e1007n.nrf.htm 31 KB

123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="book">Sūrassatīnīti</p>
  4. <p class="subhead">Paṭhamo bhāgo</p>
  5. <p class="chapter">Paṇāmagāthā</p>
  6. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  7. <p class="gatha1"> Mukhamhā <a name="M1.0001"></a> bhagavantassa,</p>
  8. <p class="gatha2">Sugandhakamalā subhā;</p>
  9. <p class="gatha3">Sañjātaṃ uttamaṃ vāṇiṃ,</p>
  10. <p class="gathalast">Vandāmi vittamānasā.</p>
  11. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  12. <p class="gatha1"> Samajjhiṭṭho racissāmi,</p>
  13. <p class="gatha2">Dakkhena rājamantinā;</p>
  14. <p class="gatha3">Nāmena santena,</p>
  15. <p class="gatha2">Nītiṃ lokahitāvahaṃ;</p>
  16. <p class="gatha3">Sālaṅkāraṃ sopadesaṃ,</p>
  17. <p class="gathalast">Nāmenāhaṃ svarassatiṃ.</p>
  18. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  19. <p class="gatha1"> Pekkhantvimaṃ nītiṃ santā,</p>
  20. <p class="gatha2">Mañjūsarukkhasannibhaṃ;</p>
  21. <p class="gatha3">Nānopadesasaṃpuṇṇaṃ,</p>
  22. <p class="gathalast">Sadatthakusalā sadā.</p>
  23. <p class="chapter">Sūrassatīnīti</p>
  24. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  25. <p class="gatha1"> Kataññutā <a name="M1.0003"></a> ca saccañca,</p>
  26. <p class="gatha2">Lokasārā hi te duve;</p>
  27. <p class="gatha3">Lokāpi tehi tiṭṭhanti,</p>
  28. <p class="gathalast">Raṭṭhaṃ akaṃsu issaraṃ.</p>
  29. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  30. <p class="gatha1"> Kākāca <a name="M1.0008"></a> dujjanā loke,</p>
  31. <p class="gatha2">Malībhūtāva sabbadā;</p>
  32. <p class="gatha3">Iṭṭhaṃ guṇaṃ nāsayanti,</p>
  33. <p class="gathalast">Te ve lokassa verino.</p>
  34. <p class="gatha1">Migānaṃ <a name="M1.0010"></a> siṅgālo anto,</p>
  35. <p class="gathalast">Pakkhīnaṃ pana vāyaso.</p>
  36. <p class="gatha1">Akāraṇaverī <a name="M1.0012"></a> honti,</p>
  37. <p class="gatha2">Macchānaṃ dhīvarā yathā;</p>
  38. <p class="gatha3">Guṇīnaṃ sajjanānañca,</p>
  39. <p class="gathalast">Dujjanā niccaverino.</p>
  40. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  41. <p class="gatha1"> Siriṃ <a name="M1.0014"></a> bhonto suposetha,</p>
  42. <p class="gatha2">Siri mūlā hi sampadā;</p>
  43. <p class="gatha3">Siriya idha jotanti,</p>
  44. <p class="gathalast">Sirī sā sabbasiddhikā.</p>
  45. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  46. <p class="gatha1"> Musā <a name="M1.0020"></a> tamokarā loke,</p>
  47. <p class="gatha2">Saccaṃ mīditikārakaṃ;</p>
  48. <p class="gatha3">Musātamena dukkhanti,</p>
  49. <p class="gathalast">Saccābhāya sukhantive.</p>
  50. <p class="gatha1">Suvijānaṃ <a name="M1.0023"></a> siṅgālānaṃ,</p>
  51. <p class="gatha2">Sakuṇānañca vassitaṃ;</p>
  52. <p class="gatha3">Manussavassitaṃ rāja,</p>
  53. <p class="gathalast">Dubbijānataraṃ tato.</p>
  54. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  55. <p class="gatha1"> Kappaggisadisā <a name="M1.0025"></a> issā,</p>
  56. <p class="gatha2">Jhāpeti sabbasampadaṃ;</p>
  57. <p class="gatha3">Muditā kappameghova,</p>
  58. <p class="gathalast">Ropeti sabbasampadaṃ.</p>
  59. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  60. <p class="gatha1"> Yathā <a name="M1.0030"></a> asanthirā thambhā,</p>
  61. <p class="gatha2">Thusarāsimhi ussitā;</p>
  62. <p class="gatha3">Tatheva kapicittānaṃ,</p>
  63. <p class="gathalast">Kammantā cañcalaṅgatā.</p>
  64. <p class="gatha1">Haliddirāgaṃ <a name="M1.0034"></a> kapicittaṃ;</p>
  65. <p class="gatha2">Purisaṃ rāgavirāginaṃ,</p>
  66. <p class="gatha3">Edisaṃ tāta māsevi;</p>
  67. <p class="gathalast">Nimmanussampi ce siyā.</p>
  68. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>. [Ka]</p>
  69. <p class="gatha1"> Pupphacumbi <a name="M1.0035"></a> cittapattī,</p>
  70. <p class="gatha2">Sakavaṇṇena majjito;</p>
  71. <p class="gatha3">Vikkamī pupphato pupphaṃ,</p>
  72. <p class="gathalast">Nassāgāraṃ na saṅgamo.</p>
  73. <p class="bodytext">[Kha]</p>
  74. <p class="gatha1">Kippilikā dubbaṇṇāpi,</p>
  75. <p class="gatha2">Samaggāca parakkamā;</p>
  76. <p class="gatha3">Mā hotha pupphacumbīva,</p>
  77. <p class="gathalast">Hotha vo pacikā yathā.</p>
  78. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  79. <p class="gatha1"> Ye <a name="M1.0040"></a> maranti kīḷantā te,</p>
  80. <p class="gatha2">Svānā aññoññamoditā;</p>
  81. <p class="gatha3">Disvāna chaṭṭitaṃ bhattaṃ,</p>
  82. <p class="gathalast">Sīghaverī vihiṃsare.</p>
  83. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  84. <p class="gatha1"> Tathekepi <a name="M1.0041"></a> janā dāni,</p>
  85. <p class="gatha2">Samaggā ññoññamoditā;</p>
  86. <p class="gatha3">Dhanahetu vihiṃsanti,</p>
  87. <p class="gathalast">Dhīratthu sīghaverikā.</p>
  88. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  89. <p class="gatha1"> Vasante <a name="M1.0045"></a> hemante gimhe;</p>
  90. <p class="gatha2">Neva tālā visesino;</p>
  91. <p class="gatha3">Thiracittā janā santā;</p>
  92. <p class="gathalast">Sukhadukkhesu niccalā.</p>
  93. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  94. <p class="gatha1"> Yathā <a name="M1.0050"></a> pavaṭṭamānamhi,</p>
  95. <p class="gatha2">Suṭṭhu tiṭṭhati geṇṭhuke;</p>
  96. <p class="gatha3">Appavaṭṭe bhūmyaṃ seti,</p>
  97. <p class="gathalast">Tatheva geṇṭhuko jano.</p>
  98. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  99. <p class="gatha1"> Agghāpetuṃ <a name="M1.0055"></a> nasakkonti,</p>
  100. <p class="gatha2">Kālañhi kālikā janā;</p>
  101. <p class="gatha3">Vajirādiñca sakkonti,</p>
  102. <p class="gathalast">Tena kālo anagghiko.</p>
  103. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>. [Ka]</p>
  104. <p class="gatha1"> Asano <a name="M1.0059"></a> hi dīghaddhāno,</p>
  105. <p class="gatha2">Sārasāro sugandhiko;</p>
  106. <p class="gatha3">Niggandho tveva nissāro,</p>
  107. <p class="gathalast">Dīghaddhānopi simbalī.</p>
  108. <p class="bodytext">[Kha]</p>
  109. <p class="gatha1">Tatheveke <a name="M1.0060"></a> janā loke,</p>
  110. <p class="gatha2">Dīghaddhānā susārakā;</p>
  111. <p class="gatha3">Nissārā keci pheggūva,</p>
  112. <p class="gathalast">Dīghaddhānāpi goyathā.</p>
  113. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  114. <p class="gatha1"> Upakāro <a name="M1.0064"></a> cāpakāro,</p>
  115. <p class="gatha2">Yasmiṃ gacchati naṭṭhataṃ;</p>
  116. <p class="gatha3">Pāsāṇahadayassassa,</p>
  117. <p class="gathalast">Jīvatītyā bhidhāmudhā.</p>
  118. <p class="gatha1">Pasādo nipphalo yassa,</p>
  119. <p class="gatha2">Kopocāpi niratthako;</p>
  120. <p class="gatha3">Na taṃ saṅgantu miccheyya,</p>
  121. <p class="gathalast">Thīpumāva napuṃsakaṃ.</p>
  122. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  123. <p class="gatha1"> Upacāro <a name="M1.0069"></a> hi kātabbo,</p>
  124. <p class="gatha2">Na yāva sohadaṃ bhave;</p>
  125. <p class="gatha3">Upacāro sumittamhi,</p>
  126. <p class="gathalast">Māyā ca hoti koṭilaṃ.</p>
  127. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  128. <p class="gatha1"> Kamena <a name="M1.0075"></a> aggato ucchu,</p>
  129. <p class="gatha2">Raso sādutaro yathā;</p>
  130. <p class="gatha3">Tatheva sumitto loke,</p>
  131. <p class="gathalast">Dummitto pana nediso.</p>
  132. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  133. <p class="gatha1"> Sokārāti <a name="M1.0080"></a> parittāṇaṃ,</p>
  134. <p class="gatha2">Vissāsapītibhājanaṃ;</p>
  135. <p class="gatha3">Ratanābhiratanaṃ icche,</p>
  136. <p class="gathalast">Sumittaṃ akkharattayaṃ.</p>
  137. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  138. <p class="gatha1"> Dampatīnaṃ <a name="M1.0085"></a> sumittānaṃ,</p>
  139. <p class="gatha2">Mukhaṃ aññoññadappaṇaṃ,</p>
  140. <p class="gatha3">Sukhe sukhaṃ dukkhe dukkhaṃ,</p>
  141. <p class="gathalast">Paṭicchāyeva dappaṇe.</p>
  142. <p class="gatha1">Kathaṃ <a name="M1.0088"></a> nu tāsaṃ hadayaṃ,</p>
  143. <p class="gatha2">Sukharāvata itthiyo;</p>
  144. <p class="gatha3">Yāsāmike dukkhitamhi,</p>
  145. <p class="gathalast">Sukhamicchanti attano.</p>
  146. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  147. <p class="gatha1"> Nivātañca <a name="M1.0090"></a> pure katvā,</p>
  148. <p class="gatha2">Mānaṃ katvāna pacchato;</p>
  149. <p class="gatha3">Sakatthaṃ dhāraye dhīro,</p>
  150. <p class="gathalast">Atthabhañjo hi muḷhatā.</p>
  151. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  152. <p class="gatha1"> Purecāraṃ <a name="M1.0094"></a> satiṃ katvā,</p>
  153. <p class="gatha2">Saddhaṃ kareyya pacchato;</p>
  154. <p class="gatha3">Turaṃ na saddahe dhīro,</p>
  155. <p class="gathalast">Sīghasaddho hi mandako.</p>
  156. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  157. <p class="gatha1"> Vane 0.0099 bahūni kaṭṭhāni;</p>
  158. <p class="gatha2">Dullabhaṃ rattacandanaṃ;</p>
  159. <p class="gatha3">Tathā janā bahū loke;</p>
  160. <p class="gathalast">Pumā jañño sudullabho.</p>
  161. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  162. <p class="gatha1"> Tiṇakaṭṭhapalāsehi<a name="M1.0103"></a>;</p>
  163. <p class="gatha2">Sukkhehi dayhate vanaṃ;</p>
  164. <p class="gatha3">Etādīhi asārehi;</p>
  165. <p class="gathalast">Loko janehi dayhate.</p>
  166. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  167. <p class="gatha1"> Antovasse <a name="M1.0107"></a> timāsamhi,</p>
  168. <p class="gatha2">Puññakammena moditā;</p>
  169. <p class="gatha3">Sukhaṃ vasiṃsu porāṇā,</p>
  170. <p class="gathalast">Buddhasāsanamāmakā.</p>
  171. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  172. <p class="gatha1"> Migamadena <a name="M1.0111"></a> ekena,</p>
  173. <p class="gatha2">Taṃ vanaṃ surabhigandhikaṃ;</p>
  174. <p class="gatha3">Tathā janena taṃ raṭṭhaṃ,</p>
  175. <p class="gathalast">Guṇinā hi sirīmatā.</p>
  176. <p class="gatha1">Sarīraṃ <a name="M1.0115"></a> khaṇaviddhaṃsī,</p>
  177. <p class="gathalast">Kappantaṭṭhāyino guṇā.</p>
  178. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  179. <p class="gatha1"> Kharānaṃ <a name="M1.0116"></a> sīhabyagghānaṃ,</p>
  180. <p class="gatha2">Saṅgamo no hisabbadā;</p>
  181. <p class="gatha3">Tatheva byagghacittānaṃ,</p>
  182. <p class="gathalast">Sajātikā khayonatā.</p>
  183. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  184. <p class="gatha1"> Saka <a name="M1.0121"></a> sādhupi no sādhū,</p>
  185. <p class="gatha2">Yo ceñña duṭṭhakārako;</p>
  186. <p class="gatha3">Bahūnaṃ sādhū pāyena,</p>
  187. <p class="gathalast">Sa ve sādhūti vuccate.</p>
  188. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  189. <p class="gatha1"> Bahūdake <a name="M1.0126"></a> samuddepi,</p>
  190. <p class="gatha2">Jalaṃ nattheva pātave;</p>
  191. <p class="gatha3">Khuddake khatakūpamhi,</p>
  192. <p class="gathalast">Sāduṃ atthi bahuṃ dakaṃ.</p>
  193. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  194. <p class="gatha1"> Mā <a name="M1.0130"></a> sīghaṃ vivareyyātha,</p>
  195. <p class="gatha2">Nindituñca pasaṃsituṃ;</p>
  196. <p class="gatha3">Mukhañhi vo kathādvāraṃ,</p>
  197. <p class="gathalast">Nirundheyyātha sabbadā.</p>
  198. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  199. <p class="gatha1"> Mā <a name="M1.0134"></a> sīghaṃ vivareyyātha,</p>
  200. <p class="gatha2">Cakkhuṃ vo dassituṃ piyaṃ;</p>
  201. <p class="gatha3">Saṇikañhi piyalābhaṃ,</p>
  202. <p class="gathalast">Dhanalābhaṃ turaṃ kare.</p>
  203. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  204. <p class="gatha1"> Anārambho <a name="M1.0138"></a> hi kammānaṃ,</p>
  205. <p class="gatha2">Paṭhamaṃ buddhilakkhaṇaṃ;</p>
  206. <p class="gatha3">Niṭṭhaṅgataṃ āraddhassa,</p>
  207. <p class="gathalast">Dutiyaṃ buddhilakkhaṇaṃ.</p>
  208. <p class="gatha1">Asamekkhitakammantaṃ<a name="M1.0140"></a>,</p>
  209. <p class="gatha2">Turitābhinipātinaṃ;</p>
  210. <p class="gatha3">Sāni kammāni tappenti,</p>
  211. <p class="gathalast">Uṇhaṃ vajjhohaṭaṃ mukhe.</p>
  212. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  213. <p class="gatha1"> Aphalāni <a name="M1.0143"></a> durantāni,</p>
  214. <p class="gatha2">Janatā ninditāni ca;</p>
  215. <p class="gatha3">Asakyāni ca kammāni,</p>
  216. <p class="gathalast">Nārabhetha vicakkhaṇo.</p>
  217. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  218. <p class="gatha1"> Ativirodhabhītānaṃ<a name="M1.0147"></a>,</p>
  219. <p class="gatha2">Saṅkitānaṃ pade pade;</p>
  220. <p class="gatha3">Parappavādatāsānaṃ,</p>
  221. <p class="gathalast">Dūrato yanti sampadā.</p>
  222. <p class="gatha1">Saddamattaṃ <a name="M1.0150"></a> na bhetabbaṃ,</p>
  223. <p class="gatha2">Loko saddassa gocaro;</p>
  224. <p class="gatha3">Yo ca saddaparittāso,</p>
  225. <p class="gathalast">Vane bhantamigo hi so.</p>
  226. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  227. <p class="gatha1"> Dvinnaṃ <a name="M1.0151"></a> taṇḍulathūsānaṃ,</p>
  228. <p class="gatha2">Viseso suṭṭhu khāyati;</p>
  229. <p class="gatha3">Randhitopi siniddho no,</p>
  230. <p class="gatha2">Thuso virasaphāruso;</p>
  231. <p class="gatha3">Taṇḍulaṃ siniddhaṃ rasaṃ,</p>
  232. <p class="gathalast">Evaṃ lokepi ñāyate.</p>
  233. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  234. <p class="gatha1"> Eraṇḍaṃ <a name="M1.0155"></a> nissitā valli,</p>
  235. <p class="gatha2">Ruhate kiṃ yathābalaṃ;</p>
  236. <p class="gatha3">Mahāsālaṃ sunissāya,</p>
  237. <p class="gathalast">Ruhate brahataṃ gatā.</p>
  238. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  239. <p class="gatha1"> Mettā <a name="M1.0160"></a> hi sīmasambhedā,</p>
  240. <p class="gatha2">Pakkhapāta vighātikā;</p>
  241. <p class="gatha3">Pakkhapātena dukkhanti,</p>
  242. <p class="gathalast">Nippakkho vasate sukhaṃ.</p>
  243. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  244. <p class="gatha1"> Narā <a name="M1.0164"></a> paññā ca laṅkārā,</p>
  245. <p class="gatha2">Yathāṭhāne niyujjare;</p>
  246. <p class="gatha3">No hi cūḷāmaṇi pāde,</p>
  247. <p class="gathalast">Pādukā ca siropari.</p>
  248. <p class="gatha1">Ukkuṭṭhe <a name="M1.0167"></a> sūra micchanti;</p>
  249. <p class="gatha2">Mantīsu akutūhalaṃ;</p>
  250. <p class="gatha3">Viyañca annapānamhi;</p>
  251. <p class="gathalast">Atthe jāte ca paṇḍitaṃ.</p>
  252. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  253. <p class="gatha1"> Pamādo <a name="M1.0169"></a> hi tamo loke,</p>
  254. <p class="gatha2">Kālo coro bhayānako;</p>
  255. <p class="gatha3">Kāyagehaṃ bahuchiddaṃ,</p>
  256. <p class="gathalast">Kālacorassa coritaṃ.</p>
  257. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  258. <p class="gatha1"> Cañcalo <a name="M1.0173"></a> kāladāso hi,</p>
  259. <p class="gatha2">Dhītimā kālaissaro;</p>
  260. <p class="gatha3">Kālissaro raṭṭhissaraṃ,</p>
  261. <p class="gathalast">Ativattati sabbaso.</p>
  262. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  263. <p class="gatha1"> Viluppanti <a name="M1.0017"></a>8 dhanaṃ eke,</p>
  264. <p class="gatha2">Kālameke anekkhakā;</p>
  265. <p class="gatha3">Tesu kālavilopāva,</p>
  266. <p class="gathalast">Bhayānakā tikakkhaḷā.</p>
  267. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  268. <p class="gatha1"> Raññā <a name="M1.0182"></a> raṭṭhahitaṃ kattā,</p>
  269. <p class="gatha2">Rañño hitaṃ janehi ve;</p>
  270. <p class="gatha3">Desso attahitaṃ dassī,</p>
  271. <p class="gathalast">Gārayho kinnu kārako.</p>
  272. <p class="gatha1">Attadatthaṃ <a name="M1.0189"></a> paratthena;</p>
  273. <p class="gathalast">Bahunāpi na hāpaye.</p>
  274. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  275. <p class="gatha1"> Yassa upakāro dinno,</p>
  276. <p class="gatha2">Upakāraṃ dade puna;</p>
  277. <p class="gatha3">Tato pakāraṃ niccheyya,</p>
  278. <p class="gathalast">Kataññū dullabho idha.</p>
  279. <p class="gatha1">Saccaṃ <a name="M1.0190"></a> kireva māhaṃsu,</p>
  280. <p class="gatha2">Narā ekacciyā idha;</p>
  281. <p class="gatha3">Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo,</p>
  282. <p class="gathalast">Natveve kacciyo naro.</p>
  283. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  284. <p class="gatha1"> Kāruko <a name="M1.0191"></a> sakapaññāya,</p>
  285. <p class="gatha2">Mahagghaṃ dārukaṃ kare;</p>
  286. <p class="gatha3">Tathā janopi attānaṃ,</p>
  287. <p class="gathalast">Mahaggho lokamānito.</p>
  288. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  289. <p class="gatha1"> Appaggho <a name="M1.0196"></a> hi ayo hemaṃ,</p>
  290. <p class="gatha2">Mahagghaṃ chindate yathā;</p>
  291. <p class="gatha3">Nigguṇo saguṇaṃ loke,</p>
  292. <p class="gathalast">Alakkhīca siriṃ tathā.</p>
  293. <p class="title">Sūrassatīnīti</p>
  294. <p class="subhead">Dutiyo bhāgo</p>
  295. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  296. <p class="gatha1"> Dhanassa <a name="M2.0001"></a> dubbidhaṃ kiccaṃ,</p>
  297. <p class="gatha2">Pāpeti uṇṇataṃ dhaniṃ;</p>
  298. <p class="gatha3">Adhaniṃ oṇataṃ loke,</p>
  299. <p class="gathalast">Sañcine tena taṃ dhanaṃ.</p>
  300. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  301. <p class="gatha1"> Vaṭṭate <a name="M2.0006"></a> satataṃ sīghaṃ,</p>
  302. <p class="gatha2">Kālacakkaṃ avāritaṃ;</p>
  303. <p class="gatha3">Tena ghaṭī dinaṃ māso,</p>
  304. <p class="gathalast">Vasso bhavatya cīrato.</p>
  305. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  306. <p class="gatha1"> Sattunā <a name="M2.0011"></a> na hi sandheyya,</p>
  307. <p class="gatha2">Ekadā so bhayaṃ karo;</p>
  308. <p class="gatha3">Sutattamapi pānīyaṃ,</p>
  309. <p class="gathalast">Samayate nu pāvakaṃ.</p>
  310. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  311. <p class="gatha1"> Vijahaṃ <a name="M2.0016"></a> pakatiṃ yo hi,</p>
  312. <p class="gatha2">Vikatiṃ puna gacchati;</p>
  313. <p class="gatha3">Sabhāvena ākārena,</p>
  314. <p class="gatha2">Vippallāsaṃ sa gacchati;</p>
  315. <p class="gatha3">Saṃsumāra gatā godhā,</p>
  316. <p class="gathalast">Yathā thī pumavesikā.</p>
  317. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  318. <p class="gatha1"> Pakkhaṃ <a name="M2.0020"></a> laddhāna uḍḍenti,</p>
  319. <p class="gatha2">Upacikā hi vammikā;</p>
  320. <p class="gatha3">Nikkhantā maraṇaṃ yanti,</p>
  321. <p class="gatha1">Uppatā nippataṃ gatā.</p>
  322. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  323. <p class="gatha1"> Sabbaṃpiyassa <a name="M2.0023"></a> dajjeyya,</p>
  324. <p class="gatha2">Nissesaṃ piyamānasaṃ;</p>
  325. <p class="gatha3">Saddhācittaṃ tu no viññū,</p>
  326. <p class="gathalast">Saddhāyiko pakkhalito.</p>
  327. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  328. <p class="gatha1"> Sakkoti <a name="M2.0027"></a> laṅghituṃ byāmaṃ,</p>
  329. <p class="gatha2">Mahussāhena yo hi so;</p>
  330. <p class="gatha3">Tadaḍḍhaṃ anussāhena,</p>
  331. <p class="gatha2">Nossāho tesu thomito;</p>
  332. <p class="gatha3">Mahussāho dukkho loke,</p>
  333. <p class="gathalast">Anussāho sadā sukho.</p>
  334. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  335. <p class="gatha1"> Dukkhamaṃ <a name="M2.0032"></a> akkhamanto yo,</p>
  336. <p class="gatha2">Piṭṭhikārīca dukkaraṃ,</p>
  337. <p class="gatha3">Kadā labheyya so loke,</p>
  338. <p class="gatha2">Sukhamaṃ sukaraṃ mudhā;</p>
  339. <p class="gatha3">Paccakkhañhi so kareyya,</p>
  340. <p class="gathalast">Dukkhamañcāpi dukkaraṃ.</p>
  341. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  342. <p class="gatha1"> Anaggho <a name="M2.0036"></a> manusso loke,</p>
  343. <p class="gatha2">Tosanāposanādinā;</p>
  344. <p class="gatha3">Tena so mahagghaṃ kammaṃ,</p>
  345. <p class="gathalast">Kare lokahitāyutaṃ.</p>
  346. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  347. <p class="gatha1"> Vātena <a name="M2.0041"></a> nappabhijjanti,</p>
  348. <p class="gatha2">Ninnā veḷū kasā naḷā;</p>
  349. <p class="gatha3">Yathāvātaṃ nagacchanti,</p>
  350. <p class="gathalast">Tathā care jane kadā.</p>
  351. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  352. <p class="gatha1"> Purato <a name="M2.0044"></a> ca pacchato ce,</p>
  353. <p class="gatha2">Nissayo natthi passato;</p>
  354. <p class="gatha3">Adhikaṃ vīriyaṃ hoti,</p>
  355. <p class="gathalast">Attanātho tadā bhave.</p>
  356. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  357. <p class="gatha1"> Khaṇaṃ <a name="M2.0048"></a> ākhubilaṃ sīho,</p>
  358. <p class="gatha2">Pāsāṇasakalākulaṃ;</p>
  359. <p class="gatha3">Pappoti nakhabhaṅgaṃvā,</p>
  360. <p class="gathalast">Phalaṃvā mūsiko bhave.</p>
  361. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  362. <p class="gatha1"> Maggamuḷhā <a name="M2.0052"></a> janā andhā,</p>
  363. <p class="gatha2">Amaggā maggasaññino;</p>
  364. <p class="gatha3">Tatheva duppaññā muḷhā,</p>
  365. <p class="gathalast">Tathatthaṃ nāva bujjhare.</p>
  366. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  367. <p class="gatha1"> Piyarūpaṃ <a name="M2.0056"></a> vīrarūpaṃ,</p>
  368. <p class="gatha2">Duvidhā rūpasampadā,</p>
  369. <p class="gatha3">Nāriṃ icche piyarūpiṃ,</p>
  370. <p class="gathalast">Purisaṃ vīrarūpakaṃ.</p>
  371. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  372. <p class="gatha1"> Pajjalanti <a name="M2.0060"></a> hi khajjotā,</p>
  373. <p class="gatha2">Pakkhacālanakammunā;</p>
  374. <p class="gatha3">Kusitā supitā nete,</p>
  375. <p class="gathalast">Tathā janāpi kammikā.</p>
  376. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  377. <p class="gatha1"> Kummasaṅkocamopamya<a name="M2.0065"></a>,</p>
  378. <p class="gatha2">Niggahamapi saṃkhame;</p>
  379. <p class="gatha3">Pattakāle tu nītiñño,</p>
  380. <p class="gathalast">Kaṇhasappova uṭṭhahe.</p>
  381. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  382. <p class="gatha1"> Bhakkhasesaṃ <a name="M2.0069"></a> nakhādanti,</p>
  383. <p class="gatha2">Sīhā unnatacetasā;</p>
  384. <p class="gatha3">Paraṃpi napaṇāmenti,</p>
  385. <p class="gathalast">Vuddhikāmā tathā care.</p>
  386. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  387. <p class="gatha1"> Na <a name="M2.0072"></a>va vasso samuppanno,</p>
  388. <p class="gatha2">Khīṇo purāṇahāyano;</p>
  389. <p class="gatha3">Navavasse navā mettā,</p>
  390. <p class="gathalast">Bhāvitabbā hitesinā.</p>
  391. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  392. <p class="gatha1"> Santāpayanti <a name="M2.0076"></a> kamayāpyabhujaṃ na rogā,</p>
  393. <p class="gatha2">Dummantinaṃ kamupayanti na nītidosā;</p>
  394. <p class="gatha3">Kaṃ srī na mānayati kaṃ na ca hanti maccu,</p>
  395. <p class="gatha1">Kaṃ thīkatā na visayā paripīḷayanti.</p>
  396. <p class="bodytext">(Vasantatilakāgāthā.)</p>
  397. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  398. <p class="gatha1"> (Ka) byāmamattena <a name="M2.0081"></a> daṇḍena,</p>
  399. <p class="gatha2">Yolumbya udakaṃ mine;</p>
  400. <p class="gatha3">Agambhīraṃ gambhīraṃvā,</p>
  401. <p class="gathalast">Agādhe maññi gambhīraṃ.</p>
  402. <p class="bodytext">(Kha)</p>
  403. <p class="gatha1">Tathā mando saññāṇena,</p>
  404. <p class="gatha2">Agādhe maññi paṇḍitaṃ;</p>
  405. <p class="gatha3">Samāsamaṃ na jānāti,</p>
  406. <p class="gathalast">Bahvappaṃ tikkhamandataṃ.</p>
  407. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  408. <p class="gatha1"> Duṭṭhakamme <a name="M2.0086"></a> saṅgamanti,</p>
  409. <p class="gatha2">Chekakamme ca no idha;</p>
  410. <p class="gatha3">Maccuṃ vahanti sīsena,</p>
  411. <p class="gathalast">Te muḷhā muḷhasaṅgamā.</p>
  412. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  413. <p class="gatha1"> Duvidho <a name="M2.0091"></a> saṅgamo loke,</p>
  414. <p class="gatha2">Ujuko kuṭilo bhave;</p>
  415. <p class="gatha3">Ujukova pasaṃseyyo,</p>
  416. <p class="gathalast">Nohyañño sājasaṅgamo.</p>
  417. <p class="bodytext">Te <a name="M2.0093"></a> iminā upāyena samaggā sammodamānā mahā bhittipiṭṭhikāya vasanti. (Mahosadhajātaka aṭṭhakathā)</p>
  418. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  419. <p class="gatha1"> Yūthikā <a name="M2.0095"></a> pupphate nohi,</p>
  420. <p class="gatha2">Siñcitāpi punappunaṃ;</p>
  421. <p class="gatha3">Pupphate sampatte kāle,</p>
  422. <p class="gathalast">Evaṃ dhāretha vīriyaṃ.</p>
  423. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  424. <p class="gatha1"> Dhanuccayo <a name="M2.0101"></a> dhanakkhepo,</p>
  425. <p class="gatha2">Duvidhā hi dhanākati;</p>
  426. <p class="gatha3">Dhanuccaye nayo atthi,</p>
  427. <p class="gathalast">Dhanakkhepamhi no idha.</p>
  428. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  429. <p class="gatha1"> Amātā <a name="M2.0105"></a> pitarasaṃ vaḍḍhaṃ,</p>
  430. <p class="gatha2">Jūtakārañca cañcalaṃ;</p>
  431. <p class="gatha3">Nālapeyya visesaññū,</p>
  432. <p class="gathalast">Yadicche siddhi mattano.</p>
  433. <p class="gatha1">Haliddirāgaṃ <a name="M2.0109"></a> kapicittaṃ,</p>
  434. <p class="gatha2">Purisaṃ rāgavirāginaṃ;</p>
  435. <p class="gatha3">Edisaṃ tāta māsevi,</p>
  436. <p class="gathalast">Nimmanussaṃpi ce siyā.</p>
  437. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  438. <p class="gatha1"> Guṇā guṇaññūsu guṇā bhavanti,</p>
  439. <p class="gatha2">Te nigguṇaṃ patvā bhavanti dosā;</p>
  440. <p class="gatha3">Āsādyatoyā pabhavanti najjo,</p>
  441. <p class="gathalast">Samudramāsajja bhavantyapeyyā.</p>
  442. <p class="bodytext">(Upajātigāthā)</p>
  443. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  444. <p class="gatha1"> Silārūpaṃ <a name="M2.0113"></a> nimminanti,</p>
  445. <p class="gatha2">Koṭṭetvāna punappunaṃ;</p>
  446. <p class="gatha3">Koṭṭakova tathā bālā,</p>
  447. <p class="gathalast">Sādhuṃ ovajja nimmitā.</p>
  448. <p class="chapter">Cāṇakyanītilā gāthā</p>
  449. <p class="gatha1">Lālane <a name="M2.0116"></a> bahavo dosā,</p>
  450. <p class="gatha3">Tāḷane bahavo guṇā;</p>
  451. <p class="gatha3">Tasmā puttañca sissañca,</p>
  452. <p class="gathalast">Tāḷaye na ca lālaye.</p>
  453. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  454. <p class="gatha1"> Atītassa <a name="M2.0117"></a> hi mittassa,</p>
  455. <p class="gatha2">Yo ce dosaṃ pakāsaye;</p>
  456. <p class="gatha3">So have paccuppannassa,</p>
  457. <p class="gathalast">Dosaṃ bhāseti ñāyati.</p>
  458. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  459. <p class="gatha1"> Latāviya <a name="M2.0121"></a> sevakā te,</p>
  460. <p class="gatha2">Ye nissayaṃ palambare;</p>
  461. <p class="gatha3">Nissayassa vināsena,</p>
  462. <p class="gathalast">Bhūmyaṃ senti anāthakā.</p>
  463. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  464. <p class="gatha1"> Dosasiṅgehi <a name="M2.0125"></a> vijjhanto,</p>
  465. <p class="gatha2">Mānakhūrehi akkamaṃ;</p>
  466. <p class="gatha3">Bhayaṃ karoti lokamhi,</p>
  467. <p class="gathalast">Gova bālo vihiṃsako.</p>
  468. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  469. <p class="gatha1"> Ādo <a name="M2.0128"></a> upari lokoyaṃ,</p>
  470. <p class="gatha2">Ujulekhāya tiṭṭhati;</p>
  471. <p class="gatha3">Musāvātehi taṃlokaṃ,</p>
  472. <p class="gathalast">Nipātesi anajjavaṃ.</p>
  473. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  474. <p class="gatha1"> Sughaṭaṃ <a name="M2.0132"></a> kumbhakārena,</p>
  475. <p class="gatha2">Nāraho paribhuñjituṃ;</p>
  476. <p class="gatha3">Tathūpamāya vekkheyya,</p>
  477. <p class="gathalast">Sakammaparakammani.</p>
  478. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  479. <p class="gatha1"> Anantaraṃsī <a name="M2.0136"></a> sūropi,</p>
  480. <p class="gatha2">Nasakkoti ghanaṃ tamaṃ;</p>
  481. <p class="gatha3">Vijjhituṃ raṃsiyā loke,</p>
  482. <p class="gatha2">Tathā madanamohitā;</p>
  483. <p class="gatha3">Nasakkonti madaṃ bhetvā,</p>
  484. <p class="gathalast">Paññābhāya pabhāsituṃ.</p>
  485. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  486. <p class="gatha1"> Khedaveraṃ <a name="M2.0139"></a> daliddamhi,</p>
  487. <p class="gatha2">Bhogimhi rogupaddavaṃ;</p>
  488. <p class="gatha3">Dessaverañca āṇimhi,</p>
  489. <p class="gathalast">Passe lokassa veritaṃ.</p>
  490. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  491. <p class="gatha1"> Saṃladdhena <a name="M2.0144"></a> subhogena,</p>
  492. <p class="gatha2">Jīvaṃ suddhaṃ kare nijaṃ;</p>
  493. <p class="gatha3">Seṭṭho so tena jīvena,</p>
  494. <p class="gathalast">Jeguccho malajīviko.</p>
  495. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  496. <p class="gatha1"> Vajira <a name="M2.0148"></a> puppharāgānaṃ,</p>
  497. <p class="gatha2">Visesaṃ yo nabujjhati;</p>
  498. <p class="gatha3">Kathañhi so vikkīṇeyya,</p>
  499. <p class="gathalast">Kīṇeyya vā yathātathaṃ.</p>
  500. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  501. <p class="gatha1"> Kippīli <a name="M2.0152"></a> kopi cintetvā,</p>
  502. <p class="gatha2">Pabbataṃ bhettu mussahaṃ;</p>
  503. <p class="gatha3">Abalā tanumajjhattā,</p>
  504. <p class="gathalast">Cintā hasyāva sā mudhā.</p>
  505. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  506. <p class="gatha1"> Jātamattaṃ <a name="M2.0155"></a> na yo sattuṃ,</p>
  507. <p class="gatha2">Rogañcūpasamaṃ naye;</p>
  508. <p class="gatha3">Mahābalopi teneva,</p>
  509. <p class="gathalast">Vuddhiṃpatvā sa haññate.</p>
  510. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  511. <p class="gatha1"> Sajīvamaṃsabhakkhehi<a name="M2.0159"></a>,</p>
  512. <p class="gatha2">Sadāṭhīhi mukhehi bho;</p>
  513. <p class="gatha3">Biḷārabyagghasīhānaṃ<a name="M2.0160"></a>,</p>
  514. <p class="gatha2">Nihīnāni anekadhā;</p>
  515. <p class="gatha3">Tikkhāni kharavādāni,</p>
  516. <p class="gathalast">Manussānaṃ mukhāni ve.</p>
  517. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  518. <p class="gatha1"> Viluppantā <a name="M2.0163"></a> vidhāvanti,</p>
  519. <p class="gatha2">Sajīvavuttikammunā;</p>
  520. <p class="gatha3">Janā tena vihaññanti,</p>
  521. <p class="gathalast">Caranti dhammavemukhā.</p>
  522. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  523. <p class="gatha1"> Sulabhaṃ <a name="M2.0167"></a> lokiyaṃ loke,</p>
  524. <p class="gatha2">Sāsanīyaṃva dullabhaṃ;</p>
  525. <p class="gatha3">Dullabhaṃ taṃ vamaññanto,</p>
  526. <p class="gathalast">Eso bālatamo bhave.</p>
  527. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  528. <p class="gatha1"> Yo <a name="M2.0172"></a> patittha agyāvāṭaṃ,</p>
  529. <p class="gatha2">Mohā taṃ upakārituṃ;</p>
  530. <p class="gatha3">Aññorohi tadā vāṭaṃ,</p>
  531. <p class="gathalast">Dutīyo muḷhamuḷhako.</p>
  532. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  533. <p class="gatha1"> Byaggho <a name="M2.0176"></a> āvudhaviddho hi,</p>
  534. <p class="gatha2">Akā duṭṭhāni ninnadaṃ;</p>
  535. <p class="gatha3">Tatheva sādhusatthena,</p>
  536. <p class="gathalast">Viddho bālo pakuppito.</p>
  537. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  538. <p class="gatha1"> Pivanti <a name="M2.0180"></a> lohitaṃ ḍaṃsā,</p>
  539. <p class="gatha2">Anto tuṇḍena makkhikā;</p>
  540. <p class="gatha3">Bahiddhā parivārenti,</p>
  541. <p class="gathalast">Jano tena ḍaṃsāyaye.</p>
  542. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  543. <p class="gatha1"> Adhanassa <a name="M2.0184"></a> khaṇo appo,</p>
  544. <p class="gatha2">Saddhammo appakālino;</p>
  545. <p class="gatha3">Appako tena yuñjeyyuṃ,</p>
  546. <p class="gathalast">Khaṇaṃ bahuṃ labhetave.</p>
  547. </body>