s0508m.mul.htm 415 KB

1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495969798991001011021031041051061071081091101111121131141151161171181191201211221231241251261271281291301311321331341351361371381391401411421431441451461471481491501511521531541551561571581591601611621631641651661671681691701711721731741751761771781791801811821831841851861871881891901911921931941951961971981992002012022032042052062072082092102112122132142152162172182192202212222232242252262272282292302312322332342352362372382392402412422432442452462472482492502512522532542552562572582592602612622632642652662672682692702712722732742752762772782792802812822832842852862872882892902912922932942952962972982993003013023033043053063073083093103113123133143153163173183193203213223233243253263273283293303313323333343353363373383393403413423433443453463473483493503513523533543553563573583593603613623633643653663673683693703713723733743753763773783793803813823833843853863873883893903913923933943953963973983994004014024034044054064074084094104114124134144154164174184194204214224234244254264274284294304314324334344354364374384394404414424434444454464474484494504514524534544554564574584594604614624634644654664674684694704714724734744754764774784794804814824834844854864874884894904914924934944954964974984995005015025035045055065075085095105115125135145155165175185195205215225235245255265275285295305315325335345355365375385395405415425435445455465475485495505515525535545555565575585595605615625635645655665675685695705715725735745755765775785795805815825835845855865875885895905915925935945955965975985996006016026036046056066076086096106116126136146156166176186196206216226236246256266276286296306316326336346356366376386396406416426436446456466476486496506516526536546556566576586596606616626636646656666676686696706716726736746756766776786796806816826836846856866876886896906916926936946956966976986997007017027037047057067077087097107117127137147157167177187197207217227237247257267277287297307317327337347357367377387397407417427437447457467477487497507517527537547557567577587597607617627637647657667677687697707717727737747757767777787797807817827837847857867877887897907917927937947957967977987998008018028038048058068078088098108118128138148158168178188198208218228238248258268278288298308318328338348358368378388398408418428438448458468478488498508518528538548558568578588598608618628638648658668678688698708718728738748758768778788798808818828838848858868878888898908918928938948958968978988999009019029039049059069079089099109119129139149159169179189199209219229239249259269279289299309319329339349359369379389399409419429439449459469479489499509519529539549559569579589599609619629639649659669679689699709719729739749759769779789799809819829839849859869879889899909919929939949959969979989991000100110021003100410051006100710081009101010111012101310141015101610171018101910201021102210231024102510261027102810291030103110321033103410351036103710381039104010411042104310441045104610471048104910501051105210531054105510561057105810591060106110621063106410651066106710681069107010711072107310741075107610771078107910801081108210831084108510861087108810891090109110921093109410951096109710981099110011011102110311041105110611071108110911101111111211131114111511161117111811191120112111221123112411251126112711281129113011311132113311341135113611371138113911401141114211431144114511461147114811491150115111521153115411551156115711581159116011611162116311641165116611671168116911701171117211731174117511761177117811791180118111821183118411851186118711881189119011911192119311941195119611971198119912001201120212031204120512061207120812091210121112121213121412151216121712181219122012211222122312241225122612271228122912301231123212331234123512361237123812391240124112421243124412451246124712481249125012511252125312541255125612571258125912601261126212631264126512661267126812691270127112721273127412751276127712781279128012811282128312841285128612871288128912901291129212931294129512961297129812991300130113021303130413051306130713081309131013111312131313141315131613171318131913201321132213231324132513261327132813291330133113321333133413351336133713381339134013411342134313441345134613471348134913501351135213531354135513561357135813591360136113621363136413651366136713681369137013711372137313741375137613771378137913801381138213831384138513861387138813891390139113921393139413951396139713981399140014011402140314041405140614071408140914101411141214131414141514161417141814191420142114221423142414251426142714281429143014311432143314341435143614371438143914401441144214431444144514461447144814491450145114521453145414551456145714581459146014611462146314641465146614671468146914701471147214731474147514761477147814791480148114821483148414851486148714881489149014911492149314941495149614971498149915001501150215031504150515061507150815091510151115121513151415151516151715181519152015211522152315241525152615271528152915301531153215331534153515361537153815391540154115421543154415451546154715481549155015511552155315541555155615571558155915601561156215631564156515661567156815691570157115721573157415751576157715781579158015811582158315841585158615871588158915901591159215931594159515961597159815991600160116021603160416051606160716081609161016111612161316141615161616171618161916201621162216231624162516261627162816291630163116321633163416351636163716381639164016411642164316441645164616471648164916501651165216531654165516561657165816591660166116621663166416651666166716681669167016711672167316741675167616771678167916801681168216831684168516861687168816891690169116921693169416951696169716981699170017011702170317041705170617071708170917101711171217131714171517161717171817191720172117221723172417251726172717281729173017311732173317341735173617371738173917401741174217431744174517461747174817491750175117521753175417551756175717581759176017611762176317641765176617671768176917701771177217731774177517761777177817791780178117821783178417851786178717881789179017911792179317941795179617971798179918001801180218031804180518061807180818091810181118121813181418151816181718181819182018211822182318241825182618271828182918301831183218331834183518361837183818391840184118421843184418451846184718481849185018511852185318541855185618571858185918601861186218631864186518661867186818691870187118721873187418751876187718781879188018811882188318841885188618871888188918901891189218931894189518961897189818991900190119021903190419051906190719081909191019111912191319141915191619171918191919201921192219231924192519261927192819291930193119321933193419351936193719381939194019411942194319441945194619471948194919501951195219531954195519561957195819591960196119621963196419651966196719681969197019711972197319741975197619771978197919801981198219831984198519861987198819891990199119921993199419951996199719981999200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038203920402041204220432044204520462047204820492050205120522053205420552056205720582059206020612062206320642065206620672068206920702071207220732074207520762077207820792080208120822083208420852086208720882089209020912092209320942095209620972098209921002101210221032104210521062107210821092110211121122113211421152116211721182119212021212122212321242125212621272128212921302131213221332134213521362137213821392140214121422143214421452146214721482149215021512152215321542155215621572158215921602161216221632164216521662167216821692170217121722173217421752176217721782179218021812182218321842185218621872188218921902191219221932194219521962197219821992200220122022203220422052206220722082209221022112212221322142215221622172218221922202221222222232224222522262227222822292230223122322233223422352236223722382239224022412242224322442245224622472248224922502251225222532254225522562257225822592260226122622263226422652266226722682269227022712272227322742275227622772278227922802281228222832284228522862287228822892290229122922293229422952296229722982299230023012302230323042305230623072308230923102311231223132314231523162317231823192320232123222323232423252326232723282329233023312332233323342335233623372338233923402341234223432344234523462347234823492350235123522353235423552356235723582359236023612362236323642365236623672368236923702371237223732374237523762377237823792380238123822383238423852386238723882389239023912392239323942395239623972398239924002401240224032404240524062407240824092410241124122413241424152416241724182419242024212422242324242425242624272428242924302431243224332434243524362437243824392440244124422443244424452446244724482449245024512452245324542455245624572458245924602461246224632464246524662467246824692470247124722473247424752476247724782479248024812482248324842485248624872488248924902491249224932494249524962497249824992500250125022503250425052506250725082509251025112512251325142515251625172518251925202521252225232524252525262527252825292530253125322533253425352536253725382539254025412542254325442545254625472548254925502551255225532554255525562557255825592560256125622563256425652566256725682569257025712572257325742575257625772578257925802581258225832584258525862587258825892590259125922593259425952596259725982599260026012602260326042605260626072608260926102611261226132614261526162617261826192620262126222623262426252626262726282629263026312632263326342635263626372638263926402641264226432644264526462647264826492650265126522653265426552656265726582659266026612662266326642665266626672668266926702671267226732674267526762677267826792680268126822683268426852686268726882689269026912692269326942695269626972698269927002701270227032704270527062707270827092710271127122713271427152716271727182719272027212722272327242725272627272728272927302731273227332734273527362737273827392740274127422743274427452746274727482749275027512752275327542755275627572758275927602761276227632764276527662767276827692770277127722773277427752776277727782779278027812782278327842785278627872788278927902791279227932794279527962797279827992800280128022803280428052806280728082809281028112812281328142815281628172818281928202821282228232824282528262827282828292830283128322833283428352836283728382839284028412842284328442845284628472848284928502851285228532854285528562857285828592860286128622863286428652866286728682869287028712872287328742875287628772878287928802881288228832884288528862887288828892890289128922893289428952896289728982899290029012902290329042905290629072908290929102911291229132914291529162917291829192920292129222923292429252926292729282929293029312932293329342935293629372938293929402941294229432944294529462947294829492950295129522953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762977297829792980298129822983298429852986298729882989299029912992299329942995299629972998299930003001300230033004300530063007300830093010301130123013301430153016301730183019302030213022302330243025302630273028302930303031303230333034303530363037303830393040304130423043304430453046304730483049305030513052305330543055305630573058305930603061306230633064306530663067306830693070307130723073307430753076307730783079308030813082308330843085308630873088308930903091309230933094309530963097309830993100310131023103310431053106310731083109311031113112311331143115311631173118311931203121312231233124312531263127312831293130313131323133313431353136313731383139314031413142314331443145314631473148314931503151315231533154315531563157315831593160316131623163316431653166316731683169317031713172317331743175317631773178317931803181318231833184318531863187318831893190319131923193319431953196319731983199320032013202320332043205320632073208320932103211321232133214321532163217321832193220322132223223322432253226322732283229323032313232323332343235323632373238323932403241324232433244324532463247324832493250325132523253325432553256325732583259326032613262326332643265326632673268326932703271327232733274327532763277327832793280328132823283328432853286328732883289329032913292329332943295329632973298329933003301330233033304330533063307330833093310331133123313331433153316331733183319332033213322332333243325332633273328332933303331333233333334333533363337333833393340334133423343334433453346334733483349335033513352335333543355335633573358335933603361336233633364336533663367336833693370337133723373337433753376337733783379338033813382338333843385338633873388338933903391339233933394339533963397339833993400340134023403340434053406340734083409341034113412341334143415341634173418341934203421342234233424342534263427342834293430343134323433343434353436343734383439344034413442344334443445344634473448344934503451345234533454345534563457345834593460346134623463346434653466346734683469347034713472347334743475347634773478347934803481348234833484348534863487348834893490349134923493349434953496349734983499350035013502350335043505350635073508350935103511351235133514351535163517351835193520352135223523352435253526352735283529353035313532353335343535353635373538353935403541354235433544354535463547354835493550355135523553355435553556355735583559356035613562356335643565356635673568356935703571357235733574357535763577357835793580358135823583358435853586358735883589359035913592359335943595359635973598359936003601360236033604360536063607360836093610361136123613361436153616361736183619362036213622362336243625362636273628362936303631363236333634363536363637363836393640364136423643364436453646364736483649365036513652365336543655365636573658365936603661366236633664366536663667366836693670367136723673367436753676367736783679368036813682368336843685368636873688368936903691369236933694369536963697369836993700370137023703370437053706370737083709371037113712371337143715371637173718371937203721372237233724372537263727372837293730373137323733373437353736373737383739374037413742374337443745374637473748374937503751375237533754375537563757375837593760376137623763376437653766376737683769377037713772377337743775377637773778377937803781378237833784378537863787378837893790379137923793379437953796379737983799380038013802380338043805380638073808380938103811381238133814381538163817381838193820382138223823382438253826382738283829383038313832383338343835383638373838383938403841384238433844384538463847384838493850385138523853385438553856385738583859386038613862386338643865386638673868386938703871387238733874387538763877387838793880388138823883388438853886388738883889389038913892389338943895389638973898389939003901390239033904390539063907390839093910391139123913391439153916391739183919392039213922392339243925392639273928392939303931393239333934393539363937393839393940394139423943394439453946394739483949395039513952395339543955395639573958395939603961396239633964396539663967396839693970397139723973397439753976397739783979398039813982398339843985398639873988398939903991399239933994399539963997399839994000400140024003400440054006400740084009401040114012401340144015401640174018401940204021402240234024402540264027402840294030403140324033403440354036403740384039404040414042404340444045404640474048404940504051405240534054405540564057405840594060406140624063406440654066406740684069407040714072407340744075407640774078407940804081408240834084408540864087408840894090409140924093409440954096409740984099410041014102410341044105410641074108410941104111411241134114411541164117411841194120412141224123412441254126412741284129413041314132413341344135413641374138413941404141414241434144414541464147414841494150415141524153415441554156415741584159416041614162416341644165416641674168416941704171417241734174417541764177417841794180418141824183418441854186418741884189419041914192419341944195419641974198419942004201420242034204420542064207420842094210421142124213421442154216421742184219422042214222422342244225422642274228422942304231423242334234423542364237423842394240424142424243424442454246424742484249425042514252425342544255425642574258425942604261426242634264426542664267426842694270427142724273427442754276427742784279428042814282428342844285428642874288428942904291429242934294429542964297429842994300430143024303430443054306430743084309431043114312431343144315431643174318431943204321432243234324432543264327432843294330433143324333433443354336433743384339434043414342434343444345434643474348434943504351435243534354435543564357435843594360436143624363436443654366436743684369437043714372437343744375437643774378437943804381438243834384438543864387438843894390439143924393439443954396439743984399440044014402440344044405440644074408440944104411441244134414441544164417441844194420442144224423442444254426442744284429443044314432443344344435443644374438443944404441444244434444444544464447444844494450445144524453445444554456445744584459446044614462446344644465446644674468446944704471447244734474447544764477447844794480448144824483448444854486448744884489449044914492449344944495449644974498449945004501450245034504450545064507450845094510451145124513451445154516451745184519452045214522452345244525452645274528452945304531453245334534453545364537453845394540454145424543454445454546454745484549455045514552455345544555455645574558455945604561456245634564456545664567456845694570457145724573457445754576457745784579458045814582458345844585458645874588458945904591459245934594459545964597459845994600460146024603460446054606460746084609461046114612461346144615461646174618461946204621462246234624462546264627462846294630463146324633463446354636463746384639464046414642464346444645464646474648464946504651465246534654465546564657465846594660466146624663466446654666466746684669467046714672467346744675467646774678467946804681468246834684468546864687468846894690469146924693
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="nikaya">Khuddakanikāye</p>
  4. <a name="kn8"></a>
  5. <p class="book">Theragāthāpāḷi</p>
  6. <p class="subsubhead">Nidānagāthā</p>
  7. <p class="gatha1">Sīhānaṃva <a name="T0.0260"></a><a name="M0.0019"></a><a name="V0.0161"></a><a name="P0.0001"></a> nadantānaṃ, dāṭhīnaṃ girigabbhare;</p>
  8. <p class="gathalast">Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā <span class="note">[attūpanāyikā (sī. ka.)]</span>.</p>
  9. <p class="gatha1">Yathānāmā yathāgottā, yathādhammavihārino;</p>
  10. <p class="gathalast">Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā.</p>
  11. <p class="gatha1">Tattha tattha vipassitvā, phusitvā accutaṃ padaṃ;</p>
  12. <p class="gathalast">Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.</p>
  13. <a name="kn8_1"></a>
  14. <p class="chapter">1. Ekakanipāto</p>
  15. <p class="title">1. Paṭhamavaggo</p>
  16. <p class="subhead">1. Subhūtittheragāthā</p>
  17. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn8"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  18. <p class="gatha1"> ‘‘Channā <a name="V0.0162"></a> me kuṭikā sukhā nivātā, vassa deva yathāsukhaṃ;</p>
  19. <p class="gathalast">Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.</p>
  20. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ <span class="note">[itthaṃ sumaṃ (ka. aṭṭha.)]</span> āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  21. <p class="subhead">2. Mahākoṭṭhikattheragāthā</p>
  22. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn8"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  23. <p class="gatha1"> ‘‘Upasanto <a name="M0.0220"></a> uparato, mantabhāṇī anuddhato;</p>
  24. <p class="gathalast">Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.</p>
  25. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko <span class="note">[mahākoṭṭhito (sī. syā.)]</span> thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  26. <p class="subhead">3. Kaṅkhārevatattheragāthā</p>
  27. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn8"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  28. <p class="gatha1"> ‘‘Paññaṃ <a name="T0.0261"></a><a name="P0.0002"></a> imaṃ passa tathāgatānaṃ, aggi yathā pajjalito nisīthe;</p>
  29. <p class="gathalast">Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.</p>
  30. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  31. <p class="subhead">4. Puṇṇattheragāthā</p>
  32. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn8"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  33. <p class="gatha1"> ‘‘Sambhireva samāsetha, paṇḍitehatthadassibhi;</p>
  34. <p class="gatha2">Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ;</p>
  35. <p class="gathalast">Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.</p>
  36. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto <span class="note">[mantāniputto (syā. ka.)]</span> thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  37. <p class="subhead">5. Dabbattheragāthā</p>
  38. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn8"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  39. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0163"></a> duddamiyo damena danto, dabbo santusito vitiṇṇakaṅkho;</p>
  40. <p class="gathalast">Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.</p>
  41. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  42. <p class="subhead">6. Sītavaniyattheragāthā</p>
  43. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn8"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  44. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="M0.0221"></a> sītavanaṃ upagā bhikkhu, eko santusito samāhitatto;</p>
  45. <p class="gathalast">Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.</p>
  46. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  47. <p class="subhead">7. Bhalliyattheragāthā</p>
  48. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn8"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  49. <p class="gatha1"> ‘‘Yopānudī <a name="T0.0262"></a> maccurājassa senaṃ, naḷasetuṃva sudubbalaṃ mahogho;</p>
  50. <p class="gathalast">Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.</p>
  51. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  52. <p class="subhead">8. Vīrattheragāthā</p>
  53. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn8"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  54. <p class="gatha1"> ‘‘Yo duddamiyo damena danto, vīro santusito vitiṇṇakaṅkho;</p>
  55. <p class="gathalast">Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.</p>
  56. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  57. <p class="subhead">9. Pilindavacchattheragāthā</p>
  58. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn8"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  59. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ na durāgataṃ <span class="note">[nāpagataṃ (sī. syā.)]</span>, nayidaṃ dumantitaṃ mama;</p>
  60. <p class="gathalast">Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.</p>
  61. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho <span class="note">[pilindivaccho (sī.)]</span> thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  62. <p class="subhead">10. Puṇṇamāsattheragāthā</p>
  63. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn8"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  64. <p class="gatha1"> ‘‘Vihari <a name="M0.0222"></a><a name="V0.0164"></a><a name="P0.0003"></a> apekkhaṃ idha vā huraṃ vā, yo vedaūū samito yatatto;</p>
  65. <p class="gathalast">Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.</p>
  66. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.</p>
  67. <p class="centered">Vaggo paṭhamo niṭṭhito.</p>
  68. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  69. <p class="gatha1">Subhūti <a name="T0.0263"></a> koṭṭhiko thero, kaṅkhārevatasammato;</p>
  70. <p class="gatha2">Mantāṇiputto dabbo ca, sītavaniyo ca bhalliyo;</p>
  71. <p class="gathalast">Vīro pilindavaccho ca, puṇṇamāso tamonudoti.</p>
  72. <p class="title">2. Dutiyavaggo</p>
  73. <p class="subhead">1. Cūḷavacchattheragāthā</p>
  74. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn8"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  75. <p class="gatha1"> ‘‘Pāmojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite;</p>
  76. <p class="gathalast">Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.</p>
  77. <p class="centered">… Cūḷavaccho <span class="note">[cūlagavaccho (sī.)]</span> thero….</p>
  78. <p class="subhead">2. Mahāvacchattheragāthā</p>
  79. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn8"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  80. <p class="gatha1"> ‘‘Paññābalī sīlavatūpapanno, samāhito jhānarato satīmā;</p>
  81. <p class="gathalast">Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.</p>
  82. <p class="centered">… Mahāvaccho <span class="note">[mahāgavaccho (sī.)]</span> thero….</p>
  83. <p class="subhead">3. Vanavacchattheragāthā</p>
  84. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn8"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  85. <p class="gatha1"> ‘‘Nīlabbhavaṇṇā <a name="M0.0223"></a> rucirā, sītavārī sucindharā;</p>
  86. <p class="gathalast">Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.</p>
  87. <p class="centered">… Vanavaccho thero….</p>
  88. <p class="subhead">4. Sivakasāmaṇeragāthā</p>
  89. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn8"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  90. <p class="gatha1"> ‘‘Upajjhāyo <a name="V0.0165"></a> maṃ avaca, ito gacchāma sīvaka;</p>
  91. <p class="gatha2">Gāme <a name="T0.0264"></a> me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano;</p>
  92. <p class="gathalast">Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.</p>
  93. <p class="centered">… Sivako sāmaṇero….</p>
  94. <p class="subhead">5. Kuṇḍadhānattheragāthā</p>
  95. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn8"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  96. <p class="gatha1"> ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;</p>
  97. <p class="gathalast">Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.</p>
  98. <p class="centered">… Kuṇḍadhāno thero….</p>
  99. <p class="subhead">6. Belaṭṭhasīsattheragāthā</p>
  100. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn8"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  101. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, naṅgalāvattanī sikhī;</p>
  102. <p class="gatha2">Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama;</p>
  103. <p class="gathalast">Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.</p>
  104. <p class="centered">… Belaṭṭhasīso thero….</p>
  105. <p class="subhead">7. Dāsakattheragāthā</p>
  106. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn8"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  107. <p class="gatha1"> ‘‘Middhī <a name="P0.0004"></a> yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī;</p>
  108. <p class="gathalast">Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.</p>
  109. <p class="centered">… Dāsako thero….</p>
  110. <p class="subhead">8. Siṅgālapituttheragāthā</p>
  111. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn8"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  112. <p class="gatha1"> ‘‘Ahu <a name="M0.0224"></a> buddhassa dāyādo, bhikkhu bhesakaḷāvane;</p>
  113. <p class="gatha2">Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ <span class="note">[paṭhaviṃ (sī. syā.)]</span> imaṃ;</p>
  114. <p class="gathalast">Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti <span class="note">[pahīyabhi (sabbattha pāḷiyaṃ)]</span>.</p>
  115. <p class="centered">… Siṅgālapitā <span class="note">[sīgālapitā (sī.)]</span> thero….</p>
  116. <p class="subhead">9. Kulattheragāthā</p>
  117. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn8"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  118. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 80, 145 dhammapadepi]</span> ‘‘Udakaṃ <a name="V0.0166"></a> hi nayanti nettikā, usukārā namayanti <span class="note">[damayanti (ka.)]</span> tejanaṃ;</p>
  119. <p class="gathalast">Dāruṃ <a name="T0.0265"></a> namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.</p>
  120. <p class="centered">… Kulo <span class="note">[kuṇḍalo (sī.), kuḷo (syā. ka.)]</span> thero….</p>
  121. <p class="subhead">10. Ajitattheragāthā</p>
  122. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn8"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  123. <p class="gatha1"> ‘‘Maraṇe me bhayaṃ natthi, nikanti natthi jīvite;</p>
  124. <p class="gathalast">Sandehaṃ nikkhipissāmi, <span class="bld">sampajāno</span> paṭissato’’ti <span class="note">[patissatoti (sī. syā.)]</span>.</p>
  125. <p class="centered">… Ajito thero ….</p>
  126. <p class="centered">Vaggo dutiyo niṭṭhito.</p>
  127. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  128. <p class="gatha1">Cūḷavaccho mahāvaccho, vanavaccho ca sīvako;</p>
  129. <p class="gatha2">Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari;</p>
  130. <p class="gathalast">Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.</p>
  131. <p class="title">3. Tatiyavaggo</p>
  132. <p class="subhead">1. Nigrodhattheragāthā</p>
  133. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn8"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  134. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ bhayassa bhāyāmi, satthā no amatassa kovido;</p>
  135. <p class="gathalast">Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.</p>
  136. <p class="centered">… Nigrodho thero….</p>
  137. <p class="subhead">2. Cittakattheragāthā</p>
  138. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn8"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  139. <p class="gatha1"> ‘‘Nīlā <a name="M0.0225"></a> sugīvā sikhino, morā kārambhiyaṃ <span class="note">[kāraṃviyaṃ (sī.), kāraviyaṃ (syā.)]</span> abhinadanti;</p>
  140. <p class="gathalast">Te sītavātakīḷitā <span class="note">[sītavātakadditakalitā (sī.), sītavātakalitā (syā.)]</span>, suttaṃ jhāyaṃ <span class="note">[jhānaṃ (syā.), jhāyiṃ (?)]</span> nibodhentī’’ti.</p>
  141. <p class="centered">… Cittako thero….</p>
  142. <p class="subhead">3. Gosālattheragāthā</p>
  143. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn8"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  144. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="T0.0266"></a><a name="V0.0167"></a><a name="P0.0005"></a> kho veḷugumbasmiṃ, bhutvāna madhupāyasaṃ;</p>
  145. <p class="gatha2">Padakkhiṇaṃ sammasanto, <span class="bld">khandhānaṃ udayabbayaṃ;</span></p>
  146. <p class="gathalast">Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.</p>
  147. <p class="centered">… Gosālo thero….</p>
  148. <p class="subhead">4. Sugandhattheragāthā</p>
  149. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn8"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  150. <p class="gatha1"> ‘‘Anuvassiko pabbajito, <span class="bld">passa dhammasudhammataṃ;</span></p>
  151. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  152. <p class="centered">… Sugandho thero….</p>
  153. <p class="subhead">5. Nandiyattheragāthā</p>
  154. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn8"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  155. <p class="gatha1"> ‘‘Obhāsajātaṃ phalagaṃ, cittaṃ yassa abhiṇhaso;</p>
  156. <p class="gathalast">Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.</p>
  157. <p class="centered">… Nandiyo thero….</p>
  158. <p class="subhead">6. Abhayattheragāthā</p>
  159. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn8"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  160. <p class="gatha1"> ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, buddhassādiccabandhuno;</p>
  161. <p class="gathalast">Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.</p>
  162. <p class="centered">… Abhayo thero….</p>
  163. <p class="subhead">7. Lomasakaṅgiyattheragāthā</p>
  164. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn8"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  165. <p class="gatha1"> ‘‘Dabbaṃ <a name="M0.0226"></a> kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;</p>
  166. <p class="gathalast">Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.</p>
  167. <p class="centered">… Lomasakaṅgiyo thero….</p>
  168. <p class="subhead">8. Jambugāmikaputtattheragāthā</p>
  169. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn8"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  170. <p class="gatha1"> ‘‘Kacci <a name="V0.0168"></a> no vatthapasuto, kacci no bhūsanārato;</p>
  171. <p class="gathalast">Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi <span class="note">[kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, tvaṃ vāsi (syā.)]</span> netarā pajā’’ti.</p>
  172. <p class="centered">… Jambugāmikaputto thero….</p>
  173. <p class="subhead">9. Hāritattheragāthā</p>
  174. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn8"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  175. <p class="gatha1"> ‘‘Samunnamayamattānaṃ, usukārova tejanaṃ;</p>
  176. <p class="gathalast">Cittaṃ <a name="T0.0267"></a> ujuṃ karitvāna, avijjaṃ bhinda hāritā’’ti.</p>
  177. <p class="centered">… Hārito thero….</p>
  178. <p class="subhead">10. Uttiyattheragāthā</p>
  179. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn8"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  180. <p class="gatha1"> ‘‘Ābādhe me samuppanne, sati me udapajjatha;</p>
  181. <p class="gathalast">Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.</p>
  182. <p class="centered">… Uttiyo thero….</p>
  183. <p class="centered">Vaggo tatiyo niṭṭhito.</p>
  184. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  185. <p class="gatha1">Nigrodho cittako thero, gosālathero sugandho;</p>
  186. <p class="gatha2">Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo;</p>
  187. <p class="gathalast">Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.</p>
  188. <p class="title">4. Catutthavaggo</p>
  189. <p class="subhead">1. Gahvaratīriyattheragāthā</p>
  190. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn8"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  191. <p class="gatha1"> ‘‘Phuṭṭho <a name="M0.0227"></a><a name="P0.0006"></a> ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;</p>
  192. <p class="gathalast">Nāgo saṃgāmasīseva, <span class="bld">sato tatrādhivāsaye’’ti</span>.</p>
  193. <p class="centered">… Gahvaratīriyo thero….</p>
  194. <p class="subhead">2. Suppiyattheragāthā</p>
  195. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn8"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  196. <p class="gatha1"> ‘‘Ajaraṃ <a name="V0.0169"></a> jīramānena, tappamānena nibbutiṃ;</p>
  197. <p class="gathalast">Nimiyaṃ <span class="note">[nimmissaṃ (sī.), nirāmisaṃ (syā.), nimineyyaṃ (?)]</span> paramaṃ santiṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti.</p>
  198. <p class="centered">… Suppiyo thero….</p>
  199. <p class="subhead">3. Sopākattheragāthā</p>
  200. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn8"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  201. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi <a name="T0.0268"></a> ekaputtasmiṃ, piyasmiṃ kusalī siyā;</p>
  202. <p class="gathalast">Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.</p>
  203. <p class="centered">… Sopāko thero….</p>
  204. <p class="subhead">4. Posiyattheragāthā</p>
  205. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn8"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  206. <p class="gatha1"> ‘‘Anāsannavarā etā, niccameva vijānatā;</p>
  207. <p class="gatha2">Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi <span class="note">[upāvisiṃ (sī.)]</span>;</p>
  208. <p class="gathalast">Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā <span class="note">[anāmantiya (sī.)]</span> posiyo’’ti.</p>
  209. <p class="centered">… Posiyo thero….</p>
  210. <p class="subhead">5. Sāmaññakānittheragāthā</p>
  211. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn8"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  212. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ sukhattho labhate tadācaraṃ, kittiñca pappoti yasassa vaḍḍhati;</p>
  213. <p class="gathalast">Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.</p>
  214. <p class="centered">… Sāmaññakānitthero….</p>
  215. <p class="subhead">6. Kumāputtattheragāthā</p>
  216. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn8"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  217. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhu <a name="M0.0228"></a> sutaṃ sādhu caritakaṃ, sādhu sadā aniketavihāro;</p>
  218. <p class="gathalast">Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.</p>
  219. <p class="centered">… Kumāputto thero….</p>
  220. <p class="subhead">7. Kumāputtasahāyakattheragāthā</p>
  221. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn8"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  222. <p class="gatha1"> ‘‘Nānājanapadaṃ yanti, vicarantā asaññatā;</p>
  223. <p class="gatha2">Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati;</p>
  224. <p class="gathalast">Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.</p>
  225. <p class="centered">… Kumāputtattherassa sahāyako thero….</p>
  226. <p class="subhead">8. Gavampatittheragāthā</p>
  227. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn8"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  228. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="T0.0269"></a><a name="V0.0170"></a> iddhiyā sarabhuṃ aṭṭhapesi, so gavampati asito anejo;</p>
  229. <p class="gathalast">Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.</p>
  230. <p class="centered">… Gavampatitthero….</p>
  231. <p class="subhead">9. Tissattheragāthā</p>
  232. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn8"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  233. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.21, 97]</span>‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova <span class="note">[ḍayhamāneva (sabbattha)]</span> matthake;</p>
  234. <p class="gathalast">Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.</p>
  235. <p class="centered">… Tisso thero….</p>
  236. <p class="subhead">10. Vaḍḍhamānattheragāthā</p>
  237. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn8"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  238. <p class="gatha1"> ‘‘Sattiyā <a name="P0.0007"></a> viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;</p>
  239. <p class="gathalast">Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.</p>
  240. <p class="centered">… Vaḍḍhamāno thero….</p>
  241. <p class="centered">Vaggo catuttho niṭṭhito.</p>
  242. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  243. <p class="gatha1">Gahvaratīriyo <a name="M0.0229"></a> suppiyo, sopāko ceva posiyo;</p>
  244. <p class="gatha2">Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako;</p>
  245. <p class="gathalast">Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.</p>
  246. <p class="title">5. Pañcamavaggo</p>
  247. <p class="subhead">1. Sirivaḍḍhattheragāthā</p>
  248. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn8"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  249. <p class="gatha1"> ‘‘Vivaramanupatanti <a name="T0.0270"></a> vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;</p>
  250. <p class="gathalast">Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.</p>
  251. <p class="centered">… Sirivaḍḍho thero….</p>
  252. <p class="subhead">2. Khadiravaniyattheragāthā</p>
  253. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn8"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  254. <p class="gatha1"> ‘‘Cāle <a name="V0.0171"></a> upacāle sīsūpacāle ( ) <span class="note">[(cālā upacālā, sīsūpacālā) (ka.)]</span> patissatā <span class="note">[paṭissatikā (syā. ka.)]</span> nu kho viharatha;</p>
  255. <p class="gathalast">Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.</p>
  256. <p class="centered">… Khadiravaniyo thero….</p>
  257. <p class="subhead">3. Sumaṅgalattheragāthā</p>
  258. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn8"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  259. <p class="gatha1"> ‘‘Sumuttiko sumuttiko sāhu, sumuttikomhi tīhi khujjakehi;</p>
  260. <p class="gathalast">Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā.</p>
  261. <p class="gatha1">Yadipi idhameva idhameva, atha vāpi alameva alameva;</p>
  262. <p class="gathalast">Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.</p>
  263. <p class="centered">… Sumaṅgalo thero….</p>
  264. <p class="subhead">4. Sānuttheragāthā</p>
  265. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn8"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  266. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.239]</span> ‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;</p>
  267. <p class="gathalast">Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.</p>
  268. <p class="centered">… Sānutthero….</p>
  269. <p class="subhead">5. Ramaṇīyavihārittheragāthā</p>
  270. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn8"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  271. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi <a name="M0.0230"></a> bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;</p>
  272. <p class="gathalast">Evaṃ <a name="T0.0271"></a> dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.</p>
  273. <p class="centered">… Ramaṇīyavihāritthero….</p>
  274. <p class="subhead">6. Samiddhittheragāthā</p>
  275. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn8"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  276. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  277. <p class="gatha2"><span class="bld">Sati paññā</span> ca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ;</p>
  278. <p class="gathalast">Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti <span class="note">[bādhayissasīti (sī.), byāthayissasīti (?)]</span>.</p>
  279. <p class="centered">… Samiddhitthero….</p>
  280. <p class="subhead">7. Ujjayattheragāthā</p>
  281. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn8"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  282. <p class="gatha1"> ‘‘Namo <a name="V0.0172"></a><a name="P0.0008"></a> te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;</p>
  283. <p class="gathalast">Tuyhāpadāne viharaṃ, viharāmi anāsavo’’ti.</p>
  284. <p class="centered">… Ujjayo thero….</p>
  285. <p class="subhead">8. Sañjayattheragāthā</p>
  286. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn8"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  287. <p class="gatha1"> ‘‘Yato ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  288. <p class="gathalast">Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.</p>
  289. <p class="centered">… Sañjayo thero….</p>
  290. <p class="subhead">9. Rāmaṇeyyakattheragāthā</p>
  291. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn8"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  292. <p class="gatha1"> ‘‘Cihacihābhinadite <span class="note">[vihavihābhinadite (sī. syā.)]</span>, sippikābhirutehi ca;</p>
  293. <p class="gathalast">Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.</p>
  294. <p class="centered">… Rāmaṇeyyako thero….</p>
  295. <p class="subhead">10. Vimalattheragāthā</p>
  296. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn8"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  297. <p class="gatha1"> ‘‘Dharaṇī <a name="M0.0231"></a> ca siñcati vāti, māluto vijjutā carati nabhe;</p>
  298. <p class="gathalast">Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.</p>
  299. <p class="centered">… Vimalo thero….</p>
  300. <p class="centered">Vaggo pañcamo niṭṭhito.</p>
  301. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  302. <p class="gatha1">Sirīvaḍḍho revato thero, sumaṅgalo sānusavhayo<a name="T0.0272"></a>;</p>
  303. <p class="gatha2">Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā;</p>
  304. <p class="gathalast">Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.</p>
  305. <p class="title">6. Chaṭṭhavaggo</p>
  306. <p class="subhead">1. Godhikattheragāthā</p>
  307. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn8"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  308. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati <a name="V0.0173"></a> devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  309. <p class="gathalast">Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.</p>
  310. <p class="centered">… Godhiko thero….</p>
  311. <p class="subhead">2. Subāhuttheragāthā</p>
  312. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn8"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  313. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  314. <p class="gathalast"><span class="bld">Cittaṃ susamāhitañca kāye,</span> atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.</p>
  315. <p class="centered">… Subāhutthero….</p>
  316. <p class="subhead">3. Valliyattheragāthā</p>
  317. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn8"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  318. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  319. <p class="gathalast">Tassaṃ viharāmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.</p>
  320. <p class="centered">… Valliyo thero….</p>
  321. <p class="subhead">4. Uttiyattheragāthā</p>
  322. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn8"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  323. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati <a name="M0.0232"></a><a name="P0.0009"></a> devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  324. <p class="gathalast">Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.</p>
  325. <p class="centered">… Uttiyo thero….</p>
  326. <p class="subhead">5. Añjanavaniyattheragāthā</p>
  327. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn8"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  328. <p class="gatha1"> ‘‘Āsandiṃ <a name="T0.0273"></a> kuṭikaṃ katvā, ogayha añjanaṃ vanaṃ;</p>
  329. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  330. <p class="centered">… Añjanavaniyo thero….</p>
  331. <p class="subhead">6. Kuṭivihārittheragāthā</p>
  332. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn8"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  333. <p class="gatha1"> ‘‘Ko <a name="V0.0174"></a> kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto;</p>
  334. <p class="gathalast">Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.</p>
  335. <p class="centered">… Kuṭivihāritthero….</p>
  336. <p class="subhead">7. Dutiyakuṭivihārittheragāthā</p>
  337. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn8"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  338. <p class="gatha1"> ‘‘Ayamāhu purāṇiyā kuṭi, aññaṃ patthayase navaṃ kuṭiṃ;</p>
  339. <p class="gathalast">Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.</p>
  340. <p class="centered">… Dutiyakuṭivihāritthero….</p>
  341. <p class="subhead">8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthā</p>
  342. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn8"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  343. <p class="gatha1"> ‘‘Ramaṇīyā me kuṭikā, saddhādeyyā manoramā;</p>
  344. <p class="gathalast">Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.</p>
  345. <p class="centered">… Ramaṇīyakuṭiko thero….</p>
  346. <p class="subhead">9. Kosalavihārittheragāthā</p>
  347. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn8"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  348. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāyāhaṃ <a name="M0.0233"></a> pabbajito, araññe me kuṭikā katā;</p>
  349. <p class="gathalast">Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti <span class="note">[paṭissatoti (ka.)]</span>.</p>
  350. <p class="centered">… Kosalavihāritthero….</p>
  351. <p class="subhead">10. Sīvalittheragāthā</p>
  352. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn8"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  353. <p class="gatha1"> ‘‘Te me ijjhiṃsu saṅkappā, yadattho pāvisiṃ kuṭiṃ;</p>
  354. <p class="gathalast">Vijjāvimuttiṃ paccesaṃ, mānānusayamujjaha’’nti.</p>
  355. <p class="centered">… Sīvalitthero….</p>
  356. <p class="centered">Vaggo chaṭṭho niṭṭhito.</p>
  357. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  358. <p class="gatha1">Godhiko <a name="T0.0274"></a> ca subāhu ca, valliyo uttiyo isi;</p>
  359. <p class="gatha2">Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino;</p>
  360. <p class="gathalast">Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.</p>
  361. <p class="title">7. Sattamavaggo</p>
  362. <p class="subhead">1. Vappattheragāthā</p>
  363. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn8"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  364. <p class="gatha1"> ‘‘Passati <a name="V0.0175"></a> passo passantaṃ, apassantañca passati;</p>
  365. <p class="gathalast">Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.</p>
  366. <p class="centered">… Vappo thero….</p>
  367. <p class="subhead">2. Vajjiputtattheragāthā</p>
  368. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn8"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  369. <p class="gatha1"> ‘‘Ekakā <a name="P0.0010"></a> mayaṃ araññe viharāma, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;</p>
  370. <p class="gathalast">Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.</p>
  371. <p class="centered">… Vajjiputto thero….</p>
  372. <p class="subhead">3. Pakkhattheragāthā</p>
  373. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn8"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  374. <p class="gatha1"> ‘‘Cutā <a name="M0.0234"></a> patanti patitā, giddhā ca punarāgatā;</p>
  375. <p class="gathalast">Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.</p>
  376. <p class="centered">… Pakkho thero….</p>
  377. <p class="subhead">4. Vimalakoṇḍaññattheragāthā</p>
  378. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn8"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  379. <p class="gatha1"> ‘‘Dumavhayāya uppanno, jāto paṇḍaraketunā;</p>
  380. <p class="gathalast">Ketuhā <a name="T0.0275"></a> ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.</p>
  381. <p class="centered">… Vimalakoṇḍañño thero….</p>
  382. <p class="subhead">5. Ukkhepakatavacchattheragāthā</p>
  383. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn8"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  384. <p class="gatha1"> ‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi;</p>
  385. <p class="gathalast">Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.</p>
  386. <p class="centered">… Ukkhepakatavaccho thero….</p>
  387. <p class="subhead">6. Meghiyattheragāthā</p>
  388. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn8"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  389. <p class="gatha1"> ‘‘Anusāsi <a name="V0.0176"></a> mahāvīro, sabbadhammāna pāragū;</p>
  390. <p class="gatha2">Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, vihāsiṃ santike sato;</p>
  391. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  392. <p class="centered">… Meghiyo thero….</p>
  393. <p class="subhead">7. Ekadhammasavanīyattheragāthā</p>
  394. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn8"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  395. <p class="gatha1"> ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;</p>
  396. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  397. <p class="centered">… Ekadhammasavanīyo thero….</p>
  398. <p class="subhead">8. Ekudāniyattheragāthā</p>
  399. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn8"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  400. <p class="gatha1"> <span class="note">[udā. 37; pāci. 153]</span> ‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato;</p>
  401. <p class="gathalast">Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.</p>
  402. <p class="centered">… Ekudāniyo thero….</p>
  403. <p class="subhead">9. Channattheragāthā</p>
  404. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn8"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  405. <p class="gatha1"> ‘‘Sutvāna <a name="M0.0235"></a> dhammaṃ mahato mahārasaṃ, sabbaññutaññāṇavarena desitaṃ;</p>
  406. <p class="gathalast">Maggaṃ papajjiṃ <span class="note">[papajjaṃ (ka.)]</span> amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.</p>
  407. <p class="centered">… Channo thero….</p>
  408. <p class="subhead">10. Puṇṇattheragāthā</p>
  409. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn8"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  410. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlameva <a name="T0.0276"></a><a name="P0.0011"></a> idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;</p>
  411. <p class="gathalast">Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.</p>
  412. <p class="centered">… Puṇṇo thero….</p>
  413. <p class="centered">Vaggo sattamo niṭṭhito.</p>
  414. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ <a name="V0.0177"></a> –</p>
  415. <p class="gatha1">Vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoṇḍañño;</p>
  416. <p class="gatha2">Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko;</p>
  417. <p class="gathalast">Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.</p>
  418. <p class="title">8. Aṭṭhamavaggo</p>
  419. <p class="subhead">1. Vacchapālattheragāthā</p>
  420. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn8"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  421. <p class="gatha1"> ‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;</p>
  422. <p class="gathalast">Saṃsevitavuddhasīlinā <span class="note">[saṃsevitabuddhasīlinā (ka.)]</span>, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.</p>
  423. <p class="centered">… Vacchapālo thero….</p>
  424. <p class="subhead">2. Ātumattheragāthā</p>
  425. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn8"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  426. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā <a name="M0.0236"></a> kaḷīro susu vaḍḍhitaggo, dunnikkhamo hoti pasākhajāto;</p>
  427. <p class="gathalast">Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ <a name="T0.0277"></a> maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.</p>
  428. <p class="centered">… Ātumo thero….</p>
  429. <p class="subhead">3. Māṇavattheragāthā</p>
  430. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn8"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  431. <p class="gatha1"> ‘‘Jiṇṇañca disvā dukhitañca byādhitaṃ, matañca disvā gatamāyusaṅkhayaṃ;</p>
  432. <p class="gathalast">Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.</p>
  433. <p class="centered">… Māṇavo thero….</p>
  434. <p class="subhead">4. Suyāmanattheragāthā</p>
  435. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn8"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  436. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca <span class="note">[thīnamiddhañca (sī. syā.)]</span> bhikkhuno;</p>
  437. <p class="gathalast">Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.</p>
  438. <p class="centered">… Suyāmano thero….</p>
  439. <p class="subhead">5. Susāradattheragāthā</p>
  440. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn8"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  441. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhu suvihitāna dassanaṃ, kaṅkhā chijjati buddhi vaḍḍhati;</p>
  442. <p class="gathalast">Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.</p>
  443. <p class="centered">… Susārado thero….</p>
  444. <p class="subhead">6. Piyañjahattheragāthā</p>
  445. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn8"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  446. <p class="gatha1"> ‘‘Uppatantesu <a name="V0.0178"></a> nipate, nipatantesu uppate;</p>
  447. <p class="gathalast">Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.</p>
  448. <p class="centered">… Piyañjaho thero….</p>
  449. <p class="subhead">7. Hatthārohaputtattheragāthā</p>
  450. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn8"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  451. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ <a name="M0.0237"></a><a name="P0.0012"></a> pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;</p>
  452. <p class="gathalast">Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.</p>
  453. <p class="centered">… Hatthārohaputto thero….</p>
  454. <p class="subhead">8. Meṇḍasirattheragāthā</p>
  455. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn8"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  456. <p class="gatha1"> ‘‘Anekajātisaṃsāraṃ<a name="T0.0278"></a>, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;</p>
  457. <p class="gathalast">Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.</p>
  458. <p class="centered">… Meṇḍasiro thero….</p>
  459. <p class="subhead">9. Rakkhitattheragāthā</p>
  460. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn8"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  461. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbo rāgo pahīno me, sabbo doso samūhato;</p>
  462. <p class="gathalast">Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.</p>
  463. <p class="centered">… Rakkhito thero….</p>
  464. <p class="subhead">10. Uggattheragāthā</p>
  465. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn8"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  466. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="M0.0238"></a> mayā pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;</p>
  467. <p class="gathalast">Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  468. <p class="centered">… Uggo thero….</p>
  469. <p class="centered">Vaggo aṭṭhamo niṭṭhito.</p>
  470. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  471. <p class="gatha1">Vacchapālo ca yo thero, ātumo māṇavo isi;</p>
  472. <p class="gatha2">Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho;</p>
  473. <p class="gathalast">Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.</p>
  474. <p class="title">9. Navamavaggo</p>
  475. <p class="subhead">1. Samitiguttattheragāthā</p>
  476. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn8"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  477. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="V0.0179"></a> mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;</p>
  478. <p class="gathalast">Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.</p>
  479. <p class="centered">… Samitigutto thero….</p>
  480. <p class="subhead">2. Kassapattheragāthā</p>
  481. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn8"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  482. <p class="gatha1"> ‘‘Yena <a name="T0.0279"></a> yena subhikkhāni, sivāni abhayāni ca;</p>
  483. <p class="gathalast">Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.</p>
  484. <p class="centered">… Kassapo thero….</p>
  485. <p class="subhead">3. Sīhattheragāthā</p>
  486. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn8"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  487. <p class="gatha1"> ‘‘Sīhappamatto vihara, rattindivamatandito;</p>
  488. <p class="gathalast">Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.</p>
  489. <p class="centered">… Sīho thero….</p>
  490. <p class="subhead">4. Nītattheragāthā</p>
  491. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn8"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  492. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbarattiṃ <a name="P0.0013"></a> supitvāna, divā saṅgaṇike rato;</p>
  493. <p class="gathalast">Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.</p>
  494. <p class="centered">… Nīto thero….</p>
  495. <p class="subhead">5. Sunāgattheragāthā</p>
  496. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn8"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  497. <p class="gatha1"> ‘‘Cittanimittassa kovido, pavivekarasaṃ vijāniya;</p>
  498. <p class="gathalast">Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.</p>
  499. <p class="centered">… Sunāgo thero….</p>
  500. <p class="subhead">6. Nāgitattheragāthā</p>
  501. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn8"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  502. <p class="gatha1"> ‘‘Ito <a name="V0.0180"></a> bahiddhā puthu aññavādinaṃ, maggo na nibbānagamo yathā ayaṃ;</p>
  503. <p class="gathalast">Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.</p>
  504. <p class="centered">… Nāgito thero….</p>
  505. <p class="subhead">7. Paviṭṭhattheragāthā</p>
  506. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn8"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  507. <p class="gatha1"> ‘‘Khandhā <a name="M0.0239"></a> diṭṭhā yathābhūtaṃ, bhavā sabbe padālitā;</p>
  508. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  509. <p class="centered">… Paviṭṭho thero….</p>
  510. <p class="subhead">8. Ajjunattheragāthā</p>
  511. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn8"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  512. <p class="gatha1"> ‘‘Asakkhiṃ <a name="T0.0280"></a> vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ;</p>
  513. <p class="gathalast">Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.</p>
  514. <p class="centered">… Ajjuno thero….</p>
  515. <p class="subhead">9. (Paṭhama)-devasabhattheragāthā</p>
  516. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn8"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  517. <p class="gatha1"> ‘‘Uttiṇṇā paṅkapalipā, pātālā parivajjitā;</p>
  518. <p class="gathalast">Mutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.</p>
  519. <p class="centered">… Devasabho thero….</p>
  520. <p class="subhead">10. Sāmidattattheragāthā</p>
  521. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn8"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  522. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;</p>
  523. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  524. <p class="centered">… Sāmidatto thero….</p>
  525. <p class="centered">Vaggo navamo niṭṭhito.</p>
  526. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  527. <p class="gatha1">Thero samitigutto ca, kassapo sīhasavhayo;</p>
  528. <p class="gatha2">Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi;</p>
  529. <p class="gathalast">Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.</p>
  530. <p class="title">10. Dasamavaggo</p>
  531. <p class="subhead">1. Paripuṇṇakattheragāthā</p>
  532. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn8"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  533. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="V0.0181"></a> tathā mataṃ satarasaṃ, sudhannaṃ yaṃ mayajja paribhuttaṃ;</p>
  534. <p class="gathalast">Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.</p>
  535. <p class="centered">… Paripuṇṇako thero….</p>
  536. <p class="subhead">2. Vijayattheragāthā</p>
  537. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn8"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  538. <p class="gatha1"> ‘‘Yassāsavā <a name="T0.0281"></a><a name="M0.0240"></a><a name="P0.0014"></a> parikkhīṇā, āhāre ca anissito;</p>
  539. <p class="gatha2">Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro;</p>
  540. <p class="gathalast">Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.</p>
  541. <p class="centered">… Vijayo thero….</p>
  542. <p class="subhead">3. Erakattheragāthā</p>
  543. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn8"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  544. <p class="gatha1"> ‘‘Dukkhā kāmā eraka, na sukhā kāmā eraka;</p>
  545. <p class="gatha2">Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka;</p>
  546. <p class="gathalast">Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.</p>
  547. <p class="centered">… Erako thero….</p>
  548. <p class="subhead">4. Mettajittheragāthā</p>
  549. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn8"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  550. <p class="gatha1"> ‘‘Namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sirīmato;</p>
  551. <p class="gathalast">Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo <span class="note">[aggo dhammo (sī.)]</span> sudesito’’ti.</p>
  552. <p class="centered">… Mettaji thero….</p>
  553. <p class="subhead">5. Cakkhupālattheragāthā</p>
  554. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn8"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  555. <p class="gatha1"> ‘‘Andhohaṃ hatanettosmi, kantāraddhānapakkhando <span class="note">[pakkhanno (sī.), pakkanto (syā. sī. aṭṭha.)]</span>;</p>
  556. <p class="gathalast">Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.</p>
  557. <p class="centered">… Cakkhupālo thero….</p>
  558. <p class="subhead">6. Khaṇḍasumanattheragāthā</p>
  559. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn8"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  560. <p class="gatha1"> ‘‘Ekapupphaṃ <a name="V0.0182"></a> cajitvāna, asīti <span class="note">[asītiṃ (sī.)]</span> vassakoṭiyo;</p>
  561. <p class="gathalast">Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.</p>
  562. <p class="centered">… Khaṇḍasumano thero….</p>
  563. <p class="subhead">7. Tissattheragāthā</p>
  564. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn8"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  565. <p class="gatha1"> ‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;</p>
  566. <p class="gathalast">Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecana’’nti.</p>
  567. <p class="centered">… Tisso thero….</p>
  568. <p class="subhead">8. Abhayattheragāthā</p>
  569. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn8"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  570. <p class="gatha1"> ‘‘Rūpaṃ <a name="T0.0282"></a><a name="M0.0241"></a> disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;</p>
  571. <p class="gatha2">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;</p>
  572. <p class="gathalast">Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti <span class="note">[bhavamūlā bhavagāminoti (sī. ka.)]</span>.</p>
  573. <p class="centered">… Abhayo thero….</p>
  574. <p class="subhead">9. Uttiyattheragāthā</p>
  575. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn8"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  576. <p class="gatha1"> ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;</p>
  577. <p class="gatha2">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;</p>
  578. <p class="gathalast">Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.</p>
  579. <p class="centered">… Uttiyo thero….</p>
  580. <p class="subhead">10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā</p>
  581. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn8"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  582. <p class="gatha1"> ‘‘Sammappadhānasampanno, satipaṭṭhānagocaro;</p>
  583. <p class="gathalast">Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.</p>
  584. <p class="centered">… Devasabho thero….</p>
  585. <p class="centered">Vaggo dasamo niṭṭhito.</p>
  586. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  587. <p class="gatha1">Paripuṇṇako ca vijayo, erako mettajī muni;</p>
  588. <p class="gatha2">Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā;</p>
  589. <p class="gathalast">Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.</p>
  590. <p class="title">11. Ekādasamavaggo</p>
  591. <p class="subhead">1. Belaṭṭhānikattheragāthā</p>
  592. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn8"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  593. <p class="gatha1"> ‘‘Hitvā <a name="V0.0183"></a><a name="P0.0015"></a> gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto;</p>
  594. <p class="gathalast">Mahāvarāhova <a name="T0.0283"></a> nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.</p>
  595. <p class="centered">… Belaṭṭhāniko thero….</p>
  596. <p class="subhead">2. Setucchattheragāthā</p>
  597. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn8"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  598. <p class="gatha1"> ‘‘Mānena <a name="M0.0242"></a> vañcitāse, saṅkhāresu saṃkilissamānāse;</p>
  599. <p class="gathalast">Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.</p>
  600. <p class="centered">… Setuccho thero….</p>
  601. <p class="subhead">3. Bandhurattheragāthā</p>
  602. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn8"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  603. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito;</p>
  604. <p class="gathalast">Pitvā <span class="note">[pītvāna (sī. syā.)]</span> rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.</p>
  605. <p class="centered">… Bandhuro <span class="note">[bandhano (ka.)]</span> thero….</p>
  606. <p class="subhead">4. Khitakattheragāthā</p>
  607. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn8"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  608. <p class="gatha1"> ‘‘Lahuko vata me kāyo, phuṭṭho ca pītisukhena vipulena;</p>
  609. <p class="gathalast">Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.</p>
  610. <p class="centered">… Khitako thero….</p>
  611. <p class="subhead">5. Malitavambhattheragāthā</p>
  612. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn8"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  613. <p class="gatha1"> ‘‘Ukkaṇṭhitopi na vase, ramamānopi pakkame;</p>
  614. <p class="gathalast">Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.</p>
  615. <p class="centered">… Malitavambho thero….</p>
  616. <p class="subhead">6. Suhemantattheragāthā</p>
  617. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn8"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  618. <p class="gatha1"> ‘‘Sataliṅgassa <a name="V0.0184"></a> atthassa, satalakkhaṇadhārino;</p>
  619. <p class="gathalast">Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.</p>
  620. <p class="centered">… Suhemanto thero….</p>
  621. <p class="subhead">7. Dhammasavattheragāthā</p>
  622. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn8"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  623. <p class="gatha1"> ‘‘Pabbajiṃ <a name="M0.0243"></a> tulayitvāna, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  624. <p class="gathalast">Tisso <a name="T0.0284"></a> vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  625. <p class="centered">… Dhammasavo thero….</p>
  626. <p class="subhead">8. Dhammasavapituttheragāthā</p>
  627. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn8"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  628. <p class="gatha1"> ‘‘Sa vīsavassasatiko, pabbajiṃ anagāriyaṃ;</p>
  629. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  630. <p class="centered">… Dhammasavapitu thero….</p>
  631. <p class="subhead">9. Saṅgharakkhitattheragāthā</p>
  632. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn8"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  633. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="P0.0016"></a> nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ;</p>
  634. <p class="gathalast">Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.</p>
  635. <p class="centered">… Saṅgharakkhito thero….</p>
  636. <p class="subhead">10. Usabhattheragāthā</p>
  637. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn8"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  638. <p class="gatha1"> ‘‘Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā;</p>
  639. <p class="gathalast">Vivekakāmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata’’nti.</p>
  640. <p class="centered">… Usabho thero….</p>
  641. <p class="centered">Vaggo ekādasamo niṭṭhito.</p>
  642. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  643. <p class="gatha1">Belaṭṭhāniko setuccho, bandhuro khitako isi;</p>
  644. <p class="gatha2">Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā;</p>
  645. <p class="gathalast">Saṅgharakkhitatthero <a name="T0.0285"></a> ca, usabho ca mahāmunīti.</p>
  646. <p class="title">12. Dvādasamavaggo</p>
  647. <p class="subhead">1. Jentattheragāthā</p>
  648. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn8"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  649. <p class="gatha1"> ‘‘Duppabbajjaṃ <a name="M0.0244"></a><a name="V0.0185"></a> ve duradhivāsā gehā, dhammo gambhīro duradhigamā bhogā;</p>
  650. <p class="gathalast">Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.</p>
  651. <p class="centered">… Jento thero….</p>
  652. <p class="subhead">2. Vacchagottattheragāthā</p>
  653. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn8"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  654. <p class="gatha1"> ‘‘Tevijjohaṃ mahājhāyī, cetosamathakovido;</p>
  655. <p class="gathalast">Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  656. <p class="centered">… Vacchagotto thero….</p>
  657. <p class="subhead">3. Vanavacchattheragāthā</p>
  658. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn8"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  659. <p class="gatha1"> ‘‘Acchodikā puthusilā,gonaṅgulamigāyutā;</p>
  660. <p class="gathalast">Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.</p>
  661. <p class="centered">… Vanavaccho thero….</p>
  662. <p class="subhead">4. Adhimuttattheragāthā</p>
  663. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn8"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  664. <p class="gatha1"> ‘‘Kāyaduṭṭhullagaruno, hiyyamānamhi <span class="note">[hīyamānamhi (sī.)]</span> jīvite;</p>
  665. <p class="gathalast">Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.</p>
  666. <p class="centered">… Adhimutto thero….</p>
  667. <p class="subhead">5. Mahānāmattheragāthā</p>
  668. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn8"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  669. <p class="gatha1"> ‘‘Esāvahiyyase pabbatena, bahukuṭajasallakikena <span class="note">[sallakitena (sī.), sallarikena (syā.)]</span>;</p>
  670. <p class="gatha2">Nesādakena <a name="T0.0286"></a> girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.</p>
  671. <p class="centered">… Mahānāmo thero….</p>
  672. <p class="subhead">6. Pārāpariyattheragāthā</p>
  673. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn8"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  674. <p class="gatha1"> ‘‘Chaphassāyatane <a name="M0.0245"></a><a name="V0.0186"></a><a name="P0.0017"></a> hitvā, guttadvāro susaṃvuto;</p>
  675. <p class="gathalast">Aghamūlaṃ vamitvāna, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  676. <p class="centered">… Pārāpariyo <span class="note">[pārāsariyo (sī.), pāraṃpariyo (ka.)]</span> thero ….</p>
  677. <p class="subhead">7. Yasattheragāthā</p>
  678. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn8"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  679. <p class="gatha1"> ‘‘Suvilitto suvasano,sabbābharaṇabhūsito;</p>
  680. <p class="gathalast">Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  681. <p class="centered">… Yaso thero….</p>
  682. <p class="subhead">8. Kimilattheragāthā</p>
  683. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn8"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  684. <p class="gatha1"> ‘‘Abhisattova nipatati, vayo rūpaṃ aññamiva tatheva santaṃ;</p>
  685. <p class="gatha2">Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.</p>
  686. <p class="centered">… Kimilo <span class="note">[kimbilo (sī. syā.)]</span> thero….</p>
  687. <p class="subhead">9. Vajjiputtattheragāthā</p>
  688. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn8"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  689. <p class="gatha1"> ‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;</p>
  690. <p class="gatha2">Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.</p>
  691. <p class="centered">… Vajjiputto thero….</p>
  692. <p class="subhead">10. Isidattattheragāthā</p>
  693. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn8"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  694. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;</p>
  695. <p class="gathalast">Dukkhakkhayo <a name="T0.0287"></a> anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  696. <p class="centered">… Isidatto thero….</p>
  697. <p class="centered">Vaggo dvādasamo niṭṭhito.</p>
  698. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ <a name="V0.0187"></a> –</p>
  699. <p class="gatha1">Jento <a name="M0.0246"></a> ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo;</p>
  700. <p class="gatha2">Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca;</p>
  701. <p class="gathalast">Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.</p>
  702. <p class="centered">Ekakanipāto niṭṭhito.</p>
  703. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  704. <p class="gatha1">Vīsuttarasataṃ therā, katakiccā anāsavā;</p>
  705. <p class="gathalast">Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.</p>
  706. <a name="kn8_2"></a>
  707. <p class="chapter">2. Dukanipāto</p>
  708. <p class="title">1. Paṭhamavaggo</p>
  709. <p class="subhead">1. Uttarattheragāthā</p>
  710. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn8"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  711. <p class="gatha1"> ‘‘Natthi <a name="M0.0247"></a><a name="V0.0188"></a><a name="P0.0018"></a> koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā;</p>
  712. <p class="gathalast">Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ.</p>
  713. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn8"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  714. <p class="gatha1"> ‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;</p>
  715. <p class="gathalast">Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  716. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.</p>
  717. <p class="subhead">2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā</p>
  718. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn8"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  719. <p class="gatha1"> ‘‘Nayidaṃ <a name="T0.0288"></a> anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko;</p>
  720. <p class="gathalast">Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.</p>
  721. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn8"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  722. <p class="gatha1"> ‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;</p>
  723. <p class="gathalast">Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.</p>
  724. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.</p>
  725. <p class="subhead">3. Valliyattheragāthā</p>
  726. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn8"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  727. <p class="gatha1"> ‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;</p>
  728. <p class="gathalast">Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.</p>
  729. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn8"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  730. <p class="gatha1"> ‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;</p>
  731. <p class="gathalast">Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.</p>
  732. <p class="centered">… Valliyo thero….</p>
  733. <p class="subhead">4. Gaṅgātīriyattheragāthā</p>
  734. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn8"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  735. <p class="gatha1"> ‘‘Tiṇṇaṃ <a name="M0.0248"></a><a name="V0.0189"></a> me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā;</p>
  736. <p class="gathalast">Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.</p>
  737. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn8"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  738. <p class="gatha1"> ‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā;</p>
  739. <p class="gathalast">Tatiye antaravassamhi, tamokhandho <span class="note">[tamokkhandho (sī. syā.)]</span> padālito’’ti.</p>
  740. <p class="centered">… Gaṅgātīriyo thero….</p>
  741. <p class="subhead">5. Ajinattheragāthā</p>
  742. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn8"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  743. <p class="gatha1"> ‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;</p>
  744. <p class="gathalast">Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.</p>
  745. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn8"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  746. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="P0.0019"></a> ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;</p>
  747. <p class="gathalast">Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.</p>
  748. <p class="centered">… Ajino thero….</p>
  749. <p class="subhead">6. Meḷajinattheragāthā</p>
  750. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn8"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  751. <p class="gatha1"> ‘‘Yadāhaṃ <a name="T0.0289"></a> dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;</p>
  752. <p class="gathalast">Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite.</p>
  753. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn8"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  754. <p class="gatha1"> ‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame;</p>
  755. <p class="gathalast">Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.</p>
  756. <p class="centered">… Meḷajino thero….</p>
  757. <p class="subhead">7. Rādhattheragāthā</p>
  758. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn8"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  759. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 13 dhammapade]</span> ‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;</p>
  760. <p class="gathalast">Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.</p>
  761. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn8"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  762. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 14 dhammapade]</span> ‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati;</p>
  763. <p class="gathalast">Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.</p>
  764. <p class="centered">… Rādho thero….</p>
  765. <p class="subhead">8. Surādhattheragāthā</p>
  766. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn8"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  767. <p class="gatha1"> ‘‘Khīṇā <a name="M0.0249"></a><a name="V0.0190"></a> hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;</p>
  768. <p class="gathalast">Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.</p>
  769. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn8"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  770. <p class="gatha1"> ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  771. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>
  772. <p class="centered">… Surādho thero….</p>
  773. <p class="subhead">9. Gotamattheragāthā</p>
  774. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn8"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  775. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;</p>
  776. <p class="gathalast">Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.</p>
  777. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn8"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  778. <p class="gatha1"> ‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ;</p>
  779. <p class="gathalast">Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.</p>
  780. <p class="centered">… Gotamo thero….</p>
  781. <p class="subhead">10. Vasabhattheragāthā</p>
  782. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn8"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  783. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbe <a name="T0.0290"></a> hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare;</p>
  784. <p class="gathalast">Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.</p>
  785. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn8"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  786. <p class="gatha1"> ‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;</p>
  787. <p class="gathalast">Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.</p>
  788. <p class="centered">… Vasabho thero….</p>
  789. <p class="centered">Vaggo paṭhamo niṭṭhito.</p>
  790. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  791. <p class="gatha1">Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;</p>
  792. <p class="gatha2">Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;</p>
  793. <p class="gathalast">Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.</p>
  794. <p class="title">2. Dutiyavaggo</p>
  795. <p class="subhead">1. Mahācundattheragāthā</p>
  796. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn8"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  797. <p class="gatha1"> ‘‘Sussūsā <a name="M0.0250"></a><a name="V0.0191"></a><a name="P0.0020"></a> sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;</p>
  798. <p class="gathalast">Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.</p>
  799. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn8"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  800. <p class="gatha1"> ‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;</p>
  801. <p class="gathalast">Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.</p>
  802. <p class="centered">… Mahācundo thero….</p>
  803. <p class="subhead">2. Jotidāsattheragāthā</p>
  804. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn8"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  805. <p class="gatha1"> ‘‘Ye kho te veṭhamissena <span class="note">[veghamissena (sī. syā.), ve gamissena, vekhamissena (ka.)]</span>, nānattena ca kammunā;</p>
  806. <p class="gatha2">Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;</p>
  807. <p class="gathalast">Tepi <a name="T0.0291"></a> tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.</p>
  808. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn8"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  809. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;</p>
  810. <p class="gathalast">Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.</p>
  811. <p class="centered">… Jotidāso thero….</p>
  812. <p class="subhead">3. Heraññakānittheragāthā</p>
  813. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn8"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  814. <p class="gatha1"> ‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;</p>
  815. <p class="gathalast">Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.</p>
  816. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn8"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  817. <p class="gatha1"> ‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;</p>
  818. <p class="gathalast">Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.</p>
  819. <p class="centered">… Heraññakānitthero….</p>
  820. <p class="subhead">4. Somamittattheragāthā</p>
  821. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn8"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  822. <p class="gatha1"> ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;</p>
  823. <p class="gatha2">Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;</p>
  824. <p class="gathalast">Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.</p>
  825. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn8"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  826. <p class="gatha1"> ‘‘Pavivittehi <a name="M0.0251"></a><a name="V0.0192"></a> ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;</p>
  827. <p class="gathalast">Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.</p>
  828. <p class="centered">… Somamitto thero….</p>
  829. <p class="subhead">5. Sabbamittattheragāthā</p>
  830. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn8"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  831. <p class="gatha1"> ‘‘Jano janamhi sambaddho <span class="note">[sambaddho (syā. ka.)]</span>, janamevassito jano;</p>
  832. <p class="gathalast">Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca <span class="note">[bodhiyati, bādheti ca (ka.)]</span> jano janaṃ.</p>
  833. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn8"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  834. <p class="gatha1"> ‘‘Ko <a name="P0.0021"></a> hi tassa janenattho, janena janitena vā;</p>
  835. <p class="gathalast">Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā <span class="note">[bādhayitvā (ka.)]</span> bahuṃ jana’’nti.</p>
  836. <p class="centered">… Sabbamitto thero….</p>
  837. <p class="subhead">6. Mahākāḷattheragāthā</p>
  838. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn8"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  839. <p class="gatha1"> ‘‘Kāḷī <a name="T0.0292"></a> itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;</p>
  840. <p class="gatha2">Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;</p>
  841. <p class="gathalast">Esā nisinnā abhisandahitvā.</p>
  842. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn8"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  843. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;</p>
  844. <p class="gathalast">Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti <span class="note">[passissanti (ka.)]</span>.</p>
  845. <p class="centered">… Mahākāḷo thero….</p>
  846. <p class="subhead">7. Tissattheragāthā</p>
  847. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn8"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  848. <p class="gatha1"> ‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;</p>
  849. <p class="gathalast">Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.</p>
  850. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn8"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  851. <p class="gatha1"> ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ;</p>
  852. <p class="gathalast">Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.</p>
  853. <p class="centered">… Tisso thero….</p>
  854. <p class="subhead">8. Kimilattheragāthā</p>
  855. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn8"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  856. <p class="gatha1"> ‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi<a name="M0.0252"></a>, sakyaputtā sahāyakā;</p>
  857. <p class="gathalast">Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.</p>
  858. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn8"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  859. <p class="gatha1"> ‘‘Āraddhavīriyā <a name="V0.0193"></a> pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā;</p>
  860. <p class="gathalast">Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.</p>
  861. <p class="centered">… Kimilo <span class="note">[kimbilo (sī. syā. pī.)]</span> thero….</p>
  862. <p class="subhead">9. Nandattheragāthā</p>
  863. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn8"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  864. <p class="gatha1"> ‘‘Ayoniso <a name="T0.0293"></a> manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;</p>
  865. <p class="gathalast">Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.</p>
  866. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn8"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  867. <p class="gatha1"> ‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;</p>
  868. <p class="gathalast">Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.</p>
  869. <p class="centered">… Nando thero….</p>
  870. <p class="subhead">10. Sirimattheragāthā</p>
  871. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn8"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  872. <p class="gatha1"> ‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito;</p>
  873. <p class="gathalast">Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito.</p>
  874. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn8"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  875. <p class="gatha1"> ‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito;</p>
  876. <p class="gathalast">Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.</p>
  877. <p class="centered">… Sirimā thero….</p>
  878. <p class="centered">Vaggo dutiyo niṭṭhito.</p>
  879. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  880. <p class="gatha1">Cundo <a name="P0.0022"></a> ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;</p>
  881. <p class="gatha2">Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo <span class="note">[kimbilo (sī. syā. pī.), chandalakkhaṇānulomaṃ]</span>;</p>
  882. <p class="gathalast">Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.</p>
  883. <p class="title">3. Tatiyavaggo</p>
  884. <p class="subhead">1. Uttarattheragāthā</p>
  885. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn8"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  886. <p class="gatha1"> ‘‘Khandhā <a name="M0.0253"></a><a name="V0.0194"></a> mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā;</p>
  887. <p class="gathalast">Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.</p>
  888. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn8"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  889. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ <a name="T0.0294"></a> khandhe pariññāya, abbahitvāna <span class="note">[abbuhitvāna (ka.)]</span> jāliniṃ;</p>
  890. <p class="gathalast">Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.</p>
  891. <p class="centered">… Uttaro thero….</p>
  892. <p class="subhead">2. Bhaddajittheragāthā</p>
  893. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn8"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  894. <p class="gatha1"> ‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;</p>
  895. <p class="gathalast">Tiriyaṃ soḷasubbedho <span class="note">[soḷasapabbedho (sī. aṭṭha.), soḷasabbāṇo (?)]</span>, ubbhamāhu <span class="note">[uddhamāhu (sī.), uccamāhu (syā.)]</span> sahassadhā.</p>
  896. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn8"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  897. <p class="gatha1"> ‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;</p>
  898. <p class="gathalast">Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.</p>
  899. <p class="centered">… Bhaddajitthero….</p>
  900. <p class="subhead">3. Sobhitattheragāthā</p>
  901. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn8"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  902. <p class="gatha1"> <span class="bld">‘‘Satimā paññavā</span> bhikkhu, āraddhabalavīriyo;</p>
  903. <p class="gathalast">Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.</p>
  904. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn8"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  905. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;</p>
  906. <p class="gathalast">Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.</p>
  907. <p class="centered">… Sobhito thero….</p>
  908. <p class="subhead">4. Valliyattheragāthā</p>
  909. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn8"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  910. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena, yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā;</p>
  911. <p class="gathalast">Karissaṃ nāvarajjhissaṃ <span class="note">[nāvarujjhissaṃ (ka. sī. ka.)]</span>, passa vīriyaṃ parakkama.</p>
  912. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn8"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  913. <p class="gatha1"> ‘‘Tvañca me maggamakkhāhi, añjasaṃ amatogadhaṃ;</p>
  914. <p class="gathalast">Ahaṃ monena monissaṃ, gaṅgāsotova sāgara’’nti.</p>
  915. <p class="centered">… Valliyo thero….</p>
  916. <p class="subhead">5. Vītasokattheragāthā</p>
  917. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn8"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  918. <p class="gatha1"> ‘‘Kese <a name="M0.0254"></a><a name="V0.0195"></a> me olikhissanti, kappako upasaṅkami;</p>
  919. <p class="gathalast">Tato <a name="T0.0295"></a> ādāsamādāya, sarīraṃ paccavekkhisaṃ.</p>
  920. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn8"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  921. <p class="gatha1"> ‘‘Tuccho <a name="P0.0023"></a> kāyo adissittha, andhakāro tamo byagā;</p>
  922. <p class="gathalast">Sabbe coḷā samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  923. <p class="centered">… Vītasoko thero….</p>
  924. <p class="subhead">6. Puṇṇamāsattheragāthā</p>
  925. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn8"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  926. <p class="gatha1"> ‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā;</p>
  927. <p class="gathalast">Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano.</p>
  928. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn8"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  929. <p class="gatha1"> ‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ;</p>
  930. <p class="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti.</p>
  931. <p class="centered">… Puṇṇamāso thero….</p>
  932. <p class="subhead">7. Nandakattheragāthā</p>
  933. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn8"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  934. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;</p>
  935. <p class="gathalast">Bhiyyo laddāna saṃvegaṃ, adīno vahate dhuraṃ.</p>
  936. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn8"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  937. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ;</p>
  938. <p class="gathalast">Ājānīyaṃ maṃ dhāretha, puttaṃ buddhassa orasa’’nti.</p>
  939. <p class="centered">… Nandako thero….</p>
  940. <p class="subhead">8. Bharatattheragāthā</p>
  941. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn8"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  942. <p class="gatha1"> ‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ;</p>
  943. <p class="gathalast">Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā.</p>
  944. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn8"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  945. <p class="gatha1"> ‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni;</p>
  946. <p class="gathalast">So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>
  947. <p class="centered">… Bharato thero….</p>
  948. <p class="subhead">9. Bhāradvājattheragāthā</p>
  949. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn8"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  950. <p class="gatha1"> ‘‘Nadanti <a name="T0.0296"></a><a name="M0.0255"></a><a name="V0.0196"></a> evaṃ sappaññā, sīhāva girigabbhare;</p>
  951. <p class="gathalast">Vīrā vijitasaṅgāmā, jetvā māraṃ savāhaniṃ <span class="note">[savāhanaṃ (bahūsu)]</span>.</p>
  952. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn8"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  953. <p class="gatha1"> ‘‘Satthā ca pariciṇṇo me, dhammo saṅgho ca pūjito;</p>
  954. <p class="gathalast">Ahañca vitto sumano, puttaṃ disvā anāsava’’nti.</p>
  955. <p class="centered">… Bhāradvājo thero….</p>
  956. <p class="subhead">10. Kaṇhadinnattheragāthā</p>
  957. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn8"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  958. <p class="gatha1"> ‘‘Upāsitā sappurisā, sutā dhammā abhiṇhaso;</p>
  959. <p class="gathalast">Sutvāna paṭipajjissaṃ, añjasaṃ amatogadhaṃ.</p>
  960. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn8"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  961. <p class="gatha1"> ‘‘Bhavarāgahatassa me sato, bhavarāgo puna me na vijjati;</p>
  962. <p class="gathalast">Na cāhu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjatī’’ti.</p>
  963. <p class="centered">… Kaṇhadinno thero….</p>
  964. <p class="centered">Vaggo tatiyo niṭṭhito.</p>
  965. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  966. <p class="gatha1">Uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi;</p>
  967. <p class="gatha2">Vītasoko ca yo thero, puṇṇamāso ca nandako;</p>
  968. <p class="gathalast">Bharato bhāradvājo ca, kaṇhadinno mahāmunīti.</p>
  969. <p class="title">4. Catutthavaggo</p>
  970. <p class="subhead">1. Migasirattheragāthā</p>
  971. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn8"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  972. <p class="gatha1"> ‘‘Yato <a name="P0.0024"></a> ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane;</p>
  973. <p class="gathalast">Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ.</p>
  974. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn8"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  975. <p class="gatha1"> ‘‘Brahmuno <a name="T0.0297"></a><a name="V0.0197"></a> pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me;</p>
  976. <p class="gathalast">Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti.</p>
  977. <p class="centered">… Migasiro thero….</p>
  978. <p class="subhead">2. Sivakattheragāthā</p>
  979. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn8"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  980. <p class="gatha1"> ‘‘Aniccāni <a name="M0.0256"></a> gahakāni, tattha tattha punappunaṃ;</p>
  981. <p class="gathalast">Gahakāraṃ <span class="note">[gahakārakaṃ (sī. pī.)]</span> gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.</p>
  982. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><a name="para184_kn8"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  983. <p class="gatha1"> ‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;</p>
  984. <p class="gatha2">Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā <span class="note">[thūṇirā (pī. ka.), dhuṇirā (syā.)]</span> ca vidālitā <span class="note">[padālitā (sī. syā.)]</span>;</p>
  985. <p class="gathalast">Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti.</p>
  986. <p class="centered">… Sivako <span class="note">[sīvako (sī.)]</span> thero….</p>
  987. <p class="subhead">3. Upavāṇattheragāthā</p>
  988. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><a name="para185_kn8"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  989. <p class="gatha1"> ‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhito <span class="note">[… bādhito (ka.)]</span> muni;</p>
  990. <p class="gathalast">Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.</p>
  991. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><a name="para186_kn8"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  992. <p class="gatha1"> ‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ <span class="note">[pūjanīyānaṃ (sī.)]</span>, sakkareyyāna sakkato;</p>
  993. <p class="gathalast">Apacitopaceyyānaṃ <span class="note">[apacanīyānaṃ (sī.), apacineyyānaṃ (syā.)]</span>, tassa icchāmi hātave’’ti.</p>
  994. <p class="centered">… Upavāṇo thero….</p>
  995. <p class="subhead">4. Isidinnattheragāthā</p>
  996. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><a name="para187_kn8"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  997. <p class="gatha1"> ‘‘Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā, kāmā aniccā iti bhāsamānā;</p>
  998. <p class="gathalast">Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca te apekkhā.</p>
  999. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><a name="para188_kn8"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  1000. <p class="gatha1"> ‘‘Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ, kāmā <a name="T0.0298"></a> aniccā iti cāpi āhu;</p>
  1001. <p class="gathalast">Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ, tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā’’ti.</p>
  1002. <p class="centered">… Isidinno thero….</p>
  1003. <p class="subhead">5. Sambulakaccānattheragāthā</p>
  1004. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><a name="para189_kn8"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  1005. <p class="gatha1"> ‘‘Devo <a name="M0.0257"></a> ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati,</p>
  1006. <p class="gatha2">Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi;</p>
  1007. <p class="gatha3">Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato,</p>
  1008. <p class="gathalast">Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.</p>
  1009. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><a name="para190_kn8"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  1010. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammatā <a name="V0.0198"></a> mamasā yassa me, ekakassa bherave bile;</p>
  1011. <p class="gathalast">Viharato natthi bhayaṃ vā, chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā’’ti.</p>
  1012. <p class="centered">… Sambulakaccāno <span class="note">[sambahulakaccāno (ka.)]</span> thero….</p>
  1013. <p class="subhead">6. Nitakattheragāthā</p>
  1014. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><a name="para191_kn8"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  1015. <p class="gatha1"> <span class="note">[udā. 34 udānepi]</span> ‘‘Kassa <a name="P0.0025"></a> selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;</p>
  1016. <p class="gatha2">Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;</p>
  1017. <p class="gathalast">Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessati.</p>
  1018. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><a name="para192_kn8"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  1019. <p class="gatha1"> ‘‘Mama selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;</p>
  1020. <p class="gatha2">Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;</p>
  1021. <p class="gathalast">Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto maṃ dukkhamessatī’’ti.</p>
  1022. <p class="centered">… Nitako <span class="note">[khitako (sī. syā.)]</span> thero….</p>
  1023. <p class="subhead">7. Soṇapoṭiriyattheragāthā</p>
  1024. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><a name="para193_kn8"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  1025. <p class="gatha1"> ‘‘Na tāva supituṃ hoti, ratti nakkhattamālinī;</p>
  1026. <p class="gathalast">Paṭijaggitumevesā, ratti hoti vijānatā.</p>
  1027. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><a name="para194_kn8"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  1028. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthikkhandhāvapatitaṃ<a name="T0.0299"></a>, kuñjaro ce anukkame;</p>
  1029. <p class="gathalast">Saṅgāme me mataṃ seyyo, yañce jīve parājito’’ti.</p>
  1030. <p class="centered">… Soṇo poṭiriyo <span class="note">[selissariyo (sī.), poṭṭiriyaputto (syā.)]</span> thero ….</p>
  1031. <p class="subhead">8. Nisabhattheragāthā</p>
  1032. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><a name="para195_kn8"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  1033. <p class="gatha1"> ‘‘Pañca <a name="M0.0258"></a> kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame;</p>
  1034. <p class="gathalast">Saddhāya gharā nikkhamma, dukkhassantakaro bhave.</p>
  1035. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><a name="para196_kn8"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  1036. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  1037. <p class="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.</p>
  1038. <p class="centered">… Nisabho thero….</p>
  1039. <p class="subhead">9. Usabhattheragāthā</p>
  1040. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><a name="para197_kn8"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  1041. <p class="gatha1"> ‘‘Ambapallavasaṅkāsaṃ, aṃse katvāna cīvaraṃ;</p>
  1042. <p class="gathalast">Nisinno hatthigīvāyaṃ, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ.</p>
  1043. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><a name="para198_kn8"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  1044. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthikkhandhato <a name="V0.0199"></a> oruyha, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;</p>
  1045. <p class="gathalast">Sohaṃ ditto tadā santo, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  1046. <p class="centered">… Usabho thero….</p>
  1047. <p class="subhead">10. Kappaṭakurattheragāthā</p>
  1048. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><a name="para199_kn8"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  1049. <p class="gatha1"> ‘‘Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro, acchāya atibharitāya <span class="note">[atibhariyāya (sī. ka.), accaṃ bharāya (syā.)]</span>;</p>
  1050. <p class="gathalast">Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto <span class="note">[dhammakaṭapatto (syā. ka. aṭṭha.), dhammakaṭamaggo (sī. aṭṭha.)]</span>, katapadaṃ jhānāni ocetuṃ.</p>
  1051. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><a name="para200_kn8"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  1052. <p class="gatha1"> ‘‘Mā <a name="P0.0026"></a> kho tvaṃ kappaṭa pacālesi, mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ;</p>
  1053. <p class="gathalast">Na <a name="T0.0300"></a> hi <span class="note">[na vā (ka.)]</span> tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi, saṅghamajjhamhi pacalāyamānoti.</p>
  1054. <p class="centered">… Kappaṭakuro thero….</p>
  1055. <p class="centered">Vaggo catuttho niṭṭhito.</p>
  1056. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1057. <p class="gatha1">Migasiro <a name="M0.0259"></a> sivako ca, upavāno ca paṇḍito;</p>
  1058. <p class="gatha2">Isidinno ca kaccāno, nitako ca mahāvasī;</p>
  1059. <p class="gathalast">Poṭiriyaputto nisabho, usabho kappaṭakuroti.</p>
  1060. <p class="title">5. Pañcamavaggo</p>
  1061. <p class="subhead">1. Kumārakassapattheragāthā</p>
  1062. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><a name="para201_kn8"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  1063. <p class="gatha1"> ‘‘Aho buddhā aho dhammā, aho no satthu sampadā;</p>
  1064. <p class="gathalast">Yattha etādisaṃ dhammaṃ, sāvako sacchikāhi’’ti.</p>
  1065. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><a name="para202_kn8"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  1066. <p class="gatha1"> ‘‘Asaṅkheyyesu kappesu, sakkāyādhigatā ahū;</p>
  1067. <p class="gatha2">Tesamayaṃ pacchimako, carimoyaṃ samussayo;</p>
  1068. <p class="gathalast">Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1069. <p class="centered">… Kumārakassapo thero….</p>
  1070. <p class="subhead">2. Dhammapālattheragāthā</p>
  1071. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><a name="para203_kn8"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  1072. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0200"></a> have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;</p>
  1073. <p class="gathalast">Jāgaro sa hi suttesu <span class="note">[patisuttesu (sī. ka.)]</span>, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.</p>
  1074. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><a name="para204_kn8"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  1075. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā <a name="T0.0301"></a> saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;</p>
  1076. <p class="gathalast">Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.</p>
  1077. <p class="centered">… Dhammapālo thero….</p>
  1078. <p class="subhead">3. Brahmālittheragāthā</p>
  1079. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><a name="para205_kn8"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  1080. <p class="gatha1"> ‘‘Kassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;</p>
  1081. <p class="gathalast">Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi kassa <span class="note">[tassa (bahūsu)]</span> pihayanti tādino’’ti.</p>
  1082. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><a name="para206_kn8"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  1083. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 94 dhammapadepi]</span> ‘‘Mayhindriyāni <a name="M0.0260"></a> samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;</p>
  1084. <p class="gathalast">Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi mayhaṃ pihayanti tādino’’ti.</p>
  1085. <p class="centered">… Brahmāli thero….</p>
  1086. <p class="subhead">4. Mogharājattheragāthā</p>
  1087. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><a name="para207_kn8"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  1088. <p class="gatha1"> ‘‘Chavipāpaka <a name="P0.0027"></a> cittabhaddaka, mogharāja satataṃ samāhito;</p>
  1089. <p class="gathalast">Hemantikasītakālarattiyo <span class="note">[hemantikakālarattiyo (ka.)]</span>, bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi’’.</p>
  1090. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><a name="para208_kn8"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  1091. <p class="gatha1"> ‘‘Sampannasassā magadhā, kevalā iti me sutaṃ;</p>
  1092. <p class="gathalast">Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukhajīvino’’ti.</p>
  1093. <p class="centered">… Mogharājā thero….</p>
  1094. <p class="subhead">5. Visākhapañcālaputtattheragāthā</p>
  1095. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><a name="para209_kn8"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  1096. <p class="gatha1"> ‘‘Na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe pāragataṃ na eraye;</p>
  1097. <p class="gathalast">Na <a name="T0.0302"></a> cattavaṇṇaṃ parisāsu byāhare, anuddhato sammitabhāṇi subbato.</p>
  1098. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><a name="para210_kn8"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  1099. <p class="gatha1"> ‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;</p>
  1100. <p class="gathalast">Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.</p>
  1101. <p class="centered">… Visākho pañcālaputto thero ….</p>
  1102. <p class="subhead">6. Cūḷakattheragāthā</p>
  1103. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><a name="para211_kn8"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  1104. <p class="gatha1"> ‘‘Nadanti <a name="V0.0201"></a> morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjino;</p>
  1105. <p class="gathalast">Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ, subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.</p>
  1106. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><a name="para212_kn8"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  1107. <p class="gatha1"> ‘‘Sukallarūpo <a name="M0.0261"></a> sumanassa jhāyataṃ <span class="note">[jhāyitaṃ (syā. ka.)]</span>, sunikkamo sādhu subuddhasāsane;</p>
  1108. <p class="gathalast">Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ, phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ pada’’nti.</p>
  1109. <p class="centered">… Cūḷako <span class="note">[cūlako (sī. aṭṭha.)]</span> thero….</p>
  1110. <p class="subhead">7. Anūpamattheragāthā</p>
  1111. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><a name="para213_kn8"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  1112. <p class="gatha1"> ‘‘Nandamānāgataṃ cittaṃ, sūlamāropamānakaṃ;</p>
  1113. <p class="gathalast">Tena teneva vajasi, yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ.</p>
  1114. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><a name="para214_kn8"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  1115. <p class="gatha1"> ‘‘Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi, taṃ brūmi cittadubbhakaṃ;</p>
  1116. <p class="gathalast">Satthā te dullabho laddho, mānatthe maṃ niyojayī’’ti.</p>
  1117. <p class="centered">… Anūpamo thero….</p>
  1118. <p class="subhead">8. Vajjitattheragāthā</p>
  1119. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><a name="para215_kn8"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  1120. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃsaraṃ <a name="T0.0303"></a> dīghamaddhānaṃ, gatīsu parivattisaṃ;</p>
  1121. <p class="gathalast">Apassaṃ ariyasaccāni, andhabhūto <span class="note">[andhībhūto (ka.)]</span> puthujjano.</p>
  1122. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><a name="para216_kn8"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  1123. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="P0.0028"></a> me appamattassa, saṃsārā vinaḷīkatā;</p>
  1124. <p class="gathalast">Sabbā gatī samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1125. <p class="centered">… Vajjito thero….</p>
  1126. <p class="subhead">9. Sandhitattheragāthā</p>
  1127. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><a name="para217_kn8"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  1128. <p class="gatha1"> ‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape;</p>
  1129. <p class="gathalast">Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ <span class="note">[alabhiṃ haṃ (ka.)]</span> patissato.</p>
  1130. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><a name="para218_kn8"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  1131. <p class="gatha1"> ‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;</p>
  1132. <p class="gathalast">Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  1133. <p class="centered">… Sandhito thero….</p>
  1134. <p class="centered">Vaggo pañcamo niṭṭhito.</p>
  1135. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ <a name="V0.0202"></a> –</p>
  1136. <p class="gatha1">Kumārakassapo <a name="M0.0262"></a> thero, dhammapālo ca brahmāli;</p>
  1137. <p class="gatha2">Mogharājā visākho ca, cūḷako ca anūpamo;</p>
  1138. <p class="gathalast">Vajjito sandhito thero, kilesarajavāhanoti.</p>
  1139. <p class="centered">Dukanipāto niṭṭhito.</p>
  1140. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  1141. <p class="gatha2">Gāthādukanipātamhi, navuti ceva aṭṭha ca;</p>
  1142. <p class="gathalast">Therā ekūnapaññāsaṃ, bhāsitā nayakovidāti.</p>
  1143. <a name="kn8_3"></a>
  1144. <p class="chapter">3. Tikanipāto</p>
  1145. <p class="subhead">1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā</p>
  1146. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><a name="para219_kn8"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  1147. <p class="gatha1"> ‘‘Ayoni <a name="T0.0304"></a><a name="M0.0263"></a><a name="V0.0203"></a><a name="P0.0029"></a> suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane;</p>
  1148. <p class="gathalast">Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapaṃ <span class="note">[akāsiṃ aparaṃ tapaṃ (syā.), akāsiṃ amataṃ tapaṃ (ka.)]</span>.</p>
  1149. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><a name="para220_kn8"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  1150. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1151. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  1152. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><a name="para221_kn8"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  1153. <p class="gatha1"> ‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo;</p>
  1154. <p class="gathalast">Tevijjo nhātako <span class="note">[nahātako (sī. aṭṭha.)]</span> camhi, sottiyo camhi vedagū’’ti.</p>
  1155. <p class="centered">… Aṅgaṇikabhāradvājo thero….</p>
  1156. <p class="subhead">2. Paccayattheragāthā</p>
  1157. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><a name="para222_kn8"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  1158. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso,</p>
  1159. <p class="gathalast">Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu.</p>
  1160. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><a name="para223_kn8"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  1161. <p class="gatha1"> ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;</p>
  1162. <p class="gathalast">Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.</p>
  1163. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><a name="para224_kn8"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  1164. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;</p>
  1165. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1166. <p class="centered">… Paccayo thero….</p>
  1167. <p class="subhead">3. Bākulattheragāthā</p>
  1168. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><a name="para225_kn8"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  1169. <p class="gatha1"> ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;</p>
  1170. <p class="gathalast">Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.</p>
  1171. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><a name="para226_kn8"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  1172. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;</p>
  1173. <p class="gathalast">Akarontaṃ <a name="T0.0305"></a> bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.</p>
  1174. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><a name="para227_kn8"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  1175. <p class="gatha1"> ‘‘Susukhaṃ <a name="M0.0264"></a><a name="V0.0204"></a> vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;</p>
  1176. <p class="gathalast">Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.</p>
  1177. <p class="centered">… Bākulo <span class="note">[bākkulo (sī.)]</span> thero….</p>
  1178. <p class="subhead">4. Dhaniyattheragāthā</p>
  1179. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><a name="para228_kn8"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  1180. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>
  1181. <p class="gathalast">Saṅghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojanaṃ.</p>
  1182. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><a name="para229_kn8"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  1183. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>
  1184. <p class="gathalast">Ahi mūsikasobbhaṃva, sevetha sayanāsanaṃ.</p>
  1185. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><a name="para230_kn8"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  1186. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ ce <a name="P0.0030"></a> jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;</p>
  1187. <p class="gathalast">Itarītarena tusseyya, ekadhammañca bhāvaye’’ti.</p>
  1188. <p class="centered">… Dhaniyo thero….</p>
  1189. <p class="subhead">5. Mātaṅgaputtattheragāthā</p>
  1190. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><a name="para231_kn8"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  1191. <p class="gatha1"> ‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;</p>
  1192. <p class="gathalast">Iti vissaṭṭhakammante, khaṇā accenti māṇave.</p>
  1193. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><a name="para232_kn8"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  1194. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;</p>
  1195. <p class="gathalast">Karaṃ purisakiccāni, so sukhā na vihāyati.</p>
  1196. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><a name="para233_kn8"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  1197. <p class="gatha1"> ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;</p>
  1198. <p class="gathalast">Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.</p>
  1199. <p class="centered">… Mātaṅgaputto thero….</p>
  1200. <p class="subhead">6. Khujjasobhitattheragāthā</p>
  1201. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><a name="para234_kn8"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  1202. <p class="gatha1"> ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;</p>
  1203. <p class="gathalast">Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati khujjasobhito.</p>
  1204. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><a name="para235_kn8"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  1205. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="T0.0306"></a><a name="M0.0265"></a> cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;</p>
  1206. <p class="gathalast">Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati māluterito.</p>
  1207. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><a name="para236_kn8"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  1208. <p class="gatha1"> ‘‘Suyuddhena suyiṭṭhena, saṅgāmavijayena ca;</p>
  1209. <p class="gathalast">Brahmacariyānuciṇṇena, evāyaṃ sukhamedhatī’’ti.</p>
  1210. <p class="centered">… Khujjasobhito thero….</p>
  1211. <p class="subhead">7. Vāraṇattheragāthā</p>
  1212. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><a name="para237_kn8"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  1213. <p class="gatha1"> ‘‘Yodha <a name="V0.0205"></a> koci manussesu, parapāṇāni hiṃsati;</p>
  1214. <p class="gathalast">Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṃsate naro.</p>
  1215. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><a name="para238_kn8"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  1216. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca mettena cittena, sabbapāṇānukampati;</p>
  1217. <p class="gathalast">Bahuñhi so pasavati, puññaṃ tādisako naro.</p>
  1218. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><a name="para239_kn8"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  1219. <p class="gatha1"> ‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;</p>
  1220. <p class="gathalast">Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.</p>
  1221. <p class="centered">… Vāraṇo thero….</p>
  1222. <p class="subhead">8. Vassikattheragāthā</p>
  1223. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><a name="para240_kn8"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  1224. <p class="gatha1"> ‘‘Ekopi saddho medhāvī, assaddhānīdha ñātinaṃ;</p>
  1225. <p class="gathalast">Dhammaṭṭho sīlasampanno, hoti atthāya bandhunaṃ.</p>
  1226. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><a name="para241_kn8"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  1227. <p class="gatha1"> ‘‘Niggayha anukampāya, coditā ñātayo mayā;</p>
  1228. <p class="gathalast">Ñātibandhavapemena, kāraṃ katvāna bhikkhusu.</p>
  1229. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><a name="para242_kn8"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  1230. <p class="gatha1"> ‘‘Te abbhatītā kālaṅkatā, pattā te tidivaṃ sukhaṃ;</p>
  1231. <p class="gathalast">Bhātaro mayhaṃ mātā ca, modanti kāmakāmino’’ti.</p>
  1232. <p class="centered">… Vassiko <span class="note">[passiko (sī. syā. pī.)]</span> thero….</p>
  1233. <p class="subhead">9. Yasojattheragāthā</p>
  1234. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><a name="para243_kn8"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  1235. <p class="gatha1"> ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;</p>
  1236. <p class="gathalast">Mattaññū <a name="T0.0307"></a> annapānamhi, adīnamanaso naro’’.</p>
  1237. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><a name="para244_kn8"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  1238. <p class="gatha1"> ‘‘Phuṭṭho <a name="M0.0266"></a><a name="P0.0031"></a> ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;</p>
  1239. <p class="gathalast">Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.</p>
  1240. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><a name="para245_kn8"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  1241. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā brahmā tathā eko, yathā devo tathā duve;</p>
  1242. <p class="gathalast">Yathā gāmo tathā tayo, kolāhalaṃ tatuttari’’nti.</p>
  1243. <p class="centered">… Yasojo thero….</p>
  1244. <p class="subhead">10. Sāṭimattiyattheragāthā</p>
  1245. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><a name="para246_kn8"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  1246. <p class="gatha1"> ‘‘Ahu <a name="V0.0206"></a> tuyhaṃ pure saddhā, sā te ajja na vijjati;</p>
  1247. <p class="gathalast">Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, natthi duccaritaṃ mama.</p>
  1248. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><a name="para247_kn8"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  1249. <p class="gatha1"> ‘‘Aniccā hi calā saddā, evaṃ diṭṭhā hi sā mayā;</p>
  1250. <p class="gathalast">Rajjantipi virajjanti, tattha kiṃ jiyyate muni.</p>
  1251. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><a name="para248_kn8"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  1252. <p class="gatha1"> ‘‘Paccati munino bhattaṃ, thokaṃ thokaṃ kule kule;</p>
  1253. <p class="gathalast">Piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ <span class="note">[jaṅghābalaṃ (sī.)]</span> mamā’’ti.</p>
  1254. <p class="centered">… Sāṭimattiyo thero….</p>
  1255. <p class="subhead">11. Upālittheragāthā</p>
  1256. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><a name="para249_kn8"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  1257. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>
  1258. <p class="gathalast">Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atandite.</p>
  1259. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><a name="para250_kn8"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  1260. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>
  1261. <p class="gathalast">Saṅghasmiṃ viharaṃ bhikkhu, sikkhetha vinayaṃ budho.</p>
  1262. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><a name="para251_kn8"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  1263. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;</p>
  1264. <p class="gathalast">Kappākappesu kusalo, careyya apurakkhato’’ti.</p>
  1265. <p class="centered">… Upālitthero….</p>
  1266. <p class="subhead">12. Uttarapālattheragāthā</p>
  1267. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><a name="para252_kn8"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  1268. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇḍitaṃ <a name="T0.0308"></a> vata maṃ santaṃ, alamatthavicintakaṃ;</p>
  1269. <p class="gathalast">Pañca kāmaguṇā loke, sammohā pātayiṃsu maṃ.</p>
  1270. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><a name="para253_kn8"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  1271. <p class="gatha1"> ‘‘Pakkhando māravisaye, daḷhasallasamappito;</p>
  1272. <p class="gathalast">Asakkhiṃ maccurājassa, ahaṃ pāsā pamuccituṃ.</p>
  1273. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><a name="para254_kn8"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  1274. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbe <a name="M0.0267"></a> kāmā pahīnā me, bhavā sabbe padālitā <span class="note">[vidālitā (sī. pī. aṭṭha.)]</span>;</p>
  1275. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1276. <p class="centered">… Uttarapālo thero….</p>
  1277. <p class="subhead">13. Abhibhūtattheragāthā</p>
  1278. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><a name="para255_kn8"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  1279. <p class="gatha1"> ‘‘Suṇātha ñātayo sabbe, yāvantettha samāgatā;</p>
  1280. <p class="gathalast">Dhammaṃ vo desayissāmi, dukkhā jāti punappunaṃ.</p>
  1281. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><a name="para256_kn8"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  1282. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.185]</span> ‘‘Ārambhatha <span class="note">[ārabhatha (sī. syā.), ārabbhatha (ka.)]</span> nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;</p>
  1283. <p class="gathalast">Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.</p>
  1284. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><a name="para257_kn8"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  1285. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0207"></a> imasmiṃ dhammavinaye, <span class="bld">appamatto</span> vihassati <span class="note">[vihessati (syā. pī.)]</span>;</p>
  1286. <p class="gathalast">Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.</p>
  1287. <p class="centered">… Abhibhūto thero….</p>
  1288. <p class="subhead">14. Gotamattheragāthā</p>
  1289. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><a name="para258_kn8"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  1290. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃsaraṃ <a name="P0.0032"></a> hi nirayaṃ agacchissaṃ, petalokamagamaṃ punappunaṃ;</p>
  1291. <p class="gathalast">Dukkhamamhipi tiracchānayoniyaṃ, nekadhā hi vusitaṃ ciraṃ mayā.</p>
  1292. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><a name="para259_kn8"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  1293. <p class="gatha1"> ‘‘Mānusopi ca bhavobhirādhito, saggakāyamagamaṃ sakiṃ sakiṃ;</p>
  1294. <p class="gathalast">Rūpadhātusu <a name="T0.0309"></a> arūpadhātusu, nevasaññisu asaññisuṭṭhitaṃ.</p>
  1295. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><a name="para260_kn8"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  1296. <p class="gatha1"> ‘‘Sambhavā suviditā asārakā, saṅkhatā pacalitā saderitā;</p>
  1297. <p class="gathalast">Taṃ viditvā mahamattasambhavaṃ, santimeva satimā samajjhaga’’nti.</p>
  1298. <p class="centered">… Gotamo thero….</p>
  1299. <p class="subhead">15. Hāritattheragāthā</p>
  1300. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><a name="para261_kn8"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  1301. <p class="gatha1"> ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;</p>
  1302. <p class="gathalast">Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.</p>
  1303. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><a name="para262_kn8"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  1304. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi <a name="M0.0268"></a> kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;</p>
  1305. <p class="gathalast">Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.</p>
  1306. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><a name="para263_kn8"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  1307. <p class="gatha1"> ‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;</p>
  1308. <p class="gathalast">Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.</p>
  1309. <p class="centered">… Hārito thero….</p>
  1310. <p class="subhead">16. Vimalattheragāthā</p>
  1311. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><a name="para264_kn8"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  1312. <p class="gatha1"> ‘‘Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;</p>
  1313. <p class="gathalast">Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ.</p>
  1314. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><a name="para265_kn8"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  1315. <p class="gatha1"> ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;</p>
  1316. <p class="gatha2">Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;</p>
  1317. <p class="gathalast">Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.</p>
  1318. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><a name="para266_kn8"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  1319. <p class="gatha1"> ‘‘Pavivittehi <a name="V0.0208"></a> ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;</p>
  1320. <p class="gathalast">Niccaṃ <a name="T0.0310"></a> āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.</p>
  1321. <p class="centered">… Vimalo thero….</p>
  1322. <p class="centered">Tikanipāto niṭṭhito.</p>
  1323. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  1324. <p class="gatha1">Aṅgaṇiko bhāradvājo, paccayo bākulo isi;</p>
  1325. <p class="gathalast">Dhaniyo mātaṅgaputto, sobhito vāraṇo isi.</p>
  1326. <p class="gatha1">Vassiko ca yasojo ca, sāṭimattiyupāli ca;</p>
  1327. <p class="gathalast">Uttarapālo abhibhūto, gotamo hāritopi ca.</p>
  1328. <p class="gatha1">Thero tikanipātamhi, nibbāne vimalo kato;</p>
  1329. <p class="gathalast">Aṭṭhatālīsa gāthāyo, therā soḷasa kittitāti.</p>
  1330. <a name="kn8_4"></a>
  1331. <p class="chapter">4. Catukanipāto</p>
  1332. <p class="subhead">1. Nāgasamālattheragāthā</p>
  1333. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><a name="para267_kn8"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  1334. <p class="gatha1"> ‘‘Alaṅkatā <a name="M0.0269"></a><a name="V0.0209"></a><a name="P0.0033"></a> suvasanā, mālinī candanussadā;</p>
  1335. <p class="gathalast">Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī.</p>
  1336. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><a name="para268_kn8"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  1337. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ;</p>
  1338. <p class="gathalast">Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.</p>
  1339. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><a name="para269_kn8"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  1340. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>
  1341. <p class="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha <span class="note">[sampatiṭṭhatha (ka.)]</span>.</p>
  1342. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><a name="para270_kn8"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  1343. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1344. <p class="gathalast">Tisso <a name="T0.0311"></a> vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1345. <p class="centered">… Nāgasamālo thero….</p>
  1346. <p class="subhead">2. Bhaguttheragāthā</p>
  1347. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><a name="para271_kn8"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  1348. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ;</p>
  1349. <p class="gathalast">Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā.</p>
  1350. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><a name="para272_kn8"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  1351. <p class="gatha1"> ‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ;</p>
  1352. <p class="gathalast">Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito.</p>
  1353. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><a name="para273_kn8"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  1354. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>
  1355. <p class="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>
  1356. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><a name="para274_kn8"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  1357. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1358. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1359. <p class="centered">… Bhagutthero….</p>
  1360. <p class="subhead">3. Sabhiyattheragāthā</p>
  1361. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><a name="para275_kn8"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  1362. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 6 dhammapadepi]</span> ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;</p>
  1363. <p class="gathalast">Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.</p>
  1364. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><a name="para276_kn8"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  1365. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="V0.0210"></a> ca avijānantā, iriyantyamarā viya;</p>
  1366. <p class="gathalast">Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā.</p>
  1367. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><a name="para277_kn8"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  1368. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="M0.0270"></a> kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;</p>
  1369. <p class="gathalast">Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.</p>
  1370. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><a name="para278_kn8"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  1371. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>
  1372. <p class="gathalast">Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.</p>
  1373. <p class="centered">… Sabhiyo thero….</p>
  1374. <p class="subhead">4. Nandakattheragāthā</p>
  1375. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><a name="para279_kn8"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  1376. <p class="gatha1"> ‘‘Dhiratthu <a name="T0.0312"></a> pūre duggandhe, mārapakkhe avassute;</p>
  1377. <p class="gathalast">Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.</p>
  1378. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><a name="para280_kn8"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  1379. <p class="gatha1"> ‘‘Mā <a name="P0.0034"></a> purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate;</p>
  1380. <p class="gathalast">Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana <span class="note">[kimaṅga pana (sī.)]</span> mānuse.</p>
  1381. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><a name="para281_kn8"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  1382. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā;</p>
  1383. <p class="gathalast">Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane.</p>
  1384. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><a name="para282_kn8"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  1385. <p class="gatha1"> ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;</p>
  1386. <p class="gathalast">Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.</p>
  1387. <p class="centered">… Nandako thero….</p>
  1388. <p class="subhead">5. Jambukattheragāthā</p>
  1389. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><a name="para283_kn8"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  1390. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ;</p>
  1391. <p class="gathalast">Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ.</p>
  1392. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><a name="para284_kn8"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  1393. <p class="gatha1"> ‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ;</p>
  1394. <p class="gathalast">Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ.</p>
  1395. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><a name="para285_kn8"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  1396. <p class="gatha1"> ‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;</p>
  1397. <p class="gathalast">Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.</p>
  1398. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><a name="para286_kn8"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  1399. <p class="gatha1"> ‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1400. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1401. <p class="centered">… Jambuko thero….</p>
  1402. <p class="subhead">6. Senakattheragāthā</p>
  1403. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><a name="para287_kn8"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  1404. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ <a name="M0.0271"></a><a name="V0.0211"></a> vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā;</p>
  1405. <p class="gathalast">Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ.</p>
  1406. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><a name="para288_kn8"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  1407. <p class="gatha1"> ‘‘Mahappabhaṃ <a name="T0.0313"></a> gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ;</p>
  1408. <p class="gathalast">Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ.</p>
  1409. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><a name="para289_kn8"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  1410. <p class="gatha1"> ‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ;</p>
  1411. <p class="gathalast">Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ.</p>
  1412. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><a name="para290_kn8"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  1413. <p class="gatha1"> ‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ <span class="note">[sandhitaṃ (sī. syā.), sanditaṃ (pī. sī. aṭṭha.)]</span>;</p>
  1414. <p class="gathalast">Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.</p>
  1415. <p class="centered">… Senako thero….</p>
  1416. <p class="subhead">7. Sambhūtattheragāthā</p>
  1417. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><a name="para291_kn8"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  1418. <p class="gatha1"> ‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye;</p>
  1419. <p class="gathalast">Ayoni <span class="note">[ayoniso (syā.)]</span> saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati.</p>
  1420. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><a name="para292_kn8"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  1421. <p class="gatha1"> ‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā;</p>
  1422. <p class="gathalast">Āyasakyañca <span class="note">[āyasasyañca (sī.)]</span> pappoti, mittehi ca virujjhati.</p>
  1423. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><a name="para293_kn8"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  1424. <p class="gatha1"> ‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye;</p>
  1425. <p class="gathalast">Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito.</p>
  1426. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><a name="para294_kn8"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  1427. <p class="gatha1"> ‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā;</p>
  1428. <p class="gathalast">Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.</p>
  1429. <p class="centered">… Sambhūto thero….</p>
  1430. <p class="subhead">8. Rāhulattheragāthā</p>
  1431. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><a name="para295_kn8"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  1432. <p class="gatha1"> ‘‘Ubhayeneva <a name="P0.0035"></a> sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū;</p>
  1433. <p class="gathalast">Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā.</p>
  1434. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><a name="para296_kn8"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  1435. <p class="gatha1"> ‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo;</p>
  1436. <p class="gathalast">Arahā <a name="T0.0314"></a> dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso.</p>
  1437. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><a name="para297_kn8"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  1438. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmandhā <a name="M0.0272"></a> jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā;</p>
  1439. <p class="gathalast">Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe.</p>
  1440. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><a name="para298_kn8"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  1441. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ <a name="V0.0212"></a> kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ;</p>
  1442. <p class="gathalast">Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.</p>
  1443. <p class="centered">… Rāhulo thero….</p>
  1444. <p class="subhead">9. Candanattheragāthā</p>
  1445. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><a name="para299_kn8"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  1446. <p class="gatha1"> ‘‘Jātarūpena sañchannā <span class="note">[pacchannā (sī.)]</span>, dāsīgaṇapurakkhatā;</p>
  1447. <p class="gathalast">Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami.</p>
  1448. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><a name="para300_kn8"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  1449. <p class="gatha1"> ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ;</p>
  1450. <p class="gathalast">Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.</p>
  1451. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><a name="para301_kn8"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  1452. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>
  1453. <p class="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>
  1454. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><a name="para302_kn8"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  1455. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, <span class="bld">passa dhammasudhammataṃ; </span></p>
  1456. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1457. <p class="centered">… Candano thero….</p>
  1458. <p class="subhead">10. Dhammikattheragāthā</p>
  1459. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><a name="para303_kn8"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  1460. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.10.102 jātakepi]</span> ‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;</p>
  1461. <p class="gathalast">Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.</p>
  1462. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><a name="para304_kn8"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  1463. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.15.385]</span> ‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;</p>
  1464. <p class="gathalast">Adhammo <a name="T0.0315"></a> nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.</p>
  1465. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><a name="para305_kn8"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  1466. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā;</p>
  1467. <p class="gathalast">Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino.</p>
  1468. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><a name="para306_kn8"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  1469. <p class="gatha1"> ‘‘Vipphoṭito <a name="M0.0273"></a> gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato;</p>
  1470. <p class="gatha2">So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ,</p>
  1471. <p class="gathalast">Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.</p>
  1472. <p class="centered">… Dhammiko thero….</p>
  1473. <p class="subhead">11. Sappakattheragāthā</p>
  1474. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><a name="para307_kn8"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  1475. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;</p>
  1476. <p class="gathalast">Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.</p>
  1477. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><a name="para308_kn8"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  1478. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="V0.0213"></a><a name="P0.0036"></a> balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;</p>
  1479. <p class="gathalast">Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.</p>
  1480. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><a name="para309_kn8"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  1481. <p class="gatha1"> ‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ;</p>
  1482. <p class="gathalast">Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa <span class="note">[mahāleṇassa (syā. ka.)]</span> pacchato.</p>
  1483. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><a name="para310_kn8"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  1484. <p class="gatha1"> ‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā,</p>
  1485. <p class="gatha2">Bhekā <a name="T0.0316"></a> mandavatī panādayanti;</p>
  1486. <p class="gatha3">‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo,</p>
  1487. <p class="gathalast">Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.</p>
  1488. <p class="centered">… Sappako thero….</p>
  1489. <p class="subhead">12. Muditattheragāthā</p>
  1490. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><a name="para311_kn8"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  1491. <p class="gatha1"> ‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;</p>
  1492. <p class="gathalast">Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.</p>
  1493. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><a name="para312_kn8"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  1494. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ <span class="note">[visiyantu (ka.)]</span>;</p>
  1495. <p class="gathalast">Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.</p>
  1496. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><a name="para313_kn8"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  1497. <p class="gatha1"> ‘‘Nāsissaṃ <a name="M0.0274"></a> na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;</p>
  1498. <p class="gathalast">Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.</p>
  1499. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><a name="para314_kn8"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  1500. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;</p>
  1501. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1502. <p class="centered">… Mudito thero….</p>
  1503. <p class="centered">Catukkanipāto niṭṭhito.</p>
  1504. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  1505. <p class="gatha1">Nāgasamālo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca;</p>
  1506. <p class="gathalast">Jambuko senako thero, sambhūto rāhulopi ca.</p>
  1507. <p class="gatha1">Bhavati candano thero, dasete <span class="note">[idāni naveva therā dissanti]</span> buddhasāvakā;</p>
  1508. <p class="gatha2">Dhammiko sappako thero, mudito cāpi te tayo;</p>
  1509. <p class="gathalast">Gāthāyo dve ca paññāsa, therā sabbepi terasāti <span class="note">[idāni dvādaseva therā dissanti]</span>.</p>
  1510. <a name="kn8_5"></a>
  1511. <p class="chapter">5. Pañcakanipāto</p>
  1512. <p class="subhead">1. Rājadattattheragāthā</p>
  1513. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><a name="para315_kn8"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  1514. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhu <a name="T0.0317"></a><a name="M0.0275"></a><a name="V0.0214"></a><a name="P0.0037"></a> sivathikaṃ <span class="note">[sīvathikaṃ (sī. syā. pī.)]</span> gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;</p>
  1515. <p class="gathalast">Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.</p>
  1516. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><a name="para316_kn8"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  1517. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ;</p>
  1518. <p class="gathalast">Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī <span class="note">[vasatī (sī.)]</span> ahuṃ.</p>
  1519. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><a name="para317_kn8"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  1520. <p class="gatha1"> ‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ;</p>
  1521. <p class="gathalast">Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ.</p>
  1522. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><a name="para318_kn8"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  1523. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>
  1524. <p class="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>
  1525. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><a name="para319_kn8"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  1526. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1527. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1528. <p class="centered">… Rājadatto thero….</p>
  1529. <p class="subhead">2. Subhūtattheragāthā</p>
  1530. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><a name="para320_kn8"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  1531. <p class="gatha1"> ‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako <span class="note">[kiccamicchato (sī.), kiccamicchayaṃ (katthaci)]</span>;</p>
  1532. <p class="gathalast">Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’.</p>
  1533. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><a name="para321_kn8"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  1534. <p class="gatha1"> ‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;</p>
  1535. <p class="gathalast">Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.</p>
  1536. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><a name="para322_kn8"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  1537. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi <a name="T0.0318"></a> kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;</p>
  1538. <p class="gathalast">Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.</p>
  1539. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><a name="para323_kn8"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  1540. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 51 dhammapadepi]</span> ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;</p>
  1541. <p class="gathalast">Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.</p>
  1542. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><a name="para324_kn8"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  1543. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 52]</span> ‘‘Yathāpi <a name="M0.0276"></a> ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ <span class="note">[sagandhakaṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  1544. <p class="gathalast">Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti <span class="note">[sakubbato (sī. pī.), sukubbato (syā.)]</span>.</p>
  1545. <p class="centered">… Subhūto thero….</p>
  1546. <p class="subhead">3. Girimānandattheragāthā</p>
  1547. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><a name="para325_kn8"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  1548. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati <a name="V0.0215"></a><a name="P0.0038"></a> devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  1549. <p class="gathalast">Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva.</p>
  1550. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><a name="para326_kn8"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  1551. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;</p>
  1552. <p class="gathalast">Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva.</p>
  1553. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><a name="para327_kn8"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  1554. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe….</p>
  1555. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><a name="para328_kn8"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  1556. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe….</p>
  1557. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><a name="para329_kn8"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  1558. <p class="gatha1"> ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ <a name="T0.0319"></a> viharāmi vītamoho;</p>
  1559. <p class="gathalast">Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.</p>
  1560. <p class="centered">… Girimānando thero….</p>
  1561. <p class="subhead">4. Sumanattheragāthā</p>
  1562. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><a name="para330_kn8"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  1563. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;</p>
  1564. <p class="gathalast">Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.</p>
  1565. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><a name="para331_kn8"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  1566. <p class="gatha1"> ‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;</p>
  1567. <p class="gathalast">Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.</p>
  1568. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><a name="para332_kn8"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  1569. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;</p>
  1570. <p class="gathalast">Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  1571. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><a name="para333_kn8"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  1572. <p class="gatha1"> ‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;</p>
  1573. <p class="gathalast">Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.</p>
  1574. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><a name="para334_kn8"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  1575. <p class="gatha1"> ‘‘Anusāsi <a name="M0.0277"></a> maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;</p>
  1576. <p class="gathalast">Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.</p>
  1577. <p class="centered">… Sumano thero….</p>
  1578. <p class="subhead">5. Vaḍḍhattheragāthā</p>
  1579. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><a name="para335_kn8"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  1580. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi;</p>
  1581. <p class="gatha2">Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā;</p>
  1582. <p class="gathalast">Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1583. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><a name="para336_kn8"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  1584. <p class="gatha1"> ‘‘Arahā <a name="V0.0216"></a> dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso;</p>
  1585. <p class="gathalast">Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo.</p>
  1586. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><a name="para337_kn8"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  1587. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca <a name="T0.0320"></a> bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;</p>
  1588. <p class="gathalast">Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.</p>
  1589. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><a name="para338_kn8"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  1590. <p class="gatha1"> ‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi;</p>
  1591. <p class="gathalast">‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’.</p>
  1592. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><a name="para339_kn8"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  1593. <p class="gatha1"> ‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo;</p>
  1594. <p class="gathalast">Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1595. <p class="centered">… Vaḍḍho thero….</p>
  1596. <p class="subhead">6. Nadīkassapattheragāthā</p>
  1597. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><a name="para340_kn8"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  1598. <p class="gatha1"> ‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā;</p>
  1599. <p class="gathalast">Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ.</p>
  1600. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><a name="para341_kn8"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  1601. <p class="gatha1"> ‘‘Yajiṃ <a name="P0.0039"></a> uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ;</p>
  1602. <p class="gathalast">‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto <span class="note">[andhībhūto (ka.)]</span> puthujjano.</p>
  1603. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><a name="para342_kn8"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  1604. <p class="gatha1"> ‘‘Diṭṭhigahanapakkhando <span class="note">[pakkhanto (sī.), pakkhanno (syā. pī.)]</span>, parāmāsena mohito;</p>
  1605. <p class="gathalast">Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu.</p>
  1606. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><a name="para343_kn8"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  1607. <p class="gatha1"> ‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā <span class="note">[vidālitā (ka.)]</span>;</p>
  1608. <p class="gathalast">Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ.</p>
  1609. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><a name="para344_kn8"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  1610. <p class="gatha1"> ‘‘Mohā <a name="M0.0278"></a> sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā;</p>
  1611. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1612. <p class="centered">… Nadīkassapo thero….</p>
  1613. <p class="subhead">7. Gayākassapattheragāthā</p>
  1614. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><a name="para345_kn8"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  1615. <p class="gatha1"> ‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ;</p>
  1616. <p class="gathalast">Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā.</p>
  1617. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><a name="para346_kn8"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  1618. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yaṃ <a name="T0.0321"></a> mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;</p>
  1619. <p class="gathalast">Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.</p>
  1620. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><a name="para347_kn8"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  1621. <p class="gatha1"> ‘‘Sutvā <a name="V0.0217"></a> subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ;</p>
  1622. <p class="gathalast">Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ;</p>
  1623. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><a name="para348_kn8"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  1624. <p class="gatha1"> ‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci;</p>
  1625. <p class="gathalast">Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso.</p>
  1626. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><a name="para349_kn8"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  1627. <p class="gatha1"> ‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;</p>
  1628. <p class="gathalast">Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1629. <p class="centered">… Gayākassapo thero….</p>
  1630. <p class="subhead">8. Vakkalittheragāthā</p>
  1631. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><a name="para350_kn8"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  1632. <p class="gatha1"> ‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;</p>
  1633. <p class="gathalast">Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi.</p>
  1634. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><a name="para351_kn8"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  1635. <p class="gatha1"> ‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ;</p>
  1636. <p class="gathalast">Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.</p>
  1637. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><a name="para352_kn8"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  1638. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca;</p>
  1639. <p class="gathalast">Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane.</p>
  1640. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><a name="para353_kn8"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  1641. <p class="gatha1"> ‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame <span class="note">[āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo (sī.)]</span>;</p>
  1642. <p class="gathalast">Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane.</p>
  1643. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><a name="para354_kn8"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  1644. <p class="gatha1"> ‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ;</p>
  1645. <p class="gathalast">Atandito <a name="T0.0322"></a> rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.</p>
  1646. <p class="centered">… Vakkalitthero….</p>
  1647. <p class="subhead">9. Vijitasenattheragāthā</p>
  1648. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><a name="para355_kn8"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  1649. <p class="gatha1"> ‘‘Olaggessāmi <a name="M0.0279"></a> te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ;</p>
  1650. <p class="gathalast">Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla <span class="note">[kāmajālaṃ (syā.)]</span> sarīraja <span class="note">[sarīrajaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  1651. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><a name="para356_kn8"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  1652. <p class="gatha1"> ‘‘Tvaṃ <a name="P0.0040"></a> olaggo na gacchasi <span class="note">[na gañchisi (pī)]</span>, dvāravivaraṃ gajova alabhanto;</p>
  1653. <p class="gathalast">Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka <span class="note">[pasahaṃ (sī. syā. pī.)]</span> pāparato carissasi.</p>
  1654. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><a name="para357_kn8"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  1655. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho;</p>
  1656. <p class="gathalast">Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ.</p>
  1657. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><a name="para358_kn8"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  1658. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ;</p>
  1659. <p class="gathalast">Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu.</p>
  1660. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><a name="para359_kn8"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  1661. <p class="gatha1"> ‘‘Satiyā <a name="V0.0218"></a> taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi <span class="note">[payatatto vodapessāmi (sī.)]</span>;</p>
  1662. <p class="gathalast">Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ <a name="T0.0323"></a> gamissase cittā’’ti.</p>
  1663. <p class="centered">… Vijitaseno thero….</p>
  1664. <p class="subhead">10. Yasadattattheragāthā</p>
  1665. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><a name="para360_kn8"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  1666. <p class="gatha1"> ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;</p>
  1667. <p class="gathalast">Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā.</p>
  1668. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><a name="para361_kn8"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  1669. <p class="gatha1"> ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;</p>
  1670. <p class="gathalast">Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā.</p>
  1671. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><a name="para362_kn8"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  1672. <p class="gatha1"> ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;</p>
  1673. <p class="gathalast">Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā.</p>
  1674. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><a name="para363_kn8"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  1675. <p class="gatha1"> ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;</p>
  1676. <p class="gathalast">Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.</p>
  1677. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><a name="para364_kn8"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  1678. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ;</p>
  1679. <p class="gatha2">Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ;</p>
  1680. <p class="gathalast">Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.</p>
  1681. <p class="centered">… Yasadatto thero….</p>
  1682. <p class="subhead">11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā</p>
  1683. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><a name="para365_kn8"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  1684. <p class="gatha1"> ‘‘Upasampadā <a name="M0.0280"></a> ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo;</p>
  1685. <p class="gathalast">So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ.</p>
  1686. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><a name="para366_kn8"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  1687. <p class="gatha1"> ‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi;</p>
  1688. <p class="gathalast">Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā.</p>
  1689. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><a name="para367_kn8"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  1690. <p class="gatha1"> ‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo;</p>
  1691. <p class="gathalast">Sīho <a name="T0.0324"></a> selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo.</p>
  1692. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><a name="para368_kn8"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  1693. <p class="gatha1"> ‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako;</p>
  1694. <p class="gathalast">Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā.</p>
  1695. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><a name="para369_kn8"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  1696. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ;</p>
  1697. <p class="gathalast">Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.</p>
  1698. <p class="centered">… Soṇo kuṭikaṇṇathero….</p>
  1699. <p class="subhead">12. Kosiyattheragāthā</p>
  1700. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><a name="para370_kn8"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  1701. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0219"></a><a name="P0.0041"></a> ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ;</p>
  1702. <p class="gathalast">So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.</p>
  1703. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><a name="para371_kn8"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  1704. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ;</p>
  1705. <p class="gathalast">So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.</p>
  1706. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><a name="para372_kn8"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  1707. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī;</p>
  1708. <p class="gathalast">Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.</p>
  1709. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><a name="para373_kn8"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  1710. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa <a name="T0.0325"></a> hoti anudhammacārī;</p>
  1711. <p class="gathalast">So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.</p>
  1712. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><a name="para374_kn8"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  1713. <p class="gatha1"> ‘‘Atthañca <a name="M0.0281"></a> yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti;</p>
  1714. <p class="gathalast">Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.</p>
  1715. <p class="centered">… Kosiyo thero….</p>
  1716. <p class="centered">Pañcakanipāto niṭṭhito.</p>
  1717. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  1718. <p class="gatha1">Rājadatto subhūto ca, girimānandasumanā;</p>
  1719. <p class="gathalast">Vaḍḍho ca kassapo thero, gayākassapavakkalī.</p>
  1720. <p class="gatha1">Vijito yasadatto ca, soṇo kosiyasavhayo;</p>
  1721. <p class="gathalast">Saṭṭhi ca pañca gāthāyo, therā ca ettha dvādasāti.</p>
  1722. <a name="kn8_6"></a>
  1723. <p class="chapter">6. Chakkanipāto</p>
  1724. <p class="subhead">1. Uruveḷakassapattheragāthā</p>
  1725. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><a name="para375_kn8"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  1726. <p class="gatha1"> ‘‘Disvāna <a name="M0.0282"></a><a name="V0.0220"></a><a name="P0.0042"></a> pāṭihīrāni, gotamassa yasassino;</p>
  1727. <p class="gathalast">Na tāvāhaṃ paṇipatiṃ, issāmānena vañcito.</p>
  1728. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><a name="para376_kn8"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  1729. <p class="gatha1"> ‘‘Mama saṅkappamaññāya, codesi narasārathi;</p>
  1730. <p class="gathalast">Tato <a name="T0.0326"></a> me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano.</p>
  1731. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><a name="para377_kn8"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  1732. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbe jaṭilabhūtassa, yā me siddhi parittikā;</p>
  1733. <p class="gathalast">Tāhaṃ tadā nirākatvā <span class="note">[niraṃkatvā (syā. ka.)]</span>, pabbajiṃ jinasāsane.</p>
  1734. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><a name="para378_kn8"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  1735. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbe yaññena santuṭṭho, kāmadhātupurakkhato;</p>
  1736. <p class="gathalast">Pacchā rāgañca dosañca, mohañcāpi samūhaniṃ.</p>
  1737. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><a name="para379_kn8"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  1738. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;</p>
  1739. <p class="gathalast">Iddhimā paracittaññū, dibbasotañca pāpuṇiṃ.</p>
  1740. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><a name="para380_kn8"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  1741. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  1742. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>
  1743. <p class="centered">… Uruveḷakassapo thero….</p>
  1744. <p class="subhead">2. Tekicchakārittheragāthā</p>
  1745. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><a name="para381_kn8"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  1746. <p class="gatha1"> ‘‘Atihitā vīhi, khalagatā sālī;</p>
  1747. <p class="gathalast">Na ca labhe piṇḍaṃ, kathamahaṃ kassaṃ.</p>
  1748. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><a name="para382_kn8"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  1749. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhamappameyyaṃ anussara pasanno;</p>
  1750. <p class="gathalast">Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.</p>
  1751. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><a name="para383_kn8"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  1752. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammamappameyyaṃ anussara pasanno;</p>
  1753. <p class="gathalast">Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.</p>
  1754. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><a name="para384_kn8"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  1755. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅghamappameyyaṃ anussara pasanno;</p>
  1756. <p class="gathalast">Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo.</p>
  1757. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><a name="para385_kn8"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  1758. <p class="gatha1"> ‘‘Abbhokāse <a name="M0.0283"></a><a name="V0.0221"></a> viharasi, sītā hemantikā imā ratyo;</p>
  1759. <p class="gathalast">Mā sītena pareto vihaññittho, pavisa <a name="T0.0327"></a> tvaṃ vihāraṃ phusitaggaḷaṃ.</p>
  1760. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><a name="para386_kn8"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  1761. <p class="gatha1"> ‘‘Phusissaṃ catasso appamaññāyo, tāhi ca sukhito viharissaṃ;</p>
  1762. <p class="gathalast">Nāhaṃ sītena vihaññissaṃ, aniñjito viharanto’’ti.</p>
  1763. <p class="centered">… Tekicchakārī <span class="note">[tekicchakāni (sī. syā. pī.)]</span> thero….</p>
  1764. <p class="subhead">3. Mahānāgattheragāthā</p>
  1765. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><a name="para387_kn8"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  1766. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="P0.0043"></a> sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>
  1767. <p class="gathalast">Parihāyati saddhammā, maccho appodake yathā.</p>
  1768. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><a name="para388_kn8"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  1769. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>
  1770. <p class="gathalast">Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.</p>
  1771. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><a name="para389_kn8"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  1772. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>
  1773. <p class="gathalast">Ārakā hoti nibbānā <span class="note">[nibbāṇā (sī.)]</span>, dhammarājassa sāsane.</p>
  1774. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><a name="para390_kn8"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  1775. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;</p>
  1776. <p class="gathalast">Na vihāyati saddhammā, maccho bavhodake <span class="note">[bahvodake (sī.), bahodake (syā.)]</span> yathā.</p>
  1777. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><a name="para391_kn8"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  1778. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;</p>
  1779. <p class="gathalast">So virūhati saddhamme, khette bījaṃva bhaddakaṃ.</p>
  1780. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><a name="para392_kn8"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  1781. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati;</p>
  1782. <p class="gathalast">Santike hoti nibbānaṃ <span class="note">[nibbāṇaṃ (sī.)]</span>, dhammarājassa sāsane’’ti.</p>
  1783. <p class="centered">… Mahānāgo thero….</p>
  1784. <p class="subhead">4. Kullattheragāthā</p>
  1785. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><a name="para393_kn8"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  1786. <p class="gatha1"> ‘‘Kullo sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;</p>
  1787. <p class="gathalast">Apaviddhaṃ <a name="T0.0328"></a> susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.</p>
  1788. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><a name="para394_kn8"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  1789. <p class="gatha1"> ‘‘Āturaṃ <a name="M0.0284"></a> asuciṃ pūtiṃ, passa kulla samussayaṃ;</p>
  1790. <p class="gathalast">Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ.</p>
  1791. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><a name="para395_kn8"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  1792. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanapattiyā;</p>
  1793. <p class="gathalast">Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, tucchaṃ santarabāhiraṃ.</p>
  1794. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><a name="para396_kn8"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  1795. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;</p>
  1796. <p class="gathalast">Yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho.</p>
  1797. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><a name="para397_kn8"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  1798. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā <a name="V0.0222"></a> divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā;</p>
  1799. <p class="gathalast">Yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure.</p>
  1800. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><a name="para398_kn8"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  1801. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcaṅgikena turiyena, na ratī hoti tādisī;</p>
  1802. <p class="gathalast">Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato’’ti.</p>
  1803. <p class="centered">… Kullo thero….</p>
  1804. <p class="subhead">5. Mālukyaputtattheragāthā</p>
  1805. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><a name="para399_kn8"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  1806. <p class="gatha1"> ‘‘Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya;</p>
  1807. <p class="gathalast">So plavatī <span class="note">[plavati (sī. pī. ka.), pariplavati (syā.)]</span> hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro.</p>
  1808. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><a name="para400_kn8"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  1809. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ esā sahate <span class="note">[sahati (pī. ka.)]</span> jammī, taṇhā loke visattikā;</p>
  1810. <p class="gathalast">Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva <span class="note">[abhivuṭṭhaṃva (syā.), abhivaḍḍhaṃva (ka.)]</span> bīraṇaṃ.</p>
  1811. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><a name="para401_kn8"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  1812. <p class="gatha1"> ‘‘Yo cetaṃ sahate <span class="note">[sahati (pī. ka.)]</span> jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ;</p>
  1813. <p class="gathalast">Sokā tamhā papatanti, udabindūva pokkharā.</p>
  1814. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><a name="para402_kn8"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  1815. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ <a name="P0.0044"></a> vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā;</p>
  1816. <p class="gatha2">Taṇhāya <a name="T0.0329"></a> mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ;</p>
  1817. <p class="gathalast">Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ.</p>
  1818. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><a name="para403_kn8"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  1819. <p class="gatha1"> ‘‘Karotha buddhavacanaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;</p>
  1820. <p class="gathalast">Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.</p>
  1821. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><a name="para404_kn8"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  1822. <p class="gatha1"> ‘‘Pamādo rajo pamādo <span class="note">[sabbadā (sī. ka.), suttanipātaṭṭhakathāyaṃ uṭṭhānasuttavaṇṇanā oloketabbā]</span>, pamādānupatito rajo;</p>
  1823. <p class="gathalast">Appamādena vijjāya, abbahe sallamattano’’ti.</p>
  1824. <p class="centered">… Mālukyaputto <span class="note">[māluṅkyaputto (sī. syā. pī.)]</span> thero….</p>
  1825. <p class="subhead">6. Sappadāsattheragāthā</p>
  1826. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><a name="para405_kn8"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  1827. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni<a name="M0.0285"></a>, yato pabbajito ahaṃ;</p>
  1828. <p class="gathalast">Accharāsaṅghātamattampi, cetosantimanajjhagaṃ.</p>
  1829. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><a name="para406_kn8"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  1830. <p class="gatha1"> ‘‘Aladdhā cittassekaggaṃ, kāmarāgena aṭṭito <span class="note">[addito (syā. sī. aṭṭha.), aḍḍito (ka.)]</span>;</p>
  1831. <p class="gathalast">Bāhā paggayha kandanto, vihārā upanikkhamiṃ <span class="note">[nūpanikkhamiṃ (sabbattha), dupanikkhamiṃ (?)]</span>.</p>
  1832. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><a name="para407_kn8"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  1833. <p class="gatha1"> ‘‘Satthaṃ vā āharissāmi, ko attho jīvitena me;</p>
  1834. <p class="gathalast">Kathaṃ hi sikkhaṃ paccakkhaṃ, kālaṃ kubbetha mādiso.</p>
  1835. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><a name="para408_kn8"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  1836. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāhaṃ <a name="V0.0223"></a> khuramādāya, mañcakamhi upāvisiṃ;</p>
  1837. <p class="gathalast">Parinīto khuro āsi, dhamaniṃ chettumattano.</p>
  1838. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><a name="para409_kn8"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  1839. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>
  1840. <p class="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>
  1841. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><a name="para410_kn8"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  1842. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>
  1843. <p class="gathalast">Tisso <a name="T0.0330"></a> vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  1844. <p class="centered">… Sappadāso thero….</p>
  1845. <p class="subhead">7.Kātiyānattheragāthā</p>
  1846. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><a name="para411_kn8"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  1847. <p class="gatha1"> ‘‘Uṭṭhehi nisīda kātiyāna, mā niddābahulo ahu jāgarassu;</p>
  1848. <p class="gathalast">Mā taṃ alasaṃ pamattabandhu, kūṭeneva jinātu maccurājā.</p>
  1849. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><a name="para412_kn8"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  1850. <p class="gatha1"> ‘‘Seyyathāpi <span class="note">[sayathāpi (sī. pī.)]</span> mahāsamuddavego, evaṃ jātijarātivattate taṃ;</p>
  1851. <p class="gathalast">So karohi sudīpamattano tvaṃ, na hi tāṇaṃ tava vijjateva aññaṃ.</p>
  1852. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><a name="para413_kn8"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  1853. <p class="gatha1"> ‘‘Satthā hi vijesi maggametaṃ, saṅgā jātijarābhayā atītaṃ;</p>
  1854. <p class="gathalast">Pubbāpararattamappamatto, anuyuñjassu daḷhaṃ karohi yogaṃ.</p>
  1855. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><a name="para414_kn8"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  1856. <p class="gatha1"> ‘‘Purimāni <a name="M0.0286"></a> pamuñca bandhanāni, saṅghāṭikhuramuṇḍabhikkhabhojī;</p>
  1857. <p class="gathalast">Mā khiḍḍāratiñca mā niddaṃ, anuyuñjittha jhāya kātiyāna.</p>
  1858. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><a name="para415_kn8"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  1859. <p class="gatha1"> ‘‘Jhāyāhi <a name="P0.0045"></a> jināhi kātiyāna, yogakkhemapathesu <a name="T0.0331"></a> kovidosi;</p>
  1860. <p class="gathalast">Pappuyya anuttaraṃ visuddhiṃ, parinibbāhisi vārināva joti.</p>
  1861. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><a name="para416_kn8"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  1862. <p class="gatha1"> ‘‘Pajjotakaro parittaraṃso, vātena vinamyate latāva;</p>
  1863. <p class="gatha2">Evampi tuvaṃ anādiyāno, māraṃ indasagotta niddhunāhi;</p>
  1864. <p class="gathalast">So vedayitāsu vītarāgo, kālaṃ kaṅkha idheva sītibhūto’’ti.</p>
  1865. <p class="centered">… Kātiyāno thero….</p>
  1866. <p class="subhead">8. Migajālattheragāthā</p>
  1867. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><a name="para417_kn8"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  1868. <p class="gatha1"> ‘‘Sudesito cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;</p>
  1869. <p class="gathalast">Sabbasaṃyojanātīto, sabbavaṭṭavināsano.</p>
  1870. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><a name="para418_kn8"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  1871. <p class="gatha1"> ‘‘Niyyāniko uttaraṇo, taṇhāmūlavisosano;</p>
  1872. <p class="gathalast">Visamūlaṃ āghātanaṃ, chetvā pāpeti nibbutiṃ.</p>
  1873. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><a name="para419_kn8"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  1874. <p class="gatha1"> ‘‘Aññāṇamūlabhedāya<a name="V0.0224"></a>, kammayantavighāṭano;</p>
  1875. <p class="gathalast">Viññāṇānaṃ pariggahe, ñāṇavajiranipātano.</p>
  1876. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><a name="para420_kn8"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  1877. <p class="gatha1"> ‘‘Vedanānaṃ viññāpano, upādānappamocano;</p>
  1878. <p class="gathalast">Bhavaṃ aṅgārakāsuṃva, ñāṇena anupassano <span class="note">[anupassako (sī. pī.)]</span>.</p>
  1879. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><a name="para421_kn8"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  1880. <p class="gatha1"> ‘‘Mahāraso sugambhīro, jarāmaccunivāraṇo;</p>
  1881. <p class="gathalast">Ariyo <a name="T0.0332"></a> aṭṭhaṅgiko maggo, dukkhūpasamano sivo.</p>
  1882. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><a name="para422_kn8"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  1883. <p class="gatha1"> ‘‘Kammaṃ kammanti ñatvāna, vipākañca vipākato;</p>
  1884. <p class="gatha2">Paṭiccuppannadhammānaṃ, yathāvālokadassano;</p>
  1885. <p class="gathalast">Mahākhemaṅgamo santo, pariyosānabhaddako’’ti.</p>
  1886. <p class="centered">… Migajālo thero….</p>
  1887. <p class="subhead">9. Purohitaputtajentattheragāthā</p>
  1888. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><a name="para423_kn8"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  1889. <p class="gatha1"> ‘‘Jātimadena <a name="M0.0287"></a> mattohaṃ, bhogaissariyena ca;</p>
  1890. <p class="gathalast">Saṇṭhānavaṇṇarūpena, madamatto acārihaṃ.</p>
  1891. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><a name="para424_kn8"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  1892. <p class="gatha1"> ‘‘Nāttano samakaṃ kañci, atirekaṃ ca maññisaṃ;</p>
  1893. <p class="gathalast">Atimānahato bālo, patthaddho ussitaddhajo.</p>
  1894. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><a name="para425_kn8"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  1895. <p class="gatha1"> ‘‘Mātaraṃ pitarañcāpi, aññepi garusammate;</p>
  1896. <p class="gathalast">Na kañci abhivādesiṃ, mānatthaddho anādaro.</p>
  1897. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><a name="para426_kn8"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  1898. <p class="gatha1"> ‘‘Disvā vināyakaṃ aggaṃ, sārathīnaṃ varuttamaṃ;</p>
  1899. <p class="gathalast">Tapantamiva ādiccaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ.</p>
  1900. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><a name="para427_kn8"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  1901. <p class="gatha1"> ‘‘Mānaṃ madañca chaḍḍetvā, vippasannena cetasā;</p>
  1902. <p class="gathalast">Sirasā abhivādesiṃ, sabbasattānamuttamaṃ.</p>
  1903. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><a name="para428_kn8"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  1904. <p class="gatha1"> ‘‘Atimāno <a name="P0.0046"></a> ca omāno, pahīnā susamūhatā;</p>
  1905. <p class="gathalast">Asmimāno samucchinno, sabbe mānavidhā hatā’’ti.</p>
  1906. <p class="centered">… Jento purohitaputto thero….</p>
  1907. <p class="subhead">10. Sumanattheragāthā</p>
  1908. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><a name="para429_kn8"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  1909. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="T0.0333"></a> navo pabbajito, jātiyā sattavassiko;</p>
  1910. <p class="gathalast">Iddhiyā abhibhotvāna, pannagindaṃ mahiddhikaṃ.</p>
  1911. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><a name="para430_kn8"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  1912. <p class="gatha1"> ‘‘Upajjhāyassa <a name="V0.0225"></a> udakaṃ, anotattā mahāsarā;</p>
  1913. <p class="gathalast">Āharāmi tato disvā, maṃ satthā etadabravi’’.</p>
  1914. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><a name="para431_kn8"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  1915. <p class="gatha1"> ‘‘Sāriputta imaṃ passa, āgacchantaṃ kumārakaṃ;</p>
  1916. <p class="gathalast">Udakakumbhamādāya, ajjhattaṃ susamāhitaṃ.</p>
  1917. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><a name="para432_kn8"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  1918. <p class="gatha1"> ‘‘Pāsādikena vattena, kalyāṇairiyāpatho;</p>
  1919. <p class="gathalast">Sāmaṇeronuruddhassa, iddhiyā ca visārado.</p>
  1920. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><a name="para433_kn8"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  1921. <p class="gatha1"> ‘‘Ājānīyena ājañño, sādhunā sādhukārito;</p>
  1922. <p class="gathalast">Vinīto anuruddhena, katakiccena sikkhito.</p>
  1923. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><a name="para434_kn8"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  1924. <p class="gatha1"> ‘‘So patvā paramaṃ santiṃ, sacchikatvā akuppataṃ;</p>
  1925. <p class="gathalast">Sāmaṇero sa sumano, mā maṃ jaññāti icchatī’’ti.</p>
  1926. <p class="centered">… Sumano thero….</p>
  1927. <p class="subhead">11. Nhātakamunittheragāthā</p>
  1928. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><a name="para435_kn8"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  1929. <p class="gatha1"> ‘‘Vātarogābhinīto <a name="M0.0288"></a> tvaṃ, viharaṃ kānane vane;</p>
  1930. <p class="gathalast">Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi’’.</p>
  1931. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><a name="para436_kn8"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  1932. <p class="gatha1"> ‘‘Pītisukhena vipulena, pharitvāna samussayaṃ;</p>
  1933. <p class="gathalast">Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.</p>
  1934. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><a name="para437_kn8"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  1935. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāvento satta bojjhaṅge, indriyāni balāni ca;</p>
  1936. <p class="gathalast">Jhānasokhummasampanno <span class="note">[jhānasukhumasampanno (syā. ka.)]</span>, viharissaṃ anāsavo.</p>
  1937. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><a name="para438_kn8"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  1938. <p class="gatha1"> ‘‘Vippamuttaṃ <a name="T0.0334"></a> kilesehi, suddhacittaṃ anāvilaṃ;</p>
  1939. <p class="gathalast">Abhiṇhaṃ paccavekkhanto, viharissaṃ anāsavo.</p>
  1940. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><a name="para439_kn8"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  1941. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;</p>
  1942. <p class="gathalast">Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.</p>
  1943. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><a name="para440_kn8"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  1944. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;</p>
  1945. <p class="gathalast">Dukkhakkhayo anuppatto, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  1946. <p class="centered">… Nhātakamunitthero….</p>
  1947. <p class="subhead">12. Brahmadattattheragāthā</p>
  1948. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><a name="para441_kn8"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  1949. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino;</p>
  1950. <p class="gathalast">Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.</p>
  1951. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><a name="para442_kn8"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  1952. <p class="gatha1"> ‘‘Tasseva <a name="V0.0226"></a><a name="P0.0047"></a> tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;</p>
  1953. <p class="gathalast">Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.</p>
  1954. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><a name="para443_kn8"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  1955. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.188, 250]</span> ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;</p>
  1956. <p class="gathalast">Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.</p>
  1957. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><a name="para444_kn8"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  1958. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.188, 250]</span> ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantaṃ taṃ, attano ca parassa ca;</p>
  1959. <p class="gathalast">Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā.</p>
  1960. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><a name="para445_kn8"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  1961. <p class="gatha1"> ‘‘Uppajje te sace kodho, āvajja kakacūpamaṃ;</p>
  1962. <p class="gathalast">Uppajje ce rase taṇhā, puttamaṃsūpamaṃ sara.</p>
  1963. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><a name="para446_kn8"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  1964. <p class="gatha1"> ‘‘Sace dhāvati cittaṃ te, kāmesu ca bhavesu ca;</p>
  1965. <p class="gathalast">Khippaṃ <a name="T0.0335"></a> niggaṇha satiyā, kiṭṭhādaṃ viya duppasu’’nti;</p>
  1966. <p class="centered">… Brahmadatto thero….</p>
  1967. <p class="subhead">13. Sirimaṇḍattheragāthā</p>
  1968. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><a name="para447_kn8"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  1969. <p class="gatha1"> <span class="note">[udā. 45; cūḷava. 385; pari. 339]</span> ‘‘Channamativassati<a name="M0.0289"></a>, vivaṭaṃ nātivassati;</p>
  1970. <p class="gathalast">Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassati.</p>
  1971. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><a name="para448_kn8"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  1972. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.66; netti. 18]</span> ‘‘Maccunābbhahato loko, jarāya parivārito;</p>
  1973. <p class="gathalast">Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā.</p>
  1974. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><a name="para449_kn8"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  1975. <p class="gatha1"> ‘‘Maccunābbhahato loko, parikkhitto jarāya ca;</p>
  1976. <p class="gathalast">Haññati niccamattāṇo, pattadaṇḍova takkaro.</p>
  1977. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><a name="para450_kn8"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  1978. <p class="gatha1"> ‘‘Āgacchantaggikhandhāva, maccu byādhi jarā tayo;</p>
  1979. <p class="gathalast">Paccuggantuṃ balaṃ natthi, javo natthi palāyituṃ.</p>
  1980. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><a name="para451_kn8"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  1981. <p class="gatha1"> ‘‘Amoghaṃ divasaṃ kayirā, appena bahukena vā;</p>
  1982. <p class="gathalast">Yaṃ yaṃ vijahate <span class="note">[virahate (sī. pī.), vivahate (syā.)]</span> rattiṃ, tadūnaṃ tassa jīvitaṃ.</p>
  1983. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><a name="para452_kn8"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  1984. <p class="gatha1"> ‘‘Carato tiṭṭhato vāpi, āsīnasayanassa vā;</p>
  1985. <p class="gathalast">Upeti carimā ratti, na te kālo pamajjitu’’nti.</p>
  1986. <p class="centered">… Sirimaṇḍo <span class="note">[sirimando (sī.)]</span> thero….</p>
  1987. <p class="subhead">14. Sabbakāmittheragāthā</p>
  1988. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><a name="para453_kn8"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  1989. <p class="gatha1"> ‘‘Dvipādakoyaṃ asuci, duggandho parihīrati <span class="note">[pariharati (ka.)]</span>;</p>
  1990. <p class="gathalast">Nānākuṇapaparipūro, vissavanto tato tato.</p>
  1991. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><a name="para454_kn8"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  1992. <p class="gatha1"> ‘‘Migaṃ <a name="V0.0227"></a> nilīnaṃ kūṭena, baḷiseneva ambujaṃ;</p>
  1993. <p class="gathalast">Vānaraṃ viya lepena, bādhayanti puthujjanaṃ.</p>
  1994. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><a name="para455_kn8"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  1995. <p class="gatha1"> ‘‘Rūpā <a name="T0.0336"></a> saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;</p>
  1996. <p class="gathalast">Pañca kāmaguṇā ete, itthirūpasmi dissare.</p>
  1997. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><a name="para456_kn8"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  1998. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="P0.0048"></a> etā upasevanti, rattacittā puthujjanā;</p>
  1999. <p class="gathalast">Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ācinanti punabbhavaṃ.</p>
  2000. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><a name="para457_kn8"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  2001. <p class="gatha1"> ‘‘Yo cetā parivajjeti, sappasseva padā siro;</p>
  2002. <p class="gathalast">Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati.</p>
  2003. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><a name="para458_kn8"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  2004. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmesvādīnavaṃ <a name="M0.0290"></a> disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;</p>
  2005. <p class="gathalast">Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>
  2006. <p class="centered">… Sabbakāmitthero….</p>
  2007. <p class="centered">Chakkanipāto niṭṭhito.</p>
  2008. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2009. <p class="gatha1">Uruveḷakassapo ca, thero tekicchakāri ca;</p>
  2010. <p class="gathalast">Mahānāgo ca kullo ca, mālukyo <span class="note">[māluto (sī. ka.), māluṅkyo (syā.)]</span> sappadāsako.</p>
  2011. <p class="gatha1">Kātiyāno migajālo, jento sumanasavhayo;</p>
  2012. <p class="gatha2">Nhātamuni brahmadatto, sirimaṇḍo sabbakāmī ca;</p>
  2013. <p class="gathalast">Gāthāyo caturāsīti, therā cettha catuddasāti.</p>
  2014. <a name="kn8_7"></a>
  2015. <p class="chapter">7. Sattakanipāto</p>
  2016. <p class="subhead">1. Sundarasamuddattheragāthā</p>
  2017. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><a name="para459_kn8"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  2018. <p class="gatha1"> ‘‘Alaṅkatā <a name="T0.0337"></a><a name="M0.0291"></a><a name="V0.0228"></a><a name="P0.0049"></a> suvasanā, māladhārī <span class="note">[mālābhārī (sī.), mālabhārī (syā.)]</span> vibhūsitā;</p>
  2019. <p class="gathalast">Alattakakatāpādā, pādukāruyha vesikā.</p>
  2020. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><a name="para460_kn8"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  2021. <p class="gatha1"> ‘‘Pādukā oruhitvāna, purato pañjalīkatā;</p>
  2022. <p class="gathalast">Sā maṃ saṇhena mudunā, mhitapubbaṃ <span class="note">[mihitapubbaṃ (sī.)]</span> abhāsatha’’.</p>
  2023. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><a name="para461_kn8"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  2024. <p class="gatha1"> ‘‘Yuvāsi tvaṃ pabbajito, tiṭṭhāhi mama sāsane;</p>
  2025. <p class="gatha2">Bhuñja mānusake kāme, ahaṃ vittaṃ dadāmi te;</p>
  2026. <p class="gathalast">Saccaṃ te paṭijānāmi, aggiṃ vā te harāmahaṃ.</p>
  2027. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><a name="para462_kn8"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  2028. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā jiṇṇā bhavissāma, ubho daṇḍaparāyanā;</p>
  2029. <p class="gathalast">Ubhopi pabbajissāma, ubhayattha kaṭaggaho’’.</p>
  2030. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><a name="para463_kn8"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  2031. <p class="gatha1"> ‘‘Tañca disvāna yācantiṃ, vesikaṃ pañjalīkataṃ;</p>
  2032. <p class="gathalast">Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.</p>
  2033. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><a name="para464_kn8"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  2034. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro…pe… nibbidā samatiṭṭhatha.</p>
  2035. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><a name="para465_kn8"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  2036. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>
  2037. <p class="centered">… Sundarasamuddo thero….</p>
  2038. <p class="subhead">2. Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthā</p>
  2039. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><a name="para466_kn8"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  2040. <p class="gatha1"> Pare ambāṭakārāme, vanasaṇḍamhi bhaddiyo;</p>
  2041. <p class="gathalast">Samūlaṃ taṇhamabbuyha, tattha bhaddova jhāyati <span class="note">[bhaddo’dhijhāyāyati (sī.), bhaddo jhiyāyati (syā. sī. aṭṭha.)]</span>.</p>
  2042. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><a name="para467_kn8"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  2043. <p class="gatha1"> ‘‘Ramanteke mudiṅgehi <span class="note">[mutiṅgehi (sī. aṭṭha.)]</span>, vīṇāhi paṇavehi ca;</p>
  2044. <p class="gathalast">Ahañca <a name="T0.0338"></a> rukkhamūlasmiṃ, rato buddhassa sāsane.</p>
  2045. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><a name="para468_kn8"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  2046. <p class="gatha1"> ‘‘Buddho ce <span class="note">[buddho ca (sabbattha)]</span> me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;</p>
  2047. <p class="gathalast">Gaṇhehaṃ sabbalokassa, niccaṃ kāyagataṃ satiṃ.</p>
  2048. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><a name="para469_kn8"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  2049. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="M0.0292"></a> maṃ rūpena pāmiṃsu, ye ca ghosena anvagū;</p>
  2050. <p class="gathalast">Chandarāgavasūpetā, na maṃ jānanti te janā.</p>
  2051. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><a name="para470_kn8"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  2052. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca <a name="V0.0229"></a> na jānāti, bahiddhā ca na passati;</p>
  2053. <p class="gathalast">Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati.</p>
  2054. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><a name="para471_kn8"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  2055. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati;</p>
  2056. <p class="gathalast">Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati.</p>
  2057. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><a name="para472_kn8"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  2058. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati;</p>
  2059. <p class="gathalast">Anāvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti.</p>
  2060. <p class="centered">… Lakuṇḍakabhaddiyo thero….</p>
  2061. <p class="subhead">3. Bhaddattheragāthā</p>
  2062. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><a name="para473_kn8"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  2063. <p class="gatha1"> ‘‘Ekaputto <a name="P0.0050"></a> ahaṃ āsiṃ, piyo mātu piyo pitu;</p>
  2064. <p class="gathalast">Bahūhi vatacariyāhi, laddho āyācanāhi ca.</p>
  2065. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><a name="para474_kn8"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  2066. <p class="gatha1"> ‘‘Te ca maṃ anukampāya, atthakāmā hitesino;</p>
  2067. <p class="gathalast">Ubho pitā ca mātā ca, buddhassa upanāmayuṃ’’.</p>
  2068. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><a name="para475_kn8"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  2069. <p class="gatha1"> ‘‘Kicchā laddho ayaṃ putto, sukhumālo sukhedhito;</p>
  2070. <p class="gathalast">Imaṃ dadāma te nātha, jinassa paricārakaṃ’’.</p>
  2071. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><a name="para476_kn8"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  2072. <p class="gatha1"> ‘‘Satthā ca maṃ paṭiggayha, ānandaṃ etadabravi;</p>
  2073. <p class="gathalast">‘Pabbājehi imaṃ khippaṃ, hessatyājāniyo ayaṃ.</p>
  2074. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><a name="para477_kn8"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  2075. <p class="gatha1"> ‘‘Pabbājetvāna <a name="T0.0339"></a> maṃ satthā, vihāraṃ pāvisī jino;</p>
  2076. <p class="gathalast">Anoggatasmiṃ sūriyasmiṃ, tato cittaṃ vimucci me.</p>
  2077. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><a name="para478_kn8"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  2078. <p class="gatha1"> ‘‘Tato satthā nirākatvā, paṭisallānavuṭṭhito;</p>
  2079. <p class="gathalast">‘Ehi bhaddā’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā.</p>
  2080. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><a name="para479_kn8"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  2081. <p class="gatha1"> ‘‘Jātiyā sattavassena, laddhā me upasampadā;</p>
  2082. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, aho dhammasudhammatā’’ti.</p>
  2083. <p class="centered">… Bhaddo thero….</p>
  2084. <p class="subhead">4. Sopākattheragāthā</p>
  2085. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><a name="para480_kn8"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  2086. <p class="gatha1"> ‘‘Disvā <a name="M0.0293"></a> pāsādachāyāyaṃ, caṅkamantaṃ naruttamaṃ;</p>
  2087. <p class="gathalast">Tattha naṃ upasaṅkamma, vandissaṃ <span class="note">[vandisaṃ (sī. pī.)]</span> purisuttamaṃ.</p>
  2088. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><a name="para481_kn8"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  2089. <p class="gatha1"> ‘‘Ekaṃsaṃ <a name="V0.0230"></a> cīvaraṃ katvā, saṃharitvāna pāṇayo;</p>
  2090. <p class="gathalast">Anucaṅkamissaṃ virajaṃ, sabbasattānamuttamaṃ.</p>
  2091. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><a name="para482_kn8"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  2092. <p class="gatha1"> ‘‘Tato pañhe apucchi maṃ, pañhānaṃ kovido vidū;</p>
  2093. <p class="gathalast">Acchambhī ca abhīto ca, byākāsiṃ satthuno ahaṃ.</p>
  2094. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><a name="para483_kn8"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  2095. <p class="gatha1"> ‘‘Vissajjitesu pañhesu, anumodi tathāgato;</p>
  2096. <p class="gathalast">Bhikkhusaṅghaṃ viloketvā, imamatthaṃ abhāsatha’’.</p>
  2097. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><a name="para484_kn8"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  2098. <p class="gatha1"> ‘‘Lābhā aṅgānaṃ magadhānaṃ, yesāyaṃ paribhuñjati;</p>
  2099. <p class="gatha2">Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  2100. <p class="gathalast">Paccuṭṭhānañca sāmīciṃ, tesaṃ lābhā’’ti cābravi.</p>
  2101. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><a name="para485_kn8"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  2102. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjatagge maṃ sopāka, dassanāyopasaṅkama;</p>
  2103. <p class="gathalast">Esā <a name="T0.0340"></a> ceva te sopāka, bhavatu upasampadā’’.</p>
  2104. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><a name="para486_kn8"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  2105. <p class="gatha1"> ‘‘Jātiyā sattavassohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;</p>
  2106. <p class="gathalast">Dhāremi antimaṃ dehaṃ, aho dhammasudhammatā’’ti.</p>
  2107. <p class="centered">… Sopāko thero….</p>
  2108. <p class="subhead">5. Sarabhaṅgattheragāthā</p>
  2109. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><a name="para487_kn8"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  2110. <p class="gatha1"> ‘‘Sare hatthehi bhañjitvā, katvāna kuṭimacchisaṃ;</p>
  2111. <p class="gathalast">Tena me sarabhaṅgoti, nāmaṃ sammutiyā ahu.</p>
  2112. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><a name="para488_kn8"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  2113. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="P0.0051"></a> mayhaṃ kappate ajja, sare hatthehi bhañjituṃ;</p>
  2114. <p class="gathalast">Sikkhāpadā no paññattā, gotamena yasassinā.</p>
  2115. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><a name="para489_kn8"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  2116. <p class="gatha1"> ‘‘Sakalaṃ samattaṃ rogaṃ, sarabhaṅgo nāddasaṃ pubbe;</p>
  2117. <p class="gathalast">Soyaṃ rogo diṭṭho, vacanakarenātidevassa.</p>
  2118. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><a name="para490_kn8"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  2119. <p class="gatha1"> ‘‘Yeneva maggena gato vipassī, yeneva maggena sikhī ca vessabhū;</p>
  2120. <p class="gathalast">Kakusandhakoṇāgamano ca kassapo, tenañjasena agamāsi gotamo.</p>
  2121. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><a name="para491_kn8"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  2122. <p class="gatha1"> ‘‘Vītataṇhā <a name="M0.0294"></a> anādānā, satta buddhā khayogadhā;</p>
  2123. <p class="gathalast">Yehāyaṃ desito dhammo, dhammabhūtehi tādibhi.</p>
  2124. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><a name="para492_kn8"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  2125. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ;</p>
  2126. <p class="gathalast">Dukkhaṃ samudayo maggo, nirodho dukkhasaṅkhayo.</p>
  2127. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><a name="para493_kn8"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  2128. <p class="gatha1"> ‘‘Yasmiṃ <a name="V0.0231"></a> nivattate <span class="note">[yasmiṃ na nibbattate (ka.)]</span> dukkhaṃ, saṃsārasmiṃ anantakaṃ;</p>
  2129. <p class="gatha2">Bhedā <a name="T0.0341"></a> imassa kāyassa, jīvitassa ca saṅkhayā;</p>
  2130. <p class="gathalast">Añño punabbhavo natthi, suvimuttomhi sabbadhī’’ti.</p>
  2131. <p class="centered">… Sarabhaṅgo thero….</p>
  2132. <p class="centered">Sattakanipāto niṭṭhito.</p>
  2133. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2134. <p class="gatha1">Sundarasamuddo thero, thero lakuṇḍabhaddiyo;</p>
  2135. <p class="gatha2">Bhaddo thero ca sopāko, sarabhaṅgo mahāisi;</p>
  2136. <p class="gathalast">Sattake pañcakā therā, gāthāyo pañcatiṃsatīti.</p>
  2137. <a name="kn8_8"></a>
  2138. <p class="chapter">8. Aṭṭhakanipāto</p>
  2139. <p class="subhead">1. Mahākaccāyanattheragāthā</p>
  2140. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><a name="para494_kn8"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  2141. <p class="gatha1"> ‘‘Kammaṃ <a name="M0.0295"></a><a name="V0.0232"></a><a name="P0.0052"></a> bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame;</p>
  2142. <p class="gathalast">So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhādhivāho.</p>
  2143. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><a name="para495_kn8"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  2144. <p class="gatha1"> ‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;</p>
  2145. <p class="gathalast">Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho.</p>
  2146. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><a name="para496_kn8"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  2147. <p class="gatha1"> ‘‘Na parassupanidhāya, kammaṃ maccassa pāpakaṃ;</p>
  2148. <p class="gathalast">Attanā taṃ na seveyya, kammabandhūhi mātiyā.</p>
  2149. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><a name="para497_kn8"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  2150. <p class="gatha1"> ‘‘Na pare vacanā coro, na pare vacanā muni;</p>
  2151. <p class="gathalast">Attā ca naṃ yathāvedi <span class="note">[yathā vetti (sī.)]</span>, devāpi naṃ tathā vidū.</p>
  2152. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><a name="para498_kn8"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  2153. <p class="gatha1"> ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;</p>
  2154. <p class="gathalast">Ye <a name="T0.0342"></a> ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.</p>
  2155. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><a name="para499_kn8"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  2156. <p class="gatha1"> ‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo;</p>
  2157. <p class="gathalast">Paññāya ca alābhena <span class="note">[abhāvena (sī. aṭṭha.)]</span>, vittavāpi na jīvati.</p>
  2158. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><a name="para500_kn8"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  2159. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbaṃ suṇāti sotena, sabbaṃ passati cakkhunā;</p>
  2160. <p class="gathalast">Na ca diṭṭhaṃ sutaṃ dhīro, sabbaṃ ujjhitumarahati.</p>
  2161. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><a name="para501_kn8"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  2162. <p class="gatha1"> ‘‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā;</p>
  2163. <p class="gatha2">Paññavāssa yathā mūgo, balavā dubbaloriva;</p>
  2164. <p class="gathalast">Atha atthe samuppanne, sayetha <span class="note">[passetha (ka.)]</span> matasāyika’’nti.</p>
  2165. <p class="centered">… Mahākaccāyano thero….</p>
  2166. <p class="subhead">2. Sirimittattheragāthā</p>
  2167. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><a name="para502_kn8"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  2168. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;</p>
  2169. <p class="gathalast">Sa ve tādisako bhikkhu, evaṃ pecca na socati.</p>
  2170. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><a name="para503_kn8"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  2171. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;</p>
  2172. <p class="gathalast">Guttadvāro sadā bhikkhu, evaṃ pecca na socati.</p>
  2173. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><a name="para504_kn8"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  2174. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhanonupanāhī<a name="M0.0296"></a><a name="V0.0233"></a>, amāyo rittapesuṇo;</p>
  2175. <p class="gathalast">Kalyāṇasīlo so <span class="note">[yo (syā.)]</span> bhikkhu, evaṃ pecca na socati.</p>
  2176. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><a name="para505_kn8"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  2177. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo;</p>
  2178. <p class="gathalast">Kalyāṇamitto so bhikkhu, evaṃ pecca na socati.</p>
  2179. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><a name="para506_kn8"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  2180. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhanonupanāhī<a name="P0.0053"></a>, amāyo rittapesuṇo;</p>
  2181. <p class="gathalast">Kalyāṇapañño so bhikkhu, evaṃ pecca na socati.</p>
  2182. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><a name="para507_kn8"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  2183. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;</p>
  2184. <p class="gathalast">Sīlañca <a name="T0.0343"></a> yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.</p>
  2185. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><a name="para508_kn8"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  2186. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;</p>
  2187. <p class="gathalast">‘Adaliddo’ti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.</p>
  2188. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><a name="para509_kn8"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  2189. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;</p>
  2190. <p class="gathalast">Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.</p>
  2191. <p class="centered">… Sirimitto thero….</p>
  2192. <p class="subhead">3. Mahāpanthakattheragāthā</p>
  2193. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><a name="para510_kn8"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  2194. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā paṭhamamaddakkhiṃ, satthāramakutobhayaṃ;</p>
  2195. <p class="gathalast">Tato me ahu saṃvego, passitvā purisuttamaṃ.</p>
  2196. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><a name="para511_kn8"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  2197. <p class="gatha1"> ‘‘Siriṃ hatthehi pādehi, yo paṇāmeyya āgataṃ;</p>
  2198. <p class="gathalast">Etādisaṃ so satthāraṃ, ārādhetvā virādhaye.</p>
  2199. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><a name="para512_kn8"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  2200. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāhaṃ puttadārañca, dhanadhaññañca chaḍḍayiṃ;</p>
  2201. <p class="gathalast">Kesamassūni chedetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.</p>
  2202. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><a name="para513_kn8"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  2203. <p class="gatha1"> ‘‘Sikkhāsājīvasampanno, indriyesu susaṃvuto;</p>
  2204. <p class="gatha2">Namassamāno sambuddhaṃ, vihāsiṃ aparājito.</p>
  2205. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><a name="para514_kn8"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  2206. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me paṇidhī āsi, cetaso abhipatthito;</p>
  2207. <p class="gatha2">Na nisīde muhuttampi, taṇhāsalle anūhate.</p>
  2208. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><a name="para515_kn8"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  2209. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;</p>
  2210. <p class="gatha2">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  2211. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><a name="para516_kn8"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  2212. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbenivāsaṃ <a name="M0.0297"></a> jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;</p>
  2213. <p class="gathalast">Arahā dakkhiṇeyyomhi, vippamutto nirūpadhi.</p>
  2214. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><a name="para517_kn8"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  2215. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="T0.0344"></a><a name="V0.0234"></a> ratyā vivasāne <span class="note">[vivasane (sī. syā.)]</span>, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  2216. <p class="gathalast">Sabbaṃ taṇhaṃ visosetvā, pallaṅkena upāvisi’’nti.</p>
  2217. <p class="centered">… Mahāpanthako thero….</p>
  2218. <p class="centered">Aṭṭhakanipāto niṭṭhito.</p>
  2219. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2220. <p class="gathalast">Mahākaccāyano thero, sirimitto mahāpanthako;</p>
  2221. <p class="gathalast">Ete aṭṭhanipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.</p>
  2222. <a name="kn8_9"></a>
  2223. <p class="chapter">9. Navakanipāto</p>
  2224. <p class="subhead">1. Bhūtattheragāthā</p>
  2225. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><a name="para518_kn8"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  2226. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="M0.0298"></a><a name="V0.0235"></a><a name="P0.0054"></a> dukkhaṃ jarāmaraṇanti paṇḍito, aviddasū yattha sitā puthujjanā;</p>
  2227. <p class="gathalast">Dukkhaṃ pariññāya satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2228. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><a name="para519_kn8"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  2229. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā dukkhassāvahaniṃ visattikaṃ, papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṃ;</p>
  2230. <p class="gathalast">Taṇhaṃ pahantvāna satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2231. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><a name="para520_kn8"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  2232. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā sivaṃ dvecaturaṅgagāminaṃ, magguttamaṃ <a name="T0.0345"></a> sabbakilesasodhanaṃ;</p>
  2233. <p class="gathalast">Paññāya passitva satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2234. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><a name="para521_kn8"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  2235. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā asokaṃ virajaṃ asaṅkhataṃ, santaṃ padaṃ sabbakilesasodhanaṃ;</p>
  2236. <p class="gathalast">Bhāveti saññojanabandhanacchidaṃ, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2237. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><a name="para522_kn8"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  2238. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā nabhe gajjati meghadundubhi, dhārākulā vihagapathe samantato;</p>
  2239. <p class="gathalast">Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2240. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><a name="para523_kn8"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  2241. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā nadīnaṃ kusumākulānaṃ, vicitta-vāneyya-vaṭaṃsakānaṃ;</p>
  2242. <p class="gathalast">Tīre nisinno sumanova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2243. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><a name="para524_kn8"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  2244. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="M0.0299"></a> nisīthe rahitamhi kānane, deve gaḷantamhi nadanti dāṭhino;</p>
  2245. <p class="gathalast">Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2246. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><a name="para525_kn8"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  2247. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="T0.0346"></a> vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivaraṃ samassito;</p>
  2248. <p class="gathalast">Vītaddaro vītakhilova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati.</p>
  2249. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><a name="para526_kn8"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  2250. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="P0.0055"></a> sukhī malakhilasokanāsano, niraggaḷo nibbanatho visallo;</p>
  2251. <p class="gathalast">Sabbāsave byantikatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindatī’’ti.</p>
  2252. <p class="centered">… Bhūto thero….</p>
  2253. <p class="centered">Navakanipāto niṭṭhito.</p>
  2254. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2255. <p class="gatha1">Bhūto tathaddaso thero, eko khaggavisāṇavā;</p>
  2256. <p class="gathalast">Navakamhi nipātamhi, gāthāyopi imā navāti.</p>
  2257. <a name="kn8_10"></a>
  2258. <p class="chapter">10. Dasakanipāto</p>
  2259. <p class="subhead">1. Kāḷudāyittheragāthā</p>
  2260. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><a name="para527_kn8"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  2261. <p class="gatha1"> ‘‘Aṅgārino <a name="M0.0300"></a><a name="V0.0236"></a><a name="P0.0056"></a> dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya;</p>
  2262. <p class="gathalast">Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rasānaṃ.</p>
  2263. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><a name="para528_kn8"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  2264. <p class="gatha1"> ‘‘Dumāni <a name="T0.0347"></a> phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti;</p>
  2265. <p class="gathalast">Pattaṃ pahāya phalamāsasānā <span class="note">[phalamāsamāno (ka.)]</span>, kālo ito pakkamanāya vīra.</p>
  2266. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><a name="para529_kn8"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  2267. <p class="gatha1"> ‘‘Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante;</p>
  2268. <p class="gathalast">Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ.</p>
  2269. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><a name="para530_kn8"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  2270. <p class="gatha1"> ‘‘Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati;</p>
  2271. <p class="gatha2">Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā;</p>
  2272. <p class="gathalast">Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu.</p>
  2273. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><a name="para531_kn8"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  2274. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.198]</span> ‘‘Punappunaṃ ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;</p>
  2275. <p class="gathalast">Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.</p>
  2276. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><a name="para532_kn8"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  2277. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.198]</span> ‘‘Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānapatī dadanti;</p>
  2278. <p class="gathalast">Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.</p>
  2279. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><a name="para533_kn8"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  2280. <p class="gatha1"> ‘‘Vīro <a name="T0.0348"></a><a name="P0.0057"></a> have sattayugaṃ puneti, yasmiṃ kule jāyati bhūripañño;</p>
  2281. <p class="gathalast">Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto <span class="note">[tayābhijāto (sī.)]</span> muni saccanāmo.</p>
  2282. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><a name="para534_kn8"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  2283. <p class="gatha1"> ‘‘Suddhodano <a name="M0.0301"></a> nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā;</p>
  2284. <p class="gathalast">Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati.</p>
  2285. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><a name="para535_kn8"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  2286. <p class="gatha1"> ‘‘Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā;</p>
  2287. <p class="gathalast">Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehi.</p>
  2288. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><a name="para536_kn8"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  2289. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino;</p>
  2290. <p class="gathalast">Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ti.</p>
  2291. <p class="centered">… Kāḷudāyī thero….</p>
  2292. <p class="subhead">2. Ekavihāriyattheragāthā</p>
  2293. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><a name="para537_kn8"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  2294. <p class="gatha1"> ‘‘Purato <a name="V0.0237"></a> pacchato vāpi, aparo ce na vijjati;</p>
  2295. <p class="gathalast">Atīva phāsu bhavati, ekassa vasato vane.</p>
  2296. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><a name="para538_kn8"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  2297. <p class="gatha1"> ‘‘Handa <a name="T0.0349"></a> eko gamissāmi, araññaṃ buddhavaṇṇitaṃ;</p>
  2298. <p class="gathalast">Phāsu <span class="note">[phāsuṃ (syā. pī.)]</span> ekavihārissa, pahitattassa bhikkhuno.</p>
  2299. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><a name="para539_kn8"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  2300. <p class="gatha1"> ‘‘Yogī-pītikaraṃ rammaṃ, mattakuñjarasevitaṃ;</p>
  2301. <p class="gathalast">Eko attavasī khippaṃ, pavisissāmi kānanaṃ.</p>
  2302. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><a name="para540_kn8"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  2303. <p class="gatha1"> ‘‘Supupphite sītavane, sītale girikandare;</p>
  2304. <p class="gathalast">Gattāni parisiñcitvā, caṅkamissāmi ekako.</p>
  2305. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><a name="para541_kn8"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  2306. <p class="gatha1"> ‘‘Ekākiyo adutiyo, ramaṇīye mahāvane;</p>
  2307. <p class="gathalast">Kadāhaṃ viharissāmi, katakicco anāsavo.</p>
  2308. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><a name="para542_kn8"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  2309. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ me kattukāmassa, adhippāyo samijjhatu;</p>
  2310. <p class="gathalast">Sādhiyissāmahaṃyeva, nāñño aññassa kārako.</p>
  2311. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><a name="para543_kn8"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  2312. <p class="gatha1"> ‘‘Esa <a name="M0.0302"></a> bandhāmi sannāhaṃ, pavisissāmi kānanaṃ;</p>
  2313. <p class="gathalast">Na tato nikkhamissāmi, appatto āsavakkhayaṃ.</p>
  2314. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><a name="para544_kn8"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  2315. <p class="gatha1"> ‘‘Mālute upavāyante, sīte surabhigandhike <span class="note">[gandhake (syā. pī. ka.)]</span>;</p>
  2316. <p class="gathalast">Avijjaṃ dālayissāmi, nisinno nagamuddhani.</p>
  2317. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><a name="para545_kn8"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  2318. <p class="gatha1"> ‘‘Vane kusumasañchanne, pabbhāre nūna sītale;</p>
  2319. <p class="gathalast">Vimuttisukhena sukhito, ramissāmi giribbaje.</p>
  2320. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><a name="para546_kn8"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  2321. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ <a name="P0.0058"></a> paripuṇṇasaṅkappo, cando pannaraso yathā;</p>
  2322. <p class="gathalast">Sabbāsavaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  2323. <p class="centered">… Ekavihāriyo thero….</p>
  2324. <p class="subhead">3. Mahākappinattheragāthā</p>
  2325. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><a name="para547_kn8"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  2326. <p class="gatha1"> ‘‘Anāgataṃ <a name="T0.0350"></a> yo paṭikacca <span class="note">[paṭigacca (sī.)]</span> passati, hitañca atthaṃ ahitañca taṃ dvayaṃ;</p>
  2327. <p class="gathalast">Viddesino tassa hitesino vā, randhaṃ na passanti samekkhamānā.</p>
  2328. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><a name="para548_kn8"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  2329. <p class="gatha1"> <span class="note">[paṭi. ma. 1.160 paṭisambhidāmagge]</span> ‘‘Ānāpānasatī yassa, paripuṇṇā subhāvitā;</p>
  2330. <p class="gatha2">Anupubbaṃ paricitā, yathā buddhena desitā;</p>
  2331. <p class="gathalast">Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.</p>
  2332. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><a name="para549_kn8"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  2333. <p class="gatha1"> ‘‘Odātaṃ <a name="V0.0238"></a> vata me cittaṃ, appamāṇaṃ subhāvitaṃ;</p>
  2334. <p class="gathalast">Nibbiddhaṃ paggahītañca, sabbā obhāsate disā.</p>
  2335. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><a name="para550_kn8"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  2336. <p class="gatha1"> ‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo;</p>
  2337. <p class="gathalast">Paññāya ca alābhena, vittavāpi na jīvati.</p>
  2338. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><a name="para551_kn8"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  2339. <p class="gatha1"> ‘‘Paññā sutavinicchinī, paññā kittisilokavaddhanī;</p>
  2340. <p class="gathalast">Paññāsahito naro idha, api dukkhesu sukhāni vindati.</p>
  2341. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><a name="para552_kn8"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  2342. <p class="gatha1"> ‘‘Nāyaṃ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto;</p>
  2343. <p class="gathalast">Yattha jāyetha mīyetha, tattha kiṃ viya abbhutaṃ.</p>
  2344. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><a name="para553_kn8"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  2345. <p class="gatha1"> ‘‘Anantaraṃ hi jātassa, jīvitā maraṇaṃ dhuvaṃ;</p>
  2346. <p class="gathalast">Jātā jātā marantīdha, evaṃdhammā hi pāṇino.</p>
  2347. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><a name="para554_kn8"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  2348. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="M0.0303"></a> hetadatthāya matassa hoti, yaṃ jīvitatthaṃ paraporisānaṃ;</p>
  2349. <p class="gathalast">Matamhi ruṇṇaṃ na yaso na lokyaṃ, na <a name="T0.0351"></a> vaṇṇitaṃ samaṇabrāhmaṇehi.</p>
  2350. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><a name="para555_kn8"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  2351. <p class="gatha1"> ‘‘Cakkhuṃ sarīraṃ upahanti tena <span class="note">[upahanti ruṇṇaṃ (sī.), upahanti roṇṇaṃ (syā. pī.)]</span>, nihīyati vaṇṇabalaṃ matī ca;</p>
  2352. <p class="gathalast">Ānandino tassa disā bhavanti, hitesino nāssa sukhī bhavanti.</p>
  2353. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><a name="para556_kn8"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  2354. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā hi iccheyya kule vasante, medhāvino ceva bahussute ca;</p>
  2355. <p class="gathalast">Yesaṃ <a name="P0.0059"></a> hi paññāvibhavena kiccaṃ, taranti nāvāya nadiṃva puṇṇa’’nti.</p>
  2356. <p class="centered">… Mahākappino thero….</p>
  2357. <p class="subhead">4. Cūḷapanthakattheragāthā</p>
  2358. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><a name="para557_kn8"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  2359. <p class="gatha1"> ‘‘Dandhā mayhaṃ gatī āsi, paribhūto pure ahaṃ;</p>
  2360. <p class="gathalast">Bhātā ca maṃ paṇāmesi, ‘gaccha dāni tuvaṃ gharaṃ’.</p>
  2361. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><a name="para558_kn8"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  2362. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ paṇāmito santo <span class="note">[bhātā (aṭṭha.)]</span>, saṅghārāmassa koṭṭhake;</p>
  2363. <p class="gathalast">Dummano tattha aṭṭhāsiṃ, sāsanasmiṃ apekkhavā.</p>
  2364. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><a name="para559_kn8"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  2365. <p class="gatha1"> ‘‘Bhagavā tattha āgacchi <span class="note">[āgañchi (sī. pī.)]</span>, sīsaṃ mayhaṃ parāmasi;</p>
  2366. <p class="gathalast">Bāhāya maṃ gahetvāna, saṅghārāmaṃ pavesayi.</p>
  2367. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><a name="para560_kn8"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  2368. <p class="gatha1"> ‘‘Anukampāya me satthā, pādāsi pādapuñchaniṃ;</p>
  2369. <p class="gathalast">‘Etaṃ suddhaṃ adhiṭṭhehi, ekamantaṃ svadhiṭṭhitaṃ’.</p>
  2370. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><a name="para561_kn8"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  2371. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato;</p>
  2372. <p class="gathalast">Samādhiṃ <a name="T0.0352"></a> paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā.</p>
  2373. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><a name="para562_kn8"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  2374. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbenivāsaṃ <a name="V0.0239"></a> jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;</p>
  2375. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  2376. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><a name="para563_kn8"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  2377. <p class="gatha1"> ‘‘Sahassakkhattumattānaṃ<a name="M0.0304"></a>, nimminitvāna panthako;</p>
  2378. <p class="gathalast">Nisīdambavane ramme, yāva kālappavedanā.</p>
  2379. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><a name="para564_kn8"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  2380. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me satthā pāhesi, dūtaṃ kālappavedakaṃ;</p>
  2381. <p class="gathalast">Paveditamhi kālamhi, vehāsādupasaṅkamiṃ <span class="note">[vehāsānupasaṅkamiṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  2382. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><a name="para565_kn8"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  2383. <p class="gatha1"> ‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ nisīdahaṃ;</p>
  2384. <p class="gathalast">Nisinnaṃ maṃ viditvāna, atha satthā paṭiggahi.</p>
  2385. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><a name="para566_kn8"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  2386. <p class="gatha1"> ‘‘Āyāgo sabbalokassa, āhutīnaṃ paṭiggaho;</p>
  2387. <p class="gathalast">Puññakkhettaṃ manussānaṃ, paṭigaṇhittha dakkhiṇa’’nti.</p>
  2388. <p class="centered">… Cūḷapanthako thero….</p>
  2389. <p class="subhead">5. Kappattheragāthā</p>
  2390. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><a name="para567_kn8"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  2391. <p class="gatha1"> ‘‘Nānākulamalasampuṇṇo, mahāukkārasambhavo;</p>
  2392. <p class="gathalast">Candanikaṃva paripakkaṃ, mahāgaṇḍo mahāvaṇo.</p>
  2393. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><a name="para568_kn8"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  2394. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbaruhirasampuṇṇo, gūthakūpena gāḷhito <span class="note">[gūthakūpe nigāḷhito (syā. pī. ka.)]</span>;</p>
  2395. <p class="gathalast">Āpopaggharaṇo kāyo, sadā sandati pūtikaṃ.</p>
  2396. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><a name="para569_kn8"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  2397. <p class="gatha1"> ‘‘Saṭṭhikaṇḍarasambandho<a name="P0.0060"></a>, maṃsalepanalepito;</p>
  2398. <p class="gathalast">Cammakañcukasannaddho, pūtikāyo niratthako.</p>
  2399. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><a name="para570_kn8"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  2400. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhisaṅghātaghaṭito, nhārusuttanibandhano;</p>
  2401. <p class="gathalast">Nekesaṃ saṃgatībhāvā, kappeti iriyāpathaṃ.</p>
  2402. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><a name="para571_kn8"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  2403. <p class="gatha1"> ‘‘Dhuvappayāto <a name="T0.0353"></a> maraṇāya, maccurājassa santike;</p>
  2404. <p class="gathalast">Idheva chaḍḍayitvāna, yenakāmaṅgamo naro.</p>
  2405. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><a name="para572_kn8"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  2406. <p class="gatha1"> ‘‘Avijjāya nivuto kāyo, catuganthena ganthito;</p>
  2407. <p class="gathalast">Oghasaṃsīdano kāyo, anusayajālamotthato.</p>
  2408. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><a name="para573_kn8"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  2409. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcanīvaraṇe yutto, vitakkena samappito;</p>
  2410. <p class="gathalast">Taṇhāmūlenānugato, mohacchādanachādito.</p>
  2411. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><a name="para574_kn8"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  2412. <p class="gatha1"> ‘‘Evāyaṃ vattate kāyo, kammayantena yantito;</p>
  2413. <p class="gathalast">Sampatti ca vipatyantā, nānābhāvo vipajjati.</p>
  2414. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><a name="para575_kn8"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  2415. <p class="gatha1"> ‘‘Yemaṃ <a name="M0.0305"></a><a name="V0.0240"></a> kāyaṃ mamāyanti, andhabālā puthujjanā;</p>
  2416. <p class="gathalast">Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ādiyanti punabbhavaṃ.</p>
  2417. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><a name="para576_kn8"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  2418. <p class="gatha1"> ‘‘Yemaṃ kāyaṃ vivajjenti, gūthalittaṃva pannagaṃ;</p>
  2419. <p class="gathalast">Bhavamūlaṃ vamitvāna, parinibbissantināsavā’’ti <span class="note">[parinibbantunāsavā (sī.)]</span>.</p>
  2420. <p class="centered">… Kappo thero….</p>
  2421. <p class="subhead">6. Vaṅgantaputtaupasenattheragāthā</p>
  2422. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><a name="para577_kn8"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  2423. <p class="gatha1"> ‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ;</p>
  2424. <p class="gathalast">Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā.</p>
  2425. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><a name="para578_kn8"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  2426. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅkārapuñjā āhatvā <span class="note">[āhitvā (ka.)]</span>, susānā rathiyāhi ca;</p>
  2427. <p class="gathalast">Tato saṅghāṭikaṃ katvā, lūkhaṃ dhāreyya cīvaraṃ.</p>
  2428. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><a name="para579_kn8"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  2429. <p class="gatha1"> ‘‘Nīcaṃ manaṃ karitvāna, sapadānaṃ kulā kulaṃ;</p>
  2430. <p class="gathalast">Piṇḍikāya care bhikkhu, guttadvāro susaṃvuto.</p>
  2431. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><a name="para580_kn8"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  2432. <p class="gatha1"> ‘‘Lūkhenapi vā <span class="note">[lūkhenapi ca (bahūsu)]</span> santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ;</p>
  2433. <p class="gathalast">Rasesu <a name="T0.0354"></a> anugiddhassa, jhāne na ramatī mano.</p>
  2434. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><a name="para581_kn8"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  2435. <p class="gatha1"> ‘‘Appiccho ceva santuṭṭho, pavivitto vase muni;</p>
  2436. <p class="gathalast">Asaṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ.</p>
  2437. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><a name="para582_kn8"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  2438. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā jaḷo va mūgo va, attānaṃ dassaye tathā;</p>
  2439. <p class="gathalast">Nātivelaṃ sambhāseyya, saṅghamajjhamhi paṇḍito.</p>
  2440. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><a name="para583_kn8"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  2441. <p class="gatha1"> ‘‘Na so upavade kañci, upaghātaṃ vivajjaye;</p>
  2442. <p class="gathalast">Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, mattaññū cassa bhojane.</p>
  2443. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><a name="para584_kn8"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  2444. <p class="gatha1"> ‘‘Suggahītanimittassa, cittassuppādakovido;</p>
  2445. <p class="gathalast">Samaṃ anuyuñjeyya, kālena ca vipassanaṃ.</p>
  2446. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><a name="para585_kn8"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  2447. <p class="gatha1"> ‘‘Vīriyasātaccasampanno<a name="P0.0061"></a>, yuttayogo sadā siyā;</p>
  2448. <p class="gathalast">Na ca appatvā dukkhantaṃ, vissāsaṃ eyya paṇḍito.</p>
  2449. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><a name="para586_kn8"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  2450. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ viharamānassa, suddhikāmassa bhikkhuno;</p>
  2451. <p class="gathalast">Khīyanti āsavā sabbe, nibbutiñcādhigacchatī’’ti.</p>
  2452. <p class="centered">… Upaseno vaṅgantaputto thero….</p>
  2453. <p class="subhead">7. (Apara)-gotamattheragāthā</p>
  2454. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><a name="para587_kn8"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  2455. <p class="gatha1"> ‘‘Vijāneyya <a name="M0.0306"></a><a name="V0.0241"></a> sakaṃ atthaṃ, avalokeyyātha pāvacanaṃ;</p>
  2456. <p class="gathalast">Yañcettha assa patirūpaṃ, sāmaññaṃ ajjhupagatassa.</p>
  2457. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><a name="para588_kn8"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  2458. <p class="gatha1"> ‘‘Mittaṃ idha ca kalyāṇaṃ, sikkhā vipulaṃ samādānaṃ;</p>
  2459. <p class="gathalast">Sussūsā ca garūnaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2460. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><a name="para589_kn8"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  2461. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhesu sagāravatā, dhamme apaciti yathābhūtaṃ;</p>
  2462. <p class="gathalast">Saṅghe <a name="T0.0355"></a> ca cittikāro, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2463. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><a name="para590_kn8"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  2464. <p class="gatha1"> ‘‘Ācāragocare yutto, ājīvo sodhito agārayho;</p>
  2465. <p class="gathalast">Cittassa ca saṇṭhapanaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2466. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><a name="para591_kn8"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  2467. <p class="gatha1"> ‘‘Cārittaṃ atha vārittaṃ, iriyāpathiyaṃ pasādaniyaṃ;</p>
  2468. <p class="gathalast">Adhicitte ca āyogo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2469. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><a name="para592_kn8"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  2470. <p class="gatha1"> ‘‘Āraññakāni senāsanāni, pantāni appasaddāni;</p>
  2471. <p class="gathalast">Bhajitabbāni muninā, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2472. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><a name="para593_kn8"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  2473. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlañca bāhusaccañca, dhammānaṃ pavicayo yathābhūtaṃ;</p>
  2474. <p class="gathalast">Saccānaṃ abhisamayo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2475. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><a name="para594_kn8"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  2476. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāveyya ca aniccanti, anattasaññaṃ asubhasaññañca;</p>
  2477. <p class="gathalast">Lokamhi ca anabhiratiṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2478. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><a name="para595_kn8"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  2479. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāveyya ca bojjhaṅge, iddhipādāni indriyāni balāni;</p>
  2480. <p class="gathalast">Aṭṭhaṅgamaggamariyaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.</p>
  2481. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><a name="para596_kn8"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  2482. <p class="gatha1"> ‘‘Taṇhaṃ pajaheyya muni, samūlake āsave padāleyya;</p>
  2483. <p class="gathalast">Vihareyya vippamutto, etaṃ samaṇassa patirūpa’’nti.</p>
  2484. <p class="centered">… Gotamo thero….</p>
  2485. <p class="centered">Dasakanipāto niṭṭhito.</p>
  2486. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2487. <p class="gatha1">Kāḷudāyī ca so thero, ekavihārī ca kappino;</p>
  2488. <p class="gatha2">Cūḷapanthako kappo ca, upaseno ca gotamo;</p>
  2489. <p class="gathalast">Sattime dasake therā, gāthāyo cettha sattatīti.</p>
  2490. <a name="kn8_11"></a>
  2491. <p class="chapter">11. Ekādasanipāto</p>
  2492. <p class="subhead">1. Saṃkiccattheragāthā</p>
  2493. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><a name="para597_kn8"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  2494. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="T0.0356"></a><a name="M0.0307"></a><a name="V0.0242"></a><a name="P0.0062"></a> tavattho vane tāta, ujjuhānova pāvuse;</p>
  2495. <p class="gathalast">Verambhā ramaṇīyā te, paviveko hi jhāyinaṃ.</p>
  2496. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><a name="para598_kn8"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  2497. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā abbhāni verambho, vāto nudati pāvuse;</p>
  2498. <p class="gathalast">Saññā me abhikiranti, vivekapaṭisaññutā.</p>
  2499. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><a name="para599_kn8"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  2500. <p class="gatha1"> ‘‘Apaṇḍaro aṇḍasambhavo, sīvathikāya niketacāriko;</p>
  2501. <p class="gathalast">Uppādayateva me satiṃ, sandehasmiṃ virāganissitaṃ.</p>
  2502. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><a name="para600_kn8"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  2503. <p class="gatha1"> ‘‘Yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati;</p>
  2504. <p class="gathalast">Sa ve bhikkhu sukhaṃ seti, kāmesu anapekkhavā.</p>
  2505. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><a name="para601_kn8"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  2506. <p class="gatha1"> ‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā;</p>
  2507. <p class="gathalast">Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  2508. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><a name="para602_kn8"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  2509. <p class="gatha1"> ‘‘Vasitaṃ me araññesu, kandarāsu guhāsu ca;</p>
  2510. <p class="gathalast">Senāsanesu pantesu, vāḷamiganisevite.</p>
  2511. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><a name="para603_kn8"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  2512. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’;</p>
  2513. <p class="gathalast">Saṅkappaṃ nābhijānāmi, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ.</p>
  2514. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><a name="para604_kn8"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  2515. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  2516. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.</p>
  2517. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><a name="para605_kn8"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  2518. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa catthāya <span class="note">[yassatthāya (sī.)]</span> pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  2519. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.</p>
  2520. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><a name="para606_kn8"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  2521. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi <a name="T0.0357"></a> maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  2522. <p class="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.</p>
  2523. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><a name="para607_kn8"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  2524. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi <a name="M0.0308"></a><a name="V0.0243"></a> maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  2525. <p class="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.</p>
  2526. <p class="centered">… Saṃkicco thero….</p>
  2527. <p class="centered">Ekādasanipāto niṭṭhito.</p>
  2528. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2529. <p class="gatha1">Saṃkiccathero ekova, katakicco anāsavo;</p>
  2530. <p class="gathalast">Ekādasanipātamhi, gāthā ekādaseva cāti.</p>
  2531. <a name="kn8_12"></a>
  2532. <p class="chapter">12. Dvādasakanipāto</p>
  2533. <p class="subhead">1. Sīlavattheragāthā</p>
  2534. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><a name="para608_kn8"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  2535. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlamevidha <a name="M0.0309"></a><a name="V0.0244"></a><a name="P0.0063"></a> sikkhetha, asmiṃ loke susikkhitaṃ;</p>
  2536. <p class="gathalast">Sīlaṃ hi sabbasampattiṃ, upanāmeti sevitaṃ.</p>
  2537. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><a name="para609_kn8"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  2538. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlaṃ rakkheyya medhāvī, patthayāno tayo sukhe;</p>
  2539. <p class="gathalast">Pasaṃsaṃ vittilābhañca, pecca sagge pamodanaṃ <span class="note">[pecca sagge ca modanaṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  2540. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><a name="para610_kn8"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  2541. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlavā hi bahū mitte, saññamenādhigacchati;</p>
  2542. <p class="gathalast">Dussīlo pana mittehi, dhaṃsate pāpamācaraṃ.</p>
  2543. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><a name="para611_kn8"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  2544. <p class="gatha1"> ‘‘Avaṇṇañca akittiñca, dussīlo labhate naro;</p>
  2545. <p class="gathalast">Vaṇṇaṃ kittiṃ pasaṃsañca, sadā labhati sīlavā.</p>
  2546. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><a name="para612_kn8"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  2547. <p class="gatha1"> ‘‘Ādi <a name="T0.0358"></a> sīlaṃ patiṭṭhā ca, kalyāṇānañca mātukaṃ;</p>
  2548. <p class="gathalast">Pamukhaṃ sabbadhammānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye.</p>
  2549. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><a name="para613_kn8"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  2550. <p class="gatha1"> ‘‘Velā ca saṃvaraṃ sīlaṃ <span class="note">[saṃvaro sīlaṃ (sī.), saṃvarasīlaṃ (sī. aṭṭha.)]</span>, cittassa abhihāsanaṃ;</p>
  2551. <p class="gathalast">Titthañca sabbabuddhānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye.</p>
  2552. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><a name="para614_kn8"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  2553. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlaṃ balaṃ appaṭimaṃ, sīlaṃ āvudhamuttamaṃ;</p>
  2554. <p class="gathalast">Sīlamābharaṇaṃ seṭṭhaṃ, sīlaṃ kavacamabbhutaṃ.</p>
  2555. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><a name="para615_kn8"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  2556. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlaṃ setu mahesakkho, sīlaṃ gandho anuttaro;</p>
  2557. <p class="gathalast">Sīlaṃ vilepanaṃ seṭṭhaṃ, yena vāti disodisaṃ.</p>
  2558. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><a name="para616_kn8"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  2559. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlaṃ sambalamevaggaṃ, sīlaṃ pātheyyamuttamaṃ;</p>
  2560. <p class="gathalast">Sīlaṃ seṭṭho ativāho, yena yāti disodisaṃ.</p>
  2561. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><a name="para617_kn8"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  2562. <p class="gatha1"> ‘‘Idheva nindaṃ labhati, peccāpāye ca dummano;</p>
  2563. <p class="gathalast">Sabbattha dummano bālo, sīlesu asamāhito.</p>
  2564. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><a name="para618_kn8"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  2565. <p class="gatha1"> ‘‘Idheva kittiṃ labhati, pecca sagge ca summano;</p>
  2566. <p class="gathalast">Sabbattha sumano dhīro, sīlesu susamāhito.</p>
  2567. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><a name="para619_kn8"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  2568. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlameva <a name="V0.0245"></a> idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;</p>
  2569. <p class="gathalast">Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.</p>
  2570. <p class="centered">… Sīlavo thero….</p>
  2571. <p class="subhead">2. Sunītattheragāthā</p>
  2572. <p class="hangnum"><a name="para620"></a><a name="para620_kn8"></a><span class="paranum">620</span>.</p>
  2573. <p class="gatha1"> ‘‘Nīce <a name="M0.0310"></a> kulamhi jātohaṃ, daliddo appabhojano;</p>
  2574. <p class="gathalast">Hīnakammaṃ <span class="note">[hīnaṃ kammaṃ (syā.)]</span> mamaṃ āsi, ahosiṃ pupphachaḍḍako.</p>
  2575. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><a name="para621_kn8"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  2576. <p class="gatha1"> ‘‘Jigucchito <a name="T0.0359"></a> manussānaṃ, paribhūto ca vambhito;</p>
  2577. <p class="gathalast">Nīcaṃ manaṃ karitvāna, vandissaṃ bahukaṃ janaṃ.</p>
  2578. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><a name="para622_kn8"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  2579. <p class="gatha1"> ‘‘Athaddasāsiṃ <a name="P0.0064"></a> sambuddhaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ;</p>
  2580. <p class="gathalast">Pavisantaṃ mahāvīraṃ, magadhānaṃ puruttamaṃ.</p>
  2581. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><a name="para623_kn8"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  2582. <p class="gatha1"> ‘‘Nikkhipitvāna byābhaṅgiṃ, vandituṃ upasaṅkamiṃ;</p>
  2583. <p class="gathalast">Mameva anukampāya, aṭṭhāsi purisuttamo.</p>
  2584. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><a name="para624_kn8"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  2585. <p class="gatha1"> ‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ ṭhito tadā;</p>
  2586. <p class="gathalast">Pabbajjaṃ ahamāyāciṃ, sabbasattānamuttamaṃ.</p>
  2587. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><a name="para625_kn8"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  2588. <p class="gatha1"> ‘‘Tato kāruṇiko satthā, sabbalokānukampako;</p>
  2589. <p class="gathalast">‘Ehi bhikkhū’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā.</p>
  2590. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><a name="para626_kn8"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  2591. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ eko araññasmiṃ, viharanto atandito;</p>
  2592. <p class="gathalast">Akāsiṃ satthuvacanaṃ, yathā maṃ ovadī jino.</p>
  2593. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><a name="para627_kn8"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  2594. <p class="gatha1"> ‘‘Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ, pubbajātimanussariṃ;</p>
  2595. <p class="gatha2">Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ, dibbacakkhuṃ visodhayiṃ <span class="note">[dibbacakkhu visodhitaṃ (ka.)]</span>;</p>
  2596. <p class="gathalast">Rattiyā pacchime yāme, tamokhandhaṃ padālayiṃ.</p>
  2597. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><a name="para628_kn8"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  2598. <p class="gatha1"> ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  2599. <p class="gathalast">Indo brahmā ca āgantvā, maṃ namassiṃsu pañjalī.</p>
  2600. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><a name="para629_kn8"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  2601. <p class="gatha1"> ‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;</p>
  2602. <p class="gathalast">Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’.</p>
  2603. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><a name="para630_kn8"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  2604. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="T0.0360"></a> disvāna maṃ satthā, devasaṅghapurakkhataṃ;</p>
  2605. <p class="gathalast">Sitaṃ pātukaritvāna, imamatthaṃ abhāsatha.</p>
  2606. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><a name="para631_kn8"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  2607. <p class="gatha1"> <span class="note">[su. ni. 660 suttanipātepi]</span> ‘‘‘Tapena <a name="M0.0311"></a><a name="V0.0246"></a> brahmacariyena, saṃyamena damena ca;</p>
  2608. <p class="gathalast">Etena brāhmaṇo hoti, etaṃ brāhmaṇamuttama’’’nti.</p>
  2609. <p class="centered">… Sunīto thero….</p>
  2610. <p class="centered">Dvādasakanipāto niṭṭhito.</p>
  2611. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2612. <p class="gatha2">Sīlavā ca sunīto ca, therā dve te mahiddhikā;</p>
  2613. <p class="gathalast">Dvādasamhi nipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.</p>
  2614. <a name="kn8_13"></a>
  2615. <p class="chapter">13. Terasanipāto</p>
  2616. <p class="subhead">1. Soṇakoḷivisattheragāthā</p>
  2617. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><a name="para632_kn8"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  2618. <p class="gatha1"> ‘‘Yāhu <a name="M0.0312"></a><a name="V0.0247"></a><a name="P0.0065"></a> raṭṭhe samukkaṭṭho, rañño aṅgassa paddhagū <span class="note">[patthagū (syā.), paṭṭhagū (ka.)]</span>;</p>
  2619. <p class="gathalast">Svājja dhammesu ukkaṭṭho, soṇo dukkhassa pāragū.</p>
  2620. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><a name="para633_kn8"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  2621. <p class="gatha1"> ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;</p>
  2622. <p class="gathalast">Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccati.</p>
  2623. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><a name="para634_kn8"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  2624. <p class="gatha1"> ‘‘Unnaḷassa pamattassa, bāhirāsassa <span class="note">[bāhirāsayassa (ka.)]</span> bhikkhuno;</p>
  2625. <p class="gathalast">Sīlaṃ samādhi paññā ca, pāripūriṃ na gacchati.</p>
  2626. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><a name="para635_kn8"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  2627. <p class="gatha1"> ‘‘Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ <span class="note">[tadapaviddhaṃ (sī. syā.)]</span>, akiccaṃ pana karīyati;</p>
  2628. <p class="gathalast">Unnaḷānaṃ <a name="T0.0361"></a> pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.</p>
  2629. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><a name="para636_kn8"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  2630. <p class="gatha1"> ‘‘Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;</p>
  2631. <p class="gatha2">Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino;</p>
  2632. <p class="gathalast">Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.</p>
  2633. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><a name="para637_kn8"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  2634. <p class="gatha1"> ‘‘Ujumaggamhi akkhāte, gacchatha mā nivattatha;</p>
  2635. <p class="gathalast">Attanā codayattānaṃ, nibbānamabhihāraye.</p>
  2636. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><a name="para638_kn8"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  2637. <p class="gatha1"> ‘‘Accāraddhamhi vīriyamhi, satthā loke anuttaro;</p>
  2638. <p class="gatha2">Vīṇopamaṃ karitvā me, dhammaṃ desesi cakkhumā;</p>
  2639. <p class="gathalast">Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato.</p>
  2640. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><a name="para639_kn8"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  2641. <p class="gatha1"> ‘‘Samathaṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā;</p>
  2642. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  2643. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><a name="para640_kn8"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  2644. <p class="gatha1"> ‘‘Nekkhamme <span class="note">[nikkhame (ka.), nekkhammaṃ (mahāva. 244; a. ni. 6.55)]</span> adhimuttassa, pavivekañca cetaso;</p>
  2645. <p class="gathalast">Abyāpajjhādhimuttassa <span class="note">[abyāpajjhādhimhattassa (ka.)]</span>, upādānakkhayassa ca.</p>
  2646. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><a name="para641_kn8"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  2647. <p class="gatha1"> ‘‘Taṇhakkhayādhimuttassa, asammohañca cetaso;</p>
  2648. <p class="gathalast">Disvā āyatanuppādaṃ, sammā cittaṃ vimuccati.</p>
  2649. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><a name="para642_kn8"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  2650. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="P0.0066"></a> sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno;</p>
  2651. <p class="gathalast">Katassa paṭicayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati.</p>
  2652. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><a name="para643_kn8"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  2653. <p class="gatha1"> ‘‘Selo <a name="M0.0313"></a><a name="V0.0248"></a> yathā ekaghano <span class="note">[ekaghano (ka.)]</span>, vātena na samīrati;</p>
  2654. <p class="gathalast">Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā.</p>
  2655. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><a name="para644_kn8"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  2656. <p class="gatha1"> ‘‘Iṭṭhā <a name="T0.0362"></a> dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino;</p>
  2657. <p class="gathalast">Ṭhitaṃ cittaṃ visaññuttaṃ, vayañcassānupassatī’’ti.</p>
  2658. <p class="centered">… Soṇo koḷiviso thero….</p>
  2659. <p class="centered">Terasanipāto niṭṭhito.</p>
  2660. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2661. <p class="gatha1">Soṇo koḷiviso thero, ekoyeva mahiddhiko;</p>
  2662. <p class="gathalast">Terasamhi nipātamhi, gāthāyo cettha terasāti.</p>
  2663. <a name="kn8_14"></a>
  2664. <p class="chapter">14. Cuddasakanipāto</p>
  2665. <p class="subhead">1. Khadiravaniyarevatattheragāthā</p>
  2666. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><a name="para645_kn8"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  2667. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="M0.0314"></a><a name="V0.0249"></a><a name="P0.0067"></a> ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  2668. <p class="gathalast">Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ.</p>
  2669. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><a name="para646_kn8"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  2670. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’;</p>
  2671. <p class="gathalast">Saṅkappaṃ nābhijānāmi, imasmiṃ dīghamantare.</p>
  2672. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><a name="para647_kn8"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  2673. <p class="gatha1"> ‘‘Mettañca abhijānāmi, appamāṇaṃ subhāvitaṃ;</p>
  2674. <p class="gathalast">Anupubbaṃ paricitaṃ, yathā buddhena desitaṃ.</p>
  2675. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><a name="para648_kn8"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  2676. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbamitto sabbasakho, sabbabhūtānukampako;</p>
  2677. <p class="gathalast">Mettacittañca <span class="note">[mettaṃ cittaṃ (sī. syā.)]</span> bhāvemi, abyāpajjarato <span class="note">[abyāpajjharato (sī. syā.)]</span> sadā.</p>
  2678. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><a name="para649_kn8"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  2679. <p class="gatha1"> ‘‘Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, cittaṃ āmodayāmahaṃ;</p>
  2680. <p class="gathalast">Brahmavihāraṃ bhāvemi, akāpurisasevitaṃ.</p>
  2681. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><a name="para650_kn8"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  2682. <p class="gatha1"> ‘‘Avitakkaṃ <a name="T0.0363"></a> samāpanno, sammāsambuddhasāvako;</p>
  2683. <p class="gathalast">Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade.</p>
  2684. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><a name="para651_kn8"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  2685. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;</p>
  2686. <p class="gathalast">Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati.</p>
  2687. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><a name="para652_kn8"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  2688. <p class="gatha1"> ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;</p>
  2689. <p class="gathalast">Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati.</p>
  2690. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><a name="para653_kn8"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  2691. <p class="gatha1"> ‘‘Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;</p>
  2692. <p class="gathalast">Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā.</p>
  2693. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><a name="para654_kn8"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  2694. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  2695. <p class="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.</p>
  2696. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><a name="para655_kn8"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  2697. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato.</p>
  2698. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><a name="para656_kn8"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  2699. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  2700. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.</p>
  2701. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><a name="para657_kn8"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  2702. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="M0.0315"></a><a name="V0.0250"></a> catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  2703. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.</p>
  2704. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><a name="para658_kn8"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  2705. <p class="gatha1"> ‘‘Sampādethappamādena, esā me anusāsanī;</p>
  2706. <p class="gathalast">Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.</p>
  2707. <p class="centered">… Khadiravaniyarevato thero….</p>
  2708. <p class="subhead">2. Godattattheragāthā</p>
  2709. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><a name="para659_kn8"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  2710. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, dhure yutto dhurassaho <span class="note">[dhurāsaho (aṭṭha.)]</span>;</p>
  2711. <p class="gathalast">Mathito <a name="T0.0364"></a> atibhārena, saṃyugaṃ nātivattati.</p>
  2712. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><a name="para660_kn8"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  2713. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ paññāya ye tittā, samuddo vārinā yathā;</p>
  2714. <p class="gathalast">Na pare atimaññanti, ariyadhammova pāṇinaṃ.</p>
  2715. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><a name="para661_kn8"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  2716. <p class="gatha1"> ‘‘Kāle <a name="P0.0068"></a> kālavasaṃ pattā, bhavābhavavasaṃ gatā;</p>
  2717. <p class="gathalast">Narā dukkhaṃ nigacchanti, tedha socanti māṇavā <span class="note">[mānavā (sī.)]</span>.</p>
  2718. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><a name="para662_kn8"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  2719. <p class="gatha1"> ‘‘Unnatā sukhadhammena, dukkhadhammena conatā;</p>
  2720. <p class="gathalast">Dvayena bālā haññanti, yathābhūtaṃ adassino.</p>
  2721. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><a name="para663_kn8"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  2722. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ca dukkhe sukhasmiñca, majjhe sibbinimaccagū;</p>
  2723. <p class="gathalast">Ṭhitā te indakhīlova, na te unnataonatā.</p>
  2724. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><a name="para664_kn8"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  2725. <p class="gatha1"> ‘‘Na heva lābhe nālābhe, na yase na ca kittiyā;</p>
  2726. <p class="gathalast">Na nindāyaṃ pasaṃsāya, na te dukkhe sukhamhi.</p>
  2727. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><a name="para665_kn8"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  2728. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbattha te na limpanti, udabinduva pokkhare;</p>
  2729. <p class="gathalast">Sabbattha sukhitā dhīrā, sabbattha aparājitā.</p>
  2730. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><a name="para666_kn8"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  2731. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammena ca alābho yo, yo ca lābho adhammiko;</p>
  2732. <p class="gathalast">Alābho dhammiko seyyo, yaṃ ce lābho adhammiko.</p>
  2733. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><a name="para667_kn8"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  2734. <p class="gatha1"> ‘‘Yaso ca appabuddhīnaṃ, viññūnaṃ ayaso ca yo;</p>
  2735. <p class="gathalast">Ayasova seyyo viññūnaṃ, na yaso appabuddhinaṃ.</p>
  2736. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><a name="para668_kn8"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  2737. <p class="gatha1"> ‘‘Dummedhehi <a name="M0.0316"></a> pasaṃsā ca, viññūhi garahā ca yā;</p>
  2738. <p class="gathalast">Garahāva seyyo viññūhi, yaṃ ce bālappasaṃsanā.</p>
  2739. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><a name="para669_kn8"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  2740. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhañca <a name="T0.0365"></a><a name="V0.0251"></a> kāmamayikaṃ, dukkhañca pavivekiyaṃ;</p>
  2741. <p class="gathalast">Pavivekadukkhaṃ seyyo, yaṃ ce kāmamayaṃ sukhaṃ.</p>
  2742. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><a name="para670_kn8"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  2743. <p class="gatha1"> ‘‘Jīvitañca adhammena, dhammena maraṇañca yaṃ;</p>
  2744. <p class="gathalast">Maraṇaṃ dhammikaṃ seyyo, yaṃ ce jīve adhammikaṃ.</p>
  2745. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><a name="para671_kn8"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  2746. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmakopappahīnā ye, santacittā bhavābhave;</p>
  2747. <p class="gathalast">Caranti loke asitā, natthi tesaṃ piyāpiyaṃ.</p>
  2748. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><a name="para672_kn8"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  2749. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāvayitvāna bojjhaṅge, indriyāni balāni ca;</p>
  2750. <p class="gathalast">Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbantināsavā’’ti.</p>
  2751. <p class="centered">… Godatto thero….</p>
  2752. <p class="centered">Cuddasakanipāto niṭṭhito.</p>
  2753. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2754. <p class="gatha1">Revato ceva godatto, therā dve te mahiddhikā;</p>
  2755. <p class="gathalast">Cuddasamhi nipātamhi, gāthāyo aṭṭhavīsatīti.</p>
  2756. <a name="kn8_15"></a>
  2757. <p class="chapter">15. Soḷasakanipāto</p>
  2758. <p class="subhead">1. Aññāsikoṇḍaññattheragāthā</p>
  2759. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><a name="para673_kn8"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  2760. <p class="gatha1"> ‘‘Esa <a name="M0.0317"></a><a name="V0.0252"></a><a name="P0.0069"></a> bhiyyo pasīdāmi, sutvā dhammaṃ mahārasaṃ;</p>
  2761. <p class="gathalast">Virāgo desito dhammo, anupādāya sabbaso.</p>
  2762. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><a name="para674_kn8"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  2763. <p class="gatha1"> ‘‘Bahūni loke citrāni, asmiṃ pathavimaṇḍale;</p>
  2764. <p class="gathalast">Mathenti <a name="T0.0366"></a> maññe saṅkappaṃ, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.</p>
  2765. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><a name="para675_kn8"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  2766. <p class="gatha1"> ‘‘Rajamuhatañca vātena, yathā meghopasammaye;</p>
  2767. <p class="gathalast">Evaṃ sammanti saṅkappā, yadā paññāya passati.</p>
  2768. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><a name="para676_kn8"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  2769. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 277 dhammapade]</span> ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati;</p>
  2770. <p class="gathalast">Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.</p>
  2771. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><a name="para677_kn8"></a><span class="paranum">677</span> .</p>
  2772. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 278 dhammapade]</span> ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passati</p>
  2773. <p class="gathalast">Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.</p>
  2774. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><a name="para678_kn8"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  2775. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 279 dhammapade]</span> ‘‘Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati;</p>
  2776. <p class="gathalast">Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.</p>
  2777. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><a name="para679_kn8"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  2778. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo;</p>
  2779. <p class="gathalast">Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.</p>
  2780. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><a name="para680_kn8"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  2781. <p class="gatha1"> ‘‘Oghapāso daḷhakhilo <span class="note">[daḷho khilo (syā. ka.)]</span>, pabbato duppadālayo;</p>
  2782. <p class="gatha2">Chetvā khilañca pāsañca, selaṃ bhetvāna <span class="note">[chetvāna (ka.)]</span> dubbhidaṃ;</p>
  2783. <p class="gathalast">Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, mutto so mārabandhanā.</p>
  2784. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><a name="para681_kn8"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  2785. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhato capalo bhikkhu, mitte āgamma pāpake;</p>
  2786. <p class="gathalast">Saṃsīdati mahoghasmiṃ, ūmiyā paṭikujjito.</p>
  2787. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><a name="para682_kn8"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  2788. <p class="gatha1"> ‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;</p>
  2789. <p class="gathalast">Kalyāṇamitto medhāvī, dukkhassantakaro siyā.</p>
  2790. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><a name="para683_kn8"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  2791. <p class="gatha1"> ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;</p>
  2792. <p class="gathalast">Mattaññū <a name="T0.0367"></a> annapānasmiṃ, adīnamanaso naro.</p>
  2793. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><a name="para684_kn8"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  2794. <p class="gatha1"> ‘‘Phuṭṭho <a name="V0.0253"></a> ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;</p>
  2795. <p class="gathalast">Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.</p>
  2796. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><a name="para685_kn8"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  2797. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi <a name="M0.0318"></a> maraṇaṃ…pe… nibbisaṃ bhatako yathā.</p>
  2798. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><a name="para686_kn8"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  2799. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajānāe patissato.</p>
  2800. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><a name="para687_kn8"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  2801. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.</p>
  2802. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><a name="para688_kn8"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  2803. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  2804. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, kiṃ me saddhivihārinā’’ti.</p>
  2805. <p class="centered">… Aññāsikoṇḍañño <span class="note">[aññākoṇḍañño (sī. syā.)]</span> thero….</p>
  2806. <p class="subhead">2. Udāyittheragāthā</p>
  2807. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><a name="para689_kn8"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  2808. <p class="gatha1"> <span class="note">[a. ni. 6.43]</span> ‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ;</p>
  2809. <p class="gathalast">Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.</p>
  2810. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><a name="para690_kn8"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  2811. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ;</p>
  2812. <p class="gathalast">Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.</p>
  2813. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><a name="para691_kn8"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  2814. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ<a name="P0.0070"></a>, vanā nibbanamāgataṃ;</p>
  2815. <p class="gathalast">Kāmehi nekkhammarataṃ <span class="note">[nikkhammarataṃ (ka.)]</span>, muttaṃ selāva kañcanaṃ.</p>
  2816. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><a name="para692_kn8"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  2817. <p class="gatha1"> ‘‘Sa ve accaruci nāgo, himavāvaññe siluccaye;</p>
  2818. <p class="gathalast">Sabbesaṃ <a name="T0.0368"></a> nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.</p>
  2819. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><a name="para693_kn8"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  2820. <p class="gatha1"> ‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so;</p>
  2821. <p class="gathalast">Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.</p>
  2822. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><a name="para694_kn8"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  2823. <p class="gatha1"> ‘‘Sati ca sampajaññañca, caraṇā nāgassa tepare;</p>
  2824. <p class="gathalast">Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.</p>
  2825. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><a name="para695_kn8"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  2826. <p class="gatha1"> ‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā;</p>
  2827. <p class="gathalast">Dhammakucchisamāvāso, viveko tassa vāladhi.</p>
  2828. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><a name="para696_kn8"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  2829. <p class="gatha1"> ‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito;</p>
  2830. <p class="gathalast">Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.</p>
  2831. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><a name="para697_kn8"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  2832. <p class="gatha1"> ‘‘Sayaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito;</p>
  2833. <p class="gathalast">Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.</p>
  2834. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><a name="para698_kn8"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  2835. <p class="gatha1"> ‘‘Bhuñjati <a name="M0.0319"></a> anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati;</p>
  2836. <p class="gathalast">Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.</p>
  2837. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><a name="para699_kn8"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  2838. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃyojanaṃ <a name="V0.0254"></a> aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ;</p>
  2839. <p class="gathalast">Yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati.</p>
  2840. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><a name="para700_kn8"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  2841. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati;</p>
  2842. <p class="gathalast">Nopalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.</p>
  2843. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><a name="para701_kn8"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  2844. <p class="gatha1"> ‘‘Tatheva ca loke jāto, buddho loke viharati;</p>
  2845. <p class="gathalast">Nopalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.</p>
  2846. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><a name="para702_kn8"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  2847. <p class="gatha1"> ‘‘Mahāgini pajjalito, anāhāropasammati;</p>
  2848. <p class="gathalast">Aṅgāresu <a name="T0.0369"></a> ca santesu, nibbutoti pavuccati.</p>
  2849. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><a name="para703_kn8"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  2850. <p class="gatha1"> ‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā;</p>
  2851. <p class="gathalast">Viññissanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.</p>
  2852. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><a name="para704_kn8"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  2853. <p class="gatha1"> ‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo;</p>
  2854. <p class="gathalast">Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissatyanāsavo’’ti.</p>
  2855. <p class="centered">… Udāyī thero….</p>
  2856. <p class="centered">Soḷasakanipāto niṭṭhito.</p>
  2857. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  2858. <p class="gatha1">Koṇḍañño ca udāyī ca, therā dve te mahiddhikā;</p>
  2859. <p class="gathalast">Soḷasamhi nipātamhi, gāthāyo dve ca tiṃsa cāti.</p>
  2860. <a name="kn8_16"></a>
  2861. <p class="chapter">16. Vīsatinipāto</p>
  2862. <p class="subhead">1. Adhimuttattheragāthā</p>
  2863. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><a name="para705_kn8"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  2864. <p class="gatha1"> ‘‘Yaññatthaṃ <a name="M0.0320"></a><a name="V0.0255"></a><a name="P0.0071"></a> vā dhanatthaṃ vā, ye hanāma mayaṃ pure;</p>
  2865. <p class="gathalast">Avasesaṃ <span class="note">[avase taṃ (sī. aṭṭha. mūlapāṭho), avasesānaṃ (aṭṭha.?)]</span> bhayaṃ hoti, vedhanti vilapanti ca.</p>
  2866. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><a name="para706_kn8"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  2867. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa te natthi bhītattaṃ, bhiyyo vaṇṇo pasīdati;</p>
  2868. <p class="gathalast">Kasmā na paridevesi, evarūpe mahabbhaye.</p>
  2869. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><a name="para707_kn8"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  2870. <p class="gatha1"> ‘‘Natthi cetasikaṃ dukkhaṃ, anapekkhassa gāmaṇi;</p>
  2871. <p class="gathalast">Atikkantā bhayā sabbe, khīṇasaṃyojanassa ve.</p>
  2872. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><a name="para708_kn8"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  2873. <p class="gatha1"> ‘‘Khīṇāya bhavanettiyā, diṭṭhe dhamme yathātathe;</p>
  2874. <p class="gathalast">Na <a name="T0.0370"></a> bhayaṃ maraṇe hoti, bhāranikkhepane yathā.</p>
  2875. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><a name="para709_kn8"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  2876. <p class="gatha1"> ‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito;</p>
  2877. <p class="gathalast">Maraṇe me bhayaṃ natthi, rogānamiva saṅkhaye.</p>
  2878. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><a name="para710_kn8"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  2879. <p class="gatha1"> ‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito;</p>
  2880. <p class="gathalast">Nirassādā bhavā diṭṭhā, visaṃ pitvāva <span class="note">[pītvāva (sī.)]</span> chaḍḍitaṃ.</p>
  2881. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><a name="para711_kn8"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  2882. <p class="gatha1"> ‘‘Pāragū anupādāno, katakicco anāsavo;</p>
  2883. <p class="gathalast">Tuṭṭho āyukkhayā hoti, mutto āghātanā yathā.</p>
  2884. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><a name="para712_kn8"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  2885. <p class="gatha1"> ‘‘Uttamaṃ dhammataṃ patto, sabbaloke anatthiko;</p>
  2886. <p class="gathalast">Ādittāva gharā mutto, maraṇasmiṃ na socati.</p>
  2887. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><a name="para713_kn8"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  2888. <p class="gatha1"> ‘‘Yadatthi saṅgataṃ kiñci, bhavo vā yattha labbhati;</p>
  2889. <p class="gathalast">Sabbaṃ anissaraṃ etaṃ, iti vuttaṃ mahesinā.</p>
  2890. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><a name="para714_kn8"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  2891. <p class="gatha1"> ‘‘Yo taṃ tathā pajānāti, yathā buddhena desitaṃ;</p>
  2892. <p class="gathalast">Na gaṇhāti bhavaṃ kiñci, sutattaṃva ayoguḷaṃ.</p>
  2893. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><a name="para715_kn8"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  2894. <p class="gatha1"> ‘‘Na me hoti ‘ahosi’nti, ‘bhavissa’nti na hoti me;</p>
  2895. <p class="gathalast">Saṅkhārā vigamissanti, tattha kā paridevanā.</p>
  2896. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><a name="para716_kn8"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  2897. <p class="gatha1"> ‘‘Suddhaṃ dhammasamuppādaṃ, suddhaṃ saṅkhārasantatiṃ;</p>
  2898. <p class="gathalast">Passantassa yathābhūtaṃ, na bhayaṃ hoti gāmaṇi.</p>
  2899. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><a name="para717_kn8"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  2900. <p class="gatha1"> ‘‘Tiṇakaṭṭhasamaṃ <a name="M0.0321"></a><a name="V0.0256"></a> lokaṃ, yadā paññāya passati;</p>
  2901. <p class="gathalast">Mamattaṃ so asaṃvindaṃ, ‘natthi me’ti na socati.</p>
  2902. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><a name="para718_kn8"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  2903. <p class="gatha1"> ‘‘Ukkaṇṭhāmi <a name="P0.0072"></a> sarīrena, bhavenamhi anatthiko;</p>
  2904. <p class="gathalast">Soyaṃ <a name="T0.0371"></a> bhijjissati kāyo, añño ca na bhavissati.</p>
  2905. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><a name="para719_kn8"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  2906. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ vo kiccaṃ sarīrena, taṃ karotha yadicchatha;</p>
  2907. <p class="gathalast">Na me tappaccayā tattha, doso pemañca hehiti’’.</p>
  2908. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><a name="para720_kn8"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  2909. <p class="gatha1"> Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  2910. <p class="gathalast">Satthāni nikkhipitvāna, māṇavā etadabravuṃ.</p>
  2911. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><a name="para721_kn8"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  2912. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ bhadante karitvāna, ko vā ācariyo tava;</p>
  2913. <p class="gathalast">Kassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.</p>
  2914. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><a name="para722_kn8"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  2915. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbaññū sabbadassāvī, jino ācariyo mama;</p>
  2916. <p class="gathalast">Mahākāruṇiko satthā, sabbalokatikicchako.</p>
  2917. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><a name="para723_kn8"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  2918. <p class="gatha1"> ‘‘Tenāyaṃ desito dhammo, khayagāmī anuttaro;</p>
  2919. <p class="gathalast">Tassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’.</p>
  2920. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><a name="para724_kn8"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  2921. <p class="gatha1"> Sutvāna corā isino subhāsitaṃ, nikkhippa satthāni ca āvudhāni ca;</p>
  2922. <p class="gathalast">Tamhā ca kammā viramiṃsu eke, eke ca pabbajjamarocayiṃsu.</p>
  2923. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><a name="para725_kn8"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  2924. <p class="gatha1"> Te pabbajitvā sugatassa sāsane, bhāvetva bojjhaṅgabalāni paṇḍitā;</p>
  2925. <p class="gathalast">Udaggacittā sumanā katindriyā, phusiṃsu nibbānapadaṃ asaṅkhatanti.</p>
  2926. <p class="centered">…Adhimutto thero….</p>
  2927. <p class="subhead">2. Pārāpariyattheragāthā</p>
  2928. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><a name="para726_kn8"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  2929. <p class="gatha1"> ‘‘Samaṇassa <a name="T0.0372"></a> ahu cintā, pārāpariyassa bhikkhuno;</p>
  2930. <p class="gathalast">Ekakassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.</p>
  2931. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><a name="para727_kn8"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  2932. <p class="gatha1"> ‘‘Kimānupubbaṃ puriso, kiṃ vataṃ kiṃ samācāraṃ;</p>
  2933. <p class="gathalast">Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.</p>
  2934. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><a name="para728_kn8"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  2935. <p class="gatha1"> ‘‘Indriyāni <a name="M0.0322"></a> manussānaṃ, hitāya ahitāya ca;</p>
  2936. <p class="gathalast">Arakkhitāni ahitāya, rakkhitāni hitāya ca.</p>
  2937. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><a name="para729_kn8"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  2938. <p class="gatha1"> ‘‘Indriyāneva sārakkhaṃ, indriyāni ca gopayaṃ;</p>
  2939. <p class="gathalast">Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye.</p>
  2940. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><a name="para730_kn8"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  2941. <p class="gatha1"> ‘‘Cakkhundriyaṃ <a name="V0.0257"></a> ce rūpesu, gacchantaṃ anivārayaṃ;</p>
  2942. <p class="gathalast">Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.</p>
  2943. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><a name="para731_kn8"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  2944. <p class="gatha1"> ‘‘Sotindriyaṃ ce saddesu, gacchantaṃ anivārayaṃ;</p>
  2945. <p class="gathalast">Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati.</p>
  2946. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><a name="para732_kn8"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  2947. <p class="gatha1"> ‘‘Anissaraṇadassāvī<a name="P0.0073"></a>, gandhe ce paṭisevati;</p>
  2948. <p class="gathalast">Na so muccati dukkhamhā, gandhesu adhimucchito.</p>
  2949. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><a name="para733_kn8"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  2950. <p class="gatha1"> ‘‘Ambilaṃ madhuraggañca, tittakaggamanussaraṃ;</p>
  2951. <p class="gathalast">Rasataṇhāya gadhito, hadayaṃ nāvabujjhati.</p>
  2952. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><a name="para734_kn8"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  2953. <p class="gatha1"> ‘‘Subhānyappaṭikūlāni, phoṭṭhabbāni anussaraṃ;</p>
  2954. <p class="gathalast">Ratto rāgādhikaraṇaṃ, vividhaṃ vindate dukhaṃ.</p>
  2955. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><a name="para735_kn8"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  2956. <p class="gatha1"> ‘‘Manaṃ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhituṃ;</p>
  2957. <p class="gathalast">Tato <a name="T0.0373"></a> naṃ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi.</p>
  2958. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><a name="para736_kn8"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  2959. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbalohitasampuṇṇaṃ, bahussa kuṇapassa ca;</p>
  2960. <p class="gathalast">Naravīrakataṃ vagguṃ, samuggamiva cittitaṃ.</p>
  2961. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><a name="para737_kn8"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  2962. <p class="gatha1"> ‘‘Kaṭukaṃ madhurassādaṃ, piyanibandhanaṃ dukhaṃ;</p>
  2963. <p class="gathalast">Khuraṃva madhunā littaṃ, ullihaṃ nāvabujjhati.</p>
  2964. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><a name="para738_kn8"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  2965. <p class="gatha1"> ‘‘Itthirūpe itthisare, phoṭṭhabbepi ca itthiyā;</p>
  2966. <p class="gathalast">Itthigandhesu sāratto, vividhaṃ vindate dukhaṃ.</p>
  2967. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><a name="para739_kn8"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  2968. <p class="gatha1"> ‘‘Itthisotāni sabbāni, sandanti pañca pañcasu;</p>
  2969. <p class="gathalast">Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ, yo sakkoti vīriyavā.</p>
  2970. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><a name="para740_kn8"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  2971. <p class="gatha1"> ‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, so dakkho so vicakkhaṇo;</p>
  2972. <p class="gathalast">Kareyya ramamānopi, kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ.</p>
  2973. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><a name="para741_kn8"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  2974. <p class="gatha1"> ‘‘Atho <a name="M0.0323"></a> sīdati saññuttaṃ, vajje kiccaṃ niratthakaṃ;</p>
  2975. <p class="gathalast">‘Na taṃ kicca’nti maññitvā, appamatto vicakkhaṇo.</p>
  2976. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><a name="para742_kn8"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  2977. <p class="gatha1"> ‘‘Yañca atthena saññuttaṃ, yā ca dhammagatā rati;</p>
  2978. <p class="gathalast">Taṃ samādāya vattetha, sā hi ve uttamā rati.</p>
  2979. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><a name="para743_kn8"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  2980. <p class="gatha1"> ‘‘Uccāvacehupāyehi, paresamabhijigīsati;</p>
  2981. <p class="gathalast">Hantvā vadhitvā atha socayitvā, ālopati sāhasā yo paresaṃ.</p>
  2982. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><a name="para744_kn8"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  2983. <p class="gatha1"> ‘‘Tacchanto āṇiyā āṇiṃ, nihanti balavā yathā;</p>
  2984. <p class="gathalast">Indriyānindriyeheva<a name="T0.0374"></a>, nihanti kusalo tathā.</p>
  2985. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><a name="para745_kn8"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  2986. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhaṃ <a name="V0.0258"></a> vīriyaṃ samādhiñca, satipaññañca bhāvayaṃ;</p>
  2987. <p class="gathalast">Pañca pañcahi hantvāna, anīgho yāti brāhmaṇo.</p>
  2988. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><a name="para746_kn8"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  2989. <p class="gatha1"> ‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, katvā vākyānusāsaniṃ;</p>
  2990. <p class="gathalast">Sabbena sabbaṃ buddhassa, so naro sukhamedhatī’’ti.</p>
  2991. <p class="centered">…Pārāpariyo thero….</p>
  2992. <p class="subhead">3. Telakānittheragāthā</p>
  2993. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><a name="para747_kn8"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  2994. <p class="gatha1"> ‘‘Cirarattaṃ vatātāpī, dhammaṃ anuvicintayaṃ;</p>
  2995. <p class="gathalast">Samaṃ cittassa nālatthaṃ, pucchaṃ samaṇabrāhmaṇe.</p>
  2996. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><a name="para748_kn8"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  2997. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ko <a name="P0.0074"></a> so pāraṅgato loke, ko patto amatogadhaṃ;</p>
  2998. <p class="gathalast">Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, paramatthavijānanaṃ’.</p>
  2999. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><a name="para749_kn8"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  3000. <p class="gatha1"> ‘‘Antovaṅkagato āsi, macchova ghasamāmisaṃ;</p>
  3001. <p class="gathalast">Baddho mahindapāsena, vepacityasuro yathā.</p>
  3002. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><a name="para750_kn8"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  3003. <p class="gatha1"> ‘‘Añchāmi naṃ na muñcāmi, asmā sokapariddavā;</p>
  3004. <p class="gathalast">Ko me bandhaṃ muñcaṃ loke, sambodhiṃ vedayissati.</p>
  3005. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><a name="para751_kn8"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  3006. <p class="gatha1"> ‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā kaṃ, ādisantaṃ pabhaṅgunaṃ.</p>
  3007. <p class="gathalast">Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, jarāmaccupavāhanaṃ.</p>
  3008. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><a name="para752_kn8"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  3009. <p class="gatha1"> ‘‘Vicikicchākaṅkhāganthitaṃ, sārambhabalasaññutaṃ;</p>
  3010. <p class="gathalast">Kodhappattamanatthaddhaṃ, abhijappappadāraṇaṃ.</p>
  3011. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><a name="para753_kn8"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  3012. <p class="gatha1"> ‘‘Taṇhādhanusamuṭṭhānaṃ<a name="M0.0324"></a>, dve ca pannarasāyutaṃ <span class="note">[dvedhāpannarasāyutaṃ (?)]</span>;</p>
  3013. <p class="gathalast">Passa <a name="T0.0375"></a> orasikaṃ bāḷhaṃ, bhetvāna yadi <span class="note">[yada (sī. aṭṭha.) hadi (?) ‘‘hadaye’’ti taṃsaṃvaṇṇanā]</span> tiṭṭhati.</p>
  3014. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><a name="para754_kn8"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  3015. <p class="gatha1"> ‘‘Anudiṭṭhīnaṃ appahānaṃ, saṅkappaparatejitaṃ;</p>
  3016. <p class="gathalast">Tena viddho pavedhāmi, pattaṃva māluteritaṃ.</p>
  3017. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><a name="para755_kn8"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  3018. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhattaṃ me samuṭṭhāya, khippaṃ paccati māmakaṃ;</p>
  3019. <p class="gathalast">Chaphassāyatanī kāyo, yattha sarati sabbadā.</p>
  3020. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><a name="para756_kn8"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  3021. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ na passāmi tekicchaṃ, yo metaṃ sallamuddhare;</p>
  3022. <p class="gathalast">Nānārajjena satthena <span class="note">[nāraggena na satthena (?)]</span>, nāññena vicikicchitaṃ.</p>
  3023. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><a name="para757_kn8"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  3024. <p class="gatha1"> ‘‘Ko me asattho avaṇo, sallamabbhantarapassayaṃ;</p>
  3025. <p class="gathalast">Ahiṃsaṃ sabbagattāni, sallaṃ me uddharissati.</p>
  3026. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><a name="para758_kn8"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  3027. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammappati <a name="V0.0259"></a> hi so seṭṭho, visadosappavāhako;</p>
  3028. <p class="gathalast">Gambhīre patitassa me, thalaṃ pāṇiñca dassaye.</p>
  3029. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><a name="para759_kn8"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  3030. <p class="gatha1"> ‘‘Rahadehamasmi ogāḷho, ahāriyarajamattike;</p>
  3031. <p class="gathalast">Māyāusūyasārambha, thinamiddhamapatthaṭe.</p>
  3032. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><a name="para760_kn8"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  3033. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhaccameghathanitaṃ, saṃyojanavalāhakaṃ;</p>
  3034. <p class="gathalast">Vāhā vahanti kuddiṭṭhiṃ <span class="note">[duddiṭṭhiṃ (sī. dha. pa. 339)]</span>, saṅkappā rāganissitā.</p>
  3035. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><a name="para761_kn8"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  3036. <p class="gatha1"> ‘‘Savanti sabbadhi sotā, latā ubbhijja tiṭṭhati;</p>
  3037. <p class="gathalast">Te sote ko nivāreyya, taṃ lataṃ ko hi checchati.</p>
  3038. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><a name="para762_kn8"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  3039. <p class="gatha1"> ‘‘Velaṃ <a name="P0.0075"></a> karotha bhaddante, sotānaṃ sannivāraṇaṃ;</p>
  3040. <p class="gathalast">Mā te manomayo soto, rukkhaṃva sahasā luve.</p>
  3041. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><a name="para763_kn8"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  3042. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ <a name="T0.0376"></a> me bhayajātassa, apārā pāramesato;</p>
  3043. <p class="gathalast">Tāṇo paññāvudho satthā, isisaṅghanisevito.</p>
  3044. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><a name="para764_kn8"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  3045. <p class="gatha1"> ‘‘Sopāṇaṃ sugataṃ suddhaṃ, dhammasāramayaṃ daḷhaṃ;</p>
  3046. <p class="gathalast">Pādāsi vuyhamānassa, ‘mā bhāyī’ti ca mabravi.</p>
  3047. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><a name="para765_kn8"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  3048. <p class="gatha1"> ‘‘Satipaṭṭhānapāsādaṃ, āruyha paccavekkhisaṃ;</p>
  3049. <p class="gathalast">Yaṃ taṃ pubbe amaññissaṃ, sakkāyābhirataṃ pajaṃ.</p>
  3050. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><a name="para766_kn8"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  3051. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="M0.0325"></a> ca maggamaddakkhiṃ, nāvāya abhirūhanaṃ;</p>
  3052. <p class="gathalast">Anadhiṭṭhāya attānaṃ, titthamaddakkhimuttamaṃ.</p>
  3053. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><a name="para767_kn8"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  3054. <p class="gatha1"> ‘‘Sallaṃ attasamuṭṭhānaṃ, bhavanettippabhāvitaṃ;</p>
  3055. <p class="gathalast">Etesaṃ appavattāya <span class="note">[appavattiyā (?)]</span>, desesi maggamuttamaṃ.</p>
  3056. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><a name="para768_kn8"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  3057. <p class="gatha1"> ‘‘Dīgharattānusayitaṃ, cirarattamadhiṭṭhitaṃ;</p>
  3058. <p class="gathalast">Buddho mepānudī ganthaṃ, visadosappavāhano’’ti.</p>
  3059. <p class="centered">…Telakāni thero….</p>
  3060. <p class="subhead">4. Raṭṭhapālattheragāthā</p>
  3061. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><a name="para769_kn8"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  3062. <p class="gatha1"> <span class="note">[ma. ni. 2.302]</span> ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;</p>
  3063. <p class="gathalast">Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.</p>
  3064. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><a name="para770_kn8"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  3065. <p class="gatha1"> ‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;</p>
  3066. <p class="gathalast">Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.</p>
  3067. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><a name="para771_kn8"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  3068. <p class="gatha1"> ‘‘Alattakakatā <a name="V0.0260"></a> pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;</p>
  3069. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  3070. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><a name="para772_kn8"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  3071. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhapadakatā <a name="T0.0377"></a> kesā, nettā añjanamakkhitā;</p>
  3072. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  3073. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><a name="para773_kn8"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  3074. <p class="gatha1"> ‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;</p>
  3075. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  3076. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><a name="para774_kn8"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  3077. <p class="gatha1"> ‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo;</p>
  3078. <p class="gathalast">Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake.</p>
  3079. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><a name="para775_kn8"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  3080. <p class="gatha1"> ‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo;</p>
  3081. <p class="gathalast">Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.</p>
  3082. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><a name="para776_kn8"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  3083. <p class="gatha1"> ‘‘Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;</p>
  3084. <p class="gathalast">Luddhā <a name="P0.0076"></a> dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti.</p>
  3085. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><a name="para777_kn8"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  3086. <p class="gatha1"> ‘‘Rājā <a name="M0.0326"></a> pasayhappathaviṃ vijetvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto;</p>
  3087. <p class="gathalast">Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha.</p>
  3088. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><a name="para778_kn8"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  3089. <p class="gatha1"> ‘‘Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṃ upenti;</p>
  3090. <p class="gathalast">Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti.</p>
  3091. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><a name="para779_kn8"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  3092. <p class="gatha1"> ‘‘Kandanti <a name="T0.0378"></a> naṃ ñātī pakiriya kese, aho vatā no amarāti cāhu;</p>
  3093. <p class="gathalast">Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti.</p>
  3094. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><a name="para780_kn8"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  3095. <p class="gatha1"> ‘‘So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena <span class="note">[etena gatthena (ka.)]</span> pahāya bhoge;</p>
  3096. <p class="gathalast">Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā.</p>
  3097. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><a name="para781_kn8"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  3098. <p class="gatha1"> ‘‘Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti, satto pana gacchati yena kammaṃ;</p>
  3099. <p class="gathalast">Na mīyamānaṃ dhanamanveti <span class="note">[manviti (ka.)]</span> kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.</p>
  3100. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><a name="para782_kn8"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  3101. <p class="gatha1"> ‘‘Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti;</p>
  3102. <p class="gathalast">Appappaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.</p>
  3103. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><a name="para783_kn8"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  3104. <p class="gatha1"> ‘‘Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;</p>
  3105. <p class="gathalast">Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro <a name="T0.0379"></a> ca no vedhati phassaphuṭṭho.</p>
  3106. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><a name="para784_kn8"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  3107. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā <a name="M0.0327"></a> hi paññāva dhanena seyyā, yāya vosānamidhādhigacchati;</p>
  3108. <p class="gathalast">Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā.</p>
  3109. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><a name="para785_kn8"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  3110. <p class="gatha1"> ‘‘Upeti <a name="P0.0077"></a> gabbhañca parañca lokaṃ, saṃsāramāpajja paramparāya;</p>
  3111. <p class="gathalast">Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ.</p>
  3112. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><a name="para786_kn8"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  3113. <p class="gatha1"> ‘‘Coro <a name="V0.0261"></a> yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati pāpadhammo;</p>
  3114. <p class="gathalast">Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo.</p>
  3115. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><a name="para787_kn8"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  3116. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;</p>
  3117. <p class="gathalast">Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.</p>
  3118. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><a name="para788_kn8"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  3119. <p class="gatha1"> ‘‘Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;</p>
  3120. <p class="gathalast">Etampi <a name="T0.0380"></a> disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo.</p>
  3121. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><a name="para789_kn8"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  3122. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, upeto jinasāsane;</p>
  3123. <p class="gathalast">Avajjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.</p>
  3124. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><a name="para790_kn8"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  3125. <p class="gatha1"> ‘‘Kāme ādittato disvā, jātarūpāni satthato;</p>
  3126. <p class="gathalast">Gabbhavokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ.</p>
  3127. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><a name="para791_kn8"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  3128. <p class="gatha1"> ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;</p>
  3129. <p class="gathalast">Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ.</p>
  3130. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><a name="para792_kn8"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  3131. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  3132. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.</p>
  3133. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><a name="para793_kn8"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  3134. <p class="gatha1"> ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  3135. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>
  3136. <p class="centered">… Raṭṭhapālo thero….</p>
  3137. <p class="subhead">5. Mālukyaputtattheragāthā</p>
  3138. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><a name="para794_kn8"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  3139. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 4.95]</span> ‘‘Rūpaṃ <a name="M0.0328"></a> disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3140. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3141. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><a name="para795_kn8"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  3142. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T0.0381"></a> vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;</p>
  3143. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3144. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna <span class="note">[nibbānaṃ (sī.)]</span> vuccati.</p>
  3145. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><a name="para796_kn8"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  3146. <p class="gatha1"> ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3147. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3148. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><a name="para797_kn8"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  3149. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā;</p>
  3150. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3151. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.</p>
  3152. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><a name="para798_kn8"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  3153. <p class="gatha1"> ‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3154. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3155. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><a name="para799_kn8"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  3156. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="V0.0262"></a> vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā;</p>
  3157. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3158. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.</p>
  3159. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><a name="para800_kn8"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  3160. <p class="gatha1"> ‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3161. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3162. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><a name="para801_kn8"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  3163. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T0.0382"></a> vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā;</p>
  3164. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3165. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.</p>
  3166. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><a name="para802_kn8"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  3167. <p class="gatha1"> ‘‘Phassaṃ <a name="P0.0078"></a> phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3168. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3169. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><a name="para803_kn8"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  3170. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā;</p>
  3171. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3172. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.</p>
  3173. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><a name="para804_kn8"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  3174. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;</p>
  3175. <p class="gathalast">Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati.</p>
  3176. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><a name="para805_kn8"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  3177. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M0.0329"></a> vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā;</p>
  3178. <p class="gatha2">Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;</p>
  3179. <p class="gathalast">Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.</p>
  3180. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><a name="para806_kn8"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  3181. <p class="gatha1"> ‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā patissato;</p>
  3182. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3183. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><a name="para807_kn8"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  3184. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3185. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3186. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.</p>
  3187. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><a name="para808_kn8"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  3188. <p class="gatha1"> ‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā patissato;</p>
  3189. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3190. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><a name="para809_kn8"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  3191. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3192. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3193. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.</p>
  3194. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><a name="para810_kn8"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  3195. <p class="gatha1"> ‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā patissato;</p>
  3196. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3197. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><a name="para811_kn8"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  3198. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa <a name="V0.0263"></a> ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3199. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3200. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.</p>
  3201. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><a name="para812_kn8"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  3202. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="T0.0383"></a> so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā patissato;</p>
  3203. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3204. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><a name="para813_kn8"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  3205. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa sāyarato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3206. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3207. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.</p>
  3208. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><a name="para814_kn8"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  3209. <p class="gatha1"> ‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa patissato;</p>
  3210. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3211. <p class="hangnum"><a name="para815"></a><a name="para815_kn8"></a><span class="paranum">815</span>.</p>
  3212. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3213. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3214. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.</p>
  3215. <p class="hangnum"><a name="para816"></a><a name="para816_kn8"></a><span class="paranum">816</span>.</p>
  3216. <p class="gatha1"> ‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā patissato;</p>
  3217. <p class="gathalast">Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati.</p>
  3218. <p class="hangnum"><a name="para817"></a><a name="para817_kn8"></a><span class="paranum">817</span>.</p>
  3219. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāssa <a name="M0.0330"></a> vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;</p>
  3220. <p class="gatha2">Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;</p>
  3221. <p class="gathalast">Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati’’.</p>
  3222. <p class="centered">… Mālukyaputto thero….</p>
  3223. <p class="subhead">6. Selattheragāthā</p>
  3224. <p class="hangnum"><a name="para818"></a><a name="para818_kn8"></a><span class="paranum">818</span>.</p>
  3225. <p class="gatha1"> ‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano;</p>
  3226. <p class="gathalast">Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā <span class="note">[susukkadāṭho virīyavā (sī.)]</span>.</p>
  3227. <p class="hangnum"><a name="para819"></a><a name="para819_kn8"></a><span class="paranum">819</span>.</p>
  3228. <p class="gatha1"> ‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā;</p>
  3229. <p class="gathalast">Sabbe <a name="T0.0384"></a> te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.</p>
  3230. <p class="hangnum"><a name="para820"></a><a name="para820_kn8"></a><span class="paranum">820</span>.</p>
  3231. <p class="gatha1"> ‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā;</p>
  3232. <p class="gathalast">Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi.</p>
  3233. <p class="hangnum"><a name="para821"></a><a name="para821_kn8"></a><span class="paranum">821</span>.</p>
  3234. <p class="gatha1"> ‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco;</p>
  3235. <p class="gathalast">Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino.</p>
  3236. <p class="hangnum"><a name="para822"></a><a name="para822_kn8"></a><span class="paranum">822</span>.</p>
  3237. <p class="gatha1"> ‘‘Rājā <a name="V0.0264"></a> arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho;</p>
  3238. <p class="gathalast">Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa <span class="note">[jambumaṇḍassa (ka.)]</span> issaro.</p>
  3239. <p class="hangnum"><a name="para823"></a><a name="para823_kn8"></a><span class="paranum">823</span>.</p>
  3240. <p class="gatha1"> ‘‘Khattiyā bhogī rājāno <span class="note">[bhogā rājāno (sī. ka.), bhojarājāno (syā.)]</span>, anuyantā bhavanti te;</p>
  3241. <p class="gathalast">Rājābhirājā <span class="note">[rājādhirājā (sī. ka.)]</span> manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’.</p>
  3242. <p class="hangnum"><a name="para824"></a><a name="para824_kn8"></a><span class="paranum">824</span>.</p>
  3243. <p class="gatha1"> ‘‘Rājāhamasmi <a name="P0.0079"></a> sela, (selāti bhagavā) dhammarājā anuttaro;</p>
  3244. <p class="gathalast">Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’.</p>
  3245. <p class="hangnum"><a name="para825"></a><a name="para825_kn8"></a><span class="paranum">825</span>.</p>
  3246. <p class="gatha1"> ‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro;</p>
  3247. <p class="gathalast">‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsatha gotama.</p>
  3248. <p class="hangnum"><a name="para826"></a><a name="para826_kn8"></a><span class="paranum">826</span>.</p>
  3249. <p class="gatha1"> ‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo <span class="note">[anvayo (sī.)]</span>;</p>
  3250. <p class="gathalast">Ko tetamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’.</p>
  3251. <p class="hangnum"><a name="para827"></a><a name="para827_kn8"></a><span class="paranum">827</span>.</p>
  3252. <p class="gatha1"> ‘‘Mayā <a name="M0.0331"></a> pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ;</p>
  3253. <p class="gathalast">Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ.</p>
  3254. <p class="hangnum"><a name="para828"></a><a name="para828_kn8"></a><span class="paranum">828</span>.</p>
  3255. <p class="gatha1"> ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ;</p>
  3256. <p class="gathalast">Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa.</p>
  3257. <p class="hangnum"><a name="para829"></a><a name="para829_kn8"></a><span class="paranum">829</span>.</p>
  3258. <p class="gatha1"> ‘‘Vinayassu <a name="T0.0385"></a> mayi kaṅkhaṃ, adhimuñcassu brāhmaṇa;</p>
  3259. <p class="gathalast">Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso.</p>
  3260. <p class="hangnum"><a name="para830"></a><a name="para830_kn8"></a><span class="paranum">830</span>.</p>
  3261. <p class="gatha1"> ‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;</p>
  3262. <p class="gathalast">Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi, sallakatto <span class="note">[sallakanto (sī.)]</span> anuttaro.</p>
  3263. <p class="hangnum"><a name="para831"></a><a name="para831_kn8"></a><span class="paranum">831</span>.</p>
  3264. <p class="gatha1"> ‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano;</p>
  3265. <p class="gathalast">Sabbāmitte vase <span class="note">[vasī (syā. ka., ma. ni. 2.399; su. ni. 966)]</span> katvā, modāmi akutobhayo’’.</p>
  3266. <p class="hangnum"><a name="para832"></a><a name="para832_kn8"></a><span class="paranum">832</span>.</p>
  3267. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā;</p>
  3268. <p class="gathalast">Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane.</p>
  3269. <p class="hangnum"><a name="para833"></a><a name="para833_kn8"></a><span class="paranum">833</span>.</p>
  3270. <p class="gatha1"> ‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ;</p>
  3271. <p class="gathalast">Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko.</p>
  3272. <p class="hangnum"><a name="para834"></a><a name="para834_kn8"></a><span class="paranum">834</span>.</p>
  3273. <p class="gatha1"> ‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu;</p>
  3274. <p class="gathalast">Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’.</p>
  3275. <p class="hangnum"><a name="para835"></a><a name="para835_kn8"></a><span class="paranum">835</span>.</p>
  3276. <p class="gatha1"> ‘‘Etaṃ ce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsanaṃ;</p>
  3277. <p class="gathalast">Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike.</p>
  3278. <p class="hangnum"><a name="para836"></a><a name="para836_kn8"></a><span class="paranum">836</span>.</p>
  3279. <p class="gatha1"> ‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā;</p>
  3280. <p class="gathalast">‘Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’’.</p>
  3281. <p class="hangnum"><a name="para837"></a><a name="para837_kn8"></a><span class="paranum">837</span>.</p>
  3282. <p class="gatha1"> ‘‘Svākhātaṃ <a name="V0.0265"></a> brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ;</p>
  3283. <p class="gathalast">Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’.</p>
  3284. <p class="hangnum"><a name="para838"></a><a name="para838_kn8"></a><span class="paranum">838</span>.</p>
  3285. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="P0.0080"></a> taṃ saraṇamāgamha <span class="note">[saraṇamāgamma (sabbattha)]</span>, ito aṭṭhame <span class="note">[aṭṭhami (syā. ka.)]</span> cakkhuma;</p>
  3286. <p class="gathalast">Sattarattena bhagavā, dantāmha tava sāsane.</p>
  3287. <p class="hangnum"><a name="para839"></a><a name="para839_kn8"></a><span class="paranum">839</span>.</p>
  3288. <p class="gatha1"> ‘‘Tuvaṃ <a name="T0.0386"></a><a name="M0.0332"></a> buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni;</p>
  3289. <p class="gathalast">Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.</p>
  3290. <p class="hangnum"><a name="para840"></a><a name="para840_kn8"></a><span class="paranum">840</span>.</p>
  3291. <p class="gatha1"> ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā;</p>
  3292. <p class="gathalast">Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo.</p>
  3293. <p class="hangnum"><a name="para841"></a><a name="para841_kn8"></a><span class="paranum">841</span>.</p>
  3294. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā;</p>
  3295. <p class="gathalast">Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.</p>
  3296. <p class="centered">… Selo thero….</p>
  3297. <p class="subhead">7. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā</p>
  3298. <p class="hangnum"><a name="para842"></a><a name="para842_kn8"></a><span class="paranum">842</span>.</p>
  3299. <p class="gatha1"> ‘‘Yātaṃ me hatthigīvāya, sukhumā vatthā padhāritā;</p>
  3300. <p class="gathalast">Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano.</p>
  3301. <p class="hangnum"><a name="para843"></a><a name="para843_kn8"></a><span class="paranum">843</span>.</p>
  3302. <p class="gatha1"> ‘‘Sojja bhaddo sātatiko, uñchāpattāgate rato;</p>
  3303. <p class="gathalast">Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.</p>
  3304. <p class="hangnum"><a name="para844"></a><a name="para844_kn8"></a><span class="paranum">844</span>.</p>
  3305. <p class="gatha1"> ‘‘Paṃsukūlī sātatiko, uñchāpattāgate rato;</p>
  3306. <p class="gathalast">Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.</p>
  3307. <p class="hangnum"><a name="para845"></a><a name="para845_kn8"></a><span class="paranum">845</span>.</p>
  3308. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍapātī sātatiko…pe….</p>
  3309. <p class="hangnum"><a name="para846"></a><a name="para846_kn8"></a><span class="paranum">846</span>.</p>
  3310. <p class="gatha1"> ‘‘Tecīvarī sātatiko…pe….</p>
  3311. <p class="hangnum"><a name="para847"></a><a name="para847_kn8"></a><span class="paranum">847</span>.</p>
  3312. <p class="gatha1"> ‘‘Sapadānacārī sātatiko…pe….</p>
  3313. <p class="hangnum"><a name="para848"></a><a name="para848_kn8"></a><span class="paranum">848</span>.</p>
  3314. <p class="gatha1"> ‘‘Ekāsanī sātatiko…pe….</p>
  3315. <p class="hangnum"><a name="para849"></a><a name="para849_kn8"></a><span class="paranum">849</span>.</p>
  3316. <p class="gatha1"> ‘‘Pattapiṇḍī sātatiko…pe….</p>
  3317. <p class="hangnum"><a name="para850"></a><a name="para850_kn8"></a><span class="paranum">850</span>.</p>
  3318. <p class="gatha1"> ‘‘Khalupacchābhattī sātatiko…pe….</p>
  3319. <p class="hangnum"><a name="para851"></a><a name="para851_kn8"></a><span class="paranum">851</span>.</p>
  3320. <p class="gatha1"> ‘‘Āraññiko sātatiko…pe….</p>
  3321. <p class="hangnum"><a name="para852"></a><a name="para852_kn8"></a><span class="paranum">852</span>.</p>
  3322. <p class="gatha1"> ‘‘Rukkhamūliko <a name="T0.0387"></a> sātatiko…pe….</p>
  3323. <p class="hangnum"><a name="para853"></a><a name="para853_kn8"></a><span class="paranum">853</span>.</p>
  3324. <p class="gatha1"> ‘‘Abbhokāsī sātatiko…pe….</p>
  3325. <p class="hangnum"><a name="para854"></a><a name="para854_kn8"></a><span class="paranum">854</span>.</p>
  3326. <p class="gatha1"> ‘‘Sosāniko sātatiko…pe….</p>
  3327. <p class="hangnum"><a name="para855"></a><a name="para855_kn8"></a><span class="paranum">855</span>.</p>
  3328. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāsanthatiko sātatiko…pe….</p>
  3329. <p class="hangnum"><a name="para856"></a><a name="para856_kn8"></a><span class="paranum">856</span>.</p>
  3330. <p class="gatha1"> ‘‘Nesajjiko <a name="M0.0333"></a><a name="V0.0266"></a> sātatiko…pe….</p>
  3331. <p class="hangnum"><a name="para857"></a><a name="para857_kn8"></a><span class="paranum">857</span>.</p>
  3332. <p class="gatha1"> ‘‘Appiccho sātatiko…pe….</p>
  3333. <p class="hangnum"><a name="para858"></a><a name="para858_kn8"></a><span class="paranum">858</span>.</p>
  3334. <p class="gatha1"> ‘‘Santuṭṭho sātatiko…pe….</p>
  3335. <p class="hangnum"><a name="para859"></a><a name="para859_kn8"></a><span class="paranum">859</span>.</p>
  3336. <p class="gatha1"> ‘‘Pavivitto sātatiko…pe….</p>
  3337. <p class="hangnum"><a name="para860"></a><a name="para860_kn8"></a><span class="paranum">860</span>.</p>
  3338. <p class="gatha1"> ‘‘Asaṃsaṭṭho sātatiko…pe….</p>
  3339. <p class="hangnum"><a name="para861"></a><a name="para861_kn8"></a><span class="paranum">861</span>.</p>
  3340. <p class="gatha1"> ‘‘Āraddhavīriyo sātatiko…pe….</p>
  3341. <p class="hangnum"><a name="para862"></a><a name="para862_kn8"></a><span class="paranum">862</span>.</p>
  3342. <p class="gatha1"> ‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;</p>
  3343. <p class="gathalast">Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecanaṃ.</p>
  3344. <p class="hangnum"><a name="para863"></a><a name="para863_kn8"></a><span class="paranum">863</span>.</p>
  3345. <p class="gatha1"> ‘‘Ucce maṇḍalipākāre, daḷhamaṭṭālakoṭṭhake;</p>
  3346. <p class="gathalast">Rakkhito khaggahatthehi, uttasaṃ vihariṃ pure.</p>
  3347. <p class="hangnum"><a name="para864"></a><a name="para864_kn8"></a><span class="paranum">864</span>.</p>
  3348. <p class="gatha1"> ‘‘Sojja bhaddo anutrāsī, pahīnabhayabheravo;</p>
  3349. <p class="gathalast">Jhāyati vanamogayha, putto godhāya bhaddiyo.</p>
  3350. <p class="hangnum"><a name="para865"></a><a name="para865_kn8"></a><span class="paranum">865</span>.</p>
  3351. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlakkhandhe patiṭṭhāya, satiṃ paññañca bhāvayaṃ;</p>
  3352. <p class="gathalast">Pāpuṇiṃ anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti.</p>
  3353. <p class="centered">… Bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero….</p>
  3354. <p class="subhead">8. Aṅgulimālattheragāthā</p>
  3355. <p class="hangnum"><a name="para866"></a><a name="para866_kn8"></a><span class="paranum">866</span>.</p>
  3356. <p class="gatha1"> ‘‘Gacchaṃ <a name="T0.0388"></a> vadesi samaṇa ‘ṭṭhitomhi’, mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;</p>
  3357. <p class="gathalast">Pucchāmi <a name="P0.0081"></a> taṃ samaṇa etamatthaṃ, ‘kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhi’’’.</p>
  3358. <p class="hangnum"><a name="para867"></a><a name="para867_kn8"></a><span class="paranum">867</span>.</p>
  3359. <p class="gatha1"> ‘‘Ṭhito ahaṃ aṅgulimāla sabbadā, sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ;</p>
  3360. <p class="gathalast">Tuvañca pāṇesu asaññatosi, tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosi’’.</p>
  3361. <p class="hangnum"><a name="para868"></a><a name="para868_kn8"></a><span class="paranum">868</span>.</p>
  3362. <p class="gatha1"> ‘‘Cirassaṃ vata me mahito mahesī, mahāvanaṃ samaṇo paccapādi <span class="note">[paccupādi (sabbattha)]</span>;</p>
  3363. <p class="gathalast">Sohaṃ cajissāmi sahassapāpaṃ, sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’.</p>
  3364. <p class="hangnum"><a name="para869"></a><a name="para869_kn8"></a><span class="paranum">869</span>.</p>
  3365. <p class="gatha1"> Icceva <a name="M0.0334"></a> coro asimāvudhañca, sobbhe papāte narake anvakāsi <span class="note">[akiri (ma. ni. 2.349)]</span>;</p>
  3366. <p class="gathalast">Avandi coro sugatassa pāde, tattheva pabbajjamayāci buddhaṃ.</p>
  3367. <p class="hangnum"><a name="para870"></a><a name="para870_kn8"></a><span class="paranum">870</span>.</p>
  3368. <p class="gatha1"> Buddho ca kho kāruṇiko mahesi, yo satthā lokassa sadevakassa;</p>
  3369. <p class="gathalast">‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca, eseva tassa ahu bhikkhubhāvo.</p>
  3370. <p class="hangnum"><a name="para871"></a><a name="para871_kn8"></a><span class="paranum">871</span>.</p>
  3371. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="T0.0389"></a> ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;</p>
  3372. <p class="gathalast">Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.</p>
  3373. <p class="hangnum"><a name="para872"></a><a name="para872_kn8"></a><span class="paranum">872</span>.</p>
  3374. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="V0.0267"></a> pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati <span class="note">[pithīyati (sī. syā.)]</span>;</p>
  3375. <p class="gathalast">Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.</p>
  3376. <p class="hangnum"><a name="para873"></a><a name="para873_kn8"></a><span class="paranum">873</span>.</p>
  3377. <p class="gatha1"> ‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;</p>
  3378. <p class="gathalast">Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.</p>
  3379. <p class="hangnum"><a name="para874"></a><a name="para874_kn8"></a><span class="paranum">874</span>.</p>
  3380. <p class="gatha1"> <span class="note">[disā hi (syā. ka., ma. ni. 2.352)]</span> ‘‘Disāpi me dhammakathaṃ suṇantu, disāpi me yuñjantu buddhasāsane;</p>
  3381. <p class="gathalast">Disāpi me te manuje bhajantu, ye dhammamevādapayanti santo.</p>
  3382. <p class="hangnum"><a name="para875"></a><a name="para875_kn8"></a><span class="paranum">875</span>.</p>
  3383. <p class="gatha1"> ‘‘Disā hi me khantivādānaṃ, avirodhappasaṃsinaṃ;</p>
  3384. <p class="gathalast">Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu.</p>
  3385. <p class="hangnum"><a name="para876"></a><a name="para876_kn8"></a><span class="paranum">876</span>.</p>
  3386. <p class="gatha1"> ‘‘Na hi jātu so mamaṃ hiṃse, aññaṃ vā pana kiñcanaṃ <span class="note">[kañcinaṃ (sī. syā.), kañcanaṃ (?)]</span>;</p>
  3387. <p class="gathalast">Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare.</p>
  3388. <p class="hangnum"><a name="para877"></a><a name="para877_kn8"></a><span class="paranum">877</span>.</p>
  3389. <p class="gatha1"> <span class="note">[theragā. 19]</span> ‘‘Udakañhi <a name="P0.0082"></a> nayanti nettikā, usukārā namayanti <span class="note">[damayanti (ka.)]</span> tejanaṃ;</p>
  3390. <p class="gathalast">Dāruṃ namayanti <span class="note">[damayanti (ka.)]</span> tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.</p>
  3391. <p class="hangnum"><a name="para878"></a><a name="para878_kn8"></a><span class="paranum">878</span>.</p>
  3392. <p class="gatha1"> ‘‘Daṇḍeneke <a name="M0.0335"></a> damayanti, aṅkusebhi kasāhi ca;</p>
  3393. <p class="gathalast">Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā.</p>
  3394. <p class="hangnum"><a name="para879"></a><a name="para879_kn8"></a><span class="paranum">879</span>.</p>
  3395. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ahiṃsako’ti <a name="T0.0390"></a> me nāmaṃ, hiṃsakassa pure sato;</p>
  3396. <p class="gathalast">Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñcanaṃ <span class="note">[kañcinaṃ (sī. syā.), kañcanaṃ (?)]</span>.</p>
  3397. <p class="hangnum"><a name="para880"></a><a name="para880_kn8"></a><span class="paranum">880</span>.</p>
  3398. <p class="gatha1"> ‘‘Coro ahaṃ pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;</p>
  3399. <p class="gathalast">Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.</p>
  3400. <p class="hangnum"><a name="para881"></a><a name="para881_kn8"></a><span class="paranum">881</span>.</p>
  3401. <p class="gatha1"> ‘‘Lohitapāṇi pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;</p>
  3402. <p class="gathalast">Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā.</p>
  3403. <p class="hangnum"><a name="para882"></a><a name="para882_kn8"></a><span class="paranum">882</span>.</p>
  3404. <p class="gatha1"> ‘‘Tādisaṃ kammaṃ katvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;</p>
  3405. <p class="gathalast">Phuṭṭho kammavipākena, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.</p>
  3406. <p class="hangnum"><a name="para883"></a><a name="para883_kn8"></a><span class="paranum">883</span>.</p>
  3407. <p class="gatha1"> ‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;</p>
  3408. <p class="gathalast">Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.</p>
  3409. <p class="hangnum"><a name="para884"></a><a name="para884_kn8"></a><span class="paranum">884</span>.</p>
  3410. <p class="gatha1"> ‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ <span class="note">[sandhavaṃ (ka.)]</span>;</p>
  3411. <p class="gathalast">Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukhaṃ.</p>
  3412. <p class="hangnum"><a name="para885"></a><a name="para885_kn8"></a><span class="paranum">885</span>.</p>
  3413. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama;</p>
  3414. <p class="gathalast">Savibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.</p>
  3415. <p class="hangnum"><a name="para886"></a><a name="para886_kn8"></a><span class="paranum">886</span>.</p>
  3416. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama;</p>
  3417. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  3418. <p class="hangnum"><a name="para887"></a><a name="para887_kn8"></a><span class="paranum">887</span>.</p>
  3419. <p class="gatha1"> ‘‘Araññe <a name="V0.0268"></a> rukkhamūle vā, pabbatesu guhāsu vā;</p>
  3420. <p class="gathalast">Tattha tattheva aṭṭhāsiṃ, ubbiggamanaso tadā.</p>
  3421. <p class="hangnum"><a name="para888"></a><a name="para888_kn8"></a><span class="paranum">888</span>.</p>
  3422. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ sayāmi ṭhāyāmi, sukhaṃ kappemi jīvitaṃ;</p>
  3423. <p class="gathalast">Ahatthapāso mārassa, aho satthānukampito.</p>
  3424. <p class="hangnum"><a name="para889"></a><a name="para889_kn8"></a><span class="paranum">889</span>.</p>
  3425. <p class="gatha1"> ‘‘Brahmajacco <a name="T0.0391"></a> pure āsiṃ, udicco ubhato ahu;</p>
  3426. <p class="gathalast">Sojja putto sugatassa, dhammarājassa satthuno.</p>
  3427. <p class="hangnum"><a name="para890"></a><a name="para890_kn8"></a><span class="paranum">890</span>.</p>
  3428. <p class="gatha1"> ‘‘Vītataṇho anādāno, guttadvāro susaṃvuto;</p>
  3429. <p class="gathalast">Aghamūlaṃ vadhitvāna, patto me āsavakkhayo.</p>
  3430. <p class="hangnum"><a name="para891"></a><a name="para891_kn8"></a><span class="paranum">891</span>.</p>
  3431. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo <a name="M0.0336"></a> mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  3432. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā’’ti.</p>
  3433. <p class="centered">… Aṅgulimālo thero….</p>
  3434. <p class="subhead">9. Anuruddhattheragāthā</p>
  3435. <p class="hangnum"><a name="para892"></a><a name="para892_kn8"></a><span class="paranum">892</span>.</p>
  3436. <p class="gatha1"> ‘‘Pahāya <a name="P0.0083"></a> mātāpitaro, bhaginī ñātibhātaro;</p>
  3437. <p class="gathalast">Pañca kāmaguṇe hitvā, anuruddhova jhāyatu.</p>
  3438. <p class="hangnum"><a name="para893"></a><a name="para893_kn8"></a><span class="paranum">893</span>.</p>
  3439. <p class="gatha1"> ‘‘Sameto naccagītehi, sammatāḷappabodhano;</p>
  3440. <p class="gathalast">Na tena suddhimajjhagaṃ <span class="note">[suddhamajjhagā (sī. ka.), suddhimajjhagamā (syā.)]</span>, mārassa visaye rato.</p>
  3441. <p class="hangnum"><a name="para894"></a><a name="para894_kn8"></a><span class="paranum">894</span>.</p>
  3442. <p class="gatha1"> ‘‘Etañca samatikkamma, rato buddhassa sāsane;</p>
  3443. <p class="gathalast">Sabboghaṃ samatikkamma, anuruddhova jhāyati.</p>
  3444. <p class="hangnum"><a name="para895"></a><a name="para895_kn8"></a><span class="paranum">895</span>.</p>
  3445. <p class="gatha1"> ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;</p>
  3446. <p class="gathalast">Ete ca samatikkamma, anuruddhova jhāyati.</p>
  3447. <p class="hangnum"><a name="para896"></a><a name="para896_kn8"></a><span class="paranum">896</span>.</p>
  3448. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, eko adutiyo muni;</p>
  3449. <p class="gathalast">Esati paṃsukūlāni, anuruddho anāsavo.</p>
  3450. <p class="hangnum"><a name="para897"></a><a name="para897_kn8"></a><span class="paranum">897</span>.</p>
  3451. <p class="gatha1"> ‘‘Vicinī aggahī dhovi, rajayī dhārayī muni;</p>
  3452. <p class="gathalast">Paṃsukūlāni matimā, anuruddho anāsavo.</p>
  3453. <p class="hangnum"><a name="para898"></a><a name="para898_kn8"></a><span class="paranum">898</span>.</p>
  3454. <p class="gatha1"> ‘‘Mahiccho <a name="T0.0392"></a> ca asantuṭṭho, saṃsaṭṭho yo ca uddhato;</p>
  3455. <p class="gathalast">Tassa dhammā ime honti, pāpakā saṃkilesikā.</p>
  3456. <p class="hangnum"><a name="para899"></a><a name="para899_kn8"></a><span class="paranum">899</span>.</p>
  3457. <p class="gatha1"> ‘‘Sato ca hoti appiccho, santuṭṭho avighātavā;</p>
  3458. <p class="gathalast">Pavivekarato vitto, niccamāraddhavīriyo.</p>
  3459. <p class="hangnum"><a name="para900"></a><a name="para900_kn8"></a><span class="paranum">900</span>.</p>
  3460. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="V0.0269"></a> dhammā ime honti, kusalā bodhipakkhikā;</p>
  3461. <p class="gathalast">Anāsavo ca so hoti, iti vuttaṃ mahesinā.</p>
  3462. <p class="hangnum"><a name="para901"></a><a name="para901_kn8"></a><span class="paranum">901</span>.</p>
  3463. <p class="gatha1"> ‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;</p>
  3464. <p class="gathalast">Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.</p>
  3465. <p class="hangnum"><a name="para902"></a><a name="para902_kn8"></a><span class="paranum">902</span>.</p>
  3466. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi;</p>
  3467. <p class="gathalast">Nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi.</p>
  3468. <p class="hangnum"><a name="para903"></a><a name="para903_kn8"></a><span class="paranum">903</span>.</p>
  3469. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ dhammamaññāya, vihāsiṃ sāsane rato;</p>
  3470. <p class="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  3471. <p class="hangnum"><a name="para904"></a><a name="para904_kn8"></a><span class="paranum">904</span>.</p>
  3472. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcapaññāsavassāni<a name="M0.0337"></a>, yato nesajjiko ahaṃ;</p>
  3473. <p class="gathalast">Pañcavīsativassāni, yato middhaṃ samūhataṃ.</p>
  3474. <p class="hangnum"><a name="para905"></a><a name="para905_kn8"></a><span class="paranum">905</span>.</p>
  3475. <p class="gatha1"> <span class="note">[dī. ni. 2.222]</span> ‘‘Nāhu assāsapassāsā, ṭhitacittassa tādino;</p>
  3476. <p class="gathalast">Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto.</p>
  3477. <p class="hangnum"><a name="para906"></a><a name="para906_kn8"></a><span class="paranum">906</span>.</p>
  3478. <p class="gatha1"> <span class="note">[dī. ni. 2.222]</span> ‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi;</p>
  3479. <p class="gathalast">Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahu.</p>
  3480. <p class="hangnum"><a name="para907"></a><a name="para907_kn8"></a><span class="paranum">907</span>.</p>
  3481. <p class="gatha1"> ‘‘Ete pacchimakā dāni, munino phassapañcamā;</p>
  3482. <p class="gathalast">Nāññe <a name="T0.0393"></a> dhammā bhavissanti, sambuddhe parinibbute.</p>
  3483. <p class="hangnum"><a name="para908"></a><a name="para908_kn8"></a><span class="paranum">908</span>.</p>
  3484. <p class="gatha1"> ‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini;</p>
  3485. <p class="gathalast">Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo.</p>
  3486. <p class="hangnum"><a name="para909"></a><a name="para909_kn8"></a><span class="paranum">909</span>.</p>
  3487. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="P0.0084"></a> muhuttena sahassadhā, loko saṃvidito sabrahmakappo;</p>
  3488. <p class="gathalast">Vasī iddhiguṇe cutūpapāte, kāle passati devatā sa bhikkhu <span class="note">[sabhikkhuno (sī. ka.)]</span>.</p>
  3489. <p class="hangnum"><a name="para910"></a><a name="para910_kn8"></a><span class="paranum">910</span>.</p>
  3490. <p class="gatha1"> ‘‘Annabhāro <span class="note">[annahāro (sī.)]</span> pure āsiṃ, daliddo ghāsahārako;</p>
  3491. <p class="gathalast">Samaṇaṃ paṭipādesiṃ, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ.</p>
  3492. <p class="hangnum"><a name="para911"></a><a name="para911_kn8"></a><span class="paranum">911</span>.</p>
  3493. <p class="gatha1"> ‘‘Somhi sakyakule jāto, anuruddhoti maṃ vidū;</p>
  3494. <p class="gathalast">Upeto naccagītehi, sammatāḷappabodhano.</p>
  3495. <p class="hangnum"><a name="para912"></a><a name="para912_kn8"></a><span class="paranum">912</span>.</p>
  3496. <p class="gatha1"> ‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, satthāraṃ akutobhayaṃ;</p>
  3497. <p class="gathalast">Tasmiṃ cittaṃ pasādetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.</p>
  3498. <p class="hangnum"><a name="para913"></a><a name="para913_kn8"></a><span class="paranum">913</span>.</p>
  3499. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, yattha me vusitaṃ pure;</p>
  3500. <p class="gathalast">Tāvatiṃsesu devesu, aṭṭhāsiṃ sakkajātiyā <span class="note">[satajātiyā (sī.)]</span>.</p>
  3501. <p class="hangnum"><a name="para914"></a><a name="para914_kn8"></a><span class="paranum">914</span>.</p>
  3502. <p class="gatha1"> ‘‘Sattakkhattuṃ <a name="V0.0270"></a> manussindo, ahaṃ rajjamakārayiṃ;</p>
  3503. <p class="gatha2">Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro;</p>
  3504. <p class="gathalast">Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsayiṃ.</p>
  3505. <p class="hangnum"><a name="para915"></a><a name="para915_kn8"></a><span class="paranum">915</span>.</p>
  3506. <p class="gatha1"> ‘‘Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;</p>
  3507. <p class="gathalast">Nivāsamabhijānissaṃ, devaloke ṭhitā tadā.</p>
  3508. <p class="hangnum"><a name="para916"></a><a name="para916_kn8"></a><span class="paranum">916</span>.</p>
  3509. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcaṅgike <a name="T0.0394"></a><a name="M0.0338"></a> samādhimhi, sante ekodibhāvite;</p>
  3510. <p class="gathalast">Paṭippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me.</p>
  3511. <p class="hangnum"><a name="para917"></a><a name="para917_kn8"></a><span class="paranum">917</span>.</p>
  3512. <p class="gatha1"> ‘‘Cutūpapātaṃ jānāmi, sattānaṃ āgatiṃ gatiṃ;</p>
  3513. <p class="gathalast">Itthabhāvaññathābhāvaṃ, jhāne pañcaṅgike ṭhito.</p>
  3514. <p class="hangnum"><a name="para918"></a><a name="para918_kn8"></a><span class="paranum">918</span>.</p>
  3515. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.</p>
  3516. <p class="hangnum"><a name="para919"></a><a name="para919_kn8"></a><span class="paranum">919</span>.</p>
  3517. <p class="gatha1"> ‘‘Vajjīnaṃ veḷuvagāme, ahaṃ jīvitasaṅkhayā;</p>
  3518. <p class="gathalast">Heṭṭhato veḷugumbasmiṃ, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.</p>
  3519. <p class="centered">… Anuruddho thero….</p>
  3520. <p class="subhead">10. Pārāpariyattheragāthā</p>
  3521. <p class="hangnum"><a name="para920"></a><a name="para920_kn8"></a><span class="paranum">920</span>.</p>
  3522. <p class="gatha1"> Samaṇassa ahu cintā, pupphitamhi mahāvane;</p>
  3523. <p class="gathalast">Ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino.</p>
  3524. <p class="hangnum"><a name="para921"></a><a name="para921_kn8"></a><span class="paranum">921</span>.</p>
  3525. <p class="gatha1"> ‘‘Aññathā lokanāthamhi, tiṭṭhante purisuttame;</p>
  3526. <p class="gathalast">Iriyaṃ āsi bhikkhūnaṃ, aññathā dāni dissati.</p>
  3527. <p class="hangnum"><a name="para922"></a><a name="para922_kn8"></a><span class="paranum">922</span>.</p>
  3528. <p class="gatha1"> ‘‘Sītavātaparittānaṃ, hirikopīnachādanaṃ;</p>
  3529. <p class="gathalast">Mattaṭṭhiyaṃ abhuñjiṃsu, santuṭṭhā itarītare.</p>
  3530. <p class="hangnum"><a name="para923"></a><a name="para923_kn8"></a><span class="paranum">923</span>.</p>
  3531. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇītaṃ yadi vā lūkhaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;</p>
  3532. <p class="gathalast">Yāpanatthaṃ abhuñjiṃsu, agiddhā nādhimucchitā.</p>
  3533. <p class="hangnum"><a name="para924"></a><a name="para924_kn8"></a><span class="paranum">924</span>.</p>
  3534. <p class="gatha1"> ‘‘Jīvitānaṃ <a name="P0.0085"></a> parikkhāre, bhesajje atha paccaye;</p>
  3535. <p class="gathalast">Na bāḷhaṃ ussukā āsuṃ, yathā te āsavakkhaye.</p>
  3536. <p class="hangnum"><a name="para925"></a><a name="para925_kn8"></a><span class="paranum">925</span>.</p>
  3537. <p class="gatha1"> ‘‘Araññe rukkhamūlesu, kandarāsu guhāsu ca;</p>
  3538. <p class="gathalast">Vivekamanubrūhantā, vihaṃsu tapparāyanā.</p>
  3539. <p class="hangnum"><a name="para926"></a><a name="para926_kn8"></a><span class="paranum">926</span>.</p>
  3540. <p class="gatha1"> ‘‘Nīcā <a name="T0.0395"></a> niviṭṭhā subharā, mudū atthaddhamānasā;</p>
  3541. <p class="gathalast">Abyāsekā amukharā, atthacintā vasānugā.</p>
  3542. <p class="hangnum"><a name="para927"></a><a name="para927_kn8"></a><span class="paranum">927</span>.</p>
  3543. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="V0.0271"></a> pāsādikaṃ āsi, gataṃ bhuttaṃ nisevitaṃ;</p>
  3544. <p class="gathalast">Siniddhā teladhārāva, ahosi iriyāpatho.</p>
  3545. <p class="hangnum"><a name="para928"></a><a name="para928_kn8"></a><span class="paranum">928</span>.</p>
  3546. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbāsavaparikkhīṇā, mahājhāyī mahāhitā;</p>
  3547. <p class="gathalast">Nibbutā dāni te therā, parittā dāni tādisā.</p>
  3548. <p class="hangnum"><a name="para929"></a><a name="para929_kn8"></a><span class="paranum">929</span>.</p>
  3549. <p class="gatha1"> ‘‘Kusalānañca <a name="M0.0339"></a> dhammānaṃ, paññāya ca parikkhayā;</p>
  3550. <p class="gathalast">Sabbākāravarūpetaṃ, lujjate jinasāsanaṃ.</p>
  3551. <p class="hangnum"><a name="para930"></a><a name="para930_kn8"></a><span class="paranum">930</span>.</p>
  3552. <p class="gatha1"> ‘‘Pāpakānañca dhammānaṃ, kilesānañca yo utu;</p>
  3553. <p class="gathalast">Upaṭṭhitā vivekāya, ye ca saddhammasesakā.</p>
  3554. <p class="hangnum"><a name="para931"></a><a name="para931_kn8"></a><span class="paranum">931</span>.</p>
  3555. <p class="gatha1"> ‘‘Te kilesā pavaḍḍhantā, āvisanti bahuṃ janaṃ;</p>
  3556. <p class="gathalast">Kīḷanti maññe bālehi, ummattehiva rakkhasā.</p>
  3557. <p class="hangnum"><a name="para932"></a><a name="para932_kn8"></a><span class="paranum">932</span>.</p>
  3558. <p class="gatha1"> ‘‘Kilesehābhibhūtā te, tena tena vidhāvitā;</p>
  3559. <p class="gathalast">Narā kilesavatthūsu, sasaṅgāmeva ghosite.</p>
  3560. <p class="hangnum"><a name="para933"></a><a name="para933_kn8"></a><span class="paranum">933</span>.</p>
  3561. <p class="gatha1"> ‘‘Pariccajitvā saddhammaṃ, aññamaññehi bhaṇḍare;</p>
  3562. <p class="gatha2">Diṭṭhigatāni anventā, idaṃ seyyoti maññare.</p>
  3563. <p class="hangnum"><a name="para934"></a><a name="para934_kn8"></a><span class="paranum">934</span>.</p>
  3564. <p class="gatha1"> ‘‘Dhanañca puttaṃ bhariyañca, chaḍḍayitvāna niggatā;</p>
  3565. <p class="gatha2">Kaṭacchubhikkhahetūpi, akicchāni nisevare.</p>
  3566. <p class="hangnum"><a name="para935"></a><a name="para935_kn8"></a><span class="paranum">935</span>.</p>
  3567. <p class="gatha1"> ‘‘Udarāvadehakaṃ bhutvā, sayantuttānaseyyakā;</p>
  3568. <p class="gatha2">Kathaṃ vattenti <span class="note">[kathā vaḍḍhenti (sī. ka.)]</span> paṭibuddhā, yā kathā satthugarahitā.</p>
  3569. <p class="hangnum"><a name="para936"></a><a name="para936_kn8"></a><span class="paranum">936</span>.</p>
  3570. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbakārukasippāni<a name="T0.0396"></a>, cittiṃ katvāna <span class="note">[cittīkatvāna (sī.), cittaṃ katvāna (syā.)]</span> sikkhare;</p>
  3571. <p class="gathalast">Avūpasantā ajjhattaṃ, sāmaññatthoti acchati <span class="note">[tiriñcati (?)]</span>.</p>
  3572. <p class="hangnum"><a name="para937"></a><a name="para937_kn8"></a><span class="paranum">937</span>.</p>
  3573. <p class="gatha1"> ‘‘Mattikaṃ telacuṇṇañca, udakāsanabhojanaṃ;</p>
  3574. <p class="gathalast">Gihīnaṃ upanāmenti, ākaṅkhantā bahuttaraṃ.</p>
  3575. <p class="hangnum"><a name="para938"></a><a name="para938_kn8"></a><span class="paranum">938</span>.</p>
  3576. <p class="gatha1"> ‘‘Dantaponaṃ kapitthañca, pupphaṃ khādaniyāni ca;</p>
  3577. <p class="gathalast">Piṇḍapāte ca sampanne, ambe āmalakāni ca.</p>
  3578. <p class="hangnum"><a name="para939"></a><a name="para939_kn8"></a><span class="paranum">939</span>.</p>
  3579. <p class="gatha1"> ‘‘Bhesajjesu yathā vejjā, kiccākicce yathā gihī;</p>
  3580. <p class="gathalast">Gaṇikāva vibhūsāyaṃ, issare khattiyā yathā.</p>
  3581. <p class="hangnum"><a name="para940"></a><a name="para940_kn8"></a><span class="paranum">940</span>.</p>
  3582. <p class="gatha1"> ‘‘Nekatikā <a name="P0.0086"></a> vañcanikā, kūṭasakkhī apāṭukā;</p>
  3583. <p class="gathalast">Bahūhi parikappehi, āmisaṃ paribhuñjare.</p>
  3584. <p class="hangnum"><a name="para941"></a><a name="para941_kn8"></a><span class="paranum">941</span>.</p>
  3585. <p class="gatha1"> ‘‘Lesakappe pariyāye, parikappenudhāvitā;</p>
  3586. <p class="gathalast">Jīvikatthā upāyena, saṅkaḍḍhanti bahuṃ dhanaṃ.</p>
  3587. <p class="hangnum"><a name="para942"></a><a name="para942_kn8"></a><span class="paranum">942</span>.</p>
  3588. <p class="gatha1"> ‘‘Upaṭṭhāpenti <a name="M0.0340"></a><a name="V0.0272"></a> parisaṃ, kammato no ca dhammato;</p>
  3589. <p class="gathalast">Dhammaṃ paresaṃ desenti, lābhato no ca atthato.</p>
  3590. <p class="hangnum"><a name="para943"></a><a name="para943_kn8"></a><span class="paranum">943</span>.</p>
  3591. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅghalābhassa bhaṇḍanti, saṅghato paribāhirā;</p>
  3592. <p class="gathalast">Paralābhopajīvantā, ahirīkā na lajjare.</p>
  3593. <p class="hangnum"><a name="para944"></a><a name="para944_kn8"></a><span class="paranum">944</span>.</p>
  3594. <p class="gatha1"> ‘‘Nānuyuttā tathā eke, muṇḍā saṅghāṭipārutā;</p>
  3595. <p class="gathalast">Sambhāvanaṃyevicchanti, lābhasakkāramucchitā.</p>
  3596. <p class="hangnum"><a name="para945"></a><a name="para945_kn8"></a><span class="paranum">945</span>.</p>
  3597. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ nānappayātamhi, na dāni sukaraṃ tathā;</p>
  3598. <p class="gathalast">Aphusitaṃ <a name="T0.0397"></a> vā phusituṃ, phusitaṃ vānurakkhituṃ.</p>
  3599. <p class="hangnum"><a name="para946"></a><a name="para946_kn8"></a><span class="paranum">946</span>.</p>
  3600. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā kaṇṭakaṭṭhānamhi, careyya anupāhano;</p>
  3601. <p class="gathalast">Satiṃ upaṭṭhapetvāna, evaṃ gāme munī care.</p>
  3602. <p class="hangnum"><a name="para947"></a><a name="para947_kn8"></a><span class="paranum">947</span>.</p>
  3603. <p class="gatha1"> ‘‘Saritvā pubbake yogī, tesaṃ vattamanussaraṃ;</p>
  3604. <p class="gathalast">Kiñcāpi pacchimo kālo, phuseyya amataṃ padaṃ.</p>
  3605. <p class="hangnum"><a name="para948"></a><a name="para948_kn8"></a><span class="paranum">948</span>.</p>
  3606. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ vatvā sālavane, samaṇo bhāvitindriyo;</p>
  3607. <p class="gathalast">Brāhmaṇo parinibbāyī, isi khīṇapunabbhavo’’ti.</p>
  3608. <p class="centered">… Pārāpariyo <span class="note">[pārāsariyo (syā.)]</span> thero….</p>
  3609. <p class="centered">Vīsatinipāto niṭṭhito.</p>
  3610. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  3611. <p class="gatha1">Adhimutto pārāpariyo, telakāni raṭṭhapālo;</p>
  3612. <p class="gathalast">Mālukyaselo bhaddiyo, aṅguli dibbacakkhuko.</p>
  3613. <p class="gatha1">Pārāpariyo dasete, vīsamhi parikittitā;</p>
  3614. <p class="gathalast">Gāthāyo dve satā honti, pañcatālīsa <span class="note">[244 gāthāyoyeva dissanti]</span> uttarinti.</p>
  3615. <a name="kn8_17"></a>
  3616. <p class="chapter">17. Tiṃsanipāto</p>
  3617. <p class="subhead">1. Phussattheragāthā</p>
  3618. <p class="hangnum"><a name="para949"></a><a name="para949_kn8"></a><span class="paranum">949</span>.</p>
  3619. <p class="gatha1"> Pāsādike <a name="M0.0341"></a><a name="V0.0273"></a><a name="P0.0087"></a> bahū disvā, bhāvitatte susaṃvute;</p>
  3620. <p class="gathalast">Isi paṇḍarasagotto <span class="note">[paṇḍarassa gotto (sī.)]</span>, apucchi phussasavhayaṃ.</p>
  3621. <p class="hangnum"><a name="para950"></a><a name="para950_kn8"></a><span class="paranum">950</span>.</p>
  3622. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃchandā <a name="T0.0398"></a> kimadhippāyā, kimākappā bhavissare;</p>
  3623. <p class="gathalast">Anāgatamhi kālamhi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  3624. <p class="hangnum"><a name="para951"></a><a name="para951_kn8"></a><span class="paranum">951</span>.</p>
  3625. <p class="gatha1"> ‘‘Suṇohi vacanaṃ mayhaṃ, isipaṇḍarasavhaya;</p>
  3626. <p class="gathalast">Sakkaccaṃ upadhārehi, ācikkhissāmyanāgataṃ.</p>
  3627. <p class="hangnum"><a name="para952"></a><a name="para952_kn8"></a><span class="paranum">952</span>.</p>
  3628. <p class="gatha1"> ‘‘Kodhanā upanāhī ca, makkhī thambhī saṭhā bahū;</p>
  3629. <p class="gathalast">Ussukī nānāvādā ca, bhavissanti anāgate.</p>
  3630. <p class="hangnum"><a name="para953"></a><a name="para953_kn8"></a><span class="paranum">953</span>.</p>
  3631. <p class="gatha1"> ‘‘Aññātamānino dhamme, gambhīre tīragocarā;</p>
  3632. <p class="gathalast">Lahukā agaru dhamme, aññamaññamagāravā.</p>
  3633. <p class="hangnum"><a name="para954"></a><a name="para954_kn8"></a><span class="paranum">954</span>.</p>
  3634. <p class="gatha1"> ‘‘Bahū ādīnavā loke, uppajjissantyanāgate;</p>
  3635. <p class="gathalast">Sudesitaṃ imaṃ dhammaṃ, kilesessanti <span class="note">[kilesissanti (sī.), kilisissanti (syā. ka.)]</span> dummatī.</p>
  3636. <p class="hangnum"><a name="para955"></a><a name="para955_kn8"></a><span class="paranum">955</span>.</p>
  3637. <p class="gatha1"> ‘‘Guṇahīnāpi saṅghamhi, voharantā visāradā;</p>
  3638. <p class="gathalast">Balavanto bhavissanti, mukharā assutāvino.</p>
  3639. <p class="hangnum"><a name="para956"></a><a name="para956_kn8"></a><span class="paranum">956</span>.</p>
  3640. <p class="gatha1"> ‘‘Guṇavantopi saṅghamhi, voharantā yathātthato;</p>
  3641. <p class="gathalast">Dubbalā te bhavissanti, hirīmanā anatthikā.</p>
  3642. <p class="hangnum"><a name="para957"></a><a name="para957_kn8"></a><span class="paranum">957</span>.</p>
  3643. <p class="gatha1"> ‘‘Rajataṃ jātarūpañca, khettaṃ vatthumajeḷakaṃ;</p>
  3644. <p class="gathalast">Dāsidāsañca dummedhā, sādiyissantyanāgate.</p>
  3645. <p class="hangnum"><a name="para958"></a><a name="para958_kn8"></a><span class="paranum">958</span>.</p>
  3646. <p class="gatha1"> ‘‘Ujjhānasaññino bālā, sīlesu asamāhitā;</p>
  3647. <p class="gathalast">Unnaḷā vicarissanti, kalahābhiratā magā.</p>
  3648. <p class="hangnum"><a name="para959"></a><a name="para959_kn8"></a><span class="paranum">959</span>.</p>
  3649. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhatā ca bhavissanti, nīlacīvarapārutā;</p>
  3650. <p class="gathalast">Kuhā <a name="T0.0399"></a> thaddhā lapā siṅgī, carissantyariyā viya.</p>
  3651. <p class="hangnum"><a name="para960"></a><a name="para960_kn8"></a><span class="paranum">960</span>.</p>
  3652. <p class="gatha1"> ‘‘Telasaṇṭhehi kesehi, capalā añjanakkhikā;</p>
  3653. <p class="gathalast">Rathiyāya gamissanti, dantavaṇṇikapārutā.</p>
  3654. <p class="hangnum"><a name="para961"></a><a name="para961_kn8"></a><span class="paranum">961</span>.</p>
  3655. <p class="gatha1"> ‘‘Ajegucchaṃ <a name="M0.0342"></a><a name="V0.0274"></a> vimuttehi, surattaṃ arahaddhajaṃ;</p>
  3656. <p class="gathalast">Jigucchissanti kāsāvaṃ, odātesu samucchitā <span class="note">[odāte susamucchitā (sī.)]</span>.</p>
  3657. <p class="hangnum"><a name="para962"></a><a name="para962_kn8"></a><span class="paranum">962</span>.</p>
  3658. <p class="gatha1"> ‘‘Lābhakāmā bhavissanti, kusītā hīnavīriyā;</p>
  3659. <p class="gathalast">Kicchantā vanapatthāni, gāmantesu vasissare.</p>
  3660. <p class="hangnum"><a name="para963"></a><a name="para963_kn8"></a><span class="paranum">963</span>.</p>
  3661. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="P0.0088"></a> ye lābhaṃ labhissanti, micchājīvaratā sadā;</p>
  3662. <p class="gathalast">Te teva anusikkhantā, bhajissanti asaṃyatā.</p>
  3663. <p class="hangnum"><a name="para964"></a><a name="para964_kn8"></a><span class="paranum">964</span>.</p>
  3664. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ye alābhino lābhaṃ, na te pujjā bhavissare;</p>
  3665. <p class="gathalast">Supesalepi te dhīre, sevissanti na te tadā.</p>
  3666. <p class="hangnum"><a name="para965"></a><a name="para965_kn8"></a><span class="paranum">965</span>.</p>
  3667. <p class="gatha1"> ‘‘Milakkhurajanaṃ rattaṃ <span class="note">[pilakkharajanaṃ rattaṃ (?)]</span>, garahantā sakaṃ dhajaṃ;</p>
  3668. <p class="gathalast">Titthiyānaṃ dhajaṃ keci, dhārissantyavadātakaṃ.</p>
  3669. <p class="hangnum"><a name="para966"></a><a name="para966_kn8"></a><span class="paranum">966</span>.</p>
  3670. <p class="gatha1"> ‘‘Agāravo ca kāsāve, tadā tesaṃ bhavissati;</p>
  3671. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhā ca kāsāve, bhikkhūnaṃ na bhavissati.</p>
  3672. <p class="hangnum"><a name="para967"></a><a name="para967_kn8"></a><span class="paranum">967</span>.</p>
  3673. <p class="gatha1"> ‘‘Abhibhūtassa dukkhena, sallaviddhassa ruppato;</p>
  3674. <p class="gathalast">Paṭisaṅkhā mahāghorā, nāgassāsi acintiyā.</p>
  3675. <p class="hangnum"><a name="para968"></a><a name="para968_kn8"></a><span class="paranum">968</span>.</p>
  3676. <p class="gatha1"> ‘‘Chaddanto hi tadā disvā, surattaṃ arahaddhajaṃ;</p>
  3677. <p class="gathalast">Tāvadeva bhaṇī gāthā, gajo atthopasaṃhitā’’.</p>
  3678. <p class="hangnum"><a name="para969"></a><a name="para969_kn8"></a><span class="paranum">969</span>.</p>
  3679. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 9; jā. 1.2.141; 1.16.122]</span> ‘‘Anikkasāvo <a name="T0.0400"></a> kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridhassati <span class="note">[paridahissati (sī. syā.)]</span>;</p>
  3680. <p class="gathalast">Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.</p>
  3681. <p class="hangnum"><a name="para970"></a><a name="para970_kn8"></a><span class="paranum">970</span>.</p>
  3682. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca vantakāsāvassa, sīlesu susamāhito;</p>
  3683. <p class="gathalast">Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.</p>
  3684. <p class="hangnum"><a name="para971"></a><a name="para971_kn8"></a><span class="paranum">971</span>.</p>
  3685. <p class="gatha1"> ‘‘Vipannasīlo dummedho, pākaṭo kāmakāriyo;</p>
  3686. <p class="gathalast">Vibbhantacitto nissukko, na so kāsāvamarahati.</p>
  3687. <p class="hangnum"><a name="para972"></a><a name="para972_kn8"></a><span class="paranum">972</span>.</p>
  3688. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca sīlena sampanno, vītarāgo samāhito;</p>
  3689. <p class="gathalast">Odātamanasaṅkappo, sa ve kāsāvamarahati.</p>
  3690. <p class="hangnum"><a name="para973"></a><a name="para973_kn8"></a><span class="paranum">973</span>.</p>
  3691. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhato unnaḷo bālo, sīlaṃ yassa na vijjati;</p>
  3692. <p class="gathalast">Odātakaṃ arahati, kāsāvaṃ kiṃ karissati.</p>
  3693. <p class="hangnum"><a name="para974"></a><a name="para974_kn8"></a><span class="paranum">974</span>.</p>
  3694. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhū <a name="M0.0343"></a> ca bhikkhuniyo ca, duṭṭhacittā anādarā;</p>
  3695. <p class="gathalast">Tādīnaṃ mettacittānaṃ, niggaṇhissantyanāgate.</p>
  3696. <p class="hangnum"><a name="para975"></a><a name="para975_kn8"></a><span class="paranum">975</span>.</p>
  3697. <p class="gatha1"> ‘‘Sikkhāpentāpi therehi, bālā cīvaradhāraṇaṃ;</p>
  3698. <p class="gathalast">Na suṇissanti dummedhā, pākaṭā kāmakāriyā.</p>
  3699. <p class="hangnum"><a name="para976"></a><a name="para976_kn8"></a><span class="paranum">976</span>.</p>
  3700. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="V0.0275"></a> tathā sikkhitā bālā, aññamaññaṃ agāravā;</p>
  3701. <p class="gathalast">Nādiyissantupajjhāye, khaḷuṅko viya sārathiṃ.</p>
  3702. <p class="hangnum"><a name="para977"></a><a name="para977_kn8"></a><span class="paranum">977</span>.</p>
  3703. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ anāgataddhānaṃ, paṭipatti bhavissati;</p>
  3704. <p class="gathalast">Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, patte kālamhi pacchime.</p>
  3705. <p class="hangnum"><a name="para978"></a><a name="para978_kn8"></a><span class="paranum">978</span>.</p>
  3706. <p class="gatha1"> ‘‘Purā āgacchate etaṃ, anāgataṃ mahabbhayaṃ;</p>
  3707. <p class="gathalast">Subbacā hotha sakhilā, aññamaññaṃ sagāravā.</p>
  3708. <p class="hangnum"><a name="para979"></a><a name="para979_kn8"></a><span class="paranum">979</span>.</p>
  3709. <p class="gatha1"> ‘‘Mettacittā <a name="T0.0401"></a> kāruṇikā, hotha sīlesu saṃvutā;</p>
  3710. <p class="gathalast">Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā.</p>
  3711. <p class="hangnum"><a name="para980"></a><a name="para980_kn8"></a><span class="paranum">980</span>.</p>
  3712. <p class="gatha1"> ‘‘Pamādaṃ <a name="P0.0089"></a> bhayato disvā, appamādañca khemato;</p>
  3713. <p class="gathalast">Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, phusantā amataṃ pada’’nti.</p>
  3714. <p class="centered">… Phusso thero….</p>
  3715. <p class="subhead">2. Sāriputtattheragāthā</p>
  3716. <p class="hangnum"><a name="para981"></a><a name="para981_kn8"></a><span class="paranum">981</span>.</p>
  3717. <p class="gatha1"> ‘‘Yathācārī yathāsato satīmā, yatasaṅkappajjhāyi appamatto;</p>
  3718. <p class="gathalast">Ajjhattarato samāhitatto, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ.</p>
  3719. <p class="hangnum"><a name="para982"></a><a name="para982_kn8"></a><span class="paranum">982</span>.</p>
  3720. <p class="gatha1"> ‘‘Allaṃ sukkhaṃ vā bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā;</p>
  3721. <p class="gathalast">Ūnūdaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje.</p>
  3722. <p class="hangnum"><a name="para983"></a><a name="para983_kn8"></a><span class="paranum">983</span>.</p>
  3723. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive;</p>
  3724. <p class="gathalast">Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.</p>
  3725. <p class="hangnum"><a name="para984"></a><a name="para984_kn8"></a><span class="paranum">984</span>.</p>
  3726. <p class="gatha1"> ‘‘Kappiyaṃ taṃ ce chādeti, cīvaraṃ idamatthikaṃ <span class="note">[idamatthitaṃ (sī.)]</span>;</p>
  3727. <p class="gathalast">Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.</p>
  3728. <p class="hangnum"><a name="para985"></a><a name="para985_kn8"></a><span class="paranum">985</span>.</p>
  3729. <p class="gatha1"> ‘‘Pallaṅkena <a name="M0.0344"></a> nisinnassa, jaṇṇuke nābhivassati;</p>
  3730. <p class="gathalast">Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.</p>
  3731. <p class="hangnum"><a name="para986"></a><a name="para986_kn8"></a><span class="paranum">986</span>.</p>
  3732. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 4.253; itivu. 53]</span> ‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato;</p>
  3733. <p class="gathalast">Ubhayantarena <a name="T0.0402"></a> <span class="note">[ubhayamantare (sī.)]</span> nāhosi, kena lokasmi kiṃ siyā.</p>
  3734. <p class="hangnum"><a name="para987"></a><a name="para987_kn8"></a><span class="paranum">987</span>.</p>
  3735. <p class="gatha1"> ‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;</p>
  3736. <p class="gathalast">Appassuto anādaro, kena lokasmi kiṃ siyā.</p>
  3737. <p class="hangnum"><a name="para988"></a><a name="para988_kn8"></a><span class="paranum">988</span>.</p>
  3738. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto <a name="V0.0276"></a> ca medhāvī, sīlesu susamāhito;</p>
  3739. <p class="gathalast">Cetosamathamanuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.</p>
  3740. <p class="hangnum"><a name="para989"></a><a name="para989_kn8"></a><span class="paranum">989</span>.</p>
  3741. <p class="gatha1"> ‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;</p>
  3742. <p class="gathalast">Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.</p>
  3743. <p class="hangnum"><a name="para990"></a><a name="para990_kn8"></a><span class="paranum">990</span>.</p>
  3744. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapathe rato;</p>
  3745. <p class="gathalast">Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.</p>
  3746. <p class="hangnum"><a name="para991"></a><a name="para991_kn8"></a><span class="paranum">991</span>.</p>
  3747. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 98]</span> ‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;</p>
  3748. <p class="gathalast">Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ.</p>
  3749. <p class="hangnum"><a name="para992"></a><a name="para992_kn8"></a><span class="paranum">992</span>.</p>
  3750. <p class="gatha1"> ‘‘Ramaṇīyāni araññāni, yattha na ramatī jano;</p>
  3751. <p class="gathalast">Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino.</p>
  3752. <p class="hangnum"><a name="para993"></a><a name="para993_kn8"></a><span class="paranum">993</span>.</p>
  3753. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 76]</span> ‘‘Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;</p>
  3754. <p class="gatha2">Niggayhavādiṃ <a name="P0.0090"></a> medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje;</p>
  3755. <p class="gathalast">Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo.</p>
  3756. <p class="hangnum"><a name="para994"></a><a name="para994_kn8"></a><span class="paranum">994</span>.</p>
  3757. <p class="gatha1"> <span class="note">[dha. pa. 77]</span> ‘‘Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye;</p>
  3758. <p class="gathalast">Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo.</p>
  3759. <p class="hangnum"><a name="para995"></a><a name="para995_kn8"></a><span class="paranum">995</span>.</p>
  3760. <p class="gatha1"> ‘‘Aññassa bhagavā buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;</p>
  3761. <p class="gatha2">Dhamme <a name="T0.0403"></a> desiyamānamhi, sotamodhesimatthiko;</p>
  3762. <p class="gathalast">Taṃ me amoghaṃ savanaṃ, vimuttomhi anāsavo.</p>
  3763. <p class="hangnum"><a name="para996"></a><a name="para996_kn8"></a><span class="paranum">996</span>.</p>
  3764. <p class="gatha1"> ‘‘Neva pubbenivāsāya, napi dibbassa cakkhuno;</p>
  3765. <p class="gatha2">Cetopariyāya iddhiyā, cutiyā upapattiyā;</p>
  3766. <p class="gathalast">Sotadhātuvisuddhiyā, paṇidhī me na vijjati <span class="note">[kathā. 378]</span>.</p>
  3767. <p class="hangnum"><a name="para997"></a><a name="para997_kn8"></a><span class="paranum">997</span>.</p>
  3768. <p class="gatha1"> ‘‘Rukkhamūlaṃva <a name="M0.0345"></a> nissāya, muṇḍo saṅghāṭipāruto;</p>
  3769. <p class="gathalast">Paññāya uttamo thero, upatissova <span class="note">[upatisso ca (sī. ka.)]</span> jhāyati.</p>
  3770. <p class="hangnum"><a name="para998"></a><a name="para998_kn8"></a><span class="paranum">998</span>.</p>
  3771. <p class="gatha1"> ‘‘Avitakkaṃ samāpanno, sammāsambuddhasāvako;</p>
  3772. <p class="gathalast">Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade.</p>
  3773. <p class="hangnum"><a name="para999"></a><a name="para999_kn8"></a><span class="paranum">999</span>.</p>
  3774. <p class="gatha1"> <span class="note">[udā. 24]</span> ‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;</p>
  3775. <p class="gathalast">Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati.</p>
  3776. <p class="hangnum"><a name="para1000"></a><a name="para1000_kn8"></a><span class="paranum">1000</span>.</p>
  3777. <p class="gatha1"> ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;</p>
  3778. <p class="gathalast">Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati.</p>
  3779. <p class="hangnum"><a name="para1001"></a><a name="para1001_kn8"></a><span class="paranum">1001</span>.</p>
  3780. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi <a name="V0.0277"></a> maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  3781. <p class="gathalast">Nikkhipissaṃ imaṃ kāyaṃ, sampajāno patissato.</p>
  3782. <p class="hangnum"><a name="para1002"></a><a name="para1002_kn8"></a><span class="paranum">1002</span>.</p>
  3783. <p class="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>
  3784. <p class="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā.</p>
  3785. <p class="hangnum"><a name="para1003"></a><a name="para1003_kn8"></a><span class="paranum">1003</span>.</p>
  3786. <p class="gatha1"> ‘‘Ubhayena midaṃ maraṇameva, nāmaraṇaṃ pacchā vā pure vā;</p>
  3787. <p class="gathalast">Paṭipajjatha mā vinassatha, khaṇo vo mā upaccagā.</p>
  3788. <p class="hangnum"><a name="para1004"></a><a name="para1004_kn8"></a><span class="paranum">1004</span>.</p>
  3789. <p class="gatha1"> ‘‘Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;</p>
  3790. <p class="gatha2">Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;</p>
  3791. <p class="gathalast">Khaṇātītā <a name="T0.0404"></a> hi socanti, nirayamhi samappitā.</p>
  3792. <p class="hangnum"><a name="para1005"></a><a name="para1005_kn8"></a><span class="paranum">1005</span>.</p>
  3793. <p class="gatha1"> ‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī <span class="note">[mattabhāṇī (sī.)]</span> anuddhato;</p>
  3794. <p class="gathalast">Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto.</p>
  3795. <p class="hangnum"><a name="para1006"></a><a name="para1006_kn8"></a><span class="paranum">1006</span>.</p>
  3796. <p class="gatha1"> ‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato;</p>
  3797. <p class="gathalast">Appāsi <span class="note">[abbahi (syā.), abhāsi (?)]</span> pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto.</p>
  3798. <p class="hangnum"><a name="para1007"></a><a name="para1007_kn8"></a><span class="paranum">1007</span>.</p>
  3799. <p class="gatha1"> ‘‘Upasanto <a name="P0.0091"></a> anāyāso, vippasanno anāvilo;</p>
  3800. <p class="gathalast">Kalyāṇasīlo medhāvī, dukkhassantakaro siyā.</p>
  3801. <p class="hangnum"><a name="para1008"></a><a name="para1008_kn8"></a><span class="paranum">1008</span>.</p>
  3802. <p class="gatha1"> ‘‘Na vissase ekatiyesu evaṃ, agārisu pabbajitesu cāpi;</p>
  3803. <p class="gathalast">Sādhūpi hutvā na asādhu honti, asādhu hutvā puna sādhu honti.</p>
  3804. <p class="hangnum"><a name="para1009"></a><a name="para1009_kn8"></a><span class="paranum">1009</span>.</p>
  3805. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmacchando <a name="M0.0346"></a> ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno;</p>
  3806. <p class="gathalast">Uddhaccaṃ vicikicchā ca, pañcete cittakelisā.</p>
  3807. <p class="hangnum"><a name="para1010"></a><a name="para1010_kn8"></a><span class="paranum">1010</span>.</p>
  3808. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa sakkariyamānassa, asakkārena cūbhayaṃ;</p>
  3809. <p class="gathalast">Samādhi na vikampati, appamādavihārino.</p>
  3810. <p class="hangnum"><a name="para1011"></a><a name="para1011_kn8"></a><span class="paranum">1011</span>.</p>
  3811. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ, sukhumadiṭṭhivipassakaṃ;</p>
  3812. <p class="gathalast">Upādānakkhayārāmaṃ, āhu sappuriso iti.</p>
  3813. <p class="hangnum"><a name="para1012"></a><a name="para1012_kn8"></a><span class="paranum">1012</span>.</p>
  3814. <p class="gatha1"> ‘‘Mahāsamuddo pathavī, pabbato anilopi ca;</p>
  3815. <p class="gathalast">Upamāya na yujjanti, satthu varavimuttiyā.</p>
  3816. <p class="hangnum"><a name="para1013"></a><a name="para1013_kn8"></a><span class="paranum">1013</span>.</p>
  3817. <p class="gatha1"> ‘‘Cakkānuvattako <a name="T0.0405"></a> thero, mahāñāṇī samāhito;</p>
  3818. <p class="gathalast">Pathavāpaggisamāno, na rajjati na dussati.</p>
  3819. <p class="hangnum"><a name="para1014"></a><a name="para1014_kn8"></a><span class="paranum">1014</span>.</p>
  3820. <p class="gatha1"> ‘‘Paññāpāramitaṃ patto, mahābuddhi mahāmati;</p>
  3821. <p class="gathalast">Ajaḷo jaḷasamāno, sadā carati nibbuto.</p>
  3822. <p class="hangnum"><a name="para1015"></a><a name="para1015_kn8"></a><span class="paranum">1015</span>.</p>
  3823. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā.</p>
  3824. <p class="hangnum"><a name="para1016"></a><a name="para1016_kn8"></a><span class="paranum">1016</span>.</p>
  3825. <p class="gatha1"> ‘‘Sampādethappamādena<a name="V0.0278"></a>, esā me anusāsanī;</p>
  3826. <p class="gathalast">Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.</p>
  3827. <p class="centered">… Sāriputto thero….</p>
  3828. <p class="subhead">3. Ānandattheragāthā</p>
  3829. <p class="hangnum"><a name="para1017"></a><a name="para1017_kn8"></a><span class="paranum">1017</span>.</p>
  3830. <p class="gatha1"> ‘‘Pisuṇena ca kodhanena ca, maccharinā ca vibhūtanandinā;</p>
  3831. <p class="gathalast">Sakhitaṃ na kareyya paṇḍito, pāpo kāpurisena saṅgamo.</p>
  3832. <p class="hangnum"><a name="para1018"></a><a name="para1018_kn8"></a><span class="paranum">1018</span>.</p>
  3833. <p class="gatha1"> ‘‘Saddhena ca pesalena ca, paññavatā bahussutena ca;</p>
  3834. <p class="gathalast">Sakhitaṃ kareyya paṇḍito, bhaddo sappurisena saṅgamo.</p>
  3835. <p class="hangnum"><a name="para1019"></a><a name="para1019_kn8"></a><span class="paranum">1019</span>.</p>
  3836. <p class="gatha1"> ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.</p>
  3837. <p class="hangnum"><a name="para1020"></a><a name="para1020_kn8"></a><span class="paranum">1020</span>.</p>
  3838. <p class="gatha1"> ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… vatthehi sobhati.</p>
  3839. <p class="hangnum"><a name="para1021"></a><a name="para1021_kn8"></a><span class="paranum">1021</span>.</p>
  3840. <p class="gatha1"> ‘‘Alattakakatā <a name="M0.0347"></a> …pe… no ca pāragavesino.</p>
  3841. <p class="hangnum"><a name="para1022"></a><a name="para1022_kn8"></a><span class="paranum">1022</span>.</p>
  3842. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhapadakatā…pe… no ca pāragavesino.</p>
  3843. <p class="hangnum"><a name="para1023"></a><a name="para1023_kn8"></a><span class="paranum">1023</span>.</p>
  3844. <p class="gatha1"> ‘‘Añjanīva navā…pe… no ca pāragavesino.</p>
  3845. <p class="hangnum"><a name="para1024"></a><a name="para1024_kn8"></a><span class="paranum">1024</span>.</p>
  3846. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto cittakathī, buddhassa paricārako;</p>
  3847. <p class="gathalast">Pannabhāro visaññutto, seyyaṃ kappeti gotamo.</p>
  3848. <p class="hangnum"><a name="para1025"></a><a name="para1025_kn8"></a><span class="paranum">1025</span>.</p>
  3849. <p class="gatha1"> ‘‘Khīṇāsavo visaññutto, saṅgātīto sunibbuto;</p>
  3850. <p class="gathalast">Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jātimaraṇapāragū.</p>
  3851. <p class="hangnum"><a name="para1026"></a><a name="para1026_kn8"></a><span class="paranum">1026</span>.</p>
  3852. <p class="gatha1"> ‘‘Yasmiṃ <a name="P0.0092"></a> patiṭṭhitā dhammā, buddhassādiccabandhuno;</p>
  3853. <p class="gathalast">Nibbānagamane magge, soyaṃ tiṭṭhati gotamo.</p>
  3854. <p class="hangnum"><a name="para1027"></a><a name="para1027_kn8"></a><span class="paranum">1027</span>.</p>
  3855. <p class="gatha1"> ‘‘Dvāsīti <a name="T0.0406"></a> buddhato gaṇhiṃ, dve sahassāni bhikkhuto;</p>
  3856. <p class="gathalast">Caturāsītisahassāni, ye me dhammā pavattino.</p>
  3857. <p class="hangnum"><a name="para1028"></a><a name="para1028_kn8"></a><span class="paranum">1028</span>.</p>
  3858. <p class="gatha1"> ‘‘Appassutāyaṃ puriso, balibaddova jīrati;</p>
  3859. <p class="gathalast">Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati.</p>
  3860. <p class="hangnum"><a name="para1029"></a><a name="para1029_kn8"></a><span class="paranum">1029</span>.</p>
  3861. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto appassutaṃ, yo sutenātimaññati;</p>
  3862. <p class="gathalast">Andho padīpadhārova, tatheva paṭibhāti maṃ.</p>
  3863. <p class="hangnum"><a name="para1030"></a><a name="para1030_kn8"></a><span class="paranum">1030</span>.</p>
  3864. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussutaṃ upāseyya, sutañca na vināsaye;</p>
  3865. <p class="gathalast">Taṃ mūlaṃ brahmacariyassa, tasmā dhammadharo siyā.</p>
  3866. <p class="hangnum"><a name="para1031"></a><a name="para1031_kn8"></a><span class="paranum">1031</span>.</p>
  3867. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbāparaññū atthaññū, niruttipadakovido;</p>
  3868. <p class="gathalast">Suggahītañca gaṇhāti, atthañcopaparikkhati.</p>
  3869. <p class="hangnum"><a name="para1032"></a><a name="para1032_kn8"></a><span class="paranum">1032</span>.</p>
  3870. <p class="gatha1"> ‘‘Khantyā <a name="V0.0279"></a> chandikato <span class="note">[khantiyā chandito (?)]</span> hoti, ussahitvā tuleti taṃ;</p>
  3871. <p class="gathalast">Samaye so padahati, ajjhattaṃ susamāhito.</p>
  3872. <p class="hangnum"><a name="para1033"></a><a name="para1033_kn8"></a><span class="paranum">1033</span>.</p>
  3873. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ, sappaññaṃ buddhasāvakaṃ;</p>
  3874. <p class="gathalast">Dhammaviññāṇamākaṅkhaṃ, taṃ bhajetha tathāvidhaṃ.</p>
  3875. <p class="hangnum"><a name="para1034"></a><a name="para1034_kn8"></a><span class="paranum">1034</span>.</p>
  3876. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;</p>
  3877. <p class="gathalast">Cakkhu sabbassa lokassa, pūjanīyo bahussuto.</p>
  3878. <p class="hangnum"><a name="para1035"></a><a name="para1035_kn8"></a><span class="paranum">1035</span>.</p>
  3879. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammārāmo dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ;</p>
  3880. <p class="gathalast">Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati.</p>
  3881. <p class="hangnum"><a name="para1036"></a><a name="para1036_kn8"></a><span class="paranum">1036</span>.</p>
  3882. <p class="gatha1"> ‘‘Kāyamaccheragaruno <a name="M0.0348"></a> <span class="note">[garuko (sī.)]</span>, hiyyamāne <span class="note">[hiyyamāno (sī.)]</span> anuṭṭhahe;</p>
  3883. <p class="gathalast">Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇaphāsutā.</p>
  3884. <p class="hangnum"><a name="para1037"></a><a name="para1037_kn8"></a><span class="paranum">1037</span>.</p>
  3885. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="T0.0407"></a> pakkhanti disā sabbā, dhammā na paṭibhanti maṃ;</p>
  3886. <p class="gathalast">Gate kalyāṇamittamhi, andhakāraṃva khāyati.</p>
  3887. <p class="hangnum"><a name="para1038"></a><a name="para1038_kn8"></a><span class="paranum">1038</span>.</p>
  3888. <p class="gatha1"> ‘‘Abbhatītasahāyassa, atītagatasatthuno;</p>
  3889. <p class="gathalast">Natthi etādisaṃ mittaṃ, yathā kāyagatā sati.</p>
  3890. <p class="hangnum"><a name="para1039"></a><a name="para1039_kn8"></a><span class="paranum">1039</span>.</p>
  3891. <p class="gatha1"> ‘‘Ye purāṇā atītā te, navehi na sameti me;</p>
  3892. <p class="gathalast">Svajja ekova jhāyāmi, vassupetova pakkhimā.</p>
  3893. <p class="hangnum"><a name="para1040"></a><a name="para1040_kn8"></a><span class="paranum">1040</span>.</p>
  3894. <p class="gatha1"> ‘‘Dassanāya abhikkante, nānāverajjake bahū;</p>
  3895. <p class="gathalast">Mā vārayittha sotāro, passantu samayo mamaṃ.</p>
  3896. <p class="hangnum"><a name="para1041"></a><a name="para1041_kn8"></a><span class="paranum">1041</span>.</p>
  3897. <p class="gatha1"> ‘‘Dassanāya <a name="P0.0093"></a> abhikkante, nānāverajjake puthu;</p>
  3898. <p class="gathalast">Karoti satthā okāsaṃ, na nivāreti cakkhumā.</p>
  3899. <p class="hangnum"><a name="para1042"></a><a name="para1042_kn8"></a><span class="paranum">1042</span>.</p>
  3900. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato;</p>
  3901. <p class="gathalast">Na kāmasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ.</p>
  3902. <p class="hangnum"><a name="para1043"></a><a name="para1043_kn8"></a><span class="paranum">1043</span>.</p>
  3903. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato;</p>
  3904. <p class="gathalast">Na dosasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ.</p>
  3905. <p class="hangnum"><a name="para1044"></a><a name="para1044_kn8"></a><span class="paranum">1044</span>.</p>
  3906. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;</p>
  3907. <p class="gathalast">Mettena kāyakammena, chāyāva anapāyinī <span class="note">[anupāyinī (syā. ka.)]</span>.</p>
  3908. <p class="hangnum"><a name="para1045"></a><a name="para1045_kn8"></a><span class="paranum">1045</span>.</p>
  3909. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;</p>
  3910. <p class="gathalast">Mettena vacīkammena, chāyāva anapāyinī.</p>
  3911. <p class="hangnum"><a name="para1046"></a><a name="para1046_kn8"></a><span class="paranum">1046</span>.</p>
  3912. <p class="gatha1"> ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ;</p>
  3913. <p class="gathalast">Mettena manokammena, chāyāva anapāyinī.</p>
  3914. <p class="hangnum"><a name="para1047"></a><a name="para1047_kn8"></a><span class="paranum">1047</span>.</p>
  3915. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhassa <a name="T0.0408"></a><a name="V0.0280"></a> caṅkamantassa, piṭṭhito anucaṅkamiṃ;</p>
  3916. <p class="gathalast">Dhamme desiyamānamhi, ñāṇaṃ me udapajjatha.</p>
  3917. <p class="hangnum"><a name="para1048"></a><a name="para1048_kn8"></a><span class="paranum">1048</span>.</p>
  3918. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ sakaraṇīyomhi, sekho appattamānaso;</p>
  3919. <p class="gathalast">Satthu ca parinibbānaṃ, yo amhaṃ anukampako.</p>
  3920. <p class="hangnum"><a name="para1049"></a><a name="para1049_kn8"></a><span class="paranum">1049</span>.</p>
  3921. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāsi <a name="M0.0349"></a> yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  3922. <p class="gathalast">Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute.</p>
  3923. <p class="hangnum"><a name="para1050"></a><a name="para1050_kn8"></a><span class="paranum">1050</span>.</p>
  3924. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;</p>
  3925. <p class="gathalast">Cakkhu sabbassa lokassa, ānando parinibbuto.</p>
  3926. <p class="hangnum"><a name="para1051"></a><a name="para1051_kn8"></a><span class="paranum">1051</span>.</p>
  3927. <p class="gatha1"> ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino;</p>
  3928. <p class="gathalast">Cakkhu sabbassa lokassa, andhakāre tamonudo.</p>
  3929. <p class="hangnum"><a name="para1052"></a><a name="para1052_kn8"></a><span class="paranum">1052</span>.</p>
  3930. <p class="gatha1"> ‘‘Gatimanto satimanto, dhitimanto ca yo isi;</p>
  3931. <p class="gathalast">Saddhammadhārako thero, ānando ratanākaro.</p>
  3932. <p class="hangnum"><a name="para1053"></a><a name="para1053_kn8"></a><span class="paranum">1053</span>.</p>
  3933. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  3934. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>
  3935. <p class="centered">… Ānando thero….</p>
  3936. <p class="centered">Tiṃsanipāto niṭṭhito.</p>
  3937. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  3938. <p class="gatha1">Phussopatisso ānando, tayotime pakittitā;</p>
  3939. <p class="gathalast">Gāthāyo tattha saṅkhātā, sataṃ pañca ca uttarīti;</p>
  3940. <a name="kn8_18"></a>
  3941. <p class="chapter">18. Cattālīsanipāto</p>
  3942. <p class="subhead">1. Mahākassapattheragāthā</p>
  3943. <p class="hangnum"><a name="para1054"></a><a name="para1054_kn8"></a><span class="paranum">1054</span>.</p>
  3944. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="T0.0409"></a><a name="M0.0350"></a><a name="V0.0281"></a><a name="P0.0094"></a> gaṇena purakkhato care, vimano hoti samādhi dullabho;</p>
  3945. <p class="gathalast">Nānājanasaṅgaho dukho, iti disvāna gaṇaṃ na rocaye.</p>
  3946. <p class="hangnum"><a name="para1055"></a><a name="para1055_kn8"></a><span class="paranum">1055</span>.</p>
  3947. <p class="gatha1"> ‘‘Na kulāni upabbaje muni, vimano hoti samādhi dullabho;</p>
  3948. <p class="gathalast">So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.</p>
  3949. <p class="hangnum"><a name="para1056"></a><a name="para1056_kn8"></a><span class="paranum">1056</span>.</p>
  3950. <p class="gatha1"> ‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;</p>
  3951. <p class="gathalast">Sukhumaṃ salla durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho.</p>
  3952. <p class="hangnum"><a name="para1057"></a><a name="para1057_kn8"></a><span class="paranum">1057</span>.</p>
  3953. <p class="gatha1"> ‘‘Senāsanamhā oruyha, nagaraṃ piṇḍāya pāvisiṃ;</p>
  3954. <p class="gathalast">Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahiṃ.</p>
  3955. <p class="hangnum"><a name="para1058"></a><a name="para1058_kn8"></a><span class="paranum">1058</span>.</p>
  3956. <p class="gatha1"> ‘‘So me <span class="note">[taṃ (sī. ka.)]</span> pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi;</p>
  3957. <p class="gathalast">Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅguli cettha <span class="note">[pettha (sī. ka.)]</span> chijjatha.</p>
  3958. <p class="hangnum"><a name="para1059"></a><a name="para1059_kn8"></a><span class="paranum">1059</span>.</p>
  3959. <p class="gatha1"> ‘‘Kuṭṭamūlañca <span class="note">[kuḍḍamūlañca (sī. syā.)]</span> nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ;</p>
  3960. <p class="gathalast">Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjati.</p>
  3961. <p class="hangnum"><a name="para1060"></a><a name="para1060_kn8"></a><span class="paranum">1060</span>.</p>
  3962. <p class="gatha1"> ‘‘Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro, pūtimuttañca osadhaṃ;</p>
  3963. <p class="gatha2">Senāsanaṃ rukkhamūlaṃ, paṃsukūlañca cīvaraṃ;</p>
  3964. <p class="gathalast">Yassete abhisambhutvā <span class="note">[abhibhuñjati (?)]</span>, sa ve cātuddiso naro.</p>
  3965. <p class="hangnum"><a name="para1061"></a><a name="para1061_kn8"></a><span class="paranum">1061</span>.</p>
  3966. <p class="gatha1"> ‘‘Yattha eke vihaññanti, āruhantā siluccayaṃ;</p>
  3967. <p class="gatha2">Tassa buddhassa dāyādo, sampajāno patissato;</p>
  3968. <p class="gathalast">Iddhibalenupatthaddho<a name="T0.0410"></a>, kassapo abhirūhati.</p>
  3969. <p class="hangnum"><a name="para1062"></a><a name="para1062_kn8"></a><span class="paranum">1062</span>.</p>
  3970. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto<a name="M0.0351"></a>, selamāruyha kassapo;</p>
  3971. <p class="gathalast">Jhāyati anupādāno, pahīnabhayabheravo.</p>
  3972. <p class="hangnum"><a name="para1063"></a><a name="para1063_kn8"></a><span class="paranum">1063</span>.</p>
  3973. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;</p>
  3974. <p class="gathalast">Jhāyati anupādāno, ḍayhamānesu nibbuto.</p>
  3975. <p class="hangnum"><a name="para1064"></a><a name="para1064_kn8"></a><span class="paranum">1064</span>.</p>
  3976. <p class="gatha1"> ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;</p>
  3977. <p class="gathalast">Jhāyati anupādāno, katakicco anāsavo.</p>
  3978. <p class="hangnum"><a name="para1065"></a><a name="para1065_kn8"></a><span class="paranum">1065</span>.</p>
  3979. <p class="gatha1"> ‘‘Karerimālāvitatā<a name="V0.0282"></a><a name="P0.0095"></a>, bhūmibhāgā manoramā;</p>
  3980. <p class="gathalast">Kuñjarābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  3981. <p class="hangnum"><a name="para1066"></a><a name="para1066_kn8"></a><span class="paranum">1066</span>.</p>
  3982. <p class="gatha1"> ‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, vārisītā sucindharā;</p>
  3983. <p class="gathalast">Indagopakasañchannā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  3984. <p class="hangnum"><a name="para1067"></a><a name="para1067_kn8"></a><span class="paranum">1067</span>.</p>
  3985. <p class="gatha1"> ‘‘Nīlabbhakūṭasadisā, kūṭāgāravarūpamā;</p>
  3986. <p class="gathalast">Vāraṇābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  3987. <p class="hangnum"><a name="para1068"></a><a name="para1068_kn8"></a><span class="paranum">1068</span>.</p>
  3988. <p class="gatha1"> ‘‘Abhivuṭṭhā rammatalā, nagā isibhi sevitā;</p>
  3989. <p class="gathalast">Abbhunnaditā sikhīhi, te selā ramayanti maṃ.</p>
  3990. <p class="hangnum"><a name="para1069"></a><a name="para1069_kn8"></a><span class="paranum">1069</span>.</p>
  3991. <p class="gatha1"> ‘‘Alaṃ jhāyitukāmassa, pahitattassa me sato;</p>
  3992. <p class="gathalast">Alaṃ me atthakāmassa <span class="note">[attakāmassa (?)]</span>, pahitattassa bhikkhuno.</p>
  3993. <p class="hangnum"><a name="para1070"></a><a name="para1070_kn8"></a><span class="paranum">1070</span>.</p>
  3994. <p class="gatha1"> ‘‘Alaṃ me phāsukāmassa, pahitattassa bhikkhuno;</p>
  3995. <p class="gathalast">Alaṃ me yogakāmassa, pahitattassa tādino.</p>
  3996. <p class="hangnum"><a name="para1071"></a><a name="para1071_kn8"></a><span class="paranum">1071</span>.</p>
  3997. <p class="gatha1"> ‘‘Umāpupphena samānā, gaganāvabbhachāditā;</p>
  3998. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇā<a name="T0.0411"></a>, te selā ramayanti maṃ.</p>
  3999. <p class="hangnum"><a name="para1072"></a><a name="para1072_kn8"></a><span class="paranum">1072</span>.</p>
  4000. <p class="gatha1"> ‘‘Anākiṇṇā gahaṭṭhehi, migasaṅghanisevitā;</p>
  4001. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  4002. <p class="hangnum"><a name="para1073"></a><a name="para1073_kn8"></a><span class="paranum">1073</span>.</p>
  4003. <p class="gatha1"> ‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā;</p>
  4004. <p class="gathalast">Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ.</p>
  4005. <p class="hangnum"><a name="para1074"></a><a name="para1074_kn8"></a><span class="paranum">1074</span>.</p>
  4006. <p class="gatha1"> ‘‘Na pañcaṅgikena turiyena, rati me hoti tādisī;</p>
  4007. <p class="gathalast">Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato.</p>
  4008. <p class="hangnum"><a name="para1075"></a><a name="para1075_kn8"></a><span class="paranum">1075</span>.</p>
  4009. <p class="gatha1"> ‘‘Kammaṃ <a name="M0.0352"></a> bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame;</p>
  4010. <p class="gathalast">Ussukko so rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.</p>
  4011. <p class="hangnum"><a name="para1076"></a><a name="para1076_kn8"></a><span class="paranum">1076</span>.</p>
  4012. <p class="gatha1"> ‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya anattaneyyametaṃ;</p>
  4013. <p class="gathalast">Kicchati kāyo kilamati, dukkhito so samathaṃ na vindati.</p>
  4014. <p class="hangnum"><a name="para1077"></a><a name="para1077_kn8"></a><span class="paranum">1077</span>.</p>
  4015. <p class="gatha1"> ‘‘Oṭṭhappahatamattena, attānampi na passati;</p>
  4016. <p class="gathalast">Patthaddhagīvo carati, ahaṃ seyyoti maññati.</p>
  4017. <p class="hangnum"><a name="para1078"></a><a name="para1078_kn8"></a><span class="paranum">1078</span>.</p>
  4018. <p class="gatha1"> ‘‘Aseyyo seyyasamānaṃ, bālo maññati attānaṃ;</p>
  4019. <p class="gathalast">Na taṃ viññū pasaṃsanti, patthaddhamānasaṃ naraṃ.</p>
  4020. <p class="hangnum"><a name="para1079"></a><a name="para1079_kn8"></a><span class="paranum">1079</span>.</p>
  4021. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0283"></a> ca seyyohamasmīti, nāhaṃ seyyoti vā pana;</p>
  4022. <p class="gathalast">Hīno taṃsadiso <span class="note">[tīnohaṃ sadiso (syā.)]</span> vāti, vidhāsu na vikampati.</p>
  4023. <p class="hangnum"><a name="para1080"></a><a name="para1080_kn8"></a><span class="paranum">1080</span>.</p>
  4024. <p class="gatha1"> ‘‘Paññavantaṃ <a name="P0.0096"></a> tathā tādiṃ, sīlesu susamāhitaṃ;</p>
  4025. <p class="gathalast">Cetosamathamanuttaṃ, tañce viññū pasaṃsare.</p>
  4026. <p class="hangnum"><a name="para1081"></a><a name="para1081_kn8"></a><span class="paranum">1081</span>.</p>
  4027. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="T0.0412"></a> sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>
  4028. <p class="gathalast">Ārakā hoti saddhammā, nabhato puthavī yathā.</p>
  4029. <p class="hangnum"><a name="para1082"></a><a name="para1082_kn8"></a><span class="paranum">1082</span>.</p>
  4030. <p class="gatha1"> ‘‘Yesañca hiri ottappaṃ, sadā sammā upaṭṭhitaṃ;</p>
  4031. <p class="gathalast">Virūḷhabrahmacariyā te, tesaṃ khīṇā punabbhavā.</p>
  4032. <p class="hangnum"><a name="para1083"></a><a name="para1083_kn8"></a><span class="paranum">1083</span>.</p>
  4033. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhato capalo bhikkhu, paṃsukūlena pāruto;</p>
  4034. <p class="gathalast">Kapīva sīhacammena, na so tenupasobhati.</p>
  4035. <p class="hangnum"><a name="para1084"></a><a name="para1084_kn8"></a><span class="paranum">1084</span>.</p>
  4036. <p class="gatha1"> ‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;</p>
  4037. <p class="gathalast">Sobhati paṃsukūlena, sīhova girigabbhare.</p>
  4038. <p class="hangnum"><a name="para1085"></a><a name="para1085_kn8"></a><span class="paranum">1085</span>.</p>
  4039. <p class="gatha1"> ‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino;</p>
  4040. <p class="gathalast">Dasadevasahassāni, sabbe te brahmakāyikā.</p>
  4041. <p class="hangnum"><a name="para1086"></a><a name="para1086_kn8"></a><span class="paranum">1086</span>.</p>
  4042. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammasenāpatiṃ vīraṃ, mahājhāyiṃ samāhitaṃ;</p>
  4043. <p class="gathalast">Sāriputtaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.</p>
  4044. <p class="hangnum"><a name="para1087"></a><a name="para1087_kn8"></a><span class="paranum">1087</span>.</p>
  4045. <p class="gatha1"> ‘‘‘Namo <a name="M0.0353"></a> te purisājañña, namo te purisuttama;</p>
  4046. <p class="gathalast">Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyati <span class="note">[jhāyasi (ka. aṭṭha.)]</span>.</p>
  4047. <p class="hangnum"><a name="para1088"></a><a name="para1088_kn8"></a><span class="paranum">1088</span>.</p>
  4048. <p class="gatha1"> ‘‘‘Accheraṃ vata buddhānaṃ, gambhīro gocaro sako;</p>
  4049. <p class="gathalast">Ye mayaṃ nābhijānāma, vālavedhisamāgatā’.</p>
  4050. <p class="hangnum"><a name="para1089"></a><a name="para1089_kn8"></a><span class="paranum">1089</span>.</p>
  4051. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ tathā devakāyehi, pūjitaṃ pūjanārahaṃ;</p>
  4052. <p class="gathalast">Sāriputtaṃ tadā disvā, kappinassa sitaṃ ahu.</p>
  4053. <p class="hangnum"><a name="para1090"></a><a name="para1090_kn8"></a><span class="paranum">1090</span>.</p>
  4054. <p class="gatha1"> ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapayitvā mahāmuniṃ;</p>
  4055. <p class="gathalast">Dhutaguṇe visiṭṭhohaṃ, sadiso me na vijjati.</p>
  4056. <p class="hangnum"><a name="para1091"></a><a name="para1091_kn8"></a><span class="paranum">1091</span>.</p>
  4057. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo <a name="T0.0413"></a> mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  4058. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo.</p>
  4059. <p class="hangnum"><a name="para1092"></a><a name="para1092_kn8"></a><span class="paranum">1092</span>.</p>
  4060. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="V0.0284"></a> cīvare na sayane, bhojane nupalimpati;</p>
  4061. <p class="gatha2">Gotamo anappameyyo, muḷālapupphaṃ vimalaṃva;</p>
  4062. <p class="gathalast">Ambunā nekkhammaninno, tibhavābhinissaṭo.</p>
  4063. <p class="hangnum"><a name="para1093"></a><a name="para1093_kn8"></a><span class="paranum">1093</span>.</p>
  4064. <p class="gatha1"> ‘‘Satipaṭṭhānagīvo so, saddhāhattho mahāmuni;</p>
  4065. <p class="gathalast">Paññāsīso mahāñāṇī, sadā carati nibbuto’’ti.</p>
  4066. <p class="centered">… Mahākassapo thero….</p>
  4067. <p class="centered">Cattālīsanipāto niṭṭhito.</p>
  4068. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  4069. <p class="gatha1">Cattālīsanipātamhi, mahākassapasavhayo;</p>
  4070. <p class="gathalast">Ekova thero gāthāyo, cattāsīla duvepi cāti.</p>
  4071. <a name="kn8_19"></a>
  4072. <p class="chapter">19. Paññāsanipāto</p>
  4073. <p class="subhead">1. Tālapuṭattheragāthā</p>
  4074. <p class="hangnum"><a name="para1094"></a><a name="para1094_kn8"></a><span class="paranum">1094</span>.</p>
  4075. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā <a name="M0.0354"></a><a name="V0.0285"></a><a name="P0.0097"></a> nuhaṃ pabbatakandarāsu, ekākiyo addutiyo vihassaṃ;</p>
  4076. <p class="gathalast">Aniccato sabbabhavaṃ vipassaṃ, taṃ me idaṃ taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4077. <p class="hangnum"><a name="para1095"></a><a name="para1095_kn8"></a><span class="paranum">1095</span>.</p>
  4078. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nuhaṃ bhinnapaṭandharo muni, kāsāvavattho <a name="T0.0414"></a> amamo nirāso;</p>
  4079. <p class="gathalast">Rāgañca dosañca tatheva mohaṃ, hantvā sukhī pavanagato vihassaṃ.</p>
  4080. <p class="hangnum"><a name="para1096"></a><a name="para1096_kn8"></a><span class="paranum">1096</span>.</p>
  4081. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā aniccaṃ vadharoganīḷaṃ, kāyaṃ imaṃ maccujarāyupaddutaṃ;</p>
  4082. <p class="gathalast">Vipassamāno vītabhayo vihassaṃ, eko vane taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4083. <p class="hangnum"><a name="para1097"></a><a name="para1097_kn8"></a><span class="paranum">1097</span>.</p>
  4084. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nuhaṃ bhayajananiṃ dukhāvahaṃ, taṇhālataṃ bahuvidhānuvattaniṃ;</p>
  4085. <p class="gathalast">Paññāmayaṃ tikhiṇamasiṃ gahetvā, chetvā vase tampi kadā bhavissati.</p>
  4086. <p class="hangnum"><a name="para1098"></a><a name="para1098_kn8"></a><span class="paranum">1098</span>.</p>
  4087. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu paññāmayamuggatejaṃ, satthaṃ isīnaṃ sahasādiyitvā;</p>
  4088. <p class="gathalast">Māraṃ sasenaṃ sahasā bhañjissaṃ, sīhāsane taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4089. <p class="hangnum"><a name="para1099"></a><a name="para1099_kn8"></a><span class="paranum">1099</span>.</p>
  4090. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nuhaṃ sabbhi samāgamesu, diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi;</p>
  4091. <p class="gathalast">Yāthāvadassīhi jitindriyehi, padhāniyo <a name="T0.0415"></a> taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4092. <p class="hangnum"><a name="para1100"></a><a name="para1100_kn8"></a><span class="paranum">1100</span>.</p>
  4093. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu maṃ tandi khudā pipāsā, vātātapā kīṭasarīsapā vā;</p>
  4094. <p class="gathalast">Na bādhayissanti na taṃ giribbaje, atthatthiyaṃ taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4095. <p class="hangnum"><a name="para1101"></a><a name="para1101_kn8"></a><span class="paranum">1101</span>.</p>
  4096. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā <a name="M0.0355"></a><a name="P0.0098"></a> nu kho yaṃ viditaṃ mahesinā, cattāri saccāni sududdasāni;</p>
  4097. <p class="gathalast">Samāhitatto satimā agacchaṃ, paññāya taṃ taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4098. <p class="hangnum"><a name="para1102"></a><a name="para1102_kn8"></a><span class="paranum">1102</span>.</p>
  4099. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu rūpe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme;</p>
  4100. <p class="gathalast">Ādittatohaṃ samathehi yutto, paññāya dacchaṃ tadidaṃ kadā me.</p>
  4101. <p class="hangnum"><a name="para1103"></a><a name="para1103_kn8"></a><span class="paranum">1103</span>.</p>
  4102. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nuhaṃ dubbacanena vutto, tatonimittaṃ vimano na hessaṃ;</p>
  4103. <p class="gathalast">Atho pasatthopi tatonimittaṃ, tuṭṭho na hessaṃ tadidaṃ kadā me.</p>
  4104. <p class="hangnum"><a name="para1104"></a><a name="para1104_kn8"></a><span class="paranum">1104</span>.</p>
  4105. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, khandhe imehaṃ amite ca dhamme;</p>
  4106. <p class="gathalast">Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, samaṃ <a name="T0.0416"></a> tuleyyaṃ tadidaṃ kadā me.</p>
  4107. <p class="hangnum"><a name="para1105"></a><a name="para1105_kn8"></a><span class="paranum">1105</span>.</p>
  4108. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu maṃ pāvusakālamegho, navena toyena sacīvaraṃ vane;</p>
  4109. <p class="gathalast">Isippayātamhi pathe vajantaṃ, ovassate taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4110. <p class="hangnum"><a name="para1106"></a><a name="para1106_kn8"></a><span class="paranum">1106</span>.</p>
  4111. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā <a name="V0.0286"></a> mayūrassa sikhaṇḍino vane, dijassa sutvā girigabbhare rutaṃ;</p>
  4112. <p class="gathalast">Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, saṃcintaye taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4113. <p class="hangnum"><a name="para1107"></a><a name="para1107_kn8"></a><span class="paranum">1107</span>.</p>
  4114. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā nu gaṅgaṃ yamunaṃ sarassatiṃ, pātālakhittaṃ vaḷavāmukhañca <span class="note">[balavāmukhañca (ka.)]</span>;</p>
  4115. <p class="gathalast">Asajjamāno patareyyamiddhiyā, vibhiṃsanaṃ taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4116. <p class="hangnum"><a name="para1108"></a><a name="para1108_kn8"></a><span class="paranum">1108</span>.</p>
  4117. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā <a name="M0.0356"></a> nu nāgova asaṅgacārī, padālaye kāmaguṇesu chandaṃ;</p>
  4118. <p class="gathalast">Nibbajjayaṃ sabbasubhaṃ nimittaṃ, jhāne yuto taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4119. <p class="hangnum"><a name="para1109"></a><a name="para1109_kn8"></a><span class="paranum">1109</span>.</p>
  4120. <p class="gatha1"> ‘‘Kadā <a name="P0.0099"></a> iṇaṭṭova daliddako <span class="note">[daḷiddako (sī.)]</span> nidhiṃ, ārādhayitvā dhanikehi pīḷito;</p>
  4121. <p class="gathalast">Tuṭṭho bhavissaṃ <a name="T0.0417"></a> adhigamma sāsanaṃ, mahesino taṃ nu kadā bhavissati.</p>
  4122. <p class="hangnum"><a name="para1110"></a><a name="para1110_kn8"></a><span class="paranum">1110</span>.</p>
  4123. <p class="gatha1"> ‘‘Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘agāravāsena alaṃ nu te idaṃ’;</p>
  4124. <p class="gathalast">Taṃ dāni maṃ pabbajitaṃ samānaṃ, kiṃkāraṇā citta tuvaṃ na yuñjasi.</p>
  4125. <p class="hangnum"><a name="para1111"></a><a name="para1111_kn8"></a><span class="paranum">1111</span>.</p>
  4126. <p class="gatha1"> ‘‘Nanu ahaṃ citta tayāmhi yācito, ‘giribbaje citrachadā vihaṅgamā’;</p>
  4127. <p class="gathalast">Mahindaghosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.</p>
  4128. <p class="hangnum"><a name="para1112"></a><a name="para1112_kn8"></a><span class="paranum">1112</span>.</p>
  4129. <p class="gatha1"> ‘‘Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, khiḍḍāratiṃ kāmaguṇañca loke;</p>
  4130. <p class="gathalast">Sabbaṃ pahāya imamajjhupāgato, athopi tvaṃ citta na mayha tussasi.</p>
  4131. <p class="hangnum"><a name="para1113"></a><a name="para1113_kn8"></a><span class="paranum">1113</span>.</p>
  4132. <p class="gatha1"> ‘‘Mameva etaṃ na hi tvaṃ paresaṃ, sannāhakāle paridevitena kiṃ;</p>
  4133. <p class="gathalast">Sabbaṃ idaṃ calamiti pekkhamāno, abhinikkhamiṃ amatapadaṃ jigīsaṃ.</p>
  4134. <p class="hangnum"><a name="para1114"></a><a name="para1114_kn8"></a><span class="paranum">1114</span>.</p>
  4135. <p class="gatha1"> ‘‘Suyuttavādī dvipadānamuttamo, mahābhisakko naradammasārathi <span class="note">[sārathī (sī.)]</span>;</p>
  4136. <p class="gathalast">‘Cittaṃ <a name="T0.0418"></a> calaṃ makkaṭasannibhaṃ iti, avītarāgena sudunnivārayaṃ’.</p>
  4137. <p class="hangnum"><a name="para1115"></a><a name="para1115_kn8"></a><span class="paranum">1115</span>.</p>
  4138. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmā <a name="M0.0357"></a> hi citrā madhurā manoramā, aviddasū yattha sitā puthujjanā;</p>
  4139. <p class="gathalast">Te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena nītā niraye nirākatā.</p>
  4140. <p class="hangnum"><a name="para1116"></a><a name="para1116_kn8"></a><span class="paranum">1116</span>.</p>
  4141. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṃ;</p>
  4142. <p class="gathalast">Kāye apekkhaṃ jaha mā virādhaya’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4143. <p class="hangnum"><a name="para1117"></a><a name="para1117_kn8"></a><span class="paranum">1117</span>.</p>
  4144. <p class="gatha1"> ‘‘‘Bhāvehi <a name="P0.0100"></a> jhānāni ca indriyāni ca, balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā;</p>
  4145. <p class="gathalast">Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4146. <p class="hangnum"><a name="para1118"></a><a name="para1118_kn8"></a><span class="paranum">1118</span>.</p>
  4147. <p class="gatha1"> ‘‘‘Bhāvehi maggaṃ amatassa pattiyā, niyyānikaṃ sabbadukhakkhayogadhaṃ;</p>
  4148. <p class="gathalast">Aṭṭhaṅgikaṃ sabbakilesasodhanaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4149. <p class="hangnum"><a name="para1119"></a><a name="para1119_kn8"></a><span class="paranum">1119</span>.</p>
  4150. <p class="gatha1"> ‘‘‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, yato <a name="T0.0419"></a> ca dukkhaṃ samudeti taṃ jaha;</p>
  4151. <p class="gathalast">Idheva dukkhassa karohi antaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4152. <p class="hangnum"><a name="para1120"></a><a name="para1120_kn8"></a><span class="paranum">1120</span>.</p>
  4153. <p class="gatha1"> ‘‘‘Aniccaṃ <a name="V0.0287"></a> dukkhanti vipassa yoniso, suññaṃ anattāti aghaṃ vadhanti ca;</p>
  4154. <p class="gathalast">Manovicāre uparundha cetaso’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4155. <p class="hangnum"><a name="para1121"></a><a name="para1121_kn8"></a><span class="paranum">1121</span>.</p>
  4156. <p class="gatha1"> ‘‘‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, kapālahatthova kulesu bhikkhasu;</p>
  4157. <p class="gathalast">Yuñjassu satthuvacane mahesino’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4158. <p class="hangnum"><a name="para1122"></a><a name="para1122_kn8"></a><span class="paranum">1122</span>.</p>
  4159. <p class="gatha1"> ‘‘‘Susaṃvutatto <a name="M0.0358"></a> visikhantare caraṃ, kulesu kāmesu asaṅgamānaso;</p>
  4160. <p class="gathalast">Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4161. <p class="hangnum"><a name="para1123"></a><a name="para1123_kn8"></a><span class="paranum">1123</span>.</p>
  4162. <p class="gatha1"> ‘‘‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, sosāniko hohi ca paṃsukūliko;</p>
  4163. <p class="gathalast">Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.</p>
  4164. <p class="hangnum"><a name="para1124"></a><a name="para1124_kn8"></a><span class="paranum">1124</span>.</p>
  4165. <p class="gatha1"> ‘‘Ropetva <a name="T0.0420"></a> rukkhāni yathā phalesī, mūle taruṃ chettu tameva icchasi;</p>
  4166. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ cittamidaṃ karosi, yaṃ maṃ aniccamhi cale niyuñjasi.</p>
  4167. <p class="hangnum"><a name="para1125"></a><a name="para1125_kn8"></a><span class="paranum">1125</span>.</p>
  4168. <p class="gatha1"> ‘‘Arūpa dūraṅgama ekacāri, na te karissaṃ vacanaṃ idānihaṃ;</p>
  4169. <p class="gathalast">Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, nibbānamevābhimano carissaṃ.</p>
  4170. <p class="hangnum"><a name="para1126"></a><a name="para1126_kn8"></a><span class="paranum">1126</span>.</p>
  4171. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ alakkhyā ahirikkatāya vā, na cittahetū na ca dūrakantanā;</p>
  4172. <p class="gathalast">Ājīvahetū ca ahaṃ na nikkhamiṃ, kato ca te citta paṭissavo mayā.</p>
  4173. <p class="hangnum"><a name="para1127"></a><a name="para1127_kn8"></a><span class="paranum">1127</span>.</p>
  4174. <p class="gatha1"> ‘‘‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, makkhappahānaṃ vūpasamo dukhassa’;</p>
  4175. <p class="gathalast">Itissu <a name="P0.0101"></a> maṃ citta tadā niyuñjasi, idāni tvaṃ gacchasi pubbaciṇṇaṃ.</p>
  4176. <p class="hangnum"><a name="para1128"></a><a name="para1128_kn8"></a><span class="paranum">1128</span>.</p>
  4177. <p class="gatha1"> ‘‘Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, subhāni rūpāni sukhā ca vedanā;</p>
  4178. <p class="gathalast">Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, vante ahaṃ āvamituṃ na ussahe.</p>
  4179. <p class="hangnum"><a name="para1129"></a><a name="para1129_kn8"></a><span class="paranum">1129</span>.</p>
  4180. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbattha <a name="T0.0421"></a><a name="M0.0359"></a> te citta vaco kataṃ mayā, bahūsu jātīsu na mesi kopito;</p>
  4181. <p class="gathalast">Ajjhattasambhavo kataññutāya te, dukkhe ciraṃ saṃsaritaṃ tayā kate.</p>
  4182. <p class="hangnum"><a name="para1130"></a><a name="para1130_kn8"></a><span class="paranum">1130</span>.</p>
  4183. <p class="gatha1"> ‘‘Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo <span class="note">[brāhmaṇe (sī.), brāhmaṇaṃ (?) bhāvalopa-tappadhānatā gahetabbā]</span>, tvaṃ khattiyo rājadasī <span class="note">[rājadisī (syā. ka.)]</span> karosi;</p>
  4184. <p class="gathalast">Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, devattanaṃ vāpi taveva vāhasā.</p>
  4185. <p class="hangnum"><a name="para1131"></a><a name="para1131_kn8"></a><span class="paranum">1131</span>.</p>
  4186. <p class="gatha1"> ‘‘Taveva hetū asurā bhavāmase, tvaṃmūlakaṃ nerayikā bhavāmase;</p>
  4187. <p class="gathalast">Atho tiracchānagatāpi ekadā, petattanaṃ vāpi taveva vāhasā.</p>
  4188. <p class="hangnum"><a name="para1132"></a><a name="para1132_kn8"></a><span class="paranum">1132</span>.</p>
  4189. <p class="gatha1"> ‘‘Nanu dubbhissasi maṃ punappunaṃ, muhuṃ muhuṃ cāraṇikaṃva dassayaṃ;</p>
  4190. <p class="gathalast">Ummattakeneva mayā palobhasi, kiñcāpi te citta virādhitaṃ mayā.</p>
  4191. <p class="hangnum"><a name="para1133"></a><a name="para1133_kn8"></a><span class="paranum">1133</span>.</p>
  4192. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;</p>
  4193. <p class="gathalast">Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ <a name="T0.0422"></a> viya aṅkusaggaho.</p>
  4194. <p class="hangnum"><a name="para1134"></a><a name="para1134_kn8"></a><span class="paranum">1134</span>.</p>
  4195. <p class="gatha1"> ‘‘Satthā <a name="V0.0288"></a> ca me lokamimaṃ adhiṭṭhahi, aniccato addhuvato asārato;</p>
  4196. <p class="gathalast">Pakkhanda maṃ citta jinassa sāsane, tārehi oghā mahatā suduttarā.</p>
  4197. <p class="hangnum"><a name="para1135"></a><a name="para1135_kn8"></a><span class="paranum">1135</span>.</p>
  4198. <p class="gatha1"> ‘‘Na te idaṃ citta yathā purāṇakaṃ, nāhaṃ alaṃ tuyha vase nivattituṃ <span class="note">[vasena vattituṃ (?)]</span>;</p>
  4199. <p class="gathalast">Mahesino pabbajitomhi sāsane, na mādisā honti vināsadhārino.</p>
  4200. <p class="hangnum"><a name="para1136"></a><a name="para1136_kn8"></a><span class="paranum">1136</span>.</p>
  4201. <p class="gatha1"> ‘‘Nagā <a name="M0.0360"></a><a name="P0.0102"></a> samuddā saritā vasundharā, disā catasso vidisā adho divā;</p>
  4202. <p class="gathalast">Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, kuhiṃ gato citta sukhaṃ ramissasi.</p>
  4203. <p class="hangnum"><a name="para1137"></a><a name="para1137_kn8"></a><span class="paranum">1137</span>.</p>
  4204. <p class="gatha1"> ‘‘Dhitipparaṃ kiṃ mama citta kāhisi, na te alaṃ citta vasānuvattako;</p>
  4205. <p class="gathalast">Na jātu bhastaṃ ubhatomukhaṃ chupe, dhiratthu pūraṃ nava sotasandaniṃ.</p>
  4206. <p class="hangnum"><a name="para1138"></a><a name="para1138_kn8"></a><span class="paranum">1138</span>.</p>
  4207. <p class="gatha1"> ‘‘Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, pabbhārakuṭṭe pakateva sundare;</p>
  4208. <p class="gathalast">Navambunā pāvusasitthakānane, tahiṃ <a name="T0.0423"></a> guhāgehagato ramissasi.</p>
  4209. <p class="hangnum"><a name="para1139"></a><a name="para1139_kn8"></a><span class="paranum">1139</span>.</p>
  4210. <p class="gatha1"> ‘‘Sunīlagīvā susikhā supekhunā, sucittapattacchadanā vihaṅgamā;</p>
  4211. <p class="gathalast">Sumañjughosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.</p>
  4212. <p class="hangnum"><a name="para1140"></a><a name="para1140_kn8"></a><span class="paranum">1140</span>.</p>
  4213. <p class="gatha1"> ‘‘Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, saṃpupphite meghanibhamhi kānane;</p>
  4214. <p class="gathalast">Nagantare viṭapisamo sayissaṃ, taṃ me mudū hehiti tūlasannibhaṃ.</p>
  4215. <p class="hangnum"><a name="para1141"></a><a name="para1141_kn8"></a><span class="paranum">1141</span>.</p>
  4216. <p class="gatha1"> ‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;</p>
  4217. <p class="gathalast">Na tāhaṃ kassāmi yathā atandito, biḷārabhastaṃva yathā sumadditaṃ.</p>
  4218. <p class="hangnum"><a name="para1142"></a><a name="para1142_kn8"></a><span class="paranum">1142</span>.</p>
  4219. <p class="gatha1"> ‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;</p>
  4220. <p class="gathalast">Vīriyena taṃ mayha vasānayissaṃ, gajaṃva mattaṃ kusalaṅkusaggaho.</p>
  4221. <p class="hangnum"><a name="para1143"></a><a name="para1143_kn8"></a><span class="paranum">1143</span>.</p>
  4222. <p class="gatha1"> ‘‘Tayā <a name="M0.0361"></a> sudantena avaṭṭhitena hi, hayena <a name="T0.0424"></a> yoggācariyova ujjunā;</p>
  4223. <p class="gathalast">Pahomi maggaṃ paṭipajjituṃ sivaṃ, cittānurakkhīhi sadā nisevitaṃ.</p>
  4224. <p class="hangnum"><a name="para1144"></a><a name="para1144_kn8"></a><span class="paranum">1144</span>.</p>
  4225. <p class="gatha1"> ‘‘Ārammaṇe <a name="P0.0103"></a> taṃ balasā nibandhisaṃ, nāgaṃva thambhamhi daḷhāya rajjuyā;</p>
  4226. <p class="gathalast">Taṃ me suguttaṃ satiyā subhāvitaṃ, anissitaṃ sabbabhavesu hehisi.</p>
  4227. <p class="hangnum"><a name="para1145"></a><a name="para1145_kn8"></a><span class="paranum">1145</span>.</p>
  4228. <p class="gatha1"> ‘‘Paññāya chetvā vipathānusārinaṃ, yogena niggayha pathe nivesiya;</p>
  4229. <p class="gathalast">Disvā samudayaṃ vibhavañca sambhavaṃ, dāyādako hehisi aggavādino.</p>
  4230. <p class="hangnum"><a name="para1146"></a><a name="para1146_kn8"></a><span class="paranum">1146</span>.</p>
  4231. <p class="gatha1"> ‘‘Catubbipallāsavasaṃ adhiṭṭhitaṃ, gāmaṇḍalaṃva parinesi citta maṃ;</p>
  4232. <p class="gathalast">Nanu <span class="note">[nūna (sī.)]</span> saṃyojanabandhanacchidaṃ, saṃsevase kāruṇikaṃ mahāmuniṃ.</p>
  4233. <p class="hangnum"><a name="para1147"></a><a name="para1147_kn8"></a><span class="paranum">1147</span>.</p>
  4234. <p class="gatha1"> ‘‘Migo yathā seri sucittakānane, rammaṃ giriṃ pāvusaabbhamāliniṃ <span class="note">[māliṃ (?)]</span>;</p>
  4235. <p class="gathalast">Anākule tattha nage ramissaṃ <span class="note">[ramissasi (syā. ka.)]</span>, asaṃsayaṃ citta parā bhavissasi.</p>
  4236. <p class="hangnum"><a name="para1148"></a><a name="para1148_kn8"></a><span class="paranum">1148</span>.</p>
  4237. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="T0.0425"></a><a name="V0.0289"></a> tuyha chandena vasena vattino, narā ca nārī ca anubhonti yaṃ sukhaṃ;</p>
  4238. <p class="gathalast">Aviddasū māravasānuvattino, bhavābhinandī tava citta sāvakā’’ti.</p>
  4239. <p class="centered">… Tālapuṭo thero….</p>
  4240. <p class="centered">Paññāsanipāto niṭṭhito.</p>
  4241. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  4242. <p class="gatha1">Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci;</p>
  4243. <p class="gathalast">Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.</p>
  4244. <a name="kn8_20"></a>
  4245. <p class="chapter">20. Saṭṭhinipāto</p>
  4246. <p class="subhead">1. Mahāmoggallānattheragāthā</p>
  4247. <p class="hangnum"><a name="para1149"></a><a name="para1149_kn8"></a><span class="paranum">1149</span>.</p>
  4248. <p class="gatha1"> ‘‘Āraññikā <a name="M0.0362"></a><a name="V0.0290"></a><a name="P0.0104"></a> piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā;</p>
  4249. <p class="gathalast">Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā.</p>
  4250. <p class="hangnum"><a name="para1150"></a><a name="para1150_kn8"></a><span class="paranum">1150</span>.</p>
  4251. <p class="gatha1"> ‘‘Āraññikā piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā;</p>
  4252. <p class="gathalast">Dhunāma <a name="T0.0426"></a> maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.</p>
  4253. <p class="hangnum"><a name="para1151"></a><a name="para1151_kn8"></a><span class="paranum">1151</span>.</p>
  4254. <p class="gatha1"> ‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā;</p>
  4255. <p class="gathalast">Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā.</p>
  4256. <p class="hangnum"><a name="para1152"></a><a name="para1152_kn8"></a><span class="paranum">1152</span>.</p>
  4257. <p class="gatha1"> ‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā;</p>
  4258. <p class="gathalast">Dhunāma maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.</p>
  4259. <p class="hangnum"><a name="para1153"></a><a name="para1153_kn8"></a><span class="paranum">1153</span>.</p>
  4260. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhikaṅkalakuṭike, maṃsanhārupasibbite;</p>
  4261. <p class="gathalast">Dhiratthu pure duggandhe, paragatte mamāyase.</p>
  4262. <p class="hangnum"><a name="para1154"></a><a name="para1154_kn8"></a><span class="paranum">1154</span>.</p>
  4263. <p class="gatha1"> ‘‘Gūthabhaste taconaddhe, uragaṇḍipisācini;</p>
  4264. <p class="gathalast">Nava sotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.</p>
  4265. <p class="hangnum"><a name="para1155"></a><a name="para1155_kn8"></a><span class="paranum">1155</span>.</p>
  4266. <p class="gatha1"> ‘‘Tava sarīraṃ navasotaṃ, duggandhakaraṃ paribandhaṃ;</p>
  4267. <p class="gathalast">Bhikkhu parivajjayate taṃ, mīḷhaṃ ca yathā sucikāmo.</p>
  4268. <p class="hangnum"><a name="para1156"></a><a name="para1156_kn8"></a><span class="paranum">1156</span>.</p>
  4269. <p class="gatha1"> ‘‘Evañce taṃ jano jaññā, yathā jānāmi taṃ ahaṃ;</p>
  4270. <p class="gathalast">Ārakā parivajjeyya, gūthaṭṭhānaṃva pāvuse’’.</p>
  4271. <p class="hangnum"><a name="para1157"></a><a name="para1157_kn8"></a><span class="paranum">1157</span>.</p>
  4272. <p class="gatha1"> ‘‘Evametaṃ mahāvīra, yathā samaṇa bhāsasi;</p>
  4273. <p class="gathalast">Ettha ceke visīdanti, paṅkamhiva jaraggavo.</p>
  4274. <p class="hangnum"><a name="para1158"></a><a name="para1158_kn8"></a><span class="paranum">1158</span>.</p>
  4275. <p class="gatha1"> ‘‘Ākāsamhi haliddiyā, yo maññetha rajetave;</p>
  4276. <p class="gathalast">Aññena vāpi raṅgena, vighātudayameva taṃ.</p>
  4277. <p class="hangnum"><a name="para1159"></a><a name="para1159_kn8"></a><span class="paranum">1159</span>.</p>
  4278. <p class="gatha1"> ‘‘Tadākāsasamaṃ cittaṃ, ajjhattaṃ susamāhitaṃ;</p>
  4279. <p class="gathalast">Mā pāpacitte āsādi, aggikhandhaṃva pakkhimā.</p>
  4280. <p class="hangnum"><a name="para1160"></a><a name="para1160_kn8"></a><span class="paranum">1160</span>.</p>
  4281. <p class="gatha1"> ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;</p>
  4282. <p class="gathalast">Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.</p>
  4283. <p class="hangnum"><a name="para1161"></a><a name="para1161_kn8"></a><span class="paranum">1161</span>.</p>
  4284. <p class="gatha1"> ‘‘Passa <a name="V0.0291"></a> cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;</p>
  4285. <p class="gathalast">Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati.</p>
  4286. <p class="hangnum"><a name="para1162"></a><a name="para1162_kn8"></a><span class="paranum">1162</span>.</p>
  4287. <p class="gatha1"> ‘‘Alattakakatā <a name="M0.0363"></a> pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;</p>
  4288. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  4289. <p class="hangnum"><a name="para1163"></a><a name="para1163_kn8"></a><span class="paranum">1163</span>.</p>
  4290. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;</p>
  4291. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  4292. <p class="hangnum"><a name="para1164"></a><a name="para1164_kn8"></a><span class="paranum">1164</span>.</p>
  4293. <p class="gatha1"> ‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;</p>
  4294. <p class="gathalast">Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.</p>
  4295. <p class="hangnum"><a name="para1165"></a><a name="para1165_kn8"></a><span class="paranum">1165</span>.</p>
  4296. <p class="gatha1"> ‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo;</p>
  4297. <p class="gathalast">Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kaddante migabandhake.</p>
  4298. <p class="hangnum"><a name="para1166"></a><a name="para1166_kn8"></a><span class="paranum">1166</span>.</p>
  4299. <p class="gatha1"> ‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo;</p>
  4300. <p class="gathalast">Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake.</p>
  4301. <p class="hangnum"><a name="para1167"></a><a name="para1167_kn8"></a><span class="paranum">1167</span>.</p>
  4302. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  4303. <p class="gathalast">Anekākārasampanne, sāriputtamhi nibbute.</p>
  4304. <p class="hangnum"><a name="para1168"></a><a name="para1168_kn8"></a><span class="paranum">1168</span>.</p>
  4305. <p class="gatha1"> <span class="note">[dī. ni. 2.221, 272; saṃ. ni. 1.186; 2.143; apa. thera 1.2.115; jā. 1.1.95]</span> ‘‘Aniccā <a name="T0.0427"></a><a name="P0.0105"></a> vata saṅkhārā uppādavaya dhammino.</p>
  4306. <p class="gathalast">Upajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.</p>
  4307. <p class="hangnum"><a name="para1169"></a><a name="para1169_kn8"></a><span class="paranum">1169</span>.</p>
  4308. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhumaṃ te paṭivijjhanti, vālaggaṃ usunā yathā;</p>
  4309. <p class="gathalast">Ye pañcakkhandhe passanti, parato no ca attato.</p>
  4310. <p class="hangnum"><a name="para1170"></a><a name="para1170_kn8"></a><span class="paranum">1170</span>.</p>
  4311. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ca passanti saṅkhāre, parato no ca attato;</p>
  4312. <p class="gathalast">Paccabyādhiṃsu nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā.</p>
  4313. <p class="hangnum"><a name="para1171"></a><a name="para1171_kn8"></a><span class="paranum">1171</span>.</p>
  4314. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.21, 97]</span> ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;</p>
  4315. <p class="gathalast">Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje.</p>
  4316. <p class="hangnum"><a name="para1172"></a><a name="para1172_kn8"></a><span class="paranum">1172</span>.</p>
  4317. <p class="gatha1"> <span class="note">[saṃ. ni. 1.21, 97]</span>‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;</p>
  4318. <p class="gathalast">Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’.</p>
  4319. <p class="hangnum"><a name="para1173"></a><a name="para1173_kn8"></a><span class="paranum">1173</span>.</p>
  4320. <p class="gatha1"> ‘‘Codito bhāvitattena, sarīrantimadhārinā;</p>
  4321. <p class="gathalast">Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayiṃ.</p>
  4322. <p class="hangnum"><a name="para1174"></a><a name="para1174_kn8"></a><span class="paranum">1174</span>.</p>
  4323. <p class="gatha1"> ‘‘Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā;</p>
  4324. <p class="gathalast">Nibbānamadhigantabbaṃ, sabbagantha-pamocanaṃ.</p>
  4325. <p class="hangnum"><a name="para1175"></a><a name="para1175_kn8"></a><span class="paranum">1175</span>.</p>
  4326. <p class="gatha1"> ‘‘Ayañca <a name="V0.0292"></a> daharo bhikkhu, ayamuttamaporiso;</p>
  4327. <p class="gathalast">Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhiniṃ <span class="note">[savāhanaṃ (ka.)]</span>.</p>
  4328. <p class="hangnum"><a name="para1176"></a><a name="para1176_kn8"></a><span class="paranum">1176</span>.</p>
  4329. <p class="gatha1"> ‘‘Vivaramanupabhanti <a name="M0.0364"></a> vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;</p>
  4330. <p class="gathalast">Nagavivaragato jhāyati, putto appaṭimassa tādino.</p>
  4331. <p class="hangnum"><a name="para1177"></a><a name="para1177_kn8"></a><span class="paranum">1177</span>.</p>
  4332. <p class="gatha1"> ‘‘Upasanto uparato, pantasenāsano muni;</p>
  4333. <p class="gathalast">Dāyādo <a name="T0.0428"></a> buddhaseṭṭhassa, brahmunā abhivandito.</p>
  4334. <p class="hangnum"><a name="para1178"></a><a name="para1178_kn8"></a><span class="paranum">1178</span>.</p>
  4335. <p class="gatha1"> ‘‘Upasantaṃ uparataṃ, pantasenāsanaṃ muniṃ;</p>
  4336. <p class="gathalast">Dāyādaṃ buddhaseṭṭhassa, vanda brāhmaṇa kassapaṃ.</p>
  4337. <p class="hangnum"><a name="para1179"></a><a name="para1179_kn8"></a><span class="paranum">1179</span>.</p>
  4338. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ca jātisataṃ gacche, sabbā brāhmaṇajātiyo;</p>
  4339. <p class="gathalast">Sottiyo vedasampanno, manussesu punappunaṃ.</p>
  4340. <p class="hangnum"><a name="para1180"></a><a name="para1180_kn8"></a><span class="paranum">1180</span>.</p>
  4341. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhāyakopi ce assa, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;</p>
  4342. <p class="gathalast">Etassa vandanāyetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ.</p>
  4343. <p class="hangnum"><a name="para1181"></a><a name="para1181_kn8"></a><span class="paranum">1181</span>.</p>
  4344. <p class="gatha1"> ‘‘Yo so aṭṭha vimokkhāni, purebhattaṃ aphassayi <span class="note">[apassayi (sī. ka.), aphussayi (syā.)]</span>;</p>
  4345. <p class="gathalast">Anulomaṃ paṭilomaṃ, tato piṇḍāya gacchati.</p>
  4346. <p class="hangnum"><a name="para1182"></a><a name="para1182_kn8"></a><span class="paranum">1182</span>.</p>
  4347. <p class="gatha1"> ‘‘Tādisaṃ bhikkhuṃ māsādi <span class="note">[mā hani (sī.)]</span>, māttānaṃ khaṇi brāhmaṇa;</p>
  4348. <p class="gatha2">Abhippasādehi manaṃ, arahantamhi tādine;</p>
  4349. <p class="gathalast">Khippaṃ pañjaliko vanda, mā te vijaṭi matthakaṃ.</p>
  4350. <p class="hangnum"><a name="para1183"></a><a name="para1183_kn8"></a><span class="paranum">1183</span>.</p>
  4351. <p class="gatha1"> ‘‘Neso passati saddhammaṃ, saṃsārena purakkhato;</p>
  4352. <p class="gathalast">Adhogamaṃ jimhapathaṃ, kummaggamanudhāvati.</p>
  4353. <p class="hangnum"><a name="para1184"></a><a name="para1184_kn8"></a><span class="paranum">1184</span>.</p>
  4354. <p class="gatha1"> ‘‘Kimīva mīḷhasallitto, saṅkhāre adhimucchito;</p>
  4355. <p class="gathalast">Pagāḷho lābhasakkāre, tuccho gacchati poṭṭhilo.</p>
  4356. <p class="hangnum"><a name="para1185"></a><a name="para1185_kn8"></a><span class="paranum">1185</span>.</p>
  4357. <p class="gatha1"> ‘‘Imañca passa āyantaṃ, sāriputtaṃ sudassanaṃ;</p>
  4358. <p class="gathalast">Vimuttaṃ ubhatobhāge, ajjhattaṃ susamāhitaṃ.</p>
  4359. <p class="hangnum"><a name="para1186"></a><a name="para1186_kn8"></a><span class="paranum">1186</span>.</p>
  4360. <p class="gatha1"> ‘‘Visallaṃ <a name="P0.0106"></a> khīṇasaṃyogaṃ, tevijjaṃ maccuhāyinaṃ;</p>
  4361. <p class="gathalast">Dakkhiṇeyyaṃ <a name="T0.0429"></a> manussānaṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.</p>
  4362. <p class="hangnum"><a name="para1187"></a><a name="para1187_kn8"></a><span class="paranum">1187</span>.</p>
  4363. <p class="gatha1"> ‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino;</p>
  4364. <p class="gatha2">Dasa devasahassāni, sabbe brahmapurohitā;</p>
  4365. <p class="gathalast">Moggallānaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.</p>
  4366. <p class="hangnum"><a name="para1188"></a><a name="para1188_kn8"></a><span class="paranum">1188</span>.</p>
  4367. <p class="gatha1"> ‘‘‘Namo <a name="V0.0293"></a> te purisājañña, namo te purisuttama;</p>
  4368. <p class="gathalast">Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’.</p>
  4369. <p class="hangnum"><a name="para1189"></a><a name="para1189_kn8"></a><span class="paranum">1189</span>.</p>
  4370. <p class="gatha1"> ‘‘Pūjito <a name="M0.0365"></a> naradevena, uppanno maraṇābhibhū;</p>
  4371. <p class="gathalast">Puṇḍarīkaṃva toyena, saṅkhārenupalippati.</p>
  4372. <p class="hangnum"><a name="para1190"></a><a name="para1190_kn8"></a><span class="paranum">1190</span>.</p>
  4373. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa muhuttena sahassadhā loko, saṃvidito sabrahmakappo vasi;</p>
  4374. <p class="gathalast">Iddhiguṇe cutupapāte kāle, passati devatā sa bhikkhu.</p>
  4375. <p class="hangnum"><a name="para1191"></a><a name="para1191_kn8"></a><span class="paranum">1191</span>.</p>
  4376. <p class="gatha1"> ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;</p>
  4377. <p class="gathalast">Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā.</p>
  4378. <p class="hangnum"><a name="para1192"></a><a name="para1192_kn8"></a><span class="paranum">1192</span>.</p>
  4379. <p class="gatha1"> ‘‘Koṭisatasahassassa, attabhāvaṃ khaṇena nimmine;</p>
  4380. <p class="gathalast">Ahaṃ vikubbanāsu kusalo, vasībhūtomhi iddhiyā.</p>
  4381. <p class="hangnum"><a name="para1193"></a><a name="para1193_kn8"></a><span class="paranum">1193</span>.</p>
  4382. <p class="gatha1"> ‘‘Samādhivijjāvasipāramīgato, moggallānagotto asitassa sāsane;</p>
  4383. <p class="gathalast">Dhīro samucchindi samāhitindriyo, nāgo <a name="T0.0430"></a> yathā pūtilataṃva bandhanaṃ.</p>
  4384. <p class="hangnum"><a name="para1194"></a><a name="para1194_kn8"></a><span class="paranum">1194</span>.</p>
  4385. <p class="gatha1"> ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;</p>
  4386. <p class="gathalast">Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.</p>
  4387. <p class="hangnum"><a name="para1195"></a><a name="para1195_kn8"></a><span class="paranum">1195</span>.</p>
  4388. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  4389. <p class="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.</p>
  4390. <p class="hangnum"><a name="para1196"></a><a name="para1196_kn8"></a><span class="paranum">1196</span>.</p>
  4391. <p class="gatha1"> <span class="note">[ma. ni. 1.513]</span> ‘‘Kīdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha;</p>
  4392. <p class="gathalast">Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.</p>
  4393. <p class="hangnum"><a name="para1197"></a><a name="para1197_kn8"></a><span class="paranum">1197</span>.</p>
  4394. <p class="gatha1"> ‘‘Sataṃ āsi ayosaṅkū, sabbe paccattavedanā;</p>
  4395. <p class="gatha2">Īdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha;</p>
  4396. <p class="gathalast">Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ.</p>
  4397. <p class="hangnum"><a name="para1198"></a><a name="para1198_kn8"></a><span class="paranum">1198</span>.</p>
  4398. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;</p>
  4399. <p class="gathalast">Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4400. <p class="hangnum"><a name="para1199"></a><a name="para1199_kn8"></a><span class="paranum">1199</span>.</p>
  4401. <p class="gatha1"> ‘‘Majjhesarasmiṃ <a name="P0.0107"></a> <span class="note">[sarassa (sī.), sāgarasmiṃ (ka.)]</span> tiṭṭhanti, vimānā kappaṭhāyino;</p>
  4402. <p class="gatha2">Veḷuriyavaṇṇā rucirā, accimanto pabhassarā;</p>
  4403. <p class="gathalast">Accharā tattha naccanti, puthu nānattavaṇṇiyo.</p>
  4404. <p class="hangnum"><a name="para1200"></a><a name="para1200_kn8"></a><span class="paranum">1200</span>.</p>
  4405. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="T0.0431"></a><a name="M0.0366"></a> etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4406. <p class="hangnum"><a name="para1201"></a><a name="para1201_kn8"></a><span class="paranum">1201</span>.</p>
  4407. <p class="gatha1"> ‘‘Yo ve buddhena codito, bhikkhusaṅghassa pekkhato;</p>
  4408. <p class="gathalast">Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi.</p>
  4409. <p class="hangnum"><a name="para1202"></a><a name="para1202_kn8"></a><span class="paranum">1202</span>.</p>
  4410. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4411. <p class="hangnum"><a name="para1203"></a><a name="para1203_kn8"></a><span class="paranum">1203</span>.</p>
  4412. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0294"></a> vejayantapāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi;</p>
  4413. <p class="gathalast">Iddhibalenupatthaddho, saṃvejesi ca devatā.</p>
  4414. <p class="hangnum"><a name="para1204"></a><a name="para1204_kn8"></a><span class="paranum">1204</span>.</p>
  4415. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4416. <p class="hangnum"><a name="para1204"></a><a name="para1204_kn8"></a><span class="paranum">1204</span>.</p>
  4417. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4418. <p class="hangnum"><a name="para1205"></a><a name="para1205_kn8"></a><span class="paranum">1205</span>.</p>
  4419. <p class="gatha1"> ‘‘Yo vejayantapāsāde, sakkaṃ so paripucchati;</p>
  4420. <p class="gatha2">Api āvuso jānāsi, taṇhakkhayavimuttiyo;</p>
  4421. <p class="gathalast">Tassa sakko viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ.</p>
  4422. <p class="hangnum"><a name="para1206"></a><a name="para1206_kn8"></a><span class="paranum">1206</span>.</p>
  4423. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4424. <p class="hangnum"><a name="para1207"></a><a name="para1207_kn8"></a><span class="paranum">1207</span>.</p>
  4425. <p class="gatha1"> ‘‘Yo brahmānaṃ paripucchati, sudhammāyaṃ ṭhito <span class="note">[sudhammāyā’bhito (syā.)]</span> sabhaṃ;</p>
  4426. <p class="gatha2">Ajjāpi tyāvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;</p>
  4427. <p class="gathalast">Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ.</p>
  4428. <p class="hangnum"><a name="para1208"></a><a name="para1208_kn8"></a><span class="paranum">1208</span>.</p>
  4429. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa brahmā viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ;</p>
  4430. <p class="gathalast">Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu.</p>
  4431. <p class="hangnum"><a name="para1209"></a><a name="para1209_kn8"></a><span class="paranum">1209</span>.</p>
  4432. <p class="gatha1"> ‘‘Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;</p>
  4433. <p class="gathalast">Sohaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato.</p>
  4434. <p class="hangnum"><a name="para1210"></a><a name="para1210_kn8"></a><span class="paranum">1210</span>.</p>
  4435. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4436. <p class="hangnum"><a name="para1211"></a><a name="para1211_kn8"></a><span class="paranum">1211</span>.</p>
  4437. <p class="gatha1"> ‘‘Yo mahāneruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi <span class="note">[apassayi (sī. ka.)]</span>;</p>
  4438. <p class="gatha2">Vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā.</p>
  4439. <p class="hangnum"><a name="para1212"></a><a name="para1212_kn8"></a><span class="paranum">1212</span>.</p>
  4440. <p class="gatha1"> ‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako;</p>
  4441. <p class="gatha2">Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  4442. <p class="hangnum"><a name="para1213"></a><a name="para1213_kn8"></a><span class="paranum">1213</span>.</p>
  4443. <p class="gatha1"> ‘‘Na ve aggi cetayati, ahaṃ bālaṃ ḍahāmīti;</p>
  4444. <p class="gathalast">Bālova jalitaṃ aggiṃ, āsajja naṃ paḍayhati.</p>
  4445. <p class="hangnum"><a name="para1214"></a><a name="para1214_kn8"></a><span class="paranum">1214</span>.</p>
  4446. <p class="gatha1"> ‘‘Evameva tuvaṃ māra, āsajja naṃ tathāgataṃ;</p>
  4447. <p class="gathalast">Sayaṃ ḍahissasi attānaṃ, bālo aggiṃva samphusaṃ.</p>
  4448. <p class="hangnum"><a name="para1215"></a><a name="para1215_kn8"></a><span class="paranum">1215</span>.</p>
  4449. <p class="gatha1"> ‘‘Apuññaṃ <a name="T0.0432"></a><a name="M0.0367"></a> pasavī māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;</p>
  4450. <p class="gathalast">Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.</p>
  4451. <p class="hangnum"><a name="para1216"></a><a name="para1216_kn8"></a><span class="paranum">1216</span>.</p>
  4452. <p class="gatha1"> ‘‘Karato te cīyate <span class="note">[miyyate (sabbattha) ma. ni. 1.513 passitabbaṃ]</span> pāpaṃ, cirarattāya antaka;</p>
  4453. <p class="gathalast">Māra nibbinda buddhamhā, āsaṃ mākāsi bhikkhusu.</p>
  4454. <p class="hangnum"><a name="para1217"></a><a name="para1217_kn8"></a><span class="paranum">1217</span>.</p>
  4455. <p class="gatha1"> ‘‘Iti <a name="V0.0295"></a><a name="P0.0108"></a> māraṃ atajjesi, bhikkhu bhesakaḷāvane;</p>
  4456. <p class="gathalast">Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti.</p>
  4457. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno <span class="note">[mahāmoggalāno (ka.)]</span> thero gāthāyo abhāsitthāti.</p>
  4458. <p class="centered">Saṭṭhinipāto niṭṭhito.</p>
  4459. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  4460. <p class="gatha2">Saṭṭhikamhi nipātamhi, moggallāno mahiddhiko;</p>
  4461. <p class="gathalast">Ekova theragāthāyo, aṭṭhasaṭṭhi bhavanti tāti.</p>
  4462. <a name="kn8_21"></a>
  4463. <p class="chapter">21. Mahānipāto</p>
  4464. <p class="subhead">1. Vaṅgīsattheragāthā</p>
  4465. <p class="hangnum"><a name="para1218"></a><a name="para1218_kn8"></a><span class="paranum">1218</span>.</p>
  4466. <p class="gatha1"> ‘‘Nikkhantaṃ <a name="M0.0368"></a><a name="V0.0296"></a><a name="P0.0109"></a> vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ;</p>
  4467. <p class="gathalast">Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.</p>
  4468. <p class="hangnum"><a name="para1219"></a><a name="para1219_kn8"></a><span class="paranum">1219</span>.</p>
  4469. <p class="gatha1"> ‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino <span class="note">[daḷhadhanvino (sī. aṭṭha.)]</span>;</p>
  4470. <p class="gathalast">Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ.</p>
  4471. <p class="hangnum"><a name="para1220"></a><a name="para1220_kn8"></a><span class="paranum">1220</span>.</p>
  4472. <p class="gatha1"> ‘‘Sacepi ettakā <span class="note">[etato (saṃ. ni. 1.209)]</span> bhiyyo, āgamissanti itthiyo;</p>
  4473. <p class="gathalast">Neva maṃ byādhayissanti <span class="note">[byāthayissanti (?)]</span>, dhamme samhi <span class="note">[dhammesvamhi (syā. ka.)]</span> patiṭṭhito.</p>
  4474. <p class="hangnum"><a name="para1221"></a><a name="para1221_kn8"></a><span class="paranum">1221</span>.</p>
  4475. <p class="gatha1"> ‘‘Sakkhī <a name="T0.0433"></a> hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno;</p>
  4476. <p class="gathalast">Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano.</p>
  4477. <p class="hangnum"><a name="para1222"></a><a name="para1222_kn8"></a><span class="paranum">1222</span>.</p>
  4478. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ ce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi;</p>
  4479. <p class="gathalast">Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasi.</p>
  4480. <p class="hangnum"><a name="para1223"></a><a name="para1223_kn8"></a><span class="paranum">1223</span>.</p>
  4481. <p class="gatha1"> ‘‘Aratiñca <span class="note">[aratiṃ (bahūsu)]</span> ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;</p>
  4482. <p class="gathalast">Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho avanatho sa <span class="note">[nibbanatho arato sa hi (saṃ. ni. 1.210)]</span> bhikkhu.</p>
  4483. <p class="hangnum"><a name="para1224"></a><a name="para1224_kn8"></a><span class="paranum">1224</span>.</p>
  4484. <p class="gatha1"> ‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagataṃ jagatogadhaṃ kiñci;</p>
  4485. <p class="gathalast">Parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.</p>
  4486. <p class="hangnum"><a name="para1225"></a><a name="para1225_kn8"></a><span class="paranum">1225</span>.</p>
  4487. <p class="gatha1"> ‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute <span class="note">[diṭṭhe sute (sī.)]</span> paṭighe ca mute ca;</p>
  4488. <p class="gathalast">Ettha vinodaya chandamanejo, yo hettha na limpati muni tamāhu <span class="note">[taṃ munimāhu (saṃ. ni. 1.210)]</span>.</p>
  4489. <p class="hangnum"><a name="para1226"></a><a name="para1226_kn8"></a><span class="paranum">1226</span>.</p>
  4490. <p class="gatha1"> ‘‘Atha <a name="M0.0369"></a> saṭṭhisitā savitakkā, puthujjanatāya <span class="note">[puthū janatāya (saṃ. ni. 1.210)]</span> adhammā niviṭṭhā;</p>
  4491. <p class="gathalast">Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullagāhī <span class="note">[duṭṭhullabhāṇī (saṃ. ni. 1.210)]</span> sa bhikkhu.</p>
  4492. <p class="hangnum"><a name="para1227"></a><a name="para1227_kn8"></a><span class="paranum">1227</span>.</p>
  4493. <p class="gatha1"> ‘‘Dabbo <a name="P0.0110"></a> cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;</p>
  4494. <p class="gathalast">Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni, paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṃ.</p>
  4495. <p class="hangnum"><a name="para1228"></a><a name="para1228_kn8"></a><span class="paranum">1228</span>.</p>
  4496. <p class="gatha1"> ‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca jahassu asesaṃ;</p>
  4497. <p class="gathalast">Mānapathamhi sa mucchito, vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ.</p>
  4498. <p class="hangnum"><a name="para1229"></a><a name="para1229_kn8"></a><span class="paranum">1229</span>.</p>
  4499. <p class="gatha1"> ‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti;</p>
  4500. <p class="gathalast">Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā.</p>
  4501. <p class="hangnum"><a name="para1230"></a><a name="para1230_kn8"></a><span class="paranum">1230</span>.</p>
  4502. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="V0.0297"></a> hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammā paṭipanno;</p>
  4503. <p class="gathalast">Kittiñca <a name="T0.0434"></a> sukhañcānubhoti, dhammadasoti tamāhu tathattaṃ.</p>
  4504. <p class="hangnum"><a name="para1231"></a><a name="para1231_kn8"></a><span class="paranum">1231</span>.</p>
  4505. <p class="gatha1"> ‘‘Tasmā akhilo idha <span class="note">[akhilo (sī.), akhilodha (saṃ. ni. 1.211)]</span> padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;</p>
  4506. <p class="gathalast">Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī.</p>
  4507. <p class="hangnum"><a name="para1232"></a><a name="para1232_kn8"></a><span class="paranum">1232</span>.</p>
  4508. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;</p>
  4509. <p class="gathalast">Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotama.</p>
  4510. <p class="hangnum"><a name="para1233"></a><a name="para1233_kn8"></a><span class="paranum">1233</span>.</p>
  4511. <p class="gatha1"> ‘‘Saññāya <a name="M0.0370"></a> vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;</p>
  4512. <p class="gathalast">Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ ( ) <span class="note">[(saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato; nibbāpehi mahārāgaṃ, mā dayhittho punappunaṃ;) (sī. saṃ. ni. 1.212) uddānagāthāyaṃ ekasattatītisaṅkhyā ca, theragāthāṭṭhakathā ca passitabbā]</span>.</p>
  4513. <p class="hangnum"><a name="para1234"></a><a name="para1234_kn8"></a><span class="paranum">1234</span>.</p>
  4514. <p class="gatha1"> ‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;</p>
  4515. <p class="gathalast">Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.</p>
  4516. <p class="hangnum"><a name="para1235"></a><a name="para1235_kn8"></a><span class="paranum">1235</span>.</p>
  4517. <p class="gatha1"> ‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;</p>
  4518. <p class="gathalast">Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi.</p>
  4519. <p class="hangnum"><a name="para1236"></a><a name="para1236_kn8"></a><span class="paranum">1236</span>.</p>
  4520. <p class="gatha1"> ‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye;</p>
  4521. <p class="gathalast">Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā.</p>
  4522. <p class="hangnum"><a name="para1237"></a><a name="para1237_kn8"></a><span class="paranum">1237</span>.</p>
  4523. <p class="gatha1"> ‘‘Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā;</p>
  4524. <p class="gathalast">Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ.</p>
  4525. <p class="hangnum"><a name="para1238"></a><a name="para1238_kn8"></a><span class="paranum">1238</span>.</p>
  4526. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano;</p>
  4527. <p class="gathalast">Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.</p>
  4528. <p class="hangnum"><a name="para1239"></a><a name="para1239_kn8"></a><span class="paranum">1239</span>.</p>
  4529. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā;</p>
  4530. <p class="gathalast">Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā.</p>
  4531. <p class="hangnum"><a name="para1240"></a><a name="para1240_kn8"></a><span class="paranum">1240</span>.</p>
  4532. <p class="gatha1"> ‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido;</p>
  4533. <p class="gathalast">Sāriputto <a name="T0.0435"></a> mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ.</p>
  4534. <p class="hangnum"><a name="para1241"></a><a name="para1241_kn8"></a><span class="paranum">1241</span>.</p>
  4535. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;</p>
  4536. <p class="gathalast">Sālikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udiyyati <span class="note">[udīrayi (sī.), udīyyati (syā.), udayyati (?) uṭṭhahatīti taṃsaṃvaṇṇanā]</span>.</p>
  4537. <p class="hangnum"><a name="para1242"></a><a name="para1242_kn8"></a><span class="paranum">1242</span>.</p>
  4538. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="P0.0111"></a> taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ;</p>
  4539. <p class="gatha2">Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;</p>
  4540. <p class="gathalast">Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo.</p>
  4541. <p class="hangnum"><a name="para1243"></a><a name="para1243_kn8"></a><span class="paranum">1243</span>.</p>
  4542. <p class="gatha1"> ‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā;</p>
  4543. <p class="gathalast">Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī.</p>
  4544. <p class="hangnum"><a name="para1244"></a><a name="para1244_kn8"></a><span class="paranum">1244</span>.</p>
  4545. <p class="gatha1"> ‘‘Cakkavattī <a name="V0.0298"></a> yathā rājā, amaccaparivārito;</p>
  4546. <p class="gathalast">Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ.</p>
  4547. <p class="hangnum"><a name="para1245"></a><a name="para1245_kn8"></a><span class="paranum">1245</span>.</p>
  4548. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ <a name="M0.0371"></a> vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ;</p>
  4549. <p class="gathalast">Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.</p>
  4550. <p class="hangnum"><a name="para1246"></a><a name="para1246_kn8"></a><span class="paranum">1246</span>.</p>
  4551. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati;</p>
  4552. <p class="gathalast">Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhunaṃ.</p>
  4553. <p class="hangnum"><a name="para1247"></a><a name="para1247_kn8"></a><span class="paranum">1247</span>.</p>
  4554. <p class="gatha1"> ‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati;</p>
  4555. <p class="gathalast">Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ.</p>
  4556. <p class="hangnum"><a name="para1248"></a><a name="para1248_kn8"></a><span class="paranum">1248</span>.</p>
  4557. <p class="gatha1"> ‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;</p>
  4558. <p class="gathalast">Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.</p>
  4559. <p class="hangnum"><a name="para1249"></a><a name="para1249_kn8"></a><span class="paranum">1249</span>.</p>
  4560. <p class="gatha1"> ‘‘‘Nāganāmo’si bhagavā, isīnaṃ isisattamo;</p>
  4561. <p class="gathalast">Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassasi.</p>
  4562. <p class="hangnum"><a name="para1250"></a><a name="para1250_kn8"></a><span class="paranum">1250</span>.</p>
  4563. <p class="gatha1"> ‘‘Divā <a name="T0.0436"></a> vihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā;</p>
  4564. <p class="gathalast">Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgiso.</p>
  4565. <p class="hangnum"><a name="para1251"></a><a name="para1251_kn8"></a><span class="paranum">1251</span>.</p>
  4566. <p class="gatha1"> ‘‘Ummaggapathaṃ mārassa, abhibhuyya carati pabhijja khīlāni;</p>
  4567. <p class="gathalast">Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃva bhāgaso pavibhajja.</p>
  4568. <p class="hangnum"><a name="para1252"></a><a name="para1252_kn8"></a><span class="paranum">1252</span>.</p>
  4569. <p class="gatha1"> ‘‘Oghassa hi nitaraṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi;</p>
  4570. <p class="gathalast">Tasmiñca amate akkhāte, dhammadasā ṭhitā asaṃhīrā.</p>
  4571. <p class="hangnum"><a name="para1253"></a><a name="para1253_kn8"></a><span class="paranum">1253</span>.</p>
  4572. <p class="gatha1"> ‘‘Pajjotakaro ativijjha <span class="note">[ativijjha dhammaṃ (sī.)]</span>, sabbaṭhitīnaṃ atikkamamaddasa <span class="note">[atikkamamadda (sī. ka.)]</span>;</p>
  4573. <p class="gathalast">Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ.</p>
  4574. <p class="hangnum"><a name="para1254"></a><a name="para1254_kn8"></a><span class="paranum">1254</span>.</p>
  4575. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ sudesite dhamme, ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ;</p>
  4576. <p class="gathalast">Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, appamatto sadā namassamanusikkhe.</p>
  4577. <p class="hangnum"><a name="para1255"></a><a name="para1255_kn8"></a><span class="paranum">1255</span>.</p>
  4578. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo;</p>
  4579. <p class="gathalast">Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso.</p>
  4580. <p class="hangnum"><a name="para1256"></a><a name="para1256_kn8"></a><span class="paranum">1256</span>.</p>
  4581. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="M0.0372"></a><a name="P0.0112"></a> sāvakena pattabbaṃ, satthu sāsanakārinā;</p>
  4582. <p class="gathalast">Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato.</p>
  4583. <p class="hangnum"><a name="para1257"></a><a name="para1257_kn8"></a><span class="paranum">1257</span>.</p>
  4584. <p class="gatha1"> ‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyakovido;</p>
  4585. <p class="gathalast">Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno.</p>
  4586. <p class="hangnum"><a name="para1258"></a><a name="para1258_kn8"></a><span class="paranum">1258</span>.</p>
  4587. <p class="gatha1"> ‘‘Nagassa <a name="V0.0299"></a> passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;</p>
  4588. <p class="gathalast">Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.</p>
  4589. <p class="hangnum"><a name="para1259"></a><a name="para1259_kn8"></a><span class="paranum">1259</span>.</p>
  4590. <p class="gatha1"> ‘‘Cetasā <span class="note">[te cetasā (saṃ. ni. 1.218)]</span> anupariyeti, moggallāno mahiddhiko;</p>
  4591. <p class="gathalast">Cittaṃ <a name="T0.0437"></a> nesaṃ samanvesaṃ <span class="note">[samannesaṃ (saṃ. ni. 1.218)]</span>, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ.</p>
  4592. <p class="hangnum"><a name="para1260"></a><a name="para1260_kn8"></a><span class="paranum">1260</span>.</p>
  4593. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;</p>
  4594. <p class="gathalast">Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotamaṃ.</p>
  4595. <p class="hangnum"><a name="para1261"></a><a name="para1261_kn8"></a><span class="paranum">1261</span>.</p>
  4596. <p class="gatha1"> ‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe, virocati vītamalova bhāṇumā;</p>
  4597. <p class="gathalast">Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni, atirocasi yasasā sabbalokaṃ.</p>
  4598. <p class="hangnum"><a name="para1262"></a><a name="para1262_kn8"></a><span class="paranum">1262</span>.</p>
  4599. <p class="gatha1"> ‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;</p>
  4600. <p class="gathalast">Athaddasāma sambuddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.</p>
  4601. <p class="hangnum"><a name="para1263"></a><a name="para1263_kn8"></a><span class="paranum">1263</span>.</p>
  4602. <p class="gatha1"> ‘‘So me dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū;</p>
  4603. <p class="gathalast">Dhammaṃ sutvā pasīdimha, saddhā <span class="note">[addhā (sī. aṭṭha.)]</span> no udapajjatha.</p>
  4604. <p class="hangnum"><a name="para1264"></a><a name="para1264_kn8"></a><span class="paranum">1264</span>.</p>
  4605. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, khandhe āyatanāni ca;</p>
  4606. <p class="gathalast">Dhātuyo ca viditvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.</p>
  4607. <p class="hangnum"><a name="para1265"></a><a name="para1265_kn8"></a><span class="paranum">1265</span>.</p>
  4608. <p class="gatha1"> ‘‘Bahūnaṃ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā;</p>
  4609. <p class="gathalast">Itthīnaṃ purisānañca, ye te sāsanakārakā.</p>
  4610. <p class="hangnum"><a name="para1266"></a><a name="para1266_kn8"></a><span class="paranum">1266</span>.</p>
  4611. <p class="gatha1"> ‘‘Tesaṃ kho vata atthāya, bodhimajjhagamā muni;</p>
  4612. <p class="gathalast">Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye nirāmagataddasā.</p>
  4613. <p class="hangnum"><a name="para1267"></a><a name="para1267_kn8"></a><span class="paranum">1267</span>.</p>
  4614. <p class="gatha1"> ‘‘Sudesitā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;</p>
  4615. <p class="gathalast">Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ.</p>
  4616. <p class="hangnum"><a name="para1268"></a><a name="para1268_kn8"></a><span class="paranum">1268</span>.</p>
  4617. <p class="gatha1"> ‘‘Dukkhaṃ <a name="M0.0373"></a> dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;</p>
  4618. <p class="gathalast">Ariyaṃ <a name="T0.0438"></a> caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.</p>
  4619. <p class="hangnum"><a name="para1269"></a><a name="para1269_kn8"></a><span class="paranum">1269</span>.</p>
  4620. <p class="gatha1"> ‘‘Evamete tathā vuttā, diṭṭhā me te yathā tathā;</p>
  4621. <p class="gathalast">Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.</p>
  4622. <p class="hangnum"><a name="para1270"></a><a name="para1270_kn8"></a><span class="paranum">1270</span>.</p>
  4623. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;</p>
  4624. <p class="gathalast">Suvibhattesu <span class="note">[savibhattesu (sī. ka.)]</span> dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamiṃ.</p>
  4625. <p class="hangnum"><a name="para1271"></a><a name="para1271_kn8"></a><span class="paranum">1271</span>.</p>
  4626. <p class="gatha1"> ‘‘Abhiññāpāramippatto, sotadhātu visodhitā;</p>
  4627. <p class="gathalast">Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido.</p>
  4628. <p class="hangnum"><a name="para1272"></a><a name="para1272_kn8"></a><span class="paranum">1272</span>.</p>
  4629. <p class="gatha1"> ‘‘Pucchāmi <a name="P0.0113"></a> satthāramanomapaññaṃ, diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṃ chettā;</p>
  4630. <p class="gathalast">Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, ñāto yasassī abhinibbutatto.</p>
  4631. <p class="hangnum"><a name="para1273"></a><a name="para1273_kn8"></a><span class="paranum">1273</span>.</p>
  4632. <p class="gatha1"> ‘‘Nigrodhakappo <a name="V0.0300"></a> iti tassa nāmaṃ, tayā kataṃ bhagavā brāhmaṇassa;</p>
  4633. <p class="gathalast">So taṃ namassaṃ acari mutyapekho, āraddhavīriyo daḷhadhammadassī.</p>
  4634. <p class="hangnum"><a name="para1274"></a><a name="para1274_kn8"></a><span class="paranum">1274</span>.</p>
  4635. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ sāvakaṃ sakka mayampi sabbe, aññātumicchāma samantacakkhu;</p>
  4636. <p class="gathalast">Samavaṭṭhitā no savanāya sotā <span class="note">[hetuṃ (sī. syā.) suttanipātaṭṭhakathā passitabbā]</span>, tuvaṃ no satthā tvamanuttarosi’’.</p>
  4637. <p class="hangnum"><a name="para1275"></a><a name="para1275_kn8"></a><span class="paranum">1275</span>.</p>
  4638. <p class="gatha1"> Chinda <a name="T0.0439"></a> no vicikicchaṃ brūhi metaṃ, parinibbutaṃ vedaya bhūripañña;</p>
  4639. <p class="gathalast">Majjheva no bhāsa samantacakkhu, sakkova devāna sahassanetto.</p>
  4640. <p class="hangnum"><a name="para1276"></a><a name="para1276_kn8"></a><span class="paranum">1276</span>.</p>
  4641. <p class="gatha1"> ‘‘Ye keci ganthā idha mohamaggā, aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā;</p>
  4642. <p class="gathalast">Tathāgataṃ patvā na te bhavanti, cakkhuñhi etaṃ paramaṃ narānaṃ.</p>
  4643. <p class="hangnum"><a name="para1277"></a><a name="para1277_kn8"></a><span class="paranum">1277</span>.</p>
  4644. <p class="gatha1"> ‘‘No <a name="M0.0374"></a> ce hi jātu puriso kilese, vāto yathā abbhaghanaṃ vihāne;</p>
  4645. <p class="gathalast">Tamovassa nivuto sabbaloko, jotimantopi na pabhāseyyuṃ <span class="note">[na jotimantopi narā tapeyyuṃ (su. ni. 350)]</span>.</p>
  4646. <p class="hangnum"><a name="para1278"></a><a name="para1278_kn8"></a><span class="paranum">1278</span>.</p>
  4647. <p class="gatha1"> ‘‘Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, taṃ taṃ ahaṃ vīra tatheva maññe;</p>
  4648. <p class="gathalast">Vipassinaṃ jānamupāgamimha, parisāsu no āvikarohi kappaṃ.</p>
  4649. <p class="hangnum"><a name="para1279"></a><a name="para1279_kn8"></a><span class="paranum">1279</span>.</p>
  4650. <p class="gatha1"> ‘‘Khippaṃ giraṃ eraya vaggu vagguṃ, haṃsova paggayha saṇikaṃ nikūja;</p>
  4651. <p class="gathalast">Bindussarena <a name="P0.0114"></a> suvikappitena, sabbeva te ujjugatā suṇoma.</p>
  4652. <p class="hangnum"><a name="para1280"></a><a name="para1280_kn8"></a><span class="paranum">1280</span>.</p>
  4653. <p class="gatha1"> ‘‘Pahīnajātimaraṇaṃ <a name="T0.0440"></a> asesaṃ, niggayha dhonaṃ vadessāmi <span class="note">[paṭivediyāmi (sī. ka.)]</span> dhammaṃ;</p>
  4654. <p class="gathalast">Na kāmakāro hi <span class="note">[hoti (sī. ka.)]</span> puthujjanānaṃ, saṅkheyyakāro ca <span class="note">[va (bahūsu)]</span> tathāgatānaṃ.</p>
  4655. <p class="hangnum"><a name="para1281"></a><a name="para1281_kn8"></a><span class="paranum">1281</span>.</p>
  4656. <p class="gatha1"> ‘‘Sampannaveyyākaraṇaṃ tavedaṃ, samujjupaññassa samuggahītaṃ;</p>
  4657. <p class="gathalast">Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito, mā mohayī jānamanomapañña.</p>
  4658. <p class="hangnum"><a name="para1282"></a><a name="para1282_kn8"></a><span class="paranum">1282</span>.</p>
  4659. <p class="gatha1"> ‘‘Paroparaṃ ariyadhammaṃ viditvā, mā mohayī jānamanomavīriya;</p>
  4660. <p class="gathalast">Vāriṃ yathā ghammani ghammatatto, vācābhikaṅkhāmi sutaṃ pavassa.</p>
  4661. <p class="hangnum"><a name="para1283"></a><a name="para1283_kn8"></a><span class="paranum">1283</span>.</p>
  4662. <p class="gatha1"> ‘‘Yadatthikaṃ brahmacariyaṃ acarī, kappāyano kaccissataṃ amoghaṃ;</p>
  4663. <p class="gathalast">Nibbāyi so ādu saupādiseso <span class="note">[anupādisesā (sī.), anupādiseso (ka.)]</span>, yathā vimutto ahu taṃ suṇoma.</p>
  4664. <p class="hangnum"><a name="para1284"></a><a name="para1284_kn8"></a><span class="paranum">1284</span>.</p>
  4665. <p class="gatha1"> ‘‘‘Acchecchi <a name="M0.0375"></a> taṇhaṃ idha nāmarūpe,</p>
  4666. <p class="gatha2">(Iti bhagavā) kaṇhassa sotaṃ dīgharattānusayitaṃ;</p>
  4667. <p class="gathalast">Atāri jātiṃ maraṇaṃ asesaṃ’, iccabravi <a name="T0.0441"></a> bhagavā pañcaseṭṭho.</p>
  4668. <p class="hangnum"><a name="para1285"></a><a name="para1285_kn8"></a><span class="paranum">1285</span>.</p>
  4669. <p class="gatha1"> ‘‘Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama;</p>
  4670. <p class="gathalast">Amoghaṃ kira me puṭṭhaṃ, na maṃ vañcesi brāhmaṇo.</p>
  4671. <p class="hangnum"><a name="para1286"></a><a name="para1286_kn8"></a><span class="paranum">1286</span>.</p>
  4672. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā vādī tathā kārī, ahu buddhassa sāvako;</p>
  4673. <p class="gathalast">Acchecchi maccuno jālaṃ, tataṃ māyāvino daḷhaṃ.</p>
  4674. <p class="hangnum"><a name="para1287"></a><a name="para1287_kn8"></a><span class="paranum">1287</span>.</p>
  4675. <p class="gatha1"> ‘‘Addasa <a name="V0.0301"></a> bhagavā ādiṃ, upādānassa kappiyo;</p>
  4676. <p class="gathalast">Accagā <a name="P0.0115"></a> vata kappāno, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.</p>
  4677. <p class="hangnum"><a name="para1288"></a><a name="para1288_kn8"></a><span class="paranum">1288</span>.</p>
  4678. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ devadevaṃ vandāmi, puttaṃ te dvipaduttama;</p>
  4679. <p class="gathalast">Anujātaṃ mahāvīraṃ, nāgaṃ nāgassa orasa’’nti.</p>
  4680. <p class="centered">Itthaṃ sudaṃ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo</p>
  4681. <p class="bodytext">Abhāsitthāti.</p>
  4682. <p class="centered">Mahānipāto niṭṭhito.</p>
  4683. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  4684. <p class="gatha1">Sattatimhi nipātamhi, vaṅgīso paṭibhāṇavā;</p>
  4685. <p class="gathalast">Ekova thero natthañño, gāthāyo ekasattatīti.</p>
  4686. <p class="centered">Niṭṭhitā theragāthāyo.</p>
  4687. <p class="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>
  4688. <p class="gatha1">Sahassaṃ honti tā gāthā, tīṇi saṭṭhisatāni ca;</p>
  4689. <p class="gathalast">Therā ca dve satā saṭṭhi, cattāro ca pakāsitā.</p>
  4690. <p class="gatha1">Sīhanādaṃ naditvāna, buddhaputtā anāsavā;</p>
  4691. <p class="gathalast">Khemantaṃ pāpuṇitvāna, aggikhandhāva nibbutāti.</p>
  4692. <p class="centered">Theragāthāpāḷi niṭṭhitā.</p>
  4693. </body>