e1003n.nrf.htm 98 KB

123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547548549550551552553554555556557558559560561562563564565566567568569570571572573574575576577578579580581582583584585586587588589590591592593594595596597598599600601602603604605606607608609610611612613614615616617618619620621622623624625626627628629630631632633634635636637638639640641642643644645646647648649650651652653654655656657658659660661662663664665666667668669670671672673674675676677678679680681682683684685686687688689690691692693694695696697698699700701702703704705706707708709710711712713714715716717718719720721722723724725726727728729730731732733734735736737738739740741742743744745746747748749750751752753754755756757758759760761762763764765766767768769770771772773774775776777778779780781782783784785786787788789790791792793794795796797798799800801802803804805806807808809810811812813814815816817818819820821822823824825826827828829830831832833834835836837838839840841842843844845846847848849850851852853854855856857858859860861862863864865866867868869870871872873874875876877878879880881882883884885886887888889890891892893894895896897898899900901902903904905906907908909910911912913914915916917918919920921922923924925926927928929930931932933934935936937938939940941942943944945946947948949950951952953954955956957958959960961962963964965966967968969970971972973974975976977978979980981982983984985986987988989990991992993994995996997998999100010011002100310041005100610071008100910101011101210131014101510161017101810191020102110221023102410251026102710281029103010311032103310341035103610371038103910401041104210431044104510461047104810491050105110521053105410551056105710581059106010611062106310641065106610671068106910701071107210731074107510761077107810791080108110821083108410851086108710881089109010911092109310941095109610971098109911001101110211031104110511061107110811091110111111121113111411151116111711181119112011211122112311241125112611271128112911301131113211331134113511361137113811391140114111421143114411451146114711481149115011511152115311541155115611571158115911601161116211631164116511661167116811691170117111721173117411751176117711781179118011811182118311841185118611871188118911901191119211931194119511961197119811991200120112021203120412051206120712081209121012111212121312141215121612171218121912201221122212231224122512261227122812291230123112321233123412351236123712381239124012411242124312441245124612471248124912501251125212531254125512561257125812591260126112621263126412651266126712681269127012711272127312741275127612771278127912801281128212831284128512861287128812891290129112921293129412951296129712981299130013011302130313041305130613071308130913101311131213131314131513161317131813191320132113221323132413251326132713281329133013311332133313341335
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="chapter">Dhammanīti</p>
  4. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  5. <p class="gatha1"> Vanditvā ratanaṃ seṭṭhaṃ<a name="M0.0001"></a>, nissāya pubbake garuṃ;</p>
  6. <p class="gathalast">Nitidhammaṃpavakkhāmi, sabbalokasukhāvahaṃ.</p>
  7. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  8. <p class="gatha1"> Ācariyocasippañca, paññāsutaṃkathādhanaṃ;</p>
  9. <p class="gathalast">Desocanissayomittaṃ, dujjanosujanobalaṃ.</p>
  10. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  11. <p class="gatha1"> Itthīputtocadāsoca<a name="M0.0002"></a>, gharāvāsokatākato;</p>
  12. <p class="gatha2">Ñātabbocaalaṅkāro, rājadhammopasevako;</p>
  13. <p class="gathalast">Dukādimissakoceva, pakiṇṇakotimātikā.</p>
  14. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  15. <p class="gatha1"> Kintehipādasussasā<a name="M0.0003"></a>, yesaṃnatthigarūniha;</p>
  16. <p class="gathalast">Yetappādarajokiṇṇā, tevasādhūvivekino.</p>
  17. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  18. <p class="gatha1"> Vināgarūpadesantaṃ, bālolaṅkattumicchati;</p>
  19. <p class="gathalast">Sampāpuṇenaviññūhi, hasabhāvaṃkathaṃnuso.</p>
  20. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  21. <p class="gatha1"> Uṭṭhānāupaṭṭhānāca, sussusāparicārikā;</p>
  22. <p class="gathalast">Sakkaccaṃsippuggahaṇaṃ, garuṃārādhayebudho.</p>
  23. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  24. <p class="gatha1"> Upajjhācariyānañca<a name="M0.0004"></a>, mātāpitūnamevaca;</p>
  25. <p class="gathalast">Sakkaccaṃyonupaṭṭhāti, sutopitassatādiso.</p>
  26. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  27. <p class="gatha1"> Upajjhācariyānañca, mātāpitūnamevaca;</p>
  28. <p class="gathalast">Sakkaccaṃyoupaṭṭhāti, sutopitassatādiso;</p>
  29. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  30. <p class="gatha1"> Sammāupaparikkhitvā;</p>
  31. <p class="gatha2">Akkharesupadesuca;</p>
  32. <p class="gatha3">Coraghātosissosiyā,</p>
  33. <p class="gathalast">Garucoraṭṭakārako.</p>
  34. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  35. <p class="gatha1"> Paṇḍitosutasampanno<a name="M0.0005"></a>, yatthaatthīti cesuto;</p>
  36. <p class="gathalast">Mahussāhenataṃṭhānaṃ, gantabbaṃvasutesinā.</p>
  37. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  38. <p class="gatha1"> Sukhaṃrukkhassachāyāva, tatoñātimātāpitu;</p>
  39. <p class="gathalast">Tatoācariyorañño, tatojinassasāsanaṃ.</p>
  40. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  41. <p class="gatha1"> Pāsāṇachattaṃgarukaṃ, tatodevānacikkhanaṃ;</p>
  42. <p class="gathalast">Tatovuḍḍhānamovādo, tatojinassasāsanaṃ.</p>
  43. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  44. <p class="gatha1"> Tulaṃsallahukaṃloke<a name="M0.0006"></a>, tatocapalajātiko;</p>
  45. <p class="gathalast">Tatovuḍḍhānanovādo, yatidhammepamādako.</p>
  46. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  47. <p class="gatha1"> Sutisammutisaṅkhyāca, yogānitivisesakā;</p>
  48. <p class="gathalast">Gandhabbāgaṇikāceva, dhanubedācapūraṇā.</p>
  49. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  50. <p class="gatha1"> Tikicchāitihāsāca<a name="M0.0007"></a>, jotimāyācachandati;</p>
  51. <p class="gathalast">Ketumantācasaddāca, sippāṭṭhārasakāime.</p>
  52. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  53. <p class="gatha1"> Alasassakutosippaṃ, asippassakutodhanaṃ;</p>
  54. <p class="gatha2">Adhanassakutomittaṃ, amittassakutosukhaṃ;</p>
  55. <p class="gathalast">Asukhassakutopuññaṃ, apuññassakutonibbānaṃ.</p>
  56. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  57. <p class="gatha1"> Sippaṃsamaṃdhanaṃnatthi, sippaṃcorānagaṇhanti;</p>
  58. <p class="gathalast">Idhalokesippaṃmittaṃ, paralokesukhāvahaṃ.</p>
  59. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  60. <p class="gatha1"> Bodhaputrasadāvityaṃ<a name="M0.0008"></a>, mākhedācariyaṃgaruṃ;</p>
  61. <p class="gathalast">Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.</p>
  62. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  63. <p class="gatha1"> Bodhaputrakimālasse, abodhobhāravāhako;</p>
  64. <p class="gathalast">Bodhakopūjito loke, bodhaputradinedine.</p>
  65. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  66. <p class="gatha1"> Rūpayobbannasampannā, visālakulasambhavā;</p>
  67. <p class="gathalast">Vityāhīnānasobhanti, nigandhāivakiṃsukā.</p>
  68. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  69. <p class="gatha1"> Mātāsatrurupitāca<a name="M0.0009"></a>, bālakālenasikkhita;</p>
  70. <p class="gathalast">Na sobhatisabhāmajjhe, haṃsamajjhebakoyathā.</p>
  71. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  72. <p class="gatha1"> Guṇoseṭṭhaṅgataṃyāti, nauccesayanevase;</p>
  73. <p class="gathalast">Pāsādasīkharevāso, kākokiṃgaruḷosiyā.</p>
  74. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  75. <p class="gatha1"> Sabbasutamadhiyate, hīnamukkaṭṭhamajjhime;</p>
  76. <p class="gathalast">Sabbassaatthaṃjāneyya, nacasabbaṃpayojaye.</p>
  77. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  78. <p class="gatha1"> Nalokesobhatemuḷho<a name="M0.0010"></a>,</p>
  79. <p class="gatha2">Kevalattapasaṃsako;</p>
  80. <p class="gatha3">Apisampihitokūpe,</p>
  81. <p class="gathalast">Katavijjopakāsito.</p>
  82. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  83. <p class="gatha1"> Madantadamanaṃsatthaṃ, khalānaṃkurutemadaṃ;</p>
  84. <p class="gathalast">Cakkhusaṅkhārakaṃtejaṃ, ulūkānamivandhakaṃ.</p>
  85. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  86. <p class="gatha1"> Bhojanaṃmethunaṃniddā,</p>
  87. <p class="gatha2">Gaveposecavijjati;</p>
  88. <p class="gatha3">Vijjāvisesoposassa,</p>
  89. <p class="gathalast">Taṃhīnogosamobhave.</p>
  90. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  91. <p class="gatha1"> Yosissosippalobhena<a name="M0.0011"></a>, bahuṃbahuṃvagaṇhāti;</p>
  92. <p class="gathalast">Mugovasupinaṃpassaṃ, nasakkākathituṃ paraṃ.</p>
  93. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  94. <p class="gatha1"> Sussusāsutavaḍḍhanā, paññāyavaḍḍhanaṃsutaṃ;</p>
  95. <p class="gathalast">Paññāyaatthaṃjānanti, ñātoatthosukhāvaho.</p>
  96. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  97. <p class="gatha1"> Anāgataṃbhayaṃdisvā<a name="M0.0012"></a>, dūratoparivajjaye;</p>
  98. <p class="gathalast">Āgatañcabhayaṃdisvā, abhitohotipaṇḍito.</p>
  99. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  100. <p class="gatha1"> Lobhaṃkodhaṃmadaṃmānaṃ, tandiṃissaṃpamattakaṃ;</p>
  101. <p class="gathalast">Soṇḍaṃniddālukaṃmakkhaṃ, maccherañcajahebudho.</p>
  102. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  103. <p class="gatha1"> Saddhāhiricaottappaṃ, bāhusaccaṃviraṃsati;</p>
  104. <p class="gathalast">Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.</p>
  105. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  106. <p class="gatha1"> Diṭṭhedhammecayoattho<a name="M0.0013"></a>,</p>
  107. <p class="gatha2">Yocatthosamparāyiko;</p>
  108. <p class="gatha3">Atthābhisamayādhīro,</p>
  109. <p class="gathalast">Paṇḍitotipavuccati.</p>
  110. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  111. <p class="gatha1"> Sabhāvasadisaṃvākyaṃ, sabhāvasadisaṃpiyaṃ;</p>
  112. <p class="gathalast">Sabhāvasadisaṃkodhaṃ, yojānātisapaṇḍito.</p>
  113. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  114. <p class="gatha1"> Bhūpālopaṇḍitoniccaṃ, nevatulyokudācanaṃ;</p>
  115. <p class="gathalast">Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.</p>
  116. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  117. <p class="gatha1"> Paṇḍitassapasaṃsāya<a name="M0.0014"></a>, daṇḍobālenadiyyate;</p>
  118. <p class="gathalast">Paṇḍitopaṇḍiteneva, vaṇṇitovasuvaṇṇito.</p>
  119. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  120. <p class="gatha1"> Attanāyadiekena, vinithenamahājanā;</p>
  121. <p class="gathalast">Vinayaṃyantisabbepi, kodhaṃnāseyyapaṇḍito.</p>
  122. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  123. <p class="gatha1"> Sarīrassaguṇānañca, dūramaccantamantaraṃ;</p>
  124. <p class="gathalast">Sarīraṃkhaṇaviddhaṃsi, guṇātukappaṭhāyino.</p>
  125. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  126. <p class="gatha1"> Atthaṃmahantamāpajjaṃ, vijjaṃsampattimevaca;</p>
  127. <p class="gathalast">Vicareyyāmānathaddho, paṇḍitosopavuccati.</p>
  128. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  129. <p class="gatha1"> Nālabbhamatipatthenti<a name="M0.0015"></a>, naṭṭhampinacasocare;</p>
  130. <p class="gathalast">Vippatyañcanamuyhanti, yenarātevapaṇḍitā.</p>
  131. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  132. <p class="gatha1"> Gaṇṭhiṭhāneekapade, nātimaññeyyapaṇḍito;</p>
  133. <p class="gathalast">Kimakkoveḷupabbhāro, timahādīpabhānudo.</p>
  134. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  135. <p class="gatha1"> Guṇadosesunekena, atthikocivivajjito;</p>
  136. <p class="gathalast">Sukhumālapadumassa, naḷaṃbhavatikakkhaḷaṃ.</p>
  137. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  138. <p class="gatha1"> Sumahantānisatthāni, dhārayantābahussutā;</p>
  139. <p class="gathalast">Chedāyosaṃsayānantu, klissantilobhamohitā.</p>
  140. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  141. <p class="gatha1"> Dosaṃpisaguṇedisvā<a name="M0.0016"></a>, guṇavādīvadantina;</p>
  142. <p class="gathalast">Nalokovijjamānampicandepassatilañjanaṃ.</p>
  143. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  144. <p class="gatha1"> Sakiṃpiviññūdhīrena, karotisahasaṅgamaṃ;</p>
  145. <p class="gathalast">Attatthañcaparatthañca, nibbānantaṃsukhaṃlabhe.</p>
  146. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  147. <p class="gatha1"> Nadītīreṭṭhitekūpe, araṇitālavaṇḍake;</p>
  148. <p class="gathalast">Navadāpādinatthīti, namukhevacanaṃtathā.</p>
  149. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  150. <p class="gatha1"> Paṇḍitoapuṭṭhobherī<a name="M0.0017"></a>, pajjunnohotipucchito;</p>
  151. <p class="gathalast">Bālopuṭṭhoapuṭṭhopi, bahuṃvikatthatesadā.</p>
  152. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  153. <p class="gatha1"> Guṇasampannalaṅkāro, sabbasattahitāvaho;</p>
  154. <p class="gathalast">Parattatthaṃnacareyya, kutosopaṇḍitobhave.</p>
  155. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  156. <p class="gatha1"> Saparatthaṃcaredhīro, asakkontosakaṃcare;</p>
  157. <p class="gathalast">Tampicevaasakkonto, pāpāttānaṃviyojaye.</p>
  158. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  159. <p class="gatha1"> Sabbaṃsuṇātisotena<a name="M0.0018"></a>, sabbaṃpassaticakkhunā;</p>
  160. <p class="gathalast">Nacadiṭṭhaṃsutaṃdhīro, sabbicchitumarahati.</p>
  161. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  162. <p class="gatha1"> Cakkhumāssayathāandho, sotavābadhiroyathā;</p>
  163. <p class="gatha2">Paññāvāpiyathāmugo, balavādubbaloriva;</p>
  164. <p class="gathalast">Athaatthesamuppanne, sayeyyamatasāyitaṃ.</p>
  165. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  166. <p class="gatha1"> Atijātaṃmanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;</p>
  167. <p class="gathalast">Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.</p>
  168. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  169. <p class="gatha1"> Tayovapaṇḍitāsatthe<a name="M0.0019"></a>, ahamevātivādica;</p>
  170. <p class="gathalast">Ahamapitivādīca, nāhanticaimetayo;</p>
  171. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  172. <p class="gatha1"> Nasāsabhāyatthanasantisanto,</p>
  173. <p class="gatha2">Natesantoyenavadantidhammaṃ;</p>
  174. <p class="gatha3">Rāgañcadosañcapahāyamohaṃ,</p>
  175. <p class="gathalast">Dhammaṃbhaṇantāvabhavantisanto.</p>
  176. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  177. <p class="gatha1"> Bālecummattakebhūpe, gurumātāpitūsvapi;</p>
  178. <p class="gathalast">Saṅghejeṭhecabhātari, nadosākariyābudhā.</p>
  179. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  180. <p class="gatha1"> Attanāmanotāpañca<a name="M0.0020"></a>, ghareduccaritānica;</p>
  181. <p class="gathalast">Vañcanañcaavamānaṃ, matimānapakāsaye.</p>
  182. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  183. <p class="gatha1"> Paradāraṃjanettiṃva, leḍḍuṃvaparasantakaṃ;</p>
  184. <p class="gathalast">Attāvasabbasattānaṃ, yopassatisapaṇḍito.</p>
  185. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  186. <p class="gatha1"> Saṭhenamittaṃkalusenadhammaṃ,</p>
  187. <p class="gatha2">Paropatāpenasamiddhibhāvaṃ;</p>
  188. <p class="gatha3">Sukhenavijjaṃpharusenanāriṃ,</p>
  189. <p class="gathalast">Icchantiyetenacevapaṇḍitā.</p>
  190. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  191. <p class="gatha1"> Nipuṇesuhameseyya<a name="M0.0021"></a>, vicinitvāsutatthiko;</p>
  192. <p class="gathalast">Sattaṃhukkhaliyaṃpakkaṃ, bhājanepitathābhave.</p>
  193. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  194. <p class="gatha1"> Vasuṃgaṇhantidūraṭṭhā, pabbateratanocite;</p>
  195. <p class="gathalast">Namilakkhāsamīpaṭṭhā, evaṃbālābahussute.</p>
  196. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  197. <p class="gatha1"> Hiraññenamigānaṃva<a name="M0.0022"></a>, susīlenaasīlino;</p>
  198. <p class="gathalast">Adhammikassadhamena, bālānampisutenakiṃ.</p>
  199. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  200. <p class="gatha1"> Appassutāyaṃpuriso, balibaddhovajīvati;</p>
  201. <p class="gathalast">Maṃsānitassavaḍḍhanti, paññātassanavaḍḍhati.</p>
  202. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  203. <p class="gatha1"> Appassutosutaṃappaṃ, bahumaññatimāniko;</p>
  204. <p class="gathalast">Sindhūdakaṃapassanto, kūpesoyaṃvamaṇḍuko.</p>
  205. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  206. <p class="gatha1"> Tadamināpijānātha<a name="M0.0023"></a>, sobbhesupatīresuca;</p>
  207. <p class="gathalast">Saṇantāyantikusobbhā, tuṇhīyantimahodadhī.</p>
  208. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  209. <p class="gatha1"> Subhāsitaṃuttamamāhusanto,</p>
  210. <p class="gatha2">Dhammaṃbhaṇenādhammaṃ, taṃdutiyaṃ;</p>
  211. <p class="gatha3">Piyaṃbhaṇenāpiyaṃtaṃtatiyaṃ,</p>
  212. <p class="gathalast">Saccaṃbhaṇenālikaṃtaṃcatutthaṃ.</p>
  213. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  214. <p class="gatha1"> Sīhamedāsuvaṇṇeva<a name="M0.0024"></a>, nacatiṭṭhantiracate;</p>
  215. <p class="gathalast">Paṇḍitānaṃkathāvākyaṃ nacatiṭṭhatidujjane.</p>
  216. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  217. <p class="gatha1"> Mahātejopitejoyaṃ, mattikaṃnamuduṃkare;</p>
  218. <p class="gathalast">Āpopāpetimudukaṃ, sādhuvācācakakkhaḷaṃ;</p>
  219. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  220. <p class="gatha1"> Mudunāvaripuṃjeti, mudunājetidāruṇaṃ;</p>
  221. <p class="gathalast">Nāsiddhimudunākiñci, yatotomudunājaye.</p>
  222. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  223. <p class="gatha1"> Candanaṃ <a name="M0.0025"></a> sītalaṃ loke, tato candaṃva sītalaṃ;</p>
  224. <p class="gathalast">Candana canda sītamhā, sādhuvākyaṃ subhāsitaṃ.</p>
  225. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  226. <p class="gatha1"> Sītavāco bahumitto, pharusotu amittako;</p>
  227. <p class="gathalast">Upamaṃ ettha ñātabbā, candasūriyarājunaṃ.</p>
  228. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  229. <p class="gatha1"> Pattakalloditaṃappaṃ, vākyaṃsubhāsitaṃbhave;</p>
  230. <p class="gathalast">Khudditassakadannampi, bhuttaṃsādurasobhave.</p>
  231. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  232. <p class="gatha1"> Satthakāpibahuvācā<a name="M0.0026"></a>, nādarābahubhāṇino;</p>
  233. <p class="gathalast">Sopakārampyudāsīnaṃ, nanudiṭṭhaṃnadījalaṃ.</p>
  234. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  235. <p class="gatha1"> Nātivelaṃpabhāseyya, natuṇhisabbadāsiyā;</p>
  236. <p class="gathalast">Avikiṇṇaṃmitaṃvākyaṃ, pattakāleudīraye.</p>
  237. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  238. <p class="gatha1"> Icchitabbesukammesu, vācāyakusalaṃmūlaṃ;</p>
  239. <p class="gathalast">Vācāyakusalenaṭṭhe, icchitabbaṃnasijjhati.</p>
  240. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  241. <p class="gatha1"> Hatthapādāsiropiṭṭhi, kucchipañcaimejanā;</p>
  242. <p class="gathalast">Mukhamevūpasevanti, sadāvaanusāsitā.</p>
  243. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  244. <p class="gatha1"> Saddhādhanaṃsīladhanaṃ<a name="M0.0027"></a>, hiriottappiyaṃdhanaṃ;</p>
  245. <p class="gathalast">Sutadhanañcacāgoca, paññāvesattamaṃdhanaṃ.</p>
  246. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  247. <p class="gatha1"> Itthīnañcadhanaṃrūpaṃ, purisānaṃdhanaṃkulaṃ;</p>
  248. <p class="gatha2">Uragānaṃdhanaṃvisaṃ, bhūpālānaṃdhanaṃbalaṃ;</p>
  249. <p class="gathalast">Bhikkhūnañcadhanaṃsīlaṃ, brahmaṇānaṃdhanaṃvijjā.</p>
  250. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  251. <p class="gatha1"> Narūpaṃnacapaññāṇaṃ<a name="M0.0028"></a>, nacakulañcasambhavo;</p>
  252. <p class="gathalast">Kālavippattisampatte, dhanamevavisesakaṃ.</p>
  253. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  254. <p class="gatha1"> Dhanahīnaṃcajemittā, puttadārāsahodarā;</p>
  255. <p class="gathalast">Dhanavantaṃvasevanti, dhanaṃlokemahāsakhā.</p>
  256. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  257. <p class="gatha1"> Sattāsadūpasevanti, sodakaṃvāpiādikaṃ;</p>
  258. <p class="gathalast">Sabhogaṃsadhanañceva, tucchātecejahantite.</p>
  259. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  260. <p class="gatha1"> Attanāvakatālakkhī<a name="M0.0029"></a>, alakkhīattanākatā;</p>
  261. <p class="gathalast">Nahilakkhiṃalakkhiñca, aññoaññassakārito.</p>
  262. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  263. <p class="gatha1"> Dhanavājotiyorājā, nadīvejjotathāime;</p>
  264. <p class="gathalast">Pañcayatthanavijjanti, natatthadivasaṃvase.</p>
  265. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  266. <p class="gatha1"> Yatthadesenasamāno<a name="M0.0030"></a>, napītinacabandhavo;</p>
  267. <p class="gathalast">Nacavijjāgamokoci, natatthadivasaṃvase.</p>
  268. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  269. <p class="gatha1"> Amānanāyatthasiyā, santānaṃavamānanaṃ;</p>
  270. <p class="gathalast">Hīnasamānanāvāpi, natatthadivasaṃvase.</p>
  271. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  272. <p class="gatha1"> Desamosajjagacchanti, sīhāsappurisāgajā;</p>
  273. <p class="gathalast">Tattevanidhanaṃyanti, kākākāpurisāmigā.</p>
  274. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  275. <p class="gatha1"> Yatthālasocadakkhoca<a name="M0.0031"></a>, sūrobhirusamapūjā;</p>
  276. <p class="gathalast">Nasantotatthavasanti, avisesakarenako.</p>
  277. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  278. <p class="gatha1"> Calatyekenapādena, tiṭṭhatyekenapaṇḍito;</p>
  279. <p class="gathalast">Nāsamikkhyaparaṃṭhānaṃ, pubbamāyatanaṃcaje.</p>
  280. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  281. <p class="gatha1"> Ṭhānabhaṭṭhānasobhante, dantākesānakhānarā;</p>
  282. <p class="gathalast">Itiviññāyamatimā, saṭhānaṃnalahuṃcaje.</p>
  283. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  284. <p class="gatha1"> Guṇosabbaññutulyopi, sīdatyekoanissayo;</p>
  285. <p class="gathalast">Anagghaṃratanaṃmaṇi, hemaṃnissāyasobhate.</p>
  286. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  287. <p class="gatha1"> Nasevepharusaṃsāmiṃ, taṃpisevenamacchariṃ;</p>
  288. <p class="gathalast">Tatoniggaṇhikaṃsāmiṃ, nevāpaggaṇhikaṃtato.</p>
  289. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  290. <p class="gatha1"> Parokkheguṇahantāraṃ<a name="M0.0033"></a>, paccakkhepiyabhāṇinaṃ;</p>
  291. <p class="gathalast">Tādisaṃnopaseveyya, visakumbhaṃpalobhitaṃ.</p>
  292. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  293. <p class="gatha1"> Piṭṭhitokkaṃniseveyya, niseveaggikucchinā;</p>
  294. <p class="gathalast">Sāmīnaṃsabbakāyena, paralokaṃamuḷhako.</p>
  295. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  296. <p class="gatha1"> Nasevekatapāpamhi, na sevālikavādane;</p>
  297. <p class="gathalast">Naseveattadatthamhi, naseveatisantake.</p>
  298. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  299. <p class="gatha1"> Mahantaṃnissayaṃkatvā<a name="M0.0034"></a>, khuddakopimahābhave;</p>
  300. <p class="gathalast">Hemapabbataṃnissāya, hemapakkhībhavantite.</p>
  301. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  302. <p class="gatha1"> Asahāyosamattopi, tejasīkiṃkarissati;</p>
  303. <p class="gathalast">Nivātasaṇṭhitoaggi, sayamevūpasammati.</p>
  304. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  305. <p class="gatha1"> Rukkhāsubhūminissāya, pupphaphalaṃpavaḍḍhati;</p>
  306. <p class="gathalast">Sappūrisūpanissāya, mahāpuññaṃpavaḍḍhati.</p>
  307. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  308. <p class="gatha1"> Analasoacaṇḍikko<a name="M0.0035"></a>, asaṭṭhosucisaccavā;</p>
  309. <p class="gathalast">Aluddhoatthakāmoca, tamuttaṃuttamonaro.</p>
  310. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  311. <p class="gatha1"> Ahitepaṭisedhoca, hitesucaniyojako;</p>
  312. <p class="gathalast">Byasanecāpariccāgo, saṅkhepaṃmittalakkhaṇaṃ.</p>
  313. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  314. <p class="gatha1"> Āturebyasanesace<a name="M0.0036"></a>, dubbhikkheparaviggahe;</p>
  315. <p class="gathalast">Rājadvāresusāneca, saṅkhepaṃmittalakkhiṇaṃ.</p>
  316. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  317. <p class="gatha1"> Hitesanosumittoca, viññūcadullabhojano;</p>
  318. <p class="gathalast">Yathosadhañcasāduñca, rogahārīcasajjano.</p>
  319. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  320. <p class="gatha1"> Yodhuvāniparicajja, adhuvānopasevati;</p>
  321. <p class="gathalast">Dhuvānitassanassanti, adhuvesukathāvakā.</p>
  322. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  323. <p class="gatha1"> Luddhamatthenagaṇheyya<a name="M0.0037"></a>, thaddhamañjathikammunā;</p>
  324. <p class="gathalast">Chandānuvattiyāmuḷhaṃ, yathābhūtenapaṇḍitaṃ.</p>
  325. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  326. <p class="gatha1"> Saccābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇenaca;</p>
  327. <p class="gathalast">Etenamittājiranti, akāleyācanenaca.</p>
  328. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  329. <p class="gatha1"> Tasmānābhikkhaṇaṃgacche, nacagacchecirāciraṃ;</p>
  330. <p class="gathalast">Kālenayācaṃyāceyya, evaṃmittānajīyare.</p>
  331. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  332. <p class="gatha1"> Yenamittenasaṃsaggā<a name="M0.0038"></a>, yogakkhemovihīyati;</p>
  333. <p class="gathalast">Pubbevajjhabhavaṃtassa, rakkheyyaggiṃvapaṇḍito.</p>
  334. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  335. <p class="gatha1"> Yenamittenasaṃsaggā, yogakkhemopavaḍḍhati;</p>
  336. <p class="gathalast">Kareyyattasamaṃvuttiṃ, sabbakiccesupaṇḍito.</p>
  337. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  338. <p class="gatha1"> Pabbepabbekamenucchu, visesarasavāggato;</p>
  339. <p class="gathalast">Tathāsumettikosādhu, viparittovadujjano.</p>
  340. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  341. <p class="gatha1"> Tenevamunināvuttaṃ<a name="M0.0039"></a>, dhammāyekecilokiyā;</p>
  342. <p class="gathalast">Tatālokuttarāceva, dhammānibbānagāmino.</p>
  343. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  344. <p class="gatha1"> Kalyāṇamittamāgamma, sabbetehontipāṇinaṃ;</p>
  345. <p class="gathalast">Tasmākalyāṇamittesu, kātabbaṃhisadādaraṃ.</p>
  346. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  347. <p class="gatha1"> Yohavekataññūkatavedidhīro,</p>
  348. <p class="gatha2">Kalyāṇamittedaḷhabhatticahoti;</p>
  349. <p class="gatha3">Dukkhitassasakkaccaṃkarotikiccaṃ,</p>
  350. <p class="gathalast">Tabbhāvaṃsappurisaṃvadantiloke.</p>
  351. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  352. <p class="gatha1"> Hitakāroparobandhu<a name="M0.0040"></a>, bandhūpiahitoparo;</p>
  353. <p class="gathalast">Ahitodehajobyādhi, hitamāraññamosadhaṃ.</p>
  354. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  355. <p class="gatha1"> Padumaṃvamukhayassa, vācācandanasītalaṃ;</p>
  356. <p class="gatha2">Madhutiṭṭhatijivhagge, hadayesuhalāhalaṃ;</p>
  357. <p class="gathalast">Tādisaṃnopaseveyya, taṃmittaṃparivajjaye.</p>
  358. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  359. <p class="gatha1"> Katvānakusalaṃkammaṃ<a name="M0.0041"></a>, katvāna, kusalaṃpure;</p>
  360. <p class="gathalast">Sukhitaṃdukkhitaṃhontaṃ, sobāloyonapassati.</p>
  361. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  362. <p class="gatha1"> Kālakkhepenahāpeti, dānasīlādikaṃjaḷo;</p>
  363. <p class="gathalast">Athiraṃpithiraṃmaññe, attānaṃsassatīsamaṃ.</p>
  364. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  365. <p class="gatha1"> Bālodhapāpakaṃkatvā, nataṃchaṭṭitumussahe;</p>
  366. <p class="gathalast">Kiṃbyagghaādigacchanto, padaṃmakkhetumussahe.</p>
  367. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  368. <p class="gatha1"> Niddhanopicakāmeti<a name="M0.0042"></a>, dubbaloverikaṃkaro;</p>
  369. <p class="gathalast">Mandasatthovivādatthī, tividhaṃmuḷhalakkhaṇaṃ.</p>
  370. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  371. <p class="gatha1"> Anavhāyaṃgamayanto, apucchābahubhāsako;</p>
  372. <p class="gathalast">Attagguṇaṃpasaṃsanti, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.</p>
  373. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  374. <p class="gatha1"> Yathācuṭṭamparāpakkā, bahirattakamevaca;</p>
  375. <p class="gathalast">Antokimilapūraṇo, evaṃdujjanadhammatā.</p>
  376. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  377. <p class="gatha1"> Yadūnakaṃsaṇatitaṃ, yaṃpūraṃsantamevataṃ;</p>
  378. <p class="gathalast">Aḍḍhakumbhupamobālo, yaṃpūrakumbhovapaṇḍito.</p>
  379. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  380. <p class="gatha1"> Budhehisāsamānopi<a name="M0.0043"></a>, khalobahutaketavo;</p>
  381. <p class="gathalast">Ghaṃsiyamānopaṅgāro, nilamattaṃnigacchati.</p>
  382. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  383. <p class="gatha1"> Muḷhasissopadesena, kunārībharaṇenaca;</p>
  384. <p class="gathalast">Khalasattūhisaṃyogā, paṇḍitopyavasīdati.</p>
  385. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  386. <p class="gatha1"> Cārutāparadārāya, dhanaṃlokatapattiyā;</p>
  387. <p class="gathalast">Pasutaṃsādhunāsāya, khalekhalatarāguṇā.</p>
  388. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  389. <p class="gatha1"> Itohāsataraṃloke<a name="M0.0044"></a>, kiñcitassanavijjati;</p>
  390. <p class="gathalast">Dujjanoticayaṃāha, sujanaṃdujjanosayaṃ.</p>
  391. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  392. <p class="gatha1"> Navināparavādena, ramantidujjanākhalu;</p>
  393. <p class="gathalast">Nasāsabbarasebhutvā, vināsuddhenatussati.</p>
  394. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  395. <p class="gatha1"> Tappateyātisambandhaṃ, dravaṃbhavatyavanataṃ;</p>
  396. <p class="gathalast">Mududujjanacittaṃna kiṃlohenapamīyate.</p>
  397. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  398. <p class="gatha1"> Tasmādujjanasaṃsaggaṃ<a name="M0.0045"></a>, āsivīsamivoragaṃ;</p>
  399. <p class="gathalast">Ārakāparivajjeyya, bhūtakāmovicakkhaṇo.</p>
  400. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  401. <p class="gatha1"> Dujjanenahisaṃsaggaṃ, sattutāpinayujjati;</p>
  402. <p class="gathalast">Tattovaḍayhatyaṅgāro, santokāḷāyataṃkaro;</p>
  403. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  404. <p class="gatha1"> Dujjanovajjanīyova, vijjāyālaṅkatopice;</p>
  405. <p class="gathalast">Maṇinālaṅkatosanto, sabbokiṃnubhayaṃkaro.</p>
  406. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  407. <p class="gatha1"> Agginodahatodāyaṃ, sakhābhavatimāluto;</p>
  408. <p class="gathalast">Soevadīpaṃnāseti, khalenatthevamittatā.</p>
  409. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  410. <p class="gatha1"> Sabboduṭṭhokhaloduṭṭho<a name="M0.0046"></a>, sabbāduṭṭhatarokhalo;</p>
  411. <p class="gathalast">Mantosadhehisosabbo, khalokenupasammati.</p>
  412. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  413. <p class="gatha1"> Hadayaṭṭhenasutena, khalonevasusīlavā;</p>
  414. <p class="gathalast">Madhunākoṭaraṭṭhena, nimbokiṃmadhurobhave.</p>
  415. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  416. <p class="gatha1"> Asataṃsampayogena, santopiasantobhave;</p>
  417. <p class="gathalast">Maggokacavarayutto, ujumpiasādhubhave.</p>
  418. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  419. <p class="gatha1"> Putimacchaṃkusaggena<a name="M0.0047"></a>, yonaroupanayhati;</p>
  420. <p class="gathalast">Kusāpiputiṃvāyanti, evaṃbālupasevanā.</p>
  421. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  422. <p class="gatha1"> Bālaṃnapassenasuṇe, nacabāsenasaṃvase;</p>
  423. <p class="gathalast">Bālenālāpasallāpaṃ, nakarenacarocaye.</p>
  424. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  425. <p class="gatha1"> Anayaṃnetidummedho, adhurāyaniyuñjati;</p>
  426. <p class="gatha2">Dunnayoseyyasohoti, sammāvuttopikuppati;</p>
  427. <p class="gathalast">Vinayaṃsonajānāti, sādhusenaadassanaṃ.</p>
  428. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  429. <p class="gatha1"> Yāvajīvaṃpicebālo<a name="M0.0048"></a>, paṇḍitaṃpayirūpāsi;</p>
  430. <p class="gathalast">Nasodhammaṃvijānāti, dabbisūparasaṃyathā.</p>
  431. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  432. <p class="gatha1"> Phalaṃvekadaliṃhanti, hantiveḷunaḷaṃphalaṃ;</p>
  433. <p class="gathalast">Sakkārokāpurisaṃhanti, gabbhoassatariṃyathā.</p>
  434. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  435. <p class="gatha1"> Sunakhosunakhaṃdisvā, dantaṃdassetihiṃsituṃ;</p>
  436. <p class="gathalast">Dujjanodujjanaṃdisvā, rosayaṃhiṃsamicchati.</p>
  437. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  438. <p class="gatha1"> Maṇḍūkopinukkosīho<a name="M0.0049"></a>, sukaropinukkodīpi;</p>
  439. <p class="gathalast">Bilārosadisobyaggho, duppaññopinapaññavā.</p>
  440. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  441. <p class="gatha1"> Maṇḍūkopisīhoviya,</p>
  442. <p class="gatha2">Kākogaṇhepiññepiññe;</p>
  443. <p class="gatha3">Bālocapaṇḍitoviya,</p>
  444. <p class="gathalast">Dhīropucchevayevaye.</p>
  445. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  446. <p class="gatha1"> Kākoduṭṭhosakuṇesu, ghareduṭṭhocamūsiko;</p>
  447. <p class="gathalast">Vānarocavaneduṭṭho, manussesucabrahmaṇo.</p>
  448. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  449. <p class="gatha1"> Tiṇānibhūmicodakaṃ<a name="M0.0050"></a>, catutthaṃvākyasuṭṭhutaṃ;</p>
  450. <p class="gathalast">Etānihisataṃgehe, nochijjantekadācipi.</p>
  451. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  452. <p class="gatha1"> Ambuṃpivantinonajjo, rukkhākhādantinophalaṃ;</p>
  453. <p class="gathalast">Meghokadācinosassaṃ, paratthāyasataṃdhanaṃ.</p>
  454. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  455. <p class="gatha1"> Guṇākubbantidūtattaṃ<a name="M0.0051"></a>, dūrepivasataṃsataṃ;</p>
  456. <p class="gathalast">Keṭakegandhamāghāya, gacchantibhamarāsayaṃ.</p>
  457. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  458. <p class="gatha1"> Ākiṇṇopiasabbhīdha, asaṃsaṭṭhovabhaddako;</p>
  459. <p class="gathalast">Bahunāsannajātena, gacche naummattakena.</p>
  460. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  461. <p class="gatha1"> Pāpamittevivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;</p>
  462. <p class="gathalast">Ovādecassatiṭṭheyya, patthantoacalaṃsukhaṃ.</p>
  463. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  464. <p class="gatha1"> Yathācapanasāpakkā, bahisaṇḍakamevaca;</p>
  465. <p class="gathalast">Antoamatapūraṇo, evaṃ sujanadhammatā.</p>
  466. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  467. <p class="gatha1"> Taggarañjapalāsena<a name="M0.0052"></a>, yonaroupanayhati;</p>
  468. <p class="gathalast">Pattāpigandhaṃvāyanti, evaṃdhīrupasevanā.</p>
  469. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  470. <p class="gatha1"> Dhīraṃpassesuṇedhīraṃ, dhīrenasahasaṃvase;</p>
  471. <p class="gathalast">Dhīrenālāpasallāpaṃ, taṃkaretañcarocaye.</p>
  472. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  473. <p class="gatha1"> Nayaṃnayati medhāvī, adhurāyanayujjati;</p>
  474. <p class="gatha2">Sunayoseyyasohoti, sammāvuttonakuppati;</p>
  475. <p class="gathalast">Vinayaṃsopajānāti, sādhutenasamāgamo.</p>
  476. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  477. <p class="gatha1"> Appakenapiceviññū<a name="M0.0053"></a>, paṇḍitaṃpayirūpāsi;</p>
  478. <p class="gathalast">Khippaṃdhammaṃvijānāti, jivhāsūparasaṃyathā.</p>
  479. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  480. <p class="gatha1"> Bāhubalañcaamaccaṃ, bhogaṃabhijaccaṃbalaṃ;</p>
  481. <p class="gathalast">Imehicatubalehi, paññāveseṭhataṃbalaṃ.</p>
  482. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  483. <p class="gatha1"> Balaṃpakkhīnamākāso<a name="M0.0054"></a>, macchānaṃudakaṃbalaṃ;</p>
  484. <p class="gathalast">Dubbalassabalaṃrājā, kumārānaṃrudaṃbalaṃ.</p>
  485. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  486. <p class="gatha1"> Balaṃcandobalaṃsūro, balaṃsamaṇabrahmaṇā;</p>
  487. <p class="gathalast">Balaṃvelaṃsamuddassa, balaṃtibalamitthiyā.</p>
  488. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  489. <p class="gatha1"> Sapādānaṃbalaṃsīho, tatopuḷuvakobalaṃ;</p>
  490. <p class="gathalast">Tatokippilikonaro, rājāsabbesamantato.</p>
  491. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  492. <p class="gatha1"> Gatimigānaṃpavanaṃ, ākāsopakkhinaṃgati;</p>
  493. <p class="gathalast">Virāgogatidhammānaṃ, nibbānārahataṃgati.</p>
  494. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  495. <p class="gatha1"> Careyyakulajaṃpañño<a name="M0.0055"></a>, virūpamavikaññakaṃ;</p>
  496. <p class="gathalast">Hīnāyapisurūpāya, vivāhasadisaṃkare.</p>
  497. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  498. <p class="gatha1"> Sāmāmigakkhīsukesī, tanumajjhimadantavā;</p>
  499. <p class="gatha2">Dassanīyāmukhavaṇṇā, gambhīranābhivācakā;</p>
  500. <p class="gathalast">Susīlāvāyamatica, hīnakulaṃpivāhaye.</p>
  501. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  502. <p class="gatha1"> Suttomātāvabhojesi<a name="M0.0056"></a>, bharaṇesucadhātiyo;</p>
  503. <p class="gathalast">Kammesusakapanti ca, katakammesudhātinaṃ.</p>
  504. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  505. <p class="gatha1"> Dhammesupatiṭṭhāniccaṃ, sayanesucavaṇṇibhā;</p>
  506. <p class="gathalast">Kulesubhātaraṃvācī, yānārīseṭṭhasammatā.</p>
  507. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  508. <p class="gatha1"> Yonaṃbharatisabbadā<a name="M0.0057"></a>, niccaṃātāpiussuko;</p>
  509. <p class="gathalast">Sabbakāmaharaṃposaṃ, bhattāraṃnātimaññati.</p>
  510. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  511. <p class="gatha1"> Nacāpisvatthibhattāraṃ, icchācārenarosaye;</p>
  512. <p class="gathalast">Bhattucagarunosabbe, patipūjetipaṇḍitā.</p>
  513. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  514. <p class="gatha1"> Uṭṭhāhikāanalassā, saṅgāhikāparijane;</p>
  515. <p class="gathalast">Bhattumanāpaṃcarati, sambhatamanurakkhati.</p>
  516. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  517. <p class="gatha1"> Evaṃvattatiyānārī, bhattuchandavasānugā;</p>
  518. <p class="gathalast">Manāpānāmatedevā, yatthasāupapajjati.</p>
  519. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  520. <p class="gatha1"> Itthiyekacciyovāpi<a name="M0.0058"></a>, seyyāvuttāvamuninā;</p>
  521. <p class="gathalast">Bhaṇḍānaṃuttamāitthī, aggupaṭṭhāyikātipi.</p>
  522. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  523. <p class="gatha1"> Mātarādhītarāvāpi, bhaginiyāvicakkhaṇo;</p>
  524. <p class="gathalast">Navivittāsanemante, nārīmāyāvinīnanu.</p>
  525. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  526. <p class="gatha1"> Vijjutānañcalolattaṃ, satthānañcātitikkhaṇaṃ;</p>
  527. <p class="gathalast">Siṅghataṃvāyutejānaṃ, anukubbantināriyo.</p>
  528. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  529. <p class="gatha1"> Diguṇothīnamāhāro<a name="M0.0059"></a>,</p>
  530. <p class="gatha2">Buddhicāpicatugguṇo;</p>
  531. <p class="gatha3">Chaguṇohotivāyāmo,</p>
  532. <p class="gathalast">Kāmotvaṭṭhaguṇobhave.</p>
  533. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  534. <p class="gatha1"> Ekamekāyaitthiyā, aṭṭhaaṭṭhapatinosiyuṃ;</p>
  535. <p class="gatha2">Sūrocapalavantoca, sabbakāmarasāharā;</p>
  536. <p class="gathalast">Kareyyanavamechandaṃ, unnattāhinapūrati.</p>
  537. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  538. <p class="gatha1"> Vivādasīlīussuyā<a name="M0.0060"></a>, passantataṇhikāgatā;</p>
  539. <p class="gathalast">Amitābhuñjanāniddā, sataṃputtaṃpitaṃjahe.</p>
  540. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  541. <p class="gatha1"> Lapantīsaddhimaññena, passantaññaṃsavibbhamā;</p>
  542. <p class="gathalast">Cittakaṃcintayantaññaṃ, nārīnaṃnāmakopiyo.</p>
  543. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  544. <p class="gatha1"> Gaṇheyyavātaṃjālena, sāgaramekapāṇinā;</p>
  545. <p class="gatha2">Osiñceyyacatāḷena, sakenajanayeravaṃ;</p>
  546. <p class="gathalast">Pamādāsuvisajjeyya, itthiyesāvadhammatā.</p>
  547. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  548. <p class="gatha1"> Jivhāsahassikoyohi<a name="M0.0061"></a>, jīvevassasataṃnaro;</p>
  549. <p class="gathalast">Tenanikammunāvutto, thidosokiṃkhayaṃgato.</p>
  550. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  551. <p class="gatha1"> Pañcaṭhānānisampassaṃ<a name="M0.0062"></a>, puttamicchantipaṇḍitā;</p>
  552. <p class="gathalast">Bhatovānobharissati, kiccaṃvānokarissati.</p>
  553. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  554. <p class="gatha1"> Kulavaṃsociraṃtiṭṭhe, dāyajjaṃpatipajjati;</p>
  555. <p class="gathalast">Athavāpanapetānaṃ, dakkhiṇānupadassati.</p>
  556. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  557. <p class="gatha1"> Atijātamanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;</p>
  558. <p class="gathalast">Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.</p>
  559. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  560. <p class="gatha1"> Ekūdarasamuppannā, nabhavantisamassamā;</p>
  561. <p class="gathalast">Nānāvaṇṇānānācarā, yathābadarakaṇḍakā.</p>
  562. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  563. <p class="gatha1"> Adammebahavodose<a name="M0.0063"></a>, dammetubahavoguṇe;</p>
  564. <p class="gathalast">Tasmāputtañcasissañca, dammakālevadammaye.</p>
  565. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  566. <p class="gatha1"> Ovādeyyānusāseyya,</p>
  567. <p class="gatha2">Asappāyānivāraye;</p>
  568. <p class="gatha3">Dantohiyopiyohoti,</p>
  569. <p class="gathalast">Adantohotiappiyo.</p>
  570. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  571. <p class="gatha1"> Puttaṃvābhātaraṃduṭṭhaṃ, anusāseyyanojahe;</p>
  572. <p class="gathalast">Kiṃnuchejjaṃhatthapādaṃ, littaasucināsiyā.</p>
  573. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  574. <p class="gatha1"> Antojātodhanakkito<a name="M0.0064"></a>, dāsabyopagatosayaṃ;</p>
  575. <p class="gathalast">Dāsākaramarānito, iccevaṃcatudhāsiyuṃ.</p>
  576. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  577. <p class="gatha1"> Dāsāpañcevacorayya, sakhañātattasadisā;</p>
  578. <p class="gathalast">Tathāviññūhiviññeyya, mittādārācabandhavā.</p>
  579. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  580. <p class="gatha1"> Duṭṭhadārenaamityā<a name="M0.0065"></a>, dāsocuttaravācako;</p>
  581. <p class="gathalast">Sasappecagharevāso, maccumevanasaṃsayo.</p>
  582. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  583. <p class="gatha1"> Yasaṃlābhaṃpatthayantaṃ, naraṃvajjantidūrato;</p>
  584. <p class="gathalast">Tasmāanapekkhitvāna, taṃmaggaṃmaggayebudho.</p>
  585. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  586. <p class="gatha1"> Khalaṃsālaṃpasuṃkhettaṃ<a name="M0.0066"></a>, gantācassaabhikkhaṇaṃ;</p>
  587. <p class="gathalast">Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.</p>
  588. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  589. <p class="gatha1"> Añjanānaṃkhayaṃdisvā, vammikānañcasañcayaṃ;</p>
  590. <p class="gathalast">Madhūnañcasamāhāraṃ, paṇḍitogharamāvase.</p>
  591. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  592. <p class="gatha1"> Sayaṃāyaṃvayaṃjaññā, sayaṃjaññākatākataṃ;</p>
  593. <p class="gathalast">Niggaṇheniggaṇhārahaṃ, paggaṇhepaggaṇhārahaṃ.</p>
  594. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  595. <p class="gatha1"> Ekayāmonarādhippo<a name="M0.0067"></a>,</p>
  596. <p class="gatha2">Dviyāmopaṇḍitonaro;</p>
  597. <p class="gatha3">Tayoyāmogharāvāsoca,</p>
  598. <p class="gathalast">Catuyāmocaduggato.</p>
  599. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  600. <p class="gatha1"> Yocabandhuhiteyutto,</p>
  601. <p class="gatha2">Sopitāyocaposako;</p>
  602. <p class="gatha3">Taṃmittaṃyatthavisāso,</p>
  603. <p class="gathalast">Bhariyāyatthanibbuti.</p>
  604. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  605. <p class="gatha1"> Saddhāpemesusantesu, nagaṇemāsakaṃsataṃ;</p>
  606. <p class="gathalast">Saddhāpemeasantesu, māsakaṃpisataṃgaṇe.</p>
  607. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  608. <p class="gatha1"> Yācakoapiyohoti<a name="M0.0068"></a>, yācaṃadadamappiyaṃ;</p>
  609. <p class="gathalast">Tasmāseṭṭhanaroloke, dhanaṃsippaṃpariggahe.</p>
  610. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  611. <p class="gatha1"> Sabbadāpidhanaṃrakkhe, dāraṃrakkhedhanaṃpica;</p>
  612. <p class="gathalast">Dāraṃdhanañcaattānaṃ, rakkhāyevasadābhave.</p>
  613. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  614. <p class="gatha1"> Nasādhāraṇadārassa, nabhuñjesādumekako;</p>
  615. <p class="gathalast">Nasevelokāyatikaṃ, netaṃpaññāyavaḍḍhanaṃ.</p>
  616. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  617. <p class="gatha1"> Sīlavāvattasampanno<a name="M0.0069"></a>, appamattovicakkhaṇo;</p>
  618. <p class="gathalast">Nivātavuttiathaddho, sūratosakhilomudu.</p>
  619. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  620. <p class="gatha1"> Saṅgahetāvamittānaṃ, saṃvibhāgīvijānavā;</p>
  621. <p class="gathalast">Tappeyyaannapānena, sadāsamaṇabrahmaṇā.</p>
  622. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  623. <p class="gatha1"> Dhammakāmosutaddharo, bhaveyyaparipucchāko;</p>
  624. <p class="gathalast">Sakkaccaṃpayirūpāse, sīlavantebahussute.</p>
  625. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  626. <p class="gatha1"> Pubbasirosimedhāvī<a name="M0.0070"></a>, dīghāyudakkhiṇaṃsiro;</p>
  627. <p class="gathalast">Pacchimocittasantosi, maraṇaṃuttarobhave.</p>
  628. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  629. <p class="gatha1"> Āyumāpācinaṃmūkhaṃ, dhanavādakkhiṇaṃbhave;</p>
  630. <p class="gathalast">Pacchimaṃyasasībhuñje, nobhuñjeuttaraṃmukhaṃ;</p>
  631. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  632. <p class="gatha1"> Bhutvānisīdanaṃthūlaṃ, tiṭṭhantobalavaḍḍhano;</p>
  633. <p class="gathalast">Āyumācaṅkamosiyā, dhāvantorogavajjito.</p>
  634. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  635. <p class="gatha1"> Yocasitañcauṇhañca<a name="M0.0071"></a>, tiṇābhiyyonamaññati;</p>
  636. <p class="gathalast">Karaṃpurisakiccāni, sosukhānavihāyati.</p>
  637. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  638. <p class="gatha1"> Visamhāmatamādeyya, asuddhamhāpikañcanaṃ;</p>
  639. <p class="gathalast">Nīcamhāpyuttamovijjaṃ, ratanathiṃpidukkulā.</p>
  640. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  641. <p class="gatha1"> Guyhamatthamasambuddhaṃ, sambodhayatiyonaro;</p>
  642. <p class="gathalast">Mantabhedabhayātassa, dāsabhūtotitikkhati.</p>
  643. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  644. <p class="gatha1"> Aññātavāsavasatā, jātavedasamenapi;</p>
  645. <p class="gathalast">Khamitabbaṃsapaññena, apidāsassatajjitaṃ.</p>
  646. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  647. <p class="gatha1"> Dhanadhaññapayogesu<a name="M0.0072"></a>, tathāvijjāgamesuca;</p>
  648. <p class="gathalast">Dūtecabyāhāresu, cattolajjaṃsadābhave.</p>
  649. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  650. <p class="gatha1"> Nahikocikatekicce, kattāraṃsamapekkhate;</p>
  651. <p class="gathalast">Tasmāsabbānikammāni, sāvasesānikāraye.</p>
  652. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  653. <p class="gatha1"> Upakāraṃhiteneva, sattunāsattumuddhare;</p>
  654. <p class="gathalast">Pādalaggaṃkaraṭṭhena, kaṇḍakenevakaṇḍakaṃ.</p>
  655. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  656. <p class="gatha1"> Namenamantassabhajebhajantaṃ<a name="M0.0073"></a>,</p>
  657. <p class="gatha2">Kiccānikubbassakareyyakiccaṃ;</p>
  658. <p class="gatha3">Nānatthakāmassakareyyaatthaṃ,</p>
  659. <p class="gathalast">Asambhajantaṃpinasambhajeyya.</p>
  660. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  661. <p class="gatha1"> Vajecajantisinehākiriyā,</p>
  662. <p class="gatha2">Apemacittena nasambhajeyya;</p>
  663. <p class="gatha3">Dijovadumaṃkhiṇaphalaṃñatvā,</p>
  664. <p class="gathalast">Aññaṃapekkheyyamahāhiloko.</p>
  665. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  666. <p class="gatha1"> Cajeekaṃkulassatthaṃ, gāmassatthaṃkulaṃcaje,</p>
  667. <p class="gathalast">Gāmaṃjanapadassatthaṃ, attatthaṃpathaviṃcaje.</p>
  668. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  669. <p class="gatha1"> Dhanaṃcajeaṅgaṃvarassahetu<a name="M0.0074"></a>,</p>
  670. <p class="gatha2">Aṅgaṃcajejīvitaṃrakkhamāno;</p>
  671. <p class="gatha3">Dhanaṃaṅgaṃjīvitañcāpisabbaṃ,</p>
  672. <p class="gathalast">Cajenarodhammamanussaranto.</p>
  673. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  674. <p class="gatha1"> Ahāgacchantihāyantā, sattānamihajīvitaṃ;</p>
  675. <p class="gathalast">Tasmāhimāpamattataṃ, gacchantujinasāsane.</p>
  676. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  677. <p class="gatha1"> Etesiyyosamāyanti<a name="M0.0075"></a>, santitesaṃnajīrati;</p>
  678. <p class="gathalast">Yoadhippannaṃsahati, yocajānātidesanaṃ.</p>
  679. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  680. <p class="gatha1"> Aggiāpoitthīmuḷho, sapporājakulānica;</p>
  681. <p class="gathalast">Payatanovagantabbo, maccupāṇaharāniti.</p>
  682. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  683. <p class="gatha1"> Satthaṃsunicchitamapītivicintanīyaṃ,</p>
  684. <p class="gatha2">Sārādhitopyavanipoparisaṅkanīyo;</p>
  685. <p class="gatha3">Hatthaṅgatāpiyuvatīparirakkhanīyā,</p>
  686. <p class="gathalast">Satthāvanīpayuvatīsukutovasītaṃ.</p>
  687. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  688. <p class="gatha1"> Ussāhoripuvamittaṃ<a name="M0.0076"></a>, alasomittaṃvaripu,</p>
  689. <p class="gathalast">Visaṃviyāmataṃvijjā, pamādoamataṃvisaṃ.</p>
  690. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  691. <p class="gatha1"> Vaheamittaṃkhandhena, yāvakāleanāgate;</p>
  692. <p class="gathalast">Tamevaāgatekāle, bhindekumbhaṃvasilāyaṃ.</p>
  693. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  694. <p class="gatha1"> Siṅgiṃpaññāsahatthena<a name="M0.0077"></a>, satenavāhanaṃcaje;</p>
  695. <p class="gathalast">Hatthīnantusahassena, desacajjenadujjanaṃ.</p>
  696. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  697. <p class="gatha1"> Paccakkhegaravosaṃse, parokkhemittabandhave;</p>
  698. <p class="gathalast">Kammantecadāsabhacce, puttadāresaṃsemate.</p>
  699. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  700. <p class="gatha1"> Sinesippaṃsinedhanaṃ, sinepabbatamāruhe;</p>
  701. <p class="gathalast">Sinekāmocakodhoca, imepañcasinesine.</p>
  702. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  703. <p class="gatha1"> Sataṃcakkhusataṃkaṇṇā<a name="M0.0078"></a>, nāyakassasutosadā;</p>
  704. <p class="gathalast">Tathāpiandhabadhiro, esānāyakadhammatā.</p>
  705. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  706. <p class="gatha1"> Bahūnaṃappasārānaṃ, sāmaggiyātidujjayo;</p>
  707. <p class="gathalast">Tiṇenavaṭṭaterajju, tenanāgopibandhate.</p>
  708. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  709. <p class="gatha1"> Uppajjatesacekodho, āvajjekakacūpamaṃ;</p>
  710. <p class="gathalast">Uppajjaterasetaṇhā, puttamaṃsūpamaṃsare.</p>
  711. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  712. <p class="gatha1"> Dānaṃsinehabhesajjaṃ, maccheraṃdosanosadhaṃ;</p>
  713. <p class="gathalast">Dānaṃyasassibhesajjaṃ, maccheraṃkappanosadhaṃ.</p>
  714. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  715. <p class="gatha1"> Dhanamicchevaṇijjeyya<a name="M0.0079"></a>, sippamicchebahussute;</p>
  716. <p class="gathalast">Puttamicchenārikaññe, rājāmaccaṃicchāgate.</p>
  717. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  718. <p class="gatha1"> Mahantaṃvaṭṭarukkhādiṃ, khuddabījaṃbahupphalaṃ;</p>
  719. <p class="gathalast">Sakkhiṃkatvāudikkheyya, puññapāpaṃkaronaro.</p>
  720. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  721. <p class="gatha1"> Garukātabbaposesu, nīcavuttiṃkarotiyo;</p>
  722. <p class="gathalast">Nīcattaṃsopahantvāna, uttamatthepatiṭṭhati.</p>
  723. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  724. <p class="gatha1"> Uttamaṃpaṇipātena<a name="M0.0080"></a>, sūraṃbhedenavijaye;</p>
  725. <p class="gathalast">Hīnamappapadānena, vikkamenasamaṃjaye.</p>
  726. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  727. <p class="gatha1"> Nattadosaṃparejaññā, jaññādosaṃparassatu;</p>
  728. <p class="gathalast">Kummoguyhāivaṅgāni, parabhāvañcalakkhaye.</p>
  729. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  730. <p class="gatha1"> Ussūraseyyaṃālasyaṃ<a name="M0.0081"></a>, caṇḍikkaṃdīghasuttiyaṃ;</p>
  731. <p class="gatha2">Ekassaddhānagamanaṃ, paradārupasevanaṃ;</p>
  732. <p class="gathalast">Etaṃbrahmaṇassevassu, anatthāyabhavissati.</p>
  733. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  734. <p class="gatha1"> Surāyogovikāloca, samajjānagharaṅgato;</p>
  735. <p class="gatha2">Khiḍḍadhuttopāpamitto, alasosoimejanā;</p>
  736. <p class="gathalast">Mahābhogāvinassanti, hīnabhāvassidaṃphalaṃ.</p>
  737. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  738. <p class="gatha1"> Atisītaṃatiuṇhaṃ, atisāyamidaṃahu;</p>
  739. <p class="gathalast">Itivissaṭṭhakammante, khaṇāaccantimāṇave.</p>
  740. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  741. <p class="gatha1"> Paranāsanatonaṭṭho<a name="M0.0082"></a>, purevaparanāsako;</p>
  742. <p class="gathalast">Siṅghaṃvaānasaṃyāti, tiṇopāsādajhāpako.</p>
  743. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  744. <p class="gatha1"> Navisāseamittassa, mittañcāpinavisāse;</p>
  745. <p class="gathalast">Kadācikuppitomitto, sabbadosapakāsako.</p>
  746. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  747. <p class="gatha1"> Kudesañcakumittañca, kusambandhaṃkubandhavaṃ;</p>
  748. <p class="gathalast">Kudārañcakurājānaṃ, dūratoparivajjaye.</p>
  749. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  750. <p class="gatha1"> Kakkaṭoasīsoyāti<a name="M0.0083"></a>, sabbāpadovagacchati;</p>
  751. <p class="gathalast">Athanīkukkuṭīputtā, purisenāvamaññare.</p>
  752. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  753. <p class="gatha1"> Hīnaputtorājāmacco, bālaputtopipaṇḍito;</p>
  754. <p class="gathalast">Adhanassaputtoseṭṭhi, purisenāvamaññare.</p>
  755. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  756. <p class="gatha1"> Yenamicchatisambandhaṃ, tenatīṇinakāraye;</p>
  757. <p class="gathalast">Vivādamatthasambandhaṃ, parokkhedāradassanaṃ.</p>
  758. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  759. <p class="gatha1"> Iṇasesoaggiseso<a name="M0.0084"></a>,</p>
  760. <p class="gatha2">Satrusesotathevaca;</p>
  761. <p class="gatha3">Punappunampivaḍḍhanti,</p>
  762. <p class="gathalast">Tasmāsesaṃnakāraye.</p>
  763. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  764. <p class="gatha1"> Kulajātokulaputto, kulavaṃsasurakkhito;</p>
  765. <p class="gathalast">Attanādukkhapattopi, hīnakammaṃnakāraye.</p>
  766. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  767. <p class="gatha1"> Samiddhodhanadhaññena, nakaṭṭhodatiṇaggihi;</p>
  768. <p class="gathalast">Sabbatoduggatonaṭṭho, tasmānadukkaṭaṃkare.</p>
  769. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  770. <p class="gatha1"> Nagaṇassaggathogacche<a name="M0.0085"></a>, siddhekammesamaṃphalaṃ;</p>
  771. <p class="gathalast">Kammavippatticehoti, pharusaṃtassabhāsaye.</p>
  772. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  773. <p class="gatha1"> Bālakkopetadhūmoca, vuḍḍhitthipallalodakaṃ;</p>
  774. <p class="gathalast">Āyukkhayakaraṃniccaṃ, rattocadadhibhojanaṃ.</p>
  775. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  776. <p class="gatha1"> Itthīnaṃdujjanānañca, visāsonopapajjate;</p>
  777. <p class="gathalast">Visesigimhinadiyaṃ, rogerājakulamhica.</p>
  778. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  779. <p class="gatha1"> Ayuttakammārabhanaṃvirodho<a name="M0.0086"></a>,</p>
  780. <p class="gatha2">Saṅghassayuddhañcamahābalehi;</p>
  781. <p class="gatha3">Visāsakammaṃpamadāsuniccaṃ,</p>
  782. <p class="gathalast">Dvārānimaccussavadantividvā.</p>
  783. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  784. <p class="gatha1"> Thiyoseveyyanaccantaṃ, sādubhuñjeyyanāhitaṃ;</p>
  785. <p class="gathalast">Pūjayemānayevuḍḍhe, garuṃmāyāyanobhaje.</p>
  786. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  787. <p class="gatha1"> Vināsatthaṃnagaccheyya, sūrosaṅgāmabhūmiyaṃ;</p>
  788. <p class="gathalast">Paṇḍitvaddhagūvāṇijjo, videsagamanotathā.</p>
  789. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  790. <p class="gatha1"> Dehītivacanadvārā<a name="M0.0087"></a>, dehaṭṭhāpañcadevatā;</p>
  791. <p class="gathalast">Sajjaniyyantidhikitti, matihīrisirīpica.</p>
  792. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  793. <p class="gatha1"> Natthītivacanaṃdukkhaṃ, dehītivacanaṃtathā;</p>
  794. <p class="gathalast">Vākyanatthītidehīti, mābhaveyyabhavābhave.</p>
  795. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  796. <p class="gatha1"> Yatthavosaṃnajānanti, jātiyāvinayenavā;</p>
  797. <p class="gathalast">Natatthamānaṃkiriyā, janevasamaññātake.</p>
  798. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  799. <p class="gatha1"> Mātāhīnassadubbhāsā<a name="M0.0088"></a>, pitāhīnassadukriyā;</p>
  800. <p class="gathalast">Ubhomātāpitāhīnā, dubbhāsācadukkiriyā.</p>
  801. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  802. <p class="gatha1"> Mātāseṭṭhassasubhāsā,</p>
  803. <p class="gatha2">Pitāseṭṭhassasukiriyā;</p>
  804. <p class="gatha3">Ubhomātāpitāseṭṭhā,</p>
  805. <p class="gathalast">Subhāsācasukiriyā.</p>
  806. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  807. <p class="gatha1"> Atidīghomahāmuḷho<a name="M0.0089"></a>, majjhimocavicakkhaṇo;</p>
  808. <p class="gathalast">Vāsudevaṃpurekkhitvā, sabbevāmanakāsaṭhā.</p>
  809. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  810. <p class="gatha1"> Ācārokulamakkhāti, desamakkhatibhāsitaṃ;</p>
  811. <p class="gathalast">Sambhavopemamakkhāti, dehamakkhātibhojanaṃ.</p>
  812. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  813. <p class="gatha1"> Jalappamāṇaṃkumudanāḷaṃ,</p>
  814. <p class="gatha2">Kulappamāṇaṃkaraṇakammaṃ;</p>
  815. <p class="gatha3">Paññāpamāṇaṃkathitavākyaṃ,</p>
  816. <p class="gathalast">Bhūmippamāṇaṃbhajjalatiṇaṃ.</p>
  817. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  818. <p class="gatha1"> Javenabhadraṃjānanti<a name="M0.0090"></a>, vahenacabalibaddhaṃ;</p>
  819. <p class="gathalast">Duhenadhenujānanti, bhāsamānenapaṇḍitaṃ.</p>
  820. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  821. <p class="gatha1"> Jāneyyapesanebhaccaṃ bandhavaṃpibhayāgame,</p>
  822. <p class="gathalast">Byasanecatathāmittaṃ, dārañcavibhavakkhaye.</p>
  823. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  824. <p class="gatha1"> Vināsatthaṃnajānanti, kālaṃsabbepijotikā;</p>
  825. <p class="gathalast">Kukkuṭāpanajānanti, tatorukkhātatobhvāpā.</p>
  826. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  827. <p class="gatha1"> Pathavībhūsanaṃmeru<a name="M0.0091"></a>, rattiyābhūsanaṃsasī;</p>
  828. <p class="gathalast">Janānaṃbhūsanaṃrājā, senānaṃbhūsanaṃgajo.</p>
  829. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  830. <p class="gatha1"> Sīlatāsobhaterūpaṃ,</p>
  831. <p class="gatha2">Cāritāsobhatekulaṃ;</p>
  832. <p class="gatha3">Sapupphāsobhateraññaṃ,</p>
  833. <p class="gathalast">Sagajāsobhatebalaṃ.</p>
  834. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  835. <p class="gatha1"> Kokilānaṃsaddaṃrūpaṃ<a name="M0.0092"></a>, nārīrūpaṃpatibbataṃ;</p>
  836. <p class="gathalast">Vijjārūpaṃarūpānaṃ, khamārūpaṃtapassinaṃ.</p>
  837. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  838. <p class="gatha1"> Kisāsobhātapassīca,</p>
  839. <p class="gatha2">Thūlāsobhācatuppadā;</p>
  840. <p class="gatha3">Vijjāsobhāmanussāca,</p>
  841. <p class="gathalast">Itthīsobhācasāmikā.</p>
  842. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  843. <p class="gatha1"> Rattihīnonacandaro, ūmihīnonasāgaro;</p>
  844. <p class="gathalast">Haṃsahīnonasaṃphullo, itthihīnonapuriso.</p>
  845. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  846. <p class="gatha1"> Vatthahīnaṃnalaṅkāraṃ<a name="M0.0093"></a>, patihīnānanārikā;</p>
  847. <p class="gathalast">Sippahīnonapuriso, dhenuhīnaṃnabhojanaṃ.</p>
  848. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  849. <p class="gatha1"> Dīpakedīpakocando, nārikedīpakopati;</p>
  850. <p class="gathalast">Tilokedīpakodhammo, suputtokuladīpako.</p>
  851. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  852. <p class="gatha1"> Aputtakaṃgharaṃsuññaṃ, desaṃsuññaṃarājikaṃ;</p>
  853. <p class="gathalast">Apaññassamukhaṃsuññaṃ, sabbasuññaṃdaliddakaṃ.</p>
  854. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  855. <p class="gatha1"> Sotaṃsutenevanakuṇḍalena<a name="M0.0094"></a>,</p>
  856. <p class="gatha2">Dānenapāṇīnatukaṅkaṇena;</p>
  857. <p class="gatha3">Ābhātikāyopurisuttamassa,</p>
  858. <p class="gathalast">Paropakārenanacandanena.</p>
  859. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  860. <p class="gatha1"> Dānaṃsīlaṃpariccāgaṃ<a name="M0.0095"></a>, ajjavaṃmaddavaṃtapaṃ;</p>
  861. <p class="gatha2">Akodhaṃavihiṃsañca, khantīcaavirodhanaṃ;</p>
  862. <p class="gathalast">Dasetedhammerājāno, appamattenadhāreyyuṃ.</p>
  863. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  864. <p class="gatha1"> Dānaṃatthacariyāpiya, vācāattasamaṃpica;</p>
  865. <p class="gathalast">Saṅgahācaturoime, munindenapakāsitā.</p>
  866. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  867. <p class="gatha1"> Vanemigānalabhanti, matābhayāniddasukhaṃ;</p>
  868. <p class="gatha2">Rājānopinalabhanti, uttarathāmabhītato;</p>
  869. <p class="gathalast">Saṃsārabhayabhitena, naramantiyepaṇḍitā.</p>
  870. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  871. <p class="gatha1"> Khamājāgariyuṭṭhānaṃ<a name="M0.0096"></a>, saṃvibhāgodayikkhanā;</p>
  872. <p class="gathalast">Nāyakassaguṇāete, icchitabbāhitatthino.</p>
  873. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  874. <p class="gatha1"> Paribhūtomuduhoti, atitikkhañcaveravā;</p>
  875. <p class="gathalast">Etañcaubhayaṃñatvā, anumajjhaṃsamācare.</p>
  876. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  877. <p class="gatha1"> Nekantamudunāsakkā, ekantatikhiṇenavā;</p>
  878. <p class="gathalast">Mahatteṭṭhapituattaṃ, tasmāubhayamācare.</p>
  879. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  880. <p class="gatha1"> Kassakovāṇijomacco<a name="M0.0097"></a>, samaṇosutasīlavā;</p>
  881. <p class="gathalast">Tesuvipulajātesu, raṭṭhaṃpivipulaṃsiyā.</p>
  882. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  883. <p class="gatha1"> Tesudubbalajātesu, raṭṭhaṃpidubbalaṃsiyā;</p>
  884. <p class="gathalast">Saraṭṭhaṃvipulaṃtasmā, dhāreyyaraṭṭhabhāravā.</p>
  885. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  886. <p class="gatha1"> Mahārukkhassaphalino, āmaṃchindatiyophalaṃ;</p>
  887. <p class="gathalast">Rasañcassanajānāti, bījañcassavinassati.</p>
  888. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  889. <p class="gatha1"> Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, adhammenapasāsati;</p>
  890. <p class="gathalast">Rasañcassanajānāti, raṭṭhañcāpivinassati.</p>
  891. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  892. <p class="gatha1"> Mahārukkhassaphalino<a name="M0.0098"></a>, pakkaṃchindatiyophalaṃ;</p>
  893. <p class="gathalast">Rasañcassavijānāti, bījañcassananassati.</p>
  894. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  895. <p class="gatha1"> Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, dhammena yopasāsati;</p>
  896. <p class="gathalast">Rasañcassavijānāti, raṭṭhañcāpinanassati.</p>
  897. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  898. <p class="gatha1"> Yocarājājanapadaṃ, adhammenapasāsati;</p>
  899. <p class="gathalast">Sabbosadhīhisorājā, viruddhohotikhattiyo.</p>
  900. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  901. <p class="gatha1"> Tathevanegamehiṃsaṃ<a name="M0.0099"></a>, yeyuttākayavikkaye;</p>
  902. <p class="gathalast">Ojādānabalikāre, sakosenavirujjhati.</p>
  903. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  904. <p class="gatha1"> Pahāravarakhettaññū, saṅgāmekatanissame;</p>
  905. <p class="gathalast">Ussitehiṃsayaṃrājā, sabalenavirujjhati.</p>
  906. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  907. <p class="gatha1"> Tathevaisayohiṃsaṃ, saṃyamebrahmacāriyo;</p>
  908. <p class="gathalast">Adhammacārikhattiyo, sasaggenavirujjhati.</p>
  909. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  910. <p class="gatha1"> Sayaṃkatānaparena<a name="M0.0100"></a>, mahānajjojuvaṅkatā;</p>
  911. <p class="gathalast">Issarenatathāraññā, saraṭṭheadhipaccattā.</p>
  912. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  913. <p class="gatha1"> Puttopāpaṃkatomātā,</p>
  914. <p class="gatha2">Sissopāpaṃkatogaru;</p>
  915. <p class="gatha3">Nāgarehikatorājā,</p>
  916. <p class="gathalast">Rājāpāpaṃpurohito.</p>
  917. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  918. <p class="gatha1"> Puññāpuññaṃkarontesu, chabhāgoekadesakaṃ;</p>
  919. <p class="gatha2">Rājālabhatisabbehi, tasmāpāpānivāraye;</p>
  920. <p class="gathalast">Puññamevapavaḍḍhento, janakāyaṃpasāsaye.</p>
  921. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  922. <p class="gatha1"> Bālassajīvitaṃappaṃ<a name="M0.0101"></a>, paṇḍitassabahutaraṃ;</p>
  923. <p class="gathalast">Janakāyassarājāva, rājadhammovarājunaṃ.</p>
  924. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  925. <p class="gatha1"> Anāyakāvinassanti, nassantibahunāyakā;</p>
  926. <p class="gathalast">Thināyakāvinassanti, nassantisusunāyakā.</p>
  927. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  928. <p class="gatha1"> Kacchapīnañcamacchīnaṃ, kukkuṭīnañcadhenunaṃ;</p>
  929. <p class="gathalast">Puttaposoyathāhoti, tathāmaccesurājunaṃ.</p>
  930. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  931. <p class="gatha1"> Nahirājakulaṃpatto<a name="M0.0102"></a>, aññātolabhateyasaṃ;</p>
  932. <p class="gathalast">Nāsūronātidummedho, napamattokudācanaṃ.</p>
  933. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  934. <p class="gatha1"> Yadāsīlañcapaññañca<a name="M0.0103"></a>, soceyyañcādhigacchati;</p>
  935. <p class="gathalast">Athavisāsitotamhi, guyhañcassanarakkhati.</p>
  936. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  937. <p class="gatha1"> Divāvāyadivārattiṃ, rājakiccesupaṇḍito;</p>
  938. <p class="gathalast">Ajjhiṭṭhonavikappeyya, sarājavasatiṃvase.</p>
  939. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  940. <p class="gatha1"> Naraññāsamakaṃvatthaṃ, namālaṃnavilepanaṃ;</p>
  941. <p class="gathalast">Ākappaṃsarakuttiṃvā, naraññāsadisamācare.</p>
  942. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  943. <p class="gatha1"> Kiḷerājāamaccehi<a name="M0.0104"></a>, bhariyāparivārito;</p>
  944. <p class="gathalast">Nāmaccorājabhariyā, bhāvaṃkubbethapaṇḍito.</p>
  945. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  946. <p class="gatha1"> Anuddhatoacapalo, nipakosaṃvutindriyo;</p>
  947. <p class="gathalast">Manopaṇidhisampanno, sarājavasatiṃvase.</p>
  948. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  949. <p class="gatha1"> Nāssabhariyākiḷeyya, namanteyyarahogato;</p>
  950. <p class="gathalast">Nāssakosedhanaṃgaṇhe, sarājavasatiṃvase.</p>
  951. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  952. <p class="gatha1"> Na <a name="M0.0105"></a> niddaṃbahuṃmaññeyya, namadāyasuraṃpive;</p>
  953. <p class="gathalast">Nāsadāyemigehaññe, sarājavasatiṃvase.</p>
  954. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  955. <p class="gatha1"> Nāssapiṭṭhaṃnapallaṅkaṃ, nakocchaṃnanāvaṃrathaṃ;</p>
  956. <p class="gathalast">Sammatomhītiāruḷhe, sarājavasatiṃvase.</p>
  957. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  958. <p class="gatha1"> Nātidūrebhajerañño, naccāsannevicakkhaṇo;</p>
  959. <p class="gathalast">Samukhācassatiṭṭheyya, santasantosabhattuno.</p>
  960. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  961. <p class="gatha1"> Namerājāsakhāhoti <a name="M0.0106"></a>6, narājāhotimethuno;</p>
  962. <p class="gathalast">Khippaṃkujjhantirājāno, sulenakkhivaghaṭṭitaṃ.</p>
  963. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  964. <p class="gatha1"> Napūjitomaññamāno, medhāvīpaṇḍitonaro;</p>
  965. <p class="gathalast">Pharusaṃpatimanteyya, rājānaṃparisaṃgataṃ.</p>
  966. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  967. <p class="gatha1"> Laddhadvārolabhedvāraṃ, nevarājūsuvīsaye;</p>
  968. <p class="gathalast">Aggiṃvasaṃyatotiṭṭhe, sarājavasatiṃvase.</p>
  969. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  970. <p class="gatha1"> Puttaṃvābhātaraṃvāpi<a name="M0.0107"></a>, sampaggaṇhātikhattiyo;</p>
  971. <p class="gatha2">Gāmehinigamehivā, raṭṭhehijanapadehi;</p>
  972. <p class="gathalast">Tuṇhibhūtovudikkheyya, nabhaṇechekapāpakaṃ.</p>
  973. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  974. <p class="gatha1"> Hatthāroheanikaṭṭhe, rathikepattikārake;</p>
  975. <p class="gatha2">Tesaṃkammāvadhānena, rājāvaḍḍhetivettanaṃ;</p>
  976. <p class="gathalast">Natesaṃantarāgacche, sarājavasatiṃvase.</p>
  977. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  978. <p class="gatha1"> Cāpovūnūdarocassa<a name="M0.0108"></a>, vaṃsovāpipakampayye;</p>
  979. <p class="gathalast">Paṭilomaṃnavatteyya, sarājavasatiṃvase.</p>
  980. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  981. <p class="gatha1"> Cāpovūnūdarocassa, macchovassaajivhako;</p>
  982. <p class="gathalast">Abhāsaṃnipakosūro, sarājavasatiṃvase.</p>
  983. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  984. <p class="gatha1"> Nabāḷhaṃitthiṃgaccheyya, sampassaṃ tejasaṅkhayaṃ;</p>
  985. <p class="gathalast">Kāsaṃsāsaṃthaddhābalaṃ, khīṇamedhonigacchati.</p>
  986. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  987. <p class="gatha1"> Nātivelaṃpabhāseyya<a name="M0.0109"></a>, natuṇhisabbadāsiyā;</p>
  988. <p class="gathalast">Avitiṇṇaṃmitaṃvācaṃ, patthakāleudīraye.</p>
  989. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  990. <p class="gatha1"> Akodhanoasaṅghaṭṭo,</p>
  991. <p class="gatha2">Saccosaṇhoapesuṇo;</p>
  992. <p class="gatha3">Samphaṃgiraṃnabhāseyya,</p>
  993. <p class="gathalast">Sarājavasatiṃvase.</p>
  994. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  995. <p class="gatha1"> Mātāpitubharoassa<a name="M0.0110"></a>, kulejeṭṭhāpacāyiko;</p>
  996. <p class="gathalast">Hiriottappasampanno, sarājavasatiṃvase.</p>
  997. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  998. <p class="gatha1"> Vinitosippavādanto, yatattoniyatomudu;</p>
  999. <p class="gathalast">Appamattosucidakkho, sarājavasatiṃvase.</p>
  1000. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  1001. <p class="gatha1"> Nivātavuttivuḍḍhesu<a name="M0.0111"></a>, sappatissosagāravo;</p>
  1002. <p class="gathalast">Sūratosukhasaṃvāso, sarājavasatiṃvase.</p>
  1003. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  1004. <p class="gatha1"> Ārakāparivajjeyya, saññituṃpahitaṃjanaṃ;</p>
  1005. <p class="gathalast">Bhattāramevudikkheyya, nacaaññassarājino.</p>
  1006. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  1007. <p class="gatha1"> Samaṇebrahmaṇecāpi, sīlavantebahussute;</p>
  1008. <p class="gatha2">Sakkaccaṃpayirūpāse, annapānenatappayye;</p>
  1009. <p class="gathalast">Āsajjapañhepuccheyya, ākaṅkhaṃvuḍḍhimattano.</p>
  1010. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  1011. <p class="gatha1"> Dinnapubbaṃnahāpeyya<a name="M0.0112"></a>, dānaṃsamaṇabrahmaṇe;</p>
  1012. <p class="gathalast">Nacakiñcinivāreyya, dānakālevaṇibbake.</p>
  1013. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  1014. <p class="gatha1"> Paññāvāvuḍḍhisampanno, vidhānavidhikovido;</p>
  1015. <p class="gathalast">Kālaññūsamayaññūca, sarājavasatiṃvase.</p>
  1016. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  1017. <p class="gatha1"> Uṭṭhātākammaceresu, appamattovicakkhaṇo;</p>
  1018. <p class="gathalast">Susaṃvihitakammanto, sarājavasatiṃvase.</p>
  1019. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  1020. <p class="gatha1"> Khalaṃsālaṃpasuṃkhettaṃ<a name="M0.0113"></a>, gantācassaabhikkhaṇaṃ;</p>
  1021. <p class="gathalast">Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.</p>
  1022. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  1023. <p class="gatha1"> Puttaṃvābhātaraṃvāpi, sīlesuasamāhitaṃ;</p>
  1024. <p class="gatha2">Anaṅgavāhitebālā, yathāpetātathevate;</p>
  1025. <p class="gathalast">Coḷañcanesaṃpiṇḍañca, āsanañcapadāpare.</p>
  1026. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  1027. <p class="gatha1"> Dāsekammakarepose<a name="M0.0114"></a>, sīlesususamāhite;</p>
  1028. <p class="gathalast">Dakkheuṭṭhānasampanne, adhipaccamhiṭhāpaye.</p>
  1029. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  1030. <p class="gatha1"> Sīlavācaalobhoca, anuruttocarājino;</p>
  1031. <p class="gathalast">Āvīrahohitocassa, sarājavasatiṃvase.</p>
  1032. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  1033. <p class="gatha1"> Chandaññūrājinoassa, cittaṭṭhocassarājino;</p>
  1034. <p class="gathalast">Asaṅkusakavuttissa, sarājavasatiṃvase.</p>
  1035. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  1036. <p class="gatha1"> Ucchādanenhāpaneca<a name="M0.0115"></a>, dhotepādeadosiraṃ;</p>
  1037. <p class="gathalast">Āhatopinakuppeyya, sarājavasatiṃvase.</p>
  1038. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  1039. <p class="gatha1"> Kumbhiñhipañjaliṃkriyā, cātañcāpipadakkhiṇaṃ;</p>
  1040. <p class="gathalast">Kimevasabbakāmānaṃ, nadādaṃdhīramuttamaṃ.</p>
  1041. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  1042. <p class="gatha1"> Yodetisayanaṃvatthaṃ, yānaṃāvasataṃgharaṃ;</p>
  1043. <p class="gathalast">Pajjunnorivabhūtānaṃ, bhogehiabhivassati.</p>
  1044. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  1045. <p class="gatha1"> Dvevimekaṇḍakātikkhā<a name="M0.0116"></a>, sarīraparisositā;</p>
  1046. <p class="gathalast">Kāmetiniddhanoyoca, yocakuppatyanissaro.</p>
  1047. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  1048. <p class="gatha1"> Adhanassarasaṃkhādā, abalassahatāhatā;</p>
  1049. <p class="gathalast">Apaññassakathāvākyā, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.</p>
  1050. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  1051. <p class="gatha1"> Pathabyāmadhurātīṇi<a name="M0.0117"></a>, ucchunārīsubhāsitaṃ;</p>
  1052. <p class="gathalast">Ucchunārīsutappanti, natappantisubhāsitaṃ.</p>
  1053. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  1054. <p class="gatha1"> Pathabyātīṇiratanāni, saṅgahānimahītale;</p>
  1055. <p class="gathalast">Sippaṃdhaññañcamittañca, bhavantiratanāime.</p>
  1056. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  1057. <p class="gatha1"> Kalyāṇamittaṃkantāraṃ, yuddhaṃsabhāyabhāsituṃ;</p>
  1058. <p class="gathalast">Asatthāgantumicchanti, muḷhātecaturojanā.</p>
  1059. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  1060. <p class="gatha1"> Jīvantopimatāpañca<a name="M0.0118"></a>, byāsenaparikittitā;</p>
  1061. <p class="gathalast">Dukkhitobyādhitopakkho, iṇavānityasevako.</p>
  1062. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  1063. <p class="gatha1"> Cakkhudvārādikaṃchakkaṃ, saṃvutosapaññonaro;</p>
  1064. <p class="gathalast">Chabbidhohotisīlena, asīlenāpichabbidho.</p>
  1065. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  1066. <p class="gatha1"> Niddālukopamādoca, sukhitorogavālaso;</p>
  1067. <p class="gathalast">Nicchandocakammārāmo, sattetesatthavajjitā.</p>
  1068. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  1069. <p class="gatha1"> Kulajopaññavāchando<a name="M0.0119"></a>, hirottapposutaddharo;</p>
  1070. <p class="gathalast">Atthakāmosurakkhoca, aṭṭhetesatthayujjitā.</p>
  1071. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  1072. <p class="gatha1"> Kulaseṭṭhosapaññoca, vuḍḍhisūrocasīlavā;</p>
  1073. <p class="gatha2">Bahussutovuṭṭhānoca, mīrosugatigāmiko;</p>
  1074. <p class="gathalast">Navetesujanāseṭṭhā, pāpāttānaṃnivāraye.</p>
  1075. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  1076. <p class="gatha1"> Buddhopaccekabuddhoca, arahāaggasāvako;</p>
  1077. <p class="gatha2">Mātāpitāgarusatthā, dāyakodhammadesako;</p>
  1078. <p class="gathalast">Paṇḍitehiimedasa, na dubbhantītijāniyā.</p>
  1079. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  1080. <p class="gatha1"> Dhammatthakāmamokkhānaṃ<a name="M0.0120"></a>, pāṇosaṃsiddhikāraṇaṃ;</p>
  1081. <p class="gathalast">Taṃnighātokiṃnihato, rakkhitokiṃnarakkhati.</p>
  1082. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  1083. <p class="gatha1"> Sathaṃdīghāyukosabba<a name="M0.0121"></a>, sattānaṃsukhakāraṇaṃ;</p>
  1084. <p class="gathalast">Asathaṃpanasabbesaṃ, dukkhahetunasaṃsayo.</p>
  1085. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  1086. <p class="gatha1"> Yantagatoucchurasaṃ, najahātigajotathā;</p>
  1087. <p class="gathalast">Saṅgāmesugatoliḷaṃ, sussutenāpicandanaṃ.</p>
  1088. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  1089. <p class="gatha1"> Sāragandhaṃnajahāti, dukkhapattopipaṇḍito;</p>
  1090. <p class="gathalast">Najahātisataṃdhammaṃ, sukhakālekathāvakā.</p>
  1091. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  1092. <p class="gatha1"> Attābandhumanussānaṃ, ripuattāvajantunaṃ;</p>
  1093. <p class="gathalast">Attāvaniyatoñāti, attāvaniyatoripu.</p>
  1094. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  1095. <p class="gatha1"> Attānaṃpariccāgena<a name="M0.0122"></a>, yaṃnissitānurakkhanaṃ;</p>
  1096. <p class="gathalast">Karontisajjanāyeva, nataṃnitimātāmataṃ.</p>
  1097. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  1098. <p class="gatha1"> Satthakabbavicārena, kālogacchatidhīmataṃ;</p>
  1099. <p class="gathalast">Byasanenaasādhūnaṃ, niddāyakalahenavā.</p>
  1100. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  1101. <p class="gatha1"> Bhamarāpupphamicchanti, putimicchantimakkhikā;</p>
  1102. <p class="gathalast">Sujānāguṇamicchanti, dosamicchantidujjanā.</p>
  1103. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  1104. <p class="gatha1"> Namantiphalinorukkhā<a name="M0.0123"></a>, namatevabudhājanā;</p>
  1105. <p class="gathalast">Sukkhakaṭṭhañcamuḷhoca, nevanamantibhijjate.</p>
  1106. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  1107. <p class="gatha1"> Sacesantovivādati, khippasandhiyarepuna;</p>
  1108. <p class="gathalast">Bālopattāvabhijjanti, natesamatamāgamuṃ.</p>
  1109. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  1110. <p class="gatha1"> Appampisādhūnaṃdhanaṃ, kūpāvārivanissayo;</p>
  1111. <p class="gathalast">Bahukaṃpiasādhūnaṃ, nacavārivaaṇṇave.</p>
  1112. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  1113. <p class="gatha1"> Sokaṭhānasahassāni<a name="M0.0124"></a>, bhayaṭhānasatānica;</p>
  1114. <p class="gathalast">Divasedivasemuḷhaṃ, āvīsantinapaṇḍitaṃ.</p>
  1115. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  1116. <p class="gatha1"> Duṭṭhacittopanāhissa, kodhopāsāṇalekhito;</p>
  1117. <p class="gathalast">Kucchitabbosujanassa, jalelekhāciraṭṭhitā.</p>
  1118. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  1119. <p class="gatha1"> Nidulukoasantuṭṭho, akataññūcabhiruko;</p>
  1120. <p class="gathalast">Sakkontinasamācāraṃ, sikkhituṃtekadācipi.</p>
  1121. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  1122. <p class="gatha1"> Sādhuttaṃsujanasamāgamākhalānaṃ<a name="M0.0125"></a>,</p>
  1123. <p class="gatha2">Sādhūnaṃnakhalasamāgamākhalattaṃ;</p>
  1124. <p class="gatha3">Āmodaṃkusumabhavaṃdadhātibhūmi,</p>
  1125. <p class="gathalast">Bhūgandhaṃnacakusumānidhārayanti.</p>
  1126. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  1127. <p class="gatha1"> Guṇamaddhisamaṃmakkhe, parenakalahesati;</p>
  1128. <p class="gathalast">Addhisamaṃpakāsentaṃ, anumattaṃpidosakaṃ.</p>
  1129. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  1130. <p class="gatha1"> Dosaṃparassapassanti, attadosaṃnapassati;</p>
  1131. <p class="gathalast">Tilamattaṃparadosaṃ, nāḷikeraṃnapassati.</p>
  1132. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  1133. <p class="gatha1"> Kodhoatthaṃnajānāti<a name="M0.0126"></a>, kodhodhammaṃnapassati;</p>
  1134. <p class="gathalast">Andhatamaṃtadāhoti, yaṃkodhosahatenaraṃ.</p>
  1135. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  1136. <p class="gatha1"> Kodhoabbhantarejāto, dhuvaṃnāsetikodhanaṃ;</p>
  1137. <p class="gathalast">Vatthālaṅkārapuṇṇāyaṃ, mañjusāyaṃsikhīyathā.</p>
  1138. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  1139. <p class="gatha1"> Rāgonāmamanosallaṃ, guṇavarattacorako;</p>
  1140. <p class="gathalast">Rāhuvijjāsasaṅkissa, tapodhanahutāsano.</p>
  1141. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  1142. <p class="gatha1"> Natittirājādhanena<a name="M0.0127"></a>, paṇḍitopisubhāsite;</p>
  1143. <p class="gathalast">Cakkhūpipiyadassane, sāgaropimahājale.</p>
  1144. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  1145. <p class="gatha1"> Asantuṭṭhoyatinaṭṭho, santuṭṭhopimahīpati;</p>
  1146. <p class="gathalast">Sasajjāgaṇikānaṭṭhā, nilajjāsukulagatā.</p>
  1147. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  1148. <p class="gatha1"> Bhūpāṇṇavaggithīsippī, abhijjhālucapuggalo;</p>
  1149. <p class="gathalast">Etesaṃmahicchantānaṃ, mahicchatāanicchitā.</p>
  1150. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  1151. <p class="gatha1"> Ārogyaṃparamaṃlābhaṃ<a name="M0.0128"></a>, santuṭṭhīparamaṃdhanaṃ;</p>
  1152. <p class="gathalast">Visāsoparamaṃñāti, nibbānaṃparamaṃsukhaṃ.</p>
  1153. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  1154. <p class="gatha1"> Duggataṃgacchabholābha, lābholābhenapūrati;</p>
  1155. <p class="gathalast">Thalepavuṭṭhapajjunna, āpoāpenapūrati.</p>
  1156. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  1157. <p class="gatha1"> Bodhayantinayācanti, dehītipacchimājanā;</p>
  1158. <p class="gathalast">Passavatthuṃadānassa, mābhavatūtiīdiso.</p>
  1159. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  1160. <p class="gatha1"> Seleselenamāṇikaṃ<a name="M0.0129"></a>, gajegajenamuttikaṃ;</p>
  1161. <p class="gathalast">Vanevanenacandanaṃ, ṭhāneṭhānenapaṇḍitaṃ.</p>
  1162. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  1163. <p class="gatha1"> Satesujāyatesūro, sahassesucapaṇḍito;</p>
  1164. <p class="gathalast">Vākyaṃsatasahassesu, cāgobhavativānavā.</p>
  1165. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  1166. <p class="gatha1"> Jinenaāgataṃsūraṃ, dhanañcagehamāgataṃ;</p>
  1167. <p class="gathalast">Jiṇṇaannaṃpasaṃseyya, dārañcagatayobbanaṃ.</p>
  1168. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  1169. <p class="gatha1"> Potthakesucayaṃsippaṃ<a name="M0.0130"></a>, parahatthesuyaṃdhanaṃ;</p>
  1170. <p class="gathalast">Yadāicchesamuppanne, nataṃsippaṃnataṃdhanaṃ.</p>
  1171. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  1172. <p class="gatha1"> Vācāvudhācarājāno, saccāvudhācasamaṇā;</p>
  1173. <p class="gathalast">Dhanāvudhāseṭṭhinoca, goṇāvudhādaliddakā.</p>
  1174. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  1175. <p class="gatha1"> Ukkaṭṭhesūramicchanti, kolāhalesubhāsitaṃ;</p>
  1176. <p class="gathalast">Piyaṃannañcapānañca, atthakiccesupaṇḍitaṃ.</p>
  1177. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  1178. <p class="gatha1"> Kapaṇetārayemittaṃ<a name="M0.0131"></a>, dubbhikkhedhaññaṃdhāraye;</p>
  1179. <p class="gathalast">Sabhāyaṃdhārayesippaṃ, saṅgahānimahītale.</p>
  1180. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  1181. <p class="gatha1"> Dubbhikkheannadānañca, subhikkhecahiraññadaṃ;</p>
  1182. <p class="gathalast">Bhayecabhayadhātāraṃ, sabbesaṃvaramaṃvaraṃ.</p>
  1183. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  1184. <p class="gatha1"> Haṃsomajjhenakākānaṃ, sīhogunnaṃnasobhate;</p>
  1185. <p class="gathalast">Gadrabhānaṃnaturaṅgo, bālānañcanapaṇḍito.</p>
  1186. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  1187. <p class="gatha1"> Nasorājāyoajeyyaṃ<a name="M0.0132"></a>, jinātinasosakhāraṃ;</p>
  1188. <p class="gatha2">Yoayuttenajināti, nasābhariyāpatino;</p>
  1189. <p class="gathalast">Virodhatinateputtā, yenabharanti jiṇṇa.</p>
  1190. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  1191. <p class="gatha1"> Natthivijjāsamaṃmittaṃ, natthibyādhisamoripu;</p>
  1192. <p class="gathalast">Natthiattasamaṃpemaṃ, natthikammaparaṃbalaṃ.</p>
  1193. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  1194. <p class="gatha1"> Itthimissokutosīlaṃ,</p>
  1195. <p class="gatha2">Maṃsabhakkhokutodayaṃ;</p>
  1196. <p class="gatha3">Surāpānokutosaccaṃ,</p>
  1197. <p class="gathalast">Mahākodhokutotapaṃ.</p>
  1198. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  1199. <p class="gatha1"> Kvātibhārosamatthānaṃ<a name="M0.0133"></a>, kiṃdūrobyavahārinaṃ;</p>
  1200. <p class="gathalast">Kovidesosavijjānaṃ, koparopiyavādinaṃ.</p>
  1201. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  1202. <p class="gatha1"> Dubbhikkhokasinonatthi, santānaṃnatthipāpako;</p>
  1203. <p class="gathalast">Mugassakalahonatthi, natthijāgaratobhayaṃ.</p>
  1204. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  1205. <p class="gatha1"> Bālitthīmakkhikātuṇḍi, isīnañcakamaṇḍalu;</p>
  1206. <p class="gathalast">Setambuphalaṃtambulaṃ, nojjhiṭṭhamupajāyato.</p>
  1207. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  1208. <p class="gatha1"> Pañcaratyāsugandhabbā<a name="M0.0134"></a>, sattaratyādhanuggahā;</p>
  1209. <p class="gathalast">Ekamāsāsubhariyā, aḍḍhamāsāsissāmalā.</p>
  1210. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  1211. <p class="gatha1"> Malitthiyāduccaritaṃ, maccheraṃdadatomalaṃ;</p>
  1212. <p class="gatha2">Malāvelāmakādhammā, asmiṃlokeparamhica;</p>
  1213. <p class="gathalast">Malaṃmalataraṃtato, avijjāparamaṃmalaṃ.</p>
  1214. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  1215. <p class="gatha1"> Sutassarakkhāsabbadābhiyogo,</p>
  1216. <p class="gatha2">Kulassavatthaṃpurisassavijjā;</p>
  1217. <p class="gatha3">Raññopamādopasamodhanassa,</p>
  1218. <p class="gathalast">Itthīnantunatthevajāturakkhā.</p>
  1219. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  1220. <p class="gatha1"> Sattānaṃjaratāhanti<a name="M0.0135"></a>, taṇhāhantisabbasukhaṃ;</p>
  1221. <p class="gathalast">Sabbabalaṃcintāhanti, dayāhantisakaṃdhanaṃ.</p>
  1222. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  1223. <p class="gatha1"> Nīcevāsosiriṃhanti, hantigaruṃcayācako;</p>
  1224. <p class="gathalast">Pasaṃsāsuguṇaṃhanti, hanticittaṃasaññatā.</p>
  1225. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  1226. <p class="gatha1"> Asanaṃbhayamantānaṃ<a name="M0.0136"></a>, maccānaṃmaraṇaṃbhayaṃ;</p>
  1227. <p class="gathalast">Uttamānantusabbesaṃ, avamānaṃparaṃbhayaṃ.</p>
  1228. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  1229. <p class="gatha1"> Sūriyotapanaṃtapo, nasantiparivāritā;</p>
  1230. <p class="gatha2">Candaraṃsītalaṃjātaṃ, tārakāparivāritā;</p>
  1231. <p class="gathalast">Upamāetthañātabbā, sūriyacandarājunaṃ.</p>
  1232. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  1233. <p class="gatha1"> Alasomandabuddhica, sukhitorogapīḷito;</p>
  1234. <p class="gathalast">Niddāromaṃsavaḍḍhano, subhakkhocaviluddhako.</p>
  1235. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  1236. <p class="gatha1"> Pamādojāyatemadā, pamādājāyatekhayo;</p>
  1237. <p class="gathalast">Khayādosāpavaḍḍhanti, madaṃkiṃnajahebudho.</p>
  1238. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  1239. <p class="gatha1"> Yādisaṃvappatebījaṃ<a name="M0.0137"></a>, tādisaṃphalaṃsampatto;</p>
  1240. <p class="gathalast">Kalyāṇakārikalyāṇaṃ, pāpakārīcapāpakaṃ.</p>
  1241. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  1242. <p class="gatha1"> Puññāpāpaphalaṃyoce, nasaddahatisaccato;</p>
  1243. <p class="gathalast">Sovesakānanaṃkhippaṃ, ādāsatalamānaye.</p>
  1244. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  1245. <p class="gatha1"> Samparāyikattheyo<a name="M0.0138"></a>, nasaddahaticepiso;</p>
  1246. <p class="gathalast">Āvāsesappagāmīnaṃ, mokkhabhekiṃnapassati.</p>
  1247. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  1248. <p class="gatha1"> Saddhāhiricaottappaṃ, bāhusaccaṃviraṃsati;</p>
  1249. <p class="gathalast">Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.</p>
  1250. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  1251. <p class="gatha1"> Ravimūlaṃsasīkhandhaṃ, soriaṅgācapattikaṃ;</p>
  1252. <p class="gathalast">Buddhaṃpupphaṃgarubījaṃ, bharaguphalamevaca.</p>
  1253. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  1254. <p class="gatha1"> Potthakādīnikhettaṃva<a name="M0.0139"></a>, lekhāniyuganaṅgalaṃ;</p>
  1255. <p class="gathalast">Akkharānibījaṃkatvā, carantopaṇḍitobhave.</p>
  1256. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  1257. <p class="gatha1"> Akkharaṃekamekañca, buddharūpaṃsamaṃsiyā;</p>
  1258. <p class="gathalast">Tasmāhipaṇḍitoposo, likheyyapiṭakattayaṃ.</p>
  1259. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  1260. <p class="gatha1"> Duggatiṃnābhijāyeyya, piṭakattayakārako;</p>
  1261. <p class="gathalast">Bahukkhattuṃcakkavatti, rājācatudīpādhipo.</p>
  1262. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  1263. <p class="gatha1"> Padesarajjaṃvipulaṃ, gaṇanātoasaṅkhyeyo;</p>
  1264. <p class="gathalast">Chakāmāvacarodeva, rājāhotibahukkhattuṃ.</p>
  1265. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  1266. <p class="gatha1"> Dānādīnicapuññāni<a name="M0.0140"></a>, karontobodhiaṅkuro;</p>
  1267. <p class="gathalast">Bhavāsabbaṅgasampanno, tilokapūjitobhave.</p>
  1268. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  1269. <p class="gatha1"> Addhemahaddhanephite, jāyarekulamuttame;</p>
  1270. <p class="gathalast">Uttamenevasaṃvāso, piṭakattayavācako.</p>
  1271. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  1272. <p class="gatha1"> Ekakkharaphalenahi, piṭakattayakārako;</p>
  1273. <p class="gathalast">Caturāsītisahassaṃ, labhantipavaraṃsukhaṃ.</p>
  1274. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  1275. <p class="gatha1"> Appakenāpimedhāvī, pābhatenavicakkhaṇo;</p>
  1276. <p class="gathalast">Samuṭṭhāpetiattānaṃ, anumaggivasandhamaṃ.</p>
  1277. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  1278. <p class="gatha1"> Dukkhaṃpāpassapuññassa<a name="M0.0141"></a>, sukhaṃmissassamissakaṃ;</p>
  1279. <p class="gathalast">Sabbaṃsadisakaṃyāti, ñātabbaṃkammunophalaṃ.</p>
  1280. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  1281. <p class="gatha1"> Codentocatubhāgāca, kammakārātayobhāgā;</p>
  1282. <p class="gathalast">Sāminosamabhāgāca, ekabhāgānumodanā.</p>
  1283. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  1284. <p class="gatha1"> Anattassavākyāparamaṃtuṇhi<a name="M0.0142"></a>,</p>
  1285. <p class="gatha2">Asantamittāparamaṃekaṃ;</p>
  1286. <p class="gatha3">Surūpadārāvaramandhā,</p>
  1287. <p class="gathalast">Dūrekalābhāvaramassasukkhaṃ.</p>
  1288. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  1289. <p class="gatha1"> Hīnacajjopice hoti, uṭṭhātādhītimānaro;</p>
  1290. <p class="gathalast">Sīlaācārasampanno, niseaggivabhāsati.</p>
  1291. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  1292. <p class="gatha1"> Nacajjavasalohoti,</p>
  1293. <p class="gatha2">Nacajjahotibrahmaṇo;</p>
  1294. <p class="gatha3">Kammunāvasalohoti,</p>
  1295. <p class="gathalast">Kammunāhotibrahmaṇo.</p>
  1296. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  1297. <p class="gatha1"> Pathavīveḷukaṃpattaṃ<a name="M0.0143"></a>, cakkavāḷaṃsucipphalaṃ;</p>
  1298. <p class="gathalast">Sineruvammikaṃkhuddaṃ, samuddopātitaṃyathā.</p>
  1299. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  1300. <p class="gatha1"> Ekenevacakappena, mātukhīraṃnasañcayaṃ;</p>
  1301. <p class="gathalast">Tatotusamuddocāpi, atirekataraṃbahuṃ.</p>
  1302. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  1303. <p class="gatha1"> Brahmātimātāpītaro, pubbācariyāvuccate;</p>
  1304. <p class="gathalast">Āhuneyyācaputtānaṃ, pajānamanukampakā.</p>
  1305. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  1306. <p class="gatha1"> Tasmāhinenamasseyya<a name="M0.0144"></a>, sakkareyyacapaṇḍito;</p>
  1307. <p class="gathalast">Annenaathopānena, vatthenasayanenaca.</p>
  1308. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  1309. <p class="gatha1"> Ucchādanenanhāpena, pādānaṃdhovanenaca;</p>
  1310. <p class="gatha2">Uṭṭhāyapādacariyā, upaṭṭhāpeyyapaṇḍito;</p>
  1311. <p class="gathalast">Idhevanaṃpasaṃsanti, paccasaggepamodati.</p>
  1312. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  1313. <p class="gatha1"> Ekassekenakappena<a name="M0.0145"></a>, puggalassaṭṭhisañcayo;</p>
  1314. <p class="gathalast">Samaṃpabbatarāsimhi, itivuttaṃmahesinā.</p>
  1315. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  1316. <p class="gatha1"> Sabbadānaṃdhammadānaṃjināti;</p>
  1317. <p class="gatha2">Sabbarasaṃdhammarasojināti,</p>
  1318. <p class="gatha3">Sabbaratiṃdhammaratijināti;</p>
  1319. <p class="gathalast">Sabbadukkhaṃtaṇhakkhayojināti.</p>
  1320. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  1321. <p class="gatha1"> Appamādaratāhotha, sacittamanurakkhatha;</p>
  1322. <p class="gathalast">Dukkhāuddharathattānaṃ, paṅkesannaṃvakuñjaraṃ.</p>
  1323. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  1324. <p class="gatha1"> Cajadujjanasaṃsaggaṃ<a name="M0.0146"></a>, bhajasādhusamāgamaṃ;</p>
  1325. <p class="gathalast">Karapuññamahorattiṃ, saraniccamaniccataṃ.</p>
  1326. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  1327. <p class="gatha1"> Aniccāvatasaṅkhārā, uppādavayadhammino;</p>
  1328. <p class="gathalast">Uppajjitvānirujjhanti, tesaṃvūpasamosukho.</p>
  1329. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  1330. <p class="gatha1"> Nahidhammoadhammoca, ubhosamavipākino;</p>
  1331. <p class="gathalast">Adhammonirayaṃneti, dhammopāpetisuggatiṃ.</p>
  1332. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  1333. <p class="gatha1"> Samasīsaṃsamapādaṃ<a name="M0.0147"></a>, antarañcasamaṃsamaṃ;</p>
  1334. <p class="gathalast">Idaṃmanasinidhāya, likheyyapiṭakattayanti.</p>
  1335. </body>