheva paṭhamabhūmiṃ, patto ariyapuggalo;</p>
  13902. <p class="gathalast">Sattakkhattuparamo so, <span class="bld">sotāpanno</span>ti vuccati.</p>
  13903. <p class="hangnum"><a name="para1031"></a><span class="paranum">1031</span>.</p>
  13904. <p class="gatha1"> Patto dutiyabhūmiñca, <span class="bld">sakadāgāmi</span>nāmako;</p>
  13905. <p class="gathalast">Sakimeva imaṃ lokaṃ, āgantvā hoti mānusaṃ.</p>
  13906. <p class="hangnum"><a name="para1032"></a><span class="paranum">1032</span>.</p>
  13907. <p class="gatha1"> Patto <a name="V0.0100"></a> tatiyabhūmiñca, <span class="bld">anāgāmī</span>ti vuccati;</p>
  13908. <p class="gathalast">Brahmalokā anāgantvā, idhakāmopapattiyā.</p>
  13909. <p class="hangnum"><a name="para1033"></a><span class="paranum">1033</span>.</p>
  13910. <p class="gatha1"> Patto catutthabhūmiñca, <span class="bld">arahā</span> aggapuggalo;</p>
  13911. <p class="gathalast">Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpetīti vuccati.</p>
  13912. <p class="hangnum"><a name="para1034"></a><span class="paranum">1034</span>.</p>
  13913. <p class="gatha1"> Iti <a name="M0.0091"></a> maggaphalaṭṭhānaṃ, vasā ariyapuggalā;</p>
  13914. <p class="gathalast">Dvidhāpi catudhā yuggā, aṭṭha honti vibhāgato.</p>
  13915. <p class="hangnum"><a name="para1035"></a><span class="paranum">1035</span>.</p>
  13916. <p class="gatha1"> Ubhatobhāgavimutta-</p>
  13917. <p class="gatha2">Vibhāgādivasā pana;</p>
  13918. <p class="gatha3">Vibhattā honti sattete,</p>
  13919. <p class="gathalast">Yathāyogaṃ tathā hi ca.</p>
  13920. <p class="hangnum"><a name="para1036"></a><span class="paranum">1036</span>.</p>
  13921. <p class="gatha1"> Saddhādhurassāniccato, vuṭṭhānaṃ dukkhatopi ca;</p>
  13922. <p class="gathalast">Paññādhurassānattato, iti dīpenti paṇḍitā.</p>
  13923. <p class="hangnum"><a name="para1037"></a><span class="paranum">1037</span>.</p>
  13924. <p class="gatha1"> Saddhānusāri ādimhi, majjhe saddhāvimuttako;</p>
  13925. <p class="gathalast">Ante paññāvimuttova, tasmā saddhādhuro siyā.</p>
  13926. <p class="hangnum"><a name="para1038"></a><span class="paranum">1038</span>.</p>
  13927. <p class="gatha1"> Dhammānusāri ādimhi, diṭṭhippatto tatopari;</p>
  13928. <p class="gathalast">Ante paññāvimuttova, hoti paññādhuropi ca.</p>
  13929. <p class="hangnum"><a name="para1039"></a><span class="paranum">1039</span>.</p>
  13930. <p class="gatha1"> Samathayānikā ceva, rūpānuttarapādakā;</p>
  13931. <p class="gathalast">Vipassanāyānikā ca, sabbe sukkhavipassakā.</p>
  13932. <p class="hangnum"><a name="para1040"></a><span class="paranum">1040</span>.</p>
  13933. <p class="gatha1"> Dhuravuṭṭhānabhedena, honti pañceva sabbathā;</p>
  13934. <p class="gathalast">Āruppapādakā cāpi, ādimhi duvidhā tathā.</p>
  13935. <p class="hangnum"><a name="para1041"></a><span class="paranum">1041</span>.</p>
  13936. <p class="gatha1"> Chasu ṭhānesu majjhake, kāyasakkhīti bhājitā;</p>
  13937. <p class="gathalast">Ubhatobhāgavimutto, arahatte patiṭṭhito.</p>
  13938. <p class="hangnum"><a name="para1042"></a><span class="paranum">1042</span>.</p>
  13939. <p class="gatha1"> Itthaṃ vuttayānadhura-vuṭṭhānānaṃ vibhāgato;</p>
  13940. <p class="gathalast">Maggapphalabhūmiyo ca, sattaṭṭhāriyapuggalā.</p>
  13941. <p class="hangnum"><a name="para1043"></a><span class="paranum">1043</span>.</p>
  13942. <p class="gatha1"> Tattha <a name="V0.0101"></a> cānuttarañāṇaṃ, saccānaṃ paṭivedhakaṃ;</p>
  13943. <p class="gathalast">Samucchedappahānena, klesānusayasodhanaṃ.</p>
  13944. <p class="hangnum"><a name="para1044"></a><span class="paranum">1044</span>.</p>
  13945. <p class="gatha1"> Catumaggavibhāgena, vuṭṭhānanti pakittitaṃ;</p>
  13946. <p class="gathalast"><span class="bld">Ñāṇadassanavisuddhi,</span> nāma hoti tathāpi ca.</p>
  13947. <p class="hangnum"><a name="para1045"></a><span class="paranum">1045</span>.</p>
  13948. <p class="gatha1"> Maggo ca parijānāti, dukkhaṃ tebhūmakaṃ tathā;</p>
  13949. <p class="gathalast">Yathāyogaṃ pajahati, taṇhāsamudayampi ca.</p>
  13950. <p class="hangnum"><a name="para1046"></a><span class="paranum">1046</span>.</p>
  13951. <p class="gatha1"> Nirodhaṃ <a name="M0.0092"></a> sacchikaroti, maggasaccamanuttaraṃ;</p>
  13952. <p class="gathalast">Bhāvanāvīthimotiṇṇo, bhāvetīti pavuccati.</p>
  13953. <p class="hangnum"><a name="para1047"></a><span class="paranum">1047</span>.</p>
  13954. <p class="gatha1"> Diṭṭhiggatavicikicchā-sīlabbatamasesato;</p>
  13955. <p class="gathalast">Apāyagamanīyañca, rāgadosādikattayaṃ.</p>
  13956. <p class="hangnum"><a name="para1048"></a><span class="paranum">1048</span>.</p>
  13957. <p class="gatha1"> Tadekaṭṭhe kilese ca, sahajātappahānato;</p>
  13958. <p class="gathalast">Pajahāti <span class="bld">sotāpatti-maggo</span> paṭhamabhūmiko.</p>
  13959. <p class="hangnum"><a name="para1049"></a><span class="paranum">1049</span>.</p>
  13960. <p class="gatha1"> Tadekaṭṭhe pajahati, rāgadosādikepi ca;</p>
  13961. <p class="gathalast">Thūle tu <span class="bld">sakadāgāmi-maggo</span> dutiyabhūmiko.</p>
  13962. <p class="hangnum"><a name="para1050"></a><span class="paranum">1050</span>.</p>
  13963. <p class="gatha1"> Pajahāti <span class="bld">anāgāmi-maggo</span> niravasesato;</p>
  13964. <p class="gathalast">Kāmarāgabyāpāde ca, tadekaṭṭhe ca sambhavā.</p>
  13965. <p class="hangnum"><a name="para1051"></a><span class="paranum">1051</span>.</p>
  13966. <p class="gatha1"> Rūpārūparāgamānu-ddhaccāvijjāti pañcakaṃ;</p>
  13967. <p class="gathalast"><span class="bld">Aggamaggo</span> pajahati, klese sese ca sabbathā.</p>
  13968. <p class="hangnum"><a name="para1052"></a><span class="paranum">1052</span>.</p>
  13969. <p class="gatha1"> Iti saccapaṭivedhaṃ, klesakkhayaphalāvahaṃ;</p>
  13970. <p class="gathalast">Maggañāṇaṃ pakāsenti, visuddhiṃ sattamaṃ budhā.</p>
  13971. <p class="hangnum"><a name="para1053"></a><span class="paranum">1053</span>.</p>
  13972. <p class="gatha1"> Chabbisuddhikamenevaṃ, sabbathāya visuddhiyā;</p>
  13973. <p class="gathalast">Sattamāyānupattabbaṃ, nibbānanti pavuccati.</p>
  13974. <p class="hangnum"><a name="para1054"></a><span class="paranum">1054</span>.</p>
  13975. <p class="gatha1"> Klesakkhayakaraṃ tāṇaṃ, saṃsārātikkamaṃ paraṃ;</p>
  13976. <p class="gathalast">Pārimaṃ tīramabhayaṃ, sabbasaṅkhāranissaṭaṃ.</p>
  13977. <p class="hangnum"><a name="para1055"></a><span class="paranum">1055</span>.</p>
  13978. <p class="gatha1"> Tenammadanimmadanaṃ<a name="V0.0102"></a>, pipāsavinayādinā;</p>
  13979. <p class="gathalast">Klesasaṃsārasaṅkhāra-paṭipakkhanidassitaṃ.</p>
  13980. <p class="hangnum"><a name="para1056"></a><span class="paranum">1056</span>.</p>
  13981. <p class="gatha1"> Ajarāmaramaccanta-manuppādamasaṅkhataṃ;</p>
  13982. <p class="gathalast">Anuttaramasaṅkhāraṃ, anantamatulañca taṃ.</p>
  13983. <p class="hangnum"><a name="para1057"></a><span class="paranum">1057</span>.</p>
  13984. <p class="gatha1"> Paramatthamanopammaṃ, santi appaṭimaṃ sukhaṃ;</p>
  13985. <p class="gathalast">Nirodhasacca nibbānaṃ, ekantaṃ amataṃ padaṃ.</p>
  13986. <p class="hangnum"><a name="para1058"></a><span class="paranum">1058</span>.</p>
  13987. <p class="gatha1"> Sopādisesanibbāna-dhātu <a name="M0.0093"></a> ceva tathāparā;</p>
  13988. <p class="gathalast">Anupādisesā ceti, duvidhā pariyāyato.</p>
  13989. <p class="hangnum"><a name="para1059"></a><span class="paranum">1059</span>.</p>
  13990. <p class="gatha1"> Suññataṃ cānimittañca, tathāpaṇihitanti ca;</p>
  13991. <p class="gathalast">Attādigāhābhāvena, tividhāpi ca bhājitaṃ.</p>
  13992. <p class="hangnum"><a name="para1060"></a><span class="paranum">1060</span>.</p>
  13993. <p class="gatha1"> Klesasaṃsārasaṅkhāra-paccanīkavibhāgato;</p>
  13994. <p class="gathalast">Bhavakkhayādibhedehi, bahudhāpi pavuccati.</p>
  13995. <p class="hangnum"><a name="para1061"></a><span class="paranum">1061</span>.</p>
  13996. <p class="gatha1"> Tadevamaccutaṃ dhammaṃ, lokuttaramakālikaṃ;</p>
  13997. <p class="gathalast">Vānābhāvā vānātīto, <span class="bld">‘‘nibbāna’’</span>nti pakittitaṃ.</p>
  13998. <p class="centered">Iti nibbānavibhāge vuṭṭhānavisuddhikathā niṭṭhitā.</p>
  13999. <p class="centered">Chabbīsatimo paricchedo.</p>
  14000. <p class="centered">Niṭṭhito ca sabbathāpi nibbānavibhāgo.</p>
  14001. <p class="chapter">Sattavīsatimo paricchedo</p>
  14002. <p class="title">5. Paññattivibhāgo</p>
  14003. <p class="subhead">27. Pabhedakathā</p>
  14004. <p class="hangnum"><a name="para1062"></a><span class="paranum">1062</span>.</p>
  14005. <p class="gatha1"> Cittaṃ <a name="V0.0103"></a> cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānampi ca bhājitaṃ;</p>
  14006. <p class="gathalast">Tasmā dāni yathāyogaṃ, paññattipi pavuccati.</p>
  14007. <p class="hangnum"><a name="para1063"></a><span class="paranum">1063</span>.</p>
  14008. <p class="gatha1"> Sā cāyaṃ atthapaññatti-nāmapaññattibhedato;</p>
  14009. <p class="gathalast">Duvidhā hoti paññatti, atthapaññatti tattha ca.</p>
  14010. <p class="hangnum"><a name="para1064"></a><span class="paranum">1064</span>.</p>
  14011. <p class="gatha1"> Sattasambhārasaṇṭhāna-saṅghāṭapariṇāmato;</p>
  14012. <p class="gathalast">Vikappupaṭṭhānākāravohārābhinivesato.</p>
  14013. <p class="hangnum"><a name="para1065"></a><span class="paranum">1065</span>.</p>
  14014. <p class="gatha1"> Tathā pavattasaṅketasiddhā atthā pakappitā;</p>
  14015. <p class="gathalast">Paññāpīyanti nāmāti, <span class="bld">paññattī</span>ti pakittitā.</p>
  14016. <p class="hangnum"><a name="para1066"></a><span class="paranum">1066</span>.</p>
  14017. <p class="gatha1"> Atthā hi paramatthatthā, paññattatthāti ca dvidhā;</p>
  14018. <p class="gathalast">Tattha ca paramatthatthā, saccikaṭṭhā salakkhaṇā.</p>
  14019. <p class="hangnum"><a name="para1067"></a><span class="paranum">1067</span>.</p>
  14020. <p class="gatha1"> Paññattatthā <a name="M0.0094"></a> saccikaṭṭhasalakkhaṇasabhāvato;</p>
  14021. <p class="gathalast">Aññathā gahitā taṃtamupādāya pakappitā.</p>
  14022. <p class="hangnum"><a name="para1068"></a><span class="paranum">1068</span>.</p>
  14023. <p class="gatha1"> Tasmā upādāpaññatti, atthapaññattināmakā;</p>
  14024. <p class="gathalast">Paññapetabbanāmāva, paññattatthāva sabbathā.</p>
  14025. <p class="hangnum"><a name="para1069"></a><span class="paranum">1069</span>.</p>
  14026. <p class="gatha1"> Paramatthā yathāvuttā, cittacetasikādayo;</p>
  14027. <p class="gathalast">Paññattā itthipurisamañcapīṭhapaṭādayo.</p>
  14028. <p class="hangnum"><a name="para1070"></a><span class="paranum">1070</span>.</p>
  14029. <p class="gatha1"> Yena vuccati taṃ nāmaṃ, paññapetīti vuccati;</p>
  14030. <p class="gathalast"><span class="bld">Paññattī</span>ti ca sā nāmapaññattīti tato matā.</p>
  14031. <p class="hangnum"><a name="para1071"></a><span class="paranum">1071</span>.</p>
  14032. <p class="gatha1"> Saṅkhā <a name="V0.0104"></a> samaññā paññatti, vohāroti ca bhājitā;</p>
  14033. <p class="gathalast">Catudhā paññapetabbapaññattīti hi vaṇṇitā.</p>
  14034. <p class="hangnum"><a name="para1072"></a><span class="paranum">1072</span>.</p>
  14035. <p class="gatha1"> Tato nāmaṃ nāmakammaṃ, nāmadheyyaṃ athāparaṃ;</p>
  14036. <p class="gathalast">Nirutti byañjanamabhilāpoti pana bhājitā.</p>
  14037. <p class="hangnum"><a name="para1073"></a><span class="paranum">1073</span>.</p>
  14038. <p class="gatha1"> Nāmapaññatti nāmāti, paññatti duvidhā katā;</p>
  14039. <p class="gathalast">Sabbeva dhammā paññattipathāti pana bhājitā.</p>
  14040. <p class="hangnum"><a name="para1074"></a><span class="paranum">1074</span>.</p>
  14041. <p class="gatha1"> Paramatthapaññattatthā, duvidhā honti tattha ca;</p>
  14042. <p class="gathalast">Paññattipathāva honti, paramatthā salakkhaṇā.</p>
  14043. <p class="hangnum"><a name="para1075"></a><span class="paranum">1075</span>.</p>
  14044. <p class="gatha1"> Paññattatthā paññatti ca, paññapetabbamattato;</p>
  14045. <p class="gathalast">Paññattipathā ca nāmapaññattipathabhāvato.</p>
  14046. <p class="hangnum"><a name="para1076"></a><span class="paranum">1076</span>.</p>
  14047. <p class="gatha1"> Nāmampi paññāpetabbameva kiñcāpi kenaci;</p>
  14048. <p class="gathalast">Nāmamevampetaṃ tattha, paññatticceva vaṇṇitaṃ.</p>
  14049. <p class="hangnum"><a name="para1077"></a><span class="paranum">1077</span>.</p>
  14050. <p class="gatha1"> Paññapetabbadhammā ca, tesaṃ paññāpitāpi ca;</p>
  14051. <p class="gathalast">Icchitabbāpi paññattipathā paññattinānatā.</p>
  14052. <p class="hangnum"><a name="para1078"></a><span class="paranum">1078</span>.</p>
  14053. <p class="gatha1"> Iti vuttānusārena, vuttaṃ aṭṭhakathānaye;</p>
  14054. <p class="gathalast">Nayaṃ gahetvā etthāpi, paññatti duvidhā katā.</p>
  14055. <p class="hangnum"><a name="para1079"></a><span class="paranum">1079</span>.</p>
  14056. <p class="gatha1"> Tasmimpi <a name="M0.0095"></a> paramatthā ca, saccikaṭṭhasalakkhaṇā;</p>
  14057. <p class="gathalast">Atthā paññattimattā ca, atthapaññattināmakā.</p>
  14058. <p class="hangnum"><a name="para1080"></a><span class="paranum">1080</span>.</p>
  14059. <p class="gatha1"> Tesaṃ paññāpikā ceva, nāmapaññattināmikā;</p>
  14060. <p class="gathalast">Iccevaṃ vaṇṇanāmagge, ñeyyattā tividhā katā.</p>
  14061. <p class="hangnum"><a name="para1081"></a><span class="paranum">1081</span>.</p>
  14062. <p class="gatha1"> Paramatthasaccaṃ nāma, paramatthāva tattha ca;</p>
  14063. <p class="gathalast">Saccikaṭṭhasabhāvattā, avisaṃvādakā hi te.</p>
  14064. <p class="hangnum"><a name="para1082"></a><span class="paranum">1082</span>.</p>
  14065. <p class="gatha1"> Sammutisaccaṃ paññattidvayaṃ vohāravuttiyā;</p>
  14066. <p class="gathalast">Lokasamaññādhippāyāvisaṃvādakabhāvato.</p>
  14067. <p class="hangnum"><a name="para1083"></a><span class="paranum">1083</span>.</p>
  14068. <p class="gatha1"> Iti <a name="V0.0105"></a> saccadvayampetaṃ, akkhāsi purisuttamo;</p>
  14069. <p class="gathalast">Tenāpi nāmasaṃviññū, vohareyyubhayampi vā.</p>
  14070. <p class="centered">Iti paññattivibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.</p>
  14071. <p class="centered">Sattavīsatimo paricchedo.</p>
  14072. <p class="chapter">Aṭṭhavīsatimo paricchedo</p>
  14073. <p class="subhead">28. Atthapaññattikathā</p>
  14074. <p class="hangnum"><a name="para1084"></a><span class="paranum">1084</span>.</p>
  14075. <p class="gatha1"> Tattha ca pubbāpariya-pavattakkhandhasammatā;</p>
  14076. <p class="gathalast">Viññattindriyavipphāra-visesopanibandhanā.</p>
  14077. <p class="hangnum"><a name="para1085"></a><span class="paranum">1085</span>.</p>
  14078. <p class="gatha1"> Devayakkhamanussādi-nānābhedā salakkhikā;</p>
  14079. <p class="gathalast">Sattapaññatti nāmāyaṃ, svāyaṃ sattoti sammato.</p>
  14080. <p class="hangnum"><a name="para1086"></a><span class="paranum">1086</span>.</p>
  14081. <p class="gatha1"> Vaṭṭattayamupādāya,</p>
  14082. <p class="gatha2">Khandhāyatanavuttiyā;</p>
  14083. <p class="gatha3">Kārako vedako vāyaṃ,</p>
  14084. <p class="gathalast">Sandhāvati bhave bhave.</p>
  14085. <p class="hangnum"><a name="para1087"></a><span class="paranum">1087</span>.</p>
  14086. <p class="gatha1"> Tasmā saṃsāramāpanno, satto nāma sa puggalo;</p>
  14087. <p class="gathalast">Ahamattāparā itthī, purisoti ca kappito.</p>
  14088. <p class="hangnum"><a name="para1088"></a><span class="paranum">1088</span>.</p>
  14089. <p class="gatha1"> Svāyaṃ <a name="M0.0096"></a> khandhādito satto, aññoti ca na vuccati;</p>
  14090. <p class="gathalast">Khandhādivinimuttassa, sattasseva abhāvato.</p>
  14091. <p class="hangnum"><a name="para1089"></a><span class="paranum">1089</span>.</p>
  14092. <p class="gatha1"> Khandhā khandhānamevāyaṃ, sattoti ca na vuccati;</p>
  14093. <p class="gathalast">Khandhavohārato tassa, aññavohārasambhavā.</p>
  14094. <p class="hangnum"><a name="para1090"></a><span class="paranum">1090</span>.</p>
  14095. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0106"></a> khandhanānatte-kattamuttopi atthato;</p>
  14096. <p class="gathalast">Tabbisesāvacarita-vohāro ca tu dissati.</p>
  14097. <p class="hangnum"><a name="para1091"></a><span class="paranum">1091</span>.</p>
  14098. <p class="gatha1"> Tenāyaṃ puggalo satto, jāyatijjiyyatīti ca;</p>
  14099. <p class="gathalast">Mīyatīti ca tassāyaṃ, saṃsāroti pavuccati.</p>
  14100. <p class="hangnum"><a name="para1092"></a><span class="paranum">1092</span>.</p>
  14101. <p class="gatha1"> Mato jāto ca na sveva, khandhabhedopacārato;</p>
  14102. <p class="gathalast">Nāparo sveva santānabhedābhāvopacārato.</p>
  14103. <p class="hangnum"><a name="para1093"></a><span class="paranum">1093</span>.</p>
  14104. <p class="gatha1"> Nānattekattamiccevaṃ, puggalassopacārato;</p>
  14105. <p class="gathalast">Ucchedasassatattaṃ vā, tasmā nopeti puggalo.</p>
  14106. <p class="hangnum"><a name="para1094"></a><span class="paranum">1094</span>.</p>
  14107. <p class="gatha1"> Iccāyaṃ puggalo nāma, satto saṃsārakārako;</p>
  14108. <p class="gathalast">Khandhādikamupādāya, paññattoti pavuccati.</p>
  14109. <p class="hangnum"><a name="para1095"></a><span class="paranum">1095</span>.</p>
  14110. <p class="gatha1"> Tasmā puggalasaṅkhātā, saṃsāropanibandhanā;</p>
  14111. <p class="gathalast">Sattapaññatti nāmāti, viññātabbā vibhāvinā.</p>
  14112. <p class="hangnum"><a name="para1096"></a><span class="paranum">1096</span>.</p>
  14113. <p class="gatha1"> Ajjhattikā ca kesādikoṭṭhāsā bāhiresu ca;</p>
  14114. <p class="gathalast">Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādikā.</p>
  14115. <p class="hangnum"><a name="para1097"></a><span class="paranum">1097</span>.</p>
  14116. <p class="gatha1"> Bhūtasambhāranibbattivibhāgaparikappitā;</p>
  14117. <p class="gathalast">Tamupādāya <span class="bld">sambhārapaññattī</span>ti pavuccati.</p>
  14118. <p class="hangnum"><a name="para1098"></a><span class="paranum">1098</span>.</p>
  14119. <p class="gatha1"> Bhūtasambhārasaṇṭhānavibhāgaparikappitā;</p>
  14120. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṇṭhānapaññatti</span> nāma, thambhakumbhādikā matā.</p>
  14121. <p class="hangnum"><a name="para1099"></a><span class="paranum">1099</span>.</p>
  14122. <p class="gatha1"> Bhūtasambhārasaṅghātavisesaparikappitā;</p>
  14123. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṅghātapaññatti</span> nāma, rathagehādikā matā.</p>
  14124. <p class="hangnum"><a name="para1100"></a><span class="paranum">1100</span>.</p>
  14125. <p class="gatha1"> Bhūtasambhāravisesapariṇāmapakappitā;</p>
  14126. <p class="gathalast"><span class="bld">Pariṇāmapaññattī</span>ti, dadhibhattādikā matā.</p>
  14127. <p class="hangnum"><a name="para1101"></a><span class="paranum">1101</span>.</p>
  14128. <p class="gatha1"> Itthamajjhattabahiddhā<a name="M0.0097"></a>, dhammā sambhārasambhūtā;</p>
  14129. <p class="gathalast">Santānavutti saṅketasiddhā paññatti pañcadhā.</p>
  14130. <p class="hangnum"><a name="para1102"></a><span class="paranum">1102</span>.</p>
  14131. <p class="gatha1"> Tathā <a name="V0.0107"></a> tathā samuppannavikappābhogasammatā;</p>
  14132. <p class="gathalast"><span class="bld">Vikappapaññatti</span> nāma, kālākāsadisādikā.</p>
  14133. <p class="hangnum"><a name="para1103"></a><span class="paranum">1103</span>.</p>
  14134. <p class="gatha1"> Taṃ taṃ nimittamāgamma, tatopaṭṭhānakappitā;</p>
  14135. <p class="gathalast"><span class="bld">Upaṭṭhānapaññattī</span>ti, paṭibhāgādikā matā.</p>
  14136. <p class="hangnum"><a name="para1104"></a><span class="paranum">1104</span>.</p>
  14137. <p class="gatha1"> Visesākāramattāpi, atthantarapakappitā;</p>
  14138. <p class="gathalast"><span class="bld">Ākārapaññatti</span> nāma, viññattilahutādikā.</p>
  14139. <p class="hangnum"><a name="para1105"></a><span class="paranum">1105</span>.</p>
  14140. <p class="gatha1"> Taṃ taṃ kāraṇamāgamma, tathā vohārakappitā;</p>
  14141. <p class="gathalast"><span class="bld">Vohārapaññatti</span> nāma, kathināpattiādikā.</p>
  14142. <p class="hangnum"><a name="para1106"></a><span class="paranum">1106</span>.</p>
  14143. <p class="gatha1"> Bālo yo so ca me attā,</p>
  14144. <p class="gatha2">So bhavissāmi maṃ ca tu;</p>
  14145. <p class="gatha3">Nicco dhuvo sassatoti-</p>
  14146. <p class="gathalast">Ādikā pana sabbathā.</p>
  14147. <p class="hangnum"><a name="para1107"></a><span class="paranum">1107</span>.</p>
  14148. <p class="gatha1"> Tabbohāranimittānaṃ, abhāvepi pavattito;</p>
  14149. <p class="gathalast"><span class="bld">Abhinivesapaññatti,</span> nāma titthiyakappitā.</p>
  14150. <p class="hangnum"><a name="para1108"></a><span class="paranum">1108</span>.</p>
  14151. <p class="gatha1"> Iccevaṃ lokasāsanatitthāyatanakappitā;</p>
  14152. <p class="gathalast">Santānamuttasaṅketasiddhā atthāpi pañcadhā.</p>
  14153. <p class="hangnum"><a name="para1109"></a><span class="paranum">1109</span>.</p>
  14154. <p class="gatha1"> Saṅkānavuttisantānamuttabhedavasā dvidhā;</p>
  14155. <p class="gathalast">Atthapaññatti nāmāyaṃ, dasadhā paridīpitā.</p>
  14156. <p class="hangnum"><a name="para1110"></a><span class="paranum">1110</span>.</p>
  14157. <p class="gatha1"> Iti vuttappakāresu, paññattatthesu paṇḍitā;</p>
  14158. <p class="gathalast">Paññattimattaṃ sandhāya, voharanti yathākathaṃ.</p>
  14159. <p class="hangnum"><a name="para1111"></a><span class="paranum">1111</span>.</p>
  14160. <p class="gatha1"> Tadaññe pana bālā ca, titthiyāpi akovidā;</p>
  14161. <p class="gathalast">Paññattimatidhāvitvā, gaṇhanti paramatthato.</p>
  14162. <p class="hangnum"><a name="para1112"></a><span class="paranum">1112</span>.</p>
  14163. <p class="gatha1"> Te tathā gahitākārā, aññāṇagahitā janā;</p>
  14164. <p class="gathalast">Micchattābhiniviṭṭhā ca, vaḍḍhanti bhavabandhanaṃ.</p>
  14165. <p class="hangnum"><a name="para1113"></a><span class="paranum">1113</span>.</p>
  14166. <p class="gatha1"> Duvidhesupi <a name="M0.0098"></a><a name="V0.0108"></a> atthesu, tasmā paṇḍitajātiko;</p>
  14167. <p class="gathalast">Paramatthapaññattīsu, vibhāgamiti lakkhayeti.</p>
  14168. <p class="centered">Iti paññattivibhāge atthapaññattikathā niṭṭhitā.</p>
  14169. <p class="centered">Aṭṭhavīsatimo paricchedo.</p>
  14170. <p class="chapter">Ekūnatiṃsatimo paricchedo</p>
  14171. <p class="subhead">29. Nāmapaññattikathā</p>
  14172. <p class="hangnum"><a name="para1114"></a><span class="paranum">1114</span>.</p>
  14173. <p class="gatha1"> Nāmavohārasaṅketakāraṇopanibandhanā;</p>
  14174. <p class="gathalast">Yathāvuttatthasaddānaṃ, antarā cintanā gatā.</p>
  14175. <p class="hangnum"><a name="para1115"></a><span class="paranum">1115</span>.</p>
  14176. <p class="gatha1"> <span class="bld">Nāmapaññatti</span> nāmāyaṃ, atthasaddavinissaṭā;</p>
  14177. <p class="gathalast">Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā.</p>
  14178. <p class="hangnum"><a name="para1116"></a><span class="paranum">1116</span>.</p>
  14179. <p class="gatha1"> Yā gayhati nāmaghosagocaruppannavīthiyā;</p>
  14180. <p class="gathalast">Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā.</p>
  14181. <p class="hangnum"><a name="para1117"></a><span class="paranum">1117</span>.</p>
  14182. <p class="gatha1"> Mañcapīṭhādisaddaṃ hi, sotaviññāṇavīthiyā;</p>
  14183. <p class="gathalast">Sutvā tameva cintetvā, manodvārikavīthiyā.</p>
  14184. <p class="hangnum"><a name="para1118"></a><span class="paranum">1118</span>.</p>
  14185. <p class="gatha1"> Tato saṅketanipphannaṃ, nāmaṃ cintāya gayhati;</p>
  14186. <p class="gathalast">Nāmapaññattiatthā tu, tato gayhanti sambhavā.</p>
  14187. <p class="hangnum"><a name="para1119"></a><span class="paranum">1119</span>.</p>
  14188. <p class="gatha1"> Saddanāmatthapaññattiparamatthavasena hi;</p>
  14189. <p class="gathalast">Catudhā tividhā vātha, cintanā tattha icchitā.</p>
  14190. <p class="hangnum"><a name="para1120"></a><span class="paranum">1120</span>.</p>
  14191. <p class="gatha1"> Itthamaṭṭhakathāmaggaṃ, vaṇṇentena hi dassito;</p>
  14192. <p class="gathalast">Nayo ācariyeneti, vibhāgoyaṃ pakāsito.</p>
  14193. <p class="hangnum"><a name="para1121"></a><span class="paranum">1121</span>.</p>
  14194. <p class="gatha1"> Natthaññā <a name="V0.0109"></a> kāci viññatti, vikārasahito pana;</p>
  14195. <p class="gathalast">Saddova nāmapaññatti, iccekaccehi vaṇṇitaṃ.</p>
  14196. <p class="hangnum"><a name="para1122"></a><span class="paranum">1122</span>.</p>
  14197. <p class="gatha1"> Tadetaṃ nāmapaññattibhāvenekavidhampi ca;</p>
  14198. <p class="gathalast">Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave.</p>
  14199. <p class="hangnum"><a name="para1123"></a><span class="paranum">1123</span>.</p>
  14200. <p class="gatha1"> Saññāsu dhāturūpāni, paccayañca tato paraṃ;</p>
  14201. <p class="gathalast">Katvā vaṇṇāgamādiñca, saddalakkhaṇasādhitaṃ.</p>
  14202. <p class="hangnum"><a name="para1124"></a><span class="paranum">1124</span>.</p>
  14203. <p class="gatha1"> Neruttikamudīrenti<a name="M0.0099"></a>, nāmaṃ yādicchakaṃ padaṃ;</p>
  14204. <p class="gathalast">Yadicchāya katamattaṃ, byañjanatthavivajjitaṃ.</p>
  14205. <p class="hangnum"><a name="para1125"></a><span class="paranum">1125</span>.</p>
  14206. <p class="gatha1"> Tividhampi tadanvatthakādimañcopacārimaṃ;</p>
  14207. <p class="gathalast">Nibbacanatthasāpekkhaṃ, tatthānvatthamudīritaṃ.</p>
  14208. <p class="hangnum"><a name="para1126"></a><span class="paranum">1126</span>.</p>
  14209. <p class="gatha1"> Yadicchākatasaṅketaṃ, kādimañcopacārimaṃ;</p>
  14210. <p class="gathalast">Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati.</p>
  14211. <p class="hangnum"><a name="para1127"></a><span class="paranum">1127</span>.</p>
  14212. <p class="gatha1"> Tathā sāmaññanāmañca, guṇanāmañca kittimaṃ;</p>
  14213. <p class="gathalast">Opapātikamiccevaṃ, nāmaṃ hoti catubbidhaṃ.</p>
  14214. <p class="hangnum"><a name="para1128"></a><span class="paranum">1128</span>.</p>
  14215. <p class="gatha1"> Mahājanasammatañca, anvatthañceva tādisaṃ;</p>
  14216. <p class="gathalast">Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ.</p>
  14217. <p class="hangnum"><a name="para1129"></a><span class="paranum">1129</span>.</p>
  14218. <p class="gatha1"> Yādicchakamāvatthikaṃ, nemittakamathāparaṃ;</p>
  14219. <p class="gathalast">Liṅgikaṃ ruḷhikañceti, nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave.</p>
  14220. <p class="hangnum"><a name="para1130"></a><span class="paranum">1130</span>.</p>
  14221. <p class="gatha1"> Yādicchakaṃ yathāvuḍḍhaṃ, vacchadammādikaṃ pana;</p>
  14222. <p class="gathalast">Āvatthikaṃ nemittakaṃ, sīlavāpaññavādikaṃ.</p>
  14223. <p class="hangnum"><a name="para1131"></a><span class="paranum">1131</span>.</p>
  14224. <p class="gatha1"> Liṅgikaṃ diṭṭhaliṅgaṃ tu, daṇḍīchattītiādikaṃ;</p>
  14225. <p class="gathalast">Ruḷhikaṃ lesamattena, ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ.</p>
  14226. <p class="hangnum"><a name="para1132"></a><span class="paranum">1132</span>.</p>
  14227. <p class="gatha1"> Vijjamānāvijjamāna-paññattobhayamissitā;</p>
  14228. <p class="gathalast">Vibhattā nāmapaññatti, chabbidhā hoti tattha hi.</p>
  14229. <p class="hangnum"><a name="para1133"></a><span class="paranum">1133</span>.</p>
  14230. <p class="gatha1"> Vijjamānapaññattīti<a name="V0.0110"></a>, vijjamānatthadīpitā;</p>
  14231. <p class="gathalast">Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā.</p>
  14232. <p class="hangnum"><a name="para1134"></a><span class="paranum">1134</span>.</p>
  14233. <p class="gatha1"> Avijjamānapaññatti-nāmikā paramatthato;</p>
  14234. <p class="gathalast">Avijjamānamañcādi, atthapaññattidīpitā.</p>
  14235. <p class="hangnum"><a name="para1135"></a><span class="paranum">1135</span>.</p>
  14236. <p class="gatha1"> Vijjamānena avijja-mānapaññattināmikā;</p>
  14237. <p class="gathalast">Tevijjo chaḷabhiñño ca, sīlavā paññavāpi ca.</p>
  14238. <p class="hangnum"><a name="para1136"></a><span class="paranum">1136</span>.</p>
  14239. <p class="gatha1"> Avijjamānena vijja-mānapaññattināmikā;</p>
  14240. <p class="gathalast">Itthirūpaṃ itthisaddo, itthicittantiādikā.</p>
  14241. <p class="hangnum"><a name="para1137"></a><span class="paranum">1137</span>.</p>
  14242. <p class="gatha1"> Vijjamānena <a name="M0.0100"></a> tu vijja-mānapaññattināmikā;</p>
  14243. <p class="gathalast">Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā.</p>
  14244. <p class="hangnum"><a name="para1138"></a><span class="paranum">1138</span>.</p>
  14245. <p class="gatha1"> Avijjamānenāvijja-mānapaññattināmikā;</p>
  14246. <p class="gathalast">Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā.</p>
  14247. <p class="hangnum"><a name="para1139"></a><span class="paranum">1139</span>.</p>
  14248. <p class="gatha1"> Iti vuttānusārena, nāmapaññattiyā budho;</p>
  14249. <p class="gathalast">Sarūpaṃ visayañceva, vibhāgañca vibhāvaye.</p>
  14250. <p class="hangnum"><a name="para1140"></a><span class="paranum">1140</span>.</p>
  14251. <p class="gatha1"> Iccevaṃ paramatthā ca, yathāvuttā catubbidhā;</p>
  14252. <p class="gathalast">Paññatti duvidhā ceti, ñeyyatthā chabbidhā matāti.</p>
  14253. <p class="centered">Iti paññattivibhāge nāmapaññattikathā niṭṭhitā.</p>
  14254. <p class="centered">Ekūnatiṃsatimo paricchedo.</p>
  14255. <p class="centered">Niṭṭhito ca sabbathāpi paññattivibhāgo.</p>
  14256. <p class="subhead">Nigamanakathā</p>
  14257. <p class="hangnum"><a name="para1141"></a><span class="paranum">1141</span>.</p>
  14258. <p class="gatha1"> Seṭṭhe <a name="V0.0111"></a> <span class="bld">kañcivare</span> raṭṭhe, <span class="bld">kāveri</span>nagare vare;</p>
  14259. <p class="gathalast">Kule sañjātabhūtena, bahussutena ñāṇinā.</p>
  14260. <p class="hangnum"><a name="para1142"></a><span class="paranum">1142</span>.</p>
  14261. <p class="gatha1"> <span class="bld">Anuruddhena therena,</span> aniruddhayasassinā;</p>
  14262. <p class="gathalast">Tambaraṭṭhe vasantena, nagare <span class="bld">tañja</span>nāmake.</p>
  14263. <p class="hangnum"><a name="para1143"></a><span class="paranum">1143</span>.</p>
  14264. <p class="gatha1"> Tattha <span class="bld">saṅghavisiṭṭhena,</span> yācitena anākulaṃ;</p>
  14265. <p class="gathalast">Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissitaṃ.</p>
  14266. <p class="hangnum"><a name="para1144"></a><span class="paranum">1144</span>.</p>
  14267. <p class="gatha1"> Paramatthaṃ pakāsentaṃ, <span class="bld">paramatthavinicchayaṃ</span>;</p>
  14268. <p class="hangnum"> </p>
  14269. <p class="gathalast"> Pakaraṇaṃ kataṃ tena, paramatthatthavedināti.</p>
  14270. <p class="centered">Iti anuruddhācariyena racito</p>
  14271. <p class="centered">Paramatthavinicchayo niṭṭhito.</p>
  14272. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  14273. <p class="chapter">Saccasaṅkhepo</p>
  14274. <p class="chapter">Ganthārambhakathā</p>
  14275. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  14276. <p class="gatha1"> Namassitvā <a name="M0.0001"></a><a name="V0.0001"></a> tilokaggaṃ, ñeyyasāgarapāraguṃ;</p>
  14277. <p class="gathalast">Bhavābhāvakaraṃ dhammaṃ, gaṇañca guṇasāgaraṃ.</p>
  14278. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  14279. <p class="gatha1"> Nissāya pubbācariyamataṃ atthāvirodhinaṃ;</p>
  14280. <p class="gathalast">Vakkhāmi saccasaṅkhepaṃ, hitaṃ kārakayoginaṃ.</p>
  14281. <p class="chapter">1. Paṭhamo paricchedo</p>
  14282. <p class="subhead">Rūpasaṅkhepo</p>
  14283. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  14284. <p class="gatha1"> <span class="bld">Saccāni</span> <a name="V0.0002"></a> paramatthañca, sammutiñcāti dve tahiṃ;</p>
  14285. <p class="gathalast">Thaddhabhāvādinā ñeyyaṃ, saccaṃ taṃ <span class="bld">paramatthakaṃ</span>.</p>
  14286. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  14287. <p class="gatha1"> Sannivesavisesādiñeyyaṃ <span class="bld">sammuti</span> taṃ dvayaṃ;</p>
  14288. <p class="gathalast">Bhāvasaṅketasiddhīnaṃ, tathattā saccamīritaṃ.</p>
  14289. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  14290. <p class="gatha1"> Paramattho sanibbānapañcakkhandhettha rāsito;</p>
  14291. <p class="gathalast">Khandhattho ca samāsetvā, vuttotītādibhedanaṃ.</p>
  14292. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  14293. <p class="gatha1"> Vedanādīsupekasmiṃ, khandhasaddo tu ruḷhiyā;</p>
  14294. <p class="gathalast">Samuddādekadese tu, samuddādiravo yathā.</p>
  14295. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  14296. <p class="gatha1"> Tattha sītādiruppattā, <span class="bld">rūpaṃ</span> bhvāpānalānilaṃ;</p>
  14297. <p class="gathalast"><span class="bld">Bhūtaṃ</span> kathinadavatāpacanīraṇabhāvakaṃ.</p>
  14298. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  14299. <p class="gatha1"> Cakkhu <a name="M0.0002"></a> sotañca ghānañca, jivhā kāyo pabhā ravo;</p>
  14300. <p class="gathalast">Gandho rasojā itthī ca, pumā vatthu ca jīvitaṃ.</p>
  14301. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  14302. <p class="gatha1"> Khaṃ jāti jaratā bhaṅgo, rūpassa lahutā tathā;</p>
  14303. <p class="gathalast">Mudukammaññatā kāyavacīviññatti <span class="bld">bhūtikaṃ</span>.</p>
  14304. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  14305. <p class="gatha1"> Cakkhādī daṭṭhukāmādihetukammajabhūtikā;</p>
  14306. <p class="gathalast">Pasādā rūpasaddādī, cakkhuñāṇādigocarā.</p>
  14307. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  14308. <p class="gatha1"> Ojā hi yāpanā itthipumaliṅgādihetukaṃ;</p>
  14309. <p class="gathalast">Bhāvadvayaṃ tu kāyaṃva, byāpi no sahavuttikaṃ.</p>
  14310. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  14311. <p class="gatha1"> Nissayaṃ vatthu dhātūnaṃ, dvinnaṃ kammajapālanaṃ;</p>
  14312. <p class="gathalast">Jīvitaṃ uppalādīnaṃ, udakaṃva ṭhitikkhaṇe.</p>
  14313. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  14314. <p class="gatha1"> Khaṃ <a name="V0.0003"></a> rūpānaṃ paricchedo, jātiādittayaṃ pana;</p>
  14315. <p class="gathalast">Rūpanibbatti pāko ca, bhedo ceva yathākkamaṃ.</p>
  14316. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  14317. <p class="gatha1"> Lahutādittayaṃ taṃ hi, rūpānaṃ kamato siyā;</p>
  14318. <p class="gathalast">Adandhathaddhatā cāpi, kāyakammānukūlatā.</p>
  14319. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  14320. <p class="gatha1"> Abhikkamādijanakacittajassānilassa hi;</p>
  14321. <p class="gathalast">Vikāro kāyaviññatti, rūpatthambhādikāraṇaṃ.</p>
  14322. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  14323. <p class="gatha1"> Vacībhedakacittena, bhūtabhūmivikāratā;</p>
  14324. <p class="gathalast">Vacīviññattupādinnaghaṭṭanasseva kāraṇaṃ.</p>
  14325. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  14326. <p class="gatha1"> Rūpamabyākataṃ sabbaṃ, vippayuttamahetukaṃ;</p>
  14327. <p class="gathalast">Anālambaṃ parittādi, iti <span class="bld">ekavidhaṃ</span> naye.</p>
  14328. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  14329. <p class="gatha1"> Ajjhattikāni cakkhādī, pañceteva pasādakā;</p>
  14330. <p class="gathalast">Vatthunā vatthu tāneva, dvārā viññattibhī saha.</p>
  14331. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  14332. <p class="gatha1"> Sesaṃ bāvīsati cekavīsa vīsati bāhiraṃ;</p>
  14333. <p class="gathalast">Appasādamavatthuṃ ca, advārañca yathākkamaṃ.</p>
  14334. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  14335. <p class="gatha1"> Pasādā pañca bhāvāyu, indriyanindriyetaraṃ;</p>
  14336. <p class="gathalast">Vināpaṃ ādito yāva, rasā thūlaṃ na cetaraṃ.</p>
  14337. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  14338. <p class="gatha1"> Aṭṭhakaṃ <a name="M0.0003"></a> avinibbhogaṃ, vaṇṇagandharasojakaṃ;</p>
  14339. <p class="gathalast">Bhūtaṃ taṃ tu vinibbhogamitaranti viniddise.</p>
  14340. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  14341. <p class="gatha1"> Aṭṭhārasādito rūpā, nipphannaṃ tu na cetaraṃ;</p>
  14342. <p class="gathalast">Phoṭṭhabbamāpavajjaṃ tu, bhūtaṃ kāme na cetaraṃ.</p>
  14343. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  14344. <p class="gatha1"> Sekkhasappaṭighāsekkhapaṭighaṃ dvayavajjitaṃ;</p>
  14345. <p class="gathalast">Vaṇṇaṃ taditaraṃ thūlaṃ, sukhumañceti taṃ <span class="bld">tidhā</span>.</p>
  14346. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  14347. <p class="gatha1"> Kammajākammajaṃnevakammākammajato tidhā;</p>
  14348. <p class="gathalast">Cittojautujādīnaṃ, vasenāpi tidhā tathā.</p>
  14349. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  14350. <p class="gatha1"> Diṭṭhaṃ <a name="V0.0004"></a> sutaṃ mutañcāpi, viññātaṃ vata cetasā;</p>
  14351. <p class="gathalast">Ekamekañca pañcāpi, vīsati ca kamā siyuṃ.</p>
  14352. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  14353. <p class="gatha1"> Hadayaṃ vatthu viññatti, dvāraṃ cakkhādipañcakaṃ;</p>
  14354. <p class="gathalast">Vatthu dvārañca sesāni, vatthu dvārañca no siyā.</p>
  14355. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  14356. <p class="gatha1"> Nipphannaṃ rūparūpaṃ khaṃ, paricchedotha lakkhaṇaṃ;</p>
  14357. <p class="gathalast">Jātiādittayaṃ rūpaṃ, vikāro lahutādikaṃ.</p>
  14358. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  14359. <p class="gatha1"> Yathā saṅkhatadhammānaṃ, lakkhaṇaṃ saṅkhataṃ tathā;</p>
  14360. <p class="gathalast">Paricchedādikaṃ rūpaṃ, tajjātimanatikkamā.</p>
  14361. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  14362. <p class="gatha1"> Kammacittānalāhārapaccayānaṃ vasenidha;</p>
  14363. <p class="gathalast">Ñeyyā pavatti rūpassa, piṇḍānañca vasā kathaṃ.</p>
  14364. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  14365. <p class="gatha1"> <span class="bld">Kammajaṃ</span> sendriyaṃ vatthu, viññatti <span class="bld">cittajā</span> ravo;</p>
  14366. <p class="gathalast"><span class="bld">Cittaggijo</span> lahutādittayaṃ <span class="bld">cittānalannajaṃ</span>.</p>
  14367. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  14368. <p class="gatha1"> Aṭṭhakaṃ jāti cākāso, <span class="bld">catujā</span> jaratā khayaṃ;</p>
  14369. <p class="gathalast"><span class="bld">Kutoci neva jātaṃ</span> tappākabhedaṃ hi taṃ dvayaṃ.</p>
  14370. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  14371. <p class="gatha1"> Jātiyāpi na jātattaṃ, kutociṭṭhakathānayā;</p>
  14372. <p class="gathalast">Lakkhaṇābhāvato tassā, sati tasmiṃ na niṭṭhiti.</p>
  14373. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  14374. <p class="gatha1"> Kammacittānalannehi, <span class="bld">piṇḍā</span> nava ca satta ca;</p>
  14375. <p class="gathalast">Cattāro dve ca viññeyyā, sajīve dve ajīvake.</p>
  14376. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  14377. <p class="gatha1"> Aṭṭhakaṃ <a name="M0.0004"></a> jīvitenāyunavakaṃ bhāvavatthunā;</p>
  14378. <p class="gathalast">Cakkhādī pañca dasakā, kalāpā <span class="bld">nava kammajā</span>.</p>
  14379. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  14380. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhaviññattiyuttanavakopi ca dasako;</p>
  14381. <p class="gathalast">Suddhasaddena navako, lahutādidasekako.</p>
  14382. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  14383. <p class="gatha1"> Viññattilahutādīhi, puna dvādasa terasa;</p>
  14384. <p class="gathalast"><span class="bld">Cittajā</span> iti viññeyyā, kalāpā <span class="bld">satta vā cha vā</span>.</p>
  14385. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  14386. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhaṃ <a name="V0.0005"></a> saddanavakaṃ, lahutādidasekakaṃ;</p>
  14387. <p class="gathalast">Saddenalahutādīhi, <span class="bld">caturotujakaṇṇikā</span>.</p>
  14388. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  14389. <p class="gatha1"> Suddhaṭṭhalahutādīhi, <span class="bld">annajā dve</span>time nava;</p>
  14390. <p class="gathalast">Satta cattāri dve ceti, <span class="bld">kalāpā vīsatī dvibhi</span>.</p>
  14391. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  14392. <p class="gatha1"> Tayaṭṭhakā ca cattāro, navakā dasakā nava;</p>
  14393. <p class="gathalast">Tayo dveko ca ekena, dasa dvīhi ca tīhi ca.</p>
  14394. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  14395. <p class="gatha1"> Catunnampi ca dhātūnaṃ, adhikaṃsavasenidha;</p>
  14396. <p class="gathalast"><span class="bld">Rūpabhedo</span>tha viññeyyo, kammacittānalannajo.</p>
  14397. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  14398. <p class="gatha1"> Kesādimatthaluṅgantā, pathavaṃsāti vīsati;</p>
  14399. <p class="gathalast">Pittādimuttakantā te, jalaṃsā dvādasīritā.</p>
  14400. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  14401. <p class="gatha1"> Yena santappanaṃ yena, jīraṇaṃ dahanaṃ tathā;</p>
  14402. <p class="gathalast">Yenasitādipākoti, caturaṃsānalādhikā.</p>
  14403. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  14404. <p class="gatha1"> Uddhādhogamakucchiṭṭhā, koṭṭhāseyyaṅgasāri ca;</p>
  14405. <p class="gathalast">Assāsoti ca viññeyyā, chaḷaṃsā vāyunissitā.</p>
  14406. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  14407. <p class="gatha1"> Pubbamuttakarīsañcudariyaṃ caturotujā;</p>
  14408. <p class="gathalast">Kammā pācaggi cittamhā-ssāsoti chapi ekajā.</p>
  14409. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  14410. <p class="gatha1"> Sedasiṅghānikassu ca, kheḷo cittotusambhavā;</p>
  14411. <p class="gathalast">Dvijā dvattiṃsa koṭṭhāsā, sesā eva catubbhavā.</p>
  14412. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  14413. <p class="gatha1"> Ekajesvādicatūsu, utujā caturaṭṭhakā;</p>
  14414. <p class="gathalast">Jīvītanavako pācessāse cittabhavaṭṭhako.</p>
  14415. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  14416. <p class="gatha1"> Dvijesu <a name="M0.0005"></a> manatejehi, dve dve honti panaṭṭhakā;</p>
  14417. <p class="gathalast">Sesatejānilaṃsesu, ekekamhi tayo tayo.</p>
  14418. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  14419. <p class="gatha1"> Aṭṭhakojamanaggīhi, honti aṭṭhasu kammato;</p>
  14420. <p class="gathalast">Aṭṭhāyunavakā evaṃ, ime aṭṭha catubbhavā.</p>
  14421. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  14422. <p class="gatha1"> Catuvīsesu <a name="V0.0006"></a> sesesu, catujesuṭṭhakā tayo;</p>
  14423. <p class="gathalast">Ekekamhi ca viññeyyā, piṇḍā cittānalannajā.</p>
  14424. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  14425. <p class="gatha1"> Kammajā kāyabhāvavhā, dasakāpi siyuṃ tahiṃ;</p>
  14426. <p class="gathalast">Catuvīsesu aṃsesu, ekekamhi duve duve.</p>
  14427. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  14428. <p class="gatha1"> Pañcāpi cakkhusotādī, padesadasakā puna;</p>
  14429. <p class="gathalast">Navakā saddasaṅkhātā, dveticcevaṃ kalāpato.</p>
  14430. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  14431. <p class="gatha1"> Tepaññāsa dasekañca, navuttarasatāni ca;</p>
  14432. <p class="gathalast">Dasakā navakā ceva, aṭṭhakā ca siyuṃ kamā.</p>
  14433. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  14434. <p class="gatha1"> Sekapañcasataṃ kāye, sahassaṃ taṃ pavattati;</p>
  14435. <p class="gathalast">Paripuṇṇindriye rūpaṃ, nipphannaṃ dhātubhedato.</p>
  14436. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  14437. <p class="gatha1"> Cittuppāde siyuṃ rūpa-hetū kammādayo pana;</p>
  14438. <p class="gathalast">Ṭhiti na <span class="bld">pāṭhe</span> cittassa, na bhaṅge rūpasambhavo.</p>
  14439. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  14440. <p class="gatha1"> ‘‘Aññathattaṃ ṭhitassā’’ti, vuttattāva ṭhitikkhaṇaṃ;</p>
  14441. <p class="gathalast">Atthīti ce pabandhena, ṭhiti tattha pavuccati.</p>
  14442. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  14443. <p class="gatha1"> Atha vā tikkhaṇe kammaṃ, cittamattudayakkhaṇe;</p>
  14444. <p class="gathalast">Utuojāttano ṭhāne, rūpahetū bhavanti hi.</p>
  14445. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  14446. <p class="gatha1"> Seyyassādikkhaṇe kāya-</p>
  14447. <p class="gatha2">Bhāvavatthuvasā tayo;</p>
  14448. <p class="gatha3">Dasakā hontibhāvissa,</p>
  14449. <p class="gathalast">Vinā bhāvaṃ duve siyuṃ.</p>
  14450. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  14451. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0006"></a> parañca kammaggicittajā te ca piṇḍikā;</p>
  14452. <p class="gathalast">Aṭṭhakā ca duve pubbe, vuttavuttakkhaṇe vade.</p>
  14453. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  14454. <p class="gatha1"> Kālenāhārajaṃ hoti, cakkhādidasakāni ca;</p>
  14455. <p class="gathalast">Catupaccayato rūpaṃ, sampiṇḍevaṃ pavattati.</p>
  14456. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  14457. <p class="gatha1"> Taṃ <a name="V0.0007"></a> sattarasacittāyu, vinā viññattilakkhaṇaṃ;</p>
  14458. <p class="gathalast">Santatāmaraṇā rūpaṃ, jarādiphalamāvahaṃ.</p>
  14459. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  14460. <p class="gatha1"> Bhaṅgā sattarasuppāde, jāyate kammajaṃ na taṃ;</p>
  14461. <p class="gathalast">Taduddhaṃ jāyate tasmā, takkhayā maraṇaṃ bhave.</p>
  14462. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  14463. <p class="gatha1"> Āyukammubhayesaṃ vā, khayena maraṇaṃ bhave;</p>
  14464. <p class="gathalast">Upakkamena vā kesañcupacchedakakammunā.</p>
  14465. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  14466. <p class="gatha1"> Opapātikabhāvissa, dasakā satta kammajā;</p>
  14467. <p class="gathalast">Kāme ādo bhavantaggijāhi pubbeva bhūyate.</p>
  14468. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  14469. <p class="gatha1"> Ādikappanarānañca, apāye andhakassa ca;</p>
  14470. <p class="gathalast">Badhirassāpi ādo cha, pubbevetarajā siyuṃ.</p>
  14471. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  14472. <p class="gatha1"> Tatthevandhabadhirassa, pañca honti abhāvino;</p>
  14473. <p class="gathalast">Yuttiyā idha viññeyyā, pañca vā caturopi vā.</p>
  14474. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  14475. <p class="gatha1"> Cakkhādittayahīnassa, caturova bhavantiti;</p>
  14476. <p class="gathalast">Vuttaṃ upaparikkhitvā, gahetabbaṃ vijānatā.</p>
  14477. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  14478. <p class="gatha1"> Rūpe jīvitachakkañca, cakkhādisattakattayaṃ;</p>
  14479. <p class="gathalast">Pañca cha utucittehi, pañca chāsaññinaṃ bhave.</p>
  14480. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  14481. <p class="gatha1"> Pañcadhātvādiniyamā, <span class="bld">pāṭhe</span> gandharasojanaṃ;</p>
  14482. <p class="gathalast">Nuppatti tattha bhūtānaṃ, aphoṭṭhabbapavattinaṃ.</p>
  14483. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  14484. <p class="gatha1"> Thaddhuṇhīraṇabhāvova, natthi dhātvādikiccato;</p>
  14485. <p class="gathalast">Aññaṃ gandhādīnaṃ tesaṃ, takkiccenopaladdhito.</p>
  14486. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  14487. <p class="gatha1"> Rūpe sappaṭighattādi, tattha ruppanatā viya;</p>
  14488. <p class="gathalast">Ghaṭṭanañca ravuppādassaññatthasseva hetutā.</p>
  14489. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  14490. <p class="gatha1"> Icchitabbamimekantamevaṃ <a name="M0.0007"></a> pāṭhāvirodhato;</p>
  14491. <p class="gathalast">Atha vā tehi viññeyyaṃ, dasakaṃ navakaṭṭhakaṃ.</p>
  14492. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  14493. <p class="gatha1"> Sabbaṃ <a name="V0.0008"></a> kāmabhave rūpaṃ, rūpe ekūnavīsati;</p>
  14494. <p class="gathalast">Asaññīnaṃ dasa gandharasojāhi ca brahmunaṃ.</p>
  14495. <p class="centered">Iti saccasaṅkhepe rūpasaṅkhepo nāma</p>
  14496. <p class="centered">Paṭhamo paricchedo.</p>
  14497. <p class="chapter">2. Dutiyo paricchedo</p>
  14498. <p class="subhead">Khandhattayasaṅkhepo</p>
  14499. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  14500. <p class="gatha1"> <span class="bld">Vedanā</span>nubhavo tedhā, sukhadukkhamupekkhayā;</p>
  14501. <p class="gathalast">Iṭṭhāniṭṭhānubhavanamajjhānubhavalakkhaṇā.</p>
  14502. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  14503. <p class="gatha1"> Kāyikaṃ mānasaṃ dukkhaṃ, sukhopekkhā ca vedanā;</p>
  14504. <p class="gathalast">Ekaṃ mānasameveti, pañcadhindriyabhedato.</p>
  14505. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  14506. <p class="gatha1"> Yathā tathā vā saññāṇaṃ, <span class="bld">saññā</span> satinibandhanaṃ;</p>
  14507. <p class="gathalast">Chadhā chadvārasambhūtaphassajānaṃ vasena sā.</p>
  14508. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  14509. <p class="gatha1"> <span class="bld">Saṅkhārā</span> cetanā phasso,</p>
  14510. <p class="gatha2">Manakkārāyu saṇṭhiti;</p>
  14511. <p class="gatha3">Takko cāro ca vāyāmo,</p>
  14512. <p class="gathalast">Pīti chandodhimokkhako.</p>
  14513. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  14514. <p class="gatha1"> Saddhā sati hirottappaṃ, cāgo mettā mati puna;</p>
  14515. <p class="gathalast">Majjhattatā ca passaddhī, kāyacittavasā duve.</p>
  14516. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  14517. <p class="gatha1"> Lahutā mudukammaññapāguññamujutā tathā;</p>
  14518. <p class="gathalast">Dayā mudā micchāvācā, kammantājīvasaṃvaro.</p>
  14519. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  14520. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca, diṭṭhi uddhaccameva ca;</p>
  14521. <p class="gathalast">Ahirīkaṃ anottappaṃ, vicikicchitameva ca.</p>
  14522. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  14523. <p class="gatha1"> Māno <a name="M0.0008"></a><a name="V0.0009"></a> issā ca maccheraṃ, kukkuccaṃ thinamiddhakaṃ;</p>
  14524. <p class="gathalast">Iti eteva paññāsa, saṅkhārakkhandhasaññitā.</p>
  14525. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  14526. <p class="gatha1"> Byāpāro cetanā phasso, phusanaṃ saraṇaṃ tahiṃ;</p>
  14527. <p class="gathalast">Manakkāro pālanāyu, samādhi avisāratā.</p>
  14528. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  14529. <p class="gatha1"> Āropanānumajjaṭṭhā, takkacārā panīhanā;</p>
  14530. <p class="gathalast">Vīriyaṃ pīnanā pīti, chando tu kattukāmatā.</p>
  14531. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  14532. <p class="gatha1"> Adhimokkho nicchayo saddhā,</p>
  14533. <p class="gatha2">Pasādo saraṇaṃ sati;</p>
  14534. <p class="gatha3">Hirī pāpajigucchā hi,</p>
  14535. <p class="gathalast">Ottappaṃ tassa bhīrutā.</p>
  14536. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  14537. <p class="gatha1"> Alaggo ca acaṇḍikkaṃ, cāgo mettā mati pana;</p>
  14538. <p class="gathalast">Yāthāvabodho majjhattaṃ, samavāhitalakkhaṇaṃ.</p>
  14539. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  14540. <p class="gatha1"> Cha yugāni kāyacittadaragāravathaddhatā-</p>
  14541. <p class="gathalast">Akammaññattagelaññakuṭilānaṃ vinodanā.</p>
  14542. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  14543. <p class="gatha1"> Tānuddhatādithinādidiṭṭhādīnaṃ yathākkamaṃ;</p>
  14544. <p class="gathalast">Sesakādiasaddhādimāyādīnaṃ vipakkhino.</p>
  14545. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  14546. <p class="gatha1"> Dukkhāpanayanakāmā, dayā modā pamodanā;</p>
  14547. <p class="gathalast">Vacīduccaritādīnaṃ, virāmo viratittayaṃ.</p>
  14548. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  14549. <p class="gatha1"> Lobho doso ca moho ca,</p>
  14550. <p class="gatha2">Gedhacaṇḍamanandhanā;</p>
  14551. <p class="gatha3">Kamena diṭṭhi duggāho,</p>
  14552. <p class="gathalast">Uddhaccaṃ bhantataṃ mataṃ.</p>
  14553. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  14554. <p class="gatha1"> Ahirīkamalajjattaṃ, anottappamatāsatā;</p>
  14555. <p class="gathalast">Saṃsayo vicikicchā hi, māno unnatilakkhaṇo.</p>
  14556. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  14557. <p class="gatha1"> Parassakasampattīnaṃ<a name="M0.0009"></a><a name="V0.0010"></a>,</p>
  14558. <p class="gatha2">Usūyā ca nigūhanā;</p>
  14559. <p class="gatha3">Issāmaccherakā tāpo,</p>
  14560. <p class="gathalast">Katākatassa socanā.</p>
  14561. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  14562. <p class="gatha1"> Thinaṃ cittassa saṅkoco, akammaññattatā pana;</p>
  14563. <p class="gathalast">Middhamiccevametesaṃ, <span class="bld">lakkhaṇañca</span> naye budho.</p>
  14564. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  14565. <p class="gatha1"> Vedanādisamādhantā, satta <span class="bld">sabbaga</span>saññitā;</p>
  14566. <p class="gathalast">Takkādiadhimokkhantā, cha <span class="bld">pakiṇṇaka</span>nāmakā.</p>
  14567. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  14568. <p class="gatha1"> Saddhādayo viramantā, <span class="bld">araṇā</span> pañcavīsati;</p>
  14569. <p class="gathalast">Lobhādimiddhakantāni, <span class="bld">saraṇāni</span> catuddasa.</p>
  14570. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  14571. <p class="gatha1"> Issāmaccherakukkuccadosā kāme dayā mudā;</p>
  14572. <p class="gathalast">Kāme rūpe ca sesā cha-cattālīsa tidhātujā.</p>
  14573. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  14574. <p class="gatha1"> Chandanicchayamajjhattamanakkārā sauddhavā;</p>
  14575. <p class="gathalast">Dayādī pañca mānādī, cha <span class="bld">yevāpana</span> soḷasa.</p>
  14576. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  14577. <p class="gatha1"> Chandādī pañca <span class="bld">niyatā,</span> tatthekādasa netarā;</p>
  14578. <p class="gathalast">Ahirīkamanottappaṃ, lokanāsanakaṃ dvayaṃ.</p>
  14579. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  14580. <p class="gatha1"> Ete dve mohuddhaccāti, cattāro <span class="bld">pāpasabbagā</span>;</p>
  14581. <p class="gathalast">Lokapāladukaṃ vuttaṃ, hiriottappanāmakaṃ.</p>
  14582. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  14583. <p class="gatha1"> Ārammaṇūpanijjhānā, <span class="bld">jhānaṅgā</span> takkacārakā;</p>
  14584. <p class="gathalast">Pīti ekaggatā ceti, satta vittittayena ve.</p>
  14585. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  14586. <p class="gatha1"> Saddhā sati matekagga-dhiti lokavināsakā;</p>
  14587. <p class="gathalast">Pālakā nava cetāni, <span class="bld">balāni</span> avikampato.</p>
  14588. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  14589. <p class="gatha1"> Ettha saddhādipañcāyu, katvātra catudhā matiṃ;</p>
  14590. <p class="gathalast">Vedanāhi dvisattete, indriyānādhipaccato.</p>
  14591. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  14592. <p class="gatha1"> Manarūpindriyehete<a name="V0.0011"></a>, sabbe <span class="bld">indriya</span>nāmakā;</p>
  14593. <p class="gathalast">Bāvīsati bhavantāyudvayaṃ katvekasaṅgahaṃ.</p>
  14594. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  14595. <p class="gatha1"> Diṭṭhīhekaggatātakkasatīviratiyo <a name="M0.0010"></a> <span class="bld">pathā</span>;</p>
  14596. <p class="gathalast">Aṭṭha niyyānato ādicaturo bhitvāna dvādasa.</p>
  14597. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  14598. <p class="gatha1"> Phasso ca cetanā ceva,</p>
  14599. <p class="gatha2">Dvevetthāhāraṇattato;</p>
  14600. <p class="gatha3"><span class="bld">Āhārā</span> manavojāhi,</p>
  14601. <p class="gathalast">Bhavanti caturothavā.</p>
  14602. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  14603. <p class="gatha1"> <span class="bld">Hetu</span> mūlaṭṭhato pāpe,</p>
  14604. <p class="gatha2">Lobhādittayamīritaṃ;</p>
  14605. <p class="gatha3">Kusalābyākate cāpi,</p>
  14606. <p class="gathalast">Alobhādittayaṃ tathā.</p>
  14607. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  14608. <p class="gatha1"> Diṭṭhilobhadusā kammapathāpāyassa maggato;</p>
  14609. <p class="gathalast">Tabbipakkhā sugatiyā, tayoti cha pathīritā.</p>
  14610. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  14611. <p class="gatha1"> Passaddhādiyugāni cha, vaggattā yugaḷāni tu;</p>
  14612. <p class="gathalast"><span class="bld">Upakārā</span> sati dhī ca, bahūpakārabhāvato.</p>
  14613. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  14614. <p class="gatha1"> <span class="bld">Oghā</span>haraṇato <span class="bld">yogā</span>,</p>
  14615. <p class="gatha2">Yojanenābhavaggato;</p>
  14616. <p class="gatha3">Savanenā<span class="bld">savā</span> diṭṭhi-</p>
  14617. <p class="gathalast">Mohejettha dudhā lubho.</p>
  14618. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  14619. <p class="gatha1"> Daḷhaggāhena diṭṭhejā, <span class="bld">upādānaṃ</span> tidhā tahiṃ;</p>
  14620. <p class="gathalast">Diṭṭhi dosena te ganthā, ganthato diṭṭhiha dvidhā.</p>
  14621. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  14622. <p class="gatha1"> Pañcāvaraṇato kāma-kaṅkhādosuddhavaṃ tapo;</p>
  14623. <p class="gathalast">Thinamiddhañca mohena, cha vā <span class="bld">nīvaraṇāni</span>tha.</p>
  14624. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  14625. <p class="gatha1"> Katvā <a name="V0.0012"></a> tāpuddhavaṃ ekaṃ, thinamiddhañca vuccati;</p>
  14626. <p class="gathalast">Kiccassāhārato ceva, vipakkhassa ca lesato.</p>
  14627. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  14628. <p class="gatha1"> Diṭṭhejuddhavadosandha-</p>
  14629. <p class="gatha2">Kaṅkhāthinuṇṇatī <a name="M0.0011"></a> dasa;</p>
  14630. <p class="gatha3">Lokanāsayugenete,</p>
  14631. <p class="gathalast"><span class="bld">Kilesā</span> cittaklesato.</p>
  14632. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  14633. <p class="gatha1"> Lobhadosamūhamāna-diṭṭhikaṅkhissamaccharā;</p>
  14634. <p class="gathalast"><span class="bld">Saṃyojanāni</span> diṭṭhejā, bhitvā bandhanato dudhā.</p>
  14635. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  14636. <p class="gatha1"> Tāni mohuddhavaṃmānakaṅkhādosejadiṭṭhiyo;</p>
  14637. <p class="gathalast">Dudhādiṭṭhi tidhā lobhaṃ, bhitvā sutte dasīritā.</p>
  14638. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  14639. <p class="gatha1"> Diṭṭhilobhamūhamānadosakaṅkhā tahiṃ dudhā;</p>
  14640. <p class="gathalast">Katvā lobhamime sattā<span class="bld">nusayā</span> samudīritā.</p>
  14641. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  14642. <p class="gatha1"> Diṭṭhi eva <span class="bld">parāmāso,</span> ñeyyo evaṃ samāsato;</p>
  14643. <p class="gathalast">Attho saṅkhārakkhandhassa, vutto vuttānusārato.</p>
  14644. <p class="centered">Iti saccasaṅkhepe khandhattayasaṅkhepo nāma</p>
  14645. <p class="centered">Dutiyo paricchedo.</p>
  14646. <p class="chapter">3. Tatiyo paricchedo</p>
  14647. <p class="subhead">Cittapavattiparidīpano</p>
  14648. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  14649. <p class="gatha1"> <span class="bld">Cittaṃ</span> visayaggāhaṃ taṃ, pākāpākadato dudhā;</p>
  14650. <p class="gathalast">Kusalākusalaṃ pubbaṃ, paramabyākataṃ mataṃ.</p>
  14651. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  14652. <p class="gatha1"> Kusalaṃ <a name="V0.0013"></a> tattha kāmādibhūmito catudhā siyā;</p>
  14653. <p class="gathalast">Aṭṭha pañca cattāri ca, cattāri kamato kathaṃ.</p>
  14654. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  14655. <p class="gatha1"> Somanassamatiyuttamasaṅkhāramanamekaṃ;</p>
  14656. <p class="gathalast">Sasaṅkhāramanañcekaṃ, tathā hīnamatidvayaṃ.</p>
  14657. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  14658. <p class="gatha1"> Tathopekkhāmatiyuttaṃ, matihīnanti aṭṭhadhā;</p>
  14659. <p class="gathalast"><span class="bld">Kāmāvacarapuññe</span>ttha, bhijjate vedanādito.</p>
  14660. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  14661. <p class="gatha1"> Dānaṃ <a name="M0.0012"></a> sīlañca bhāvanā, pattidānānumodanā;</p>
  14662. <p class="gathalast">Veyyāvaccāpacāyañca, desanā suti diṭṭhiju.</p>
  14663. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  14664. <p class="gatha1"> Etesvekamayaṃ hutvā, vatthuṃ nissāya vā na vā;</p>
  14665. <p class="gathalast">Dvārahīnādiyonīnaṃ, gatiyādippabhedavā.</p>
  14666. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  14667. <p class="gatha1"> Tikālikaparittādigocaresvekamādiya;</p>
  14668. <p class="gathalast">Udeti kālamuttaṃ vā, matihīnaṃ vināmalaṃ.</p>
  14669. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  14670. <p class="gatha1"> Chagocaresu rūpādipañcakaṃ pañca gocarā;</p>
  14671. <p class="gathalast">Sesaṃ rūpamarūpañca, paññatti chaṭṭhagocaro.</p>
  14672. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  14673. <p class="gatha1"> Ñāṇayuttavaraṃ tattha, datvā sandhiṃ tihetukaṃ;</p>
  14674. <p class="gathalast">Pacchā paccati pākānaṃ, pavatte aṭṭhake duve.</p>
  14675. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  14676. <p class="gatha1"> Tesuyeva nihīnaṃ tu, datvā sandhiṃ duhetukaṃ;</p>
  14677. <p class="gathalast">Deti dvādasa pāke ca, pavatte dhīyutaṃ vinā.</p>
  14678. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  14679. <p class="gatha1"> Evaṃ dhīhīnamukkaṭṭhaṃ, sandhiyañca pavattiyaṃ;</p>
  14680. <p class="gathalast">Hīnaṃ panubhayatthāpi, hetuhīneva paccati.</p>
  14681. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  14682. <p class="gatha1"> Kāmasugatiyaṃyeva, bhavabhogadadaṃ idaṃ;</p>
  14683. <p class="gathalast">Rūpāpāye pavatteva, paccate anurūpato.</p>
  14684. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  14685. <p class="gatha1"> Vitakkacārapītīhi, sukhekaggayutaṃ manaṃ;</p>
  14686. <p class="gathalast">Ādi cārādipītādisukhādīhi paraṃ tayaṃ.</p>
  14687. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  14688. <p class="gatha1"> Upekkhekaggatāyantamāruppañcevamaṅgato<a name="V0.0014"></a>;</p>
  14689. <p class="gathalast">Pañcadhā <span class="bld">rūpapuññaṃ</span> tu, hotārammaṇato pana.</p>
  14690. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  14691. <p class="gatha1"> Ādissāsubhamantassu-</p>
  14692. <p class="gatha2">Pekkhā mettādayo tayo;</p>
  14693. <p class="gatha2">Ādo catunnaṃ pañcannaṃ,</p>
  14694. <p class="gathalast">Sassāsakasiṇāni tu.</p>
  14695. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  14696. <p class="gatha1"> Nabhatammanatassuññataccittacatugocare;</p>
  14697. <p class="gathalast">Kamenātikkamā<span class="bld">ruppapuññaṃ</span> hoti catubbidhaṃ.</p>
  14698. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  14699. <p class="gatha1"> Amalaṃ <a name="M0.0013"></a> santimārabbha, hoti taṃ maggayogato;</p>
  14700. <p class="gathalast">Catudhā pādakajjhānabhedato puna vīsati.</p>
  14701. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  14702. <p class="gatha1"> Diṭṭhikaṅkhānudaṃ ādi, kāmadosatanūkaraṃ;</p>
  14703. <p class="gathalast">Paraṃ paraṃ taducchedī, antaṃ sesakanāsakaṃ.</p>
  14704. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  14705. <p class="gatha1"> Evaṃ bhūmittayaṃ puññaṃ, bhāvanāmayamettha hi;</p>
  14706. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ vatthuṃ nissāya, dutiyaṃ ubhayenapi.</p>
  14707. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  14708. <p class="gatha1"> Tatiye ādi nissāya,</p>
  14709. <p class="gatha2">Sesā nissāya vā na vā;</p>
  14710. <p class="gatha3">Honti ādidvayaṃ tattha,</p>
  14711. <p class="gathalast">Sādheti sakabhūbhavaṃ.</p>
  14712. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  14713. <p class="gatha1"> Sādhetānuttaraṃ santiṃ, abhiññā panidheva tu;</p>
  14714. <p class="gathalast">Jhānūdayaphalattā na, phaladānāpi sambhavā.</p>
  14715. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  14716. <p class="gatha1"> Nāññabhūphaladaṃ kammaṃ, rūpapākassa gocaro;</p>
  14717. <p class="gathalast">Sakammagocaroyeva, na caññoyamasambhavo.</p>
  14718. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  14719. <p class="gatha1"> Pāpaṃ kāmikamevekaṃ, hetuto taṃ dvidhā puna;</p>
  14720. <p class="gathalast">Mūlato tividhaṃ lobha-dosamohavasā siyā.</p>
  14721. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  14722. <p class="gatha1"> Somanassakudiṭṭhīhi<a name="V0.0015"></a>, yuttamekamasaṅkharaṃ;</p>
  14723. <p class="gathalast">Sasaṅkhāramanañcekaṃ, hīnadiṭṭhidvayaṃ tathā.</p>
  14724. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  14725. <p class="gatha1"> Upekkhādiṭṭhiyuttampi, tathā diṭṭhiviyuttakaṃ;</p>
  14726. <p class="gathalast">Vedanādiṭṭhiādīhi, <span class="bld">lobhamūle</span>vamaṭṭhadhā.</p>
  14727. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  14728. <p class="gatha1"> Sadukkhadosāsaṅkhāraṃ, itaraṃ <span class="bld">dosamūlakaṃ</span>;</p>
  14729. <p class="gathalast"><span class="bld">Mohamūla</span>mpi sopekkhaṃ, kaṅkhuddhaccayutaṃ dvidhā.</p>
  14730. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  14731. <p class="gatha1"> Tattha dosadvayaṃ vatthuṃ, nissāyevitare pana;</p>
  14732. <p class="gathalast">Nissāya vā na vā honti, vadhādisahitā kathaṃ.</p>
  14733. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  14734. <p class="gatha1"> Pharussavadhabyāpādā, sadosena salobhato;</p>
  14735. <p class="gathalast">Kudiṭṭhimethunābhijjhā, sesā kammapathā dvibhi.</p>
  14736. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  14737. <p class="gatha1"> Sandhiṃ <a name="M0.0014"></a> catūsvapāyesu, deti sabbattha vuttiyaṃ;</p>
  14738. <p class="gathalast">Paccate gocaraṃ tassa, sakalaṃ amalaṃ vinā.</p>
  14739. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  14740. <p class="gatha1"> Abyākataṃ dvidhā pāka-kriyā tatthādi bhūmito;</p>
  14741. <p class="gathalast">Catudhā kāmapākettha, puññapākādito dudhā.</p>
  14742. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  14743. <p class="gatha1"> Puññapākā dvidhāhetu-sahetūti dviraṭṭhakā;</p>
  14744. <p class="gathalast">Ahetū pañca ñāṇāni, gahaṇaṃ tīraṇā ubho.</p>
  14745. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  14746. <p class="gatha1"> Kāyañāṇaṃ sukhī tattha, somanassādi tīraṇaṃ;</p>
  14747. <p class="gathalast">Sopekkhāni cha sesāni, sapuññaṃva sahetukaṃ.</p>
  14748. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  14749. <p class="gatha1"> Kevalaṃ sandhibhavaṅga-tadālambacutibbasā;</p>
  14750. <p class="gathalast">Jāyate sesametassa, pubbe vuttanayā naye.</p>
  14751. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  14752. <p class="gatha1"> Manussavinipātīnaṃ, sandhādi antatīraṇaṃ;</p>
  14753. <p class="gathalast">Hoti aññena kammena, sahetupi ahetunaṃ.</p>
  14754. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  14755. <p class="gatha1"> Pāpajā puññajāhetu-samā tīraṃ vinādikaṃ;</p>
  14756. <p class="gathalast">Sadukkhaṃ kāyaviññāṇaṃ, aniṭṭhārammaṇā ime.</p>
  14757. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  14758. <p class="gatha1"> Te <a name="V0.0016"></a> sātagocarā tesu, dviṭṭhānaṃ āditīraṇaṃ;</p>
  14759. <p class="gathalast">Pañcaṭṭhānāparā dve te, parittavisayākhilā.</p>
  14760. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  14761. <p class="gatha1"> Sampaṭicchadvipañcannaṃ, pañca rūpādayo tahiṃ;</p>
  14762. <p class="gathalast">Paccuppannāva sesānaṃ, pākānaṃ cha tikālikā.</p>
  14763. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  14764. <p class="gatha1"> Rūpārūpavipākānaṃ, sabbaso sadisaṃ vade;</p>
  14765. <p class="gathalast">Sakapuññena sandhādi-sakiccattayataṃ vinā.</p>
  14766. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  14767. <p class="gatha1"> Samānuttarapākāpi, sakapuññena sabbaso;</p>
  14768. <p class="gathalast">Hitvā mokkhamukhaṃ taṃ hi, dvidhā magge tidhā phale.</p>
  14769. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  14770. <p class="gatha1"> Kriyā tidhāmalābhāvā,</p>
  14771. <p class="gatha2">Bhūmito tattha kāmikā;</p>
  14772. <p class="gatha3">Dvidhā hetusahetūti,</p>
  14773. <p class="gathalast">Tidhāhetu tahiṃ kathaṃ.</p>
  14774. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  14775. <p class="gatha1"> Āvajjahasitāvajjā<a name="M0.0015"></a>, sopekkhasukhupekkhavā;</p>
  14776. <p class="gathalast">Pañcachakāmāvacarā, sakalārammaṇā ca te.</p>
  14777. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  14778. <p class="gatha1"> Saheturūparūpā ca, sakapaññaṃvārahato;</p>
  14779. <p class="gathalast">Vuttiyā na phale pupphaṃ, yathā chinnalatā phalaṃ.</p>
  14780. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  14781. <p class="gatha1"> Anāsevanayāvajja-dvayaṃ puthujjanassa hi;</p>
  14782. <p class="gathalast">Na phale vattamānampi, moghapupphaṃ phalaṃ yathā.</p>
  14783. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  14784. <p class="gatha1"> Tisatta dvicha chattiṃsa, catupañca yathākkamaṃ;</p>
  14785. <p class="gathalast">Puññaṃ pāpaṃ phalaṃ kriyā, <span class="bld">ekūnanavutīvidhaṃ</span>.</p>
  14786. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  14787. <p class="gatha1"> Sandhi bhavaṅgamāvajjaṃ, dassanādikapañcakaṃ;</p>
  14788. <p class="gathalast">Gahatīraṇavoṭṭhabba-javataggocaraṃ cuti.</p>
  14789. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  14790. <p class="gatha1"> Iti esaṃ dvisattannaṃ, kiccavuttivasādhunā;</p>
  14791. <p class="gathalast"><span class="bld">Cittappavatti</span> chadvāre, saṅkhepā vuccate kathaṃ.</p>
  14792. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  14793. <p class="gatha1"> Kāme <a name="V0.0017"></a> sarāginaṃ kamma-nimittādi cutikkhaṇe;</p>
  14794. <p class="gathalast">Khāyate manasoyeva, sesānaṃ kammagocaro.</p>
  14795. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  14796. <p class="gatha1"> Upaṭṭhitaṃ tamārabbha, pañcavāraṃ javo bhave;</p>
  14797. <p class="gathalast">Tadālambaṃ tato tamhā, cuti hoti javehi vā.</p>
  14798. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  14799. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhāsaṅkhāra-sahajehi apāyinaṃ;</p>
  14800. <p class="gathalast">Visayādīnavacchādi-namanakkhipakehi tu.</p>
  14801. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  14802. <p class="gatha1"> Appahīnehi sesānaṃ, chādanaṃ namanampi ca;</p>
  14803. <p class="gathalast">Khipakā pana saṅkhārā, kusalāva bhavantiha.</p>
  14804. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  14805. <p class="gatha1"> Kiccattaye kate evaṃ, kammadīpitagocare;</p>
  14806. <p class="gathalast">Tajjaṃ vatthuṃ sahuppannaṃ, nissāya vā na vā tahiṃ.</p>
  14807. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  14808. <p class="gatha1"> Tajjā sandhi siyā hitvā, antarattaṃ bhavantare;</p>
  14809. <p class="gathalast">Antarattaṃ vinā dūre, paṭisandhi kathaṃ bhave.</p>
  14810. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  14811. <p class="gatha1"> Iheva kammataṇhādi-hetuto pubbacittato;</p>
  14812. <p class="gathalast">Cittaṃ dūre siyā dīpa-paṭighosādikaṃ yathā.</p>
  14813. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  14814. <p class="gatha1"> Nāsaññā <a name="M0.0016"></a> cavamānassa, nimittaṃ na cutī ca yaṃ;</p>
  14815. <p class="gathalast">Uddhaṃ sandhinimittaṃ kiṃ, paccayopi kanantaro.</p>
  14816. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  14817. <p class="gatha1"> Pubbabhave cuti dāni, kāme jāyanasandhiyā;</p>
  14818. <p class="gathalast">Aññacittantarābhāvā, hotānantarakāraṇaṃ.</p>
  14819. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  14820. <p class="gatha1"> Bhavantarakataṃ kammaṃ, yamokāsaṃ labhe tato;</p>
  14821. <p class="gathalast">Hoti sā sandhi teneva, upaṭṭhāpitagocare.</p>
  14822. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  14823. <p class="gatha1"> Yasmā cittavirāgattaṃ, kātuṃ nāsakkhi sabbaso;</p>
  14824. <p class="gathalast">Tasmā sānusayasseva, punuppatti siyā bhave.</p>
  14825. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  14826. <p class="gatha1"> Pañcadvāre siyā sandhi, vinā kammaṃ dvigocare;</p>
  14827. <p class="gathalast">Bhavasandhānato sandhi, bhavaṅgaṃ taṃ tadaṅgato.</p>
  14828. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  14829. <p class="gatha1"> Tamevante <a name="V0.0018"></a> cuti tasmiṃ, gocare cavanena tu;</p>
  14830. <p class="gathalast">Ekasantatiyā evaṃ, uppattiṭṭhitibhedakā.</p>
  14831. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  14832. <p class="gatha1"> Athaññārammaṇāpātha-gate cittantarassa hi;</p>
  14833. <p class="gathalast">Hetusaṅkhyaṃ bhavaṅgassa, dvikkhattuṃ calanaṃ bhave.</p>
  14834. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  14835. <p class="gatha1"> Ghaṭṭite aññavatthumhi, aññanissitakampanaṃ;</p>
  14836. <p class="gathalast">Ekābaddhena hotīti, sakkharopamayā vade.</p>
  14837. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  14838. <p class="gatha1"> Manodhātukriyāvajjaṃ, tato hoti sakiṃ bhave;</p>
  14839. <p class="gathalast">Dassanādi sakadvāra-gocaro gahaṇaṃ tato.</p>
  14840. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  14841. <p class="gatha1"> Santīraṇaṃ tato tamhā, voṭṭhabbañca sakiṃ tato;</p>
  14842. <p class="gathalast">Sattakkhattuṃ javo kāme, tamhā tadanurūpato.</p>
  14843. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  14844. <p class="gatha1"> Tadālambadvikaṃ tamhā, bhavaṅgaṃtimahantari;</p>
  14845. <p class="gathalast">Javā mahante voṭṭhabbā, paritte nitare manaṃ.</p>
  14846. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  14847. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbassa paritte tu, dvattikkhattuṃ javo viya;</p>
  14848. <p class="gathalast">Vadanti vuttiṃ taṃ <span class="bld">pāṭhe,</span> anāsevanato na hi.</p>
  14849. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  14850. <p class="gatha1"> Niyamopidha cittassa, kammādiniyamo viya;</p>
  14851. <p class="gathalast">Ñeyyo ambopamādīhi, dassetvā taṃ sudīpaye.</p>
  14852. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  14853. <p class="gatha1"> Manodvāretarāvajjaṃ<a name="M0.0017"></a>, bhavaṅgamhā siyā tato;</p>
  14854. <p class="gathalast">Javokāme vibhūte tu, kāmavhe visaye tato.</p>
  14855. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  14856. <p class="gatha1"> Kāmīnaṃ tu tadālambaṃ, bhavaṅgaṃ tu tato siyā;</p>
  14857. <p class="gathalast">Avibhūte paritte ca, bhavaṅgaṃ javato bhave.</p>
  14858. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  14859. <p class="gatha1"> Avibhūte vibhūte ca, paritte aparittake;</p>
  14860. <p class="gathalast">Javāyeva bhavaṅgaṃ tu, brahmānaṃ catugocare.</p>
  14861. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  14862. <p class="gatha1"> Mahaggataṃ panārabbha, javite dosasaṃyute;</p>
  14863. <p class="gathalast">Viruddhattā bhavaṅgaṃ na, kiṃ siyā sukhasandhino.</p>
  14864. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  14865. <p class="gatha1"> Upekkhātīraṇaṃ <a name="V0.0019"></a> hoti, parittenāvajjaṃ kathaṃ.</p>
  14866. <p class="gathalast">Niyamo na vināvajjaṃ, maggato phalasambhavā.</p>
  14867. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  14868. <p class="gatha1"> Mahaggatāmalā sabbe, javā gotrabhuto siyuṃ;</p>
  14869. <p class="gathalast">Nirodhā ca phaluppatti, bhavaṅgaṃ javanādito.</p>
  14870. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  14871. <p class="gatha1"> Sahetusāsavā pākā, tīraṇā dve cupekkhakā;</p>
  14872. <p class="gathalast">Ime sandhi bhavaṅgā ca, cuti cekūnavīsati.</p>
  14873. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  14874. <p class="gatha1"> Dve dve āvajjanādīni, gahaṇantāni tīṇi tu;</p>
  14875. <p class="gathalast">Santīraṇāni ekaṃva, voṭṭhabbamitināmakaṃ.</p>
  14876. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  14877. <p class="gatha1"> Aṭṭha kāmamahāpākā, tīṇi santīraṇāni ca;</p>
  14878. <p class="gathalast">Ekādasa bhavantete, tadārammaṇanāmakā.</p>
  14879. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  14880. <p class="gatha1"> Kusalākusalaṃ sabbaṃ, kriyā cāvajjavajjitā;</p>
  14881. <p class="gathalast">Phalāni pañcapaññāsa, javanāni bhavantime.</p>
  14882. <p class="centered">Iti saccasaṅkhepe cittapavattiparidīpano nāma</p>
  14883. <p class="centered">Tatiyo paricchedo.</p>
  14884. <p class="chapter">4. Catuttho paricchedo</p>
  14885. <p class="subhead">Viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo</p>
  14886. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  14887. <p class="gatha1"> Ekadhādinayodāni<a name="M0.0018"></a>, paṭuvaḍḍhāya yoginaṃ;</p>
  14888. <p class="gathalast">Vuccate visayaggāhā, sabba<span class="bld">mekavidhaṃ</span> manaṃ.</p>
  14889. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  14890. <p class="gatha1"> Ekāsīti tibhūmaṭṭhaṃ, lokiyaṃ suttarañca taṃ;</p>
  14891. <p class="gathalast">Sesaṃ lokuttaraṃ aṭṭha, anuttarañcitī <span class="bld">dvidhā</span>.</p>
  14892. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  14893. <p class="gatha1"> Lokapākakriyāhetū<a name="V0.0020"></a>, cekahetūti sattahi;</p>
  14894. <p class="gathalast">Tiṃsa nādhipati sādhi-pati sesātipī dvidhā.</p>
  14895. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  14896. <p class="gatha1"> Chandacittīhavīmaṃsā-svekena matimā yutaṃ;</p>
  14897. <p class="gathalast">Vinā vīmaṃsamekena, ñāṇahīnamanaṃ yutaṃ.</p>
  14898. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  14899. <p class="gatha1"> Parittānappamāṇāni, mahaggatamanāniti;</p>
  14900. <p class="gathalast"><span class="bld">Tidhā</span> chanava caṭṭha ca, tinavā ca yathākkamaṃ.</p>
  14901. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  14902. <p class="gatha1"> Dvipañca cittaṃ viññāṇaṃ, tisso hi manodhātuyo;</p>
  14903. <p class="gathalast">Chasattati manoñāṇa-dhātūti <span class="bld">tividhā</span> puna.</p>
  14904. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  14905. <p class="gatha1"> Ekārammaṇacittāni, anabhiññaṃ mahaggataṃ;</p>
  14906. <p class="gathalast">Amalaṃ pañcaviññāṇaṃ, navapañca bhavantime.</p>
  14907. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  14908. <p class="gatha1"> Pañcālambaṃ manodhātu, sābhiññaṃ kāmadhātujaṃ;</p>
  14909. <p class="gathalast">Sesaṃ chārammaṇaṃ taṃ hi, tecattālīsa saṅkhyato.</p>
  14910. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  14911. <p class="gatha1"> Kāmapākadusā cādi-maggo cādikriyā duve;</p>
  14912. <p class="gathalast">Rūpā sabbetirūpe na, tecattālīsa hontime.</p>
  14913. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  14914. <p class="gatha1"> Vināva rūpenāruppa-vipākā caturo siyuṃ;</p>
  14915. <p class="gathalast">Dvecattālīsa sesāni, vattantubhayathāpi ca.</p>
  14916. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  14917. <p class="gatha1"> <span class="bld">Catudhā</span>pi ahetvekadvihetukatihetuto;</p>
  14918. <p class="gathalast">Aṭṭhārasa dve bāvīsa, sattacattālisaṃ bhave.</p>
  14919. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  14920. <p class="gatha1"> Kāme <a name="M0.0019"></a> javā savoṭṭhabbā, abhiññādvayameva ca;</p>
  14921. <p class="gathalast">Rūpiriyāpathaviññattikarāme caturaṭṭhakā.</p>
  14922. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  14923. <p class="gatha1"> Chabbīsati javā sesā, karā rūpiriyāpathe;</p>
  14924. <p class="gathalast">Dvipañcamanavajjāni, kāmarūpaphalāni ca.</p>
  14925. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  14926. <p class="gatha1"> Ādikriyāti cekūna-vīsa rūpakarā ime;</p>
  14927. <p class="gathalast">Sesā cuddasa bhinnāvacuti sandhi na tīṇipi.</p>
  14928. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  14929. <p class="gatha1"> Ekakiccādito <a name="V0.0021"></a> <span class="bld">pañca-vidhā</span> tatthekakiccakā;</p>
  14930. <p class="gathalast">Dvipañcacittaṃ javanaṃ, manodhātuṭṭhasaṭṭhime.</p>
  14931. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  14932. <p class="gatha1"> Dvikiccādīni voṭṭhabbaṃ, sukhatīraṃ mahaggate;</p>
  14933. <p class="gathalast">Pākā kāmamahāpākā, sesā tīrā yathākkamaṃ.</p>
  14934. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  14935. <p class="gatha1"> Dassanaṃ savanaṃ diṭṭhaṃ, sutaṃ ghāyanakādikaṃ;</p>
  14936. <p class="gathalast">Tayaṃ mutaṃ manodhātuttayaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ.</p>
  14937. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  14938. <p class="gatha1"> Diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ ñātaṃ, sābhiññaṃ sesakāmikaṃ;</p>
  14939. <p class="gathalast">Viññātārammaṇaṃ sesamevaṃ <span class="bld">chabbidha</span>mīraye.</p>
  14940. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  14941. <p class="gatha1"> <span class="bld">Sattadhā</span> sattaviññāṇadhātūnaṃ tu vasā bhave;</p>
  14942. <p class="gathalast">Vuccatedāni tasseva, anantaranayakkamo.</p>
  14943. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  14944. <p class="gatha1"> Puññesvādidvayā kāme, rūpapuññamanantakaṃ;</p>
  14945. <p class="gathalast">Tappādakuttarānantaṃ, bhavaṅgañcāditīraṇaṃ.</p>
  14946. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  14947. <p class="gatha1"> Dutiyantadvayā tīraṃ, bhavaṅgaṃ tatiyadvayā;</p>
  14948. <p class="gathalast">Te anantāmalaṃ puññaṃ, majjhattañca mahaggataṃ.</p>
  14949. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  14950. <p class="gatha1"> Sabbavāre sayañceti, tepaññāsa tisatta ca;</p>
  14951. <p class="gathalast">Tettiṃsa ca bhavantete, rūpesu pana puññato.</p>
  14952. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  14953. <p class="gatha1"> Tappākā ca matiyutta-kāmapākā sayaṃ dasa;</p>
  14954. <p class="gathalast">Āruppapuññato te ca, sako pāko sayaṃ puna.</p>
  14955. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  14956. <p class="gatha1"> Adhopākā ca antamhā, tatiyañca phalantime;</p>
  14957. <p class="gathalast">Dasekadvitipañcāhi, maggā cekaṃ sakaṃ phalaṃ.</p>
  14958. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  14959. <p class="gatha1"> Lobhamūlekahetūhi<a name="M0.0020"></a>, antakāmasubhā viya;</p>
  14960. <p class="gathalast">Satta dosadvayā kāma-bhavaṅgapekkhavā sayaṃ.</p>
  14961. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  14962. <p class="gatha1"> Mahāpākatihetūhi, sāvajjā sabbasandhiyo;</p>
  14963. <p class="gathalast">Kāmaccutīhi sesāhi, sāvajjā kāmasandhiyo.</p>
  14964. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  14965. <p class="gatha1"> Kāmaccuti <a name="V0.0022"></a> ca voṭṭhabbaṃ, sayañca sukhatīrato;</p>
  14966. <p class="gathalast">Paṭicchā tīraṇāni dve, itarā sakatīraṇaṃ.</p>
  14967. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  14968. <p class="gatha1"> Sakaṃ sakaṃ paṭicchaṃ tu, viññāṇehi dvipañcahi;</p>
  14969. <p class="gathalast">Rūpapākehi sāvajjā, sandhiyohetuvajjitā.</p>
  14970. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  14971. <p class="gatha1"> Arūpapākesvādimhā, kāmapākā tihetukā;</p>
  14972. <p class="gathalast">Antāvajjampi cāruppa-pākā ca nava hontime.</p>
  14973. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  14974. <p class="gatha1"> Dutiyādīhi teyeva, adhopākaṃ vinā vinā;</p>
  14975. <p class="gathalast">Phalā tihetukā pākā, sayañceti catuddasa.</p>
  14976. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  14977. <p class="gatha1"> Dvipañcādikriyā hāsā, sayañcāruppavajjitā;</p>
  14978. <p class="gathalast">Ñāṇayuttabhavaṅgāti, dasa voṭṭhabbato pana.</p>
  14979. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  14980. <p class="gatha1"> Kāme javā bhavaṅgā ca, kāmarūpe sayampi vā;</p>
  14981. <p class="gathalast">Navapañca sahetādi-kiriyadvayato pana.</p>
  14982. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  14983. <p class="gatha1"> Sayaṃ bhavaṅgamatimā, rūpe sātakriyāpi ca;</p>
  14984. <p class="gathalast">Tappādakantimañceti, bāvīsa tatiyā pana.</p>
  14985. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  14986. <p class="gatha1"> Te ca pākā sayañcante, phalaṃ majjhā mahaggatā;</p>
  14987. <p class="gathalast">Kriyāti vīsati honti, sesadvīhi dukehi tu.</p>
  14988. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  14989. <p class="gatha1"> Vuttapākā sayañceti, cuddasevaṃ kriyājavā;</p>
  14990. <p class="gathalast">Tadārammaṇaṃ muñcitvā, paṭṭhānanayato naye.</p>
  14991. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  14992. <p class="gatha1"> Atha sātakriyā sātaṃ, sesaṃ sesakriyāpi ca;</p>
  14993. <p class="gathalast">Tadālambaṃ yathāyogaṃ, vade aṭṭhakathānayā.</p>
  14994. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  14995. <p class="gatha1"> Mahaggatā kriyā sabbā, sakapuññasamā tahiṃ;</p>
  14996. <p class="gathalast">Antā phalantimaṃ hoti, ayameva visesatā.</p>
  14997. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  14998. <p class="gatha1"> Imassānantarā <a name="M0.0021"></a> dhammā, ettakāti pakāsitā;</p>
  14999. <p class="gathalast">Imaṃ panettakehīti, vuccateyaṃ nayodhunā.</p>
  15000. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  15001. <p class="gatha1"> Dvīhi <a name="V0.0023"></a> kāmajavā tīhi, rūpārūpā catūhi tu;</p>
  15002. <p class="gathalast">Maggā chahi phalādi dve, sesā dve pana sattahi.</p>
  15003. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  15004. <p class="gatha1"> Ekamhā dasa pañcahi, paṭicchā sukhatīraṇaṃ;</p>
  15005. <p class="gathalast">Kāme dosakriyāhīna-javehi gahato sakā.</p>
  15006. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  15007. <p class="gatha1"> Kāme javā kriyāhīnā, tadālambā savoṭṭhabbā;</p>
  15008. <p class="gathalast">Sagahañceti tettiṃsacittehi paratīraṇā.</p>
  15009. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  15010. <p class="gatha1"> Kāmapuññasukhītīrakaṇhavoṭṭhabbato dvayaṃ;</p>
  15011. <p class="gathalast">Mahāpākantimaṃ hoti, anāruppacutīhi ca.</p>
  15012. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  15013. <p class="gatha1"> Sattatiṃsa panetāni, ettha hitvā dusadvayaṃ;</p>
  15014. <p class="gathalast">Etehi pañcatiṃsehi, jāyate dutiyadvayaṃ.</p>
  15015. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  15016. <p class="gatha1"> Sukhatīrādi sattete, kriyato cāpi sambhavā;</p>
  15017. <p class="gathalast">Ñeyyā sesāni cattāri, bhavaṅgena ca labbhare.</p>
  15018. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  15019. <p class="gatha1"> Maggavajjā savoṭṭhabbasukhitīrajavākhilā;</p>
  15020. <p class="gathalast">Cutīti navakaṭṭhāhi, tatiyadvayamādise.</p>
  15021. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  15022. <p class="gatha1"> Etehi dosavajjehi, sattatīhitaradvayaṃ;</p>
  15023. <p class="gathalast">Rūpapākā vināruppapākāhetuduhetuke.</p>
  15024. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  15025. <p class="gatha1"> Tehevekūnasaṭṭhīhi, hontiruppādikaṃ vinā;</p>
  15026. <p class="gathalast">Hāsāvajje jave rūpe, aṭṭhachakkehi tehi tu.</p>
  15027. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  15028. <p class="gatha1"> Sādhopākehi teheva, dutiyādīni attanā;</p>
  15029. <p class="gathalast">Adhodhojavahīnehi, ekekūnehi jāyare.</p>
  15030. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  15031. <p class="gatha1"> Sukhatīrabhavaṅgāni, sayañcāti tisattahi;</p>
  15032. <p class="gathalast">Antāvajjaṃ anāruppabhavaṅgehi panetaraṃ.</p>
  15033. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  15034. <p class="gatha1"> Vuttānantarasaṅkhāto, nayo dāni anekadhā;</p>
  15035. <p class="gathalast">Puggalādippabhedāpi, pavatti tassa vuccate.</p>
  15036. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  15037. <p class="gatha1"> Puthujjanassa <a name="M0.0022"></a><a name="V0.0024"></a> jāyante, diṭṭhikaṅkhāyutāni ve;</p>
  15038. <p class="gathalast">Sekkhassevāmalā satta, anantānitarassa tu.</p>
  15039. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  15040. <p class="gatha1"> Antāmalaṃ anāvajjakriyā cekūnavīsati;</p>
  15041. <p class="gathalast">Kusalākusalā sesā, honti sekkhaputhujjane.</p>
  15042. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  15043. <p class="gatha1"> Itarāni panāvajjadvayaṃ pākā ca sāsavā;</p>
  15044. <p class="gathalast">Tiṇṇannampi siyuṃ evaṃ, pañcadhā sattabhedato.</p>
  15045. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  15046. <p class="gatha1"> Kāme soḷasa ghānādittayaṃ dosamahāphalā;</p>
  15047. <p class="gathalast">Rūpārūpe sapākoti, pañcavīsati ekajā.</p>
  15048. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  15049. <p class="gatha1"> Kāmapākā ca sesādimaggo ādikriyā duve;</p>
  15050. <p class="gathalast">Rūpe javāti bāvīsa, dvijā sesā tidhātujā.</p>
  15051. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  15052. <p class="gatha1"> Vitthāropi ca bhūmīsu, ñeyyo kāmasubhāsubhaṃ;</p>
  15053. <p class="gathalast">Hāsavajjamahetuñca, apāye sattatiṃsime.</p>
  15054. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  15055. <p class="gatha1"> Hitvā mahaggate pāke, asīti sesakāmisu;</p>
  15056. <p class="gathalast">Cakkhusotamanodhātu, tīraṇaṃ voṭṭhabbampi ca.</p>
  15057. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  15058. <p class="gatha1"> Dosahīnajavā so so, pāko rūpe anāriye;</p>
  15059. <p class="gathalast">Pañcasaṭṭhi chasaṭṭhī tu, parittābhādīsu tīsu.</p>
  15060. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  15061. <p class="gatha1"> Ādipañcāmalā kaṅkhādiṭṭhiyutte vinā tahiṃ;</p>
  15062. <p class="gathalast">Teyeva pañcapaññāsa, jāyare suddhabhūmisu.</p>
  15063. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  15064. <p class="gatha1"> Ādimaggadusāhāsarūpahīnajavā sako;</p>
  15065. <p class="gathalast">Pāko voṭṭhabbanañcāti, titālīsaṃ siyuṃ nabhe.</p>
  15066. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  15067. <p class="gatha1"> Adhodhomanavajjā te,</p>
  15068. <p class="gatha2">Pāko ceva sako sako;</p>
  15069. <p class="gatha3">Dutiyādīsu jāyante,</p>
  15070. <p class="gathalast">Dve dve ūnā tato tato.</p>
  15071. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  15072. <p class="gatha1"> Arūpesvekamekasmiṃ<a name="V0.0025"></a>, rūpesvādittikepi ca;</p>
  15073. <p class="gathalast">Tike ca tatiye ekaṃ, dve honti dutiyattike.</p>
  15074. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  15075. <p class="gatha1"> Antimaṃ <a name="M0.0023"></a> rūpapākaṃ tu, chasu vehapphalādisu;</p>
  15076. <p class="gathalast">Kāmasugatiyaṃyeva, mahāpākā pavattare.</p>
  15077. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  15078. <p class="gatha1"> Ghāyanādittayaṃ kāme, paṭighadvayameva ca;</p>
  15079. <p class="gathalast">Sattarasesu paṭhamaṃ, amalaṃ mānavādisu.</p>
  15080. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  15081. <p class="gatha1"> Ariyāpāyavajjesu, caturodipphalādikā;</p>
  15082. <p class="gathalast">Apāyāruppavajjesu, hāsarūpasubhakriyaṃ.</p>
  15083. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  15084. <p class="gatha1"> Apāyuddhattayaṃ hitvā, hotākāsasubhakriyaṃ;</p>
  15085. <p class="gathalast">Tathāpāyuddhadve hitvā, viññāṇakusalakriyaṃ.</p>
  15086. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  15087. <p class="gatha1"> Bhavaggāpāyavajjesu, ākiñcaññasubhakriyaṃ;</p>
  15088. <p class="gathalast">Diṭṭhikaṅkhāyutā suddhe, vinā sabbāsu bhūmisu.</p>
  15089. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  15090. <p class="gatha1"> Amalāni ca tīṇante,</p>
  15091. <p class="gatha2">Bhavagge ca subhakriyā;</p>
  15092. <p class="gatha3">Mahākriyā ca hontete,</p>
  15093. <p class="gathalast">Terasevānapāyisu.</p>
  15094. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  15095. <p class="gatha1"> Anāruppe manodhātu, dassanaṃ savatīraṇaṃ;</p>
  15096. <p class="gathalast">Kāme aniṭṭhasaṃyoge, brahmānaṃ pāpajaṃ phalaṃ.</p>
  15097. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  15098. <p class="gatha1"> Voṭṭhabbaṃ kāmapuññañca, diṭṭhihīnaṃ sauddhavaṃ;</p>
  15099. <p class="gathalast">Cuddasetāni cittāni, jāyare tiṃsabhūmisu.</p>
  15100. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  15101. <p class="gatha1"> Indriyāni duve antadvayavajjesvahetusu;</p>
  15102. <p class="gathalast">Tīṇi kaṅkhetarāhetupāpe cattāri terasa.</p>
  15103. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  15104. <p class="gatha1"> Cha ñāṇahīne tabbantasāsave satta nimmale;</p>
  15105. <p class="gathalast">Cattālīse panaṭṭhevaṃ, ñeyyamindriyabhedato.</p>
  15106. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  15107. <p class="gatha1"> Dve <a name="V0.0026"></a> balāni ahetvantadvaye tīṇi tu saṃsaye;</p>
  15108. <p class="gathalast">Cattāritarapāpe cha, honti sesaduhetuke.</p>
  15109. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  15110. <p class="gatha1"> Ekūnāsīticittesu, matiyuttesu satta tu;</p>
  15111. <p class="gathalast">Abalāni hi sesāni, vīriyantaṃ balaṃ bhave.</p>
  15112. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  15113. <p class="gatha1"> Ajhānaṅgāni <a name="M0.0024"></a> dvepañca, takkantā hi tadaṅgatā;</p>
  15114. <p class="gathalast">Jhāne pītiviratte ta-ppādake amale duve.</p>
  15115. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  15116. <p class="gatha1"> Tatiye sāmale tīṇi, cattāri dutiye tathā;</p>
  15117. <p class="gathalast">Kāme nippītike cāpi, pañcaṅgāni hi sesake.</p>
  15118. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  15119. <p class="gatha1"> Maggā dve saṃsaye diṭṭhihīnasesāsubhe tayo;</p>
  15120. <p class="gathalast">Duhetuketare suddhajjhāne ca dutiyādike.</p>
  15121. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  15122. <p class="gatha1"> Cattāro pañca paṭhamajhānakāmatihetuke;</p>
  15123. <p class="gathalast">Sattāmale dutiyādi-jhānike aṭṭha sesake.</p>
  15124. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  15125. <p class="gatha1"> Hetvantato hi maggassa, amaggaṅgamahetukaṃ;</p>
  15126. <p class="gathalast">Chamaggaṅgayutaṃ natthi, balehipi ca pañcahi.</p>
  15127. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  15128. <p class="gatha1"> Sukhitīratadālambaṃ, iṭṭhe puññajupekkhavā;</p>
  15129. <p class="gathalast">Iṭṭhamajjhetaraṃ hoti, tabbipakkhe tu gocare.</p>
  15130. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  15131. <p class="gatha1"> Dosadvayā tadālambaṃ, na sukhikriyato pana;</p>
  15132. <p class="gathalast">Sabbaṃ subhāsubhe naṭṭhe, tadālambaṇavācato.</p>
  15133. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  15134. <p class="gatha1"> Kriyato vā tadālambaṃ, sopekkhāya sukhī na hi;</p>
  15135. <p class="gathalast">Itarā itarañceti, idaṃ suṭṭhupalakkhaye.</p>
  15136. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  15137. <p class="gatha1"> Sandhidāyakakammena, tadālambapavattiyaṃ;</p>
  15138. <p class="gathalast">Niyāmanaṃ javassāha, kammassevaññakammato.</p>
  15139. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  15140. <p class="gatha1"> Citte cetasikā yasmiṃ,</p>
  15141. <p class="gatha2">Ye vuttā te samāsato;</p>
  15142. <p class="gatha3">Vuccare <a name="V0.0027"></a> dāni dvepañce,</p>
  15143. <p class="gathalast">Sabbagā satta jāyare.</p>
  15144. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  15145. <p class="gatha1"> Takkacārādhimokkhehi, teyeva jāyare dasa;</p>
  15146. <p class="gathalast">Pañcaṭṭhānamanodhātu-pañcake sukhatīraṇe.</p>
  15147. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  15148. <p class="gatha1"> Ete pītādhikā hāse, vāyāmena ca dvādhikā;</p>
  15149. <p class="gathalast">Voṭṭhabbanepi eteva, dasekā pītivajjitā.</p>
  15150. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  15151. <p class="gatha1"> Pāpasādhāraṇā <a name="M0.0025"></a> te ca, tipañcuddhaccasaññute;</p>
  15152. <p class="gathalast">Kaṅkhāyuttepi eteva, sakaṅkhā hīnanicchayā.</p>
  15153. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  15154. <p class="gatha1"> Kaṅkhāvajjā paneteva, sadosacchandanicchayā;</p>
  15155. <p class="gathalast">Sattarasa duse honti, salobhantadvaye pana.</p>
  15156. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  15157. <p class="gatha1"> Dosavajjā salobhā te,</p>
  15158. <p class="gatha2">Tatiyādidukesu te;</p>
  15159. <p class="gatha3">Diṭṭhipītidvayādhikā,</p>
  15160. <p class="gathalast">Dvinavekūnavīsati.</p>
  15161. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  15162. <p class="gatha1"> Pīticārappanāvajjā, ādito yāva tiṃsime;</p>
  15163. <p class="gathalast">Uppajjanti catutthādi-rūpārūpamanesu ve.</p>
  15164. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  15165. <p class="gatha1"> Pīticāravitakkesu,</p>
  15166. <p class="gatha2">Ekena dvititikkamā;</p>
  15167. <p class="gatha3">Tatiyādīsu teyeva,</p>
  15168. <p class="gathalast">Tiṃsekadvetayodhikā.</p>
  15169. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  15170. <p class="gatha1"> Etevādidvaye kāme, dutiyādidukesu hi;</p>
  15171. <p class="gathalast">Matiṃ pītiṃ matippītiṃ, hitvā te kamato siyuṃ.</p>
  15172. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  15173. <p class="gatha1"> Jhāne vuttāva tajjhānikāmale viratādhikā;</p>
  15174. <p class="gathalast">Tatthetā niyatā vittiṃ, vade sabbattha sambhavā.</p>
  15175. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  15176. <p class="gatha1"> Kāmapuññesu <a name="V0.0028"></a> paccekaṃ,</p>
  15177. <p class="gatha2">Jayantāniyatesu hi;</p>
  15178. <p class="gatha3">Viratīyo dayāmodā,</p>
  15179. <p class="gathalast">Kāme sātasubhakriye.</p>
  15180. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  15181. <p class="gatha1"> Majjhattepi vadanteke, sahetukasubhakriye;</p>
  15182. <p class="gathalast">Sukhajjhānepi paccekaṃ, hontiyeva dayāmudā.</p>
  15183. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  15184. <p class="gatha1"> Thinamiddhaṃ sasaṅkhāre, diṭṭhihīnadvaye tahiṃ;</p>
  15185. <p class="gathalast">Mānena vā tayo sesadiṭṭhihīne vidhekako.</p>
  15186. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  15187. <p class="gatha1"> Issāmaccherakukkuccā<a name="M0.0026"></a>, visuṃ dosayutadvaye;</p>
  15188. <p class="gathalast">Tatthantake siyuṃ thinamiddhakena tayopi vā.</p>
  15189. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  15190. <p class="gatha1"> Ye vuttā ettakā ettha, iti cetasikākhilā;</p>
  15191. <p class="gathalast">Tatthettakesvidantevaṃ, vuccateyaṃ nayodhunā.</p>
  15192. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  15193. <p class="gatha1"> Tesaṭṭhiyā sukhaṃ dukkhaṃ, tīsupekkhāpi vedanā;</p>
  15194. <p class="gathalast">Pañcapaññāsacittesu, bhave indriyato pana.</p>
  15195. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  15196. <p class="gatha1"> Ekatthekattha ceva dvesaṭṭhiyā dvīsu pañcahi;</p>
  15197. <p class="gathalast">Paññāsāyāti viññeyyaṃ, sukhādindriyapañcakaṃ.</p>
  15198. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  15199. <p class="gatha1"> Dasuttarasate hoti, nicchayo vīriyaṃ tato;</p>
  15200. <p class="gathalast">Pañcahīne tatokūne, samādhindriyamādise.</p>
  15201. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  15202. <p class="gatha1"> Chando ekasatekūnavīsa saddhādayo pana;</p>
  15203. <p class="gathalast">Ñāṇavajjā navahīnasate honti matī pana.</p>
  15204. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  15205. <p class="gatha1"> Ekūnāsītiyā cāro, chasaṭṭhīsu panappanā;</p>
  15206. <p class="gathalast">Pañcapaññāsake pīti, ekapaññāsake siyā.</p>
  15207. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  15208. <p class="gatha1"> Viratī chaṭṭhake vīse, karuṇāmuditātha vā;</p>
  15209. <p class="gathalast">Aṭṭhasopekkhacittena, aṭṭhavīsatiyā siyuṃ.</p>
  15210. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  15211. <p class="gatha1"> Ahīrikamanottappamohuddhaccā <a name="V0.0029"></a> dvādaseva;</p>
  15212. <p class="gathalast">Lobho aṭṭhasu cittesu, thinamiddhaṃ tu pañcasu.</p>
  15213. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  15214. <p class="gatha1"> Māno catūsu diṭṭhi ca, tathā dvīsu manesu hi;</p>
  15215. <p class="gathalast">Doso issā ca maccheraṃ, kukkuccañca bhavantime.</p>
  15216. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  15217. <p class="gatha1"> Ekasmiṃ vimatī hoti, evaṃ vuttānusārato;</p>
  15218. <p class="gathalast">Appavattinayo cāpi, sakkā ñātuṃ vijānatā.</p>
  15219. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  15220. <p class="gatha1"> Asmiṃ khandheva viññeyyo, vedanādīsvayaṃ nayo;</p>
  15221. <p class="gathalast">Ekadhādividho yutti-vasātenāviyogato.</p>
  15222. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  15223. <p class="gatha1"> Upamā pheṇupiṇḍo ca, bubbuḷo migataṇhikā;</p>
  15224. <p class="gathalast">Kadalī māyā viññeyyā, khandhānaṃ tu yathākkamaṃ.</p>
  15225. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  15226. <p class="gatha1"> Tesaṃ <a name="M0.0027"></a> vimaddāsahanakhaṇasobhappalobhana-</p>
  15227. <p class="gathalast">Nisāravañcakattehi, samānattaṃ samāhaṭaṃ.</p>
  15228. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  15229. <p class="gatha1"> Te sāsavā upādānakkhandhā khandhāvanāsavā;</p>
  15230. <p class="gathalast">Tatthādī dukkhavatthuttā, dukkhā bhārā ca khādakā.</p>
  15231. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  15232. <p class="gatha1"> Khandhāniccādidhammā te, vadhakā sabhayā itī;</p>
  15233. <p class="gathalast">Asukhaddhammato cikkhā, ukkhittāsikarī yathā.</p>
  15234. <p class="centered">Iti saccasaṅkhepe viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo nāma</p>
  15235. <p class="centered">Catuttho paricchedo.</p>
  15236. <p class="chapter">5. Pañcamo paricchedo</p>
  15237. <p class="subhead">Nibbānapaññattiparidīpano</p>
  15238. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  15239. <p class="gatha1"> Rāgādīnaṃ <a name="V0.0030"></a> khayaṃ vuttaṃ, nibbānaṃ santilakkhaṇaṃ;</p>
  15240. <p class="gathalast">Saṃsāradukkhasantāpatattassālaṃ sametave.</p>
  15241. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  15242. <p class="gatha1"> Khayamattaṃ na nibbānaṃ, sagambhīrādivācato;</p>
  15243. <p class="gathalast">Abhāvassa hi kummānaṃ, lomasseva na vācatā.</p>
  15244. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  15245. <p class="gatha1"> Khayoti vuccate maggo, tappāpattā idaṃ khayaṃ;</p>
  15246. <p class="gathalast">Arahattaṃ viyuppāda-vayābhāvā dhuvañca taṃ.</p>
  15247. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  15248. <p class="gatha1"> Saṅkhataṃ sammutiñcāpi, ñāṇamālamba neva hi;</p>
  15249. <p class="gathalast">Chinde male tato vatthu, icchitabbamasaṅkhataṃ.</p>
  15250. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  15251. <p class="gatha1"> Pattukāmena taṃ santiṃ, chabbisuddhiṃ samādiya;</p>
  15252. <p class="gathalast">Ñāṇadassanasuddhī tu, sādhetabbā hitatthinā.</p>
  15253. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  15254. <p class="gatha1"> Cetanādividhā <span class="bld">sīla-suddhi</span> tattha catubbidhā;</p>
  15255. <p class="gathalast">Sopacārasamādhī tu, <span class="bld">cittasuddhī</span>ti vuccate.</p>
  15256. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  15257. <p class="gatha1"> Sampādetvādidvesuddhiṃ, namanā nāmaṃ tu ruppa-</p>
  15258. <p class="gathalast">To rūpaṃ natthi attādivatthūti ca vavatthape.</p>
  15259. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  15260. <p class="gatha1"> Maṇindhanātape <a name="M0.0028"></a> aggi, asantopi samāgame;</p>
  15261. <p class="gathalast">Yathā hoti tathā cittaṃ, vatthālambādisaṅgame.</p>
  15262. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  15263. <p class="gatha1"> Paṅgulandhā yathā gantuṃ, paccekamasamatthakā;</p>
  15264. <p class="gathalast">Yanti yuttā yathā evaṃ, nāmarūpavhayā kriyā.</p>
  15265. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  15266. <p class="gatha1"> Na nāmarūpato añño, attādi iti dassanaṃ;</p>
  15267. <p class="gathalast">Sodhanattā hi duddiṭṭhiṃ, <span class="bld">diṭṭhisuddhī</span>ti vuccati.</p>
  15268. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  15269. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhupādāna-kammenādimhi <a name="V0.0031"></a> taṃ dvayaṃ;</p>
  15270. <p class="gathalast">Rūpaṃ kammādito nāmaṃ, vatthādīhi pavattiyaṃ.</p>
  15271. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  15272. <p class="gatha1"> Sadā sabbattha sabbesaṃ, sadisaṃ na yato tato;</p>
  15273. <p class="gathalast">Nāhetunāñño attādiniccahetūti passati.</p>
  15274. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  15275. <p class="gatha1"> Evaṃ tīrayate kaṅkhā, yāya paññāya paccaye;</p>
  15276. <p class="gathalast">Diṭṭhattā suddhi sā <span class="bld">kaṅkhātaraṇaṃ</span> iti vuccati.</p>
  15277. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  15278. <p class="gatha1"> Pattaññātapariñño so, atraṭṭho yatateyati;</p>
  15279. <p class="gathalast">Tīraṇavhapariññāya, visuddhatthaṃ sadādaro.</p>
  15280. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  15281. <p class="gatha1"> Tikālādivasā khandhe, samāsetvā kalāpato;</p>
  15282. <p class="gathalast">Aniccā dukkhānattāti, ādo evaṃ vipassati.</p>
  15283. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  15284. <p class="gatha1"> Khandhāniccā khayaṭṭhena, bhayaṭṭhena dukhāva te;</p>
  15285. <p class="gathalast">Anattāsārakaṭṭhena, iti passe punappunaṃ.</p>
  15286. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  15287. <p class="gatha1"> Ākārehi aniccādicattālīsehi sammase;</p>
  15288. <p class="gathalast">Lakkhaṇānaṃ vibhūtatthaṃ, khandhānaṃ pana sabbaso.</p>
  15289. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  15290. <p class="gatha1"> Evañcāpi asijjhante, navadhā nisitindriyo;</p>
  15291. <p class="gathalast">Sattakadvayato sammā, rūpārūpe vipassaye.</p>
  15292. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  15293. <p class="gatha1"> Rūpamādānanikkhepā, vayovuddhattagāmito;</p>
  15294. <p class="gathalast">Sammasevannajādīhi, dhammatārūpatopi ca.</p>
  15295. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  15296. <p class="gatha1"> Nāmaṃ kalāpayamato, khaṇato kamatopi ca;</p>
  15297. <p class="gathalast">Diṭṭhimānanikantīnaṃ, passe ugghāṭanādito.</p>
  15298. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  15299. <p class="gatha1"> Avijjātaṇhākammanna-hetuto <a name="M0.0029"></a> rūpaṃ ubbhave;</p>
  15300. <p class="gathalast">Vināhāraṃ saphassehi, vedanādittayaṃ bhave.</p>
  15301. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  15302. <p class="gatha1"> Tehiyeva vinā phassaṃ,</p>
  15303. <p class="gatha2">Nāmarūpādhikehi tu;</p>
  15304. <p class="gatha3">Cittaṃ <a name="V0.0032"></a> hetukkhayā so so,</p>
  15305. <p class="gathalast">Veti ve tassa tassa tu.</p>
  15306. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  15307. <p class="gatha1"> Hetutodayanāsevaṃ, khaṇodayavayenapi;</p>
  15308. <p class="gathalast">Iti paññāsākārehi, passe punūdayabbayaṃ.</p>
  15309. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  15310. <p class="gatha1"> Yogissevaṃ samāraddhaudayabbayadassino;</p>
  15311. <p class="gathalast">Pātubhonti upaklesā, sabhāvā hetutopi ca.</p>
  15312. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  15313. <p class="gatha1"> Te obhāsamatussāhapassaddhisukhupekkhanā;</p>
  15314. <p class="gathalast">Sati pītādhimokkho ca, nikanti ca dasīritā.</p>
  15315. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  15316. <p class="gatha1"> Taṇhādiṭṭhunnatiggāhavatthuto tiṃsadhā te ca;</p>
  15317. <p class="gathalast">Taduppanne cale bālo, amagge maggadassako.</p>
  15318. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  15319. <p class="gatha1"> Vipassanā pathokkantā, tadāsi matimādhunā;</p>
  15320. <p class="gathalast">Na maggo gāhavatthuttā, tesaṃ iti vipassati.</p>
  15321. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  15322. <p class="gatha1"> Upaklese aniccādi-vasage sodayabbaye;</p>
  15323. <p class="gathalast">Passato vīthinokkantadassanaṃ vuccate patho.</p>
  15324. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  15325. <p class="gatha1"> Maggāmagge vavatthetvā, yā paññā evamuṭṭhitā;</p>
  15326. <p class="gathalast"><span class="bld">Maggāmaggikkha</span>saṅkhātā, suddhi sā pañcamī bhave.</p>
  15327. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  15328. <p class="gatha1"> Pahānavhapariññāya, ādito suddhisiddhiyā;</p>
  15329. <p class="gathalast">Tīraṇavhapariññāya, antago yatatedhunā.</p>
  15330. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  15331. <p class="gatha1"> Jāyate navañāṇī sā, visuddhi kamatodaya-</p>
  15332. <p class="gathalast">Bbayādī ghaṭamānassa, nava honti panettha hi.</p>
  15333. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  15334. <p class="gatha1"> Santatīriyato ceva, ghanenāpi ca channato;</p>
  15335. <p class="gathalast">Lakkhaṇāni na khāyante, saṃkiliṭṭhā vipassanā.</p>
  15336. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  15337. <p class="gatha1"> Tatotra <a name="M0.0030"></a> <span class="bld">sammase</span> bhiyyo, punade<span class="bld">vudayabbayaṃ</span>;</p>
  15338. <p class="gathalast">Tenāniccādisampassaṃ, paṭutaṃ paramaṃ vaje.</p>
  15339. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  15340. <p class="gatha1"> Āvaṭṭetvā <a name="V0.0033"></a> yaduppādaṭṭhitiādīhi passato;</p>
  15341. <p class="gathalast">Bhaṅgeva tiṭṭhate ñāṇaṃ, tadā <span class="bld">bhaṅgamatī</span> siyā.</p>
  15342. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  15343. <p class="gatha1"> Evaṃ passayato bhaṅgaṃ, tibhavo khāyate yadā;</p>
  15344. <p class="gathalast">Sīhādiva bhayaṃ hutvā, siyā laddhā <span class="bld">bhayikkhaṇā</span>.</p>
  15345. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  15346. <p class="gatha1"> Sādīnavā patiṭṭhante, khandhādittagharaṃ viya;</p>
  15347. <p class="gathalast">Yadā tadā siyā laddhā, <span class="bld">ādīnavā</span>nupassanā.</p>
  15348. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  15349. <p class="gatha1"> Saṅkhārādīnavaṃ disvā, ramate na bhavādisu;</p>
  15350. <p class="gathalast">Mati yadā tadā laddhā, siyā <span class="bld">nibbida</span>passanā.</p>
  15351. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  15352. <p class="gatha1"> Ñāṇaṃ muccitukāmaṃ te, sabbabhūsaṅkhate yadā;</p>
  15353. <p class="gathalast">Jālādīhi ca macchādī, tadā laddhā <span class="bld">cajjamati</span>.</p>
  15354. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  15355. <p class="gatha1"> Saṅkhāre asubhāniccadukkhatonattato mati;</p>
  15356. <p class="gathalast">Passantī cattumussukkā, <span class="bld">paṭisaṅkhā</span>nupassanā.</p>
  15357. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  15358. <p class="gatha1"> Vuttātra paṭubhāvāya, sabbañāṇapavattiyā;</p>
  15359. <p class="gathalast">Mīnasaññāya sappassa, gāhaluddasamopamā.</p>
  15360. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  15361. <p class="gatha1"> Attattaniyato suññaṃ, dvidhā ‘‘nāhaṃ kvacā’’dinā;</p>
  15362. <p class="gathalast">Catudhā chabbidhā cāpi, bahudhā passato bhusaṃ.</p>
  15363. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  15364. <p class="gatha1"> Āvaṭṭatiggimāsajja,</p>
  15365. <p class="gatha2">Nhārūva mati saṅkhataṃ;</p>
  15366. <p class="gatha3">Cattabhariyo yathā dose,</p>
  15367. <p class="gathalast">Tathā taṃ samupekkhate.</p>
  15368. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  15369. <p class="gatha1"> Tāva sādīnavānampi, lakkhaṇe tiṭṭhate mati;</p>
  15370. <p class="gathalast">Na passe yāva sā tīraṃ, sāmuddasakuṇī yathā.</p>
  15371. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  15372. <p class="gatha1"> <span class="bld">Saṅkhārupekkhāñāṇā</span>yaṃ, sikhāpattā vipassanā;</p>
  15373. <p class="gathalast">Vuṭṭhānagāminīti ca, <span class="bld">sānulomā</span>ti vuccati.</p>
  15374. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  15375. <p class="gatha1"> Patvā <a name="M0.0031"></a><a name="V0.0034"></a> mokkhamukhaṃ satta, sādhetiriyapuggale;</p>
  15376. <p class="gathalast">Jhānaṅgādippabhede ca, pādakādivasena sā.</p>
  15377. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  15378. <p class="gatha1"> Aniccato hi vuṭṭhānaṃ, yadi yassāsi yogino;</p>
  15379. <p class="gathalast">Sodhimokkhassa bāhullā, tikkhasaddhindriyo bhave.</p>
  15380. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  15381. <p class="gatha1"> Dukkhatonattato tañce, siyā honti kamena te;</p>
  15382. <p class="gathalast">Passaddhivedabāhullā, tikkhekaggamatindriyā.</p>
  15383. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  15384. <p class="gatha1"> Paññādhurattamuddiṭṭhaṃ, vuṭṭhānaṃ yadinattato;</p>
  15385. <p class="gathalast">Saddhādhurattaṃ sesehi, taṃ viyābhinivesato.</p>
  15386. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  15387. <p class="gatha1"> Dve tikkhasaddhasamathā, siyuṃ saddhānusārino;</p>
  15388. <p class="gathalast">Ādo majjhesu ṭhānesu, chasu saddhāvimuttakā.</p>
  15389. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  15390. <p class="gatha1"> Itaro dhammānusārīdo, diṭṭhippatto anantake;</p>
  15391. <p class="gathalast">Paññāmuttobhayatthante, ajhānijhānikā ca te.</p>
  15392. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  15393. <p class="gatha1"> Tikkhasaddhassa cantepi, saddhāmuttattamīritaṃ;</p>
  15394. <p class="gathalast"><span class="bld">Visuddhimagge</span> majjhassa, kāyasakkhittamaṭṭhasu.</p>
  15395. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  15396. <p class="gatha1"> Vuttaṃ mokkhakathāyaṃ yaṃ, tikkhapaññārahassa tu;</p>
  15397. <p class="gathalast">Diṭṭhipattattaṃ hetañca, tañca natthābhidhammike.</p>
  15398. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  15399. <p class="gatha1"> Te sabbe aṭṭhamokkhānaṃ, lābhī ce chasu majjhasu;</p>
  15400. <p class="gathalast">Kāyasakkhī siyuṃ ante, ubhatobhāgamuttakā.</p>
  15401. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  15402. <p class="gatha1"> Anulomāni cattāri, tīṇi dve vā bhavanti hi;</p>
  15403. <p class="gathalast">Maggassa vīthiyaṃ mandamajjhatikkhamatibbasā.</p>
  15404. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  15405. <p class="gatha1"> <span class="bld">Visuddhimagge</span> cattāri, paṭisiddhāni sabbathā;</p>
  15406. <p class="gathalast">Eva<span class="bld">maṭṭhasāliniyā,</span> vuttattā evamīritaṃ.</p>
  15407. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  15408. <p class="gatha1"> Bhavaṅgāsannadosopi, nappanāya thirattato;</p>
  15409. <p class="gathalast">Suddhiṃ <span class="bld">paṭipadāñāṇadassane</span>vaṃ labhe yati.</p>
  15410. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  15411. <p class="gatha1"> Āvajjaṃ <a name="M0.0032"></a><a name="V0.0035"></a> viya maggassa, chaṭṭhasattamasuddhinaṃ;</p>
  15412. <p class="gathalast">Antarā santimārabbha, tehi gotrabhu jāyate.</p>
  15413. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  15414. <p class="gatha1"> Saṃyojanattayacchedī, <span class="bld">maggo</span> uppajjate tato;</p>
  15415. <p class="gathalast"><span class="bld">Phalāni</span> ekaṃ dve tīṇi, tato vuttamatikkamā.</p>
  15416. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  15417. <p class="gatha1"> Tathā bhāvayato hoti, rāgadosatanūkaraṃ;</p>
  15418. <p class="gathalast">Dutiyo tapphalaṃ tamhā, <span class="bld">sakadāgāmi</span> tapphalī.</p>
  15419. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  15420. <p class="gatha1"> Evaṃ bhāvayato rāgadosanāsakarubbhave;</p>
  15421. <p class="gathalast">Tatiyo tapphalaṃ tamhā, tapphalaṭṭho<span class="bld">nāgāmiko</span>.</p>
  15422. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  15423. <p class="gatha1"> Evaṃ bhāvayato sesadosanāsakarubbhave;</p>
  15424. <p class="gathalast">Catuttho tapphalaṃ tamhā, <span class="bld">arahā</span> tapphalaṭṭhako.</p>
  15425. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  15426. <p class="gatha1"> Katakicco bhavacchedo, dakkhiṇeyyopadhikkhayā;</p>
  15427. <p class="gathalast">Nibbutiṃ yāti dīpova, sabbadukkhantasaññitaṃ.</p>
  15428. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  15429. <p class="gatha1"> Evaṃ siddhā siyā <span class="bld">suddhi, ñāṇadassana</span>saññitā;</p>
  15430. <p class="gathalast">Vuttaṃ ettāvatā saccaṃ, paramatthaṃ samāsato.</p>
  15431. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  15432. <p class="gatha1"> Saccaṃ sammuti sattādiavatthu vuccate yato;</p>
  15433. <p class="gathalast">Na labbhālātacakkaṃva, taṃ hi rūpādayo vinā.</p>
  15434. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  15435. <p class="gatha1"> Tena tena pakārena, rūpādiṃ na vihāya tu;</p>
  15436. <p class="gathalast">Tathā tathābhidhānañca, gāhañca vattate tato.</p>
  15437. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  15438. <p class="gatha1"> Labbhate parikappena, yato taṃ na musā tato;</p>
  15439. <p class="gathalast">Avuttālambamiccāhu, parittādīsvavācato.</p>
  15440. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  15441. <p class="gatha1"> Pāpakalyāṇamittoyaṃ, sattoti khandhasantati;</p>
  15442. <p class="gathalast">Ekattena gahetvāna, voharantīdha paṇḍitā.</p>
  15443. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  15444. <p class="gatha1"> Pathavādi viyekopi, puggalo na yato tato;</p>
  15445. <p class="gathalast">Kudiṭṭhivatthubhāvena, puggalaggahaṇaṃ bhave.</p>
  15446. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  15447. <p class="gatha1"> Etaṃ <a name="V0.0036"></a> visayato katvā, saṅkhādīhi padehi tu;</p>
  15448. <p class="gathalast">Avijjamānapaññatti, iti taññūhi bhāsitā.</p>
  15449. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  15450. <p class="gatha1"> Paññatti <a name="M0.0033"></a> vijjamānassa, rūpādivisayattato;</p>
  15451. <p class="gathalast">Kāyaṃ paññatti ce suṭṭhu, vadato suṇa saccato.</p>
  15452. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  15453. <p class="gatha1"> Saviññattivikāro hi, saddo saccadvayassa tu;</p>
  15454. <p class="gathalast"><span class="bld">Paññāpanattā paññatti,</span> iti taññūhi bhāsitā.</p>
  15455. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  15456. <p class="gatha1"> Paccuppannādiālambaṃ, niruttipaṭisambhidā-</p>
  15457. <p class="gathalast">Ñāṇassāti idañcevaṃ, sati yujjati nāññathā.</p>
  15458. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  15459. <p class="gatha1"> Saddābhidheyyasaṅkhādi, iti ce sabbavatthunaṃ;</p>
  15460. <p class="gathalast"><span class="bld">Paññāpetabbato</span> hoti, <span class="bld">paññatti</span>padasaṅgaho.</p>
  15461. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  15462. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbe paññattidhammā’’ti, desetabbaṃ tathā sati;</p>
  15463. <p class="gathalast">Atha paññāpanassāpi, paññāpetabbavatthunaṃ.</p>
  15464. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  15465. <p class="gatha1"> Vibhāgaṃ ñāpanatthaṃ hi, tathuddeso katoti ce;</p>
  15466. <p class="gathalast">Na kattabbaṃ visuṃ tena, paññattipathasaṅgahaṃ.</p>
  15467. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  15468. <p class="gatha1"> Paññāpiyattā catūhi, paññattādipadehi sā;</p>
  15469. <p class="gathalast">Parehi paññāpanattā, iti ācariyābravuṃ.</p>
  15470. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  15471. <p class="gatha1"> Rūpādayo upādāya, paññāpetabbato kira;</p>
  15472. <p class="gathalast">Avijjamānopādāyapaññatti paṭhamā tato.</p>
  15473. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  15474. <p class="gatha1"> Sotaviññāṇasantānānantaraṃ pattajātinā;</p>
  15475. <p class="gathalast">Gahitapubbasaṅketamanodvārikacetasā.</p>
  15476. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  15477. <p class="gatha1"> Paññāpenti gahitāya, yāya sattarathādayo;</p>
  15478. <p class="gathalast">Iti sā nāmapaññatti, dutiyāti ca kittitā.</p>
  15479. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  15480. <p class="gatha1"> Saddato aññanāmāvabodhenatthāvabodhanaṃ;</p>
  15481. <p class="gathalast">Kicchasādhanato pubbanayo eva pasaṃsiyo.</p>
  15482. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  15483. <p class="gatha1"> Sā <a name="V0.0037"></a> vijjamānapaññatti, tathā avijjamānatā;</p>
  15484. <p class="gathalast">Vijjamānena cāvijjamānā tabbiparītakā.</p>
  15485. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  15486. <p class="gatha1"> Avijjamānena vijjamānatabbiparītakā;</p>
  15487. <p class="gathalast">Iccetā chabbidhā tāsu, paṭhamā matiādikā.</p>
  15488. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  15489. <p class="gatha1"> Satto <a name="M0.0034"></a> saddho narussāho,</p>
  15490. <p class="gatha2">Seniyo manacetanā;</p>
  15491. <p class="gatha3">Iccevametā viññeyyā,</p>
  15492. <p class="gathalast">Kamato dutiyādikā.</p>
  15493. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  15494. <p class="gatha1"> Evaṃ lakkhaṇato ñatvā,</p>
  15495. <p class="gatha2">Saccadvayamasaṅkaraṃ;</p>
  15496. <p class="gatha3">Kātabbo pana vohāro,</p>
  15497. <p class="gathalast">Viññūhi na yathā tathāti.</p>
  15498. <p class="centered">Iti saccasaṅkhepe nibbānapaññattiparidīpano nāma</p>
  15499. <p class="centered">Pañcamo paricchedo.</p>
  15500. <p class="centered">Saccasaṅkhepo niṭṭhito.</p>
  15501. </body>