2
0

s0507m.mul.htm 256 KB

1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495969798991001011021031041051061071081091101111121131141151161171181191201211221231241251261271281291301311321331341351361371381391401411421431441451461471481491501511521531541551561571581591601611621631641651661671681691701711721731741751761771781791801811821831841851861871881891901911921931941951961971981992002012022032042052062072082092102112122132142152162172182192202212222232242252262272282292302312322332342352362372382392402412422432442452462472482492502512522532542552562572582592602612622632642652662672682692702712722732742752762772782792802812822832842852862872882892902912922932942952962972982993003013023033043053063073083093103113123133143153163173183193203213223233243253263273283293303313323333343353363373383393403413423433443453463473483493503513523533543553563573583593603613623633643653663673683693703713723733743753763773783793803813823833843853863873883893903913923933943953963973983994004014024034044054064074084094104114124134144154164174184194204214224234244254264274284294304314324334344354364374384394404414424434444454464474484494504514524534544554564574584594604614624634644654664674684694704714724734744754764774784794804814824834844854864874884894904914924934944954964974984995005015025035045055065075085095105115125135145155165175185195205215225235245255265275285295305315325335345355365375385395405415425435445455465475485495505515525535545555565575585595605615625635645655665675685695705715725735745755765775785795805815825835845855865875885895905915925935945955965975985996006016026036046056066076086096106116126136146156166176186196206216226236246256266276286296306316326336346356366376386396406416426436446456466476486496506516526536546556566576586596606616626636646656666676686696706716726736746756766776786796806816826836846856866876886896906916926936946956966976986997007017027037047057067077087097107117127137147157167177187197207217227237247257267277287297307317327337347357367377387397407417427437447457467477487497507517527537547557567577587597607617627637647657667677687697707717727737747757767777787797807817827837847857867877887897907917927937947957967977987998008018028038048058068078088098108118128138148158168178188198208218228238248258268278288298308318328338348358368378388398408418428438448458468478488498508518528538548558568578588598608618628638648658668678688698708718728738748758768778788798808818828838848858868878888898908918928938948958968978988999009019029039049059069079089099109119129139149159169179189199209219229239249259269279289299309319329339349359369379389399409419429439449459469479489499509519529539549559569579589599609619629639649659669679689699709719729739749759769779789799809819829839849859869879889899909919929939949959969979989991000100110021003100410051006100710081009101010111012101310141015101610171018101910201021102210231024102510261027102810291030103110321033103410351036103710381039104010411042104310441045104610471048104910501051105210531054105510561057105810591060106110621063106410651066106710681069107010711072107310741075107610771078107910801081108210831084108510861087108810891090109110921093109410951096109710981099110011011102110311041105110611071108110911101111111211131114111511161117111811191120112111221123112411251126112711281129113011311132113311341135113611371138113911401141114211431144114511461147114811491150115111521153115411551156115711581159116011611162116311641165116611671168116911701171117211731174117511761177117811791180118111821183118411851186118711881189119011911192119311941195119611971198119912001201120212031204120512061207120812091210121112121213121412151216121712181219122012211222122312241225122612271228122912301231123212331234123512361237123812391240124112421243124412451246124712481249125012511252125312541255125612571258125912601261126212631264126512661267126812691270127112721273127412751276127712781279128012811282128312841285128612871288128912901291129212931294129512961297129812991300130113021303130413051306130713081309131013111312131313141315131613171318131913201321132213231324132513261327132813291330133113321333133413351336133713381339134013411342134313441345134613471348134913501351135213531354135513561357135813591360136113621363136413651366136713681369137013711372137313741375137613771378137913801381138213831384138513861387138813891390139113921393139413951396139713981399140014011402140314041405140614071408140914101411141214131414141514161417141814191420142114221423142414251426142714281429143014311432143314341435143614371438143914401441144214431444144514461447144814491450145114521453145414551456145714581459146014611462146314641465146614671468146914701471147214731474147514761477147814791480148114821483148414851486148714881489149014911492149314941495149614971498149915001501150215031504150515061507150815091510151115121513151415151516151715181519152015211522152315241525152615271528152915301531153215331534153515361537153815391540154115421543154415451546154715481549155015511552155315541555155615571558155915601561156215631564156515661567156815691570157115721573157415751576157715781579158015811582158315841585158615871588158915901591159215931594159515961597159815991600160116021603160416051606160716081609161016111612161316141615161616171618161916201621162216231624162516261627162816291630163116321633163416351636163716381639164016411642164316441645164616471648164916501651165216531654165516561657165816591660166116621663166416651666166716681669167016711672167316741675167616771678167916801681168216831684168516861687168816891690169116921693169416951696169716981699170017011702170317041705170617071708170917101711171217131714171517161717171817191720172117221723172417251726172717281729173017311732173317341735173617371738173917401741174217431744174517461747174817491750175117521753175417551756175717581759176017611762176317641765176617671768176917701771177217731774177517761777177817791780178117821783178417851786178717881789179017911792179317941795179617971798179918001801180218031804180518061807180818091810181118121813181418151816181718181819182018211822182318241825182618271828182918301831183218331834183518361837183818391840184118421843184418451846184718481849185018511852185318541855185618571858185918601861186218631864186518661867186818691870187118721873187418751876187718781879188018811882188318841885188618871888188918901891189218931894189518961897189818991900190119021903190419051906190719081909191019111912191319141915191619171918191919201921192219231924192519261927192819291930193119321933193419351936193719381939194019411942194319441945194619471948194919501951195219531954195519561957195819591960196119621963196419651966196719681969197019711972197319741975197619771978197919801981198219831984198519861987198819891990199119921993199419951996199719981999200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038203920402041204220432044204520462047204820492050205120522053205420552056205720582059206020612062206320642065206620672068206920702071207220732074207520762077207820792080208120822083208420852086208720882089209020912092209320942095209620972098209921002101210221032104210521062107210821092110211121122113211421152116211721182119212021212122212321242125212621272128212921302131213221332134213521362137213821392140214121422143214421452146214721482149215021512152215321542155215621572158215921602161216221632164216521662167216821692170217121722173217421752176217721782179218021812182218321842185218621872188218921902191219221932194219521962197219821992200220122022203220422052206220722082209221022112212221322142215221622172218221922202221222222232224222522262227222822292230223122322233223422352236223722382239224022412242224322442245224622472248224922502251225222532254225522562257225822592260226122622263226422652266226722682269227022712272227322742275227622772278227922802281228222832284228522862287228822892290229122922293229422952296229722982299230023012302230323042305230623072308230923102311231223132314231523162317231823192320232123222323232423252326232723282329233023312332233323342335233623372338233923402341234223432344234523462347234823492350235123522353235423552356235723582359236023612362236323642365236623672368236923702371237223732374237523762377237823792380238123822383238423852386238723882389239023912392239323942395239623972398239924002401240224032404240524062407240824092410241124122413241424152416241724182419242024212422242324242425242624272428242924302431243224332434243524362437243824392440244124422443244424452446244724482449245024512452245324542455245624572458245924602461246224632464246524662467246824692470247124722473247424752476247724782479248024812482248324842485248624872488248924902491249224932494249524962497249824992500250125022503250425052506250725082509251025112512251325142515251625172518251925202521252225232524252525262527252825292530253125322533253425352536253725382539254025412542254325442545254625472548254925502551255225532554255525562557255825592560256125622563256425652566256725682569257025712572257325742575257625772578257925802581258225832584258525862587258825892590259125922593259425952596259725982599260026012602260326042605260626072608260926102611261226132614261526162617261826192620262126222623262426252626262726282629263026312632263326342635263626372638263926402641264226432644264526462647264826492650265126522653265426552656265726582659266026612662
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="nikaya">Khuddakanikāye</p>
  4. <a name="kn7"></a>
  5. <p class="book">Petavatthupāḷi</p>
  6. <a name="kn7_1"></a>
  7. <p class="chapter">1. Uragavaggo</p>
  8. <p class="subhead">1. Khettūpamapetavatthu</p>
  9. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn7"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  10. <p class="gatha1"> ‘‘Khettūpamā <a name="T0.0157"></a><a name="M0.0127"></a><a name="V0.0091"></a><a name="P0.0001"></a> arahanto, dāyakā kassakūpamā;</p>
  11. <p class="gathalast">Bījūpamaṃ deyyadhammaṃ, etto nibbattate phalaṃ.</p>
  12. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn7"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  13. <p class="gatha1"> ‘‘Etaṃ bījaṃ kasi khettaṃ, petānaṃ dāyakassa ca;</p>
  14. <p class="gathalast">Taṃ petā paribhuñjanti, dātā puññena vaḍḍhati.</p>
  15. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn7"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  16. <p class="gatha1"> ‘‘Idheva <a name="V0.0092"></a> kusalaṃ katvā, pete ca paṭipūjiya;</p>
  17. <p class="gathalast">Saggañca kamati <span class="note">[gamati (ka.)]</span> ṭṭhānaṃ, kammaṃ katvāna bhaddaka’’nti.</p>
  18. <p class="centered">Khettūpamapetavatthu paṭhamaṃ.</p>
  19. <p class="subhead">2. Sūkaramukhapetavatthu</p>
  20. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn7"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  21. <p class="gatha1"> ‘‘Kāyo <a name="P0.0002"></a> te sabbasovaṇṇo, sabbā obhāsate disā;</p>
  22. <p class="gathalast">Mukhaṃ te sūkarasseva, kiṃ kammamakarī pure’’ <span class="note">[makarā pure (ka.)]</span>.</p>
  23. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn7"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  24. <p class="gatha1"> ‘‘Kāyena saññato āsiṃ, vācāyāsimasaññato;</p>
  25. <p class="gathalast">Tena metādiso vaṇṇo, yathā passasi nārada.</p>
  26. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn7"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  27. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ <a name="M0.0128"></a> tyāhaṃ <span class="note">[tāhaṃ (ka.)]</span> nārada brūmi, sāmaṃ diṭṭhamidaṃ tayā;</p>
  28. <p class="gathalast">Mākāsi <a name="T0.0158"></a> mukhasā pāpaṃ, mā kho sūkaramukho ahū’’ti.</p>
  29. <p class="centered">Sūkaramukhapetavatthu dutiyaṃ.</p>
  30. <p class="subhead">3. Pūtimukhapetavatthu</p>
  31. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn7"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  32. <p class="gatha1"> ‘‘Dibbaṃ subhaṃ dhāresi vaṇṇadhātuṃ, vehāyasaṃ tiṭṭhasi antalikkhe;</p>
  33. <p class="gathalast">Mukhañca te kimayo pūtigandhaṃ, khādanti kiṃ kammamakāsi pubbe’’.</p>
  34. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn7"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  35. <p class="gatha1"> ‘‘Samaṇo ahaṃ pāpotiduṭṭhavāco <span class="note">[pāpo duṭṭhavāco (sī.), pāpo dukkhavāco (syā. pī.)]</span>, tapassirūpo mukhasā asaññato;</p>
  36. <p class="gathalast">Laddhā ca me tapasā vaṇṇadhātu, mukhañca me pesuṇiyena pūti.</p>
  37. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn7"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  38. <p class="gatha1"> ‘‘Tayidaṃ tayā nārada sāmaṃ diṭṭhaṃ,</p>
  39. <p class="gatha2">Anukampakā ye kusalā vadeyyuṃ;</p>
  40. <p class="gatha3">‘Mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi,</p>
  41. <p class="gathalast">Yakkho tuvaṃ hohisi kāmakāmī’’’ti.</p>
  42. <p class="centered">Pūtimukhapetavatthu tatiyaṃ.</p>
  43. <p class="subhead">4. Piṭṭhadhītalikapetavatthu</p>
  44. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn7"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  45. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="V0.0093"></a><a name="P0.0003"></a> kiñcārammaṇaṃ katvā, dajjā dānaṃ amaccharī;</p>
  46. <p class="gathalast">Pubbapete ca ārabbha, atha vā vatthudevatā.</p>
  47. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn7"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  48. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāro ca mahārāje, lokapāle yasassine <span class="note">[yasassino (sī. syā.)]</span>;</p>
  49. <p class="gatha2"> </p>
  50. <p class="gatha1">Kuveraṃ dhataraṭṭhañca, virūpakkhaṃ virūḷhakaṃ;</p>
  51. <p class="gathalast">Te <a name="T0.0159"></a> ceva pūjitā honti, dāyakā ca anipphalā.</p>
  52. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn7"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  53. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="M0.0129"></a> hi ruṇṇaṃ vā soko vā, yā caññā paridevanā;</p>
  54. <p class="gathalast">Na taṃ petassa atthāya, evaṃ tiṭṭhanti ñātayo.</p>
  55. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn7"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  56. <p class="gatha1"> ‘‘Ayañca kho dakkhiṇā dinnā, saṅghamhi suppatiṭṭhitā;</p>
  57. <p class="gathalast">Dīgharattaṃ hitāyassa, ṭhānaso upakappatī’’ti.</p>
  58. <p class="centered">Piṭṭhadhītalikapetavatthu catutthaṃ.</p>
  59. <p class="subhead">5. Tirokuṭṭapetavatthu</p>
  60. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn7"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  61. <p class="gatha1"> <span class="note">[khu. pā. 7.1 khuddakapāṭhe]</span> ‘‘Tirokuṭṭesu <span class="note">[tirokuḍḍesu (sī. syā. pī.)]</span> tiṭṭhanti, sandhisiṅghāṭakesu ca;</p>
  62. <p class="gathalast">Dvārabāhāsu tiṭṭhanti, āgantvāna sakaṃ gharaṃ.</p>
  63. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn7"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  64. <p class="gatha1"> ‘‘Pahūte annapānamhi, khajjabhojje upaṭṭhite;</p>
  65. <p class="gathalast">Na tesaṃ koci sarati, sattānaṃ kammapaccayā.</p>
  66. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn7"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  67. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ <a name="P0.0004"></a> dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakā;</p>
  68. <p class="gatha2">Suciṃ paṇītaṃ kālena, kappiyaṃ pānabhojanaṃ;</p>
  69. <p class="gathalast">‘Idaṃ vo ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.</p>
  70. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn7"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  71. <p class="gatha1"> ‘‘Te ca tattha samāgantvā, ñātipetā samāgatā;</p>
  72. <p class="gathalast">Pahūte annapānamhi, sakkaccaṃ anumodare.</p>
  73. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn7"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  74. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ciraṃ jīvantu no ñātī, yesaṃ hetu labhāmase;</p>
  75. <p class="gathalast">Amhākañca katā pūjā, dāyakā ca anipphalā’.</p>
  76. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn7"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  77. <p class="gatha1"> ‘‘‘Na hi tattha kasi atthi, gorakkhettha na vijjati;</p>
  78. <p class="gatha2">Vaṇijjā tādisī natthi, hiraññena kayākayaṃ <span class="note">[kayokkayaṃ (sī. ka.) kayokayaṃ (khu. pā. 7.6)]</span>;</p>
  79. <p class="gathalast">Ito <a name="T0.0160"></a> dinnena yāpenti, petā kālagatā <span class="note">[kālakatā (sī. syā. pī.)]</span> tahiṃ’.</p>
  80. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn7"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  81. <p class="gatha1"> ‘‘‘Unname <a name="V0.0094"></a> udakaṃ vuṭṭhaṃ, yathā ninnaṃ pavattati;</p>
  82. <p class="gathalast">Evameva ito dinnaṃ, petānaṃ upakappati’.</p>
  83. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn7"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  84. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā vārivahā pūrā, paripūrenti sāgaraṃ;</p>
  85. <p class="gathalast">Evameva ito dinnaṃ, petānaṃ upakappati’.</p>
  86. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn7"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  87. <p class="gatha1"> ‘‘‘Adāsi <a name="M0.0130"></a> me akāsi me, ñāti mittā <span class="note">[ñāti mitto (?)]</span> sakhā ca me;</p>
  88. <p class="gathalast">Petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā, pubbe katamanussaraṃ’.</p>
  89. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn7"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  90. <p class="gatha1"> ‘‘‘Na hi ruṇṇaṃ vā soko vā, yā caññā paridevanā;</p>
  91. <p class="gathalast">Na taṃ petānamatthāya, evaṃ tiṭṭhanti ñātayo’.</p>
  92. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn7"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  93. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ayañca kho dakkhiṇā dinnā, saṅghamhi suppatiṭṭhitā;</p>
  94. <p class="gathalast">Dīgharattaṃ hitāyassa, ṭhānaso upakappati’.</p>
  95. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn7"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  96. <p class="gatha1"> ‘‘So ñātidhammo ca ayaṃ nidassito, petāna pūjā ca katā uḷārā;</p>
  97. <p class="gathalast">Balañca bhikkhūnamanuppadinnaṃ, tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappaka’’nti.</p>
  98. <p class="centered">Tirokuṭṭapetavatthu pañcamaṃ.</p>
  99. <p class="subhead">6. Pañcaputtakhādapetivatthu</p>
  100. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn7"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  101. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="P0.0005"></a> dubbaṇṇarūpāsi, duggandhā pūti vāyasi;</p>
  102. <p class="gathalast">Makkhikāhi parikiṇṇā <span class="note">[makkhikāparikiṇṇā ca (sī.)]</span>, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.</p>
  103. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn7"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  104. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante <span class="note">[bhaddante (ka.)]</span> petīmhi, duggatā yamalokikā;</p>
  105. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ <a name="T0.0161"></a> karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  106. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn7"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  107. <p class="gatha1"> ‘‘Kālena pañca puttāni, sāyaṃ pañca punāpare;</p>
  108. <p class="gathalast">Vijāyitvāna khādāmi, tepi nā honti me alaṃ.</p>
  109. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn7"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  110. <p class="gatha1"> ‘‘Pariḍayhati dhūmāyati, khudāya <span class="note">[khuddāya (ka.)]</span> hadayaṃ mama;</p>
  111. <p class="gathalast">Pānīyaṃ na labhe pātuṃ, passa maṃ byasanaṃ gata’’nti.</p>
  112. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn7"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  113. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  114. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, puttamaṃsāni khādasī’’ti.</p>
  115. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn7"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  116. <p class="gatha1"> ‘‘Sapatī <span class="note">[sapattī (sī.)]</span> me gabbhinī āsi, tassā pāpaṃ acetayiṃ;</p>
  117. <p class="gathalast">Sāhaṃ paduṭṭhamanasā, akariṃ gabbhapātanaṃ.</p>
  118. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn7"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  119. <p class="gatha1"> ‘‘Tassā <a name="M0.0131"></a><a name="V0.0095"></a> dvemāsiko gabbho, lohitaññeva pagghari;</p>
  120. <p class="gatha2">Tadassā mātā kupitā, mayhaṃ ñātī samānayi;</p>
  121. <p class="gathalast">Sapathañca maṃ kāresi, paribhāsāpayī ca maṃ.</p>
  122. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn7"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  123. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ ghorañca sapathaṃ, musāvādaṃ abhāsisaṃ;</p>
  124. <p class="gathalast">Puttamaṃsāni khādāmi, sace taṃ pakataṃ mayā.</p>
  125. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn7"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  126. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa kammassa vipākena <span class="note">[vipākaṃ (syā. ka.)]</span>, musāvādassa cūbhayaṃ;</p>
  127. <p class="gathalast">Puttamaṃsāni khādāmi, pubbalohitamakkhitā’’ti.</p>
  128. <p class="centered">Pañcaputtakhādapetivatthu <span class="note">[pañcaputtakhādapetavatthu (sī. syā. pī.) evamuparipi]</span> chaṭṭhaṃ.</p>
  129. <p class="subhead">7. Sattaputtakhādapetivatthu</p>
  130. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn7"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  131. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="P0.0006"></a> dubbaṇṇarūpāsi, duggandhā pūti vāyasi;</p>
  132. <p class="gathalast">Makkhikāhi <a name="T0.0162"></a> parikiṇṇā, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.</p>
  133. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn7"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  134. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;</p>
  135. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  136. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn7"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  137. <p class="gatha1"> ‘‘Kālena satta puttāni, sāyaṃ satta punāpare;</p>
  138. <p class="gathalast">Vijāyitvāna khādāmi, tepi nā honti me alaṃ.</p>
  139. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn7"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  140. <p class="gatha1"> ‘‘Pariḍayhati dhūmāyati, khudāya hadayaṃ mama;</p>
  141. <p class="gathalast">Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhāva ātape’’ti.</p>
  142. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn7"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  143. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  144. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, puttamaṃsāni khādasī’’ti.</p>
  145. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn7"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  146. <p class="gatha1"> ‘‘Ahū mayhaṃ duve puttā, ubho sampattayobbanā;</p>
  147. <p class="gathalast">Sāhaṃ puttabalūpetā, sāmikaṃ atimaññisaṃ.</p>
  148. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn7"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  149. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me sāmiko kuddho, sapattiṃ mayhamānayi;</p>
  150. <p class="gathalast">Sā ca gabbhaṃ alabhittha, tassā pāpaṃ acetayiṃ.</p>
  151. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn7"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  152. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ <a name="M0.0132"></a> paduṭṭhamanasā, akariṃ gabbhapātanaṃ;</p>
  153. <p class="gathalast">Tassā temāsiko gabbho, pubbalohitako <span class="note">[pubbalohitako (ka.)]</span> pati.</p>
  154. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn7"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  155. <p class="gatha1"> ‘‘Tadassā mātā kupitā, mayhaṃ ñātī samānayi;</p>
  156. <p class="gathalast">Sapathañca maṃ kāresi, paribhāsāpayī ca maṃ.</p>
  157. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn7"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  158. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ <a name="V0.0096"></a> ghorañca sapathaṃ, musāvādaṃ abhāsisaṃ;</p>
  159. <p class="gathalast">‘Puttamaṃsāni khādāmi, sace taṃ pakataṃ mayā’.</p>
  160. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn7"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  161. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T0.0163"></a> kammassa vipākena, musāvādassa cūbhayaṃ;</p>
  162. <p class="gathalast">Puttamaṃsāni khādāmi, pubbalohitamakkhitā’’ti.</p>
  163. <p class="centered">Sattaputtakhādapetivatthu sattamaṃ.</p>
  164. <p class="subhead">8. Goṇapetavatthu</p>
  165. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn7"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  166. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="P0.0007"></a> nu ummattarūpova, lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ;</p>
  167. <p class="gathalast">Khāda khādāti lapasi, gatasattaṃ jaraggavaṃ.</p>
  168. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn7"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  169. <p class="gatha1"> ‘‘Na hi annena pānena, mato goṇo samuṭṭhahe;</p>
  170. <p class="gathalast">Tvaṃsi bālo ca <span class="note">[bālova (ka.)]</span> dummedho, yathā taññova dummatī’’ti.</p>
  171. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn7"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  172. <p class="gatha1"> ‘‘Ime pādā idaṃ sīsaṃ, ayaṃ kāyo savāladhi;</p>
  173. <p class="gathalast">Nettā tatheva tiṭṭhanti, ayaṃ goṇo samuṭṭhahe.</p>
  174. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn7"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  175. <p class="gatha1"> ‘‘Nāyyakassa hatthapādā, kāyo sīsañca dissati;</p>
  176. <p class="gathalast">Rudaṃ mattikathūpasmiṃ, nanu tvaññeva dummatī’’ti.</p>
  177. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn7"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  178. <p class="gatha1"> ‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ;</p>
  179. <p class="gathalast">Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.</p>
  180. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn7"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  181. <p class="gatha1"> ‘‘Abbahī <span class="note">[abbūḷhaṃ (bahūsu)]</span> vata me sallaṃ, sokaṃ hadayanissitaṃ;</p>
  182. <p class="gathalast">Yo me sokaparetassa, pitusokaṃ apānudi.</p>
  183. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn7"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  184. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ abbūḷhasallosmi, sītibhūtosmi nibbuto;</p>
  185. <p class="gathalast">Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇava’.</p>
  186. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn7"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  187. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="M0.0133"></a> karonti sappaññā, ye honti anukampakā;</p>
  188. <p class="gathalast">Vinivattayanti sokamhā, sujāto pitaraṃ yathāti.</p>
  189. <p class="centered">Goṇapetavatthu aṭṭhamaṃ.</p>
  190. <p class="subhead">9. Mahāpesakārapetivatthu</p>
  191. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn7"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  192. <p class="gatha1"> ‘‘Gūthañca <a name="T0.0164"></a><a name="V0.0097"></a><a name="P0.0008"></a> muttaṃ ruhirañca pubbaṃ, paribhuñjati kissa ayaṃ vipāko;</p>
  193. <p class="gathalast">Ayaṃ nu kiṃ kammamakāsi nārī, yā sabbadā lohitapubbabhakkhā.</p>
  194. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn7"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  195. <p class="gatha1"> ‘‘Navāni vatthāni subhāni ceva, mudūni suddhāni ca lomasāni;</p>
  196. <p class="gathalast">Dinnāni missā kitakā <span class="note">[kiṭakā (ka.)]</span> bhavanti, ayaṃ nu kiṃ kammamakāsi nārī’’ti.</p>
  197. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn7"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  198. <p class="gatha1"> ‘‘Bhariyā mamesā ahū bhadante, adāyikā maccharinī kadariyā;</p>
  199. <p class="gathalast">Sā maṃ dadantaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ, akkosati ca paribhāsati ca.</p>
  200. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn7"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  201. <p class="gatha1"> ‘‘‘Gūthañca muttaṃ ruhirañca pubbaṃ, paribhuñja tvaṃ asuciṃ sabbakālaṃ;</p>
  202. <p class="gatha2">Etaṃ te paralokasmiṃ hotu, vatthā ca te kiṭakasamā bhavantu’;</p>
  203. <p class="gathalast">Etādisaṃ duccaritaṃ caritvā, idhāgatā cirarattāya khādatī’’ti.</p>
  204. <p class="centered">Mahāpesakārapetivatthu navamaṃ.</p>
  205. <p class="subhead">10. Khallāṭiyapetivatthu</p>
  206. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn7"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  207. <p class="gatha1"> ‘‘Kā <a name="T0.0165"></a><a name="P0.0009"></a> nu antovimānasmiṃ, tiṭṭhantī nūpanikkhami;</p>
  208. <p class="gathalast">Upanikkhamassu bhadde, passāma taṃ bahiṭṭhita’’nti.</p>
  209. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn7"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  210. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭīyāmi <a name="M0.0134"></a> harāyāmi, naggā nikkhamituṃ bahi;</p>
  211. <p class="gathalast">Kesehamhi paṭicchannā, puññaṃ me appakaṃ kata’’nti.</p>
  212. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn7"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  213. <p class="gatha1"> ‘‘Handuttarīyaṃ dadāmi te, idaṃ dussaṃ nivāsaya;</p>
  214. <p class="gatha2">Idaṃ dussaṃ nivāsetvā, ehi nikkhama sobhane;</p>
  215. <p class="gathalast">Upanikkhamassu bhadde, passāma taṃ bahiṭṭhita’’nti.</p>
  216. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn7"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  217. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthena hatthe te dinnaṃ, na mayhaṃ upakappati;</p>
  218. <p class="gathalast">Esetthupāsako saddho, sammāsambuddhasāvako.</p>
  219. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn7"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  220. <p class="gatha1"> ‘‘Etaṃ acchādayitvāna, mama dakkhiṇamādisa;</p>
  221. <p class="gathalast">Tathāhaṃ <span class="note">[athāhaṃ (sī.)]</span> sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti.</p>
  222. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn7"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  223. <p class="gatha1"> Tañca te nhāpayitvāna, vilimpetvāna vāṇijā;</p>
  224. <p class="gathalast">Vatthehacchādayitvāna, tassā dakkhiṇamādisuṃ.</p>
  225. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn7"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  226. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe <a name="V0.0098"></a> <span class="note">[samanantarā anuddiṭṭhe (syā. ka.)]</span>, vipāko udapajjatha <span class="note">[upapajjatha (sī. syā.)]</span>;</p>
  227. <p class="gathalast">Bhojanacchādanapānīyaṃ <span class="note">[bhojanacchādanaṃ pānīyaṃ (syā. ka.)]</span>, dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.</p>
  228. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn7"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  229. <p class="gatha1"> Tato suddhā sucivasanā, kāsikuttamadhārinī;</p>
  230. <p class="gathalast">Hasantī vimānā nikkhami, ‘dakkhiṇāya idaṃ phala’’’nti.</p>
  231. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn7"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  232. <p class="gatha1"> ‘‘Sucittarūpaṃ ruciraṃ, vimānaṃ te pabhāsati;</p>
  233. <p class="gathalast">Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.</p>
  234. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn7"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  235. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhuno <a name="T0.0166"></a> caramānassa, doṇinimmajjaniṃ ahaṃ;</p>
  236. <p class="gathalast">Adāsiṃ ujubhūtassa, vippasannena cetasā.</p>
  237. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn7"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  238. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa kammassa kusalassa, vipākaṃ dīghamantaraṃ;</p>
  239. <p class="gathalast">Anubhomi vimānasmiṃ, tañca dāni parittakaṃ.</p>
  240. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn7"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  241. <p class="gatha1"> ‘‘Uddhaṃ <a name="P0.0010"></a> catūhi māsehi, kālaṃkiriyā <span class="note">[kālaṃkiriyā (ka.)]</span> bhavissati;</p>
  242. <p class="gathalast">Ekantakaṭukaṃ ghoraṃ, nirayaṃ papatissahaṃ.</p>
  243. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn7"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  244. <p class="gatha1"> <span class="note">[ma. ni. 3.250, 267; a. ni. 3.36; pe. va. 240, 693]</span> ‘‘Catukkaṇṇaṃ catudvāraṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ;</p>
  245. <p class="gathalast">Ayopākārapariyantaṃ, ayasā paṭikujjitaṃ.</p>
  246. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn7"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  247. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M0.0135"></a> ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;</p>
  248. <p class="gathalast">Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.</p>
  249. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn7"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  250. <p class="gatha1"> ‘‘Tatthāhaṃ dīghamaddhānaṃ, dukkhaṃ vedissa vedanaṃ;</p>
  251. <p class="gathalast">Phalañca pāpakammassa, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.</p>
  252. <p class="centered">Khallāṭiyapetivatthu dasamaṃ.</p>
  253. <p class="subhead">11. Nāgapetavatthu</p>
  254. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn7"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  255. <p class="gatha1"> ‘‘Puratova <a name="P0.0011"></a> <span class="note">[purato ca (syā.)]</span> setena paleti hatthinā, majjhe pana assatarīrathena;</p>
  256. <p class="gathalast">Pacchā ca kaññā sivikāya nīyati, obhāsayantī dasa sabbato <span class="note">[sabbato (ka.)]</span> disā.</p>
  257. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn7"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  258. <p class="gatha1"> ‘‘Tumhe pana muggarahatthapāṇino, rudaṃmukhā chinnapabhinnagattā;</p>
  259. <p class="gathalast">Manussabhūtā <a name="T0.0167"></a> kimakattha pāpaṃ, yenaññamaññassa pivātha lohita’’nti.</p>
  260. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn7"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  261. <p class="gatha1"> ‘‘Puratova yo gacchati kuñjarena, setena nāgena catukkamena;</p>
  262. <p class="gathalast">Amhāka putto ahu jeṭṭhako so <span class="note">[sova jeṭṭho (ka.)]</span>, dānāni datvāna sukhī pamodati.</p>
  263. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn7"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  264. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="V0.0099"></a> so majjhe assatarīrathena, catubbhi yuttena suvaggitena;</p>
  265. <p class="gathalast">Amhāka putto ahu majjhimo so, amaccharī dānavatī virocati.</p>
  266. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn7"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  267. <p class="gatha1"> ‘‘Yā sā ca pacchā sivikāya nīyati, nārī sapaññā migamandalocanā;</p>
  268. <p class="gathalast">Amhāka dhītā ahu sā kaniṭṭhikā, bhāgaḍḍhabhāgena sukhī pamodati.</p>
  269. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn7"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  270. <p class="gatha1"> ‘‘Ete <a name="M0.0136"></a> ca dānāni adaṃsu pubbe, pasannacittā samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  271. <p class="gatha2">Mayaṃ pana maccharino ahumha, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  272. <p class="gathalast">Ete ca datvā paricārayanti, mayañca <a name="T0.0168"></a> sussāma naḷova chinno’’ti <span class="note">[khittoti (sī.)]</span>.</p>
  273. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn7"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  274. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ tumhākaṃ bhojanaṃ kiṃ sayānaṃ, kathañca yāpetha supāpadhammino;</p>
  275. <p class="gathalast">Pahūtabhogesu anappakesu, sukhaṃ virādhāya <span class="note">[virāgāya (syā. ka.)]</span> dukkhajja pattā’’ti.</p>
  276. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn7"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  277. <p class="gatha1"> ‘‘Aññamaññaṃ vadhitvāna, pivāma pubbalohitaṃ;</p>
  278. <p class="gathalast">Bahuṃ pitvā na dhātā homa, nacchādimhase <span class="note">[naruccādimhase (ka.)]</span> mayaṃ.</p>
  279. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn7"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  280. <p class="gatha1"> ‘‘Icceva maccā paridevayanti, adāyakā pecca <span class="note">[maccharino (ka.)]</span> yamassa ṭhāyino;</p>
  281. <p class="gathalast">Ye te vidicca <span class="note">[viditvā (sī.)]</span> adhigamma bhoge, na bhuñjare nāpi karonti puññaṃ.</p>
  282. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn7"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  283. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="P0.0012"></a> khuppipāsūpagatā parattha, pacchā <span class="note">[petā (sī.)]</span> ciraṃ jhāyare ḍayhamānā;</p>
  284. <p class="gathalast">Kammāni katvāna dukhudrāni, anubhonti dukkhaṃ kaṭukapphalāni.</p>
  285. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn7"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  286. <p class="gatha1"> ‘‘Ittaraṃ hi dhanaṃ dhaññaṃ, ittaraṃ idha jīvitaṃ;</p>
  287. <p class="gathalast">Ittaraṃ ittarato ñatvā, dīpaṃ kayirātha paṇḍito.</p>
  288. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn7"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  289. <p class="gatha1"> ‘‘Ye te evaṃ pajānanti, narā dhammassa kovidā;</p>
  290. <p class="gathalast">Te dāne nappamajjanti, sutvā arahataṃ vaco’’ti.</p>
  291. <p class="centered">Nāgapetavatthu ekādasamaṃ.</p>
  292. <p class="subhead">12. Uragapetavatthu</p>
  293. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn7"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  294. <p class="gatha1"> ‘‘Uragova <a name="T0.0169"></a><a name="M0.0137"></a><a name="P0.0013"></a> tacaṃ jiṇṇaṃ, hitvā gacchati santanuṃ;</p>
  295. <p class="gathalast">Evaṃ sarīre nibbhoge, pete kālaṅkate sati.</p>
  296. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn7"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  297. <p class="gatha1"> ‘‘Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ;</p>
  298. <p class="gathalast">Tasmā etaṃ na rodāmi, gato so tassa yā gati’’.</p>
  299. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn7"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  300. <p class="gatha1"> ‘‘Anabbhito <span class="note">[anavhito (sī.)]</span> tato āgā, nānuññāto ito gato;</p>
  301. <p class="gathalast">Yathāgato tathā gato, tattha kā <span class="note">[kā tattha (sī.)]</span> paridevanā.</p>
  302. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn7"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  303. <p class="gatha1"> ‘‘Ḍayhamāno <a name="V0.0100"></a> na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ;</p>
  304. <p class="gathalast">Tasmā etaṃ na rodāmi, gato so tassa yā gati’’.</p>
  305. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn7"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  306. <p class="gatha1"> ‘‘Sace rode kisā assaṃ, tattha me kiṃ phalaṃ siyā;</p>
  307. <p class="gathalast">Ñātimittasuhajjānaṃ, bhiyyo no aratī siyā.</p>
  308. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn7"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  309. <p class="gatha1"> ‘‘Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ;</p>
  310. <p class="gathalast">Tasmā etaṃ na rodāmi, gato so tassa yā gati’’.</p>
  311. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn7"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  312. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi dārako candaṃ, gacchantamanurodati;</p>
  313. <p class="gathalast">Evaṃ sampadamevetaṃ, yo petamanusocati.</p>
  314. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn7"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  315. <p class="gatha1"> ‘‘Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ;</p>
  316. <p class="gathalast">Tasmā etaṃ na rodāmi, gato so tassa yā gati’’.</p>
  317. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn7"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  318. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi brahme udakumbho, bhinno appaṭisandhiyo;</p>
  319. <p class="gathalast">Evaṃ sampadamevetaṃ, yo petamanusocati.</p>
  320. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn7"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  321. <p class="gatha1"> ‘‘Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ;</p>
  322. <p class="gathalast">Tasmā <a name="T0.0170"></a> etaṃ na rodāmi, gato so tassa yā gatī’’ti.</p>
  323. <p class="centered">Uragapetavatthu dvādasamaṃ.</p>
  324. <p class="centered">Uragavaggo paṭhamo niṭṭhito.</p>
  325. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  326. <p class="gatha1">Khettañca sūkaraṃ pūti, piṭṭhaṃ cāpi tirokuṭṭaṃ;</p>
  327. <p class="gatha2">Pañcāpi <a name="P0.0014"></a> sattaputtañca, goṇaṃ pesakārakañca;</p>
  328. <p class="gathalast">Tathā khallāṭiyaṃ nāgaṃ, dvādasaṃ uragañcevāti.</p>
  329. <a name="kn7_2"></a>
  330. <p class="chapter">2. Ubbarivaggo</p>
  331. <p class="subhead">1. Saṃsāramocakapetivatthu</p>
  332. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn7"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  333. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="M0.0138"></a><a name="V0.0101"></a><a name="P0.0015"></a> dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;</p>
  334. <p class="gathalast">Upphāsulike <span class="note">[uppāsuḷike (ka.)]</span> kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.</p>
  335. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn7"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  336. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;</p>
  337. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  338. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn7"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  339. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  340. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  341. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn7"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  342. <p class="gatha1"> ‘‘Anukampakā mayhaṃ nāhesuṃ bhante, pitā ca mātā athavāpi ñātakā;</p>
  343. <p class="gathalast">Ye maṃ niyojeyyuṃ dadāhi dānaṃ, pasannacittā samaṇabrāhmaṇānaṃ.</p>
  344. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn7"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  345. <p class="gatha1"> ‘‘Ito ahaṃ vassasatāni pañca, yaṃ evarūpā vicarāmi naggā;</p>
  346. <p class="gathalast">Khudāya <a name="T0.0171"></a> taṇhāya ca khajjamānā, pāpassa kammassa phalaṃ mamedaṃ.</p>
  347. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn7"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  348. <p class="gatha1"> ‘‘Vandāmi taṃ ayya pasannacittā, anukampa maṃ vīra mahānubhāva;</p>
  349. <p class="gathalast">Datvā ca me ādisa yaṃ hi kiñci, mocehi maṃ duggatiyā bhadante’’ti.</p>
  350. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn7"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  351. <p class="gatha1"> Sādhūti so paṭissutvā, sāriputtonukampako;</p>
  352. <p class="gatha2">Bhikkhūnaṃ ālopaṃ datvā, pāṇimattañca coḷakaṃ;</p>
  353. <p class="gathalast">Thālakassa ca pānīyaṃ, tassā dakkhiṇamādisi.</p>
  354. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn7"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  355. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe, vipāko udapajjatha;</p>
  356. <p class="gathalast">Bhojanacchādanapānīyaṃ, dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.</p>
  357. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn7"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  358. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0139"></a><a name="P0.0016"></a> suddhā sucivasanā, kāsikuttamadhārinī;</p>
  359. <p class="gathalast">Vicittavatthābharaṇā, sāriputtaṃ upasaṅkami.</p>
  360. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn7"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  361. <p class="gatha1"> ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;</p>
  362. <p class="gathalast">Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.</p>
  363. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn7"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  364. <p class="gatha1"> ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;</p>
  365. <p class="gathalast">Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.</p>
  366. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn7"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  367. <p class="gatha1"> ‘‘Pucchāmi <a name="V0.0102"></a> taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;</p>
  368. <p class="gathalast">Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo <a name="T0.0172"></a> ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.</p>
  369. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn7"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  370. <p class="gatha1"> ‘‘Uppaṇḍukiṃ kisaṃ chātaṃ, naggaṃ sampatitacchaviṃ <span class="note">[āpatitacchaviṃ (sī.)]</span>;</p>
  371. <p class="gathalast">Muni kāruṇiko loke, taṃ maṃ addakkhi duggataṃ.</p>
  372. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn7"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  373. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhūnaṃ ālopaṃ datvā, pāṇimattañca coḷakaṃ;</p>
  374. <p class="gathalast">Thālakassa ca pānīyaṃ, mama dakkhiṇamādisi.</p>
  375. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn7"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  376. <p class="gatha1"> ‘‘Ālopassa phalaṃ passa, bhattaṃ vassasataṃ dasa;</p>
  377. <p class="gathalast">Bhuñjāmi kāmakāminī, anekarasabyañjanaṃ.</p>
  378. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn7"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  379. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇimattassa coḷassa, vipākaṃ passa yādisaṃ;</p>
  380. <p class="gathalast">Yāvatā nandarājassa, vijitasmiṃ paṭicchadā.</p>
  381. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn7"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  382. <p class="gatha1"> ‘‘Tato bahutarā bhante, vatthānacchādanāni me;</p>
  383. <p class="gathalast">Koseyyakambalīyāni, khomakappāsikāni ca.</p>
  384. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn7"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  385. <p class="gatha1"> ‘‘Vipulā ca mahagghā ca, tepākāsevalambare;</p>
  386. <p class="gathalast">Sāhaṃ taṃ paridahāmi, yaṃ yaṃ hi manaso piyaṃ.</p>
  387. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn7"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  388. <p class="gatha1"> ‘‘Thālakassa ca pānīyaṃ, vipākaṃ passa yādisaṃ;</p>
  389. <p class="gathalast">Gambhīrā caturassā ca, pokkharañño sunimmitā.</p>
  390. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn7"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  391. <p class="gatha1"> ‘‘Setodakā suppatitthā, sītā appaṭigandhiyā;</p>
  392. <p class="gathalast">Padumuppalasañchannā, vārikiñjakkhapūritā.</p>
  393. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn7"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  394. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ <a name="M0.0140"></a> ramāmi kīḷāmi, modāmi akutobhayā;</p>
  395. <p class="gathalast">Muniṃ kāruṇikaṃ loke, bhante vanditumāgatā’’ti.</p>
  396. <p class="centered">Saṃsāramocakapetivatthu paṭhamaṃ.</p>
  397. <p class="subhead">2. Sāriputtattheramātupetivatthu</p>
  398. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn7"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  399. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="T0.0173"></a><a name="P0.0017"></a> dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;</p>
  400. <p class="gathalast">Upphāsulike kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasi’’.</p>
  401. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn7"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  402. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="P0.0018"></a> te sakiyā mātā, pubbe aññāsu jātīsu;</p>
  403. <p class="gathalast">Upapannā pettivisayaṃ, khuppipāsasamappitā.</p>
  404. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn7"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  405. <p class="gatha1"> ‘‘Chaḍḍitaṃ <a name="V0.0103"></a> khipitaṃ kheḷaṃ, siṅghāṇikaṃ silesumaṃ;</p>
  406. <p class="gathalast">Vasañca ḍayhamānānaṃ, vijātānañca lohitaṃ.</p>
  407. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn7"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  408. <p class="gatha1"> ‘‘Vaṇikānañca yaṃ ghāna-sīsacchinnāna lohitaṃ;</p>
  409. <p class="gathalast">Khudāparetā bhuñjāmi, itthipurisanissitaṃ.</p>
  410. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn7"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  411. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbalohitaṃ bhakkhāmi <span class="note">[pubbalohitabhakkhāsmi (sī.)]</span>, pasūnaṃ mānusāna ca;</p>
  412. <p class="gathalast">Aleṇā anagārā ca, nīlamañcaparāyaṇā.</p>
  413. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn7"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  414. <p class="gatha1"> ‘‘Dehi puttaka me dānaṃ, datvā anvādisāhi me;</p>
  415. <p class="gathalast">Appeva nāma mucceyyaṃ, pubbalohitabhojanā’’ti.</p>
  416. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn7"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  417. <p class="gatha1"> Mātuyā vacanaṃ sutvā, upatissonukampako;</p>
  418. <p class="gathalast">Āmantayi moggallānaṃ, anuruddhañca kappinaṃ.</p>
  419. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn7"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  420. <p class="gatha1"> Catasso kuṭiyo katvā, saṅghe cātuddise adā;</p>
  421. <p class="gathalast">Kuṭiyo annapānañca, mātu dakkhiṇamādisī.</p>
  422. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn7"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  423. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe, vipāko udapajjatha;</p>
  424. <p class="gathalast">Bhojanaṃ pānīyaṃ vatthaṃ, dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.</p>
  425. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn7"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  426. <p class="gatha1"> Tato suddhā sucivasanā, kāsikuttamadhārinī;</p>
  427. <p class="gathalast">Vicittavatthābharaṇā, kolitaṃ upasaṅkami.</p>
  428. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn7"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  429. <p class="gatha1"> ‘‘Abhikkantena <a name="T0.0174"></a><a name="M0.0141"></a> vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;</p>
  430. <p class="gathalast">Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.</p>
  431. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn7"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  432. <p class="gatha1"> ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;</p>
  433. <p class="gathalast">Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.</p>
  434. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn7"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  435. <p class="gatha1"> ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;</p>
  436. <p class="gathalast">Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.</p>
  437. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn7"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  438. <p class="gatha1"> ‘‘Sāriputtassāhaṃ mātā, pubbe aññāsu jātīsu;</p>
  439. <p class="gathalast">Upapannā pettivisayaṃ, khuppipāsasamappitā.</p>
  440. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn7"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  441. <p class="gatha1"> ‘‘Chaḍḍitaṃ khipitaṃ kheḷaṃ, siṅghāṇikaṃ silesumaṃ;</p>
  442. <p class="gathalast">Vasañca ḍayhamānānaṃ, vijātānañca lohitaṃ.</p>
  443. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn7"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  444. <p class="gatha1"> ‘‘Vaṇikānañca yaṃ ghāna-sīsacchinnāna lohitaṃ;</p>
  445. <p class="gathalast">Khudāparetā bhuñjāmi, itthipurisanissitaṃ.</p>
  446. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn7"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  447. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbalohitaṃ bhakkhissaṃ, pasūnaṃ mānusāna ca;</p>
  448. <p class="gathalast">Aleṇā anagārā ca, nīlamañcaparāyaṇā.</p>
  449. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn7"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  450. <p class="gatha1"> ‘‘Sāriputtassa <a name="V0.0104"></a><a name="P0.0019"></a> dānena, modāmi akutobhayā;</p>
  451. <p class="gathalast">Muniṃ kāruṇikaṃ loke, bhante vanditumāgatā’’ti.</p>
  452. <p class="centered">Sāriputtattherassa mātupetivatthu dutiyaṃ.</p>
  453. <p class="subhead">3. Mattāpetivatthu</p>
  454. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn7"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  455. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;</p>
  456. <p class="gathalast">Upphāsulike <a name="T0.0175"></a> kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.</p>
  457. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn7"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  458. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ mattā tuvaṃ tissā, sapattī te pure ahuṃ;</p>
  459. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  460. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn7"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  461. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  462. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  463. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn7"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  464. <p class="gatha1"> ‘‘Caṇḍī <a name="M0.0142"></a><a name="P0.0020"></a> ca pharusā cāsiṃ, issukī maccharī saṭhā <span class="note">[saṭhī (sī.)]</span>;</p>
  465. <p class="gathalast">Tāhaṃ duruttaṃ vatvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  466. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn7"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  467. <p class="gatha1"> Sabbaṃ <span class="note">[saccaṃ (ka.)]</span> ahampi jānāmi, yathā tvaṃ caṇḍikā ahu;</p>
  468. <p class="gathalast">Aññañca kho taṃ pucchāmi, kenāsi paṃsukunthitā’’ti.</p>
  469. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn7"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  470. <p class="gatha1"> ‘‘Sīsaṃnhātā tuvaṃ āsi, sucivatthā alaṅkatā;</p>
  471. <p class="gathalast">Ahañca kho <span class="note">[kho taṃ (sī. ka.)]</span> adhimattaṃ, samalaṅkatatarā tayā.</p>
  472. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn7"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  473. <p class="gatha1"> ‘‘Tassā me pekkhamānāya, sāmikena samantayi;</p>
  474. <p class="gathalast">Tato me issā vipulā, kodho me samajāyatha.</p>
  475. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn7"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  476. <p class="gatha1"> ‘‘Tato paṃsuṃ gahetvāna, paṃsunā taṃ hi okiriṃ <span class="note">[taṃ vikīrihaṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  477. <p class="gathalast">Tassa <a name="T0.0176"></a> kammavipākena, tenamhi paṃsukunthitā’’ti.</p>
  478. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn7"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  479. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ ahampi jānāmi, paṃsunā maṃ tvamokiri;</p>
  480. <p class="gathalast">Aññañca kho taṃ pucchāmi, kena khajjasi kacchuyā’’ti.</p>
  481. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn7"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  482. <p class="gatha1"> ‘‘Bhesajjahārī ubhayo, vanantaṃ agamimhase;</p>
  483. <p class="gathalast">Tvañca bhesajjamāhari, ahañca kapikacchuno.</p>
  484. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn7"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  485. <p class="gatha1"> ‘‘Tassā tyājānamānāya, seyyaṃ tyāhaṃ samokiriṃ;</p>
  486. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, tena khajjāmi kacchuyā’’ti.</p>
  487. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn7"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  488. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ <a name="V0.0105"></a> ahampi jānāmi, seyyaṃ me tvaṃ samokiri;</p>
  489. <p class="gathalast">Aññañca kho taṃ pucchāmi, kenāsi naggiyā tuva’’nti.</p>
  490. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn7"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  491. <p class="gatha1"> ‘‘Sahāyānaṃ samayo āsi, ñātīnaṃ samitī ahu;</p>
  492. <p class="gathalast">Tvañca āmantitā āsi, sasāminī no ca kho ahaṃ.</p>
  493. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn7"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  494. <p class="gatha1"> ‘‘Tassā tyājānamānāya, dussaṃ tyāhaṃ apānudiṃ;</p>
  495. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, tenamhi naggiyā aha’’nti.</p>
  496. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn7"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  497. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ ahampi jānāmi, dussaṃ me tvaṃ apānudi;</p>
  498. <p class="gathalast">Aññañca kho taṃ pucchāmi, kenāsi gūthagandhinī’’ti.</p>
  499. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn7"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  500. <p class="gatha1"> ‘‘Tava <a name="M0.0143"></a> gandhañca mālañca, paccagghañca vilepanaṃ;</p>
  501. <p class="gatha2">Gūthakūpe adhāresiṃ <span class="note">[adhāresiṃ (ka.)]</span>, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;</p>
  502. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, tenamhi gūthagandhinī’’ti.</p>
  503. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn7"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  504. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ ahampi jānāmi, taṃ pāpaṃ pakataṃ tayā;</p>
  505. <p class="gathalast">Aññañca kho taṃ pucchāmi, kenāsi duggatā tuva’’nti.</p>
  506. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn7"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  507. <p class="gatha1"> ‘‘Ubhinnaṃ samakaṃ āsi, yaṃ gehe vijjate dhanaṃ;</p>
  508. <p class="gatha2">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano;</p>
  509. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, tenamhi duggatā ahaṃ.</p>
  510. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn7"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  511. <p class="gatha1"> ‘‘Tadeva <a name="P0.0021"></a> maṃ tvaṃ avaca, ‘pāpakammaṃ nisevasi;</p>
  512. <p class="gathalast">Na hi pāpehi kammehi, sulabhā hoti suggatī’’’ti.</p>
  513. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn7"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  514. <p class="gatha1"> ‘‘Vāmato maṃ tvaṃ paccesi, athopi maṃ usūyasi;</p>
  515. <p class="gathalast">Passa <a name="T0.0177"></a> pāpānaṃ kammānaṃ, vipāko hoti yādiso.</p>
  516. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn7"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  517. <p class="gatha1"> ‘‘Te gharā tā ca dāsiyo <span class="note">[te gharadāsiyo āsuṃ (sī. syā.), te ghare dāsiyo ceva (ka.)]</span>, tānevābharaṇānime;</p>
  518. <p class="gathalast">Te aññe paricārenti, na bhogā honti sassatā.</p>
  519. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn7"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  520. <p class="gatha1"> ‘‘Idāni bhūtassa pitā, āpaṇā gehamehiti;</p>
  521. <p class="gathalast">Appeva te dade kiñci, mā su tāva ito agā’’ti.</p>
  522. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn7"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  523. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā dubbaṇṇarūpāmhi, kisā dhamanisanthatā;</p>
  524. <p class="gathalast">Kopīnametaṃ itthīnaṃ, mā maṃ bhūtapitāddasā’’ti.</p>
  525. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn7"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  526. <p class="gatha1"> ‘‘Handa kiṃ vā tyāhaṃ <span class="note">[kiṃ tyāhaṃ (sī. syā.), kiṃ vatāhaṃ (ka.)]</span> dammi, kiṃ vā tedha <span class="note">[kiṃ vā ca te (sī. syā.), kiṃ vidha te (ka.)]</span> karomahaṃ;</p>
  527. <p class="gathalast">Yena tvaṃ sukhitā assa, sabbakāmasamiddhinī’’ti.</p>
  528. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn7"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  529. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāro <a name="V0.0106"></a> bhikkhū saṅghato, cattāro pana puggalā;</p>
  530. <p class="gatha2">Aṭṭha bhikkhū bhojayitvā, mama dakkhiṇamādisa;</p>
  531. <p class="gathalast">Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti.</p>
  532. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn7"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  533. <p class="gatha1"> Sādhūti sā paṭissutvā, bhojayitvāṭṭha bhikkhavo;</p>
  534. <p class="gathalast">Vatthehacchādayitvāna, tassā dakkhiṇamādisī.</p>
  535. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn7"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  536. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe<a name="M0.0144"></a>, vipāko udapajjatha;</p>
  537. <p class="gathalast">Bhojanacchādanapānīyaṃ, dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.</p>
  538. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn7"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  539. <p class="gatha1"> Tato suddhā sucivasanā, kāsikuttamadhārinī;</p>
  540. <p class="gathalast">Vicittavatthābharaṇā, sapattiṃ upasaṅkami.</p>
  541. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn7"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  542. <p class="gatha1"> ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;</p>
  543. <p class="gathalast">Obhāsentī <a name="T0.0178"></a> disā sabbā, osadhī viya tārakā.</p>
  544. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn7"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  545. <p class="gatha1"> ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;</p>
  546. <p class="gathalast">Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.</p>
  547. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn7"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  548. <p class="gatha1"> ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;</p>
  549. <p class="gathalast">Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.</p>
  550. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn7"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  551. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ mattā tuvaṃ tissā, sapattī te pure ahuṃ;</p>
  552. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  553. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn7"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  554. <p class="gatha1"> ‘‘Tava dinnena dānena, modāmi akutobhayā;</p>
  555. <p class="gatha2">Cīraṃ jīvāhi bhagini, saha sabbehi ñātibhi;</p>
  556. <p class="gathalast">Asokaṃ virajaṃ ṭhānaṃ, āvāsaṃ vasavattinaṃ.</p>
  557. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn7"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  558. <p class="gatha1"> ‘‘Idha <a name="P0.0022"></a> dhammaṃ caritvāna, dānaṃ datvāna sobhane;</p>
  559. <p class="gathalast">Vineyya maccheramalaṃ samūlaṃ, aninditā saggamupehi ṭhāna’’nti.</p>
  560. <p class="centered">Mattāpetivatthu tatiyaṃ.</p>
  561. <p class="subhead">4. Nandāpetivatthu</p>
  562. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn7"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  563. <p class="gatha1"> ‘‘Kāḷī <a name="P0.0023"></a> dubbaṇṇarūpāsi, pharusā bhīrudassanā;</p>
  564. <p class="gathalast">Piṅgalāsi kaḷārāsi, na taṃ maññāmi mānusi’’nti.</p>
  565. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn7"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  566. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="V0.0107"></a> nandā nandisena, bhariyā te pure ahuṃ;</p>
  567. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  568. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn7"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  569. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="T0.0179"></a><a name="M0.0145"></a> nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  570. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  571. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn7"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  572. <p class="gatha1"> ‘‘Caṇḍī ca pharusā cāsiṃ <span class="note">[caṇḍī pharusavācā ca (sī.)]</span>, tayi cāpi agāravā;</p>
  573. <p class="gathalast">Tāhaṃ duruttaṃ vatvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  574. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn7"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  575. <p class="gatha1"> ‘‘Handuttarīyaṃ dadāmi te, imaṃ <span class="note">[idaṃ (sī. aṭṭha.)]</span> dussaṃ nivāsaya;</p>
  576. <p class="gathalast">Imaṃ dussaṃ nivāsetvā, ehi nessāmi taṃ gharaṃ.</p>
  577. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn7"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  578. <p class="gatha1"> ‘‘Vatthañca annapānañca, lacchasi tvaṃ gharaṃ gatā;</p>
  579. <p class="gathalast">Putte ca te passissasi, suṇisāyo ca dakkhasī’’ti.</p>
  580. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn7"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  581. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthena hatthe te dinnaṃ, na mayhaṃ upakappati;</p>
  582. <p class="gathalast">Bhikkhū ca sīlasampanne, vītarāge bahussute.</p>
  583. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn7"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  584. <p class="gatha1"> ‘‘Tappehi annapānena, mama dakkhiṇamādisa;</p>
  585. <p class="gathalast">Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti.</p>
  586. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn7"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  587. <p class="gatha1"> Sādhūti so paṭissutvā, dānaṃ vipulamākiri;</p>
  588. <p class="gatha2">Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;</p>
  589. <p class="gathalast">Chattaṃ gandhañca mālañca, vividhā ca upāhanā.</p>
  590. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn7"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  591. <p class="gatha1"> Bhikkhū ca sīlasampanne, vītarāge bahussute;</p>
  592. <p class="gathalast">Tappetvā annapānena, tassā dakkhiṇamādisī.</p>
  593. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn7"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  594. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe<a name="P0.0024"></a>, vipāko udapajjatha;</p>
  595. <p class="gathalast">Bhojanacchādanapānīyaṃ, dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.</p>
  596. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn7"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  597. <p class="gatha1"> Tato <a name="T0.0180"></a> suddhā sucivasanā, kāsikuttamadhārinī;</p>
  598. <p class="gathalast">Vicittavatthābharaṇā, sāmikaṃ upasaṅkami.</p>
  599. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn7"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  600. <p class="gatha1"> ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;</p>
  601. <p class="gathalast">Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.</p>
  602. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn7"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  603. <p class="gatha1"> ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;</p>
  604. <p class="gathalast">Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.</p>
  605. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn7"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  606. <p class="gatha1"> ‘‘Pucchāmi <a name="M0.0146"></a> taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;</p>
  607. <p class="gathalast">Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.</p>
  608. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn7"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  609. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="V0.0108"></a> nandā nandisena, bhariyā te pure ahuṃ;</p>
  610. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  611. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><a name="para184_kn7"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  612. <p class="gatha1"> ‘‘Tava dinnena dānena, modāmi akutobhayā;</p>
  613. <p class="gatha2">Ciraṃ jīva gahapati, saha sabbehi ñātibhi;</p>
  614. <p class="gathalast">Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, āvāsaṃ vasavattinaṃ.</p>
  615. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><a name="para185_kn7"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  616. <p class="gatha1"> ‘‘Idha dhammaṃ caritvāna, dānaṃ datvā gahapati;</p>
  617. <p class="gathalast">Vineyya maccheramalaṃ samūlaṃ, anindito saggamupehi ṭhāna’’nti.</p>
  618. <p class="centered">Nandāpetivatthu catutthaṃ.</p>
  619. <p class="subhead">5. Maṭṭhakuṇḍalīpetavatthu</p>
  620. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><a name="para186_kn7"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  621. <p class="gatha1"> <span class="note">[vi. va. 1207]</span> ‘‘Alaṅkato <a name="T0.0181"></a> maṭṭhakuṇḍalī, māladhārī haricandanussado;</p>
  622. <p class="gathalast">Bāhā paggayha kandasi, vanamajjhe kiṃ dukkhito tuva’’nti.</p>
  623. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><a name="para187_kn7"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  624. <p class="gatha1"> ‘‘Sovaṇṇamayo pabhassaro, uppanno rathapañjaro mama;</p>
  625. <p class="gathalast">Tassa cakkayugaṃ na vindāmi, tena dukkhena jahāmi jīvita’’nti.</p>
  626. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><a name="para188_kn7"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  627. <p class="gatha1"> ‘‘Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ, lohitakamayaṃ <span class="note">[lohitaṅgamayaṃ (syā.), lohitaṅkamayaṃ (sī.), lohamayaṃ (katthaci)]</span> atha rūpiyamayaṃ;</p>
  628. <p class="gathalast">Ācikkha me bhaddamāṇava, cakkayugaṃ paṭipādayāmi te’’ti.</p>
  629. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><a name="para189_kn7"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  630. <p class="gatha1"> So <a name="M0.0147"></a> māṇavo tassa pāvadi, ‘‘candasūriyā ubhayettha dissare;</p>
  631. <p class="gathalast">Sovaṇṇamayo ratho mama, tena cakkayugena sobhatī’’ti.</p>
  632. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><a name="para190_kn7"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  633. <p class="gatha1"> ‘‘Bālo kho tvaṃ asi māṇava, yo tvaṃ patthayase apatthiyaṃ;</p>
  634. <p class="gathalast">Maññāmi tuvaṃ marissasi, na hi tvaṃ lacchasi candasūriye’’ti.</p>
  635. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><a name="para191_kn7"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  636. <p class="gatha1"> ‘‘Gamanāgamanampi dissati, vaṇṇadhātu ubhayattha vīthiyā;</p>
  637. <p class="gathalast">Peto kālakato na dissati, ko nidha kandataṃ bālyataro’’ti.</p>
  638. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><a name="para192_kn7"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  639. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ kho vadesi māṇava, ahameva kandataṃ bālyataro;</p>
  640. <p class="gathalast">Candaṃ viya dārako rudaṃ, petaṃ kālakatābhipatthayi’’nti.</p>
  641. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><a name="para193_kn7"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  642. <p class="gatha1"> ‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ;</p>
  643. <p class="gathalast">Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.</p>
  644. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><a name="para194_kn7"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  645. <p class="gatha1"> ‘‘Abbahī <span class="note">[abbūḷhaṃ (syā. ka.)]</span> vata me sallaṃ, sokaṃ hadayanissitaṃ;</p>
  646. <p class="gathalast">Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi.</p>
  647. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><a name="para195_kn7"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  648. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ abbūḷhasallosmi, sītibhūtosmi nibbuto;</p>
  649. <p class="gathalast">Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇavā’’ti.</p>
  650. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><a name="para196_kn7"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  651. <p class="gatha1"> ‘‘Devatā <a name="V0.0109"></a> nusi gandhabbo, adu sakko purindado;</p>
  652. <p class="gathalast">Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.</p>
  653. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><a name="para197_kn7"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  654. <p class="gatha1"> ‘‘Yañca kandasi yañca rodasi, puttaṃ āḷāhane sayaṃ dahitvā;</p>
  655. <p class="gathalast">Svāhaṃ kusalaṃ karitvā kammaṃ, tidasānaṃ sahabyataṃ gato’’ti.</p>
  656. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><a name="para198_kn7"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  657. <p class="gatha1"> ‘‘Appaṃ <a name="M0.0148"></a> vā bahuṃ vā nāddasāma, dānaṃ dadantassa sake agāre;</p>
  658. <p class="gathalast">Uposathakammaṃ vā tādisaṃ, kena kammena gatosi devaloka’’nti.</p>
  659. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><a name="para199_kn7"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  660. <p class="gatha1"> ‘‘Ābādhikohaṃ dukkhito gilāno, āturarūpomhi sake nivesane;</p>
  661. <p class="gathalast">Buddhaṃ vigatarajaṃ vitiṇṇakaṅkhaṃ, addakkhiṃ sugataṃ anomapaññaṃ.</p>
  662. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><a name="para200_kn7"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  663. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ muditamano pasannacitto, añjaliṃ akariṃ tathāgatassa;</p>
  664. <p class="gathalast">Tāhaṃ kusalaṃ karitvāna kammaṃ, tidasānaṃ sahabyataṃ gato’’ti.</p>
  665. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><a name="para201_kn7"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  666. <p class="gatha1"> ‘‘Acchariyaṃ vata abbhutaṃ vata, añjalikammassa ayamīdiso vipāko;</p>
  667. <p class="gathalast">Ahampi muditamano pasannacitto, ajjeva buddhaṃ saraṇaṃ vajāmī’’ti.</p>
  668. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><a name="para202_kn7"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  669. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjeva buddhaṃ saraṇaṃ vajāhi, dhammañca saṅghañca pasannacitto;</p>
  670. <p class="gathalast">Tatheva sikkhāya padāni pañca, akhaṇḍaphullāni samādiyassu.</p>
  671. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><a name="para203_kn7"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  672. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā viramassu khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayassu;</p>
  673. <p class="gathalast">Amajjapo mā ca musā bhaṇāhi, sakena dārena ca hohi tuṭṭho’’ti.</p>
  674. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><a name="para204_kn7"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  675. <p class="gatha1"> ‘‘Atthakāmosi me yakkha, hitakāmosi devate;</p>
  676. <p class="gathalast">Karomi tuyhaṃ vacanaṃ, tvaṃsi ācariyo mamāti.</p>
  677. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><a name="para205_kn7"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  678. <p class="gatha1"> ‘‘Upemi saraṇaṃ buddhaṃ, dhammañcāpi anuttaraṃ;</p>
  679. <p class="gathalast">Saṅghañca naradevassa, gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.</p>
  680. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><a name="para206_kn7"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  681. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā <a name="M0.0149"></a> viramāmi khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayāmi;</p>
  682. <p class="gathalast">Amajjapo no ca musā bhaṇāmi; Sakena dārena ca homi tuṭṭho’’ti.</p>
  683. <p class="centered">Maṭṭhakuṇḍalīpetavatthu pañcamaṃ.</p>
  684. <p class="subhead">6. Kaṇhapetavatthu</p>
  685. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><a name="para207_kn7"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  686. <p class="gatha1"> ‘‘Uṭṭhehi <a name="P0.0025"></a> kaṇha kiṃ sesi, ko attho supanena te;</p>
  687. <p class="gatha2">Yo ca tuyhaṃ sako bhātā, hadayaṃ cakkhu ca <span class="note">[cakkhuṃva (aṭṭha.)]</span> dakkhiṇaṃ;</p>
  688. <p class="gathalast">Tassa vātā balīyanti, sasaṃ jappati <span class="note">[ghaṭo jappati (ka.)]</span> kesavā’’ti.</p>
  689. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><a name="para208_kn7"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  690. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="V0.0110"></a> taṃ vacanaṃ sutvā, rohiṇeyyassa kesavo;</p>
  691. <p class="gathalast">Taramānarūpo vuṭṭhāsi, bhātusokena aṭṭito.</p>
  692. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><a name="para209_kn7"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  693. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu ummattarūpova, kevalaṃ dvārakaṃ imaṃ;</p>
  694. <p class="gathalast">Saso sasoti lapasi, kīdisaṃ sasamicchasi.</p>
  695. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><a name="para210_kn7"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  696. <p class="gatha1"> ‘‘Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyamayaṃ;</p>
  697. <p class="gathalast">Saṅkhasilāpavāḷamayaṃ, kārayissāmi te sasaṃ.</p>
  698. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><a name="para211_kn7"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  699. <p class="gatha1"> ‘‘Santi aññepi sasakā, araññavanagocarā;</p>
  700. <p class="gathalast">Tepi te ānayissāmi, kīdisaṃ sasamicchasī’’ti.</p>
  701. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><a name="para212_kn7"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  702. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhamete sase icche, ye sasā pathavissitā;</p>
  703. <p class="gathalast">Candato sasamicchāmi, taṃ me ohara kesavā’’ti.</p>
  704. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><a name="para213_kn7"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  705. <p class="gatha1"> ‘‘So nūna madhuraṃ ñāti, jīvitaṃ vijahissasi;</p>
  706. <p class="gathalast">Apatthiyaṃ patthayasi, candato sasamicchasī’’ti.</p>
  707. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><a name="para214_kn7"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  708. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ ce kaṇha jānāsi, yathaññamanusāsasi;</p>
  709. <p class="gathalast">Kasmā <a name="T0.0182"></a> pure mataṃ puttaṃ, ajjāpi manusocasi.</p>
  710. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><a name="para215_kn7"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  711. <p class="gatha1"> ‘‘Na yaṃ labbhā manussena, amanussena vā pana;</p>
  712. <p class="gathalast">Jāto me mā mari putto, kuto labbhā alabbhiyaṃ.</p>
  713. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><a name="para216_kn7"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  714. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="M0.0150"></a> mantā mūlabhesajjā, osadhehi dhanena vā;</p>
  715. <p class="gathalast">Sakkā ānayituṃ kaṇha, yaṃ petamanusocasi.</p>
  716. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><a name="para217_kn7"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  717. <p class="gatha1"> ‘‘Mahaddhanā <a name="P0.0026"></a> mahābhogā, raṭṭhavantopi khattiyā;</p>
  718. <p class="gathalast">Pahūtadhanadhaññāse, tepi no <span class="note">[natthetthapāṭhabhedo]</span> ajarāmarā.</p>
  719. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><a name="para218_kn7"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  720. <p class="gatha1"> ‘‘Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā;</p>
  721. <p class="gathalast">Ete caññe ca jātiyā, tepi no ajarāmarā.</p>
  722. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><a name="para219_kn7"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  723. <p class="gatha1"> ‘‘Ye mantaṃ parivattenti, chaḷaṅgaṃ brahmacintitaṃ;</p>
  724. <p class="gathalast">Ete caññe ca vijjāya, tepi no ajarāmarā.</p>
  725. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><a name="para220_kn7"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  726. <p class="gatha1"> ‘‘Isayo vāpi <span class="note">[isayo cāpi (vimānavatthu 99)]</span> ye santā, saññatattā tapassino;</p>
  727. <p class="gathalast">Sarīraṃ tepi kālena, vijahanti tapassino.</p>
  728. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><a name="para221_kn7"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  729. <p class="gatha1"> ‘‘Bhāvitattā arahanto, katakiccā anāsavā;</p>
  730. <p class="gathalast">Nikkhipanti imaṃ dehaṃ, puññapāpaparikkhayā’’ti.</p>
  731. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><a name="para222_kn7"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  732. <p class="gatha1"> ‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ;</p>
  733. <p class="gathalast">Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.</p>
  734. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><a name="para223_kn7"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  735. <p class="gatha1"> ‘‘Abbahī <a name="V0.0111"></a> vata me sallaṃ, sokaṃ hadayanissitaṃ;</p>
  736. <p class="gathalast">Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi.</p>
  737. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><a name="para224_kn7"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  738. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ <a name="T0.0183"></a> abbūḷhasallosmi, sītibhūtosmi nibbuto;</p>
  739. <p class="gathalast">Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna bhātika’’ <span class="note">[bhāsitaṃ (syā.)]</span>.</p>
  740. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><a name="para225_kn7"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  741. <p class="gatha1"> Evaṃ karonti sappaññā, ye honti anukampakā;</p>
  742. <p class="gathalast">Nivattayanti sokamhā, ghaṭo jeṭṭhaṃva bhātaraṃ.</p>
  743. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><a name="para226_kn7"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  744. <p class="gatha1"> Yassa etādisā honti, amaccā paricārakā;</p>
  745. <p class="gathalast">Subhāsitena anventi, ghaṭo jeṭṭhaṃva bhātaranti.</p>
  746. <p class="centered">Kaṇhapetavatthu chaṭṭhaṃ.</p>
  747. <p class="subhead">7. Dhanapālaseṭṭhipetavatthu</p>
  748. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><a name="para227_kn7"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  749. <p class="gatha1"> ‘‘Naggo <a name="M0.0151"></a><a name="P0.0027"></a> dubbaṇṇarūposi, kiso dhamanisanthato;</p>
  750. <p class="gathalast">Upphāsuliko kisiko, ko nu tvamasi mārisa’’.</p>
  751. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><a name="para228_kn7"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  752. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petomhi, duggato yamalokiko;</p>
  753. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gato’’.</p>
  754. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><a name="para229_kn7"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  755. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  756. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gato’’.</p>
  757. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><a name="para230_kn7"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  758. <p class="gatha1"> ‘‘Nagaraṃ atthi paṇṇānaṃ <span class="note">[dasannānaṃ (sī. syā. pī.)]</span>, erakacchanti vissutaṃ;</p>
  759. <p class="gathalast">Tattha seṭṭhi pure āsiṃ, dhanapāloti maṃ vidū.</p>
  760. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><a name="para231_kn7"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  761. <p class="gatha1"> ‘‘Asīti sakaṭavāhānaṃ, hiraññassa ahosi me;</p>
  762. <p class="gathalast">Pahūtaṃ me jātarūpaṃ, muttā veḷuriyā bahū.</p>
  763. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><a name="para232_kn7"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  764. <p class="gatha1"> ‘‘Tāva mahaddhanassāpi, na me dātuṃ piyaṃ ahu;</p>
  765. <p class="gathalast">Pidahitvā <a name="T0.0184"></a> dvāraṃ bhuñjiṃ <span class="note">[bhuñjāmi (sī. syā.)]</span>, mā maṃ yācanakāddasuṃ.</p>
  766. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><a name="para233_kn7"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  767. <p class="gatha1"> ‘‘Assaddho maccharī cāsiṃ, kadariyo paribhāsako;</p>
  768. <p class="gathalast">Dadantānaṃ karontānaṃ, vārayissaṃ bahu jane <span class="note">[bahujjanaṃ (sī. syā.)]</span>.</p>
  769. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><a name="para234_kn7"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  770. <p class="gatha1"> ‘‘Vipāko <a name="P0.0028"></a> natthi dānassa, saṃyamassa kuto phalaṃ;</p>
  771. <p class="gatha2">Pokkharaññodapānāni, ārāmāni ca ropite;</p>
  772. <p class="gathalast">Papāyo ca vināsesiṃ, dugge saṅkamanāni ca.</p>
  773. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><a name="para235_kn7"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  774. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ <a name="V0.0112"></a> akatakalyāṇo, katapāpo tato cuto;</p>
  775. <p class="gathalast">Upapanno pettivisayaṃ, khuppipāsasamappito.</p>
  776. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><a name="para236_kn7"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  777. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcapaṇṇāsavassāni, yato kālaṅkato ahaṃ;</p>
  778. <p class="gathalast">Nābhijānāmi bhuttaṃ vā, pītaṃ vā pana pāniyaṃ.</p>
  779. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><a name="para237_kn7"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  780. <p class="gatha1"> ‘‘Yo saṃyamo so vināso,yo vināso so saṃyamo;</p>
  781. <p class="gathalast">Petā hi kira jānanti, yo saṃyamo so vināso.</p>
  782. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><a name="para238_kn7"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  783. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="M0.0152"></a> pure saṃyamissaṃ, nādāsiṃ bahuke dhane;</p>
  784. <p class="gatha2">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano;</p>
  785. <p class="gathalast">Svāhaṃ pacchānutappāmi, attakammaphalūpago.</p>
  786. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><a name="para239_kn7"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  787. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 69]</span> ‘‘Uddhaṃ catūhi māsehi, kālaṃkiriyā bhavissati;</p>
  788. <p class="gathalast">Ekantakaṭukaṃ ghoraṃ, nirayaṃ papatissahaṃ.</p>
  789. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><a name="para240_kn7"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  790. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 70]</span> ‘‘Catukkaṇṇaṃ catudvāraṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ;</p>
  791. <p class="gathalast">Ayopākārapariyantaṃ, ayasā paṭikujjitaṃ.</p>
  792. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><a name="para241_kn7"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  793. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 71]</span> ‘‘Tassa <a name="T0.0185"></a> ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;</p>
  794. <p class="gathalast">Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.</p>
  795. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><a name="para242_kn7"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  796. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 72]</span> ‘‘Tatthāhaṃ dīghamaddhānaṃ, dukkhaṃ vedissa vedanaṃ;</p>
  797. <p class="gathalast">Phalaṃ pāpassa kammassa, tasmā socāmahaṃ bhusaṃ.</p>
  798. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><a name="para243_kn7"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  799. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā;</p>
  800. <p class="gathalast">Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho.</p>
  801. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><a name="para244_kn7"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  802. <p class="gatha1"> ‘‘Sace taṃ pāpakaṃ kammaṃ, karissatha karotha vā;</p>
  803. <p class="gathalast">Na vo dukkhā pamutyatthi <span class="note">[pamuttatthi (sabbattha) udā. 44 passitabbaṃ]</span>, uppaccāpi <span class="note">[upeccāpi (syā. ka.)]</span> palāyataṃ.</p>
  804. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><a name="para245_kn7"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  805. <p class="gatha1"> ‘‘Matteyyā hotha petteyyā, kule jeṭṭhāpacāyikā;</p>
  806. <p class="gathalast">Sāmaññā hotha brahmaññā, evaṃ saggaṃ gamissathā’’ti.</p>
  807. <p class="centered">Dhanapālaseṭṭhipetavatthu sattamaṃ.</p>
  808. <p class="subhead">8. Cūḷaseṭṭhipetavatthu</p>
  809. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><a name="para246_kn7"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  810. <p class="gatha1"> ‘‘Naggo <a name="P0.0029"></a> kiso pabbajitosi bhante, rattiṃ kuhiṃ gacchasi kissa hetu;</p>
  811. <p class="gathalast">Ācikkha me taṃ api sakkuṇemu, sabbena vittaṃ paṭipādaye tuva’’nti.</p>
  812. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><a name="para247_kn7"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  813. <p class="gatha1"> ‘‘Bārāṇasī <a name="T0.0186"></a><a name="M0.0153"></a><a name="V0.0113"></a> nagaraṃ dūraghuṭṭhaṃ, tatthāhaṃ gahapati aḍḍhako ahu dīno;</p>
  814. <p class="gathalast">Adātā gedhitamano āmisasmiṃ, dussīlyena yamavisayamhi patto.</p>
  815. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><a name="para248_kn7"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  816. <p class="gatha1"> ‘‘So sūcikāya kilamito tehi,</p>
  817. <p class="gatha2">Teneva ñātīsu yāmi āmisakiñcikkhahetu;</p>
  818. <p class="gatha3">Adānasīlā na ca saddahanti,</p>
  819. <p class="gathalast">Dānaphalaṃ hoti paramhi loke.</p>
  820. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><a name="para249_kn7"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  821. <p class="gatha1"> ‘‘Dhītā <a name="P0.0030"></a> ca mayhaṃ lapate abhikkhaṇaṃ, ‘dassāmi dānaṃ pitūnaṃ pitāmahānaṃ’;</p>
  822. <p class="gathalast">Tamupakkhaṭaṃ parivisayanti brāhmaṇā <span class="note">[brāhmaṇe (sī.)]</span>, ‘yāmi ahaṃ andhakavindaṃ bhottu’’’nti.</p>
  823. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><a name="para250_kn7"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  824. <p class="gatha1"> Tamavoca rājā ‘‘anubhaviyāna tampi,</p>
  825. <p class="gatha2">Eyyāsi khippaṃ ahamapi kassaṃ pūjaṃ;</p>
  826. <p class="gatha3">Ācikkha me taṃ yadi atthi hetu,</p>
  827. <p class="gathalast">Saddhāyitaṃ hetuvaco suṇomā’’ti.</p>
  828. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><a name="para251_kn7"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  829. <p class="gatha1"> ‘Tathā’ti vatvā agamāsi tattha, bhuñjiṃsu bhattaṃ na ca dakkhiṇārahā;</p>
  830. <p class="gathalast">Paccāgami <a name="T0.0187"></a> rājagahaṃ punāparaṃ, pāturahosi purato janādhipassa.</p>
  831. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><a name="para252_kn7"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  832. <p class="gatha1"> Disvāna petaṃ punadeva āgataṃ, rājā avoca ‘‘ahamapi kiṃ dadāmi;</p>
  833. <p class="gathalast">Ācikkha me taṃ yadi atthi hetu, yena tuvaṃ cirataraṃ pīṇito siyā’’ti.</p>
  834. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><a name="para253_kn7"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  835. <p class="gatha1"> ‘‘Buddhañca saṅghaṃ parivisiyāna rāja, annena pānena ca cīvarena;</p>
  836. <p class="gathalast">Taṃ dakkhiṇaṃ ādisa me hitāya, evaṃ ahaṃ cirataraṃ pīṇito siyā’’ti.</p>
  837. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><a name="para254_kn7"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  838. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0154"></a> ca rājā nipatitvā tāvade <span class="note">[tāvadeva (syā.), tadeva (ka.)]</span>, dānaṃ sahatthā atulaṃ daditvā <span class="note">[atulañca datvā (syā. ka.)]</span> saṅghe;</p>
  839. <p class="gathalast">Ārocesi pakataṃ <span class="note">[ārocayī pakatiṃ (sī. syā.)]</span> tathāgatassa, tassa ca petassa dakkhiṇaṃ ādisittha.</p>
  840. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><a name="para255_kn7"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  841. <p class="gatha1"> So pūjito ativiya sobhamāno, pāturahosi purato janādhipassa;</p>
  842. <p class="gatha1">‘‘Yakkhohamasmi paramiddhipatto, na mayhamatthi samā sadisā <span class="note">[mayhamiddhisamasadisā (sī. syā.)]</span> mānusā.</p>
  843. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><a name="para256_kn7"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  844. <p class="gatha1"> ‘‘Passānubhāvaṃ aparimitaṃ mamayidaṃ, tayānudiṭṭhaṃ <a name="T0.0188"></a> atulaṃ datvā saṅghe;</p>
  845. <p class="gathalast">Santappito satataṃ sadā bahūhi, yāmi ahaṃ sukhito manussadevā’’ti.</p>
  846. <p class="centered">Cūḷaseṭṭhipetavatthu aṭṭhamaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  847. <p class="centered">Bhāṇavāraṃ paṭhamaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  848. <p class="subhead">9. Aṅkurapetavatthu</p>
  849. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><a name="para257_kn7"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  850. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="V0.0114"></a><a name="P0.0032"></a> atthāya gacchāma, kambojaṃ dhanahārakā;</p>
  851. <p class="gathalast">Ayaṃ kāmadado yakkho, imaṃ yakkhaṃ nayāmase.</p>
  852. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><a name="para258_kn7"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  853. <p class="gatha1"> ‘‘Imaṃ yakkhaṃ gahetvāna, sādhukena pasayha vā;</p>
  854. <p class="gathalast">Yānaṃ āropayitvāna, khippaṃ gacchāma dvāraka’’nti.</p>
  855. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><a name="para259_kn7"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  856. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.10.151; 1.14.196; 2.18.153; 2.22.10]</span> ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  857. <p class="gathalast">Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako’’ti.</p>
  858. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><a name="para260_kn7"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  859. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  860. <p class="gathalast">Khandhampi tassa chindeyya, attho ce tādiso siyā’’ti.</p>
  861. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><a name="para261_kn7"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  862. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa <a name="M0.0155"></a> rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  863. <p class="gathalast">Na tassa pattaṃ bhindeyya <span class="note">[hiṃseyya (ka.)]</span>, mittadubbho hi pāpako’’ti.</p>
  864. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><a name="para262_kn7"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  865. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  866. <p class="gathalast">Samūlampi taṃ abbuhe <span class="note">[ubbahe (?)]</span>, attho ce tādiso siyā’’ti.</p>
  867. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><a name="para263_kn7"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  868. <p class="gatha1"> ‘‘Yassekarattimpi ghare vaseyya, yatthannapānaṃ puriso labhetha;</p>
  869. <p class="gathalast">Na tassa pāpaṃ manasāpi cintaye, kataññutā <a name="T0.0189"></a> sappurisehi vaṇṇitā.</p>
  870. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><a name="para264_kn7"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  871. <p class="gatha1"> ‘‘Yassekarattimpi ghare vaseyya, annena pānena upaṭṭhito siyā;</p>
  872. <p class="gathalast">Na tassa pāpaṃ manasāpi cintaye, adubbhapāṇī dahate mittadubbhiṃ.</p>
  873. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><a name="para265_kn7"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  874. <p class="gatha1"> ‘‘Yo pubbe katakalyāṇo, pacchā pāpena hiṃsati;</p>
  875. <p class="gathalast">Allapāṇihato <span class="note">[adubbhipāṇīhato (ka)]</span> poso, na so bhadrāni passatī’’ti.</p>
  876. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><a name="para266_kn7"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  877. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ devena vā manussena vā, issariyena vāhaṃ suppasayho;</p>
  878. <p class="gathalast">Yakkhohamasmi paramiddhipatto, dūraṅgamo vaṇṇabalūpapanno’’ti.</p>
  879. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><a name="para267_kn7"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  880. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇi te sabbaso vaṇṇo, pañcadhāro madhussavo;</p>
  881. <p class="gathalast">Nānārasā paggharanti, maññehaṃ taṃ purindada’’nti.</p>
  882. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><a name="para268_kn7"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  883. <p class="gatha1"> ‘‘Nāmhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;</p>
  884. <p class="gathalast">Petaṃ maṃ aṅkura jānāhi, roruvamhā <span class="note">[heruvamhā (sī.)]</span> idhāgata’’nti.</p>
  885. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><a name="para269_kn7"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  886. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃsīlo <a name="T0.0190"></a><a name="P0.0033"></a> kiṃsamācāro, roruvasmiṃ pure tuvaṃ;</p>
  887. <p class="gathalast">Kena te brahmacariyena, puññaṃ pāṇimhi ijjhatī’’ti.</p>
  888. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><a name="para270_kn7"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  889. <p class="gatha1"> ‘‘Tunnavāyo pure āsiṃ, roruvasmiṃ tadā ahaṃ;</p>
  890. <p class="gathalast">Sukicchavutti kapaṇo, na me vijjati dātave.</p>
  891. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><a name="para271_kn7"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  892. <p class="gatha1"> ‘‘Nivesanañca <a name="M0.0156"></a><a name="V0.0115"></a> <span class="note">[āvesanañca (sī.)]</span> me āsi, asayhassa upantike;</p>
  893. <p class="gathalast">Saddhassa dānapatino, katapuññassa lajjino.</p>
  894. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><a name="para272_kn7"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  895. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha yācanakā yanti, nānāgottā vanibbakā;</p>
  896. <p class="gathalast">Te ca maṃ tattha pucchanti, asayhassa nivesanaṃ.</p>
  897. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><a name="para273_kn7"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  898. <p class="gatha1"> ‘‘Kattha gacchāma bhaddaṃ vo, kattha dānaṃ padīyati;</p>
  899. <p class="gathalast">Tesāhaṃ puṭṭho akkhāmi, asayhassa nivesanaṃ.</p>
  900. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><a name="para274_kn7"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  901. <p class="gatha1"> ‘‘Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, ettha gacchatha bhaddaṃ vo;</p>
  902. <p class="gathalast">Ettha dānaṃ padīyati, asayhassa nivesane.</p>
  903. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><a name="para275_kn7"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  904. <p class="gatha1"> ‘‘Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo;</p>
  905. <p class="gathalast">Tena me brahmacariyena, puññaṃ pāṇimhi ijjhatī’’ti.</p>
  906. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><a name="para276_kn7"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  907. <p class="gatha1"> ‘‘Na kira tvaṃ adā dānaṃ, sakapāṇīhi kassaci;</p>
  908. <p class="gathalast">Parassa dānaṃ anumodamāno, pāṇiṃ paggayha pāvadi.</p>
  909. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><a name="para277_kn7"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  910. <p class="gatha1"> ‘‘Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo;</p>
  911. <p class="gathalast">Tena te brahmacariyena, puññaṃ pāṇimhi ijjhati.</p>
  912. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><a name="para278_kn7"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  913. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="T0.0191"></a> so dānamadā bhante, pasanno sakapāṇibhi;</p>
  914. <p class="gathalast">So hitvā mānusaṃ dehaṃ, kiṃ nu so disataṃ gato’’ti.</p>
  915. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><a name="para279_kn7"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  916. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ pajānāmi asayhasāhino, aṅgīrasassa gatiṃ āgatiṃ vā;</p>
  917. <p class="gathalast">Sutañca me vessavaṇassa santike, sakkassa sahabyataṃ gato asayho’’ti.</p>
  918. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><a name="para280_kn7"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  919. <p class="gatha1"> ‘‘Alameva kātuṃ kalyāṇaṃ, dānaṃ dātuṃ yathārahaṃ;</p>
  920. <p class="gathalast">Pāṇiṃ kāmadadaṃ disvā, ko puññaṃ na karissati.</p>
  921. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><a name="para281_kn7"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  922. <p class="gatha1"> ‘‘So hi nūna ito gantvā, anuppatvāna dvārakaṃ;</p>
  923. <p class="gathalast">Dānaṃ paṭṭhapayissāmi, yaṃ mamassa sukhāvahaṃ.</p>
  924. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><a name="para282_kn7"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  925. <p class="gatha1"> ‘‘Dassāmannañca pānañca, vatthasenāsanāni ca;</p>
  926. <p class="gathalast">Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni cā’’ti.</p>
  927. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><a name="para283_kn7"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  928. <p class="gatha1"> ‘‘Kena <a name="M0.0157"></a> te aṅgulī kuṇā <span class="note">[kuṇṭhā (sī. syā.)]</span>, mukhañca kuṇalīkataṃ <span class="note">[kuṇḍalīkataṃ (sī. syā. ka.)]</span>;</p>
  929. <p class="gathalast">Akkhīni ca paggharanti, kiṃ pāpaṃ pakataṃ tayā’’ti.</p>
  930. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><a name="para284_kn7"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  931. <p class="gatha1"> ‘‘Aṅgīrasassa <a name="P0.0034"></a> gahapatino, saddhassa gharamesino;</p>
  932. <p class="gathalast">Tassāhaṃ dānavissagge, dāne adhikato ahuṃ.</p>
  933. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><a name="para285_kn7"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  934. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha yācanake disvā, āgate bhojanatthike;</p>
  935. <p class="gathalast">Ekamantaṃ apakkamma, akāsiṃ kuṇaliṃ mukhaṃ.</p>
  936. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><a name="para286_kn7"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  937. <p class="gatha1"> ‘‘Tena <a name="V0.0116"></a> me aṅgulī kuṇā, mukhañca kuṇalīkataṃ;</p>
  938. <p class="gathalast">Akkhīni me paggharanti, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā’’ti.</p>
  939. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><a name="para287_kn7"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  940. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammena <a name="T0.0192"></a> te kāpurisa, mukhañca kuṇalīkataṃ;</p>
  941. <p class="gatha2">Akkhīni ca paggharanti, yaṃ taṃ parassa dānassa;</p>
  942. <p class="gathalast">Akāsi kuṇaliṃ mukhaṃ.</p>
  943. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><a name="para288_kn7"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  944. <p class="gatha1"> ‘‘Kathaṃ hi dānaṃ dadamāno, kareyya parapattiyaṃ;</p>
  945. <p class="gathalast">Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca.</p>
  946. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><a name="para289_kn7"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  947. <p class="gatha1"> ‘‘So hi nūna ito gantvā, anuppatvāna dvārakaṃ;</p>
  948. <p class="gathalast">Dānaṃ paṭṭhapayissāmi, yaṃ mamassa sukhāvahaṃ.</p>
  949. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><a name="para290_kn7"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  950. <p class="gatha1"> ‘‘Dassāmannañca pānañca, vatthasenāsanāni ca;</p>
  951. <p class="gathalast">Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni cā’’ti.</p>
  952. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><a name="para291_kn7"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  953. <p class="gatha1"> Tato hi so nivattitvā, anuppatvāna dvārakaṃ;</p>
  954. <p class="gathalast">Dānaṃ paṭṭhapayi aṅkuro, yaṃtumassa <span class="note">[yaṃ taṃ assa (syā.), yantamassa (ka.)]</span> sukhāvahaṃ.</p>
  955. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><a name="para292_kn7"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  956. <p class="gatha1"> Adā annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca;</p>
  957. <p class="gathalast">Papañca udapānañca, vippasannena cetasā.</p>
  958. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><a name="para293_kn7"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  959. <p class="gatha1"> ‘‘Ko chāto ko ca tasito, ko vatthaṃ paridahissati;</p>
  960. <p class="gathalast">Kassa santāni yoggāni, ito yojentu vāhanaṃ.</p>
  961. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><a name="para294_kn7"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  962. <p class="gatha1"> ‘‘Ko chatticchati gandhañca, ko mālaṃ ko upāhanaṃ;</p>
  963. <p class="gatha2">Itissu tattha ghosenti, kappakā sūdamāgadhā <span class="note">[pāṭavā (ka.)]</span>;</p>
  964. <p class="gathalast">Sadā sāyañca pāto ca, aṅkurassa nivesane.</p>
  965. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><a name="para295_kn7"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  966. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sukhaṃ <a name="M0.0158"></a> supati aṅkuro’, iti jānāti maṃ jano;</p>
  967. <p class="gathalast">Dukkhaṃ <a name="T0.0193"></a> supāmi sindhaka <span class="note">[sanduka, sindhuka (ka.)]</span>, yaṃ na passāmi yācake.</p>
  968. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><a name="para296_kn7"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  969. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sukhaṃ supati aṅkuro’, iti jānāti maṃ jano;</p>
  970. <p class="gathalast">Dukkhaṃ sindhaka supāmi, appake su vanibbake’’ti.</p>
  971. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><a name="para297_kn7"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  972. <p class="gatha1"> ‘‘Sakko ce te varaṃ dajjā, tāvatiṃsānamissaro;</p>
  973. <p class="gathalast">Kissa sabbassa lokassa, varamāno varaṃ vare’’ti.</p>
  974. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><a name="para298_kn7"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  975. <p class="gatha1"> ‘‘Sakko ce me varaṃ dajjā, tāvatiṃsānamissaro;</p>
  976. <p class="gatha2">Kāluṭṭhitassa me sato, suriyuggamanaṃ pati;</p>
  977. <p class="gathalast">Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, sīlavanto ca yācakā.</p>
  978. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><a name="para299_kn7"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  979. <p class="gatha1"> ‘‘Dadato <a name="V0.0117"></a><a name="P0.0035"></a> me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ;</p>
  980. <p class="gathalast">Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, etaṃ sakkaṃ varaṃ vare’’ti.</p>
  981. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><a name="para300_kn7"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  982. <p class="gatha1"> ‘‘Na sabbavittāni pare pavecche, dadeyya dānañca dhanañca rakkhe;</p>
  983. <p class="gathalast">Tasmā hi dānā dhanameva seyyo, atippadānena kulā na honti.</p>
  984. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><a name="para301_kn7"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  985. <p class="gatha1"> ‘‘Adānamatidānañca, nappasaṃsanti paṇḍitā;</p>
  986. <p class="gathalast">Tasmā hi dānā dhanameva seyyo, samena vatteyya sa dhīradhammo’’ti.</p>
  987. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><a name="para302_kn7"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  988. <p class="gatha1"> ‘‘Aho vata re ahameva dajjaṃ, santo ca maṃ sappurisā bhajeyyuṃ;</p>
  989. <p class="gathalast">Meghova <a name="T0.0194"></a> ninnāni paripūrayanto <span class="note">[bhipūrayanto (sī.), hi pūrayanto (syā.)]</span>, santappaye sabbavanibbakānaṃ.</p>
  990. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><a name="para303_kn7"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  991. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa yācanake disvā, mukhavaṇṇo pasīdati;</p>
  992. <p class="gathalast">Datvā attamano hoti, taṃ gharaṃ vasato sukhaṃ.</p>
  993. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><a name="para304_kn7"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  994. <p class="gatha1"> ‘‘Yassa yācanake disvā, mukhavaṇṇo pasīdati;</p>
  995. <p class="gathalast">Datvā attamano hoti, esā yaññassa <span class="note">[puññassa (sī.)]</span> sampadā.</p>
  996. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><a name="para305_kn7"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  997. <p class="gatha1"> <span class="note">[a. ni. 6.37]</span> ‘‘Pubbeva <a name="M0.0159"></a> dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye;</p>
  998. <p class="gathalast">Datvā attamano hoti, esā yaññassa <span class="note">[puññassa (sī.)]</span> sampadā’’ti.</p>
  999. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><a name="para306_kn7"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  1000. <p class="gatha1"> Saṭṭhi vāhasahassāni, aṅkurassa nivesane;</p>
  1001. <p class="gathalast">Bhojanaṃ dīyate niccaṃ, puññapekkhassa jantuno.</p>
  1002. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><a name="para307_kn7"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  1003. <p class="gatha1"> Tisahassāni sūdāni hi <span class="note">[sūdāni (syā. ka.)]</span>, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>
  1004. <p class="gathalast">Aṅkuraṃ upajīvanti, dāne yaññassa vāvaṭā <span class="note">[byāvaṭā (sī.), pāvaṭā (syā.)]</span>.</p>
  1005. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><a name="para308_kn7"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  1006. <p class="gatha1"> Saṭṭhi purisasahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>
  1007. <p class="gathalast">Aṅkurassa mahādāne, kaṭṭhaṃ phālenti māṇavā.</p>
  1008. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><a name="para309_kn7"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  1009. <p class="gatha1"> Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  1010. <p class="gathalast">Aṅkurassa mahādāne, vidhā piṇḍenti nāriyo.</p>
  1011. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><a name="para310_kn7"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  1012. <p class="gatha1"> Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  1013. <p class="gathalast">Aṅkurassa mahādāne, dabbigāhā upaṭṭhitā.</p>
  1014. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><a name="para311_kn7"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  1015. <p class="gatha1"> Bahuṃ <a name="T0.0195"></a> bahūnaṃ pādāsi, ciraṃ pādāsi khattiyo;</p>
  1016. <p class="gathalast">Sakkaccañca sahatthā ca, cittīkatvā punappunaṃ.</p>
  1017. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><a name="para312_kn7"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  1018. <p class="gatha1"> Bahū māse ca pakkhe ca, utusaṃvaccharāni ca;</p>
  1019. <p class="gathalast">Mahādānaṃ pavattesi, aṅkuro dīghamantaraṃ.</p>
  1020. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><a name="para313_kn7"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  1021. <p class="gatha1"> Evaṃ <a name="V0.0118"></a><a name="P0.0036"></a> datvā yajitvā ca, aṅkuro dīghamantaraṃ;</p>
  1022. <p class="gathalast">So hitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahu.</p>
  1023. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><a name="para314_kn7"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  1024. <p class="gatha1"> Kaṭacchubhikkhaṃ datvāna, anuruddhassa indako;</p>
  1025. <p class="gathalast">So hitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahu.</p>
  1026. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><a name="para315_kn7"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  1027. <p class="gatha1"> Dasahi ṭhānehi aṅkuraṃ, indako atirocati;</p>
  1028. <p class="gathalast">Rūpe sadde rase gandhe, phoṭṭhabbe ca manorame.</p>
  1029. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><a name="para316_kn7"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  1030. <p class="gatha1"> Āyunā yasasā ceva, vaṇṇena ca sukhena ca;</p>
  1031. <p class="gathalast">Ādhipaccena aṅkuraṃ, indako atirocati.</p>
  1032. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><a name="para317_kn7"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  1033. <p class="gatha1"> Tāvatiṃse yadā buddho, silāyaṃ paṇḍukambale;</p>
  1034. <p class="gathalast">Pāricchattakamūlamhi, vihāsi purisuttamo.</p>
  1035. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><a name="para318_kn7"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  1036. <p class="gatha1"> Dasasu <a name="M0.0160"></a> lokadhātūsu, sannipatitvāna devatā;</p>
  1037. <p class="gathalast">Payirupāsanti sambuddhaṃ, vasantaṃ nagamuddhani.</p>
  1038. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><a name="para319_kn7"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  1039. <p class="gatha1"> Na koci devo vaṇṇena, sambuddhaṃ atirocati;</p>
  1040. <p class="gathalast">Sabbe deve atikkamma <span class="note">[adhigayha (sī.), atiggayha (ka)]</span>, sambuddhova virocati.</p>
  1041. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><a name="para320_kn7"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  1042. <p class="gatha1"> Yojanāni <a name="T0.0196"></a> dasa dve ca, aṅkuroyaṃ tadā ahu;</p>
  1043. <p class="gathalast">Avidūreva buddhassa <span class="note">[avidūre sambuddhassa (ka.)]</span>, indako atirocati.</p>
  1044. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><a name="para321_kn7"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  1045. <p class="gatha1"> Oloketvāna sambuddho, aṅkurañcāpi indakaṃ;</p>
  1046. <p class="gathalast">Dakkhiṇeyyaṃ sambhāvento <span class="note">[pabhāvento (sī.)]</span>, idaṃ vacanamabravi.</p>
  1047. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><a name="para322_kn7"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  1048. <p class="gatha1"> ‘‘Mahādānaṃ tayā dinnaṃ, aṅkura dīghamantaraṃ;</p>
  1049. <p class="gathalast">Atidūre <span class="note">[suvidūre (ka.)]</span> nisinnosi, āgaccha mama santike’’ti.</p>
  1050. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><a name="para323_kn7"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  1051. <p class="gatha1"> Codito bhāvitattena, aṅkuro idamabravi;</p>
  1052. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ mayhaṃ tena dānena, dakkhiṇeyyena suññataṃ.</p>
  1053. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><a name="para324_kn7"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  1054. <p class="gatha1"> ‘‘Ayaṃ so indako yakkho, dajjā dānaṃ parittakaṃ;</p>
  1055. <p class="gathalast">Atirocati amhehi, cando tāragaṇe yathā’’ti.</p>
  1056. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><a name="para325_kn7"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  1057. <p class="gatha1"> ‘‘Ujjaṅgale yathā khette, bījaṃ bahumpi ropitaṃ;</p>
  1058. <p class="gathalast">Na vipulaphalaṃ hoti, napi toseti kassakaṃ.</p>
  1059. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><a name="para326_kn7"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  1060. <p class="gatha1"> ‘‘Tatheva dānaṃ bahukaṃ, dussīlesu patiṭṭhitaṃ;</p>
  1061. <p class="gathalast">Na vipulaphalaṃ hoti, napi toseti dāyakaṃ.</p>
  1062. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><a name="para327_kn7"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  1063. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi <a name="V0.0119"></a> bhaddake khette, bījaṃ appampi ropitaṃ;</p>
  1064. <p class="gathalast">Sammā dhāraṃ pavecchante, phalaṃ toseti kassakaṃ.</p>
  1065. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><a name="para328_kn7"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  1066. <p class="gatha1"> ‘‘Tatheva sīlavantesu, guṇavantesu tādisu;</p>
  1067. <p class="gathalast">Appakampi kataṃ kāraṃ, puññaṃ hoti mahapphala’’nti.</p>
  1068. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><a name="para329_kn7"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  1069. <p class="gatha1"> Viceyya <a name="T0.0197"></a><a name="P0.0037"></a> dānaṃ dātabbaṃ, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ;</p>
  1070. <p class="gathalast">Viceyya dānaṃ datvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā.</p>
  1071. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><a name="para330_kn7"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  1072. <p class="gatha1"> Viceyya <a name="M0.0161"></a> dānaṃ sugatappasatthaṃ, ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;</p>
  1073. <p class="gathalast">Etesu dinnāni mahapphalāni, bījāni vuttāni yathā sukhetteti.</p>
  1074. <p class="centered">Aṅkurapetavatthu navamaṃ.</p>
  1075. <p class="subhead">10. Uttaramātupetivatthu</p>
  1076. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><a name="para331_kn7"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  1077. <p class="gatha1"> Divāvihāragataṃ <a name="P0.0039"></a> bhikkhuṃ, gaṅgātīre nisinnakaṃ;</p>
  1078. <p class="gathalast">Taṃ petī upasaṅkamma, dubbaṇṇā bhīrudassanā.</p>
  1079. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><a name="para332_kn7"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  1080. <p class="gatha1"> Kesā cassā atidīghā <span class="note">[ahū dīghā (ka.)]</span>, yāvabhūmāvalambare <span class="note">[yāva bhūmyā’valambare (?)]</span>;</p>
  1081. <p class="gathalast">Kesehi sā paṭicchannā, samaṇaṃ etadabravi.</p>
  1082. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><a name="para333_kn7"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  1083. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcapaṇṇāsavassāni, yato kālaṅkatā ahaṃ;</p>
  1084. <p class="gatha2">Nābhijānāmi bhuttaṃ vā, pītaṃ vā pana pāniyaṃ;</p>
  1085. <p class="gathalast">Dehi tvaṃ pāniyaṃ bhante, tasitā pāniyāya me’’ti.</p>
  1086. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><a name="para334_kn7"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  1087. <p class="gatha1"> ‘‘Ayaṃ sītodikā gaṅgā, himavantato <span class="note">[himavantāva (ka.)]</span> sandati;</p>
  1088. <p class="gathalast">Piva etto gahetvāna, kiṃ maṃ yācasi pāniya’’nti.</p>
  1089. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><a name="para335_kn7"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  1090. <p class="gatha1"> ‘‘Sacāhaṃ bhante gaṅgāya, sayaṃ gaṇhāmi pāniyaṃ;</p>
  1091. <p class="gathalast">Lohitaṃ me parivattati, tasmā yācāmi pāniya’’nti.</p>
  1092. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><a name="para336_kn7"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  1093. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  1094. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, gaṅgā te hoti lohita’’nti.</p>
  1095. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><a name="para337_kn7"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  1096. <p class="gatha1"> ‘‘Putto me uttaro nāma <span class="note">[putto me bhante uttaro (ka.)]</span>, saddho āsi upāsako;</p>
  1097. <p class="gathalast">So <a name="T0.0198"></a> ca mayhaṃ akāmāya, samaṇānaṃ pavecchati.</p>
  1098. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><a name="para338_kn7"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  1099. <p class="gatha1"> ‘‘Cīvaraṃ <a name="V0.0120"></a> piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  1100. <p class="gathalast">Tamahaṃ paribhāsāmi, maccherena upaddutā.</p>
  1101. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><a name="para339_kn7"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  1102. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ tvaṃ mayhaṃ akāmāya, samaṇānaṃ pavecchasi;</p>
  1103. <p class="gathalast">Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ.</p>
  1104. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><a name="para340_kn7"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  1105. <p class="gatha1"> ‘‘Etaṃ <a name="M0.0162"></a> te paralokasmiṃ, lohitaṃ hotu uttara;</p>
  1106. <p class="gathalast">Tassa kammassa vipākena, gaṅgā me hoti lohita’’nti.</p>
  1107. <p class="centered">Uttaramātupetivatthu dasamaṃ.</p>
  1108. <p class="subhead">11. Suttapetavatthu</p>
  1109. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><a name="para341_kn7"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  1110. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="P0.0040"></a> pure pabbajitassa bhikkhuno, suttaṃ adāsiṃ upasaṅkamma yācitā;</p>
  1111. <p class="gathalast">Tassa vipāko vipulaphalūpalabbhati, bahukā ca me uppajjare <span class="note">[bahū ca me upapajjare (sī.)]</span> vatthakoṭiyo.</p>
  1112. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><a name="para342_kn7"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  1113. <p class="gatha1"> ‘‘Pupphābhikiṇṇaṃ ramitaṃ <span class="note">[rammamidaṃ (ka.)]</span> vimānaṃ, anekacittaṃ naranārisevitaṃ;</p>
  1114. <p class="gathalast">Sāhaṃ bhuñjāmi ca pārupāmi ca, pahūtavittā na ca tāva khīyati.</p>
  1115. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><a name="para343_kn7"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  1116. <p class="gatha1"> ‘‘Tasseva kammassa vipākamanvayā, sukhañca sātañca idhūpalabbhati;</p>
  1117. <p class="gathalast">Sāhaṃ gantvā punadeva mānusaṃ, kāhāmi <a name="T0.0199"></a> puññāni nayayyaputta ma’’nti.</p>
  1118. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><a name="para344_kn7"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  1119. <p class="gatha1"> ‘‘Satta tuvaṃ vassasatā idhāgatā,</p>
  1120. <p class="gatha2">Jiṇṇā ca vuḍḍhā ca tahiṃ bhavissasi;</p>
  1121. <p class="gatha3">Sabbeva te kālakatā ca ñātakā,</p>
  1122. <p class="gathalast">Kiṃ tattha gantvāna ito karissasī’’ti.</p>
  1123. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><a name="para345_kn7"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  1124. <p class="gatha1"> ‘‘Satteva vassāni idhāgatāya me, dibbañca sukhañca samappitāya;</p>
  1125. <p class="gathalast">Sāhaṃ gantvāna punadeva mānusaṃ, kāhāmi puññāni nayayyaputta ma’’nti.</p>
  1126. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><a name="para346_kn7"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  1127. <p class="gatha1"> So <a name="P0.0041"></a> taṃ gahetvāna pasayha bāhāyaṃ, paccānayitvāna theriṃ sudubbalaṃ;</p>
  1128. <p class="gathalast">‘‘Vajjesi aññampi janaṃ idhāgataṃ, ‘karotha puññāni sukhūpalabbhati’’.</p>
  1129. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><a name="para347_kn7"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  1130. <p class="gatha1"> ‘‘Diṭṭhā <a name="M0.0163"></a> mayā akatena sādhunā, petā vihaññanti tatheva manussā;</p>
  1131. <p class="gathalast">Kammañca katvā sukhavedanīyaṃ, devā manussā ca sukhe ṭhitā pajā’’ti.</p>
  1132. <p class="centered">Suttapetavatthu ekādasamaṃ.</p>
  1133. <p class="subhead">12. Kaṇṇamuṇḍapetivatthu</p>
  1134. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><a name="para348_kn7"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  1135. <p class="gatha1"> ‘‘Soṇṇasopānaphalakā<a name="T0.0200"></a><a name="V0.0121"></a>, soṇṇavālukasanthatā;</p>
  1136. <p class="gathalast">Tattha sogandhiyā vaggū, sucigandhā manoramā.</p>
  1137. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><a name="para349_kn7"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  1138. <p class="gatha1"> ‘‘Nānārukkhehi sañchannā, nānāgandhasameritā;</p>
  1139. <p class="gathalast">Nānāpadumasañchannā, puṇḍarīkasamotatā <span class="note">[samohatā (ka.)]</span>.</p>
  1140. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><a name="para350_kn7"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  1141. <p class="gatha1"> ‘‘Surabhiṃ sampavāyanti, manuññā māluteritā;</p>
  1142. <p class="gathalast">Haṃsakoñcābhirudā ca, cakkavakkābhikūjitā.</p>
  1143. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><a name="para351_kn7"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  1144. <p class="gatha1"> ‘‘Nānādijagaṇākiṇṇā<a name="P0.0042"></a>, nānāsaragaṇāyutā;</p>
  1145. <p class="gathalast">Nānāphaladharā rukkhā, nānāpupphadharā vanā.</p>
  1146. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><a name="para352_kn7"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  1147. <p class="gatha1"> ‘‘Na manussesu īdisaṃ, nagaraṃ yādisaṃ idaṃ;</p>
  1148. <p class="gatha2">Pāsādā bahukā tuyhaṃ, sovaṇṇarūpiyāmayā;</p>
  1149. <p class="gathalast">Daddallamānā ābhenti <span class="note">[ābhanti (ka.)]</span>, samantā caturo disā.</p>
  1150. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><a name="para353_kn7"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  1151. <p class="gatha1"> ‘‘Pañca dāsisatā tuyhaṃ, yā temā paricārikā;</p>
  1152. <p class="gathalast">Tā <span class="note">[kā (ka.)]</span> kambukāyūradharā <span class="note">[kambukeyūradharā (sī.)]</span>, kañcanāveḷabhūsitā.</p>
  1153. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><a name="para354_kn7"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  1154. <p class="gatha1"> ‘‘Pallaṅkā bahukā tuyhaṃ, sovaṇṇarūpiyāmayā;</p>
  1155. <p class="gathalast">Kadalimigasañchannā <span class="note">[kādalimigasañchannā (sī.)]</span>, sajjā gonakasanthatā.</p>
  1156. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><a name="para355_kn7"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  1157. <p class="gatha1"> ‘‘Yattha tvaṃ vāsūpagatā, sabbakāmasamiddhinī;</p>
  1158. <p class="gathalast">Sampattāyaḍḍharattāya <span class="note">[… rattiyā (ka.)]</span>, tato uṭṭhāya gacchasi.</p>
  1159. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><a name="para356_kn7"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  1160. <p class="gatha1"> ‘‘Uyyānabhūmiṃ <a name="M0.0164"></a> gantvāna, pokkharaññā samantato;</p>
  1161. <p class="gathalast">Tassā <a name="T0.0201"></a> tīre tuvaṃ ṭhāsi, harite saddale subhe.</p>
  1162. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><a name="para357_kn7"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  1163. <p class="gatha1"> ‘‘Tato te kaṇṇamuṇḍo sunakho, aṅgamaṅgāni khādati;</p>
  1164. <p class="gatha2">Yadā ca khāyitā āsi, aṭṭhisaṅkhalikā katā;</p>
  1165. <p class="gathalast">Ogāhasi pokkharaṇiṃ, hoti kāyo yathā pure.</p>
  1166. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><a name="para358_kn7"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  1167. <p class="gatha1"> ‘‘Tato tvaṃ aṅgapaccaṅgī <span class="note">[aṅgapaccaṅgā (ka.)]</span>, sucāru piyadassanā;</p>
  1168. <p class="gathalast">Vatthena pārupitvāna, āyāsi mama santikaṃ.</p>
  1169. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><a name="para359_kn7"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  1170. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  1171. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, kaṇṇamuṇḍo sunakho tavaaṅgamaṅgāni khādatī’’ti.</p>
  1172. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><a name="para360_kn7"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  1173. <p class="gatha1"> ‘‘Kimilāyaṃ <span class="note">[kimbilāyaṃ (sī. syā.)]</span> gahapati, saddho āsi upāsako;</p>
  1174. <p class="gathalast">Tassāhaṃ bhariyā āsiṃ, dussīlā aticārinī.</p>
  1175. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><a name="para361_kn7"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  1176. <p class="gatha1"> ‘‘So <a name="V0.0122"></a> maṃ aticaramānāya <span class="note">[evamāticaramānāya (syā. pī.)]</span>, sāmiko etadabravi;</p>
  1177. <p class="gathalast">‘Netaṃ channaṃ <span class="note">[netaṃ channaṃ na (sī.), netaṃ channaṃ netaṃ (ka.)]</span> patirūpaṃ, yaṃ tvaṃ aticarāsi maṃ’.</p>
  1178. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><a name="para362_kn7"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  1179. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ ghorañca sapathaṃ, musāvādañca bhāsisaṃ;</p>
  1180. <p class="gatha2">‘Nāhaṃ taṃ aticarāmi, kāyena uda cetasā.</p>
  1181. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><a name="para363_kn7"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  1182. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sacāhaṃ taṃ aticarāmi, kāyena uda cetasā;</p>
  1183. <p class="gathalast">Kaṇṇamuṇḍo yaṃ sunakho, aṅgamaṅgāni khādatu’.</p>
  1184. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><a name="para364_kn7"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  1185. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa kammassa vipākaṃ, musāvādassa cūbhayaṃ;</p>
  1186. <p class="gatha2">Satteva vassasatāni, anubhūtaṃ yato hi me;</p>
  1187. <p class="gathalast">Kaṇṇamuṇḍo <a name="T0.0202"></a> ca sunakho, aṅgamaṅgāni khādati.</p>
  1188. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><a name="para365_kn7"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  1189. <p class="gatha1"> ‘‘Tvañca deva bahukāro, atthāya me idhāgato;</p>
  1190. <p class="gathalast">Sumuttāhaṃ kaṇṇamuṇḍassa, asokā akutobhayā.</p>
  1191. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><a name="para366_kn7"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  1192. <p class="gatha1"> ‘‘Tāhaṃ <a name="P0.0043"></a> deva namassāmi, yācāmi pañjalīkatā;</p>
  1193. <p class="gathalast">Bhuñja amānuse kāme, rama deva mayā sahā’’ti.</p>
  1194. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><a name="para367_kn7"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  1195. <p class="gatha1"> ‘‘Bhuttā <a name="M0.0165"></a> amānusā kāmā, ramitomhi tayā saha;</p>
  1196. <p class="gathalast">Tāhaṃ subhage yācāmi, khippaṃ paṭinayāhi ma’’nti.</p>
  1197. <p class="centered">Kaṇṇamuṇḍapetivatthu dvādasamaṃ.</p>
  1198. <p class="subhead">13. Ubbaripetavatthu</p>
  1199. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><a name="para368_kn7"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  1200. <p class="gatha1"> Ahu <a name="P0.0044"></a> rājā brahmadatto, pañcālānaṃ rathesabho;</p>
  1201. <p class="gathalast">Ahorattānamaccayā, rājā kālamakrubbatha <span class="note">[rājā kālaṅkarī tadā (sī.)]</span>.</p>
  1202. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><a name="para369_kn7"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  1203. <p class="gatha1"> Tassa āḷāhanaṃ gantvā, bhariyā kandati ubbarī <span class="note">[uppari (ka.)]</span>;</p>
  1204. <p class="gathalast">Brahmadattaṃ apassantī, brahmadattāti kandati.</p>
  1205. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><a name="para370_kn7"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  1206. <p class="gatha1"> Isi ca tattha āgacchi, sampannacaraṇo muni;</p>
  1207. <p class="gathalast">So ca tattha apucchittha, ye tattha susamāgatā.</p>
  1208. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><a name="para371_kn7"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  1209. <p class="gatha1"> ‘‘Kassa idaṃ āḷāhanaṃ, nānāgandhasameritaṃ;</p>
  1210. <p class="gatha2">Kassāyaṃ kandati bhariyā, ito dūragataṃ patiṃ;</p>
  1211. <p class="gathalast">Brahmadattaṃ apassantī, ‘brahmadattā’ti kandati’’.</p>
  1212. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><a name="para372_kn7"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  1213. <p class="gatha1"> Te <a name="V0.0123"></a> ca tattha viyākaṃsu, ye tattha susamāgatā;</p>
  1214. <p class="gatha1">‘‘Brahmadattassa bhadante <span class="note">[bhaddante (ka.)]</span>, brahmadattassa mārisa.</p>
  1215. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><a name="para373_kn7"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  1216. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T0.0203"></a> idaṃ āḷāhanaṃ, nānāgandhasameritaṃ;</p>
  1217. <p class="gatha2">Tassāyaṃ kandati bhariyā, ito dūragataṃ patiṃ;</p>
  1218. <p class="gathalast">Brahmadattaṃ apassantī, ‘brahmadattā’ti kandati’’.</p>
  1219. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><a name="para374_kn7"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  1220. <p class="gatha1"> ‘‘Chaḷāsītisahassāni, brahmadattassanāmakā;</p>
  1221. <p class="gathalast">Imasmiṃ āḷāhane daḍḍhā, tesaṃ kamanusocasī’’ti.</p>
  1222. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><a name="para375_kn7"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  1223. <p class="gatha1"> ‘‘Yo rājā cūḷanīputto, pañcālānaṃ rathesabho;</p>
  1224. <p class="gathalast">Taṃ bhante anusocāmi, bhattāraṃ sabbakāmada’’nti.</p>
  1225. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><a name="para376_kn7"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  1226. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbe vāhesuṃ rājāno, brahmadattassanāmakā;</p>
  1227. <p class="gathalast">Sabbevacūḷanīputtā, pañcālānaṃ rathesabhā.</p>
  1228. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><a name="para377_kn7"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  1229. <p class="gatha1"> ‘‘Sabbesaṃ <a name="P0.0045"></a> anupubbena, mahesittamakārayi;</p>
  1230. <p class="gathalast">Kasmā purimake hitvā, pacchimaṃ anusocasī’’ti.</p>
  1231. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><a name="para378_kn7"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  1232. <p class="gatha1"> ‘‘Ātume <a name="M0.0166"></a> itthibhūtāya, dīgharattāya mārisa;</p>
  1233. <p class="gathalast">Yassā me itthibhūtāya, saṃsāre bahubhāsasī’’ti.</p>
  1234. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><a name="para379_kn7"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  1235. <p class="gatha1"> ‘‘Ahu itthī ahu puriso, pasuyonimpi āgamā;</p>
  1236. <p class="gatha2">Evametaṃ atītānaṃ, pariyanto na dissatī’’ti.</p>
  1237. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><a name="para380_kn7"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  1238. <p class="gatha1"> ‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ;</p>
  1239. <p class="gathalast">Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.</p>
  1240. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><a name="para381_kn7"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  1241. <p class="gatha1"> ‘‘Abbahī vata me sallaṃ, sokaṃ hadayanissitaṃ;</p>
  1242. <p class="gathalast">Yo me sokaparetāya, patisokaṃ apānudi.</p>
  1243. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><a name="para382_kn7"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  1244. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ <a name="T0.0204"></a> abbūḷhasallāsmi, sītibhūtāsmi nibbutā;</p>
  1245. <p class="gathalast">Na socāmi na rodāmi, tava sutvā mahāmunī’’ti.</p>
  1246. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><a name="para383_kn7"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  1247. <p class="gatha1"> Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, samaṇassa subhāsitaṃ;</p>
  1248. <p class="gathalast">Pattacīvaramādāya, pabbaji anagāriyaṃ.</p>
  1249. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><a name="para384_kn7"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  1250. <p class="gatha1"> Sā ca pabbajitā santā, agārasmā anagāriyaṃ;</p>
  1251. <p class="gathalast">Mettācittaṃ abhāvesi, brahmalokūpapattiyā.</p>
  1252. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><a name="para385_kn7"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  1253. <p class="gatha1"> Gāmā gāmaṃ vicarantī, nigame rājadhāniyo;</p>
  1254. <p class="gathalast">Uruvelā nāma so gāmo, yattha kālamakrubbatha.</p>
  1255. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><a name="para386_kn7"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  1256. <p class="gatha1"> Mettācittaṃ <a name="V0.0124"></a> ābhāvetvā, brahmalokūpapattiyā;</p>
  1257. <p class="gathalast">Itthicittaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahūti.</p>
  1258. <p class="centered">Ubbaripetavatthu terasamaṃ.</p>
  1259. <p class="centered">Ubbarivaggo dutiyo niṭṭhito.</p>
  1260. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1261. <p class="gatha2">Mocakaṃ <span class="note">[paṇḍu (sabbattha)]</span> mātā mattā <span class="note">[pitā (sī. ka.), patiyā (syā.)]</span> ca, nandā kuṇḍalīnā ghaṭo;</p>
  1262. <p class="gathalast">Dve seṭṭhī tunnavāyo ca, uttara <span class="note">[vihāra (sabbattha)]</span> suttakaṇṇa <span class="note">[sopāna (sabbattha)]</span> ubbarīti.</p>
  1263. <a name="kn7_3"></a>
  1264. <p class="chapter">3. Cūḷavaggo</p>
  1265. <p class="subhead">1. Abhijjamānapetavatthu</p>
  1266. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><a name="para387_kn7"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  1267. <p class="gatha1"> ‘‘Abhijjamāne <a name="M0.0167"></a><a name="V0.0125"></a><a name="P0.0047"></a> vārimhi, gaṅgāya idha gacchasi;</p>
  1268. <p class="gatha2">Naggo pubbaddhapetova māladhārī alaṅkato;</p>
  1269. <p class="gathalast">Kuhiṃ gamissasi peta, kattha vāso bhavissatī’’ti.</p>
  1270. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><a name="para388_kn7"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  1271. <p class="gatha1"> ‘‘Cundaṭṭhilaṃ <a name="T0.0205"></a> <span class="note">[cundaṭṭhikaṃ (sī.)]</span> gamissāmi, peto so iti bhāsati;</p>
  1272. <p class="gathalast">Antare vāsabhagāmaṃ, bārāṇasiṃ ca <span class="note">[bārāṇasiyā ca (sī. syā.)]</span> santike’’.</p>
  1273. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><a name="para389_kn7"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  1274. <p class="gatha1"> Tañca disvā mahāmatto, koliyo iti vissuto;</p>
  1275. <p class="gathalast">Sattuṃ bhattañca petassa, pītakañca yugaṃ adā.</p>
  1276. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><a name="para390_kn7"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  1277. <p class="gatha1"> Nāvāya tiṭṭhamānāya, kappakassa adāpayi;</p>
  1278. <p class="gathalast">Kappakassa padinnamhi, ṭhāne petassa dissatha <span class="note">[petassu’dissatha (sī.), petassu’dicchatha (?)]</span>.</p>
  1279. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><a name="para391_kn7"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  1280. <p class="gatha1"> Tato suvatthavasano, māladhārī alaṅkato;</p>
  1281. <p class="gatha2">Ṭhāne ṭhitassa petassa, dakkhiṇā upakappatha;</p>
  1282. <p class="gathalast">Tasmā dajjetha petānaṃ, anukampāya punappunaṃ.</p>
  1283. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><a name="para392_kn7"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  1284. <p class="gatha1"> Sātunnavasanā <span class="note">[sāhunnavāsino (syā. pī.), sāhundavāsino (ka.)]</span> eke, aññe kesanivāsanā <span class="note">[kesanivāsino (syā. ka.)]</span>;</p>
  1285. <p class="gathalast">Petā bhattāya gacchanti, pakkamanti disodisaṃ.</p>
  1286. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><a name="para393_kn7"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  1287. <p class="gatha1"> Dūre eke <span class="note">[dūre petā (ka.)]</span> padhāvitvā, aladdhāva nivattare;</p>
  1288. <p class="gathalast">Chātā pamucchitā bhantā, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā.</p>
  1289. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><a name="para394_kn7"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  1290. <p class="gatha1"> Te ca <span class="note">[keci (sī. syā.)]</span> tattha papatitā <span class="note">[papatitvā (sī.), ca patitā (syā.)]</span>, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā;</p>
  1291. <p class="gathalast">Pubbe akatakalyāṇā, aggidaḍḍhāva ātape.</p>
  1292. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><a name="para395_kn7"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  1293. <p class="gatha1"> ‘‘Mayaṃ pubbe pāpadhammā, gharaṇī kulamātaro;</p>
  1294. <p class="gathalast">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.</p>
  1295. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><a name="para396_kn7"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  1296. <p class="gatha1"> ‘‘Pahūtaṃ <a name="T0.0206"></a><a name="P0.0048"></a> annapānampi, apissu avakirīyati;</p>
  1297. <p class="gathalast">Sammaggate pabbajite, na ca kiñci adamhase.</p>
  1298. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><a name="para397_kn7"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  1299. <p class="gatha1"> ‘‘Akammakāmā <a name="M0.0168"></a> alasā, sādukāmā mahagghasā;</p>
  1300. <p class="gathalast">Ālopapiṇḍadātāro, paṭiggahe paribhāsimhase <span class="note">[paribhāsitā (syā. ka.)]</span>.</p>
  1301. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><a name="para398_kn7"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  1302. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="V0.0126"></a> gharā tā ca dāsiyo, tānevābharaṇāni no;</p>
  1303. <p class="gathalast">Te aññe paricārenti, mayaṃ dukkhassa bhāgino.</p>
  1304. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><a name="para399_kn7"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  1305. <p class="gatha1"> ‘‘Veṇī vā avaññā honti, rathakārī ca dubbhikā;</p>
  1306. <p class="gathalast">Caṇḍālī kapaṇā honti, kappakā <span class="note">[nhāpikā (sī.)]</span> ca punappunaṃ.</p>
  1307. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><a name="para400_kn7"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  1308. <p class="gatha1"> ‘‘Yāni yāni nihīnāni, kulāni kapaṇāni ca;</p>
  1309. <p class="gathalast">Tesu tesveva jāyanti, esā maccharino gati.</p>
  1310. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><a name="para401_kn7"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  1311. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbe ca katakalyāṇā, dāyakā vītamaccharā;</p>
  1312. <p class="gathalast">Saggaṃ te paripūrenti, obhāsenti ca nandanaṃ.</p>
  1313. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><a name="para402_kn7"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  1314. <p class="gatha1"> ‘‘Vejayante ca pāsāde, ramitvā kāmakāmino;</p>
  1315. <p class="gathalast">Uccākulesu jāyanti, sabhogesu tato cutā.</p>
  1316. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><a name="para403_kn7"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  1317. <p class="gatha1"> ‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, pallaṅke gonakatthate;</p>
  1318. <p class="gathalast">Bījitaṅgā <span class="note">[vījitaṅgā (sī. syā.)]</span> morahatthehi, kule jātā yasassino.</p>
  1319. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><a name="para404_kn7"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  1320. <p class="gatha1"> ‘‘Aṅkato aṅkaṃ gacchanti, māladhārī alaṅkatā;</p>
  1321. <p class="gathalast">Dhātiyo upatiṭṭhanti, sāyaṃ pātaṃ sukhesino.</p>
  1322. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><a name="para405_kn7"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  1323. <p class="gatha1"> ‘‘Nayidaṃ <a name="T0.0207"></a> akatapuññānaṃ, katapuññānamevidaṃ;</p>
  1324. <p class="gathalast">Asokaṃ nandanaṃ rammaṃ, tidasānaṃ mahāvanaṃ.</p>
  1325. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><a name="para406_kn7"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  1326. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ akatapuññānaṃ, idha natthi parattha ca;</p>
  1327. <p class="gathalast">Sukhañca katapuññānaṃ, idha ceva parattha ca.</p>
  1328. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><a name="para407_kn7"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  1329. <p class="gatha1"> ‘‘Tesaṃ sahabyakāmānaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ;</p>
  1330. <p class="gathalast">Katapuññā hi modanti, sagge bhogasamaṅgino’’ti.</p>
  1331. <p class="centered">Abhijjamānapetavatthu paṭhamaṃ.</p>
  1332. <p class="subhead">2. Sāṇavāsītherapetavatthu</p>
  1333. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><a name="para408_kn7"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  1334. <p class="gatha1"> Kuṇḍināgariyo <a name="P0.0049"></a> thero, sāṇavāsi <span class="note">[sānuvāsi (sī.), sānavāsi (syā.)]</span> nivāsiko;</p>
  1335. <p class="gathalast">Poṭṭhapādoti nāmena, samaṇo bhāvitindriyo.</p>
  1336. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><a name="para409_kn7"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  1337. <p class="gatha1"> Tassa <a name="M0.0169"></a> mātā pitā bhātā, duggatā yamalokikā;</p>
  1338. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ <a name="T0.0208"></a> karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  1339. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><a name="para410_kn7"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  1340. <p class="gatha1"> Te <a name="V0.0127"></a> duggatā sūcikaṭṭā, kilantā naggino kisā;</p>
  1341. <p class="gathalast">Uttasantā <span class="note">[ottappantā (syā. ka.)]</span> mahattāsā <span class="note">[mahātāsā (sī.)]</span>, na dassenti kurūrino <span class="note">[kuruddino (ka.)]</span>.</p>
  1342. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><a name="para411_kn7"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  1343. <p class="gatha1"> Tassa bhātā vitaritvā, naggo ekapathekako;</p>
  1344. <p class="gathalast">Catukuṇḍiko bhavitvāna, therassa dassayītumaṃ.</p>
  1345. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><a name="para412_kn7"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  1346. <p class="gatha1"> Thero cāmanasikatvā, tuṇhībhūto atikkami;</p>
  1347. <p class="gathalast">So ca viññāpayī theraṃ, ‘bhātā petagato ahaṃ’.</p>
  1348. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><a name="para413_kn7"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  1349. <p class="gatha1"> ‘‘Mātā <a name="P0.0050"></a> pitā ca te bhante, duggatā yamalokikā;</p>
  1350. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.</p>
  1351. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><a name="para414_kn7"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  1352. <p class="gatha1"> ‘‘Te duggatā sūcikaṭṭā, kilantā naggino kisā;</p>
  1353. <p class="gathalast">Uttasantā mahattāsā, na dassenti kurūrino.</p>
  1354. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><a name="para415_kn7"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  1355. <p class="gatha1"> ‘‘Anukampassu kāruṇiko, datvā anvādisāhi no;</p>
  1356. <p class="gathalast">Tava dinnena dānena, yāpessanti kurūrino’’ti.</p>
  1357. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><a name="para416_kn7"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  1358. <p class="gatha1"> Thero caritvā piṇḍāya, bhikkhū aññe ca dvādasa;</p>
  1359. <p class="gathalast">Ekajjhaṃ sannipatiṃsu, bhattavissaggakāraṇā.</p>
  1360. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><a name="para417_kn7"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  1361. <p class="gatha1"> Thero sabbeva te āha, ‘‘yathāladdhaṃ dadātha me;</p>
  1362. <p class="gathalast">Saṅghabhattaṃ karissāmi, anukampāya ñātinaṃ’’.</p>
  1363. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><a name="para418_kn7"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  1364. <p class="gatha1"> Niyyādayiṃsu therassa, thero saṅghaṃ nimantayi;</p>
  1365. <p class="gatha2">Datvā anvādisi thero, mātu pitu ca bhātuno;</p>
  1366. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.</p>
  1367. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><a name="para419_kn7"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  1368. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe, bhojanaṃ udapajjatha;</p>
  1369. <p class="gathalast">Suciṃ paṇītaṃ sampannaṃ, anekarasabyañjanaṃ.</p>
  1370. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><a name="para420_kn7"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  1371. <p class="gatha1"> Tato uddassayī <span class="note">[uddisayī (sī. ka.), uddissati (syā. ka.)]</span> bhātā, vaṇṇavā balavā sukhī;</p>
  1372. <p class="gatha1">‘‘Pahūtaṃ bhojanaṃ bhante, passa naggāmhase mayaṃ;</p>
  1373. <p class="gathalast">Tathā bhante parakkama, yathā vatthaṃ labhāmase’’ti.</p>
  1374. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><a name="para421_kn7"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  1375. <p class="gatha1"> Thero <a name="M0.0170"></a> saṅkārakūṭamhā, uccinitvāna nantake;</p>
  1376. <p class="gathalast">Pilotikaṃ <a name="T0.0209"></a> paṭaṃ katvā, saṅghe cātuddise adā.</p>
  1377. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><a name="para422_kn7"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  1378. <p class="gatha1"> Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;</p>
  1379. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.</p>
  1380. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><a name="para423_kn7"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  1381. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe, vatthāni udapajjisuṃ;</p>
  1382. <p class="gathalast">Tato suvatthavasano, therassa dassayītumaṃ.</p>
  1383. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><a name="para424_kn7"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  1384. <p class="gatha1"> ‘‘Yāvatā <a name="V0.0128"></a> nandarājassa, vijitasmiṃ paṭicchadā;</p>
  1385. <p class="gathalast">Tato bahutarā bhante, vatthānacchādanāni no.</p>
  1386. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><a name="para425_kn7"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  1387. <p class="gatha1"> ‘‘Koseyyakambalīyāni, khoma kappāsikāni ca;</p>
  1388. <p class="gathalast">Vipulā ca mahagghā ca, tepākāsevalambare.</p>
  1389. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><a name="para426_kn7"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  1390. <p class="gatha1"> ‘‘Te mayaṃ paridahāma, yaṃ yaṃ hi manaso piyaṃ;</p>
  1391. <p class="gathalast">Tathā bhante parakkama, yathā gehaṃ labhāmase’’ti.</p>
  1392. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><a name="para427_kn7"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  1393. <p class="gatha1"> Thero paṇṇakuṭiṃ katvā, saṅghe cātuddise adā;</p>
  1394. <p class="gatha2">Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;</p>
  1395. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.</p>
  1396. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><a name="para428_kn7"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  1397. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe<a name="P0.0051"></a>, gharāni udapajjisuṃ;</p>
  1398. <p class="gathalast">Kūṭāgāranivesanā, vibhattā bhāgaso mitā.</p>
  1399. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><a name="para429_kn7"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  1400. <p class="gatha1"> ‘‘Na manussesu īdisā, yādisā no gharā idha;</p>
  1401. <p class="gathalast">Api dibbesu yādisā, tādisā no gharā idha.</p>
  1402. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><a name="para430_kn7"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  1403. <p class="gatha1"> ‘‘Daddallamānā <a name="T0.0210"></a> ābhenti <span class="note">[ābhanti (ka.)]</span>, samantā caturo disā;</p>
  1404. <p class="gatha2">‘Tathā bhante parakkama, yathā pānīyaṃ labhāmase’’ti.</p>
  1405. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><a name="para431_kn7"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  1406. <p class="gatha1"> Thero karaṇaṃ <span class="note">[karakaṃ (sī. syā. pī.)]</span> pūretvā, saṅghe cātuddise adā;</p>
  1407. <p class="gatha2">Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;</p>
  1408. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’.</p>
  1409. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><a name="para432_kn7"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  1410. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe, pānīyaṃ udapajjatha;</p>
  1411. <p class="gathalast">Gambhīrā caturassā ca, pokkharañño sunimmitā.</p>
  1412. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><a name="para433_kn7"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  1413. <p class="gatha1"> Sītodikā <a name="M0.0171"></a> suppatitthā, sītā appaṭigandhiyā;</p>
  1414. <p class="gathalast">Padumuppalasañchannā, vārikiñjakkhapūritā.</p>
  1415. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><a name="para434_kn7"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  1416. <p class="gatha1"> Tattha nhatvā pivitvā ca, therassa paṭidassayuṃ;</p>
  1417. <p class="gatha1">‘‘Pahūtaṃ pānīyaṃ bhante, pādā dukkhā phalanti no’’.</p>
  1418. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><a name="para435_kn7"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  1419. <p class="gatha1"> ‘‘Āhiṇḍamānā khañjāma, sakkhare kusakaṇṭake;</p>
  1420. <p class="gathalast">‘Tathā bhante parakkama, yathā yānaṃ labhāmase’’’ti.</p>
  1421. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><a name="para436_kn7"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  1422. <p class="gatha1"> Thero sipāṭikaṃ laddhā, saṅghe cātuddise adā;</p>
  1423. <p class="gatha2">Datvā anvādisī thero, mātu pitu ca bhātuno;</p>
  1424. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ me ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’.</p>
  1425. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><a name="para437_kn7"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  1426. <p class="gatha1"> Samanantarānuddiṭṭhe<a name="V0.0129"></a>, petā rathena māgamuṃ;</p>
  1427. <p class="gatha1">‘‘Anukampitamha bhadante, bhattenacchādanena ca.</p>
  1428. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><a name="para438_kn7"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  1429. <p class="gatha1"> ‘‘Gharena pānīyadānena, yānadānena cūbhayaṃ;</p>
  1430. <p class="gathalast">Muniṃ kāruṇikaṃ loke, bhante vanditumāgatā’’ti.</p>
  1431. <p class="centered">Sāṇavāsītherapetavatthu dutiyaṃ.</p>
  1432. <p class="subhead">3. Rathakārapetivatthu</p>
  1433. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><a name="para439_kn7"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  1434. <p class="gatha1"> ‘‘Veḷuriyathambhaṃ <a name="T0.0211"></a><a name="P0.0053"></a> ruciraṃ pabhassaraṃ, vimānamāruyha anekacittaṃ;</p>
  1435. <p class="gathalast">Tatthacchasi devi mahānubhāve, pathaddhani <span class="note">[samantato (ka.)]</span> pannaraseva cando.</p>
  1436. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><a name="para440_kn7"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  1437. <p class="gatha1"> ‘‘Vaṇṇo ca te kanakassa sannibho, uttattarūpo bhusa dassaneyyo;</p>
  1438. <p class="gathalast">Pallaṅkaseṭṭhe atule nisinnā, ekā tuvaṃ natthi ca tuyha sāmiko.</p>
  1439. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><a name="para441_kn7"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  1440. <p class="gatha1"> ‘‘Imā ca te pokkharaṇī samantā, pahūtamalyā <span class="note">[pahūtamālā (sī. syā.)]</span> bahupuṇḍarīkā;</p>
  1441. <p class="gathalast">Suvaṇṇacuṇṇehi samantamotthatā, na tattha paṅko paṇako ca vijjati.</p>
  1442. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><a name="para442_kn7"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  1443. <p class="gatha1"> ‘‘Haṃsā <a name="M0.0172"></a> cime dassanīyā manoramā, udakasmimanupariyanti sabbadā;</p>
  1444. <p class="gathalast">Samayya vaggūpanadanti sabbe, bindussarā dundubhīnaṃva ghoso.</p>
  1445. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><a name="para443_kn7"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  1446. <p class="gatha1"> ‘‘Daddallamānā yasasā yasassinī, nāvāya ca tvaṃ avalamba tiṭṭhasi;</p>
  1447. <p class="gathalast">Āḷārapamhe <a name="T0.0212"></a> hasite piyaṃvade, sabbaṅgakalyāṇi bhusaṃ virocasi.</p>
  1448. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><a name="para444_kn7"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  1449. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ <a name="P0.0054"></a> vimānaṃ virajaṃ same ṭhitaṃ, uyyānavantaṃ <span class="note">[uyyānavanaṃ (ka.)]</span> ratinandivaḍḍhanaṃ;</p>
  1450. <p class="gathalast">Icchāmahaṃ nāri anomadassane, tayā saha nandane idha moditu’’nti.</p>
  1451. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><a name="para445_kn7"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  1452. <p class="gatha1"> ‘‘Karohi kammaṃ idha vedanīyaṃ, cittañca te idha nihitaṃ bhavatu <span class="note">[natañca hotu (ka.), nitañca hotu (syā.)]</span>;</p>
  1453. <p class="gathalast">Katvāna kammaṃ idha vedanīyaṃ, evaṃ mamaṃ lacchasi kāmakāmini’’nti.</p>
  1454. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><a name="para446_kn7"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  1455. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhū’’ti so tassā paṭissuṇitvā, akāsi kammaṃ tahiṃ vedanīyaṃ;</p>
  1456. <p class="gathalast">Katvāna kammaṃ tahiṃ vedanīyaṃ, upapajji so māṇavo tassā sahabyatanti.</p>
  1457. <p class="centered">Rathakārapetivatthu tatiyaṃ.</p>
  1458. <p class="centered">Bhāṇavāraṃ dutiyaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  1459. <p class="subhead">4. Bhusapetavatthu</p>
  1460. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><a name="para447_kn7"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  1461. <p class="gatha1"> ‘‘Bhusāni <a name="V0.0130"></a><a name="P0.0055"></a> eko sāliṃ punāparo, ayañca nārī sakamaṃsalohitaṃ;</p>
  1462. <p class="gathalast">Tuvañca <a name="T0.0213"></a> gūthaṃ asuciṃ akantaṃ <span class="note">[akantikaṃ (sī. pī.)]</span>, paribhuñjasi kissa ayaṃ vipāko’’ti.</p>
  1463. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><a name="para448_kn7"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  1464. <p class="gatha1"> ‘‘Ayaṃ <a name="M0.0173"></a> pure mātaraṃ hiṃsati, ayaṃ pana kūṭavāṇijo;</p>
  1465. <p class="gathalast">Ayaṃ maṃsāni khāditvā, musāvādena vañceti.</p>
  1466. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><a name="para449_kn7"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  1467. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, agārinī sabbakulassa issarā;</p>
  1468. <p class="gathalast">Santesu pariguhāmi, mā ca kiñci ito adaṃ.</p>
  1469. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><a name="para450_kn7"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  1470. <p class="gatha1"> ‘‘Musāvādena chādemi, ‘natthi etaṃ mama gehe;</p>
  1471. <p class="gathalast">Sace santaṃ niguhāmi, gūtho me hotu bhojanaṃ’.</p>
  1472. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><a name="para451_kn7"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  1473. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa kammassa vipākena, musāvādassa cūbhayaṃ;</p>
  1474. <p class="gathalast">Sugandhaṃ sālino bhattaṃ, gūthaṃ me parivattati.</p>
  1475. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><a name="para452_kn7"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  1476. <p class="gatha1"> ‘‘Avañjhāni ca kammāni, na hi kammaṃ vinassati;</p>
  1477. <p class="gathalast">Duggandhaṃ kiminaṃ <span class="note">[kimijaṃ (sī.)]</span> mīḷaṃ, bhuñjāmi ca pivāmi cā’’ti.</p>
  1478. <p class="centered">Bhusapetavatthu catutthaṃ.</p>
  1479. <p class="subhead">5. Kumārapetavatthu</p>
  1480. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><a name="para453_kn7"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  1481. <p class="gatha1"> Accherarūpaṃ sugatassa ñāṇaṃ, satthā yathā puggalaṃ byākāsi;</p>
  1482. <p class="gathalast">Ussannapuññāpi bhavanti heke, parittapuññāpi bhavanti heke.</p>
  1483. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><a name="para454_kn7"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  1484. <p class="gatha1"> Ayaṃ <a name="P0.0056"></a> kumāro sīvathikāya chaḍḍito, aṅguṭṭhasnehena <a name="T0.0214"></a> yāpeti rattiṃ;</p>
  1485. <p class="gathalast">Na yakkhabhūtā na sarīsapā <span class="note">[siriṃsapā (sī. syā. pī.)]</span> vā, viheṭhayeyyuṃ katapuññaṃ kumāraṃ.</p>
  1486. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><a name="para455_kn7"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  1487. <p class="gatha1"> Sunakhāpimassa palihiṃsu pāde, dhaṅkā siṅgālā <span class="note">[sigālā (sī. syā. pī.)]</span> parivattayanti;</p>
  1488. <p class="gathalast">Gabbhāsayaṃ pakkhigaṇā haranti, kākā pana akkhimalaṃ haranti.</p>
  1489. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><a name="para456_kn7"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  1490. <p class="gatha1"> Nayimassa <a name="M0.0174"></a> <span class="note">[na imassa (syā.), nimassa (ka.)]</span> rakkhaṃ vidahiṃsu keci, na osadhaṃ sāsapadhūpanaṃ vā;</p>
  1491. <p class="gathalast">Nakkhattayogampi na aggahesuṃ <span class="note">[na uggahesuṃ (ka.)]</span>, na sabbadhaññānipi ākiriṃsu.</p>
  1492. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><a name="para457_kn7"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  1493. <p class="gatha1"> Etādisaṃ uttamakicchapattaṃ, rattābhataṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ;</p>
  1494. <p class="gathalast">Nonītapiṇḍaṃva pavedhamānaṃ, sasaṃsayaṃ jīvitasāvasesaṃ.</p>
  1495. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><a name="para458_kn7"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  1496. <p class="gatha1"> Tamaddasā <a name="V0.0131"></a> devamanussapūjito, disvā ca taṃ byākari bhūripañño;</p>
  1497. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ kumāro nagarassimassa, aggakuliko bhavissati bhogato ca’’ <span class="note">[bhogavā ca (syā. ka.)]</span>.</p>
  1498. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><a name="para459_kn7"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  1499. <p class="gatha1"> ‘‘Kissa <a name="T0.0215"></a> <span class="note">[kiṃ’sa (?)]</span> vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  1500. <p class="gathalast">Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhi’’nti.</p>
  1501. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><a name="para460_kn7"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  1502. <p class="gatha1"> Buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa, pūjaṃ akāsi janatā uḷāraṃ;</p>
  1503. <p class="gathalast">Tatrassa cittassahu aññathattaṃ, vācaṃ abhāsi pharusaṃ asabbhaṃ.</p>
  1504. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><a name="para461_kn7"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  1505. <p class="gatha1"> So taṃ vitakkaṃ pavinodayitvā, pītiṃ pasādaṃ paṭiladdhā pacchā;</p>
  1506. <p class="gathalast">Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, yāguyā upaṭṭhāsi sattarattaṃ.</p>
  1507. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><a name="para462_kn7"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  1508. <p class="gatha1"> Tassa <span class="note">[taṃ’sa (?)]</span> vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  1509. <p class="gathalast">Etādisaṃ byasanaṃ pāpuṇitvā, taṃ tādisaṃ paccanubhossatiddhiṃ.</p>
  1510. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><a name="para463_kn7"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  1511. <p class="gatha1"> Ṭhatvāna <a name="M0.0175"></a> so vassasataṃ idheva, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto;</p>
  1512. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, sahabyataṃ gacchati vāsavassāti.</p>
  1513. <p class="centered">Kumārapetavatthu pañcamaṃ.</p>
  1514. <p class="subhead">6. Seriṇīpetavatthu</p>
  1515. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><a name="para464_kn7"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  1516. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="T0.0216"></a><a name="P0.0057"></a> dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;</p>
  1517. <p class="gathalast">Upphāsulike kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti.</p>
  1518. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><a name="para465_kn7"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  1519. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;</p>
  1520. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  1521. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><a name="para466_kn7"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  1522. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā kukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  1523. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  1524. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><a name="para467_kn7"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  1525. <p class="gatha1"> ‘‘Anāvaṭesu titthesu, viciniṃ aḍḍhamāsakaṃ;</p>
  1526. <p class="gathalast">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano.</p>
  1527. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><a name="para468_kn7"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  1528. <p class="gatha1"> ‘‘Nadiṃ upemi tasitā, rittakā parivattati;</p>
  1529. <p class="gathalast">Chāyaṃ upemi uṇhesu, ātapo parivattati.</p>
  1530. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><a name="para469_kn7"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  1531. <p class="gatha1"> ‘‘Aggivaṇṇo ca me vāto, ḍahanto upavāyati;</p>
  1532. <p class="gathalast">Etañca bhante arahāmi, aññañca pāpakaṃ tato.</p>
  1533. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><a name="para470_kn7"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  1534. <p class="gatha1"> ‘‘Gantvāna <a name="V0.0132"></a><a name="P0.0058"></a> hatthiniṃ puraṃ, vajjesi mayha mātaraṃ;</p>
  1535. <p class="gatha2">‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;</p>
  1536. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.</p>
  1537. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><a name="para471_kn7"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  1538. <p class="gatha1"> ‘‘Atthi me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;</p>
  1539. <p class="gathalast">Cattārisatasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.</p>
  1540. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><a name="para472_kn7"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  1541. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;</p>
  1542. <p class="gatha2">Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu <span class="note">[anudissatu (sī. pī.), anvādissatu (syā.)]</span>;</p>
  1543. <p class="gathalast">Tadāhaṃ <a name="T0.0217"></a> sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti.</p>
  1544. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><a name="para473_kn7"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  1545. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhū’’ti <a name="M0.0176"></a> so paṭissutvā, gantvāna hatthiniṃ puraṃ;</p>
  1546. <p class="bodytext">Avoca tassā mātaraṃ –</p>
  1547. <p class="gathalast">‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;</p>
  1548. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.</p>
  1549. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><a name="para474_kn7"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  1550. <p class="gatha1"> ‘‘Sā maṃ tattha samādapesi, ( ) <span class="note">[(gantvāna hatthiniṃ puraṃ) (syā. ka.)]</span> vajjesi mayha mātaraṃ;</p>
  1551. <p class="gatha2">‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;</p>
  1552. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.</p>
  1553. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><a name="para475_kn7"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  1554. <p class="gatha1"> ‘‘Atthi ca me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;</p>
  1555. <p class="gathalast">Cattārisatasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.</p>
  1556. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><a name="para476_kn7"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  1557. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;</p>
  1558. <p class="gatha2">Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu ( ) <span class="note">[(tato tuvaṃ dānaṃ dehi, tassā dakkhiṇamādisī) (ka.)]</span>;</p>
  1559. <p class="gatha2">‘Tadā sā sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’’ti.</p>
  1560. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><a name="para477_kn7"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  1561. <p class="gatha1"> Tato hi sā dānamadā, tassā dakkhiṇamādisī;</p>
  1562. <p class="gathalast">Petī ca sukhitā āsi, tassā cāsi sujīvikāti.</p>
  1563. <p class="centered">Seriṇīpetavatthu chaṭṭhaṃ.</p>
  1564. <p class="subhead">7. Migaluddakapetavatthu</p>
  1565. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><a name="para478_kn7"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  1566. <p class="gatha1"> ‘‘Naranāripurakkhato <a name="P0.0059"></a> yuvā, rajanīyehi kāmaguṇehi <span class="note">[kāmehi (ka.)]</span> sobhasi;</p>
  1567. <p class="gathalast">Divasaṃ anubhosi kāraṇaṃ, kimakāsi purimāya jātiyā’’ti.</p>
  1568. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><a name="para479_kn7"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  1569. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="V0.0133"></a> rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;</p>
  1570. <p class="gathalast">Migaluddo <a name="T0.0218"></a> pure āsiṃ, lohitapāṇi dāruṇo.</p>
  1571. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><a name="para480_kn7"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  1572. <p class="gatha1"> ‘‘Avirodhakaresu pāṇisu, puthusattesu paduṭṭhamānaso;</p>
  1573. <p class="gathalast">Vicariṃ atidāruṇo sadā <span class="note">[tadā (sī.)]</span>, parahiṃsāya rato asaññato.</p>
  1574. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><a name="para481_kn7"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  1575. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M0.0177"></a> me sahāyo suhadayo <span class="note">[suhado (sī.)]</span>, saddho āsi upāsako;</p>
  1576. <p class="gathalast">Sopi <span class="note">[so hi (syā.)]</span> maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.</p>
  1577. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><a name="para482_kn7"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  1578. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, mā tāta duggatiṃ agā;</p>
  1579. <p class="gathalast">Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā’.</p>
  1580. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><a name="para483_kn7"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  1581. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sukhakāmassa hitānukampino;</p>
  1582. <p class="gathalast">Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.</p>
  1583. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><a name="para484_kn7"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  1584. <p class="gatha1"> ‘‘So maṃ puna bhūrisumedhaso, anukampāya saṃyame nivesayi;</p>
  1585. <p class="gatha2">‘Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo’.</p>
  1586. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><a name="para485_kn7"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  1587. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ <a name="P0.0060"></a> divā hanitvā pāṇino, virato rattimahosi saññato;</p>
  1588. <p class="gathalast">Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.</p>
  1589. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><a name="para486_kn7"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  1590. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa kammassa kusalassa, anubhomi rattiṃ amānusiṃ;</p>
  1591. <p class="gathalast">Divā paṭihatāva <span class="note">[paṭihatā ca (ka.)]</span> kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.</p>
  1592. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><a name="para487_kn7"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  1593. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ca te satatānuyogino, dhuvaṃ payuttā sugatassa sāsane;</p>
  1594. <p class="gathalast">Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti.</p>
  1595. <p class="centered">Migaluddakapetavatthu sattamaṃ.</p>
  1596. <p class="subhead">8. Dutiyamigaluddakapetavatthu</p>
  1597. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><a name="para488_kn7"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  1598. <p class="gatha1"> ‘‘Kūṭāgāre <a name="T0.0219"></a> ca pāsāde, pallaṅke gonakatthate;</p>
  1599. <p class="gathalast">Pañcaṅgikena turiyena, ramasi suppavādite.</p>
  1600. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><a name="para489_kn7"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  1601. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="M0.0178"></a> ratyā vivasāne <span class="note">[vyavasāne (sī.)]</span>, sūriyuggamanaṃ pati;</p>
  1602. <p class="gathalast">Apaviddho susānasmiṃ, bahudukkhaṃ nigacchasi.</p>
  1603. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><a name="para490_kn7"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  1604. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="P0.0061"></a> nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  1605. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasi’’.</p>
  1606. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><a name="para491_kn7"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  1607. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="V0.0134"></a> rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;</p>
  1608. <p class="gathalast">Migaluddo pure āsiṃ, luddo cāsimasaññato.</p>
  1609. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><a name="para492_kn7"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  1610. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa me sahāyo suhadayo, saddho āsi upāsako;</p>
  1611. <p class="gatha2">Tassa kulupako bhikkhu, āsi gotamasāvako;</p>
  1612. <p class="gathalast">Sopi maṃ anukampanto, nivāresi punappunaṃ.</p>
  1613. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><a name="para493_kn7"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  1614. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, mā tāta duggatiṃ agā;</p>
  1615. <p class="gathalast">Sace icchasi pecca sukhaṃ, virama pāṇavadhā asaṃyamā’.</p>
  1616. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><a name="para494_kn7"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  1617. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sukhakāmassa hitānukampino;</p>
  1618. <p class="gathalast">Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ, cirapāpābhirato abuddhimā.</p>
  1619. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><a name="para495_kn7"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  1620. <p class="gatha1"> ‘‘So maṃ puna bhūrisumedhaso, anukampāya saṃyame nivesayi;</p>
  1621. <p class="gatha2">‘Sace divā hanasi pāṇino, atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo’.</p>
  1622. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><a name="para496_kn7"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  1623. <p class="gatha1"> ‘‘Svāhaṃ divā hanitvā pāṇino, virato rattimahosi saññato;</p>
  1624. <p class="gathalast">Rattāhaṃ paricāremi, divā khajjāmi duggato.</p>
  1625. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><a name="para497_kn7"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  1626. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T0.0220"></a> kammassa kusalassa, anubhomi rattiṃ amānusiṃ;</p>
  1627. <p class="gathalast">Divā paṭihatāva kukkurā, upadhāvanti samantā khādituṃ.</p>
  1628. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><a name="para498_kn7"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  1629. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ca te satatānuyogino, dhuvaṃ payuttā <span class="note">[dhuvayuttā (sī.)]</span> sugatassa sāsane;</p>
  1630. <p class="gathalast">Maññāmi te amatameva kevalaṃ, adhigacchanti padaṃ asaṅkhata’’nti.</p>
  1631. <p class="centered">Dutiyamigaluddakapetavatthu aṭṭhamaṃ.</p>
  1632. <p class="subhead">9. Kūṭavinicchayikapetavatthu</p>
  1633. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><a name="para499_kn7"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  1634. <p class="gatha1"> ‘‘Mālī <a name="M0.0179"></a><a name="P0.0062"></a> kiriṭī kāyūrī <span class="note">[keyūrī (sī.)]</span>, gattā te candanussadā;</p>
  1635. <p class="gathalast">Pasannamukhavaṇṇosi, sūriyavaṇṇova sobhasi.</p>
  1636. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><a name="para500_kn7"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  1637. <p class="gatha1"> ‘‘Amānusā pārisajjā, ye teme paricārakā;</p>
  1638. <p class="gatha2">Dasa kaññāsahassāni, yā temā paricārikā;</p>
  1639. <p class="gathalast">Tā <span class="note">[kā (ka.)]</span> kambukāyūradharā, kañcanāveḷabhūsitā.</p>
  1640. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><a name="para501_kn7"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  1641. <p class="gatha1"> ‘‘Mahānubhāvosi tuvaṃ, lomahaṃsanarūpavā;</p>
  1642. <p class="gathalast">Piṭṭhimaṃsāni attano, sāmaṃ ukkacca <span class="note">[ukkaḍḍha (sī.)]</span> khādasi.</p>
  1643. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><a name="para502_kn7"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  1644. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="V0.0135"></a> nu kāyena vācāya, manasā dukkuṭaṃ kataṃ;</p>
  1645. <p class="gatha2">Kissa kammavipākena, piṭṭhimaṃsāni attano;</p>
  1646. <p class="gathalast">Sāmaṃ ukkacca khādasī’’ti.</p>
  1647. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><a name="para503_kn7"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  1648. <p class="gatha1"> ‘‘Attanohaṃ anatthāya, jīvaloke acārisaṃ;</p>
  1649. <p class="gathalast">Pesuññamusāvādena, nikativañcanāya ca.</p>
  1650. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><a name="para504_kn7"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  1651. <p class="gatha1"> ‘‘Tatthāhaṃ parisaṃ gantvā, saccakāle upaṭṭhite;</p>
  1652. <p class="gathalast">Atthaṃ <a name="T0.0221"></a> dhammaṃ nirākatvā <span class="note">[niraṃkatvā (ka.) ni + ā + kara + tvā = nirākatvā]</span>, adhammamanuvattisaṃ.</p>
  1653. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><a name="para505_kn7"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  1654. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ so khādatattānaṃ, yo hoti piṭṭhimaṃsiko;</p>
  1655. <p class="gathalast">Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attano.</p>
  1656. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><a name="para506_kn7"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  1657. <p class="gatha1"> ‘‘Tayidaṃ tayā nārada sāmaṃ diṭṭhaṃ, anukampakā ye kusalā vadeyyuṃ;</p>
  1658. <p class="gathalast">Mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi, mā khosi piṭṭhimaṃsiko tuva’’nti.</p>
  1659. <p class="centered">Kūṭavinicchayikapetavatthu navamaṃ.</p>
  1660. <p class="subhead">10. Dhātuvivaṇṇapetavatthu</p>
  1661. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><a name="para507_kn7"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  1662. <p class="gatha1"> ‘‘Antalikkhasmiṃ <a name="P0.0063"></a> tiṭṭhanto, duggandho pūti vāyasi;</p>
  1663. <p class="gathalast">Mukhañca te kimayo pūtigandhaṃ, khādanti kiṃ kammamakāsi pubbe.</p>
  1664. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><a name="para508_kn7"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  1665. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="M0.0180"></a> satthaṃ gahetvāna, okkantanti punappunaṃ;</p>
  1666. <p class="gathalast">Khārena paripphositvā, okkantanti punappunaṃ.</p>
  1667. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><a name="para509_kn7"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  1668. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  1669. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti.</p>
  1670. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><a name="para510_kn7"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  1671. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ rājagahe ramme, ramaṇīye giribbaje;</p>
  1672. <p class="gathalast">Issaro dhanadhaññassa, supahūtassa mārisa.</p>
  1673. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><a name="para511_kn7"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  1674. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāyaṃ me bhariyā ca, dhītā ca suṇisā ca me;</p>
  1675. <p class="gatha2">Tā mālaṃ uppalañcāpi, paccagghañca vilepanaṃ;</p>
  1676. <p class="gathalast">Thūpaṃ harantiyo vāresiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā.</p>
  1677. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><a name="para512_kn7"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  1678. <p class="gatha1"> ‘‘Chaḷāsītisahassāni<a name="T0.0222"></a>, mayaṃ paccattavedanā;</p>
  1679. <p class="gathalast">Thūpapūjaṃ vivaṇṇetvā, paccāma niraye bhusaṃ.</p>
  1680. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><a name="para513_kn7"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  1681. <p class="gatha1"> ‘‘Ye <a name="V0.0136"></a> ca kho thūpapūjāya, vattante arahato mahe;</p>
  1682. <p class="gathalast">Ādīnavaṃ pakāsenti, vivecayetha <span class="note">[vivecayatha (sī.)]</span> ne tato.</p>
  1683. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><a name="para514_kn7"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  1684. <p class="gatha1"> ‘‘Imā ca passa āyantiyo, māladhārī alaṅkatā;</p>
  1685. <p class="gathalast">Mālāvipākaṃnubhontiyo <span class="note">[anubhavanti (sī. pī.)]</span>, samiddhā ca tā <span class="note">[samiddhā tā (sī. syā.)]</span> yasassiniyo.</p>
  1686. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><a name="para515_kn7"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  1687. <p class="gatha1"> ‘‘Tañca disvāna accheraṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  1688. <p class="gathalast">Namo karonti sappaññā, vandanti taṃ mahāmuniṃ.</p>
  1689. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><a name="para516_kn7"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  1690. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ <a name="P0.0064"></a> nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ;</p>
  1691. <p class="gathalast">Thūpapūjaṃ karissāmi, appamatto punappuna’’nti.</p>
  1692. <p class="centered">Dhātuvivaṇṇapetavatthu dasamaṃ.</p>
  1693. <p class="centered">Cūḷavaggo tatiyo niṭṭhito.</p>
  1694. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1695. <p class="gatha1">Abhijjamāno kuṇḍiyo <span class="note">[koṇḍañño (sabbattha)]</span>, rathakārī bhusena ca;</p>
  1696. <p class="gatha2">Kumāro gaṇikā ceva, dve luddā piṭṭhipūjanā;</p>
  1697. <p class="gathalast">Vaggo tena pavuccatīti.</p>
  1698. <a name="kn7_4"></a>
  1699. <p class="chapter">4. Mahāvaggo</p>
  1700. <p class="subhead">1. Ambasakkarapetavatthu</p>
  1701. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><a name="para517_kn7"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  1702. <p class="gatha1"> Vesālī <a name="T0.0223"></a><a name="M0.0181"></a><a name="V0.0137"></a><a name="P0.0065"></a> nāma nagaratthi vajjīnaṃ, tattha ahu licchavi ambasakkaro <span class="note">[ambasakkharo (sī. syā.), appasakkaro (ka.)]</span>;</p>
  1703. <p class="gathalast">Disvāna petaṃ nagarassa bāhiraṃ, tattheva pucchittha taṃ kāraṇatthiko.</p>
  1704. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><a name="para518_kn7"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  1705. <p class="gatha1"> ‘‘Seyyā nisajjā nayimassa atthi, abhikkamo natthi paṭikkamo ca;</p>
  1706. <p class="gathalast">Asitapītakhāyitavatthabhogā, paricārikā <span class="note">[paricāraṇā (sī. pī.)]</span> sāpi imassa natthi.</p>
  1707. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><a name="para519_kn7"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  1708. <p class="gatha1"> ‘‘Ye ñātakā diṭṭhasutā suhajjā, anukampakā yassa ahesuṃ pubbe;</p>
  1709. <p class="gathalast">Daṭṭhumpi te dāni na taṃ labhanti, virājitatto <span class="note">[virādhitatto (sī. pī.)]</span> hi janena tena.</p>
  1710. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><a name="para520_kn7"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  1711. <p class="gatha1"> ‘‘Na oggatattassa bhavanti mittā, jahanti mittā vikalaṃ viditvā;</p>
  1712. <p class="gathalast">Atthañca disvā parivārayanti, bahū mittā uggatattassa honti.</p>
  1713. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><a name="para521_kn7"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  1714. <p class="gatha1"> ‘‘Nihīnatto sabbabhogehi kiccho, sammakkhito <a name="T0.0224"></a> samparibhinnagatto;</p>
  1715. <p class="gathalast">Ussāvabindūva palimpamāno, ajja suve jīvitassūparodho.</p>
  1716. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><a name="para522_kn7"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  1717. <p class="gatha1"> ‘‘Etādisaṃ uttamakicchappattaṃ, uttāsitaṃ pucimandassa sūle;</p>
  1718. <p class="gathalast">‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena vadesi yakkha, jīva bho jīvitameva seyyo’’’ti.</p>
  1719. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><a name="para523_kn7"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  1720. <p class="gatha1"> ‘‘Sālohito <a name="M0.0182"></a><a name="P0.0066"></a> esa ahosi mayhaṃ, ahaṃ sarāmi purimāya jātiyā;</p>
  1721. <p class="gathalast">Disvā ca me kāruññamahosi rāja, mā pāpadhammo nirayaṃ patāyaṃ <span class="note">[pati + ayaṃ = patāyaṃ]</span>.</p>
  1722. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><a name="para524_kn7"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  1723. <p class="gatha1"> ‘‘Ito cuto licchavi esa poso, sattussadaṃ nirayaṃ ghorarūpaṃ;</p>
  1724. <p class="gathalast">Upapajjati dukkaṭakammakārī, mahābhitāpaṃ kaṭukaṃ bhayānakaṃ.</p>
  1725. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><a name="para525_kn7"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  1726. <p class="gatha1"> ‘‘Anekabhāgena guṇena seyyo, ayameva sūlo nirayena tena;</p>
  1727. <p class="gathalast">Ekantadukkhaṃ kaṭukaṃ bhayānakaṃ, ekantatibbaṃ nirayaṃ patāyaṃ <span class="note">[pate + ayaṃ = patāyaṃ]</span>.</p>
  1728. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><a name="para526_kn7"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  1729. <p class="gatha1"> ‘‘Idañca <a name="T0.0225"></a> sutvā vacanaṃ mameso, dukkhūpanīto vijaheyya pāṇaṃ;</p>
  1730. <p class="gathalast">Tasmā ahaṃ santike na bhaṇāmi, mā me kato jīvitassūparodho’’.</p>
  1731. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><a name="para527_kn7"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  1732. <p class="gatha1"> ‘‘Aññāto eso <span class="note">[ajjhito esa (ka.)]</span> purisassa attho, aññampi icchāmase pucchituṃ tuvaṃ;</p>
  1733. <p class="gathalast">Okāsakammaṃ sace no karosi, pucchāma taṃ no na ca kujjhitabba’’nti.</p>
  1734. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><a name="para528_kn7"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  1735. <p class="gatha1"> ‘‘Addhā paṭiññā me tadā ahu <span class="note">[paṭiññātametaṃ tadāhu (ka.), paṭiññā na mete tadā ahu (?)]</span>, nācikkhanā appasannassa hoti;</p>
  1736. <p class="gathalast">Akāmā saddheyyavacoti katvā, pucchassu maṃ kāmaṃ yathā visayha’’nti <span class="note">[visayaṃ (ka.)]</span>.</p>
  1737. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><a name="para529_kn7"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  1738. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="V0.0138"></a> kiñcahaṃ cakkhunā passissāmi <span class="note">[passāmi (ka.)]</span>, sabbampi tāhaṃ abhisaddaheyyaṃ;</p>
  1739. <p class="gathalast">Disvāva taṃ nopi ce saddaheyyaṃ, kareyyāsi <span class="note">[karohi (katthaci)]</span> me yakkha niyassakamma’’nti.</p>
  1740. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><a name="para530_kn7"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  1741. <p class="gatha1"> ‘‘Saccappaṭiññā <a name="M0.0183"></a> tava mesā hotu, sutvāna dhammaṃ labha suppasādaṃ;</p>
  1742. <p class="gatha2">Aññatthiko <a name="T0.0226"></a> no ca paduṭṭhacitto, yaṃ te sutaṃ asutañcāpi dhammaṃ;</p>
  1743. <p class="gathalast">Sabbampi akkhissaṃ <span class="note">[sabbaṃ ācikkhissaṃ (sī.)]</span> yathā pajānanti.</p>
  1744. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><a name="para531_kn7"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  1745. <p class="gatha1"> ‘‘Setena assena alaṅkatena, upayāsi sūlāvutakassa santike;</p>
  1746. <p class="gathalast">Yānaṃ idaṃ abbhutaṃ dassaneyyaṃ, kissetaṃ kammassa ayaṃ vipāko’’ti.</p>
  1747. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><a name="para532_kn7"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  1748. <p class="gatha1"> ‘‘Vesāliyā <a name="P0.0067"></a> nagarassa <span class="note">[tassa nagarassa (sī. syā. pī.)]</span> majjhe, cikkhallamagge narakaṃ ahosi;</p>
  1749. <p class="gathalast">Gosīsamekāhaṃ pasannacitto, setaṃ <span class="note">[setuṃ (syā. ka.)]</span> gahetvā narakasmiṃ nikkhipiṃ.</p>
  1750. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><a name="para533_kn7"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  1751. <p class="gatha1"> ‘‘Etasmiṃ pādāni patiṭṭhapetvā, mayañca aññe ca atikkamimhā;</p>
  1752. <p class="gathalast">Yānaṃ idaṃ abbhutaṃ dassaneyyaṃ, tasseva kammassa ayaṃ vipāko’’ti.</p>
  1753. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><a name="para534_kn7"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  1754. <p class="gatha1"> ‘‘Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsati, gandho ca te sabbadisā pavāyati;</p>
  1755. <p class="gathalast">Yakkhiddhipattosi mahānubhāvo, naggo cāsi kissa ayaṃ vipāko’’ti.</p>
  1756. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><a name="para535_kn7"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  1757. <p class="gatha1"> ‘‘Akkodhano <a name="T0.0227"></a> niccapasannacitto, saṇhāhi vācāhi janaṃ upemi;</p>
  1758. <p class="gathalast">Tasseva kammassa ayaṃ vipāko, dibbo me vaṇṇo satataṃ pabhāsati.</p>
  1759. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><a name="para536_kn7"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  1760. <p class="gatha1"> ‘‘Yasañca kittiñca dhamme ṭhitānaṃ, disvāna mantemi <span class="note">[disvā samantemi (ka.)]</span> pasannacitto;</p>
  1761. <p class="gathalast">Tasseva kammassa ayaṃ vipāko, dibbo me gandho satataṃ pavāyati.</p>
  1762. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><a name="para537_kn7"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  1763. <p class="gatha1"> ‘‘Sahāyānaṃ <a name="M0.0184"></a> titthasmiṃ nhāyantānaṃ, thale gahetvā nidahissa dussaṃ;</p>
  1764. <p class="gathalast">Khiḍḍatthiko no ca paduṭṭhacitto, tenamhi naggo kasirā ca vuttī’’ti.</p>
  1765. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><a name="para538_kn7"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  1766. <p class="gatha1"> ‘‘Yo kīḷamāno pakaroti pāpaṃ, tassedisaṃ kammavipākamāhu;</p>
  1767. <p class="gathalast">Akīḷamāno pana yo karoti, kiṃ tassa kammassa vipākamāhū’’ti.</p>
  1768. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><a name="para539_kn7"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  1769. <p class="gatha1"> ‘‘Ye duṭṭhasaṅkappamanā manussā, kāyena vācāya ca saṅkiliṭṭhā;</p>
  1770. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ te nirayaṃ upenti.</p>
  1771. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><a name="para540_kn7"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  1772. <p class="gatha1"> ‘‘Apare <a name="T0.0228"></a> pana sugatimāsamānā, dāne ratā saṅgahitattabhāvā;</p>
  1773. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ te sugatiṃ upentī’’ti.</p>
  1774. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><a name="para541_kn7"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  1775. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ kinti jāneyyamahaṃ avecca, kalyāṇapāpassa ayaṃ vipāko;</p>
  1776. <p class="gathalast">Kiṃ vāhaṃ disvā abhisaddaheyyaṃ, ko vāpi maṃ saddahāpeyya eta’’nti.</p>
  1777. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><a name="para542_kn7"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  1778. <p class="gatha1"> ‘‘Disvā <a name="P0.0068"></a> ca sutvā abhisaddahassu, kalyāṇapāpassa ayaṃ vipāko;</p>
  1779. <p class="gathalast">Kalyāṇapāpe ubhaye asante, siyā nu sattā sugatā duggatā vā.</p>
  1780. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><a name="para543_kn7"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  1781. <p class="gatha1"> ‘‘No <a name="V0.0139"></a> cettha kammāni kareyyuṃ maccā, kalyāṇapāpāni manussaloke;</p>
  1782. <p class="gathalast">Nāhesuṃ sattā sugatā duggatā vā, hīnā paṇītā ca manussaloke.</p>
  1783. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><a name="para544_kn7"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  1784. <p class="gatha1"> ‘‘Yasmā <a name="M0.0185"></a> ca kammāni karonti maccā, kalyāṇapāpāni manussaloke;</p>
  1785. <p class="gathalast">Tasmā hi sattā sugatā duggatā vā, hīnā <a name="T0.0229"></a> paṇītā ca manussaloke.</p>
  1786. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><a name="para545_kn7"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  1787. <p class="gatha1"> ‘‘Dvayajja kammānaṃ vipākamāhu, sukhassa dukkhassa ca vedanīyaṃ;</p>
  1788. <p class="gathalast">Tā devatāyo paricārayanti, paccanti bālā dvayataṃ apassino.</p>
  1789. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><a name="para546_kn7"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  1790. <p class="gatha1"> ‘‘Na matthi kammāni sayaṃkatāni, datvāpi me natthi yo <span class="note">[so (sabbattha)]</span> ādiseyya;</p>
  1791. <p class="gathalast">Acchādanaṃ sayanamathannapānaṃ, tenamhi naggo kasirā ca vuttī’’ti.</p>
  1792. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><a name="para547_kn7"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  1793. <p class="gatha1"> ‘‘Siyā nu kho kāraṇaṃ kiñci yakkha, acchādanaṃ yena tuvaṃ labhetha;</p>
  1794. <p class="gathalast">Ācikkha me tvaṃ yadatthi hetu, saddhāyikaṃ <span class="note">[saddhāyitaṃ (sī. pī.)]</span> hetuvaco suṇomā’’ti.</p>
  1795. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><a name="para548_kn7"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  1796. <p class="gatha1"> ‘‘Kappitako <span class="note">[kappinako (sī.)]</span> nāma idhatthi bhikkhu, jhāyī susīlo arahā vimutto;</p>
  1797. <p class="gathalast">Guttindriyo saṃvutapātimokkho, sītibhūto uttamadiṭṭhipatto.</p>
  1798. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><a name="para549_kn7"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  1799. <p class="gatha1"> ‘‘Sakhilo vadaññū suvaco sumukho, svāgamo suppaṭimuttako ca;</p>
  1800. <p class="gathalast">Puññassa khettaṃ araṇavihārī, devamanussānañca <a name="T0.0230"></a> dakkhiṇeyyo.</p>
  1801. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><a name="para550_kn7"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  1802. <p class="gatha1"> ‘‘Santo vidhūmo anīgho nirāso, mutto visallo amamo avaṅko;</p>
  1803. <p class="gathalast">Nirūpadhī sabbapapañcakhīṇo, tisso vijjā anuppatto jutimā.</p>
  1804. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><a name="para551_kn7"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  1805. <p class="gatha1"> ‘‘Appaññāto <a name="M0.0186"></a> disvāpi na ca sujāno, munīti naṃ vajjisu voharanti;</p>
  1806. <p class="gathalast">Jānanti taṃ yakkhabhūtā anejaṃ, kalyāṇadhammaṃ vicarantaṃ loke.</p>
  1807. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><a name="para552_kn7"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  1808. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="P0.0069"></a> tuvaṃ ekayugaṃ duve vā, mamuddisitvāna sace dadetha;</p>
  1809. <p class="gathalast">Paṭiggahītāni ca tāni assu, mamañca passetha sannaddhadussa’’nti.</p>
  1810. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><a name="para553_kn7"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  1811. <p class="gatha1"> ‘‘Kasmiṃ padese samaṇaṃ vasantaṃ, gantvāna passemu mayaṃ idāni;</p>
  1812. <p class="gathalast">Yo majja <span class="note">[sa majja (sī.)]</span> kaṅkhaṃ vicikicchitañca, diṭṭhīvisūkāni vinodayeyyā’’ti.</p>
  1813. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><a name="para554_kn7"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  1814. <p class="gatha1"> ‘‘Eso nisinno kapinaccanāyaṃ, parivārito devatāhi bahūhi;</p>
  1815. <p class="gathalast">Dhammiṃ <a name="T0.0231"></a> kathaṃ bhāsati saccanāmo, sakasmimācerake appamatto’’ti.</p>
  1816. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><a name="para555_kn7"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  1817. <p class="gatha1"> ‘‘Tathāhaṃ <span class="note">[yathāhaṃ (ka.)]</span> kassāmi gantvā idāni, acchādayissaṃ samaṇaṃ yugena;</p>
  1818. <p class="gathalast">Paṭiggahitāni ca tāni assu, tuvañca passemu sannaddhadussa’’nti.</p>
  1819. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><a name="para556_kn7"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  1820. <p class="gatha1"> ‘‘Mā akkhaṇe pabbajitaṃ upāgami, sādhu vo licchavi nesa dhammo;</p>
  1821. <p class="gathalast">Tato ca kāle upasaṅkamitvā, tattheva passāhi raho nisinna’’nti.</p>
  1822. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><a name="para557_kn7"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  1823. <p class="gatha1"> Tathāti vatvā agamāsi tattha, parivārito dāsagaṇena licchavi;</p>
  1824. <p class="gathalast">So taṃ nagaraṃ upasaṅkamitvā, vāsūpagacchittha sake nivesane.</p>
  1825. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><a name="para558_kn7"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  1826. <p class="gatha1"> Tato <a name="M0.0187"></a><a name="V0.0140"></a> ca kāle gihikiccāni katvā, nhatvā pivitvā ca khaṇaṃ labhitvā;</p>
  1827. <p class="gathalast">Viceyya peḷāto ca yugāni aṭṭha, gāhāpayī dāsagaṇena licchavi.</p>
  1828. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><a name="para559_kn7"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  1829. <p class="gatha1"> So taṃ padesaṃ upasaṅkamitvā, taṃ addasa samaṇaṃ santacittaṃ;</p>
  1830. <p class="gathalast">Paṭikkantaṃ <a name="T0.0232"></a> gocarato nivattaṃ, sītibhūtaṃ rukkhamūle nisinnaṃ.</p>
  1831. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><a name="para560_kn7"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  1832. <p class="gatha1"> Tamenamavoca upasaṅkamitvā, appābādhaṃ phāsuvihārañca pucchi;</p>
  1833. <p class="gatha1">‘‘Vesāliyaṃ licchavihaṃ bhadante, jānanti maṃ licchavi ambasakkaro.</p>
  1834. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><a name="para561_kn7"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  1835. <p class="gatha1"> ‘‘Imāni me aṭṭha yugā subhāni <span class="note">[yugāni bhante (syā. ka.)]</span>, paṭigaṇha bhante padadāmi tuyhaṃ;</p>
  1836. <p class="gathalast">Teneva atthena idhāgatosmi, yathā ahaṃ attamano bhaveyya’’nti.</p>
  1837. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><a name="para562_kn7"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  1838. <p class="gatha1"> ‘‘Dūratova <a name="P0.0070"></a> samaṇabrāhmaṇā ca, nivesanaṃ te parivajjayanti;</p>
  1839. <p class="gathalast">Pattāni bhijjanti ca te <span class="note">[bhijjanti tava (syā. ka.)]</span> nivesane, saṅghāṭiyo cāpi vidālayanti <span class="note">[vipāṭayanti (sī.), vipātayanti (ka.)]</span>.</p>
  1840. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><a name="para563_kn7"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  1841. <p class="gatha1"> ‘‘Athāpare pādakuṭhārikāhi, avaṃsirā samaṇā pātayanti;</p>
  1842. <p class="gathalast">Etādisaṃ pabbajitā vihesaṃ, tayā kataṃ samaṇā pāpuṇanti.</p>
  1843. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><a name="para564_kn7"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  1844. <p class="gatha1"> ‘‘Tiṇena telampi na tvaṃ adāsi, mūḷhassa <a name="T0.0233"></a> maggampi na pāvadāsi;</p>
  1845. <p class="gatha2">Andhassa daṇḍaṃ sayamādiyāsi, etādiso kadariyo asaṃvuto tuvaṃ;</p>
  1846. <p class="gatha3">Atha tvaṃ kena vaṇṇena kimeva disvā,</p>
  1847. <p class="gathalast">Amhehi saha saṃvibhāgaṃ karosī’’ti.</p>
  1848. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><a name="para565_kn7"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  1849. <p class="gatha1"> ‘‘Paccemi <a name="M0.0188"></a> bhante yaṃ tvaṃ vadesi, vihesayiṃ samaṇe brāhmaṇe ca;</p>
  1850. <p class="gathalast">Khiḍḍatthiko no ca paduṭṭhacitto, etampi me dukkaṭameva bhante.</p>
  1851. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><a name="para566_kn7"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  1852. <p class="gatha1"> ‘‘Khiḍḍāya yakkho pasavitvā pāpaṃ, vedeti dukkhaṃ asamattabhogī;</p>
  1853. <p class="gathalast">Daharo yuvā nagganiyassa bhāgī, kiṃ su tato dukkhatarassa hoti.</p>
  1854. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><a name="para567_kn7"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  1855. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ disvā saṃvegamalatthaṃ bhante, tappaccayā vāpi <span class="note">[tappaccayā tāhaṃ (sī.), tappaccayā cāhaṃ (pī.)]</span> dadāmi dānaṃ;</p>
  1856. <p class="gathalast">Paṭigaṇha bhante vatthayugāni aṭṭha, yakkhassimā gacchantu dakkhiṇāyo’’ti.</p>
  1857. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><a name="para568_kn7"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  1858. <p class="gatha1"> ‘‘Addhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ, dadato ca te akkhayadhammamatthu;</p>
  1859. <p class="gathalast">Paṭigaṇhāmi <a name="T0.0234"></a> te vatthayugāni aṭṭha, yakkhassimā gacchantu dakkhiṇāyo’’ti.</p>
  1860. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><a name="para569_kn7"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  1861. <p class="gatha1"> Tato hi so ācamayitvā licchavi, therassa datvāna yugāni aṭṭha;</p>
  1862. <p class="gathalast">‘Paṭiggahitāni ca tāni assu, yakkhañca passetha sannaddhadussaṃ’.</p>
  1863. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><a name="para570_kn7"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  1864. <p class="gatha1"> Tamaddasā candanasāralittaṃ, ājaññamārūḷhamuḷāravaṇṇaṃ;</p>
  1865. <p class="gathalast">Alaṅkataṃ sādhunivatthadussaṃ, parivāritaṃ yakkhamahiddhipattaṃ.</p>
  1866. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><a name="para571_kn7"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  1867. <p class="gatha1"> So <a name="P0.0071"></a> taṃ disvā attamanā udaggo, pahaṭṭhacitto ca subhaggarūpo;</p>
  1868. <p class="gathalast">Kammañca disvāna mahāvipākaṃ, sandiṭṭhikaṃ cakkhunā sacchikatvā.</p>
  1869. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><a name="para572_kn7"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  1870. <p class="gatha1"> Tamenamavoca <a name="M0.0189"></a><a name="V0.0141"></a> upasaṅkamitvā, ‘‘dassāmi dānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  1871. <p class="gathalast">Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, tuvañca me yakkha bahūpakāro’’ti.</p>
  1872. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><a name="para573_kn7"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  1873. <p class="gatha1"> ‘‘Tuvañca me licchavi ekadesaṃ, adāsi dānāni amoghametaṃ;</p>
  1874. <p class="gathalast">Svāhaṃ <a name="T0.0235"></a> karissāmi tayāva sakkhiṃ, amānuso mānusakena saddhi’’nti.</p>
  1875. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><a name="para574_kn7"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  1876. <p class="gatha1"> ‘‘Gatī ca bandhū ca parāyaṇañca <span class="note">[parāyanañca (syā. ka.)]</span>, mitto mamāsi atha devatā me <span class="note">[devatāsi (sī. syā.)]</span>;</p>
  1877. <p class="gathalast">Yācāmi taṃ <span class="note">[yācāmahaṃ (sī.)]</span> pañjaliko bhavitvā, icchāmi taṃ yakkha punāpi daṭṭhu’’nti.</p>
  1878. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><a name="para575_kn7"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  1879. <p class="gatha1"> ‘‘Sace tuvaṃ assaddho bhavissasi, kadariyarūpo vippaṭipannacitto;</p>
  1880. <p class="gathalast">Tvaṃ neva maṃ lacchasi <span class="note">[teneva maṃ na lacchasī (sī.), teneva maṃ licchavi (syā.), teneva maṃ lacchasi (ka.)]</span> dassanāya, disvā ca taṃ nopi ca ālapissaṃ.</p>
  1881. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><a name="para576_kn7"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  1882. <p class="gatha1"> ‘‘Sace pana tvaṃ bhavissasi dhammagāravo, dāne rato saṅgahitattabhāvo;</p>
  1883. <p class="gathalast">Opānabhūto samaṇabrāhmaṇānaṃ, evaṃ mamaṃ lacchasi dassanāya.</p>
  1884. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><a name="para577_kn7"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  1885. <p class="gatha1"> ‘‘Disvā ca taṃ ālapissaṃ bhadante, imañca sūlato lahuṃ pamuñca;</p>
  1886. <p class="gathalast">Yato nidānaṃ akarimha sakkhiṃ, maññāmi sūlāvutakassa kāraṇā.</p>
  1887. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><a name="para578_kn7"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  1888. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="M0.0190"></a> aññamaññaṃ akarimha sakkhiṃ, ayañca <a name="T0.0236"></a> sūlato <span class="note">[sūlāvuto (sī. syā.)]</span> lahuṃ pamutto;</p>
  1889. <p class="gatha2">Sakkacca dhammāni samācaranto, mucceyya so nirayā ca tamhā;</p>
  1890. <p class="gathalast">Kammaṃ siyā aññatra vedanīyaṃ.</p>
  1891. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><a name="para579_kn7"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  1892. <p class="gatha1"> ‘‘Kappitakañca upasaṅkamitvā, teneva <span class="note">[tena (syā. ka.)]</span> saha saṃvibhajitvā kāle;</p>
  1893. <p class="gathalast">Sayaṃ mukhenūpanisajja puccha, so te akkhissati etamatthaṃ.</p>
  1894. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><a name="para580_kn7"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  1895. <p class="gatha1"> ‘‘Tameva bhikkhuṃ upasaṅkamitvā, pucchassu aññatthiko no ca paduṭṭhacitto;</p>
  1896. <p class="gatha2">So te sutaṃ asutañcāpi dhammaṃ,</p>
  1897. <p class="gathalast">Sabbampi <a name="P0.0072"></a> akkhissati yathā pajāna’’nti.</p>
  1898. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><a name="para581_kn7"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  1899. <p class="gatha1"> So tattha rahassaṃ samullapitvā, sakkhiṃ karitvāna amānusena;</p>
  1900. <p class="gathalast">Pakkāmi so licchavīnaṃ sakāsaṃ, atha bravi parisaṃ sannisinnaṃ.</p>
  1901. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><a name="para582_kn7"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  1902. <p class="gatha1"> ‘‘Suṇantu bhonto mama ekavākyaṃ, varaṃ varissaṃ labhissāmi atthaṃ;</p>
  1903. <p class="gathalast">Sūlāvuto <a name="T0.0237"></a> puriso luddakammo, paṇīhitadaṇḍo <span class="note">[paṇītanaṇḍo (ka.)]</span> anusattarūpo <span class="note">[anupakkarūpo (ka.)]</span>.</p>
  1904. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><a name="para583_kn7"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  1905. <p class="gatha1"> ‘‘Ettāvatā vīsatirattimattā, yato āvuto neva jīvati na mato;</p>
  1906. <p class="gathalast">Tāhaṃ mocayissāmi dāni, yathāmatiṃ anujānātu saṅgho’’ti.</p>
  1907. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><a name="para584_kn7"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  1908. <p class="gatha1"> ‘‘Etañca aññañca lahuṃ pamuñca, ko taṃ vadetha <span class="note">[vadethāti (ka.), vadetha ca (syā.)]</span> tathā karontaṃ;</p>
  1909. <p class="gathalast">Yathā pajānāsi tathā karohi, yathāmatiṃ anujānāti saṅgho’’ti.</p>
  1910. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><a name="para585_kn7"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  1911. <p class="gatha1"> So <a name="M0.0191"></a> taṃ padesaṃ upasaṅkamitvā, sūlāvutaṃ mocayi khippameva;</p>
  1912. <p class="gathalast">‘Mā bhāyi sammā’ti ca taṃ avoca, tikicchakānañca upaṭṭhapesi.</p>
  1913. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><a name="para586_kn7"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  1914. <p class="gatha1"> ‘‘Kappitakañca <a name="V0.0142"></a> upasaṅkamitvā, teneva saha <span class="note">[tena samaṃ (sī.), tena saha (syā. ka.)]</span> saṃvibhajitvā kāle;</p>
  1915. <p class="gathalast">Sayaṃ mukhenūpanisajja licchavi, tatheva pucchittha naṃ kāraṇatthiko.</p>
  1916. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><a name="para587_kn7"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  1917. <p class="gatha1"> ‘‘Sūlāvuto puriso luddakammo, paṇītadaṇḍo <a name="T0.0238"></a> anusattarūpo;</p>
  1918. <p class="gathalast">Ettāvatā vīsatirattimattā, yato āvuto neva jīvati na mato.</p>
  1919. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><a name="para588_kn7"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  1920. <p class="gatha1"> ‘‘So mocito gantvā mayā idāni, etassa yakkhassa vaco hi bhante;</p>
  1921. <p class="gathalast">Siyā nu kho kāraṇaṃ kiñcideva, yena so nirayaṃ no vajeyya.</p>
  1922. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><a name="para589_kn7"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  1923. <p class="gatha1"> ‘‘Ācikkha bhante yadi atthi hetu, saddhāyikaṃ hetuvaco suṇoma;</p>
  1924. <p class="gathalast">Na tesaṃ kammānaṃ vināsamatthi, avedayitvā idha byantibhāvo’’ti.</p>
  1925. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><a name="para590_kn7"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  1926. <p class="gatha1"> ‘‘Sace <a name="P0.0073"></a> sa dhammāni samācareyya, sakkacca rattindivamappamatto;</p>
  1927. <p class="gathalast">Mucceyya so nirayā ca tamhā, kammaṃ siyā aññatra vedanīya’’nti.</p>
  1928. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><a name="para591_kn7"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  1929. <p class="gatha1"> ‘‘Aññāto <span class="note">[ñātomhi (ka.)]</span> eso purisassa attho, mamampi dāni anukampa bhante;</p>
  1930. <p class="gathalast">Anusāsa maṃ ovada bhūripañña, yathā ahaṃ no nirayaṃ vajeyya’’nti.</p>
  1931. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><a name="para592_kn7"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  1932. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjeva <a name="T0.0239"></a><a name="M0.0192"></a> buddhaṃ saraṇaṃ upehi, dhammañca saṅghañca pasannacitto;</p>
  1933. <p class="gathalast">Tatheva sikkhāya padāni pañca, akhaṇḍaphullāni samādiyassu.</p>
  1934. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><a name="para593_kn7"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  1935. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā viramassu khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayassu;</p>
  1936. <p class="gatha2">Amajjapo mā ca musā abhāṇī, sakena dārena ca hohi tuṭṭho;</p>
  1937. <p class="gathalast">Imañca ariyaṃ <span class="note">[imañca (syā.)]</span> aṭṭhaṅgavarenupetaṃ, samādiyāhi kusalaṃ sukhudrayaṃ.</p>
  1938. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><a name="para594_kn7"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  1939. <p class="gatha1"> ‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  1940. <p class="gatha2">Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;</p>
  1941. <p class="gathalast">Dadāhi ujubhūtesu, vippasannena cetasā <span class="note">[sadā puññaṃ pavaḍḍhati (syā. ka.)]</span>.</p>
  1942. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><a name="para595_kn7"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  1943. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhūpi sīlasampanne, vītarāge bahussute;</p>
  1944. <p class="gathalast">Tappehi annapānena, sadā puññaṃ pavaḍḍhati.</p>
  1945. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><a name="para596_kn7"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  1946. <p class="gatha1"> ‘‘Evañca dhammāni <span class="note">[kammāni (sī. syā.)]</span> samācaranto, sakkacca rattindivamappamatto;</p>
  1947. <p class="gathalast">Muñca tuvaṃ <span class="note">[mucceyya so tvaṃ (ka.)]</span> nirayā ca tamhā, kammaṃ <a name="T0.0240"></a> siyā aññatra vedanīya’’nti.</p>
  1948. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><a name="para597_kn7"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  1949. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjeva buddhaṃ saraṇaṃ upemi, dhammañca saṅghañca pasannacitto;</p>
  1950. <p class="gathalast">Tatheva sikkhāya padāni pañca, akhaṇḍaphullāni samādiyāmi.</p>
  1951. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><a name="para598_kn7"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  1952. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā viramāmi khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayāmi;</p>
  1953. <p class="gatha2">Amajjapo no ca musā bhaṇāmi, sakena dārena ca homi tuṭṭho;</p>
  1954. <p class="gathalast">Imañca ariyaṃ aṭṭhaṅgavarenupetaṃ, samādiyāmi kusalaṃ sukhudrayaṃ.</p>
  1955. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><a name="para599_kn7"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  1956. <p class="gatha1"> ‘‘Cīvaraṃ <a name="M0.0193"></a><a name="V0.0143"></a> piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  1957. <p class="gathalast">Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca.</p>
  1958. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><a name="para600_kn7"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  1959. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhū <a name="P0.0074"></a> ca sīlasampanne, vītarāge bahussute;</p>
  1960. <p class="gathalast">Dadāmi na vikampāmi <span class="note">[vikappāmi (sī. syā.)]</span>, buddhānaṃ sāsane rato’’ti.</p>
  1961. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><a name="para601_kn7"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  1962. <p class="gatha1"> Etādisā licchavi ambasakkaro, vesāliyaṃ aññataro upāsako;</p>
  1963. <p class="gathalast">Saddho mudū kārakaro ca bhikkhu, saṅghañca sakkacca tadā upaṭṭhahi.</p>
  1964. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><a name="para602_kn7"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  1965. <p class="gatha1"> Sūlāvuto ca arogo hutvā, serī <a name="T0.0241"></a> sukhī pabbajjaṃ upāgami <span class="note">[pabbajjamupagacchi (ka.)]</span>;</p>
  1966. <p class="gathalast">Bhikkhuñca āgamma kappitakuttamaṃ, ubhopi sāmaññaphalāni ajjhaguṃ.</p>
  1967. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><a name="para603_kn7"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  1968. <p class="gatha1"> Etādisā sappurisāna sevanā, mahapphalā hoti sataṃ vijānataṃ;</p>
  1969. <p class="gathalast">Sūlāvuto aggaphalaṃ aphassayi <span class="note">[phussayi (syā. ka.)]</span>, phalaṃ kaniṭṭhaṃ pana ambasakkaro’’ti.</p>
  1970. <p class="centered">Ambasakkarapetavatthu paṭhamaṃ.</p>
  1971. <p class="subhead">2. Serīsakapetavatthu</p>
  1972. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><a name="para604_kn7"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  1973. <p class="gatha1"> <span class="note">[vi. va. 1228]</span> Suṇotha yakkhassa vāṇijāna ca, samāgamo yattha tadā ahosi;</p>
  1974. <p class="gathalast">Yathā kathaṃ itaritarena cāpi, subhāsitaṃ tañca suṇātha sabbe.</p>
  1975. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><a name="para605_kn7"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  1976. <p class="gatha1"> Yo so ahu rājā pāyāsi nāma <span class="note">[nāmo (sī.)]</span>, bhummānaṃ sahabyagato yasassī;</p>
  1977. <p class="gathalast">So modamānova sake vimāne, amānuso mānuse ajjhabhāsīti.</p>
  1978. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><a name="para606_kn7"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  1979. <p class="gatha1"> ‘‘Vaṅke <a name="M0.0194"></a> araññe amanussaṭṭhāne, kantāre appodake appabhakkhe;</p>
  1980. <p class="gathalast">Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, vaṅkaṃbhayā naṭṭhamanā manussā.</p>
  1981. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><a name="para607_kn7"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  1982. <p class="gatha1"> ‘‘Nayidha phalā mūlamayā ca santi, upādānaṃ natthi kutodha bhakkho <span class="note">[bhikkho (ka.)]</span>;</p>
  1983. <p class="gathalast">Aññatra paṃsūhi ca vālukāhi ca, tatāhi uṇhāhi ca dāruṇāhi ca.</p>
  1984. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><a name="para608_kn7"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  1985. <p class="gatha1"> ‘‘Ujjaṅgalaṃ tattamivaṃ kapālaṃ, anāyasaṃ paralokena tulyaṃ;</p>
  1986. <p class="gathalast">Luddānamāvāsamidaṃ purāṇaṃ, bhūmippadeso abhisattarūpo.</p>
  1987. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><a name="para609_kn7"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  1988. <p class="gatha1"> ‘‘‘Atha tumhe kena vaṇṇena, kimāsamānā imaṃ padesaṃ hi;</p>
  1989. <p class="gathalast">Anupaviṭṭhā sahasā samacca, lobhā bhayā atha vā sampamūḷhā’’’ti.</p>
  1990. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><a name="para610_kn7"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  1991. <p class="gatha1"> ‘‘Magadhesu aṅgesu ca satthavāhā, āropayitvā paṇiyaṃ puthuttaṃ;</p>
  1992. <p class="gathalast">Te yāmase sindhusovīrabhūmiṃ, dhanatthikā uddayaṃ patthayānā.</p>
  1993. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><a name="para611_kn7"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  1994. <p class="gatha1"> ‘‘Divā pipāsaṃ nadhivāsayantā, yoggānukampañca samekkhamānā;</p>
  1995. <p class="gathalast">Etena vegena āyāma sabbe, rattiṃ maggaṃ paṭipannā vikāle.</p>
  1996. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><a name="para612_kn7"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  1997. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="V0.0144"></a> duppayātā aparaddhamaggā, andhākulā vippanaṭṭhā araññe;</p>
  1998. <p class="gathalast">Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, disaṃ na jānāma pamūḷhacittā.</p>
  1999. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><a name="para613_kn7"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  2000. <p class="gatha1"> ‘‘Idañca <a name="M0.0195"></a> disvāna adiṭṭhapubbaṃ, vimānaseṭṭhañca tavañca yakkha;</p>
  2001. <p class="gathalast">Tatuttariṃ jīvitamāsamānā, disvā patītā sumanā udaggā’’ti.</p>
  2002. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><a name="para614_kn7"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  2003. <p class="gatha1"> ‘‘Pāraṃ samuddassa imañca vaṇṇuṃ, vettācaraṃ <span class="note">[vettaṃ paraṃ (syā.), vettācāraṃ (ka.)]</span> saṅkupathañca maggaṃ;</p>
  2004. <p class="gathalast">Nadiyo pana pabbatānañca duggā, puthuddisā gacchatha bhogahetu.</p>
  2005. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><a name="para615_kn7"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  2006. <p class="gatha1"> ‘‘Pakkhandiyāna vijitaṃ paresaṃ, verajjake mānuse pekkhamānā;</p>
  2007. <p class="gathalast">Yaṃ vo sutaṃ vā atha vāpi diṭṭhaṃ, accherakaṃ taṃ vo suṇoma tātā’’ti.</p>
  2008. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><a name="para616_kn7"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  2009. <p class="gatha1"> ‘‘Itopi accherataraṃ kumāra, na no sutaṃ vā atha vāpi diṭṭhaṃ;</p>
  2010. <p class="gathalast">Atītamānussakameva sabbaṃ, disvā na tappāma anomavaṇṇaṃ.</p>
  2011. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><a name="para617_kn7"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  2012. <p class="gatha1"> ‘‘Vehāyasaṃ pokkharañño savanti, pahūtamalyā <span class="note">[pahūtamālyā (syā.)]</span> bahupuṇḍarīkā;</p>
  2013. <p class="gathalast">Dumā cime niccaphalūpapannā, atīva gandhā surabhiṃ pavāyanti.</p>
  2014. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><a name="para618_kn7"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  2015. <p class="gatha1"> ‘‘Veḷūriyathambhā satamussitāse, silāpavāḷassa ca āyataṃsā;</p>
  2016. <p class="gathalast">Masāragallā sahalohitaṅgā, thambhā ime jotirasāmayāse.</p>
  2017. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><a name="para619_kn7"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  2018. <p class="gatha1"> ‘‘Sahassathambhaṃ atulānubhāvaṃ, tesūpari sādhumidaṃ vimānaṃ;</p>
  2019. <p class="gathalast">Ratanantaraṃ kañcanavedimissaṃ, tapanīyapaṭṭehi ca sādhuchannaṃ.</p>
  2020. <p class="hangnum"><a name="para620"></a><a name="para620_kn7"></a><span class="paranum">620</span>.</p>
  2021. <p class="gatha1"> ‘‘Jambonaduttattamidaṃ <a name="M0.0196"></a> sumaṭṭho, pāsādasopāṇaphalūpapanno;</p>
  2022. <p class="gathalast">Daḷho ca vaggu ca susaṅgato ca <span class="note">[vaggu sumukho susaṅgato (sī.)]</span>, atīva nijjhānakhamo manuñño.</p>
  2023. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><a name="para621_kn7"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  2024. <p class="gatha1"> ‘‘Ratanantarasmiṃ bahuannapānaṃ, parivārito accharāsaṅgaṇena;</p>
  2025. <p class="gathalast">Murajaālambaratūriyaghuṭṭho, abhivanditosi thutivandanāya.</p>
  2026. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><a name="para622_kn7"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  2027. <p class="gatha1"> ‘‘So modasi nārigaṇappabodhano, vimānapāsādavare manorame;</p>
  2028. <p class="gathalast">Acintiyo sabbaguṇūpapanno, rājā yathā vessavaṇo naḷinyā <span class="note">[naḷiññaṃ (ka.)]</span>.</p>
  2029. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><a name="para623_kn7"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  2030. <p class="gatha1"> ‘‘Devo nu āsi udavāsi yakkho, udāhu devindo manussabhūto;</p>
  2031. <p class="gathalast">Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, ācikkha ko nāma tuvaṃsi yakkho’’ti.</p>
  2032. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><a name="para624_kn7"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  2033. <p class="gatha1"> ‘‘Serīsako nāma ahamhi yakkho, kantāriyo vaṇṇupathamhi gutto;</p>
  2034. <p class="gathalast">Imaṃ padesaṃ abhipālayāmi, vacanakaro vessavaṇassa rañño’’ti.</p>
  2035. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><a name="para625_kn7"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  2036. <p class="gatha1"> ‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃ kataṃ udāhu devehi dinnaṃ;</p>
  2037. <p class="gathalast">Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, kathaṃ tayā laddhamidaṃ manuñña’’nti.</p>
  2038. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><a name="para626_kn7"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  2039. <p class="gatha1"> ‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃ kataṃ na hi devehi dinnaṃ;</p>
  2040. <p class="gathalast">Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ manuñña’’nti.</p>
  2041. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><a name="para627_kn7"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  2042. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="M0.0197"></a> te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  2043. <p class="gathalast">Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, kathaṃ tayā laddhamidaṃ vimāna’’nti.</p>
  2044. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><a name="para628_kn7"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  2045. <p class="gatha1"> ‘‘Mamaṃ <a name="V0.0145"></a> pāyāsīti ahu samaññā, rajjaṃ yadā kārayiṃ kosalānaṃ;</p>
  2046. <p class="gathalast">Natthikadiṭṭhi kadariyo pāpadhammo, ucchedavādī ca tadā ahosiṃ.</p>
  2047. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><a name="para629_kn7"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  2048. <p class="gatha1"> ‘‘Samaṇo ca kho āsi kumārakassapo, bahussuto cittakathī uḷāro;</p>
  2049. <p class="gathalast">So me tadā dhammakathaṃ abhāsi, diṭṭhivisūkāni vinodayī me.</p>
  2050. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><a name="para630_kn7"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  2051. <p class="gatha1"> ‘‘Tāhaṃ tassa dhammakathaṃ suṇitvā, upāsakattaṃ paṭidevayissaṃ;</p>
  2052. <p class="gatha2">Pāṇātipātā virato ahosiṃ, loke adinnaṃ parivajjayissaṃ;</p>
  2053. <p class="gathalast">Amajjapo no ca musā abhāṇiṃ, sakena dārena ca ahosi tuṭṭho.</p>
  2054. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><a name="para631_kn7"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  2055. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  2056. <p class="gathalast">Teheva kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimāna’’nti.</p>
  2057. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><a name="para632_kn7"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  2058. <p class="gatha1"> ‘‘Saccaṃ kirāhaṃsu narā sapaññā, anaññathā vacanaṃ paṇḍitānaṃ;</p>
  2059. <p class="gathalast">Yahiṃ yahiṃ gacchati puññakammo, tahiṃ tahiṃ modati kāmakāmī.</p>
  2060. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><a name="para633_kn7"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  2061. <p class="gatha1"> ‘‘Yahiṃ yahiṃ sokapariddavo ca, vadho ca bandho ca parikkileso;</p>
  2062. <p class="gathalast">Tahiṃ tahiṃ gacchati pāpakammo, na muccati duggatiyā kadācī’’ti.</p>
  2063. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><a name="para634_kn7"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  2064. <p class="gatha1"> ‘‘Sammūḷharūpova <a name="M0.0198"></a> jano ahosi, asmiṃ muhutte kalalīkatova;</p>
  2065. <p class="gathalast">Janassimassa tuyhañca kumāra, appaccayo kena nu kho ahosī’’ti.</p>
  2066. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><a name="para635_kn7"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  2067. <p class="gatha1"> ‘‘Ime ca sirīsavanā <span class="note">[ime sirīsūpavanā ca (sī.), imepi sirīsavanā ca (pī. ka.)]</span> tātā, dibbā gandhā surabhī sampavanti;</p>
  2068. <p class="gathalast">Te sampavāyanti imaṃ vimānaṃ, divā ca ratto ca tamaṃ nihantvā.</p>
  2069. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><a name="para636_kn7"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  2070. <p class="gatha1"> ‘‘Imesañca kho vassasataccayena, sipāṭikā phalati ekamekā;</p>
  2071. <p class="gathalast">Mānussakaṃ vassasataṃ atītaṃ, yadagge kāyamhi idhūpapanno.</p>
  2072. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><a name="para637_kn7"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  2073. <p class="gatha1"> ‘‘Disvānahaṃ vassasatāni pañca, asmiṃ vimāne ṭhatvāna tātā;</p>
  2074. <p class="gathalast">Āyukkhayā puññakkhayā cavissaṃ, teneva sokena pamucchitosmī’’ti.</p>
  2075. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><a name="para638_kn7"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  2076. <p class="gatha1"> ‘‘Kathaṃ nu soceyya tathāvidho so, laddhā vimānaṃ atulaṃ cirāya;</p>
  2077. <p class="gathalast">Ye cāpi kho ittaramupapannā, te nūna soceyyuṃ parittapuññā’’ti.</p>
  2078. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><a name="para639_kn7"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  2079. <p class="gatha1"> ‘‘Anucchaviṃ ovadiyañca me taṃ, yaṃ maṃ tumhe peyyavācaṃ vadetha;</p>
  2080. <p class="gathalast">Tumhe ca kho tātā mayānuguttā, yenicchakaṃ tena paletha sotthi’’nti.</p>
  2081. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><a name="para640_kn7"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  2082. <p class="gatha1"> ‘‘Gantvā mayaṃ sindhusovīrabhūmiṃ, dhannatthikā uddayaṃ patthayānā;</p>
  2083. <p class="gathalast">Yathāpayogā paripuṇṇacāgā, kāhāma serīsamahaṃ uḷāra’’nti.</p>
  2084. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><a name="para641_kn7"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  2085. <p class="gatha1"> ‘‘Mā <a name="M0.0199"></a> ceva serīsamahaṃ akattha, sabbañca vo bhavissati yaṃ vadetha;</p>
  2086. <p class="gathalast">Pāpāni kammāni vivajjayātha, dhammānuyogañca adhiṭṭhahātha.</p>
  2087. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><a name="para642_kn7"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  2088. <p class="gatha1"> ‘‘Upāsako atthi imamhi saṅghe, bahussuto sīlavatūpapanno;</p>
  2089. <p class="gathalast">Saddho ca cāgī ca supesalo ca, vicakkhaṇo santusito mutīmā.</p>
  2090. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><a name="para643_kn7"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  2091. <p class="gatha1"> ‘‘Sañjānamāno <a name="V0.0146"></a> na musā bhaṇeyya, parūpaghātāya ca cetayeyya;</p>
  2092. <p class="gathalast">Vebhūtikaṃ pesuṇaṃ no kareyya, saṇhañca vācaṃ sakhilaṃ bhaṇeyya.</p>
  2093. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><a name="para644_kn7"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  2094. <p class="gatha1"> ‘‘Sagāravo sappaṭisso vinīto, apāpako adhisīle visuddho;</p>
  2095. <p class="gathalast">So mātaraṃ pitarañcāpi jantu, dhammena poseti ariyavutti.</p>
  2096. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><a name="para645_kn7"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  2097. <p class="gatha1"> ‘‘Maññe so mātāpitūnaṃ kāraṇā, bhogāni pariyesati na attahetu;</p>
  2098. <p class="gathalast">Mātāpitūnañca yo accayena, nekkhammapoṇo carissati brahmacariyaṃ.</p>
  2099. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><a name="para646_kn7"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  2100. <p class="gatha1"> ‘‘Ujū avaṅko asaṭho amāyo, na lesakappena ca vohareyya;</p>
  2101. <p class="gathalast">So tādiso sukatakammakārī, dhamme ṭhito kinti labhetha dukkhaṃ.</p>
  2102. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><a name="para647_kn7"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  2103. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ kāraṇā pātukatomhi attanā, tasmā dhammaṃ passatha vāṇijāse;</p>
  2104. <p class="gatha2">Aññatra teniha bhasmī <span class="note">[bhasmi (syā.), bhasma (ka.)]</span> bhavetha, andhākulā vippanaṭṭhā araññe;</p>
  2105. <p class="gathalast">Taṃ khippamānena lahuṃ parena, sukho have sappurisena saṅgamo’’ti.</p>
  2106. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><a name="para648_kn7"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  2107. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="M0.0200"></a> nāma so kiñca karoti kammaṃ, kiṃ nāmadheyyaṃ kiṃ pana tassa gottaṃ;</p>
  2108. <p class="gatha2">Mayampi naṃ daṭṭhukāmamha yakkha, yassānukampāya idhāgatosi;</p>
  2109. <p class="gathalast">Lābhā hi tassa yassa tuvaṃ pihesī’’ti.</p>
  2110. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><a name="para649_kn7"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  2111. <p class="gatha1"> ‘‘Yo kappako sambhavanāmadheyyo, upāsako kocchaphalūpajīvī;</p>
  2112. <p class="gathalast">Jānātha naṃ tumhākaṃ pesiyo so, mā kho naṃ hīḷittha supesalo so’’ti.</p>
  2113. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><a name="para650_kn7"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  2114. <p class="gatha1"> ‘‘Jānāmase yaṃ tvaṃ pavadesi yakkha, na kho naṃ jānāma sa edisoti;</p>
  2115. <p class="gathalast">Mayampi naṃ pūjayissāma yakkha, sutvāna tuyhaṃ vacanaṃ uḷāra’’nti.</p>
  2116. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><a name="para651_kn7"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  2117. <p class="gatha1"> ‘‘Ye keci imasmiṃ satthe manussā, daharā mahantā athavāpi majjhimā;</p>
  2118. <p class="gathalast">Sabbeva te ālambantu vimānaṃ, passantu puññānaṃ phalaṃ kadariyā’’ti.</p>
  2119. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><a name="para652_kn7"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  2120. <p class="gatha1"> Te tattha sabbeva ‘ahaṃ pure’ti, taṃ kappakaṃ tattha purakkhatvā <span class="note">[purakkhipitvā (sī.)]</span>;</p>
  2121. <p class="gathalast">Sabbeva te ālambiṃsu vimānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa.</p>
  2122. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><a name="para653_kn7"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  2123. <p class="gatha1"> Te tattha sabbeva ‘ahaṃ pure’ti, upāsakattaṃ paṭivedayiṃsu;</p>
  2124. <p class="gatha2">Pāṇātipātā paṭiviratā ahesuṃ, loke adinnaṃ parivajjayiṃsu;</p>
  2125. <p class="gathalast">Amajjapā no ca musā bhaṇiṃsu, sakena dārena ca ahesuṃ tuṭṭhā.</p>
  2126. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><a name="para654_kn7"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  2127. <p class="gatha1"> Te <a name="M0.0201"></a> tattha sabbeva ‘ahaṃ pure’ti, upāsakattaṃ paṭivedayitvā;</p>
  2128. <p class="gathalast">Pakkāmi sattho anumodamāno, yakkhiddhiyā anumato punappunaṃ.</p>
  2129. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><a name="para655_kn7"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  2130. <p class="gatha1"> Gantvāna te sindhusovīrabhūmiṃ, dhanatthikā uddayaṃ <span class="note">[udaya (pī. ka.)]</span> patthayānā;</p>
  2131. <p class="gathalast">Yathāpayogā paripuṇṇalābhā, paccāgamuṃ pāṭaliputtamakkhataṃ.</p>
  2132. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><a name="para656_kn7"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  2133. <p class="gatha1"> Gantvāna te saṅgharaṃ sotthivanto, puttehi dārehi samaṅgibhūtā;</p>
  2134. <p class="gatha2">Ānandī vittā sumanā patītā, akaṃsu serīsamahaṃ uḷāraṃ;</p>
  2135. <p class="gathalast">Serīsakaṃ te pariveṇaṃ māpayiṃsu.</p>
  2136. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><a name="para657_kn7"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  2137. <p class="gatha1"> Etādisā <a name="V0.0147"></a> sappurisāna sevanā, mahatthikā dhammaguṇāna sevanā;</p>
  2138. <p class="gathalast">Ekassa atthāya upāsakassa, sabbeva sattā sukhitā <span class="note">[sukhino (pī. ka.)]</span> ahesunti.</p>
  2139. <p class="centered">Serīsakapetavatthu dutiyaṃ.</p>
  2140. <p class="centered">Bhāṇavāraṃ tatiyaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  2141. <p class="subhead">3. Nandakapetavatthu</p>
  2142. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><a name="para658_kn7"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  2143. <p class="gatha1"> Rājā <a name="P0.0079"></a> piṅgalako nāma, suraṭṭhānaṃ adhipati ahu;</p>
  2144. <p class="gathalast">Moriyānaṃ upaṭṭhānaṃ gantvā, suraṭṭhaṃ punarāgamā.</p>
  2145. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><a name="para659_kn7"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  2146. <p class="gatha1"> Uṇhe majjhanhike <span class="note">[majjhantike (sabbattha)]</span> kāle, rājā paṅkaṃ <span class="note">[vaṅkaṃ (ka.)]</span> upāgami;</p>
  2147. <p class="gathalast">Addasa maggaṃ ramaṇīyaṃ, petānaṃ taṃ vaṇṇupathaṃ <span class="note">[vaṇṇanāpathaṃ (sī. syā.)]</span>.</p>
  2148. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><a name="para660_kn7"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  2149. <p class="gatha1"> Sārathiṃ <a name="M0.0202"></a> āmantayī rājā –</p>
  2150. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ maggo ramaṇīyo, khemo sovatthiko sivo;</p>
  2151. <p class="gathalast">Iminā sārathi yāma, suraṭṭhānaṃ santike ito’’.</p>
  2152. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><a name="para661_kn7"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  2153. <p class="gatha1"> Tena <a name="T0.0242"></a> pāyāsi soraṭṭho, senāya caturaṅginiyā;</p>
  2154. <p class="gathalast">Ubbiggarūpo puriso, soraṭṭhaṃ etadabravi.</p>
  2155. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><a name="para662_kn7"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  2156. <p class="gatha1"> ‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, bhiṃsanaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  2157. <p class="gathalast">Purato dissati maggo, pacchato ca na dissati.</p>
  2158. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><a name="para663_kn7"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  2159. <p class="gatha1"> ‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, yamapurisāna santike;</p>
  2160. <p class="gathalast">Amānuso vāyati gandho, ghoso suyyati <span class="note">[sūyati (sī. syā.)]</span> dāruṇo’’.</p>
  2161. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><a name="para664_kn7"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  2162. <p class="gatha1"> Saṃviggo rājā soraṭṭho, sārathiṃ etadabravi;</p>
  2163. <p class="gatha2">‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, bhiṃsanaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  2164. <p class="gathalast">Purato dissati maggo, pacchato ca na dissati.</p>
  2165. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><a name="para665_kn7"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  2166. <p class="gatha1"> ‘‘Kummaggaṃ paṭipannamhā, yamapurisāna santike;</p>
  2167. <p class="gathalast">Amānuso vāyati gandho, ghoso suyyati dāruṇo’’.</p>
  2168. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><a name="para666_kn7"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  2169. <p class="gatha1"> Hatthikkhandhaṃ samāruyha, olokento catuddisaṃ <span class="note">[catuddissā (ka.)]</span>;</p>
  2170. <p class="gatha2">Addasa nigrodhaṃ ramaṇīyaṃ <span class="note">[rukkhaṃ nigrodhaṃ (syā. ka.)]</span>, pādapaṃ chāyāsampannaṃ;</p>
  2171. <p class="gathalast">Nīlabbhavaṇṇasadisaṃ, meghavaṇṇasirīnibhaṃ.</p>
  2172. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><a name="para667_kn7"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  2173. <p class="gatha1"> Sārathiṃ <a name="V0.0148"></a><a name="P0.0080"></a> āmantayī rājā, ‘‘kiṃ eso dissati brahā;</p>
  2174. <p class="gathalast">Nīlabbhavaṇṇasadiso, meghavaṇṇasirīnibho’’.</p>
  2175. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><a name="para668_kn7"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  2176. <p class="gatha1"> ‘‘Nigrodho so mahārāja, pādapo chāyāsampanno;</p>
  2177. <p class="gathalast">Nīlabbhavaṇṇasadiso<a name="T0.0243"></a>, meghavaṇṇasirīnibho’’.</p>
  2178. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><a name="para669_kn7"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  2179. <p class="gatha1"> Tena pāyāsi soraṭṭho, yena so dissate brahā;</p>
  2180. <p class="gathalast">Nīlabbhavaṇṇasadiso, meghavaṇṇasirīnibho.</p>
  2181. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><a name="para670_kn7"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  2182. <p class="gatha1"> Hatthikkhandhato oruyha, rājā rukkhaṃ upāgami;</p>
  2183. <p class="gatha2">Nisīdi rukkhamūlasmiṃ, sāmacco saparijjano;</p>
  2184. <p class="gathalast">Pūraṃ pānīyasarakaṃ, pūve vitte ca addasa.</p>
  2185. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><a name="para671_kn7"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  2186. <p class="gatha1"> Puriso <a name="M0.0203"></a> ca devavaṇṇī, sabbābharaṇabhūsito;</p>
  2187. <p class="gathalast">Upasaṅkamitvā rājānaṃ, soraṭṭhaṃ etadabravi.</p>
  2188. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><a name="para672_kn7"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  2189. <p class="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  2190. <p class="gathalast">Pivatu devo pānīyaṃ, pūve khāda arindama’’.</p>
  2191. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><a name="para673_kn7"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  2192. <p class="gatha1"> Pivitvā rājā pānīyaṃ, sāmacco saparijjano;</p>
  2193. <p class="gathalast">Pūve khāditvā pitvā ca, soraṭṭho etadabravi.</p>
  2194. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><a name="para674_kn7"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  2195. <p class="gatha1"> ‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado;</p>
  2196. <p class="gathalast">Ajānantā taṃ pucchāma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.</p>
  2197. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><a name="para675_kn7"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  2198. <p class="gatha1"> ‘‘Nāmhi devo na gandhabbo, nāpi <span class="note">[namhi (ka.)]</span> sakko purindado;</p>
  2199. <p class="gathalast">Peto ahaṃ mahārāja, suraṭṭhā idha māgato’’ti.</p>
  2200. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><a name="para676_kn7"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  2201. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃsīlo kiṃsamācāro, suraṭṭhasmiṃ pure tuvaṃ;</p>
  2202. <p class="gathalast">Kena te brahmacariyena, ānubhāvo ayaṃ tavā’’ti.</p>
  2203. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><a name="para677_kn7"></a><span class="paranum">677</span>.</p>
  2204. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  2205. <p class="gathalast">Amaccā pārisajjā ca, brāhmaṇo ca purohito.</p>
  2206. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><a name="para678_kn7"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  2207. <p class="gatha1"> ‘‘Suraṭṭhasmiṃ ahaṃ deva, puriso pāpacetaso;</p>
  2208. <p class="gathalast">Micchādiṭṭhi ca dussīlo, kadariyo paribhāsako.</p>
  2209. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><a name="para679_kn7"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  2210. <p class="gatha1"> ‘‘‘Dadantānaṃ <a name="T0.0244"></a> karontānaṃ, vārayissaṃ bahujjanaṃ;</p>
  2211. <p class="gathalast">Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakaro ahaṃ.</p>
  2212. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><a name="para680_kn7"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  2213. <p class="gatha1"> ‘‘‘Vipāko natthi dānassa, saṃyamassa kuto phalaṃ;</p>
  2214. <p class="gathalast">Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.</p>
  2215. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><a name="para681_kn7"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  2216. <p class="gatha1"> ‘‘‘Samatulyāni <a name="V0.0149"></a> bhūtāni, kuto <span class="note">[kule (syā. ka.)]</span> jeṭṭhāpacāyiko;</p>
  2217. <p class="gathalast">Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ.</p>
  2218. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><a name="para682_kn7"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  2219. <p class="gatha1"> ‘‘‘Natthi dānaphalaṃ nāma, na visodheti verinaṃ;</p>
  2220. <p class="gathalast">Laddheyyaṃ labhate macco, niyatipariṇāmajaṃ <span class="note">[pariṇāmajā (sī. ka.)]</span>.</p>
  2221. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><a name="para683_kn7"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  2222. <p class="gatha1"> ‘‘‘Natthi <a name="P0.0081"></a> mātā pitā bhātā, loko natthi ito paraṃ;</p>
  2223. <p class="gathalast">Natthi dinnaṃ natthi hutaṃ, sunihitaṃ na vijjati.</p>
  2224. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><a name="para684_kn7"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  2225. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yopi <a name="M0.0204"></a> haneyya purisaṃ, parassa chindate <span class="note">[purisassa chinde (syā. ka.)]</span> siraṃ;</p>
  2226. <p class="gathalast">Na koci kañci hanati, sattannaṃ vivaramantare.</p>
  2227. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><a name="para685_kn7"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  2228. <p class="gatha1"> ‘‘‘Acchejjābhejjo hi <span class="note">[bhejjo (sī.), abhejjo (syā.), bhejjāsi (ka.)]</span> jīvo, aṭṭhaṃso guḷaparimaṇḍalo;</p>
  2229. <p class="gathalast">Yojanānaṃ sataṃ pañca, ko jīvaṃ chettumarahati.</p>
  2230. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><a name="para686_kn7"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  2231. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā suttaguḷe khitte, nibbeṭhentaṃ palāyati;</p>
  2232. <p class="gathalast">Evameva ca so jīvo, nibbeṭhento palāyati.</p>
  2233. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><a name="para687_kn7"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  2234. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā gāmato nikkhamma, aññaṃ gāmaṃ pavisati;</p>
  2235. <p class="gathalast">Evameva ca so jīvo, aññaṃ bondiṃ pavisati.</p>
  2236. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><a name="para688_kn7"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  2237. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā <a name="T0.0245"></a> gehato nikkhamma, aññaṃ gehaṃ pavisati;</p>
  2238. <p class="gathalast">Evameva ca so jīvo, aññaṃ bondiṃ pavisati.</p>
  2239. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><a name="para689_kn7"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  2240. <p class="gatha1"> ‘‘‘Cullāsīti <span class="note">[cuḷāsīti (sī. syā. ka.)]</span> mahākappino <span class="note">[mahākappuno (sī.)]</span>, satasahassāni hi;</p>
  2241. <p class="gatha2">Ye bālā ye ca paṇḍitā, saṃsāraṃ khepayitvāna;</p>
  2242. <p class="gathalast">Dukkhassantaṃ karissare.</p>
  2243. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><a name="para690_kn7"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  2244. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mitāni sukhadukkhāni, doṇehi piṭakehi ca;</p>
  2245. <p class="gathalast">Jino sabbaṃ pajānāti’, sammūḷhā itarā pajā.</p>
  2246. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><a name="para691_kn7"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  2247. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃdiṭṭhi pure āsiṃ, sammūḷho mohapāruto;</p>
  2248. <p class="gathalast">Micchādiṭṭhi ca dussīlo, kadariyo paribhāsako.</p>
  2249. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><a name="para692_kn7"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  2250. <p class="gatha1"> ‘‘Oraṃ me chahi māsehi, kālaṅkiriyā bhavissati;</p>
  2251. <p class="gathalast">Ekantakaṭukaṃ ghoraṃ, nirayaṃ papatissahaṃ.</p>
  2252. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><a name="para693_kn7"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  2253. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 70]</span> ‘‘Catukkaṇṇaṃ catudvāraṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ;</p>
  2254. <p class="gathalast">Ayopākārapariyantaṃ, ayasā paṭikujjitaṃ.</p>
  2255. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><a name="para694_kn7"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  2256. <p class="gatha1"> <span class="note">[pe. va. 71]</span> ‘‘Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;</p>
  2257. <p class="gathalast">Samantā yojanasataṃ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.</p>
  2258. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><a name="para695_kn7"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  2259. <p class="gatha1"> ‘‘Vassāni <a name="V0.0150"></a> satasahassāni, ghoso suyyati tāvade;</p>
  2260. <p class="gathalast">Lakkho eso mahārāja, satabhāgavassakoṭiyo.</p>
  2261. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><a name="para696_kn7"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  2262. <p class="gatha1"> ‘‘Koṭisatasahassāni<a name="M0.0205"></a>, niraye paccare janā;</p>
  2263. <p class="gathalast">Micchādiṭṭhī ca dussīlā, ye ca ariyūpavādino.</p>
  2264. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><a name="para697_kn7"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  2265. <p class="gatha1"> ‘‘Tatthāhaṃ dīghamaddhānaṃ, dukkhaṃ vedissa vedanaṃ;</p>
  2266. <p class="gathalast">Phalaṃ pāpassa kammassa, tasmā socāmahaṃ bhusaṃ.</p>
  2267. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><a name="para698_kn7"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  2268. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ <a name="T0.0246"></a><a name="P0.0082"></a> suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  2269. <p class="gathalast">Dhītā mayhaṃ mahārāja, uttarā bhaddamatthu te.</p>
  2270. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><a name="para699_kn7"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  2271. <p class="gatha1"> ‘‘Karoti bhaddakaṃ kammaṃ, sīlesuposathe ratā;</p>
  2272. <p class="gathalast">Saññatā saṃvibhāgī ca, vadaññū vītamaccharā.</p>
  2273. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><a name="para700_kn7"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  2274. <p class="gatha1"> ‘‘Akhaṇḍakārī sikkhāya, suṇhā parakulesu ca;</p>
  2275. <p class="gathalast">Upāsikā sakyamunino, sambuddhassa sirīmato.</p>
  2276. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><a name="para701_kn7"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  2277. <p class="gatha1"> ‘‘Bhikkhu ca sīlasampanno, gāmaṃ piṇḍāya pāvisi;</p>
  2278. <p class="gathalast">Okkhittacakkhu satimā, guttadvāro susaṃvuto.</p>
  2279. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><a name="para702_kn7"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  2280. <p class="gatha1"> ‘‘Sapadānaṃ caramāno, agamā taṃ nivesanaṃ;</p>
  2281. <p class="gathalast">‘Tamaddasa mahārāja, uttarā bhaddamatthu te’.</p>
  2282. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><a name="para703_kn7"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  2283. <p class="gatha1"> ‘‘Pūraṃ pānīyasarakaṃ, pūve vitte ca sā adā;</p>
  2284. <p class="gathalast">‘Pitā me kālaṅkato, bhante tassetaṃ upakappatu’.</p>
  2285. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><a name="para704_kn7"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  2286. <p class="gatha1"> ‘‘Samanantarānuddiṭṭhe, vipāko udapajjatha;</p>
  2287. <p class="gathalast">Bhuñjāmi kāmakāmīhaṃ, rājā vessavaṇo yathā.</p>
  2288. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><a name="para705_kn7"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  2289. <p class="gatha1"> ‘‘Taṃ suṇohi mahārāja, arindama raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  2290. <p class="gatha2">Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccati;</p>
  2291. <p class="gathalast">Taṃ buddhaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.</p>
  2292. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><a name="para706_kn7"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  2293. <p class="gatha1"> ‘‘Aṭṭhaṅgikena maggena, phusanti amataṃ padaṃ;</p>
  2294. <p class="gathalast">Taṃ dhammaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.</p>
  2295. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><a name="para707_kn7"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  2296. <p class="gatha1"> ‘‘Cattāro <a name="T0.0247"></a> ca paṭipannā <span class="note">[maggapaṭipannā (sī. syā.)]</span>, cattāro ca phale ṭhitā;</p>
  2297. <p class="gatha2">Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito;</p>
  2298. <p class="gathalast">Taṃ saṅghaṃ saraṇaṃ gaccha, saputtadāro arindama.</p>
  2299. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><a name="para708_kn7"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  2300. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā <a name="M0.0206"></a><a name="V0.0151"></a> viramassu khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayassu;</p>
  2301. <p class="gathalast">Amajjapo mā ca musā abhāṇī, sakena dārena ca hohi tuṭṭho’’ti.</p>
  2302. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><a name="para709_kn7"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  2303. <p class="gatha1"> ‘‘Atthakāmosi me yakkha, hitakāmosi devate;</p>
  2304. <p class="gathalast">Karomi tuyhaṃ vacanaṃ, tvaṃsi ācariyo mama.</p>
  2305. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><a name="para710_kn7"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  2306. <p class="gatha1"> ‘‘Upemi saraṇaṃ buddhaṃ, dhammañcāpi anuttaraṃ;</p>
  2307. <p class="gathalast">Saṅghañca naradevassa, gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.</p>
  2308. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><a name="para711_kn7"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  2309. <p class="gatha1"> ‘‘Pāṇātipātā viramāmi khippaṃ, loke adinnaṃ parivajjayāmi;</p>
  2310. <p class="gathalast">Amajjapo no ca musā bhaṇāmi, sakena dārena ca homi tuṭṭho.</p>
  2311. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><a name="para712_kn7"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  2312. <p class="gatha1"> ‘‘Ophuṇāmi <a name="P0.0083"></a> <span class="note">[opuṇāmi (sī.), ophunāmi (syā. ka.), opunāmi (?)]</span> mahāvāte, nadiyā sīghagāmiyā;</p>
  2313. <p class="gathalast">Vamāmi pāpikaṃ diṭṭhiṃ, buddhānaṃ sāsane rato’’.</p>
  2314. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><a name="para713_kn7"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  2315. <p class="gatha1"> Idaṃ vatvāna soraṭṭho, viramitvā pāpadassanā <span class="note">[pāpadassanaṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  2316. <p class="gathalast">Namo <a name="T0.0248"></a> bhagavato katvā, pāmokkho rathamāruhīti.</p>
  2317. <p class="centered">Nandakapetavatthu tatiyaṃ.</p>
  2318. <p class="subhead">4. Revatīpetavatthu</p>
  2319. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><a name="para714_kn7"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  2320. <p class="gatha1"> <span class="note">[vi. va. 863]</span> ‘‘Uṭṭhehi revate supāpadhamme, apārutadvāre adānasīle;</p>
  2321. <p class="gathalast">Nessāma taṃ yattha thunanti duggatā, samappitā <span class="note">[samajjatā (sī.)]</span> nerayikā dukhenā’’ti.</p>
  2322. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><a name="para715_kn7"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  2323. <p class="gatha1"> Icceva <span class="note">[iccevaṃ (syā. ka.)]</span> vatvāna yamassa dūtā, te dve yakkhā lohitakkhā brahantā;</p>
  2324. <p class="gathalast">Paccekabāhāsu gahetvā revataṃ, pakkāmayuṃ devagaṇassa santike.</p>
  2325. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><a name="para716_kn7"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  2326. <p class="gatha1"> ‘‘Ādiccavaṇṇaṃ <a name="M0.0207"></a> ruciraṃ pabhassaraṃ, byamhaṃ subhaṃ kañcanajālachannaṃ;</p>
  2327. <p class="gathalast">Kassetamākiṇṇajanaṃ vimānaṃ, suriyassa raṃsīriva jotamānaṃ.</p>
  2328. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><a name="para717_kn7"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  2329. <p class="gatha1"> ‘‘Nārīgaṇā candanasāralittā <span class="note">[candanasārānulittā (syā.)]</span>, ubhato vimānaṃ upasobhayanti;</p>
  2330. <p class="gathalast">Taṃ dissati suriyasamānavaṇṇaṃ, ko modati saggapatto vimāne’’ti.</p>
  2331. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><a name="para718_kn7"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  2332. <p class="gatha1"> ‘‘Bārāṇasiyaṃ nandiyo nāmāsi, upāsako amaccharī dānapati vadaññū;</p>
  2333. <p class="gathalast">Tassetamākiṇṇajanaṃ vimānaṃ, suriyassa raṃsīriva jotamānaṃ.</p>
  2334. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><a name="para719_kn7"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  2335. <p class="gatha1"> ‘‘Nārīgaṇā candanasāralittā, ubhato vimānaṃ upasobhayanti;</p>
  2336. <p class="gathalast">Taṃ dissati suriyasamānavaṇṇaṃ, so modati saggapatto vimāne’’ti.</p>
  2337. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><a name="para720_kn7"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  2338. <p class="gatha1"> ‘‘Nandiyassāhaṃ <a name="V0.0152"></a> bhariyā, agārinī sabbakulassa issarā;</p>
  2339. <p class="gathalast">Bhattu vimāne ramissāmi dānahaṃ, na patthaye nirayadassanāyā’’ti.</p>
  2340. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><a name="para721_kn7"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  2341. <p class="gatha1"> ‘‘Eso te nirayo supāpadhamme, puññaṃ tayā akataṃ jīvaloke;</p>
  2342. <p class="gathalast">Na hi maccharī rosako pāpadhammo, saggūpagānaṃ labhati sahabyata’’nti.</p>
  2343. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><a name="para722_kn7"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  2344. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu gūthañca muttañca, asucī paṭidissati;</p>
  2345. <p class="gathalast">Duggandhaṃ kimidaṃ mīḷhaṃ, kimetaṃ upavāyatī’’ti.</p>
  2346. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><a name="para723_kn7"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  2347. <p class="gatha1"> ‘‘Esa saṃsavako nāma, gambhīro sataporiso;</p>
  2348. <p class="gathalast">Yattha vassasahassāni, tuvaṃ paccasi revate’’ti.</p>
  2349. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><a name="para724_kn7"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  2350. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="M0.0208"></a> nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  2351. <p class="gathalast">Kena saṃsavako laddho, gambhīro sataporiso’’ti.</p>
  2352. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><a name="para725_kn7"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  2353. <p class="gatha1"> ‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, aññe vāpi vanibbake;</p>
  2354. <p class="gathalast">Musāvādena vañcesi, taṃ pāpaṃ pakataṃ tayā.</p>
  2355. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><a name="para726_kn7"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  2356. <p class="gatha1"> ‘‘Tena saṃsavako laddho, gambhīro sataporiso;</p>
  2357. <p class="gathalast">Tattha vassasahassāni, tuvaṃ paccasi revate.</p>
  2358. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><a name="para727_kn7"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  2359. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthepi chindanti athopi pāde, kaṇṇepi chindanti athopi nāsaṃ;</p>
  2360. <p class="gathalast">Athopi kākoḷagaṇā samecca, saṅgamma khādanti viphandamāna’’nti.</p>
  2361. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><a name="para728_kn7"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  2362. <p class="gatha1"> ‘‘Sādhu kho maṃ paṭinetha, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ;</p>
  2363. <p class="gatha2">Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca;</p>
  2364. <p class="gathalast">Yaṃ katvā sukhitā honti, na ca pacchānutappare’’ti.</p>
  2365. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><a name="para729_kn7"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  2366. <p class="gatha1"> ‘‘Pure tuvaṃ pamajjitvā, idāni paridevasi;</p>
  2367. <p class="gathalast">Sayaṃ katānaṃ kammānaṃ, vipākaṃ anubhossasī’’ti.</p>
  2368. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><a name="para730_kn7"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  2369. <p class="gatha1"> ‘‘Ko devalokato manussalokaṃ, gantvāna puṭṭho me evaṃ vadeyya;</p>
  2370. <p class="gatha2">‘Nikkhittadaṇḍesu dadātha dānaṃ, acchādanaṃ seyya <span class="note">[sayana (sī.)]</span> mathannapānaṃ;</p>
  2371. <p class="gathalast">Na hi maccharī rosako pāpadhammo, saggūpagānaṃ labhati sahabyataṃ’.</p>
  2372. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><a name="para731_kn7"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  2373. <p class="gatha1"> ‘‘Sāhaṃ nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ;</p>
  2374. <p class="gatha2">Vadaññū sīlasampannā, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ;</p>
  2375. <p class="gathalast">Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca.</p>
  2376. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><a name="para732_kn7"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  2377. <p class="gatha1"> ‘‘Ārāmāni ca ropissaṃ, dugge saṅkamanāni ca;</p>
  2378. <p class="gathalast">Papañca udapānañca, vippasannena cetasā.</p>
  2379. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><a name="para733_kn7"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  2380. <p class="gatha1"> ‘‘Cātuddasiṃ <a name="M0.0209"></a> pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  2381. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.</p>
  2382. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><a name="para734_kn7"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  2383. <p class="gatha1"> ‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;</p>
  2384. <p class="gathalast">Na ca dāne pamajjissaṃ, sāmaṃ diṭṭhamidaṃ mayā’’ti.</p>
  2385. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><a name="para735_kn7"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  2386. <p class="gatha1"> Iccevaṃ <a name="V0.0153"></a> vippalapantiṃ, phandamānaṃ tato tato;</p>
  2387. <p class="gathalast">Khipiṃsu niraye ghore, uddhaṃpādaṃ avaṃsiraṃ.</p>
  2388. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><a name="para736_kn7"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  2389. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ pure maccharinī ahosiṃ, paribhāsikā samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  2390. <p class="gathalast">Vitathena ca sāmikaṃ vañcayitvā, paccāmahaṃ niraye ghorarūpe’’ti.</p>
  2391. <p class="centered">Revatīpetavatthu catutthaṃ.</p>
  2392. <p class="subhead">5. Ucchupetavatthu</p>
  2393. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><a name="para737_kn7"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  2394. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ <a name="P0.0085"></a> mama ucchuvanaṃ mahantaṃ, nibbattati puññaphalaṃ anappakaṃ;</p>
  2395. <p class="gathalast">Taṃ dāni me na <span class="note">[na dāni me taṃ (sī. ka.)]</span> paribhogameti, ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.</p>
  2396. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><a name="para738_kn7"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  2397. <p class="gatha1"> ‘‘Haññāmi <span class="note">[vihaññāmi (ka.)]</span> khajjāmi ca vāyamāmi, parisakkāmi paribhuñjituṃ kiñci;</p>
  2398. <p class="gathalast">Svāhaṃ chinnathāmo kapaṇo lālapāmi, kissa <span class="note">[kissassa (sī.), kissassu (?)]</span> kammassa ayaṃ vipāko.</p>
  2399. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><a name="para739_kn7"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  2400. <p class="gatha1"> ‘‘Vighāto cāhaṃ paripatāmi chamāyaṃ, parivattāmi vāricarova ghamme;</p>
  2401. <p class="gatha2">Rudato ca me <span class="note">[dūrato ca me (syā. ka.)]</span> assukā niggalanti, ācikkha bhante kissa ayaṃ vipāko.</p>
  2402. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><a name="para740_kn7"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  2403. <p class="gatha1"> ‘‘Chāto <a name="M0.0210"></a> kilanto ca pipāsito ca, santassito <a name="T0.0249"></a> sātasukhaṃ na vinde;</p>
  2404. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ etamatthaṃ bhadante, kathaṃ nu ucchuparibhogaṃ labheyya’’nti.</p>
  2405. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><a name="para741_kn7"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  2406. <p class="gatha1"> ‘‘Pure tuvaṃ kammamakāsi attanā, manussabhūto purimāya jātiyā;</p>
  2407. <p class="gathalast">Ahañca taṃ etamatthaṃ vadāmi, sutvāna tvaṃ etamatthaṃ vijāna.</p>
  2408. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><a name="para742_kn7"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  2409. <p class="gatha1"> ‘‘Ucchuṃ <a name="P0.0086"></a> tuvaṃ khādamāno payāto, puriso ca te piṭṭhito anvagacchi;</p>
  2410. <p class="gathalast">So ca taṃ paccāsanto kathesi, tassa tuvaṃ na kiñci ālapittha.</p>
  2411. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><a name="para743_kn7"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  2412. <p class="gatha1"> ‘‘So ca taṃ abhaṇantaṃ ayāci, ‘dehayya ucchu’nti ca taṃ avoca;</p>
  2413. <p class="gathalast">Tassa tuvaṃ piṭṭhito ucchuṃ adāsi, tassetaṃ kammassa ayaṃ vipāko.</p>
  2414. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><a name="para744_kn7"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  2415. <p class="gatha1"> ‘‘Iṅgha tvaṃ gantvāna piṭṭhito gaṇheyyāsi <span class="note">[iṅgha tvaṃ piṭṭhito gaṇha ucchuṃ (sī.)]</span>, gahetvāna taṃ khādassu yāvadatthaṃ;</p>
  2416. <p class="gathalast">Teneva tvaṃ attamano bhavissasi, haṭṭho cudaggo ca pamodito cā’’ti.</p>
  2417. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><a name="para745_kn7"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  2418. <p class="gatha1"> Gantvāna <a name="T0.0250"></a> so piṭṭhito aggahesi, gahetvāna taṃ khādi yāvadatthaṃ;</p>
  2419. <p class="gathalast">Teneva so attamano ahosi, haṭṭho cudaggo ca pamodito cāti.</p>
  2420. <p class="centered">Ucchupetavatthu pañcamaṃ.</p>
  2421. <p class="subhead">6. Kumārapetavatthu</p>
  2422. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><a name="para746_kn7"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  2423. <p class="gatha1"> ‘‘Sāvatthi <a name="V0.0154"></a><a name="P0.0087"></a> nāma nagaraṃ, himavantassa passato;</p>
  2424. <p class="gathalast">Tattha āsuṃ dve kumārā, rājaputtāti me sutaṃ.</p>
  2425. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><a name="para747_kn7"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  2426. <p class="gatha1"> ‘‘Sammattā <a name="M0.0211"></a> <span class="note">[pamattā (ka.)]</span> rajanīyesu, kāmassādābhinandino;</p>
  2427. <p class="gathalast">Paccuppannasukhe giddhā, na te passiṃsunāgataṃ.</p>
  2428. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><a name="para748_kn7"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  2429. <p class="gatha1"> ‘‘Te cutā ca manussattā, paralokaṃ ito gatā;</p>
  2430. <p class="gathalast">Tedha ghosentyadissantā, pubbe dukkaṭamattano.</p>
  2431. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><a name="para749_kn7"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  2432. <p class="gatha1"> ‘‘‘Bahūsu vata <span class="note">[bahussutesu (sī. ka.)]</span> santesu, deyyadhamme upaṭṭhite;</p>
  2433. <p class="gathalast">Nāsakkhimhā ca attānaṃ, parittaṃ kātuṃ sukhāvahaṃ.</p>
  2434. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><a name="para750_kn7"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  2435. <p class="gatha1"> ‘‘‘Kiṃ tato pāpakaṃ assa, yaṃ no rājakulā cutā;</p>
  2436. <p class="gathalast">Upapannā pettivisayaṃ, khuppipāsasamappitā <span class="note">[khuppipāsāsamappitā (sī. pī.)]</span>.</p>
  2437. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><a name="para751_kn7"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  2438. <p class="gatha1"> ‘‘Sāmino idha hutvāna, honti asāmino tahiṃ;</p>
  2439. <p class="gathalast">Bhamanti <span class="note">[caranti (sī. pī.), maranti (syā.)]</span> khuppipāsāya, manussā unnatonatā.</p>
  2440. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><a name="para752_kn7"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  2441. <p class="gatha1"> ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, issaramadasambhavaṃ;</p>
  2442. <p class="gatha2">Pahāya <a name="T0.0251"></a> issaramadaṃ, bhave saggagato naro;</p>
  2443. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ti.</p>
  2444. <p class="centered">Kumārapetavatthu chaṭṭhaṃ.</p>
  2445. <p class="subhead">7. Rājaputtapetavatthu</p>
  2446. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><a name="para753_kn7"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  2447. <p class="gatha1"> Pubbe <a name="P0.0088"></a> katānaṃ kammānaṃ, vipāko mathaye manaṃ;</p>
  2448. <p class="gathalast">Rūpe sadde rase gandhe, phoṭṭhabbe ca manorame.</p>
  2449. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><a name="para754_kn7"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  2450. <p class="gatha1"> Naccaṃ gītaṃ ratiṃ khiḍḍaṃ, anubhutvā anappakaṃ;</p>
  2451. <p class="gathalast">Uyyāne paricaritvā, pavisanto giribbajaṃ.</p>
  2452. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><a name="para755_kn7"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  2453. <p class="gatha1"> Isiṃ sunetta <span class="note">[sunita (ka.)]</span> maddakkhi, attadantaṃ samāhitaṃ;</p>
  2454. <p class="gathalast">Appicchaṃ hirisampannaṃ, uñche pattagate rataṃ.</p>
  2455. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><a name="para756_kn7"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  2456. <p class="gatha1"> Hatthikkhandhato oruyha, laddhā bhanteti cābravi;</p>
  2457. <p class="gathalast">Tassa pattaṃ gahetvāna, uccaṃ paggayha khattiyo.</p>
  2458. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><a name="para757_kn7"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  2459. <p class="gatha1"> Thaṇḍile <a name="V0.0155"></a> pattaṃ bhinditvā, hasamāno apakkami;</p>
  2460. <p class="gathalast">‘‘Rañño kitavassāhaṃ putto, kiṃ maṃ bhikkhu karissasi’’.</p>
  2461. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><a name="para758_kn7"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  2462. <p class="gatha1"> Tassa <a name="M0.0212"></a> kammassa pharusassa, vipāko kaṭuko ahu;</p>
  2463. <p class="gathalast">Yaṃ rājaputto vedesi, nirayamhi samappito.</p>
  2464. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><a name="para759_kn7"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  2465. <p class="gatha1"> Chaḷeva caturāsīti, vassāni navutāni ca;</p>
  2466. <p class="gathalast">Bhusaṃ dukkhaṃ nigacchittho, niraye katakibbiso.</p>
  2467. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><a name="para760_kn7"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  2468. <p class="gatha1"> Uttānopi ca paccittha, nikujjo vāmadakkhiṇo;</p>
  2469. <p class="gathalast">Uddhaṃpādo ṭhito ceva, ciraṃ bālo apaccatha.</p>
  2470. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><a name="para761_kn7"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  2471. <p class="gatha1"> Bahūni <a name="T0.0252"></a> vassasahassāni, pūgāni nahutāni ca;</p>
  2472. <p class="gathalast">Bhusaṃ dukkhaṃ nigacchittho, niraye katakibbiso.</p>
  2473. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><a name="para762_kn7"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  2474. <p class="gatha1"> Etādisaṃ kho kaṭukaṃ, appaduṭṭhappadosinaṃ;</p>
  2475. <p class="gathalast">Paccanti pāpakammantā, isimāsajja subbataṃ.</p>
  2476. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><a name="para763_kn7"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  2477. <p class="gatha1"> So tattha bahuvassāni, vedayitvā bahuṃ dukhaṃ;</p>
  2478. <p class="gathalast">Khuppipāsahato nāma <span class="note">[khuppipāsāhato nāma (sī. pī)]</span>, peto āsi tato cuto.</p>
  2479. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><a name="para764_kn7"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  2480. <p class="gatha1"> Etamādīnavaṃ ñatvā <span class="note">[disvā (sī.)]</span>, issaramadasambhavaṃ;</p>
  2481. <p class="gathalast">Pahāya issaramadaṃ, nivātamanuvattaye.</p>
  2482. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><a name="para765_kn7"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  2483. <p class="gatha1"> Diṭṭheva dhamme pāsaṃso, yo buddhesu sagāravo;</p>
  2484. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatīti.</p>
  2485. <p class="centered">Rājaputtapetavatthu sattamaṃ.</p>
  2486. <p class="subhead">8. Gūthakhādakapetavatthu</p>
  2487. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><a name="para766_kn7"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  2488. <p class="gatha1"> ‘‘Gūthakūpato <a name="P0.0089"></a> uggantvā, ko nu dīno patiṭṭhasi <span class="note">[dīno hi tiṭṭhasi (sī.)]</span>;</p>
  2489. <p class="gathalast">Nissaṃsayaṃ pāpakammanto, kiṃ nu saddahase tuva’’nti.</p>
  2490. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><a name="para767_kn7"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  2491. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petomhi, duggato yamalokiko;</p>
  2492. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gato’’.</p>
  2493. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><a name="para768_kn7"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  2494. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  2495. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti.</p>
  2496. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><a name="para769_kn7"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  2497. <p class="gatha1"> ‘‘Ahu <a name="V0.0156"></a> āvāsiko mayhaṃ, issukī kulamaccharī;</p>
  2498. <p class="gathalast">Ajjhosito mayhaṃ ghare, kadariyo paribhāsako.</p>
  2499. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><a name="para770_kn7"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  2500. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ <a name="T0.0253"></a><a name="M0.0213"></a> vacanaṃ sutvā, bhikkhavo paribhāsisaṃ;</p>
  2501. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, petalokaṃ ito gato’’ti.</p>
  2502. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><a name="para771_kn7"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  2503. <p class="gatha1"> ‘‘Amitto mittavaṇṇena, yo te āsi kulūpako;</p>
  2504. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā duppañño, kiṃ nu pecca gatiṃ gato’’ti.</p>
  2505. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><a name="para772_kn7"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  2506. <p class="gatha1"> ‘‘Tassevāhaṃ pāpakammassa, sīse tiṭṭhāmi matthake;</p>
  2507. <p class="gathalast">So ca paravisayaṃ patto, mameva paricārako.</p>
  2508. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><a name="para773_kn7"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  2509. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ bhadante hadantaññe, etaṃ me hoti bhojanaṃ;</p>
  2510. <p class="gathalast">Ahañca kho yaṃ hadāmi, etaṃ so upajīvatī’’ti.</p>
  2511. <p class="centered">Gūthakhādakapetavatthu aṭṭhamaṃ.</p>
  2512. <p class="subhead">9. Gūthakhādakapetivatthu</p>
  2513. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><a name="para774_kn7"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  2514. <p class="gatha1"> ‘‘Gūthakūpato <a name="P0.0090"></a> uggantvā, kā nu dīnā patiṭṭhasi;</p>
  2515. <p class="gathalast">Nissaṃsayaṃ pāpakammantā, kiṃ nu saddahase tuva’’nti.</p>
  2516. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><a name="para775_kn7"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  2517. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;</p>
  2518. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  2519. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><a name="para776_kn7"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  2520. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  2521. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasī’’ti.</p>
  2522. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><a name="para777_kn7"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  2523. <p class="gatha1"> ‘‘Ahu āvāsiko mayhaṃ, issukī kulamaccharī;</p>
  2524. <p class="gathalast">Ajjhosito mayhaṃ ghare, kadariyo paribhāsako.</p>
  2525. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><a name="para778_kn7"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  2526. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhikkhavo paribhāsisaṃ;</p>
  2527. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  2528. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><a name="para779_kn7"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  2529. <p class="gatha1"> ‘‘Amitto <a name="T0.0254"></a> mittavaṇṇena, yo te āsi kulūpako;</p>
  2530. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā duppañño, kiṃ nu pecca gatiṃ gato’’ti.</p>
  2531. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><a name="para780_kn7"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  2532. <p class="gatha1"> ‘‘Tassevāhaṃ pāpakammassa, sīse tiṭṭhāmi matthake;</p>
  2533. <p class="gathalast">So ca paravisayaṃ patto, mameva paricārako.</p>
  2534. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><a name="para781_kn7"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  2535. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="V0.0157"></a> bhadante hadantaññe, etaṃ me hoti bhojanaṃ;</p>
  2536. <p class="gathalast">Ahañca kho yaṃ hadāmi, etaṃ so upajīvatī’’ti.</p>
  2537. <p class="centered">Gūthakhādakapetivatthu navamaṃ.</p>
  2538. <p class="subhead">10. Gaṇapetavatthu</p>
  2539. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><a name="para782_kn7"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  2540. <p class="gatha1"> ‘‘Naggā <a name="M0.0214"></a> dubbaṇṇarūpāttha, kisā dhamanisanthatā;</p>
  2541. <p class="gathalast">Upphāsulikā <span class="note">[uppāsuḷikā (ka.)]</span> kisikā, ke nu tumhettha mārisā’’ti.</p>
  2542. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><a name="para783_kn7"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  2543. <p class="gatha1"> ‘‘Mayaṃ bhadante petāmhā, duggatā yamalokikā;</p>
  2544. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  2545. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><a name="para784_kn7"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  2546. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="P0.0091"></a> nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  2547. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti.</p>
  2548. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><a name="para785_kn7"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  2549. <p class="gatha1"> ‘‘Anāvaṭesu titthesu, vicinimhaddhamāsakaṃ;</p>
  2550. <p class="gathalast">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.</p>
  2551. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><a name="para786_kn7"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  2552. <p class="gatha1"> ‘‘Nadiṃ upema tasitā, rittakā parivattati;</p>
  2553. <p class="gathalast">Chāyaṃ upema uṇhesu, ātapo parivattati.</p>
  2554. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><a name="para787_kn7"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  2555. <p class="gatha1"> ‘‘Aggivaṇṇo ca no vāto, ḍahanto upavāyati;</p>
  2556. <p class="gathalast">Etañca bhante arahāma, aññañca pāpakaṃ tato.</p>
  2557. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><a name="para788_kn7"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  2558. <p class="gatha1"> ‘‘Api yojanāni <span class="note">[adhiyojanāni (sī. ka.)]</span> gacchāma, chātā āhāragedhino;</p>
  2559. <p class="gathalast">Aladdhāva <a name="T0.0255"></a> nivattāma, aho no appapuññatā.</p>
  2560. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><a name="para789_kn7"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  2561. <p class="gatha1"> ‘‘Chātā pamucchitā bhantā, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā;</p>
  2562. <p class="gathalast">Uttānā paṭikirāma, avakujjā patāmase.</p>
  2563. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><a name="para790_kn7"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  2564. <p class="gatha1"> ‘‘Te ca tattheva patitā <span class="note">[tattha papahitā (ka.)]</span>, bhūmiyaṃ paṭisumbhitā;</p>
  2565. <p class="gathalast">Uraṃ sīsañca ghaṭṭema, aho no appapuññatā.</p>
  2566. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><a name="para791_kn7"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  2567. <p class="gatha1"> ‘‘Etañca bhante arahāma, aññañca pāpakaṃ tato;</p>
  2568. <p class="gathalast">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.</p>
  2569. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><a name="para792_kn7"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  2570. <p class="gatha1"> ‘‘Te hi nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ;</p>
  2571. <p class="gathalast">Vadaññū sīlasampannā, kāhāma kusalaṃ bahu’’nti.</p>
  2572. <p class="centered">Gaṇapetavatthu dasamaṃ.</p>
  2573. <p class="subhead">11. Pāṭaliputtapetavatthu</p>
  2574. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><a name="para793_kn7"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  2575. <p class="gatha1"> ‘‘Diṭṭhā <a name="M0.0215"></a><a name="V0.0158"></a><a name="P0.0092"></a> tayā nirayā tiracchānayoni,</p>
  2576. <p class="gatha2">Petā asurā athavāpi mānusā devā; Sayamaddasa kammavipākamattano,</p>
  2577. <p class="gathalast">Nessāmi taṃ pāṭaliputtamakkhataṃ; Tattha gantvā kusalaṃ karohi kammaṃ’’.</p>
  2578. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><a name="para794_kn7"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  2579. <p class="gatha1"> ‘‘Atthakāmosi me yakkha, hitakāmosi devate;</p>
  2580. <p class="gathalast">Karomi tuyhaṃ vacanaṃ, tvaṃsi ācariyo mama.</p>
  2581. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><a name="para795_kn7"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  2582. <p class="gatha1"> ‘‘Diṭṭhā mayā nirayā tiracchānayoni, petā asurā athavāpi mānusā devā;</p>
  2583. <p class="gathalast">Sayamaddasaṃ <a name="T0.0256"></a> kammavipākamattano, kāhāmi puññāni anappakānī’’ti.</p>
  2584. <p class="centered">Pāṭaliputtapetavatthu ekādasamaṃ.</p>
  2585. <p class="subhead">12. Ambavanapetavatthu</p>
  2586. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><a name="para796_kn7"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  2587. <p class="gatha1"> ‘‘Ayañca te pokkharaṇī surammā, samā sutitthā ca mahodakā ca;</p>
  2588. <p class="gathalast">Supupphitā bhamaragaṇānukiṇṇā, kathaṃ tayā laddhā ayaṃ manuññā.</p>
  2589. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><a name="para797_kn7"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  2590. <p class="gatha1"> ‘‘Idañca te ambavanaṃ surammaṃ, sabbotukaṃ dhārayate <span class="note">[dhārayati (syā. ka.)]</span> phalāni;</p>
  2591. <p class="gathalast">Supupphitaṃ bhamaragaṇānukiṇṇaṃ, kathaṃ tayā laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  2592. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><a name="para798_kn7"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  2593. <p class="gatha1"> ‘‘Ambapakkaṃ dakaṃ <span class="note">[ambapakkodakaṃ (sī. syā. pī.), ambapakkūdakaṃ (ka.)]</span> yāgu, sītacchāyā manoramā;</p>
  2594. <p class="gathalast">Dhītāya dinnadānena, tena me idha labbhati’’.</p>
  2595. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><a name="para799_kn7"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  2596. <p class="gatha1"> ‘‘Sandiṭṭhikaṃ <a name="M0.0216"></a> kammaṃ evaṃ <span class="note">[sandiṭṭhikaṃ eva (syā.)]</span> passatha, dānassa damassa saṃyamassa vipākaṃ;</p>
  2597. <p class="gathalast">Dāsī ahaṃ ayyakulesu hutvā, suṇisā homi agārassa issarā’’ti.</p>
  2598. <p class="centered">Ambavanapetavatthu dvādasamaṃ.</p>
  2599. <p class="subhead">13. Akkharukkhapetavatthu</p>
  2600. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><a name="para800_kn7"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  2601. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="T0.0257"></a><a name="P0.0093"></a> dadāti na taṃ hoti, detheva dānaṃ datvā ubhayaṃ tarati;</p>
  2602. <p class="gatha2">Ubhayaṃ tena dānena <span class="note">[tena (ka.)]</span> gacchati, jāgaratha māpamajjathā’’ti.</p>
  2603. <p class="centered">Akkharukkhapetavatthu terasamaṃ.</p>
  2604. <p class="subhead">14. Bhogasaṃharapetavatthu</p>
  2605. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><a name="para801_kn7"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  2606. <p class="gatha1"> ‘‘Mayaṃ <a name="V0.0159"></a> bhoge saṃharimha, samena visamena ca;</p>
  2607. <p class="gathalast">Te aññe paribhuñjanti, mayaṃ dukkhassa bhāginī’’ti.</p>
  2608. <p class="centered">Bhogasaṃharapetavatthu cuddasamaṃ.</p>
  2609. <p class="subhead">15. Seṭṭhiputtapetavatthu</p>
  2610. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><a name="para802_kn7"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  2611. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.4.54 jātakepi]</span> ‘‘Saṭṭhivassasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  2612. <p class="gathalast">Niraye paccamānānaṃ, kadā anto bhavissati’’.</p>
  2613. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><a name="para803_kn7"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  2614. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.4.55 jātakepi]</span> ‘‘Natthi anto kuto anto, na anto paṭidissati;</p>
  2615. <p class="gathalast">Tathā hi pakataṃ pāpaṃ, tuyhaṃ mayhañca mārisā <span class="note">[mama tuyhañca mārisa (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  2616. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><a name="para804_kn7"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  2617. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.4.53 jātakepi]</span> ‘‘Dujjīvitamajīvamha<a name="P0.0094"></a>, ye sante na dadamhase;</p>
  2618. <p class="gathalast">Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākamha attano.</p>
  2619. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><a name="para805_kn7"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  2620. <p class="gatha1"> <span class="note">[jā. 1.4.56 jātakepi]</span> ‘‘Sohaṃ nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ;</p>
  2621. <p class="gathalast">Vadaññū sīlasampanno, kāhāmi kusalaṃ bahu’’nti.</p>
  2622. <p class="centered">Seṭṭhiputtapetavatthu pannarasamaṃ.</p>
  2623. <p class="subhead">16. Saṭṭhikūṭapetavatthu</p>
  2624. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><a name="para806_kn7"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  2625. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ <a name="M0.0217"></a> nu ummattarūpova, migo bhantova dhāvasi;</p>
  2626. <p class="gathalast">Nissaṃsayaṃ pāpakammanto <span class="note">[pāpakammaṃ (syā. pī.)]</span>, kiṃ nu saddāyase tuva’’nti.</p>
  2627. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><a name="para807_kn7"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  2628. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ <a name="T0.0258"></a> bhadante petomhi, duggato yamalokiko;</p>
  2629. <p class="gathalast">Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gato.</p>
  2630. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><a name="para808_kn7"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  2631. <p class="gatha1"> ‘‘Saṭṭhi kūṭasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  2632. <p class="gathalast">Sīse mayhaṃ nipatanti, te bhindanti ca matthaka’’nti.</p>
  2633. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><a name="para809_kn7"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  2634. <p class="gatha1"> ‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;</p>
  2635. <p class="gathalast">Kissa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchasi.</p>
  2636. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><a name="para810_kn7"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  2637. <p class="gatha1"> ‘‘Saṭṭhi <a name="V0.0160"></a> kūṭasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  2638. <p class="gathalast">Sīse tuyhaṃ nipatanti, te bhindanti ca matthaka’’nti.</p>
  2639. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><a name="para811_kn7"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  2640. <p class="gatha1"> ‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, sunettaṃ bhāvitindriyaṃ;</p>
  2641. <p class="gathalast">Nisinnaṃ rukkhamūlasmiṃ, jhāyantaṃ akutobhayaṃ.</p>
  2642. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><a name="para812_kn7"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  2643. <p class="gatha1"> ‘‘Sālittakappahārena, bhindissaṃ tassa matthakaṃ;</p>
  2644. <p class="gathalast">Tassa kammavipākena, idaṃ dukkhaṃ nigacchisaṃ.</p>
  2645. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><a name="para813_kn7"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  2646. <p class="gatha1"> ‘‘Saṭṭhi kūṭasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  2647. <p class="gathalast">Sīse mayhaṃ nipatanti, te bhindanti ca <span class="note">[nipatanti, vo bhindanteva (sī. dhammapadaṭṭhakathā)]</span> matthaka’’nti.</p>
  2648. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><a name="para814_kn7"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  2649. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammena te kāpurisa, saṭṭhikūṭasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  2650. <p class="gathalast">Sīse tuyhaṃ nipatanti, te bhindanti ca matthaka’’nti.</p>
  2651. <p class="centered">Saṭṭhikūṭapetavatthu soḷasamaṃ.</p>
  2652. <p class="centered">Mahāvaggo catuttho niṭṭhito.</p>
  2653. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ <a name="P0.0095"></a> –</p>
  2654. <p class="gatha1">Ambasakkaro <a name="T0.0259"></a><a name="M0.0218"></a> serīsako, piṅgalo revati ucchu;</p>
  2655. <p class="gathalast">Dve kumārā duve gūthā, gaṇapāṭaliambavanaṃ.</p>
  2656. <p class="gatha1">Akkharukkhabhogasaṃharā, seṭṭhiputtasaṭṭhikūṭā;</p>
  2657. <p class="gathalast">Iti soḷasavatthūni, vaggo tena pavuccati.</p>
  2658. <p class="bodytext">Atha vagguddānaṃ –</p>
  2659. <p class="gatha1">Urago uparivaggo, cūḷamahāti catudhā;</p>
  2660. <p class="gathalast">Vatthūni ekapaññāsaṃ, catudhā bhāṇavārato.</p>
  2661. <p class="centered">Petavatthupāḷi niṭṭhitā.</p>
  2662. </body>