s0514m.mul.htm 1.1 MB

1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495969798991001011021031041051061071081091101111121131141151161171181191201211221231241251261271281291301311321331341351361371381391401411421431441451461471481491501511521531541551561571581591601611621631641651661671681691701711721731741751761771781791801811821831841851861871881891901911921931941951961971981992002012022032042052062072082092102112122132142152162172182192202212222232242252262272282292302312322332342352362372382392402412422432442452462472482492502512522532542552562572582592602612622632642652662672682692702712722732742752762772782792802812822832842852862872882892902912922932942952962972982993003013023033043053063073083093103113123133143153163173183193203213223233243253263273283293303313323333343353363373383393403413423433443453463473483493503513523533543553563573583593603613623633643653663673683693703713723733743753763773783793803813823833843853863873883893903913923933943953963973983994004014024034044054064074084094104114124134144154164174184194204214224234244254264274284294304314324334344354364374384394404414424434444454464474484494504514524534544554564574584594604614624634644654664674684694704714724734744754764774784794804814824834844854864874884894904914924934944954964974984995005015025035045055065075085095105115125135145155165175185195205215225235245255265275285295305315325335345355365375385395405415425435445455465475485495505515525535545555565575585595605615625635645655665675685695705715725735745755765775785795805815825835845855865875885895905915925935945955965975985996006016026036046056066076086096106116126136146156166176186196206216226236246256266276286296306316326336346356366376386396406416426436446456466476486496506516526536546556566576586596606616626636646656666676686696706716726736746756766776786796806816826836846856866876886896906916926936946956966976986997007017027037047057067077087097107117127137147157167177187197207217227237247257267277287297307317327337347357367377387397407417427437447457467477487497507517527537547557567577587597607617627637647657667677687697707717727737747757767777787797807817827837847857867877887897907917927937947957967977987998008018028038048058068078088098108118128138148158168178188198208218228238248258268278288298308318328338348358368378388398408418428438448458468478488498508518528538548558568578588598608618628638648658668678688698708718728738748758768778788798808818828838848858868878888898908918928938948958968978988999009019029039049059069079089099109119129139149159169179189199209219229239249259269279289299309319329339349359369379389399409419429439449459469479489499509519529539549559569579589599609619629639649659669679689699709719729739749759769779789799809819829839849859869879889899909919929939949959969979989991000100110021003100410051006100710081009101010111012101310141015101610171018101910201021102210231024102510261027102810291030103110321033103410351036103710381039104010411042104310441045104610471048104910501051105210531054105510561057105810591060106110621063106410651066106710681069107010711072107310741075107610771078107910801081108210831084108510861087108810891090109110921093109410951096109710981099110011011102110311041105110611071108110911101111111211131114111511161117111811191120112111221123112411251126112711281129113011311132113311341135113611371138113911401141114211431144114511461147114811491150115111521153115411551156115711581159116011611162116311641165116611671168116911701171117211731174117511761177117811791180118111821183118411851186118711881189119011911192119311941195119611971198119912001201120212031204120512061207120812091210121112121213121412151216121712181219122012211222122312241225122612271228122912301231123212331234123512361237123812391240124112421243124412451246124712481249125012511252125312541255125612571258125912601261126212631264126512661267126812691270127112721273127412751276127712781279128012811282128312841285128612871288128912901291129212931294129512961297129812991300130113021303130413051306130713081309131013111312131313141315131613171318131913201321132213231324132513261327132813291330133113321333133413351336133713381339134013411342134313441345134613471348134913501351135213531354135513561357135813591360136113621363136413651366136713681369137013711372137313741375137613771378137913801381138213831384138513861387138813891390139113921393139413951396139713981399140014011402140314041405140614071408140914101411141214131414141514161417141814191420142114221423142414251426142714281429143014311432143314341435143614371438143914401441144214431444144514461447144814491450145114521453145414551456145714581459146014611462146314641465146614671468146914701471147214731474147514761477147814791480148114821483148414851486148714881489149014911492149314941495149614971498149915001501150215031504150515061507150815091510151115121513151415151516151715181519152015211522152315241525152615271528152915301531153215331534153515361537153815391540154115421543154415451546154715481549155015511552155315541555155615571558155915601561156215631564156515661567156815691570157115721573157415751576157715781579158015811582158315841585158615871588158915901591159215931594159515961597159815991600160116021603160416051606160716081609161016111612161316141615161616171618161916201621162216231624162516261627162816291630163116321633163416351636163716381639164016411642164316441645164616471648164916501651165216531654165516561657165816591660166116621663166416651666166716681669167016711672167316741675167616771678167916801681168216831684168516861687168816891690169116921693169416951696169716981699170017011702170317041705170617071708170917101711171217131714171517161717171817191720172117221723172417251726172717281729173017311732173317341735173617371738173917401741174217431744174517461747174817491750175117521753175417551756175717581759176017611762176317641765176617671768176917701771177217731774177517761777177817791780178117821783178417851786178717881789179017911792179317941795179617971798179918001801180218031804180518061807180818091810181118121813181418151816181718181819182018211822182318241825182618271828182918301831183218331834183518361837183818391840184118421843184418451846184718481849185018511852185318541855185618571858185918601861186218631864186518661867186818691870187118721873187418751876187718781879188018811882188318841885188618871888188918901891189218931894189518961897189818991900190119021903190419051906190719081909191019111912191319141915191619171918191919201921192219231924192519261927192819291930193119321933193419351936193719381939194019411942194319441945194619471948194919501951195219531954195519561957195819591960196119621963196419651966196719681969197019711972197319741975197619771978197919801981198219831984198519861987198819891990199119921993199419951996199719981999200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023202420252026202720282029203020312032203320342035203620372038203920402041204220432044204520462047204820492050205120522053205420552056205720582059206020612062206320642065206620672068206920702071207220732074207520762077207820792080208120822083208420852086208720882089209020912092209320942095209620972098209921002101210221032104210521062107210821092110211121122113211421152116211721182119212021212122212321242125212621272128212921302131213221332134213521362137213821392140214121422143214421452146214721482149215021512152215321542155215621572158215921602161216221632164216521662167216821692170217121722173217421752176217721782179218021812182218321842185218621872188218921902191219221932194219521962197219821992200220122022203220422052206220722082209221022112212221322142215221622172218221922202221222222232224222522262227222822292230223122322233223422352236223722382239224022412242224322442245224622472248224922502251225222532254225522562257225822592260226122622263226422652266226722682269227022712272227322742275227622772278227922802281228222832284228522862287228822892290229122922293229422952296229722982299230023012302230323042305230623072308230923102311231223132314231523162317231823192320232123222323232423252326232723282329233023312332233323342335233623372338233923402341234223432344234523462347234823492350235123522353235423552356235723582359236023612362236323642365236623672368236923702371237223732374237523762377237823792380238123822383238423852386238723882389239023912392239323942395239623972398239924002401240224032404240524062407240824092410241124122413241424152416241724182419242024212422242324242425242624272428242924302431243224332434243524362437243824392440244124422443244424452446244724482449245024512452245324542455245624572458245924602461246224632464246524662467246824692470247124722473247424752476247724782479248024812482248324842485248624872488248924902491249224932494249524962497249824992500250125022503250425052506250725082509251025112512251325142515251625172518251925202521252225232524252525262527252825292530253125322533253425352536253725382539254025412542254325442545254625472548254925502551255225532554255525562557255825592560256125622563256425652566256725682569257025712572257325742575257625772578257925802581258225832584258525862587258825892590259125922593259425952596259725982599260026012602260326042605260626072608260926102611261226132614261526162617261826192620262126222623262426252626262726282629263026312632263326342635263626372638263926402641264226432644264526462647264826492650265126522653265426552656265726582659266026612662266326642665266626672668266926702671267226732674267526762677267826792680268126822683268426852686268726882689269026912692269326942695269626972698269927002701270227032704270527062707270827092710271127122713271427152716271727182719272027212722272327242725272627272728272927302731273227332734273527362737273827392740274127422743274427452746274727482749275027512752275327542755275627572758275927602761276227632764276527662767276827692770277127722773277427752776277727782779278027812782278327842785278627872788278927902791279227932794279527962797279827992800280128022803280428052806280728082809281028112812281328142815281628172818281928202821282228232824282528262827282828292830283128322833283428352836283728382839284028412842284328442845284628472848284928502851285228532854285528562857285828592860286128622863286428652866286728682869287028712872287328742875287628772878287928802881288228832884288528862887288828892890289128922893289428952896289728982899290029012902290329042905290629072908290929102911291229132914291529162917291829192920292129222923292429252926292729282929293029312932293329342935293629372938293929402941294229432944294529462947294829492950295129522953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762977297829792980298129822983298429852986298729882989299029912992299329942995299629972998299930003001300230033004300530063007300830093010301130123013301430153016301730183019302030213022302330243025302630273028302930303031303230333034303530363037303830393040304130423043304430453046304730483049305030513052305330543055305630573058305930603061306230633064306530663067306830693070307130723073307430753076307730783079308030813082308330843085308630873088308930903091309230933094309530963097309830993100310131023103310431053106310731083109311031113112311331143115311631173118311931203121312231233124312531263127312831293130313131323133313431353136313731383139314031413142314331443145314631473148314931503151315231533154315531563157315831593160316131623163316431653166316731683169317031713172317331743175317631773178317931803181318231833184318531863187318831893190319131923193319431953196319731983199320032013202320332043205320632073208320932103211321232133214321532163217321832193220322132223223322432253226322732283229323032313232323332343235323632373238323932403241324232433244324532463247324832493250325132523253325432553256325732583259326032613262326332643265326632673268326932703271327232733274327532763277327832793280328132823283328432853286328732883289329032913292329332943295329632973298329933003301330233033304330533063307330833093310331133123313331433153316331733183319332033213322332333243325332633273328332933303331333233333334333533363337333833393340334133423343334433453346334733483349335033513352335333543355335633573358335933603361336233633364336533663367336833693370337133723373337433753376337733783379338033813382338333843385338633873388338933903391339233933394339533963397339833993400340134023403340434053406340734083409341034113412341334143415341634173418341934203421342234233424342534263427342834293430343134323433343434353436343734383439344034413442344334443445344634473448344934503451345234533454345534563457345834593460346134623463346434653466346734683469347034713472347334743475347634773478347934803481348234833484348534863487348834893490349134923493349434953496349734983499350035013502350335043505350635073508350935103511351235133514351535163517351835193520352135223523352435253526352735283529353035313532353335343535353635373538353935403541354235433544354535463547354835493550355135523553355435553556355735583559356035613562356335643565356635673568356935703571357235733574357535763577357835793580358135823583358435853586358735883589359035913592359335943595359635973598359936003601360236033604360536063607360836093610361136123613361436153616361736183619362036213622362336243625362636273628362936303631363236333634363536363637363836393640364136423643364436453646364736483649365036513652365336543655365636573658365936603661366236633664366536663667366836693670367136723673367436753676367736783679368036813682368336843685368636873688368936903691369236933694369536963697369836993700370137023703370437053706370737083709371037113712371337143715371637173718371937203721372237233724372537263727372837293730373137323733373437353736373737383739374037413742374337443745374637473748374937503751375237533754375537563757375837593760376137623763376437653766376737683769377037713772377337743775377637773778377937803781378237833784378537863787378837893790379137923793379437953796379737983799380038013802380338043805380638073808380938103811381238133814381538163817381838193820382138223823382438253826382738283829383038313832383338343835383638373838383938403841384238433844384538463847384838493850385138523853385438553856385738583859386038613862386338643865386638673868386938703871387238733874387538763877387838793880388138823883388438853886388738883889389038913892389338943895389638973898389939003901390239033904390539063907390839093910391139123913391439153916391739183919392039213922392339243925392639273928392939303931393239333934393539363937393839393940394139423943394439453946394739483949395039513952395339543955395639573958395939603961396239633964396539663967396839693970397139723973397439753976397739783979398039813982398339843985398639873988398939903991399239933994399539963997399839994000400140024003400440054006400740084009401040114012401340144015401640174018401940204021402240234024402540264027402840294030403140324033403440354036403740384039404040414042404340444045404640474048404940504051405240534054405540564057405840594060406140624063406440654066406740684069407040714072407340744075407640774078407940804081408240834084408540864087408840894090409140924093409440954096409740984099410041014102410341044105410641074108410941104111411241134114411541164117411841194120412141224123412441254126412741284129413041314132413341344135413641374138413941404141414241434144414541464147414841494150415141524153415441554156415741584159416041614162416341644165416641674168416941704171417241734174417541764177417841794180418141824183418441854186418741884189419041914192419341944195419641974198419942004201420242034204420542064207420842094210421142124213421442154216421742184219422042214222422342244225422642274228422942304231423242334234423542364237423842394240424142424243424442454246424742484249425042514252425342544255425642574258425942604261426242634264426542664267426842694270427142724273427442754276427742784279428042814282428342844285428642874288428942904291429242934294429542964297429842994300430143024303430443054306430743084309431043114312431343144315431643174318431943204321432243234324432543264327432843294330433143324333433443354336433743384339434043414342434343444345434643474348434943504351435243534354435543564357435843594360436143624363436443654366436743684369437043714372437343744375437643774378437943804381438243834384438543864387438843894390439143924393439443954396439743984399440044014402440344044405440644074408440944104411441244134414441544164417441844194420442144224423442444254426442744284429443044314432443344344435443644374438443944404441444244434444444544464447444844494450445144524453445444554456445744584459446044614462446344644465446644674468446944704471447244734474447544764477447844794480448144824483448444854486448744884489449044914492449344944495449644974498449945004501450245034504450545064507450845094510451145124513451445154516451745184519452045214522452345244525452645274528452945304531453245334534453545364537453845394540454145424543454445454546454745484549455045514552455345544555455645574558455945604561456245634564456545664567456845694570457145724573457445754576457745784579458045814582458345844585458645874588458945904591459245934594459545964597459845994600460146024603460446054606460746084609461046114612461346144615461646174618461946204621462246234624462546264627462846294630463146324633463446354636463746384639464046414642464346444645464646474648464946504651465246534654465546564657465846594660466146624663466446654666466746684669467046714672467346744675467646774678467946804681468246834684468546864687468846894690469146924693469446954696469746984699470047014702470347044705470647074708470947104711471247134714471547164717471847194720472147224723472447254726472747284729473047314732473347344735473647374738473947404741474247434744474547464747474847494750475147524753475447554756475747584759476047614762476347644765476647674768476947704771477247734774477547764777477847794780478147824783478447854786478747884789479047914792479347944795479647974798479948004801480248034804480548064807480848094810481148124813481448154816481748184819482048214822482348244825482648274828482948304831483248334834483548364837483848394840484148424843484448454846484748484849485048514852485348544855485648574858485948604861486248634864486548664867486848694870487148724873487448754876487748784879488048814882488348844885488648874888488948904891489248934894489548964897489848994900490149024903490449054906490749084909491049114912491349144915491649174918491949204921492249234924492549264927492849294930493149324933493449354936493749384939494049414942494349444945494649474948494949504951495249534954495549564957495849594960496149624963496449654966496749684969497049714972497349744975497649774978497949804981498249834984498549864987498849894990499149924993499449954996499749984999500050015002500350045005500650075008500950105011501250135014501550165017501850195020502150225023502450255026502750285029503050315032503350345035503650375038503950405041504250435044504550465047504850495050505150525053505450555056505750585059506050615062506350645065506650675068506950705071507250735074507550765077507850795080508150825083508450855086508750885089509050915092509350945095509650975098509951005101510251035104510551065107510851095110511151125113511451155116511751185119512051215122512351245125512651275128512951305131513251335134513551365137513851395140514151425143514451455146514751485149515051515152515351545155515651575158515951605161516251635164516551665167516851695170517151725173517451755176517751785179518051815182518351845185518651875188518951905191519251935194519551965197519851995200520152025203520452055206520752085209521052115212521352145215521652175218521952205221522252235224522552265227522852295230523152325233523452355236523752385239524052415242524352445245524652475248524952505251525252535254525552565257525852595260526152625263526452655266526752685269527052715272527352745275527652775278527952805281528252835284528552865287528852895290529152925293529452955296529752985299530053015302530353045305530653075308530953105311531253135314531553165317531853195320532153225323532453255326532753285329533053315332533353345335533653375338533953405341534253435344534553465347534853495350535153525353535453555356535753585359536053615362536353645365536653675368536953705371537253735374537553765377537853795380538153825383538453855386538753885389539053915392539353945395539653975398539954005401540254035404540554065407540854095410541154125413541454155416541754185419542054215422542354245425542654275428542954305431543254335434543554365437543854395440544154425443544454455446544754485449545054515452545354545455545654575458545954605461546254635464546554665467546854695470547154725473547454755476547754785479548054815482548354845485548654875488548954905491549254935494549554965497549854995500550155025503550455055506550755085509551055115512551355145515551655175518551955205521552255235524552555265527552855295530553155325533553455355536553755385539554055415542554355445545554655475548554955505551555255535554555555565557555855595560556155625563556455655566556755685569557055715572557355745575557655775578557955805581558255835584558555865587558855895590559155925593559455955596559755985599560056015602560356045605560656075608560956105611561256135614561556165617561856195620562156225623562456255626562756285629563056315632563356345635563656375638563956405641564256435644564556465647564856495650565156525653565456555656565756585659566056615662566356645665566656675668566956705671567256735674567556765677567856795680568156825683568456855686568756885689569056915692569356945695569656975698569957005701570257035704570557065707570857095710571157125713571457155716571757185719572057215722572357245725572657275728572957305731573257335734573557365737573857395740574157425743574457455746574757485749575057515752575357545755575657575758575957605761576257635764576557665767576857695770577157725773577457755776577757785779578057815782578357845785578657875788578957905791579257935794579557965797579857995800580158025803580458055806580758085809581058115812581358145815581658175818581958205821582258235824582558265827582858295830583158325833583458355836583758385839584058415842584358445845584658475848584958505851585258535854585558565857585858595860586158625863586458655866586758685869587058715872587358745875587658775878587958805881588258835884588558865887588858895890589158925893589458955896589758985899590059015902590359045905590659075908590959105911591259135914591559165917591859195920592159225923592459255926592759285929593059315932593359345935593659375938593959405941594259435944594559465947594859495950595159525953595459555956595759585959596059615962596359645965596659675968596959705971597259735974597559765977597859795980598159825983598459855986598759885989599059915992599359945995599659975998599960006001600260036004600560066007600860096010601160126013601460156016601760186019602060216022602360246025602660276028602960306031603260336034603560366037603860396040604160426043604460456046604760486049605060516052605360546055605660576058605960606061606260636064606560666067606860696070607160726073607460756076607760786079608060816082608360846085608660876088608960906091609260936094609560966097609860996100610161026103610461056106610761086109611061116112611361146115611661176118611961206121612261236124612561266127612861296130613161326133613461356136613761386139614061416142614361446145614661476148614961506151615261536154615561566157615861596160616161626163616461656166616761686169617061716172617361746175617661776178617961806181618261836184618561866187618861896190619161926193619461956196619761986199620062016202620362046205620662076208620962106211621262136214621562166217621862196220622162226223622462256226622762286229623062316232623362346235623662376238623962406241624262436244624562466247624862496250625162526253625462556256625762586259626062616262626362646265626662676268626962706271627262736274627562766277627862796280628162826283628462856286628762886289629062916292629362946295629662976298629963006301630263036304630563066307630863096310631163126313631463156316631763186319632063216322632363246325632663276328632963306331633263336334633563366337633863396340634163426343634463456346634763486349635063516352635363546355635663576358635963606361636263636364636563666367636863696370637163726373637463756376637763786379638063816382638363846385638663876388638963906391639263936394639563966397639863996400640164026403640464056406640764086409641064116412641364146415641664176418641964206421642264236424642564266427642864296430643164326433643464356436643764386439644064416442644364446445644664476448644964506451645264536454645564566457645864596460646164626463646464656466646764686469647064716472647364746475647664776478647964806481648264836484648564866487648864896490649164926493649464956496649764986499650065016502650365046505650665076508650965106511651265136514651565166517651865196520652165226523652465256526652765286529653065316532653365346535653665376538653965406541654265436544654565466547654865496550655165526553655465556556655765586559656065616562656365646565656665676568656965706571657265736574657565766577657865796580658165826583658465856586658765886589659065916592659365946595659665976598659966006601660266036604660566066607660866096610661166126613661466156616661766186619662066216622662366246625662666276628662966306631663266336634663566366637663866396640664166426643664466456646664766486649665066516652665366546655665666576658665966606661666266636664666566666667666866696670667166726673667466756676667766786679668066816682668366846685668666876688668966906691669266936694669566966697669866996700670167026703670467056706670767086709671067116712671367146715671667176718671967206721672267236724672567266727672867296730673167326733673467356736673767386739674067416742674367446745674667476748674967506751675267536754675567566757675867596760676167626763676467656766676767686769677067716772677367746775677667776778677967806781678267836784678567866787678867896790679167926793679467956796679767986799680068016802680368046805680668076808680968106811681268136814681568166817681868196820682168226823682468256826682768286829683068316832683368346835683668376838683968406841684268436844684568466847684868496850685168526853685468556856685768586859686068616862686368646865686668676868686968706871687268736874687568766877687868796880688168826883688468856886688768886889689068916892689368946895689668976898689969006901690269036904690569066907690869096910691169126913691469156916691769186919692069216922692369246925692669276928692969306931693269336934693569366937693869396940694169426943694469456946694769486949695069516952695369546955695669576958695969606961696269636964696569666967696869696970697169726973697469756976697769786979698069816982698369846985698669876988698969906991699269936994699569966997699869997000700170027003700470057006700770087009701070117012701370147015701670177018701970207021702270237024702570267027702870297030703170327033703470357036703770387039704070417042704370447045704670477048704970507051705270537054705570567057705870597060706170627063706470657066706770687069707070717072707370747075707670777078707970807081708270837084708570867087708870897090709170927093709470957096709770987099710071017102710371047105710671077108710971107111711271137114711571167117711871197120712171227123712471257126712771287129713071317132713371347135713671377138713971407141714271437144714571467147714871497150715171527153715471557156715771587159716071617162716371647165716671677168716971707171717271737174717571767177717871797180718171827183718471857186718771887189719071917192719371947195719671977198719972007201720272037204720572067207720872097210721172127213721472157216721772187219722072217222722372247225722672277228722972307231723272337234723572367237723872397240724172427243724472457246724772487249725072517252725372547255725672577258725972607261726272637264726572667267726872697270727172727273727472757276727772787279728072817282728372847285728672877288728972907291729272937294729572967297729872997300730173027303730473057306730773087309731073117312731373147315731673177318731973207321732273237324732573267327732873297330733173327333733473357336733773387339734073417342734373447345734673477348734973507351735273537354735573567357735873597360736173627363736473657366736773687369737073717372737373747375737673777378737973807381738273837384738573867387738873897390739173927393739473957396739773987399740074017402740374047405740674077408740974107411741274137414741574167417741874197420742174227423742474257426742774287429743074317432743374347435743674377438743974407441744274437444744574467447744874497450745174527453745474557456745774587459746074617462746374647465746674677468746974707471747274737474747574767477747874797480748174827483748474857486748774887489749074917492749374947495749674977498749975007501750275037504750575067507750875097510751175127513751475157516751775187519752075217522752375247525752675277528752975307531753275337534753575367537753875397540754175427543754475457546754775487549755075517552755375547555755675577558755975607561756275637564756575667567756875697570757175727573757475757576757775787579758075817582758375847585758675877588758975907591759275937594759575967597759875997600760176027603760476057606760776087609761076117612761376147615761676177618761976207621762276237624762576267627762876297630763176327633763476357636763776387639764076417642764376447645764676477648764976507651765276537654765576567657765876597660766176627663766476657666766776687669767076717672767376747675767676777678767976807681768276837684768576867687768876897690769176927693769476957696769776987699770077017702770377047705770677077708770977107711771277137714771577167717771877197720772177227723772477257726772777287729773077317732773377347735773677377738773977407741774277437744774577467747774877497750775177527753775477557756775777587759776077617762776377647765776677677768776977707771777277737774777577767777777877797780778177827783778477857786778777887789779077917792779377947795779677977798779978007801780278037804780578067807780878097810781178127813781478157816781778187819782078217822782378247825782678277828782978307831783278337834783578367837783878397840784178427843784478457846784778487849785078517852785378547855785678577858785978607861786278637864786578667867786878697870787178727873787478757876787778787879788078817882788378847885788678877888788978907891789278937894789578967897789878997900790179027903790479057906790779087909791079117912791379147915791679177918791979207921792279237924792579267927792879297930793179327933793479357936793779387939794079417942794379447945794679477948794979507951795279537954795579567957795879597960796179627963796479657966796779687969797079717972797379747975797679777978797979807981798279837984798579867987798879897990799179927993799479957996799779987999800080018002800380048005800680078008800980108011801280138014801580168017801880198020802180228023802480258026802780288029803080318032803380348035803680378038803980408041804280438044804580468047804880498050805180528053805480558056805780588059806080618062806380648065806680678068806980708071807280738074807580768077807880798080808180828083808480858086808780888089809080918092809380948095809680978098809981008101810281038104810581068107810881098110811181128113811481158116811781188119812081218122812381248125812681278128812981308131813281338134813581368137813881398140814181428143814481458146814781488149815081518152815381548155815681578158815981608161816281638164816581668167816881698170817181728173817481758176817781788179818081818182818381848185818681878188818981908191819281938194819581968197819881998200820182028203820482058206820782088209821082118212821382148215821682178218821982208221822282238224822582268227822882298230823182328233823482358236823782388239824082418242824382448245824682478248824982508251825282538254825582568257825882598260826182628263826482658266826782688269827082718272827382748275827682778278827982808281828282838284828582868287828882898290829182928293829482958296829782988299830083018302830383048305830683078308830983108311831283138314831583168317831883198320832183228323832483258326832783288329833083318332833383348335833683378338833983408341834283438344834583468347834883498350835183528353835483558356835783588359836083618362836383648365836683678368836983708371837283738374837583768377837883798380838183828383838483858386838783888389839083918392839383948395839683978398839984008401840284038404840584068407840884098410841184128413841484158416841784188419842084218422842384248425842684278428842984308431843284338434843584368437843884398440844184428443844484458446844784488449845084518452845384548455845684578458845984608461846284638464846584668467846884698470847184728473847484758476847784788479848084818482848384848485848684878488848984908491849284938494849584968497849884998500850185028503850485058506850785088509851085118512851385148515851685178518851985208521852285238524852585268527852885298530853185328533853485358536853785388539854085418542854385448545854685478548854985508551855285538554855585568557855885598560856185628563856485658566856785688569857085718572857385748575857685778578857985808581858285838584858585868587858885898590859185928593859485958596859785988599860086018602860386048605860686078608860986108611861286138614861586168617861886198620862186228623862486258626862786288629863086318632863386348635863686378638863986408641864286438644864586468647864886498650865186528653865486558656865786588659866086618662866386648665866686678668866986708671867286738674867586768677867886798680868186828683868486858686868786888689869086918692869386948695869686978698869987008701870287038704870587068707870887098710871187128713871487158716871787188719872087218722872387248725872687278728872987308731873287338734873587368737873887398740874187428743874487458746874787488749875087518752875387548755875687578758875987608761876287638764876587668767876887698770877187728773877487758776877787788779878087818782878387848785878687878788878987908791879287938794879587968797879887998800880188028803880488058806880788088809881088118812881388148815881688178818881988208821882288238824882588268827882888298830883188328833883488358836883788388839884088418842884388448845884688478848884988508851885288538854885588568857885888598860886188628863886488658866886788688869887088718872887388748875887688778878887988808881888288838884888588868887888888898890889188928893889488958896889788988899890089018902890389048905890689078908890989108911891289138914891589168917891889198920892189228923892489258926892789288929893089318932893389348935893689378938893989408941894289438944894589468947894889498950895189528953895489558956895789588959896089618962896389648965896689678968896989708971897289738974897589768977897889798980898189828983898489858986898789888989899089918992899389948995899689978998899990009001900290039004900590069007900890099010901190129013901490159016901790189019902090219022902390249025902690279028902990309031903290339034903590369037903890399040904190429043904490459046904790489049905090519052905390549055905690579058905990609061906290639064906590669067906890699070907190729073907490759076907790789079908090819082908390849085908690879088908990909091909290939094909590969097909890999100910191029103910491059106910791089109911091119112911391149115911691179118911991209121912291239124912591269127912891299130913191329133913491359136913791389139914091419142914391449145914691479148914991509151915291539154915591569157915891599160916191629163916491659166916791689169917091719172917391749175917691779178917991809181918291839184918591869187918891899190919191929193919491959196919791989199920092019202920392049205920692079208920992109211921292139214921592169217921892199220922192229223922492259226922792289229923092319232923392349235923692379238923992409241924292439244924592469247924892499250925192529253925492559256925792589259926092619262926392649265926692679268926992709271927292739274927592769277927892799280928192829283928492859286928792889289929092919292929392949295929692979298929993009301930293039304930593069307930893099310931193129313931493159316931793189319932093219322932393249325932693279328932993309331933293339334933593369337933893399340934193429343934493459346934793489349935093519352935393549355935693579358935993609361936293639364936593669367936893699370937193729373937493759376937793789379938093819382938393849385938693879388938993909391939293939394939593969397939893999400940194029403940494059406940794089409941094119412941394149415941694179418941994209421942294239424942594269427942894299430943194329433943494359436943794389439944094419442944394449445944694479448944994509451945294539454945594569457945894599460946194629463946494659466946794689469947094719472947394749475947694779478947994809481948294839484948594869487948894899490949194929493949494959496949794989499950095019502950395049505950695079508950995109511951295139514951595169517951895199520952195229523952495259526952795289529953095319532953395349535953695379538953995409541954295439544954595469547954895499550955195529553955495559556955795589559956095619562956395649565956695679568956995709571957295739574957595769577957895799580958195829583958495859586958795889589959095919592959395949595959695979598959996009601960296039604960596069607960896099610961196129613961496159616961796189619962096219622962396249625962696279628962996309631963296339634963596369637963896399640964196429643964496459646964796489649965096519652965396549655965696579658965996609661966296639664966596669667966896699670967196729673967496759676967796789679968096819682968396849685968696879688968996909691969296939694969596969697969896999700970197029703970497059706970797089709971097119712971397149715971697179718971997209721972297239724972597269727972897299730973197329733973497359736973797389739974097419742974397449745974697479748974997509751975297539754975597569757975897599760976197629763976497659766976797689769977097719772977397749775977697779778977997809781978297839784978597869787978897899790979197929793979497959796979797989799980098019802980398049805980698079808980998109811981298139814981598169817981898199820982198229823982498259826982798289829983098319832983398349835983698379838983998409841984298439844984598469847984898499850985198529853985498559856985798589859986098619862986398649865986698679868986998709871987298739874987598769877987898799880988198829883988498859886988798889889989098919892989398949895989698979898989999009901990299039904990599069907990899099910991199129913991499159916991799189919992099219922992399249925992699279928992999309931993299339934993599369937993899399940994199429943994499459946994799489949995099519952995399549955995699579958995999609961996299639964996599669967996899699970997199729973997499759976997799789979998099819982998399849985998699879988998999909991999299939994999599969997999899991000010001100021000310004100051000610007100081000910010100111001210013100141001510016100171001810019100201002110022100231002410025100261002710028100291003010031100321003310034100351003610037100381003910040100411004210043100441004510046100471004810049100501005110052100531005410055100561005710058100591006010061100621006310064100651006610067100681006910070100711007210073100741007510076100771007810079100801008110082100831008410085100861008710088100891009010091100921009310094100951009610097100981009910100101011010210103101041010510106101071010810109101101011110112101131011410115101161011710118101191012010121101221012310124101251012610127101281012910130101311013210133101341013510136101371013810139101401014110142101431014410145101461014710148101491015010151101521015310154101551015610157101581015910160101611016210163101641016510166101671016810169101701017110172101731017410175101761017710178101791018010181101821018310184101851018610187101881018910190101911019210193101941019510196101971019810199102001020110202102031020410205102061020710208102091021010211102121021310214102151021610217102181021910220102211022210223102241022510226102271022810229102301023110232102331023410235102361023710238102391024010241102421024310244102451024610247102481024910250102511025210253102541025510256102571025810259102601026110262102631026410265102661026710268102691027010271102721027310274102751027610277102781027910280102811028210283102841028510286102871028810289102901029110292102931029410295102961029710298102991030010301103021030310304103051030610307103081030910310103111031210313103141031510316103171031810319103201032110322103231032410325103261032710328103291033010331103321033310334103351033610337103381033910340103411034210343103441034510346103471034810349103501035110352103531035410355103561035710358103591036010361103621036310364103651036610367103681036910370103711037210373103741037510376103771037810379103801038110382103831038410385103861038710388103891039010391103921039310394103951039610397103981039910400104011040210403104041040510406104071040810409104101041110412104131041410415104161041710418104191042010421104221042310424104251042610427104281042910430104311043210433104341043510436104371043810439104401044110442104431044410445104461044710448104491045010451104521045310454104551045610457104581045910460104611046210463104641046510466104671046810469104701047110472104731047410475104761047710478104791048010481104821048310484104851048610487104881048910490104911049210493104941049510496104971049810499105001050110502105031050410505105061050710508105091051010511105121051310514105151051610517105181051910520105211052210523105241052510526105271052810529105301053110532105331053410535105361053710538105391054010541105421054310544105451054610547105481054910550105511055210553105541055510556105571055810559105601056110562105631056410565105661056710568105691057010571105721057310574105751057610577105781057910580105811058210583105841058510586105871058810589105901059110592105931059410595105961059710598105991060010601106021060310604106051060610607106081060910610106111061210613106141061510616106171061810619106201062110622106231062410625106261062710628106291063010631106321063310634106351063610637106381063910640106411064210643106441064510646106471064810649106501065110652106531065410655106561065710658106591066010661106621066310664106651066610667106681066910670106711067210673106741067510676106771067810679106801068110682106831068410685106861068710688106891069010691106921069310694106951069610697106981069910700107011070210703107041070510706107071070810709107101071110712107131071410715107161071710718107191072010721107221072310724107251072610727107281072910730107311073210733107341073510736107371073810739107401074110742107431074410745107461074710748107491075010751107521075310754107551075610757107581075910760107611076210763107641076510766107671076810769107701077110772107731077410775107761077710778107791078010781107821078310784107851078610787107881078910790107911079210793107941079510796107971079810799108001080110802108031080410805108061080710808108091081010811108121081310814108151081610817108181081910820108211082210823108241082510826108271082810829108301083110832108331083410835108361083710838108391084010841108421084310844108451084610847108481084910850108511085210853108541085510856108571085810859108601086110862108631086410865108661086710868108691087010871108721087310874108751087610877108781087910880108811088210883108841088510886108871088810889108901089110892108931089410895108961089710898108991090010901109021090310904109051090610907109081090910910109111091210913109141091510916109171091810919109201092110922109231092410925109261092710928109291093010931109321093310934109351093610937109381093910940109411094210943109441094510946109471094810949109501095110952109531095410955109561095710958109591096010961109621096310964109651096610967109681096910970109711097210973109741097510976109771097810979109801098110982109831098410985109861098710988109891099010991109921099310994109951099610997109981099911000110011100211003110041100511006110071100811009110101101111012110131101411015110161101711018110191102011021110221102311024110251102611027110281102911030110311103211033110341103511036110371103811039110401104111042110431104411045110461104711048110491105011051110521105311054110551105611057110581105911060110611106211063110641106511066110671106811069110701107111072110731107411075110761107711078110791108011081110821108311084110851108611087110881108911090110911109211093110941109511096110971109811099111001110111102111031110411105111061110711108111091111011111111121111311114111151111611117111181111911120111211112211123111241112511126111271112811129111301113111132111331113411135111361113711138111391114011141111421114311144111451114611147111481114911150111511115211153111541115511156111571115811159111601116111162111631116411165111661116711168111691117011171111721117311174111751117611177111781117911180111811118211183111841118511186111871118811189111901119111192111931119411195111961119711198111991120011201112021120311204112051120611207112081120911210112111121211213112141121511216112171121811219112201122111222112231122411225112261122711228112291123011231112321123311234112351123611237112381123911240112411124211243112441124511246112471124811249112501125111252112531125411255112561125711258112591126011261112621126311264112651126611267112681126911270112711127211273112741127511276112771127811279112801128111282112831128411285112861128711288112891129011291112921129311294112951129611297112981129911300113011130211303113041130511306113071130811309113101131111312113131131411315113161131711318113191132011321113221132311324113251132611327113281132911330113311133211333113341133511336113371133811339113401134111342113431134411345113461134711348113491135011351113521135311354113551135611357113581135911360113611136211363113641136511366113671136811369113701137111372113731137411375113761137711378113791138011381113821138311384113851138611387113881138911390113911139211393113941139511396113971139811399114001140111402114031140411405114061140711408114091141011411114121141311414114151141611417114181141911420114211142211423114241142511426114271142811429114301143111432114331143411435114361143711438114391144011441114421144311444114451144611447114481144911450114511145211453114541145511456114571145811459114601146111462114631146411465114661146711468114691147011471114721147311474114751147611477114781147911480114811148211483114841148511486114871148811489114901149111492114931149411495114961149711498114991150011501115021150311504115051150611507115081150911510115111151211513115141151511516115171151811519115201152111522115231152411525115261152711528115291153011531115321153311534115351153611537
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="nikaya">Khuddakanikāye</p>
  4. <a name="kn14"></a>
  5. <p class="book">Jātakapāḷi</p>
  6. <p class="title">(Dutiyo bhāgo)</p>
  7. <a name="kn14b_17"></a>
  8. <p class="chapter">17. Cattālīsanipāto</p>
  9. <p class="subhead">521. Tesakuṇajātakaṃ (1)</p>
  10. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  11. <p class="gatha1">‘‘Vessantaraṃ <a name="T1.0530"></a><a name="V2.0001"></a><a name="M2.0001"></a> taṃ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te;</p>
  12. <p class="gathalast">Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.</p>
  13. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  14. <p class="gatha1">‘‘Cirassaṃ vata maṃ tāto, kaṃso bārāṇasiggaho;</p>
  15. <p class="gathalast">Pamatto appamattaṃ maṃ, pitā puttaṃ acodayi.</p>
  16. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  17. <p class="gatha1">‘‘Paṭhameneva vitathaṃ, kodhaṃ hāsaṃ nivāraye;</p>
  18. <p class="gathalast">Tato kiccāni kāreyya, taṃ vataṃ āhu khattiya.</p>
  19. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  20. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="V2.0002"></a> tvaṃ tāta tapokammaṃ <span class="note">[tape kammaṃ (sī. syā. pī.)]</span>, pubbe katamasaṃsayaṃ;</p>
  21. <p class="gathalast">Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā, na taṃ kayirā tato puna <span class="note">[punaṃ (pī.)]</span>.</p>
  22. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  23. <p class="gatha1">‘‘Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  24. <p class="gathalast">Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.</p>
  25. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  26. <p class="gatha1">‘‘Sirī tāta alakkhī ca <span class="note">[sirī ca tāta lakkhī ca (syā. pī.)]</span>, pucchitā etadabravuṃ;</p>
  27. <p class="gathalast">Uṭṭhāna <span class="note">[uṭṭhāne (syā.)]</span> vīriye pose, ramāhaṃ anusūyake.</p>
  28. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  29. <p class="gatha1">‘‘Usūyake <a name="M2.0002"></a> duhadaye, purise kammadussake;</p>
  30. <p class="gathalast">Kālakaṇṇī mahārāja, ramati <span class="note">[ramāti (ka.)]</span> cakkabhañjanī.</p>
  31. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  32. <p class="gatha1">‘‘So tvaṃ sabbesu suhadayo <span class="note">[so tvaṃ sabbesaṃ suhadayo (syā. pī.), so tvaṃ sabbe suhadayo (ka.)]</span>, sabbesaṃ rakkhito bhava;</p>
  33. <p class="gathalast">Alakkhiṃ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṃ.</p>
  34. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  35. <p class="gatha1">‘‘Sa <a name="T1.0531"></a> lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato;</p>
  36. <p class="gathalast">Amittānaṃ kāsipati, mūlaṃ aggañca chindati.</p>
  37. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  38. <p class="gatha1">‘‘Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati;</p>
  39. <p class="gathalast">Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā, uṭṭhāne kurute mano.</p>
  40. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  41. <p class="gatha1">‘‘Gandhabbā pitaro devā, sājīvā <span class="note">[sañjīvā (pī.)]</span> honti tādino;</p>
  42. <p class="gathalast">Uṭṭhāhato <span class="note">[uṭṭhahato (syā. pī.)]</span> appamajjato <span class="note">[mappamajjato (ka.)]</span>, anutiṭṭhanti devatā.</p>
  43. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  44. <p class="gatha1">‘‘So appamatto akkuddho <span class="note">[akkuṭṭho (pī.)]</span>, tāta kiccāni kāraya;</p>
  45. <p class="gathalast">Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṃ.</p>
  46. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  47. <p class="gatha1">‘‘Tattheva te vattapadā, esāva <span class="note">[esā ca (pī.)]</span> anusāsanī;</p>
  48. <p class="gathalast">Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya <span class="note">[dukkhāya (pī.)]</span> ca’’.</p>
  49. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  50. <p class="gatha1">‘‘Sakkhisi tvaṃ <span class="note">[sakkhī tuvaṃ (sī. syā. pī.)]</span> kuṇḍalini, maññasi khattabandhuni <span class="note">[khattiyabandhunī (pī.)]</span>;</p>
  51. <p class="gathalast">Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.</p>
  52. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  53. <p class="gatha1">‘‘Dveva tāta padakāni, yattha <span class="note">[yesu (pī.)]</span> sabbaṃ patiṭṭhitaṃ;</p>
  54. <p class="gathalast">Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā.</p>
  55. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  56. <p class="gatha1">‘‘Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide;</p>
  57. <p class="gathalast">Anakkhā kitave tāta, asoṇḍe avināsake.</p>
  58. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  59. <p class="gatha1">‘‘Yo ca taṃ tāta rakkheyya, dhanaṃ yañceva te siyā;</p>
  60. <p class="gathalast">Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye.</p>
  61. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  62. <p class="gatha1">‘‘Susaṅgahitantajano, sayaṃ vittaṃ avekkhiya;</p>
  63. <p class="gathalast">Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā.</p>
  64. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  65. <p class="gatha1">‘‘Sayaṃ <a name="V2.0003"></a><a name="M2.0003"></a> āyaṃ <a name="T1.0532"></a> vayaṃ <span class="note">[āyavayaṃ (pī.)]</span> jaññā, sayaṃ jaññā katākataṃ;</p>
  66. <p class="gathalast">Niggaṇhe niggahārahaṃ, paggaṇhe paggahārahaṃ.</p>
  67. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  68. <p class="gatha1">‘‘Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ, anusāsa rathesabha;</p>
  69. <p class="gathalast">Mā te adhammikā yuttā, dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ.</p>
  70. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  71. <p class="gatha1">‘‘Mā ca vegena kiccāni, karosi <span class="note">[kāresi (sī. syā. pī.)]</span> kārayesi vā;</p>
  72. <p class="gathalast">Vegasā hi kataṃ kammaṃ, mando pacchānutappati.</p>
  73. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn14"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  74. <p class="gatha1">‘‘Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikodhitaṃ <span class="note">[kopitaṃ (sī. syā.)]</span>;</p>
  75. <p class="gathalast">Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṃ gatā.</p>
  76. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  77. <p class="gatha1">‘‘Mā tāta issaromhīti, anatthāya patārayi;</p>
  78. <p class="gathalast">Itthīnaṃ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo.</p>
  79. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  80. <p class="gatha1">‘‘Apetalomahaṃsassa, rañño kāmānusārino;</p>
  81. <p class="gathalast">Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.</p>
  82. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  83. <p class="gatha1">‘‘Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;</p>
  84. <p class="gatha2">Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako;</p>
  85. <p class="gathalast">Sīlavāssu <span class="note">[sīlavāssa (ṭīkā)]</span> mahārāja, dussīlo vinipātiko’’ <span class="note">[vinipātako (pī.)]</span>.</p>
  86. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  87. <p class="gatha1">‘‘Apucchimha kosiyagottaṃ <span class="note">[apucchimhā kosiyagottaṃ (syā.), apucchamhāpi kosikaṃ (pī.)]</span>, kuṇḍaliniṃ tatheva ca;</p>
  88. <p class="gathalast">Tvaṃ dāni vadehi jambuka <span class="note">[jambuka tvaṃ dāni vadehi (syā. pī.)]</span>, balānaṃ balamuttamaṃ’’.</p>
  89. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  90. <p class="gatha1">‘‘Balaṃ pañcavidhaṃ loke, purisasmiṃ mahaggate;</p>
  91. <p class="gathalast">Tattha bāhubalaṃ nāma, carimaṃ vuccate balaṃ.</p>
  92. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  93. <p class="gatha1">‘‘Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṃ vuccate balaṃ;</p>
  94. <p class="gathalast">Amaccabalañca <a name="T1.0533"></a> dīghāvu, tatiyaṃ vuccate balaṃ.</p>
  95. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  96. <p class="gatha1">‘‘Abhijaccabalaṃ ceva, taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ;</p>
  97. <p class="gathalast">Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito.</p>
  98. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  99. <p class="gatha1">‘‘Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭhaṃ, aggaṃ paññābaṃ balaṃ <span class="note">[varaṃ (sī.)]</span>;</p>
  100. <p class="gathalast">Paññābalenupatthaddho, atthaṃ vindati paṇḍito.</p>
  101. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  102. <p class="gatha1">‘‘Api <a name="M2.0004"></a> ce labhati mando, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ;</p>
  103. <p class="gathalast">Akāmassa pasayhaṃ vā, añño taṃ paṭipajjati.</p>
  104. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  105. <p class="gatha1">‘‘Abhijātopi ce hoti, rajjaṃ laddhāna khattiyo;</p>
  106. <p class="gathalast">Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati.</p>
  107. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  108. <p class="gatha1">‘‘Paññāva <a name="V2.0004"></a> sutaṃ vinicchinī <span class="note">[paññā sutavinicchinī (syā. pī.)]</span>, paññā kitti silokavaḍḍhanī <span class="note">[vaddhanī (pī.)]</span>;</p>
  109. <p class="gathalast">Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati.</p>
  110. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  111. <p class="gatha1">‘‘Paññañca kho asussūsaṃ, na koci adhigacchati;</p>
  112. <p class="gathalast">Bahussutaṃ anāgamma, dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ.</p>
  113. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  114. <p class="gatha1">‘‘Yo ca dhammavibhaṅgaññū <span class="note">[yo dhammañca vibhāgaññū (pī.)]</span>, kāluṭṭhāyī matandito;</p>
  115. <p class="gathalast">Anuṭṭhahati kālena, kammaphalaṃ tassa ijjhati <span class="note">[kammaphalaṃ tassijjhati, phalaṃ tassa samijjhati (ka.)]</span>.</p>
  116. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  117. <p class="gatha1">‘‘Anāyatana <span class="note">[nā’nāyatana (pī.)]</span> sīlassa, anāyatana <span class="note">[nā’nāyatana (pī.)]</span> sevino;</p>
  118. <p class="gathalast">Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.</p>
  119. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  120. <p class="gatha1">‘‘Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino;</p>
  121. <p class="gathalast">Anibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.</p>
  122. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  123. <p class="gatha1">‘‘Yogappayogasaṅkhātaṃ, sambhatassānurakkhaṇaṃ;</p>
  124. <p class="gatha2">Tāni <a name="T1.0534"></a> tvaṃ tāta sevassu, mā akammāya randhayi;</p>
  125. <p class="gathalast">Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṃva sīdati’’.</p>
  126. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  127. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;</p>
  128. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  129. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  130. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;</p>
  131. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  132. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  133. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya;</p>
  134. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  135. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  136. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;</p>
  137. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  138. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  139. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ <a name="M2.0005"></a> cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….</p>
  140. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  141. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu <span class="note">[raṭṭhe (pī.)]</span> janapadesu ca…pe….</p>
  142. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  143. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇa <span class="note">[samaṇe (syā. ka.)]</span> brāhmaṇesu ca…pe….</p>
  144. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  145. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;</p>
  146. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  147. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  148. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ <a name="T1.0535"></a> cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho <span class="note">[dhammo suciṇṇo sukhamāvahati (ka.)]</span>;</p>
  149. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  150. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  151. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā <span class="note">[indo (pī.), sindā (ka.)]</span> devā sabrahmakā;</p>
  152. <p class="gathalast">Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado <span class="note">[pamādo (pī. ka.)]</span>.</p>
  153. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  154. <p class="gatha1">‘‘Tattheva <a name="V2.0005"></a> te <span class="note">[vete (pī.)]</span> vattapadā, esāva <span class="note">[esā ca (pī.)]</span> anusāsanī;</p>
  155. <p class="gathalast">Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma <span class="note">[sāmaṃ (ka.)]</span> taṃ vidū’’ti.</p>
  156. <p class="centered">Tesakuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.</p>
  157. <p class="subhead">522. Sarabhaṅgajātakaṃ (2)</p>
  158. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  159. <p class="gatha1">‘‘Alaṅkatā kuṇḍalino suvatthā, veḷuriyamuttātharukhaggabandhā <span class="note">[baddhā (pī.)]</span>;</p>
  160. <p class="gathalast">Rathesabhā tiṭṭhatha ke nu tumhe, kathaṃ vo jānanti manussaloke’’.</p>
  161. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  162. <p class="gatha1">‘‘Ahamaṭṭhako bhīmaratho panāyaṃ, kāliṅgarājā pana uggatoyaṃ <span class="note">[uggato ayaṃ (pī.), uggatāyaṃ (ka.)]</span>;</p>
  163. <p class="gathalast">Susaññatānaṃ isīnaṃ <span class="note">[susaññatānisinaṃ (pī.)]</span> dassanāya, idhāgatā pucchitāyemha pañhe’’.</p>
  164. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  165. <p class="gatha1">‘‘Vehāyasaṃ <a name="M2.0006"></a> tiṭṭhasi <span class="note">[tiṭṭhati (pī.)]</span> antalikkhe, pathaddhuno pannaraseva cando;</p>
  166. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.</p>
  167. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  168. <p class="gatha1">‘‘Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti <a name="T1.0536"></a> taṃ āhu manussaloke;</p>
  169. <p class="gathalast">Sa devarājā idamajja patto, susaññatānaṃ isīnaṃ dassanāya’’.</p>
  170. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  171. <p class="gatha1">‘‘Dūre sutā no isayo samāgatā, mahiddhikā iddhiguṇūpapannā;</p>
  172. <p class="gathalast">Vandāmi te ayire pasannacitto, ye jīvalokettha manussaseṭṭhā’’.</p>
  173. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  174. <p class="gatha1">Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ <span class="note">[dakkhitānaṃ (syā. pī.)]</span>, kāyā cuto gacchati mālutena;</p>
  175. <p class="gathalast">Ito paṭikkamma sahassanetta, gandho isīnaṃ asuci devarāja’’.</p>
  176. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  177. <p class="gatha1">‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, kāyā cuto gacchatu mālutena;</p>
  178. <p class="gatha2">Vicitrapupphaṃ surabhiṃva mālaṃ, gandhañca etaṃ pāṭikaṅkhāma bhante;</p>
  179. <p class="gathalast">Na hettha devā paṭikkūlasaññino’’.</p>
  180. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  181. <p class="gatha1">‘‘Purindado bhūtapatī yasassī, devānamindo sakko <span class="note">[idaṃ padaṃ natthi (sī. syā. pī. potthakesu)]</span> maghavā sujampati;</p>
  182. <p class="gathalast">Sa devarājā asuragaṇappamaddano, okāsamākaṅkhati pañha pucchituṃ.</p>
  183. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  184. <p class="gatha1">‘‘Ko <a name="T1.0537"></a> nevimesaṃ idha paṇḍitānaṃ, pañhe puṭṭho nipuṇe byākarissati;</p>
  185. <p class="gathalast">Tiṇṇañca raññaṃ manujādhipānaṃ, devānamindassa ca vāsavassa’’.</p>
  186. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  187. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ <a name="M2.0007"></a> isi <span class="note">[isī (sī. pī.)]</span> sarabhaṅgo tapassī <span class="note">[yasassī (sī.)]</span>, yato jāto virato methunasmā;</p>
  188. <p class="gathalast">Āceraputto <span class="note">[ācariyaputto (pī. ka.)]</span> suvinītarūpo, so nesaṃ pañhāni viyākarissati’’.</p>
  189. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  190. <p class="gatha1">‘‘Koṇḍañña pañhāni viyākarohi, yācanti taṃ isayo sādhurūpā;</p>
  191. <p class="gathalast">Koṇḍañña eso manujesu dhammo, yaṃ vuddha <span class="note">[vaddha (pī.), buddha (ka.)]</span> māgacchati esa bhāro’’.</p>
  192. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  193. <p class="gatha1">‘‘Katāvakāsā <a name="V2.0006"></a> pucchantu bhonto, yaṃ kiñci pañhaṃ manasābhipatthitaṃ;</p>
  194. <p class="gathalast">Ahañhi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ, ñatvā sayaṃ lokamimaṃ parañca’’.</p>
  195. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  196. <p class="gatha1">‘‘Tato ca maghavā sakko, atthadassī purindado;</p>
  197. <p class="gathalast">Apucchi paṭhamaṃ pañhaṃ, yañcāsi abhipatthitaṃ’’.</p>
  198. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  199. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ sū vadhitvā na kadāci socati, kissappahānaṃ isayo vaṇṇayanti;</p>
  200. <p class="gathalast">Kassīdha <a name="T1.0538"></a> vuttaṃ pharusaṃ khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṃ’’.</p>
  201. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  202. <p class="gatha1">‘‘Kodhaṃ vadhitvā na kadāci socati, makkhappahānaṃ isayo vaṇṇayanti;</p>
  203. <p class="gathalast">Sabbesaṃ vuttaṃ pharusaṃ khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’.</p>
  204. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  205. <p class="gatha1">‘‘Sakkā ubhinnaṃ <span class="note">[hi dvinnaṃ (pī.)]</span> vacanaṃ titikkhituṃ, sadisassa vā seṭṭhatarassa <span class="note">[seṭṭhanarassa (pī.)]</span> vāpi;</p>
  206. <p class="gathalast">Kathaṃ nu hīnassa vaco khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṃ’’.</p>
  207. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  208. <p class="gatha1">‘‘Bhayā <a name="M2.0008"></a> hi seṭṭhassa vaco khametha, sārambhahetū pana sādisassa;</p>
  209. <p class="gathalast">Yo cīdha hīnassa vaco khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’.</p>
  210. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  211. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ vijaññā catupattharūpaṃ <span class="note">[catumaṭṭharūpaṃ (syā. pī.)]</span>, seṭṭhaṃ sarikkhaṃ athavāpi hīnaṃ;</p>
  212. <p class="gathalast">Virūparūpena caranti santo, tasmā hi sabbesaṃ vaco khametha’’.</p>
  213. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  214. <p class="gatha1">‘‘Na hetamatthaṃ mahatīpi senā, sarājikā yujjhamānā labhetha;</p>
  215. <p class="gathalast">Yaṃ <a name="T1.0539"></a> khantimā sappuriso labhetha, khantī balassūpasamanti verā’’.</p>
  216. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  217. <p class="gatha1">‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;</p>
  218. <p class="gatha2">Yathā ahuṃ <span class="note">[ahū (sī. syā. pī.)]</span> daṇḍakī nāḷikero <span class="note">[nāḷikīro (sī. syā. pī.)]</span>, athajjuno kalābu cāpi rājā;</p>
  219. <p class="gathalast">Tesaṃ gatiṃ brūhi supāpakamminaṃ, katthūpapannā isinaṃ viheṭhakā’’.</p>
  220. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  221. <p class="gatha1">‘‘Kisañhi <span class="note">[kisaṃpi (pī.)]</span> vacchaṃ avakiriya daṇḍakī, ucchinnamūlo sajano saraṭṭho;</p>
  222. <p class="gathalast">Kukkuḷanāme nirayamhi paccati, tassa phuliṅgāni patanti kāye.</p>
  223. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  224. <p class="gatha1">‘‘Yo saññate pabbajite aheṭhayi <span class="note">[avañcasi (pī.)]</span>, dhammaṃ bhaṇante samaṇe adūsake;</p>
  225. <p class="gathalast">Taṃ nāḷikeraṃ sunakhā parattha, saṅgamma khādanti viphandamānaṃ.</p>
  226. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  227. <p class="gatha1">‘‘Athajjuno <a name="M2.0009"></a> niraye sattisūle, avaṃsiro patito uddhaṃpādo <span class="note">[uddhapādo (syā.), addhapādo (pī.)]</span>;</p>
  228. <p class="gathalast">Aṅgīrasaṃ gotamaṃ heṭhayitvā, khantiṃ tapassiṃ cirabrahmacāriṃ.</p>
  229. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  230. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T1.0540"></a> khaṇḍaso pabbajitaṃ achedayi, khantiṃ vadantaṃ samaṇaṃ adūsakaṃ;</p>
  231. <p class="gathalast">Kalābuvīciṃ upapajja paccati, mahāpatāpaṃ <span class="note">[mahābhitāpaṃ (pī.)]</span> kaṭukaṃ bhayānakaṃ.</p>
  232. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  233. <p class="gatha1">‘‘Etāni sutvā nirayāni paṇḍito, aññāni pāpiṭṭhatarāni cettha;</p>
  234. <p class="gathalast">Dhammaṃ care samaṇabrāhmaṇesu, evaṅkaro saggamupeti ṭhānaṃ’’.</p>
  235. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  236. <p class="gatha1">‘‘Subhāsitaṃ <a name="V2.0007"></a> te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;</p>
  237. <p class="gatha2">Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;</p>
  238. <p class="gathalast">Kathaṃvidhaṃ sappurisaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ no siri no jahāti’’.</p>
  239. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  240. <p class="gatha1">‘‘Kāyena vācāya ca yo’dha <span class="note">[yo ca (pī.)]</span> saññato, manasā ca kiñci na karoti pāpaṃ;</p>
  241. <p class="gathalast">Na attahetū alikaṃ bhaṇeti <span class="note">[bhaṇāti (sī. syā. pī.)]</span>, tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti.</p>
  242. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  243. <p class="gatha1">‘‘Gambhīrapañhaṃ manasābhicintayaṃ <span class="note">[manasā vicintayaṃ (sī.)]</span>, nāccāhitaṃ kamma karoti luddaṃ;</p>
  244. <p class="gathalast">Kālāgataṃ <a name="T1.0541"></a> <span class="note">[kālābhataṃ (pī.)]</span> atthapadaṃ na riñcati, tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti.</p>
  245. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  246. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0010"></a> ve kataññū katavedi dhīro, kalyāṇamitto daḷhabhatti ca hoti;</p>
  247. <p class="gathalast">Dukhitassa sakkacca karoti kiccaṃ, tathāvidhaṃ sappurisaṃ vadanti.</p>
  248. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  249. <p class="gatha1">‘‘Etehi sabbehi guṇehupeto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū;</p>
  250. <p class="gathalast">Saṅgāhakaṃ sakhilaṃ saṇhavācaṃ, tathāvidhaṃ no siri no jahāti’’.</p>
  251. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  252. <p class="gatha1">‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;</p>
  253. <p class="gathalast">Sīlaṃ siriñcāpi satañca dhammaṃ, paññañca kaṃ seṭṭhataraṃ vadanti’’.</p>
  254. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  255. <p class="gatha1">‘‘Paññā hi seṭṭhā kusalā vadanti, nakkhattarājāriva tārakānaṃ;</p>
  256. <p class="gathalast">Sīlaṃ sīrī cāpi satañca dhammo <span class="note">[dhammā (pī.)]</span>, anvāyikā paññavato bhavanti’’.</p>
  257. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  258. <p class="gatha1">‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;</p>
  259. <p class="gatha2">Kathaṃkaro <a name="T1.0542"></a> kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno labhatīdha paññaṃ;</p>
  260. <p class="gathalast">Paññāya dānippaṭipaṃ <span class="note">[dāni paṭipadaṃ (sī. syā. pī.)]</span> vadehi, kathaṃkaro paññavā hoti macco’’.</p>
  261. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  262. <p class="gatha1">‘‘Sevetha vuddhe nipuṇe bahussute, uggāhako ca paripucchako siyā;</p>
  263. <p class="gathalast">Suṇeyya sakkacca subhāsitāni, evaṃkaro paññavā hoti macco.</p>
  264. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  265. <p class="gatha1">‘‘<a name="M2.0011"></a> Paññavā kāmaguṇe avekkhati, aniccato dukkhato rogato ca;</p>
  266. <p class="gathalast">Evaṃ vipassī pajahāti chandaṃ, dukkhesu kāmesu mahabbhayesu.</p>
  267. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  268. <p class="gatha1">‘‘Sa vītarāgo pavineyya dosaṃ, mettaṃ <span class="note">[metta (syā. ka.)]</span> cittaṃ bhāvaye <span class="note">[bhāveyya (sī. syā. ka.)]</span> appamāṇaṃ;</p>
  269. <p class="gathalast">Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupeti ṭhānaṃ’’.</p>
  270. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  271. <p class="gatha1">‘‘Mahatthiyaṃ <span class="note">[mahiddhiyaṃ (sī. syā. pī.)]</span> āgamanaṃ ahosi, tavamaṭṭhakā <span class="note">[maṭṭhaka (sī. syā. ka.)]</span> bhīmarathassa cāpi;</p>
  272. <p class="gathalast">Kāliṅgarājassa ca uggatassa, sabbesa <a name="T1.0543"></a> vo kāmarāgo pahīno’’.</p>
  273. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  274. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ paracittavedi, sabbesa no kāmarāgo pahīno;</p>
  275. <p class="gathalast">Karohi okāsamanuggahāya, yathā gatiṃ te abhisambhavema’’.</p>
  276. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  277. <p class="gatha1">‘‘Karomi okāsamanuggahāya, tathā hi vo kāmarāgo pahīno;</p>
  278. <p class="gathalast">Pharātha kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ me abhisambhavetha’’.</p>
  279. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  280. <p class="gatha1">‘‘Sabbaṃ <a name="V2.0008"></a> karissāma tavānusāsaniṃ, yaṃ yaṃ tuvaṃ vakkhasi bhūripañña;</p>
  281. <p class="gathalast">Pharāma kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ te abhisambhavema’’.</p>
  282. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  283. <p class="gatha1">‘‘Katāya <span class="note">[katāyaṃ (sī. pī.)]</span> vacchassa kisassa pūjā, gacchantu bhonto isayo sādhurūpā;</p>
  284. <p class="gathalast">Jhāne ratā hotha sadā samāhitā, esā ratī pabbajitassa seṭṭhā’’.</p>
  285. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  286. <p class="gatha1">‘‘Sutvāna <a name="M2.0012"></a> gāthā paramatthasaṃhitā, subhāsitā isinā paṇḍitena;</p>
  287. <p class="gathalast">Te vedajātā anumodamānā, pakkāmu <a name="T1.0544"></a> <span class="note">[pakkamu (ka.)]</span> devā devapuraṃ yasassino.</p>
  288. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  289. <p class="gatha1">‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā isinā paṇḍitena;</p>
  290. <p class="gatha2">Yo kocimā aṭṭhikatvā <span class="note">[aṭṭhiṃ katvā (ka.)]</span> suṇeyya, labhetha pubbāpariyaṃ visesaṃ;</p>
  291. <p class="gathalast">Laddhāna pubbāpariyaṃ visesaṃ, adassanaṃ maccurājassa gacche’’.</p>
  292. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  293. <p class="gatha1">‘‘Sālissaro sāriputto, meṇḍissaro ca kassapo;</p>
  294. <p class="gathalast">Pabbato anuruddho ca, kaccāyano ca devalo <span class="note">[devilo (syā. ka.)]</span>.</p>
  295. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  296. <p class="gatha1">‘‘Anusisso ca ānando, kisavaccho ca kolito;</p>
  297. <p class="gatha2">Nārado udāyī thero <span class="note">[nārado puṇṇo mantānīputto (sī.)]</span>, parisā buddhaparisā;</p>
  298. <p class="gathalast">Sarabhaṅgo lokanātho, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.</p>
  299. <p class="centered">Sarabhaṅgajātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  300. <p class="subhead">523. Alambusājātakaṃ (3)</p>
  301. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  302. <p class="gatha1">‘‘Atha bravi brahā indo, vatrabhū jayataṃ pitā;</p>
  303. <p class="gathalast">Devakaññaṃ parābhetvā, sudhammāyaṃ alambusaṃ.</p>
  304. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  305. <p class="gatha1">‘‘Misse devā taṃ yācanti, tāvatiṃsā saindakā;</p>
  306. <p class="gathalast">Isippalobhane <a name="T1.0545"></a> <span class="note">[isipalobhike (sī. syā.), isiṃ palobhike (pī.)]</span> gaccha, isisiṅgaṃ alambuse.</p>
  307. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  308. <p class="gatha1">‘‘Purāyaṃ amhe acceti <span class="note">[nācceti (syā. ka.)]</span>, vattavā <span class="note">[vatavā (sī. syā. pī.)]</span> brahmacariyavā;</p>
  309. <p class="gathalast">Nibbānābhirato vuddho <span class="note">[vaddho (pī.), buddho (syā. ka.)]</span>, tassa maggāni āvara’’.</p>
  310. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  311. <p class="gatha1">‘‘Devarāja kimeva tvaṃ, mameva tuvaṃ sikkhasi;</p>
  312. <p class="gathalast">Isippalobhane <span class="note">[isipalobhike (sī. syā.), isiṃ palobhike (pī.)]</span> gaccha, santi aññāpi accharā.</p>
  313. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  314. <p class="gatha1">‘‘Mādisiyo <a name="M2.0013"></a> pavarā ceva, asoke nandane vane;</p>
  315. <p class="gathalast">Tāsampi hotu pariyāyo, tāpi yantu palobhanā’’ <span class="note">[palobhikā (syā. pī.)]</span>.</p>
  316. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  317. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="V2.0009"></a> hi saccaṃ bhaṇasi, santi aññāpi accharā;</p>
  318. <p class="gathalast">Tādisiyo pavarā ceva, asoke nandane vane.</p>
  319. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  320. <p class="gatha1">‘‘Na tā evaṃ pajānanti, pāricariyaṃ pumaṃ gatā;</p>
  321. <p class="gathalast">Yādisaṃ tvaṃ pajānāsi, nāri sabbaṅgasobhane.</p>
  322. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  323. <p class="gatha1">‘‘Tvameva gaccha kalyāṇi, itthīnaṃ pavarā casi;</p>
  324. <p class="gathalast">Taveva vaṇṇarūpena, savasamānayissasi’’ <span class="note">[vasamānāpayissasi (syā.), vasamānāmayissasi (pī.), taṃ vasamānayissasi (ka.)]</span>.</p>
  325. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  326. <p class="gatha1">‘‘Na vāhaṃ na gamissāmi, devarājena pesitā;</p>
  327. <p class="gathalast">Vibhemi cetaṃ āsāduṃ, uggatejo hi brāhmaṇo.</p>
  328. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  329. <p class="gatha1">‘‘Aneke nirayaṃ pattā, isimāsādiyā janā;</p>
  330. <p class="gathalast">Āpannā mohasaṃsāraṃ, tasmā lomāni haṃsaye’’.</p>
  331. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  332. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī;</p>
  333. <p class="gathalast">Missā missitu <span class="note">[missetu (sī. syā. pī.)]</span> micchantī, isisiṅgaṃ alambusā.</p>
  334. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  335. <p class="gatha1">‘‘Sā ca taṃ vanamogayha, isisiṅgena rakkhitaṃ;</p>
  336. <p class="gathalast">Bimbajālakasañchannaṃ<a name="T1.0546"></a>, samantā aḍḍhayojanaṃ.</p>
  337. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  338. <p class="gatha1">‘‘Pātova pātarāsamhi, udaṇhasamayaṃ <span class="note">[udayasamayaṃ (syā.), udantasamayaṃ (ka.)]</span> pati;</p>
  339. <p class="gathalast">Aggiṭṭhaṃ parimajjantaṃ, isisiṅgaṃ upāgami’’.</p>
  340. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  341. <p class="gatha1">‘‘Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā;</p>
  342. <p class="gathalast">Vicittahatthābharaṇā <span class="note">[vicittavatthābharaṇā (sī.)]</span>, āmuttamaṇikuṇḍalā <span class="note">[āmukkamaṇikuṇḍalā (?)]</span>.</p>
  343. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  344. <p class="gatha1">‘‘Ādiccavaṇṇasaṅkāsā, hemacandanagandhinī;</p>
  345. <p class="gathalast">Saññatūrū mahāmāyā, kumārī cārudassanā.</p>
  346. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  347. <p class="gatha1">‘‘Vilaggā <span class="note">[vilākā (sī. syā. pī.)]</span> mudukā suddhā, pādā te suppatiṭṭhitā;</p>
  348. <p class="gathalast">Gamanā kāmanīyā <span class="note">[kamanā kamanīyā (sī. pī.)]</span> te, harantiyeva me mano.</p>
  349. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  350. <p class="gatha1">‘‘Anupubbāva <a name="M2.0014"></a> te ūrū, nāganāsasamūpamā;</p>
  351. <p class="gathalast">Vimaṭṭhā tuyhaṃ sussoṇī, akkhassa phalakaṃ yathā.</p>
  352. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  353. <p class="gatha1">‘‘Uppalasseva kiñjakkhā, nābhi te sādhu saṇṭhitā;</p>
  354. <p class="gathalast">Pūrā kaṇhañjanasseva, dūrato paṭidissati.</p>
  355. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  356. <p class="gatha1">‘‘Duvidhā jātā urajā, avaṇṭā sādhu paccudā;</p>
  357. <p class="gathalast">Payodharā apatitā <span class="note">[appatītā (sī. syā. pī.)]</span>, aḍḍhalābusamā thanā.</p>
  358. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  359. <p class="gatha1">‘‘Dīghā kambutalābhāsā, gīvā eṇeyyakā yathā;</p>
  360. <p class="gathalast">Paṇḍarāvaraṇā vaggu, catutthamanasannibhā.</p>
  361. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  362. <p class="gatha1">‘‘Uddhaggā <a name="V2.0010"></a> ca adhaggā ca, dumaggaparimajjitā;</p>
  363. <p class="gathalast">Duvijā nelasambhūtā, dantā tava sudassanā.</p>
  364. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  365. <p class="gatha1">‘‘Apaṇḍarā lohitantā, jiñjūka <span class="note">[jiñjuka (sī. syā. pī.)]</span> phalasannibhā;</p>
  366. <p class="gathalast">Āyatā <a name="T1.0547"></a> ca visālā ca, nettā tava sudassanā.</p>
  367. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  368. <p class="gatha1">‘‘Nātidīghā susammaṭṭhā, kanakabyā <span class="note">[kanakaggā (pī.)]</span> samocitā;</p>
  369. <p class="gathalast">Uttamaṅgaruhā tuyhaṃ, kesā candanagandhikā.</p>
  370. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  371. <p class="gatha1">‘‘Yāvatā kasigorakkhā, vāṇijānaṃ <span class="note">[vaṇijānaṃ (pī.)]</span> ca yā gati;</p>
  372. <p class="gathalast">Isīnañca parakkantaṃ, saññatānaṃ tapassinaṃ.</p>
  373. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  374. <p class="gatha1">‘‘Na te samasamaṃ passe, asmiṃ pathavi <span class="note">[puthuvi (pī.)]</span> maṇḍale;</p>
  375. <p class="gathalast">Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>
  376. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  377. <p class="gatha1">‘‘Na pañhakālo bhaddante, kassapevaṃ gate sati;</p>
  378. <p class="gatha2">Ehi samma ramissāma, ubho asmākamassame;</p>
  379. <p class="gathalast">Ehi taṃ upagūhissaṃ <span class="note">[upaguyhissaṃ (syā.)]</span>, ratīnaṃ kusalo bhava’’.</p>
  380. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  381. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī;</p>
  382. <p class="gathalast">Missā missitumicchantī, isisiṅgaṃ alambusā’’.</p>
  383. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  384. <p class="gatha1">‘‘So ca vegena nikkhamma, chetvā dandhaparakkamaṃ <span class="note">[dandhapadakkamaṃ (ka.)]</span>;</p>
  385. <p class="gathalast">Tamuttamāsu veṇīsu, ajjhappatto <span class="note">[ajjhāpatto (pī.)]</span> parāmasi;</p>
  386. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  387. <p class="gatha1">‘‘Tamudāvatta <a name="M2.0015"></a> kalyāṇī, palissaji susobhanā <span class="note">[susobhaṇī (syā. ka.)]</span>;</p>
  388. <p class="gathalast">Cavitamhi <span class="note">[cavi tamhā (syā. ka.)]</span> brahmacariyā, yathā taṃ atha tositā.</p>
  389. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  390. <p class="gatha1">‘‘Manasā agamā indaṃ, vasantaṃ nandane vane;</p>
  391. <p class="gathalast">Tassā saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro.</p>
  392. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  393. <p class="gatha1">‘‘Pallaṅkaṃ pahiṇī khippaṃ, sovaṇṇaṃ sopavāhanaṃ;</p>
  394. <p class="gathalast">Sauttaracchadapaññāsaṃ, sahassapaṭiyatthataṃ <span class="note">[paṭikatthataṃ (sī.)]</span>.</p>
  395. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  396. <p class="gatha1">‘‘Tamenaṃ <a name="T1.0548"></a> tattha dhāresi, ure katvāna sobhanā;</p>
  397. <p class="gathalast">Yathā ekamuhuttaṃva, tīṇi vassāni dhārayi.</p>
  398. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  399. <p class="gatha1">‘‘Vimado tīhi vassehi, pabujjhitvāna brāhmaṇo;</p>
  400. <p class="gathalast">Addasāsi harita <span class="note">[harī (pī.)]</span> rukkhe, samantā aggiyāyanaṃ.</p>
  401. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  402. <p class="gatha1">‘‘Navapattavanaṃ phullaṃ, kokilaggaṇaghositaṃ;</p>
  403. <p class="gathalast">Samantā paviloketvā, rudaṃ assūni vattayi.</p>
  404. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  405. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0011"></a> juhe na jape <span class="note">[jappe (ka.)]</span> mante, aggihuttaṃ pahāpitaṃ;</p>
  406. <p class="gathalast">Ko nu me pāricariyāya, pubbe cittaṃ palobhayi.</p>
  407. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  408. <p class="gatha1">‘‘Araññe me viharato, yo me tejā ha sambhutaṃ <span class="note">[sambhataṃ (pī.)]</span>;</p>
  409. <p class="gathalast">Nānāratnaparipūraṃ, nāvaṃva gaṇhi aṇṇave’’.</p>
  410. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  411. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ te pāricariyāya, devarājena pesitā;</p>
  412. <p class="gathalast">Avadhiṃ <span class="note">[avadhī (syā. pī. ka.)]</span> cittaṃ cittena, pamādo <span class="note">[pamādā (syā. pī.)]</span> tvaṃ na bujjhasi’’.</p>
  413. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  414. <p class="gatha1">‘‘Imāni kira maṃ tāto, kassapo anusāsati;</p>
  415. <p class="gathalast">Kamalāsadisitthiyo <span class="note">[sarisitthiyo (syā. pī.)]</span>, tāyo bujjhesi māṇava.</p>
  416. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  417. <p class="gatha1">‘‘Ure gaṇḍāyo bujjhesi, tāyo bujjhesi māṇava;</p>
  418. <p class="gathalast">Iccānusāsi maṃ tāto, yathā maṃ anukampako.</p>
  419. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  420. <p class="gatha1">‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ nākaṃ, pitu vuddhassa sāsanaṃ;</p>
  421. <p class="gathalast">Araññe nimmanussamhi, svajja jhāyāmi <span class="note">[svājjajjhāyāmi (sī. pī.)]</span> ekako.</p>
  422. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn14"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  423. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ <a name="M2.0016"></a> tathā karissāmi, dhiratthu jīvitena me;</p>
  424. <p class="gathalast">Puna vā tādiso hessaṃ, maraṇaṃ me bhavissati’’.</p>
  425. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn14"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  426. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="T1.0549"></a> tejaṃ <span class="note">[tejañca (sī. pī.)]</span> vīriyañca, dhitiṃ <span class="note">[dhitiñca (pī.)]</span> ñatvā avaṭṭhitaṃ <span class="note">[suvaḍḍhitaṃ (sī.)]</span>;</p>
  427. <p class="gathalast">Sirasā aggahī pāde, isisiṅgaṃ alambusā.</p>
  428. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn14"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  429. <p class="gatha1">‘‘Mā me kujjha <span class="note">[kujjhi (pī.)]</span> mahāvīra, mā me kujjha <span class="note">[kujjhi (pī.)]</span> mahāise;</p>
  430. <p class="gatha2">Mahā attho mayā ciṇṇo, tidasānaṃ yasassinaṃ;</p>
  431. <p class="gathalast">Tayā saṃkampitaṃ āsi, sabbaṃ devapuraṃ tadā’’.</p>
  432. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn14"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  433. <p class="gatha1">‘‘Tāvatiṃsā ca ye devā, tidasānañca vāsavo;</p>
  434. <p class="gathalast">Tvañca bhadde sukhī hohi, gaccha kaññe yathāsukhaṃ’’.</p>
  435. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn14"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  436. <p class="gatha1">‘‘Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;</p>
  437. <p class="gathalast">Añjaliṃ paggahetvāna, tamhā ṭhānā apakkami.</p>
  438. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn14"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  439. <p class="gatha1">‘‘Yo ca tassāsi pallaṅko, sovaṇṇo sopavāhano;</p>
  440. <p class="gatha2">Sauttaracchadapaññāso, sahassapaṭiyatthato;</p>
  441. <p class="gathalast">Tameva pallaṅkamāruyha, agā devāna santike.</p>
  442. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn14"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  443. <p class="gatha1">‘‘Tamokkamiva āyantiṃ, jalantiṃ vijjutaṃ yathā;</p>
  444. <p class="gathalast">Patīto sumano vitto, devindo adadā varaṃ’’.</p>
  445. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn14"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  446. <p class="gatha1">‘‘Varañce <a name="V2.0012"></a> me ado sakka, sabbabhūtānamissara;</p>
  447. <p class="gathalast">Nisippalobhikā <span class="note">[na isipalobhikā (syā.), na isipalobhiyaṃ (pī.)]</span> gacche, etaṃ sakka varaṃ vare’’ti.</p>
  448. <p class="centered">Alambusājātakaṃ tatiyaṃ.</p>
  449. <p class="subhead">524. Saṅkhapālajātakaṃ (4)</p>
  450. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn14"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  451. <p class="gatha1">‘‘Ariyāvakāsosi pasannanetto, maññe <a name="T1.0550"></a> bhavaṃ pabbajito kulamhā;</p>
  452. <p class="gathalast">Kathaṃ nu vittāni pahāya bhoge, pabbaji nikkhamma gharā sapañña’’ <span class="note">[sapañño (syā.), sapaññā (pī.)]</span>.</p>
  453. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn14"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  454. <p class="gatha1">‘‘Sayaṃ <a name="M2.0017"></a> vimānaṃ naradeva disvā, mahānubhāvassa mahoragassa;</p>
  455. <p class="gathalast">Disvāna puññāna mahāvipākaṃ, saddhāyahaṃ pabbajitomhi rāja’’.</p>
  456. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn14"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  457. <p class="gatha1">‘‘Na kāmakāmā na bhayā na dosā, vācaṃ musā pabbajitā bhaṇanti;</p>
  458. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, sutvāna me jāyihitippasādo’’.</p>
  459. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn14"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  460. <p class="gatha1">‘‘Vāṇijja <span class="note">[vaṇijja (pī.)]</span> raṭṭhādhipa gacchamāno, pathe addasāsimhi bhojaputte <span class="note">[milācaputte (sī. pī.)]</span>;</p>
  461. <p class="gathalast">Pavaddhakāyaṃ uragaṃ mahantaṃ, ādāya gacchante pamodamāne’’.</p>
  462. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn14"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  463. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ samāgamma janinda tehi, pahaṭṭhalomo avacamhi bhīto;</p>
  464. <p class="gathalast">Kuhiṃ ayaṃ nīyati <span class="note">[niyyati (ka.)]</span> bhīmakāyo, nāgena kiṃ kāhatha bhojaputtā.</p>
  465. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn14"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  466. <p class="gatha1">‘‘Nāgo ayaṃ nīyati bhojanatthā <span class="note">[bhojanatthaṃ (sī. syā. pī.)]</span>, pavaddhakāyo <a name="T1.0551"></a> urago mahanto;</p>
  467. <p class="gathalast">Sāduñca thūlañca muduñca maṃsaṃ, na tvaṃ rasaññāsi videhaputta.</p>
  468. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn14"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  469. <p class="gatha1">‘‘Ito mayaṃ gantvā sakaṃ niketaṃ <span class="note">[niketanaṃ (pī.)]</span>, ādāya satthāni vikopayitvā;</p>
  470. <p class="gathalast">Maṃsāni bhokkhāma <span class="note">[bhakkhāma (syā.)]</span> pamodamānā, mayañhi ve sattavo pannagānaṃ.</p>
  471. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn14"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  472. <p class="gatha1">‘‘Sace ayaṃ nīyati bhojanatthā, pavaddhakāyo urago mahanto;</p>
  473. <p class="gathalast">Dadāmi vo balibaddāni <span class="note">[balivaddāni (pī.)]</span> soḷasa, nāgaṃ imaṃ muñcatha bandhanasmā.</p>
  474. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn14"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  475. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="M2.0018"></a> hi no bhakkho ayaṃ manāpo, bahū ca no uragā bhuttapubbā <span class="note">[bahuṃ ca no urago bhuttapubbo (ka.)]</span>;</p>
  476. <p class="gathalast">Karoma te taṃ vacanaṃ aḷāra <span class="note">[āḷāra (ka.) evamuparipi]</span>, mittañca no hohi videhaputta.</p>
  477. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn14"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  478. <p class="gatha1">‘‘Tadassu te bandhanā mocayiṃsu, yaṃ natthuto paṭimokkassa pāse;</p>
  479. <p class="gathalast">Mutto ca so bandhanā nāgarājā, pakkāmi pācīnamukho muhuttaṃ.</p>
  480. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn14"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  481. <p class="gatha1">‘‘Gantvāna pācīnamukho muhuttaṃ, puṇṇehi <a name="T1.0552"></a> nettehi palokayī maṃ;</p>
  482. <p class="gathalast">Tadāssahaṃ piṭṭhito anvagacchiṃ, dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā.</p>
  483. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn14"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  484. <p class="gatha1">‘‘Gaccheva <a name="V2.0013"></a> kho tvaṃ taramānarūpo, mā taṃ amittā punaraggahesuṃ;</p>
  485. <p class="gathalast">Dukkho hi luddehi punā samāgamo, adassanaṃ bhojaputtāna gaccha.</p>
  486. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn14"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  487. <p class="gatha1">‘‘Agamāsi so rahadaṃ vippasannaṃ, nīlobhāsaṃ ramaṇīyaṃ sutitthaṃ;</p>
  488. <p class="gathalast">Samotataṃ <span class="note">[samonataṃ (syā. ka.)]</span> jambuhi vetasāhi, pāvekkhi nittiṇṇabhayo patīto.</p>
  489. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn14"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  490. <p class="gatha1">‘‘So taṃ pavissa na cirassa nāgo, dibbena me pāturahuṃ janinda;</p>
  491. <p class="gathalast">Upaṭṭhahī maṃ pitaraṃva putto, hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇanto.</p>
  492. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn14"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  493. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ <a name="M2.0019"></a> mesi mātā ca pitā <span class="note">[pitā ca (pī.)]</span> aḷāra, abbhantaro pāṇadado sahāyo;</p>
  494. <p class="gatha2">Sakañca iddhiṃ paṭilābhakosmi <span class="note">[paṭilābhitosmi (pī.)]</span>, aḷāra passa me nivesanāni;</p>
  495. <p class="gathalast">Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ <a name="T1.0553"></a> viya vāsavassa’’.</p>
  496. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn14"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  497. <p class="gatha1">‘‘Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, asakkharā ceva mudū subhā ca;</p>
  498. <p class="gathalast">Nīcattiṇā <span class="note">[nīcā tiṇā (syā. pī.)]</span> apparajā ca bhūmi, pāsādikā yattha jahanti sokaṃ.</p>
  499. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn14"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  500. <p class="gatha1">‘‘Anāvakulā veḷuriyūpanīlā, catuddisaṃ ambavanaṃ surammaṃ;</p>
  501. <p class="gathalast">Pakkā ca pesī ca phalā suphullā, niccotukā dhārayantī phalāni.</p>
  502. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn14"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  503. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ vanānaṃ naradeva majjhe, nivesanaṃ bhassarasannikāsaṃ;</p>
  504. <p class="gathalast">Rajataggaḷaṃ sovaṇṇamayaṃ uḷāraṃ, obhāsatī vijjurivantalikkhe.</p>
  505. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn14"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  506. <p class="gatha1">‘‘Maṇīmayā soṇṇamayā <span class="note">[sovaṇṇamayā (sī. syā. pī.)]</span> uḷārā, anekacittā satataṃ sunimmitā;</p>
  507. <p class="gathalast">Paripūrā kaññāhi alaṅkatābhi, suvaṇṇakāyūradharāhi rāja.</p>
  508. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn14"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  509. <p class="gatha1">‘‘So saṅkhapālo taramānarūpo, pāsādamāruyha anomavaṇṇo;</p>
  510. <p class="gathalast">Sahassathambhaṃ atulānubhāvaṃ, yatthassa <a name="T1.0554"></a> bhariyā mahesī ahosi.</p>
  511. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn14"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  512. <p class="gatha1">‘‘Ekā <a name="M2.0020"></a> ca nārī taramānarūpā, ādāya veḷuriyamayaṃ mahagghaṃ;</p>
  513. <p class="gathalast">Subhaṃ maṇiṃ jātimantūpapannaṃ, acoditā āsanamabbhihāsi.</p>
  514. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn14"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  515. <p class="gatha1">‘‘Tato maṃ urago hatthe gahetvā, nisīdayī pāmukhaāsanasmiṃ;</p>
  516. <p class="gathalast">Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, bhavañhi me aññataro garūnaṃ.</p>
  517. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn14"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  518. <p class="gatha1">‘‘Aññā ca nārī taramānarūpā, ādāya vāriṃ upasaṅkamitvā;</p>
  519. <p class="gathalast">Pādāni pakkhālayī me janinda, bhariyāva <span class="note">[bhariyā ca (pī.)]</span> bhattū patino piyassa.</p>
  520. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn14"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  521. <p class="gatha1">‘‘Aparā ca nārī taramānarūpā, paggayha sovaṇṇamayāya <span class="note">[sovaṇṇamayā (pī.)]</span> pātiyā;</p>
  522. <p class="gathalast">Anekasūpaṃ vividhaṃ viyañjanaṃ, upanāmayī bhatta manuññarūpaṃ.</p>
  523. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn14"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  524. <p class="gatha1">‘‘Turiyehi <span class="note">[tūriyehi (ka.)]</span> maṃ bhārata bhuttavantaṃ, upaṭṭhahuṃ bhattu mano viditvā;</p>
  525. <p class="gathalast">Tatuttariṃ <span class="note">[taduttariṃ (ka.)]</span> maṃ nipatī mahantaṃ, dibbehi <a name="T1.0555"></a> kāmehi anappakehi.</p>
  526. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn14"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  527. <p class="gatha1">‘‘Bhariyā <a name="V2.0014"></a> mametā tisatā aḷāra, sabbattamajjhā padumuttarābhā;</p>
  528. <p class="gathalast">Aḷāra etāssu te kāmakārā, dadāmi te tā paricārayassu.</p>
  529. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn14"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  530. <p class="gatha1">‘‘Saṃvaccharaṃ dibbarasānubhutvā, tadāssuhaṃ <span class="note">[tadassahaṃ (pī.)]</span> uttarimajjhabhāsiṃ <span class="note">[uttari paccabhāsiṃ (sī. syā.), uttariṃ paccabhāsiṃ (pī.)]</span>;</p>
  531. <p class="gathalast">Nāgassidaṃ kinti kathañca laddhaṃ, kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṃ’’.</p>
  532. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn14"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  533. <p class="gatha1">‘‘Adhicca <a name="M2.0021"></a> laddhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ;</p>
  534. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ <span class="note">[te (pī.)]</span> nāgarājetamatthaṃ, kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṃ’’.</p>
  535. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn14"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  536. <p class="gatha1">‘‘Nādhicca laddhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃkataṃ nāpi devehi dinnaṃ;</p>
  537. <p class="gathalast">Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  538. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn14"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  539. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  540. <p class="gathalast">Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ, kathaṃ <a name="T1.0556"></a> nu te laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  541. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn14"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  542. <p class="gatha1">‘‘Rājā ahosiṃ magadhānamissaro, duyyodhano nāma mahānubhāvo;</p>
  543. <p class="gathalast">So ittaraṃ jīvitaṃ saṃviditvā, asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ.</p>
  544. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn14"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  545. <p class="gatha1">‘‘Annañca pānañca pasannacitto, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ <span class="note">[adāsi (pī.)]</span>;</p>
  546. <p class="gathalast">Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.</p>
  547. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn14"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  548. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā pī. potthake natthi]</span> ‘‘Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ <span class="note">[padīpayaṃ (syā. ka.)]</span> yānamupassayañca;</p>
  549. <p class="gathalast">Acchādanaṃ seyyamathannapānaṃ, sakkacca dānāni adamha tattha <span class="note">[ayaṃ gāthā pī. potthake natthi]</span>.</p>
  550. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn14"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  551. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0022"></a> me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  552. <p class="gatha2">Teneva me laddhamidaṃ vimānaṃ, pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ’’;</p>
  553. <p class="gathalast">‘‘Naccehi gītehi cupetarūpaṃ, ciraṭṭhitikaṃ na ca sassatāyaṃ.</p>
  554. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn14"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  555. <p class="gatha1">‘‘Appānubhāvā taṃ mahānubhāvaṃ, tejassinaṃ <a name="T1.0557"></a> hanti atejavanto;</p>
  556. <p class="gathalast">Kimeva dāṭhāvudha kiṃ paṭicca, hatthatta <span class="note">[hatthattha (sī. syā. pī.)]</span> māgacchi vanibbakānaṃ <span class="note">[vaṇibbakānaṃ (sī.)]</span>.</p>
  557. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn14"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  558. <p class="gatha1">‘‘Bhayaṃ nu te anvagataṃ mahantaṃ, tejo nu te nānvagaṃ dantamūlaṃ;</p>
  559. <p class="gathalast">Kimeva dāṭhāvudha kiṃ paṭicca, kilesamāpajji vanibbakānaṃ’’.</p>
  560. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn14"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  561. <p class="gatha1">‘‘Na me bhayaṃ anvagataṃ mahantaṃ, tejo na sakkā mama tehi hantuṃ <span class="note">[tebhihantuṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  562. <p class="gathalast">Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni.</p>
  563. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn14"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  564. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ aḷāra, uposathaṃ niccamupāvasāmi;</p>
  565. <p class="gathalast">Athāgamuṃ soḷasa bhojaputtā, rajjuṃ gahetvāna daḷhañca pāsaṃ.</p>
  566. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn14"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  567. <p class="gatha1">‘‘Bhetvāna nāsaṃ atikassa <span class="note">[antakassa (ka.)]</span> rajjuṃ, nayiṃsu maṃ samparigayha luddā;</p>
  568. <p class="gathalast">Etādisaṃ dukkhamahaṃ titikkhaṃ <span class="note">[titikkhiṃ (pī.)]</span>, uposathaṃ appaṭikopayanto’’.</p>
  569. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn14"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  570. <p class="gatha1">‘‘Ekāyane <a name="V2.0015"></a><a name="M2.0023"></a> taṃ pathe addasaṃsu, balena <a name="T1.0558"></a> vaṇṇena cupetarūpaṃ;</p>
  571. <p class="gathalast">Siriyā paññāya ca bhāvitosi, kiṃ patthayaṃ <span class="note">[kimatthiyaṃ (sī. syā. pī.)]</span> nāga tapo karosi.</p>
  572. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn14"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  573. <p class="gatha1">‘‘Na puttahetū na dhanassa hetu, na āyuno cāpi aḷāra hetu;</p>
  574. <p class="gathalast">Manussayoniṃ abhipatthayāno, tasmā parakkamma tapo karomi’’.</p>
  575. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><a name="para184_kn14"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  576. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso, alaṅkato kappitakesamassu;</p>
  577. <p class="gathalast">Surosito lohitacandanena, gandhabbarājāva disā pabhāsasi <span class="note">[pabhāsi (ka.)]</span>.</p>
  578. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><a name="para185_kn14"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  579. <p class="gatha1">‘‘Deviddhipattosi mahānubhāvo, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto;</p>
  580. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, seyyo ito kena manussaloko’’.</p>
  581. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><a name="para186_kn14"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  582. <p class="gatha1">‘‘Aḷāra nāññatra manussalokā, suddhī va saṃvijjati saṃyamo vā;</p>
  583. <p class="gathalast">Ahañca laddhāna manussayoniṃ, kāhāmi jātimaraṇassa antaṃ’’.</p>
  584. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><a name="para187_kn14"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  585. <p class="gatha1">‘‘Saṃvaccharo <a name="T1.0559"></a> me vasato <span class="note">[vusito (pī.)]</span> tavantike, annena pānena upaṭṭhitosmi;</p>
  586. <p class="gathalast">Āmantayitvāna palemi nāga, cirappavuṭṭhosmi <span class="note">[cirappavuttho asmi (pī.)]</span> ahaṃ janinda’’.</p>
  587. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><a name="para188_kn14"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  588. <p class="gatha1">‘‘Puttā ca dārā anujīvino ca <span class="note">[ca’nujīvino (syā. pī.)]</span>, niccānusiṭṭhā upatiṭṭhate taṃ;</p>
  589. <p class="gathalast">Kaccinnu taṃ nābhisapittha <span class="note">[nābhisaṃsittha (syā. pī.)]</span> koci, piyañhi me dassanaṃ tuyhaṃ <span class="note">[tuyha (pī.)]</span> aḷāra’’.</p>
  590. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><a name="para189_kn14"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  591. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi <a name="M2.0024"></a> mātū ca pitū agāre, putto piyo paṭivihito vaseyya <span class="note">[seyyo (pī.)]</span>;</p>
  592. <p class="gathalast">Tatopi mayhaṃ idhameva seyyo, cittañhi te nāga mayī pasannaṃ’’.</p>
  593. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><a name="para190_kn14"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  594. <p class="gatha1">‘‘Maṇī mamaṃ vijjati lohitaṅko <span class="note">[lohitaṅgo (ka.)]</span>, dhanāharo maṇiratanaṃ uḷāraṃ;</p>
  595. <p class="gathalast">Ādāya tvaṃ <span class="note">[taṃ (pī.)]</span> gaccha sakaṃ niketaṃ, laddhā dhanaṃ taṃ maṇimossajassu’’.</p>
  596. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><a name="para191_kn14"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  597. <p class="gatha1">‘‘Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā, asassatā vipariṇāmadhammā;</p>
  598. <p class="gathalast">Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, saddhāyahaṃ pabbajitomhi rāja.</p>
  599. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><a name="para192_kn14"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  600. <p class="gatha1">‘‘Dumapphalānīva <a name="T1.0560"></a> patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā;</p>
  601. <p class="gathalast">Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo’’.</p>
  602. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><a name="para193_kn14"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  603. <p class="gatha1">‘‘Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino;</p>
  604. <p class="gathalast">Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra, kāhāmi puññāni anappakāni’’.</p>
  605. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><a name="para194_kn14"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  606. <p class="gatha1">‘‘Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino;</p>
  607. <p class="gathalast">Nāgañca sutvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakānī’’ti.</p>
  608. <p class="centered">Saṅkhapālajātakaṃ catutthaṃ.</p>
  609. <p class="subhead">525. Cūḷasutasomajātakaṃ (5)</p>
  610. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><a name="para195_kn14"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  611. <p class="gatha1">‘‘Āmantayāmi <a name="V2.0016"></a><a name="M2.0025"></a> nigamaṃ, mittāmacce parissaje <span class="note">[pārisajje (sī. syā.)]</span>;</p>
  612. <p class="gathalast">Sirasmiṃ palitaṃ jātaṃ, pabbajjaṃ dāni rocahaṃ’’.</p>
  613. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><a name="para196_kn14"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  614. <p class="gatha1">‘‘Abhumme kathaṃ nu bhaṇasi, sallaṃ me deva urasi kappesi <span class="note">[kampesi (pī.)]</span>;</p>
  615. <p class="gathalast">Sattasatā te bhariyā, kathaṃ <a name="T1.0561"></a> nu te tā bhavissanti’’.</p>
  616. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><a name="para197_kn14"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  617. <p class="gatha1">‘‘Paññāyihinti etā, daharā aññampi tā gamissanti;</p>
  618. <p class="gathalast">Saggañcassa patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmi’’.</p>
  619. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><a name="para198_kn14"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  620. <p class="gatha1">‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te homahaṃ mātā;</p>
  621. <p class="gathalast">Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva.</p>
  622. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><a name="para199_kn14"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  623. <p class="gatha1">‘‘Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yaṃ taṃ ahaṃ vijāyissaṃ;</p>
  624. <p class="gathalast">Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva’’.</p>
  625. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><a name="para200_kn14"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  626. <p class="gatha1">‘‘Ko nāmeso dhammo, sutasoma kā ca nāma pabbajjā;</p>
  627. <p class="gathalast">Yaṃ no amhe jiṇṇe, anapekkho pabbajasi deva.</p>
  628. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><a name="para201_kn14"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  629. <p class="gatha1">‘‘Puttāpi tuyhaṃ bahavo, daharā appattayobbanā;</p>
  630. <p class="gathalast">Mañjū tepi <span class="note">[te (sī. pī.)]</span> taṃ apassantā, maññe <a name="T1.0562"></a> dukkhaṃ nigacchanti’’.</p>
  631. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><a name="para202_kn14"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  632. <p class="gatha1">‘‘Puttehi ca me etehi, daharehi appattayobbanehi;</p>
  633. <p class="gathalast">Mañjūhi sabbehipi tumhehi, cirampi ṭhatvā vināsabhāvo’’ <span class="note">[vinābhāvo (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  634. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><a name="para203_kn14"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  635. <p class="gatha1">‘‘Chinnaṃ <a name="M2.0026"></a> nu tuyhaṃ hadayaṃ, adu te <span class="note">[ādu (sī. pī.), ādū (syā.)]</span> karuṇā ca natthi amhesu;</p>
  636. <p class="gathalast">Yaṃ no vikandantiyo <span class="note">[vikkandantiyo (sī.)]</span>, anapekkho pabbajasi deva’’.</p>
  637. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><a name="para204_kn14"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  638. <p class="gatha1">‘‘Na ca mayhaṃ chinnaṃ hadayaṃ, atthi karuṇāpi mayhaṃ tumhesu;</p>
  639. <p class="gathalast">Saggañca patthayāno, tena ahaṃ <span class="note">[tenāhaṃ (sī. syā.), tenamahaṃ (pī.)]</span> pabbajissāmi’’.</p>
  640. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><a name="para205_kn14"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  641. <p class="gatha1">‘‘Dulladdhaṃ me āsi, sutasoma yassa te ahaṃ bhariyā;</p>
  642. <p class="gathalast">Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva.</p>
  643. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><a name="para206_kn14"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  644. <p class="gatha1">‘‘Dulladdhaṃ me āsi, sutasoma yassa te ahaṃ bhariyā;</p>
  645. <p class="gathalast">Yaṃ me kucchipaṭisandhiṃ <span class="note">[maṃ kucchimatiṃ santiṃ (pī.)]</span>, anapekkho <a name="T1.0563"></a> pabbajasi deva.</p>
  646. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><a name="para207_kn14"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  647. <p class="gatha1">‘‘Paripakko me gabbho, kucchigato yāva naṃ vijāyāmi;</p>
  648. <p class="gathalast">Māhaṃ ekā vidhavā, pacchā dukkhāni addakkhiṃ’’.</p>
  649. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><a name="para208_kn14"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  650. <p class="gatha1">‘‘Paripakko te gabbho, kucchigato iṅgha tvaṃ <span class="note">[tva (sī.), naṃ (pī.)]</span> vijāyassu;</p>
  651. <p class="gathalast">Puttaṃ anomavaṇṇaṃ, taṃ hitvā pabbajissāmi’’.</p>
  652. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><a name="para209_kn14"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  653. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="V2.0017"></a> tvaṃ cande rudi, mā soci vanatimiramattakkhi;</p>
  654. <p class="gathalast">Āroha varapāsādaṃ <span class="note">[ca pāsādaṃ (pī.)]</span>, anapekkho ahaṃ gamissāmi’’.</p>
  655. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><a name="para210_kn14"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  656. <p class="gatha1">‘‘Ko <a name="M2.0027"></a> taṃ amma kopesi, kiṃ rodasi pekkhasi ca maṃ bāḷhaṃ;</p>
  657. <p class="gathalast">Kaṃ avajjhaṃ ghātemi <span class="note">[ghātemi kaṃ avajjhaṃ (pī.), taṃ avajjhaṃ ghātemi (ka.)]</span>, ñātīnaṃ udikkhamānānaṃ’’.</p>
  658. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><a name="para211_kn14"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  659. <p class="gatha1">‘‘Na hi so sakkā hantuṃ, vijitāvī <span class="note">[jīvitāvī (pī.)]</span> yo maṃ tāta kopesi;</p>
  660. <p class="gathalast">Pitā te maṃ tāta avaca, anapekkho <a name="T1.0564"></a> ahaṃ gamissāmi’’.</p>
  661. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><a name="para212_kn14"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  662. <p class="gatha1">‘‘Yohaṃ pubbe niyyāmi, uyyānaṃ mattakuñjare ca yodhemi;</p>
  663. <p class="gathalast">Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāmi’’.</p>
  664. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><a name="para213_kn14"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  665. <p class="gatha1">‘‘Mātucca <span class="note">[mātu ca (sī. syā.)]</span> me rudantyā <span class="note">[rudatyā (pī.)]</span>, jeṭṭhassa ca bhātuno akāmassa;</p>
  666. <p class="gathalast">Hatthepi te gahessaṃ, na hi gacchasi <span class="note">[gañchisi (pī.)]</span> no akāmānaṃ’’.</p>
  667. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><a name="para214_kn14"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  668. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhehi tvaṃ dhāti, imaṃ kumāraṃ ramehi aññattha;</p>
  669. <p class="gathalast">Mā me paripanthamakāsi <span class="note">[makā (sī. pī.)]</span>, saggaṃ mama patthayānassa’’.</p>
  670. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><a name="para215_kn14"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  671. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ nūnimaṃ dadeyyaṃ <span class="note">[jaheyyaṃ (pī.)]</span> pabhaṅkaraṃ, ko nu me imināttho <span class="note">[ko nu me iminā attho (sī. syā.), ko nu me nattho (pī.)]</span>;</p>
  672. <p class="gathalast">Sutasome pabbajite, kiṃ nu menaṃ karissāmi’’.</p>
  673. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><a name="para216_kn14"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  674. <p class="gatha1">‘‘Koso <a name="M2.0028"></a> ca tuyhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca tuyhaṃ paripūraṃ;</p>
  675. <p class="gathalast">Pathavī ca tuyhaṃ vijitā, ramassu <a name="T1.0565"></a> mā pabbaji <span class="note">[pabbajassu (sī.), pabbaja (pī.)]</span> deva’’.</p>
  676. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><a name="para217_kn14"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  677. <p class="gatha1">‘‘Koso ca mayhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca mayhaṃ paripūraṃ;</p>
  678. <p class="gathalast">Pathavī ca mayhaṃ vijitā, taṃ hitvā pabbajissāmi’’.</p>
  679. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><a name="para218_kn14"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  680. <p class="gatha1">‘‘Mayhampi dhanaṃ pahūtaṃ, saṅkhātuṃ <span class="note">[saṅkhyātuṃ (sī.)]</span> nopi deva sakkomi;</p>
  681. <p class="gathalast">Taṃ te dadāmi sabbampi <span class="note">[taṃ deva te dadāmi sabbampi (sī.), taṃ te dadāmi sabbaṃ (pī.)]</span>, ramassu mā pabbaji deva’’.</p>
  682. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><a name="para219_kn14"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  683. <p class="gatha1">‘‘Jānāmi <span class="note">[jānāmi te (sī. syā.)]</span> dhanaṃ pahūtaṃ, kulavaddhana pūjito tayā casmi;</p>
  684. <p class="gathalast">Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmi’’.</p>
  685. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><a name="para220_kn14"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  686. <p class="gatha1">‘‘Ukkaṇṭhitosmi bāḷhaṃ, arati maṃ somadatta āvisati <span class="note">[āvīsati (ka.)]</span>;</p>
  687. <p class="gathalast">Bahukāpi <span class="note">[bahukā hi (sī. syā.)]</span> me antarāyā, ajjevāhaṃ pabbajissāmi’’.</p>
  688. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><a name="para221_kn14"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  689. <p class="gatha1">‘‘Idañca tuyhaṃ rucitaṃ, sutasoma ajjeva dāni tvaṃ pabbaja;</p>
  690. <p class="gathalast">Ahampi pabbajissāmi, na <a name="T1.0566"></a> ussahe tayā vinā ahaṃ ṭhātuṃ’’.</p>
  691. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><a name="para222_kn14"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  692. <p class="gatha1">‘‘Na hi sakkā pabbajituṃ, nagare na hi paccati janapade ca’’;</p>
  693. <p class="gathalast">‘‘Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāma’’.</p>
  694. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><a name="para223_kn14"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  695. <p class="gatha1">‘‘Upanīyatidaṃ maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi;</p>
  696. <p class="gathalast">Evaṃ suparittake jīvite, na ca pamajjituṃ kālo.</p>
  697. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><a name="para224_kn14"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  698. <p class="gatha1">‘‘Upanīyatidaṃ <a name="V2.0018"></a> maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi;</p>
  699. <p class="gathalast">Evaṃ suparittake jīvite, andhabālā <span class="note">[atha bālā (sī. syā. pī.)]</span> pamajjanti.</p>
  700. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><a name="para225_kn14"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  701. <p class="gatha1">‘‘Te vaḍḍhayanti nirayaṃ, tiracchānayoniñca pettivisayañca;</p>
  702. <p class="gathalast">Taṇhāya bandhanabaddhā, vaḍḍhenti asurakāyaṃ’’.</p>
  703. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><a name="para226_kn14"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  704. <p class="gatha1">‘‘Ūhaññate <a name="M2.0029"></a> rajaggaṃ, avidūre pubbakamhi ca <span class="note">[pupphakamhi ca (sī. pī.)]</span> pāsāde;</p>
  705. <p class="gathalast">Maññe no kesā chinnā, yasassino <a name="T1.0567"></a> dhammarājassa’’.</p>
  706. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><a name="para227_kn14"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  707. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa pāsādo, sovaṇṇa <span class="note">[sovaṇṇo (pī.)]</span> pupphamālyavītikiṇṇo;</p>
  708. <p class="gathalast">Yahi <span class="note">[yamhi (pī.)]</span> manuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  709. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><a name="para228_kn14"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  710. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa pāsādo, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇo;</p>
  711. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  712. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><a name="para229_kn14"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  713. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇaṃ;</p>
  714. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  715. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><a name="para230_kn14"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  716. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇa <span class="note">[sovaṇṇaṃ (pī.)]</span> pupphamālyavītikiṇṇaṃ;</p>
  717. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  718. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><a name="para231_kn14"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  719. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā;</p>
  720. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo <a name="T1.0568"></a> itthāgārehi.</p>
  721. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><a name="para232_kn14"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  722. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā;</p>
  723. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  724. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><a name="para233_kn14"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  725. <p class="gatha1">‘‘Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  726. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  727. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><a name="para234_kn14"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  728. <p class="gatha1">‘‘Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  729. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  730. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><a name="para235_kn14"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  731. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  732. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  733. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><a name="para236_kn14"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  734. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  735. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo <a name="T1.0569"></a> ñātisaṅghena.</p>
  736. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><a name="para237_kn14"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  737. <p class="gatha1">‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ <span class="note">[pāṭalīvanaṃ (sī.)]</span>, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  738. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  739. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><a name="para238_kn14"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  740. <p class="gatha1">‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  741. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  742. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><a name="para239_kn14"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  743. <p class="gatha1">‘‘Idamassa <a name="V2.0019"></a><a name="M2.0030"></a> ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  744. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi.</p>
  745. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><a name="para240_kn14"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  746. <p class="gatha1">‘‘Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  747. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena.</p>
  748. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><a name="para241_kn14"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  749. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā;</p>
  750. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo <a name="T1.0570"></a> itthāgārehi.</p>
  751. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><a name="para242_kn14"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  752. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā;</p>
  753. <p class="gathalast">Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena’’.</p>
  754. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><a name="para243_kn14"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  755. <p class="gatha1">‘‘Rājā vo kho <span class="note">[rājā kho (sī. syā. pī.)]</span> pabbajito, sutasomo rajjaṃ imaṃ pahatvāna <span class="note">[pahantvāna (syā. ka.)]</span>;</p>
  756. <p class="gathalast">Kāsāyavatthavasano, nāgova ekako <span class="note">[ekakova (sī.)]</span> carati’’.</p>
  757. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><a name="para244_kn14"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  758. <p class="gatha1">‘‘Māssu pubbe ratikīḷitāni, hasitāni ca anussarittha <span class="note">[anussarittho (pī.)]</span>;</p>
  759. <p class="gathalast">Mā vo kāmā haniṃsu, rammaṃ hi <span class="note">[surammañhi (syā. ka.)]</span> sudassanaṃ <span class="note">[sudassanaṃ nāma (sī.)]</span> nagaraṃ.</p>
  760. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><a name="para245_kn14"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  761. <p class="gatha1">‘‘Mettacittañca <span class="note">[mettañca (pī.)]</span> bhāvetha, appamāṇaṃ divā ca ratto ca;</p>
  762. <p class="gathalast">Agacchittha <span class="note">[atha gañchittha (sī. syā. pī.)]</span> devapura, āvāsaṃ puññakammina’’nti <span class="note">[puññakammānanti (pī.)]</span>.</p>
  763. <p class="centered">Cūḷasutasomajātakaṃ pañcamaṃ.</p>
  764. <p class="centered">Cattālīsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  765. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  766. <p class="gatha1">Suvapaṇḍitajambukakuṇḍalino<a name="T1.0571"></a>, varakaññamalambusajātakañca;</p>
  767. <p class="gathalast">Pavaruttamasaṅkhasirīvhayako, sutasomaarindhamarājavaro.</p>
  768. <a name="kn14b_18"></a>
  769. <p class="chapter">18. Paṇṇāsanipāto</p>
  770. <p class="subhead">526. Niḷinikājātakaṃ (1)</p>
  771. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  772. <p class="gatha1">‘‘Uddayhate <a name="T2.0001"></a><a name="V2.0020"></a><a name="M2.0031"></a> <span class="note">[uḍḍayhate (sī. pī.)]</span> janapado, raṭṭhañcāpi vinassati;</p>
  773. <p class="gathalast">Ehi niḷinike <span class="note">[niḷike (sī. syā. pī.), evamuparipi]</span> gaccha, taṃ me brāhmaṇamānaya’’.</p>
  774. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  775. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā;</p>
  776. <p class="gathalast">Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitaṃ’’.</p>
  777. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  778. <p class="gatha1">‘‘Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca;</p>
  779. <p class="gathalast">Dārusaṅghāṭayānena, evaṃ gaccha niḷinike.</p>
  780. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  781. <p class="gatha1">‘‘Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye;</p>
  782. <p class="gathalast">Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasi’’.</p>
  783. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  784. <p class="gatha1">‘‘Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito;</p>
  785. <p class="gathalast">Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo.</p>
  786. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  787. <p class="gatha1">‘‘Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati;</p>
  788. <p class="gathalast">Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’.</p>
  789. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  790. <p class="gatha1">‘‘Tañca <a name="T2.0002"></a> disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;</p>
  791. <p class="gathalast">Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ.</p>
  792. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  793. <p class="gatha1">‘‘Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa <span class="note">[bheṇḍukenassa (sī. pī.)]</span> kīḷati;</p>
  794. <p class="gathalast">Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca.</p>
  795. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  796. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī;</p>
  797. <p class="gathalast">Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravi.</p>
  798. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  799. <p class="gatha1">‘‘Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;</p>
  800. <p class="gathalast">Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchati’’.</p>
  801. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  802. <p class="gatha1">‘‘Assamassa <a name="M2.0032"></a> mama <span class="note">[maṃ (sī.)]</span> brahme, samīpe gandhamādane;</p>
  803. <p class="gatha2">Bahavo <span class="note">[pabbate (sī.)]</span> tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;</p>
  804. <p class="gathalast">Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchati’’.</p>
  805. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  806. <p class="gatha1">‘‘Etū <a name="V2.0021"></a> <span class="note">[etu (sī. syā. ka.)]</span> bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi;</p>
  807. <p class="gathalast">Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatu’’ <span class="note">[khādatu (sī.)]</span>.</p>
  808. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  809. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati;</p>
  810. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhaṃ’’.</p>
  811. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  812. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ <a name="T2.0003"></a> <span class="note">[assādayiṃ (ka.)]</span> acchaṃ sughorarūpaṃ;</p>
  813. <p class="gathalast">So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi <span class="note">[abbuhi (syā. ka.)]</span> uttamaṅgaṃ.</p>
  814. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  815. <p class="gatha1">‘‘Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ;</p>
  816. <p class="gathalast">Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthaṃ’’.</p>
  817. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  818. <p class="gatha1">‘‘Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho <span class="note">[pakkagandho (sī.), pannagandho (syā. pī.)]</span> mahā ca;</p>
  819. <p class="gathalast">Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyya’’.</p>
  820. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  821. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0033"></a> mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri <span class="note">[brahmacārī (sī. syā. pī.)]</span> kamanti;</p>
  822. <p class="gathalast">Ghaṭṭe mudukena <span class="note">[yaṃ te mudu tena (sī.), yaṃ te mudū tena (pī.)]</span> vinehi kaṇḍuṃ <span class="note">[kaṇḍukaṃ (pī.)]</span>, yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyaṃ’’.</p>
  823. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  824. <p class="gatha1">‘‘Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi <span class="note">[abhiramasī (pī.)]</span> araññe;</p>
  825. <p class="gathalast">Kacci nu te <span class="note">[kacci te (pī.)]</span> mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’.</p>
  826. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  827. <p class="gatha1">‘‘Ito <a name="T2.0004"></a> ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemānadī himavatā pabhāvī <span class="note">[pabhāti (sī. pī.)]</span>;</p>
  828. <p class="gathalast">Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>
  829. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  830. <p class="gatha1">‘‘Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā;</p>
  831. <p class="gathalast">Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>
  832. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  833. <p class="gatha1">‘‘Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ;</p>
  834. <p class="gathalast">Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>
  835. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  836. <p class="gatha1">‘‘Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā;</p>
  837. <p class="gathalast">Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsuṃ’’.</p>
  838. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  839. <p class="gatha1">‘‘Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle;</p>
  840. <p class="gathalast">Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva <a name="T2.0005"></a> pitā mūlaphalato etu’’.</p>
  841. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  842. <p class="gatha1">‘‘Aññe <a name="M2.0034"></a> bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti;</p>
  843. <p class="gathalast">Te yeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’.</p>
  844. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  845. <p class="gatha1">‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ;</p>
  846. <p class="gathalast">Aggīpi te na hāpito <span class="note">[hāsito (sī. syā.)]</span>, kiṃ nu mandova jhāyasi.</p>
  847. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  848. <p class="gatha1">‘‘Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī <span class="note">[brahmacāri (?)]</span>;</p>
  849. <p class="gathalast">Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ <span class="note">[tvaṃ (sī.)]</span> brahmabhūto puratthā.</p>
  850. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  851. <p class="gatha1">‘‘Abhinnakaṭṭhosi <a name="V2.0022"></a> anābhatodako, ahāpitaggīsi <span class="note">[ahāpitaggīpi (ka.)]</span> asiddhabhojano <span class="note">[asiṭṭhabhojano (ka.)]</span>;</p>
  852. <p class="gathalast">Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhaṃ’’.</p>
  853. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  854. <p class="gatha1">‘‘Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti;</p>
  855. <p class="gathalast">Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto.</p>
  856. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  857. <p class="gatha1">‘‘Amassujāto <a name="T2.0006"></a> apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe;</p>
  858. <p class="gathalast">Dve yamā <span class="note">[dve passa (sī.), dvāssa (pī.)]</span> gaṇḍā uresu jātā, suvaṇṇatindukanibhā <span class="note">[suvaṇṇapindūpanibhā (sī.), suvaṇṇatiṇḍusannibhā (syā.), sovannapiṇḍūpanibhā (pī.)]</span> pabhassarā.</p>
  859. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  860. <p class="gatha1">‘‘Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā;</p>
  861. <p class="gathalast">Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ.</p>
  862. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  863. <p class="gatha1">‘‘Aññā <a name="M2.0035"></a> ca tassa saṃyamāni <span class="note">[saṃyamanī (sī. pī.)]</span> catasso, nīlā pītā <span class="note">[nīlāpi tā (pī.)]</span> lohitikā <span class="note">[lohitakā (syā. pī. ka.)]</span> ca setā;</p>
  864. <p class="gathalast">Tā piṃsare <span class="note">[saṃsare (sī. syā.)]</span> carato māṇavassa, tiriṭi <span class="note">[cirīṭi (sī. pī.)]</span> saṅghāriva pāvusamhi.</p>
  865. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  866. <p class="gatha1">‘‘Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare <span class="note">[santace (sī.), santacaṃ (pī.), santare (ka.)]</span> no pana pabbajassa;</p>
  867. <p class="gathalast">Tā jotare jaghanantare <span class="note">[jaghanavare (sī. pī.)]</span> vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe.</p>
  868. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  869. <p class="gatha1">‘‘Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni;</p>
  870. <p class="gathalast">Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni.</p>
  871. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  872. <p class="gatha1">‘‘Jaṭā <a name="T2.0007"></a> ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā;</p>
  873. <p class="gathalast">Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu.</p>
  874. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  875. <p class="gatha1">‘‘Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā;</p>
  876. <p class="gathalast">Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ.</p>
  877. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  878. <p class="gatha1">‘‘Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye <span class="note">[kāyo (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  879. <p class="gathalast">So vāyatī erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ.</p>
  880. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  881. <p class="gatha1">‘‘Nihanti <a name="M2.0036"></a> so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ;</p>
  882. <p class="gathalast">Khittañca tassa punareti hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ.</p>
  883. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  884. <p class="gatha1">‘‘Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā;</p>
  885. <p class="gathalast">Mano pasādenti vivariyamānā, na hi <span class="note">[na ha (sī. pī.)]</span> nūna so sākamakhādi tehi.</p>
  886. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  887. <p class="gatha1">‘‘Akakkasaṃ <a name="T2.0008"></a> aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ;</p>
  888. <p class="gathalast">Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano.</p>
  889. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  890. <p class="gatha1">‘‘Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo <span class="note">[nātivissaṭṭhavākyo (sī. syā. pī.)]</span>, na nūna sajjhāyamatippayutto;</p>
  891. <p class="gathalast">Icchāmi bho <span class="note">[kho (sī. syā. pī.)]</span> taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi <span class="note">[mittaṃ hi (sī. syā. pī.)]</span> me māṇavohu <span class="note">[māṇavāhu (sī. syā.), māṇavāhū (pī.)]</span> puratthā.</p>
  892. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  893. <p class="gatha1">‘‘Susandhi <a name="V2.0023"></a> sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū <span class="note">[puthuṃ (pī.), puthu (ka.)]</span> sujātaṃ kharapattasannibhaṃ;</p>
  894. <p class="gathalast">Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena pīḷayi.</p>
  895. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  896. <p class="gatha1">‘‘Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe;</p>
  897. <p class="gathalast">Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare.</p>
  898. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  899. <p class="gatha1">‘‘Akakkasaṅgo <a name="M2.0037"></a> na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā;</p>
  900. <p class="gathalast">Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ <span class="note">[ramayhaṃ (ka.)]</span> upaṭṭhahi.</p>
  901. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  902. <p class="gatha1">‘‘Dumassa <a name="T2.0009"></a> tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī;</p>
  903. <p class="gathalast">Hatthā mudū tehi maṃ saṃphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta.</p>
  904. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  905. <p class="gatha1">‘‘Na nūna <span class="note">[na ha nūna (sī. pī.)]</span> so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji;</p>
  906. <p class="gathalast">Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā <span class="note">[kudhāriyā (ka.)]</span>, na hissa <span class="note">[na pissa (sī. syā. pī.)]</span> hatthesu khilāni atthi.</p>
  907. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  908. <p class="gatha1">‘‘Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi sukhitaṃ maṃ karohi;</p>
  909. <p class="gathalast">Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi sukhitosmīti brahme.</p>
  910. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  911. <p class="gatha1">‘‘Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca;</p>
  912. <p class="gathalast">Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma.</p>
  913. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  914. <p class="gatha1">‘‘Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ <span class="note">[yaññatantraṃ (sī.), yaññaṃ tatra (pī. ka.), yaññatatra (syā.)]</span>;</p>
  915. <p class="gathalast">Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva <a name="T2.0010"></a> na passāmi taṃ brahmacāriṃ.</p>
  916. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  917. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="M2.0038"></a> pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ <span class="note">[disāyaṃ (syā. pī. ka.)]</span> vasate brahmacārī;</p>
  918. <p class="gathalast">Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi.</p>
  919. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  920. <p class="gatha1">‘‘Vicitraphullaṃ <span class="note">[vicitrapupphaṃ (sī. pī.)]</span> hi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;</p>
  921. <p class="gathalast">Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’.</p>
  922. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  923. <p class="gatha1">‘‘Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite;</p>
  924. <p class="gathalast">Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha.</p>
  925. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  926. <p class="gatha1">‘‘Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ;</p>
  927. <p class="gathalast">Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti kutomhi āgato.</p>
  928. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  929. <p class="gatha1">‘‘Saṃvāsena hi mittāni, sandhiyanti <span class="note">[sandhīyanti (sī. pī.)]</span> punappunaṃ;</p>
  930. <p class="gathalast">Sveva mitto <span class="note">[sā ca metti (pī.)]</span> asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati.</p>
  931. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  932. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="T2.0011"></a> tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape <span class="note">[sallapi (sī.)]</span> brahmacārinā;</p>
  933. <p class="gathalast">Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi <span class="note">[pahassasi (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  934. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  935. <p class="gatha1">‘‘Punapi <a name="V2.0024"></a> <span class="note">[punappi (pī.)]</span> ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi <span class="note">[punappi (pī.)]</span> ce sallape brahmacārinā;</p>
  936. <p class="gathalast">Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi.</p>
  937. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  938. <p class="gatha1">‘‘Bhūtāni <a name="M2.0039"></a> hetāni <span class="note">[etāni (pī.)]</span> caranti tāta, virūparūpena manussaloke;</p>
  939. <p class="gathalast">Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ti.</p>
  940. <p class="centered">Niḷinikājātakaṃ <span class="note">[naḷinījātakaṃ (sī.), naḷinijātakaṃ (pī.)]</span> paṭhamaṃ.</p>
  941. <p class="subhead">527. Ummādantījātakaṃ (2)</p>
  942. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  943. <p class="gatha1">‘‘Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda, pākārena paṇḍumayena guttaṃ;</p>
  944. <p class="gathalast">Kā dissati aggisikhāva dūre, vehāyasaṃ <span class="note">[vehāsayaṃ (sī. pī.)]</span> pabbataggeva acci.</p>
  945. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  946. <p class="gatha1">‘‘Dhītā <a name="T2.0012"></a> nvayaṃ <span class="note">[nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)]</span> kassa sunanda hoti, suṇisā nvayaṃ <span class="note">[nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)]</span> kassa athopi bhariyā;</p>
  947. <p class="gathalast">Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho, avāvaṭā yadi vā atthi bhattā’’.</p>
  948. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  949. <p class="gatha1">‘‘Ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca athopi assā;</p>
  950. <p class="gathalast">Taveva so puriso bhūmipāla, rattindivaṃ appamatto tavatthe.</p>
  951. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  952. <p class="gatha1">‘‘Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito <span class="note">[subāḷhiko (pī.)]</span> ca, amacco ca te aññataro janinda;</p>
  953. <p class="gathalast">Tassesā bhariyābhipārakassa <span class="note">[ahipārakassa (sī. pī.), abhipādakassa (ka.)]</span>, ummādantī <span class="note">[ummādantīti (ka.)]</span> nāmadheyyena rāja’’.</p>
  954. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  955. <p class="gatha1">‘‘Ambho <a name="M2.0040"></a> ambho nāmamidaṃ imissā, matyā ca petyā ca kataṃ susādhu;</p>
  956. <p class="gathalast">Tadā <span class="note">[tathā (sī. syā. pī.)]</span> hi mayhaṃ avalokayantī, ummattakaṃ ummadantī akāsi’’.</p>
  957. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  958. <p class="gatha1">‘‘Yā puṇṇamāse <span class="note">[puṇṇamāye (ka.)]</span> migamandalocanā, upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī;</p>
  959. <p class="gathalast">Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ, disvāna pārāvatarattavāsiniṃ.</p>
  960. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  961. <p class="gatha1">‘‘Aḷārapamhehi <a name="T2.0013"></a> subhehi vaggubhi, palobhayantī maṃ yadā udikkhati;</p>
  962. <p class="gathalast">Vijambhamānā harateva me mano, jātā vane kimpurisīva pabbate.</p>
  963. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  964. <p class="gatha1">‘‘Tadā hi brahatī sāmā, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>
  965. <p class="gathalast">Ekaccavasanā nārī, migī bhantāvudikkhati.</p>
  966. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  967. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā, bāhāmudū candanasāralittā;</p>
  968. <p class="gathalast">Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā, nārī upaññissati sīsato subhā.</p>
  969. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  970. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā, dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā;</p>
  971. <p class="gathalast">Mudūhi bāhāhi palissajissati, brahāvane jātadumaṃva māluvā.</p>
  972. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  973. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu <a name="V2.0025"></a> <span class="note">[kadāssu maṃ (syā. ka.)]</span> lākhārasarattasucchavī, bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī;</p>
  974. <p class="gathalast">Mukhaṃ mukhena upanāmayissati, soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ.</p>
  975. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  976. <p class="gatha1">‘‘Yadāddasaṃ <span class="note">[yathāddasaṃ (pī.)]</span> taṃ tiṭṭhantiṃ, sabbabhaddaṃ <span class="note">[sabbagattaṃ (sī. syā. pī.)]</span> manoramaṃ;</p>
  977. <p class="gathalast">Tato <a name="T2.0014"></a> sakassa cittassa, nāvabodhāmi kañcinaṃ <span class="note">[kiñcinaṃ (ka.), kiñcanaṃ (pī.)]</span>.</p>
  978. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  979. <p class="gatha1">‘‘Ummādantimahaṃ <a name="M2.0041"></a> daṭṭhā <span class="note">[diṭṭhā (sī. syā. pī. ka.)]</span>, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;</p>
  980. <p class="gathalast">Na supāmi divārattiṃ, sahassaṃva parājito.</p>
  981. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  982. <p class="gatha1">‘‘Sakko ce <span class="note">[ca (sī. pī.)]</span> me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;</p>
  983. <p class="gatha2">Ekarattaṃ dvirattaṃ <span class="note">[dirattaṃ (pī.)]</span> vā, bhaveyyaṃ abhipārako;</p>
  984. <p class="gathalast">Ummādantyā ramitvāna, sivirājā tato siyaṃ’’ <span class="note">[siyā (syā. pī.)]</span>.</p>
  985. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  986. <p class="gatha1">‘‘Bhūtāni me bhūtapatī namassato, āgamma yakkho idametadabravi;</p>
  987. <p class="gathalast">Rañño mano ummadantyā niviṭṭho, dadāmi te taṃ paricārayassu’’.</p>
  988. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  989. <p class="gatha1">‘‘Puññā vidhaṃse amaro na camhi, jano ca me pāpamidañca <span class="note">[pāpamidanti (sī. pī.)]</span> jaññā;</p>
  990. <p class="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>
  991. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  992. <p class="gatha1">‘‘Janinda nāññatra tayā mayā vā, sabbāpi kammassa katassa jaññā;</p>
  993. <p class="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>
  994. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  995. <p class="gatha1">‘‘Yo pāpakaṃ kamma karaṃ manusso, so <a name="T2.0015"></a> maññati māyida <span class="note">[māyidha (ka.)]</span> maññiṃsu aññe;</p>
  996. <p class="gathalast">Passanti bhūtāni karontametaṃ, yuttā ca ye honti narā pathabyā.</p>
  997. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  998. <p class="gatha1">‘‘Añño nu te koci <span class="note">[kodha (pī.)]</span> naro pathabyā, saddheyya <span class="note">[saddaheyya (sī.)]</span> lokasmi na me piyāti;</p>
  999. <p class="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>
  1000. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  1001. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="M2.0042"></a> piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>
  1002. <p class="bodytext">Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante, sīhova selassa guhaṃ upeti’’.</p>
  1003. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  1004. <p class="gatha1">‘‘Na pīḷitā attadukhena dhīrā, sukhapphalaṃ kamma pariccajanti;</p>
  1005. <p class="gathalast">Sammohitā vāpi sukhena mattā, na pāpakammañca <span class="note">[pāpakaṃ kamma (pī.)]</span> samācaranti’’.</p>
  1006. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  1007. <p class="gatha1">‘‘Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ, bhattā patī posako devatā ca;</p>
  1008. <p class="gathalast">Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro, yathāsukhaṃ sāmi <span class="note">[sibba (sī.), sīvi (syā.)]</span> karohi kāmaṃ’’.</p>
  1009. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  1010. <p class="gatha1">‘‘Yo issaromhīti karoti pāpaṃ, katvā <a name="T2.0016"></a> ca so nuttasate <span class="note">[nuttapate (pī.)]</span> paresaṃ;</p>
  1011. <p class="gathalast">Na tena so jīvati dīghamāyu <span class="note">[dīghamāyuṃ (sī. syā.)]</span>, devāpi pāpena samekkhare naṃ.</p>
  1012. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  1013. <p class="gatha1">‘‘Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ, dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ;</p>
  1014. <p class="gathalast">Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha, sukhapphalaññeva karonti kammaṃ’’.</p>
  1015. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  1016. <p class="gatha1">‘‘Añño <a name="V2.0026"></a> nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti;</p>
  1017. <p class="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>
  1018. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  1019. <p class="gatha1">‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>
  1020. <p class="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>
  1021. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  1022. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0043"></a> attadukkhena parassa dukkhaṃ, sukhena vā attasukhaṃ dahāti;</p>
  1023. <p class="gathalast">Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ, yo <span class="note">[so (pī.)]</span> evaṃ jānāti <span class="note">[pajānāti (ka.)]</span> sa vedi dhammaṃ.</p>
  1024. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  1025. <p class="gatha1">‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya <a name="T2.0017"></a> lokasmi na me piyāti;</p>
  1026. <p class="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>
  1027. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  1028. <p class="gatha1">‘‘Janinda jānāsi piyā mamesā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>
  1029. <p class="gathalast">Piyena te dammi piyaṃ janinda, piyadāyino deva piyaṃ labhanti’’.</p>
  1030. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  1031. <p class="gatha1">‘‘So nūnāhaṃ vadhissāmi, attānaṃ kāmahetukaṃ;</p>
  1032. <p class="gathalast">Na hi dhammaṃ adhammena, ahaṃ vadhitumussahe’’.</p>
  1033. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  1034. <p class="gatha1">‘‘Sace tuvaṃ mayha satiṃ <span class="note">[santi (ka.)]</span> janinda, na kāmayāsi naravīra seṭṭha;</p>
  1035. <p class="gathalast">Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā <span class="note">[sibba (sī. pī.), majjhe (syā.)]</span>, mayā pamuttaṃ tato avhayesi <span class="note">[avhayāsi (ka.)]</span> naṃ’’.</p>
  1036. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  1037. <p class="gatha1">‘‘Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ, cajāsi katte ahitāya tyassa;</p>
  1038. <p class="gathalast">Mahā ca te upavādopi assa, na cāpi tyassa nagaramhi pakkho’’.</p>
  1039. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  1040. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ, nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ;</p>
  1041. <p class="gathalast">Mametamāgacchatu bhūmipāla, yathāsukhaṃ <a name="T2.0018"></a> sivi <span class="note">[sibba (sī. pī.)]</span> karohi kāmaṃ’’.</p>
  1042. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  1043. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0044"></a> neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ, ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;</p>
  1044. <p class="gathalast">Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā, āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā’’.</p>
  1045. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  1046. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto, dhammātisārañca manovighātaṃ;</p>
  1047. <p class="gathalast">Urasā ahaṃ paccuttarissāmi <span class="note">[paṭicchissāmi (sī. syā.), paccupadissāmi (pī.)]</span> sabbaṃ, pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ’’.</p>
  1048. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  1049. <p class="gatha1">‘‘Dhammātisārañca manovighātaṃ, dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ;</p>
  1050. <p class="gathalast">Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ, dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto’’.</p>
  1051. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  1052. <p class="gatha1">‘‘Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda, mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi;</p>
  1053. <p class="gathalast">Dadāmi te ummadantiṃ pasanno, rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ’’.</p>
  1054. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  1055. <p class="gatha1">‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;</p>
  1056. <p class="gathalast">Nindeyyu devā pitaro ca sabbe, pāpañca <a name="T2.0019"></a> passaṃ abhisamparāyaṃ’’.</p>
  1057. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  1058. <p class="gatha1">‘‘Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ, sanegamā jānapadā ca sabbe;</p>
  1059. <p class="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>
  1060. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  1061. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="V2.0027"></a> tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;</p>
  1062. <p class="gathalast">Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni’’.</p>
  1063. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  1064. <p class="gatha1">‘‘Āhuneyyo <a name="M2.0045"></a> mesi hitānukampī, dhātā vidhātā casi kāmapālo;</p>
  1065. <p class="gathalast">Tayī hutā rāja mahapphalā hi <span class="note">[mahapphalā hi me (pī.)]</span>, kāmena me ummadantiṃ paṭiccha’’.</p>
  1066. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  1067. <p class="gatha1">‘‘Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ, dhammaṃ acārī mama kattuputta;</p>
  1068. <p class="gathalast">Añño nu te ko idha sotthikattā, dvipado naro aruṇe jīvaloke’’.</p>
  1069. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  1070. <p class="gatha1">‘‘Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagū <span class="note">[dhammagutto (sī.)]</span> dhammavidū sumedho;</p>
  1071. <p class="gathalast">So dhammagutto cirameva jīva, dhammañca <a name="T2.0020"></a> me desaya dhammapāla’’.</p>
  1072. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  1073. <p class="gatha1">‘‘Tadiṅgha abhipāraka, suṇohi vacanaṃ mama;</p>
  1074. <p class="gathalast">Dhammaṃ te desayissāmi, sataṃ āsevitaṃ ahaṃ.</p>
  1075. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  1076. <p class="gatha1">‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro;</p>
  1077. <p class="gathalast">Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ.</p>
  1078. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  1079. <p class="gatha1">‘‘Akkodhanassa vijite, ṭhitadhammassa rājino;</p>
  1080. <p class="gathalast">Sukhaṃ manussā āsetha, sītacchāyāya saṅghare.</p>
  1081. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  1082. <p class="gatha1">‘‘Na cāhametaṃ abhirocayāmi, kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu;</p>
  1083. <p class="gathalast">Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti, upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi.</p>
  1084. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  1085. <p class="gatha1">‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;</p>
  1086. <p class="gathalast">Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati.</p>
  1087. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  1088. <p class="gatha1">‘‘Evameva <span class="note">[evamevaṃ (pī.)]</span> manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>
  1089. <p class="gatha2">So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>
  1090. <p class="gathalast">Sabbaṃ <a name="T2.0021"></a> raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.</p>
  1091. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  1092. <p class="gatha1">‘‘Gavaṃ <a name="M2.0046"></a> ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;</p>
  1093. <p class="gathalast">Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati.</p>
  1094. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  1095. <p class="gatha1">‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>
  1096. <p class="gatha2">So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>
  1097. <p class="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.</p>
  1098. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  1099. <p class="gatha1">‘‘Na cāpāhaṃ adhammena, amarattamabhipatthaye;</p>
  1100. <p class="gathalast">Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ, vijetuṃ abhipāraka.</p>
  1101. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  1102. <p class="gatha1">‘‘Yañhi kiñci manussesu, ratanaṃ idha vijjati;</p>
  1103. <p class="gathalast">Gāvo dāso hiraññañca, vatthiyaṃ haricandanaṃ.</p>
  1104. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  1105. <p class="gatha1">‘‘Assitthiyo <a name="V2.0028"></a> <span class="note">[assitthiyo ca (sī.)]</span> ratanaṃ maṇikañca, yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti;</p>
  1106. <p class="gathalast">Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ, majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto.</p>
  1107. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  1108. <p class="gatha1">‘‘Netā hitā <span class="note">[netābhi tā (sī.)]</span> uggato raṭṭhapālo, dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno;</p>
  1109. <p class="gathalast">So dhammamevānuvicintayanto, tasmā sake cittavase na vatto’’.</p>
  1110. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  1111. <p class="gatha1">‘‘Addhā tuvaṃ mahārāja, niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ;</p>
  1112. <p class="gathalast">Karissasi ciraṃ rajjaṃ, paññā hi tava tādisī.</p>
  1113. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  1114. <p class="gatha1">‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ dhammaṃ nappamajjasi;</p>
  1115. <p class="gathalast">Dhammaṃ pamajja khattiyo, raṭṭhā <span class="note">[ṭhānā (sī.)]</span> cavati issaro.</p>
  1116. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  1117. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;</p>
  1118. <p class="gathalast">Idha <a name="T2.0022"></a> dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  1119. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  1120. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya…pe….</p>
  1121. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  1122. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya…pe….</p>
  1123. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  1124. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca…pe….</p>
  1125. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  1126. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….</p>
  1127. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  1128. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ <a name="M2.0047"></a> cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca…pe….</p>
  1129. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  1130. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca…pe….</p>
  1131. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  1132. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya…pe….</p>
  1133. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  1134. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho;</p>
  1135. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  1136. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  1137. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;</p>
  1138. <p class="gathalast">Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.</p>
  1139. <p class="centered">Ummādantījātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  1140. <p class="subhead">528. Mahābodhijātakaṃ (3)</p>
  1141. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  1142. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ <a name="T2.0023"></a> nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;</p>
  1143. <p class="gatha2">Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;</p>
  1144. <p class="gathalast">Taramānarūpohāsi <span class="note">[gaṇhāsi (sī. syā. pī.)]</span>, kiṃ nu patthayase disaṃ’’.</p>
  1145. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  1146. <p class="gatha1">‘‘Dvādasetāni <a name="V2.0029"></a> vassāni, vusitāni tavantike;</p>
  1147. <p class="gathalast">Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.</p>
  1148. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  1149. <p class="gatha1">‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;</p>
  1150. <p class="gathalast">Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.</p>
  1151. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  1152. <p class="gatha1">‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;</p>
  1153. <p class="gathalast">Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.</p>
  1154. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  1155. <p class="gatha1">‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;</p>
  1156. <p class="gathalast">Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.</p>
  1157. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  1158. <p class="gatha1">‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;</p>
  1159. <p class="gathalast">Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.</p>
  1160. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  1161. <p class="gatha1">‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;</p>
  1162. <p class="gathalast">Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.</p>
  1163. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  1164. <p class="gatha1">‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;</p>
  1165. <p class="gathalast">Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.</p>
  1166. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  1167. <p class="gatha1">‘‘Bhaje <a name="M2.0048"></a> bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye <span class="note">[bhājaye (pī.)]</span>;</p>
  1168. <p class="gathalast">Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati <span class="note">[bhājati (pī.)]</span>.</p>
  1169. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  1170. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0024"></a> bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;</p>
  1171. <p class="gathalast">Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.</p>
  1172. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  1173. <p class="gatha1">‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;</p>
  1174. <p class="gathalast">Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.</p>
  1175. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn14"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  1176. <p class="gatha1">‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;</p>
  1177. <p class="gathalast">Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare <span class="note">[jīrare (syā. pī.)]</span>.</p>
  1178. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn14"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  1179. <p class="gatha1">‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;</p>
  1180. <p class="gathalast">Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.</p>
  1181. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn14"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  1182. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;</p>
  1183. <p class="gatha2">Paricārakānaṃ sataṃ <span class="note">[paricārikānaṃ sattānaṃ (sī. syā. pī.)]</span>, vacanaṃ na karosi no;</p>
  1184. <p class="gathalast">Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.</p>
  1185. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn14"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  1186. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;</p>
  1187. <p class="gatha2">Tuyhaṃ vāpi <span class="note">[tumhañcāpi (sī.), tuyhañcāpi (pī.)]</span> mahārāja, mayhaṃ vā <span class="note">[amhaṃ vā (sī.), mayhañca (pī.)]</span> raṭṭhavaddhana;</p>
  1188. <p class="gathalast">Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.</p>
  1189. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn14"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  1190. <p class="gatha1">‘‘Udīraṇā <a name="V2.0030"></a> ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;</p>
  1191. <p class="gatha2">Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;</p>
  1192. <p class="gathalast">Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati <span class="note">[limpati (syā. ka.)]</span>.</p>
  1193. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn14"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  1194. <p class="gatha1">‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>
  1195. <p class="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>
  1196. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn14"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  1197. <p class="gatha1">‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā <span class="note">[vijāniya (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  1198. <p class="gathalast">Na <a name="T2.0025"></a> maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>
  1199. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn14"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  1200. <p class="gatha1">‘‘Issaro <a name="M2.0049"></a> sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;</p>
  1201. <p class="gatha2">Iddhiṃ <span class="note">[iddhi (pī. ka.)]</span> byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  1202. <p class="gathalast">Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.</p>
  1203. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn14"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  1204. <p class="gatha1">‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>
  1205. <p class="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>
  1206. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn14"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  1207. <p class="gatha1">‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>
  1208. <p class="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>
  1209. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn14"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  1210. <p class="gatha1">‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;</p>
  1211. <p class="gatha2">Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate <span class="note">[muñcate (sī. syā.)]</span> iṇaṃ;</p>
  1212. <p class="gathalast">Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.</p>
  1213. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn14"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  1214. <p class="gatha1">‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>
  1215. <p class="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>
  1216. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn14"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  1217. <p class="gatha1">‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>
  1218. <p class="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>
  1219. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn14"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  1220. <p class="gatha1">‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;</p>
  1221. <p class="gatha2">Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;</p>
  1222. <p class="gathalast">Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.</p>
  1223. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn14"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  1224. <p class="gatha1">Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;</p>
  1225. <p class="gathalast">Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.</p>
  1226. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn14"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  1227. <p class="gatha1">‘‘So <a name="T2.0026"></a> ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>
  1228. <p class="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>
  1229. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn14"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  1230. <p class="gatha1">‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>
  1231. <p class="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>
  1232. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn14"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  1233. <p class="gatha1">‘‘Āhu <a name="V2.0031"></a> khattavidā <span class="note">[khattavidhā (sī. syā. pī.)]</span> loke, bālā paṇḍitamānino.</p>
  1234. <p class="gatha2">Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;</p>
  1235. <p class="gathalast">Haneyya putta <span class="note">[putte ca (pī.)]</span> dāre ca, attho ce tādiso siyā.</p>
  1236. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn14"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  1237. <p class="gatha1">‘‘Yassa <a name="M2.0050"></a> rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  1238. <p class="gathalast">Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho <span class="note">[mittadūbhī (pī.)]</span> hi pāpako.</p>
  1239. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn14"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  1240. <p class="gatha1">‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe <span class="note">[abbhahe (syā. ka.)]</span>;</p>
  1241. <p class="gathalast">Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.</p>
  1242. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn14"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  1243. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi]</span> ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>
  1244. <p class="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā <span class="note">[ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi]</span>.</p>
  1245. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn14"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  1246. <p class="gatha1">‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>
  1247. <p class="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.</p>
  1248. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn14"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  1249. <p class="gatha1">‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;</p>
  1250. <p class="gathalast">Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.</p>
  1251. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn14"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  1252. <p class="gatha1">‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>
  1253. <p class="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>
  1254. <p class="gathalast">Asappurisasaṃsaggo<a name="T2.0027"></a>, dukkhanto <span class="note">[dukkaṭo (sī.)]</span> kaṭukudrayo.</p>
  1255. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn14"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  1256. <p class="gatha1">‘‘Urabbharūpena vakassu <span class="note">[bakāsu (sī. syā.), vakāsu (pī.)]</span> pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;</p>
  1257. <p class="gathalast">Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ <span class="note">[ajiyaṃ (sī. syā. pī.)]</span> ajañca, utrāsayitvā <span class="note">[citrāsayitvā (sī. pī.)]</span> yena kāmaṃ paleti.</p>
  1258. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn14"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  1259. <p class="gatha1">‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;</p>
  1260. <p class="gatha2">Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;</p>
  1261. <p class="gathalast">Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.</p>
  1262. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn14"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  1263. <p class="gatha1">‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>
  1264. <p class="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>
  1265. <p class="gathalast">Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.</p>
  1266. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn14"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  1267. <p class="gatha1">‘‘Yamāhu <a name="M2.0051"></a> natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti <span class="note">[hetuñca apavadanti (sī. syā. pī.)]</span> ye;</p>
  1268. <p class="gathalast">Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.</p>
  1269. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn14"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  1270. <p class="gatha1">‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>
  1271. <p class="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>
  1272. <p class="gathalast">Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.</p>
  1273. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn14"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  1274. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="V2.0032"></a> hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  1275. <p class="gathalast">Na <a name="T2.0028"></a> bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.</p>
  1276. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn14"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  1277. <p class="gatha1">‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  1278. <p class="gathalast">Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.</p>
  1279. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn14"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  1280. <p class="gatha1">‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;</p>
  1281. <p class="gathalast">Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.</p>
  1282. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn14"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  1283. <p class="gatha1">‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;</p>
  1284. <p class="gathalast">Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite <span class="note">[pallate (sī. pī.), polayate (syā.)]</span> ciraṃ.</p>
  1285. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn14"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  1286. <p class="gatha1">‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;</p>
  1287. <p class="gathalast">Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ <span class="note">[jimha (pī.)]</span> gate sati.</p>
  1288. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn14"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  1289. <p class="gatha1">‘‘Evameva <span class="note">[evamevaṃ (pī.)]</span> manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>
  1290. <p class="gatha2">So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>
  1291. <p class="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.</p>
  1292. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn14"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  1293. <p class="gatha1">‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;</p>
  1294. <p class="gathalast">Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ <span class="note">[ujū (pī.)]</span> gate sati.</p>
  1295. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn14"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  1296. <p class="gatha1">‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>
  1297. <p class="gatha2">So sace <span class="note">[ceva (sī.), cepi (ka.)]</span> dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>
  1298. <p class="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.</p>
  1299. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn14"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  1300. <p class="gatha1">‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;</p>
  1301. <p class="gathalast">Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.</p>
  1302. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn14"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  1303. <p class="gatha1">‘‘Mahārukkhūpamaṃ <a name="T2.0029"></a> raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;</p>
  1304. <p class="gathalast">Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.</p>
  1305. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn14"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  1306. <p class="gatha1">‘‘Mahārukkhassa <a name="M2.0052"></a> phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;</p>
  1307. <p class="gathalast">Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.</p>
  1308. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn14"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  1309. <p class="gatha1">‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;</p>
  1310. <p class="gathalast">Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.</p>
  1311. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn14"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  1312. <p class="gatha1">‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;</p>
  1313. <p class="gathalast">Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.</p>
  1314. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn14"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  1315. <p class="gatha1">‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;</p>
  1316. <p class="gathalast">Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.</p>
  1317. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn14"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  1318. <p class="gatha1">‘‘Pahāravarakhettaññū<a name="V2.0033"></a>, saṅgāme katanissame <span class="note">[kataniyame (ka.)]</span>;</p>
  1319. <p class="gathalast">Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.</p>
  1320. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn14"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  1321. <p class="gatha1">‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate <span class="note">[saṃyame (syā. ka.)]</span> brahmacāriyo <span class="note">[brahmacārino (sī.)]</span>;</p>
  1322. <p class="gathalast">Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.</p>
  1323. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn14"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  1324. <p class="gatha1">‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;</p>
  1325. <p class="gathalast">Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ <span class="note">[pāpaṃ (sī.)]</span>, puttehi ca virujjhati.</p>
  1326. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn14"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  1327. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu <span class="note">[nigamesu (sī.)]</span> balesu ca;</p>
  1328. <p class="gathalast">Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.</p>
  1329. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn14"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  1330. <p class="gatha1">‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;</p>
  1331. <p class="gathalast">Sapatte <a name="T2.0030"></a> <span class="note">[sāmante (sī. syā. pī.)]</span> sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.</p>
  1332. <p class="centered">Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.</p>
  1333. <p class="centered">Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  1334. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1335. <p class="gatha1">Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro;</p>
  1336. <p class="gathalast">Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.</p>
  1337. <a name="kn14b_19"></a>
  1338. <p class="chapter">19. Saṭṭhinipāto</p>
  1339. <p class="subhead">529. Soṇakajātakaṃ (1)</p>
  1340. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  1341. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="T2.0031"></a><a name="V2.0034"></a><a name="M2.0053"></a> sutvā sataṃ dammi, sahassaṃ diṭṭha <span class="note">[daṭṭhu (sī. pī.)]</span> soṇakaṃ;</p>
  1342. <p class="gathalast">Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.</p>
  1343. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  1344. <p class="gatha1">‘‘Athabravī māṇavako, daharo pañcacūḷako;</p>
  1345. <p class="gatha2">Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi, sahassaṃ diṭṭha <span class="note">[daṭṭhu (sī. pī.)]</span> soṇakaṃ;</p>
  1346. <p class="gathalast">Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ <span class="note">[ahaṃ soṇakamakkhissaṃ (sī. pī.), ahaṃ te soṇakamakkhissaṃ (syā.)]</span>, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.</p>
  1347. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  1348. <p class="gatha1">‘‘Katamasmiṃ <span class="note">[katarasmiṃ (sī. syā. pī.)]</span> so janapade, raṭṭhesu nigamesu ca;</p>
  1349. <p class="gathalast">Kattha soṇakamaddakkhi <span class="note">[kattha te soṇako diṭṭho (sī. pī.)]</span>, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  1350. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  1351. <p class="gatha1">‘‘Taveva deva vijite, tavevuyyānabhūmiyā;</p>
  1352. <p class="gathalast">Ujuvaṃsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā.</p>
  1353. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  1354. <p class="gatha1">‘‘Tiṭṭhanti meghasamānā, rammā aññoññanissitā;</p>
  1355. <p class="gatha2">Tesaṃ mūlamhi <span class="note">[mūlasmiṃ (sī. pī.), mūlasmi (syā.)]</span> soṇako, jhāyatī anupādano <span class="note">[anupādino (syā.), anupādāno (pī.)]</span>;</p>
  1356. <p class="gathalast">Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto.</p>
  1357. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  1358. <p class="gatha1">‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā;</p>
  1359. <p class="gathalast">Kārāpetvā samaṃ maggaṃ, agamā yena soṇako.</p>
  1360. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  1361. <p class="gatha1">‘‘Uyyānabhūmiṃ gantvāna, vicaranto brahāvane;</p>
  1362. <p class="gathalast">Āsīnaṃ <a name="T2.0032"></a> soṇakaṃ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutaṃ’’.</p>
  1363. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  1364. <p class="gatha1">‘‘Kapaṇo vatayaṃ bhikkhu, muṇḍo saṅghāṭipāruto;</p>
  1365. <p class="gathalast">Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyati’’.</p>
  1366. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  1367. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ vākyaṃ nisāmetvā, soṇako etadabravi;</p>
  1368. <p class="gathalast">‘Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṃ kāyena phassayaṃ <span class="note">[phusayaṃ (ka.)]</span>.</p>
  1369. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  1370. <p class="gatha1">‘Yo <a name="M2.0054"></a> ca <span class="note">[yodha (sī. syā.)]</span> dhammaṃ niraṃkatvā <span class="note">[nirākatvā (?)]</span>, adhammamanuvattati;</p>
  1371. <p class="gathalast">Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyano’’’.</p>
  1372. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  1373. <p class="gatha1">‘‘‘Arindamoti <a name="V2.0035"></a> me nāmaṃ, kāsirājāti maṃ vidū;</p>
  1374. <p class="gathalast">Kacci bhoto sukhasseyyā <span class="note">[sukhā seyyā (pī.), sukhaseyyo (ka.)]</span>, idha pattassa soṇaka’’’.</p>
  1375. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  1376. <p class="gatha1">‘‘Sadāpi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1377. <p class="gatha2">Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhiṃ na khaḷopiyaṃ <span class="note">[na kumbhe na kaḷopiyā (syā. pī.)]</span>;</p>
  1378. <p class="gathalast">Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.</p>
  1379. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  1380. <p class="gatha1">‘‘Dutiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1381. <p class="gathalast">Anavajjapiṇḍo <span class="note">[anavajjo piṇḍā (pī.)]</span> bhottabbo, na ca kocūparodhati.</p>
  1382. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  1383. <p class="gatha1">‘‘Tatiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1384. <p class="gathalast">Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.</p>
  1385. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  1386. <p class="gatha1">‘‘Catutthampi <span class="note">[catutthaṃ (pī.)]</span> bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1387. <p class="gathalast">Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati.</p>
  1388. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  1389. <p class="gatha1">‘‘Pañcamampi <span class="note">[pañcamaṃ (pī.)]</span> bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1390. <p class="gathalast">Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha.</p>
  1391. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  1392. <p class="gatha1">‘‘Chaṭṭhampi <a name="T2.0033"></a> <span class="note">[chaṭṭhaṃ (pī.)]</span> bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1393. <p class="gathalast">Raṭṭhe vilumpamānamhi <span class="note">[viluppamānamhi (ka.)]</span>, nāssa kiñci ahīratha <span class="note">[ahāratha (sī. syā.)]</span>.</p>
  1394. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  1395. <p class="gatha1">‘‘Sattamampi <span class="note">[sattamaṃ (pī.)]</span> bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1396. <p class="gatha2">Corehi rakkhitaṃ maggaṃ, ye caññe paripanthikā;</p>
  1397. <p class="gathalast">Pattacīvaramādāya, sotthiṃ gacchati subbato.</p>
  1398. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  1399. <p class="gatha1">‘‘Aṭṭhamampi <span class="note">[aṭṭhamaṃ (pī.)]</span> bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;</p>
  1400. <p class="gathalast">Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati, anapekkhova gacchati’’.</p>
  1401. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  1402. <p class="gatha1">‘‘Bahūpi bhadrā <span class="note">[bahūni samaṇabhadrāni (sī.), bahūpi bhadrakā ete (pī.)]</span> etesaṃ, yo tvaṃ bhikkhu pasaṃsasi;</p>
  1403. <p class="gathalast">Ahañca giddho kāmesu, kathaṃ kāhāmi soṇaka.</p>
  1404. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  1405. <p class="gatha1">‘‘Piyā <a name="M2.0055"></a> me mānusā kāmā, atho dibyāpi me piyā;</p>
  1406. <p class="gathalast">Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase’’.</p>
  1407. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn14"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  1408. <p class="gatha1">‘‘Kāme giddhā <span class="note">[kāmesu giddhā (sī. pī.)]</span> kāmaratā, kāmesu adhimucchitā;</p>
  1409. <p class="gathalast">Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṃ.</p>
  1410. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  1411. <p class="gatha1">‘‘Ye ca kāme pahantvāna <span class="note">[pahatvāna (sī. pī.)]</span>, nikkhantā akutobhayā;</p>
  1412. <p class="gathalast">Ekodibhāvādhigatā, na te gacchanti duggatiṃ.</p>
  1413. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  1414. <p class="gatha1">‘‘Upamaṃ te karissāmi, taṃ suṇohi arindama;</p>
  1415. <p class="gathalast">Upamāya midhekacce <span class="note">[pidhekacce (sī. pī.)]</span>, atthaṃ jānanti paṇḍitā.</p>
  1416. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  1417. <p class="gatha1">‘‘Gaṅgāya <a name="V2.0036"></a> kuṇapaṃ disvā, vuyhamānaṃ mahaṇṇave;</p>
  1418. <p class="gathalast">Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso.</p>
  1419. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  1420. <p class="gatha1">‘‘‘Yānañca <a name="T2.0034"></a> vatidaṃ laddhaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako’;</p>
  1421. <p class="gathalast">Tattha rattiṃ tattha divā, tattheva nirato mano.</p>
  1422. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  1423. <p class="gatha1">‘‘Khādaṃ nāgassa maṃsāni, pivaṃ bhāgīrathodakaṃ <span class="note">[bhāgirasodakaṃ (sī. syā. pī. ka.)]</span>;</p>
  1424. <p class="gathalast">Sampassaṃ vanacetyāni, na palettha <span class="note">[paletvā (ka.)]</span> vihaṅgamo.</p>
  1425. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  1426. <p class="gatha1">‘‘Tañca <span class="note">[taṃva (pī.)]</span> otaraṇī gaṅgā, pamattaṃ kuṇape rataṃ;</p>
  1427. <p class="gathalast">Samuddaṃ ajjhagāhāsi <span class="note">[ajjhagāhayi (pī.)]</span>, agatī yattha pakkhinaṃ.</p>
  1428. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  1429. <p class="gatha1">‘‘So ca bhakkhaparikkhīṇo, udapatvā <span class="note">[uppatitvā (sī. syā.), udāpatvā (pī.)]</span> vihaṅgamo.</p>
  1430. <p class="gathalast">Na pacchato na purato, nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ.</p>
  1431. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  1432. <p class="gatha1">‘‘Dīpaṃ so najjhagāgañchi <span class="note">[na ajjhagañchi (sī.), na ajjhagacchi (pī.)]</span>, agatī yattha pakkhinaṃ;</p>
  1433. <p class="gathalast">So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā.</p>
  1434. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  1435. <p class="gatha1">‘‘Tañca sāmuddikā macchā, kumbhīlā makarā susū;</p>
  1436. <p class="gathalast">Pasayhakārā khādiṃsu, phandamānaṃ vipakkhakaṃ <span class="note">[vipakkhinaṃ (sī. pī.), vipakkhikaṃ (syā.)]</span>.</p>
  1437. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  1438. <p class="gatha1">‘‘Evameva <a name="M2.0056"></a> tuvaṃ rāja, ye caññe kāmabhogino;</p>
  1439. <p class="gathalast">Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva <span class="note">[kākapaññāya (sī. syā. pī.)]</span> te vidū.</p>
  1440. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  1441. <p class="gatha1">‘‘Esā te upamā rāja, atthasandassanī katā;</p>
  1442. <p class="gathalast">Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā.</p>
  1443. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  1444. <p class="gatha1">‘‘Ekavācampi dvivācaṃ, bhaṇeyya anukampako;</p>
  1445. <p class="gathalast">Tatuttariṃ na bhāseyya, dāsovayyassa <span class="note">[dāso ayyassa (sī.), dāso ayirassa (pī.)]</span> santike’’.</p>
  1446. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  1447. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, soṇako amitabuddhimā <span class="note">[soṇako’mitabuddhimā (?)]</span>;</p>
  1448. <p class="gathalast">Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiyaṃ’’.</p>
  1449. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  1450. <p class="gatha1">‘‘Ko <a name="T2.0035"></a> nume rājakattāro, suddā veyyattamāgatā <span class="note">[sūtā veyyattimāgatā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  1451. <p class="gathalast">Rajjaṃ niyyādayissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.</p>
  1452. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  1453. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1454. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’ <span class="note">[vasamannagā (pī.)]</span>.</p>
  1455. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  1456. <p class="gatha1">‘‘Atthi te daharo putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  1457. <p class="gathalast">Taṃ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissati’’.</p>
  1458. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  1459. <p class="gatha1">‘‘Khippaṃ kumāramānetha, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  1460. <p class="gathalast">Taṃ rajje abhisiñcissaṃ, so vo rājā bhavissati’’.</p>
  1461. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  1462. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0037"></a> kumāramānesuṃ, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  1463. <p class="gathalast">Taṃ disvā ālapī rājā, ekaputtaṃ manoramaṃ.</p>
  1464. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  1465. <p class="gatha1">‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;</p>
  1466. <p class="gathalast">Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1467. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  1468. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1469. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ <span class="note">[vasamannagā (pī.)]</span>.</p>
  1470. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  1471. <p class="gatha1">‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  1472. <p class="gathalast">Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.</p>
  1473. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  1474. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā <a name="M2.0057"></a> gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;</p>
  1475. <p class="gathalast">Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1476. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  1477. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1478. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.</p>
  1479. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  1480. <p class="gatha1">‘‘Saṭṭhi <a name="T2.0036"></a> assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  1481. <p class="gathalast">Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.</p>
  1482. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  1483. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi <span class="note">[indiyācāpadhāribhi (ka.)]</span>;</p>
  1484. <p class="gathalast">Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1485. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  1486. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1487. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.</p>
  1488. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  1489. <p class="gatha1">‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  1490. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  1491. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  1492. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  1493. <p class="gathalast">Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1494. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  1495. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1496. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.</p>
  1497. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  1498. <p class="gatha1">‘‘Saṭṭhi dhenusahassāni, rohaññā puṅgavūsabhā;</p>
  1499. <p class="gathalast">Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1500. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  1501. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1502. <p class="gathalast">Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.</p>
  1503. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  1504. <p class="gatha1">‘‘Soḷasitthisahassāni<a name="V2.0038"></a>, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  1505. <p class="gatha2">Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>
  1506. <p class="gathalast">Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.</p>
  1507. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  1508. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  1509. <p class="gathalast">Māhaṃ <a name="T2.0037"></a> kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’.</p>
  1510. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  1511. <p class="gatha1">‘‘Daharasseva <a name="M2.0058"></a> me tāta, mātā matāti me sutaṃ;</p>
  1512. <p class="gathalast">Tayā vinā ahaṃ tāta, jīvitumpi na ussahe.</p>
  1513. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  1514. <p class="gatha1">‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, poto anveti pacchato;</p>
  1515. <p class="gathalast">Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.</p>
  1516. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  1517. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ taṃ anugacchāmi, puttamādāya <span class="note">[pattamādāya (pī.)]</span> pacchato;</p>
  1518. <p class="gathalast">Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo’’.</p>
  1519. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  1520. <p class="gatha1">‘‘Yathā sāmuddikaṃ nāvaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ;</p>
  1521. <p class="gathalast">Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī <span class="note">[byasanaṃ (ka.)]</span> siyā.</p>
  1522. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  1523. <p class="gatha1">‘‘Evamevāyaṃ puttakali <span class="note">[puttaka (syā.)]</span>, antarāyakaro mama <span class="note">[mamaṃ (pī.)]</span>;</p>
  1524. <p class="gathalast">Imaṃ kumāraṃ pāpetha, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ.</p>
  1525. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  1526. <p class="gatha1">‘‘Tattha kambusahatthāyo, yathā sakkaṃva accharā;</p>
  1527. <p class="gathalast">Tā naṃ tattha ramessanti <span class="note">[ramissanti (syā. ka.)]</span>, tāhi ceso <span class="note">[meso (pī.)]</span> ramissati.</p>
  1528. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  1529. <p class="gatha1">‘‘Tato kumāraṃ pāpesuṃ, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ;</p>
  1530. <p class="gathalast">Taṃ disvā avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ.</p>
  1531. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  1532. <p class="gatha1">‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu <span class="note">[ādu (sī. pī.)]</span> sakko purindado;</p>
  1533. <p class="gathalast">Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>
  1534. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  1535. <p class="gatha1">‘‘Namhi devo na gandhabbo, nāpi <span class="note">[namhi (ka.)]</span> sakko purindado;</p>
  1536. <p class="gatha2">Kāsirañño ahaṃ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  1537. <p class="gathalast">Mamaṃ <span class="note">[mama (pī.)]</span> bharatha bhaddaṃ vo <span class="note">[bhaddante (ka.)]</span>, ahaṃ bhattā bhavāmi vo’’.</p>
  1538. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  1539. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="T2.0038"></a> tattha avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  1540. <p class="gathalast">‘Kuhiṃ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṃ gato’’’.</p>
  1541. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  1542. <p class="gatha1">‘‘Paṅkaṃ rājā atikkanto, thale rājā patiṭṭhito;</p>
  1543. <p class="gathalast">Akaṇṭakaṃ agahanaṃ, paṭipanno mahāpathaṃ.</p>
  1544. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  1545. <p class="gatha1">‘‘Ahañca paṭipannosmi, maggaṃ duggatigāminaṃ;</p>
  1546. <p class="gathalast">Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ, yena gacchanti duggatiṃ’’.</p>
  1547. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  1548. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="V2.0039"></a><a name="M2.0059"></a> te svāgataṃ rāja, sīhasseva giribbajaṃ;</p>
  1549. <p class="gathalast">Anusāsa mahārāja, tvaṃ no sabbāsamissaro’’ti.</p>
  1550. <p class="centered">Soṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.</p>
  1551. <p class="subhead">530. Saṃkiccajātakaṃ (2)</p>
  1552. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  1553. <p class="gatha1">‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, brahmadattaṃ rathesabhaṃ;</p>
  1554. <p class="gathalast">Athassa paṭivedesi, yassāsi anukampako.</p>
  1555. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  1556. <p class="gatha1">‘‘Saṃkiccāyaṃ anuppatto, isīnaṃ sādhusammato;</p>
  1557. <p class="gathalast">Taramānarūpo niyyāhi, khippaṃ passa mahesinaṃ.</p>
  1558. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  1559. <p class="gatha1">‘‘Tato ca rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ;</p>
  1560. <p class="gathalast">Mittāmaccaparibyūḷho <span class="note">[paribbūḷho (sī. pī.)]</span>, agamāsi rathesabho.</p>
  1561. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  1562. <p class="gatha1">‘‘Nikkhippa pañca kakudhāni, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  1563. <p class="gathalast">Vāḷabījani <span class="note">[vā ḷavījanī (sī. pī.)]</span> muṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañcupāhanaṃ;</p>
  1564. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  1565. <p class="gatha1">‘‘Oruyha rājā yānamhā, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ;</p>
  1566. <p class="gathalast">Āsīnaṃ <a name="T2.0039"></a> dāyapassasmiṃ, saṃkiccamupasaṅkami.</p>
  1567. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  1568. <p class="gatha1">‘‘Upasaṅkamitvā so rājā, sammodi isinā saha;</p>
  1569. <p class="gathalast">Taṃ kathaṃ vītisāretvā, ekamantaṃ upāvisi.</p>
  1570. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  1571. <p class="gatha1">‘‘Ekamantaṃ nisinnova, atha kālaṃ amaññatha;</p>
  1572. <p class="gathalast">Tato pāpāni kammāni, pucchituṃ paṭipajjatha.</p>
  1573. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  1574. <p class="gatha1">‘‘Isiṃ pucchāma <span class="note">[pucchāmi (sī. pī.)]</span> saṃkiccaṃ, isīnaṃ sādhusammataṃ;</p>
  1575. <p class="gathalast">Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, isisaṅghapurakkhataṃ <span class="note">[purakkhitaṃ (ka.)]</span>.</p>
  1576. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  1577. <p class="gatha1">‘‘Kaṃ gatiṃ pecca gacchanti, narā dhammāticārino;</p>
  1578. <p class="gathalast">Aticiṇṇo mayā dhammo, taṃ me akkhāhi pucchito.</p>
  1579. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  1580. <p class="gatha1">‘‘Isī avaca saṃkicco, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  1581. <p class="gathalast">Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, mahārāja suṇohi me.</p>
  1582. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  1583. <p class="gatha1">‘‘Uppathena <a name="M2.0060"></a> vajantassa, yo maggamanusāsati;</p>
  1584. <p class="gathalast">Tassa ce vacanaṃ kayirā, nāssa maggeyya kaṇṭako.</p>
  1585. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  1586. <p class="gatha1">‘‘Adhammaṃ <a name="V2.0040"></a> paṭipannassa, yo dhammamanusāsati;</p>
  1587. <p class="gathalast">Tassa ce vacanaṃ kayirā, na so gaccheyya duggatiṃ.</p>
  1588. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  1589. <p class="gatha1">‘‘Dhammo patho mahārāja, adhammo pana uppatho;</p>
  1590. <p class="gathalast">Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.</p>
  1591. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  1592. <p class="gatha1">‘‘Adhammacārino rāja, narā visamajīvino;</p>
  1593. <p class="gathalast">Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti, niraye te suṇohi me.</p>
  1594. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  1595. <p class="gatha1">‘‘Sañjīvo kāḷasutto ca, saṅghāto <span class="note">[saṅkhāṭo (syā. ka.)]</span> dve ca roruvā;</p>
  1596. <p class="gathalast">Athāparo <a name="T2.0040"></a> mahāvīci, tāpano <span class="note">[tapano (sī. pī.)]</span> ca patāpano.</p>
  1597. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  1598. <p class="gatha1">‘‘Iccete aṭṭha nirayā, akkhātā duratikkamā;</p>
  1599. <p class="gathalast">Ākiṇṇā luddakammehi, paccekā soḷasussadā.</p>
  1600. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  1601. <p class="gatha1">‘‘Kadariyatāpanā <span class="note">[kadariyatapanā (sī. pī.)]</span> ghorā, accimanto <span class="note">[accimantā (pī.)]</span> mahabbhayā;</p>
  1602. <p class="gathalast">Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā.</p>
  1603. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  1604. <p class="gatha1">‘‘Catukkaṇṇā catudvārā, vibhattā bhāgaso mitā;</p>
  1605. <p class="gathalast">Ayopākārapariyantā, ayasā paṭikujjitā.</p>
  1606. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  1607. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;</p>
  1608. <p class="gathalast">Samantā yojanasataṃ, phuṭā <span class="note">[pharitvā (a. ni. 3.36; pe. va. 71)]</span> tiṭṭhanti sabbadā.</p>
  1609. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  1610. <p class="gatha1">‘‘Ete patanti niraye, uddhaṃpādā avaṃsirā;</p>
  1611. <p class="gathalast">Isīnaṃ ativattāro, saññatānaṃ tapassinaṃ.</p>
  1612. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  1613. <p class="gatha1">‘‘Te bhūnahuno paccanti, macchā bilakatā yathā;</p>
  1614. <p class="gathalast">Saṃvacchare asaṅkheyye, narā kibbisakārino.</p>
  1615. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  1616. <p class="gatha1">‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;</p>
  1617. <p class="gathalast">Nirayā nādhigacchanti, dvāraṃ nikkhamanesino.</p>
  1618. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  1619. <p class="gatha1">‘‘Puratthimena <a name="M2.0061"></a> dhāvanti, tato dhāvanti pacchato;</p>
  1620. <p class="gatha2">Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ;</p>
  1621. <p class="gathalast">Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti, taṃ tadeva pidhīyare <span class="note">[pithiyyati (sī.), pithiyyare (syā.), pithīyare (pī.)]</span>.</p>
  1622. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  1623. <p class="gatha1">‘‘Bahūni vassasahassāni, janā nirayagāmino;</p>
  1624. <p class="gathalast">Bāhā paggayha kandanti, patvā dukkhaṃ anappakaṃ.</p>
  1625. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  1626. <p class="gatha1">‘‘Āsīvisaṃva <a name="T2.0041"></a> kupitaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ;</p>
  1627. <p class="gathalast">Na sādhurūpe āsīde, saññatānaṃ tapassinaṃ.</p>
  1628. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  1629. <p class="gatha1">‘‘Atikāyo <a name="V2.0041"></a> mahissāso, ajjuno kekakādhipo;</p>
  1630. <p class="gathalast">Sahassabāhu ucchinno, isimāsajja gotamaṃ.</p>
  1631. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  1632. <p class="gatha1">‘‘Arajaṃ rajasā vacchaṃ, kisaṃ avakiriya daṇḍakī;</p>
  1633. <p class="gathalast">Tālova mūlato <span class="note">[samūlo (ka.)]</span> chinno, sa rājā vibhavaṅgato.</p>
  1634. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  1635. <p class="gatha1">‘‘Upahacca manaṃ majjho <span class="note">[mejjho (ka.)]</span>, mātaṅgasmiṃ yasassine;</p>
  1636. <p class="gathalast">Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahu.</p>
  1637. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  1638. <p class="gatha1">‘‘Kaṇhadīpāyanāsajja, isiṃ andhakaveṇḍayo <span class="note">[veṇhuyo (sī. pī.), piṇhayo (?)]</span>;</p>
  1639. <p class="gathalast">Aññoññaṃ <span class="note">[aññamaññaṃ (sī. pī.)]</span> musalā <span class="note">[musale (sī. syā. pī.)]</span> hantvā, sampattā yamasādhanaṃ <span class="note">[yamasādanaṃ (pī.)]</span>.</p>
  1640. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  1641. <p class="gatha1">‘‘Athāyaṃ isinā satto, antalikkhacaro pure;</p>
  1642. <p class="gathalast">Pāvekkhi pathaviṃ <span class="note">[paṭhaviṃ (sī. syā. pī.)]</span> cecco, hīnatto pattapariyāyaṃ.</p>
  1643. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  1644. <p class="gatha1">‘‘Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā;</p>
  1645. <p class="gathalast">Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitaṃ.</p>
  1646. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  1647. <p class="gatha1">‘‘Manasā ce paduṭṭhena, yo naro pekkhate muniṃ;</p>
  1648. <p class="gathalast">Vijjācaraṇasampannaṃ, gantā so nirayaṃ adho.</p>
  1649. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  1650. <p class="gatha1">‘‘Ye vuḍḍhe <span class="note">[vaddhe (ka.)]</span> paribhāsanti, pharusūpakkamā janā;</p>
  1651. <p class="gathalast">Anapaccā adāyādā, tālavatthu <span class="note">[tālavatthū (syā.), tālāvatthu (pī.)]</span> bhavanti te.</p>
  1652. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  1653. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0062"></a> ca pabbajitaṃ hanti, katakiccaṃ mahesinaṃ;</p>
  1654. <p class="gathalast">Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.</p>
  1655. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  1656. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0042"></a> ca rājā adhammaṭṭho, raṭṭhaviddhaṃsano mago <span class="note">[cuto (sī.)]</span>;</p>
  1657. <p class="gathalast">Tāpayitvā janapadaṃ, tāpane pecca paccati.</p>
  1658. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  1659. <p class="gatha1">‘‘So ca vassasahassāni <span class="note">[vassasahassānaṃ (sī. syā.)]</span>, sataṃ dibbāni paccati;</p>
  1660. <p class="gathalast">Accisaṅghapareto so, dukkhaṃ vedeti vedanaṃ.</p>
  1661. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  1662. <p class="gatha1">‘‘Tassa aggisikhā kāyā, niccharanti pabhassarā;</p>
  1663. <p class="gathalast">Tejobhakkhassa gattāni, lomehi ca <span class="note">[lomaggehi ca (sī. syā. pī.)]</span> nakhehi ca.</p>
  1664. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  1665. <p class="gatha1">‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;</p>
  1666. <p class="gathalast">Dukkhābhitunno nadati, nāgo tuttaṭṭito <span class="note">[tuttaddito (sī.)]</span> yathā.</p>
  1667. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  1668. <p class="gatha1">‘‘Yo lobhā pitaraṃ hanti, dosā vā purisādhamo;</p>
  1669. <p class="gathalast">Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.</p>
  1670. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  1671. <p class="gatha1">‘‘Sa <a name="V2.0042"></a> tādiso paccati lohakumbhiyaṃ, pakkañca sattīhi hananti nittacaṃ;</p>
  1672. <p class="gathalast">Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ, khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ.</p>
  1673. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  1674. <p class="gatha1">‘‘Tattaṃ pakkuthitamayoguḷañca <span class="note">[pakkudhitamayoguḷañca (ka.)]</span>, dīghe ca phāle cirarattatāpite;</p>
  1675. <p class="gathalast">Vikkhambhamādāya vibandha <span class="note">[vibaddha (sī.), vibhajja (syā. pī.)]</span> rajjubhi, vivaṭe mukhe sampavisanti <span class="note">[saṃcavanti (sī. syā. pī.)]</span> rakkhasā.</p>
  1676. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  1677. <p class="gatha1">‘‘Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākoḷasaṅghā ca dijā ayomukhā;</p>
  1678. <p class="gathalast">Saṅgamma <a name="T2.0043"></a> khādanti vipphandamānaṃ, jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ.</p>
  1679. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  1680. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0063"></a> daḍḍhatālaṃ paribhinnagattaṃ, nippothayantā anuvicaranti rakkhasā;</p>
  1681. <p class="gatha2">Ratī hi nesaṃ dukhino panītare, etādisasmiṃ niraye vasanti;</p>
  1682. <p class="gathalast">Ye keci loke idha pettighātino.</p>
  1683. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  1684. <p class="gatha1">‘‘Putto ca mātaraṃ hantvā, ito gantvā yamakkhayaṃ;</p>
  1685. <p class="gathalast">Bhusamāpajjate dukkhaṃ, attakammaphalūpago.</p>
  1686. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  1687. <p class="gatha1">‘‘Amanussā atibalā, hantāraṃ janayantiyā;</p>
  1688. <p class="gathalast">Ayomayehi vāḷehi <span class="note">[phālehi (pī.)]</span>, pīḷayanti punappunaṃ.</p>
  1689. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  1690. <p class="gatha1">‘‘Tamassavaṃ <span class="note">[taṃ passavaṃ (sī. syā.), taṃ passutaṃ (pī.)]</span> sakā gattā, ruhiraṃ <span class="note">[rudhiraṃ (sī. syā.)]</span> attasambhavaṃ;</p>
  1691. <p class="gathalast">Tambalohavilīnaṃva, tattaṃ pāyenti mattighaṃ <span class="note">[mattiyaṃ (sī.)]</span>.</p>
  1692. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  1693. <p class="gatha1">‘‘Jigucchaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ, duggandhaṃ gūthakaddamaṃ;</p>
  1694. <p class="gathalast">Pubbalohitasaṅkāsaṃ, rahadamogayha <span class="note">[rahadoggayha (ka.)]</span> tiṭṭhati.</p>
  1695. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  1696. <p class="gatha1">‘‘Tamenaṃ kimayo tattha, atikāyā ayomukhā;</p>
  1697. <p class="gathalast">Chaviṃ bhetvāna <span class="note">[chetvāna (sī. pī.)]</span> khādanti, saṃgiddhā <span class="note">[pagiddhā (sī. syā. pī.)]</span> maṃsalohite.</p>
  1698. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  1699. <p class="gatha1">‘‘So ca taṃ nirayaṃ patto, nimuggo sataporisaṃ;</p>
  1700. <p class="gathalast">Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti, samantā satayojanaṃ.</p>
  1701. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  1702. <p class="gatha1">‘‘Cakkhumāpi hi cakkhūhi, tena gandhena jīyati;</p>
  1703. <p class="gathalast">Etādisaṃ <a name="T2.0044"></a> brahmadatta, mātugho labhate dukhaṃ.</p>
  1704. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  1705. <p class="gatha1">‘‘Khuradhāramanukkamma, tikkhaṃ durabhisambhavaṃ;</p>
  1706. <p class="gathalast">Patanti gabbhapātiyo <span class="note">[gabbhapātiniyo (sī. syā. pī.)]</span>, duggaṃ vetaraṇiṃ <span class="note">[vettaraṇiṃ (syā. ka.)]</span> nadiṃ.</p>
  1707. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  1708. <p class="gatha1">‘‘Ayomayā simbaliyo, soḷasaṅgulakaṇṭakā;</p>
  1709. <p class="gathalast">Ubhato abhilambanti, duggaṃ vetaraṇiṃ <span class="note">[vettaraṇiṃ (syā. ka.)]</span> nadiṃ.</p>
  1710. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  1711. <p class="gatha1">‘‘Te <a name="V2.0043"></a> accimanto tiṭṭhanti, aggikkhandhāva ārakā;</p>
  1712. <p class="gathalast">Ādittā jātavedena, uddhaṃ yojanamuggatā.</p>
  1713. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  1714. <p class="gatha1">‘‘Ete <a name="M2.0064"></a> vajanti <span class="note">[sajanti (sī. pī.), pajjanti (syā.)]</span> niraye, tatte tikhiṇakaṇṭake;</p>
  1715. <p class="gathalast">Nāriyo ca aticārā <span class="note">[aticāriniyo (sī. syā. pī.)]</span>, narā ca paradāragū.</p>
  1716. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  1717. <p class="gatha1">‘‘Te patanti adhokkhandhā, vivattā vihatā puthū;</p>
  1718. <p class="gathalast">Sayanti vinividdhaṅgā, dīghaṃ jagganti sabbadā <span class="note">[saṃvariṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  1719. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  1720. <p class="gatha1">‘‘Tato ratyā vivasāne <span class="note">[vivasane (sī. syā. pī.)]</span>, mahatiṃ pabbatūpamaṃ;</p>
  1721. <p class="gathalast">Lohakumbhiṃ pavajjanti, tattaṃ aggisamūdakaṃ.</p>
  1722. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  1723. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ divā ca ratto ca, dussīlā mohapārutā;</p>
  1724. <p class="gathalast">Anubhonti sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano.</p>
  1725. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  1726. <p class="gatha1">‘‘Yā ca bhariyā dhanakkītā, sāmikaṃ atimaññati;</p>
  1727. <p class="gathalast">Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi, jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ <span class="note">[nanandanaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  1728. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  1729. <p class="gatha1">‘‘Tassā vaṅkena jivhaggaṃ, nibbahanti sabandhanaṃ;</p>
  1730. <p class="gatha2">Sa byāmamattaṃ kiminaṃ, jivhaṃ passati attani <span class="note">[attano (sī. syā.)]</span>;</p>
  1731. <p class="gathalast">Viññāpetuṃ <a name="T2.0045"></a> na sakkoti, tāpane pecca paccati.</p>
  1732. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  1733. <p class="gatha1">‘‘Orabbhikā sūkarikā, macchikā migabandhakā;</p>
  1734. <p class="gathalast">Corā goghātakā luddā, avaṇṇe vaṇṇakārakā.</p>
  1735. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  1736. <p class="gatha1">‘‘Sattīhi lohakūṭehi, nettiṃsehi usūhi ca;</p>
  1737. <p class="gathalast">Haññamānā khāranadiṃ, papatanti <span class="note">[sampatanti (ka.)]</span> avaṃsirā.</p>
  1738. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  1739. <p class="gatha1">‘‘Sāyaṃ pāto kūṭakārī, ayokūṭehi haññati;</p>
  1740. <p class="gathalast">Tato vantaṃ durattānaṃ, paresaṃ bhuñjare <span class="note">[bhuñjate (sī. syā. pī.)]</span> sadā.</p>
  1741. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  1742. <p class="gatha1">‘‘Dhaṅkā bheraṇḍakā <span class="note">[bhedaṇḍakā (ka.)]</span> gijjhā, kākoḷā ca ayomukhā;</p>
  1743. <p class="gathalast">Vipphandamānaṃ khādanti, naraṃ kibbisakārakaṃ <span class="note">[kibbisakārinaṃ (pī.)]</span>.</p>
  1744. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  1745. <p class="gatha1">‘‘Ye migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā;</p>
  1746. <p class="gathalast">Asanto rajasā channā, gantā <span class="note">[gatā (ka.)]</span> te nirayussadaṃ <span class="note">[nirayaṃ adho (pī.)]</span>.</p>
  1747. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  1748. <p class="gatha1">‘‘Santo <a name="M2.0065"></a> ca <span class="note">[santova (syā.)]</span> uddhaṃ gacchanti, suciṇṇenidha kammunā;</p>
  1749. <p class="gathalast">Suciṇṇassa phalaṃ passa, saindā <span class="note">[sahindā (sī.)]</span> devā sabrahmakā.</p>
  1750. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  1751. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="V2.0044"></a> taṃ brūmi mahārāja, dhammaṃ raṭṭhapatī cara;</p>
  1752. <p class="gathalast">Tathā <span class="note">[tathā tathā (sī. syā. pī.)]</span> rāja carāhi dhammaṃ, yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā’’ti.</p>
  1753. <p class="centered">Saṃkiccajātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  1754. <p class="centered">Saṭṭhinipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  1755. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1756. <p class="gatha1">Atha saṭṭhinipātamhi, suṇātha mama bhāsitaṃ;</p>
  1757. <p class="gatha2">Jātakasavhayano <a name="T2.0046"></a> pavaro, soṇakaarindamasavhayano;</p>
  1758. <p class="gathalast">Tathā vuttarathesabhakiccavaroti.</p>
  1759. <a name="kn14b_20"></a>
  1760. <p class="chapter">20. Sattatinipāto</p>
  1761. <p class="subhead">531. Kusajātakaṃ (1)</p>
  1762. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  1763. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="T2.0047"></a><a name="V2.0045"></a><a name="M2.0066"></a> te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;</p>
  1764. <p class="gathalast">Idaṃ te rajjaṃ <span class="note">[raṭṭhaṃ (ka.)]</span> anusāsa amma, gacchāmahaṃ yattha piyā pabhāvatī’’.</p>
  1765. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  1766. <p class="gatha1">‘‘Anujjubhūtena haraṃ mahantaṃ, divā ca ratto ca nisīthakāle <span class="note">[nisīda kāle (ka.)]</span>;</p>
  1767. <p class="gathalast">Paṭigaccha tvaṃ khippaṃ kusāvatiṃ kusa <span class="note">[kusāvatiṃ (syā. ka.)]</span>, nicchāmi dubbaṇṇamahaṃ vasantaṃ’’.</p>
  1768. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  1769. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ gamissāmi ito kusāvatiṃ, pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava;</p>
  1770. <p class="gathalast">Ramāmi maddassa niketaramme, hitvāna raṭṭhaṃ tava dassane rato.</p>
  1771. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  1772. <p class="gatha1">‘‘Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava, sammūḷharūpo vicarāmi mediniṃ <span class="note">[medaniṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  1773. <p class="gathalast">Disaṃ na jānāmi kutomhi āgato, tayamhi matto migamandalocane.</p>
  1774. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  1775. <p class="gatha1">‘‘Suvaṇṇacīravasane, jātarūpasumekhale;</p>
  1776. <p class="gathalast">Sussoṇi <a name="T2.0048"></a> tava kāmā hi <span class="note">[kāmehi (sī. syā. pī.)]</span>, nāhaṃ rajjena matthiko’’.</p>
  1777. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  1778. <p class="gatha1">‘‘Abbhūti <span class="note">[abbhū hi (sī.), abhūti (syā.), abbhu hi (pī.)]</span> tassa bho hoti, yo anicchantamicchati;</p>
  1779. <p class="gathalast">Akāmaṃ rāja kāmesi <span class="note">[kāmehi (sī. pī.)]</span>, akantaṃ kantu <span class="note">[akanto kanta (sī. syā. pī.)]</span> micchasi’’.</p>
  1780. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  1781. <p class="gatha1">‘‘Akāmaṃ vā sakāmaṃ vā, yo naro labhate piyaṃ;</p>
  1782. <p class="gathalast">Lābhamettha pasaṃsāma, alābho tattha pāpako’’.</p>
  1783. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  1784. <p class="gatha1">‘‘Pāsāṇasāraṃ <a name="M2.0067"></a> khaṇasi, kaṇikārassa dārunā;</p>
  1785. <p class="gathalast">Vātaṃ jālena bādhesi, yo anicchantamicchasi’’.</p>
  1786. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  1787. <p class="gatha1">‘‘Pāsāṇo nūna te hadaye, ohito mudulakkhaṇe;</p>
  1788. <p class="gathalast">Yo te sātaṃ na vindāmi, tirojanapadāgato.</p>
  1789. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  1790. <p class="gatha1">‘‘Yadā maṃ bhakuṭiṃ <span class="note">[bhūkuṭiṃ (sī. pī.)]</span> katvā, rājaputtī udikkhati <span class="note">[rājaputti udikkhasi (sī. pī.)]</span>;</p>
  1791. <p class="gathalast">Āḷāriko tadā homi, rañño maddassantepure <span class="note">[maddassa thīpure (sī. pī.) evamuparipi]</span>.</p>
  1792. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  1793. <p class="gatha1">‘‘Yadā umhayamānā maṃ, rājaputtī udikkhati <span class="note">[rājaputti udikkhasi (sī. pī.)]</span>;</p>
  1794. <p class="gathalast">Nāḷāriko tadā homi, rājā homi tadā kuso’’.</p>
  1795. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  1796. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="V2.0046"></a> hi vacanaṃ saccaṃ, nemittānaṃ bhavissati;</p>
  1797. <p class="gathalast">Neva me tvaṃ patī assa, kāmaṃ chindantu sattadhā’’.</p>
  1798. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  1799. <p class="gatha1">‘‘Sace hi vacanaṃ saccaṃ, aññesaṃ yadi vā mamaṃ;</p>
  1800. <p class="gathalast">Neva tuyhaṃ patī atthi, añño sīhassarā kusā’’.</p>
  1801. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  1802. <p class="gatha1">‘‘Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ;</p>
  1803. <p class="gathalast">Sace maṃ nāganāsūrū, olokeyya pabhāvatī.</p>
  1804. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  1805. <p class="gatha1">‘‘Nekkhaṃ <a name="T2.0049"></a> gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ;</p>
  1806. <p class="gathalast">Sace maṃ nāganāsūrū, ālapeyya pabhāvatī.</p>
  1807. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  1808. <p class="gatha1">‘‘Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ;</p>
  1809. <p class="gathalast">Sace maṃ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī.</p>
  1810. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  1811. <p class="gatha1">‘‘Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ;</p>
  1812. <p class="gathalast">Sace maṃ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī.</p>
  1813. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  1814. <p class="gatha1">‘‘Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ;</p>
  1815. <p class="gathalast">Sace me nāganāsūrū, pāṇīhi upasamphuse’’.</p>
  1816. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  1817. <p class="gatha1">‘‘Na hi nūnāyaṃ rājaputtī, kuse sātampi vindati;</p>
  1818. <p class="gathalast">Āḷārike bhate pose, vetanena anatthike’’.</p>
  1819. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  1820. <p class="gatha1">‘‘Na hi nūnāyaṃ sā <span class="note">[nūna ayaṃ (sī. syā.)]</span> khujjā, labhati jivhāya chedanaṃ;</p>
  1821. <p class="gathalast">Sunisitena satthena, evaṃ dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ’’.</p>
  1822. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  1823. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="M2.0068"></a> naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1824. <p class="gathalast">Mahāyasoti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1825. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn14"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  1826. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1827. <p class="gathalast">Mahaddhanoti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1828. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  1829. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1830. <p class="gathalast">Mahabbaloti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1831. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  1832. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="T2.0050"></a> naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1833. <p class="gathalast">Mahāraṭṭhoti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1834. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  1835. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1836. <p class="gathalast">Mahārājāti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1837. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  1838. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1839. <p class="gathalast">Sīhassaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1840. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  1841. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="V2.0047"></a> naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1842. <p class="gathalast">Vaggussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1843. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  1844. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1845. <p class="gathalast">Bindussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1846. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  1847. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1848. <p class="gathalast">Mañjussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1849. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  1850. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1851. <p class="gathalast">Madhussaroti <span class="note">[madhurassaroti (sī.)]</span> katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1852. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  1853. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1854. <p class="gathalast">Satasippoti katvāna, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1855. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  1856. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1857. <p class="gathalast">Khattiyotipi katvāna <span class="note">[karitvāna (sī.)]</span>, karassu rucire piyaṃ.</p>
  1858. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  1859. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati;</p>
  1860. <p class="gathalast">Kusarājāti katvāna, karassu rucire piyaṃ’’.</p>
  1861. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  1862. <p class="gatha1">‘‘Ete <a name="M2.0069"></a> nāgā upatthaddhā, sabbe tiṭṭhanti vammitā <span class="note">[vammikā (syā.)]</span>;</p>
  1863. <p class="gathalast">Purā maddanti pākāraṃ, ānentetaṃ pabhāvatiṃ’’.</p>
  1864. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  1865. <p class="gatha1">‘‘Satta <a name="T2.0051"></a> bile <span class="note">[khaṇḍe (sī. pī.)]</span> karitvāna, ahametaṃ pabhāvatiṃ;</p>
  1866. <p class="gathalast">Khattiyānaṃ padassāmi, ye maṃ hantuṃ idhāgatā’’.</p>
  1867. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  1868. <p class="gatha1">‘‘Avuṭṭhahi rājaputtī, sāmā koseyyavāsinī;</p>
  1869. <p class="gathalast">Assupuṇṇehi nettehi, dāsīgaṇapurakkhatā’’.</p>
  1870. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  1871. <p class="gatha1">‘‘Taṃ nūna kakkūpanisevitaṃ mukhaṃ, ādāsadantātharupaccavekkhitaṃ;</p>
  1872. <p class="gathalast">Subhaṃ sunettaṃ virajaṃ anaṅgaṇaṃ, chuddhaṃ vane ṭhassati khattiyehi.</p>
  1873. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  1874. <p class="gatha1">‘‘Te nūna me asite vellitagge, kese mudū candanasāralitte;</p>
  1875. <p class="gathalast">Samākule sīvathikāya majjhe, pādehi gijjhā parikaḍḍhissanti <span class="note">[parikaḍḍhayanti (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  1876. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  1877. <p class="gatha1">‘‘Tā nūna me tambanakhā sulomā, bāhā mudū candanasāralittā;</p>
  1878. <p class="gathalast">Chinnā vane ujjhitā khattiyehi, gayha dhaṅko <span class="note">[vako (pī.)]</span> gacchati yena kāmaṃ.</p>
  1879. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  1880. <p class="gatha1">‘‘Te nūna tālūpanibhe alambe, nisevite kāsikacandanena;</p>
  1881. <p class="gathalast">Thanesu me lambissati <span class="note">[lambahīti (pī.)]</span> siṅgālo <span class="note">[sigālo (sī. syā. pī.)]</span>, mātūva putto taruṇo tanūjo.</p>
  1882. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  1883. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="T2.0052"></a> nūna soṇiṃ puthulaṃ sukoṭṭitaṃ, nisevitaṃ kañcanamekhalāhi;</p>
  1884. <p class="gathalast">Chinnaṃ vane khattiyehī avatthaṃ, siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti <span class="note">[gayhā vako gacchati yenakāmaṃ (pī.)]</span>.</p>
  1885. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  1886. <p class="gatha1">‘‘Soṇā <a name="V2.0048"></a><a name="M2.0070"></a> dhaṅkā <span class="note">[vakā (pī.)]</span> siṅgālā ca, ye caññe santi dāṭhino;</p>
  1887. <p class="gathalast">Ajarā nūna hessanti, bhakkhayitvā pabhāvatiṃ.</p>
  1888. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  1889. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃsāni hariṃsu, khattiyā dūragāmino;</p>
  1890. <p class="gathalast">Aṭṭhīni amma yācitvā, anupathe dahātha naṃ.</p>
  1891. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  1892. <p class="gatha1">‘‘Khettāni amma kāretvā, kaṇikārettha ropaya <span class="note">[ropaye (ka.)]</span>;</p>
  1893. <p class="gatha2">Yadā te pupphitā assu, hemantānaṃ himaccaye;</p>
  1894. <p class="gathalast">Sareyyātha mamaṃ <span class="note">[mama (pī.)]</span> amma, evaṃvaṇṇā pabhāvatī’’.</p>
  1895. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  1896. <p class="gatha1">‘‘Tassā mātā udaṭṭhāsi, khattiyā devavaṇṇinī;</p>
  1897. <p class="gathalast">Disvā asiñca sūnañca, rañño maddassantepure’’.</p>
  1898. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  1899. <p class="gatha1">‘‘Iminā nūna asinā, susaññaṃ tanumajjhimaṃ;</p>
  1900. <p class="gathalast">Dhītaraṃ madda <span class="note">[mama (sī.), maddo (pī.)]</span> hantvāna, khattiyānaṃ padassasi’’ <span class="note">[padassati (pī. ka.)]</span>.</p>
  1901. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  1902. <p class="gatha1">‘‘Na me akāsi vacanaṃ, atthakāmāya puttike;</p>
  1903. <p class="gathalast">Sājja lohitasañchannā, gacchasi <span class="note">[gañchisi (sī. pī.)]</span> yamasādhanaṃ.</p>
  1904. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  1905. <p class="gatha1">‘‘Evamāpajjatī poso, pāpiyañca nigacchati;</p>
  1906. <p class="gathalast">Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti <span class="note">[na karaṃ (sī.)]</span> atthadassinaṃ.</p>
  1907. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  1908. <p class="gatha1">‘‘Sace ca ajja <span class="note">[tvaṃ amma (sī.)]</span> dhāresi <span class="note">[vāresi (pī.)]</span>, kumāraṃ cārudassanaṃ;</p>
  1909. <p class="gatha2">Kusena <a name="T2.0053"></a> jātaṃ khattiyaṃ, suvaṇṇamaṇimekhalaṃ;</p>
  1910. <p class="gathalast">Pūjitaṃ <span class="note">[pūjitā (pī.)]</span> ñātisaṅghehi, na gacchasi <span class="note">[gañchisi (sī. pī.)]</span> yamakkhayaṃ.</p>
  1911. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  1912. <p class="gatha1">‘‘Yatthassu bherī nadati, kuñjaro ca nikūjati <span class="note">[nikuñjati (pī.)]</span>;</p>
  1913. <p class="gathalast">Khattiyānaṃ kule bhadde, kiṃ nu sukhataraṃ tato.</p>
  1914. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  1915. <p class="gatha1">‘‘Asso ca sisati <span class="note">[asso hasisati (sī.), asso hasiyati (syā.), asso ca siṃsati (pī.)]</span> dvāre, kumāro uparodati;</p>
  1916. <p class="gathalast">Khattiyānaṃ kule bhadde, kiṃ nu sukhataraṃ tato.</p>
  1917. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  1918. <p class="gatha1">‘‘Mayūrakoñcābhirude, kokilābhinikūjite;</p>
  1919. <p class="gathalast">Khattiyānaṃ kule bhadde, kiṃ nu sukhataraṃ tato’’.</p>
  1920. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  1921. <p class="gatha1">‘‘Kahaṃ <a name="M2.0071"></a> nu so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano;</p>
  1922. <p class="gathalast">Kuso soḷārapaññāṇo, yo no dukkhā pamocaye’’.</p>
  1923. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  1924. <p class="gatha1">‘‘Idheva so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano;</p>
  1925. <p class="gathalast">Kuso soḷārapaññāṇo, yo te sabbe vadhissati’’ <span class="note">[yo no dukkhā pamocaye (sī.), so no sabbe vadhissati (pī.)]</span>.</p>
  1926. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  1927. <p class="gatha1">‘‘Ummattikā nu bhaṇasi, andhabālā pabhāsasi <span class="note">[ādu bālāva bhāsasi (sī. pī.)]</span>;</p>
  1928. <p class="gathalast">Kuso ce āgato assa, kiṃ na <span class="note">[kinnu (syā. ka.)]</span> jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>
  1929. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  1930. <p class="gatha1">‘‘Eso <a name="V2.0049"></a> āḷāriko poso, kumārīpuramantare;</p>
  1931. <p class="gathalast">Daḷhaṃ katvāna saṃvelliṃ, kumbhiṃ dhovati oṇato’’.</p>
  1932. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  1933. <p class="gatha1">‘‘Veṇī tvamasi caṇḍālī, adūsi kulagandhinī;</p>
  1934. <p class="gathalast">Kathaṃ maddakule jātā, dāsaṃ kayirāsi kāmukaṃ’’.</p>
  1935. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  1936. <p class="gatha1">‘‘Namhi veṇī na caṇḍālī, na camhi kulagandhinī;</p>
  1937. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi’’.</p>
  1938. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  1939. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0054"></a> brāhmaṇasahassāni, sadā bhojeti vīsatiṃ;</p>
  1940. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi’’.</p>
  1941. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  1942. <p class="gatha1">‘‘Yassa nāgasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ;</p>
  1943. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi.</p>
  1944. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  1945. <p class="gatha1">‘‘Yassa assasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ;</p>
  1946. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi.</p>
  1947. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  1948. <p class="gatha1">‘‘Yassa rathasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ;</p>
  1949. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi.</p>
  1950. <p class="gatha1"><span class="note">[( ) ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesuyeva dissati]</span> (‘‘Yassa usabhasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ;</p>
  1951. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi) <span class="note">[( ) ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesuyeva dissati]</span>.</p>
  1952. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  1953. <p class="gatha1">‘‘Yassa dhenusahassāni, sadā duhanti vīsatiṃ <span class="note">[duyhanti vīsati (sī. pī.)]</span>;</p>
  1954. <p class="gathalast">Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi’’.</p>
  1955. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  1956. <p class="gatha1">‘‘Taggha <a name="M2.0072"></a> te dukkaṭaṃ bāle, yaṃ khattiyaṃ mahabbalaṃ;</p>
  1957. <p class="gathalast">Nāgaṃ maṇḍūkavaṇṇena, na naṃ <span class="note">[na taṃ (sī. pī.)]</span> akkhāsidhāgataṃ’’ <span class="note">[akkhāsi āgataṃ (sī.)]</span>.</p>
  1958. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  1959. <p class="gatha1">‘‘Aparādhaṃ mahārāja, tvaṃ no khama rathesabha;</p>
  1960. <p class="gathalast">Yaṃ taṃ aññātavesena, nāññāsimhā idhāgataṃ’’.</p>
  1961. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  1962. <p class="gatha1">‘‘Mādisassa na taṃ channaṃ, yohaṃ āḷāriko bhave;</p>
  1963. <p class="gathalast">Tvaññeva me pasīdassu, natthi te deva dukkaṭaṃ’’.</p>
  1964. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  1965. <p class="gatha1">‘‘Gaccha bāle khamāpehi, kusarājaṃ mahabbalaṃ;</p>
  1966. <p class="gathalast">Khamāpito kuso rājā <span class="note">[kusarājā (sabbattha)]</span>, so te dassati jīvitaṃ’’.</p>
  1967. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  1968. <p class="gatha1">‘‘Pitussa vacanaṃ sutvā, devavaṇṇī pabhāvatī;</p>
  1969. <p class="gathalast">Sirasā aggahī pāde, kusarājaṃ mahabbalaṃ’’.</p>
  1970. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  1971. <p class="gatha1">‘‘Yāmā <a name="T2.0055"></a> ratyo atikkantā, tāmā deva tayā vinā;</p>
  1972. <p class="gathalast">Vande te sirasā pāde, mā me kujjhaṃ rathesabha.</p>
  1973. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  1974. <p class="gatha1">‘‘Sabbaṃ <a name="V2.0050"></a> <span class="note">[saccaṃ (sī. syā. pī.)]</span> te paṭijānāmi, mahārāja suṇohi me;</p>
  1975. <p class="gathalast">Na cāpi appiyaṃ tuyhaṃ, kareyyāmi ahaṃ puna.</p>
  1976. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  1977. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ ce yācamānāya, vacanaṃ me na kāhasi;</p>
  1978. <p class="gathalast">Idāni maṃ tāto hantvā, khattiyānaṃ padassati’’.</p>
  1979. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  1980. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ te yācamānāya, kiṃ na kāhāmi te vaco;</p>
  1981. <p class="gathalast">Vikuddho tyasmi kalyāṇi, mā tvaṃ bhāyi pabhāvati.</p>
  1982. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  1983. <p class="gatha1">‘‘Sabbaṃ te paṭijānāmi, rājaputti suṇohi me;</p>
  1984. <p class="gathalast">Na cāpi appiyaṃ tuyhaṃ, kareyyāmi ahaṃ puna.</p>
  1985. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  1986. <p class="gatha1">‘‘Tava kāmā hi sussoṇi, pahu <span class="note">[bahu (syā.), bahū (pī.), bahuṃ (ka.)]</span> dukkhaṃ titikkhisaṃ <span class="note">[titikkhissaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  1987. <p class="gathalast">Bahuṃ maddakulaṃ hantvā, nayituṃ taṃ pabhāvati’’.</p>
  1988. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  1989. <p class="gatha1">‘‘Yojayantu rathe asse, nānācitte samāhite;</p>
  1990. <p class="gathalast">Atha dakkhatha me vegaṃ, vidhamantassa <span class="note">[vidhamentassa (sabbattha)]</span> sattavo’’.</p>
  1991. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  1992. <p class="gatha1">‘‘Tañca tattha udikkhiṃsu, rañño maddassantepure;</p>
  1993. <p class="gathalast">Vijambhamānaṃ sīhaṃva, phoṭentaṃ diguṇaṃ bhujaṃ.</p>
  1994. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  1995. <p class="gatha1">‘‘Hatthikkhandhañca <a name="M2.0073"></a> āruyha, āropetvā pabhāvatiṃ;</p>
  1996. <p class="gathalast">Saṅgāmaṃ otaritvāna, sīhanādaṃ nadī kuso.</p>
  1997. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  1998. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ nadato sutvā, sīhassevitare migā;</p>
  1999. <p class="gathalast">Khattiyā <a name="T2.0056"></a> vipalāyiṃsu, kusasaddabhayaṭṭitā <span class="note">[kusasaddabhayaṭṭhitā (pī.)]</span>.</p>
  2000. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  2001. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  2002. <p class="gathalast">Aññamaññassa chindanti, kusasaddabhayaṭṭitā.</p>
  2003. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  2004. <p class="gatha1">‘‘Tasmiṃ saṅgāmasīsasmiṃ, passitvā haṭṭha <span class="note">[tuṭṭha (sī.)]</span> mānaso;</p>
  2005. <p class="gathalast">Kusassa rañño devindo, adā verocanaṃ maṇiṃ.</p>
  2006. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  2007. <p class="gatha1">‘‘So taṃ vijitvā saṅgāmaṃ, laddhā verocanaṃ maṇiṃ;</p>
  2008. <p class="gathalast">Hatthikkhandhagato rājā, pāvekkhi nagaraṃ puraṃ.</p>
  2009. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  2010. <p class="gatha1">‘‘Jīvaggāhaṃ <span class="note">[jīvagāhaṃ (sī. pī.)]</span> gahetvāna, bandhitvā satta khattiye;</p>
  2011. <p class="gathalast">Sasurassupanāmesi, ime te deva sattavo.</p>
  2012. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  2013. <p class="gatha1">‘‘Sabbeva te vasaṃ gatā, amittā vihatā tava;</p>
  2014. <p class="gathalast">Kāmaṃ karohi te tayā, muñca vā te hanassu vā’’.</p>
  2015. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  2016. <p class="gatha1">‘‘Tuyheva sattavo ete, na hi te mayha sattavo;</p>
  2017. <p class="gathalast">Tvaññeva no mahārāja, muñca vā te hanassu vā’’.</p>
  2018. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  2019. <p class="gatha1">‘‘Imā <a name="V2.0051"></a> te dhītaro satta, devakaññūpamā subhā;</p>
  2020. <p class="gathalast">Dadāhi nesaṃ ekekaṃ, hontu jāmātaro tava’’.</p>
  2021. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  2022. <p class="gatha1">‘‘Amhākañceva tāsañca, tvaṃ no sabbesamissaro;</p>
  2023. <p class="gathalast">Tvaññeva no mahārāja, dehi nesaṃ yadicchasi’’.</p>
  2024. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  2025. <p class="gatha1">‘‘Ekamekassa ekekaṃ, adā sīhassaro kuso;</p>
  2026. <p class="gathalast">Khattiyānaṃ tadā tesaṃ, rañño maddassa dhītaro.</p>
  2027. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  2028. <p class="gatha1">‘‘Pīṇitā tena lābhena, tuṭṭhā sīhassare kuse;</p>
  2029. <p class="gathalast">Sakaraṭṭhāni <a name="T2.0057"></a> pāyiṃsu, khattiyā satta tāvade.</p>
  2030. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  2031. <p class="gatha1">‘‘Pabhāvatiñca ādāya, maṇiṃ verocanaṃ subhaṃ <span class="note">[tadā (pī.)]</span>;</p>
  2032. <p class="gathalast">Kusāvatiṃ kuso rājā, agamāsi mahabbalo.</p>
  2033. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  2034. <p class="gatha1">‘‘Tyassu <a name="M2.0074"></a> ekarathe yantā, pavisantā kusāvatiṃ;</p>
  2035. <p class="gathalast">Samānā vaṇṇarūpena, nāññamaññātirocisuṃ <span class="note">[nāññamaññamatirocayuṃ (sī.)]</span>.</p>
  2036. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  2037. <p class="gatha1">‘‘Mātā puttena saṅgacchi <span class="note">[saṅgañchi (sī. syā. pī.)]</span>, ubhayo ca jayampatī;</p>
  2038. <p class="gathalast">Samaggā te tadā āsuṃ, phītaṃ dharaṇimāvasu’’nti.</p>
  2039. <p class="centered">Kusajātakaṃ paṭhamaṃ.</p>
  2040. <p class="subhead">532. Soṇanandajātakaṃ (2)</p>
  2041. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  2042. <p class="gatha1">‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu <span class="note">[ādu (sī. syā.)]</span> sakko purindado;</p>
  2043. <p class="gathalast">Manussabhūto iddhimā, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>
  2044. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  2045. <p class="gatha1">‘‘Nāpi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;</p>
  2046. <p class="gathalast">Manussabhūto iddhimā, evaṃ jānāhi bhāradha’’ <span class="note">[bhārabha (ka.)]</span>.</p>
  2047. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  2048. <p class="gatha1">‘‘Katarūpamidaṃ bhoto <span class="note">[bhoto (sī. pī.)]</span>, veyyāvaccaṃ anappakaṃ;</p>
  2049. <p class="gathalast">Devamhi vassamānamhi, anovassaṃ bhavaṃ akā.</p>
  2050. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  2051. <p class="gatha1">‘‘Tato vātātape ghore, sītacchāyaṃ bhavaṃ akā;</p>
  2052. <p class="gathalast">Tato amittamajjhesu <span class="note">[amittamajjhe ca (sī.)]</span>, saratāṇaṃ bhavaṃ akā.</p>
  2053. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  2054. <p class="gatha1">‘‘Tato phītāni raṭṭhāni, vasino te bhavaṃ akā;</p>
  2055. <p class="gathalast">Tato ekasataṃ khatye, anuyante <span class="note">[anuyutte (pī.)]</span> bhavaṃ akā.</p>
  2056. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  2057. <p class="gatha1">‘‘Patītāssu <a name="T2.0058"></a><a name="V2.0052"></a> mayaṃ bhoto, vada taṃ <span class="note">[vara taṃ (sī. syā. pī.)]</span> bhañja <span class="note">[bhañña (sī. pī.), bhuñja (syā. ka.)]</span> micchasi;</p>
  2058. <p class="gatha2">Hatthiyānaṃ assarathaṃ, nāriyo ca alaṅkatā;</p>
  2059. <p class="gathalast">Nivesanāni rammāni, mayaṃ bhoto dadāmase.</p>
  2060. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  2061. <p class="gatha1">‘‘Atha vaṅge <span class="note">[atha vā saṅge (sī. pī.)]</span> vā magadhe, mayaṃ bhoto dadāmase;</p>
  2062. <p class="gathalast">Atha vā assakāvantī <span class="note">[assakāvantiṃ (sī. syā. pī.)]</span>, sumanā damma te mayaṃ.</p>
  2063. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  2064. <p class="gatha1">‘‘Upaḍḍhaṃ vāpi rajjassa, mayaṃ bhoto dadāmase;</p>
  2065. <p class="gathalast">Sace te attho rajjena, anusāsa yadicchasi’’.</p>
  2066. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  2067. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0075"></a> me atthopi rajjena, nagarena dhanena vā;</p>
  2068. <p class="gathalast">Athopi janapadena, attho mayhaṃ na vijjati.</p>
  2069. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  2070. <p class="gatha1">‘‘Bhotova raṭṭhe vijite, araññe atthi assamo;</p>
  2071. <p class="gathalast">Pitā mayhaṃ janettī ca, ubho sammanti assame.</p>
  2072. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  2073. <p class="gatha1">‘‘Tesāhaṃ <span class="note">[tesvahaṃ (ka.)]</span> pubbācariyesu, puññaṃ na labhāmi kātave;</p>
  2074. <p class="gathalast">Bhavantaṃ ajjhāvaraṃ katvā, soṇaṃ <span class="note">[sonaṃ (pī.)]</span> yācemu saṃvaraṃ’’.</p>
  2075. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  2076. <p class="gatha1">‘‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi brāhmaṇa;</p>
  2077. <p class="gathalast">Etañca kho no akkhāhi, kīvanto hontu yācakā’’.</p>
  2078. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  2079. <p class="gatha1">‘‘Parosataṃ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā;</p>
  2080. <p class="gatha2">Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino;</p>
  2081. <p class="gathalast">Bhavañca rājā manojo, alaṃ hessanti yācakā’’.</p>
  2082. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  2083. <p class="gatha1">‘‘Hatthī asse ca yojentu, rathaṃ sannayha sārathi <span class="note">[naṃ rathi (pī.)]</span>;</p>
  2084. <p class="gatha2">Ābandhanāni gaṇhātha, pādāsussārayaddhaje <span class="note">[pādesussārayaṃ dhaje (sī.), pādāsussārayaṃ dhaje (pī.)]</span>;</p>
  2085. <p class="gathalast">Assamaṃ <a name="T2.0059"></a> taṃ gamissāmi, yattha sammati kosiyo’’.</p>
  2086. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  2087. <p class="gatha1">‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅginī;</p>
  2088. <p class="gathalast">Agamā assamaṃ rammaṃ, yattha sammati kosiyo’’.</p>
  2089. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  2090. <p class="gatha1">‘‘Kassa kādambayo <span class="note">[kassa kādambamayo (ka.)]</span> kājo, vehāsaṃ caturaṅgulaṃ;</p>
  2091. <p class="gathalast">Aṃsaṃ asamphusaṃ eti, udahārāya <span class="note">[udahārassa (sī. syā. pī.)]</span> gacchato’’.</p>
  2092. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  2093. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ soṇo mahārāja, tāpaso sahitabbato <span class="note">[sahitaṃ vato (pī.)]</span>;</p>
  2094. <p class="gathalast">Bharāmi mātāpitaro, rattindivamatandito.</p>
  2095. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  2096. <p class="gatha1">‘‘Vane phalañca mūlañca, āharitvā disampati;</p>
  2097. <p class="gathalast">Posemi mātāpitaro, pubbe katamanussaraṃ’’.</p>
  2098. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  2099. <p class="gatha1">‘‘Icchāma <a name="V2.0053"></a> assamaṃ gantuṃ, yattha sammati kosiyo;</p>
  2100. <p class="gathalast">Maggaṃ no soṇa akkhāhi, yena gacchemu <span class="note">[gacchāma (sī.)]</span> assamaṃ’’.</p>
  2101. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  2102. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ <a name="M2.0076"></a> ekapadī rāja, yenetaṃ <span class="note">[yena taṃ (ka.)]</span> meghasannibhaṃ;</p>
  2103. <p class="gathalast">Koviḷārehi sañchannaṃ, ettha sammati kosiyo’’.</p>
  2104. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  2105. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, taramāno mahāisi;</p>
  2106. <p class="gathalast">Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiye.</p>
  2107. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  2108. <p class="gatha1">‘‘Assamaṃ parimajjitvā, paññapetvāna <span class="note">[paññapetvāna (sī. syā.)]</span> āsanaṃ;</p>
  2109. <p class="gathalast">Paṇṇasālaṃ pavisitvā, pitaraṃ paṭibodhayi.</p>
  2110. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  2111. <p class="gatha1">‘‘Ime āyanti rājāno, abhijātā yasassino;</p>
  2112. <p class="gathalast">Assamā nikkhamitvāna, nisīda tvaṃ <span class="note">[nisīdāhi (sī.)]</span> mahāise.</p>
  2113. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  2114. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, taramāno mahāisi;</p>
  2115. <p class="gathalast">Assamā <a name="T2.0060"></a> nikkhamitvāna, sadvāramhi upāvisi’’.</p>
  2116. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  2117. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, jalantaṃriva tejasā;</p>
  2118. <p class="gathalast">Khatyasaṅghaparibyūḷhaṃ, kosiyo etadabravi.</p>
  2119. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  2120. <p class="gatha1">‘‘Kassa bherī mudiṅgā ca <span class="note">[mutiṅgā ca (pī.)]</span>, saṅkhā paṇavadindimā <span class="note">[deṇḍimā (sī. pī.)]</span>;</p>
  2121. <p class="gathalast">Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṃ.</p>
  2122. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  2123. <p class="gatha1">‘‘Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā;</p>
  2124. <p class="gathalast">Yuvā kalāpasannaddho, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2125. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  2126. <p class="gatha1">‘‘Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva, khadiraṅgārasannibhaṃ;</p>
  2127. <p class="gathalast">Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2128. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  2129. <p class="gatha1">‘‘Kassa paggahitaṃ chattaṃ, sasalākaṃ manoramaṃ;</p>
  2130. <p class="gathalast">Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2131. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  2132. <p class="gatha1">‘‘Kassa aṅgaṃ pariggayha, vāḷabījanimuttamaṃ;</p>
  2133. <p class="gathalast">Caranti varapuññassa <span class="note">[varapaññassa (sī. pī.)]</span>, hatthikkhandhena āyato.</p>
  2134. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  2135. <p class="gatha1">‘‘Kassa setāni chattāni, ājānīyā ca vammitā;</p>
  2136. <p class="gathalast">Samantā parikirenti <span class="note">[parikiranti (sī. syā. pī.)]</span>, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2137. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  2138. <p class="gatha1">‘‘Kassa <a name="M2.0077"></a> ekasataṃ khatyā, anuyantā <span class="note">[anuyuttā (pī.)]</span> yasassino;</p>
  2139. <p class="gathalast">Samantānupariyanti, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2140. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  2141. <p class="gatha1">‘‘Hatthi assaratha patti <span class="note">[hatthī assā rathā pattī (sī.)]</span>, senā ca caturaṅginī;</p>
  2142. <p class="gathalast">Samantānupariyanti <span class="note">[samantā anupariyāti (pī.)]</span>, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  2143. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  2144. <p class="gatha1">‘‘Kassesā <a name="V2.0054"></a> mahatī senā, piṭṭhito anuvattati;</p>
  2145. <p class="gathalast">Akkhobhaṇī <a name="T2.0061"></a> <span class="note">[akkhābhanī (sī.), akkhobhinī (syā.)]</span> apariyantā, sāgarasseva ūmiyo’’.</p>
  2146. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  2147. <p class="gatha1">‘‘Rājābhirājā <span class="note">[rājādhirājā (ka.)]</span> manojo, indova jayataṃ pati;</p>
  2148. <p class="gathalast">Nandassajjhāvaraṃ eti, assamaṃ brahmacārinaṃ.</p>
  2149. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  2150. <p class="gatha1">‘‘Tassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati;</p>
  2151. <p class="gathalast">Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo’’.</p>
  2152. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  2153. <p class="gatha1">‘‘Anulittā candanena, kāsikuttamadhārino <span class="note">[kāsikavatthadhārino (pī.)]</span>;</p>
  2154. <p class="gathalast">Sabbe pañjalikā hutvā, isīnaṃ ajjhupāgamuṃ’’.</p>
  2155. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  2156. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  2157. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  2158. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  2159. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā <span class="note">[siriṃsapā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  2160. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  2161. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  2162. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva no rāja, atho rāja anāmayaṃ;</p>
  2163. <p class="gathalast">Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.</p>
  2164. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  2165. <p class="gatha1">‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca <span class="note">[ḍaṃsā ca makasā (sī.), ḍaṃsā ca makasā ca (pī.)]</span>, appameva sarīsapā <span class="note">[siriṃsapā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  2166. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ <span class="note">[a mhaṃ (sī. pī.)]</span> na vijjati.</p>
  2167. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  2168. <p class="gatha1">‘‘Bahūni vassapūgāni, assame sammataṃ <span class="note">[vasato (sī.)]</span> idha;</p>
  2169. <p class="gathalast">Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ.</p>
  2170. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  2171. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  2172. <p class="gathalast">Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.</p>
  2173. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn14"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  2174. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni <a name="M2.0078"></a> piyālāni, madhuke kāsumāriyo <span class="note">[kāsamāriyo (sī. syā.)]</span>;</p>
  2175. <p class="gathalast">Phalāni <a name="T2.0062"></a> khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.</p>
  2176. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn14"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  2177. <p class="gatha1">‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  2178. <p class="gathalast">Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.</p>
  2179. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn14"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  2180. <p class="gatha1">‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;</p>
  2181. <p class="gathalast">Nandassāpi nisāmetha, vacanaṃ so <span class="note">[yaṃ (sī.), yaṃ so (pī.)]</span> pavakkhati.</p>
  2182. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn14"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  2183. <p class="gatha1">‘‘Ajjhāvaramhā nandassa, bhoto santikamāgatā;</p>
  2184. <p class="gathalast">Suṇātu <span class="note">[suṇātu me (sī. syā.)]</span> bhavaṃ vacanaṃ, nandassa parisāya ca’’.</p>
  2185. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn14"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  2186. <p class="gatha1">‘‘Parosataṃ <a name="V2.0055"></a> jānapadā <span class="note">[janapadā (pī.)]</span>, mahāsālā ca brāhmaṇā;</p>
  2187. <p class="gatha2">Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino;</p>
  2188. <p class="gathalast">Bhavañca rājā manojo, anumaññantu me vaco.</p>
  2189. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn14"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  2190. <p class="gatha1">‘‘Ye ca santi <span class="note">[ye vasanti (sī.), ye hi santi (pī.)]</span> samītāro, yakkhāni idha massame;</p>
  2191. <p class="gathalast">Araññe bhūtabhabyāni, suṇantu vacanaṃ mama.</p>
  2192. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn14"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  2193. <p class="gatha1">‘‘Namo katvāna bhūtānaṃ, isiṃ vakkhāmi subbataṃ;</p>
  2194. <p class="gathalast">So tyāhaṃ dakkhiṇā bāhu, tava kosiya sammato.</p>
  2195. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn14"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  2196. <p class="gatha1">‘‘Pitaraṃ me janettiñca, bhattukāmassa me sato;</p>
  2197. <p class="gathalast">Vīra puññamidaṃ ṭhānaṃ, mā maṃ kosiya vāraya.</p>
  2198. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn14"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  2199. <p class="gatha1">‘‘Sabbhi hetaṃ upaññātaṃ, mametaṃ upanissaja;</p>
  2200. <p class="gatha2">Uṭṭhānapāricariyāya, dīgharattaṃ tayā kataṃ;</p>
  2201. <p class="gathalast">Mātāpitūsu puññāni, mama lokadado bhava.</p>
  2202. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn14"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  2203. <p class="gatha1">‘‘Tatheva santi manujā, dhamme dhammapadaṃ vidū;</p>
  2204. <p class="gathalast">Maggo <a name="T2.0063"></a> saggassa lokassa, yathā jānāsi tvaṃ ise.</p>
  2205. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn14"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  2206. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhānapāricariyāya, mātāpitusukhāvahaṃ;</p>
  2207. <p class="gathalast">Taṃ maṃ puññā nivāreti, ariyamaggāvaro naro’’.</p>
  2208. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn14"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  2209. <p class="gatha1">‘‘Suṇantu <a name="M2.0079"></a> bhonto vacanaṃ, bhāturajjhāvarā mama;</p>
  2210. <p class="gatha2">Kulavaṃsaṃ mahārāja, porāṇaṃ parihāpayaṃ;</p>
  2211. <p class="gathalast">Adhammacārī jeṭṭhesu <span class="note">[yo jeṭṭho (sī.)]</span>, nirayaṃ sopapajjati <span class="note">[so upapajjati (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  2212. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn14"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  2213. <p class="gatha1">‘‘Ye ca dhammassa kusalā, porāṇassa disampati;</p>
  2214. <p class="gathalast">Cārittena ca sampannā, na te gacchanti duggatiṃ.</p>
  2215. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn14"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  2216. <p class="gatha1">‘‘Mātāpitā ca bhātā ca, bhaginī ñātibandhavā;</p>
  2217. <p class="gathalast">Sabbe jeṭṭhassa te bhārā, evaṃ jānāhi bhāradha <span class="note">[bhāratha (syā.)]</span>.</p>
  2218. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn14"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  2219. <p class="gatha1">‘‘Ādiyitvā garuṃ bhāraṃ, nāviko viya ussahe;</p>
  2220. <p class="gathalast">Dhammañca nappamajjāmi, jeṭṭho casmi rathesabha’’.</p>
  2221. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn14"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  2222. <p class="gatha1">‘‘Adhigamā <span class="note">[adhigatamhā (sī.), adhigamhā (syā.), adhigatamha (pī.)]</span> tame ñāṇaṃ, jālaṃva jātavedato;</p>
  2223. <p class="gathalast">Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayi.</p>
  2224. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn14"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  2225. <p class="gatha1">‘‘Yathā udayamādicco, vāsudevo pabhaṅkaro;</p>
  2226. <p class="gatha2">Pāṇīnaṃ pavidaṃseti, rūpaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  2227. <p class="gathalast">Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayi’’.</p>
  2228. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn14"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  2229. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="V2.0056"></a> me yācamānassa, añjaliṃ nāvabujjhatha;</p>
  2230. <p class="gathalast">Tava paddhacaro <span class="note">[tava paṭṭhacaro (syā.), tava baddhañcaro (pī.), tavupaṭṭhacaro (ka.)]</span> hessaṃ, vuṭṭhito paricārako’’.</p>
  2231. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn14"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  2232. <p class="gatha1">‘‘Addhā nanda vijānāsi <span class="note">[pajānāsi (sī.)]</span>, saddhammaṃ sabbhi desitaṃ;</p>
  2233. <p class="gathalast">Ariyo <a name="T2.0064"></a> ariyasamācāro, bāḷhaṃ tvaṃ mama ruccasi.</p>
  2234. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn14"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  2235. <p class="gatha1">‘‘Bhavantaṃ vadāmi bhotiñca, suṇātha vacanaṃ mama;</p>
  2236. <p class="gathalast">Nāyaṃ bhāro bhāramato <span class="note">[bhāramatto (sī. syā.)]</span>, ahu mayhaṃ kudācanaṃ.</p>
  2237. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn14"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  2238. <p class="gatha1">‘‘Taṃ maṃ upaṭṭhitaṃ santaṃ, mātāpitusukhāvahaṃ;</p>
  2239. <p class="gathalast">Nando ajjhāvaraṃ katvā, upaṭṭhānāya yācati.</p>
  2240. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn14"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  2241. <p class="gatha1">‘‘Yo ve icchati kāmena, santānaṃ brahmacārinaṃ;</p>
  2242. <p class="gathalast">Nandaṃ vo varatha eko <span class="note">[nandaṃ vadatha eke (pī.)]</span>, kaṃ nando upatiṭṭhatu’’.</p>
  2243. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn14"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  2244. <p class="gatha1">‘‘Tayā <a name="M2.0080"></a> tāta anuññātā, soṇa taṃ nissitā mayaṃ;</p>
  2245. <p class="gathalast">Upaghātuṃ <span class="note">[upaghāyituṃ (sī.)]</span> labhe nandaṃ, muddhani brahmacārinaṃ’’.</p>
  2246. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn14"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  2247. <p class="gatha1">‘‘Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ;</p>
  2248. <p class="gathalast">Cirassaṃ nandaṃ disvāna, hadayaṃ me pavedhati.</p>
  2249. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn14"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  2250. <p class="gatha1">‘‘Yadā suttāpi supine <span class="note">[suppante (syā. pī.)]</span>, nandaṃ passāmi āgataṃ;</p>
  2251. <p class="gathalast">Udaggā sumanā homi, nando no āgato ayaṃ.</p>
  2252. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn14"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  2253. <p class="gatha1">‘‘Yadā ca paṭibujjhitvā, nandaṃ passāmi nāgataṃ;</p>
  2254. <p class="gathalast">Bhiyyo āvisatī soko, domanassañcanappakaṃ.</p>
  2255. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn14"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  2256. <p class="gatha1">‘‘Sāhaṃ ajja cirassampi, nandaṃ passāmi āgataṃ;</p>
  2257. <p class="gathalast">Bhattucca <span class="note">[bhattuñca (ka.)]</span> mayhañca piyo, nando no pāvisī gharaṃ.</p>
  2258. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn14"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  2259. <p class="gatha1">‘‘Pitupi nando suppiyo, yaṃ nando nappavase <span class="note">[pāvisī (pī.)]</span> gharā <span class="note">[gharaṃ (syā. pī. ka.)]</span>;</p>
  2260. <p class="gathalast">Labhatū tāta nando taṃ, maṃ nando upatiṭṭhatu’’.</p>
  2261. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn14"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  2262. <p class="gatha1">‘‘Anukampikā <a name="T2.0065"></a> patiṭṭhā ca, pubbe rasadadī ca no;</p>
  2263. <p class="gathalast">Maggo saggassa lokassa, mātā taṃ varate ise.</p>
  2264. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn14"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  2265. <p class="gatha1">‘‘Pubbe rasadadī gottī, mātā puññūpasaṃhitā;</p>
  2266. <p class="gathalast">Maggo saggassa lokassa, mātā taṃ varate ise’’.</p>
  2267. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn14"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  2268. <p class="gatha1">‘‘Ākaṅkhamānā puttaphalaṃ, devatāya namassati;</p>
  2269. <p class="gathalast">Nakkhattāni ca pucchati, utusaṃvaccharāni ca.</p>
  2270. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn14"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  2271. <p class="gatha1">‘‘Tassā utumhi nhātāya <span class="note">[utusinātāya (pī.)]</span>, hoti gabbhassa vokkamo <span class="note">[gabbhassa’vakkamo (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  2272. <p class="gathalast">Tena dohaḷinī hoti, suhadā tena vuccati.</p>
  2273. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn14"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  2274. <p class="gatha1">‘‘Saṃvaccharaṃ <a name="V2.0057"></a> vā ūnaṃ vā, pariharitvā vijāyati;</p>
  2275. <p class="gathalast">Tena sā janayantīti, janetti <span class="note">[janettī (sī. syā. pī.)]</span> tena vuccati.</p>
  2276. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn14"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  2277. <p class="gatha1">‘‘Thanakhīrena <span class="note">[thanakkhīrena (sī.)]</span> gītena, aṅgapāvuraṇena <span class="note">[aṅgapāpuraṇena (pī.)]</span> ca;</p>
  2278. <p class="gathalast">Rodantaṃ puttaṃ <span class="note">[eva (pī.)]</span> toseti, tosentī tena vuccati.</p>
  2279. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn14"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  2280. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0081"></a> vātātape ghore, mamaṃ katvā udikkhati;</p>
  2281. <p class="gathalast">Dārakaṃ appajānantaṃ, posentī tena vuccati.</p>
  2282. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn14"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  2283. <p class="gatha1">‘‘Yañca mātudhanaṃ hoti, yañca hoti pituddhanaṃ;</p>
  2284. <p class="gathalast">Ubhayampetassa gopeti, api puttassa no siyā.</p>
  2285. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn14"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  2286. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ putta aduṃ putta, iti mātā vihaññati;</p>
  2287. <p class="gatha2">Pamattaṃ paradāresu, nisīthe pattayobbane;</p>
  2288. <p class="gathalast">Sāyaṃ puttaṃ anāyantaṃ, iti mātā vihaññati.</p>
  2289. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn14"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  2290. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ kicchā bhato poso, mātu aparicārako;</p>
  2291. <p class="gathalast">Mātari micchā caritvāna, nirayaṃ sopapajjati.</p>
  2292. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn14"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  2293. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="T2.0066"></a> kicchā bhato poso, pitu aparicārako;</p>
  2294. <p class="gathalast">Pitari micchā caritvāna, nirayaṃ sopapajjati.</p>
  2295. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn14"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  2296. <p class="gatha1">‘‘Dhanāpi dhanakāmānaṃ, nassati iti me sutaṃ;</p>
  2297. <p class="gathalast">Mātaraṃ aparicaritvāna, kicchaṃ vā so nigacchati.</p>
  2298. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn14"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  2299. <p class="gatha1">‘‘Dhanāpi dhanakāmānaṃ, nassati iti me sutaṃ;</p>
  2300. <p class="gathalast">Pitaraṃ aparicaritvāna, kicchaṃ vā so nigacchati.</p>
  2301. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn14"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  2302. <p class="gatha1">‘‘Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ;</p>
  2303. <p class="gathalast">Mātaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānato.</p>
  2304. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn14"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  2305. <p class="gatha1">‘‘Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ;</p>
  2306. <p class="gathalast">Pitaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānato.</p>
  2307. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn14"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  2308. <p class="gatha1">‘‘Dānañca peyyavajjañca <span class="note">[piyavācā ca (sī. syā. ka.)]</span>, atthacariyā ca yā idha;</p>
  2309. <p class="gatha2">Samānattatā <span class="note">[samānattā (pī.)]</span> ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ;</p>
  2310. <p class="gathalast">Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.</p>
  2311. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn14"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  2312. <p class="gatha1">Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;</p>
  2313. <p class="gathalast">Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā <span class="note">[pūjañca (pī.)]</span>, pitā vā puttakāraṇā.</p>
  2314. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn14"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  2315. <p class="gatha1">‘‘Yasmā ca saṅgahā <span class="note">[saṅgahe (dī. ni. 3.273; a. ni. 4.32) tadaṭṭhakathāyo oloketabbā]</span> ete, sammapekkhanti <span class="note">[samavekkhanti (sī. syā. pī.) a. ni. 4.32]</span> paṇḍitā;</p>
  2316. <p class="gathalast">Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te.</p>
  2317. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn14"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  2318. <p class="gatha1">‘‘Brahmāti <a name="V2.0058"></a><a name="M2.0082"></a> <span class="note">[brahmā hi (pī.)]</span> mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;</p>
  2319. <p class="gathalast">Āhuneyyā <a name="T2.0067"></a> ca puttānaṃ, pajāya anukampakā.</p>
  2320. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn14"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  2321. <p class="gatha1">‘‘Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;</p>
  2322. <p class="gatha2">Annena atho <span class="note">[matho (pī.), atha (a. ni. 4.63; itivu. 106)]</span> pānena, vatthena sayanena ca;</p>
  2323. <p class="gathalast">Ucchādanena nhāpanena <span class="note">[nahāpanena (sī. pī.)]</span>, pādānaṃ dhovanena ca.</p>
  2324. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn14"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  2325. <p class="gatha1">‘‘Tāya naṃ pāricariyāya <span class="note">[paricariyāya (pī.)]</span>, mātāpitūsu paṇḍitā;</p>
  2326. <p class="gathalast">Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.</p>
  2327. <p class="centered">Soṇanandajātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  2328. <p class="centered">Sattatinipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  2329. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  2330. <p class="gatha1">Atha sattatimamhi nipātavare, sabhāvantu kusāvatirājavaro;</p>
  2331. <p class="gathalast">Atha soṇasunandavaro ca puna, abhivāsitasattatimamhi suteti.</p>
  2332. <a name="kn14b_21"></a>
  2333. <p class="chapter">21. Asītinipāto</p>
  2334. <p class="subhead">533. Cūḷahaṃsajātakaṃ (1)</p>
  2335. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  2336. <p class="gatha1">‘‘Sumukha <a name="T2.0068"></a><a name="V2.0059"></a><a name="M2.0083"></a> anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā;</p>
  2337. <p class="gathalast">Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe <span class="note">[bandhe (syā. ka.)]</span> sahāyatā’’.</p>
  2338. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  2339. <p class="gatha1">‘‘Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ;</p>
  2340. <p class="gathalast">Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe.</p>
  2341. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  2342. <p class="gatha1">‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;</p>
  2343. <p class="gathalast">Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā.</p>
  2344. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  2345. <p class="gatha1">‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe;</p>
  2346. <p class="gathalast">Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa.</p>
  2347. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  2348. <p class="gatha1">‘‘Kā nu pāsena baddhassa <span class="note">[bandhassa (syā. ka.)]</span>, gati aññā mahānasā;</p>
  2349. <p class="gathalast">Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati.</p>
  2350. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  2351. <p class="gatha1">‘‘Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima;</p>
  2352. <p class="gathalast">Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye.</p>
  2353. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  2354. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ na kañcanadepiñcha <span class="note">[depiccha (sī. pī.), dvepiccha (syā.)]</span>, andhena tamasā gataṃ;</p>
  2355. <p class="gathalast">Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye’’.</p>
  2356. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  2357. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi <span class="note">[bujjhase (sī.)]</span>;</p>
  2358. <p class="gathalast">Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ.</p>
  2359. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  2360. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ;</p>
  2361. <p class="gathalast">Bhattiñca <a name="T2.0069"></a> tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ’’.</p>
  2362. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  2363. <p class="gatha1">‘‘Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade;</p>
  2364. <p class="gathalast">Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ.</p>
  2365. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  2366. <p class="gatha1">‘‘Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi;</p>
  2367. <p class="gathalast">Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā’’.</p>
  2368. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  2369. <p class="gatha1">‘‘Api <a name="V2.0060"></a><a name="M2.0084"></a> tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ <span class="note">[baddhaṃ (sī.), bandhaṃ (pī.)]</span> ñātinaṃ mayā;</p>
  2370. <p class="gathalast">Tayā taṃ buddhisampannaṃ <span class="note">[buddhisampanna (sī. syā. pī.)]</span>, assa paramasaṃvutaṃ.</p>
  2371. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  2372. <p class="gatha1">‘‘Iccevaṃ <span class="note">[icceva (sī. pī.)]</span> mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;</p>
  2373. <p class="gathalast">Paccadissatha nesādo, āturānamivantako.</p>
  2374. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  2375. <p class="gatha1">‘‘Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā;</p>
  2376. <p class="gathalast">Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā <span class="note">[na ca sañcesu’māsanā (sī. pī.)]</span>.</p>
  2377. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  2378. <p class="gatha1">‘‘Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato;</p>
  2379. <p class="gathalast">Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe.</p>
  2380. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  2381. <p class="gatha1">‘‘So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije;</p>
  2382. <p class="gathalast">Paccakamittha <span class="note">[paccakampittha (sī. syā. pī.)]</span> nesādo, baddhā iti vicintayaṃ.</p>
  2383. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  2384. <p class="gatha1">‘‘Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ;</p>
  2385. <p class="gathalast">Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ.</p>
  2386. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  2387. <p class="gatha1">‘‘Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha;</p>
  2388. <p class="gathalast">Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe.</p>
  2389. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  2390. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ;</p>
  2391. <p class="gathalast">Atha <a name="T2.0070"></a> kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi.</p>
  2392. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  2393. <p class="gatha1">‘‘Kinnu tyāyaṃ <span class="note">[tā’yaṃ (sī. pī. ka.)]</span> dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;</p>
  2394. <p class="gathalast">Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.</p>
  2395. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  2396. <p class="gatha1">‘‘Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me;</p>
  2397. <p class="gathalast">Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ.</p>
  2398. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn14"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  2399. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ;</p>
  2400. <p class="gathalast">Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ.</p>
  2401. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  2402. <p class="gatha1">‘‘Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;</p>
  2403. <p class="gathalast">Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.</p>
  2404. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  2405. <p class="gatha1">‘‘Api <a name="M2.0085"></a> tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā <span class="note">[tatā (syā. ka.)]</span>;</p>
  2406. <p class="gathalast">Guyhamāsajja <span class="note">[gūḷhamāsajja (sī. pī.)]</span> bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’.</p>
  2407. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  2408. <p class="gatha1">‘‘Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa <span class="note">[sambhāsassa (sī. pī.)]</span> sukhudrayo;</p>
  2409. <p class="gathalast">Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’.</p>
  2410. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  2411. <p class="gatha1">‘‘Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ;</p>
  2412. <p class="gathalast">Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciraṃ’’.</p>
  2413. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  2414. <p class="gatha1">‘‘Nevāhametamicchāmi<a name="V2.0061"></a>, aññatretassa jīvitā;</p>
  2415. <p class="gathalast">Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya.</p>
  2416. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  2417. <p class="gatha1">‘‘Ārohapariṇāhena, tulyāsmā <span class="note">[tulyāmhā (ka.)]</span> vayasā ubho;</p>
  2418. <p class="gathalast">Na te lābhena jīvatthi <span class="note">[jīnatthi (sī. syā. pī.)]</span>, etena niminā tuvaṃ.</p>
  2419. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  2420. <p class="gatha1">‘‘Tadiṅgha <a name="T2.0071"></a> samapekkhassu <span class="note">[samavekkhasu (sī. pī.)]</span>, hotu giddhi tavamhasu <span class="note">[tavasmasu (sī. syā.)]</span>;</p>
  2421. <p class="gathalast">Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ.</p>
  2422. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  2423. <p class="gatha1">‘‘Tāvadeva ca te lābho, katāssa <span class="note">[katassā (sī. pī.)]</span> yācanāya ca;</p>
  2424. <p class="gathalast">Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’.</p>
  2425. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  2426. <p class="gatha1">‘‘Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ;</p>
  2427. <p class="gathalast">Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā.</p>
  2428. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  2429. <p class="gatha1">‘‘Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ <span class="note">[bahunnaṃ (sī. pī.)]</span> idha vijjati;</p>
  2430. <p class="gathalast">Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā.</p>
  2431. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  2432. <p class="gatha1">‘‘So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo;</p>
  2433. <p class="gathalast">Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha’’.</p>
  2434. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  2435. <p class="gatha1">‘‘So patīto pamuttena, bhattunā <span class="note">[bhattuno (syā.)]</span> bhattugāravo;</p>
  2436. <p class="gathalast">Ajjhabhāsatha vakkaṅgo <span class="note">[vaṅkaṅgo (syā.)]</span>, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.</p>
  2437. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  2438. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;</p>
  2439. <p class="gathalast">Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ’’.</p>
  2440. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  2441. <p class="gatha1">‘‘Ehi <a name="M2.0086"></a> taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;</p>
  2442. <p class="gathalast">Lābhaṃ tavāyaṃ <span class="note">[yathāyaṃ (sī. pī.)]</span> dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci <span class="note">[kañci (sī.)]</span> na dakkhati.</p>
  2443. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  2444. <p class="gatha1">‘‘Khippamantepuraṃ netvā <span class="note">[gantvā (syā. ka.)]</span>, rañño dassehi no ubho;</p>
  2445. <p class="gathalast">Abaddhe pakatibhūte, kāje <span class="note">[kāce (pī.)]</span> ubhayato ṭhite.</p>
  2446. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  2447. <p class="gatha1">‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;</p>
  2448. <p class="gathalast">Ayañhi <a name="T2.0072"></a> rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.</p>
  2449. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  2450. <p class="gatha1">‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;</p>
  2451. <p class="gathalast">Patīto sumano vitto <span class="note">[citto (ka.)]</span>, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.</p>
  2452. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  2453. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi;</p>
  2454. <p class="gatha2">Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi;</p>
  2455. <p class="gathalast">Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.</p>
  2456. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  2457. <p class="gatha1">‘‘Dhataraṭṭhā <a name="V2.0062"></a> mahārāja, haṃsādhipatino ime;</p>
  2458. <p class="gathalast">Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro’’.</p>
  2459. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  2460. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ panime vihaṅgā <span class="note">[vihagā (sī. pī.)]</span>, tava hatthattamāgatā <span class="note">[hatthattha’māgatā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  2461. <p class="gathalast">Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā’’.</p>
  2462. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  2463. <p class="gatha1">‘‘Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa;</p>
  2464. <p class="gathalast">Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ.</p>
  2465. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  2466. <p class="gatha1">‘‘Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha;</p>
  2467. <p class="gathalast">Taṃ abaddho upāsīno, mamāyaṃ ajjhabhāsatha.</p>
  2468. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  2469. <p class="gatha1">‘‘Sudukkaraṃ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṃ;</p>
  2470. <p class="gathalast">Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto <span class="note">[dhamme yutto (sī. pī.)]</span> vihaṅgamo.</p>
  2471. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  2472. <p class="gatha1">‘‘Attanāyaṃ <span class="note">[attano yaṃ (syā.)]</span> cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho;</p>
  2473. <p class="gathalast">Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ.</p>
  2474. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  2475. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā;</p>
  2476. <p class="gathalast">Tato naṃ pāmuciṃ <span class="note">[pāmuñciṃ (pī. ka.)]</span> pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca.</p>
  2477. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  2478. <p class="gatha1">‘‘‘So <a name="T2.0073"></a><a name="M2.0087"></a> patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;</p>
  2479. <p class="gathalast">Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.</p>
  2480. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  2481. <p class="gatha1">‘‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;</p>
  2482. <p class="gathalast">Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ.</p>
  2483. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  2484. <p class="gatha1">‘‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;</p>
  2485. <p class="gathalast">Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati.</p>
  2486. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  2487. <p class="gatha1">‘‘‘Khippamantepuraṃ netvā <span class="note">[gantvā (sabbattha)]</span>, rañño dassehi no ubho;</p>
  2488. <p class="gathalast">Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.</p>
  2489. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  2490. <p class="gatha1">‘‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;</p>
  2491. <p class="gathalast">Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.</p>
  2492. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  2493. <p class="gatha1">‘‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;</p>
  2494. <p class="gathalast">Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’.</p>
  2495. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  2496. <p class="gatha1">‘‘Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā;</p>
  2497. <p class="gathalast">Ettheva hi ime āsuṃ <span class="note">[assu (sī. syā. pī.)]</span>, ubho anumatā mayā.</p>
  2498. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  2499. <p class="gatha1">‘‘Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko;</p>
  2500. <p class="gathalast">Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ.</p>
  2501. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  2502. <p class="gatha1">‘‘Upāyanañca <a name="V2.0063"></a> te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ;</p>
  2503. <p class="gathalast">Sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manujādhipa’’.</p>
  2504. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  2505. <p class="gatha1">‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe;</p>
  2506. <p class="gathalast">Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.</p>
  2507. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  2508. <p class="gatha1">‘‘Kaccinnu <a name="T2.0074"></a> bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  2509. <p class="gathalast">Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.</p>
  2510. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  2511. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;</p>
  2512. <p class="gathalast">Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ’’ <span class="note">[manusissati (sī. pī.)]</span>.</p>
  2513. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  2514. <p class="gatha1">‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;</p>
  2515. <p class="gathalast">Kacci ca <span class="note">[kaccinnu (sī. pī.)]</span> te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.</p>
  2516. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  2517. <p class="gatha1">‘‘Athopi <a name="M2.0088"></a> me amaccesu, doso koci na vijjati;</p>
  2518. <p class="gathalast">Athopi te <span class="note">[athopime (sī. pī.)]</span> mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.</p>
  2519. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  2520. <p class="gatha1">‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  2521. <p class="gathalast">Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.</p>
  2522. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  2523. <p class="gatha1">‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  2524. <p class="gathalast">Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.</p>
  2525. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  2526. <p class="gatha1">‘‘Bhavantaṃ <span class="note">[bhavaṃ tu (sī. pī.), bhavannu (syā.)]</span> kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ <span class="note">[hatthatthataṃ (sī. syā. pī.)]</span> gato;</p>
  2527. <p class="gathalast">Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade.</p>
  2528. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  2529. <p class="gatha1">‘‘Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi;</p>
  2530. <p class="gathalast">Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ <span class="note">[pākatikaṃ (sī. pī.)]</span> bhavati tāvade’’.</p>
  2531. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  2532. <p class="gatha1">‘‘Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati <span class="note">[evamāpadi saṃsati (sī. pī.)]</span>;</p>
  2533. <p class="gathalast">Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha.</p>
  2534. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  2535. <p class="gatha1">‘‘Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha;</p>
  2536. <p class="gathalast">Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha.</p>
  2537. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  2538. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="T2.0075"></a> taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā;</p>
  2539. <p class="gathalast">Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca.</p>
  2540. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  2541. <p class="gatha1">‘‘Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ;</p>
  2542. <p class="gathalast">Bhoto sakāsegamanaṃ <span class="note">[sakāse + āgamanaṃ]</span>, etassa dhanamicchatā’’.</p>
  2543. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  2544. <p class="gatha1">‘‘Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā;</p>
  2545. <p class="gathalast">Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchati’’ <span class="note">[yāvaticchati (sī. pī.)]</span>.</p>
  2546. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  2547. <p class="gatha1">‘‘Santappayitvā <a name="V2.0064"></a> nesādaṃ, bhogehi manujādhipo;</p>
  2548. <p class="gathalast">Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ’’.</p>
  2549. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  2550. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ;</p>
  2551. <p class="gathalast">Sabbatthissariyaṃ tava <span class="note">[sabbatthissariyaṃ bhavataṃ (sī. syā. pī.), sabbissariyaṃ bhavataṃ (syā. ka.)]</span>, taṃ pasāsa <span class="note">[pasāsatha (sī. syā. pī.)]</span> yadicchatha.</p>
  2552. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  2553. <p class="gatha1">‘‘Dānatthaṃ <a name="M2.0089"></a> upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati;</p>
  2554. <p class="gathalast">Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ <span class="note">[isseraṃ (sī.), issaraṃ (pī.)]</span> vissajāmi vo’’.</p>
  2555. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  2556. <p class="gatha1">‘‘Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito;</p>
  2557. <p class="gathalast">Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyaṃ’’.</p>
  2558. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  2559. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ;</p>
  2560. <p class="gathalast">Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā.</p>
  2561. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  2562. <p class="gatha1">‘‘Amhākañceva so <span class="note">[yo (sī. pī.)]</span> seṭṭho, tvañca uttamasattavo;</p>
  2563. <p class="gathalast">Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi.</p>
  2564. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  2565. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye;</p>
  2566. <p class="gathalast">Nantaraṃ <span class="note">[nāntaraṃ (sī. pī.)]</span> paṭivattabbaṃ, pessena <span class="note">[pesena (ka.)]</span> manujādhipa’’.</p>
  2567. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  2568. <p class="gatha1">‘‘Dhammena <a name="T2.0076"></a> kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti;</p>
  2569. <p class="gathalast">Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā.</p>
  2570. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  2571. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo;</p>
  2572. <p class="gathalast">Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ.</p>
  2573. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  2574. <p class="gatha1">‘‘Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca;</p>
  2575. <p class="gathalast">Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’.</p>
  2576. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  2577. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kiccaṃ <span class="note">[yaṃkiñci (pī.)]</span> parame mitte, katamasmāsu <span class="note">[rasmāsu (sī. pī.)]</span> taṃ tayā;</p>
  2578. <p class="gathalast">Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā <span class="note">[tyamhā (pī.)]</span>, bhattirasmāsu yā tava.</p>
  2579. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  2580. <p class="gatha1">‘‘Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ;</p>
  2581. <p class="gathalast">Adassanena asmākaṃ <span class="note">[amhākaṃ (sī. pī.)]</span>, dukkhaṃ bahūsu pakkhisu.</p>
  2582. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  2583. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ;</p>
  2584. <p class="gathalast">Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ <span class="note">[ñātī (sī. syā. pī.)]</span> passemurindama <span class="note">[passemarindama (sī. pī.)]</span>.</p>
  2585. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  2586. <p class="gatha1">‘‘Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā;</p>
  2587. <p class="gathalast">Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’.</p>
  2588. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  2589. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="M2.0090"></a> vatvā dhataraṭṭho <span class="note">[dhataraṭṭhā (sī.)]</span>, haṃsarājā narādhipaṃ;</p>
  2590. <p class="gathalast">Uttamaṃ javamanvāya <span class="note">[uttamajavamattāya (sī. pī.)]</span>, ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ.</p>
  2591. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  2592. <p class="gatha1">‘‘Te <a name="V2.0065"></a> aroge anuppatte, disvāna parame dije;</p>
  2593. <p class="gathalast">Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.</p>
  2594. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  2595. <p class="gatha1">‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;</p>
  2596. <p class="gathalast">Samantā parikiriṃsu <span class="note">[parikariṃsu (sī. syā. pī.)]</span>, aṇḍajā laddhapaccayā’’.</p>
  2597. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  2598. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="T2.0077"></a> mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;</p>
  2599. <p class="gathalast">Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.</p>
  2600. <p class="centered">Cūḷa <span class="note">[culla (sī. syā. pī.)]</span> haṃsajātakaṃ paṭhamaṃ.</p>
  2601. <p class="subhead">534. Mahāhaṃsajātakaṃ (2)</p>
  2602. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  2603. <p class="gatha1">‘‘Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā;</p>
  2604. <p class="gathalast">Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama.</p>
  2605. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  2606. <p class="gatha1">‘‘Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ;</p>
  2607. <p class="gathalast">Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eko avahīyasi.</p>
  2608. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  2609. <p class="gatha1">‘‘Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā;</p>
  2610. <p class="gathalast">Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkama’’.</p>
  2611. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  2612. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi <span class="note">[dukkhapareto’’ti (jā. 1.15.136) aṭṭhakathāyo oloketabbā]</span>, dhataraṭṭha tuvaṃ <span class="note">[tavaṃ (sī. pī.)]</span> jahe;</p>
  2613. <p class="gathalast">Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati.</p>
  2614. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  2615. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe;</p>
  2616. <p class="gathalast">Na maṃ anariyasaṃyutte, kamme yojetumarahasi.</p>
  2617. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  2618. <p class="gatha1">‘‘Sakumāro sakhā tyasmi, sacitte casmi te <span class="note">[samite (pī.), tyasmi te (ka.)]</span> ṭhito;</p>
  2619. <p class="gathalast">Ñāto senāpati tyāhaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama.</p>
  2620. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  2621. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ <a name="M2.0091"></a> ahaṃ vikatthissaṃ <span class="note">[vikattissaṃ (pī.)]</span>, ñātimajjhe ito gato;</p>
  2622. <p class="gatha2">Taṃ hitvā patataṃ seṭṭha, kiṃ te vakkhāmito gato;</p>
  2623. <p class="gathalast">Idha pāṇaṃ cajissāmi, nānariyaṃ <span class="note">[na anariyaṃ (pī.)]</span> kattumussahe’’.</p>
  2624. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  2625. <p class="gatha1">‘‘Eso <a name="T2.0078"></a> hi dhammo sumukha, yaṃ tvaṃ ariyapathe ṭhito;</p>
  2626. <p class="gathalast">Yo bhattāraṃ sakhāraṃ maṃ, na pariccattumussahe.</p>
  2627. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  2628. <p class="gatha1">‘‘Tañhi me pekkhamānassa, bhayaṃ natveva jāyati;</p>
  2629. <p class="gathalast">Adhigacchasi tvaṃ mayhaṃ, evaṃ bhūtassa jīvitaṃ’’.</p>
  2630. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  2631. <p class="gatha1">‘‘Iccevaṃ <a name="V2.0066"></a> <span class="note">[icceva (sī. pī.)]</span> mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;</p>
  2632. <p class="gathalast">Daṇḍamādāya nesādo, āpatī <span class="note">[āpadī (ka.)]</span> turito bhusaṃ.</p>
  2633. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  2634. <p class="gatha1">‘‘Tamāpatantaṃ disvāna, sumukho atibrūhayi <span class="note">[aparibrūhayi (sī. pī.)]</span>;</p>
  2635. <p class="gathalast">Aṭṭhāsi purato rañño, haṃso vissāsayaṃ byadhaṃ <span class="note">[byathaṃ (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  2636. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  2637. <p class="gatha1">‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā;</p>
  2638. <p class="gatha2">Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ;</p>
  2639. <p class="gathalast">Tena pariyāpadānena <span class="note">[pariyādānena (ka.)]</span>, khippaṃ pāsā pamokkhasi’’.</p>
  2640. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  2641. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, sumukhassa subhāsitaṃ;</p>
  2642. <p class="gathalast">Pahaṭṭhalomo nesādo, añjalissa paṇāmayi.</p>
  2643. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  2644. <p class="gatha1">‘‘Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsanto mānusiṃ dijo;</p>
  2645. <p class="gathalast">Ariyaṃ bruvāno <span class="note">[brūhanto (syā. ka.)]</span> vakkaṅgo, cajanto mānusiṃ giraṃ.</p>
  2646. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  2647. <p class="gatha1">‘‘Kinnu tāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;</p>
  2648. <p class="gathalast">Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.</p>
  2649. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  2650. <p class="gatha1">‘‘Rājā me so dijāmitta, senāpaccassa kārayiṃ;</p>
  2651. <p class="gathalast">Tamāpade pariccattuṃ, nussahe vihagādhipaṃ.</p>
  2652. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  2653. <p class="gatha1">‘‘Mahāgaṇāya bhattā me, mā eko byasanaṃ agā;</p>
  2654. <p class="gathalast">Tathā <a name="T2.0079"></a> taṃ samma nesāda, bhattāyaṃ abhito rame’’.</p>
  2655. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  2656. <p class="gatha1">‘‘Ariyavattasi <a name="M2.0092"></a> vakkaṅga, yo piṇḍamapacāyasi;</p>
  2657. <p class="gathalast">Cajāmi te taṃ bhattāraṃ, gacchathūbho <span class="note">[gacchatu bho (pī.)]</span> yathāsukhaṃ’’.</p>
  2658. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  2659. <p class="gatha1">‘‘Sace attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ;</p>
  2660. <p class="gathalast">Paṭigaṇhāma te samma, etaṃ abhayadakkhiṇaṃ.</p>
  2661. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  2662. <p class="gatha1">‘‘No ce attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ;</p>
  2663. <p class="gathalast">Anissaro muñcamamhe, theyyaṃ kayirāsi luddaka’’.</p>
  2664. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  2665. <p class="gatha1">‘‘Yassa tvaṃ bhatako <span class="note">[bhaṭako (ka.)]</span> rañño, kāmaṃ tasseva pāpaya;</p>
  2666. <p class="gathalast">Tattha saṃyamano <span class="note">[saṃyamāno (pī.)]</span> rājā, yathābhiññaṃ karissati’’.</p>
  2667. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  2668. <p class="gatha1">‘‘Iccevaṃ vutto nesādo, hemavaṇṇe harittace;</p>
  2669. <p class="gathalast">Ubho hatthehi saṅgayha <span class="note">[paggayha (syā. ka.)]</span>, pañjare ajjhavodahi.</p>
  2670. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  2671. <p class="gatha1">‘‘Te pañjaragate pakkhī, ubho bhassaravaṇṇine;</p>
  2672. <p class="gathalast">Sumukhaṃ dhataraṭṭhañca, luddo ādāya pakkami’’.</p>
  2673. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  2674. <p class="gatha1">‘‘Harīyamāno <a name="V2.0067"></a> dhataraṭṭho, sumukhaṃ etadabravi;</p>
  2675. <p class="gatha2">Bāḷhaṃ bhāyāmi sumukha, sāmāya lakkhaṇūruyā;</p>
  2676. <p class="gathalast">Asmākaṃ vadhamaññāya, athattānaṃ vadhissati.</p>
  2677. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  2678. <p class="gatha1">‘‘Pākahaṃsā ca sumukha, suhemā hemasuttacā;</p>
  2679. <p class="gathalast">Koñcī samuddatīreva, kapaṇā nūna rucchati’’.</p>
  2680. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  2681. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ mahanto lokassa, appameyyo mahāgaṇī;</p>
  2682. <p class="gathalast">Ekitthimanusoceyya, nayidaṃ paññavatāmiva.</p>
  2683. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  2684. <p class="gatha1">‘‘Vātova <a name="T2.0080"></a> gandhamādeti, ubhayaṃ chekapāpakaṃ;</p>
  2685. <p class="gathalast">Bālo āmakapakkaṃva, lolo andhova āmisaṃ.</p>
  2686. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  2687. <p class="gatha1">‘‘Avinicchayaññu atthesu, mandova paṭibhāsi <span class="note">[paṭibhāti (ka.)]</span> maṃ;</p>
  2688. <p class="gathalast">Kiccākiccaṃ na jānāsi, sampatto kālapariyāyaṃ.</p>
  2689. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  2690. <p class="gatha1">‘‘Aḍḍhummatto udīresi, yo seyyā maññasitthiyo;</p>
  2691. <p class="gathalast">Bahusādhāraṇā hetā, soṇḍānaṃva surāgharaṃ.</p>
  2692. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  2693. <p class="gatha1">‘‘Māyā <a name="M2.0093"></a> cesā marīcī ca, soko rogo cupaddavo;</p>
  2694. <p class="gatha2">Kharā ca bandhanā cetā, maccupāsā guhāsayā <span class="note">[paccupāso guhāsayo (sī. pī.)]</span>;</p>
  2695. <p class="gathalast">Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’.</p>
  2696. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  2697. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ vuddhehi upaññātaṃ, ko taṃ ninditumarahati;</p>
  2698. <p class="gathalast">Mahābhūtitthiyo nāma, lokasmiṃ udapajjisuṃ.</p>
  2699. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  2700. <p class="gatha1">‘‘Khiḍḍā paṇihitā tyāsu, rati tyāsu patiṭṭhitā;</p>
  2701. <p class="gatha2">Bījāni tyāsu rūhanti, yadidaṃ sattā pajāyare;</p>
  2702. <p class="gathalast">Tāsu ko nibbide <span class="note">[nibbije (ka.)]</span> poso, pāṇamāsajja pāṇibhi <span class="note">[pāṇahi (sī.)]</span>.</p>
  2703. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  2704. <p class="gatha1">‘‘Tvameva nañño sumukha, thīnaṃ atthesu yuñjasi;</p>
  2705. <p class="gathalast">Tassa tyajja bhaye jāte, bhītena jāyate mati.</p>
  2706. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  2707. <p class="gatha1">‘‘Sabbo hi saṃsayaṃ patto, bhayaṃ bhīru titikkhati;</p>
  2708. <p class="gathalast">Paṇḍitā ca mahantāno <span class="note">[mahattāno (sī.)]</span>, atthe yuñjanti duyyuje.</p>
  2709. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  2710. <p class="gatha1">‘‘Etadatthāya rājāno, sūramicchanti mantinaṃ;</p>
  2711. <p class="gathalast">Paṭibāhati yaṃ sūro, āpadaṃ attapariyāyaṃ.</p>
  2712. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  2713. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="T2.0081"></a> no ajja vikantiṃsu, rañño sūdā mahānase;</p>
  2714. <p class="gathalast">Tathā hi vaṇṇo pattānaṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi.</p>
  2715. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  2716. <p class="gatha1">‘‘Muttopi <a name="V2.0068"></a> na icchi <span class="note">[nicchasi (ka.)]</span> uḍḍetuṃ <span class="note">[oḍḍetuṃ (sī.)]</span>, sayaṃ bandhaṃ upāgami;</p>
  2717. <p class="gathalast">Sopajja saṃsayaṃ patto, atthaṃ gaṇhāhi mā mukhaṃ’’.</p>
  2718. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  2719. <p class="gatha1">‘‘So taṃ <span class="note">[tvaṃ (syā. pī.)]</span> yogaṃ payuñjassu, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ <span class="note">[dhammopasañhitaṃ (ka.)]</span>;</p>
  2720. <p class="gathalast">Tava pariyāpadānena, mama pāṇesanaṃ cara’’.</p>
  2721. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  2722. <p class="gatha1">‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā;</p>
  2723. <p class="gatha2">Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ <span class="note">[dhammopasañhitaṃ (ka.)]</span>;</p>
  2724. <p class="gathalast">Mama pariyāpadānena, khippaṃ pāsā pamokkhasi’’.</p>
  2725. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  2726. <p class="gatha1">‘‘So <span class="note">[sa (sī.)]</span> luddo haṃsakājena <span class="note">[haṃsakācena (pī.)]</span>, rājadvāraṃ upāgami;</p>
  2727. <p class="gathalast">Paṭivedetha maṃ rañño, dhataraṭṭhāyamāgato’’.</p>
  2728. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  2729. <p class="gatha1">‘‘Te <a name="M2.0094"></a> disvā puññasaṃkāse, ubho lakkhaṇasammate <span class="note">[lakkhaññāsammate (sī. pī.)]</span>;</p>
  2730. <p class="gathalast">Khalu saṃyamano rājā, amacce ajjhabhāsatha.</p>
  2731. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  2732. <p class="gatha1">‘‘Detha luddassa vatthāni, annaṃ pānañca bhojanaṃ;</p>
  2733. <p class="gathalast">Kāmaṃ karo hiraññassa, yāvanto esa icchati’’.</p>
  2734. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  2735. <p class="gatha1">‘‘Disvā luddaṃ pasannattaṃ, kāsirājā tadabravi;</p>
  2736. <p class="gathalast">Yadyāyaṃ <span class="note">[yadāyaṃ (sī. syā. pī.)]</span> samma khemaka, puṇṇā haṃsehi tiṭṭhati.</p>
  2737. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  2738. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ rucimajjhagataṃ, pāsahattho upāgami;</p>
  2739. <p class="gathalast">Okiṇṇaṃ ñātisaṅghehi, nimmajjhimaṃ <span class="note">[nimajjhimaṃ (sī. pī. ka.)]</span> kathaṃ gahi’’.</p>
  2740. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  2741. <p class="gatha1">‘‘Ajja me sattamā ratti, adanāni <span class="note">[ādānāni (syā. pī. ka.)]</span> upāsato <span class="note">[upāgato (ka.)]</span>;</p>
  2742. <p class="gathalast">Padametassa <a name="T2.0082"></a> anvesaṃ, appamatto ghaṭassito.</p>
  2743. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  2744. <p class="gatha1">‘‘Athassa padamaddakkhiṃ, carato adanesanaṃ;</p>
  2745. <p class="gathalast">Tatthāhaṃ odahiṃ pāsaṃ, evaṃ taṃ <span class="note">[evetaṃ (sī. pī.)]</span> dijamaggahiṃ’’.</p>
  2746. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn14"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  2747. <p class="gatha1">‘‘Ludda dve ime sakuṇā, atha ekoti bhāsasi;</p>
  2748. <p class="gathalast">Cittaṃ nu te vipariyattaṃ <span class="note">[vipariyatthaṃ (pī.)]</span>, adu kinnu jigīsasi’’ <span class="note">[jigiṃsasi (sī. pī.)]</span>.</p>
  2749. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn14"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  2750. <p class="gatha1">‘‘Yassa lohitakā tālā, tapanīyanibhā subhā;</p>
  2751. <p class="gathalast">Uraṃ saṃhacca tiṭṭhanti, so me bandhaṃ upāgami.</p>
  2752. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn14"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  2753. <p class="gatha1">‘‘Athāyaṃ bhassaro pakkhī, abaddho baddhamāturaṃ;</p>
  2754. <p class="gathalast">Ariyaṃ bruvāno aṭṭhāsi, cajanto mānusiṃ giraṃ’’.</p>
  2755. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn14"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  2756. <p class="gatha1">‘‘Atha kiṃ <span class="note">[atha kinnu (sī. pī.), kathaṃ nu (syā.)]</span> dāni sumukha, hanuṃ saṃhacca tiṭṭhasi;</p>
  2757. <p class="gathalast">Adu me parisaṃ patto, bhayā bhīto na bhāsasi’’.</p>
  2758. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn14"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  2759. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ <a name="V2.0069"></a> kāsipati bhīto, ogayha parisaṃ tava;</p>
  2760. <p class="gathalast">Nāhaṃ bhayā na bhāsissaṃ, vākyaṃ atthamhi tādise’’.</p>
  2761. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn14"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  2762. <p class="gatha1">‘‘Na te abhisaraṃ passe, na rathe napi pattike;</p>
  2763. <p class="gathalast">Nāssa cammaṃ va kīṭaṃ vā, vammite ca dhanuggahe.</p>
  2764. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn14"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  2765. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0095"></a> hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nagaraṃ vā sumāpitaṃ;</p>
  2766. <p class="gatha2">Okiṇṇaparikhaṃ duggaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ;</p>
  2767. <p class="gathalast">Yattha paviṭṭho sumukha, bhāyitabbaṃ na bhāyasi’’.</p>
  2768. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn14"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  2769. <p class="gatha1">‘‘Na me abhisarenattho, nagarena dhanena vā;</p>
  2770. <p class="gathalast">Apathena pathaṃ yāma, antalikkhecarā mayaṃ.</p>
  2771. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn14"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  2772. <p class="gatha1">‘‘Sutā <a name="T2.0083"></a> ca paṇḍitā tyamhā, nipuṇā atthacintakā <span class="note">[catthacintakā (ka.)]</span>;</p>
  2773. <p class="gathalast">Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sacce cassa patiṭṭhito.</p>
  2774. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn14"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  2775. <p class="gatha1">‘‘Kiñca tuyhaṃ asaccassa, anariyassa karissati;</p>
  2776. <p class="gathalast">Musāvādissa luddassa, bhaṇitampi subhāsitaṃ’’.</p>
  2777. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn14"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  2778. <p class="gatha1">‘‘Taṃ brāhmaṇānaṃ vacanā, imaṃ khemamakārayi <span class="note">[khemikārayi (sī. pī.)]</span>;</p>
  2779. <p class="gathalast">Abhayañca tayā ghuṭṭhaṃ, imāyo dasadhā disā.</p>
  2780. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn14"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  2781. <p class="gatha1">‘‘Ogayha te pokkharaṇiṃ, vippasannodakaṃ suciṃ;</p>
  2782. <p class="gathalast">Pahūtaṃ cādanaṃ tattha, ahiṃsā cettha pakkhinaṃ.</p>
  2783. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn14"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  2784. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, āgatamha tavantike;</p>
  2785. <p class="gathalast">Te te bandhasma pāsena, etaṃ te bhāsitaṃ musā.</p>
  2786. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn14"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  2787. <p class="gatha1">‘‘Musāvādaṃ purakkhatvā, icchālobhañca pāpakaṃ;</p>
  2788. <p class="gathalast">Ubho sandhimatikkamma, asātaṃ upapajjati’’.</p>
  2789. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn14"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  2790. <p class="gatha1">‘‘Nāparajjhāma sumukha, napi lobhāva maggahiṃ;</p>
  2791. <p class="gathalast">Sutā ca paṇḍitātyattha, nipuṇā atthacintakā.</p>
  2792. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn14"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  2793. <p class="gatha1">‘‘Appevatthavatiṃ vācaṃ, byāhareyyuṃ <span class="note">[byākareyyuṃ (sī. pī.)]</span> idhāgatā;</p>
  2794. <p class="gathalast">Tathā taṃ samma nesādo, vutto sumukha maggahi’’.</p>
  2795. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn14"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  2796. <p class="gatha1">‘‘Neva bhītā <span class="note">[bhūtā (syā. ka.)]</span> kāsipati, upanītasmi jīvite;</p>
  2797. <p class="gathalast">Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sampattā kālapariyāyaṃ.</p>
  2798. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn14"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  2799. <p class="gatha1">‘‘Yo migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā;</p>
  2800. <p class="gathalast">Sutena vā sutaṃ kiṇyā <span class="note">[kiṇe (sī. pī.)]</span>, kiṃ anariyataraṃ tato.</p>
  2801. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn14"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  2802. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0084"></a><a name="V2.0070"></a><a name="M2.0096"></a> cāriyarudaṃ <span class="note">[ca ariyarudaṃ (sī. pī.)]</span> bhāse, anariyadhammavassito <span class="note">[anariyadhammamavassito (sī.)]</span>;</p>
  2803. <p class="gathalast">Ubho so dhaṃsate lokā, idha ceva parattha ca.</p>
  2804. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn14"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  2805. <p class="gatha1">‘‘Na majjetha yasaṃ patto, na byādhe <span class="note">[byathe (sī. pī.)]</span> pattasaṃsayaṃ;</p>
  2806. <p class="gathalast">Vāyametheva kiccesu, saṃvare vivarāni ca.</p>
  2807. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn14"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  2808. <p class="gatha1">‘‘Ye vuddhā abbhatikkantā <span class="note">[nābbhacikkhantā (ka.)]</span>, sampattā kālapariyāyaṃ;</p>
  2809. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, evaṃte <span class="note">[evete (sī. pī.)]</span> tidivaṃ gatā.</p>
  2810. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn14"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  2811. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ sutvā kāsipati, dhammamattani pālaya;</p>
  2812. <p class="gathalast">Dhataraṭṭhañca muñcāhi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’.</p>
  2813. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn14"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  2814. <p class="gatha1">‘‘Āharantudakaṃ pajjaṃ, āsanañca mahārahaṃ;</p>
  2815. <p class="gathalast">Pañjarato pamokkhāmi, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ.</p>
  2816. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn14"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  2817. <p class="gatha1">‘‘Tañca senāpatiṃ dhīraṃ, nipuṇaṃ atthacintakaṃ;</p>
  2818. <p class="gathalast">Yo sukhe sukhito raññe <span class="note">[rañño (sī. syā. pī. ka.)]</span>, dukkhite hoti dukkhito.</p>
  2819. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn14"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  2820. <p class="gatha1">‘‘Ediso kho arahati, piṇḍamasnātu bhattuno;</p>
  2821. <p class="gathalast">Yathāyaṃ sumukho rañño, pāṇasādhāraṇo sakhā’’.</p>
  2822. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn14"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  2823. <p class="gatha1">‘‘Pīṭhañca sabbasovaṇṇaṃ, aṭṭhapādaṃ manoramaṃ;</p>
  2824. <p class="gathalast">Maṭṭhaṃ kāsikamatthannaṃ <span class="note">[kāsikapatthiṇṇaṃ (sī.), kāsikavatthinaṃ (syā. pī.)]</span>, dhataraṭṭho upāvisi.</p>
  2825. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn14"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  2826. <p class="gatha1">‘‘Kocchañca sabbasovaṇṇaṃ, veyyagghaparisibbitaṃ;</p>
  2827. <p class="gathalast">Sumukho ajjhupāvekkhi, dhataraṭṭhassanantarā <span class="note">[anantaraṃ (sī.)]</span>.</p>
  2828. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn14"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  2829. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ kañcanapattehi, puthū ādāya kāsiyo;</p>
  2830. <p class="gathalast">Haṃsānaṃ abhihāresuṃ, aggarañño pavāsitaṃ’’.</p>
  2831. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn14"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  2832. <p class="gatha1">‘‘Disvā <a name="T2.0085"></a> abhihaṭaṃ aggaṃ, kāsirājena pesitaṃ;</p>
  2833. <p class="gathalast">Kusalo khattadhammānaṃ, tato pucchi anantarā.</p>
  2834. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn14"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  2835. <p class="gatha1">‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  2836. <p class="gathalast">Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.</p>
  2837. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn14"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  2838. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva <a name="M2.0097"></a> me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;</p>
  2839. <p class="gathalast">Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammenaṃ manusāsahaṃ.</p>
  2840. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn14"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  2841. <p class="gatha1">‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;</p>
  2842. <p class="gathalast">Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.</p>
  2843. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn14"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  2844. <p class="gatha1">‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati;</p>
  2845. <p class="gathalast">Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.</p>
  2846. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn14"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  2847. <p class="gatha1">‘‘Kacci <a name="V2.0071"></a> te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  2848. <p class="gathalast">Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.</p>
  2849. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn14"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  2850. <p class="gatha1">‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  2851. <p class="gathalast">Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.</p>
  2852. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn14"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  2853. <p class="gatha1">‘‘Kacci raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ;</p>
  2854. <p class="gathalast">Asāhasena dhammena, samena manusāsasi’’.</p>
  2855. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn14"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  2856. <p class="gatha1">‘‘Atho raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ;</p>
  2857. <p class="gathalast">Asāhasena dhammena, samena manusāsahaṃ’’.</p>
  2858. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn14"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  2859. <p class="gatha1">‘‘Kacci santo apacitā, asanto parivajjitā;</p>
  2860. <p class="gathalast">No ce <span class="note">[ca (syā. ka.)]</span> dhammaṃ niraṃkatvā, adhammamanuvattasi’’.</p>
  2861. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn14"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  2862. <p class="gatha1">‘‘Santo <a name="T2.0086"></a> ca me apacitā, asanto parivajjitā;</p>
  2863. <p class="gathalast">Dhammamevānuvattāmi, adhammo me niraṅkato’’.</p>
  2864. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn14"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  2865. <p class="gatha1">‘‘Kacci nānāgataṃ <span class="note">[kacci nunāgataṃ (syā. ka.)]</span> dīghaṃ, samavekkhasi khattiya;</p>
  2866. <p class="gathalast">Kacci matto <span class="note">[na matto (sī.)]</span> madanīye, paralokaṃ na santasi’’.</p>
  2867. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn14"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  2868. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ anāgataṃ <span class="note">[ahaṃ anāgataṃ (syā.)]</span> dīghaṃ, samavekkhāmi pakkhima;</p>
  2869. <p class="gathalast">Ṭhito dasasu dhammesu, paralokaṃ na santase <span class="note">[santasiṃ (syā.)]</span>.</p>
  2870. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn14"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  2871. <p class="gatha1">‘‘Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ;</p>
  2872. <p class="gathalast">Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca <span class="note">[khantī ca (ka.)]</span> avirodhanaṃ.</p>
  2873. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn14"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  2874. <p class="gatha1">‘‘Iccete kusale dhamme, ṭhite passāmi attani;</p>
  2875. <p class="gathalast">Tato me jāyate pīti, somanassañcanappakaṃ.</p>
  2876. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn14"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  2877. <p class="gatha1">‘‘Sumukho <a name="M2.0098"></a> ca acintetvā, visajji <span class="note">[vissaji (sī. pī.)]</span> pharusaṃ giraṃ;</p>
  2878. <p class="gathalast">Bhāvadosamanaññāya, asmākāyaṃ vihaṅgamo.</p>
  2879. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn14"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  2880. <p class="gatha1">‘‘So kuddho pharusaṃ vācaṃ, nicchāresi ayoniso;</p>
  2881. <p class="gathalast">Yānasmāsu <span class="note">[yānasmāsu (sī. syā pī.)]</span> na vijjanti, nayidaṃ <span class="note">[na idaṃ (sī. pī.)]</span> paññavatāmiva’’.</p>
  2882. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn14"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  2883. <p class="gatha1">‘‘Atthi me taṃ atisāraṃ, vegena manujādhipa;</p>
  2884. <p class="gathalast">Dhataraṭṭhe ca baddhasmiṃ, dukkhaṃ me vipulaṃ ahu.</p>
  2885. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn14"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  2886. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ no pitāva puttānaṃ, bhūtānaṃ dharaṇīriva;</p>
  2887. <p class="gathalast">Asmākaṃ adhipannānaṃ, khamassu rājakuñjara’’.</p>
  2888. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn14"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  2889. <p class="gatha1">‘‘Etaṃ <span class="note">[evaṃ (syā. ka.)]</span> te anumodāma, yaṃ bhāvaṃ na nigūhasi;</p>
  2890. <p class="gathalast">Khilaṃ pabhindasi pakkhi, ujukosi vihaṅgama’’.</p>
  2891. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn14"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  2892. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="T2.0087"></a><a name="V2.0072"></a> kiñci ratanaṃ atthi, kāsirāja nivesane;</p>
  2893. <p class="gathalast">Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū.</p>
  2894. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><a name="para184_kn14"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  2895. <p class="gatha1">‘‘Maṇayo saṅkhamuttañca, vatthakaṃ haricandanaṃ;</p>
  2896. <p class="gatha2">Ajinaṃ dantabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahuṃ;</p>
  2897. <p class="gathalast">Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ <span class="note">[isseraṃ (sī.), issaraṃ (syā. pī. ka.)]</span> vissajāmi vo’’.</p>
  2898. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><a name="para185_kn14"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  2899. <p class="gatha1">‘‘Addhā apacitā tyamhā, sakkatā ca rathesabha;</p>
  2900. <p class="gathalast">Dhammesu vattamānānaṃ, tvaṃ no ācariyo bhava.</p>
  2901. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><a name="para186_kn14"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  2902. <p class="gatha1">‘‘Ācariya samanuññātā, tayā anumatā mayaṃ;</p>
  2903. <p class="gathalast">Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ <span class="note">[ñātī (sī. syā. pī.)]</span> passemurindama’’ <span class="note">[passemarindama (sī. pī.)]</span>.</p>
  2904. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><a name="para187_kn14"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  2905. <p class="gatha1">‘‘Sabbarattiṃ cintayitvā, mantayitvā yathātathaṃ;</p>
  2906. <p class="gathalast">Kāsirājā anuññāsi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’.</p>
  2907. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><a name="para188_kn14"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  2908. <p class="gatha1">‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ <span class="note">[suriyassuggamanaṃ (sī. syā.), suriyuggamanaṃ (pī.)]</span> pati;</p>
  2909. <p class="gathalast">Pekkhato kāsirājassa, bhavanā te <span class="note">[bhavanato (syā. ka.)]</span> vigāhisuṃ’’.</p>
  2910. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><a name="para189_kn14"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  2911. <p class="gatha1">‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;</p>
  2912. <p class="gathalast">Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.</p>
  2913. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><a name="para190_kn14"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  2914. <p class="gatha1">‘‘Te <a name="M2.0099"></a> patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;</p>
  2915. <p class="gathalast">Samantā parikiriṃsu, aṇḍajā laddhapaccayā’’.</p>
  2916. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><a name="para191_kn14"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  2917. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;</p>
  2918. <p class="gathalast">Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.</p>
  2919. <p class="centered">Mahāhaṃsajātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  2920. <p class="subhead">535. Sudhābhojanajātakaṃ (3)</p>
  2921. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><a name="para192_kn14"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  2922. <p class="gatha1">‘‘Neva <a name="T2.0088"></a> kiṇāmi napi vikkiṇāmi, na cāpi me sannicayo ca atthi <span class="note">[idhatthi (syā.)]</span>;</p>
  2923. <p class="gathalast">Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ’’.</p>
  2924. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><a name="para193_kn14"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  2925. <p class="gatha1">‘‘Appamhā appakaṃ dajjā, anumajjhato majjhakaṃ;</p>
  2926. <p class="gathalast">Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nupapajjati <span class="note">[na upapajjati (sī. pī.)]</span>.</p>
  2927. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><a name="para194_kn14"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  2928. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;</p>
  2929. <p class="gathalast">Ariyamaggaṃ samārūha <span class="note">[ariyaṃ maggaṃ samāruha (sī. pī.)]</span>, nekāsī labhate sukhaṃ’’.</p>
  2930. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><a name="para195_kn14"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  2931. <p class="gatha1">‘‘Moghañcassa <a name="V2.0073"></a> hutaṃ hoti, moghañcāpi samīhitaṃ;</p>
  2932. <p class="gathalast">Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.</p>
  2933. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><a name="para196_kn14"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  2934. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;</p>
  2935. <p class="gathalast">Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.</p>
  2936. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><a name="para197_kn14"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  2937. <p class="gatha1">‘‘Saccañcassa hutaṃ hoti, saccañcāpi samīhitaṃ;</p>
  2938. <p class="gathalast">Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.</p>
  2939. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><a name="para198_kn14"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  2940. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;</p>
  2941. <p class="gathalast">Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.</p>
  2942. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><a name="para199_kn14"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  2943. <p class="gatha1">‘‘Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca;</p>
  2944. <p class="gathalast">Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe.</p>
  2945. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><a name="para200_kn14"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  2946. <p class="gatha1">‘‘Atra cassa hutaṃ hoti, atra cassa samīhitaṃ;</p>
  2947. <p class="gathalast">Atithismiṃ <a name="T2.0089"></a> yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.</p>
  2948. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><a name="para201_kn14"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  2949. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0100"></a> taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;</p>
  2950. <p class="gathalast">Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.</p>
  2951. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><a name="para202_kn14"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  2952. <p class="gatha1">‘‘Baḷisañhi so nigilati <span class="note">[niggilati (sī. pī.)]</span>, dīghasuttaṃ sabandhanaṃ;</p>
  2953. <p class="gathalast">Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.</p>
  2954. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><a name="para203_kn14"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  2955. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;</p>
  2956. <p class="gathalast">Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.</p>
  2957. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><a name="para204_kn14"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  2958. <p class="gatha1">‘‘Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, ayañca vo sunakho kissa hetu;</p>
  2959. <p class="gathalast">Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe’’.</p>
  2960. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><a name="para205_kn14"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  2961. <p class="gatha1">‘‘Cando ca sūriyo ca <span class="note">[sūriyo ca (ka.)]</span> ubho idhāgatā, ayaṃ pana mātali devasārathi;</p>
  2962. <p class="gathalast">Sakkohamasmi tidasānamindo, eso ca kho pañcasikhoti vuccati.</p>
  2963. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><a name="para206_kn14"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  2964. <p class="gatha1">‘‘Pāṇissarā mudiṅgā ca <span class="note">[mutiṅgā ca (sī. syā. pī.)]</span>, murajālambarāni ca;</p>
  2965. <p class="gathalast">Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati’’.</p>
  2966. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><a name="para207_kn14"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  2967. <p class="gatha1">‘‘Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  2968. <p class="gathalast">Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa <a name="T2.0090"></a> bhedā nirayaṃ vajanti’’.</p>
  2969. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><a name="para208_kn14"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  2970. <p class="gatha1">‘‘Ye kecime suggatimāsamānā <span class="note">[suggatimāsasānā (sī. pī.), suggatāsisamānā (ka.)]</span>, dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge;</p>
  2971. <p class="gathalast">Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti’’.</p>
  2972. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><a name="para209_kn14"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  2973. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ <a name="M2.0101"></a> nosi ñāti purimāsu jātisu, so maccharī rosako <span class="note">[kosiyo (syā. ka.)]</span> pāpadhammo;</p>
  2974. <p class="gathalast">Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamittha’’ <span class="note">[apattha (ka. sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  2975. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><a name="para210_kn14"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  2976. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="V2.0074"></a> hi maṃ vo hitakāmā, yaṃ maṃ samanusāsatha;</p>
  2977. <p class="gathalast">Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi.</p>
  2978. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><a name="para211_kn14"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  2979. <p class="gatha1">‘‘Esāhamajjeva upāramāmi, na cāpihaṃ <span class="note">[na cāpahaṃ (sī. pī.)]</span> kiñci kareyya pāpaṃ;</p>
  2980. <p class="gathalast">Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi <span class="note">[udakampahaṃ pibe (sī.)]</span>.</p>
  2981. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><a name="para212_kn14"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  2982. <p class="gatha1">‘‘Evañca me dadato sabbakālaṃ <span class="note">[sabbakāle (ka.)]</span>, bhogā ime vāsava khīyissanti;</p>
  2983. <p class="gathalast">Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikāni’’.</p>
  2984. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><a name="para213_kn14"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  2985. <p class="gatha1">‘‘Naguttame girivare gandhamādane, modanti <a name="T2.0091"></a> tā devavarābhipālitā;</p>
  2986. <p class="gathalast">Athāgamā isivaro sabbalokagū, supupphitaṃ dumavarasākhamādiya.</p>
  2987. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><a name="para214_kn14"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  2988. <p class="gatha1">‘‘Suciṃ sugandhaṃ tidasehi sakkataṃ, pupphuttamaṃ amaravarehi sevitaṃ;</p>
  2989. <p class="gathalast">Aladdha maccehi va dānavehi vā, aññatra devehi tadārahaṃ hidaṃ <span class="note">[hitaṃ (syā.)]</span>.</p>
  2990. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><a name="para215_kn14"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  2991. <p class="gatha1">‘‘Tato catasso kanakattacūpamā, uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṃ;</p>
  2992. <p class="gathalast">Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, iccabravuṃ nāradadeva brāhmaṇaṃ.</p>
  2993. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><a name="para216_kn14"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  2994. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="M2.0102"></a> anuddiṭṭhaṃ tayā mahāmuni, pupphaṃ imaṃ pārichattassa brahme;</p>
  2995. <p class="gathalast">Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, tuvampi no hohi yatheva vāsavo.</p>
  2996. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><a name="para217_kn14"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  2997. <p class="gatha1">‘‘Taṃ yācamānābhisamekkha nārado, iccabravī saṃkalahaṃ udīrayi;</p>
  2998. <p class="gathalast">Na mayhamatthatthi imehi koci naṃ, yāyeva vo seyyasi sā piḷandhatha’’ <span class="note">[piḷayhatha (sī. pī.)]</span>.</p>
  2999. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><a name="para218_kn14"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  3000. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ nottamevābhisamekkha nārada, yassicchasi <a name="T2.0092"></a> tassā anuppavecchasu;</p>
  3001. <p class="gathalast">Yassā hi no nārada tvaṃ padassasi, sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā’’.</p>
  3002. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><a name="para219_kn14"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  3003. <p class="gatha1">‘‘Akallametaṃ vacanaṃ sugatte, ko brāhmaṇo saṃkalahaṃ udīraye;</p>
  3004. <p class="gathalast">Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’.</p>
  3005. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><a name="para220_kn14"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  3006. <p class="gatha1">‘‘Tā nāradena paramappakopitā, udīritā vaṇṇamadena mattā;</p>
  3007. <p class="gathalast">Sakāse <span class="note">[sakāsaṃ (ka.)]</span> gantvāna sahassacakkhuno, pucchiṃsu bhūtādhipaṃ kā nu seyyasi’’.</p>
  3008. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><a name="para221_kn14"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  3009. <p class="gatha1">‘‘Tā disvā āyattamanā purindado, iccabravī devavaro katañjalī;</p>
  3010. <p class="gathalast">Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, ko neva bhadde kalahaṃ udīrayi’’.</p>
  3011. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><a name="para222_kn14"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  3012. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0103"></a> sabbalokaccarito <span class="note">[sabbalokaṃ carako (sī. syā. pī.)]</span> mahāmuni, dhamme ṭhito nārado <span class="note">[nārada (syā.)]</span> saccanikkamo;</p>
  3013. <p class="gatha2">So nobravi <span class="note">[bravī (sī. syā. pī.)]</span> girivare gandhamādane, gantvāna bhūtādhipameva pucchatha;</p>
  3014. <p class="gathalast">Sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’.</p>
  3015. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><a name="para223_kn14"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  3016. <p class="gatha1">‘‘Asu <a name="T2.0093"></a> <span class="note">[asū (syā.)]</span> brahāraññacaro mahāmuni, nādatvā bhattaṃ varagatte bhuñjati;</p>
  3017. <p class="gathalast">Viceyya dānāni dadāti kosiyo, yassā hi so dassati sāva seyyasi’’.</p>
  3018. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><a name="para224_kn14"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  3019. <p class="gatha1">‘‘Asū <a name="V2.0075"></a> hi yo sammati dakkhiṇaṃ disaṃ, gaṅgāya tīre himavantapassani <span class="note">[himavantapasmani (sī. pī. ka.)]</span>;</p>
  3020. <p class="gathalast">Sa kosiyo dullabhapānabhojano, tassa sudhaṃ pāpaya devasārathi’’.</p>
  3021. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><a name="para225_kn14"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  3022. <p class="gatha1">‘‘Sa <span class="note">[so (syā.)]</span> mātalī devavarena pesito, sahassayuttaṃ abhiruyha sandanaṃ;</p>
  3023. <p class="gathalast">Sukhippameva <span class="note">[sa khippameva (sī. pī.)]</span> upagamma assamaṃ, adissamāno munino sudhaṃ adā’’.</p>
  3024. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><a name="para226_kn14"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  3025. <p class="gatha1">‘‘Udaggihuttaṃ upatiṭṭhato hi me, pabhaṅkaraṃ lokatamonuduttamaṃ;</p>
  3026. <p class="gathalast">Sabbāni bhūtāni adhicca <span class="note">[aticca (sī. pī.)]</span> vāsavo, ko neva me pāṇisu kiṃ sudhodahi.</p>
  3027. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><a name="para227_kn14"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  3028. <p class="gatha1">‘‘Saṅkhūpamaṃ setamatulyadassanaṃ, suciṃ sugandhaṃ piyarūpamabbhutaṃ;</p>
  3029. <p class="gathalast">Adiṭṭhapubbaṃ mama jātu cakkhubhi <span class="note">[jātacakkhuhi (sī. pī.)]</span>, kā devatā pāṇisu kiṃ sudhodahi’’.</p>
  3030. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><a name="para228_kn14"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  3031. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ <a name="T2.0094"></a><a name="M2.0104"></a> mahindena mahesi pesito, sudhābhihāsiṃ turito mahāmuni;</p>
  3032. <p class="gathalast">Jānāsi maṃ mātali devasārathi, bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi <span class="note">[mā vicārayi (sī. pī.)]</span>.</p>
  3033. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><a name="para229_kn14"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  3034. <p class="gatha1">‘‘Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, khudaṃ pipāsaṃ aratiṃ daraklamaṃ <span class="note">[darathaṃ kilaṃ (syā.), darathakkhamaṃ (ka.)]</span>;</p>
  3035. <p class="gathalast">Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṃ, sītuṇhatandiñca rasuttamaṃ idaṃ’’.</p>
  3036. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><a name="para230_kn14"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  3037. <p class="gatha1">‘‘Na kappatī mātali mayha bhuñjituṃ, pubbe adatvā iti me vatuttamaṃ;</p>
  3038. <p class="gathalast">Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṃ <span class="note">[ekāsanaṃ ariyapūjitaṃ (sī. pī.)]</span>, asaṃvibhāgī ca sukhaṃ na vindati’’.</p>
  3039. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><a name="para231_kn14"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  3040. <p class="gatha1">‘‘Thīghātakā ye cime pāradārikā, mittadduno ye ca sapanti subbate;</p>
  3041. <p class="gathalast">Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, tasmā adatvā udakampi nāsniye <span class="note">[nāsmiye (sī. pī.)]</span>.</p>
  3042. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><a name="para232_kn14"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  3043. <p class="gatha1">‘‘So hitthiyā vā purisassa vā pana, dassāmi dānaṃ vidusampavaṇṇitaṃ;</p>
  3044. <p class="gathalast">Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, bhavanti <a name="T2.0095"></a> hete sucisaccasammatā’’ <span class="note">[sammasammatā (sī.)]</span>.</p>
  3045. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><a name="para233_kn14"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  3046. <p class="gatha1">‘‘Ato matā <span class="note">[mutā (sī. pī.)]</span> devavarena pesitā, kaññā catasso kanakattacūpamā;</p>
  3047. <p class="gathalast">Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī <span class="note">[sirī hirī tato (pī.)]</span>, taṃ assamaṃ āgamu <span class="note">[āgamuṃ (sī. pī. ka.)]</span> yattha kosiyo.</p>
  3048. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><a name="para234_kn14"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  3049. <p class="gatha1">‘‘Tā <a name="M2.0105"></a> disvā sabbo paramappamodito <span class="note">[sabbā paramappamoditā (syā.)]</span>, subhena vaṇṇena sikhārivaggino;</p>
  3050. <p class="gathalast">Kaññā catasso caturo catuddisā, iccabravī mātalino ca sammukhā.</p>
  3051. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><a name="para235_kn14"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  3052. <p class="gatha1">‘‘Purimaṃ disaṃ kā tvaṃ pabhāsi devate, alaṅkatā tāravarāva osadhī;</p>
  3053. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā.</p>
  3054. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><a name="para236_kn14"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  3055. <p class="gatha1">‘‘Sirāha devīmanujebhi <span class="note">[manujesu (sī. syā. pī.)]</span> pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;</p>
  3056. <p class="gathalast">Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ <a name="T2.0096"></a> maṃ sudhāya varapañña bhājaya.</p>
  3057. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><a name="para237_kn14"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  3058. <p class="gatha1">‘‘Yassāhamicchāmi sudhaṃ <span class="note">[sukhaṃ (pī.)]</span> mahāmuni, so <span class="note">[sa (sī. pī.)]</span> sabbakāmehi naro pamodati;</p>
  3059. <p class="gathalast">Sirīti maṃ jānahi jūhatuttama, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.</p>
  3060. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><a name="para238_kn14"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  3061. <p class="gatha1">‘‘Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, narā upetā paguṇā sakammunā <span class="note">[sakammanā (sī. pī.)]</span>;</p>
  3062. <p class="gathalast">Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṃ <span class="note">[kiñcinaṃ (ka.)]</span>, tayidaṃ na sādhu yadidaṃ tayā kataṃ.</p>
  3063. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><a name="para239_kn14"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  3064. <p class="gatha1">‘‘Passāmi <a name="V2.0076"></a> posaṃ alasaṃ mahagghasaṃ, sudukkulīnampi arūpimaṃ naraṃ;</p>
  3065. <p class="gathalast">Tayānugutto siri jātimāmapi <span class="note">[jātimaṃ api (sī.)]</span>, peseti dāsaṃ viya bhogavā sukhī.</p>
  3066. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><a name="para240_kn14"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  3067. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ asaccaṃ avibhajjaseviniṃ, jānāmi mūḷhaṃ vidurānupātiniṃ;</p>
  3068. <p class="gathalast">Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.</p>
  3069. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><a name="para241_kn14"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  3070. <p class="gatha1">‘‘Kā <a name="M2.0106"></a> sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī;</p>
  3071. <p class="gathalast">Osittavaṇṇaṃ paridayha sobhasi, kusaggirattaṃ apiḷayha mañjariṃ.</p>
  3072. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><a name="para242_kn14"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  3073. <p class="gatha1">‘‘Migīva bhantā saracāpadhārinā, virādhitā mandamiva udikkhasi;</p>
  3074. <p class="gathalast">Ko te dutīyo idha mandalocane, na <a name="T2.0097"></a> bhāyasi ekikā kānane vane’’.</p>
  3075. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><a name="para243_kn14"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  3076. <p class="gatha1">‘‘Na me dutīyo idha matthi kosiya, masakkasārappabhavamhi devatā;</p>
  3077. <p class="gathalast">Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.</p>
  3078. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><a name="para244_kn14"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  3079. <p class="gatha1">‘‘Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, nāvaṃ samāruyha parenti aṇṇave;</p>
  3080. <p class="gathalast">Te tattha sīdanti athopi ekadā, jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā.</p>
  3081. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><a name="para245_kn14"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  3082. <p class="gatha1">‘‘Āsāya khettāni kasanti kassakā, vapanti bījāni karontupāyaso;</p>
  3083. <p class="gathalast">Ītīnipātena avuṭṭhitāya <span class="note">[avuṭṭhikāya (sī. pī.)]</span> vā, na kiñci vindanti tato phalāgamaṃ.</p>
  3084. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><a name="para246_kn14"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  3085. <p class="gatha1">‘‘Athattakārāni karonti bhattusu, āsaṃ purakkhatvā narā sukhesino;</p>
  3086. <p class="gathalast">Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, disā panassanti aladdha kiñcanaṃ.</p>
  3087. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><a name="para247_kn14"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  3088. <p class="gatha1">‘‘Hitvāna <span class="note">[jahitva (sī. syā. pī.)]</span> dhaññañca dhanañca ñātake, āsāya saggādhimanā sukhesino;</p>
  3089. <p class="gathalast">Tapanti <a name="T2.0098"></a> lūkhampi tapaṃ cirantaraṃ, kumaggamāruyha <span class="note">[kummaggamāruyha (sī. syā. pī.)]</span> parenti duggatiṃ.</p>
  3090. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><a name="para248_kn14"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  3091. <p class="gatha1">‘‘Āsā <a name="M2.0107"></a> visaṃvādikasammatā ime, āse sudhāsaṃ <span class="note">[sudhāya (syā pī. ka.)]</span> vinayassu attani;</p>
  3092. <p class="gathalast">Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.</p>
  3093. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><a name="para249_kn14"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  3094. <p class="gatha1">‘‘Daddallamānā yasasā yasassinī, jighaññanāmavhayanaṃ disaṃ pati;</p>
  3095. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’.</p>
  3096. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><a name="para250_kn14"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  3097. <p class="gatha1">‘‘Saddhāha devīmanujehi <span class="note">[devīmanujesu (sī. syā. pī.)]</span> pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;</p>
  3098. <p class="gathalast">Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.</p>
  3099. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><a name="para251_kn14"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  3100. <p class="gatha1">‘‘Dānaṃ damaṃ cāgamathopi saṃyamaṃ, ādāya saddhāya karonti hekadā;</p>
  3101. <p class="gathalast">Theyyaṃ musā kūṭamathopi pesuṇaṃ, karonti heke puna viccutā tayā.</p>
  3102. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><a name="para252_kn14"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  3103. <p class="gatha1">‘‘Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā <span class="note">[pekhavā (pī.)]</span>, sīlūpapannāsu patibbatāsupi;</p>
  3104. <p class="gathalast">Vinetvāna <a name="T2.0099"></a> <span class="note">[vinetvā (sī. syā. pī.)]</span> chandaṃ kulitthiyāsupi <span class="note">[kuladhītiyāsupi (sī. pī.)]</span>, karoti saddhaṃ puna <span class="note">[pana (sī. pī.)]</span> kumbhadāsiyā.</p>
  3105. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><a name="para253_kn14"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  3106. <p class="gatha1">‘‘Tvameva saddhe paradārasevinī, pāpaṃ karosi kusalampi riñcasi;</p>
  3107. <p class="gathalast">Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.</p>
  3108. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><a name="para254_kn14"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  3109. <p class="gatha1">‘‘Jighaññarattiṃ <a name="V2.0077"></a> aruṇasmimūhate, yā dissati uttamarūpavaṇṇinī;</p>
  3110. <p class="gathalast">Tathūpamā maṃ paṭibhāsi devate, ācikkha me tvaṃ katamāsi accharā.</p>
  3111. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><a name="para255_kn14"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  3112. <p class="gatha1">‘‘Kālā <a name="M2.0108"></a> nidāgheriva aggijāriva <span class="note">[aggajātiva (sī.), aggijātiva (pī.)]</span>, anileritā lohitapattamālinī;</p>
  3113. <p class="gathalast">Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṃ <span class="note">[mandamivāvalokayaṃ (sī. pī.)]</span>, bhāsesamānāva giraṃ na muñcasi’’.</p>
  3114. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><a name="para256_kn14"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  3115. <p class="gatha1">‘‘Hirāha devīmanujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;</p>
  3116. <p class="gatha2">Sudhāvivādena tavantimāgatā, sāhaṃ na sakkomi sudhampi yācituṃ;</p>
  3117. <p class="gathalast">Kopīnarūpā viya yācanitthiyā’’.</p>
  3118. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><a name="para257_kn14"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  3119. <p class="gatha1">‘‘Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, eso <a name="T2.0100"></a> hi dhammo na hi yācanā sudhā;</p>
  3120. <p class="gathalast">Taṃ taṃ ayācantimahaṃ nimantaye, sudhāya yañcicchasi tampi dammi te.</p>
  3121. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><a name="para258_kn14"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  3122. <p class="gatha1">‘‘Sā tvaṃ mayā ajja sakamhi assame, nimantitā kañcanavelliviggahe;</p>
  3123. <p class="gathalast">Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, taṃ pūjayitvāna sudhampi asniye’’.</p>
  3124. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><a name="para259_kn14"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  3125. <p class="gatha1">‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, addhā hiri rammaṃ pāvisi yassamaṃ;</p>
  3126. <p class="gathalast">Udakavantaṃ <span class="note">[udaññavantaṃ (sī. pī.)]</span> phalamariyapūjitaṃ, apāpasattūpanisevitaṃ sadā.</p>
  3127. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><a name="para260_kn14"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  3128. <p class="gatha1">‘‘Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, ambā piyālā panasā ca kiṃsukā;</p>
  3129. <p class="gathalast">Sobhañjanā loddamathopi padmakā, kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā.</p>
  3130. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><a name="para261_kn14"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  3131. <p class="gatha1">‘‘Sālā <a name="M2.0109"></a> karerī bahukettha jambuyo, assatthanigrodhamadhukavetasā <span class="note">[vedisā (ka.)]</span>;</p>
  3132. <p class="gathalast">Uddālakā pāṭali sinduvārakā <span class="note">[sinduvāritā (bahūsu)]</span>, manuññagandhā mucalindaketakā.</p>
  3133. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><a name="para262_kn14"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  3134. <p class="gatha1">‘‘Hareṇukā veḷukā keṇu <span class="note">[veṇu (sī. pī.)]</span> tindukā, sāmākanīvāramathopi <a name="T2.0101"></a> cīnakā;</p>
  3135. <p class="gathalast">Mocā kadalī bahukettha sāliyo, pavīhayo ābhūjino ca <span class="note">[ābhujinopi (sī. syā.)]</span> taṇḍulā.</p>
  3136. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><a name="para263_kn14"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  3137. <p class="gatha1">‘‘Tassevuttarapassena <span class="note">[tassa ca uttare passe (sī. pī.), tassa ca uttarapassena (syā.)]</span>, jātā pokkharaṇī sivā;</p>
  3138. <p class="gathalast">Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā.</p>
  3139. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><a name="para264_kn14"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  3140. <p class="gatha1">‘‘Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā;</p>
  3141. <p class="gatha2">Siṅgū savaṅkā saṃkulā <span class="note">[sakulā (sī. syā. pī.)]</span>, satavaṅkā ca rohitā;</p>
  3142. <p class="gathalast">Āḷigaggarakākiṇṇā, pāṭhīnā kākamacchakā.</p>
  3143. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><a name="para265_kn14"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  3144. <p class="gatha1">‘‘Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā;</p>
  3145. <p class="gatha2">Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā;</p>
  3146. <p class="gathalast">Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā.</p>
  3147. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><a name="para266_kn14"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  3148. <p class="gatha1">‘‘Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū;</p>
  3149. <p class="gathalast">Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.</p>
  3150. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><a name="para267_kn14"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  3151. <p class="gatha1">‘‘Palāsādā <a name="V2.0078"></a> gavajā ca, mahiṃsā <span class="note">[mahisā (sī. syā. pī.)]</span> rohitā rurū;</p>
  3152. <p class="gatha2">Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā;</p>
  3153. <p class="gathalast">Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā <span class="note">[sasakaṇṇakā (sī.)]</span>.</p>
  3154. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><a name="para268_kn14"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  3155. <p class="gatha1">‘‘Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā’’.</p>
  3156. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><a name="para269_kn14"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  3157. <p class="gatha1">‘‘Sā <a name="M2.0110"></a> suttacā nīladumābhilambitā, vijju mahāmegharivānupajjatha;</p>
  3158. <p class="gatha2">Tassā <a name="T2.0102"></a> susambandhasiraṃ kusāmayaṃ, suciṃ sugandhaṃ ajinūpasevitaṃ;</p>
  3159. <p class="gathalast">Atricca <span class="note">[atriccha (sī. syā. pī.)]</span> kocchaṃ hirimetadabravi, ‘nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṃ’.</p>
  3160. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><a name="para270_kn14"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  3161. <p class="gatha1">‘‘Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, yadicchamānāya jaṭājinandharo <span class="note">[jaṭājutindharo (syā. ka.)]</span>;</p>
  3162. <p class="gathalast">Navehi pattehi sayaṃ sahūdakaṃ, sudhābhihāsī turito mahāmuni.</p>
  3163. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><a name="para271_kn14"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  3164. <p class="gatha1">‘‘Sā taṃ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, iccabravi attamanā jaṭādharaṃ;</p>
  3165. <p class="gathalast">‘Handāhaṃ etarahi pūjitā tayā, gaccheyyaṃ brahme tidivaṃ jitāvinī’.</p>
  3166. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><a name="para272_kn14"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  3167. <p class="gatha1">‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, udīritā <span class="note">[udirayi (ka.)]</span> vaṇṇamadena mattā;</p>
  3168. <p class="gathalast">Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, ayaṃ sudhā vāsava dehi me jayaṃ.</p>
  3169. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><a name="para273_kn14"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  3170. <p class="gatha1">‘‘Tamena <span class="note">[tamenaṃ (syā. ka.)]</span> sakkopi tadā apūjayi, sahindadevā <span class="note">[sahindā ca devā (sī. pī.)]</span> surakaññamuttamaṃ;</p>
  3171. <p class="gathalast">Sā pañjalī devamanussapūjitā, navamhi kocchamhi yadā upāvisi’’.</p>
  3172. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><a name="para274_kn14"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  3173. <p class="gatha1">‘‘Tameva <a name="T2.0103"></a> saṃsī <span class="note">[tameva asaṃsī (syā.)]</span> punadeva mātaliṃ, sahassanetto tidasānamindo;</p>
  3174. <p class="gatha2">Gantvāna vākyaṃ mama brūhi kosiyaṃ, āsāya saddhā <span class="note">[saddha (pī.)]</span> siriyā ca kosiya;</p>
  3175. <p class="gathalast">Hirī sudhaṃ kena malattha hetunā.</p>
  3176. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><a name="para275_kn14"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  3177. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0111"></a> su vatthaṃ udatārayī rathaṃ, daddallamānaṃ upakāriyasādisaṃ <span class="note">[upakiriyasādisaṃ (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  3178. <p class="gathalast">Jambonadīsaṃ tapaneyyasannibhaṃ <span class="note">[santikaṃ (sī.pī.)]</span>, alaṅkataṃ kañcanacittasannibhaṃ.</p>
  3179. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><a name="para276_kn14"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  3180. <p class="gatha1">‘‘Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, hatthī gavassā kikibyagghadīpiyo <span class="note">[kimpurisabyagghadīpiyo (ka.)]</span>;</p>
  3181. <p class="gathalast">Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino <span class="note">[pakkhiyo (sī. pī.)]</span>, migettha veḷuriyamayā yudhā yutā.</p>
  3182. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><a name="para277_kn14"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  3183. <p class="gatha1">‘‘Tatthassarājaharayo ayojayuṃ, dasasatāni susunāgasādise;</p>
  3184. <p class="gathalast">Alaṅkate kañcanajāluracchade, āveḷine saddagame asaṅgite.</p>
  3185. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><a name="para278_kn14"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  3186. <p class="gatha1">‘‘Taṃ yānaseṭṭhaṃ abhiruyha mātali, disā imāyo <span class="note">[dasa disā imā (sī. syā. pī.)]</span> abhinādayittha;</p>
  3187. <p class="gathalast">Nabhañca selañca vanappatiniñca <span class="note">[vanaspatīni ca (sī. pī.), vanappatiñca (syā. ka.)]</span>, sasāgaraṃ <a name="T2.0104"></a> pabyadhayittha <span class="note">[pabyāthayittha (sī. pī.)]</span> mediniṃ.</p>
  3188. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><a name="para279_kn14"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  3189. <p class="gatha1">‘‘Sa khippameva upagamma assamaṃ, pāvāramekaṃsakato katañjalī;</p>
  3190. <p class="gathalast">Bahussutaṃ vuddhaṃ vinītavantaṃ, iccabravī mātali devabrāhmaṇaṃ.</p>
  3191. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><a name="para280_kn14"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  3192. <p class="gatha1">‘‘Indassa vākyaṃ nisāmehi kosiya, dūto ahaṃ pucchati taṃ purindado;</p>
  3193. <p class="gathalast">Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, hirī sudhaṃ kena malattha hetunā’’.</p>
  3194. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><a name="para281_kn14"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  3195. <p class="gatha1">‘‘Andhā <a name="V2.0079"></a><a name="M2.0112"></a> sirī maṃ paṭibhāti mātali, saddhā aniccā pana devasārathi;</p>
  3196. <p class="gathalast">Āsā visaṃvādikasammatā hi me, hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā’’.</p>
  3197. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><a name="para282_kn14"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  3198. <p class="gatha1">‘‘Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo;</p>
  3199. <p class="gathalast">Tā chandarāgaṃ purisesu uggataṃ, hiriyā nivārenti sacittamattano.</p>
  3200. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><a name="para283_kn14"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  3201. <p class="gatha1">‘‘Saṅgāmasīse sarasattisaṃyute, parājitānaṃ patataṃ palāyinaṃ;</p>
  3202. <p class="gathalast">Hiriyā nivattanti jahitva <span class="note">[jahitvāna (syā. ka.)]</span> jīvitaṃ, te <a name="T2.0105"></a> sampaṭicchanti punā hirīmanā.</p>
  3203. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><a name="para284_kn14"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  3204. <p class="gatha1">‘‘Velā yathā sāgaravegavārinī, hirāya hi pāpajanaṃ nivārinī;</p>
  3205. <p class="gathalast">Taṃ sabbaloke hirimariyapūjitaṃ, indassa taṃ vedaya devasārathi’’.</p>
  3206. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><a name="para285_kn14"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  3207. <p class="gatha1">‘‘Ko te imaṃ kosiya diṭṭhimodahi, brahmā mahindo atha vā pajāpati;</p>
  3208. <p class="gathalast">Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, dhītā mahindassa mahesi jāyatha’’.</p>
  3209. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><a name="para286_kn14"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  3210. <p class="gatha1">‘‘Handehi dāni tidivaṃ apakkama <span class="note">[samakkama (sī. pī.)]</span>, rathaṃ samāruyha mamāyitaṃ imaṃ <span class="note">[idaṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  3211. <p class="gathalast">Indo ca taṃ indasagotta kaṅkhati, ajjeva tvaṃ indasahabyataṃ vaja’’.</p>
  3212. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><a name="para287_kn14"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  3213. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ visujjhanti <span class="note">[samijjhanti (sī. pī.)]</span> apāpakammino, atho suciṇṇassa phalaṃ na nassati;</p>
  3214. <p class="gathalast">Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṃ, sabbeva te indasahabyataṃ gatā’’.</p>
  3215. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><a name="para288_kn14"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  3216. <p class="gatha1">‘‘Hirī <a name="M2.0113"></a> uppalavaṇṇāsi, kosiyo dānapati bhikkhu;</p>
  3217. <p class="gathalast">Anuruddho pañcasikho, ānando āsi mātali.</p>
  3218. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><a name="para289_kn14"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  3219. <p class="gatha1">‘‘Sūriyo kassapo bhikkhu, moggallānosi candimā;</p>
  3220. <p class="gathalast">Nārado <a name="T2.0106"></a> sāriputtosi, sambuddho āsi vāsavo’’ti.</p>
  3221. <p class="centered">Sudhābhojanajātakaṃ tatiyaṃ.</p>
  3222. <p class="subhead">536. Kuṇālajātakaṃ (4)</p>
  3223. <p class="bodytext">Evamakkhāyati, evamanusūyati <span class="note">[suyyati (ka.)]</span>. Sabbosadhadharaṇidhare nekapupphamālyavitate gaja-gavaja mahiṃsa-ruru-camara-pasada-khagga-gokaṇṇa-sīha-byaggha-dīpi-accha-koka-taraccha-uddāra-kadalimiga- biḷāra-sasa-kaṇṇikānucariteākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇu <span class="note">[kaṇeru (sī. pī.)]</span> -saṅghādhivuṭṭhe <span class="note">[vutthe (sī. pī.)]</span> issamiga- sākhamiga-sarabhamiga-eṇīmiga-vātamiga-pasadamiga-purisālu <span class="note">[purisallu (sī. pī.)]</span> -kimpurisa-yakkha-rakkhasanisevite amajjavamañjarīdhara-pahaṭṭha <span class="note">[brahaṭṭha (sī. pī.)]</span> -pupphaphusitaggā <span class="note">[pupphitagga (sī. pī.)]</span> nekapādapagaṇavitatekurara-cakora-vāraṇa-mayūra-parabhata- jīvañjīvaka-celāvakā-bhiṅkāra-karavīkamattavihaṅgagaṇa-satata <span class="note">[vihaṅgasata (sī. pī.)]</span> sampaghuṭṭheañjana-manosilā-haritāla- hiṅgulakahema-rajatakanakānekadhātusatavinaddhapaṭimaṇḍitappadese <a name="V2.0080"></a> evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe <span class="bld">kuṇālo</span> nāma sakuṇo paṭivasati ativiya citto ativiya cittapattacchadano.</p>
  3224. <p class="bodytext">Tasseva khalu, bho, kuṇālassa sakuṇassa aḍḍhuḍḍhāni itthisahassāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā <span class="note">[ḍasitvā (sī. pī.) evamuparipi]</span> taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti <span class="note">[ḍenti (sī. pī.) evamuparipi]</span> – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti <span class="note">[ubbāhethāti (syā. ka.)]</span>.</p>
  3225. <p class="bodytext">Pañcasatā <span class="note">[pañcasata (pī.)]</span> dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – <span class="note">[ḍenti (sī. pī.) evamuparipi]</span> ‘‘sacāyaṃ kuṇālo <a name="T2.0107"></a> sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmāti.</p>
  3226. <p class="bodytext">Pañcasatā dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – <span class="note">[ḍenti (sī. pī.) evamuparipi]</span> ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ātapo paritāpesī’’ti <span class="note">[parikāpīti (sī. pī.)]</span>.</p>
  3227. <p class="bodytext">Pañcasatā <a name="M2.0114"></a> pañcasatā <span class="note">[sī. pī. potthakesu ‘‘pañcasatā’’ti sakideva āgataṃ]</span> dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – <span class="note">[ḍenti (sī. pī.) evamuparipi]</span> ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.</p>
  3228. <p class="bodytext">Pañcasatā dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā <span class="note">[kathalāya vā (ka.)]</span> pāṇinā vā ( ) <span class="note">[(pāsāṇena vā) (syā.)]</span> leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā <span class="note">[sakkharāya vā (sī.)]</span> pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ kuṇālo sakuṇo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā <span class="note">[idaṃ padadvayaṃ sī. pī. potthakesu natthi]</span> thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī’’ti <span class="note">[saṅgāmesīti (sī. pī.)]</span>.</p>
  3229. <p class="bodytext">Pañcasatā dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.</p>
  3230. <p class="bodytext">Pañcasatā dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo khudāya parikilamitthā’’ti.</p>
  3231. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, tā <span class="note">[natthi sī. pī. potthakesu]</span> dijakaññāyo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ <a name="V2.0081"></a> nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva <span class="note">[sañjādiyeneva (pī.)]</span> nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti <a name="T2.0108"></a> ratitthāya <span class="note">[ratatthāya (sī. pī.)]</span>.</p>
  3232. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ apasādeti – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti.</p>
  3233. <p class="bodytext">Tasseva khalu, bho, himavato pabbatarājassa puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhava <span class="note">[ppabhavā (sī. pī.)]</span> – haritupayantiyo.</p>
  3234. <p class="bodytext">Uppala <a name="M2.0115"></a> paduma kumuda naḷina satapatta sogandhika mandālaka <span class="note">[mandālava (sī. pī.), mandārava (ka.)]</span> sampativirūḷhasucigandha manuññamāvakappadese <span class="note">[pāvakappadese (sī. pī.)]</span>.</p>
  3235. <p class="bodytext">Kuravaka-mucalinda-ketaka-vedisa-vañjula <span class="note">[vetasamañjula (sī.)]</span> -punnāgabakula-tilaka-piyaka-hasanasāla-saḷalacampaka asoka-nāgarukkha-tirīṭi-bhujapatta-lodda-candanoghavanekāḷāgaru-padmaka-piyaṅgu-devadārukacocagahane kakudhakuṭajaaṅkola-kaccikāra <span class="note">[kacchikāra (ka.)]</span> -kaṇikāra-kaṇṇikāra-kanavera-koraṇḍaka-koviḷāra-kiṃsuka-yodhika vanamallika <span class="note">[navamallika (sī. pī.)]</span> -manaṅgaṇa-manavajja-bhaṇḍi-surucira-bhaginimālāmalyadhare jātisumanamadhugandhika- <span class="note">[madhukabandhuka (ka.)]</span> dhanutakkāri <span class="note">[dhanukāri (sī.), dhanukārika (pī.)]</span> tālīsa-tagaramusīrakoṭṭha-kacchavitate atimuttakasaṃkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese haṃsa-pilava-kādamba-kāraṇḍavābhinadite vijjādhara-siddha <span class="note">[sindhava (sī. pī.)]</span> -samaṇa-tāpasagaṇādhivuṭṭhe varadeva-yakkha-rakkhasa-dānava-gandhabba-kinnaramahoragānuciṇṇappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe <span class="bld">puṇṇamukho</span> nāma phussakokilo paṭivasati ativiya madhuragiro vilāsitanayano mattakkho <span class="note">[savilāsitanayanamattakkho (ka.)]</span>.</p>
  3236. <p class="bodytext">Tasseva khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthisatāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti <a name="T2.0109"></a> – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti.</p>
  3237. <p class="bodytext">Paññāsa <a name="V2.0082"></a> dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – ‘‘sacāyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmā’’ti.</p>
  3238. <p class="bodytext">Paññāsa dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ātapo paritāpesī’’ti.</p>
  3239. <p class="bodytext">Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.</p>
  3240. <p class="bodytext">Paññāsa <a name="M2.0116"></a> dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kathalāya vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgāmesī’’ti.</p>
  3241. <p class="bodytext">Paññāsa dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.</p>
  3242. <p class="bodytext">Paññāsa dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo khudāya parikilamitthā’’ti.</p>
  3243. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ <a name="T2.0110"></a> ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya.</p>
  3244. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ pasaṃsati – ‘‘sādhu, sādhu, bhaginiyo, etaṃ kho, bhaginiyo, tumhākaṃ patirūpaṃ kuladhītānaṃ, yaṃ tumhe bhattāraṃ paricareyyāthā’’ti.</p>
  3245. <p class="bodytext">Atha <a name="V2.0083"></a> khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami. Addasaṃsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavocuṃ – ‘‘ayaṃ, samma puṇṇamukha, kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco, appevanāma tavampi āgamma piyavācaṃ labheyyāmā’’ti. ‘‘Appevanāma, bhaginiyo’’ti vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kuṇālena <a name="M2.0117"></a> sakuṇena saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho puṇṇamukho phussakokilo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ etadavoca – ‘‘kissa tvaṃ, samma kuṇāla, itthīnaṃ sujātānaṃ kuladhītānaṃ sammāpaṭipannānaṃ micchāpaṭipanno’si <span class="note">[paṭipanno (sī. pī.)]</span>? Amanāpabhāṇīnampi kira, samma kuṇāla, itthīnaṃ manāpabhāṇinā bhavitabbaṃ, kimaṅga pana manāpabhāṇīna’’nti!</p>
  3246. <p class="bodytext">Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ evaṃ apasādesi – ‘‘nassa tvaṃ, samma jamma vasala, vinassa tvaṃ, samma jamma vasala, ko nu tayā viyatto jāyājinenā’’ti. Evaṃ apasādito ca pana puṇṇamukho phussakokilo tatoyeva <span class="note">[tato heva (sī. pī.)]</span> paṭinivatti.</p>
  3247. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aparena samayena nacirasseva <span class="note">[acirasseva accayena (ka.)]</span> kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā. Bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā <span class="note">[maraṇantikā (syā.)]</span>. Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa paricārikānaṃ dijakaññānaṃ etadahosi – ‘‘ābādhiko kho ayaṃ puṇṇamukho phussakokilo, appevanāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti ekaṃ adutiyaṃ ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo, disvāna tā dijakaññāyo etadavoca – ‘‘kahaṃ pana tumhaṃ vasaliyo bhattā’’ti? ‘‘Ābādhiko kho, samma kuṇāla, puṇṇamukho phussakokilo appevanāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti. Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo evaṃ apasādesi – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti; vatvā yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ <a name="T2.0112"></a> puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavoca – ‘‘haṃ, samma, puṇṇamukhā’’ti. ‘‘Haṃ, samma, kuṇālā’’ti.</p>
  3248. <p class="bodytext">Atha khalu, bho kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ pakkhehi ca mukhatuṇḍakena <a name="V2.0084"></a> ca pariggahetvā vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi. Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa so ābādho paṭippassambhīti. Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ <a name="M2.0118"></a> phussakokilaṃ gilānavuṭṭhitaṃ <span class="note">[gilānāvuṭṭhitaṃ (sī. syā. pī.)]</span> aciravuṭṭhitaṃ gelaññā etadavoca –</p>
  3249. <p class="bodytext">‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya chaṭṭhe purise cittaṃ paṭibandhantiyā, yadidaṃ kabandhe <span class="note">[kavandhe (sī. pī.)]</span> pīṭhasappimhīti. Bhavati ca panuttarettha <span class="note">[punuttacettha (ka.) evamuparipi]</span> vākyaṃ –</p>
  3250. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><a name="para290_kn14"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  3251. <p class="gatha1">‘‘Athajjuno nakulo bhīmaseno <span class="note">[bhimmaseno (sī. syā. pī.)]</span>, yudhiṭṭhilo sahadevo <span class="note">[sīhadevo (ka.)]</span> ca rājā;</p>
  3252. <p class="gathalast">Ete patī pañca matticca nārī, akāsi khujjavāmanakena <span class="note">[khujjavāmanena (pī.)]</span> pāpa’’nti.</p>
  3253. <p class="bodytext">‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, saccatapāpī <span class="note">[saccatapāvī (sī. pī.), pañcatapāvī (syā.)]</span> nāma samaṇī susānamajjhe vasantī catutthabhattaṃ pariṇāmayamānā surādhuttakena <span class="note">[tulāputtakena (sī. pī.), sā surādhuttakena (ka.)]</span> pāpamakāsi.</p>
  3254. <p class="bodytext">‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kākavatī <span class="note">[kākātī (sī.), kākāti (pī.)]</span> nāma devī samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi.</p>
  3255. <p class="bodytext">Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kuruṅgadevī <span class="note">[kuraṅgavī (sī. pī.)]</span> nāma lomasuddarī <span class="note">[lomasundarī (sī. syā. pī.)]</span> eḷikakumāraṃ <span class="note">[eḷamārakaṃ (sī.), eḷakakumāraṃ (syā.), eḷakamāraṃ (pī.)]</span> kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi.</p>
  3256. <p class="bodytext">Evañhetaṃ <a name="T2.0113"></a> mayā ñātaṃ, brahmadattassa mātaraṃ <span class="note">[mātukā (syā.)]</span> ohāya kosalarājaṃ pañcālacaṇḍena pāpamakāsi.</p>
  3257. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><a name="para291_kn14"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  3258. <p class="gatha1">‘‘Etā ca aññā ca akaṃsu pāpaṃ, tasmāhamitthīnaṃ na vissase nappasaṃse;</p>
  3259. <p class="gatha2">Mahī yathā jagati samānarattā, vasundharā itarītarāpatiṭṭhā <span class="note">[itarītarānaṃ patiṭṭhā (syā.), ittarītarappatiṭṭhā (?)]</span>;</p>
  3260. <p class="gathalast">Sabbasahā aphandanā akuppā, tathitthiyo tāyo na vissase naro.</p>
  3261. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><a name="para292_kn14"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  3262. <p class="gatha1">‘‘Sīho <a name="M2.0119"></a> yathā lohitamaṃsabhojano, vāḷamigo pañcāvudho <span class="note">[pañcahattho (sī. pī.)]</span> suruddho;</p>
  3263. <p class="gathalast">Pasayhakhādī parahiṃsane rato, tathitthiyo tāyo na vissase naro.</p>
  3264. <p class="bodytext">‘‘Na khalu <span class="note">[na khalu bho (syā. ka.)]</span>, samma puṇṇamukha, vesiyo nāriyo gamaniyo, na hetā bandhakiyo nāma, vadhikāyo nāma etāyo, yadidaṃ vesiyo nāriyo gamaniyo’’ti.</p>
  3265. <p class="bodytext">‘‘Coro <a name="V2.0085"></a> <span class="note">[corā (sī. syā. pī.)]</span> viya veṇikatā, madirāva <span class="note">[madirā viya (sī. syā.), madiriva (pī.)]</span> diddhā <span class="note">[diṭṭhā (ka.), visaduṭṭhā (syā.)]</span> vāṇijo <span class="note">[vāṇijā (pī.)]</span> viya vācāsanthutiyo, issasiṅghamiva viparivattāyo <span class="note">[parivattāyo (pī.), viparivattāro (ka.)]</span>, uragāmiva dujivhāyo, sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo, sikhīriva sabbabhakkhā, nadīriva sabbavāhī, anilo viya yenakāmaṃcarā, neru viya avisesakarā, visarukkho viya niccaphalitāyo’’ti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –</p>
  3266. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><a name="para293_kn14"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  3267. <p class="gatha1">‘‘Yathā <a name="T2.0114"></a> coro yathā diddho, vāṇijova vikatthanī;</p>
  3268. <p class="gathalast">Issasiṅghamiva parivattā <span class="note">[mivāvaṭṭo (sī.), mivāvattā (pī.)]</span>, dujivhā <span class="note">[dujjivha (pī.)]</span> urago viya.</p>
  3269. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><a name="para294_kn14"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  3270. <p class="gatha1">‘‘Sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppurā;</p>
  3271. <p class="gathalast">Rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo.</p>
  3272. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><a name="para295_kn14"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  3273. <p class="gatha1"><span class="note">[yathā sikhī nadīvāho, anilo kāmacāravā;§nerūva avisesā ca, visarukkho viya niccaphalā;§nāsayanti ghare bhogaṃ, ratanānantakaritthi yoti; (sī. syā.)]</span></p>
  3274. <p class="bodytext">‘‘Yathā sikhī nadī vāto, nerunāva samāgatā.</p>
  3275. <p class="gatha2">Visarukkho viya niccaphalā, nāsayanti ghare bhogaṃ;</p>
  3276. <p class="gathalast">Ratanantakaritthiyo’’ti <span class="note">[yathā sikhī nadīvāho, anilo kāmacāravā;§nerūva avisesā ca, visarukkho viya niccaphalā;§nāsayanti ghare bhogaṃ, ratanānantakaritthi yoti; (sī. syā.)]</span>.</p>
  3277. <p class="bodytext">‘‘Cattārimāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti; tāni) <span class="note">[( ) sī. syā. potthakesu na dissati]</span> parakule na vāsetabbāni – goṇaṃ dhenuṃ yānaṃ bhariyā. Cattāri etāni paṇḍito dhanāni <span class="note">[yāni (sī. syā. pī.)]</span> gharā na vippavāsaye.</p>
  3278. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><a name="para296_kn14"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  3279. <p class="gatha1">‘Goṇaṃ <a name="M2.0120"></a> dhenuñca yānañca, bhariyaṃ ñātikule na vāsaye;</p>
  3280. <p class="gatha2">Bhañjanti rathaṃ ayānakā, ativāhena hananti puṅgavaṃ;</p>
  3281. <p class="gathalast">Dohena hananti vacchakaṃ, bhariyā ñātikule padussatī’’’ti.</p>
  3282. <p class="bodytext">‘‘Cha imāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni) <span class="note">[( ) sī. pī. potthakesu nu dissati]</span> kicce jāte anatthacarāni bhavanti –</p>
  3283. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><a name="para297_kn14"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  3284. <p class="gatha1">‘Aguṇaṃ dhanu ñātikule ca bhariyā, pāraṃ nāvā akkhabhaggañca yānaṃ;</p>
  3285. <p class="gathalast">Dūre <a name="T2.0115"></a> mitto pāpasahāyako ca, kicce jāte anatthacarāni bhava’’’nti.</p>
  3286. <p class="bodytext">‘‘Aṭṭhahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Daliddatā, āturatā, jiṇṇatā, surāsoṇḍatā, muddhatā, pamattatā, sabbakiccesu anuvattanatā, sabbadhanaanuppadānena <a name="V2.0086"></a> – imehi khalu, samma puṇṇamukha, aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –</p>
  3287. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><a name="para298_kn14"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  3288. <p class="gatha1">‘Daliddaṃ āturañcāpi, jiṇṇakaṃ surasoṇḍakaṃ;</p>
  3289. <p class="gatha2">Pamattaṃ muddhapattañca, sabbakiccesu <span class="note">[rattaṃ kiccesu (sī. pī.)]</span> hāpanaṃ;</p>
  3290. <p class="gathalast">Sabbakāmappadānena <span class="note">[sabbakāmapaṇidhānena (syā)]</span>, avajānāti <span class="note">[avajānanti (sī. pī.)]</span> sāmika’’’nti.</p>
  3291. <p class="bodytext">‘‘Navahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī padosamāharati. Ārāmagamanasīlā ca hoti, uyyānagamanasīlā ca hoti, nadītitthagamanasīlā ca hoti, ñātikulagamanasīlā ca hoti, parakulagamanasīlā ca hoti, ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti, majjapāyinī ca hoti, nillokanasīlā ca hoti, sadvāraṭhāyinī <span class="note">[padvāraṭṭhāyinī (sī. syā. pī.)]</span> ca hoti – imehi khalu, samma puṇṇamukha, navahi ṭhānehi itthī padosamāharatīti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –</p>
  3292. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><a name="para299_kn14"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  3293. <p class="gatha1">‘Ārāmasīlā ca <span class="note">[ārāmasīlā (sī. pī.)]</span> uyyānaṃ, nadī ñāti parakulaṃ;</p>
  3294. <p class="gathalast">Ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā, yā <a name="T2.0116"></a> citthī majjapāyinī.</p>
  3295. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><a name="para300_kn14"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  3296. <p class="gatha1">‘Yā <a name="M2.0121"></a> ca nillokanasīlā, yā ca sadvāraṭhāyinī;</p>
  3297. <p class="gathalast">Navahetehi ṭhānehi, padosamāharanti itthiyo’’’ti.</p>
  3298. <p class="bodytext">‘‘Cattālīsāya <span class="note">[cattālīsāyi (pī. ka.)]</span> khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati <span class="note">[accāvadati (sī. syā. pī.)]</span>. Vijambhati, vinamati, vilasati, vilajjati, nakhena nakhaṃ ghaṭṭeti, pādena pādaṃ akkamati, kaṭṭhena pathaviṃ vilikhati <span class="note">[likhati (sī. pī.)]</span>, dārakaṃ ullaṅghati ullaṅghāpeti <span class="note">[dārakaṃ ullaṅgheti olaṅgheti (sī. pī.)]</span>, kīḷati kīḷāpeti, cumbati cumbāpeti, bhuñjati bhuñjāpeti, dadāti, yācati, katamanukaroti, uccaṃ bhāsati, nīcaṃ bhāsati, aviccaṃ bhāsati, viviccaṃ bhāsati, naccena gītena vāditena rodanena <span class="note">[roditena (sī. pī.)]</span> vilasitena vibhūsitena jagghati, pekkhati, kaṭiṃ cāleti, guyhabhaṇḍakaṃ sañcāleti, ūruṃ vivarati, ūruṃ pidahati, thanaṃ dasseti, kacchaṃ dasseti, nābhiṃ dasseti, akkhiṃ nikhanati, bhamukaṃ ukkhipati, oṭṭhaṃ upalikhati <span class="note">[oṭṭhaṃ palikhati jivhaṃ palikhati (sī. pī.)]</span>, jivhaṃ nillāleti, dussaṃ muñcati, dussaṃ paṭibandhati, sirasaṃ muñcati, sirasaṃ bandhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati.</p>
  3299. <p class="bodytext">‘‘Pañcavīsāya <span class="note">[pañcavīsāhi (pī. ka.)]</span> khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Sāmikassa pavāsaṃ vaṇṇeti, pavuṭṭhaṃ na <a name="T2.0117"></a> sarati, āgataṃ nābhinandati, avaṇṇaṃ tassa bhaṇati, vaṇṇaṃ <a name="V2.0087"></a> tassa na bhaṇati, anatthaṃ tassa carati, atthaṃ tassa na carati, akiccaṃ tassa karoti, kiccaṃ tassa na karoti, paridahitvā sayati, parammukhī nipajjati, parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā, dīghaṃ assasati, dukkhaṃ vedayati, uccārapassāvaṃ abhiṇhaṃ gacchati, vilomamācarati, parapurisasaddaṃ sutvā kaṇṇasotaṃ vivaramodahati <span class="note">[vivarati kamodahati (pī.)]</span>, nihatabhogā kho pana hoti, paṭivissakehi santhavaṃ karoti, nikkhantapādā kho pana hoti, visikhānucārinī aticārinī kho pana hoti, niccaṃ <span class="note">[natthi sī. syā. pī. potthakesu]</span> sāmike agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā, abhiṇhaṃ dvāre tiṭṭhati, kacchāni aṅgāni thanāni dasseti, disodisaṃ gantvā pekkhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, pañcavīsāya <span class="note">[pañcavīsāhi (ka.)]</span> ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –</p>
  3300. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><a name="para301_kn14"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  3301. <p class="gatha1">‘Pavāsaṃ <a name="M2.0122"></a> tassa vaṇṇeti, gataṃ tassa na socati <span class="note">[pavāsa’massa vaṇṇeti gatiṃ nānusocati (sī. pī.)]</span>;</p>
  3302. <p class="gatha2">Disvāna patimāgataṃ <span class="note">[disvāpatiṃ āgataṃ (sī. pī.)]</span> nābhinandati;</p>
  3303. <p class="gathalast">Bhattāravaṇṇaṃ na kadāci bhāsati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3304. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><a name="para302_kn14"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  3305. <p class="gatha1">‘Anatthaṃ tassa carati asaññatā, atthañca hāpeti akiccakārinī;</p>
  3306. <p class="gathalast">Paridahitvā <a name="T2.0118"></a> sayati parammukhī, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3307. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><a name="para303_kn14"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  3308. <p class="gatha1">‘Parivattajātā ca <span class="note">[parāvattakajātā ca (sī.)]</span> bhavati kuṅkumī, dīghañca assasati dukkhavedinī;</p>
  3309. <p class="gathalast">Uccārapassāvamabhiṇhaṃ gacchati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3310. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><a name="para304_kn14"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  3311. <p class="gatha1">‘‘Vilomamācarati akiccakārinī, saddaṃ nisāmeti parassa bhāsato;</p>
  3312. <p class="gathalast">Nihatabhogā ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3313. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><a name="para305_kn14"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  3314. <p class="gatha1">‘Kicchena laddhaṃ kasirābhataṃ <span class="note">[kasirenābhataṃ (sī.)]</span> dhanaṃ, vittaṃ vināseti dukkhena sambhataṃ;</p>
  3315. <p class="gathalast">Paṭivissakehi ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3316. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><a name="para306_kn14"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  3317. <p class="gatha1">‘Nikkhantapādā visikhānucārinī, niccañca sāmimhi <span class="note">[niccaṃ sasāmimhi (pī. ka.)]</span> paduṭṭhamānasā;</p>
  3318. <p class="gathalast">Aticārinī hoti apetagāravā <span class="note">[tatheva’gāravā (sī. pī.)]</span>, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3319. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><a name="para307_kn14"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  3320. <p class="gatha1">‘Abhikkhaṇaṃ <a name="M2.0123"></a> tiṭṭhati dvāramūle, thanāni kacchāni ca dassayantī;</p>
  3321. <p class="gathalast">Disodisaṃ <a name="T2.0119"></a> pekkhati bhantacittā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.</p>
  3322. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><a name="para308_kn14"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  3323. <p class="gatha1">‘Sabbā nadī vaṅkagatī <span class="note">[vaṅkanadī (ka.)]</span>, sabbe kaṭṭhamayā vanā;</p>
  3324. <p class="gathalast">Sabbitthiyo kare pāpaṃ, labhamāne nivātake.</p>
  3325. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><a name="para309_kn14"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  3326. <p class="gatha1">‘Sace labhetha khaṇaṃ vā raho vā, nivātakaṃ vāpi labhetha tādisaṃ;</p>
  3327. <p class="gathalast">Sabbāva itthī kayiruṃ nu <span class="note">[kareyyu no (sī.), kareyyuṃ no (pī.)]</span> pāpaṃ, aññaṃ alattha <span class="note">[aladdhā (syā. pī. ka.)]</span> pīṭhasappināpi saddhiṃ.</p>
  3328. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><a name="para310_kn14"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  3329. <p class="gatha1">‘‘Narānamārāmakarāsu <a name="V2.0088"></a> nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca;</p>
  3330. <p class="gathalast">Sabbattha nāpītikarāpi <span class="note">[sabba’ttanā’pītikārāpi (sī. syā.)]</span> ce siyā <span class="note">[siyuṃ (syā.)]</span>, na vissase titthasamā hi nāriyo’’ti.</p>
  3331. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><a name="para311_kn14"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  3332. <p class="gatha1">‘Yaṃ ve <span class="note">[yañca (syā. ka.)]</span> disvā kaṇḍarīkinnarānaṃ <span class="note">[kinnarakinnarīnaṃ (syā.), kinnarīkinnarānaṃ (ka.)]</span>, sabbitthiyo na ramanti agāre;</p>
  3333. <p class="gathalast">Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā, aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappiṃ.</p>
  3334. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><a name="para312_kn14"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  3335. <p class="gatha1">‘Bakassa ca bāvarikassa <span class="note">[pāvārikassa (sī.), bāvariyassa (syā.)]</span> rañño, accantakāmānugatassa bhariyā;</p>
  3336. <p class="gathalast">Avācarī <span class="note">[accācari (syā.), anācari (ka.)]</span> paṭṭhavasānugassa <span class="note">[baddhavasānugassa (sī. syā.), pattavasānugatassa (ka.)]</span>, kaṃ vāpi itthī nāticare tadaññaṃ.</p>
  3337. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><a name="para313_kn14"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  3338. <p class="gatha1">‘Piṅgiyānī <a name="T2.0120"></a><a name="M2.0124"></a> sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā;</p>
  3339. <p class="gathalast">Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī.</p>
  3340. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><a name="para314_kn14"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  3341. <p class="gatha1">‘Luddhānaṃ <span class="note">[khuddānaṃ (sī. syā. pī.)]</span> lahucittānaṃ, akataññūna dubbhinaṃ;</p>
  3342. <p class="gathalast">Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati.</p>
  3343. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><a name="para315_kn14"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  3344. <p class="gatha1">‘Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ, na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā;</p>
  3345. <p class="gathalast">Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti.</p>
  3346. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><a name="para316_kn14"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  3347. <p class="gatha1">‘Cirānuvuṭṭhampi <span class="note">[cirānuvutthampi (sī. pī.)]</span> piyaṃ manāpaṃ, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ <span class="note">[santaṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  3348. <p class="gathalast">Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi.</p>
  3349. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><a name="para317_kn14"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  3350. <p class="gatha1">‘Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa, kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā;</p>
  3351. <p class="gathalast">Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati.</p>
  3352. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><a name="para318_kn14"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  3353. <p class="gatha1">‘Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ;</p>
  3354. <p class="gathalast">Saṇhāhi <a name="T2.0121"></a> vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ.</p>
  3355. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><a name="para319_kn14"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  3356. <p class="gatha1">‘Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ;</p>
  3357. <p class="gathalast">Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ.</p>
  3358. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><a name="para320_kn14"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  3359. <p class="gatha1">‘Silesūpamāṃ <a name="M2.0125"></a> sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā;</p>
  3360. <p class="gathalast">Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ <span class="note">[orakulaṃ (sī.) evamuparipi]</span> parañca.</p>
  3361. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><a name="para321_kn14"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  3362. <p class="gatha1">‘Na tā ekassa na dvinnaṃ, āpaṇova pasārito;</p>
  3363. <p class="gathalast">Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye <span class="note">[bandhaye (syā. ka.)]</span>.</p>
  3364. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><a name="para322_kn14"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  3365. <p class="gatha1">‘Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā;</p>
  3366. <p class="gathalast">Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati <span class="note">[kesuci potthakesu imissā gāthāya pubbaddhāparaddhaṃ vipariyāyena dissati]</span>.</p>
  3367. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><a name="para323_kn14"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  3368. <p class="gatha1">‘Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā;</p>
  3369. <p class="gathalast">Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ.</p>
  3370. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><a name="para324_kn14"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  3371. <p class="gatha1">‘Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ, muddhābhisittaṃ pamadā ca sabbā;</p>
  3372. <p class="gathalast">Ete naro <span class="note">[etena so (pī.)]</span> niccayato <span class="note">[niccayatto (sī. pī.)]</span> bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo <span class="note">[saccabhāvo (syā.)]</span>.</p>
  3373. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><a name="para325_kn14"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  3374. <p class="gatha1">‘Naccantavaṇṇā <a name="T2.0122"></a><a name="V2.0089"></a> na bahūnaṃ kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā;</p>
  3375. <p class="gathalast">Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā’’’.</p>
  3376. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa sakuṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ <span class="note">[ādimajjhagāthāpariyosānaṃ (syā. ka.)]</span> viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –</p>
  3377. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><a name="para326_kn14"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  3378. <p class="gatha1">‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;</p>
  3379. <p class="gathalast">Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche.</p>
  3380. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><a name="para327_kn14"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  3381. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhāhakaṃ <a name="M2.0126"></a> cepi alīnavuttiṃ, komārabhattāraṃ piyaṃ manāpaṃ;</p>
  3382. <p class="gathalast">Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ <span class="note">[tasmā hi itthīnaṃ (sī. pī.)]</span> na vissasāmi.</p>
  3383. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><a name="para328_kn14"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  3384. <p class="gatha1">‘‘Na vissase icchati manti poso, na vissase rodati me sakāse;</p>
  3385. <p class="gathalast">Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.</p>
  3386. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><a name="para329_kn14"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  3387. <p class="gatha1">‘‘Na vissase sākhapurāṇasanthataṃ, na <a name="T2.0123"></a> vissase mittapurāṇacoraṃ;</p>
  3388. <p class="gathalast">Na vissase rājānaṃ sakhā <span class="note">[rājā sakhā (sī. pī.)]</span> mamanti, na vissase itthi dasanna mātaraṃ.</p>
  3389. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><a name="para330_kn14"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  3390. <p class="gatha1">‘‘Na vissase rāmakarāsu nārisu, accantasīlāsu asaññatāsu;</p>
  3391. <p class="gathalast">Accantapemānugatassa bhariyā, na vissase titthasamā hi nāriyo.</p>
  3392. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><a name="para331_kn14"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  3393. <p class="gatha1">‘‘Haneyyuṃ chindeyyuṃ chedāpeyyumpi <span class="note">[haneyyu chindeyyuṃpi chadayeyyuṃ (sī. pī.), haneyyuṃpi chindeyyuṃpi chedāpeyyuṃpi (syā.)]</span>, kaṇṭhepi <span class="note">[kaṇṭhampi (sī. syā.)]</span> chetvā rudhiraṃ piveyyuṃ;</p>
  3394. <p class="gathalast">Mā dīnakāmāsu asaññatāsu, bhāvaṃ kare gaṅgatitthūpamāsu.</p>
  3395. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><a name="para332_kn14"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  3396. <p class="gatha1">‘‘Musā tāsaṃ yathā saccaṃ, saccaṃ tāsaṃ yathā musā;</p>
  3397. <p class="gathalast">Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ.</p>
  3398. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><a name="para333_kn14"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  3399. <p class="gatha1">‘‘Gatenetā palobhenti, pekkhitena mhitena ca;</p>
  3400. <p class="gathalast">Athopi dunnivatthena, mañjunā bhaṇitena ca.</p>
  3401. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><a name="para334_kn14"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  3402. <p class="gatha1">‘‘Coriyo kathinā <span class="note">[kaṭhinā (sī. syā. pī.)]</span> hetā, vāḷā ca lapasakkharā;</p>
  3403. <p class="gathalast">Na tā kiñci na jānanti, yaṃ manussesu vañcanaṃ.</p>
  3404. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><a name="para335_kn14"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  3405. <p class="gatha1">‘‘Asā <a name="M2.0127"></a> lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati;</p>
  3406. <p class="gathalast">Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā.</p>
  3407. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><a name="para336_kn14"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  3408. <p class="gatha1">‘‘Natthitthīnaṃ <a name="T2.0124"></a> piyo nāma, appiyopi na vijjati;</p>
  3409. <p class="gathalast">Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.</p>
  3410. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><a name="para337_kn14"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  3411. <p class="gatha1">‘‘Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati;</p>
  3412. <p class="gathalast">Dhanattā <span class="note">[dhanatthā (syā.)]</span> paṭivallanti, latāva dumanissitā.</p>
  3413. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><a name="para338_kn14"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  3414. <p class="gatha1">‘‘Hatthibandhaṃ <a name="V2.0090"></a> assabandhaṃ, gopurisañca maṇḍalaṃ <span class="note">[caṇḍalaṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  3415. <p class="gathalast">Chavaḍāhakaṃ pupphachaḍḍakaṃ, sadhanamanupatanti nāriyo.</p>
  3416. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><a name="para339_kn14"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  3417. <p class="gatha1">‘‘Kulaputtampi jahanti akiñcanaṃ, chavakasamasadisampi <span class="note">[chavakasamaṃ (syā. pī.)]</span>;</p>
  3418. <p class="gathalast">Anugacchanti <span class="note">[gacchanti (pī.)]</span> anupatanti, dhanahetu hi nāriyo’’ti <span class="note">[dhanahetu ca nāriyo (syā.), dhanahetu nāriyo (pī.)]</span>.</p>
  3419. <p class="bodytext">Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –</p>
  3420. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><a name="para340_kn14"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  3421. <p class="gatha1">‘‘Cattārome na pūrenti, te me suṇātha bhāsato;</p>
  3422. <p class="gathalast">Samuddo brāhmaṇo rājā, itthī cāpi dijampati.</p>
  3423. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><a name="para341_kn14"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  3424. <p class="gatha1">‘‘Saritā sāgaraṃ yanti, yā kāci pathavissitā;</p>
  3425. <p class="gathalast">Tā samuddaṃ na pūrenti, ūnattā hi na pūrati.</p>
  3426. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><a name="para342_kn14"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  3427. <p class="gatha1">‘‘Brāhmaṇo ca adhīyāna, vedamakkhānapañcamaṃ;</p>
  3428. <p class="gathalast">Bhiyyopi sutamiccheyya, ūnattā hi na pūrati.</p>
  3429. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><a name="para343_kn14"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  3430. <p class="gatha1">‘‘Rājā ca pathaviṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ;</p>
  3431. <p class="gatha2">Ajjhāvasaṃ vijinitvā, anantaratanocitaṃ;</p>
  3432. <p class="gathalast">Pāraṃ <a name="T2.0125"></a> samuddaṃ pattheti, ūnattā hi na pūrati.</p>
  3433. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><a name="para344_kn14"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  3434. <p class="gatha1">‘‘Ekamekāya itthiyā, aṭṭhaṭṭha patino siyā;</p>
  3435. <p class="gatha2">Sūrā ca balavanto ca, sabbakāmarasāharā;</p>
  3436. <p class="gathalast">Kareyya navame chandaṃ, ūnattā hi na pūrati.</p>
  3437. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><a name="para345_kn14"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  3438. <p class="gatha1">‘‘Sabbitthiyo <a name="M2.0128"></a> sikhiriva sabbabhakkhā, sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī;</p>
  3439. <p class="gathalast">Sabbitthiyo kaṇṭakānaṃva sākhā, sabbitthiyo dhanahetu vajanti.</p>
  3440. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><a name="para346_kn14"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  3441. <p class="gatha1">‘‘Vātañca jālena naro parāmase, osiñcaye <span class="note">[osañciyā (sī. pī.)]</span> sāgaramekapāṇinā;</p>
  3442. <p class="gathalast">Sakena hatthena kareyya ghosaṃ <span class="note">[sakena kālena haneyya ghosanaṃ (pī.)]</span>, yo sabbabhāvaṃ pamadāsu osaje.</p>
  3443. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><a name="para347_kn14"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  3444. <p class="gatha1">‘‘Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ;</p>
  3445. <p class="gathalast">Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ.</p>
  3446. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><a name="para348_kn14"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  3447. <p class="gatha1">‘‘Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā;</p>
  3448. <p class="gathalast">Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.</p>
  3449. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><a name="para349_kn14"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  3450. <p class="gatha1">‘‘Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā;</p>
  3451. <p class="gathalast">Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.</p>
  3452. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><a name="para350_kn14"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  3453. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="V2.0091"></a> etā <span class="note">[yañcetā (syā.)]</span> upasevanti, chandasā vā dhanena vā;</p>
  3454. <p class="gathalast">Jātavedova saṇṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti na’’nti.</p>
  3455. <p class="bodytext">Atha <a name="T2.0126"></a> khalu, bho, kuṇālo sakuṇo nāradassa devabrāhmaṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –</p>
  3456. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><a name="para351_kn14"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  3457. <p class="gatha1">‘‘Sallape nisitakhaggapāṇinā, paṇḍito api pisācadosinā;</p>
  3458. <p class="gathalast">Uggatejamuragampi āside, eko ekāya pamadāya nālape <span class="note">[eko ekapamadaṃ hi nālape (pī.) eko ekapamādāya nālape (?)]</span>.</p>
  3459. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><a name="para352_kn14"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  3460. <p class="gatha1">‘‘Lokacittamathanā hi nāriyo, naccagītabhaṇitamhitāvudhā;</p>
  3461. <p class="gathalast">Bādhayanti anupaṭṭhitassatiṃ <span class="note">[anupaṭṭhitāsatī (pī.)]</span>, dīpe rakkhasigaṇova <span class="note">[dīparakkhasigaṇāva (sī.)]</span> vāṇije.</p>
  3462. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><a name="para353_kn14"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  3463. <p class="gatha1">‘‘Natthi <a name="M2.0129"></a> tāsaṃ vinayo na saṃvaro, majjamaṃsaniratā <span class="note">[majjamaṃsābhiratā (ka.)]</span> asaññatā;</p>
  3464. <p class="gathalast">Tā gilanti purisassa pābhataṃ, sāgareva makaraṃ timiṅgalo <span class="note">[timiṅgilo (sī. pī.)]</span>.</p>
  3465. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><a name="para354_kn14"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  3466. <p class="gatha1">‘‘Pañcakāmaguṇasātagocarā, uddhatā aniyatā asaññatā;</p>
  3467. <p class="gathalast">Osaranti pamadā pamādinaṃ, loṇatoyavatiyaṃva āpakā.</p>
  3468. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><a name="para355_kn14"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  3469. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ naraṃ upalapenti <span class="note">[uparamanti (sī. pī.), palāpenti (ka.)]</span> nāriyo, chandasā va <a name="T2.0127"></a> ratiyā dhanena vā;</p>
  3470. <p class="gathalast">Jātavedasadisampi tādisaṃ, rāgadosavadhiyo <span class="note">[rāgadosavatiyo (sī. pī.)]</span> dahanti naṃ.</p>
  3471. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><a name="para356_kn14"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  3472. <p class="gatha1">‘‘Aḍḍhaṃ ñatvā purisaṃ mahaddhanaṃ, osaranti sadhanā sahattanā;</p>
  3473. <p class="gathalast">Rattacittamativeṭhayanti naṃ, sāla māluvalatāva kānane.</p>
  3474. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><a name="para357_kn14"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  3475. <p class="gatha1">‘‘Tā upenti vividhena chandasā, citrabimbamukhiyo alaṅkatā;</p>
  3476. <p class="gathalast">Uhasanti <span class="note">[ūhasanti (sī. pī.), ohasanti (syā.)]</span> pahasanti nāriyo, sambarova <span class="note">[saṃvarova (syā. pī. ka.)]</span> satamāyakovidā.</p>
  3477. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><a name="para358_kn14"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  3478. <p class="gatha1">‘‘Jātarūpamaṇimuttabhūsitā, sakkatā patikulesu nāriyo;</p>
  3479. <p class="gathalast">Rakkhitā aticaranti sāmikaṃ, dānavaṃva hadayantarassitā <span class="note">[hadayantanissitā (ka.), hadayantaranissitā (syā.)]</span>.</p>
  3480. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><a name="para359_kn14"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  3481. <p class="gatha1">‘‘Tejavāpi <a name="M2.0130"></a> hi naro vicakkhaṇo, sakkato bahujanassa pūjito;</p>
  3482. <p class="gathalast">Nārinaṃ vasagato na bhāsati, rāhunā upahatova candimā.</p>
  3483. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><a name="para360_kn14"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  3484. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kareyya kupito diso disaṃ, duṭṭhacitto <a name="T2.0128"></a> vasamāgataṃ ariṃ <span class="note">[ari (sī. pī.)]</span>;</p>
  3485. <p class="gathalast">Tena bhiyyo byasanaṃ nigacchati, nārinaṃ vasagato apekkhavā.</p>
  3486. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><a name="para361_kn14"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  3487. <p class="gatha1">‘‘Kesalūnanakhachinnatajjitā, pādapāṇikasadaṇḍatāḷitā;</p>
  3488. <p class="gathalast">Hīnamevupagatā hi nāriyo, tā ramanti kuṇapeva makkhikā.</p>
  3489. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><a name="para362_kn14"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  3490. <p class="gatha1">‘‘Tā kulesu visikhantaresu vā, rājadhāninigamesu vā puna <span class="note">[vā pana (syā.)]</span>;</p>
  3491. <p class="gathalast">Oḍḍitaṃ namucipāsavākaraṃ <span class="note">[vāguraṃ (syā.)]</span>, cakkhumā parivajje sukhatthiko.</p>
  3492. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><a name="para363_kn14"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  3493. <p class="gatha1">‘‘Ossajitva <a name="V2.0092"></a> kusalaṃ tapoguṇaṃ, yo anariyacaritāni mācari;</p>
  3494. <p class="gathalast">Devatāhi nirayaṃ nimissati, chedagāmimaṇiyaṃva vāṇijo.</p>
  3495. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><a name="para364_kn14"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  3496. <p class="gatha1">‘‘So idha garahito parattha ca, dummatī upahato <span class="note">[upagato (sī. pī.)]</span> sakammunā;</p>
  3497. <p class="bodytext">Gacchatī aniyato gaḷāgaḷaṃ, duṭṭhagadrabharathova uppathe.</p>
  3498. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><a name="para365_kn14"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  3499. <p class="gatha1">‘‘So upeti nirayaṃ patāpanaṃ, sattisimbalivanañca <a name="T2.0129"></a> āyasaṃ;</p>
  3500. <p class="gathalast">Āvasitvā tiracchānayoniyaṃ, petarājavisayaṃ na muñcati <span class="note">[muccati (ka.)]</span>.</p>
  3501. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><a name="para366_kn14"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  3502. <p class="gatha1">‘‘Dibyakhiḍḍaratiyoṃ <a name="M2.0131"></a> ca nandane, cakkavatticaritañca mānuse;</p>
  3503. <p class="gathalast">Nāsayanti pamadā pamādinaṃ, duggatiñca paṭipādayanti naṃ.</p>
  3504. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><a name="para367_kn14"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  3505. <p class="gatha1">‘‘Dibyakhiḍḍaratiyo na dullabhā, cakkavatticaritañca mānuse;</p>
  3506. <p class="gathalast">Soṇṇabyamhanilayā <span class="note">[suvaṇṇabyamhanilayā (syā. ka.), sovaṇṇabyamhanilayā (pī.)]</span> ca accharā, ye caranti pamadāhanatthikā.</p>
  3507. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><a name="para368_kn14"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  3508. <p class="gatha1">‘‘Kāmadhātusamatikkamā gati, rūpadhātuyā bhāvo <span class="note">[rūpadhātuyā bhavo (sī.), rūpadhātusambhavo (syā.)]</span> na dullabho;</p>
  3509. <p class="gathalast">Vītarāgavisayūpapattiyā, ye caranti pamadāhanatthikā.</p>
  3510. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><a name="para369_kn14"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  3511. <p class="gatha1">‘‘Sabbadukkhasamatikkamaṃ sivaṃ, accantamacalitaṃ asaṅkhataṃ;</p>
  3512. <p class="gathalast">Nibbutehi sucihī na dullabhaṃ, ye caranti pamadāhanatthikā’’ti.</p>
  3513. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><a name="para370_kn14"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  3514. <p class="gatha1">‘‘Kuṇālohaṃ tadā āsiṃ, udāyī phussakokilo;</p>
  3515. <p class="gatha2">Ānando <a name="T2.0130"></a> gijjharājāsi, sāriputto ca nārado;</p>
  3516. <p class="gathalast">Parisā buddhaparisā, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.</p>
  3517. <p class="centered">Kuṇālajātakaṃ catutthaṃ.</p>
  3518. <p class="subhead">537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)</p>
  3519. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><a name="para371_kn14"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  3520. <p class="gatha1">‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;</p>
  3521. <p class="gathalast">Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu <span class="note">[ādu (sī. syā.)]</span> dhanassa kāraṇā’’.</p>
  3522. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><a name="para372_kn14"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  3523. <p class="gatha1">‘‘Naṃ <a name="M2.0132"></a> attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;</p>
  3524. <p class="gathalast">Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.</p>
  3525. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><a name="para373_kn14"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  3526. <p class="gatha1">‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;</p>
  3527. <p class="gathalast">Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.</p>
  3528. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><a name="para374_kn14"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  3529. <p class="gatha1">‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ <span class="note">[yameva tvaṃ (sī.)]</span> bhāsasi kāḷahatthi;</p>
  3530. <p class="gathalast">Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi <a name="T2.0131"></a> te rājino sammukhe taṃ’’.</p>
  3531. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><a name="para375_kn14"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  3532. <p class="gatha1">Tato <a name="V2.0093"></a> ratyā vivasāne <span class="note">[vivasane (sī. syā. pī.)]</span>, sūriyuggamanaṃ pati;</p>
  3533. <p class="gatha2">Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;</p>
  3534. <p class="gathalast">Upasaṅkamma <span class="note">[upasaṅkamitvā (sī. syā. pī.)]</span> rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi.</p>
  3535. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><a name="para376_kn14"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  3536. <p class="gatha1">‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;</p>
  3537. <p class="gathalast">Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.</p>
  3538. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><a name="para377_kn14"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  3539. <p class="gatha1">‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;</p>
  3540. <p class="gathalast">Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.</p>
  3541. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><a name="para378_kn14"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  3542. <p class="gatha1">‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;</p>
  3543. <p class="gathalast">Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.</p>
  3544. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><a name="para379_kn14"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  3545. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto <span class="note">[rato (sī. syā. pī.)]</span>, bālo yadī āyati nāvabujjhati;</p>
  3546. <p class="gathalast">Vidhamma putte caji <span class="note">[cajitvā (ka.)]</span> ñātake ca, parivattiya attānaññeva <span class="note">[attānameva (sī. pī.)]</span> khādati.</p>
  3547. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><a name="para380_kn14"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  3548. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="M2.0133"></a> te sutvāna vigetu <span class="note">[vihetu (sī. pī.)]</span> chando, mā bhakkhayī <span class="note">[mā bhakkhasī (sī. pī.)]</span> rāja manussamaṃsaṃ;</p>
  3549. <p class="gathalast">Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa <span class="note">[dipadādipa (sī. pī.) evamuparipi]</span> suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.</p>
  3550. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><a name="para381_kn14"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  3551. <p class="gatha1">‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo <span class="note">[tassa orasa atrajo (sī.), tassa atraja oraso (pī.)]</span>;</p>
  3552. <p class="gathalast">Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.</p>
  3553. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><a name="para382_kn14"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  3554. <p class="gatha1">‘‘Evameva <a name="T2.0132"></a> ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;</p>
  3555. <p class="gathalast">Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi <span class="note">[hessāmi (sī. syā.), hassāmi (pī.)]</span> jīvitaṃ’’.</p>
  3556. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><a name="para383_kn14"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  3557. <p class="gatha1">‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;</p>
  3558. <p class="gathalast">Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.</p>
  3559. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><a name="para384_kn14"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  3560. <p class="gatha1">‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā <span class="note">[yasmā (sī. pī.)]</span> maṃ tvaṃ nivāraye;</p>
  3561. <p class="gathalast">Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.</p>
  3562. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><a name="para385_kn14"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  3563. <p class="gatha1">‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;</p>
  3564. <p class="gathalast">Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.</p>
  3565. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><a name="para386_kn14"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  3566. <p class="gatha1">‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;</p>
  3567. <p class="gathalast">Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.</p>
  3568. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><a name="para387_kn14"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  3569. <p class="gatha1">‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;</p>
  3570. <p class="gathalast">Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.</p>
  3571. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><a name="para388_kn14"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  3572. <p class="gatha1">‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;</p>
  3573. <p class="gathalast">Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.</p>
  3574. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><a name="para389_kn14"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  3575. <p class="gatha1">‘‘Kusaggenudakamādāya <a name="V2.0094"></a> <span class="note">[kusagge udakamādāya (sī. pī.)]</span>, samudde udakaṃ mine;</p>
  3576. <p class="gathalast">Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.</p>
  3577. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><a name="para390_kn14"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  3578. <p class="gatha1">‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;</p>
  3579. <p class="gathalast">Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.</p>
  3580. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><a name="para391_kn14"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  3581. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi <a name="M2.0134"></a> te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;</p>
  3582. <p class="gathalast">Abhuttaparibhogena <span class="note">[avuttiparibhogena (sī. pī.), ayuttaparibhogena (syā.)]</span>, sabbe abbhatthataṃ gatā.</p>
  3583. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><a name="para392_kn14"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  3584. <p class="gatha1">‘‘Evameva <a name="T2.0133"></a> tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;</p>
  3585. <p class="gathalast">Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.</p>
  3586. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><a name="para393_kn14"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  3587. <p class="gatha1">‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho <span class="note">[pāmukho (ka.)]</span>;</p>
  3588. <p class="gatha2">Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;</p>
  3589. <p class="gathalast">Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ <span class="note">[kaṅkhapattaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  3590. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><a name="para394_kn14"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  3591. <p class="gatha1">‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;</p>
  3592. <p class="gathalast">Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.</p>
  3593. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><a name="para395_kn14"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  3594. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ saddahasi <span class="note">[sacepi sahasi (sī. pī.)]</span> rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya <span class="note">[khattiyaṃ (syā.)]</span>;</p>
  3595. <p class="gathalast">Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.</p>
  3596. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><a name="para396_kn14"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  3597. <p class="gatha1">‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi <span class="note">[jātabhūmi (sī.)]</span>, atha kena atthena idhānupatto;</p>
  3598. <p class="gathalast">Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.</p>
  3599. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><a name="para397_kn14"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  3600. <p class="gatha1">‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;</p>
  3601. <p class="gathalast">Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.</p>
  3602. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><a name="para398_kn14"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  3603. <p class="gatha1">‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā <a name="T2.0134"></a> ye bahuṭṭhānacintino;</p>
  3604. <p class="gathalast">Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.</p>
  3605. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><a name="para399_kn14"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  3606. <p class="gatha1">‘‘Attānaṃ <a name="M2.0135"></a> ñātī udāhu <span class="note">[uda (sī. pī.)]</span> puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;</p>
  3607. <p class="gathalast">Kimeva tvaṃ <span class="note">[kimo nu tvaṃ (sī. pī.)]</span> sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.</p>
  3608. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><a name="para400_kn14"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  3609. <p class="gatha1">‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;</p>
  3610. <p class="gathalast">Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ <span class="note">[saṅgaraṃ (sī. syā. pī.) evamuparipi]</span> brāhmaṇassānutappe.</p>
  3611. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><a name="para401_kn14"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  3612. <p class="gatha1">‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;</p>
  3613. <p class="gathalast">Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.</p>
  3614. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><a name="para402_kn14"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  3615. <p class="gatha1">‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;</p>
  3616. <p class="gathalast">Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.</p>
  3617. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><a name="para403_kn14"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  3618. <p class="gatha1">‘‘Mutto <a name="V2.0095"></a> tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā <a name="T2.0135"></a> sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;</p>
  3619. <p class="gathalast">Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.</p>
  3620. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><a name="para404_kn14"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  3621. <p class="gatha1">‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ <span class="note">[na hi jīvitaṃ (sī.)]</span> garahito pāpadhammo;</p>
  3622. <p class="gathalast">Na hi taṃ naraṃ tāyati <span class="note">[tāyate (sī. syā. pī. ka.)]</span> duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.</p>
  3623. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><a name="para405_kn14"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  3624. <p class="gatha1">‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;</p>
  3625. <p class="gathalast">Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.</p>
  3626. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><a name="para406_kn14"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  3627. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘‘Nabhaṃ <a name="M2.0136"></a> phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;</p>
  3628. <p class="gathalast">Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  3629. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><a name="para407_kn14"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  3630. <p class="gatha1">‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;</p>
  3631. <p class="gathalast">Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.</p>
  3632. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><a name="para408_kn14"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  3633. <p class="gatha1">‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;</p>
  3634. <p class="gathalast">Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.</p>
  3635. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><a name="para409_kn14"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  3636. <p class="gatha1">‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe <a name="T2.0136"></a> sake issariye ṭhitena;</p>
  3637. <p class="gathalast">Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.</p>
  3638. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><a name="para410_kn14"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  3639. <p class="gatha1">‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;</p>
  3640. <p class="gathalast">Suṇoma <span class="note">[suṇomi (sī. syā.)]</span> gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.</p>
  3641. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><a name="para411_kn14"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  3642. <p class="gatha1">‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti <span class="note">[hotu (pī.)]</span> samāgamo;</p>
  3643. <p class="gathalast">Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.</p>
  3644. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><a name="para412_kn14"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  3645. <p class="gatha1">‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;</p>
  3646. <p class="gathalast">Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.</p>
  3647. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><a name="para413_kn14"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  3648. <p class="gatha1">‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;</p>
  3649. <p class="gathalast">Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.</p>
  3650. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><a name="para414_kn14"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  3651. <p class="gatha1">‘‘Nabhañcaṃ <a name="M2.0137"></a> dūre pathavī ca dūre, pāraṃ <a name="T2.0137"></a> samuddassa tadāhu dūre;</p>
  3652. <p class="gathalast">Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo <span class="note">[dhammaṃ (sī. pī.)]</span> asatañca rāja’’.</p>
  3653. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><a name="para415_kn14"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  3654. <p class="gatha1">‘‘Sahassiyā <span class="note">[sahassiyo (sī. pī.)]</span> imā gāthā, nahimā <span class="note">[na imā, (sī. pī.) nayimā (syā.)]</span> gāthā satārahā;</p>
  3655. <p class="gathalast">Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.</p>
  3656. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><a name="para416_kn14"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  3657. <p class="gatha1">‘‘Āsītiyā nāvutiyā <span class="note">[asītiyā navutiyā (pī.)]</span> ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya <span class="note">[bhaveyyu (sī. syā. pī.)]</span> gāthā;</p>
  3658. <p class="gathalast">Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi <span class="note">[sahassiyo nāma idhatthi (sī.)]</span> gāthā’’.</p>
  3659. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><a name="para417_kn14"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  3660. <p class="gatha1">‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ <span class="note">[santo mamaṃ (syā.), santo ca maṃ (sī. pī. ka.)]</span> sappurisā bhajeyyuṃ;</p>
  3661. <p class="gathalast">Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.</p>
  3662. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><a name="para418_kn14"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  3663. <p class="gatha1">‘‘Aggi <a name="V2.0096"></a> yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova <span class="note">[sāgaro vā (sī. pī.)]</span> nadīhi;</p>
  3664. <p class="gathalast">Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.</p>
  3665. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><a name="para419_kn14"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  3666. <p class="gatha1">‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ <span class="note">[gāthā ahaṃ atthavatī (sī. pī.)]</span> janinda;</p>
  3667. <p class="gathalast">Tameva sakkacca nisāmayāmi, na <a name="T2.0138"></a> hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.</p>
  3668. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><a name="para420_kn14"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  3669. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="M2.0138"></a> te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;</p>
  3670. <p class="gathalast">Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ <span class="note">[bhāsase maṃ (sī. syā. pī.)]</span>, gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ <span class="note">[porisādassa kante (sī. pī.), porisādassupante (ka.)]</span>.</p>
  3671. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><a name="para421_kn14"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  3672. <p class="gatha1">‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;</p>
  3673. <p class="gathalast">Assāruhā <span class="note">[assārohā (syā. pī.)]</span> ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.</p>
  3674. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><a name="para422_kn14"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  3675. <p class="gatha1">‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;</p>
  3676. <p class="gathalast">Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.</p>
  3677. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><a name="para423_kn14"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  3678. <p class="gatha1">‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;</p>
  3679. <p class="gathalast">Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.</p>
  3680. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><a name="para424_kn14"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  3681. <p class="gatha1">‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;</p>
  3682. <p class="gatha2">Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī <a name="T2.0139"></a> punarāgatosmi;</p>
  3683. <p class="gathalast">Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.</p>
  3684. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><a name="para425_kn14"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  3685. <p class="gatha1">‘‘Na hāyate khāditaṃ <span class="note">[khādituṃ (sī. syā. pī.)]</span> mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva <span class="note">[sadhūmakā ca (syā.)]</span>;</p>
  3686. <p class="gathalast">Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma <span class="note">[suṇomi (sī.), suṇāma (pī.)]</span> gāthāyo satārahāyo’’.</p>
  3687. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><a name="para426_kn14"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  3688. <p class="gatha1">‘‘Adhammiko <a name="M2.0139"></a> tvaṃ porisādakāsi <span class="note">[porisādamakāsi (ka.)]</span>, raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;</p>
  3689. <p class="gathalast">Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.</p>
  3690. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><a name="para427_kn14"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  3691. <p class="gatha1">‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;</p>
  3692. <p class="gathalast">Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.</p>
  3693. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><a name="para428_kn14"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  3694. <p class="gatha1">‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;</p>
  3695. <p class="gathalast">Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no <span class="note">[kasmā nu (ka.)]</span> adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.</p>
  3696. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><a name="para429_kn14"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  3697. <p class="gatha1">‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;</p>
  3698. <p class="gathalast">Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.</p>
  3699. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><a name="para430_kn14"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  3700. <p class="gatha1">‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;</p>
  3701. <p class="gathalast">Amittahatthaṃ <a name="T2.0140"></a> punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.</p>
  3702. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><a name="para431_kn14"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  3703. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="V2.0097"></a> khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;</p>
  3704. <p class="gatha2">Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;</p>
  3705. <p class="gathalast">Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.</p>
  3706. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><a name="para432_kn14"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  3707. <p class="gatha1">‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;</p>
  3708. <p class="gathalast">Sabbaṃ tahiṃ labhasi <span class="note">[labbhati (pī.)]</span> sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.</p>
  3709. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><a name="para433_kn14"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  3710. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="M2.0140"></a> kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;</p>
  3711. <p class="bodytext">Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.</p>
  3712. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><a name="para434_kn14"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  3713. <p class="gatha1">‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;</p>
  3714. <p class="gatha2">Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;</p>
  3715. <p class="gathalast">Alīnacitto asi <span class="note">[ca’si (sī. syā. pī.)]</span> saccavādī’’.</p>
  3716. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><a name="para435_kn14"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  3717. <p class="gatha1">‘‘Katā <a name="T2.0141"></a> me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;</p>
  3718. <p class="gathalast">Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.</p>
  3719. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><a name="para436_kn14"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  3720. <p class="gatha1">‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;</p>
  3721. <p class="gathalast">Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada <span class="note">[khāda (sī. syā. pī.)]</span> maṃ porisāda.</p>
  3722. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><a name="para437_kn14"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  3723. <p class="gatha1">‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;</p>
  3724. <p class="gathalast">Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.</p>
  3725. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><a name="para438_kn14"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  3726. <p class="gatha1">‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;</p>
  3727. <p class="gathalast">Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.</p>
  3728. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><a name="para439_kn14"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  3729. <p class="gatha1">‘‘Ñātīsu <a name="T2.0142"></a> mittesu katā me kārā <span class="note">[katūpakāro (syā. ka.)]</span>, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;</p>
  3730. <p class="gathalast">Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.</p>
  3731. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><a name="para440_kn14"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  3732. <p class="gatha1">‘‘Ñātīsuṃ <a name="M2.0141"></a> mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;</p>
  3733. <p class="gathalast">Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.</p>
  3734. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><a name="para441_kn14"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  3735. <p class="gatha1">‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;</p>
  3736. <p class="gathalast">Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.</p>
  3737. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><a name="para442_kn14"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  3738. <p class="gatha1">‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;</p>
  3739. <p class="gathalast">Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.</p>
  3740. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><a name="para443_kn14"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  3741. <p class="gatha1">‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ;</p>
  3742. <p class="gathalast">Muddhāpi tassa viphaleyya <span class="note">[vipateyya (sī. pī.)]</span> sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’.</p>
  3743. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><a name="para444_kn14"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  3744. <p class="gatha1">‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  3745. <p class="gathalast">Api gāthā suṇitvāna, dhamme me ramate <span class="note">[ramatī (sī. pī.)]</span> mano’’.</p>
  3746. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><a name="para445_kn14"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  3747. <p class="gatha1">‘‘Sakideva <a name="V2.0098"></a> mahārāja <span class="note">[sutasoma (sī. pī.)]</span>, sabbhi hoti samāgamo;</p>
  3748. <p class="gathalast">Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.</p>
  3749. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><a name="para446_kn14"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  3750. <p class="gatha1">‘‘Sabbhireva <a name="T2.0143"></a> samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;</p>
  3751. <p class="gathalast">Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.</p>
  3752. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><a name="para447_kn14"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  3753. <p class="gatha1">‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;</p>
  3754. <p class="gathalast">Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.</p>
  3755. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><a name="para448_kn14"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  3756. <p class="gatha1">‘‘Nabhañcaṃ <a name="M2.0142"></a> dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;</p>
  3757. <p class="gathalast">Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo <span class="note">[dhammaṃ (sī. pī.)]</span> asatañca rāja’’.</p>
  3758. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><a name="para449_kn14"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  3759. <p class="gatha1">‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā;</p>
  3760. <p class="gathalast">Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’.</p>
  3761. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><a name="para450_kn14"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  3762. <p class="gatha1">‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ <span class="note">[bujjhase tvaṃ (sī. pī.), bujjhase tuvaṃ (syā.)]</span>, hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ;</p>
  3763. <p class="gathalast">Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma.</p>
  3764. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><a name="para451_kn14"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  3765. <p class="gatha1">‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya;</p>
  3766. <p class="gathalast">Sandiṭṭhikaṃ <a name="T2.0144"></a> kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’.</p>
  3767. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><a name="para452_kn14"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  3768. <p class="gatha1">‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;</p>
  3769. <p class="gathalast">Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.</p>
  3770. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><a name="para453_kn14"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  3771. <p class="gatha1">‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ <span class="note">[sakkhi (sī. syā. pī.)]</span>, paññassa paññāṇavatā sameti;</p>
  3772. <p class="gathalast">Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ <span class="note">[ārogyaṃ (ka.)]</span>, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’.</p>
  3773. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><a name="para454_kn14"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  3774. <p class="gatha1">‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti;</p>
  3775. <p class="gathalast">Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’.</p>
  3776. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><a name="para455_kn14"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  3777. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="M2.0143"></a> khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;</p>
  3778. <p class="gathalast">Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’.</p>
  3779. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><a name="para456_kn14"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  3780. <p class="gatha1">‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;</p>
  3781. <p class="gathalast">Na <a name="T2.0145"></a> tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’.</p>
  3782. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><a name="para457_kn14"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  3783. <p class="gatha1">‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;</p>
  3784. <p class="gathalast">Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’.</p>
  3785. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><a name="para458_kn14"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  3786. <p class="gatha1">‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;</p>
  3787. <p class="gathalast">Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi <span class="note">[sakena raṭṭhena paṭipādayāmi te (sī.)]</span>, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’.</p>
  3788. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><a name="para459_kn14"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  3789. <p class="gatha1">‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā <span class="note">[byathitaṃ (sī.), byādhitaṃ (pī.)]</span> bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā;</p>
  3790. <p class="gathalast">Manussamaṃsaṃ viramehi <span class="note">[viramāhi (syā.)]</span> rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’.</p>
  3791. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><a name="para460_kn14"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  3792. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="V2.0099"></a> hi so bhakkho mama <span class="note">[mamaṃ (sī. syā. pī.)]</span> manāpo, etassa hetumhi <span class="note">[hetumpi (pī.)]</span> vanaṃ paviṭṭho;</p>
  3793. <p class="gathalast">Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’.</p>
  3794. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><a name="para461_kn14"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  3795. <p class="gatha1">‘‘Naṃ <a name="M2.0144"></a> ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca <span class="note">[niraṃkatvā (sī. syā. pī.)]</span> piyāni sevati;</p>
  3796. <p class="gathalast">Attāva <a name="T2.0146"></a> seyyo paramā ca <span class="note">[paramāva (bahūsu) jā. 1.6.81 saṃsandetabbaṃ]</span> seyyo, labbhā piyā ocitatthena <span class="note">[ocitattena (ka.)]</span> pacchā’’.</p>
  3797. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><a name="para462_kn14"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  3798. <p class="gatha1">‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi;</p>
  3799. <p class="gathalast">Namhi sakkā <span class="note">[namhi sakko (sī. pī.)]</span> nivāretuṃ, aññaṃ <span class="note">[aññaṃ tuvaṃ (sī. syā. pī.)]</span> varaṃ samma varassu’’.</p>
  3800. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><a name="para463_kn14"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  3801. <p class="gatha1">‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī <span class="note">[piyānukaṅkhī (sī. pī.)]</span>, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati;</p>
  3802. <p class="gathalast">Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ <span class="note">[pītvana visassa thālaṃ (sī. pī.), pitvā visamissathālaṃ (syā. ka.)]</span>, teneva so hoti dukkhī parattha.</p>
  3803. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><a name="para464_kn14"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  3804. <p class="gatha1">‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme <span class="note">[ariyadhammaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  3805. <p class="gathalast">Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’.</p>
  3806. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><a name="para465_kn14"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  3807. <p class="gatha1">‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca <span class="note">[kāmaguṇepi (syā. ka.)]</span> pañca;</p>
  3808. <p class="gathalast">Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’.</p>
  3809. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><a name="para466_kn14"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  3810. <p class="gatha1">‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;</p>
  3811. <p class="gathalast">Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’.</p>
  3812. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><a name="para467_kn14"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  3813. <p class="gatha1">‘‘Apuññalābhaṃ <a name="T2.0147"></a> ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ;</p>
  3814. <p class="gathalast">Manussamaṃsassa kate <span class="note">[bhavo (syā. ka.)]</span> upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ.</p>
  3815. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><a name="para468_kn14"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  3816. <p class="gatha1">‘‘Naṃ <a name="M2.0145"></a> taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;</p>
  3817. <p class="gathalast">Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.</p>
  3818. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><a name="para469_kn14"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  3819. <p class="gatha1">‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;</p>
  3820. <p class="gathalast">Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha.</p>
  3821. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><a name="para470_kn14"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  3822. <p class="gatha1">‘‘Caje dhanaṃ <span class="note">[dhanaṃ caje (sī.)]</span> aṅgavarassa hetu <span class="note">[yo pana aṅgahetu (sī. pī.)]</span>, aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno;</p>
  3823. <p class="gathalast">Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’.</p>
  3824. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><a name="para471_kn14"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  3825. <p class="gatha1">‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo;</p>
  3826. <p class="gathalast">Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na <a name="T2.0148"></a> tena mittiṃ jirayetha <span class="note">[jarayetha (sī. pī.)]</span> pañño.</p>
  3827. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><a name="para472_kn14"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  3828. <p class="gatha1">‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho;</p>
  3829. <p class="gathalast">Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi.</p>
  3830. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><a name="para473_kn14"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  3831. <p class="gatha1">‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ;</p>
  3832. <p class="gathalast">Tuvampi <span class="note">[tvaṃpi (syā. ka.)]</span> me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.</p>
  3833. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><a name="para474_kn14"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  3834. <p class="gatha1">‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi;</p>
  3835. <p class="gathalast">Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.</p>
  3836. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><a name="para475_kn14"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  3837. <p class="gatha1">‘‘Kammāsapādenaṃ <a name="V2.0100"></a><a name="M2.0146"></a> viheṭhitattha <span class="note">[viheṭhitamhā (syā. ka.)]</span>, talāvutā assumukhā rudantā;</p>
  3838. <p class="gathalast">Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ <a name="T2.0149"></a> me paṭissuṇātha’’.</p>
  3839. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><a name="para476_kn14"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  3840. <p class="gatha1">‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā;</p>
  3841. <p class="gathalast">Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’.</p>
  3842. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><a name="para477_kn14"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  3843. <p class="gatha1">‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;</p>
  3844. <p class="gathalast">Evameva vo <span class="note">[evameva (sī.), evampi vo (syā.)]</span> hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’.</p>
  3845. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><a name="para478_kn14"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  3846. <p class="gatha1">‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;</p>
  3847. <p class="gathalast">Evameva no hotu <span class="note">[evampi no (syā.)]</span> ayañca rājā, mayampi hessāma yatheva <span class="note">[tatheva (pī.)]</span> puttā’’.</p>
  3848. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><a name="para479_kn14"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  3849. <p class="gatha1">‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ;</p>
  3850. <p class="gathalast">Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe.</p>
  3851. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><a name="para480_kn14"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  3852. <p class="gatha1">‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā;</p>
  3853. <p class="gathalast">Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā <a name="T2.0150"></a> katheko ramasī araññe.</p>
  3854. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><a name="para481_kn14"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  3855. <p class="gatha1">‘‘Tambūpadhāne bahugoṇakamhi, subhamhi <span class="note">[sucimhi (sī. pī.)]</span> sabbassayanamhi saṅge <span class="note">[saññate (sī. pī.), laṅgate (syā.)]</span>;</p>
  3856. <p class="gathalast">Seyyassa <span class="note">[sayanassa (sī. syā. pī. ka.)]</span> majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe.</p>
  3857. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><a name="para482_kn14"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  3858. <p class="gatha1">‘‘Pāṇissaraṃ <a name="M2.0147"></a> kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ;</p>
  3859. <p class="gathalast">Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe.</p>
  3860. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><a name="para483_kn14"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  3861. <p class="gatha1">‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ <span class="note">[migācirūpetapuraṃ (sī. pī.)]</span> surammaṃ;</p>
  3862. <p class="gathalast">Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’.</p>
  3863. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><a name="para484_kn14"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  3864. <p class="gatha1">‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve;</p>
  3865. <p class="gathalast">Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo.</p>
  3866. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><a name="para485_kn14"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  3867. <p class="gatha1">‘‘Yathāhaṃ <span class="note">[yathā (sī.)]</span> rasakamāgamma, sūdaṃ kāpurisādhamaṃ <span class="note">[sūdakaṃ purisādhamaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  3868. <p class="gathalast">Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ.</p>
  3869. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><a name="para486_kn14"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  3870. <p class="gatha1">‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve;</p>
  3871. <p class="gathalast">Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo.</p>
  3872. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><a name="para487_kn14"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  3873. <p class="gatha1">‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi;</p>
  3874. <p class="gathalast">Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ.</p>
  3875. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><a name="para488_kn14"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  3876. <p class="gatha1">‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ <span class="note">[vaṭṭaṃ (sī. pī.)]</span>, anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ;</p>
  3877. <p class="gathalast">Evampi <a name="T2.0151"></a> hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva.</p>
  3878. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><a name="para489_kn14"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  3879. <p class="gatha1">‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha <span class="note">[naraviriyaseṭṭha (sī. pī.)]</span>;</p>
  3880. <p class="gathalast">Evampi ve <span class="note">[evampi me (syā.), evampi ce (pī. ka.)]</span> hoti sataṃ samāgamo, ciraṭṭhitīko <span class="note">[ciraṭṭhitikaṃ (ka.)]</span> udakaṃ sareva.</p>
  3881. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><a name="para490_kn14"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  3882. <p class="gatha1">‘‘Abyāyiko <a name="V2.0101"></a><a name="M2.0148"></a> hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti;</p>
  3883. <p class="gathalast">Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’.</p>
  3884. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><a name="para491_kn14"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  3885. <p class="gatha1">‘‘Na so rājā yo <span class="note">[rājā na so yo (ka.)]</span> ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti;</p>
  3886. <p class="gathalast">Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā <span class="note">[puttā na te (ka.)]</span> ye na bharanti jiṇṇaṃ.</p>
  3887. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><a name="para492_kn14"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  3888. <p class="gatha1">‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo <span class="note">[santo na te (ka.)]</span> ye na bhaṇanti dhammaṃ;</p>
  3889. <p class="gathalast">Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.</p>
  3890. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><a name="para493_kn14"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  3891. <p class="gatha1">‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;</p>
  3892. <p class="gathalast">Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.</p>
  3893. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><a name="para494_kn14"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  3894. <p class="gatha1">‘‘Bhāsaye <a name="T2.0152"></a> jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;</p>
  3895. <p class="gathalast">Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.</p>
  3896. <p class="centered">Mahāsutasomajātakaṃ pañcamaṃ.</p>
  3897. <p class="centered">Asītinipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  3898. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  3899. <p class="gatha1">Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro;</p>
  3900. <p class="gathalast">Sakuṇāladijādhipativhayano, sutasomavaruttamasavhayanoti.</p>
  3901. <a name="kn14b_22"></a>
  3902. <p class="chapter">22. Mahānipāto</p>
  3903. <p class="subhead">538. Mūgapakkhajātakaṃ (1)</p>
  3904. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn14"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  3905. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="T2.0153"></a><a name="V2.0102"></a><a name="M2.0149"></a> paṇḍiccayaṃ <span class="note">[paṇḍitiyaṃ (sī.), paṇḍicciyaṃ (pī.)]</span> vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;</p>
  3906. <p class="gathalast">Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’’.</p>
  3907. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn14"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  3908. <p class="gatha1">‘‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi devate;</p>
  3909. <p class="gathalast">Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’’.</p>
  3910. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn14"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  3911. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ nu santaramānova, kāsuṃ khaṇasi sārathi;</p>
  3912. <p class="gathalast">Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ kāsuyā karissasi’’.</p>
  3913. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn14"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  3914. <p class="gatha1">‘‘Rañño mūgo ca pakkho ca, putto jāto acetaso;</p>
  3915. <p class="gathalast">Somhi raññā samajjhiṭṭho, puttaṃ me nikhaṇaṃ vane’’.</p>
  3916. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn14"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  3917. <p class="gatha1">‘‘Na badhiro na mūgosmi, na pakkho na ca vīkalo <span class="note">[napi paṅgulo (sī. pī.), na ca piṅgalo (syā.)]</span>;</p>
  3918. <p class="gathalast">Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’.</p>
  3919. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn14"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  3920. <p class="gatha1">‘‘Ūrū bāhuṃ <span class="note">[bāhū (sī. ka.)]</span> ca me passa, bhāsitañca suṇohi me;</p>
  3921. <p class="gathalast">Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’.</p>
  3922. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn14"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  3923. <p class="gatha1">‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu <span class="note">[ādu (sī.), ādū (syā.)]</span> sakko purindado;</p>
  3924. <p class="gathalast">Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.</p>
  3925. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn14"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  3926. <p class="gatha1">‘‘Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;</p>
  3927. <p class="gathalast">Kāsirañño ahaṃ putto, yaṃ kāsuyā nikhaññasi <span class="note">[nighaññasi (sī. pī.), nikhañchasi (?)]</span>.</p>
  3928. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn14"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  3929. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="T2.0154"></a> rañño ahaṃ putto, yaṃ tvaṃ sammūpajīvasi <span class="note">[samupajīvasi (sī. pī.)]</span>;</p>
  3930. <p class="gathalast">Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane.</p>
  3931. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn14"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  3932. <p class="gatha1">‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  3933. <p class="gathalast">Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho <span class="note">[mittadūbho (sī. pī.)]</span> hi pāpako.</p>
  3934. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn14"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  3935. <p class="gatha1">‘‘Yathā <a name="M2.0150"></a> rukkho tathā rājā, yathā sākhā tathā ahaṃ;</p>
  3936. <p class="gatha2">Yathā chāyūpago poso, evaṃ tvamasi sārathi;</p>
  3937. <p class="gathalast">Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane.</p>
  3938. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn14"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  3939. <p class="gatha1">‘‘Pahūtabhakkho <a name="V2.0103"></a> <span class="note">[bahuttabhakkho (ka.)]</span> bhavati, vippavuṭṭho <span class="note">[vippavuttho (sī. pī.), vippamutto (ka.)]</span> sakaṃ <span class="note">[sakā (sī. pī.)]</span> gharā;</p>
  3940. <p class="gathalast">Bahū naṃ upajīvanti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3941. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn14"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  3942. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ yaṃ janapadaṃ yāti, nigame rājadhāniyo;</p>
  3943. <p class="gathalast">Sabbattha pūjito hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3944. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn14"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  3945. <p class="gatha1">‘‘Nāssa corā pasāhanti <span class="note">[pasahanti (sī. syā. pī.)]</span>, nātimaññanti khattiyā <span class="note">[nātimaññeti khattiyo (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  3946. <p class="gathalast">Sabbe amitte tarati, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3947. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn14"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  3948. <p class="gatha1">‘‘Akkuddho sagharaṃ eti, sabhāyaṃ <span class="note">[sabhāya (sī. syā. pī.)]</span> paṭinandito;</p>
  3949. <p class="gathalast">Ñātīnaṃ uttamo hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3950. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn14"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  3951. <p class="gatha1">‘‘Sakkatvā sakkato hoti, garu hoti sagāravo <span class="note">[garuko hoti gāravo (ka.)]</span>;</p>
  3952. <p class="gathalast">Vaṇṇakittibhato hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3953. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn14"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  3954. <p class="gatha1">‘‘Pūjako labhate pūjaṃ, vandako paṭivandanaṃ;</p>
  3955. <p class="gathalast">Yaso kittiñca pappoti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3956. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn14"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  3957. <p class="gatha1">‘‘Aggi yathā pajjalati, devatāva virocati;</p>
  3958. <p class="gathalast">Siriyā <a name="T2.0155"></a> ajahito hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3959. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn14"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  3960. <p class="gatha1">‘‘Gāvo tassa pajāyanti, khette vuttaṃ virūhati;</p>
  3961. <p class="gathalast">Vuttānaṃ phalamasnāti, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3962. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn14"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  3963. <p class="gatha1">‘‘Darito pabbatāto vā, rukkhato patito naro;</p>
  3964. <p class="gathalast">Cuto patiṭṭhaṃ labhati, yo mittānaṃ na dubbhati.</p>
  3965. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn14"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  3966. <p class="gatha1">‘‘Virūḷhamūlasantānaṃ, nigrodhamiva māluto;</p>
  3967. <p class="gathalast">Amittā nappasāhanti, yo mittānaṃ na dubbhati’’.</p>
  3968. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn14"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  3969. <p class="gatha1">‘‘Ehi taṃ paṭinessāmi, rājaputta sakaṃ gharaṃ;</p>
  3970. <p class="gathalast">Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.</p>
  3971. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn14"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  3972. <p class="gatha1">‘‘Alaṃ <a name="M2.0151"></a> me tena rajjena, ñātakehi <span class="note">[ñātakena (syā. ka.)]</span> dhanena vā;</p>
  3973. <p class="gathalast">Yaṃ me adhammacariyāya, rajjaṃ labbhetha sārathi’’.</p>
  3974. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn14"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  3975. <p class="gatha1">‘‘Puṇṇapattaṃ maṃ lābhehi <span class="note">[palābhehi (sī. pī.)]</span>, rājaputta ito gato;</p>
  3976. <p class="gathalast">Pitā mātā ca me dajjuṃ, rājaputta tayī gate.</p>
  3977. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn14"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  3978. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  3979. <p class="gathalast">Tepi attamanā dajjuṃ, rājaputta tayī gate.</p>
  3980. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn14"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  3981. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā <span class="note">[hatthārūhā (sī. pī.) evamuparipi]</span> anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  3982. <p class="gathalast">Tepi attamanā dajjuṃ <span class="note">[tepi dajjuṃ patītāme (sī. pī.)]</span>, rājaputta tayī gate.</p>
  3983. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn14"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  3984. <p class="gatha1">‘‘Bahudhaññā <a name="V2.0104"></a> jānapadā <span class="note">[bahū jānapadā caññe (sī.), bahū janapadā caññe (pī.)]</span>, negamā ca samāgatā;</p>
  3985. <p class="gathalast">Upāyanāni me dajjuṃ, rājaputta tayī gate’’.</p>
  3986. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn14"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  3987. <p class="gatha1">‘‘Pitu mātu cahaṃ catto, raṭṭhassa nigamassa ca;</p>
  3988. <p class="gathalast">Atho <a name="T2.0156"></a> sabbakumārānaṃ, natthi mayhaṃ sakaṃ gharaṃ.</p>
  3989. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn14"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  3990. <p class="gatha1">‘‘Anuññāto ahaṃ matyā, sañcatto pitarā mahaṃ;</p>
  3991. <p class="gathalast">Ekoraññe pabbajito, na kāme abhipatthaye.</p>
  3992. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn14"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  3993. <p class="gatha1">‘‘Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati;</p>
  3994. <p class="gathalast">Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi sārathi.</p>
  3995. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn14"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  3996. <p class="gatha1">‘‘Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati;</p>
  3997. <p class="gathalast">Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo’’.</p>
  3998. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn14"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  3999. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ vaggukatho santo, visaṭṭhavacano casi <span class="note">[ca so (syā. ka.)]</span>;</p>
  4000. <p class="gathalast">Kasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā’’.</p>
  4001. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn14"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  4002. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ asandhitā <span class="note">[asatthitā (sī.)]</span> pakkho, na badhiro asotatā;</p>
  4003. <p class="gathalast">Nāhaṃ ajivhatā mūgo, mā maṃ mūgamadhārayi <span class="note">[mūgo adhārayi (sī.)]</span>.</p>
  4004. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn14"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  4005. <p class="gatha1">‘‘Purimaṃ sarāmahaṃ jātiṃ, yattha rajjamakārayiṃ;</p>
  4006. <p class="gathalast">Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpatthaṃ nirayaṃ bhusaṃ.</p>
  4007. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn14"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  4008. <p class="gatha1">‘‘Vīsatiñceva <a name="M2.0152"></a> vassāni, tahiṃ rajjamakārayiṃ;</p>
  4009. <p class="gathalast">Asītivassasahassāni, nirayamhi apaccisaṃ <span class="note">[apaccasiṃ (syā.), apaccayiṃ (pī.)]</span>.</p>
  4010. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn14"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  4011. <p class="gatha1">‘‘Tassa rajjassahaṃ bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ <span class="note">[rajjebhisecayuṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  4012. <p class="gathalast">Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇiṃ tadā.</p>
  4013. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn14"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  4014. <p class="gatha1">‘‘Ucchaṅge maṃ nisādetvā, pitā atthānusāsati;</p>
  4015. <p class="gatha2">Ekaṃ hanatha bandhatha, ekaṃ khārāpatacchikaṃ <span class="note">[kharāpaticchakaṃ (syā.), kharāpaṭicchakaṃ (ka.)]</span>;</p>
  4016. <p class="gathalast">Ekaṃ sūlasmiṃ uppetha <span class="note">[appetha (sī.), ubbetha (syā.), accetha (pī.)]</span>, iccassa manusāsati.</p>
  4017. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn14"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  4018. <p class="gatha1">‘‘Tāyāhaṃ <a name="T2.0157"></a> <span class="note">[tassāhaṃ (sī. pī.)]</span> pharusaṃ sutvā, vācāyo samudīritā;</p>
  4019. <p class="gatha2">Amūgo mūgavaṇṇena, apakkho pakkhasammato;</p>
  4020. <p class="gathalast">Sake muttakarīsasmiṃ, acchāhaṃ samparipluto.</p>
  4021. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn14"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  4022. <p class="gatha1">‘‘Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ;</p>
  4023. <p class="gathalast">Komaṃ <span class="note">[ko taṃ (sī. pī.)]</span> jīvitamāgamma, veraṃ kayirātha kenaci.</p>
  4024. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn14"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  4025. <p class="gatha1">‘‘Paññāya ca alābhena, dhammassa ca adassanā;</p>
  4026. <p class="gathalast">Komaṃ <span class="note">[ko taṃ (sī. pī.)]</span> jīvitamāgamma, veraṃ kayirātha kenaci.</p>
  4027. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn14"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  4028. <p class="gatha1">‘‘Api <a name="V2.0105"></a> ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati;</p>
  4029. <p class="gathalast">Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi sārathi.</p>
  4030. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn14"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  4031. <p class="gatha1">‘‘Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati;</p>
  4032. <p class="gathalast">Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo’’.</p>
  4033. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn14"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  4034. <p class="gatha1">‘‘Ahampi pabbajissāmi, rājaputta tavantike;</p>
  4035. <p class="gathalast">Avhāyassu <span class="note">[avhayassu (sī. pī.)]</span> maṃ bhaddante, pabbajjā mama ruccati’’.</p>
  4036. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn14"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  4037. <p class="gatha1">‘‘Rathaṃ niyyādayitvāna, anaṇo ehi sārathi;</p>
  4038. <p class="gathalast">Anaṇassa hi pabbajjā, etaṃ isīhi vaṇṇitaṃ’’.</p>
  4039. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn14"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  4040. <p class="gatha1">‘‘Yadeva tyāhaṃ vacanaṃ, akaraṃ bhaddamatthu te;</p>
  4041. <p class="gathalast">Tadeva me tvaṃ vacanaṃ, yācito kattumarahasi.</p>
  4042. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn14"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  4043. <p class="gatha1">‘‘Idheva <a name="M2.0153"></a> tāva acchassu, yāva rājānamānaye;</p>
  4044. <p class="gathalast">Appeva te pitā disvā, patīto sumano siyā’’.</p>
  4045. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn14"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  4046. <p class="gatha1">‘‘Karomi tetaṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi sārathi;</p>
  4047. <p class="gathalast">Ahampi <a name="T2.0158"></a> daṭṭhukāmosmi, pitaraṃ me idhāgataṃ.</p>
  4048. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn14"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  4049. <p class="gatha1">‘‘Ehi samma nivattassu, kusalaṃ vajjāsi ñātinaṃ;</p>
  4050. <p class="gathalast">Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanaṃ’’.</p>
  4051. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn14"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  4052. <p class="gatha1">Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;</p>
  4053. <p class="gathalast">Sārathi rathamāruyha, rājadvāraṃ upāgami.</p>
  4054. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn14"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  4055. <p class="gatha1">‘‘Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ;</p>
  4056. <p class="gathalast">Assupuṇṇehi nettehi, rodantī naṃ udikkhati.</p>
  4057. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn14"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  4058. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ so sārathi eti, nihantvā mama atrajaṃ;</p>
  4059. <p class="gathalast">Nihato nūna me putto, pathabyā bhūmivaḍḍhano.</p>
  4060. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn14"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  4061. <p class="gatha1">‘‘Amittā nūna nandanti, patītā nūna verino;</p>
  4062. <p class="gathalast">Āgataṃ sārathiṃ disvā, nihantvā mama atrajaṃ.</p>
  4063. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn14"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  4064. <p class="gatha1">‘‘Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ;</p>
  4065. <p class="gathalast">Assupuṇṇehi nettehi, rodantī paripucchi naṃ <span class="note">[rodantī paripucchati (sī. pī.), rodantī naṃ paripucchati (syā.)]</span>.</p>
  4066. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn14"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  4067. <p class="gatha1">‘‘Kinnu mūgo kiṃ nu pakkho, kinnu so vilapī tadā;</p>
  4068. <p class="gathalast">Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi sārathi.</p>
  4069. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn14"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  4070. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ hatthehi pādehi, mūgapakkho vivajjayi;</p>
  4071. <p class="gathalast">Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  4072. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn14"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  4073. <p class="gatha1">‘‘Akkheyyaṃ <a name="V2.0106"></a> <span class="note">[akkhissaṃ (sī. pī.)]</span> te ahaṃ ayye, dajjāsi abhayaṃ mama;</p>
  4074. <p class="gathalast">Yaṃ me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, rājaputtassa santike’’.</p>
  4075. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn14"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  4076. <p class="gatha1">‘‘Abhayaṃ samma te dammi, abhīto bhaṇa sārathi;</p>
  4077. <p class="gathalast">Yaṃ <a name="T2.0159"></a> te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, rājaputtassa santike’’.</p>
  4078. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn14"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  4079. <p class="gatha1">‘‘Na so mūgo na so pakkho, visaṭṭhavacano ca so;</p>
  4080. <p class="gathalast">Rajjassa kira so bhīto, akarā <span class="note">[akarī (sī. pī.)]</span> ālaye bahū.</p>
  4081. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn14"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  4082. <p class="gatha1">‘‘Purimaṃ <a name="M2.0154"></a> sarati so jātiṃ, yattha rajjamakārayi;</p>
  4083. <p class="gathalast">Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpattha nirayaṃ bhusaṃ.</p>
  4084. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn14"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  4085. <p class="gatha1">‘‘Vīsatiñceva vassāni, tahiṃ rajjamakārayi;</p>
  4086. <p class="gathalast">Asītivassasahassāni, nirayamhi apacci so.</p>
  4087. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn14"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  4088. <p class="gatha1">‘‘Tassa rajjassa so bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ;</p>
  4089. <p class="gathalast">Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā.</p>
  4090. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn14"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  4091. <p class="gatha1">‘‘Aṅgapaccaṅgasampanno, ārohapariṇāhavā;</p>
  4092. <p class="gathalast">Visaṭṭhavacano pañño, magge saggassa tiṭṭhati.</p>
  4093. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn14"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  4094. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ daṭṭhukāmāsi, rājaputtaṃ <span class="note">[rājaputti (sī.)]</span> tavatrajaṃ;</p>
  4095. <p class="gathalast">Ehi taṃ pāpayissāmi, yattha sammati temiyo’’.</p>
  4096. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn14"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  4097. <p class="gatha1">‘‘Yojayantu rathe asse, kacchaṃ nāgāna <span class="note">[nāgāni (syā. ka.)]</span> bandhatha;</p>
  4098. <p class="gathalast">Udīrayantu saṅkhapaṇavā, vādantu <span class="note">[vadantu (sī.), nadantu (syā. ka.), vadataṃ (pī.)]</span> ekapokkharā.</p>
  4099. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn14"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  4100. <p class="gatha1">‘‘Vādantu <span class="note">[nadantu (sī. syā. pī.)]</span> bherī sannaddhā, vaggū vādantu dundubhī;</p>
  4101. <p class="gathalast">Negamā ca maṃ anventu, gacchaṃ puttanivedako <span class="note">[nivādako (syā. ka.)]</span>.</p>
  4102. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn14"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  4103. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  4104. <p class="gathalast">Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako <span class="note">[nivādako (syā. ka.)]</span>.</p>
  4105. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn14"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  4106. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  4107. <p class="gathalast">Khippaṃ <a name="T2.0160"></a> yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako <span class="note">[nivādako (syā. ka.)]</span>.</p>
  4108. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn14"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  4109. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  4110. <p class="gathalast">Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako’’ <span class="note">[nivādako (syā. ka.)]</span>.</p>
  4111. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn14"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  4112. <p class="gatha1">‘‘Asse ca sārathī yutte, sindhave sīghavāhane;</p>
  4113. <p class="gathalast">Rājadvāraṃ upāgacchuṃ, yuttā deva ime hayā’’.</p>
  4114. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn14"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  4115. <p class="gatha1">‘‘Thūlā javena hāyanti, kisā hāyanti thāmunā;</p>
  4116. <p class="gathalast">Kise thūle vivajjetvā, saṃsaṭṭhā yojitā hayā’’.</p>
  4117. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn14"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  4118. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0107"></a><a name="M2.0155"></a> rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ;</p>
  4119. <p class="gathalast">Itthāgāraṃ ajjhabhāsi <span class="note">[abhāsatha (ka.)]</span>, sabbāva anuyātha maṃ.</p>
  4120. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn14"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  4121. <p class="gatha1">‘‘Vālabījanimuṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañca paṇḍaraṃ;</p>
  4122. <p class="gathalast">Upādhi rathamāruyha <span class="note">[upādirathamāruyha (sī.), upādhī rathamāruyha (syā.)]</span>, suvaṇṇehi alaṅkatā.</p>
  4123. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn14"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  4124. <p class="gatha1">‘‘Tato sa <span class="note">[ca (sī. syā. pī.)]</span> rājā pāyāsi, purakkhatvāna sārathiṃ;</p>
  4125. <p class="gathalast">Khippameva upāgacchi, yattha sammati temiyo.</p>
  4126. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn14"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  4127. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, jalantamiva tejasā;</p>
  4128. <p class="gathalast">Khattasaṅghaparibyūḷhaṃ <span class="note">[paribbūḷhaṃ (sī.)]</span>, temiyo etadabravi’’.</p>
  4129. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn14"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  4130. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu tāta kusalaṃ, kacci tāta anāmayaṃ;</p>
  4131. <p class="gathalast">Sabbā ca <span class="note">[kaccinnu (sī. pī.)]</span> rājakaññāyo, arogā mayha mātaro’’.</p>
  4132. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn14"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  4133. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ;</p>
  4134. <p class="gathalast">Sabbā ca rājakaññāyo, arogā tuyha mātaro’’.</p>
  4135. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn14"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  4136. <p class="gatha1">‘‘Kacci amajjapo <span class="note">[kaccissa’majjapo (sī. pī.)]</span> tāta, kacci te suramappiyaṃ;</p>
  4137. <p class="gathalast">Kacci <a name="T2.0161"></a> sacce ca dhamme ca, dāne te ramate mano’’.</p>
  4138. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn14"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  4139. <p class="gatha1">‘‘Amajjapo ahaṃ putta, atho me suramappiyaṃ;</p>
  4140. <p class="gathalast">Atho sacce ca dhamme ca, dāne me ramate mano’’.</p>
  4141. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn14"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  4142. <p class="gatha1">‘‘Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;</p>
  4143. <p class="gathalast">Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā’’.</p>
  4144. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn14"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  4145. <p class="gatha1">‘‘Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ;</p>
  4146. <p class="gathalast">Atho me byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā’’ <span class="note">[sarīrassupatāpiyā (syā. ka.)]</span>.</p>
  4147. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn14"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  4148. <p class="gatha1">‘‘Kacci antā ca te phītā, majjhe ca bahalā tava;</p>
  4149. <p class="gathalast">Koṭṭhāgārañca kosañca, kacci te paṭisanthataṃ’’ <span class="note">[paṭisaṇṭhitaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  4150. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn14"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  4151. <p class="gatha1">‘‘Atho antā ca me phītā, majjhe ca bahalā mama;</p>
  4152. <p class="gathalast">Koṭṭhāgārañca kosañca, sabbaṃ me paṭisanthataṃ’’.</p>
  4153. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn14"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  4154. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ <a name="M2.0156"></a> te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  4155. <p class="gathalast">Patiṭṭhapentu <span class="note">[patiṭṭhāpentu (sī. syā. pī.)]</span> pallaṅkaṃ, yattha rājā nisakkati’’.</p>
  4156. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn14"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  4157. <p class="gatha1">‘‘Idheva te nisīdassu <span class="note">[nisinnassa (sī. syā. pī.), nisinnassu (ka.)]</span>, niyate paṇṇasanthare;</p>
  4158. <p class="gathalast">Etto udakamādāya, pāde pakkhālayassu <span class="note">[pakkhālayantu (sī.), pakkhālayanti (pī.)]</span> te’’.</p>
  4159. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn14"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  4160. <p class="gatha1">‘‘Idampi paṇṇakaṃ mayhaṃ, randhaṃ rāja aloṇakaṃ;</p>
  4161. <p class="gathalast">Paribhuñja mahārāja, pāhuno mesidhāgato’’ <span class="note">[āgato (sī. syā.)]</span>.</p>
  4162. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn14"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  4163. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0108"></a> cāhaṃ <span class="note">[na vāhaṃ (ka.)]</span> paṇṇaṃ bhuñjāmi, na hetaṃ mayha bhojanaṃ;</p>
  4164. <p class="gathalast">Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ’’.</p>
  4165. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn14"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  4166. <p class="gatha1">‘‘Accherakaṃ maṃ paṭibhāti, ekakampi rahogataṃ;</p>
  4167. <p class="gathalast">Edisaṃ <a name="T2.0162"></a> bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdati’’.</p>
  4168. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn14"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  4169. <p class="gatha1">‘‘Eko rāja nipajjāmi, niyate paṇṇasanthare;</p>
  4170. <p class="gathalast">Tāya me ekaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.</p>
  4171. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn14"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  4172. <p class="gatha1">‘‘Na ca nettiṃsabandhā <span class="note">[nettisabaddhā (sī. pī.)]</span> me, rājarakkhā upaṭṭhitā;</p>
  4173. <p class="gathalast">Tāya me sukhaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.</p>
  4174. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn14"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  4175. <p class="gatha1">‘‘Atītaṃ nānusocāmi, nappajappāmināgataṃ <span class="note">[nappajappāma’nāgataṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  4176. <p class="bodytext">Paccuppannena yāpemi, tena vaṇṇo pasīdati.</p>
  4177. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn14"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  4178. <p class="gatha1">‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā;</p>
  4179. <p class="gathalast">Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’.</p>
  4180. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn14"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  4181. <p class="gatha1">‘‘Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino;</p>
  4182. <p class="gathalast">Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.</p>
  4183. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn14"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  4184. <p class="gatha1">‘‘Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ;</p>
  4185. <p class="gathalast">Tā putta paṭipajjassu <span class="note">[tāsu putte paṭipajja (ka.)]</span>, tvaṃ no rājā bhavissasi.</p>
  4186. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn14"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  4187. <p class="gatha1">‘‘Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo <span class="note">[caturitthiyo (sī. pī.)]</span>;</p>
  4188. <p class="gathalast">Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi.</p>
  4189. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn14"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  4190. <p class="gatha1">‘‘Paṭirājūhi <a name="M2.0157"></a> te kaññā, ānayissaṃ alaṅkatā;</p>
  4191. <p class="gathalast">Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.</p>
  4192. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn14"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  4193. <p class="gatha1">‘‘Yuvā ca daharo cāsi <span class="note">[cāpi (syā. ka.)]</span>, paṭhamuppattiko <span class="note">[paṭhamuppattito (sī. pī.)]</span> susu;</p>
  4194. <p class="gathalast">Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.</p>
  4195. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn14"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  4196. <p class="gatha1">‘‘Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā;</p>
  4197. <p class="gathalast">Daharassa <a name="T2.0163"></a> hi pabbajjā, etaṃ isīhi vaṇṇitaṃ.</p>
  4198. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn14"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  4199. <p class="gatha1">‘‘Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā;</p>
  4200. <p class="gathalast">Brahmacariyaṃ carissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.</p>
  4201. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn14"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  4202. <p class="gatha1">‘‘Passāmi vohaṃ daharaṃ, amma tāta vadantaraṃ <span class="note">[vadaṃ naraṃ (sī.)]</span>;</p>
  4203. <p class="gathalast">Kicchāladdhaṃ piyaṃ puttaṃ, appatvāva jaraṃ mataṃ.</p>
  4204. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn14"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  4205. <p class="gatha1">‘‘Passāmi vohaṃ dahariṃ, kumāriṃ cārudassaniṃ;</p>
  4206. <p class="gathalast">Navavaṃsakaḷīraṃva, paluggaṃ jīvitakkhayaṃ <span class="note">[jīvitakkhaye (sī. pī.)]</span>.</p>
  4207. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn14"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  4208. <p class="gatha1">‘‘Daharāpi <a name="V2.0109"></a> hi miyyanti, narā ca atha nāriyo;</p>
  4209. <p class="gathalast">Tattha ko vissase poso, daharomhīti jīvite.</p>
  4210. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn14"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  4211. <p class="gatha1">‘‘Yassa ratyā vivasāne, āyu appataraṃ siyā;</p>
  4212. <p class="gathalast">Appodakeva macchānaṃ, kiṃ nu komārakaṃ <span class="note">[komārataṃ (ka.)]</span> tahiṃ.</p>
  4213. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn14"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  4214. <p class="gatha1">‘‘Niccamabbhāhato loko, niccañca parivārito;</p>
  4215. <p class="gathalast">Amoghāsu vajantīsu, kiṃ maṃ rajjebhisiñcasi’’ <span class="note">[rajjena siñcasi (sī. pī.)]</span>.</p>
  4216. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn14"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  4217. <p class="gatha1">‘‘Kena mabbhāhato loko, kena ca parivārito;</p>
  4218. <p class="gathalast">Kāyo amoghā gacchanti, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  4219. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn14"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  4220. <p class="gatha1">‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;</p>
  4221. <p class="gathalast">Ratyo amoghā gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya.</p>
  4222. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn14"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  4223. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi tante vitate <span class="note">[vitante (syā. ka.)]</span>, yaṃ yadevūpaviyyati <span class="note">[yaṃ yaṃ devūpaviyyati (sī. pī.)]</span>;</p>
  4224. <p class="gathalast">Appakaṃ hoti vetabbaṃ, evaṃ maccāna jīvitaṃ.</p>
  4225. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn14"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  4226. <p class="gatha1">‘‘Yathā <a name="M2.0158"></a> vārivaho pūro, gacchaṃ nupanivattati <span class="note">[na parivattati (syā.), nuparivattati (ka.)]</span>;</p>
  4227. <p class="gathalast">Evamāyu <a name="T2.0164"></a> manussānaṃ, gacchaṃ nupanivattati.</p>
  4228. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn14"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  4229. <p class="gatha1">‘‘Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhepakūlaje;</p>
  4230. <p class="gathalast">Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabbapāṇino’’.</p>
  4231. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn14"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  4232. <p class="gatha1">‘‘Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino;</p>
  4233. <p class="gathalast">Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.</p>
  4234. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn14"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  4235. <p class="gatha1">‘‘Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ;</p>
  4236. <p class="gathalast">Tā putta paṭipajjassu, tvaṃ no rājā bhavissasi.</p>
  4237. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn14"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  4238. <p class="gatha1">‘‘Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo;</p>
  4239. <p class="gathalast">Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi.</p>
  4240. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn14"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  4241. <p class="gatha1">‘‘Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṃ alaṅkatā;</p>
  4242. <p class="gathalast">Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.</p>
  4243. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn14"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  4244. <p class="gatha1">‘‘Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu;</p>
  4245. <p class="gathalast">Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi.</p>
  4246. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn14"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  4247. <p class="gatha1">‘‘Koṭṭhāgārañca kosañca, vāhanāni balāni ca;</p>
  4248. <p class="gathalast">Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.</p>
  4249. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn14"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  4250. <p class="gatha1">‘‘Gomaṇḍalaparibyūḷho, dāsisaṅghapurakkhato;</p>
  4251. <p class="gathalast">Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.</p>
  4252. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn14"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  4253. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ <a name="V2.0110"></a> dhanena yaṃ khīyetha <span class="note">[kiṃ dhanena yaṃ jīyetha (sī.), kiṃ maṃ dhanena kīyetha (syā. ka.)]</span>, kiṃ bhariyāya marissati;</p>
  4254. <p class="gathalast">Kiṃ yobbanena jiṇṇena <span class="note">[ciṇṇena (sī. pī.), vaṇṇena (ka.)]</span>, yaṃ jarāyābhibhuyyati <span class="note">[yaṃ jarā abhihessati (sī. pī.)]</span>.</p>
  4255. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn14"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  4256. <p class="gatha1">‘‘Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā rati kā dhanesanā;</p>
  4257. <p class="gathalast">Kiṃ <a name="T2.0165"></a> me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā.</p>
  4258. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn14"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  4259. <p class="gatha1">‘‘Yohaṃ <span class="note">[sohaṃ (sī. pī.)]</span> evaṃ pajānāmi, maccu me nappamajjati;</p>
  4260. <p class="gathalast">Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā.</p>
  4261. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn14"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  4262. <p class="gatha1">‘‘Phalānamiva <a name="M2.0159"></a> pakkānaṃ, niccaṃ patanato bhayaṃ;</p>
  4263. <p class="gathalast">Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ.</p>
  4264. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn14"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  4265. <p class="gatha1">‘‘Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahū janā;</p>
  4266. <p class="gathalast">Pāto eke na dissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahū janā.</p>
  4267. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn14"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  4268. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;</p>
  4269. <p class="gathalast">Na hi no saṅkaraṃ <span class="note">[saṅgaraṃ (sī. pī.) ma. ni. 3.272]</span> tena, mahāsenena maccunā.</p>
  4270. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn14"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  4271. <p class="gatha1">‘‘Corā dhanassa patthenti, rājamuttosmi bandhanā;</p>
  4272. <p class="gathalast">Ehi rāja nivattassu, nāhaṃ rajjena matthiko’’ti.</p>
  4273. <p class="centered">Mūgapakkhajātakaṃ paṭhamaṃ.</p>
  4274. <p class="subhead">539. Mahājanakajātakaṃ (2)</p>
  4275. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn14"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  4276. <p class="gatha1">‘‘Koyaṃ majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe;</p>
  4277. <p class="gathalast">Kaṃ <span class="note">[kiṃ (syā. ka.)]</span> tvaṃ atthavasaṃ ñatvā, evaṃ vāyamase bhusaṃ’’.</p>
  4278. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn14"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  4279. <p class="gatha1">‘‘Nisamma vattaṃ lokassa, vāyāmassa ca devate;</p>
  4280. <p class="gathalast">Tasmā majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe’’.</p>
  4281. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn14"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  4282. <p class="gatha1">‘‘Gambhīre appameyyasmiṃ, tīraṃ yassa na dissati;</p>
  4283. <p class="gathalast">Mogho te purisavāyāmo, appatvāva marissasi’’.</p>
  4284. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn14"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  4285. <p class="gatha1">‘‘Anaṇo <a name="T2.0166"></a> ñātinaṃ hoti, devānaṃ pitunañca <span class="note">[pituno ca (sī. pī.)]</span> so;</p>
  4286. <p class="gathalast">Karaṃ purisakiccāni, na ca pacchānutappati’’.</p>
  4287. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn14"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  4288. <p class="gatha1">‘‘Apāraṇeyyaṃ yaṃ kammaṃ, aphalaṃ kilamathuddayaṃ;</p>
  4289. <p class="gathalast">Tattha ko vāyamenattho, maccu yassābhinippataṃ’’ <span class="note">[yassābhinipphataṃ (syā.)]</span>.</p>
  4290. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn14"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  4291. <p class="gatha1">‘‘Apāraṇeyyamaccantaṃ<a name="V2.0111"></a>, yo viditvāna devate;</p>
  4292. <p class="gathalast">Na rakkhe attano pāṇaṃ, jaññā so yadi hāpaye.</p>
  4293. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn14"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  4294. <p class="gatha1">‘‘Adhippāyaphalaṃ eke, asmiṃ lokasmi devate;</p>
  4295. <p class="gathalast">Payojayanti kammāni, tāni ijjhanti vā na vā.</p>
  4296. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn14"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  4297. <p class="gatha1">‘‘Sandiṭṭhikaṃ <a name="M2.0160"></a> kammaphalaṃ, nanu passasi devate;</p>
  4298. <p class="gathalast">Sannā aññe tarāmahaṃ, tañca passāmi santike.</p>
  4299. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn14"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  4300. <p class="gatha1">‘‘So ahaṃ vāyamissāmi, yathāsatti yathābalaṃ;</p>
  4301. <p class="bodytext">Gacchaṃ pāraṃ samuddassa, kassaṃ <span class="note">[kāsaṃ (sī. pī.)]</span> purisakāriyaṃ’’.</p>
  4302. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn14"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  4303. <p class="gatha1">‘‘Yo tvaṃ evaṃ gate oghe, appameyye mahaṇṇave;</p>
  4304. <p class="gatha2">Dhammavāyāmasampanno, kammunā nāvasīdasi;</p>
  4305. <p class="gathalast">So tvaṃ tattheva gacchāhi, yattha te nirato mano’’.</p>
  4306. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn14"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  4307. <p class="gatha1">‘‘Āsīsetheva <a name="T2.0167"></a> <span class="note">[āsiṃsetheva (sī. syā. pī.)]</span> puriso, na nibbindeyya paṇḍito;</p>
  4308. <p class="gathalast">Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu.</p>
  4309. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn14"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  4310. <p class="gatha1">‘‘Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;</p>
  4311. <p class="gathalast">Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ.</p>
  4312. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn14"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  4313. <p class="gatha1">‘‘Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;</p>
  4314. <p class="gathalast">Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu.</p>
  4315. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn14"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  4316. <p class="gatha1">‘‘Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;</p>
  4317. <p class="gathalast">Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ.</p>
  4318. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn14"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  4319. <p class="gatha1">‘‘Dukkhūpanītopi naro sapañño, āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya;</p>
  4320. <p class="gathalast">Bahū hi phassā ahitā hitā ca, avitakkitā maccumupabbajanti <span class="note">[maccumuppajjanti (syā.)]</span>.</p>
  4321. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn14"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  4322. <p class="gatha1">‘‘Acintitampi bhavati, cintitampi vinassati;</p>
  4323. <p class="gathalast">Na hi cintāmayā bhogā, itthiyā purisassa vā’’.</p>
  4324. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn14"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  4325. <p class="gatha1">‘‘Aporāṇaṃ <span class="note">[apurāṇaṃ (sī. pī.)]</span> vata bho rājā, sabbabhummo disampati;</p>
  4326. <p class="gathalast">Nājja nacce <span class="note">[na ca nacce (ka.)]</span> nisāmeti, na gīte kurute mano.</p>
  4327. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn14"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  4328. <p class="gatha1">‘‘Na mige <span class="note">[mage (ka.)]</span> napi uyyāne, napi haṃse udikkhati;</p>
  4329. <p class="gathalast">Mūgova tuṇhimāsīno, na atthamanusāsati’’.</p>
  4330. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn14"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  4331. <p class="gatha1">‘‘Sukhakāmā <a name="T2.0168"></a><a name="M2.0161"></a> rahosīlā, vadhabandhā upāratā <span class="note">[upārutā (syā. ka.)]</span>;</p>
  4332. <p class="gathalast">Kassa <span class="note">[kesaṃ (sī. pī.)]</span> nu ajja ārāme, daharā vuddhā ca acchare.</p>
  4333. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn14"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  4334. <p class="gatha1">‘‘Atikkantavanathā <a name="V2.0112"></a> dhīrā, namo tesaṃ mahesinaṃ;</p>
  4335. <p class="gathalast">Ye ussukamhi lokamhi, viharanti manussukā.</p>
  4336. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn14"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  4337. <p class="gatha1">‘‘Te chetvā maccuno jālaṃ, tataṃ <span class="note">[tantaṃ (sī. syā. pī.), taṃ taṃ (ka.)]</span> māyāvino daḷaṃ;</p>
  4338. <p class="gathalast">Chinnālayattā <span class="note">[santālayantā (syā. ka.)]</span> gacchanti, ko tesaṃ gatimāpaye’’ <span class="note">[nesaṃ gati pāpaye (ka.)]</span>.</p>
  4339. <p class="hangnum"><a name="para144"></a><a name="para144_kn14"></a><span class="paranum">144</span>.</p>
  4340. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ <span class="note">[midhilaṃ (ka.)]</span> phītaṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ;</p>
  4341. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu <span class="note">[kadāssu (sī. pī.), kadāsu (syā.)]</span> bhavissati.</p>
  4342. <p class="hangnum"><a name="para145"></a><a name="para145_kn14"></a><span class="paranum">145</span>.</p>
  4343. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, visālaṃ sabbatopabhaṃ;</p>
  4344. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4345. <p class="hangnum"><a name="para146"></a><a name="para146_kn14"></a><span class="paranum">146</span>.</p>
  4346. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, bahupākāratoraṇaṃ;</p>
  4347. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4348. <p class="hangnum"><a name="para147"></a><a name="para147_kn14"></a><span class="paranum">147</span>.</p>
  4349. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ;</p>
  4350. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4351. <p class="hangnum"><a name="para148"></a><a name="para148_kn14"></a><span class="paranum">148</span>.</p>
  4352. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattaṃ mahāpathaṃ;</p>
  4353. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4354. <p class="hangnum"><a name="para149"></a><a name="para149_kn14"></a><span class="paranum">149</span>.</p>
  4355. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattantarāpaṇaṃ;</p>
  4356. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4357. <p class="hangnum"><a name="para150"></a><a name="para150_kn14"></a><span class="paranum">150</span>.</p>
  4358. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, gavassarathapīḷitaṃ;</p>
  4359. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4360. <p class="hangnum"><a name="para151"></a><a name="para151_kn14"></a><span class="paranum">151</span>.</p>
  4361. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="T2.0169"></a> mithilaṃ phītaṃ, ārāmavanamāliniṃ;</p>
  4362. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4363. <p class="hangnum"><a name="para152"></a><a name="para152_kn14"></a><span class="paranum">152</span>.</p>
  4364. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, uyyānavanamāliniṃ;</p>
  4365. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4366. <p class="hangnum"><a name="para153"></a><a name="para153_kn14"></a><span class="paranum">153</span>.</p>
  4367. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, pāsādavanamāliniṃ;</p>
  4368. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4369. <p class="hangnum"><a name="para154"></a><a name="para154_kn14"></a><span class="paranum">154</span>.</p>
  4370. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="M2.0162"></a> mithilaṃ phītaṃ, tipuraṃ rājabandhuniṃ;</p>
  4371. <p class="gatha2">Māpitaṃ somanassena, vedehena yasassinā;</p>
  4372. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4373. <p class="hangnum"><a name="para155"></a><a name="para155_kn14"></a><span class="paranum">155</span>.</p>
  4374. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ vedehe phīte, nicite dhammarakkhite;</p>
  4375. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4376. <p class="hangnum"><a name="para156"></a><a name="para156_kn14"></a><span class="paranum">156</span>.</p>
  4377. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="V2.0113"></a> vedehe phīte, ajeyye dhammarakkhite;</p>
  4378. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4379. <p class="hangnum"><a name="para157"></a><a name="para157_kn14"></a><span class="paranum">157</span>.</p>
  4380. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ <span class="note">[kadā antepuraṃ (sī. pī.)]</span> rammaṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ;</p>
  4381. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4382. <p class="hangnum"><a name="para158"></a><a name="para158_kn14"></a><span class="paranum">158</span>.</p>
  4383. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sudhāmattikalepanaṃ;</p>
  4384. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4385. <p class="hangnum"><a name="para159"></a><a name="para159_kn14"></a><span class="paranum">159</span>.</p>
  4386. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sucigandhaṃ manoramaṃ;</p>
  4387. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4388. <p class="hangnum"><a name="para160"></a><a name="para160_kn14"></a><span class="paranum">160</span>.</p>
  4389. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, vibhatte bhāgaso mite;</p>
  4390. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4391. <p class="hangnum"><a name="para161"></a><a name="para161_kn14"></a><span class="paranum">161</span>.</p>
  4392. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sudhāmattikalepane;</p>
  4393. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4394. <p class="hangnum"><a name="para162"></a><a name="para162_kn14"></a><span class="paranum">162</span>.</p>
  4395. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sucigandhe manorame;</p>
  4396. <p class="gathalast">Pahāya <a name="T2.0170"></a> pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4397. <p class="hangnum"><a name="para163"></a><a name="para163_kn14"></a><span class="paranum">163</span>.</p>
  4398. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, litte candanaphosite;</p>
  4399. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4400. <p class="hangnum"><a name="para164"></a><a name="para164_kn14"></a><span class="paranum">164</span>.</p>
  4401. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ soṇṇapallaṅke <span class="note">[suvaṇṇapallaṅke (sī. syā. pī.)]</span>, gonake cittasanthate;</p>
  4402. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4403. <p class="hangnum"><a name="para165"></a><a name="para165_kn14"></a><span class="paranum">165</span>.</p>
  4404. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘‘Kadāhaṃ maṇipallaṅke, gonake cittasanthate;</p>
  4405. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  4406. <p class="hangnum"><a name="para166"></a><a name="para166_kn14"></a><span class="paranum">166</span>.</p>
  4407. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="M2.0163"></a> kappāsakoseyyaṃ, khomakoṭumbarāni ca;</p>
  4408. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4409. <p class="hangnum"><a name="para167"></a><a name="para167_kn14"></a><span class="paranum">167</span>.</p>
  4410. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā <span class="note">[cakkavākūpakūjitā (sī. pī.)]</span>;</p>
  4411. <p class="gatha2">Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;</p>
  4412. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4413. <p class="hangnum"><a name="para168"></a><a name="para168_kn14"></a><span class="paranum">168</span>.</p>
  4414. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ hatthigumbe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4415. <p class="gathalast">Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.</p>
  4416. <p class="hangnum"><a name="para169"></a><a name="para169_kn14"></a><span class="paranum">169</span>.</p>
  4417. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;</p>
  4418. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4419. <p class="hangnum"><a name="para170"></a><a name="para170_kn14"></a><span class="paranum">170</span>.</p>
  4420. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="T2.0171"></a><a name="V2.0114"></a> assagumbe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4421. <p class="gathalast">Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.</p>
  4422. <p class="hangnum"><a name="para171"></a><a name="para171_kn14"></a><span class="paranum">171</span>.</p>
  4423. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;</p>
  4424. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4425. <p class="hangnum"><a name="para172"></a><a name="para172_kn14"></a><span class="paranum">172</span>.</p>
  4426. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ rathaseniyo, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4427. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4428. <p class="hangnum"><a name="para173"></a><a name="para173_kn14"></a><span class="paranum">173</span>.</p>
  4429. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4430. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4431. <p class="hangnum"><a name="para174"></a><a name="para174_kn14"></a><span class="paranum">174</span>.</p>
  4432. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ sovaṇṇarathe, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4433. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4434. <p class="hangnum"><a name="para175"></a><a name="para175_kn14"></a><span class="paranum">175</span>.</p>
  4435. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4436. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4437. <p class="hangnum"><a name="para176"></a><a name="para176_kn14"></a><span class="paranum">176</span>.</p>
  4438. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ sajjhurathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4439. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4440. <p class="hangnum"><a name="para177"></a><a name="para177_kn14"></a><span class="paranum">177</span>.</p>
  4441. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4442. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4443. <p class="hangnum"><a name="para178"></a><a name="para178_kn14"></a><span class="paranum">178</span>.</p>
  4444. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="M2.0164"></a> assarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4445. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4446. <p class="hangnum"><a name="para179"></a><a name="para179_kn14"></a><span class="paranum">179</span>.</p>
  4447. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4448. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4449. <p class="hangnum"><a name="para180"></a><a name="para180_kn14"></a><span class="paranum">180</span>.</p>
  4450. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="T2.0172"></a> oṭṭharathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4451. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4452. <p class="hangnum"><a name="para181"></a><a name="para181_kn14"></a><span class="paranum">181</span>.</p>
  4453. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4454. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4455. <p class="hangnum"><a name="para182"></a><a name="para182_kn14"></a><span class="paranum">182</span>.</p>
  4456. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ goṇarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4457. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4458. <p class="hangnum"><a name="para183"></a><a name="para183_kn14"></a><span class="paranum">183</span>.</p>
  4459. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4460. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4461. <p class="hangnum"><a name="para184"></a><a name="para184_kn14"></a><span class="paranum">184</span>.</p>
  4462. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ ajarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4463. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4464. <p class="hangnum"><a name="para185"></a><a name="para185_kn14"></a><span class="paranum">185</span>.</p>
  4465. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe <a name="V2.0115"></a> gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4466. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4467. <p class="hangnum"><a name="para186"></a><a name="para186_kn14"></a><span class="paranum">186</span>.</p>
  4468. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ meṇḍarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4469. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4470. <p class="hangnum"><a name="para187"></a><a name="para187_kn14"></a><span class="paranum">187</span>.</p>
  4471. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4472. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4473. <p class="hangnum"><a name="para188"></a><a name="para188_kn14"></a><span class="paranum">188</span>.</p>
  4474. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ migarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  4475. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  4476. <p class="hangnum"><a name="para189"></a><a name="para189_kn14"></a><span class="paranum">189</span>.</p>
  4477. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4478. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4479. <p class="hangnum"><a name="para190"></a><a name="para190_kn14"></a><span class="paranum">190</span>.</p>
  4480. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="T2.0173"></a> hatthārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4481. <p class="gatha2">Nīlavammadhare sūre, tomaraṅkusapāṇine <span class="note">[pāṇino (syā. ka.)]</span>;</p>
  4482. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4483. <p class="hangnum"><a name="para191"></a><a name="para191_kn14"></a><span class="paranum">191</span>.</p>
  4484. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="M2.0165"></a> assārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4485. <p class="gatha2">Nīlavammadhare sūre, illiyācāpadhārine <span class="note">[dhārino (syā. ka.)]</span>;</p>
  4486. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4487. <p class="hangnum"><a name="para192"></a><a name="para192_kn14"></a><span class="paranum">192</span>.</p>
  4488. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ rathārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4489. <p class="gatha2">Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine <span class="note">[kalāpino (syā. ka.)]</span>;</p>
  4490. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4491. <p class="hangnum"><a name="para193"></a><a name="para193_kn14"></a><span class="paranum">193</span>.</p>
  4492. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘‘Kadāhaṃ dhanuggahe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4493. <p class="gatha2">Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine;</p>
  4494. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  4495. <p class="hangnum"><a name="para194"></a><a name="para194_kn14"></a><span class="paranum">194</span>.</p>
  4496. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ rājaputte ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4497. <p class="gatha2">Citravammadhare sūre, kañcanāveḷadhārine;</p>
  4498. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4499. <p class="hangnum"><a name="para195"></a><a name="para195_kn14"></a><span class="paranum">195</span>.</p>
  4500. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ ariyagaṇe ca, vatavante <span class="note">[vatthavante (sī. syā. pī.)]</span> alaṅkate;</p>
  4501. <p class="gatha2">Haricandanalittaṅge, kāsikuttamadhārine;</p>
  4502. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4503. <p class="hangnum"><a name="para196"></a><a name="para196_kn14"></a><span class="paranum">196</span>.</p>
  4504. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘‘Kadāhaṃ <a name="V2.0116"></a> amaccagaṇe ca, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  4505. <p class="gatha2">Pītavammadhare sūre, purato gacchamāline <span class="note">[gacchamālino (syā. ka.)]</span>;</p>
  4506. <p class="gathalast">Pahāya <a name="T2.0174"></a> pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  4507. <p class="hangnum"><a name="para197"></a><a name="para197_kn14"></a><span class="paranum">197</span>.</p>
  4508. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <span class="note">[kadā (sī. pī.)]</span> sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4509. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4510. <p class="hangnum"><a name="para198"></a><a name="para198_kn14"></a><span class="paranum">198</span>.</p>
  4511. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <span class="note">[kadā (sī. pī.)]</span> sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;</p>
  4512. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4513. <p class="hangnum"><a name="para199"></a><a name="para199_kn14"></a><span class="paranum">199</span>.</p>
  4514. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <span class="note">[kadā (sī. pī.)]</span> sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  4515. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4516. <p class="hangnum"><a name="para200"></a><a name="para200_kn14"></a><span class="paranum">200</span>.</p>
  4517. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="M2.0166"></a> <span class="note">[kadā (sī. pī.)]</span> satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;</p>
  4518. <p class="gathalast">Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4519. <p class="hangnum"><a name="para201"></a><a name="para201_kn14"></a><span class="paranum">201</span>.</p>
  4520. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ hatthigumbā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4521. <p class="gathalast">Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.</p>
  4522. <p class="hangnum"><a name="para202"></a><a name="para202_kn14"></a><span class="paranum">202</span>.</p>
  4523. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;</p>
  4524. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4525. <p class="hangnum"><a name="para203"></a><a name="para203_kn14"></a><span class="paranum">203</span>.</p>
  4526. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ assagumbā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4527. <p class="gathalast">Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.</p>
  4528. <p class="hangnum"><a name="para204"></a><a name="para204_kn14"></a><span class="paranum">204</span>.</p>
  4529. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;</p>
  4530. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4531. <p class="hangnum"><a name="para205"></a><a name="para205_kn14"></a><span class="paranum">205</span>.</p>
  4532. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ rathasenī, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4533. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4534. <p class="hangnum"><a name="para206"></a><a name="para206_kn14"></a><span class="paranum">206</span>.</p>
  4535. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4536. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4537. <p class="hangnum"><a name="para207"></a><a name="para207_kn14"></a><span class="paranum">207</span>.</p>
  4538. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ soṇṇarathā <span class="note">[sovaṇṇarathā (pī. ka.)]</span>, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4539. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4540. <p class="hangnum"><a name="para208"></a><a name="para208_kn14"></a><span class="paranum">208</span>.</p>
  4541. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4542. <p class="gathalast">Yantaṃ <a name="T2.0175"></a> maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4543. <p class="hangnum"><a name="para209"></a><a name="para209_kn14"></a><span class="paranum">209</span>.</p>
  4544. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ sajjhurathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4545. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4546. <p class="hangnum"><a name="para210"></a><a name="para210_kn14"></a><span class="paranum">210</span>.</p>
  4547. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā <a name="V2.0117"></a> gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4548. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4549. <p class="hangnum"><a name="para211"></a><a name="para211_kn14"></a><span class="paranum">211</span>.</p>
  4550. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ assarathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4551. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4552. <p class="hangnum"><a name="para212"></a><a name="para212_kn14"></a><span class="paranum">212</span>.</p>
  4553. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4554. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4555. <p class="hangnum"><a name="para213"></a><a name="para213_kn14"></a><span class="paranum">213</span>.</p>
  4556. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu <a name="M2.0167"></a> maṃ oṭṭharathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4557. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4558. <p class="hangnum"><a name="para214"></a><a name="para214_kn14"></a><span class="paranum">214</span>.</p>
  4559. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4560. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4561. <p class="hangnum"><a name="para215"></a><a name="para215_kn14"></a><span class="paranum">215</span>.</p>
  4562. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ goṇarathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4563. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4564. <p class="hangnum"><a name="para216"></a><a name="para216_kn14"></a><span class="paranum">216</span>.</p>
  4565. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4566. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4567. <p class="hangnum"><a name="para217"></a><a name="para217_kn14"></a><span class="paranum">217</span>.</p>
  4568. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ ajarathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4569. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4570. <p class="hangnum"><a name="para218"></a><a name="para218_kn14"></a><span class="paranum">218</span>.</p>
  4571. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4572. <p class="gathalast">Yantaṃ <a name="T2.0176"></a> maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4573. <p class="hangnum"><a name="para219"></a><a name="para219_kn14"></a><span class="paranum">219</span>.</p>
  4574. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ meṇḍarathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4575. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4576. <p class="hangnum"><a name="para220"></a><a name="para220_kn14"></a><span class="paranum">220</span>.</p>
  4577. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4578. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4579. <p class="hangnum"><a name="para221"></a><a name="para221_kn14"></a><span class="paranum">221</span>.</p>
  4580. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ migarathā, sannaddhā ussitaddhajā;</p>
  4581. <p class="gathalast">Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.</p>
  4582. <p class="hangnum"><a name="para222"></a><a name="para222_kn14"></a><span class="paranum">222</span>.</p>
  4583. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  4584. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4585. <p class="hangnum"><a name="para223"></a><a name="para223_kn14"></a><span class="paranum">223</span>.</p>
  4586. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ hatthārohā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4587. <p class="gatha2">Nīlavammadharā sūrā, tomaraṅkusapāṇino;</p>
  4588. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4589. <p class="hangnum"><a name="para224"></a><a name="para224_kn14"></a><span class="paranum">224</span>.</p>
  4590. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu <a name="V2.0118"></a> maṃ assārohā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4591. <p class="gatha2">Nīlavammadharā sūrā, illiyācāpadhārino;</p>
  4592. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4593. <p class="hangnum"><a name="para225"></a><a name="para225_kn14"></a><span class="paranum">225</span>.</p>
  4594. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu <a name="M2.0168"></a> maṃ rathārohā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4595. <p class="gatha2">Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino;</p>
  4596. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4597. <p class="hangnum"><a name="para226"></a><a name="para226_kn14"></a><span class="paranum">226</span>.</p>
  4598. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ dhanuggahā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4599. <p class="gatha2">Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino;</p>
  4600. <p class="gathalast">Yantaṃ <a name="T2.0177"></a> maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4601. <p class="hangnum"><a name="para227"></a><a name="para227_kn14"></a><span class="paranum">227</span>.</p>
  4602. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ rājaputtā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4603. <p class="gatha2">Citravammadharā sūrā, kañcanāveḷadhārino;</p>
  4604. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4605. <p class="hangnum"><a name="para228"></a><a name="para228_kn14"></a><span class="paranum">228</span>.</p>
  4606. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ ariyagaṇā, vatavantā alaṅkatā;</p>
  4607. <p class="gatha2">Haricandanalittaṅgā, kāsikuttamadhārino;</p>
  4608. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4609. <p class="hangnum"><a name="para229"></a><a name="para229_kn14"></a><span class="paranum">229</span>.</p>
  4610. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ amaccagaṇā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4611. <p class="gatha2">Pītavammadharā sūrā, purato gacchamālino <span class="note">[gacchamālinī (syā. ka.)]</span>;</p>
  4612. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4613. <p class="hangnum"><a name="para230"></a><a name="para230_kn14"></a><span class="paranum">230</span>.</p>
  4614. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4615. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4616. <p class="hangnum"><a name="para231"></a><a name="para231_kn14"></a><span class="paranum">231</span>.</p>
  4617. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;</p>
  4618. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4619. <p class="hangnum"><a name="para232"></a><a name="para232_kn14"></a><span class="paranum">232</span>.</p>
  4620. <p class="gatha1">‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  4621. <p class="gathalast">Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4622. <p class="hangnum"><a name="para233"></a><a name="para233_kn14"></a><span class="paranum">233</span>.</p>
  4623. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="T2.0178"></a> pattaṃ gahetvāna, muṇḍo saṅghāṭipāruto;</p>
  4624. <p class="gathalast">Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4625. <p class="hangnum"><a name="para234"></a><a name="para234_kn14"></a><span class="paranum">234</span>.</p>
  4626. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ paṃsukūlānaṃ, ujjhitānaṃ <span class="note">[ujjhiṭṭhānaṃ (ka.)]</span> mahāpathe;</p>
  4627. <p class="gathalast">Saṅghāṭiṃ dhārayissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4628. <p class="hangnum"><a name="para235"></a><a name="para235_kn14"></a><span class="paranum">235</span>.</p>
  4629. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ sattāhasammeghe <span class="note">[sattāhaṃ meghe (sī. syā.)]</span>, ovaṭṭho allacīvaro;</p>
  4630. <p class="gathalast">Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4631. <p class="hangnum"><a name="para236"></a><a name="para236_kn14"></a><span class="paranum">236</span>.</p>
  4632. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ <a name="V2.0119"></a><a name="M2.0169"></a> sabbattha gantvā <span class="note">[sabbahaṃ ṭhānaṃ (sī.), sabbaṇhaṃ gantvā (syā.), sabbāhaṃ ṭhānaṃ (pī.), sabbaṭṭhānaṃ (ka.)]</span>, rukkhā rukkhaṃ vanā vanaṃ;</p>
  4633. <p class="gathalast">Anapekkho gamissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4634. <p class="hangnum"><a name="para237"></a><a name="para237_kn14"></a><span class="paranum">237</span>.</p>
  4635. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ giriduggesu, pahīnabhayabheravo;</p>
  4636. <p class="gathalast">Adutiyo gamissāmi <span class="note">[viharissāmi (sī. pī.)]</span>, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4637. <p class="hangnum"><a name="para238"></a><a name="para238_kn14"></a><span class="paranum">238</span>.</p>
  4638. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ vīṇaṃ varujjako <span class="note">[vīṇarujjako (syā.), vīṇaṃ virujjako (ka.)]</span>, sattatantiṃ manoramaṃ;</p>
  4639. <p class="gathalast">Cittaṃ ujuṃ karissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.</p>
  4640. <p class="hangnum"><a name="para239"></a><a name="para239_kn14"></a><span class="paranum">239</span>.</p>
  4641. <p class="gatha1">‘‘Kadāhaṃ rathakārova, parikantaṃ upāhanaṃ;</p>
  4642. <p class="gathalast">Kāmasaññojane checchaṃ <span class="note">[chetvā (ka.)]</span>, ye dibbe ye ca mānuse’’.</p>
  4643. <p class="hangnum"><a name="para240"></a><a name="para240_kn14"></a><span class="paranum">240</span>.</p>
  4644. <p class="gatha1">‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4645. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  4646. <p class="hangnum"><a name="para241"></a><a name="para241_kn14"></a><span class="paranum">241</span>.</p>
  4647. <p class="gatha1">‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;</p>
  4648. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  4649. <p class="hangnum"><a name="para242"></a><a name="para242_kn14"></a><span class="paranum">242</span>.</p>
  4650. <p class="gatha1">‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  4651. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  4652. <p class="hangnum"><a name="para243"></a><a name="para243_kn14"></a><span class="paranum">243</span>.</p>
  4653. <p class="gatha1">‘‘Tā <a name="T2.0179"></a> ca sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  4654. <p class="gathalast">Hitvā sampaddavī <span class="note">[sampaddayī (sī.)]</span> rājā, pabbajjāya purakkhato.</p>
  4655. <p class="hangnum"><a name="para244"></a><a name="para244_kn14"></a><span class="paranum">244</span>.</p>
  4656. <p class="gatha1">‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;</p>
  4657. <p class="gathalast">Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato.</p>
  4658. <p class="hangnum"><a name="para245"></a><a name="para245_kn14"></a><span class="paranum">245</span>.</p>
  4659. <p class="gatha1">‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;</p>
  4660. <p class="gathalast">Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato’’.</p>
  4661. <p class="hangnum"><a name="para246"></a><a name="para246_kn14"></a><span class="paranum">246</span>.</p>
  4662. <p class="gatha1">‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;</p>
  4663. <p class="gathalast">Aggahī mattikaṃ pattaṃ, taṃ dutiyābhisecanaṃ’’.</p>
  4664. <p class="hangnum"><a name="para247"></a><a name="para247_kn14"></a><span class="paranum">247</span>.</p>
  4665. <p class="gatha1">‘‘Bhesmā <span class="note">[vesmā (sī.), bhiṃsā (pī.), bhīsā (ka.)]</span> aggisamā jālā, kosā ḍayhanti bhāgaso;</p>
  4666. <p class="gathalast">Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū.</p>
  4667. <p class="hangnum"><a name="para248"></a><a name="para248_kn14"></a><span class="paranum">248</span>.</p>
  4668. <p class="gatha1">‘‘Maṇayo <a name="M2.0170"></a> saṅkhamuttā ca, vatthikaṃ haricandanaṃ;</p>
  4669. <p class="gatha2">Ajinaṃ daṇḍabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahū;</p>
  4670. <p class="gathalast">Ehi rāja nivattassu, mā tetaṃ vinasā dhanaṃ’’ <span class="note">[vinassā dhanaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  4671. <p class="hangnum"><a name="para249"></a><a name="para249_kn14"></a><span class="paranum">249</span>.</p>
  4672. <p class="gatha1">‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;</p>
  4673. <p class="gathalast">Mithilāya dayhamānāya, na me kiñci adayhatha’’.</p>
  4674. <p class="hangnum"><a name="para250"></a><a name="para250_kn14"></a><span class="paranum">250</span>.</p>
  4675. <p class="gatha1">‘‘Aṭaviyo <a name="V2.0120"></a> samuppannā, raṭṭhaṃ viddhaṃsayanti taṃ;</p>
  4676. <p class="gathalast">Ehi rāja nivattassu, mā raṭṭhaṃ vinasā idaṃ’’.</p>
  4677. <p class="hangnum"><a name="para251"></a><a name="para251_kn14"></a><span class="paranum">251</span>.</p>
  4678. <p class="gatha1">‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;</p>
  4679. <p class="gathalast">Raṭṭhe vilumpamānamhi, na <span class="note">[mā (ka.)]</span> me kiñci ahīratha.</p>
  4680. <p class="hangnum"><a name="para252"></a><a name="para252_kn14"></a><span class="paranum">252</span>.</p>
  4681. <p class="gatha1">‘‘Susukhaṃ <a name="T2.0180"></a> vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;</p>
  4682. <p class="gathalast">Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’.</p>
  4683. <p class="hangnum"><a name="para253"></a><a name="para253_kn14"></a><span class="paranum">253</span>.</p>
  4684. <p class="gatha1">‘‘Kimheso mahato ghoso, kā nu gāmeva kīḷiyā <span class="note">[gāme kilīliyā (sī.)]</span>;</p>
  4685. <p class="gathalast">Samaṇa teva <span class="note">[samaṇaññeva (sī. pī.), samaṇatveva (syā.)]</span> pucchāma, kattheso abhisaṭo jano’’.</p>
  4686. <p class="hangnum"><a name="para254"></a><a name="para254_kn14"></a><span class="paranum">254</span>.</p>
  4687. <p class="gatha1">‘‘Mamaṃ ohāya gacchantaṃ, ettheso abhisaṭo jano;</p>
  4688. <p class="gatha2">Sīmātikkamanaṃ yantaṃ, munimonassa pattiyā;</p>
  4689. <p class="gathalast">Missaṃ nandīhi gacchantaṃ, kiṃ jānamanupucchasi’’.</p>
  4690. <p class="hangnum"><a name="para255"></a><a name="para255_kn14"></a><span class="paranum">255</span>.</p>
  4691. <p class="gatha1">‘‘Māssu tiṇṇo amaññittha <span class="note">[amaññittho (sī. syā. pī.)]</span>, sarīraṃ dhārayaṃ imaṃ;</p>
  4692. <p class="gathalast">Atīraṇeyya yamidaṃ <span class="note">[atīraṇeyyamidaṃ kammaṃ (sī. syā. pī.)]</span>, bahū hi paripanthayo’’.</p>
  4693. <p class="hangnum"><a name="para256"></a><a name="para256_kn14"></a><span class="paranum">256</span>.</p>
  4694. <p class="gatha1">‘‘Ko nu me paripanthassa, mamaṃ evaṃvihārino;</p>
  4695. <p class="gathalast">Yo neva diṭṭhe nādiṭṭhe, kāmānamabhipatthaye’’.</p>
  4696. <p class="hangnum"><a name="para257"></a><a name="para257_kn14"></a><span class="paranum">257</span>.</p>
  4697. <p class="gatha1">‘‘Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado;</p>
  4698. <p class="gathalast">Āvasanti sarīraṭṭhā, bahū hi paripanthayo’’.</p>
  4699. <p class="hangnum"><a name="para258"></a><a name="para258_kn14"></a><span class="paranum">258</span>.</p>
  4700. <p class="gatha1">‘‘Kalyāṇaṃ vata maṃ bhavaṃ, brāhmaṇa manusāsati <span class="note">[manusāsasi (sī.)]</span>;</p>
  4701. <p class="gathalast">Brāhmaṇa teva <span class="note">[brāhmaṇaññeva (sī.)]</span> pucchāmi, ko nu tvamasi mārisa’’.</p>
  4702. <p class="hangnum"><a name="para259"></a><a name="para259_kn14"></a><span class="paranum">259</span>.</p>
  4703. <p class="gatha1">‘‘Nārado iti me nāmaṃ <span class="note">[nāmena (syā. ka.)]</span>, kassapo iti maṃ vidū;</p>
  4704. <p class="gathalast">Bhoto sakāsamāgacchiṃ, sādhu sabbhi samāgamo.</p>
  4705. <p class="hangnum"><a name="para260"></a><a name="para260_kn14"></a><span class="paranum">260</span>.</p>
  4706. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="M2.0171"></a> te sabbo ānando, vihāro upavattatu;</p>
  4707. <p class="gathalast">Yaṃ ūnaṃ <span class="note">[yadūnaṃ (sī. syā. pī.)]</span> taṃ paripūrehi, khantiyā upasamena ca.</p>
  4708. <p class="hangnum"><a name="para261"></a><a name="para261_kn14"></a><span class="paranum">261</span>.</p>
  4709. <p class="gatha1">‘‘Pasāraya sannatañca, unnatañca pasāraya <span class="note">[pahāraya (syā. pī. ka.)]</span>;</p>
  4710. <p class="gathalast">Kammaṃ <a name="T2.0181"></a> vijjañca dhammañca, sakkatvāna paribbaja’’.</p>
  4711. <p class="hangnum"><a name="para262"></a><a name="para262_kn14"></a><span class="paranum">262</span>.</p>
  4712. <p class="gatha1">‘‘Bahū hatthī ca asse ca, nagare janapadāni ca;</p>
  4713. <p class="gathalast">Hitvā janaka pabbajito, kapāle <span class="note">[kapalle (sī. pī.)]</span> ratimajjhagā.</p>
  4714. <p class="hangnum"><a name="para263"></a><a name="para263_kn14"></a><span class="paranum">263</span>.</p>
  4715. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu te jānapadā, mittāmaccā ca ñātakā;</p>
  4716. <p class="gathalast">Dubbhimakaṃsu janaka, kasmā te taṃ aruccatha’’.</p>
  4717. <p class="hangnum"><a name="para264"></a><a name="para264_kn14"></a><span class="paranum">264</span>.</p>
  4718. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0121"></a> migājina jātucche <span class="note">[jātucca (sī. pī.)]</span>, ahaṃ kañci kudācanaṃ;</p>
  4719. <p class="gathalast">Adhammena jine ñātiṃ, na cāpi ñātayo mamaṃ.</p>
  4720. <p class="hangnum"><a name="para265"></a><a name="para265_kn14"></a><span class="paranum">265</span>.</p>
  4721. <p class="gatha1">‘‘Disvāna lokavattantaṃ, khajjantaṃ kaddamīkataṃ;</p>
  4722. <p class="gathalast">Haññare bajjhare cettha, yattha sanno <span class="note">[satto (sī.)]</span> puthujjano;</p>
  4723. <p class="gatha2">Etāhaṃ upamaṃ katvā, bhikkhakosmi migājina’’.</p>
  4724. <p class="hangnum"><a name="para266"></a><a name="para266_kn14"></a><span class="paranum">266</span>.</p>
  4725. <p class="gatha1">‘‘Ko nu te bhagavā satthā, kassetaṃ vacanaṃ suci;</p>
  4726. <p class="gathalast">Na hi kappaṃ vā vijjaṃ vā, paccakkhāya rathesabha;</p>
  4727. <p class="gathalast">Samaṇaṃ āhu vattantaṃ, yathā dukkhassatikkamo’’.</p>
  4728. <p class="hangnum"><a name="para267"></a><a name="para267_kn14"></a><span class="paranum">267</span>.</p>
  4729. <p class="gatha1">‘‘Na migājina jātucche, ahaṃ kañci kudācanaṃ;</p>
  4730. <p class="gathalast">Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, sakkatvā anupāvisiṃ’’.</p>
  4731. <p class="hangnum"><a name="para268"></a><a name="para268_kn14"></a><span class="paranum">268</span>.</p>
  4732. <p class="gatha1">‘‘Mahatā cānubhāvena, gacchanto siriyā jalaṃ;</p>
  4733. <p class="gathalast">Gīyamānesu gītesu, vajjamānesu vaggusu.</p>
  4734. <p class="hangnum"><a name="para269"></a><a name="para269_kn14"></a><span class="paranum">269</span>.</p>
  4735. <p class="gatha1">‘‘Tūriyatāḷasaṅghuṭṭhe <span class="note">[turiyatāḷitasaṅghuṭṭhe (sī. pī.)]</span>, sammatālasamāhite;</p>
  4736. <p class="gatha2">Sa migājina maddakkhiṃ, phaliṃ <span class="note">[phalaṃ (sī. pī. ka.)]</span> ambaṃ tirocchadaṃ;</p>
  4737. <p class="gathalast">Haññamānaṃ <span class="note">[tujjamānaṃ (sī.), tudamānaṃ (syā.), taddamānaṃ (pī.), hatamānaṃ (ka.)]</span> manussehi, phalakāmehi jantubhi.</p>
  4738. <p class="hangnum"><a name="para270"></a><a name="para270_kn14"></a><span class="paranum">270</span>.</p>
  4739. <p class="gatha1">‘‘So <a name="T2.0182"></a> khohaṃ taṃ siriṃ hitvā, orohitvā migājina;</p>
  4740. <p class="gathalast">Mūlaṃ ambassupāgacchiṃ, phalino nipphalassa ca.</p>
  4741. <p class="hangnum"><a name="para271"></a><a name="para271_kn14"></a><span class="paranum">271</span>.</p>
  4742. <p class="gatha1">‘‘Phaliṃ <a name="M2.0172"></a> <span class="note">[phalaṃ (sī. pī. ka.)]</span> ambaṃ hataṃ disvā, viddhaṃstaṃ vinaḷīkataṃ;</p>
  4743. <p class="gathalast">Athekaṃ <span class="note">[athetaṃ (sī. pī.)]</span> itaraṃ ambaṃ, nīlobhāsaṃ manoramaṃ.</p>
  4744. <p class="hangnum"><a name="para272"></a><a name="para272_kn14"></a><span class="paranum">272</span>.</p>
  4745. <p class="gatha1">‘‘Evameva nūnamhepi <span class="note">[nūna amhe (sī. pī.)]</span>, issare bahukaṇṭake;</p>
  4746. <p class="gathalast">Amittā no vadhissanti, yathā ambo phalī hato.</p>
  4747. <p class="hangnum"><a name="para273"></a><a name="para273_kn14"></a><span class="paranum">273</span>.</p>
  4748. <p class="gatha1">‘‘Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate;</p>
  4749. <p class="gatha2">Dhanamhi dhanino hanti, aniketamasanthavaṃ;</p>
  4750. <p class="gathalast">Phalī ambo aphalo ca, te satthāro ubho mama’’.</p>
  4751. <p class="hangnum"><a name="para274"></a><a name="para274_kn14"></a><span class="paranum">274</span>.</p>
  4752. <p class="gatha1">‘‘Sabbo jano pabyādhito, rājā pabbajito iti;</p>
  4753. <p class="gathalast">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.</p>
  4754. <p class="hangnum"><a name="para275"></a><a name="para275_kn14"></a><span class="paranum">275</span>.</p>
  4755. <p class="gatha1">‘‘Assāsayitvā janataṃ, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ;</p>
  4756. <p class="gathalast">Puttaṃ rajje ṭhapetvāna, atha pacchā pabbajissasi’’.</p>
  4757. <p class="hangnum"><a name="para276"></a><a name="para276_kn14"></a><span class="paranum">276</span>.</p>
  4758. <p class="gatha1">‘‘Cattā <a name="V2.0122"></a> mayā jānapadā, mittāmaccā ca ñātakā;</p>
  4759. <p class="gatha2">Santi puttā videhānaṃ, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  4760. <p class="gathalast">Te rajjaṃ kārayissanti, mithilāyaṃ pajāpati’’.</p>
  4761. <p class="hangnum"><a name="para277"></a><a name="para277_kn14"></a><span class="paranum">277</span>.</p>
  4762. <p class="gatha1">‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yaṃ vākyaṃ mama ruccati;</p>
  4763. <p class="gatha2">Rajjaṃ tuvaṃ kārayasi <span class="note">[kārayantī (sī. syā. pī.)]</span>, pāpaṃ duccaritaṃ bahuṃ;</p>
  4764. <p class="gathalast">Kāyena vācā manasā, yena gacchasi <span class="note">[kañchisi (sī. pī.)]</span> duggatiṃ.</p>
  4765. <p class="hangnum"><a name="para278"></a><a name="para278_kn14"></a><span class="paranum">278</span>.</p>
  4766. <p class="gatha1">‘‘Paradinnakena paraniṭṭhitena, piṇḍena yāpehi sa dhīradhammo’’.</p>
  4767. <p class="hangnum"><a name="para279"></a><a name="para279_kn14"></a><span class="paranum">279</span>.</p>
  4768. <p class="gatha1">‘‘Yopi <a name="T2.0183"></a> catutthe bhattakāle na bhuñje, ajuṭṭhamārīva <span class="note">[ajaddhumārīva (sī.), ajjhuṭṭhamāriva (syā.), ajaddhumāriva (pī.) majjhimanikāye, aṅguttaranikāye ca passitabbaṃ]</span> khudāya miyye;</p>
  4769. <p class="gatha2">Na tveva piṇḍaṃ luḷitaṃ anariyaṃ, kulaputtarūpo sappuriso na seve;</p>
  4770. <p class="gathalast">Tayidaṃ na sādhu tayidaṃ na suṭṭhu, sunakhucchiṭṭhakaṃ janaka bhuñjase tuvaṃ’’.</p>
  4771. <p class="hangnum"><a name="para280"></a><a name="para280_kn14"></a><span class="paranum">280</span>.</p>
  4772. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0173"></a> cāpi me sīvali so abhakkho, yaṃ hoti cattaṃ gihino sunassa vā;</p>
  4773. <p class="gathalast">Ye keci bhogā idha dhammaladdhā, sabbo so bhakkho anavayoti <span class="note">[anavajjoti (sī. pī.)]</span> vutto’’.</p>
  4774. <p class="hangnum"><a name="para281"></a><a name="para281_kn14"></a><span class="paranum">281</span>.</p>
  4775. <p class="gatha1">‘‘Kumārike upaseniye, niccaṃ niggaḷamaṇḍite;</p>
  4776. <p class="gathalast">Kasmā te eko bhujo janati, eko te na janatī bhujo’’.</p>
  4777. <p class="hangnum"><a name="para282"></a><a name="para282_kn14"></a><span class="paranum">282</span>.</p>
  4778. <p class="gatha1">‘‘Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukkā dunīvarā <span class="note">[dunīdhurā (sī. pī.)]</span>;</p>
  4779. <p class="gathalast">Saṅghātā <span class="note">[saṃghaṭṭā (syā. ka.)]</span> jāyate saddo, dutiyasseva sā gati.</p>
  4780. <p class="hangnum"><a name="para283"></a><a name="para283_kn14"></a><span class="paranum">283</span>.</p>
  4781. <p class="gatha1">‘‘Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukko ekanīvaro <span class="note">[ekanīdhuro (sī. pī.)]</span>;</p>
  4782. <p class="gathalast">So adutiyo na janati, munibhūtova tiṭṭhati.</p>
  4783. <p class="hangnum"><a name="para284"></a><a name="para284_kn14"></a><span class="paranum">284</span>.</p>
  4784. <p class="gatha1">‘‘Vivādappatto <span class="note">[vivādamatto (pī.)]</span> dutiyo, keneko vivadissati;</p>
  4785. <p class="gathalast">Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocataṃ’’.</p>
  4786. <p class="hangnum"><a name="para285"></a><a name="para285_kn14"></a><span class="paranum">285</span>.</p>
  4787. <p class="gatha1">‘‘Suṇāsi sīvali kathā <span class="note">[gāthā (sī. syā. pī.)]</span>, kumāriyā paveditā;</p>
  4788. <p class="gathalast">Pesiyā <span class="note">[pessiyā (sī. pī.)]</span> maṃ garahittho, dutiyasseva sā gati.</p>
  4789. <p class="hangnum"><a name="para286"></a><a name="para286_kn14"></a><span class="paranum">286</span>.</p>
  4790. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ <a name="T2.0184"></a> dvedhāpatho bhadde, anuciṇṇo pathāvihi;</p>
  4791. <p class="gathalast">Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ.</p>
  4792. <p class="hangnum"><a name="para287"></a><a name="para287_kn14"></a><span class="paranum">287</span>.</p>
  4793. <p class="gatha1">‘‘Māvaca <span class="note">[neva (sī. pī.), mā ca (syā. ka.)]</span> maṃ tvaṃ pati meti, nāhaṃ <span class="note">[māhaṃ (sī. pī.)]</span> bhariyāti vā puna’’;</p>
  4794. <p class="gathalast">‘‘Imameva kathayantā, thūṇaṃ nagarupāgamuṃ.</p>
  4795. <p class="hangnum"><a name="para288"></a><a name="para288_kn14"></a><span class="paranum">288</span>.</p>
  4796. <p class="gatha1">‘‘Koṭṭhake usukārassa, bhattakāle upaṭṭhite;</p>
  4797. <p class="gatha2">Tatrā ca so usukāro, (ekaṃ daṇḍaṃ ujuṃ kataṃ;) <span class="note">[( ) natthi bahūsu]</span></p>
  4798. <p class="gathalast">Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhati’’.</p>
  4799. <p class="hangnum"><a name="para289"></a><a name="para289_kn14"></a><span class="paranum">289</span>.</p>
  4800. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="V2.0123"></a> no sādhu passasi, usukāra suṇohi me;</p>
  4801. <p class="gathalast">Yadekaṃ cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhasi’’.</p>
  4802. <p class="hangnum"><a name="para290"></a><a name="para290_kn14"></a><span class="paranum">290</span>.</p>
  4803. <p class="gatha1">‘‘Dvīhi <a name="M2.0174"></a> samaṇa cakkhūhi, visālaṃ viya khāyati;</p>
  4804. <p class="gathalast">Asampatvā paramaṃ <span class="note">[paraṃ (sī. pī.)]</span> liṅgaṃ, nujubhāvāya kappati.</p>
  4805. <p class="hangnum"><a name="para291"></a><a name="para291_kn14"></a><span class="paranum">291</span>.</p>
  4806. <p class="gatha1">‘‘Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhato;</p>
  4807. <p class="gathalast">Sampatvā paramaṃ liṅgaṃ, ujubhāvāya kappati.</p>
  4808. <p class="hangnum"><a name="para292"></a><a name="para292_kn14"></a><span class="paranum">292</span>.</p>
  4809. <p class="gatha1">‘‘Vivādappatto <span class="note">[vivādamatto (pī.)]</span> dutiyo, keneko vivadissati;</p>
  4810. <p class="gathalast">Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocataṃ’’.</p>
  4811. <p class="hangnum"><a name="para293"></a><a name="para293_kn14"></a><span class="paranum">293</span>.</p>
  4812. <p class="gatha1">‘‘Suṇāsi sīvali kathā <span class="note">[gāthā (sī. syā. pī.)]</span>, usukārena veditā;</p>
  4813. <p class="gathalast">Pesiyā maṃ garahittho, dutiyasseva sā gati.</p>
  4814. <p class="hangnum"><a name="para294"></a><a name="para294_kn14"></a><span class="paranum">294</span>.</p>
  4815. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ dvedhāpatho bhadde, anuciṇṇo pathāvihi;</p>
  4816. <p class="gathalast">Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ.</p>
  4817. <p class="hangnum"><a name="para295"></a><a name="para295_kn14"></a><span class="paranum">295</span>.</p>
  4818. <p class="gatha1">‘‘Māvaca maṃ tvaṃ pati meti, nāhaṃ bhariyāti vā puna’’;</p>
  4819. <p class="gathalast">‘‘Muñjāvesikā <a name="T2.0185"></a> pavāḷhā, ekā vihara sīvalī’’ti.</p>
  4820. <p class="centered">Mahājanakajātakaṃ dutiyaṃ.</p>
  4821. <p class="subhead">540. Suvaṇṇasāmajātakaṃ (3)</p>
  4822. <p class="hangnum"><a name="para296"></a><a name="para296_kn14"></a><span class="paranum">296</span>.</p>
  4823. <p class="gatha1">‘‘Ko nu maṃ usunā vijjhi, pamattaṃ udahārakaṃ <span class="note">[hārikaṃ (syā.), hāriyaṃ (ka.)]</span>;</p>
  4824. <p class="gathalast">Khattiyo brāhmaṇo vesso, ko maṃ viddhā nilīyasi.</p>
  4825. <p class="hangnum"><a name="para297"></a><a name="para297_kn14"></a><span class="paranum">297</span>.</p>
  4826. <p class="gatha1">‘‘Na me maṃsāni khajjāni, cammenattho na vijjati;</p>
  4827. <p class="gathalast">Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññatha.</p>
  4828. <p class="hangnum"><a name="para298"></a><a name="para298_kn14"></a><span class="paranum">298</span>.</p>
  4829. <p class="gatha1">‘‘Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ;</p>
  4830. <p class="gathalast">Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasi’’.</p>
  4831. <p class="hangnum"><a name="para299"></a><a name="para299_kn14"></a><span class="paranum">299</span>.</p>
  4832. <p class="gatha1">‘‘Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū;</p>
  4833. <p class="gathalast">Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ.</p>
  4834. <p class="hangnum"><a name="para300"></a><a name="para300_kn14"></a><span class="paranum">300</span>.</p>
  4835. <p class="gatha1">‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;</p>
  4836. <p class="gathalast">Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṃ.</p>
  4837. <p class="hangnum"><a name="para301"></a><a name="para301_kn14"></a><span class="paranum">301</span>.</p>
  4838. <p class="gatha1">‘‘Ko <a name="V2.0124"></a><a name="M2.0175"></a> vā tvaṃ kassa vā putto <span class="note">[tvaṃ ca kassa vā puttosi (sī. pī.)]</span>, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ;</p>
  4839. <p class="gathalast">Pituno attano cāpi, nāmagottaṃ pavedaya’’.</p>
  4840. <p class="hangnum"><a name="para302"></a><a name="para302_kn14"></a><span class="paranum">302</span>.</p>
  4841. <p class="gatha1">‘‘Nesādaputto bhaddante, sāmo iti maṃ ñātayo;</p>
  4842. <p class="gathalast">Āmantayiṃsu jīvantaṃ, svajjevāhaṃ gato <span class="note">[svājjevaṅgato (syā.), svajjevaṅgate (ka.)]</span> saye.</p>
  4843. <p class="hangnum"><a name="para303"></a><a name="para303_kn14"></a><span class="paranum">303</span>.</p>
  4844. <p class="gatha1">‘‘Viddhosmi puthusallena, savisena yathā migo;</p>
  4845. <p class="gathalast">Sakamhi lohite rāja, passa semi paripluto.</p>
  4846. <p class="hangnum"><a name="para304"></a><a name="para304_kn14"></a><span class="paranum">304</span>.</p>
  4847. <p class="gatha1">‘‘Paṭivāmagataṃ <a name="T2.0186"></a> <span class="note">[paṭidhamma gataṃ (sī. pī.)]</span> sallaṃ, passa dhimhāmi <span class="note">[vihāmhi (sī. pī.)]</span> lohitaṃ;</p>
  4848. <p class="gathalast">Āturo tyānupucchāmi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasi.</p>
  4849. <p class="hangnum"><a name="para305"></a><a name="para305_kn14"></a><span class="paranum">305</span>.</p>
  4850. <p class="gatha1">‘‘Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate;</p>
  4851. <p class="gathalast">Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññatha’’.</p>
  4852. <p class="hangnum"><a name="para306"></a><a name="para306_kn14"></a><span class="paranum">306</span>.</p>
  4853. <p class="gatha1">‘‘Migo upaṭṭhito āsi, āgato usupātanaṃ;</p>
  4854. <p class="gathalast">Taṃ disvā ubbijī sāma, tena kodho mamāvisi’’.</p>
  4855. <p class="hangnum"><a name="para307"></a><a name="para307_kn14"></a><span class="paranum">307</span>.</p>
  4856. <p class="gatha1">‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;</p>
  4857. <p class="gathalast">Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.</p>
  4858. <p class="hangnum"><a name="para308"></a><a name="para308_kn14"></a><span class="paranum">308</span>.</p>
  4859. <p class="gatha1">‘‘Yato nidhiṃ parihariṃ, yato pattosmi yobbanaṃ;</p>
  4860. <p class="gathalast">Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.</p>
  4861. <p class="hangnum"><a name="para309"></a><a name="para309_kn14"></a><span class="paranum">309</span>.</p>
  4862. <p class="gatha1">‘‘Bhīrū kimpurisā rāja, pabbate gandhamādane;</p>
  4863. <p class="gathalast">Sammodamānā gacchāma, pabbatāni vanāni ca.</p>
  4864. <p class="hangnum"><a name="para310"></a><a name="para310_kn14"></a><span class="paranum">310</span>.</p>
  4865. <p class="gatha1">(‘‘Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi;) <span class="note">[( ) natthi sī. syā. pī. potthakesu]</span></p>
  4866. <p class="gathalast">Atha kena nu vaṇṇena, utrāsanti migā mamaṃ’’ <span class="note">[utrāse so migo mamaṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  4867. <p class="hangnum"><a name="para311"></a><a name="para311_kn14"></a><span class="paranum">311</span>.</p>
  4868. <p class="gatha1">‘‘Na taṃ tasa <span class="note">[na taddasā (sī. pī.)]</span> migo sāma, kiṃ tāhaṃ alikaṃ bhaṇe;</p>
  4869. <p class="gathalast">Kodhalobhābhibhūtāhaṃ, usuṃ te taṃ avassajiṃ <span class="note">[avissajiṃ (syā.)]</span>.</p>
  4870. <p class="hangnum"><a name="para312"></a><a name="para312_kn14"></a><span class="paranum">312</span>.</p>
  4871. <p class="gatha1">‘‘Kuto nu sāma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ;</p>
  4872. <p class="gathalast">Udahāro nadiṃ gaccha, āgato migasammataṃ’’.</p>
  4873. <p class="hangnum"><a name="para313"></a><a name="para313_kn14"></a><span class="paranum">313</span>.</p>
  4874. <p class="gatha1">‘‘Andhā <a name="M2.0176"></a> mātāpitā mayhaṃ, te bharāmi brahāvane;</p>
  4875. <p class="gathalast">Tesāhaṃ udakāhāro, āgato migasammataṃ.</p>
  4876. <p class="hangnum"><a name="para314"></a><a name="para314_kn14"></a><span class="paranum">314</span>.</p>
  4877. <p class="gatha1">‘‘Atthi nesaṃ usāmattaṃ, atha sāhassa jīvitaṃ;</p>
  4878. <p class="gathalast">Udakassa alābhena<a name="T2.0187"></a>, maññe andhā marissare.</p>
  4879. <p class="hangnum"><a name="para315"></a><a name="para315_kn14"></a><span class="paranum">315</span>.</p>
  4880. <p class="gatha1">‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;</p>
  4881. <p class="gathalast">Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.</p>
  4882. <p class="hangnum"><a name="para316"></a><a name="para316_kn14"></a><span class="paranum">316</span>.</p>
  4883. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0125"></a> me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;</p>
  4884. <p class="gathalast">Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.</p>
  4885. <p class="hangnum"><a name="para317"></a><a name="para317_kn14"></a><span class="paranum">317</span>.</p>
  4886. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati <span class="note">[ruccati (ka.)]</span>;</p>
  4887. <p class="gathalast">Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati <span class="note">[avasussati (syā.)]</span>.</p>
  4888. <p class="hangnum"><a name="para318"></a><a name="para318_kn14"></a><span class="paranum">318</span>.</p>
  4889. <p class="gatha1">‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati <span class="note">[ruccati (ka.)]</span>;</p>
  4890. <p class="gathalast">Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati <span class="note">[avasussati (syā.)]</span>.</p>
  4891. <p class="hangnum"><a name="para319"></a><a name="para319_kn14"></a><span class="paranum">319</span>.</p>
  4892. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhānapādacariyāya <span class="note">[pāricariyāya (sī. pī.)]</span>, pādasambāhanassa ca;</p>
  4893. <p class="gathalast">Sāma tāta vilapantā, hiṇḍissanti brahāvane.</p>
  4894. <p class="hangnum"><a name="para320"></a><a name="para320_kn14"></a><span class="paranum">320</span>.</p>
  4895. <p class="gatha1">‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mamaṃ;</p>
  4896. <p class="gathalast">Yañca andhe na passāmi, maññe hissāmi <span class="note">[yañca hessāmi (sī. pī.), taṃ meṃ hissāmi (ka.)]</span> jīvitaṃ’’.</p>
  4897. <p class="hangnum"><a name="para321"></a><a name="para321_kn14"></a><span class="paranum">321</span>.</p>
  4898. <p class="gatha1">‘‘Mā bāḷhaṃ paridevesi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  4899. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.</p>
  4900. <p class="hangnum"><a name="para322"></a><a name="para322_kn14"></a><span class="paranum">322</span>.</p>
  4901. <p class="gatha1">‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;</p>
  4902. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.</p>
  4903. <p class="hangnum"><a name="para323"></a><a name="para323_kn14"></a><span class="paranum">323</span>.</p>
  4904. <p class="gatha1">‘‘Migānaṃ <span class="note">[magānaṃ (ka.)]</span> vighāsamanvesaṃ, vanamūlaphalāni ca;</p>
  4905. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.</p>
  4906. <p class="hangnum"><a name="para324"></a><a name="para324_kn14"></a><span class="paranum">324</span>.</p>
  4907. <p class="gatha1">‘‘Katamaṃ taṃ vanaṃ sāma, yattha mātāpitā tava;</p>
  4908. <p class="gathalast">Ahaṃ <a name="T2.0188"></a> te tathā bharissaṃ, yathā te abharī tuvaṃ’’.</p>
  4909. <p class="hangnum"><a name="para325"></a><a name="para325_kn14"></a><span class="paranum">325</span>.</p>
  4910. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ <a name="M2.0177"></a> ekapadī rāja, yoyaṃ ussīsake mama;</p>
  4911. <p class="gatha2">Ito gantvā aḍḍhakosaṃ, tattha nesaṃ agārakaṃ;</p>
  4912. <p class="gathalast">Yattha mātāpitā mayhaṃ, te bharassu ito gato.</p>
  4913. <p class="hangnum"><a name="para326"></a><a name="para326_kn14"></a><span class="paranum">326</span>.</p>
  4914. <p class="gatha1">‘‘Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana;</p>
  4915. <p class="gathalast">Andhā mātāpitā mayhaṃ, te bharassu brahāvane.</p>
  4916. <p class="hangnum"><a name="para327"></a><a name="para327_kn14"></a><span class="paranum">327</span>.</p>
  4917. <p class="gatha1">‘‘Añjaliṃ te paggaṇhāmi, kāsirāja namatthu te;</p>
  4918. <p class="gathalast">Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanaṃ’’.</p>
  4919. <p class="hangnum"><a name="para328"></a><a name="para328_kn14"></a><span class="paranum">328</span>.</p>
  4920. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna so sāmo, yuvā kalyāṇadassano;</p>
  4921. <p class="gathalast">Mucchito visavegena, visaññī samapajjatha.</p>
  4922. <p class="hangnum"><a name="para329"></a><a name="para329_kn14"></a><span class="paranum">329</span>.</p>
  4923. <p class="gatha1">‘‘Sa rājā paridevesi, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;</p>
  4924. <p class="gatha2">Ajarāmarohaṃ āsiṃ, ajjetaṃ ñāmi <span class="note">[ajjahaññāmi (ka.)]</span> no pure;</p>
  4925. <p class="gathalast">Sāmaṃ kālaṅkataṃ disvā, natthi maccussa nāgamo.</p>
  4926. <p class="hangnum"><a name="para330"></a><a name="para330_kn14"></a><span class="paranum">330</span>.</p>
  4927. <p class="gatha1">‘‘Yassu <a name="V2.0126"></a> maṃ paṭimanteti, savisena samappito;</p>
  4928. <p class="gathalast">Svajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsati.</p>
  4929. <p class="hangnum"><a name="para331"></a><a name="para331_kn14"></a><span class="paranum">331</span>.</p>
  4930. <p class="gatha1">‘‘Nirayaṃ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṃsayo;</p>
  4931. <p class="gathalast">Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, cirarattāya kibbisaṃ.</p>
  4932. <p class="hangnum"><a name="para332"></a><a name="para332_kn14"></a><span class="paranum">332</span>.</p>
  4933. <p class="gatha1">‘‘Bhavanti tassa vattāro, gāme kibbisakārako;</p>
  4934. <p class="gathalast">Araññe nimmanussamhi, ko maṃ vattumarahati.</p>
  4935. <p class="hangnum"><a name="para333"></a><a name="para333_kn14"></a><span class="paranum">333</span>.</p>
  4936. <p class="gatha1">‘‘Sārayanti hi kammāni, gāme saṃgaccha māṇavā;</p>
  4937. <p class="gathalast">Araññe <a name="T2.0189"></a> nimmanussamhi, ko nu maṃ sārayissati’’.</p>
  4938. <p class="hangnum"><a name="para334"></a><a name="para334_kn14"></a><span class="paranum">334</span>.</p>
  4939. <p class="gatha1">‘‘Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane;</p>
  4940. <p class="gathalast">Raññova anukampāya, imā gāthā abhāsatha.</p>
  4941. <p class="hangnum"><a name="para335"></a><a name="para335_kn14"></a><span class="paranum">335</span>.</p>
  4942. <p class="gatha1">‘‘Āguṃ kira mahārāja, akari <span class="note">[akarā (sī.)]</span> kamma dukkaṭaṃ;</p>
  4943. <p class="gathalast">Adūsakā pitāputtā, tayo ekūsunā hatā.</p>
  4944. <p class="hangnum"><a name="para336"></a><a name="para336_kn14"></a><span class="paranum">336</span>.</p>
  4945. <p class="gatha1">‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā te sugatī siyā;</p>
  4946. <p class="gathalast">Dhammenandhe vane posa, maññehaṃ sugatī tayā.</p>
  4947. <p class="hangnum"><a name="para337"></a><a name="para337_kn14"></a><span class="paranum">337</span>.</p>
  4948. <p class="gatha1">‘‘Sa <a name="M2.0178"></a> rājā paridevitvā, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;</p>
  4949. <p class="gathalast">Udakakumbhamādāya, pakkāmi dakkhiṇāmukho.</p>
  4950. <p class="hangnum"><a name="para338"></a><a name="para338_kn14"></a><span class="paranum">338</span>.</p>
  4951. <p class="gatha1">‘‘Kassa nu eso padasaddo, manussasseva āgato;</p>
  4952. <p class="gathalast">Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa.</p>
  4953. <p class="hangnum"><a name="para339"></a><a name="para339_kn14"></a><span class="paranum">339</span>.</p>
  4954. <p class="gatha1">‘‘Santañhi sāmo vajati, santaṃ pādāni neyati <span class="note">[uttahi (sī.)]</span>;</p>
  4955. <p class="gathalast">Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa’’.</p>
  4956. <p class="hangnum"><a name="para340"></a><a name="para340_kn14"></a><span class="paranum">340</span>.</p>
  4957. <p class="gatha1">‘‘Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū;</p>
  4958. <p class="gathalast">Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ.</p>
  4959. <p class="hangnum"><a name="para341"></a><a name="para341_kn14"></a><span class="paranum">341</span>.</p>
  4960. <p class="gatha1">‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;</p>
  4961. <p class="gathalast">Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṃ’’.</p>
  4962. <p class="hangnum"><a name="para342"></a><a name="para342_kn14"></a><span class="paranum">342</span>.</p>
  4963. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  4964. <p class="gathalast">Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.</p>
  4965. <p class="hangnum"><a name="para343"></a><a name="para343_kn14"></a><span class="paranum">343</span>.</p>
  4966. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;</p>
  4967. <p class="gathalast">Phalāni <a name="T2.0190"></a> khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.</p>
  4968. <p class="hangnum"><a name="para344"></a><a name="para344_kn14"></a><span class="paranum">344</span>.</p>
  4969. <p class="gatha1">‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  4970. <p class="gathalast">Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.</p>
  4971. <p class="hangnum"><a name="para345"></a><a name="para345_kn14"></a><span class="paranum">345</span>.</p>
  4972. <p class="gatha1">‘‘Nālaṃ <a name="V2.0127"></a> andhā vane daṭṭhuṃ, ko nu vo phalamāhari;</p>
  4973. <p class="gathalast">Anandhassevayaṃ sammā, nivāpo mayha khāyati’’.</p>
  4974. <p class="hangnum"><a name="para346"></a><a name="para346_kn14"></a><span class="paranum">346</span>.</p>
  4975. <p class="gatha1">‘‘Daharo yuvā nātibrahā, sāmo kalyāṇadassano;</p>
  4976. <p class="gathalast">Dīghassa kesā asitā, atho sūnagga <span class="note">[sonagga (ka.)]</span> vellitā.</p>
  4977. <p class="hangnum"><a name="para347"></a><a name="para347_kn14"></a><span class="paranum">347</span>.</p>
  4978. <p class="gatha1">‘‘So have phalamāharitvā, ito ādāya <span class="note">[ādā (sī. pī.)]</span> kamaṇḍaluṃ;</p>
  4979. <p class="gathalast">Nadiṃ gato udahāro, maññe na dūramāgato’’.</p>
  4980. <p class="hangnum"><a name="para348"></a><a name="para348_kn14"></a><span class="paranum">348</span>.</p>
  4981. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ taṃ avadhiṃ sāmaṃ, yo tuyhaṃ paricārako;</p>
  4982. <p class="gathalast">Yaṃ kumāraṃ pavedetha, sāmaṃ kalyāṇadassanaṃ.</p>
  4983. <p class="hangnum"><a name="para349"></a><a name="para349_kn14"></a><span class="paranum">349</span>.</p>
  4984. <p class="gatha1">‘‘Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā;</p>
  4985. <p class="gathalast">Tesu lohitalittesu, seti sāmo mayā hato’’.</p>
  4986. <p class="hangnum"><a name="para350"></a><a name="para350_kn14"></a><span class="paranum">350</span>.</p>
  4987. <p class="gatha1">‘‘Kena <a name="M2.0179"></a> dukūlamantesi, hato sāmoti vādinā;</p>
  4988. <p class="gathalast">Hato sāmoti sutvāna, hadayaṃ me pavedhati.</p>
  4989. <p class="hangnum"><a name="para351"></a><a name="para351_kn14"></a><span class="paranum">351</span>.</p>
  4990. <p class="gatha1">‘‘Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ;</p>
  4991. <p class="gathalast">Hato sāmoti sutvāna, hadayaṃ me pavedhati’’.</p>
  4992. <p class="hangnum"><a name="para352"></a><a name="para352_kn14"></a><span class="paranum">352</span>.</p>
  4993. <p class="gatha1">‘‘Pārike kāsirājāyaṃ, so sāmaṃ migasammate;</p>
  4994. <p class="gathalast">Kodhasā usunā vijjhi, tassa mā pāpamicchimhā’’.</p>
  4995. <p class="hangnum"><a name="para353"></a><a name="para353_kn14"></a><span class="paranum">353</span>.</p>
  4996. <p class="gatha1">‘‘Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane;</p>
  4997. <p class="gathalast">Taṃ <a name="T2.0191"></a> ekaputtaṃ ghātimhi, kathaṃ cittaṃ na kopaye’’.</p>
  4998. <p class="hangnum"><a name="para354"></a><a name="para354_kn14"></a><span class="paranum">354</span>.</p>
  4999. <p class="gatha1">‘‘Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane;</p>
  5000. <p class="gathalast">Taṃ ekaputtaṃ ghātimhi, akkodhaṃ āhu paṇḍitā’’.</p>
  5001. <p class="hangnum"><a name="para355"></a><a name="para355_kn14"></a><span class="paranum">355</span>.</p>
  5002. <p class="gatha1">‘‘Mā bāḷhaṃ paridevetha, hato sāmoti vādinā;</p>
  5003. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.</p>
  5004. <p class="hangnum"><a name="para356"></a><a name="para356_kn14"></a><span class="paranum">356</span>.</p>
  5005. <p class="gatha1">‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;</p>
  5006. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.</p>
  5007. <p class="hangnum"><a name="para357"></a><a name="para357_kn14"></a><span class="paranum">357</span>.</p>
  5008. <p class="gatha1">‘‘Migānaṃ vighāsamanvesaṃ, vanamūlaphalāni ca;</p>
  5009. <p class="gathalast">Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane’’.</p>
  5010. <p class="hangnum"><a name="para358"></a><a name="para358_kn14"></a><span class="paranum">358</span>.</p>
  5011. <p class="gatha1">‘‘Nesa dhammo mahārāja, netaṃ amhesu kappati;</p>
  5012. <p class="gathalast">Rājā tvamasi amhākaṃ, pāde vandāma te mayaṃ’’.</p>
  5013. <p class="hangnum"><a name="para359"></a><a name="para359_kn14"></a><span class="paranum">359</span>.</p>
  5014. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ nesāda bhaṇatha, katā apacitī tayā;</p>
  5015. <p class="gathalast">Pitā tvamasi <span class="note">[tvamahi (?)]</span> amhākaṃ, mātā tvamasi pārike’’.</p>
  5016. <p class="hangnum"><a name="para360"></a><a name="para360_kn14"></a><span class="paranum">360</span>.</p>
  5017. <p class="gatha1">‘‘Namo <a name="V2.0128"></a> te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana;</p>
  5018. <p class="gathalast">Añjaliṃ te paggaṇhāma, yāva sāmānupāpaya.</p>
  5019. <p class="hangnum"><a name="para361"></a><a name="para361_kn14"></a><span class="paranum">361</span>.</p>
  5020. <p class="gatha1">‘‘Tassa pāde samajjantā <span class="note">[pavaṭṭantā (pī.)]</span>, mukhañca bhujadassanaṃ;</p>
  5021. <p class="gathalast">Saṃsumbhamānā attānaṃ, kālamāgamayāmase’’.</p>
  5022. <p class="hangnum"><a name="para362"></a><a name="para362_kn14"></a><span class="paranum">362</span>.</p>
  5023. <p class="gatha1">‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;</p>
  5024. <p class="gathalast">Yattha sāmo hato seti, candova patito chamā.</p>
  5025. <p class="hangnum"><a name="para363"></a><a name="para363_kn14"></a><span class="paranum">363</span>.</p>
  5026. <p class="gatha1">‘‘Brahā <a name="T2.0192"></a><a name="M2.0180"></a> vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;</p>
  5027. <p class="gathalast">Yattha sāmo hato seti, sūriyova patito chamā.</p>
  5028. <p class="hangnum"><a name="para364"></a><a name="para364_kn14"></a><span class="paranum">364</span>.</p>
  5029. <p class="gatha1">‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;</p>
  5030. <p class="gathalast">Yattha sāmo hato seti, paṃsunā patikuntito <span class="note">[kuṇṭhito (sī. syā. pī.) evamuparipi]</span>.</p>
  5031. <p class="hangnum"><a name="para365"></a><a name="para365_kn14"></a><span class="paranum">365</span>.</p>
  5032. <p class="gatha1">‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;</p>
  5033. <p class="gathalast">Yattha sāmo hato seti, idheva vasathassame’’.</p>
  5034. <p class="hangnum"><a name="para366"></a><a name="para366_kn14"></a><span class="paranum">366</span>.</p>
  5035. <p class="gatha1">‘‘Yadi tattha sahassāni, satāni niyutāni <span class="note">[nahutāni (sī. syā. pī.)]</span> ca;</p>
  5036. <p class="gathalast">Nevamhākaṃ bhayaṃ koci, vane vāḷesu vijjati’’.</p>
  5037. <p class="hangnum"><a name="para367"></a><a name="para367_kn14"></a><span class="paranum">367</span>.</p>
  5038. <p class="gatha1">‘‘Tato andhānamādāya, kāsirājā brahāvane;</p>
  5039. <p class="gathalast">Hatthe gahetvā pakkāmi, yattha sāmo hato ahu.</p>
  5040. <p class="hangnum"><a name="para368"></a><a name="para368_kn14"></a><span class="paranum">368</span>.</p>
  5041. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5042. <p class="gathalast">Apaviddhaṃ brahāraññe, candaṃva patitaṃ chamā.</p>
  5043. <p class="hangnum"><a name="para369"></a><a name="para369_kn14"></a><span class="paranum">369</span>.</p>
  5044. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5045. <p class="gathalast">Apaviddhaṃ brahāraññe, sūriyaṃva patitaṃ chamā.</p>
  5046. <p class="hangnum"><a name="para370"></a><a name="para370_kn14"></a><span class="paranum">370</span>.</p>
  5047. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5048. <p class="gathalast">Apaviddhaṃ brahāraññe, kalūnaṃ <span class="note">[karuṇaṃ (sī. pī.)]</span> paridevayuṃ.</p>
  5049. <p class="hangnum"><a name="para371"></a><a name="para371_kn14"></a><span class="paranum">371</span>.</p>
  5050. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5051. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti.</p>
  5052. <p class="hangnum"><a name="para372"></a><a name="para372_kn14"></a><span class="paranum">372</span>.</p>
  5053. <p class="gatha1">‘‘Bāḷhaṃ kho tvaṃ pamattosi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  5054. <p class="gathalast">Yo ajjevaṃ <span class="note">[svajjevaṃ (ka.) evamuparipi]</span> gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.</p>
  5055. <p class="hangnum"><a name="para373"></a><a name="para373_kn14"></a><span class="paranum">373</span>.</p>
  5056. <p class="gatha1">‘‘Bāḷhaṃ <a name="T2.0193"></a> kho tvaṃ padittosi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  5057. <p class="gathalast">Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.</p>
  5058. <p class="hangnum"><a name="para374"></a><a name="para374_kn14"></a><span class="paranum">374</span>.</p>
  5059. <p class="gatha1">‘‘Bāḷhaṃ kho tvaṃ pakuddhosi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  5060. <p class="gathalast">Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.</p>
  5061. <p class="hangnum"><a name="para375"></a><a name="para375_kn14"></a><span class="paranum">375</span>.</p>
  5062. <p class="gatha1">‘‘Bāḷhaṃ <a name="V2.0129"></a> kho tvaṃ pasuttosi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  5063. <p class="gathalast">Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.</p>
  5064. <p class="hangnum"><a name="para376"></a><a name="para376_kn14"></a><span class="paranum">376</span>.</p>
  5065. <p class="gatha1">‘‘Bāḷhaṃ <a name="M2.0181"></a> kho tvaṃ vimanosi, sāma kalyāṇadassana;</p>
  5066. <p class="gathalast">Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.</p>
  5067. <p class="hangnum"><a name="para377"></a><a name="para377_kn14"></a><span class="paranum">377</span>.</p>
  5068. <p class="gatha1">‘‘Jaṭaṃ valinaṃ paṃsugataṃ <span class="note">[paṅkahataṃ (sī. pī.)]</span>, ko dāni saṇṭhapessati <span class="note">[saṇṭhapessati (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  5069. <p class="gathalast">Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.</p>
  5070. <p class="hangnum"><a name="para378"></a><a name="para378_kn14"></a><span class="paranum">378</span>.</p>
  5071. <p class="gatha1">‘‘Ko me sammajjamādāya <span class="note">[ce sammajjanādāya (sī.), no sammajjanādāya (syā.), me sammajjanādāya (pī.)]</span>, sammajjissati assamaṃ;</p>
  5072. <p class="gathalast">Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.</p>
  5073. <p class="hangnum"><a name="para379"></a><a name="para379_kn14"></a><span class="paranum">379</span>.</p>
  5074. <p class="gatha1">‘‘Ko dāni nhāpayissati, sītenuṇhodakena ca;</p>
  5075. <p class="gathalast">Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.</p>
  5076. <p class="hangnum"><a name="para380"></a><a name="para380_kn14"></a><span class="paranum">380</span>.</p>
  5077. <p class="gatha1">‘‘Ko dāni bhojayissati, vanamūlaphalāni ca;</p>
  5078. <p class="gathalast">Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako’’.</p>
  5079. <p class="hangnum"><a name="para381"></a><a name="para381_kn14"></a><span class="paranum">381</span>.</p>
  5080. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5081. <p class="gathalast">Aṭṭitā puttasokena, mātā saccaṃ abhāsatha.</p>
  5082. <p class="hangnum"><a name="para382"></a><a name="para382_kn14"></a><span class="paranum">382</span>.</p>
  5083. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, dhammacārī pure ahu;</p>
  5084. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5085. <p class="hangnum"><a name="para383"></a><a name="para383_kn14"></a><span class="paranum">383</span>.</p>
  5086. <p class="gatha1">‘‘Yena <a name="T2.0194"></a> saccenayaṃ sāmo, brahmacārī pure ahu;</p>
  5087. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5088. <p class="hangnum"><a name="para384"></a><a name="para384_kn14"></a><span class="paranum">384</span>.</p>
  5089. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu;</p>
  5090. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5091. <p class="hangnum"><a name="para385"></a><a name="para385_kn14"></a><span class="paranum">385</span>.</p>
  5092. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, mātāpettibharo <span class="note">[mātāpetibharo (syā.), mātāpittibharo (ka.)]</span> ahu;</p>
  5093. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5094. <p class="hangnum"><a name="para386"></a><a name="para386_kn14"></a><span class="paranum">386</span>.</p>
  5095. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko;</p>
  5096. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5097. <p class="hangnum"><a name="para387"></a><a name="para387_kn14"></a><span class="paranum">387</span>.</p>
  5098. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama;</p>
  5099. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5100. <p class="hangnum"><a name="para388"></a><a name="para388_kn14"></a><span class="paranum">388</span>.</p>
  5101. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="M2.0182"></a> kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te;</p>
  5102. <p class="gathalast">Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatu’’.</p>
  5103. <p class="hangnum"><a name="para389"></a><a name="para389_kn14"></a><span class="paranum">389</span>.</p>
  5104. <p class="gatha1">‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;</p>
  5105. <p class="gathalast">Aṭṭito puttasokena, pitā saccaṃ abhāsatha.</p>
  5106. <p class="hangnum"><a name="para390"></a><a name="para390_kn14"></a><span class="paranum">390</span>.</p>
  5107. <p class="gatha1">‘‘Yena <a name="V2.0130"></a> saccenayaṃ sāmo, dhammacārī pure ahu;</p>
  5108. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5109. <p class="hangnum"><a name="para391"></a><a name="para391_kn14"></a><span class="paranum">391</span>.</p>
  5110. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, brahmacārī pure ahu;</p>
  5111. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5112. <p class="hangnum"><a name="para392"></a><a name="para392_kn14"></a><span class="paranum">392</span>.</p>
  5113. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu;</p>
  5114. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5115. <p class="hangnum"><a name="para393"></a><a name="para393_kn14"></a><span class="paranum">393</span>.</p>
  5116. <p class="gatha1">‘‘Yena <a name="T2.0195"></a> saccenayaṃ sāmo, mātāpettibharo ahu;</p>
  5117. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5118. <p class="hangnum"><a name="para394"></a><a name="para394_kn14"></a><span class="paranum">394</span>.</p>
  5119. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko;</p>
  5120. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5121. <p class="hangnum"><a name="para395"></a><a name="para395_kn14"></a><span class="paranum">395</span>.</p>
  5122. <p class="gatha1">‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama;</p>
  5123. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5124. <p class="hangnum"><a name="para396"></a><a name="para396_kn14"></a><span class="paranum">396</span>.</p>
  5125. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kiñcitthi <span class="note">[kiñcatthi (sī. pī.)]</span> kataṃ puññaṃ, mayhañceva mātucca te;</p>
  5126. <p class="gathalast">Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5127. <p class="hangnum"><a name="para397"></a><a name="para397_kn14"></a><span class="paranum">397</span>.</p>
  5128. <p class="gatha1">‘‘Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane;</p>
  5129. <p class="gathalast">Sāmassa anukampāya, imaṃ saccaṃ abhāsatha.</p>
  5130. <p class="hangnum"><a name="para398"></a><a name="para398_kn14"></a><span class="paranum">398</span>.</p>
  5131. <p class="gatha1">‘‘Pabbatyāhaṃ gandhamādane, cirarattanivāsinī <span class="note">[ciraṃ rattaṃ nivāsinī (syā.)]</span>;</p>
  5132. <p class="gatha2">Na me piyataro koci, añño sāmena <span class="note">[sāmā na (sī. pī.)]</span> vijjati;</p>
  5133. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.</p>
  5134. <p class="hangnum"><a name="para399"></a><a name="para399_kn14"></a><span class="paranum">399</span>.</p>
  5135. <p class="gatha1">‘‘Sabbe vanā gandhamayā, pabbate gandhamādane;</p>
  5136. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu’’.</p>
  5137. <p class="hangnum"><a name="para400"></a><a name="para400_kn14"></a><span class="paranum">400</span>.</p>
  5138. <p class="gatha1">Tesaṃ <a name="M2.0183"></a> lālappamānānaṃ, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;</p>
  5139. <p class="gathalast">Khippaṃ sāmo samuṭṭhāsi, yuvā kalyāṇadassano.</p>
  5140. <p class="hangnum"><a name="para401"></a><a name="para401_kn14"></a><span class="paranum">401</span>.</p>
  5141. <p class="gatha1">‘‘Sāmohamasmi bhaddaṃ vo <span class="note">[bhaddante (ka.)]</span>, sotthināmhi samuṭṭhito;</p>
  5142. <p class="gathalast">Mā bāḷhaṃ paridevetha, mañjunābhivadetha maṃ’’.</p>
  5143. <p class="hangnum"><a name="para402"></a><a name="para402_kn14"></a><span class="paranum">402</span>.</p>
  5144. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  5145. <p class="gathalast">Issarosi <a name="T2.0196"></a> anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.</p>
  5146. <p class="hangnum"><a name="para403"></a><a name="para403_kn14"></a><span class="paranum">403</span>.</p>
  5147. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;</p>
  5148. <p class="gathalast">Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.</p>
  5149. <p class="hangnum"><a name="para404"></a><a name="para404_kn14"></a><span class="paranum">404</span>.</p>
  5150. <p class="gatha1">‘‘Atthi <a name="V2.0131"></a> me pāniyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  5151. <p class="gathalast">Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.</p>
  5152. <p class="hangnum"><a name="para405"></a><a name="para405_kn14"></a><span class="paranum">405</span>.</p>
  5153. <p class="gatha1">‘‘Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā;</p>
  5154. <p class="gathalast">Petaṃ taṃ sāmamaddakkhiṃ, ko nu tvaṃ sāma jīvasi’’.</p>
  5155. <p class="hangnum"><a name="para406"></a><a name="para406_kn14"></a><span class="paranum">406</span>.</p>
  5156. <p class="gatha1">‘‘Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ;</p>
  5157. <p class="gathalast">Upanītamanasaṅkappaṃ, jīvantaṃ maññate mataṃ.</p>
  5158. <p class="hangnum"><a name="para407"></a><a name="para407_kn14"></a><span class="paranum">407</span>.</p>
  5159. <p class="gatha1">‘‘Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ;</p>
  5160. <p class="gathalast">Taṃ nirodhagataṃ santaṃ, jīvantaṃ maññate mataṃ.</p>
  5161. <p class="hangnum"><a name="para408"></a><a name="para408_kn14"></a><span class="paranum">408</span>.</p>
  5162. <p class="gatha1">‘‘Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;</p>
  5163. <p class="gathalast">Devāpi naṃ tikicchanti, mātāpettibharaṃ naraṃ.</p>
  5164. <p class="hangnum"><a name="para409"></a><a name="para409_kn14"></a><span class="paranum">409</span>.</p>
  5165. <p class="gatha1">‘‘Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;</p>
  5166. <p class="gathalast">Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodati’’.</p>
  5167. <p class="hangnum"><a name="para410"></a><a name="para410_kn14"></a><span class="paranum">410</span>.</p>
  5168. <p class="gatha1">‘‘Esa bhiyyo pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā;</p>
  5169. <p class="gathalast">Saraṇaṃ taṃ sāma gacchāmi <span class="note">[saraṇaṃ sāma gacchāmi (syā. ka.)]</span>, tvañca me saraṇaṃ bhava’’.</p>
  5170. <p class="hangnum"><a name="para411"></a><a name="para411_kn14"></a><span class="paranum">411</span>.</p>
  5171. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;</p>
  5172. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5173. <p class="hangnum"><a name="para412"></a><a name="para412_kn14"></a><span class="paranum">412</span>.</p>
  5174. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;</p>
  5175. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5176. <p class="hangnum"><a name="para413"></a><a name="para413_kn14"></a><span class="paranum">413</span>.</p>
  5177. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ <a name="T2.0197"></a><a name="M2.0184"></a> cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya;</p>
  5178. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5179. <p class="hangnum"><a name="para414"></a><a name="para414_kn14"></a><span class="paranum">414</span>.</p>
  5180. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;</p>
  5181. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5182. <p class="hangnum"><a name="para415"></a><a name="para415_kn14"></a><span class="paranum">415</span>.</p>
  5183. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca;</p>
  5184. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5185. <p class="hangnum"><a name="para416"></a><a name="para416_kn14"></a><span class="paranum">416</span>.</p>
  5186. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca;</p>
  5187. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5188. <p class="hangnum"><a name="para417"></a><a name="para417_kn14"></a><span class="paranum">417</span>.</p>
  5189. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca;</p>
  5190. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5191. <p class="hangnum"><a name="para418"></a><a name="para418_kn14"></a><span class="paranum">418</span>.</p>
  5192. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;</p>
  5193. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5194. <p class="hangnum"><a name="para419"></a><a name="para419_kn14"></a><span class="paranum">419</span>.</p>
  5195. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ <a name="V2.0132"></a> cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho;</p>
  5196. <p class="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>
  5197. <p class="hangnum"><a name="para420"></a><a name="para420_kn14"></a><span class="paranum">420</span>.</p>
  5198. <p class="gatha1">‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;</p>
  5199. <p class="gathalast">Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.</p>
  5200. <p class="centered">Suvaṇṇasāmajātakaṃ <span class="note">[sāmajātakaṃ (sī. pī.)]</span> tatiyaṃ.</p>
  5201. <p class="subhead">541. Nimijātakaṃ (4)</p>
  5202. <p class="hangnum"><a name="para421"></a><a name="para421_kn14"></a><span class="paranum">421</span>.</p>
  5203. <p class="gatha1">‘‘Accheraṃ <a name="T2.0198"></a> vata lokasmiṃ, uppajjanti vicakkhaṇā;</p>
  5204. <p class="gathalast">Yadā ahu nimirājā, paṇḍito kusalatthiko.</p>
  5205. <p class="hangnum"><a name="para422"></a><a name="para422_kn14"></a><span class="paranum">422</span>.</p>
  5206. <p class="gatha1">‘‘Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo;</p>
  5207. <p class="gatha2">Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha;</p>
  5208. <p class="gathalast">Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ.</p>
  5209. <p class="hangnum"><a name="para423"></a><a name="para423_kn14"></a><span class="paranum">423</span>.</p>
  5210. <p class="gatha1">Tassa saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro;</p>
  5211. <p class="gathalast">Sahassanetto pāturahu, vaṇṇena vihanaṃ <span class="note">[nihanaṃ (sī. pī.), vihataṃ (syā. ka.)]</span> tamaṃ.</p>
  5212. <p class="hangnum"><a name="para424"></a><a name="para424_kn14"></a><span class="paranum">424</span>.</p>
  5213. <p class="gatha1">Salomahaṭṭho <a name="M2.0185"></a> manujindo, vāsavaṃ avacā nimi;</p>
  5214. <p class="gathalast">‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado.</p>
  5215. <p class="hangnum"><a name="para425"></a><a name="para425_kn14"></a><span class="paranum">425</span>.</p>
  5216. <p class="gatha1">‘‘Na ca me tādiso vaṇṇo, diṭṭho vā yadi vā suto;</p>
  5217. <p class="gathalast"><span class="note">[natthi sī. pī. potthakesu]</span> Ācikkha me tvaṃ bhaddante, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’ <span class="note">[natthi sī. pī. potthakesu]</span>.</p>
  5218. <p class="hangnum"><a name="para426"></a><a name="para426_kn14"></a><span class="paranum">426</span>.</p>
  5219. <p class="gatha1">Salomahaṭṭhaṃ ñatvāna, vāsavo avacā nimiṃ;</p>
  5220. <p class="gatha2">‘‘Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike;</p>
  5221. <p class="gathalast">Alomahaṭṭho manujinda, puccha pañhaṃ yamicchasi’’.</p>
  5222. <p class="hangnum"><a name="para427"></a><a name="para427_kn14"></a><span class="paranum">427</span>.</p>
  5223. <p class="gatha1">So ca tena katokāso, vāsavaṃ avacā nimi;</p>
  5224. <p class="gatha2">‘‘Pucchāmi taṃ mahārāja <span class="note">[mahābāhu (sī. pī.), devarāja (ka.)]</span>, sabbabhūtānamissara;</p>
  5225. <p class="gathalast">Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ’’.</p>
  5226. <p class="hangnum"><a name="para428"></a><a name="para428_kn14"></a><span class="paranum">428</span>.</p>
  5227. <p class="gatha1">So puṭṭho naradevena, vāsavo avacā nimiṃ;</p>
  5228. <p class="gathalast">‘‘Vipākaṃ brahmacariyassa, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5229. <p class="hangnum"><a name="para429"></a><a name="para429_kn14"></a><span class="paranum">429</span>.</p>
  5230. <p class="gatha1">‘‘Hīnena <a name="T2.0199"></a> brahmacariyena, khattiye upapajjati;</p>
  5231. <p class="gathalast">Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati.</p>
  5232. <p class="hangnum"><a name="para430"></a><a name="para430_kn14"></a><span class="paranum">430</span>.</p>
  5233. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0133"></a> hete sulabhā kāyā, yācayogena kenaci;</p>
  5234. <p class="gathalast">Ye kāye upapajjanti, anāgārā tapassino.</p>
  5235. <p class="hangnum"><a name="para431"></a><a name="para431_kn14"></a><span class="paranum">431</span>.</p>
  5236. <p class="gatha1">‘‘Dudīpo <span class="note">[dutipo (ka.)]</span> sāgaro selo, mujakindo <span class="note">[mucalindo (sī. syā. pī.), mujakinto (ka.)]</span> bhagīraso;</p>
  5237. <p class="gathalast">Usindaro <span class="note">[usīnaro (sī. pī.)]</span> kassapo ca <span class="note">[aṭṭhako ca (sī. pī.), atthako ca (syā.)]</span>, asako ca puthujjano.</p>
  5238. <p class="hangnum"><a name="para432"></a><a name="para432_kn14"></a><span class="paranum">432</span>.</p>
  5239. <p class="gatha1">‘‘Ete caññe ca rājāno, khattiyā brāhmaṇā bahū;</p>
  5240. <p class="gathalast">Puthuyaññaṃ yajitvāna, petattaṃ <span class="note">[petaṃ te (sī. pī.)]</span> nātivattisuṃ.</p>
  5241. <p class="hangnum"><a name="para433"></a><a name="para433_kn14"></a><span class="paranum">433</span>.</p>
  5242. <p class="gatha1">‘‘Atha yīme <span class="note">[addhā ime (sī. pī.), addhāyime (syā.)]</span> avattiṃsu, anāgārā tapassino;</p>
  5243. <p class="gathalast">Sattisayo yāmahanu, somayāmo <span class="note">[somayāgo (sī. syā. pī.)]</span> manojavo.</p>
  5244. <p class="hangnum"><a name="para434"></a><a name="para434_kn14"></a><span class="paranum">434</span>.</p>
  5245. <p class="gatha1">‘‘Samuddo māgho bharato ca, isi kālapurakkhato <span class="note">[kālikarikkhiyo (sī. pī.)]</span>;</p>
  5246. <p class="gathalast">Aṅgīraso kassapo ca, kisavaccho akatti <span class="note">[akitti (sī. pī.), akanti (syā.)]</span> ca.</p>
  5247. <p class="hangnum"><a name="para435"></a><a name="para435_kn14"></a><span class="paranum">435</span>.</p>
  5248. <p class="gatha1">‘‘Uttarena <a name="M2.0186"></a> nadī sīdā, gambhīrā duratikkamā;</p>
  5249. <p class="gathalast">Naḷaggivaṇṇā jotanti, sadā kañcanapabbatā.</p>
  5250. <p class="hangnum"><a name="para436"></a><a name="para436_kn14"></a><span class="paranum">436</span>.</p>
  5251. <p class="gatha1">‘‘Parūḷhakacchā tagarā, rūḷhakacchā vanā nagā;</p>
  5252. <p class="gathalast">Tatrāsuṃ dasasahassā, porāṇā isayo pure.</p>
  5253. <p class="hangnum"><a name="para437"></a><a name="para437_kn14"></a><span class="paranum">437</span>.</p>
  5254. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ <a name="T2.0200"></a> seṭṭhosmi dānena, saṃyamena damena ca;</p>
  5255. <p class="gathalast">Anuttaraṃ vataṃ katvā, pakiracārī samāhite.</p>
  5256. <p class="hangnum"><a name="para438"></a><a name="para438_kn14"></a><span class="paranum">438</span>.</p>
  5257. <p class="gatha1">‘‘Jātimantaṃ ajaccañca, ahaṃ ujugataṃ naraṃ;</p>
  5258. <p class="gathalast">Ativelaṃ namassissaṃ, kammabandhū hi māṇavā <span class="note">[mātiyā (sī. pī.)]</span>.</p>
  5259. <p class="hangnum"><a name="para439"></a><a name="para439_kn14"></a><span class="paranum">439</span>.</p>
  5260. <p class="gatha1">‘‘Sabbe vaṇṇā adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ adho;</p>
  5261. <p class="gathalast">Sabbe vaṇṇā visujjhanti, caritvā dhammamuttamaṃ’’.</p>
  5262. <p class="hangnum"><a name="para440"></a><a name="para440_kn14"></a><span class="paranum">440</span>.</p>
  5263. <p class="gatha1">Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;</p>
  5264. <p class="gathalast">Vedehamanusāsitvā, saggakāyaṃ apakkami.</p>
  5265. <p class="hangnum"><a name="para441"></a><a name="para441_kn14"></a><span class="paranum">441</span>.</p>
  5266. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā;</p>
  5267. <p class="gathalast">Dhammikānaṃ manussānaṃ, vaṇṇaṃ uccāvacaṃ bahuṃ.</p>
  5268. <p class="hangnum"><a name="para442"></a><a name="para442_kn14"></a><span class="paranum">442</span>.</p>
  5269. <p class="gatha1">‘‘Yathā ayaṃ nimirājā, paṇḍito kusalatthiko;</p>
  5270. <p class="gathalast">Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo.</p>
  5271. <p class="hangnum"><a name="para443"></a><a name="para443_kn14"></a><span class="paranum">443</span>.</p>
  5272. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha;</p>
  5273. <p class="gathalast">Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ’’.</p>
  5274. <p class="hangnum"><a name="para444"></a><a name="para444_kn14"></a><span class="paranum">444</span>.</p>
  5275. <p class="gatha1">Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano;</p>
  5276. <p class="gathalast">Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino.</p>
  5277. <p class="hangnum"><a name="para445"></a><a name="para445_kn14"></a><span class="paranum">445</span>.</p>
  5278. <p class="gatha1">Devaputto <a name="V2.0134"></a> mahiddhiko, mātali devasārathi;</p>
  5279. <p class="gathalast">Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ.</p>
  5280. <p class="hangnum"><a name="para446"></a><a name="para446_kn14"></a><span class="paranum">446</span>.</p>
  5281. <p class="gatha1">‘‘Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati;</p>
  5282. <p class="gatha2">Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā;</p>
  5283. <p class="gathalast">Saramānā <a name="T2.0201"></a> hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare’’.</p>
  5284. <p class="hangnum"><a name="para447"></a><a name="para447_kn14"></a><span class="paranum">447</span>.</p>
  5285. <p class="gatha1">Tato <a name="M2.0187"></a> rājā taramāno, vedeho mithilaggaho;</p>
  5286. <p class="gathalast">Āsanā vuṭṭhahitvāna, pamukho rathamāruhi.</p>
  5287. <p class="hangnum"><a name="para448"></a><a name="para448_kn14"></a><span class="paranum">448</span>.</p>
  5288. <p class="gatha1">Abhirūḷhaṃ rathaṃ dibbaṃ, mātali etadabravi;</p>
  5289. <p class="gatha2">‘‘Kena taṃ nemi maggena, rājaseṭṭha disampati;</p>
  5290. <p class="gathalast">Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.</p>
  5291. <p class="hangnum"><a name="para449"></a><a name="para449_kn14"></a><span class="paranum">449</span>.</p>
  5292. <p class="gatha1">‘‘Ubhayeneva maṃ nehi, mātali devasārathi;</p>
  5293. <p class="gathalast">Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.</p>
  5294. <p class="hangnum"><a name="para450"></a><a name="para450_kn14"></a><span class="paranum">450</span>.</p>
  5295. <p class="gatha1">‘‘Kena taṃ paṭhamaṃ nemi, rājaseṭṭha disampati;</p>
  5296. <p class="gathalast">Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.</p>
  5297. <p class="hangnum"><a name="para451"></a><a name="para451_kn14"></a><span class="paranum">451</span>.</p>
  5298. <p class="gatha1">‘‘Niraye <span class="note">[niriyaṃ (syā. ka.)]</span> tāva passāmi, āvāse <span class="note">[āvāsaṃ (syā. ka.)]</span> pāpakamminaṃ;</p>
  5299. <p class="gathalast">Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gati’’.</p>
  5300. <p class="hangnum"><a name="para452"></a><a name="para452_kn14"></a><span class="paranum">452</span>.</p>
  5301. <p class="gatha1">Dassesi mātali rañño, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ;</p>
  5302. <p class="gathalast">Kuthitaṃ khārasaṃyuttaṃ, tattaṃ aggisikhūpamaṃ <span class="note">[aggisamodakaṃ (ka.)]</span>.</p>
  5303. <p class="hangnum"><a name="para453"></a><a name="para453_kn14"></a><span class="paranum">453</span>.</p>
  5304. <p class="gatha1">Nimī have mātalimajjhabhāsatha <span class="note">[mātalimajjhabhāsi (syā.)]</span>, disvā janaṃ patamānaṃ vidugge;</p>
  5305. <p class="gatha2">‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5306. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vetaraṇiṃ patanti’’.</p>
  5307. <p class="hangnum"><a name="para454"></a><a name="para454_kn14"></a><span class="paranum">454</span>.</p>
  5308. <p class="gatha1">Tassa <a name="T2.0202"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5309. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5310. <p class="hangnum"><a name="para455"></a><a name="para455_kn14"></a><span class="paranum">455</span>.</p>
  5311. <p class="gatha1">‘‘Ye dubbale balavantā jīvaloke, hiṃsanti rosanti supāpadhammā;</p>
  5312. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vetaraṇiṃ patanti’’.</p>
  5313. <p class="hangnum"><a name="para456"></a><a name="para456_kn14"></a><span class="paranum">456</span>.</p>
  5314. <p class="gatha1">‘‘Sāmā <a name="M2.0188"></a> ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākolasaṅghā adanti <span class="note">[adenti (sī. syā. pī.) evamuparipi]</span> bheravā;</p>
  5315. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5316. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme jane kākolasaṅghā adanti’’.</p>
  5317. <p class="hangnum"><a name="para457"></a><a name="para457_kn14"></a><span class="paranum">457</span>.</p>
  5318. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5319. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5320. <p class="hangnum"><a name="para458"></a><a name="para458_kn14"></a><span class="paranum">458</span>.</p>
  5321. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="V2.0135"></a> kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ;</p>
  5322. <p class="gatha2">Hiṃsanti rosanti supāpadhammā, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;</p>
  5323. <p class="gathalast">Teme jane kākolasaṅghā adanti’’.</p>
  5324. <p class="hangnum"><a name="para459"></a><a name="para459_kn14"></a><span class="paranum">459</span>.</p>
  5325. <p class="gatha1">‘‘Sajotibhūtā pathaviṃ kamanti, tattehi <a name="T2.0203"></a> khandhehi ca pothayanti;</p>
  5326. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5327. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā khandhahatā sayanti’’.</p>
  5328. <p class="hangnum"><a name="para460"></a><a name="para460_kn14"></a><span class="paranum">460</span>.</p>
  5329. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5330. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5331. <p class="hangnum"><a name="para461"></a><a name="para461_kn14"></a><span class="paranum">461</span>.</p>
  5332. <p class="gatha1">‘‘Ye jīvalokasmi supāpadhammino, narañca nāriñca apāpadhammaṃ;</p>
  5333. <p class="gatha2">Hiṃsanti rosanti supāpadhammā <span class="note">[supāpadhammino (ka.)]</span>, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;</p>
  5334. <p class="gathalast">Teme janā khandhahatā sayanti’’.</p>
  5335. <p class="hangnum"><a name="para462"></a><a name="para462_kn14"></a><span class="paranum">462</span>.</p>
  5336. <p class="gatha1">‘‘Aṅgārakāsuṃ <a name="M2.0189"></a> apare phuṇanti <span class="note">[thunanti (sī. syā.), phunanti (pī.)]</span>, narā rudantā paridaḍḍhagattā;</p>
  5337. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vidanti sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5338. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā aṅgārakāsuṃ phuṇanti’’.</p>
  5339. <p class="hangnum"><a name="para463"></a><a name="para463_kn14"></a><span class="paranum">463</span>.</p>
  5340. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5341. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5342. <p class="hangnum"><a name="para464"></a><a name="para464_kn14"></a><span class="paranum">464</span>.</p>
  5343. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="T2.0204"></a> keci pūgāya dhanassa <span class="note">[pūgāyatanassa (sī. pī.)]</span> hetu, sakkhiṃ karitvā iṇaṃ jāpayanti;</p>
  5344. <p class="gatha2">Te jāpayitvā janataṃ janinda, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;</p>
  5345. <p class="gathalast">Teme janā aṅgārakāsuṃ phuṇanti’’.</p>
  5346. <p class="hangnum"><a name="para465"></a><a name="para465_kn14"></a><span class="paranum">465</span>.</p>
  5347. <p class="gatha1">‘‘Sajotibhūtā jalitā padittā, padissati mahatī lohakumbhī;</p>
  5348. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5349. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patanti’’.</p>
  5350. <p class="hangnum"><a name="para466"></a><a name="para466_kn14"></a><span class="paranum">466</span>.</p>
  5351. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5352. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5353. <p class="hangnum"><a name="para467"></a><a name="para467_kn14"></a><span class="paranum">467</span>.</p>
  5354. <p class="gatha1">‘‘Ye sīlavantaṃ <span class="note">[sīlavaṃ (pī.)]</span> samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā, hiṃsanti rosanti supāpadhammā;</p>
  5355. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patanti’’.</p>
  5356. <p class="hangnum"><a name="para468"></a><a name="para468_kn14"></a><span class="paranum">468</span>.</p>
  5357. <p class="gatha1">‘‘Luñcanti <a name="M2.0190"></a> gīvaṃ atha veṭhayitvā <span class="note">[aviveṭhayitvā (ka.)]</span>, uṇhodakasmiṃ pakiledayitvā <span class="note">[pakiledayitvā (sī. pī.)]</span>;</p>
  5358. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi <a name="T2.0205"></a> taṃ mātali devasārathi;</p>
  5359. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā luttasirā sayanti’’.</p>
  5360. <p class="hangnum"><a name="para469"></a><a name="para469_kn14"></a><span class="paranum">469</span>.</p>
  5361. <p class="gatha1">Tassa <a name="V2.0136"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5362. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5363. <p class="hangnum"><a name="para470"></a><a name="para470_kn14"></a><span class="paranum">470</span>.</p>
  5364. <p class="gatha1">‘‘Ye jīvalokasmi supāpadhammino, pakkhī gahetvāna viheṭhayanti te;</p>
  5365. <p class="gatha2">Viheṭhayitvā sakuṇaṃ janinda, te luddakāmā pasavetva pāpaṃ;</p>
  5366. <p class="gathalast">Teme janā luttasirā sayanti.</p>
  5367. <p class="hangnum"><a name="para471"></a><a name="para471_kn14"></a><span class="paranum">471</span>.</p>
  5368. <p class="gatha1">‘‘Pahūtatoyā anigādhakūlā <span class="note">[anikhātakūlā (sī. syā. pī.)]</span>, nadī ayaṃ sandati suppatitthā;</p>
  5369. <p class="gathalast">Ghammābhitattā manujā pivanti, pītañca <span class="note">[pivataṃ ca (sī. syā. pī. ka.)]</span> tesaṃ bhusa hoti pāni.</p>
  5370. <p class="hangnum"><a name="para472"></a><a name="para472_kn14"></a><span class="paranum">472</span>.</p>
  5371. <p class="gatha1">‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5372. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni’’.</p>
  5373. <p class="hangnum"><a name="para473"></a><a name="para473_kn14"></a><span class="paranum">473</span>.</p>
  5374. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5375. <p class="gathalast">Vipākaṃ <a name="T2.0206"></a> pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5376. <p class="hangnum"><a name="para474"></a><a name="para474_kn14"></a><span class="paranum">474</span>.</p>
  5377. <p class="gatha1">‘‘Ye suddhadhaññaṃ palāsena missaṃ, asuddhakammā kayino dadanti;</p>
  5378. <p class="gathalast">Ghammābhitattāna pipāsitānaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni’’.</p>
  5379. <p class="hangnum"><a name="para475"></a><a name="para475_kn14"></a><span class="paranum">475</span>.</p>
  5380. <p class="gatha1">‘‘Usūhi <a name="M2.0191"></a> sattīhi ca tomarehi, dubhayāni passāni tudanti kandataṃ;</p>
  5381. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5382. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā sattihatā sayanti’’.</p>
  5383. <p class="hangnum"><a name="para476"></a><a name="para476_kn14"></a><span class="paranum">476</span>.</p>
  5384. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5385. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5386. <p class="hangnum"><a name="para477"></a><a name="para477_kn14"></a><span class="paranum">477</span>.</p>
  5387. <p class="gatha1">‘‘Ye jīvalokasmi asādhukammino, adinnamādāya karonti jīvikaṃ;</p>
  5388. <p class="gatha2">Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, ajeḷakañcāpi pasuṃ mahiṃsaṃ <span class="note">[mahīsaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  5389. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā sattihatā sayanti’’.</p>
  5390. <p class="hangnum"><a name="para478"></a><a name="para478_kn14"></a><span class="paranum">478</span>.</p>
  5391. <p class="gatha1">‘‘Gīvāya baddhā kissa ime puneke, aññe <a name="T2.0207"></a> vikantā <span class="note">[vikattā (sī. pī.)]</span> bilakatā sayanti <span class="note">[puneke (sī. pī.)]</span>;</p>
  5392. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5393. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā bilakatā sayanti’’.</p>
  5394. <p class="hangnum"><a name="para479"></a><a name="para479_kn14"></a><span class="paranum">479</span>.</p>
  5395. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5396. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5397. <p class="hangnum"><a name="para480"></a><a name="para480_kn14"></a><span class="paranum">480</span>.</p>
  5398. <p class="gatha1">‘‘Orabbhikā sūkarikā ca macchikā, pasuṃ mahiṃsañca ajeḷakañca;</p>
  5399. <p class="gatha2">Hantvāna sūnesu pasārayiṃsu, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;</p>
  5400. <p class="gathalast">Teme janā bilakatā sayanti.</p>
  5401. <p class="hangnum"><a name="para481"></a><a name="para481_kn14"></a><span class="paranum">481</span>.</p>
  5402. <p class="gatha1">‘‘Rahado <a name="V2.0137"></a><a name="M2.0192"></a> ayaṃ muttakarīsapūro, duggandharūpo asuci pūti vāti;</p>
  5403. <p class="gatha2">Khudāparetā manujā adanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā;</p>
  5404. <p class="gatha2">Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ;</p>
  5405. <p class="gathalast">Yeme janā muttakarīsabhakkhā’’.</p>
  5406. <p class="hangnum"><a name="para482"></a><a name="para482_kn14"></a><span class="paranum">482</span>.</p>
  5407. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5408. <p class="gathalast">Vipākaṃ <a name="T2.0208"></a> pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5409. <p class="hangnum"><a name="para483"></a><a name="para483_kn14"></a><span class="paranum">483</span>.</p>
  5410. <p class="gatha1">‘‘Ye kecime kāraṇikā virosakā, paresaṃ hiṃsāya sadā niviṭṭhā;</p>
  5411. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, mittadduno mīḷhamadanti bālā.</p>
  5412. <p class="hangnum"><a name="para484"></a><a name="para484_kn14"></a><span class="paranum">484</span>.</p>
  5413. <p class="gatha1">‘‘Rahado ayaṃ lohitapubbapūro, duggandharūpo asuci pūti vāti;</p>
  5414. <p class="gatha2">Ghammābhitattā manujā pivanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā;</p>
  5415. <p class="gatha2">Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ;</p>
  5416. <p class="gathalast">Yeme janā lohitapubbabhakkhā’’.</p>
  5417. <p class="hangnum"><a name="para485"></a><a name="para485_kn14"></a><span class="paranum">485</span>.</p>
  5418. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5419. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5420. <p class="hangnum"><a name="para486"></a><a name="para486_kn14"></a><span class="paranum">486</span>.</p>
  5421. <p class="gatha1">‘‘Ye mātaraṃ vā pitaraṃ vā jīvaloke <span class="note">[pitaraṃ va jīvaloke (sī.), pitaraṃ va loke (pī.)]</span>, pārājikā arahante hananti;</p>
  5422. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā lohitapubbabhakkhā’’.</p>
  5423. <p class="hangnum"><a name="para487"></a><a name="para487_kn14"></a><span class="paranum">487</span>.</p>
  5424. <p class="gatha1">‘‘Jivhañca <a name="M2.0193"></a> passa baḷisena viddhaṃ, vihataṃ yathā saṅkusatena cammaṃ;</p>
  5425. <p class="gathalast">Phandanti <a name="T2.0209"></a> macchāva thalamhi khittā, muñcanti kheḷaṃ rudamānā kimete.</p>
  5426. <p class="hangnum"><a name="para488"></a><a name="para488_kn14"></a><span class="paranum">488</span>.</p>
  5427. <p class="gatha1">‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5428. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vaṅkaghastā sayanti’’.</p>
  5429. <p class="hangnum"><a name="para489"></a><a name="para489_kn14"></a><span class="paranum">489</span>.</p>
  5430. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5431. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5432. <p class="hangnum"><a name="para490"></a><a name="para490_kn14"></a><span class="paranum">490</span>.</p>
  5433. <p class="gatha1">‘‘Ye keci sandhānagatā <span class="note">[santhānagatā (sī. pī.), saṇṭhānagatā (syā.)]</span> manussā, agghena agghaṃ kayaṃ hāpayanti;</p>
  5434. <p class="gathalast">Kuṭena kuṭaṃ dhanalobhahetu, channaṃ yathā vāricaraṃ vadhāya.</p>
  5435. <p class="hangnum"><a name="para491"></a><a name="para491_kn14"></a><span class="paranum">491</span>.</p>
  5436. <p class="gatha1">‘‘Na hi kūṭakārissa bhavanti tāṇā, sakehi kammehi purakkhatassa;</p>
  5437. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vaṅkaghastā sayanti’’.</p>
  5438. <p class="hangnum"><a name="para492"></a><a name="para492_kn14"></a><span class="paranum">492</span>.</p>
  5439. <p class="gatha1">‘‘Nārī imā samparibhinnagattā, paggayha kandanti bhuje dujaccā;</p>
  5440. <p class="gatha2">Sammakkhitā <span class="note">[samakkhitā (syā.), samakkhikā (ka.)]</span> lohitapubbalittā, gāvo yathā āghātane vikantā;</p>
  5441. <p class="gathalast">Tā <a name="T2.0210"></a> bhūmibhāgasmiṃ sadā nikhātā, khandhātivattanti sajotibhūtā.</p>
  5442. <p class="hangnum"><a name="para493"></a><a name="para493_kn14"></a><span class="paranum">493</span>.</p>
  5443. <p class="gatha1">‘‘Bhayañhi <a name="V2.0138"></a> maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5444. <p class="gatha2">Imā nu nāriyo kimakaṃsu pāpaṃ, yā bhūmibhāgasmiṃ sadā nikhātā;</p>
  5445. <p class="gathalast">Khandhātivattanti sajotibhūtā’’.</p>
  5446. <p class="hangnum"><a name="para494"></a><a name="para494_kn14"></a><span class="paranum">494</span>.</p>
  5447. <p class="gatha1">Tassa <a name="M2.0194"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5448. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5449. <p class="hangnum"><a name="para495"></a><a name="para495_kn14"></a><span class="paranum">495</span>.</p>
  5450. <p class="gatha1">‘‘Kolitthiyāyo <span class="note">[koliniyāyo (sī. pī.)]</span> idha jīvaloke, asuddhakammā asataṃ acāruṃ;</p>
  5451. <p class="gatha2">Tā dittarūpā <span class="note">[dhuttarūpā (ka.)]</span> pati vippahāya, aññaṃ acāruṃ ratikhiḍḍahetu;</p>
  5452. <p class="gathalast">Tā jīvalokasmiṃ ramāpayitvā, khandhātivattanti sajotibhūtā.</p>
  5453. <p class="hangnum"><a name="para496"></a><a name="para496_kn14"></a><span class="paranum">496</span>.</p>
  5454. <p class="gatha1">‘‘Pāde gahetvā kissa ime puneke, avaṃsirā narake pātayanti;</p>
  5455. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5456. <p class="gathalast">Ime <a name="T2.0211"></a> nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā avaṃsirā narake pātayanti’’.</p>
  5457. <p class="hangnum"><a name="para497"></a><a name="para497_kn14"></a><span class="paranum">497</span>.</p>
  5458. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5459. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5460. <p class="hangnum"><a name="para498"></a><a name="para498_kn14"></a><span class="paranum">498</span>.</p>
  5461. <p class="gatha1">‘‘Ye jīvalokasmi asādhukammino, parassa dārāni atikkamanti;</p>
  5462. <p class="gathalast">Te tādisā uttamabhaṇḍathenā, teme janā avaṃsirā narake pātayanti.</p>
  5463. <p class="hangnum"><a name="para499"></a><a name="para499_kn14"></a><span class="paranum">499</span>.</p>
  5464. <p class="gatha1">‘‘Te vassapūgāni bahūni tattha, nirayesu dukkhaṃ vedanaṃ vedayanti;</p>
  5465. <p class="gatha2">Na hi pāpakārissa <span class="note">[kūṭakārissa (ka.)]</span> bhavanti tāṇā, sakehi kammehi purakkhatassa;</p>
  5466. <p class="gathalast">Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā narake pātayanti’’.</p>
  5467. <p class="hangnum"><a name="para500"></a><a name="para500_kn14"></a><span class="paranum">500</span>.</p>
  5468. <p class="gatha1">‘‘Uccāvacāme <a name="M2.0195"></a> vividhā upakkamā, nirayesu dissanti sughorarūpā;</p>
  5469. <p class="gatha2">Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5470. <p class="gatha2">Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā adhimattā dukkhā tibbā;</p>
  5471. <p class="gathalast">Kharā <a name="T2.0212"></a> kaṭukā vedanā vedayanti’’.</p>
  5472. <p class="hangnum"><a name="para501"></a><a name="para501_kn14"></a><span class="paranum">501</span>.</p>
  5473. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5474. <p class="gathalast">Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5475. <p class="hangnum"><a name="para502"></a><a name="para502_kn14"></a><span class="paranum">502</span>.</p>
  5476. <p class="gatha1">‘‘Ye jīvalokasmi supāpadiṭṭhino, vissāsakammāni karonti mohā;</p>
  5477. <p class="gatha2">Parañca diṭṭhīsu samādapenti, te pāpadiṭṭhiṃ <span class="note">[pāpadiṭṭhī (sī. syā.), pāpadiṭṭhīsu (pī.)]</span> pasavetva pāpaṃ;</p>
  5478. <p class="gathalast">Teme janā adhimattā dukkhā tibbā, kharā kaṭukā vedanā vedayanti.</p>
  5479. <p class="hangnum"><a name="para503"></a><a name="para503_kn14"></a><span class="paranum">503</span>.</p>
  5480. <p class="gatha1">‘‘Viditā te mahārāja, āvāsā pāpakamminaṃ;</p>
  5481. <p class="gatha2">Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gati;</p>
  5482. <p class="gathalast">Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’.</p>
  5483. <p class="hangnum"><a name="para504"></a><a name="para504_kn14"></a><span class="paranum">504</span>.</p>
  5484. <p class="gatha1">‘‘Pañcathūpaṃ <a name="V2.0139"></a> dissatidaṃ vimānaṃ, mālāpiḷandhā sayanassa majjhe;</p>
  5485. <p class="gathalast">Tatthacchati nārī mahānubhāvā, uccāvacaṃ iddhi vikubbamānā.</p>
  5486. <p class="hangnum"><a name="para505"></a><a name="para505_kn14"></a><span class="paranum">505</span>.</p>
  5487. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5488. <p class="gathalast">Ayaṃ nu nārī kimakāsi sādhuṃ, yā modati saggapattā vimāne’’.</p>
  5489. <p class="hangnum"><a name="para506"></a><a name="para506_kn14"></a><span class="paranum">506</span>.</p>
  5490. <p class="gatha1">Tassa <a name="T2.0213"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5491. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5492. <p class="hangnum"><a name="para507"></a><a name="para507_kn14"></a><span class="paranum">507</span>.</p>
  5493. <p class="gatha1">‘‘Yadi <a name="M2.0196"></a> te sutā bīraṇī jīvaloke, āmāyadāsī ahu brāhmaṇassa;</p>
  5494. <p class="gatha2">Sā pattakāle <span class="note">[pattakālaṃ (sī. syā. pī.)]</span> atithiṃ viditvā, mātāva puttaṃ sakimābhinandī;</p>
  5495. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, sā vimānasmi modati.</p>
  5496. <p class="hangnum"><a name="para508"></a><a name="para508_kn14"></a><span class="paranum">508</span>.</p>
  5497. <p class="gatha1">‘‘Daddallamānā ābhenti <span class="note">[ābhanti (syā. ka.)]</span>, vimānā satta nimmitā;</p>
  5498. <p class="gatha2">Tattha yakkho mahiddhiko, sabbābharaṇabhūsito;</p>
  5499. <p class="gathalast">Samantā anupariyāti, nārīgaṇapurakkhato.</p>
  5500. <p class="hangnum"><a name="para509"></a><a name="para509_kn14"></a><span class="paranum">509</span>.</p>
  5501. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5502. <p class="gathalast">Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modati saggapatto vimāne’’.</p>
  5503. <p class="hangnum"><a name="para510"></a><a name="para510_kn14"></a><span class="paranum">510</span>.</p>
  5504. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5505. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5506. <p class="hangnum"><a name="para511"></a><a name="para511_kn14"></a><span class="paranum">511</span>.</p>
  5507. <p class="gatha1">‘‘Soṇadinno gahapati, esa dānapatī ahu;</p>
  5508. <p class="gathalast">Esa pabbajituddissa, vihāre satta kārayi.</p>
  5509. <p class="hangnum"><a name="para512"></a><a name="para512_kn14"></a><span class="paranum">512</span>.</p>
  5510. <p class="gatha1">‘‘Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsi, bhikkhavo tattha vāsike;</p>
  5511. <p class="bodytext">Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ.</p>
  5512. <p class="gathalast">Adāsi <a name="T2.0214"></a> ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5513. <p class="hangnum"><a name="para513"></a><a name="para513_kn14"></a><span class="paranum">513</span>.</p>
  5514. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca <span class="note">[yā va (sī. pī.)]</span> pakkhassa aṭṭhamī <span class="note">[aṭṭhamiṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  5515. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5516. <p class="hangnum"><a name="para514"></a><a name="para514_kn14"></a><span class="paranum">514</span>.</p>
  5517. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;</p>
  5518. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati.</p>
  5519. <p class="hangnum"><a name="para515"></a><a name="para515_kn14"></a><span class="paranum">515</span>.</p>
  5520. <p class="gatha1">‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ;</p>
  5521. <p class="gatha2">Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ, kūṭāgāravarocitaṃ;</p>
  5522. <p class="gathalast">Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ.</p>
  5523. <p class="hangnum"><a name="para516"></a><a name="para516_kn14"></a><span class="paranum">516</span>.</p>
  5524. <p class="gatha1">‘‘Vittī <a name="M2.0197"></a> hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5525. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.</p>
  5526. <p class="hangnum"><a name="para517"></a><a name="para517_kn14"></a><span class="paranum">517</span>.</p>
  5527. <p class="gatha1">Tassa <a name="V2.0140"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5528. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5529. <p class="hangnum"><a name="para518"></a><a name="para518_kn14"></a><span class="paranum">518</span>.</p>
  5530. <p class="gatha1">‘‘Yā kāci nāriyo idha jīvaloke, sīlavantiyo upāsikā;</p>
  5531. <p class="gatha2">Dāne ratā niccaṃ pasannacittā, sacce ṭhitā uposathe appamattā;</p>
  5532. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, tā vimānasmi modare.</p>
  5533. <p class="hangnum"><a name="para519"></a><a name="para519_kn14"></a><span class="paranum">519</span>.</p>
  5534. <p class="gatha1">‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ;</p>
  5535. <p class="gathalast">Upetaṃ <a name="T2.0215"></a> bhūmibhāgehi, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ.</p>
  5536. <p class="hangnum"><a name="para520"></a><a name="para520_kn14"></a><span class="paranum">520</span>.</p>
  5537. <p class="gatha1">‘‘Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā;</p>
  5538. <p class="gathalast">Dibbā saddā niccharanti, savanīyā manoramā.</p>
  5539. <p class="hangnum"><a name="para521"></a><a name="para521_kn14"></a><span class="paranum">521</span>.</p>
  5540. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu <span class="note">[jātaṃ (ka.)]</span>, evaṃsuruciraṃ pure;</p>
  5541. <p class="gathalast">Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ.</p>
  5542. <p class="hangnum"><a name="para522"></a><a name="para522_kn14"></a><span class="paranum">522</span>.</p>
  5543. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5544. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.</p>
  5545. <p class="hangnum"><a name="para523"></a><a name="para523_kn14"></a><span class="paranum">523</span>.</p>
  5546. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5547. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5548. <p class="hangnum"><a name="para524"></a><a name="para524_kn14"></a><span class="paranum">524</span>.</p>
  5549. <p class="gatha1">‘‘Ye keci maccā idha jīvaloke, sīlavantā <span class="note">[sīlavanto (sī. pī.)]</span> upāsakā;</p>
  5550. <p class="gatha2">Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;</p>
  5551. <p class="gathalast">Arahante sītibhūte <span class="note">[arahantesu sītibhūtesu (ka.)]</span>, sakkaccaṃ paṭipādayuṃ.</p>
  5552. <p class="hangnum"><a name="para525"></a><a name="para525_kn14"></a><span class="paranum">525</span>.</p>
  5553. <p class="gatha1">‘‘Cīvaraṃ <a name="M2.0198"></a> piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  5554. <p class="gathalast">Adaṃsu ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5555. <p class="hangnum"><a name="para526"></a><a name="para526_kn14"></a><span class="paranum">526</span>.</p>
  5556. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  5557. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5558. <p class="hangnum"><a name="para527"></a><a name="para527_kn14"></a><span class="paranum">527</span>.</p>
  5559. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasuṃ, sadā sīlesu saṃvutā;</p>
  5560. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, te vimānasmi modare.</p>
  5561. <p class="hangnum"><a name="para528"></a><a name="para528_kn14"></a><span class="paranum">528</span>.</p>
  5562. <p class="gatha1">‘‘Pabhāsati <a name="T2.0216"></a> midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ;</p>
  5563. <p class="gathalast">Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ, kūṭāgāravarocitaṃ.</p>
  5564. <p class="hangnum"><a name="para529"></a><a name="para529_kn14"></a><span class="paranum">529</span>.</p>
  5565. <p class="gatha1">‘‘Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ;</p>
  5566. <p class="gathalast">Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā.</p>
  5567. <p class="hangnum"><a name="para530"></a><a name="para530_kn14"></a><span class="paranum">530</span>.</p>
  5568. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5569. <p class="gathalast">Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.</p>
  5570. <p class="hangnum"><a name="para531"></a><a name="para531_kn14"></a><span class="paranum">531</span>.</p>
  5571. <p class="gatha1">Tassa <a name="V2.0141"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5572. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5573. <p class="hangnum"><a name="para532"></a><a name="para532_kn14"></a><span class="paranum">532</span>.</p>
  5574. <p class="gatha1">‘‘Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;</p>
  5575. <p class="gatha2">Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;</p>
  5576. <p class="gathalast">Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.</p>
  5577. <p class="hangnum"><a name="para533"></a><a name="para533_kn14"></a><span class="paranum">533</span>.</p>
  5578. <p class="gatha1">‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  5579. <p class="gathalast">Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5580. <p class="hangnum"><a name="para534"></a><a name="para534_kn14"></a><span class="paranum">534</span>.</p>
  5581. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  5582. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5583. <p class="hangnum"><a name="para535"></a><a name="para535_kn14"></a><span class="paranum">535</span>.</p>
  5584. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;</p>
  5585. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati’’.</p>
  5586. <p class="hangnum"><a name="para536"></a><a name="para536_kn14"></a><span class="paranum">536</span>.</p>
  5587. <p class="gatha1">‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ <span class="note">[veḷuriyāsu nimmitaṃ (pī.)]</span>;</p>
  5588. <p class="gathalast">Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ<a name="T2.0217"></a>, kūṭāgāravarocitaṃ.</p>
  5589. <p class="hangnum"><a name="para537"></a><a name="para537_kn14"></a><span class="paranum">537</span>.</p>
  5590. <p class="gatha1">‘‘Upetaṃ <a name="M2.0199"></a> annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ;</p>
  5591. <p class="gathalast">Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā.</p>
  5592. <p class="hangnum"><a name="para538"></a><a name="para538_kn14"></a><span class="paranum">538</span>.</p>
  5593. <p class="gatha1">‘‘Rājāyatanā kapitthā ca, ambā sālā ca jambuyo;</p>
  5594. <p class="gathalast">Tindukā ca piyālā ca, dumā niccaphalā bahū.</p>
  5595. <p class="hangnum"><a name="para539"></a><a name="para539_kn14"></a><span class="paranum">539</span>.</p>
  5596. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5597. <p class="gathalast">Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.</p>
  5598. <p class="hangnum"><a name="para540"></a><a name="para540_kn14"></a><span class="paranum">540</span>.</p>
  5599. <p class="gatha1">‘‘Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5600. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5601. <p class="hangnum"><a name="para541"></a><a name="para541_kn14"></a><span class="paranum">541</span>.</p>
  5602. <p class="gatha1">‘‘Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;</p>
  5603. <p class="gatha2">Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;</p>
  5604. <p class="gathalast">Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.</p>
  5605. <p class="hangnum"><a name="para542"></a><a name="para542_kn14"></a><span class="paranum">542</span>.</p>
  5606. <p class="gatha1">‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  5607. <p class="gathalast">Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5608. <p class="hangnum"><a name="para543"></a><a name="para543_kn14"></a><span class="paranum">543</span>.</p>
  5609. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  5610. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5611. <p class="hangnum"><a name="para544"></a><a name="para544_kn14"></a><span class="paranum">544</span>.</p>
  5612. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;</p>
  5613. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati’’.</p>
  5614. <p class="hangnum"><a name="para545"></a><a name="para545_kn14"></a><span class="paranum">545</span>.</p>
  5615. <p class="gatha1">‘‘Pabhāsati <a name="T2.0218"></a><a name="V2.0142"></a> midaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ;</p>
  5616. <p class="gathalast">Upetaṃ bhūmibhāgehi, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ.</p>
  5617. <p class="hangnum"><a name="para546"></a><a name="para546_kn14"></a><span class="paranum">546</span>.</p>
  5618. <p class="gatha1">‘‘Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā;</p>
  5619. <p class="gathalast">Dibyā saddā niccharanti, savanīyā manoramā.</p>
  5620. <p class="hangnum"><a name="para547"></a><a name="para547_kn14"></a><span class="paranum">547</span>.</p>
  5621. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu <span class="note">[jātaṃ (ka.)]</span>, evaṃsuruciyaṃ pure;</p>
  5622. <p class="gathalast">Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ.</p>
  5623. <p class="hangnum"><a name="para548"></a><a name="para548_kn14"></a><span class="paranum">548</span>.</p>
  5624. <p class="gatha1">‘‘Vittī <a name="M2.0200"></a> hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5625. <p class="gathalast">Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modati saggapatto vimāne’’.</p>
  5626. <p class="hangnum"><a name="para549"></a><a name="para549_kn14"></a><span class="paranum">549</span>.</p>
  5627. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5628. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5629. <p class="hangnum"><a name="para550"></a><a name="para550_kn14"></a><span class="paranum">550</span>.</p>
  5630. <p class="gatha1">‘‘Bārāṇasiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;</p>
  5631. <p class="gatha2">Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;</p>
  5632. <p class="gathalast">Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.</p>
  5633. <p class="hangnum"><a name="para551"></a><a name="para551_kn14"></a><span class="paranum">551</span>.</p>
  5634. <p class="gatha1">‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  5635. <p class="gathalast">Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5636. <p class="hangnum"><a name="para552"></a><a name="para552_kn14"></a><span class="paranum">552</span>.</p>
  5637. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  5638. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5639. <p class="hangnum"><a name="para553"></a><a name="para553_kn14"></a><span class="paranum">553</span>.</p>
  5640. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasī, sadāsīlesu saṃvuto;</p>
  5641. <p class="gathalast">Saṃyamā <a name="T2.0219"></a> saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati.</p>
  5642. <p class="hangnum"><a name="para554"></a><a name="para554_kn14"></a><span class="paranum">554</span>.</p>
  5643. <p class="gatha1">‘‘Yathā udayamādicco, hoti lohitako mahā;</p>
  5644. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, jātarūpassa nimmitaṃ.</p>
  5645. <p class="hangnum"><a name="para555"></a><a name="para555_kn14"></a><span class="paranum">555</span>.</p>
  5646. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5647. <p class="gathalast">Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.</p>
  5648. <p class="hangnum"><a name="para556"></a><a name="para556_kn14"></a><span class="paranum">556</span>.</p>
  5649. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5650. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5651. <p class="hangnum"><a name="para557"></a><a name="para557_kn14"></a><span class="paranum">557</span>.</p>
  5652. <p class="gatha1">‘‘Sāvatthiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;</p>
  5653. <p class="gatha2">Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;</p>
  5654. <p class="gathalast">Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.</p>
  5655. <p class="hangnum"><a name="para558"></a><a name="para558_kn14"></a><span class="paranum">558</span>.</p>
  5656. <p class="gatha1">‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;</p>
  5657. <p class="gathalast">Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.</p>
  5658. <p class="hangnum"><a name="para559"></a><a name="para559_kn14"></a><span class="paranum">559</span>.</p>
  5659. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ <a name="V2.0143"></a><a name="M2.0201"></a> pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;</p>
  5660. <p class="gathalast">Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.</p>
  5661. <p class="hangnum"><a name="para560"></a><a name="para560_kn14"></a><span class="paranum">560</span>.</p>
  5662. <p class="gatha1">‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;</p>
  5663. <p class="gathalast">Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati.</p>
  5664. <p class="hangnum"><a name="para561"></a><a name="para561_kn14"></a><span class="paranum">561</span>.</p>
  5665. <p class="gatha1">‘‘Vehāyasā me bahukā, jātarūpassa nimmitā;</p>
  5666. <p class="gathalast">Daddallamānā ābhenti, vijjuvabbhaghanantare.</p>
  5667. <p class="hangnum"><a name="para562"></a><a name="para562_kn14"></a><span class="paranum">562</span>.</p>
  5668. <p class="gatha1">‘‘Vittī <a name="T2.0220"></a> hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5669. <p class="gathalast">Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.</p>
  5670. <p class="hangnum"><a name="para563"></a><a name="para563_kn14"></a><span class="paranum">563</span>.</p>
  5671. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5672. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5673. <p class="hangnum"><a name="para564"></a><a name="para564_kn14"></a><span class="paranum">564</span>.</p>
  5674. <p class="gatha1">‘‘Saddhāya suniviṭṭhāya, saddhamme suppavedite;</p>
  5675. <p class="gatha2">Akaṃsu satthu vacanaṃ, sammāsambuddhasāsane <span class="note">[sammāsambuddhasāvakā (syā.), sammāsambuddhasāsanaṃ (pī.)]</span>;</p>
  5676. <p class="gathalast">Tesaṃ etāni ṭhānāni, yāni tvaṃ rāja passasi.</p>
  5677. <p class="hangnum"><a name="para565"></a><a name="para565_kn14"></a><span class="paranum">565</span>.</p>
  5678. <p class="gatha1">‘‘Viditā te mahārāja, āvāsā pāpakamminaṃ;</p>
  5679. <p class="gatha2">Atho kalyāṇakammānaṃ, ṭhānāni viditāni te;</p>
  5680. <p class="gathalast">Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’.</p>
  5681. <p class="hangnum"><a name="para566"></a><a name="para566_kn14"></a><span class="paranum">566</span>.</p>
  5682. <p class="gatha1">‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;</p>
  5683. <p class="gatha2">Yāyamāno mahārājā, addā sīdantare nage;</p>
  5684. <p class="gathalast">Disvānāmantayī sūtaṃ, ‘‘ime ke nāma pabbatā’’.</p>
  5685. <p class="hangnum"><a name="para567"></a><a name="para567_kn14"></a><span class="paranum">567</span>.</p>
  5686. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. syā. pī. potthakesu aṭṭhakathāyañca na dissati]</span> Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5687. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. syā. pī. potthakesu aṭṭhakathāyañca na dissati]</span>.</p>
  5688. <p class="hangnum"><a name="para568"></a><a name="para568_kn14"></a><span class="paranum">568</span>.</p>
  5689. <p class="gatha1">‘‘Sudassano karavīko, īsadharo <span class="note">[isindharo (syā.), īsandharo (ka.)]</span> yugandharo;</p>
  5690. <p class="gathalast">Nemindharo vinatako, assakaṇṇo girī brahā.</p>
  5691. <p class="hangnum"><a name="para569"></a><a name="para569_kn14"></a><span class="paranum">569</span>.</p>
  5692. <p class="gatha1">‘‘Ete <a name="M2.0202"></a> sīdantare nagā, anupubbasamuggatā;</p>
  5693. <p class="gathalast">Mahārājānamāvāsā<a name="T2.0221"></a>, yāni tvaṃ rāja passasi.</p>
  5694. <p class="hangnum"><a name="para570"></a><a name="para570_kn14"></a><span class="paranum">570</span>.</p>
  5695. <p class="gatha1">‘‘Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati;</p>
  5696. <p class="gathalast">Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ <span class="note">[purakkhitaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  5697. <p class="hangnum"><a name="para571"></a><a name="para571_kn14"></a><span class="paranum">571</span>.</p>
  5698. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5699. <p class="gathalast">Imaṃ nu dvāraṃ kimabhaññamāhu <span class="note">[kimabhiññamāhu (sī. pī.)]</span>, (manorama dissati dūratova.) <span class="note">[( ) ayaṃ pāṭho syāmapotthakeyeva dissati]</span></p>
  5700. <p class="hangnum"><a name="para572"></a><a name="para572_kn14"></a><span class="paranum">572</span>.</p>
  5701. <p class="gatha1">Tassa <a name="V2.0144"></a> puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5702. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5703. <p class="hangnum"><a name="para573"></a><a name="para573_kn14"></a><span class="paranum">573</span>.</p>
  5704. <p class="gatha1">‘‘Citrakūṭoti yaṃ āhu, devarājapavesanaṃ;</p>
  5705. <p class="gathalast">Sudassanassa girino, dvārañhetaṃ pakāsati.</p>
  5706. <p class="hangnum"><a name="para574"></a><a name="para574_kn14"></a><span class="paranum">574</span>.</p>
  5707. <p class="gatha1">‘‘Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati;</p>
  5708. <p class="gatha2">Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ;</p>
  5709. <p class="gathalast">Pavisetena rājīsi, arajaṃ bhūmimakkama’’.</p>
  5710. <p class="hangnum"><a name="para575"></a><a name="para575_kn14"></a><span class="paranum">575</span>.</p>
  5711. <p class="gatha1">‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;</p>
  5712. <p class="gathalast">Yāyamāno mahārājā, addā devasabhaṃ idaṃ.</p>
  5713. <p class="hangnum"><a name="para576"></a><a name="para576_kn14"></a><span class="paranum">576</span>.</p>
  5714. <p class="gatha1">‘‘Yathā sarade ākāse <span class="note">[ākāso (sī. syā. pī.)]</span>, nīlobhāso padissati;</p>
  5715. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ.</p>
  5716. <p class="hangnum"><a name="para577"></a><a name="para577_kn14"></a><span class="paranum">577</span>.</p>
  5717. <p class="gatha1">‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;</p>
  5718. <p class="gathalast">Imaṃ <a name="T2.0222"></a> nu byamhaṃ kimabhaññamāhu <span class="note">[kimabhiññamāhu (sī. pī.)]</span>, (manorama dissati dūratova.) <span class="note">[( ) ayaṃ pāṭho syāmapotthakeyeva dissati]</span></p>
  5719. <p class="hangnum"><a name="para578"></a><a name="para578_kn14"></a><span class="paranum">578</span>.</p>
  5720. <p class="gatha1">Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;</p>
  5721. <p class="gathalast">Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.</p>
  5722. <p class="hangnum"><a name="para579"></a><a name="para579_kn14"></a><span class="paranum">579</span>.</p>
  5723. <p class="gatha1">‘‘Sudhammā <a name="M2.0203"></a> iti yaṃ āhu, passesā <span class="note">[esesā (syā. ka.)]</span> dissate sabhā;</p>
  5724. <p class="gathalast">Veḷuriyārucirā citrā, dhārayanti sunimmitā.</p>
  5725. <p class="hangnum"><a name="para580"></a><a name="para580_kn14"></a><span class="paranum">580</span>.</p>
  5726. <p class="gatha1">‘‘Aṭṭhaṃsā sukatā thambhā, sabbe veḷuriyāmayā;</p>
  5727. <p class="gathalast">Yattha devā tāvatiṃsā, sabbe indapurohitā.</p>
  5728. <p class="hangnum"><a name="para581"></a><a name="para581_kn14"></a><span class="paranum">581</span>.</p>
  5729. <p class="gatha1">‘‘Atthaṃ devamanussānaṃ, cintayantā samacchare;</p>
  5730. <p class="gathalast">Pavisetena rājīsi, devānaṃ anumodanaṃ’’.</p>
  5731. <p class="hangnum"><a name="para582"></a><a name="para582_kn14"></a><span class="paranum">582</span>.</p>
  5732. <p class="gatha1">‘‘Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ;</p>
  5733. <p class="gatha2">‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  5734. <p class="gathalast">Nisīda dāni rājīsi, devarājassa santike’’.</p>
  5735. <p class="hangnum"><a name="para583"></a><a name="para583_kn14"></a><span class="paranum">583</span>.</p>
  5736. <p class="gatha1">‘‘Sakkopi paṭinandittha <span class="note">[paṭinanditvā (ka.)]</span>, vedehaṃ mithilaggahaṃ;</p>
  5737. <p class="gathalast">Nimantayittha <span class="note">[nimantayī ca (sī. pī.)]</span> kāmehi, āsanena ca vāsavo.</p>
  5738. <p class="hangnum"><a name="para584"></a><a name="para584_kn14"></a><span class="paranum">584</span>.</p>
  5739. <p class="gatha1">‘‘Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ;</p>
  5740. <p class="gatha2">Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu;</p>
  5741. <p class="gathalast">Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse’’.</p>
  5742. <p class="hangnum"><a name="para585"></a><a name="para585_kn14"></a><span class="paranum">585</span>.</p>
  5743. <p class="gatha1">‘‘Yathā <a name="V2.0145"></a> yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ;</p>
  5744. <p class="gathalast">Evaṃsampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā.</p>
  5745. <p class="hangnum"><a name="para586"></a><a name="para586_kn14"></a><span class="paranum">586</span>.</p>
  5746. <p class="gatha1">‘‘Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā;</p>
  5747. <p class="gathalast">Sayaṃkatāni <a name="T2.0223"></a> puññāni, taṃ me āveṇikaṃ <span class="note">[āveṇiyaṃ (sī. syā. pī.), āvenikaṃ (ka.)]</span> dhanaṃ.</p>
  5748. <p class="hangnum"><a name="para587"></a><a name="para587_kn14"></a><span class="paranum">587</span>.</p>
  5749. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ;</p>
  5750. <p class="gatha2">Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca;</p>
  5751. <p class="gathalast">Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappati’’.</p>
  5752. <p class="hangnum"><a name="para588"></a><a name="para588_kn14"></a><span class="paranum">588</span>.</p>
  5753. <p class="gatha1">‘‘Bahūpakāro no bhavaṃ, mātali devasārathi;</p>
  5754. <p class="gathalast">Yo me kalyāṇakammānaṃ, pāpānaṃ paṭidassayi’’ <span class="note">[paṭidaṃsayi (pī.)]</span>.</p>
  5755. <p class="hangnum"><a name="para589"></a><a name="para589_kn14"></a><span class="paranum">589</span>.</p>
  5756. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvā nimirājā, vedeho mithilaggaho;</p>
  5757. <p class="gathalast">Puthuyaññaṃ yajitvāna, saṃyamaṃ ajjhupāgamī’’ti.</p>
  5758. <p class="centered">Nimijātakaṃ <span class="note">[nemirājajātakaṃ (syā.)]</span> catutthaṃ.</p>
  5759. <p class="subhead">542. Umaṅgajātakaṃ (5)</p>
  5760. <p class="hangnum"><a name="para590"></a><a name="para590_kn14"></a><span class="paranum">590</span>.</p>
  5761. <p class="gatha1">‘‘Pañcālo <a name="M2.0204"></a> sabbasenāya, brahmadattoyamāgato;</p>
  5762. <p class="gathalast">Sāyaṃ pañcāliyā senā, appameyyā mahosadha.</p>
  5763. <p class="hangnum"><a name="para591"></a><a name="para591_kn14"></a><span class="paranum">591</span>.</p>
  5764. <p class="gatha1">‘‘Vīthimatī <span class="note">[piṭṭhimatī (sī. pī.), viddhimatī (syā.)]</span> pattimatī, sabbasaṅgāmakovidā;</p>
  5765. <p class="gathalast">Ohārinī saddavatī, bherisaṅkhappabodhanā.</p>
  5766. <p class="hangnum"><a name="para592"></a><a name="para592_kn14"></a><span class="paranum">592</span>.</p>
  5767. <p class="gatha1">‘‘Lohavijjā alaṅkārā, dhajinī vāmarohinī;</p>
  5768. <p class="gathalast">Sippiyehi susampannā, sūrehi suppatiṭṭhitā.</p>
  5769. <p class="hangnum"><a name="para593"></a><a name="para593_kn14"></a><span class="paranum">593</span>.</p>
  5770. <p class="gatha1">‘‘Dasettha paṇḍitā āhu, bhūripaññā rahogamā <span class="note">[rahogatā (syā. ka.)]</span>;</p>
  5771. <p class="gathalast">Mātā ekādasī rañño, pañcāliyaṃ pasāsati.</p>
  5772. <p class="hangnum"><a name="para594"></a><a name="para594_kn14"></a><span class="paranum">594</span>.</p>
  5773. <p class="gatha1">‘‘Athetthekasataṃ <a name="T2.0224"></a> khatyā, anuyantā yasassino;</p>
  5774. <p class="gathalast">Acchinnaraṭṭhā byathitā, pañcāliyaṃ <span class="note">[pañcālīnaṃ (bahūsu)]</span> vasaṃ gatā.</p>
  5775. <p class="hangnum"><a name="para595"></a><a name="para595_kn14"></a><span class="paranum">595</span>.</p>
  5776. <p class="gatha1">‘‘Yaṃvadā-takkarā rañño, akāmā piyabhāṇino;</p>
  5777. <p class="gathalast">Pañcālamanuyāyanti, akāmā vasino gatā.</p>
  5778. <p class="hangnum"><a name="para596"></a><a name="para596_kn14"></a><span class="paranum">596</span>.</p>
  5779. <p class="gatha1">‘‘Tāya senāya mithilā, tisandhiparivāritā;</p>
  5780. <p class="gathalast">Rājadhānī videhānaṃ, samantā parikhaññati.</p>
  5781. <p class="hangnum"><a name="para597"></a><a name="para597_kn14"></a><span class="paranum">597</span>.</p>
  5782. <p class="gatha1">‘‘Uddhaṃ <a name="V2.0146"></a> tārakajātāva, samantā parivāritā;</p>
  5783. <p class="gathalast">Mahosadha vijānāhi, kathaṃ mokkho bhavissati’’.</p>
  5784. <p class="hangnum"><a name="para598"></a><a name="para598_kn14"></a><span class="paranum">598</span>.</p>
  5785. <p class="gatha1">‘‘Pāde deva pasārehi, bhuñja kāme ramassu ca;</p>
  5786. <p class="gathalast">Hitvā pañcāliyaṃ senaṃ, brahmadatto palāyiti’’ <span class="note">[palāyati (sī. syā.)]</span>.</p>
  5787. <p class="hangnum"><a name="para599"></a><a name="para599_kn14"></a><span class="paranum">599</span>.</p>
  5788. <p class="gatha1">‘‘Rājā santhavakāmo te, ratanāni pavecchati;</p>
  5789. <p class="gathalast">Āgacchantu ito <span class="note">[tato (sī. syā.)]</span> dūtā, mañjukā piyabhāṇino.</p>
  5790. <p class="hangnum"><a name="para600"></a><a name="para600_kn14"></a><span class="paranum">600</span>.</p>
  5791. <p class="gatha1">‘‘Bhāsantu mudukā vācā, yā vācā paṭinanditā;</p>
  5792. <p class="gathalast">Pañcālo ca videho ca <span class="note">[pañcālā ca videhā ca (sī. pī.)]</span>, ubho ekā bhavantu te’’.</p>
  5793. <p class="hangnum"><a name="para601"></a><a name="para601_kn14"></a><span class="paranum">601</span>.</p>
  5794. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu kevaṭṭa mahosadhena, samāgamo āsi tadiṅgha brūhi;</p>
  5795. <p class="gathalast">Kacci te paṭinijjhatto, kacci tuṭṭho mahosadho’’.</p>
  5796. <p class="hangnum"><a name="para602"></a><a name="para602_kn14"></a><span class="paranum">602</span>.</p>
  5797. <p class="gatha1">‘‘Anariyarūpo <a name="M2.0205"></a> puriso janinda, asammodako thaddho asabbhirūpo;</p>
  5798. <p class="gathalast">Yathā mūgo ca badhiro ca, na kiñcitthaṃ abhāsatha’’ <span class="note">[abhāsittha (ka.)]</span>.</p>
  5799. <p class="hangnum"><a name="para603"></a><a name="para603_kn14"></a><span class="paranum">603</span>.</p>
  5800. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="T2.0225"></a> idaṃ mantapadaṃ sududdasaṃ, attho suddho naravīriyena diṭṭho;</p>
  5801. <p class="gathalast">Tathā hi kāyo mama sampavedhati, hitvā sayaṃ ko parahatthamessati’’.</p>
  5802. <p class="hangnum"><a name="para604"></a><a name="para604_kn14"></a><span class="paranum">604</span>.</p>
  5803. <p class="gatha1">‘‘Channañhi ekāva matī sameti, ye paṇḍitā uttamabhūripattā;</p>
  5804. <p class="gathalast">Yānaṃ ayānaṃ atha vāpi ṭhānaṃ, mahosadha tvampi matiṃ karohi’’.</p>
  5805. <p class="hangnum"><a name="para605"></a><a name="para605_kn14"></a><span class="paranum">605</span>.</p>
  5806. <p class="gatha1">‘‘Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, mahabbalo cūḷanibrahmadatto;</p>
  5807. <p class="gathalast">Rājā ca taṃ icchati māraṇatthaṃ <span class="note">[kāraṇatthaṃ (sī. pī.)]</span>, migaṃ yathā okacarena luddo.</p>
  5808. <p class="hangnum"><a name="para606"></a><a name="para606_kn14"></a><span class="paranum">606</span>.</p>
  5809. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ;</p>
  5810. <p class="gathalast">Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.</p>
  5811. <p class="hangnum"><a name="para607"></a><a name="para607_kn14"></a><span class="paranum">607</span>.</p>
  5812. <p class="gatha1">‘‘Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ;</p>
  5813. <p class="gathalast">Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano.</p>
  5814. <p class="hangnum"><a name="para608"></a><a name="para608_kn14"></a><span class="paranum">608</span>.</p>
  5815. <p class="gatha1">‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissati;</p>
  5816. <p class="gathalast">Migaṃ panthānubandhaṃva <span class="note">[pathānupannaṃva (sī. syā. pī.)]</span>, mahantaṃ bhayamessati’’.</p>
  5817. <p class="hangnum"><a name="para609"></a><a name="para609_kn14"></a><span class="paranum">609</span>.</p>
  5818. <p class="gatha1">‘‘Mayameva bālamhase eḷamūgā, ye uttamatthāni tayī lapimhā;</p>
  5819. <p class="gathalast">Kimeva <a name="T2.0226"></a> tvaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāsi yathāpi aññe’’.</p>
  5820. <p class="hangnum"><a name="para610"></a><a name="para610_kn14"></a><span class="paranum">610</span>.</p>
  5821. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama;</p>
  5822. <p class="gathalast">Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’.</p>
  5823. <p class="hangnum"><a name="para611"></a><a name="para611_kn14"></a><span class="paranum">611</span>.</p>
  5824. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0206"></a> ca so apakkamma, vedehassa upantikā;</p>
  5825. <p class="gathalast">Atha āmantayī dūtaṃ, mādharaṃ <span class="note">[maḍharaṃ (sī.), mādhuraṃ (syā.), māṭharaṃ (pī.)]</span> suvapaṇḍitaṃ.</p>
  5826. <p class="hangnum"><a name="para612"></a><a name="para612_kn14"></a><span class="paranum">612</span>.</p>
  5827. <p class="gatha1">‘‘Ehi <a name="V2.0147"></a> samma haritapakkha <span class="note">[harīpakkha (sī. pī.)]</span>, veyyāvaccaṃ karohi me;</p>
  5828. <p class="gathalast">Atthi pañcālarājassa, sāḷikā sayanapālikā.</p>
  5829. <p class="hangnum"><a name="para613"></a><a name="para613_kn14"></a><span class="paranum">613</span>.</p>
  5830. <p class="gatha1">‘Taṃ bandhanena <span class="note">[taṃ pattharena (sī. pī.), taṃ santhavena (syā.)]</span> pucchassu, sā hi sabbassa kovidā;</p>
  5831. <p class="gathalast">Sā tesaṃ sabbaṃ jānāti, rañño ca kosiyassa ca.</p>
  5832. <p class="hangnum"><a name="para614"></a><a name="para614_kn14"></a><span class="paranum">614</span>.</p>
  5833. <p class="gatha1">‘‘‘Āmo’ti so paṭissutvā, mādharo suvapaṇḍito;</p>
  5834. <p class="gathalast">Agamāsi haritapakkho <span class="note">[harīpakkho (sī. pī.)]</span>, sāḷikāya upantikaṃ.</p>
  5835. <p class="hangnum"><a name="para615"></a><a name="para615_kn14"></a><span class="paranum">615</span>.</p>
  5836. <p class="gatha1">‘‘Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito;</p>
  5837. <p class="gathalast">Athāmantayi sugharaṃ, sāḷikaṃ mañjubhāṇikaṃ.</p>
  5838. <p class="hangnum"><a name="para616"></a><a name="para616_kn14"></a><span class="paranum">616</span>.</p>
  5839. <p class="gatha1">‘Kacci te sughare khamanīyaṃ, kacci vesse anāmayaṃ;</p>
  5840. <p class="gathalast">Kacci te madhunā lājā, labbhate sughare tuvaṃ’ <span class="note">[tava (sī. pī.)]</span>.</p>
  5841. <p class="hangnum"><a name="para617"></a><a name="para617_kn14"></a><span class="paranum">617</span>.</p>
  5842. <p class="gatha1">‘Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ;</p>
  5843. <p class="gathalast">Atho me madhunā lājā, labbhate suvapaṇḍita.</p>
  5844. <p class="hangnum"><a name="para618"></a><a name="para618_kn14"></a><span class="paranum">618</span>.</p>
  5845. <p class="gatha1">‘Kuto nu samma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ;</p>
  5846. <p class="gathalast">Na <a name="T2.0227"></a> ca mesi ito pubbe, diṭṭho vā yadi vā suto’’.</p>
  5847. <p class="hangnum"><a name="para619"></a><a name="para619_kn14"></a><span class="paranum">619</span>.</p>
  5848. <p class="gatha1">‘‘Ahosiṃ sivirājassa, pāsāde sayanapālako;</p>
  5849. <p class="gathalast">Tato so dhammiko rājā, baddhe mocesi bandhanā’’.</p>
  5850. <p class="hangnum"><a name="para620"></a><a name="para620_kn14"></a><span class="paranum">620</span>.</p>
  5851. <p class="gatha1">‘‘Tassa mekā dutiyāsi, sāḷikā mañjubhāṇikā;</p>
  5852. <p class="gathalast">Taṃ tattha avadhī seno, pekkhato sughare mama’’.</p>
  5853. <p class="hangnum"><a name="para621"></a><a name="para621_kn14"></a><span class="paranum">621</span>.</p>
  5854. <p class="gatha1">‘‘Tassā kāmā hi sammatto, āgatosmi tavantike;</p>
  5855. <p class="gathalast">Sace kareyya <span class="note">[kareyyāsi (sī.), kareyu (syā.), kareyyāsi me (pī.)]</span> okāsaṃ, ubhayova vasāmase’’.</p>
  5856. <p class="hangnum"><a name="para622"></a><a name="para622_kn14"></a><span class="paranum">622</span>.</p>
  5857. <p class="gatha1">‘‘Suvova suviṃ kāmeyya, sāḷiko pana sāḷikaṃ;</p>
  5858. <p class="gathalast">Suvassa sāḷikāyeva <span class="note">[sāḷikāya ca (sī. pī.)]</span>, saṃvāso hoti kīdiso’’.</p>
  5859. <p class="hangnum"><a name="para623"></a><a name="para623_kn14"></a><span class="paranum">623</span>.</p>
  5860. <p class="gatha1">‘‘Yoyaṃ <a name="M2.0207"></a> kāme <span class="note">[yaṃ yaṃ kāmī (sī. pī.)]</span> kāmayati, api caṇḍālikāmapi;</p>
  5861. <p class="gathalast">Sabbo hi sadiso hoti, natthi kāme asādiso’’.</p>
  5862. <p class="hangnum"><a name="para624"></a><a name="para624_kn14"></a><span class="paranum">624</span>.</p>
  5863. <p class="gatha1">‘‘Atthi jampāvatī <span class="note">[jambāvatī (sī. syā.), campāvatī (ka.)]</span> nāma, mātā sivissa <span class="note">[sibbissa (sī. pī.)]</span> rājino;</p>
  5864. <p class="gathalast">Sā bhariyā vāsudevassa, kaṇhassa mahesī piyā.</p>
  5865. <p class="hangnum"><a name="para625"></a><a name="para625_kn14"></a><span class="paranum">625</span>.</p>
  5866. <p class="gatha1">‘‘Raṭṭhavatī <span class="note">[rathavatī (sī. pī.), ratanavatī (syā.)]</span> kimpurisī, sāpi vacchaṃ akāmayi;</p>
  5867. <p class="gathalast">Manusso migiyā saddhiṃ, natthi kāme asādiso’’.</p>
  5868. <p class="hangnum"><a name="para626"></a><a name="para626_kn14"></a><span class="paranum">626</span>.</p>
  5869. <p class="gatha1">‘‘Handa khvāhaṃ gamissāmi, sāḷike mañjubhāṇike;</p>
  5870. <p class="gathalast">Paccakkhānupadañhetaṃ, atimaññasi nūna maṃ’’.</p>
  5871. <p class="hangnum"><a name="para627"></a><a name="para627_kn14"></a><span class="paranum">627</span>.</p>
  5872. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0148"></a> sirī taramānassa, mādhara suvapaṇḍita;</p>
  5873. <p class="gatha2">Idheva tāva acchassu, yāva rājāna dakkhasi <span class="note">[dakkhisi (pī.)]</span>;</p>
  5874. <p class="gathalast">Sossi <span class="note">[sossasi (sī.)]</span> saddaṃ mudiṅgānaṃ, ānubhāvañca rājino’’.</p>
  5875. <p class="hangnum"><a name="para628"></a><a name="para628_kn14"></a><span class="paranum">628</span>.</p>
  5876. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0228"></a> nu khvāyaṃ tibbo saddo, tirojanapade <span class="note">[tirojanapadaṃ (pī. ka.)]</span> suto;</p>
  5877. <p class="gatha2">Dhītā pañcālarājassa, osadhī viya vaṇṇinī;</p>
  5878. <p class="gathalast">Taṃ dassati videhānaṃ, so vivāho bhavissati’’.</p>
  5879. <p class="hangnum"><a name="para629"></a><a name="para629_kn14"></a><span class="paranum">629</span>.</p>
  5880. <p class="gatha1">‘‘Ediso mā <span class="note">[nediso te (sī.)]</span> amittānaṃ, vivāho hotu mādhara;</p>
  5881. <p class="gathalast">Yathā pañcālarājassa, vedehena bhavissati’’.</p>
  5882. <p class="hangnum"><a name="para630"></a><a name="para630_kn14"></a><span class="paranum">630</span>.</p>
  5883. <p class="gatha1">‘‘Ānayitvāna vedehaṃ, pañcālānaṃ rathesabho;</p>
  5884. <p class="gathalast">Tato naṃ ghātayissati, nassa sakhī bhavissati’’.</p>
  5885. <p class="hangnum"><a name="para631"></a><a name="para631_kn14"></a><span class="paranum">631</span>.</p>
  5886. <p class="gatha1">‘‘Handa kho maṃ anujānāhi, rattiyo sattamattiyo;</p>
  5887. <p class="gatha2">Yāvāhaṃ sivirājassa, ārocemi mahesino;</p>
  5888. <p class="gathalast">Laddho ca me āvasatho, sāḷikāya upantikaṃ’’ <span class="note">[upantikā (sī. ka.)]</span>.</p>
  5889. <p class="hangnum"><a name="para632"></a><a name="para632_kn14"></a><span class="paranum">632</span>.</p>
  5890. <p class="gatha1">‘‘Handa kho taṃ anujānāmi, rattiyo sattamattiyo;</p>
  5891. <p class="gatha2">Sace tvaṃ sattarattena, nāgacchasi mamantike;</p>
  5892. <p class="gathalast">Maññe okkantasattaṃ <span class="note">[okkantasantaṃ (syā. pī. ka.)]</span> maṃ, matāya āgamissasi’’.</p>
  5893. <p class="hangnum"><a name="para633"></a><a name="para633_kn14"></a><span class="paranum">633</span>.</p>
  5894. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0208"></a> ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito;</p>
  5895. <p class="gathalast">Mahosadhassa akkhāsi, sāḷikāvacanaṃ idaṃ’’.</p>
  5896. <p class="hangnum"><a name="para634"></a><a name="para634_kn14"></a><span class="paranum">634</span>.</p>
  5897. <p class="gatha1">‘‘Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṃ, tasseva atthaṃ puriso careyya’’;</p>
  5898. <p class="gatha2">‘‘Handāhaṃ gacchāmi pure janinda, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ;</p>
  5899. <p class="gathalast">Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino.</p>
  5900. <p class="hangnum"><a name="para635"></a><a name="para635_kn14"></a><span class="paranum">635</span>.</p>
  5901. <p class="gatha1">‘‘Nivesanāni <a name="T2.0229"></a> māpetvā, vedehassa yasassino;</p>
  5902. <p class="gathalast">Yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiya’’.</p>
  5903. <p class="hangnum"><a name="para636"></a><a name="para636_kn14"></a><span class="paranum">636</span>.</p>
  5904. <p class="gatha1">‘‘Tato ca pāyāsi pure mahosadho, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ;</p>
  5905. <p class="gathalast">Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino’’.</p>
  5906. <p class="hangnum"><a name="para637"></a><a name="para637_kn14"></a><span class="paranum">637</span>.</p>
  5907. <p class="gatha1">‘‘Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino;</p>
  5908. <p class="gatha2">Athassa pāhiṇī dūtaṃ, <span class="note">[natthi sī. pī. potthakesu]</span> vedehaṃ mithilaggahaṃ <span class="note">[natthi sī. pī. potthakesu]</span>;</p>
  5909. <p class="gathalast">Ehi dāni mahārāja, māpitaṃ te nivesanaṃ’’.</p>
  5910. <p class="hangnum"><a name="para638"></a><a name="para638_kn14"></a><span class="paranum">638</span>.</p>
  5911. <p class="gatha1">‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā <span class="note">[caturaṅginiyā (ka.)]</span>;</p>
  5912. <p class="gathalast">Anantavāhanaṃ daṭṭhuṃ, phītaṃ kapiliyaṃ <span class="note">[kampilliyaṃ (sī. pī.)]</span> puraṃ’’.</p>
  5913. <p class="hangnum"><a name="para639"></a><a name="para639_kn14"></a><span class="paranum">639</span>.</p>
  5914. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0149"></a> ca kho so gantvāna, brahmadattassa pāhiṇi;</p>
  5915. <p class="gathalast">‘Āgato’smi mahārāja, tava pādāni vandituṃ.</p>
  5916. <p class="hangnum"><a name="para640"></a><a name="para640_kn14"></a><span class="paranum">640</span>.</p>
  5917. <p class="gatha1">‘Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ;</p>
  5918. <p class="gathalast">Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’’.</p>
  5919. <p class="hangnum"><a name="para641"></a><a name="para641_kn14"></a><span class="paranum">641</span>.</p>
  5920. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ teva <span class="note">[te (sī.), tepi (syā.), tena (pī.)]</span> vedeha, atho te adurāgataṃ;</p>
  5921. <p class="gatha2">Nakkhattaṃyeva paripuccha, ahaṃ kaññaṃ dadāmi te;</p>
  5922. <p class="gathalast">Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’.</p>
  5923. <p class="hangnum"><a name="para642"></a><a name="para642_kn14"></a><span class="paranum">642</span>.</p>
  5924. <p class="gatha1">‘‘Tato ca rājā vedeho, nakkhattaṃ paripucchatha <span class="note">[paripucchati (syā. ka.)]</span>;</p>
  5925. <p class="gathalast">Nakkhattaṃ paripucchitvā, brahmadattassa pāhiṇi.</p>
  5926. <p class="hangnum"><a name="para643"></a><a name="para643_kn14"></a><span class="paranum">643</span>.</p>
  5927. <p class="gatha1">‘‘Dadāhi <a name="M2.0209"></a> dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ;</p>
  5928. <p class="gathalast">Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’.</p>
  5929. <p class="hangnum"><a name="para644"></a><a name="para644_kn14"></a><span class="paranum">644</span>.</p>
  5930. <p class="gatha1">‘‘Dadāmi dāni te bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ;</p>
  5931. <p class="gathalast">Suvaṇṇena <a name="T2.0230"></a> paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’.</p>
  5932. <p class="hangnum"><a name="para645"></a><a name="para645_kn14"></a><span class="paranum">645</span>.</p>
  5933. <p class="gatha1">‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā <span class="note">[vammikā (syā. ka.)]</span>;</p>
  5934. <p class="gathalast">Ukkā padittā jhāyanti, kinnu maññanti paṇḍitā.</p>
  5935. <p class="hangnum"><a name="para646"></a><a name="para646_kn14"></a><span class="paranum">646</span>.</p>
  5936. <p class="gatha1">‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā <span class="note">[vammikā (syā. ka.)]</span>;</p>
  5937. <p class="gathalast">Ukkā padittā jhāyanti, kiṃ nu kāhanti <span class="note">[kāhati (ka.)]</span> paṇḍita’’.</p>
  5938. <p class="hangnum"><a name="para647"></a><a name="para647_kn14"></a><span class="paranum">647</span>.</p>
  5939. <p class="gatha1">‘‘Rakkhati taṃ mahārāja, cūḷaneyyo mahabbalo;</p>
  5940. <p class="gathalast">Paduṭṭho brahmadattena <span class="note">[paduṭṭho te brahmadatto (sī. syā. pī.)]</span>, pāto taṃ ghātayissati’’.</p>
  5941. <p class="hangnum"><a name="para648"></a><a name="para648_kn14"></a><span class="paranum">648</span>.</p>
  5942. <p class="gatha1">‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati;</p>
  5943. <p class="gathalast">Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.</p>
  5944. <p class="hangnum"><a name="para649"></a><a name="para649_kn14"></a><span class="paranum">649</span>.</p>
  5945. <p class="gatha1">‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi;</p>
  5946. <p class="gathalast">Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’.</p>
  5947. <p class="hangnum"><a name="para650"></a><a name="para650_kn14"></a><span class="paranum">650</span>.</p>
  5948. <p class="gatha1">‘‘Pamatto mantanātīto, bhinnamantosi khattiya;</p>
  5949. <p class="gathalast">Idāni kho taṃ tāyantu, paṇḍitā mantino janā.</p>
  5950. <p class="hangnum"><a name="para651"></a><a name="para651_kn14"></a><span class="paranum">651</span>.</p>
  5951. <p class="gatha1">‘‘Akatvāmaccassa vacanaṃ, atthakāmahitesino;</p>
  5952. <p class="gathalast">Attapītirato rājā, migo kūṭeva ohito.</p>
  5953. <p class="hangnum"><a name="para652"></a><a name="para652_kn14"></a><span class="paranum">652</span>.</p>
  5954. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ;</p>
  5955. <p class="gathalast">Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.</p>
  5956. <p class="hangnum"><a name="para653"></a><a name="para653_kn14"></a><span class="paranum">653</span>.</p>
  5957. <p class="gatha1">‘‘Evameva <a name="V2.0150"></a> tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ;</p>
  5958. <p class="gathalast">Kāmagiddho <a name="T2.0231"></a> na jānāsi, macchova maraṇamattano.</p>
  5959. <p class="hangnum"><a name="para654"></a><a name="para654_kn14"></a><span class="paranum">654</span>.</p>
  5960. <p class="gatha1">‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissasi;</p>
  5961. <p class="gathalast">Migaṃ panthānubandhaṃva, mahantaṃ bhayamessati.</p>
  5962. <p class="hangnum"><a name="para655"></a><a name="para655_kn14"></a><span class="paranum">655</span>.</p>
  5963. <p class="gatha1">‘‘Anariyarūpo <a name="M2.0210"></a> puriso janinda, ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya;</p>
  5964. <p class="gathalast">Na tena mittiṃ kayirātha dhīro <span class="note">[pañño (pī.)]</span>, dukkho have kāpurisena <span class="note">[kāpurisehi (ka.)]</span> saṅgamo.</p>
  5965. <p class="hangnum"><a name="para656"></a><a name="para656_kn14"></a><span class="paranum">656</span>.</p>
  5966. <p class="gatha1">‘‘Yadeva <span class="note">[yaṃ tveva (sī. syā. pī.)]</span> jaññā purisaṃ <span class="note">[puriso (syā. ka.)]</span> janinda, sīlavāyaṃ bahussuto;</p>
  5967. <p class="gathalast">Teneva mittiṃ kayirātha dhīro, sukho have sappurisena saṅgamo’’.</p>
  5968. <p class="hangnum"><a name="para657"></a><a name="para657_kn14"></a><span class="paranum">657</span>.</p>
  5969. <p class="gatha1">‘‘Bālo tuvaṃ eḷamūgosi rāja, yo uttamatthāni mayī lapittho;</p>
  5970. <p class="gathalast">Kimevahaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāmi <span class="note">[jānissaṃ (sī. syā. pī.)]</span> yathāpi aññe.</p>
  5971. <p class="hangnum"><a name="para658"></a><a name="para658_kn14"></a><span class="paranum">658</span>.</p>
  5972. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama;</p>
  5973. <p class="gathalast">Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’.</p>
  5974. <p class="hangnum"><a name="para659"></a><a name="para659_kn14"></a><span class="paranum">659</span>.</p>
  5975. <p class="gatha1">‘‘Mahosadha atītena, nānuvijjhanti paṇḍitā;</p>
  5976. <p class="gathalast">Kiṃ maṃ assaṃva sambandhaṃ, patodeneva vijjhasi.</p>
  5977. <p class="hangnum"><a name="para660"></a><a name="para660_kn14"></a><span class="paranum">660</span>.</p>
  5978. <p class="gatha1">‘‘Sace passasi mokkhaṃ vā, khemaṃ vā pana passasi;</p>
  5979. <p class="gathalast">Teneva <a name="T2.0232"></a> maṃ anusāsa, kiṃ atītena vijjhasi’’.</p>
  5980. <p class="hangnum"><a name="para661"></a><a name="para661_kn14"></a><span class="paranum">661</span>.</p>
  5981. <p class="gatha1">‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;</p>
  5982. <p class="gathalast">Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu <span class="note">[tvampi jānassu (sī. pī.)]</span> khattiya.</p>
  5983. <p class="hangnum"><a name="para662"></a><a name="para662_kn14"></a><span class="paranum">662</span>.</p>
  5984. <p class="gatha1">‘‘Santi vehāyasā <span class="note">[vehāsayā (sī. pī.)]</span> nāgā, iddhimanto yasassino;</p>
  5985. <p class="gathalast">Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.</p>
  5986. <p class="hangnum"><a name="para663"></a><a name="para663_kn14"></a><span class="paranum">663</span>.</p>
  5987. <p class="gatha1">‘‘Santi vehāyasā assā, iddhimanto yasassino;</p>
  5988. <p class="gathalast">Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.</p>
  5989. <p class="hangnum"><a name="para664"></a><a name="para664_kn14"></a><span class="paranum">664</span>.</p>
  5990. <p class="gatha1">‘‘Santi vehāyasā pakkhī, iddhimanto yasassino;</p>
  5991. <p class="gathalast">Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.</p>
  5992. <p class="hangnum"><a name="para665"></a><a name="para665_kn14"></a><span class="paranum">665</span>.</p>
  5993. <p class="gatha1">‘‘Santi <a name="M2.0211"></a> vehāyasā yakkhā, iddhimanto yasassino;</p>
  5994. <p class="gathalast">Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.</p>
  5995. <p class="hangnum"><a name="para666"></a><a name="para666_kn14"></a><span class="paranum">666</span>.</p>
  5996. <p class="gatha1">‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;</p>
  5997. <p class="gathalast">Na taṃ sakkomi mocetuṃ, antalikkhena khattiya’’.</p>
  5998. <p class="hangnum"><a name="para667"></a><a name="para667_kn14"></a><span class="paranum">667</span>.</p>
  5999. <p class="gatha1">‘‘Atīradassī puriso, mahante udakaṇṇave;</p>
  6000. <p class="gathalast">Yattha so labhate gādhaṃ <span class="note">[nāvaṃ (ka.)]</span>, tattha so vindate sukhaṃ.</p>
  6001. <p class="hangnum"><a name="para668"></a><a name="para668_kn14"></a><span class="paranum">668</span>.</p>
  6002. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="V2.0151"></a> amhañca rañño ca, tvaṃ patiṭṭhā mahosadha;</p>
  6003. <p class="gathalast">Tvaṃ nosi mantinaṃ seṭṭho, amhe dukkhā pamocaya’’.</p>
  6004. <p class="hangnum"><a name="para669"></a><a name="para669_kn14"></a><span class="paranum">669</span>.</p>
  6005. <p class="gatha1">‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;</p>
  6006. <p class="gathalast">Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu senaka’’.</p>
  6007. <p class="hangnum"><a name="para670"></a><a name="para670_kn14"></a><span class="paranum">670</span>.</p>
  6008. <p class="gatha1">‘‘Suṇohi <a name="T2.0233"></a> metaṃ <span class="note">[etaṃ (sī. ka.)]</span> vacanaṃ, passa senaṃ <span class="note">[passase’taṃ (sī. pī.)]</span> mahabbhayaṃ;</p>
  6009. <p class="gathalast">Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.</p>
  6010. <p class="hangnum"><a name="para671"></a><a name="para671_kn14"></a><span class="paranum">671</span>.</p>
  6011. <p class="gatha1">‘‘Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ <span class="note">[vikattanaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  6012. <p class="gatha2">Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;</p>
  6013. <p class="gathalast">Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.</p>
  6014. <p class="hangnum"><a name="para672"></a><a name="para672_kn14"></a><span class="paranum">672</span>.</p>
  6015. <p class="gatha1">‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;</p>
  6016. <p class="gathalast">Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.</p>
  6017. <p class="hangnum"><a name="para673"></a><a name="para673_kn14"></a><span class="paranum">673</span>.</p>
  6018. <p class="gatha1">‘‘Visaṃ khāditvā miyyāma, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;</p>
  6019. <p class="gathalast">Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.</p>
  6020. <p class="hangnum"><a name="para674"></a><a name="para674_kn14"></a><span class="paranum">674</span>.</p>
  6021. <p class="gatha1">‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;</p>
  6022. <p class="gathalast">Kāmindaṃ <span class="note">[kāvindaṃ (sī. pī.)]</span> dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.</p>
  6023. <p class="hangnum"><a name="para675"></a><a name="para675_kn14"></a><span class="paranum">675</span>.</p>
  6024. <p class="gatha1">‘‘Rajjuyā bajjha miyyāma, papātā papatāmase <span class="note">[papatemase (sī. pī.)]</span>;</p>
  6025. <p class="gathalast">Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.</p>
  6026. <p class="hangnum"><a name="para676"></a><a name="para676_kn14"></a><span class="paranum">676</span>.</p>
  6027. <p class="gatha1">‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;</p>
  6028. <p class="gathalast">Devindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.</p>
  6029. <p class="hangnum"><a name="para677"></a><a name="para677_kn14"></a><span class="paranum">677</span>.</p>
  6030. <p class="gatha1">‘‘Aggiṃ <a name="M2.0212"></a> vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ;</p>
  6031. <p class="gatha2">Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;</p>
  6032. <p class="gathalast">Na no sakkoti mocetuṃ, sukheneva mahosadho’’.</p>
  6033. <p class="hangnum"><a name="para678"></a><a name="para678_kn14"></a><span class="paranum">678</span>.</p>
  6034. <p class="gatha1">‘‘Yathā kadalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati;</p>
  6035. <p class="gathalast">Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase.</p>
  6036. <p class="hangnum"><a name="para679"></a><a name="para679_kn14"></a><span class="paranum">679</span>.</p>
  6037. <p class="gatha1">‘‘Yathā simbalino <a name="T2.0234"></a> sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati;</p>
  6038. <p class="gathalast">Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase.</p>
  6039. <p class="hangnum"><a name="para680"></a><a name="para680_kn14"></a><span class="paranum">680</span>.</p>
  6040. <p class="gatha1">‘‘Adese vata no vuṭṭhaṃ, kuñjarānaṃvanodake;</p>
  6041. <p class="gathalast">Sakāse dummanussānaṃ, bālānaṃ avijānataṃ.</p>
  6042. <p class="hangnum"><a name="para681"></a><a name="para681_kn14"></a><span class="paranum">681</span>.</p>
  6043. <p class="gatha1">‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati;</p>
  6044. <p class="gathalast">Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.</p>
  6045. <p class="hangnum"><a name="para682"></a><a name="para682_kn14"></a><span class="paranum">682</span>.</p>
  6046. <p class="gatha1">‘‘Kammārānaṃ <a name="V2.0152"></a> yathā ukkā, anto jhāyati no bahi;</p>
  6047. <p class="gathalast">Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’.</p>
  6048. <p class="hangnum"><a name="para683"></a><a name="para683_kn14"></a><span class="paranum">683</span>.</p>
  6049. <p class="gatha1">‘‘Tato so paṇḍito dhīro, atthadassī mahosadho;</p>
  6050. <p class="gathalast">Vedehaṃ dukkhitaṃ disvā, idaṃ vacanamabravi.</p>
  6051. <p class="hangnum"><a name="para684"></a><a name="para684_kn14"></a><span class="paranum">684</span>.</p>
  6052. <p class="gatha1">‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6053. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva <span class="note">[rāhugahitaṃva (sī. syā. pī.)]</span> candimaṃ.</p>
  6054. <p class="hangnum"><a name="para685"></a><a name="para685_kn14"></a><span class="paranum">685</span>.</p>
  6055. <p class="gatha1">‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6056. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva sūriyaṃ.</p>
  6057. <p class="hangnum"><a name="para686"></a><a name="para686_kn14"></a><span class="paranum">686</span>.</p>
  6058. <p class="gatha1">‘‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6059. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, paṅke sannaṃva kuñjaraṃ.</p>
  6060. <p class="hangnum"><a name="para687"></a><a name="para687_kn14"></a><span class="paranum">687</span>.</p>
  6061. <p class="gatha1">‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6062. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, peḷābaddhaṃva pannagaṃ.</p>
  6063. <p class="hangnum"><a name="para688"></a><a name="para688_kn14"></a><span class="paranum">688</span>.</p>
  6064. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6065. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, pakkhiṃ baddhaṃva pañjare <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  6066. <p class="hangnum"><a name="para689"></a><a name="para689_kn14"></a><span class="paranum">689</span>.</p>
  6067. <p class="gatha1">‘Mā <a name="T2.0235"></a><a name="M2.0213"></a> tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6068. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, macche jālagateriva.</p>
  6069. <p class="hangnum"><a name="para690"></a><a name="para690_kn14"></a><span class="paranum">690</span>.</p>
  6070. <p class="gatha1">‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6071. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ mocayissāmi, sayoggabalavāhanaṃ.</p>
  6072. <p class="hangnum"><a name="para691"></a><a name="para691_kn14"></a><span class="paranum">691</span>.</p>
  6073. <p class="gatha1">‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;</p>
  6074. <p class="gathalast">Pañcālaṃ vāhayissāmi <span class="note">[bāhayissāmi (syā.), vārayissāmi (ka.)]</span>, kākasenaṃva leḍḍunā.</p>
  6075. <p class="hangnum"><a name="para692"></a><a name="para692_kn14"></a><span class="paranum">692</span>.</p>
  6076. <p class="gatha1">‘Adu paññā kimatthiyā, amacco vāpi tādiso;</p>
  6077. <p class="gathalast">Yo taṃ sambādhapakkhandaṃ <span class="note">[sambādhapakkhantaṃ (sī. pī.)]</span>, dukkhā na parimocaye’’’.</p>
  6078. <p class="hangnum"><a name="para693"></a><a name="para693_kn14"></a><span class="paranum">693</span>.</p>
  6079. <p class="gatha1">‘‘Etha māṇavā uṭṭhetha, mukhaṃ sodhetha sandhino;</p>
  6080. <p class="gathalast">Vedeho sahamaccehi, umaṅgena <span class="note">[ummaggena (sī. pī.), ummaṅge (syā.) evamuparipi]</span> gamissati’’.</p>
  6081. <p class="hangnum"><a name="para694"></a><a name="para694_kn14"></a><span class="paranum">694</span>.</p>
  6082. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, paṇḍitassānucārino <span class="note">[paṇḍitassānusārino (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  6083. <p class="gathalast">Umaṅgadvāraṃ vivariṃsu, yantayutte ca aggaḷe’’.</p>
  6084. <p class="hangnum"><a name="para695"></a><a name="para695_kn14"></a><span class="paranum">695</span>.</p>
  6085. <p class="gatha1">‘‘Purato senako yāti, pacchato ca mahosadho;</p>
  6086. <p class="gathalast">Majjhe ca rājā vedeho, amaccaparivārito’’.</p>
  6087. <p class="hangnum"><a name="para696"></a><a name="para696_kn14"></a><span class="paranum">696</span>.</p>
  6088. <p class="gatha1">‘‘Umaṅgā nikkhamitvāna, vedeho nāvamāruhi;</p>
  6089. <p class="gathalast">Abhirūḷhañca taṃ ñatvā <span class="note">[abhiruyhañca ñatvāna (syā. ka.)]</span>, anusāsi mahosadho.</p>
  6090. <p class="hangnum"><a name="para697"></a><a name="para697_kn14"></a><span class="paranum">697</span>.</p>
  6091. <p class="gatha1">‘Ayaṃ <a name="V2.0153"></a> te sasuro deva, ayaṃ sassu janādhipa;</p>
  6092. <p class="gathalast">Yathā mātu paṭipatti, evaṃ te hotu sassuyā.</p>
  6093. <p class="hangnum"><a name="para698"></a><a name="para698_kn14"></a><span class="paranum">698</span>.</p>
  6094. <p class="gatha1">‘Yathāpi niyako bhātā, saudariyo ekamātuko;</p>
  6095. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacando te, dayitabbo rathesabha.</p>
  6096. <p class="hangnum"><a name="para699"></a><a name="para699_kn14"></a><span class="paranum">699</span>.</p>
  6097. <p class="gatha1">‘Ayaṃ <a name="T2.0236"></a> pañcālacandī te, rājaputtī abhicchitā <span class="note">[abhijjhitā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  6098. <p class="gathalast">Kāmaṃ karohi te tāya, bhariyā te rathesabha’’’.</p>
  6099. <p class="hangnum"><a name="para700"></a><a name="para700_kn14"></a><span class="paranum">700</span>.</p>
  6100. <p class="gatha1">‘‘Āruyha nāvaṃ taramāno, kinnu tīramhi tiṭṭhasi;</p>
  6101. <p class="gathalast">Kicchā muttāmha dukkhato, yāma dāni mahosadha’’.</p>
  6102. <p class="hangnum"><a name="para701"></a><a name="para701_kn14"></a><span class="paranum">701</span>.</p>
  6103. <p class="gatha1">‘‘Nesa <a name="M2.0214"></a> dhammo mahārāja, yohaṃ senāya nāyako;</p>
  6104. <p class="gathalast">Senaṅgaṃ parihāpetvā, attānaṃ parimocaye.</p>
  6105. <p class="hangnum"><a name="para702"></a><a name="para702_kn14"></a><span class="paranum">702</span>.</p>
  6106. <p class="gatha1">‘‘Nivesanamhi te deva, senaṅgaṃ parihāpitaṃ;</p>
  6107. <p class="gathalast">Taṃ dinnaṃ brahmadattena, ānayissaṃ rathesabha’’.</p>
  6108. <p class="hangnum"><a name="para703"></a><a name="para703_kn14"></a><span class="paranum">703</span>.</p>
  6109. <p class="gatha1">‘‘Appaseno mahāsenaṃ, kathaṃ viggayha <span class="note">[niggayha (syā. ka.)]</span> ṭhassasi;</p>
  6110. <p class="gathalast">Dubbalo balavantena, vihaññissasi paṇḍita’’.</p>
  6111. <p class="hangnum"><a name="para704"></a><a name="para704_kn14"></a><span class="paranum">704</span>.</p>
  6112. <p class="gatha1">‘‘Appasenopi ce mantī, mahāsenaṃ amantinaṃ;</p>
  6113. <p class="gathalast">Jināti rājā rājāno, ādiccovudayaṃ tamaṃ’’.</p>
  6114. <p class="hangnum"><a name="para705"></a><a name="para705_kn14"></a><span class="paranum">705</span>.</p>
  6115. <p class="gatha1">‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka;</p>
  6116. <p class="gatha2">Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;</p>
  6117. <p class="gathalast">Amittahatthattagate <span class="note">[amittassa hatthagate (ka.)]</span>, mocayī no mahosadho’’.</p>
  6118. <p class="hangnum"><a name="para706"></a><a name="para706_kn14"></a><span class="paranum">706</span>.</p>
  6119. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ <span class="note">[evameva (syā.)]</span> mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā;</p>
  6120. <p class="gatha2">Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;</p>
  6121. <p class="gathalast">Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’.</p>
  6122. <p class="hangnum"><a name="para707"></a><a name="para707_kn14"></a><span class="paranum">707</span>.</p>
  6123. <p class="gatha1">‘‘Rakkhitvā kasiṇaṃ rattiṃ, cūḷaneyyo mahabbalo;</p>
  6124. <p class="gathalast">Udentaṃ aruṇuggasmiṃ, upakāriṃ upāgami.</p>
  6125. <p class="hangnum"><a name="para708"></a><a name="para708_kn14"></a><span class="paranum">708</span>.</p>
  6126. <p class="gatha1">‘‘Āruyha <a name="T2.0237"></a> pavaraṃ nāgaṃ, balavantaṃ saṭṭhihāyanaṃ;</p>
  6127. <p class="gathalast">Rājā avoca pañcālo, cūḷaneyyo mahabbalo.</p>
  6128. <p class="hangnum"><a name="para709"></a><a name="para709_kn14"></a><span class="paranum">709</span>.</p>
  6129. <p class="gatha1">‘‘Sannaddho maṇivammena <span class="note">[maṇicammena (syā.)]</span>, saramādāya pāṇinā;</p>
  6130. <p class="gathalast">Pesiye ajjhabhāsittha, puthugumbe samāgate.</p>
  6131. <p class="hangnum"><a name="para710"></a><a name="para710_kn14"></a><span class="paranum">710</span>.</p>
  6132. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;</p>
  6133. <p class="gathalast">Upāsanamhi katahatthe, vālavedhe samāgate’’.</p>
  6134. <p class="hangnum"><a name="para711"></a><a name="para711_kn14"></a><span class="paranum">711</span>.</p>
  6135. <p class="gatha1">‘‘Pesetha <a name="V2.0154"></a> kuñjare dantī, balavante saṭṭhihāyane;</p>
  6136. <p class="gathalast">Maddantu kuñjarā nagaraṃ, vedehena sumāpitaṃ.</p>
  6137. <p class="hangnum"><a name="para712"></a><a name="para712_kn14"></a><span class="paranum">712</span>.</p>
  6138. <p class="gatha1">‘‘Vacchadantamukhā setā, tikkhaggā aṭṭhivedhino;</p>
  6139. <p class="gathalast">Paṇunnā dhanuvegena, sampatantutarītarā.</p>
  6140. <p class="hangnum"><a name="para713"></a><a name="para713_kn14"></a><span class="paranum">713</span>.</p>
  6141. <p class="gatha1">‘‘Māṇavā <a name="M2.0215"></a> vammino sūrā, citradaṇḍayutāvudhā;</p>
  6142. <p class="gathalast">Pakkhandino mahānāgā, hatthīnaṃ hontu sammukhā.</p>
  6143. <p class="hangnum"><a name="para714"></a><a name="para714_kn14"></a><span class="paranum">714</span>.</p>
  6144. <p class="gatha1">‘‘Sattiyo teladhotāyo, accimantā <span class="note">[accimantī (sī.)]</span> pabhassarā;</p>
  6145. <p class="gathalast">Vijjotamānā tiṭṭhantu, sataraṃsīva <span class="note">[sataraṃsā viya (sī.)]</span> tārakā.</p>
  6146. <p class="hangnum"><a name="para715"></a><a name="para715_kn14"></a><span class="paranum">715</span>.</p>
  6147. <p class="gatha1">‘‘Āvudhabalavantānaṃ, guṇikāyūradhārinaṃ;</p>
  6148. <p class="gatha2">Etādisānaṃ yodhānaṃ, saṅgāme apalāyinaṃ;</p>
  6149. <p class="gathalast">Vedeho kuto muccissati, sace pakkhīva kāhiti.</p>
  6150. <p class="hangnum"><a name="para716"></a><a name="para716_kn14"></a><span class="paranum">716</span>.</p>
  6151. <p class="gatha1">‘‘Tiṃsa me purisanāvutyo, sabbevekekaniccitā;</p>
  6152. <p class="gathalast">Yesaṃ samaṃ na passāmi, kevalaṃ mahimaṃ caraṃ.</p>
  6153. <p class="hangnum"><a name="para717"></a><a name="para717_kn14"></a><span class="paranum">717</span>.</p>
  6154. <p class="gatha1">‘‘Nāgā ca kappitā dantī, balavanto saṭṭhihāyanā;</p>
  6155. <p class="gathalast">Yesaṃ <a name="T2.0238"></a> khandhesu sobhanti, kumārā cārudassanā;</p>
  6156. <p class="hangnum"><a name="para718"></a><a name="para718_kn14"></a><span class="paranum">718</span>.</p>
  6157. <p class="gatha1">‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītuttaranivāsanā;</p>
  6158. <p class="gathalast">Nāgakhandhesu sobhanti, devaputtāva nandane.</p>
  6159. <p class="hangnum"><a name="para719"></a><a name="para719_kn14"></a><span class="paranum">719</span>.</p>
  6160. <p class="gatha1">‘‘Pāṭhīnavaṇṇā nettiṃsā, teladhotā pabhassarā;</p>
  6161. <p class="gathalast">Niṭṭhitā naradhīrehi <span class="note">[naravīrehi (sī. syā. pī.)]</span>, samadhārā sunissitā.</p>
  6162. <p class="hangnum"><a name="para720"></a><a name="para720_kn14"></a><span class="paranum">720</span>.</p>
  6163. <p class="gatha1">‘‘Vellālino vītamalā, sikkāyasamayā daḷhā;</p>
  6164. <p class="gathalast">Gahitā balavantehi, suppahārappahāribhi.</p>
  6165. <p class="hangnum"><a name="para721"></a><a name="para721_kn14"></a><span class="paranum">721</span>.</p>
  6166. <p class="gatha1">‘‘Suvaṇṇatharusampannā, lohitakacchupadhāritā;</p>
  6167. <p class="gathalast">Vivattamānā sobhanti, vijjuvabbhaghanantare.</p>
  6168. <p class="hangnum"><a name="para722"></a><a name="para722_kn14"></a><span class="paranum">722</span>.</p>
  6169. <p class="gatha1">‘‘Paṭākā <span class="note">[patākā (sī. pī.), pathakā (syā.)]</span> vammino sūrā, asicammassa kovidā;</p>
  6170. <p class="gathalast">Dhanuggahā sikkhitarā <span class="note">[tharuggahā sikkhitāro (sī. pī.)]</span>, nāgakhandhe nipātino <span class="note">[nāgakhandhātipātino (sī. pī.)]</span>.</p>
  6171. <p class="hangnum"><a name="para723"></a><a name="para723_kn14"></a><span class="paranum">723</span>.</p>
  6172. <p class="gatha1">‘‘Etādisehi parikkhitto, natthi mokkho ito tava;</p>
  6173. <p class="gathalast">Pabhāvaṃ te na passāmi, yena tvaṃ mithilaṃ vaje’’.</p>
  6174. <p class="hangnum"><a name="para724"></a><a name="para724_kn14"></a><span class="paranum">724</span>.</p>
  6175. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ nu santaramānova, nāgaṃ pesesi kuñjaraṃ;</p>
  6176. <p class="gathalast">Pahaṭṭharūpo āpatasi <span class="note">[āgamasi (syā.), ātapasi (ka.)]</span>, siddhatthosmīti <span class="note">[laddhatthosmīti (sī. syā. pī.)]</span> maññasi.</p>
  6177. <p class="hangnum"><a name="para725"></a><a name="para725_kn14"></a><span class="paranum">725</span>.</p>
  6178. <p class="gatha1">‘‘Oharetaṃ <a name="V2.0155"></a><a name="M2.0216"></a> dhanuṃ cāpaṃ, khurappaṃ paṭisaṃhara;</p>
  6179. <p class="gathalast">Oharetaṃ subhaṃ vammaṃ, veḷuriyamaṇisanthataṃ’’ <span class="note">[veḷuriyamaṇisannibhaṃ (syā.)]</span>.</p>
  6180. <p class="hangnum"><a name="para726"></a><a name="para726_kn14"></a><span class="paranum">726</span>.</p>
  6181. <p class="gatha1">‘‘Pasannamukhavaṇṇosi, mitapubbañca bhāsasi;</p>
  6182. <p class="gathalast">Hoti kho maraṇakāle, edisī <span class="note">[tādisī (sī. pī.)]</span> vaṇṇasampadā’’.</p>
  6183. <p class="hangnum"><a name="para727"></a><a name="para727_kn14"></a><span class="paranum">727</span>.</p>
  6184. <p class="gatha1">‘‘Moghaṃ te gajjitaṃ rāja, bhinnamantosi khattiya;</p>
  6185. <p class="gathalast">Duggaṇhosi <a name="T2.0239"></a> <span class="note">[duggaṇho hi (sī. syā. pī.)]</span> tayā rājā, khaḷuṅkeneva <span class="note">[khaḷuṅgeneva (ka.)]</span> sindhavo.</p>
  6186. <p class="hangnum"><a name="para728"></a><a name="para728_kn14"></a><span class="paranum">728</span>.</p>
  6187. <p class="gatha1">‘‘Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṃ, sāmacco saparijjano;</p>
  6188. <p class="gathalast">Haṃsarājaṃ yathā dhaṅko, anujjavaṃ patissasi’’.</p>
  6189. <p class="hangnum"><a name="para729"></a><a name="para729_kn14"></a><span class="paranum">729</span>.</p>
  6190. <p class="gatha1">‘‘Siṅgālā rattibhāgena, phullaṃ disvāna kiṃsukaṃ;</p>
  6191. <p class="gathalast">Maṃsapesīti maññantā, paribyūḷhā migādhamā.</p>
  6192. <p class="hangnum"><a name="para730"></a><a name="para730_kn14"></a><span class="paranum">730</span>.</p>
  6193. <p class="gatha1">‘‘Vītivattāsu rattīsu, uggatasmiṃ divākare <span class="note">[divākare (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  6194. <p class="gathalast">Kiṃsukaṃ phullitaṃ disvā, āsacchinnā migādhamā.</p>
  6195. <p class="hangnum"><a name="para731"></a><a name="para731_kn14"></a><span class="paranum">731</span>.</p>
  6196. <p class="gatha1">‘‘Evameva tuvaṃ rāja, vedehaṃ parivāriya <span class="note">[parivāraya (syā. pī.), parivāritaṃ (ka.)]</span>;</p>
  6197. <p class="gathalast">Āsacchinno gamissasi, siṅgālā kiṃsukaṃ yathā’’.</p>
  6198. <p class="hangnum"><a name="para732"></a><a name="para732_kn14"></a><span class="paranum">732</span>.</p>
  6199. <p class="gatha1">‘‘Imassa hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca chindatha;</p>
  6200. <p class="gathalast">Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi.</p>
  6201. <p class="hangnum"><a name="para733"></a><a name="para733_kn14"></a><span class="paranum">733</span>.</p>
  6202. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ maṃsaṃva pātabyaṃ <span class="note">[maṃsaṃva pātabbaṃ (sī. pī.), maṃsañca pātabyaṃ (ka.)]</span>, sūle katvā pacantu naṃ;</p>
  6203. <p class="gathalast">Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi.</p>
  6204. <p class="hangnum"><a name="para734"></a><a name="para734_kn14"></a><span class="paranum">734</span>.</p>
  6205. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi āsabhaṃ cammaṃ, pathabyā vitaniyyati;</p>
  6206. <p class="gathalast">Sīhassa atho byagghassa, hoti saṅkusamāhataṃ.</p>
  6207. <p class="hangnum"><a name="para735"></a><a name="para735_kn14"></a><span class="paranum">735</span>.</p>
  6208. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ taṃ vitanitvāna, vedhayissāmi sattiyā;</p>
  6209. <p class="gathalast">Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’.</p>
  6210. <p class="hangnum"><a name="para736"></a><a name="para736_kn14"></a><span class="paranum">736</span>.</p>
  6211. <p class="gatha1">‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;</p>
  6212. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacandassa, vedeho chedayissati.</p>
  6213. <p class="hangnum"><a name="para737"></a><a name="para737_kn14"></a><span class="paranum">737</span>.</p>
  6214. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="M2.0217"></a> me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;</p>
  6215. <p class="gathalast">Evaṃ <a name="T2.0240"></a> pañcālacandiyā, vedeho chedayissati.</p>
  6216. <p class="hangnum"><a name="para738"></a><a name="para738_kn14"></a><span class="paranum">738</span>.</p>
  6217. <p class="gatha1">‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;</p>
  6218. <p class="gathalast">Evaṃ nandāya deviyā, vedeho chedayissati.</p>
  6219. <p class="hangnum"><a name="para739"></a><a name="para739_kn14"></a><span class="paranum">739</span>.</p>
  6220. <p class="gatha1">‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;</p>
  6221. <p class="gathalast">Evaṃ te puttadārassa, vedeho chedayissati.</p>
  6222. <p class="hangnum"><a name="para740"></a><a name="para740_kn14"></a><span class="paranum">740</span>.</p>
  6223. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="V2.0156"></a> maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;</p>
  6224. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacandassa, vedeho pācayissati.</p>
  6225. <p class="hangnum"><a name="para741"></a><a name="para741_kn14"></a><span class="paranum">741</span>.</p>
  6226. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;</p>
  6227. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho pācayissati.</p>
  6228. <p class="hangnum"><a name="para742"></a><a name="para742_kn14"></a><span class="paranum">742</span>.</p>
  6229. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;</p>
  6230. <p class="gathalast">Evaṃ nandāya deviyā, vedeho pācayissati.</p>
  6231. <p class="hangnum"><a name="para743"></a><a name="para743_kn14"></a><span class="paranum">743</span>.</p>
  6232. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;</p>
  6233. <p class="gathalast">Evaṃ te puttadārassa, vedeho pācayissati.</p>
  6234. <p class="hangnum"><a name="para744"></a><a name="para744_kn14"></a><span class="paranum">744</span>.</p>
  6235. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;</p>
  6236. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacandassa, vedeho vedhayissati.</p>
  6237. <p class="hangnum"><a name="para745"></a><a name="para745_kn14"></a><span class="paranum">745</span>.</p>
  6238. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;</p>
  6239. <p class="gathalast">Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho vedhayissati.</p>
  6240. <p class="hangnum"><a name="para746"></a><a name="para746_kn14"></a><span class="paranum">746</span>.</p>
  6241. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;</p>
  6242. <p class="gathalast">Evaṃ nandāya deviyā, vedeho vedhayissati.</p>
  6243. <p class="hangnum"><a name="para747"></a><a name="para747_kn14"></a><span class="paranum">747</span>.</p>
  6244. <p class="gatha1">‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;</p>
  6245. <p class="gatha2">Evaṃ <a name="T2.0241"></a> te puttadārassa, vedeho vedhayissati;</p>
  6246. <p class="gathalast">Evaṃ no mantitaṃ raho, vedehena mayā saha.</p>
  6247. <p class="hangnum"><a name="para748"></a><a name="para748_kn14"></a><span class="paranum">748</span>.</p>
  6248. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi palasataṃ cammaṃ, kontimantāsuniṭṭhitaṃ <span class="note">[kontīmantīsuniṭṭhitaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  6249. <p class="gathalast">Upeti tanutāṇāya, sarānaṃ paṭihantave.</p>
  6250. <p class="hangnum"><a name="para749"></a><a name="para749_kn14"></a><span class="paranum">749</span>.</p>
  6251. <p class="gatha1">‘‘Sukhāvaho <a name="M2.0218"></a> dukkhanudo, vedehassa yasassino;</p>
  6252. <p class="gathalast">Matiṃ te paṭihaññāmi, usuṃ palasatena vā’’.</p>
  6253. <p class="hangnum"><a name="para750"></a><a name="para750_kn14"></a><span class="paranum">750</span>.</p>
  6254. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha passa mahārāja, suññaṃ antepuraṃ tava;</p>
  6255. <p class="gatha2">Orodhā ca kumārā ca, tava mātā ca khattiya;</p>
  6256. <p class="gathalast">Umaṅgā nīharitvāna, vedehassupanāmitā’’.</p>
  6257. <p class="hangnum"><a name="para751"></a><a name="para751_kn14"></a><span class="paranum">751</span>.</p>
  6258. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha antepuraṃ mayhaṃ, gantvāna vicinātha naṃ;</p>
  6259. <p class="gathalast">Yathā imassa vacanaṃ, saccaṃ vā yadi vā musā’’.</p>
  6260. <p class="hangnum"><a name="para752"></a><a name="para752_kn14"></a><span class="paranum">752</span>.</p>
  6261. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ mahārāja, yathā āha mahosadho;</p>
  6262. <p class="gathalast">Suññaṃ antepuraṃ sabbaṃ, kākapaṭṭanakaṃ yathā’’.</p>
  6263. <p class="hangnum"><a name="para753"></a><a name="para753_kn14"></a><span class="paranum">753</span>.</p>
  6264. <p class="gatha1">‘‘Ito gatā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā;</p>
  6265. <p class="gathalast">Kosambaphalakasussoṇī <span class="note">[kosumbhaphalakasussoṇī (sī. syā. pī.)]</span>, haṃsagaggarabhāṇinī.</p>
  6266. <p class="hangnum"><a name="para754"></a><a name="para754_kn14"></a><span class="paranum">754</span>.</p>
  6267. <p class="gatha1">‘‘Ito <a name="V2.0157"></a> nītā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā;</p>
  6268. <p class="gathalast">Koseyyavasanā sāmā, jātarūpasumekhalā.</p>
  6269. <p class="hangnum"><a name="para755"></a><a name="para755_kn14"></a><span class="paranum">755</span>.</p>
  6270. <p class="gatha1">‘‘Surattapādā kalyāṇī, suvaṇṇamaṇimekhalā;</p>
  6271. <p class="gathalast">Pārevatakkhī sutanū, bimboṭṭhā tanumajjhimā.</p>
  6272. <p class="hangnum"><a name="para756"></a><a name="para756_kn14"></a><span class="paranum">756</span>.</p>
  6273. <p class="gatha1">‘‘Sujātā bhujalaṭṭhīva, vedīva <span class="note">[vellīva (sī. pī.)]</span> tanumajjhimā;</p>
  6274. <p class="gathalast">Dīghassā <a name="T2.0242"></a> kesā asitā, īsakaggapavellitā.</p>
  6275. <p class="hangnum"><a name="para757"></a><a name="para757_kn14"></a><span class="paranum">757</span>.</p>
  6276. <p class="gatha1">‘‘Sujātā migachāpāva, hemantaggisikhāriva;</p>
  6277. <p class="gathalast">Nadīva giriduggesu, sañchannā khuddaveḷubhi.</p>
  6278. <p class="hangnum"><a name="para758"></a><a name="para758_kn14"></a><span class="paranum">758</span>.</p>
  6279. <p class="gatha1">‘‘Nāganāsūru kalyāṇī, paramā <span class="note">[paṭhamā (sī. pī.)]</span> timbarutthanī;</p>
  6280. <p class="gathalast">Nātidīghā nātirassā, nālomā nātilomasā’’.</p>
  6281. <p class="hangnum"><a name="para759"></a><a name="para759_kn14"></a><span class="paranum">759</span>.</p>
  6282. <p class="gatha1">‘‘Nandāya nūna maraṇena, nandasi sirivāhana;</p>
  6283. <p class="gathalast">Ahañca nūna nandā ca, gacchāma yamasādhanaṃ’’.</p>
  6284. <p class="hangnum"><a name="para760"></a><a name="para760_kn14"></a><span class="paranum">760</span>.</p>
  6285. <p class="gatha1">‘‘Dibbaṃ adhīyase māyaṃ, akāsi cakkhumohanaṃ;</p>
  6286. <p class="gathalast">Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’.</p>
  6287. <p class="hangnum"><a name="para761"></a><a name="para761_kn14"></a><span class="paranum">761</span>.</p>
  6288. <p class="gatha1">‘‘Adhīyanti <a name="M2.0219"></a> mahārāja <span class="note">[adhiyanti ve mahārāja (syā. ka.)]</span>, dibbamāyidha paṇḍitā;</p>
  6289. <p class="gathalast">Te mocayanti attānaṃ, paṇḍitā mantino janā.</p>
  6290. <p class="hangnum"><a name="para762"></a><a name="para762_kn14"></a><span class="paranum">762</span>.</p>
  6291. <p class="gatha1">‘‘Santi māṇavaputtā me, kusalā sandhichedakā;</p>
  6292. <p class="gathalast">Yesaṃ katena maggena, vedeho mithilaṃ gato’’.</p>
  6293. <p class="hangnum"><a name="para763"></a><a name="para763_kn14"></a><span class="paranum">763</span>.</p>
  6294. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha passa mahārāja, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ;</p>
  6295. <p class="gatha2">Hatthīnaṃ atha assānaṃ, rathānaṃ atha pattinaṃ;</p>
  6296. <p class="gathalast">Ālokabhūtaṃ tiṭṭhantaṃ, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ’’ <span class="note">[niṭṭhitaṃ (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  6297. <p class="hangnum"><a name="para764"></a><a name="para764_kn14"></a><span class="paranum">764</span>.</p>
  6298. <p class="gatha1">‘‘Lābhā vata videhānaṃ, yassimedisā paṇḍitā;</p>
  6299. <p class="gathalast">Ghare vasanti vijite, yathā tvaṃsi mahosadha’’.</p>
  6300. <p class="hangnum"><a name="para765"></a><a name="para765_kn14"></a><span class="paranum">765</span>.</p>
  6301. <p class="gatha1">‘‘Vuttiñca parihārañca, diguṇaṃ bhattavetanaṃ;</p>
  6302. <p class="gatha2">Dadāmi vipule bhoge, bhuñja kāme ramassu ca;</p>
  6303. <p class="gathalast">Mā <a name="T2.0243"></a> videhaṃ paccagamā, kiṃ videho karissati’’.</p>
  6304. <p class="hangnum"><a name="para766"></a><a name="para766_kn14"></a><span class="paranum">766</span>.</p>
  6305. <p class="gatha1">‘‘Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā;</p>
  6306. <p class="gatha2">Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca;</p>
  6307. <p class="gathalast">Yāva jīveyya vedeho, nāññassa puriso siyā.</p>
  6308. <p class="hangnum"><a name="para767"></a><a name="para767_kn14"></a><span class="paranum">767</span>.</p>
  6309. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="V2.0158"></a> cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā;</p>
  6310. <p class="gatha2">Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca;</p>
  6311. <p class="gathalast">Yāva tiṭṭheyya vedeho, nāññassa vijite vase’’.</p>
  6312. <p class="hangnum"><a name="para768"></a><a name="para768_kn14"></a><span class="paranum">768</span>.</p>
  6313. <p class="gatha1">‘‘Dammi nikkhasahassaṃ te, gāmāsītiñca kāsisu;</p>
  6314. <p class="gatha2">Dāsisatāni cattāri, dammi bhariyāsatañca te;</p>
  6315. <p class="gathalast">Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ gaccha mahosadha.</p>
  6316. <p class="hangnum"><a name="para769"></a><a name="para769_kn14"></a><span class="paranum">769</span>.</p>
  6317. <p class="gatha1">‘‘Yāva dadantu hatthīnaṃ, assānaṃ diguṇaṃ vidhaṃ;</p>
  6318. <p class="gathalast">Tappentu annapānena, rathike pattikārake’’.</p>
  6319. <p class="hangnum"><a name="para770"></a><a name="para770_kn14"></a><span class="paranum">770</span>.</p>
  6320. <p class="gatha1">‘‘Hatthī asse rathe pattī, gacchevādāya paṇḍita;</p>
  6321. <p class="gathalast">Passatu taṃ mahārājā, vedeho mithilaṃ gataṃ <span class="note">[mithilaggahaṃ (ka.)]</span>.</p>
  6322. <p class="hangnum"><a name="para771"></a><a name="para771_kn14"></a><span class="paranum">771</span>.</p>
  6323. <p class="gatha1">‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā padissate mahā;</p>
  6324. <p class="gathalast">Caturaṅginī bhīsarūpā, kiṃ nu maññasi paṇḍita’’ <span class="note">[maññanti paṇḍitā (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  6325. <p class="hangnum"><a name="para772"></a><a name="para772_kn14"></a><span class="paranum">772</span>.</p>
  6326. <p class="gatha1">‘‘Ānando <a name="M2.0220"></a> te mahārāja, uttamo paṭidissati;</p>
  6327. <p class="gathalast">Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ patto mahosadho’’.</p>
  6328. <p class="hangnum"><a name="para773"></a><a name="para773_kn14"></a><span class="paranum">773</span>.</p>
  6329. <p class="gatha1">‘‘Yathā petaṃ susānasmiṃ, chaḍḍetvā caturo janā;</p>
  6330. <p class="gathalast">Evaṃ kapilaye tyamha <span class="note">[kappiliye tyamhā (syā.), kampilliye tyamhā (sī.), kampilliyaraṭṭhe (pī.)]</span>, chaḍḍayitvā idhāgatā.</p>
  6331. <p class="hangnum"><a name="para774"></a><a name="para774_kn14"></a><span class="paranum">774</span>.</p>
  6332. <p class="gatha1">‘‘Atha <a name="T2.0244"></a> tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;</p>
  6333. <p class="gathalast">Kena vā atthajātena, attānaṃ parimocayi’’.</p>
  6334. <p class="hangnum"><a name="para775"></a><a name="para775_kn14"></a><span class="paranum">775</span>.</p>
  6335. <p class="gatha1">‘‘Atthaṃ atthena vedeha, mantaṃ mantena khattiya;</p>
  6336. <p class="gathalast">Parivārayiṃ <span class="note">[parivārayissaṃ (sī. syā.)]</span> rājānaṃ, jambudīpaṃva sāgaro’’.</p>
  6337. <p class="hangnum"><a name="para776"></a><a name="para776_kn14"></a><span class="paranum">776</span>.</p>
  6338. <p class="gatha1">‘‘Dinnaṃ nikkhasahassaṃ me, gāmāsīti ca kāsisu;</p>
  6339. <p class="gatha2">Dāsīsatāni cattāri, dinnaṃ bhariyāsatañca me;</p>
  6340. <p class="gathalast">Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthināmhi idhāgato’’.</p>
  6341. <p class="hangnum"><a name="para777"></a><a name="para777_kn14"></a><span class="paranum">777</span>.</p>
  6342. <p class="gatha1">‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka;</p>
  6343. <p class="gatha2">Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;</p>
  6344. <p class="gathalast">Amittahatthattagate <span class="note">[amittassa hatthagate (ka.)]</span>, mocayī no mahosadho’’.</p>
  6345. <p class="hangnum"><a name="para778"></a><a name="para778_kn14"></a><span class="paranum">778</span>.</p>
  6346. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā;</p>
  6347. <p class="gatha2">Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;</p>
  6348. <p class="gathalast">Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’.</p>
  6349. <p class="hangnum"><a name="para779"></a><a name="para779_kn14"></a><span class="paranum">779</span>.</p>
  6350. <p class="gatha1">‘‘Āhaññantu <a name="V2.0159"></a> sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca;</p>
  6351. <p class="gathalast">Dhamentu māgadhā saṅkhā, vaggū nadantu dundubhī’’.</p>
  6352. <p class="hangnum"><a name="para780"></a><a name="para780_kn14"></a><span class="paranum">780</span>.</p>
  6353. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  6354. <p class="gathalast">Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  6355. <p class="hangnum"><a name="para781"></a><a name="para781_kn14"></a><span class="paranum">781</span>.</p>
  6356. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  6357. <p class="gathalast">Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  6358. <p class="hangnum"><a name="para782"></a><a name="para782_kn14"></a><span class="paranum">782</span>.</p>
  6359. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  6360. <p class="gathalast">Bahuṃ <a name="T2.0245"></a> annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  6361. <p class="hangnum"><a name="para783"></a><a name="para783_kn14"></a><span class="paranum">783</span>.</p>
  6362. <p class="gatha1">‘‘Bahujano <a name="M2.0221"></a> pasannosi, disvā paṇḍitamāgataṃ;</p>
  6363. <p class="gathalast">Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo avattathā’’ti.</p>
  6364. <p class="centered">Umaṅgajātakaṃ <span class="note">[mahāummaggajātakaṃ (sī. pī.), mahosadhajātakaṃ (syā.§ka.)]</span> pañcamaṃ.</p>
  6365. <p class="subhead">543. Bhūridattajātakaṃ (6)</p>
  6366. <p class="hangnum"><a name="para784"></a><a name="para784_kn14"></a><span class="paranum">784</span>.</p>
  6367. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, dhataraṭṭhanivesane;</p>
  6368. <p class="gathalast">Sabbāni te upayantu, dhītaraṃ dehi rājino’’.</p>
  6369. <p class="hangnum"><a name="para785"></a><a name="para785_kn14"></a><span class="paranum">785</span>.</p>
  6370. <p class="gatha1">‘‘Na no vivāho nāgehi, katapubbo kudācanaṃ;</p>
  6371. <p class="gathalast">Taṃ vivāhaṃ asaṃyuttaṃ, kathaṃ amhe karomase’’.</p>
  6372. <p class="hangnum"><a name="para786"></a><a name="para786_kn14"></a><span class="paranum">786</span>.</p>
  6373. <p class="gatha1">‘‘Jīvitaṃ nūna te cattaṃ, raṭṭhaṃ vā manujādhipa;</p>
  6374. <p class="gathalast">Na hi nāge kupitamhi, ciraṃ jīvanti tādisā.</p>
  6375. <p class="hangnum"><a name="para787"></a><a name="para787_kn14"></a><span class="paranum">787</span>.</p>
  6376. <p class="gatha1">‘‘Yo tvaṃ deva manussosi, iddhimantaṃ aniddhimā;</p>
  6377. <p class="gathalast">Varuṇassa niyaṃ puttaṃ, yāmunaṃ atimaññasi’’.</p>
  6378. <p class="hangnum"><a name="para788"></a><a name="para788_kn14"></a><span class="paranum">788</span>.</p>
  6379. <p class="gatha1">‘‘Nātimaññāmi rājānaṃ, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ;</p>
  6380. <p class="gathalast">Dhataraṭṭho hi nāgānaṃ, bahūnamapi issaro.</p>
  6381. <p class="hangnum"><a name="para789"></a><a name="para789_kn14"></a><span class="paranum">789</span>.</p>
  6382. <p class="gatha1">‘‘Ahi mahānubhāvopi, na me dhītaramāraho;</p>
  6383. <p class="gathalast">Khattiyo ca videhānaṃ, abhijātā samuddajā’’.</p>
  6384. <p class="hangnum"><a name="para790"></a><a name="para790_kn14"></a><span class="paranum">790</span>.</p>
  6385. <p class="gatha1">‘‘Kambalassatarā uṭṭhentu, sabbe nāge nivedaya;</p>
  6386. <p class="gathalast">Bārāṇasiṃ pavajjantu, mā ca kañci <span class="note">[kiñci (sī. pī. ka.)]</span> viheṭhayuṃ’’.</p>
  6387. <p class="hangnum"><a name="para791"></a><a name="para791_kn14"></a><span class="paranum">791</span>.</p>
  6388. <p class="gatha1">‘‘Nivesanesu <a name="T2.0246"></a><a name="V2.0160"></a> sobbhesu, rathiyā caccaresu ca;</p>
  6389. <p class="gathalast">Rukkhaggesu ca lambantu, vitatā toraṇesu ca.</p>
  6390. <p class="hangnum"><a name="para792"></a><a name="para792_kn14"></a><span class="paranum">792</span>.</p>
  6391. <p class="gatha1">‘‘Ahampi sabbasetena, mahatā sumahaṃ puraṃ;</p>
  6392. <p class="gathalast">Parikkhipissaṃ bhogehi, kāsīnaṃ janayaṃ bhayaṃ’’.</p>
  6393. <p class="hangnum"><a name="para793"></a><a name="para793_kn14"></a><span class="paranum">793</span>.</p>
  6394. <p class="gatha1">Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uragānekavaṇṇino;</p>
  6395. <p class="gathalast">Bārāṇasiṃ pavajjiṃsu, na ca kañci viheṭhayuṃ.</p>
  6396. <p class="hangnum"><a name="para794"></a><a name="para794_kn14"></a><span class="paranum">794</span>.</p>
  6397. <p class="gatha1">Nivesanesu sobbhesu, rathiyā caccaresu ca;</p>
  6398. <p class="gathalast">Rukkhaggesu ca lambiṃsu, vitatā toraṇesu ca.</p>
  6399. <p class="hangnum"><a name="para795"></a><a name="para795_kn14"></a><span class="paranum">795</span>.</p>
  6400. <p class="gatha1">Tesu <a name="M2.0222"></a> disvāna lambante, puthū kandiṃsu nāriyo;</p>
  6401. <p class="gathalast">Nāge soṇḍikate disvā, passasante muhuṃ muhuṃ.</p>
  6402. <p class="hangnum"><a name="para796"></a><a name="para796_kn14"></a><span class="paranum">796</span>.</p>
  6403. <p class="gatha1">Bārāṇasī pabyadhitā, āturā samapajjatha;</p>
  6404. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, ‘‘dhītaraṃ dehi rājino’’.</p>
  6405. <p class="hangnum"><a name="para797"></a><a name="para797_kn14"></a><span class="paranum">797</span>.</p>
  6406. <p class="gatha1">‘‘Pupphābhihārassa vanassa majjhe, ko lohitakkho vitatantaraṃso;</p>
  6407. <p class="gathalast">Kā kambukāyūradharā suvatthā, tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā.</p>
  6408. <p class="hangnum"><a name="para798"></a><a name="para798_kn14"></a><span class="paranum">798</span>.</p>
  6409. <p class="gatha1">‘‘Ko tvaṃ brahābāhu vanassa majjhe, virocasi ghatasittova aggi;</p>
  6410. <p class="gathalast">Mahesakkho aññatarosi yakkho, udāhu nāgosi mahānubhāvo’’.</p>
  6411. <p class="hangnum"><a name="para799"></a><a name="para799_kn14"></a><span class="paranum">799</span>.</p>
  6412. <p class="gatha1">‘‘Nāgohamasmi <a name="T2.0247"></a> iddhimā, tejassī <span class="note">[tejasī (sī. syā. pī. ka.)]</span> duratikkamo;</p>
  6413. <p class="gathalast">Ḍaṃseyyaṃ tejasā kuddho, phītaṃ janapadaṃ api.</p>
  6414. <p class="hangnum"><a name="para800"></a><a name="para800_kn14"></a><span class="paranum">800</span>.</p>
  6415. <p class="gatha1">‘‘Samuddajā hi me mātā, dhataraṭṭho ca me pitā;</p>
  6416. <p class="gathalast">Sudassanakaniṭṭhosmi, bhūridattoti maṃ vidū’’.</p>
  6417. <p class="hangnum"><a name="para801"></a><a name="para801_kn14"></a><span class="paranum">801</span>.</p>
  6418. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ gambhīraṃ sadāvaṭṭaṃ, rahadaṃ bhismaṃ pekkhasi;</p>
  6419. <p class="gathalast">Esa dibyo mamāvāso, anekasataporiso.</p>
  6420. <p class="hangnum"><a name="para802"></a><a name="para802_kn14"></a><span class="paranum">802</span>.</p>
  6421. <p class="gatha1">‘‘Mayūrakoñcābhirudaṃ, nīlodaṃ vanamajjhato;</p>
  6422. <p class="gathalast">Yamunaṃ pavisa mā bhīto, khemaṃ vattavataṃ <span class="note">[vattavatiṃ (syā. ka.)]</span> sivaṃ’’.</p>
  6423. <p class="hangnum"><a name="para803"></a><a name="para803_kn14"></a><span class="paranum">803</span>.</p>
  6424. <p class="gatha1">‘‘Tattha patto sānucaro, saha puttena brāhmaṇa;</p>
  6425. <p class="gathalast">Pūjito mayhaṃ kāmehi, sukhaṃ brāhmaṇa vacchasi’’.</p>
  6426. <p class="hangnum"><a name="para804"></a><a name="para804_kn14"></a><span class="paranum">804</span>.</p>
  6427. <p class="gatha1">‘‘Samā samantaparito, pahūtatagarā <span class="note">[bahukā taggarā (sī. syā. pī.)]</span> mahī;</p>
  6428. <p class="gathalast">Indagopakasañchannā, sobhati harituttamā.</p>
  6429. <p class="hangnum"><a name="para805"></a><a name="para805_kn14"></a><span class="paranum">805</span>.</p>
  6430. <p class="gatha1">‘‘Rammāni vanacetyāni, rammā haṃsūpakūjitā;</p>
  6431. <p class="gathalast">Opupphāpadmā tiṭṭhanti, pokkharañño <span class="note">[pokkharaññā (syā. pī.)]</span> sunimmitā.</p>
  6432. <p class="hangnum"><a name="para806"></a><a name="para806_kn14"></a><span class="paranum">806</span>.</p>
  6433. <p class="gatha1">‘‘Aṭṭhaṃsā <a name="V2.0161"></a><a name="M2.0223"></a> sukatā thambhā, sabbe veḷuriyāmayā;</p>
  6434. <p class="gathalast">Sahassathambhā pāsādā, pūrā kaññāhi jotare.</p>
  6435. <p class="hangnum"><a name="para807"></a><a name="para807_kn14"></a><span class="paranum">807</span>.</p>
  6436. <p class="gatha1">‘‘Vimānaṃ upapannosi, dibyaṃ puññehi attano;</p>
  6437. <p class="gathalast">Asambādhaṃ sivaṃ rammaṃ, accantasukhasaṃhitaṃ.</p>
  6438. <p class="hangnum"><a name="para808"></a><a name="para808_kn14"></a><span class="paranum">808</span>.</p>
  6439. <p class="gatha1">‘‘Maññe sahassanettassa, vimānaṃ nābhikaṅkhasi;</p>
  6440. <p class="gathalast">Iddhī hi tyāyaṃ vipulā, sakkasseva jutīmato’’.</p>
  6441. <p class="hangnum"><a name="para809"></a><a name="para809_kn14"></a><span class="paranum">809</span>.</p>
  6442. <p class="gatha1">‘‘Manasāpi <a name="T2.0248"></a> na pattabbo, ānubhāvo jutīmato;</p>
  6443. <p class="gathalast">Paricārayamānānaṃ, saindānaṃ <span class="note">[indānaṃ (syā. ka.)]</span> vasavattinaṃ’’.</p>
  6444. <p class="hangnum"><a name="para810"></a><a name="para810_kn14"></a><span class="paranum">810</span>.</p>
  6445. <p class="gatha1">‘‘Taṃ vimānaṃ abhijjhāya, amarānaṃ sukhesinaṃ;</p>
  6446. <p class="gathalast">Uposathaṃ upavasanto, semi vammikamuddhani’’.</p>
  6447. <p class="hangnum"><a name="para811"></a><a name="para811_kn14"></a><span class="paranum">811</span>.</p>
  6448. <p class="gatha1">‘‘Ahañca migamesāno, saputto pāvisiṃ vanaṃ;</p>
  6449. <p class="gathalast">Taṃ maṃ mataṃ vā jīvaṃ vā, nābhivedenti ñātakā.</p>
  6450. <p class="hangnum"><a name="para812"></a><a name="para812_kn14"></a><span class="paranum">812</span>.</p>
  6451. <p class="gatha1">‘‘Āmantaye bhūridattaṃ, kāsiputtaṃ yasassinaṃ;</p>
  6452. <p class="gathalast">Tayā no samanuññātā, api passemu ñātake’’.</p>
  6453. <p class="hangnum"><a name="para813"></a><a name="para813_kn14"></a><span class="paranum">813</span>.</p>
  6454. <p class="gatha1">‘‘Eso hi vata me chando, yaṃ vasesi mamantike;</p>
  6455. <p class="gathalast">Na hi etādisā kāmā, sulabhā honti mānuse.</p>
  6456. <p class="hangnum"><a name="para814"></a><a name="para814_kn14"></a><span class="paranum">814</span>.</p>
  6457. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ nicchase vatthuṃ, mama kāmehi pūjito;</p>
  6458. <p class="gathalast">Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake’’.</p>
  6459. <p class="hangnum"><a name="para815"></a><a name="para815_kn14"></a><span class="paranum">815</span>.</p>
  6460. <p class="gatha1">‘‘Dhārayimaṃ maṇiṃ dibyaṃ, pasuṃ putte ca vindati;</p>
  6461. <p class="gathalast">Arogo sukhito hoti <span class="note">[hohi (syā.)]</span>, gacchevādāya brāhmaṇa’’.</p>
  6462. <p class="hangnum"><a name="para816"></a><a name="para816_kn14"></a><span class="paranum">816</span>.</p>
  6463. <p class="gatha1">‘‘Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava;</p>
  6464. <p class="gathalast">Pabbajissāmi jiṇṇosmi, na kāme abhipatthaye’’.</p>
  6465. <p class="hangnum"><a name="para817"></a><a name="para817_kn14"></a><span class="paranum">817</span>.</p>
  6466. <p class="gatha1">‘‘Brahmacariyassa ce bhaṅgo, hoti bhogehi kāriyaṃ;</p>
  6467. <p class="gathalast">Avikampamāno eyyāsi, bahuṃ dassāmi te dhanaṃ’’.</p>
  6468. <p class="hangnum"><a name="para818"></a><a name="para818_kn14"></a><span class="paranum">818</span>.</p>
  6469. <p class="gatha1">‘‘Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava;</p>
  6470. <p class="gathalast">Punapi āgamissāmi, sace attho bhavissati’’.</p>
  6471. <p class="hangnum"><a name="para819"></a><a name="para819_kn14"></a><span class="paranum">819</span>.</p>
  6472. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="T2.0249"></a><a name="M2.0224"></a> vatvā bhūridatto, pesesi caturo jane;</p>
  6473. <p class="gathalast">Etha gacchatha uṭṭhetha, khippaṃ pāpetha brāhmaṇaṃ.</p>
  6474. <p class="hangnum"><a name="para820"></a><a name="para820_kn14"></a><span class="paranum">820</span>.</p>
  6475. <p class="gatha1">Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uṭṭhāya caturo janā;</p>
  6476. <p class="gathalast">Pesitā bhūridattena, khippaṃ pāpesu brāhmaṇaṃ.</p>
  6477. <p class="hangnum"><a name="para821"></a><a name="para821_kn14"></a><span class="paranum">821</span>.</p>
  6478. <p class="gatha1">‘‘Maṇiṃ <a name="V2.0162"></a> paggayha maṅgalyaṃ, sādhuvittaṃ <span class="note">[sādhucittaṃ (pī.)]</span> manoramaṃ;</p>
  6479. <p class="gathalast">Selaṃ byañjanasampannaṃ, ko imaṃ maṇimajjhagā’’.</p>
  6480. <p class="hangnum"><a name="para822"></a><a name="para822_kn14"></a><span class="paranum">822</span>.</p>
  6481. <p class="gatha1">‘‘Lohitakkhasahassāhi, samantā parivāritaṃ;</p>
  6482. <p class="gathalast">Ajja kālaṃ pathaṃ <span class="note">[padaṃ (sī. pī.)]</span> gacchaṃ, ajjhagāhaṃ maṇiṃ imaṃ’’.</p>
  6483. <p class="hangnum"><a name="para823"></a><a name="para823_kn14"></a><span class="paranum">823</span>.</p>
  6484. <p class="gatha1">‘‘Supaciṇṇo ayaṃ selo, accito mahito <span class="note">[mānito (ka.)]</span> sadā;</p>
  6485. <p class="gathalast">Sudhārito sunikkhitto, sabbatthamabhisādhaye.</p>
  6486. <p class="hangnum"><a name="para824"></a><a name="para824_kn14"></a><span class="paranum">824</span>.</p>
  6487. <p class="gatha1">‘‘Upacāravipannassa, nikkhepe dhāraṇāya vā;</p>
  6488. <p class="gathalast">Ayaṃ selo vināsāya, pariciṇṇo ayoniso.</p>
  6489. <p class="hangnum"><a name="para825"></a><a name="para825_kn14"></a><span class="paranum">825</span>.</p>
  6490. <p class="gatha1">‘‘Na imaṃ akusalo <span class="note">[kusalaṃ (ka.)]</span> dibyaṃ, maṇiṃ dhāretumāraho;</p>
  6491. <p class="gathalast">Paṭipajja sataṃ nikkhaṃ, dehimaṃ ratanaṃ mama’’.</p>
  6492. <p class="hangnum"><a name="para826"></a><a name="para826_kn14"></a><span class="paranum">826</span>.</p>
  6493. <p class="gatha1">‘‘Na ca myāyaṃ maṇī keyyo, gohi <span class="note">[kehi (ka.)]</span> vā ratanehi vā;</p>
  6494. <p class="gathalast">Selo byañjanasampanno, neva keyyo maṇī mama’’.</p>
  6495. <p class="hangnum"><a name="para827"></a><a name="para827_kn14"></a><span class="paranum">827</span>.</p>
  6496. <p class="gatha1">‘‘No ce tayā maṇī keyyo, gohi <span class="note">[kehi (ka.)]</span> vā ratanehi vā;</p>
  6497. <p class="gathalast">Atha kena maṇī keyyo, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  6498. <p class="hangnum"><a name="para828"></a><a name="para828_kn14"></a><span class="paranum">828</span>.</p>
  6499. <p class="gatha1">‘‘Yo me saṃse mahānāgaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ;</p>
  6500. <p class="gathalast">Tassa <a name="T2.0250"></a> dajjaṃ imaṃ selaṃ, jalantamiva tejasā’’.</p>
  6501. <p class="hangnum"><a name="para829"></a><a name="para829_kn14"></a><span class="paranum">829</span>.</p>
  6502. <p class="gatha1">‘‘Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, supaṇṇo patataṃ varo;</p>
  6503. <p class="gathalast">Nāgaṃ jigīsamanvesi, anvesaṃ bhakkhamattano.</p>
  6504. <p class="hangnum"><a name="para830"></a><a name="para830_kn14"></a><span class="paranum">830</span>.</p>
  6505. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ dijādhipo homi, na diṭṭho garuḷo mayā;</p>
  6506. <p class="gathalast">Āsīvisena vittoti <span class="note">[vittosmi (syā. ka.)]</span>, vajjo brāhmaṇa maṃ vidū’’.</p>
  6507. <p class="hangnum"><a name="para831"></a><a name="para831_kn14"></a><span class="paranum">831</span>.</p>
  6508. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ nu tuyhaṃ balaṃ atthi, kiṃ sippaṃ vijjate tava;</p>
  6509. <p class="gathalast">Kismiṃ vā tvaṃ paratthaddho, uragaṃ nāpacāyasi’’.</p>
  6510. <p class="hangnum"><a name="para832"></a><a name="para832_kn14"></a><span class="paranum">832</span>.</p>
  6511. <p class="gatha1">‘‘Āraññikassa <a name="M2.0225"></a> isino, cirarattaṃ tapassino;</p>
  6512. <p class="gathalast">Supaṇṇo kosiyassakkhā, visavijjaṃ anuttaraṃ.</p>
  6513. <p class="hangnum"><a name="para833"></a><a name="para833_kn14"></a><span class="paranum">833</span>.</p>
  6514. <p class="gatha1">‘‘Taṃ bhāvitattaññataraṃ, sammantaṃ pabbatantare;</p>
  6515. <p class="gathalast">Sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatandito.</p>
  6516. <p class="hangnum"><a name="para834"></a><a name="para834_kn14"></a><span class="paranum">834</span>.</p>
  6517. <p class="gatha1">‘‘So tadā pariciṇṇo me, vattavā brahmacariyavā;</p>
  6518. <p class="gathalast">Dibbaṃ pātukarī mantaṃ, kāmasā bhagavā mama.</p>
  6519. <p class="hangnum"><a name="para835"></a><a name="para835_kn14"></a><span class="paranum">835</span>.</p>
  6520. <p class="gatha1">‘‘Tyāhaṃ mante paratthaddho, nāhaṃ bhāyāmi bhoginaṃ;</p>
  6521. <p class="gathalast">Ācariyo visaghātānaṃ, alampānoti <span class="note">[ālambānoti (sī. pī.), ālambāyanoti (syā.)]</span> maṃ vidū’’.</p>
  6522. <p class="hangnum"><a name="para836"></a><a name="para836_kn14"></a><span class="paranum">836</span>.</p>
  6523. <p class="gatha1">‘‘Gaṇhāmase <a name="V2.0163"></a> maṇiṃ tāta, somadatta vijānahi;</p>
  6524. <p class="gathalast">Mā daṇḍena siriṃ pattaṃ, kāmasā pajahimhase’’.</p>
  6525. <p class="hangnum"><a name="para837"></a><a name="para837_kn14"></a><span class="paranum">837</span>.</p>
  6526. <p class="gatha1">‘‘Sakaṃ nivesanaṃ pattaṃ, yo taṃ brāhmaṇa pūjayi;</p>
  6527. <p class="gathalast">Evaṃ kalyāṇakārissa, kiṃ mohā dubbhimicchasi’’.</p>
  6528. <p class="hangnum"><a name="para838"></a><a name="para838_kn14"></a><span class="paranum">838</span>.</p>
  6529. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="T2.0251"></a> tvaṃ <span class="note">[sace hi (sī. pī. ka.)]</span> dhanakāmosi, bhūridatto padassati <span class="note">[bhūridattaṃ padissasi (ka.)]</span>;</p>
  6530. <p class="gathalast">Tameva gantvā yācassu, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.</p>
  6531. <p class="hangnum"><a name="para839"></a><a name="para839_kn14"></a><span class="paranum">839</span>.</p>
  6532. <p class="gatha1">‘‘Hatthagataṃ pattagataṃ, nikiṇṇaṃ khādituṃ varaṃ;</p>
  6533. <p class="gathalast">Mā no sandiṭṭhiko attho, somadatta upaccagā’’.</p>
  6534. <p class="hangnum"><a name="para840"></a><a name="para840_kn14"></a><span class="paranum">840</span>.</p>
  6535. <p class="gatha1">‘‘Paccati niraye ghore, mahissamapi vivarati <span class="note">[mahissamava dīyati (sī. pī.), mahimassa vindrīyati (syā.)]</span>;</p>
  6536. <p class="gathalast">Mittadubbhī hitaccāgī, jīvarevāpi sussati <span class="note">[jīvare cāpi sussare (sī. pī.)]</span>.</p>
  6537. <p class="hangnum"><a name="para841"></a><a name="para841_kn14"></a><span class="paranum">841</span>.</p>
  6538. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ <span class="note">[sace hi (sī. pī. ka.)]</span> dhanakāmosi, bhūridatto padassati;</p>
  6539. <p class="gathalast">Maññe attakataṃ veraṃ, naciraṃ vedayissasi’’.</p>
  6540. <p class="hangnum"><a name="para842"></a><a name="para842_kn14"></a><span class="paranum">842</span>.</p>
  6541. <p class="gatha1">‘‘Mahāyaññaṃ yajitvāna, evaṃ sujjhanti brāhmaṇā;</p>
  6542. <p class="gathalast">Mahāyaññaṃ yajissāma, evaṃ mokkhāma pāpakā’’.</p>
  6543. <p class="hangnum"><a name="para843"></a><a name="para843_kn14"></a><span class="paranum">843</span>.</p>
  6544. <p class="gatha1">‘‘Handa dāni apāyāmi, nāhaṃ ajja tayā saha;</p>
  6545. <p class="gathalast">Padampekaṃ <span class="note">[padamekaṃ (syā. ka.)]</span> na gaccheyyaṃ, evaṃ kibbisakārinā’’.</p>
  6546. <p class="hangnum"><a name="para844"></a><a name="para844_kn14"></a><span class="paranum">844</span>.</p>
  6547. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="M2.0226"></a> vatvāna pitaraṃ, somadatto bahussuto;</p>
  6548. <p class="gathalast">Ujjhāpetvāna bhūtāni, tamhā ṭhānā apakkami.</p>
  6549. <p class="hangnum"><a name="para845"></a><a name="para845_kn14"></a><span class="paranum">845</span>.</p>
  6550. <p class="gatha1">‘‘Gaṇhāhetaṃ mahānāgaṃ, āharetaṃ maṇiṃ mama;</p>
  6551. <p class="gathalast">Indagopakavaṇṇābho, yassa lohitako siro.</p>
  6552. <p class="hangnum"><a name="para846"></a><a name="para846_kn14"></a><span class="paranum">846</span>.</p>
  6553. <p class="gatha1">‘‘Kappāsapicurāsīva, eso kāyo padissati <span class="note">[kāya’ssa dissati (sī. pī.)]</span>;</p>
  6554. <p class="gathalast">Vammikaggagato seti, taṃ tvaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.</p>
  6555. <p class="hangnum"><a name="para847"></a><a name="para847_kn14"></a><span class="paranum">847</span>.</p>
  6556. <p class="gatha1">‘‘Athosadhehi dibbehi, jappaṃ mantapadāni ca;</p>
  6557. <p class="gathalast">Evaṃ taṃ asakkhi satthuṃ <span class="note">[saṭṭhuṃ (sī. pī.), yuṭṭhuṃ (syā.), suttuṃ (ka.)]</span>, katvā parittamattano’’.</p>
  6558. <p class="hangnum"><a name="para848"></a><a name="para848_kn14"></a><span class="paranum">848</span>.</p>
  6559. <p class="gatha1">‘‘Mamaṃ <a name="T2.0252"></a> disvāna āyantaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ;</p>
  6560. <p class="gathalast">Indriyāni ahaṭṭhāni, sāvaṃ <span class="note">[sāmaṃ (sī. pī.)]</span> jātaṃ mukhaṃ tava.</p>
  6561. <p class="hangnum"><a name="para849"></a><a name="para849_kn14"></a><span class="paranum">849</span>.</p>
  6562. <p class="gatha1">‘‘Padmaṃ yathā hatthagataṃ, pāṇinā parimadditaṃ;</p>
  6563. <p class="gathalast">Sāvaṃ jātaṃ <span class="note">[yantaṃ (ka.)]</span> mukhaṃ tuyhaṃ, mamaṃ disvāna edisaṃ.</p>
  6564. <p class="hangnum"><a name="para850"></a><a name="para850_kn14"></a><span class="paranum">850</span>.</p>
  6565. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu te nābhisasi <span class="note">[te nābhisayi (sī.), te nābhissasi (syā.)]</span>, kacci te atthi vedanā;</p>
  6566. <p class="gathalast">Yena sāvaṃ mukhaṃ tuyhaṃ, mamaṃ disvāna āgataṃ’’.</p>
  6567. <p class="hangnum"><a name="para851"></a><a name="para851_kn14"></a><span class="paranum">851</span>.</p>
  6568. <p class="gatha1">‘‘Supinaṃ <a name="V2.0164"></a> tāta addakkhiṃ, ito māsaṃ adhogataṃ;</p>
  6569. <p class="gatha2">Dakkhiṇaṃ viya me bāhuṃ, chetvā ruhiramakkhitaṃ;</p>
  6570. <p class="gathalast">Puriso ādāya pakkāmi, mama rodantiyā sati.</p>
  6571. <p class="hangnum"><a name="para852"></a><a name="para852_kn14"></a><span class="paranum">852</span>.</p>
  6572. <p class="gatha1">‘‘Yatohaṃ <span class="note">[yato taṃ (sī.)]</span> supinamaddakkhiṃ, sudassana vijānahi;</p>
  6573. <p class="gathalast">Tato divā vā rattiṃ vā, sukhaṃ me nopalabbhati’’.</p>
  6574. <p class="hangnum"><a name="para853"></a><a name="para853_kn14"></a><span class="paranum">853</span>.</p>
  6575. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ pubbe parivāriṃsu <span class="note">[paricāriṃsu (sī. pī.)]</span>, kaññā ruciraviggahā;</p>
  6576. <p class="gathalast">Hemajālapaṭicchannā, bhūridatto na dissati.</p>
  6577. <p class="hangnum"><a name="para854"></a><a name="para854_kn14"></a><span class="paranum">854</span>.</p>
  6578. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ pubbe parivāriṃsu <span class="note">[paricāriṃsu (sī. pī.)]</span>, nettiṃsavaradhārino;</p>
  6579. <p class="gathalast">Kaṇikārāva samphullā, bhūridatto na dissati.</p>
  6580. <p class="hangnum"><a name="para855"></a><a name="para855_kn14"></a><span class="paranum">855</span>.</p>
  6581. <p class="gatha1">‘‘Handa <a name="M2.0227"></a> dāni gamissāma, bhūridattanivesanaṃ;</p>
  6582. <p class="gathalast">Dhammaṭṭhaṃ sīlasampannaṃ, passāma tava bhātaraṃ’’.</p>
  6583. <p class="hangnum"><a name="para856"></a><a name="para856_kn14"></a><span class="paranum">856</span>.</p>
  6584. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, bhūridattassa mātaraṃ;</p>
  6585. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, bhūridattassa nāriyo.</p>
  6586. <p class="hangnum"><a name="para857"></a><a name="para857_kn14"></a><span class="paranum">857</span>.</p>
  6587. <p class="gatha1">‘‘Puttaṃ teyye na jānāma, ito māsaṃ adhogataṃ;</p>
  6588. <p class="gathalast">Mataṃ <a name="T2.0253"></a> vā yadi vā jīvaṃ, bhūridattaṃ yasassinaṃ’’.</p>
  6589. <p class="hangnum"><a name="para858"></a><a name="para858_kn14"></a><span class="paranum">858</span>.</p>
  6590. <p class="gatha1">‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  6591. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī <span class="note">[imissā gāthāyānantare sī. pī. potthakesu – ‘‘sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; tena tena padhāvissa, piyaputtaṃ apassatī’’ti iti ayampi gāthā āgatā]</span>.</p>
  6592. <p class="hangnum"><a name="para859"></a><a name="para859_kn14"></a><span class="paranum">859</span>.</p>
  6593. <p class="gatha1">‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  6594. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī.</p>
  6595. <p class="hangnum"><a name="para860"></a><a name="para860_kn14"></a><span class="paranum">860</span>.</p>
  6596. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anodake;</p>
  6597. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī.</p>
  6598. <p class="hangnum"><a name="para861"></a><a name="para861_kn14"></a><span class="paranum">861</span>.</p>
  6599. <p class="gatha1">‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi;</p>
  6600. <p class="gathalast">Evaṃ jhāyāmi sokena, bhūridattaṃ apassatī’’.</p>
  6601. <p class="hangnum"><a name="para862"></a><a name="para862_kn14"></a><span class="paranum">862</span>.</p>
  6602. <p class="gatha1">‘‘Sālāva sampamathitā <span class="note">[sampamadditā (syā. ka.)]</span>, mālutena pamadditā;</p>
  6603. <p class="gathalast">Senti puttā ca dārā ca, bhūridattanivesane’’.</p>
  6604. <p class="hangnum"><a name="para863"></a><a name="para863_kn14"></a><span class="paranum">863</span>.</p>
  6605. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhūridattanivesane;</p>
  6606. <p class="gathalast">Ariṭṭho ca subhogo <span class="note">[subhago (sī. pī.)]</span> ca, padhāviṃsu anantarā <span class="note">[upadhāviṃsu anantarā (sī. pī.)]</span>.</p>
  6607. <p class="hangnum"><a name="para864"></a><a name="para864_kn14"></a><span class="paranum">864</span>.</p>
  6608. <p class="gatha1">‘‘Amma <a name="V2.0165"></a> assāsa mā soci, evaṃdhammā hi pāṇino;</p>
  6609. <p class="gathalast">Cavanti upapajjanti, esassa pariṇāmitā’’.</p>
  6610. <p class="hangnum"><a name="para865"></a><a name="para865_kn14"></a><span class="paranum">865</span>.</p>
  6611. <p class="gatha1">‘‘Ahampi tāta jānāmi, evaṃdhammā hi pāṇino;</p>
  6612. <p class="gathalast">Sokena ca paretasmi, bhūridattaṃ apassatī.</p>
  6613. <p class="hangnum"><a name="para866"></a><a name="para866_kn14"></a><span class="paranum">866</span>.</p>
  6614. <p class="gatha1">‘‘Ajja ce me imaṃ rattiṃ, sudassana vijānahi;</p>
  6615. <p class="gathalast">Bhūridattaṃ apassantī, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.</p>
  6616. <p class="hangnum"><a name="para867"></a><a name="para867_kn14"></a><span class="paranum">867</span>.</p>
  6617. <p class="gatha1">‘‘Amma <a name="M2.0228"></a> assāsa mā soci, ānayissāma bhātaraṃ;</p>
  6618. <p class="gathalast">Disodisaṃ <a name="T2.0254"></a> gamissāma, bhātupariyesanaṃ caraṃ.</p>
  6619. <p class="hangnum"><a name="para868"></a><a name="para868_kn14"></a><span class="paranum">868</span>.</p>
  6620. <p class="gatha1">‘‘Pabbate giriduggesu, gāmesu nigamesu ca;</p>
  6621. <p class="gathalast">Orena sattarattassa <span class="note">[orena dasarattassa (sī. pī.)]</span>, bhātaraṃ passa āgataṃ’’.</p>
  6622. <p class="hangnum"><a name="para869"></a><a name="para869_kn14"></a><span class="paranum">869</span>.</p>
  6623. <p class="gatha1">‘‘Hatthā pamutto urago, pāde te nipatī bhusaṃ;</p>
  6624. <p class="gathalast">Kacci nu taṃ ḍaṃsī tāta <span class="note">[kacci taṃ nu ḍasī tāta (sī.), kacci nu ḍaṃsito tāta (syā.), kaccitānuḍasī tāta (pī.)]</span>, mā bhāyi sukhito bhava’’.</p>
  6625. <p class="hangnum"><a name="para870"></a><a name="para870_kn14"></a><span class="paranum">870</span>.</p>
  6626. <p class="gatha1">‘‘Neva mayhaṃ ayaṃ nāgo, alaṃ dukkhāya kāyaci;</p>
  6627. <p class="gathalast">Yāvatatthi ahiggāho, mayā bhiyyo na vijjati’’.</p>
  6628. <p class="hangnum"><a name="para871"></a><a name="para871_kn14"></a><span class="paranum">871</span>.</p>
  6629. <p class="gatha1">‘‘Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, ditto <span class="note">[datto (sī. syā. pī.)]</span> parisamāgato;</p>
  6630. <p class="gathalast">Avhāyantu suyuddhena, suṇantu parisā mama’’.</p>
  6631. <p class="hangnum"><a name="para872"></a><a name="para872_kn14"></a><span class="paranum">872</span>.</p>
  6632. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ maṃ nāgena ālampa, ahaṃ maṇḍūkachāpiyā;</p>
  6633. <p class="gathalast">Hotu no abbhutaṃ tattha, āsahassehi pañcahi’’.</p>
  6634. <p class="hangnum"><a name="para873"></a><a name="para873_kn14"></a><span class="paranum">873</span>.</p>
  6635. <p class="gatha1">‘‘Ahañhi vasumā aḍḍho, tvaṃ daliddosi māṇava;</p>
  6636. <p class="gathalast">Ko nu te pāṭibhogatthi, upajūtañca kiṃ siyā.</p>
  6637. <p class="hangnum"><a name="para874"></a><a name="para874_kn14"></a><span class="paranum">874</span>.</p>
  6638. <p class="gatha1">‘‘Upajūtañca me assa, pāṭibhogo ca tādiso;</p>
  6639. <p class="gathalast">Hotu no abbhutaṃ tattha, āsahassehi pañcahi’’.</p>
  6640. <p class="hangnum"><a name="para875"></a><a name="para875_kn14"></a><span class="paranum">875</span>.</p>
  6641. <p class="gatha1">‘‘Suṇohi me mahārāja, vacanaṃ bhaddamatthu te;</p>
  6642. <p class="gathalast">Pañcannaṃ me sahassānaṃ, pāṭibhogo hi kittima’’.</p>
  6643. <p class="hangnum"><a name="para876"></a><a name="para876_kn14"></a><span class="paranum">876</span>.</p>
  6644. <p class="gatha1">‘‘Pettikaṃ vā iṇaṃ hoti, yaṃ vā hoti sayaṃkataṃ;</p>
  6645. <p class="gathalast">Kiṃ tvaṃ evaṃ bahuṃ mayhaṃ, dhanaṃ yācasi brāhmaṇa’’.</p>
  6646. <p class="hangnum"><a name="para877"></a><a name="para877_kn14"></a><span class="paranum">877</span>.</p>
  6647. <p class="gatha1">‘‘Alampāno hi nāgena, mamaṃ abhijigīsati <span class="note">[abhijigiṃsati (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  6648. <p class="gathalast">Ahaṃ <a name="T2.0255"></a> maṇḍūkachāpiyā, ḍaṃsayissāmi brāhmaṇaṃ.</p>
  6649. <p class="hangnum"><a name="para878"></a><a name="para878_kn14"></a><span class="paranum">878</span>.</p>
  6650. <p class="gatha1">‘‘Taṃ tvaṃ daṭṭhuṃ mahārāja, ajja raṭṭhābhivaḍḍhana;</p>
  6651. <p class="gathalast">Khattasaṅghaparibyūḷho, niyyāhi ahidassanaṃ’’ <span class="note">[abhidassanaṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  6652. <p class="hangnum"><a name="para879"></a><a name="para879_kn14"></a><span class="paranum">879</span>.</p>
  6653. <p class="gatha1">‘‘Neva <a name="V2.0166"></a><a name="M2.0229"></a> taṃ atimaññāmi, sippavādena māṇava;</p>
  6654. <p class="gathalast">Atimattosi sippena, uragaṃ nāpacāyasi’’.</p>
  6655. <p class="hangnum"><a name="para880"></a><a name="para880_kn14"></a><span class="paranum">880</span>.</p>
  6656. <p class="gatha1">‘‘Ahampi nātimaññāmi, sippavādena brāhmaṇa;</p>
  6657. <p class="gathalast">Avisena ca nāgena, bhusaṃ vañcayase janaṃ.</p>
  6658. <p class="hangnum"><a name="para881"></a><a name="para881_kn14"></a><span class="paranum">881</span>.</p>
  6659. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ cetaṃ jano jaññā, yathā jānāmi taṃ ahaṃ;</p>
  6660. <p class="gathalast">Na tvaṃ labhasi ālampa, bhusamuṭṭhiṃ <span class="note">[thusamuṭṭhiṃ (syā.), sattumuṭṭhiṃ (sī. pī.)]</span> kuto dhanaṃ’’.</p>
  6661. <p class="hangnum"><a name="para882"></a><a name="para882_kn14"></a><span class="paranum">882</span>.</p>
  6662. <p class="gatha1">‘‘Kharājino jaṭī dummī <span class="note">[rummī (sī. syā. pī.)]</span>, ditto parisamāgato;</p>
  6663. <p class="gathalast">Yo tvaṃ evaṃ gataṃ nāgaṃ, aviso atimaññasi.</p>
  6664. <p class="hangnum"><a name="para883"></a><a name="para883_kn14"></a><span class="paranum">883</span>.</p>
  6665. <p class="gatha1">‘‘Āsajja kho naṃ jaññāsi, puṇṇaṃ uggassa tejaso;</p>
  6666. <p class="gathalast">Maññe taṃ bhasmarāsiṃva, khippameso karissati’’.</p>
  6667. <p class="hangnum"><a name="para884"></a><a name="para884_kn14"></a><span class="paranum">884</span>.</p>
  6668. <p class="gatha1">‘‘Siyā visaṃ siluttassa, deḍḍubhassa silābhuno;</p>
  6669. <p class="gathalast">Neva lohitasīsassa, visaṃ nāgassa vijjati’’.</p>
  6670. <p class="hangnum"><a name="para885"></a><a name="para885_kn14"></a><span class="paranum">885</span>.</p>
  6671. <p class="gatha1">‘‘Sutametaṃ arahataṃ, saññatānaṃ tapassinaṃ;</p>
  6672. <p class="gatha2">Idha dānāni datvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā;</p>
  6673. <p class="gathalast">Jīvanto dehi dānāni, yadi te atthi dātave.</p>
  6674. <p class="hangnum"><a name="para886"></a><a name="para886_kn14"></a><span class="paranum">886</span>.</p>
  6675. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ nāgo mahiddhiko, tejassī duratikkamo;</p>
  6676. <p class="gathalast">Tena taṃ ḍaṃsayissāmi, so taṃ bhasmaṃ karissati’’.</p>
  6677. <p class="hangnum"><a name="para887"></a><a name="para887_kn14"></a><span class="paranum">887</span>.</p>
  6678. <p class="gatha1">‘‘Mayāpetaṃ <a name="T2.0256"></a> sutaṃ samma, saññatānaṃ tapassinaṃ;</p>
  6679. <p class="gatha2">Idha dānāni datvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā;</p>
  6680. <p class="gathalast">Tvameva dehi jīvanto, yadi te atthi dātave.</p>
  6681. <p class="hangnum"><a name="para888"></a><a name="para888_kn14"></a><span class="paranum">888</span>.</p>
  6682. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ ajamukhī <span class="note">[accimukhī (sī. syā. pī.)]</span> nāma, puṇṇā uggassa tejaso;</p>
  6683. <p class="gathalast">Tāya taṃ ḍaṃsayissāmi, sā taṃ bhasmaṃ karissati’’.</p>
  6684. <p class="hangnum"><a name="para889"></a><a name="para889_kn14"></a><span class="paranum">889</span>.</p>
  6685. <p class="gatha1">‘‘Yā dhītā dhataraṭṭhassa, vemātā bhaginī mama;</p>
  6686. <p class="gathalast">Sā taṃ ḍaṃsatvajamukhī <span class="note">[sā dissatu accimukhī (sī. pī.)]</span>, puṇṇā uggassa tejaso’’.</p>
  6687. <p class="hangnum"><a name="para890"></a><a name="para890_kn14"></a><span class="paranum">890</span>.</p>
  6688. <p class="gatha1">‘‘Chamāyaṃ ce nisiñcissaṃ, brahmadatta vijānahi;</p>
  6689. <p class="gathalast">Tiṇalatāni osadhyo, ussusseyyuṃ asaṃsayaṃ.</p>
  6690. <p class="hangnum"><a name="para891"></a><a name="para891_kn14"></a><span class="paranum">891</span>.</p>
  6691. <p class="gatha1">‘‘Uddhaṃ <a name="M2.0230"></a> ce pātayissāmi, brahmadatta vijānahi;</p>
  6692. <p class="gathalast">Satta vassāniyaṃ devo, na vasse na himaṃ pate.</p>
  6693. <p class="hangnum"><a name="para892"></a><a name="para892_kn14"></a><span class="paranum">892</span>.</p>
  6694. <p class="gatha1">‘‘Udake ce nisiñcissaṃ, brahmadatta vijānahi;</p>
  6695. <p class="gathalast">Yāvantodakajā <span class="note">[yāvatā odakā (sī.), yāvatā udakajā (pī.)]</span> pāṇā, mareyyuṃ macchakacchapā’’.</p>
  6696. <p class="hangnum"><a name="para893"></a><a name="para893_kn14"></a><span class="paranum">893</span>.</p>
  6697. <p class="gatha1">‘‘Lokyaṃ <a name="V2.0167"></a> sajantaṃ udakaṃ, payāgasmiṃ patiṭṭhitaṃ;</p>
  6698. <p class="gathalast">Komaṃ ajjhoharī bhūto, ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ’’.</p>
  6699. <p class="hangnum"><a name="para894"></a><a name="para894_kn14"></a><span class="paranum">894</span>.</p>
  6700. <p class="gatha1">‘‘Yadesa lokādhipatī yasassī, bārāṇasiṃ pakriya <span class="note">[pakiraparī (sī. pī.), pakiraharī (syā.)]</span> samantato;</p>
  6701. <p class="gathalast">Tassāha putto uragūsabhassa, subhogoti maṃ brāhmaṇa vedayanti’’.</p>
  6702. <p class="hangnum"><a name="para895"></a><a name="para895_kn14"></a><span class="paranum">895</span>.</p>
  6703. <p class="gatha1">‘‘Sace hi putto uragūsabhassa, kāsissa <a name="T2.0257"></a> <span class="note">[kaṃsassa (sī. pī.)]</span> rañño amarādhipassa;</p>
  6704. <p class="gatha2">Mahesakkho aññataro pitā te, maccesu mātā pana te atulyā;</p>
  6705. <p class="gathalast">Na tādiso arahati brāhmaṇassa, dāsampi ohārituṃ <span class="note">[ohātuṃ (sī. pī.)]</span> mahānubhāvo’’.</p>
  6706. <p class="hangnum"><a name="para896"></a><a name="para896_kn14"></a><span class="paranum">896</span>.</p>
  6707. <p class="gatha1">‘‘Rukkhaṃ nissāya vijjhittho, eṇeyyaṃ pātumāgataṃ;</p>
  6708. <p class="gathalast">So viddho dūramacari <span class="note">[dūra’masarā (sī. pī.)]</span>, saravegena sīghavā <span class="note">[sekhavā (sī. pī.), pekkhavā (syā. ka.)]</span>.</p>
  6709. <p class="hangnum"><a name="para897"></a><a name="para897_kn14"></a><span class="paranum">897</span>.</p>
  6710. <p class="gatha1">‘‘Taṃ tvaṃ patitamaddakkhi, araññasmiṃ brahāvane;</p>
  6711. <p class="gathalast">Samaṃ sakājamādāya, sāyaṃ nigrodhupāgami.</p>
  6712. <p class="hangnum"><a name="para898"></a><a name="para898_kn14"></a><span class="paranum">898</span>.</p>
  6713. <p class="gatha1">‘‘Sukasāḷikasaṅghuṭṭhaṃ, piṅgalaṃ <span class="note">[piṅgiyaṃ (sī. syā. pī.)]</span> santhatāyutaṃ;</p>
  6714. <p class="gathalast">Kokilābhirudaṃ rammaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ.</p>
  6715. <p class="hangnum"><a name="para899"></a><a name="para899_kn14"></a><span class="paranum">899</span>.</p>
  6716. <p class="gatha1">‘‘Tattha te so pāturahu, iddhiyā yasasā jalaṃ;</p>
  6717. <p class="gathalast">Mahānubhāvo bhātā me, kaññāhi parivārito.</p>
  6718. <p class="hangnum"><a name="para900"></a><a name="para900_kn14"></a><span class="paranum">900</span>.</p>
  6719. <p class="gatha1">‘‘So tena pariciṇṇo tvaṃ, sabbakāmehi tappito;</p>
  6720. <p class="gathalast">Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi, taṃ te veraṃ idhāgataṃ.</p>
  6721. <p class="hangnum"><a name="para901"></a><a name="para901_kn14"></a><span class="paranum">901</span>.</p>
  6722. <p class="gatha1">‘‘Khippaṃ <a name="M2.0231"></a> gīvaṃ pasārehi, na te dassāmi jīvitaṃ;</p>
  6723. <p class="gathalast">Bhātu parisaraṃ veraṃ, chedayissāmi te siraṃ’’.</p>
  6724. <p class="hangnum"><a name="para902"></a><a name="para902_kn14"></a><span class="paranum">902</span>.</p>
  6725. <p class="gatha1">‘‘Ajjhāyako yācayogī, āhutaggi ca brāhmaṇo;</p>
  6726. <p class="gathalast">Etehi tīhi ṭhānehi, avajjho hoti <span class="note">[bhavati (sī. syā. pī.)]</span> brāhmaṇo’’.</p>
  6727. <p class="hangnum"><a name="para903"></a><a name="para903_kn14"></a><span class="paranum">903</span>.</p>
  6728. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ pūraṃ dhataraṭṭhassa, ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ;</p>
  6729. <p class="gathalast">Jotate <a name="T2.0258"></a> sabbasovaṇṇaṃ, girimāhacca yāmunaṃ.</p>
  6730. <p class="hangnum"><a name="para904"></a><a name="para904_kn14"></a><span class="paranum">904</span>.</p>
  6731. <p class="gatha1">‘‘Tattha te purisabyagghā, sodariyā mama bhātaro;</p>
  6732. <p class="gathalast">Yathā te tattha vakkhanti, tathā hessasi brāhmaṇa’’.</p>
  6733. <p class="hangnum"><a name="para905"></a><a name="para905_kn14"></a><span class="paranum">905</span>.</p>
  6734. <p class="gatha1">‘‘Anittarā ittarasampayuttā, yaññā ca vedā ca subhogaloke;</p>
  6735. <p class="gathalast">Tadaggarayhañhi vinindamāno, jahāti vittañca satañca dhammaṃ.</p>
  6736. <p class="hangnum"><a name="para906"></a><a name="para906_kn14"></a><span class="paranum">906</span>.</p>
  6737. <p class="gatha1">‘‘Ajjhenamariyā <a name="V2.0168"></a> pathaviṃ janindā, vessā kasiṃ pāricariyañca suddā;</p>
  6738. <p class="gathalast">Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ, katāhu ete vasināti āhu’’.</p>
  6739. <p class="hangnum"><a name="para907"></a><a name="para907_kn14"></a><span class="paranum">907</span>.</p>
  6740. <p class="gatha1">‘‘Dhātā vidhātā varuṇo kuvero, somo yamo candimā vāyu sūriyo;</p>
  6741. <p class="gathalast">Etepi yaññaṃ puthuso yajitvā, ajjhāyakānaṃ atho sabbakāme.</p>
  6742. <p class="hangnum"><a name="para908"></a><a name="para908_kn14"></a><span class="paranum">908</span>.</p>
  6743. <p class="gatha1">‘‘Vikāsitā cāpasatāni pañca, yo ajjuno balavā bhīmaseno;</p>
  6744. <p class="gathalast">Sahassabāhu asamo pathabyā, sopi tadā mādahi jātavedaṃ’’.</p>
  6745. <p class="hangnum"><a name="para909"></a><a name="para909_kn14"></a><span class="paranum">909</span>.</p>
  6746. <p class="gatha1">‘‘Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṃ, annena <a name="T2.0259"></a> pānena yathānubhāvaṃ;</p>
  6747. <p class="gathalast">Pasannacitto anumodamāno, subhoga devaññataro ahosi’’.</p>
  6748. <p class="hangnum"><a name="para910"></a><a name="para910_kn14"></a><span class="paranum">910</span>.</p>
  6749. <p class="gatha1">‘‘Mahāsanaṃ <a name="M2.0232"></a> devamanomavaṇṇaṃ, yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṃ <span class="note">[jetumaggiṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  6750. <p class="gathalast">Sa yaññatantaṃ varato yajitvā, dibbaṃ gatiṃ mucalindajjhagacchi’’.</p>
  6751. <p class="hangnum"><a name="para911"></a><a name="para911_kn14"></a><span class="paranum">911</span>.</p>
  6752. <p class="gatha1">‘‘Mahānubhāvo vassasahassajīvī, yo pabbajī dassaneyyo uḷāro;</p>
  6753. <p class="gathalast">Hitvā apariyantaraṭṭhaṃ <span class="note">[rathaṃ (sī. pī.)]</span> sasenaṃ, rājā dudīpopi jagāma <span class="note">[dudīpopajjhagāmi (syā.)]</span> saggaṃ’’.</p>
  6754. <p class="hangnum"><a name="para912"></a><a name="para912_kn14"></a><span class="paranum">912</span>.</p>
  6755. <p class="gatha1">‘‘Yo sāgarantaṃ sāgaro vijitvā, yūpaṃ subhaṃ soṇṇamayaṃ <span class="note">[sovaṇṇamayaṃ (syā. ka.)]</span> uḷāraṃ;</p>
  6756. <p class="gathalast">Ussesi vessānaramādahāno, subhoga devaññataro ahosi.</p>
  6757. <p class="hangnum"><a name="para913"></a><a name="para913_kn14"></a><span class="paranum">913</span>.</p>
  6758. <p class="gatha1">‘‘Yassānubhāvena subhoga gaṅgā, pavattatha <span class="note">[pavattati (syā. ka.)]</span> dadhisannisinnaṃ <span class="note">[dadhisanna (sī. pī.)]</span> samuddaṃ;</p>
  6759. <p class="gathalast">Salomapādo paricariyamaggiṃ, aṅgo sahassakkhapurajjhagacchi’’.</p>
  6760. <p class="hangnum"><a name="para914"></a><a name="para914_kn14"></a><span class="paranum">914</span>.</p>
  6761. <p class="gatha1">‘‘Mahiddhiko devavaro yasassī, senāpati <a name="T2.0260"></a> tidive vāsavassa;</p>
  6762. <p class="gathalast">So somayāgena malaṃ vihantvā, subhoga devaññataro ahosi’’.</p>
  6763. <p class="hangnum"><a name="para915"></a><a name="para915_kn14"></a><span class="paranum">915</span>.</p>
  6764. <p class="gatha1">‘‘Akārayi lokamimaṃ parañca, bhāgīrathiṃ himavantañca gijjhaṃ <span class="note">[gijjhaṃ (syā. ka.), viñjhaṃ (?)]</span>;</p>
  6765. <p class="gathalast">Yo iddhimā devavaro yasassī, sopi tadā ādahi jātavedaṃ.</p>
  6766. <p class="hangnum"><a name="para916"></a><a name="para916_kn14"></a><span class="paranum">916</span>.</p>
  6767. <p class="gatha1">‘‘Mālāgirī <a name="M2.0233"></a> himavā yo ca gijjho <span class="note">[vijjho (ka.), vijjhā (syā.)]</span>, sudassano nisabho kuveru <span class="note">[kākaneru (sī. pī.), kākaveru (syā.)]</span>;</p>
  6768. <p class="gathalast">Ete ca aññe ca nagā mahantā, cityā katā yaññakarehi māhu’’.</p>
  6769. <p class="hangnum"><a name="para917"></a><a name="para917_kn14"></a><span class="paranum">917</span>.</p>
  6770. <p class="gatha1">‘‘Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ, tapassinaṃ yācayogotidhāhu <span class="note">[ticāha (sī. pī.), ti cāhu (ka.)]</span>;</p>
  6771. <p class="gathalast">Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ <span class="note">[siñcantaṃ (ka.)]</span>, sāgarojjhohari tenapeyyo.</p>
  6772. <p class="hangnum"><a name="para918"></a><a name="para918_kn14"></a><span class="paranum">918</span>.</p>
  6773. <p class="gatha1">‘‘Āyāgavatthūni puthū pathabyā, saṃvijjanti brāhmaṇā vāsavassa;</p>
  6774. <p class="gathalast">Purimaṃ disaṃ pacchimaṃ dakkhiṇuttaraṃ, saṃvijjamānā janayanti vedaṃ’’.</p>
  6775. <p class="hangnum"><a name="para919"></a><a name="para919_kn14"></a><span class="paranum">919</span>.</p>
  6776. <p class="gatha1">‘‘Kalī hi dhīrāna kaṭaṃ magānaṃ, bhavanti <a name="T2.0261"></a> vedajjhagatānariṭṭha;</p>
  6777. <p class="gathalast">Marīcidhammaṃ asamekkhitattā, māyāguṇā nātivahanti paññaṃ.</p>
  6778. <p class="hangnum"><a name="para920"></a><a name="para920_kn14"></a><span class="paranum">920</span>.</p>
  6779. <p class="gatha1">‘‘Vedā na tāṇāya bhavanti dassa, mittadduno bhūnahuno narassa;</p>
  6780. <p class="gathalast">Na tāyate pariciṇṇo ca aggi, dosantaraṃ maccamanariyakammaṃ.</p>
  6781. <p class="hangnum"><a name="para921"></a><a name="para921_kn14"></a><span class="paranum">921</span>.</p>
  6782. <p class="gatha1">‘‘Sabbañca <a name="V2.0169"></a> maccā sadhanaṃ sabhogaṃ <span class="note">[sadhanā sabhogā (sī. syā. pī. ka.)]</span>, ādīpitaṃ dāru tiṇena missaṃ;</p>
  6783. <p class="gathalast">Dahaṃ na tappe <span class="note">[na tappe aggi (ka.)]</span> asamatthatejo, ko taṃ subhikkhaṃ dvirasaññu kayirā <span class="note">[dirasañña kuriyā (sī.), dirasaññu kuriyā (pī.)]</span>.</p>
  6784. <p class="hangnum"><a name="para922"></a><a name="para922_kn14"></a><span class="paranum">922</span>.</p>
  6785. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi <a name="M2.0234"></a> khīraṃ vipariṇāmadhammaṃ, dadhi bhavitvā navanītampi hoti;</p>
  6786. <p class="gathalast">Evampi aggi vipariṇāmadhammo, tejo samorohatī yogayutto.</p>
  6787. <p class="hangnum"><a name="para923"></a><a name="para923_kn14"></a><span class="paranum">923</span>.</p>
  6788. <p class="gatha1">‘‘Na dissatī aggimanuppaviṭṭho, sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi;</p>
  6789. <p class="gathalast">Nāmatthamāno <span class="note">[nāmanthamāno (sī. pī.)]</span> araṇīnarena, nākammunā jāyati jātavedo.</p>
  6790. <p class="hangnum"><a name="para924"></a><a name="para924_kn14"></a><span class="paranum">924</span>.</p>
  6791. <p class="gatha1">‘‘Sace hi aggi antarato vaseyya, sukkhesu <a name="T2.0262"></a> kaṭṭhesu navesu cāpi;</p>
  6792. <p class="gathalast">Sabbāni susseyyu vanāni loke, sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṃ.</p>
  6793. <p class="hangnum"><a name="para925"></a><a name="para925_kn14"></a><span class="paranum">925</span>.</p>
  6794. <p class="gatha1">‘‘Karoti ce dārutiṇena puññaṃ, bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ;</p>
  6795. <p class="gathalast">Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā, sarīradāhāpi kareyyu puññaṃ.</p>
  6796. <p class="hangnum"><a name="para926"></a><a name="para926_kn14"></a><span class="paranum">926</span>.</p>
  6797. <p class="gatha1">‘‘Atha ce hi ete na karonti puññaṃ, ajjhenamaggiṃ idha tappayitvā;</p>
  6798. <p class="gathalast">Na koci lokasmiṃ karoti puññaṃ, bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ.</p>
  6799. <p class="hangnum"><a name="para927"></a><a name="para927_kn14"></a><span class="paranum">927</span>.</p>
  6800. <p class="gatha1">‘‘Kathañhi lokāpacito samāno, amanuññagandhaṃ bahūnaṃ akantaṃ;</p>
  6801. <p class="gathalast">Yadeva maccā parivajjayanti, tadappasatthaṃ dvirasaññu bhuñje.</p>
  6802. <p class="hangnum"><a name="para928"></a><a name="para928_kn14"></a><span class="paranum">928</span>.</p>
  6803. <p class="gatha1">‘‘Sikhimpi devesu vadanti heke, āpaṃ milakkhū <span class="note">[milakkhā (sī. pī.)]</span> pana devamāhu;</p>
  6804. <p class="gathalast">Sabbeva ete vitathaṃ bhaṇanti <span class="note">[gaṇhanti (ka.)]</span>, aggī na devaññataro na cāpo.</p>
  6805. <p class="hangnum"><a name="para929"></a><a name="para929_kn14"></a><span class="paranum">929</span>.</p>
  6806. <p class="gatha1">‘‘Anindriyabaddhamasaññakāyaṃ <a name="M2.0235"></a> <span class="note">[nirindriyaṃ antaṃ asaññakāyaṃ (sī. pī.), anidriyaṃ santamasaññakāyaṃ (syā.)]</span>, vessānaraṃ <a name="T2.0263"></a> kammakaraṃ pajānaṃ;</p>
  6807. <p class="gathalast">Paricariya maggiṃ sugatiṃ kathaṃ vaje, pāpāni kammāni pakubbamāno <span class="note">[pakūbbamāno (syā. ka.)]</span>.</p>
  6808. <p class="hangnum"><a name="para930"></a><a name="para930_kn14"></a><span class="paranum">930</span>.</p>
  6809. <p class="gatha1">‘‘Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā, aggissa brahmā paricārakoti;</p>
  6810. <p class="gathalast">Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṃ, animmito nimmitaṃ vanditassa.</p>
  6811. <p class="hangnum"><a name="para931"></a><a name="para931_kn14"></a><span class="paranum">931</span>.</p>
  6812. <p class="gatha1">‘‘Hassaṃ anijjhānakhamaṃ atacchaṃ, sakkārahetu pakiriṃsu pubbe;</p>
  6813. <p class="gathalast">Te lābhasakkāre apātubhonte, sandhāpitā <span class="note">[santhambhitā (sī. pī.), sandhābhitā (syā.), santāpitā (ka.)]</span> jantubhi santidhammaṃ.</p>
  6814. <p class="hangnum"><a name="para932"></a><a name="para932_kn14"></a><span class="paranum">932</span>.</p>
  6815. <p class="gatha1">‘‘Ajjhenamariyā pathaviṃ janindā, vessā kasiṃ pāricariyañca suddā;</p>
  6816. <p class="gathalast">Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ, katāhu ete vasināti āhu.</p>
  6817. <p class="hangnum"><a name="para933"></a><a name="para933_kn14"></a><span class="paranum">933</span>.</p>
  6818. <p class="gatha1">‘‘Etañca saccaṃ vacanaṃ bhaveyya, yathā idaṃ bhāsitaṃ brāhmaṇehi;</p>
  6819. <p class="gatha2">Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṃ, nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe;</p>
  6820. <p class="gathalast">Nāññatra vessehi kasiṃ kareyya, suddo <a name="T2.0264"></a> na mucce parapesanāya <span class="note">[parapessitāya (sī. pī.)]</span>.</p>
  6821. <p class="hangnum"><a name="para934"></a><a name="para934_kn14"></a><span class="paranum">934</span>.</p>
  6822. <p class="gatha1">‘‘Yasmā ca etaṃ vacanaṃ abhūtaṃ, musāvime odariyā bhaṇanti;</p>
  6823. <p class="gathalast">Tadappapaññā abhisaddahanti, passanti taṃ paṇḍitā attanāva.</p>
  6824. <p class="hangnum"><a name="para935"></a><a name="para935_kn14"></a><span class="paranum">935</span>.</p>
  6825. <p class="gatha1">‘‘Khatyā <a name="V2.0170"></a><a name="M2.0236"></a> hi vessānaṃ <span class="note">[khattā na vessā na (sī. pī.)]</span> baliṃ haranti, ādāya satthāni caranti brāhmaṇā;</p>
  6826. <p class="gathalast">Taṃ tādisaṃ saṅkhubhitaṃ pabhinnaṃ, kasmā brahmā nujju karoti lokaṃ.</p>
  6827. <p class="hangnum"><a name="para936"></a><a name="para936_kn14"></a><span class="paranum">936</span>.</p>
  6828. <p class="gatha1">‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī <span class="note">[brahmapahū bhūtapatī (syā.)]</span> pajānaṃ;</p>
  6829. <p class="gathalast">Kiṃ sabbalokaṃ vidahī alakkhiṃ, kiṃ sabbalokaṃ na sukhiṃ akāsi.</p>
  6830. <p class="hangnum"><a name="para937"></a><a name="para937_kn14"></a><span class="paranum">937</span>.</p>
  6831. <p class="gatha1">‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ;</p>
  6832. <p class="gathalast">Māyā musāvajjamadena <span class="note">[musāvañcanapadena (ka.)]</span> cāpi, lokaṃ adhammena kimatthamakāri <span class="note">[kimattha’kāsi (sī. pī.), kimatthakārī (syā.)]</span>.</p>
  6833. <p class="hangnum"><a name="para938"></a><a name="para938_kn14"></a><span class="paranum">938</span>.</p>
  6834. <p class="gatha1">‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ;</p>
  6835. <p class="gathalast">Adhammiko <a name="T2.0265"></a> bhūtapatī ariṭṭha, dhamme sati yo vidahī adhammaṃ.</p>
  6836. <p class="hangnum"><a name="para939"></a><a name="para939_kn14"></a><span class="paranum">939</span>.</p>
  6837. <p class="gatha1">‘‘Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā <span class="note">[bhiṅgā (syā.)]</span>, hantvā kimī sujjhati makkhikā ca;</p>
  6838. <p class="gathalast">Etepi dhammā anariyarūpā, kambojakānaṃ vitathā bahūnaṃ.</p>
  6839. <p class="hangnum"><a name="para940"></a><a name="para940_kn14"></a><span class="paranum">940</span>.</p>
  6840. <p class="gatha1">‘‘Sace hi so sujjhati yo hanāti, hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ;</p>
  6841. <p class="gathalast">Bhovādi bhovādina mārayeyyuṃ <span class="note">[mārabheyyuṃ (ka.)]</span>, ye cāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ.</p>
  6842. <p class="hangnum"><a name="para941"></a><a name="para941_kn14"></a><span class="paranum">941</span>.</p>
  6843. <p class="gatha1">‘‘Neva <a name="M2.0237"></a> migā na pasū nopi gāvo, āyācanti attavadhāya keci;</p>
  6844. <p class="gathalast">Vipphandamāne idha jīvikatthā, yaññesu pāṇe pasumārabhanti <span class="note">[māharanti (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  6845. <p class="hangnum"><a name="para942"></a><a name="para942_kn14"></a><span class="paranum">942</span>.</p>
  6846. <p class="gatha1">‘‘Yūpussane <span class="note">[yūpassa te (sī.), yūpassa ne (pī.)]</span> pasubandhe ca bālā, cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti;</p>
  6847. <p class="gathalast">Ayaṃ te yūpo kāmaduho parattha, bhavissati sassato samparāye.</p>
  6848. <p class="hangnum"><a name="para943"></a><a name="para943_kn14"></a><span class="paranum">943</span>.</p>
  6849. <p class="gatha1">‘‘Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ, dhaññaṃ <a name="T2.0266"></a> dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;</p>
  6850. <p class="gatha2">Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, sace duhe tidive sabbakāme;</p>
  6851. <p class="gathalast">Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṃ, abrāhmaṇaṃ <span class="note">[na brāhmaṇā (sī. syā.)]</span> kañci na yājayeyyuṃ.</p>
  6852. <p class="hangnum"><a name="para944"></a><a name="para944_kn14"></a><span class="paranum">944</span>.</p>
  6853. <p class="gatha1">‘‘Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;</p>
  6854. <p class="gathalast">Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, kuto duhe tidive sabbakāme.</p>
  6855. <p class="hangnum"><a name="para945"></a><a name="para945_kn14"></a><span class="paranum">945</span>.</p>
  6856. <p class="gatha1">‘‘Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā <span class="note">[upaladdhabālā (sī. pī.)]</span>, cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti;</p>
  6857. <p class="gathalast">Ādāya aggiṃ mama dehi vittaṃ, tato sukhī hohisi sabbakāme.</p>
  6858. <p class="hangnum"><a name="para946"></a><a name="para946_kn14"></a><span class="paranum">946</span>.</p>
  6859. <p class="gatha1">‘‘Tamaggihuttaṃ saraṇaṃ pavissa, cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti;</p>
  6860. <p class="gathalast">Oropayitvā kesamassuṃ nakhañca, vedehi vittaṃ atigāḷhayanti <span class="note">[atigāḷayanti (sī. pī.)]</span>.</p>
  6861. <p class="hangnum"><a name="para947"></a><a name="para947_kn14"></a><span class="paranum">947</span>.</p>
  6862. <p class="gatha1">‘‘Kākā <a name="M2.0238"></a> ulūkaṃva raho labhitvā, ekaṃ samānaṃ bahukā samecca;</p>
  6863. <p class="gathalast">Annāni bhutvā kuhakā kuhitvā, muṇḍaṃ <a name="T2.0267"></a> karitvā yaññapathossajanti.</p>
  6864. <p class="hangnum"><a name="para948"></a><a name="para948_kn14"></a><span class="paranum">948</span>.</p>
  6865. <p class="gatha1">‘‘Evañhi so vañcito brāhmaṇehi, eko samāno bahukā <span class="note">[bahuhī (sī.)]</span> samecca;</p>
  6866. <p class="gathalast">Te yogayogena vilumpamānā, diṭṭhaṃ adiṭṭhena dhanaṃ haranti.</p>
  6867. <p class="hangnum"><a name="para949"></a><a name="para949_kn14"></a><span class="paranum">949</span>.</p>
  6868. <p class="gatha1">‘‘Akāsiyā <a name="V2.0171"></a> rājūhivānusiṭṭhā, tadassa ādāya dhanaṃ haranti;</p>
  6869. <p class="gathalast">Te tādisā corasamā asantā, vajjhā na haññanti ariṭṭha loke.</p>
  6870. <p class="hangnum"><a name="para950"></a><a name="para950_kn14"></a><span class="paranum">950</span>.</p>
  6871. <p class="gatha1">‘‘Indassa bāhārasi dakkhiṇāti, yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṃ;</p>
  6872. <p class="gathalast">Taṃ cepi saccaṃ maghavā chinnabāhu, kenassa indo asure jināti.</p>
  6873. <p class="hangnum"><a name="para951"></a><a name="para951_kn14"></a><span class="paranum">951</span>.</p>
  6874. <p class="gatha1">‘‘Tañceva tucchaṃ maghavā samaṅgī, hantā avajjho paramo sa devo <span class="note">[sudevo (syā. ka.)]</span>;</p>
  6875. <p class="gathalast">Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā, sandiṭṭhikā vañcanā esa loke.</p>
  6876. <p class="hangnum"><a name="para952"></a><a name="para952_kn14"></a><span class="paranum">952</span>.</p>
  6877. <p class="gatha1">‘‘Mālāgiri himavā yo ca gijjho, sudassano nisabho kuveru;</p>
  6878. <p class="gathalast">Ete ca aññe ca nagā mahantā, cityā <a name="T2.0268"></a> katā yaññakarehi māhu.</p>
  6879. <p class="hangnum"><a name="para953"></a><a name="para953_kn14"></a><span class="paranum">953</span>.</p>
  6880. <p class="gatha1">‘‘Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni, cityā katā yaññakarehi māhu;</p>
  6881. <p class="gathalast">Na pabbatā honti tathāpakārā, aññā disā acalā tiṭṭhaselā.</p>
  6882. <p class="hangnum"><a name="para954"></a><a name="para954_kn14"></a><span class="paranum">954</span>.</p>
  6883. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0239"></a> iṭṭhakā honti silā cirena <span class="note">[cirenapi (sī. pī.)]</span>, na tattha sañjāyati ayo na lohaṃ;</p>
  6884. <p class="gathalast">Yaññañca etaṃ parivaṇṇayantā, cityā katā yaññakarehi māhu.</p>
  6885. <p class="hangnum"><a name="para955"></a><a name="para955_kn14"></a><span class="paranum">955</span>.</p>
  6886. <p class="gatha1">‘‘Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ, tapassinaṃ yācayogotidhāhu;</p>
  6887. <p class="gathalast">Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ, taṃ sāgarojjhohari tenapeyyo.</p>
  6888. <p class="hangnum"><a name="para956"></a><a name="para956_kn14"></a><span class="paranum">956</span>.</p>
  6889. <p class="gatha1">‘‘Parosahassampi samantavede, mantūpapanne nadiyo vahanti;</p>
  6890. <p class="gathalast">Na tena byāpannarasūdakā na, kasmā samuddo atulo apeyyo.</p>
  6891. <p class="hangnum"><a name="para957"></a><a name="para957_kn14"></a><span class="paranum">957</span>.</p>
  6892. <p class="gatha1">‘‘Ye keci kūpā idha jīvaloke, loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā;</p>
  6893. <p class="gathalast">Na brāhmaṇajjhoharaṇena <span class="note">[brāhmaṇajjhohari tena (ka.)]</span> tesu, āpo <a name="T2.0269"></a> apeyyo dvirasaññu māhu.</p>
  6894. <p class="hangnum"><a name="para958"></a><a name="para958_kn14"></a><span class="paranum">958</span>.</p>
  6895. <p class="gatha1">‘‘Pure puratthā kā kassa bhariyā, mano manussaṃ ajanesi pubbe;</p>
  6896. <p class="gathalast">Tenāpi dhammena na koci hīno, evampi vossaggavibhaṅgamāhu <span class="note">[vossaggavibhāgamāhu (sī.)]</span>.</p>
  6897. <p class="hangnum"><a name="para959"></a><a name="para959_kn14"></a><span class="paranum">959</span>.</p>
  6898. <p class="gatha1">‘‘Caṇḍālaputtopi adhicca vede, bhāseyya mante kusalo matīmā <span class="note">[mutīmā (sī. pī.)]</span>;</p>
  6899. <p class="gathalast">Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā, mantā ime attavadhāya katā <span class="note">[katta (sī. pī.)]</span>.</p>
  6900. <p class="hangnum"><a name="para960"></a><a name="para960_kn14"></a><span class="paranum">960</span>.</p>
  6901. <p class="gatha1">‘‘Vācākatā giddhikatā <span class="note">[giddhigatā (ka.)]</span> gahītā, dummocayā kabyapathānupannā;</p>
  6902. <p class="gathalast">Bālāna cittaṃ visame niviṭṭhaṃ, tadappapaññā abhisaddahanti.</p>
  6903. <p class="hangnum"><a name="para961"></a><a name="para961_kn14"></a><span class="paranum">961</span>.</p>
  6904. <p class="gatha1">‘‘Sīhassa <a name="M2.0240"></a> byagghassa ca dīpino ca, na vijjatī porisiyaṃbalena;</p>
  6905. <p class="gathalast">Manussabhāvo ca gavaṃva pekkho, jātī hi tesaṃ asamā samānā <span class="note">[samānaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  6906. <p class="hangnum"><a name="para962"></a><a name="para962_kn14"></a><span class="paranum">962</span>.</p>
  6907. <p class="gatha1">‘‘Sace ca rājā pathaviṃ vijitvā, sajīvavā assavapārisajjo;</p>
  6908. <p class="gathalast">Sayameva so sattusaṅghaṃ vijeyya, tassappajā <a name="T2.0270"></a> niccasukhī <span class="note">[niccasukhā (pī.)]</span> bhaveyya.</p>
  6909. <p class="hangnum"><a name="para963"></a><a name="para963_kn14"></a><span class="paranum">963</span>.</p>
  6910. <p class="gatha1">‘‘Khattiyamantā ca tayo ca vedā, atthena ete samakā bhavanti;</p>
  6911. <p class="gathalast">Tesañca atthaṃ avinicchinitvā, na bujjhatī oghapathaṃva channaṃ.</p>
  6912. <p class="hangnum"><a name="para964"></a><a name="para964_kn14"></a><span class="paranum">964</span>.</p>
  6913. <p class="gatha1">‘‘Khattiyamantā <a name="V2.0172"></a> ca tayo ca vedā, atthena ete samakā bhavanti;</p>
  6914. <p class="gathalast">Lābho alābho ayaso yaso ca, sabbeva tesaṃ catunnañca <span class="note">[sabbe te sabbesaṃ catunna (sī. pī.)]</span> dhammā.</p>
  6915. <p class="hangnum"><a name="para965"></a><a name="para965_kn14"></a><span class="paranum">965</span>.</p>
  6916. <p class="gatha1">‘‘Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu, kammāni karonti <span class="note">[kārenti (sī. syā. pī.)]</span> puthū pathabyā;</p>
  6917. <p class="gathalast">Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja, kammāni karonti <span class="note">[kārenti (sī. syā. pī.)]</span> puthū pathabyā.</p>
  6918. <p class="hangnum"><a name="para966"></a><a name="para966_kn14"></a><span class="paranum">966</span>.</p>
  6919. <p class="gatha1">‘‘Ibbhehi ye te <span class="note">[ete (sī. syā. pī.)]</span> samakā bhavanti, niccussukā kāmaguṇesu yuttā;</p>
  6920. <p class="gathalast">Kammāni karonti <span class="note">[kārenti (sī. syā. pī.)]</span> puthū pathabyā, tadappapaññā dvirasaññurā te’’.</p>
  6921. <p class="hangnum"><a name="para967"></a><a name="para967_kn14"></a><span class="paranum">967</span>.</p>
  6922. <p class="gatha1">‘‘Kassa bherī mudiṅgā ca, saṅkhāpaṇavadindimā;</p>
  6923. <p class="gathalast">Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṃ.</p>
  6924. <p class="hangnum"><a name="para968"></a><a name="para968_kn14"></a><span class="paranum">968</span>.</p>
  6925. <p class="gatha1">‘‘Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā;</p>
  6926. <p class="gathalast">Yuvā <a name="T2.0271"></a> kalāpasannaddho, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  6927. <p class="hangnum"><a name="para969"></a><a name="para969_kn14"></a><span class="paranum">969</span>.</p>
  6928. <p class="gatha1">‘‘Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva<a name="M2.0241"></a>, khadiraṅgārasannibhaṃ;</p>
  6929. <p class="gathalast">Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  6930. <p class="hangnum"><a name="para970"></a><a name="para970_kn14"></a><span class="paranum">970</span>.</p>
  6931. <p class="gatha1">‘‘Kassa jambonadaṃ chattaṃ, sasalākaṃ manoramaṃ;</p>
  6932. <p class="gathalast">Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ, ko eti siriyā jalaṃ.</p>
  6933. <p class="hangnum"><a name="para971"></a><a name="para971_kn14"></a><span class="paranum">971</span>.</p>
  6934. <p class="gatha1">‘‘Kassa aṅgaṃ <span class="note">[aṅkaṃ (sī. pī.)]</span> pariggayha, vāḷabījanimuttamaṃ;</p>
  6935. <p class="gathalast">Ubhato varapuññassa <span class="note">[carate varapaññassa (sī. pī.)]</span>, muddhani uparūpari.</p>
  6936. <p class="hangnum"><a name="para972"></a><a name="para972_kn14"></a><span class="paranum">972</span>.</p>
  6937. <p class="gatha1">‘‘Kassa pekhuṇahatthāni, citrāni ca mudūni ca;</p>
  6938. <p class="gathalast">Kañcanamaṇidaṇḍāni <span class="note">[tapaññamaṇidaṇḍāni (sī. pī.), suvaṇṇamaṇidaṇḍāni (syā. ka.)]</span>, caranti dubhato mukhaṃ.</p>
  6939. <p class="hangnum"><a name="para973"></a><a name="para973_kn14"></a><span class="paranum">973</span>.</p>
  6940. <p class="gatha1">‘‘Khadiraṅgāravaṇṇābhā, ukkāmukhapahaṃsitā;</p>
  6941. <p class="gathalast">Kassete kuṇḍalā vaggū, sobhanti dubhato mukhaṃ.</p>
  6942. <p class="hangnum"><a name="para974"></a><a name="para974_kn14"></a><span class="paranum">974</span>.</p>
  6943. <p class="gatha1">‘‘Kassa vātena chupitā, niddhantā mudukāḷakā <span class="note">[mudukāḷakaṃ (sī.), mudu kāḷikā (syā.)]</span>;</p>
  6944. <p class="gathalast">Sobhayanti nalāṭantaṃ, nabhā vijjurivuggatā.</p>
  6945. <p class="hangnum"><a name="para975"></a><a name="para975_kn14"></a><span class="paranum">975</span>.</p>
  6946. <p class="gatha1">‘‘Kassa etāni akkhīni, āyatāni puthūni ca;</p>
  6947. <p class="gathalast">Ko sobhati visālakkho, kassetaṃ uṇṇajaṃ mukhaṃ.</p>
  6948. <p class="hangnum"><a name="para976"></a><a name="para976_kn14"></a><span class="paranum">976</span>.</p>
  6949. <p class="gatha1">‘‘Kassete lapanajātā <span class="note">[lapanajā suddhā (sī. pī.)]</span>, suddhā saṅkhavarūpamā;</p>
  6950. <p class="gathalast">Bhāsamānassa sobhanti, dantā kuppilasādisā.</p>
  6951. <p class="hangnum"><a name="para977"></a><a name="para977_kn14"></a><span class="paranum">977</span>.</p>
  6952. <p class="gatha1">‘‘Kassa lākhārasasamā, hatthapādā sukhedhitā;</p>
  6953. <p class="gathalast">Ko so bimboṭṭhasampanno, divā sūriyova bhāsati.</p>
  6954. <p class="hangnum"><a name="para978"></a><a name="para978_kn14"></a><span class="paranum">978</span>.</p>
  6955. <p class="gatha1">‘‘Himaccaye himavati <span class="note">[hemavato (sī. syā. pī.)]</span>, mahāsālova pupphito;</p>
  6956. <p class="gathalast">Ko <a name="T2.0272"></a> so odātapāvāro, jayaṃ indova sobhati.</p>
  6957. <p class="hangnum"><a name="para979"></a><a name="para979_kn14"></a><span class="paranum">979</span>.</p>
  6958. <p class="gatha1">‘‘Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṃ<a name="V2.0173"></a>, maṇidaṇḍavicittakaṃ;</p>
  6959. <p class="gathalast">Ko so parisamogayha, īsaṃ khaggaṃ pamuñcati <span class="note">[īso khaggaṃva muñcati (sī. pī.), bhante khaggaṃ pamuñcati (syā.)]</span>.</p>
  6960. <p class="hangnum"><a name="para980"></a><a name="para980_kn14"></a><span class="paranum">980</span>.</p>
  6961. <p class="gatha1">‘‘Suvaṇṇavikatā <a name="M2.0242"></a> cittā, sukatā cittasibbanā <span class="note">[sibbinī (syā. ka.)]</span>;</p>
  6962. <p class="gathalast">Ko so omuñcate pādā, namo katvā mahesino’’.</p>
  6963. <p class="hangnum"><a name="para981"></a><a name="para981_kn14"></a><span class="paranum">981</span>.</p>
  6964. <p class="gatha1">‘‘Dhataraṭṭhā hi te nāgā, iddhimanto yasassino;</p>
  6965. <p class="gathalast">Samuddajāya uppannā, nāgā ete mahiddhikā’’ti.</p>
  6966. <p class="centered">Bhūridattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.</p>
  6967. <p class="subhead">544. Candakumārajātakaṃ (7)</p>
  6968. <p class="hangnum"><a name="para982"></a><a name="para982_kn14"></a><span class="paranum">982</span>.</p>
  6969. <p class="gatha1">‘‘Rājāsi luddakammo, ekarājā pupphavatīyā;</p>
  6970. <p class="gathalast">So pucchi brahmabandhuṃ, khaṇḍahālaṃ purohitaṃ mūḷhaṃ.</p>
  6971. <p class="hangnum"><a name="para983"></a><a name="para983_kn14"></a><span class="paranum">983</span>.</p>
  6972. <p class="gatha1">‘Saggāna maggamācikkha <span class="note">[saggamaggamācikkha (sī. pī.)]</span>, tvaṃsi brāhmaṇa dhammavinayakusalo;</p>
  6973. <p class="gathalast">Yathā ito vajanti sugatiṃ, narā puññāni katvāna’.</p>
  6974. <p class="hangnum"><a name="para984"></a><a name="para984_kn14"></a><span class="paranum">984</span>.</p>
  6975. <p class="gatha1">‘Atidānaṃ daditvāna, avajjhe <a name="T2.0273"></a> deva ghātetvā;</p>
  6976. <p class="gathalast">Evaṃ vajanti sugatiṃ, narā puññāni katvāna’.</p>
  6977. <p class="hangnum"><a name="para985"></a><a name="para985_kn14"></a><span class="paranum">985</span>.</p>
  6978. <p class="gatha1">‘Kiṃ pana taṃ atidānaṃ, ke ca avajjhā imasmi lokasmiṃ;</p>
  6979. <p class="gathalast">Etañca kho no akkhāhi, yajissāmi dadāmi <span class="note">[yajissāma dadāma (sī. pī.)]</span> dānāni’.</p>
  6980. <p class="hangnum"><a name="para986"></a><a name="para986_kn14"></a><span class="paranum">986</span>.</p>
  6981. <p class="gatha1">‘Puttehi deva yajitabbaṃ, mahesīhi negamehi ca;</p>
  6982. <p class="gathalast">Usabhehi ājāniyehi catūhi, sabbacatukkena deva yajitabbaṃ’’’.</p>
  6983. <p class="hangnum"><a name="para987"></a><a name="para987_kn14"></a><span class="paranum">987</span>.</p>
  6984. <p class="gatha1">‘‘Taṃ sutvā antepure, kumārā mahesiyo ca haññantu;</p>
  6985. <p class="gathalast">Eko ahosi nigghoso, bhismā accuggato saddo’’.</p>
  6986. <p class="hangnum"><a name="para988"></a><a name="para988_kn14"></a><span class="paranum">988</span>.</p>
  6987. <p class="gatha1">‘‘Gacchatha vadetha kumāre, candaṃ sūriyañca bhaddasenañca;</p>
  6988. <p class="gathalast">Sūrañca vāmagottañca, pacurā <span class="note">[pasurā (sī. pī. ka.)]</span> kira hotha yaññatthāya.</p>
  6989. <p class="hangnum"><a name="para989"></a><a name="para989_kn14"></a><span class="paranum">989</span>.</p>
  6990. <p class="gatha1">‘‘Kumāriyopi vadetha, upasenaṃ <a name="T2.0274"></a> <span class="note">[upaseniṃ (sī.), upaseṇiṃ (pī.)]</span> kokilañca muditañca;</p>
  6991. <p class="gathalast">Nandañcāpi kumāriṃ, pacurā <span class="note">[pasurā (sī. pī. ka.)]</span> kira hotha yaññatthāya.</p>
  6992. <p class="hangnum"><a name="para990"></a><a name="para990_kn14"></a><span class="paranum">990</span>.</p>
  6993. <p class="gatha1">‘‘Vijayampi mayhaṃ mahesiṃ, erāvatiṃ <span class="note">[ekapatiṃ (pī.), erāpatiṃ (ka.)]</span> kesiniṃ sunandañca;</p>
  6994. <p class="gathalast">Lakkhaṇavarūpapannā, pacurā kira hotha yaññatthāya.</p>
  6995. <p class="hangnum"><a name="para991"></a><a name="para991_kn14"></a><span class="paranum">991</span>.</p>
  6996. <p class="gatha1">‘‘Gahapatayo <a name="V2.0174"></a><a name="M2.0243"></a> ca vadetha, puṇṇamukhaṃ bhaddiyaṃ siṅgālañca;</p>
  6997. <p class="gathalast">Vaḍḍhañcāpi gahapatiṃ, pacurā kira hotha yaññatthāya’’.</p>
  6998. <p class="hangnum"><a name="para992"></a><a name="para992_kn14"></a><span class="paranum">992</span>.</p>
  6999. <p class="gatha1">‘‘Te tattha gahapatayo, avocisuṃ samāgatā puttadāraparikiṇṇā;</p>
  7000. <p class="gathalast">Sabbeva sikhino deva karohi, atha vā no dāse sāvehi’’.</p>
  7001. <p class="hangnum"><a name="para993"></a><a name="para993_kn14"></a><span class="paranum">993</span>.</p>
  7002. <p class="gatha1">‘‘Abhayaṃkarampi me hatthiṃ, nāḷāgiriṃ accuggataṃ varuṇadantaṃ <span class="note">[nāḷāgiriṃ accutaṃ varuṇadantaṃ (sī.), rājagiriṃ accutavaruṇadantaṃ (pī.)]</span>;</p>
  7003. <p class="gathalast">Ānetha kho ne khippaṃ, yaññatthāya bhavissanti.</p>
  7004. <p class="hangnum"><a name="para994"></a><a name="para994_kn14"></a><span class="paranum">994</span>.</p>
  7005. <p class="gatha1">‘‘Assaratanampi <span class="note">[assatarampi (sī. pī.), assaratanampi me (syā.)]</span> kesiṃ, surāmukhaṃ puṇṇakaṃ vinatakañca;</p>
  7006. <p class="gathalast">Ānetha kho ne khippaṃ, yaññatthāya bhavissanti.</p>
  7007. <p class="hangnum"><a name="para995"></a><a name="para995_kn14"></a><span class="paranum">995</span>.</p>
  7008. <p class="gatha1">‘‘Usabhampi <a name="T2.0275"></a> <span class="note">[usabhampi me (syā.)]</span> yūthapatiṃ anojaṃ, nisabhaṃ gavampatiṃ tepi mayhaṃ ānetha;</p>
  7009. <p class="gathalast">Samūha <span class="note">[samupā (sī. pī.), sammukhā (syā.)]</span> karontu sabbaṃ, yajissāmi dadāmi dānāni.</p>
  7010. <p class="hangnum"><a name="para996"></a><a name="para996_kn14"></a><span class="paranum">996</span>.</p>
  7011. <p class="gatha1">‘‘Sabbaṃ <span class="note">[sabbampi (syā.)]</span> paṭiyādetha, yaññaṃ pana uggatamhi sūriyamhi;</p>
  7012. <p class="gathalast">Āṇāpetha ca kumāre <span class="note">[āṇāpetha candakumāre (syā. ka.)]</span>, abhiramantu imaṃ rattiṃ.</p>
  7013. <p class="hangnum"><a name="para997"></a><a name="para997_kn14"></a><span class="paranum">997</span>.</p>
  7014. <p class="gatha1">‘‘Sabbaṃ <span class="note">[sabbampi (syā.)]</span> upaṭṭhapetha, yaññaṃ pana uggatamhi sūriyamhi;</p>
  7015. <p class="gathalast">Vadetha dāni kumāre, ajja kho <span class="note">[vo (pī.)]</span> pacchimā ratti’’.</p>
  7016. <p class="hangnum"><a name="para998"></a><a name="para998_kn14"></a><span class="paranum">998</span>.</p>
  7017. <p class="gatha1">‘‘Taṃtaṃ mātā avaca, rodantī āgantvā vimānato;</p>
  7018. <p class="gathalast">Yañño kira te putta, bhavissati catūhi puttehi’’.</p>
  7019. <p class="hangnum"><a name="para999"></a><a name="para999_kn14"></a><span class="paranum">999</span>.</p>
  7020. <p class="gatha1">‘‘Sabbepi mayhaṃ puttā cattā, candasmiṃ haññamānasmiṃ;</p>
  7021. <p class="gathalast">Puttehi yaññaṃ yajitvāna, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.</p>
  7022. <p class="hangnum"><a name="para1000"></a><a name="para1000_kn14"></a><span class="paranum">1000</span>.</p>
  7023. <p class="gatha1">‘‘Mā taṃ <span class="note">[mā (sī. pī.)]</span> putta saddahesi, sugati kira hoti puttayaññena;</p>
  7024. <p class="gathalast">Nirayāneso maggo, neso maggo hi saggānaṃ.</p>
  7025. <p class="hangnum"><a name="para1001"></a><a name="para1001_kn14"></a><span class="paranum">1001</span>.</p>
  7026. <p class="gatha1">‘‘Dānāni <a name="M2.0244"></a> dehi koṇḍañña, ahiṃsā sabbabhūtabhabyānaṃ’’;</p>
  7027. <p class="gathalast">Esa maggo sugatiyā, na ca maggo puttayaññena’’.</p>
  7028. <p class="hangnum"><a name="para1002"></a><a name="para1002_kn14"></a><span class="paranum">1002</span>.</p>
  7029. <p class="gatha1">‘‘Ācariyānaṃ <a name="T2.0276"></a> vacanā, ghātessaṃ candañca sūriyañca;</p>
  7030. <p class="gathalast">Puttehi yaññaṃ <span class="note">[puttehi (sī. syā. pī.)]</span> yajitvāna duccajehi, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.</p>
  7031. <p class="hangnum"><a name="para1003"></a><a name="para1003_kn14"></a><span class="paranum">1003</span>.</p>
  7032. <p class="gatha1">‘‘Taṃtaṃ pitāpi avaca, vasavattī orasaṃ sakaṃ puttaṃ;</p>
  7033. <p class="gathalast">Yañño kira te putta, bhavissati catūhi puttehi’’.</p>
  7034. <p class="hangnum"><a name="para1004"></a><a name="para1004_kn14"></a><span class="paranum">1004</span>.</p>
  7035. <p class="gatha1">‘‘Sabbepi mayhaṃ puttā cattā, candasmiṃ haññamānasmiṃ;</p>
  7036. <p class="gathalast">Puttehi yaññaṃ yajitvāna, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.</p>
  7037. <p class="hangnum"><a name="para1005"></a><a name="para1005_kn14"></a><span class="paranum">1005</span>.</p>
  7038. <p class="gatha1">‘‘Mā taṃ putta saddahesi, sugati kira hoti puttayaññena;</p>
  7039. <p class="gathalast">Nirayāneso maggo, neso maggo hi saggānaṃ.</p>
  7040. <p class="hangnum"><a name="para1006"></a><a name="para1006_kn14"></a><span class="paranum">1006</span>.</p>
  7041. <p class="gatha1">‘‘Dānāni <a name="V2.0175"></a> dehi koṇḍañña, ahiṃsā sabbabhūtabhabyānaṃ;</p>
  7042. <p class="gathalast">Esa maggo sugatiyā, na ca maggo puttayaññena’’.</p>
  7043. <p class="hangnum"><a name="para1007"></a><a name="para1007_kn14"></a><span class="paranum">1007</span>.</p>
  7044. <p class="gatha1">‘‘Ācariyānaṃ vacanā, ghātessaṃ candañca sūriyañca;</p>
  7045. <p class="gathalast">Puttehi yaññaṃ yajitvāna duccajehi, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.</p>
  7046. <p class="hangnum"><a name="para1008"></a><a name="para1008_kn14"></a><span class="paranum">1008</span>.</p>
  7047. <p class="gatha1">‘‘Dānāni dehi koṇḍañña, ahiṃsā sabbabhūtabhabyānaṃ;</p>
  7048. <p class="gathalast">Puttaparivuto tuvaṃ, raṭṭhaṃ janapadañca pālehi’’.</p>
  7049. <p class="hangnum"><a name="para1009"></a><a name="para1009_kn14"></a><span class="paranum">1009</span>.</p>
  7050. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7051. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.</p>
  7052. <p class="hangnum"><a name="para1010"></a><a name="para1010_kn14"></a><span class="paranum">1010</span>.</p>
  7053. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="T2.0277"></a> no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7054. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.</p>
  7055. <p class="hangnum"><a name="para1011"></a><a name="para1011_kn14"></a><span class="paranum">1011</span>.</p>
  7056. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7057. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.</p>
  7058. <p class="hangnum"><a name="para1012"></a><a name="para1012_kn14"></a><span class="paranum">1012</span>.</p>
  7059. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa <span class="note">[idaṃ padaṃ sī. pī. potthakesu natthi]</span>;</p>
  7060. <p class="gatha2">Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;</p>
  7061. <p class="gathalast">Bhikkhācariyaṃ carissāma’’.</p>
  7062. <p class="hangnum"><a name="para1013"></a><a name="para1013_kn14"></a><span class="paranum">1013</span>.</p>
  7063. <p class="gatha1">‘‘Dukkhaṃ <a name="M2.0245"></a> kho me janayatha, vilapantā jīvitassa kāmā hi;</p>
  7064. <p class="gathalast">Muñcetha <span class="note">[muñcatha (sī. pī.)]</span> dāni kumāre, alampi me hotu puttayaññena’’.</p>
  7065. <p class="hangnum"><a name="para1014"></a><a name="para1014_kn14"></a><span class="paranum">1014</span>.</p>
  7066. <p class="gatha1">‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;</p>
  7067. <p class="gathalast">Atha no upakkhaṭassa yaññassa, kasmā karosi vikkhepaṃ.</p>
  7068. <p class="hangnum"><a name="para1015"></a><a name="para1015_kn14"></a><span class="paranum">1015</span>.</p>
  7069. <p class="gatha1">‘‘Sabbe vajanti sugatiṃ, ye yajanti yepi yājenti;</p>
  7070. <p class="gathalast">Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.</p>
  7071. <p class="hangnum"><a name="para1016"></a><a name="para1016_kn14"></a><span class="paranum">1016</span>.</p>
  7072. <p class="gatha1">‘‘Atha kissa jano <span class="note">[ca no (sī. syā. pī.)]</span> pubbe, sotthānaṃ brāhmaṇe avācesi;</p>
  7073. <p class="gathalast">Atha no akāraṇasmā, yaññatthāya deva ghātesi.</p>
  7074. <p class="hangnum"><a name="para1017"></a><a name="para1017_kn14"></a><span class="paranum">1017</span>.</p>
  7075. <p class="gatha1">‘‘Pubbeva no daharakāle <span class="note">[daharake samāne (sī. pī.)]</span>, na hanesi <span class="note">[na māresi (sī. pī.)]</span> na ghātesi;</p>
  7076. <p class="gathalast">Daharamhā yobbanaṃ pattā, adūsakā tāta haññāma.</p>
  7077. <p class="hangnum"><a name="para1018"></a><a name="para1018_kn14"></a><span class="paranum">1018</span>.</p>
  7078. <p class="gatha1">‘‘Hatthigate assagate, sannaddhe passa no mahārāja;</p>
  7079. <p class="gathalast">Yuddhe vā yujjhamāne vā, na hi mādisā sūrā honti yaññatthāya.</p>
  7080. <p class="hangnum"><a name="para1019"></a><a name="para1019_kn14"></a><span class="paranum">1019</span>.</p>
  7081. <p class="gatha1">‘‘Paccante vāpi kupite, aṭavīsu vā mādise niyojenti;</p>
  7082. <p class="gathalast">Atha no akāraṇasmā, abhūmiyaṃ tāta haññāma.</p>
  7083. <p class="hangnum"><a name="para1020"></a><a name="para1020_kn14"></a><span class="paranum">1020</span>.</p>
  7084. <p class="gatha1">‘‘Yāpi <a name="V2.0176"></a> hi tā sakuṇiyo, vasanti tiṇagharāni katvāna;</p>
  7085. <p class="gathalast">Tāsampi piyā puttā, atha no tvaṃ deva ghātesi.</p>
  7086. <p class="hangnum"><a name="para1021"></a><a name="para1021_kn14"></a><span class="paranum">1021</span>.</p>
  7087. <p class="gatha1">‘‘Mā tassa saddahesi, na maṃ khaṇḍahālo ghāteyya;</p>
  7088. <p class="gathalast">Mamañhi <a name="T2.0278"></a> so ghātetvāna, anantarā tampi deva ghāteyya.</p>
  7089. <p class="hangnum"><a name="para1022"></a><a name="para1022_kn14"></a><span class="paranum">1022</span>.</p>
  7090. <p class="gatha1">‘‘Gāmavaraṃ nigamavaraṃ dadanti, bhogampissa mahārāja;</p>
  7091. <p class="gathalast">Athaggapiṇḍikāpi, kule kule hete bhuñjanti.</p>
  7092. <p class="hangnum"><a name="para1023"></a><a name="para1023_kn14"></a><span class="paranum">1023</span>.</p>
  7093. <p class="gatha1">‘‘Tesampi tādisānaṃ, icchanti dubbhituṃ mahārāja;</p>
  7094. <p class="gathalast">Yebhuyyena ete, akataññuno brāhmaṇā deva.</p>
  7095. <p class="hangnum"><a name="para1024"></a><a name="para1024_kn14"></a><span class="paranum">1024</span>.</p>
  7096. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7097. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.</p>
  7098. <p class="hangnum"><a name="para1025"></a><a name="para1025_kn14"></a><span class="paranum">1025</span>.</p>
  7099. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="M2.0246"></a> no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7100. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.</p>
  7101. <p class="hangnum"><a name="para1026"></a><a name="para1026_kn14"></a><span class="paranum">1026</span>.</p>
  7102. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7103. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.</p>
  7104. <p class="hangnum"><a name="para1027"></a><a name="para1027_kn14"></a><span class="paranum">1027</span>.</p>
  7105. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7106. <p class="gatha2">Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;</p>
  7107. <p class="gathalast">Bhikkhācariyaṃ carissāma’’.</p>
  7108. <p class="hangnum"><a name="para1028"></a><a name="para1028_kn14"></a><span class="paranum">1028</span>.</p>
  7109. <p class="gatha1">‘‘Dukkhaṃ kho me janayatha, vilapantā jīvitassa kāmā hi;</p>
  7110. <p class="gathalast">Muñcetha dāni kumāre, alampi me hotu puttayaññena’’.</p>
  7111. <p class="hangnum"><a name="para1029"></a><a name="para1029_kn14"></a><span class="paranum">1029</span>.</p>
  7112. <p class="gatha1">‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;</p>
  7113. <p class="gathalast">Atha no upakkhaṭassa yaññassa, kasmā karosi vikkhepaṃ.</p>
  7114. <p class="hangnum"><a name="para1030"></a><a name="para1030_kn14"></a><span class="paranum">1030</span>.</p>
  7115. <p class="gatha1">‘‘Sabbe vajanti sugatiṃ, ye yajanti yepi yājenti;</p>
  7116. <p class="gathalast">Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.</p>
  7117. <p class="hangnum"><a name="para1031"></a><a name="para1031_kn14"></a><span class="paranum">1031</span>.</p>
  7118. <p class="gatha1">‘‘Yadi <a name="T2.0279"></a> kira yajitvā puttehi, devalokaṃ ito cutā yanti;</p>
  7119. <p class="gathalast">Brāhmaṇo tāva yajatu, pacchāpi yajasi tuvaṃ rājā.</p>
  7120. <p class="hangnum"><a name="para1032"></a><a name="para1032_kn14"></a><span class="paranum">1032</span>.</p>
  7121. <p class="gatha1">‘‘Yadi kira yajitvā puttehi, devalokaṃ ito cutā yanti;</p>
  7122. <p class="gathalast">Esveva khaṇḍahālo, yajataṃ sakehi puttehi.</p>
  7123. <p class="hangnum"><a name="para1033"></a><a name="para1033_kn14"></a><span class="paranum">1033</span>.</p>
  7124. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ jānanto khaṇḍahālo, kiṃ puttake na ghātesi;</p>
  7125. <p class="gathalast">Sabbañca ñātijanaṃ, attānañca na ghātesi.</p>
  7126. <p class="hangnum"><a name="para1034"></a><a name="para1034_kn14"></a><span class="paranum">1034</span>.</p>
  7127. <p class="gatha1">‘‘Sabbe <a name="V2.0177"></a> vajanti nirayaṃ, ye yajanti yepi yājenti;</p>
  7128. <p class="gathalast">Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ.</p>
  7129. <p class="hangnum"><a name="para1035"></a><a name="para1035_kn14"></a><span class="paranum">1035</span>.</p>
  7130. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā sī. syā. pī. potthakesu na dissati]</span> ‘‘Sace hi so sujjhati yo hanāti, hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ;</p>
  7131. <p class="gathalast">Bhovādi bhovādina mārayeyyuṃ, ye cāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ’’ <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. syā. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  7132. <p class="hangnum"><a name="para1036"></a><a name="para1036_kn14"></a><span class="paranum">1036</span>.</p>
  7133. <p class="gatha1">‘‘Kathañca kira puttakāmāyo, gahapatayo gharaṇiyo ca;</p>
  7134. <p class="gathalast">Nagaramhi na uparavanti rājānaṃ, mā ghātayi orasaṃ puttaṃ.</p>
  7135. <p class="hangnum"><a name="para1037"></a><a name="para1037_kn14"></a><span class="paranum">1037</span>.</p>
  7136. <p class="gatha1">‘‘Kathañca <a name="M2.0247"></a> kira puttakāmāyo, gahapatayo gharaṇiyo ca;</p>
  7137. <p class="gathalast">Nagaramhi na uparavanti rājānaṃ, mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ.</p>
  7138. <p class="hangnum"><a name="para1038"></a><a name="para1038_kn14"></a><span class="paranum">1038</span>.</p>
  7139. <p class="gatha1">‘‘Rañño camhi atthakāmo, hito ca sabbajanapadassa <span class="note">[sabbadā janapadassa (sī. pī.)]</span>;</p>
  7140. <p class="gathalast">Na koci assa paṭighaṃ, mayā jānapado na pavedeti’’.</p>
  7141. <p class="hangnum"><a name="para1039"></a><a name="para1039_kn14"></a><span class="paranum">1039</span>.</p>
  7142. <p class="gatha1">‘‘Gacchatha <a name="T2.0280"></a> vo gharaṇiyo, tātañca vadetha khaṇḍahālañca;</p>
  7143. <p class="gathalast">Mā ghātetha kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.</p>
  7144. <p class="hangnum"><a name="para1040"></a><a name="para1040_kn14"></a><span class="paranum">1040</span>.</p>
  7145. <p class="gatha1">‘‘Gacchatha vo gharaṇiyo, tātañca vadetha khaṇḍahālañca;</p>
  7146. <p class="gathalast">Mā ghātetha kumāre, apekkhite sabbalokassa’’.</p>
  7147. <p class="hangnum"><a name="para1041"></a><a name="para1041_kn14"></a><span class="paranum">1041</span>.</p>
  7148. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ nūnāhaṃ jāyeyyaṃ, rathakārakulesu vā;</p>
  7149. <p class="gatha2">Pukkusakulesu vā vessesu vā jāyeyyaṃ;</p>
  7150. <p class="gathalast">Na hajja maṃ rāja yaññe <span class="note">[yaññatthāya (sī. pī.)]</span> ghāteyya’’.</p>
  7151. <p class="hangnum"><a name="para1042"></a><a name="para1042_kn14"></a><span class="paranum">1042</span>.</p>
  7152. <p class="gatha1">‘‘Sabbā sīmantiniyo gacchatha, ayyassa khaṇḍahālassa;</p>
  7153. <p class="gathalast">Pādesu nipatatha, aparādhāhaṃ na passāmi.</p>
  7154. <p class="hangnum"><a name="para1043"></a><a name="para1043_kn14"></a><span class="paranum">1043</span>.</p>
  7155. <p class="gatha1">‘‘Sabbā sīmantiniyo gacchatha, ayyassa khaṇḍahālassa;</p>
  7156. <p class="gathalast">Pādesu nipatatha, kinte bhante mayaṃ adūsema’’.</p>
  7157. <p class="hangnum"><a name="para1044"></a><a name="para1044_kn14"></a><span class="paranum">1044</span>.</p>
  7158. <p class="gatha1">‘‘Kapaṇā <span class="note">[kapaṇaṃ (sī. pī.)]</span> vilapati selā, disvāna bhātare <span class="note">[bhātaro (sī. syā. pī. ka.)]</span> upanītatte;</p>
  7159. <p class="gathalast">Yañño kira me ukkhipito, tātena saggakāmena’’.</p>
  7160. <p class="hangnum"><a name="para1045"></a><a name="para1045_kn14"></a><span class="paranum">1045</span>.</p>
  7161. <p class="gatha1">‘‘Āvatti parivatti ca, vasulo sammukhā rañño;</p>
  7162. <p class="gathalast">Mā no pitaraṃ avadhi, daharamhā yobbanaṃ pattā’’.</p>
  7163. <p class="hangnum"><a name="para1046"></a><a name="para1046_kn14"></a><span class="paranum">1046</span>.</p>
  7164. <p class="gatha1">‘‘Eso te vasula pitā, samehi pitarā saha;</p>
  7165. <p class="gatha2">Dukkhaṃ kho me janayasi, vilapanto antepurasmiṃ;</p>
  7166. <p class="gathalast">Muñcetha dāni kumāre, alampi me hotu puttayaññena’’.</p>
  7167. <p class="hangnum"><a name="para1047"></a><a name="para1047_kn14"></a><span class="paranum">1047</span>.</p>
  7168. <p class="gatha1">‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;</p>
  7169. <p class="gathalast">Atha <a name="T2.0281"></a> no upakkhaṭassa yaññassa, kasmā karosi vikkhepaṃ.</p>
  7170. <p class="hangnum"><a name="para1048"></a><a name="para1048_kn14"></a><span class="paranum">1048</span>.</p>
  7171. <p class="gatha1">‘‘Sabbe <a name="V2.0178"></a> vajanti sugatiṃ, ye yajanti yepi yājenti;</p>
  7172. <p class="gathalast">Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.</p>
  7173. <p class="hangnum"><a name="para1049"></a><a name="para1049_kn14"></a><span class="paranum">1049</span>.</p>
  7174. <p class="gatha1">‘‘Sabbaratanassa <a name="M2.0248"></a> yañño upakkhaṭo, ekarāja tava paṭiyatto;</p>
  7175. <p class="gathalast">Abhinikkhamassu deva, saggaṃ gato tvaṃ pamodissasi’’.</p>
  7176. <p class="hangnum"><a name="para1050"></a><a name="para1050_kn14"></a><span class="paranum">1050</span>.</p>
  7177. <p class="gatha1">‘‘Daharā sattasatā etā, candakumārassa bhariyāyo;</p>
  7178. <p class="gathalast">Kese pakiritvāna <span class="note">[parikiritvāna (sī. pī.), vikiritvāna (syā. ka.)]</span>, rodantiyo maggamanuyāyiṃsu <span class="note">[maggamanuyanti (sī. pī.), maggamanuyāyanti (syā.)]</span>.</p>
  7179. <p class="hangnum"><a name="para1051"></a><a name="para1051_kn14"></a><span class="paranum">1051</span>.</p>
  7180. <p class="gatha1">‘‘Aparā pana sokena, nikkhantā nandane viya devā;</p>
  7181. <p class="gathalast">Kese pakiritvāna <span class="note">[parikiritvāna (sī. pī.), vikiritvāna (syā. ka.)]</span>, rodantiyo maggamanuyāyiṃsu’’ <span class="note">[maggamanuyanti (sī. pī.), maggamanuyāyanti (syā.)]</span>.</p>
  7182. <p class="hangnum"><a name="para1052"></a><a name="para1052_kn14"></a><span class="paranum">1052</span>.</p>
  7183. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7184. <p class="gathalast">Niyyanti candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.</p>
  7185. <p class="hangnum"><a name="para1053"></a><a name="para1053_kn14"></a><span class="paranum">1053</span>.</p>
  7186. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7187. <p class="gathalast">Niyyanti candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.</p>
  7188. <p class="hangnum"><a name="para1054"></a><a name="para1054_kn14"></a><span class="paranum">1054</span>.</p>
  7189. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7190. <p class="gathalast">Niyyanti candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ.</p>
  7191. <p class="hangnum"><a name="para1055"></a><a name="para1055_kn14"></a><span class="paranum">1055</span>.</p>
  7192. <p class="gatha1">‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā <span class="note">[nahāpakasunahātā (pī.)]</span>, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7193. <p class="gathalast">Niyyanti candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.</p>
  7194. <p class="hangnum"><a name="para1056"></a><a name="para1056_kn14"></a><span class="paranum">1056</span>.</p>
  7195. <p class="gatha1"><span class="note">[imā dve gāthā natthi pī potthake]</span> ‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7196. <p class="gathalast">Niyyanti candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.</p>
  7197. <p class="hangnum"><a name="para1057"></a><a name="para1057_kn14"></a><span class="paranum">1057</span>.</p>
  7198. <p class="gatha1">‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7199. <p class="gathalast">Niyyanti <a name="T2.0282"></a> candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ <span class="note">[imā dve gāthā natthi pī potthake]</span>.</p>
  7200. <p class="hangnum"><a name="para1058"></a><a name="para1058_kn14"></a><span class="paranum">1058</span>.</p>
  7201. <p class="gatha1">‘‘Yassu pubbe hatthivaradhuragate, hatthīhi <span class="note">[hatthikā (syā.), pattikā (pī.)]</span> anuvajanti;</p>
  7202. <p class="gathalast">Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.</p>
  7203. <p class="hangnum"><a name="para1059"></a><a name="para1059_kn14"></a><span class="paranum">1059</span>.</p>
  7204. <p class="gatha1">‘‘Yassu <a name="M2.0249"></a> pubbe assavaradhuragate, assehi <span class="note">[assakā (syā.), pattikā (pī.)]</span> anuvajanti;</p>
  7205. <p class="gathalast">Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.</p>
  7206. <p class="hangnum"><a name="para1060"></a><a name="para1060_kn14"></a><span class="paranum">1060</span>.</p>
  7207. <p class="gatha1">‘‘Yassu pubbe rathavaradhuragate, rathehi <span class="note">[rathikā (syā.), pattikā (pī.)]</span> anuvajanti;</p>
  7208. <p class="gathalast">Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.</p>
  7209. <p class="hangnum"><a name="para1061"></a><a name="para1061_kn14"></a><span class="paranum">1061</span>.</p>
  7210. <p class="gatha1">‘‘Yehissu pubbe nīyiṃsu <span class="note">[niyyaṃsu (sī. pī.)]</span>, tapanīyakappanehi turaṅgehi;</p>
  7211. <p class="gathalast">Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti’’.</p>
  7212. <p class="hangnum"><a name="para1062"></a><a name="para1062_kn14"></a><span class="paranum">1062</span>.</p>
  7213. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu <span class="note">[uyyassu (syā. ka.)]</span> pubbena pupphavatiyā;</p>
  7214. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi puttehi.</p>
  7215. <p class="hangnum"><a name="para1063"></a><a name="para1063_kn14"></a><span class="paranum">1063</span>.</p>
  7216. <p class="gatha1">‘‘Yadi <a name="V2.0179"></a> sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7217. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi kaññāhi.</p>
  7218. <p class="hangnum"><a name="para1064"></a><a name="para1064_kn14"></a><span class="paranum">1064</span>.</p>
  7219. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7220. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi mahesīhi.</p>
  7221. <p class="hangnum"><a name="para1065"></a><a name="para1065_kn14"></a><span class="paranum">1065</span>.</p>
  7222. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7223. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi gahapatīhi.</p>
  7224. <p class="hangnum"><a name="para1066"></a><a name="para1066_kn14"></a><span class="paranum">1066</span>.</p>
  7225. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbe pupphavatiyā;</p>
  7226. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi hatthīhi.</p>
  7227. <p class="hangnum"><a name="para1067"></a><a name="para1067_kn14"></a><span class="paranum">1067</span>.</p>
  7228. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7229. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi assehi.</p>
  7230. <p class="hangnum"><a name="para1068"></a><a name="para1068_kn14"></a><span class="paranum">1068</span>.</p>
  7231. <p class="gatha1">‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7232. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi usabhehi.</p>
  7233. <p class="hangnum"><a name="para1069"></a><a name="para1069_kn14"></a><span class="paranum">1069</span>.</p>
  7234. <p class="gatha1">‘‘Yadi <a name="T2.0283"></a> sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;</p>
  7235. <p class="gathalast">Yajatettha ekarājā, sammūḷho sabbacatukkena’’.</p>
  7236. <p class="hangnum"><a name="para1070"></a><a name="para1070_kn14"></a><span class="paranum">1070</span>.</p>
  7237. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa pāsādo, idaṃ antepuraṃ suramaṇīyaṃ <span class="note">[sovaṇṇo pupphamalyavikiṇṇo (ka.)]</span>;</p>
  7238. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7239. <p class="hangnum"><a name="para1071"></a><a name="para1071_kn14"></a><span class="paranum">1071</span>.</p>
  7240. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇaṃ pupphamalyavikiṇṇaṃ;</p>
  7241. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7242. <p class="hangnum"><a name="para1072"></a><a name="para1072_kn14"></a><span class="paranum">1072</span>.</p>
  7243. <p class="gatha1">‘‘Idamassa <a name="M2.0250"></a> uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  7244. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7245. <p class="hangnum"><a name="para1073"></a><a name="para1073_kn14"></a><span class="paranum">1073</span>.</p>
  7246. <p class="gatha1">‘‘Idamassa asokavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  7247. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7248. <p class="hangnum"><a name="para1074"></a><a name="para1074_kn14"></a><span class="paranum">1074</span>.</p>
  7249. <p class="gatha1">‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  7250. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7251. <p class="hangnum"><a name="para1075"></a><a name="para1075_kn14"></a><span class="paranum">1075</span>.</p>
  7252. <p class="gatha1">‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  7253. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7254. <p class="hangnum"><a name="para1076"></a><a name="para1076_kn14"></a><span class="paranum">1076</span>.</p>
  7255. <p class="gatha1">‘‘Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;</p>
  7256. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7257. <p class="hangnum"><a name="para1077"></a><a name="para1077_kn14"></a><span class="paranum">1077</span>.</p>
  7258. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa <a name="V2.0180"></a> pokkharaṇī, sañchannā padumapuṇḍarīkehi;</p>
  7259. <p class="gatha2">Nāvā ca sovaṇṇavikatā, pupphavalliyā <span class="note">[pupphāvaliyā (sī. pī.)]</span> cittā suramaṇīyā;</p>
  7260. <p class="gathalast">Tedāni <a name="T2.0284"></a> ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā’’.</p>
  7261. <p class="hangnum"><a name="para1078"></a><a name="para1078_kn14"></a><span class="paranum">1078</span>.</p>
  7262. <p class="gatha1">‘‘Idamassa hatthiratanaṃ, erāvaṇo gajo balī dantī;</p>
  7263. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7264. <p class="hangnum"><a name="para1079"></a><a name="para1079_kn14"></a><span class="paranum">1079</span>.</p>
  7265. <p class="gatha1">‘‘Idamassa assaratanaṃ, ekakhūro <span class="note">[ekakhūro vego (syā.)]</span> asso;</p>
  7266. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7267. <p class="hangnum"><a name="para1080"></a><a name="para1080_kn14"></a><span class="paranum">1080</span>.</p>
  7268. <p class="gatha1">‘‘Ayamassa assaratho, sāḷiya <span class="note">[sāḷiya viya (syā.)]</span> nigghoso subho ratanavicitto;</p>
  7269. <p class="gatha2">Yatthassu ayyaputtā, sobhiṃsu nandane viya devā;</p>
  7270. <p class="gathalast">Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.</p>
  7271. <p class="hangnum"><a name="para1081"></a><a name="para1081_kn14"></a><span class="paranum">1081</span>.</p>
  7272. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarehi, candanamudukagattehi <span class="note">[candanamarakatagattehi (sī. pī.)]</span>;</p>
  7273. <p class="gathalast">Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi puttehi.</p>
  7274. <p class="hangnum"><a name="para1082"></a><a name="para1082_kn14"></a><span class="paranum">1082</span>.</p>
  7275. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarāhi, candanamudukagattāhi;</p>
  7276. <p class="gathalast">Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi kaññāhi.</p>
  7277. <p class="hangnum"><a name="para1083"></a><a name="para1083_kn14"></a><span class="paranum">1083</span>.</p>
  7278. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ <a name="M2.0251"></a> nāma sāmasamasundarāhi, candanamudukagattāhi;</p>
  7279. <p class="gathalast">Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi mahesīhi.</p>
  7280. <p class="hangnum"><a name="para1084"></a><a name="para1084_kn14"></a><span class="paranum">1084</span>.</p>
  7281. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarehi, candanamudukagattehi;</p>
  7282. <p class="gathalast">Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi gahapatīhi.</p>
  7283. <p class="hangnum"><a name="para1085"></a><a name="para1085_kn14"></a><span class="paranum">1085</span>.</p>
  7284. <p class="gatha1">‘‘Yathā honti gāmanigamā, suññā amanussakā brahāraññā;</p>
  7285. <p class="gathalast">Tathā <a name="T2.0285"></a> hessati pupphavatiyā, yiṭṭhesu candasūriyesu’’.</p>
  7286. <p class="hangnum"><a name="para1086"></a><a name="para1086_kn14"></a><span class="paranum">1086</span>.</p>
  7287. <p class="gatha1">‘‘Ummattikā bhavissāmi, bhūnahatā paṃsunā ca <span class="note">[paṃsunāva (syā. ka.)]</span> parikiṇṇā;</p>
  7288. <p class="gathalast">Sace candavaraṃ <span class="note">[candakumāraṃ (syā.)]</span> hanti, pāṇā me deva rujjhanti <span class="note">[nirujjhanti (sī.), bhijjanti (syā.)]</span>.</p>
  7289. <p class="hangnum"><a name="para1087"></a><a name="para1087_kn14"></a><span class="paranum">1087</span>.</p>
  7290. <p class="gatha1">‘‘Ummattikā bhavissāmi, bhūnahatā paṃsunā ca parikiṇṇā;</p>
  7291. <p class="gathalast">Sace sūriyavaraṃ hanti, pāṇā me deva rujjhanti’’.</p>
  7292. <p class="hangnum"><a name="para1088"></a><a name="para1088_kn14"></a><span class="paranum">1088</span>.</p>
  7293. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ nu mā na ramāpeyyuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā;</p>
  7294. <p class="gatha2">Ghaṭṭikā uparikkhī ca, pokkharaṇī ca bhārikā <span class="note">[ghaṭṭiyā oparakkhī ca pokkharakkhī ca nāyikā (sī.) ghaṭṭiyā oparakkhī ca pokkharakkhī ca gāyikā (pī.)]</span>;</p>
  7295. <p class="gathalast">Candasūriyesu naccantiyo, samā tāsaṃ na vijjati’’.</p>
  7296. <p class="hangnum"><a name="para1089"></a><a name="para1089_kn14"></a><span class="paranum">1089</span>.</p>
  7297. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu <span class="note">[paṭimuccatu (ka.)]</span> khaṇḍahāla tava mātā;</p>
  7298. <p class="gathalast">Yo mayhaṃ hadayasoko, candamhi vadhāya ninnīte.</p>
  7299. <p class="hangnum"><a name="para1090"></a><a name="para1090_kn14"></a><span class="paranum">1090</span>.</p>
  7300. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ <a name="V2.0181"></a> mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava mātā;</p>
  7301. <p class="gathalast">Yo mayhaṃ hadayasoko, sūriyamhi vadhāya ninnīte.</p>
  7302. <p class="hangnum"><a name="para1091"></a><a name="para1091_kn14"></a><span class="paranum">1091</span>.</p>
  7303. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā;</p>
  7304. <p class="gathalast">Yo mayhaṃ hadayasoko, candamhi vadhāya ninnīte.</p>
  7305. <p class="hangnum"><a name="para1092"></a><a name="para1092_kn14"></a><span class="paranum">1092</span>.</p>
  7306. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā;</p>
  7307. <p class="gathalast">Yo mayhaṃ hadayasoko, sūriyamhi vadhāya ninnīte.</p>
  7308. <p class="hangnum"><a name="para1093"></a><a name="para1093_kn14"></a><span class="paranum">1093</span>.</p>
  7309. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="T2.0286"></a> ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava mātā;</p>
  7310. <p class="gathalast">Yo ghātesi kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.</p>
  7311. <p class="hangnum"><a name="para1094"></a><a name="para1094_kn14"></a><span class="paranum">1094</span>.</p>
  7312. <p class="gatha1">‘‘Mā ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava mātā;</p>
  7313. <p class="gathalast">Yo ghātesi kumāre, apekkhite sabbalokassa.</p>
  7314. <p class="hangnum"><a name="para1095"></a><a name="para1095_kn14"></a><span class="paranum">1095</span>.</p>
  7315. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="M2.0252"></a> ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava jāyā;</p>
  7316. <p class="gathalast">Yo ghātesi kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.</p>
  7317. <p class="hangnum"><a name="para1096"></a><a name="para1096_kn14"></a><span class="paranum">1096</span>.</p>
  7318. <p class="gatha1">‘‘Mā ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava jāyā;</p>
  7319. <p class="gathalast">Yo ghātesi kumāre, apekkhite sabbalokassa’’.</p>
  7320. <p class="hangnum"><a name="para1097"></a><a name="para1097_kn14"></a><span class="paranum">1097</span>.</p>
  7321. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7322. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.</p>
  7323. <p class="hangnum"><a name="para1098"></a><a name="para1098_kn14"></a><span class="paranum">1098</span>.</p>
  7324. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7325. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.</p>
  7326. <p class="hangnum"><a name="para1099"></a><a name="para1099_kn14"></a><span class="paranum">1099</span>.</p>
  7327. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7328. <p class="gathalast">Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.</p>
  7329. <p class="hangnum"><a name="para1100"></a><a name="para1100_kn14"></a><span class="paranum">1100</span>.</p>
  7330. <p class="gatha1">‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;</p>
  7331. <p class="gatha2">Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;</p>
  7332. <p class="gathalast">Bhikkhācariyaṃ carissāma.</p>
  7333. <p class="hangnum"><a name="para1101"></a><a name="para1101_kn14"></a><span class="paranum">1101</span>.</p>
  7334. <p class="gatha1">‘‘Dibbaṃ deva upayācanti, puttatthikāpi daliddā;</p>
  7335. <p class="gathalast">Paṭibhānānipi hitvā, putte na labhanti ekaccā.</p>
  7336. <p class="hangnum"><a name="para1102"></a><a name="para1102_kn14"></a><span class="paranum">1102</span>.</p>
  7337. <p class="gatha1">‘‘Āsīsikāni <span class="note">[assāsakāni (sī. pī.), āsāsakāni (syā.)]</span> karonti, puttā no jāyantu tato paputtā <span class="note">[puttā (sī. pī.)]</span>;</p>
  7338. <p class="gathalast">Atha no akāraṇasmā, yaññatthāya deva ghātesi.</p>
  7339. <p class="hangnum"><a name="para1103"></a><a name="para1103_kn14"></a><span class="paranum">1103</span>.</p>
  7340. <p class="gatha1">‘‘Upayācitakena puttaṃ labhanti, mā tāta no aghātesi;</p>
  7341. <p class="gathalast">Mā kicchāladdhakehi puttehi, yajittho imaṃ yaññaṃ.</p>
  7342. <p class="hangnum"><a name="para1104"></a><a name="para1104_kn14"></a><span class="paranum">1104</span>.</p>
  7343. <p class="gatha1">‘‘Upayācitakena <a name="V2.0182"></a> puttaṃ labhanti, mā tāta no aghātesi;</p>
  7344. <p class="gathalast">Mā <a name="T2.0287"></a> kapaṇaladdhakehi puttehi, ammāya no vippavāsesi’’.</p>
  7345. <p class="hangnum"><a name="para1105"></a><a name="para1105_kn14"></a><span class="paranum">1105</span>.</p>
  7346. <p class="gatha1">‘‘Bahudukkhā <span class="note">[bahudukkhaṃ (syā. ka.)]</span> posiya candaṃ, amma tuvaṃ jīyase puttaṃ;</p>
  7347. <p class="gathalast">Vandāmi kho te pāde, labhataṃ tāto paralokaṃ.</p>
  7348. <p class="hangnum"><a name="para1106"></a><a name="para1106_kn14"></a><span class="paranum">1106</span>.</p>
  7349. <p class="gatha1">‘‘Handa ca maṃ upaguyha, pāde te amma vandituṃ dehi;</p>
  7350. <p class="gathalast">Gacchāmi dāni pavāsaṃ <span class="note">[vippavāsaṃ (ka.)]</span>, yaññatthāya ekarājassa.</p>
  7351. <p class="hangnum"><a name="para1107"></a><a name="para1107_kn14"></a><span class="paranum">1107</span>.</p>
  7352. <p class="gatha1">‘‘Handa <a name="M2.0253"></a> ca maṃ upaguyha <span class="note">[upaguyha (syā. ka.)]</span>, pāde te amma vandituṃ dehi;</p>
  7353. <p class="gathalast">Gacchāmi dāni pavāsaṃ, mātu katvā hadayasokaṃ.</p>
  7354. <p class="hangnum"><a name="para1108"></a><a name="para1108_kn14"></a><span class="paranum">1108</span>.</p>
  7355. <p class="gatha1">Handa ca maṃ upaguyha <span class="note">[upaguyha (syā. ka.)]</span>, pāde te amma vandituṃ dehi;</p>
  7356. <p class="gathalast">Gacchāmi dāni pavāsaṃ, janassa katvā hadayasokaṃ’’.</p>
  7357. <p class="hangnum"><a name="para1109"></a><a name="para1109_kn14"></a><span class="paranum">1109</span>.</p>
  7358. <p class="gatha1">‘‘Handa ca padumapattānaṃ, moḷiṃ bandhassu gotamiputta;</p>
  7359. <p class="gathalast">Campakadalamissāyo <span class="note">[campakadalivītimissāyo (sī. pī.), campakadalimissāyo (ka.)]</span>, esā te porāṇikā pakati.</p>
  7360. <p class="hangnum"><a name="para1110"></a><a name="para1110_kn14"></a><span class="paranum">1110</span>.</p>
  7361. <p class="gatha1">‘‘Handa ca vilepanaṃ te, pacchimakaṃ candanaṃ vilimpassu;</p>
  7362. <p class="gathalast">Yehi ca suvilitto, sobhasi rājaparisāyaṃ.</p>
  7363. <p class="hangnum"><a name="para1111"></a><a name="para1111_kn14"></a><span class="paranum">1111</span>.</p>
  7364. <p class="gatha1">‘‘Handa ca mudukāni vatthāni, pacchimakaṃ kāsikaṃ nivāsehi;</p>
  7365. <p class="gathalast">Yehi ca sunivattho, sobhasi rājaparisāyaṃ.</p>
  7366. <p class="hangnum"><a name="para1112"></a><a name="para1112_kn14"></a><span class="paranum">1112</span>.</p>
  7367. <p class="gatha1">‘‘Muttāmaṇikanakavibhūsitāni, gaṇhassu hatthābharaṇāni;</p>
  7368. <p class="gathalast">Yehi ca hatthābharaṇehi, sobhasi rājaparisāyaṃ’’.</p>
  7369. <p class="hangnum"><a name="para1113"></a><a name="para1113_kn14"></a><span class="paranum">1113</span>.</p>
  7370. <p class="gatha1">‘‘Na hi nūnāyaṃ raṭṭhapālo, bhūmipati janapadassa dāyādo;</p>
  7371. <p class="gathalast">Lokissaro mahanto, putte snehaṃ janayati’’.</p>
  7372. <p class="hangnum"><a name="para1114"></a><a name="para1114_kn14"></a><span class="paranum">1114</span>.</p>
  7373. <p class="gatha1">‘‘Mayhampi <a name="T2.0288"></a> piyā puttā, attā ca piyo tumhe ca bhariyāyo;</p>
  7374. <p class="gathalast">Saggañca patthayāno <span class="note">[patthayamāno (syā. ka.)]</span>, tenāhaṃ ghātayissāmi’’.</p>
  7375. <p class="hangnum"><a name="para1115"></a><a name="para1115_kn14"></a><span class="paranum">1115</span>.</p>
  7376. <p class="gatha1">‘‘Maṃ paṭhamaṃ ghātehi, mā me hadayaṃ dukkhaṃ phālesi;</p>
  7377. <p class="gathalast">Alaṅkato <span class="note">[analaṅkato (ka.)]</span> sundarako, putto deva tava sukhumālo.</p>
  7378. <p class="hangnum"><a name="para1116"></a><a name="para1116_kn14"></a><span class="paranum">1116</span>.</p>
  7379. <p class="gatha1">‘‘Handayya maṃ hanassu, paraloke <span class="note">[salokā (sī. syā. ka.)]</span> candakena <span class="note">[candiyena (sī. pī. ka.)]</span> hessāmi;</p>
  7380. <p class="gathalast">Puññaṃ karassu vipulaṃ, vicarāma ubhopi paraloke’’.</p>
  7381. <p class="hangnum"><a name="para1117"></a><a name="para1117_kn14"></a><span class="paranum">1117</span>.</p>
  7382. <p class="gatha1">‘‘Mā tvaṃ cande rucci maraṇaṃ <span class="note">[idaṃ padaṃ natthi sī. pī. potthakesu]</span>, bahukā tava devarā visālakkhi;</p>
  7383. <p class="gathalast">Te taṃ ramayissanti, yiṭṭhasmiṃ gotamiputte’’.</p>
  7384. <p class="hangnum"><a name="para1118"></a><a name="para1118_kn14"></a><span class="paranum">1118</span>.</p>
  7385. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ vutte candā attānaṃ, hanti hatthatalakehi’’;</p>
  7386. <p class="gathalast">‘‘Alamettha <span class="note">[alamatthu (sī. pī.)]</span> jīvitena, pissāmi <span class="note">[pāyāmi (sī. pī.)]</span> visaṃ marissāmi.</p>
  7387. <p class="hangnum"><a name="para1119"></a><a name="para1119_kn14"></a><span class="paranum">1119</span>.</p>
  7388. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0183"></a><a name="M2.0254"></a> hi nūnimassa rañño, mittāmaccā ca vijjare suhadā;</p>
  7389. <p class="gathalast">Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi orase putte.</p>
  7390. <p class="hangnum"><a name="para1120"></a><a name="para1120_kn14"></a><span class="paranum">1120</span>.</p>
  7391. <p class="gatha1">‘‘Na hi nūnimassa rañño, ñātī mittā ca vijjare suhadā;</p>
  7392. <p class="gathalast">Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi atraje putte.</p>
  7393. <p class="hangnum"><a name="para1121"></a><a name="para1121_kn14"></a><span class="paranum">1121</span>.</p>
  7394. <p class="gatha1">‘‘Ime tepi mayhaṃ puttā, guṇino kāyūradhārino rāja;</p>
  7395. <p class="gathalast">Tehipi yajassu yaññaṃ, atha muñcatu <span class="note">[muccatu (pī. ka.)]</span> gotamiputte.</p>
  7396. <p class="hangnum"><a name="para1122"></a><a name="para1122_kn14"></a><span class="paranum">1122</span>.</p>
  7397. <p class="gatha1">‘‘Bilasataṃ maṃ katvāna, yajassu sattadhā mahārāja;</p>
  7398. <p class="gathalast">Mā jeṭṭhaputtamavadhi, adūsakaṃ sīhasaṅkāsaṃ.</p>
  7399. <p class="hangnum"><a name="para1123"></a><a name="para1123_kn14"></a><span class="paranum">1123</span>.</p>
  7400. <p class="gatha1">‘‘Bilasataṃ maṃ katvāna, yajassu sattadhā mahārāja;</p>
  7401. <p class="gathalast">Mā <a name="T2.0289"></a> jeṭṭhaputtamavadhi, apekkhitaṃ sabbalokassa’’.</p>
  7402. <p class="hangnum"><a name="para1124"></a><a name="para1124_kn14"></a><span class="paranum">1124</span>.</p>
  7403. <p class="gatha1">‘‘Bahukā tava dinnābharaṇā, uccāvacā subhaṇitamhi;</p>
  7404. <p class="gathalast">Muttāmaṇiveḷuriyā, etaṃ te pacchimakaṃ dānaṃ’’.</p>
  7405. <p class="hangnum"><a name="para1125"></a><a name="para1125_kn14"></a><span class="paranum">1125</span>.</p>
  7406. <p class="gatha1">‘‘Yesaṃ pubbe khandhesu, phullā mālāguṇā vivattiṃsu;</p>
  7407. <p class="gathalast">Tesajjapi sunisito <span class="note">[pitanisito (sī. pī.)]</span>, nettiṃso vivattissati khandhesu.</p>
  7408. <p class="hangnum"><a name="para1126"></a><a name="para1126_kn14"></a><span class="paranum">1126</span>.</p>
  7409. <p class="gatha1">‘‘Yesaṃ pubbe khandhesu, cittā mālāguṇā vivattiṃsu;</p>
  7410. <p class="gathalast">Tesajjapi sunisito, nettiṃso vivattissati khandhesu.</p>
  7411. <p class="hangnum"><a name="para1127"></a><a name="para1127_kn14"></a><span class="paranum">1127</span>.</p>
  7412. <p class="gatha1">‘‘Aciraṃ <span class="note">[acirā (sī. syā. pī.)]</span> vata nettiṃso, vivattissati rājaputtānaṃ khandhesu;</p>
  7413. <p class="gathalast">Atha mama hadayaṃ na phalati, tāva daḷhabandhañca me āsi.</p>
  7414. <p class="hangnum"><a name="para1128"></a><a name="para1128_kn14"></a><span class="paranum">1128</span>.</p>
  7415. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7416. <p class="gathalast">Niyyātha candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.</p>
  7417. <p class="hangnum"><a name="para1129"></a><a name="para1129_kn14"></a><span class="paranum">1129</span>.</p>
  7418. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7419. <p class="gathalast">Niyyātha candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.</p>
  7420. <p class="hangnum"><a name="para1130"></a><a name="para1130_kn14"></a><span class="paranum">1130</span>.</p>
  7421. <p class="gatha1">‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7422. <p class="gathalast">Niyyātha candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ.</p>
  7423. <p class="hangnum"><a name="para1131"></a><a name="para1131_kn14"></a><span class="paranum">1131</span>.</p>
  7424. <p class="gatha1">‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7425. <p class="gathalast">Niyyātha candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.</p>
  7426. <p class="hangnum"><a name="para1132"></a><a name="para1132_kn14"></a><span class="paranum">1132</span>.</p>
  7427. <p class="gatha1">‘‘Maṃsarasabhojanā <a name="M2.0255"></a> nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7428. <p class="gathalast">Niyyātha candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.</p>
  7429. <p class="hangnum"><a name="para1133"></a><a name="para1133_kn14"></a><span class="paranum">1133</span>.</p>
  7430. <p class="gatha1">‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;</p>
  7431. <p class="gathalast">Niyyātha <a name="T2.0290"></a> candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ’’.</p>
  7432. <p class="hangnum"><a name="para1134"></a><a name="para1134_kn14"></a><span class="paranum">1134</span>.</p>
  7433. <p class="gatha1">‘‘Sabbasmiṃ <a name="V2.0184"></a> upakkhaṭasmiṃ, nisīdite candasmiṃ <span class="note">[candiyasmiṃ (sī. pī.), candasūriyasmiṃ (syā.)]</span> yaññatthāya;</p>
  7434. <p class="gathalast">Pañcālarājadhītā pañjalikā, sabbaparisāya samanupariyāyi <span class="note">[sabbaparisamanupariyāsi (sī. pī.), sabbaparisantaramanupariyāsi (syā.)]</span>.</p>
  7435. <p class="hangnum"><a name="para1135"></a><a name="para1135_kn14"></a><span class="paranum">1135</span>.</p>
  7436. <p class="gatha1">‘‘Yena saccena khaṇḍahālo, pāpakammaṃ karoti dummedho;</p>
  7437. <p class="gathalast">Etena saccavajjena, samaṅginī sāmikena homi.</p>
  7438. <p class="hangnum"><a name="para1136"></a><a name="para1136_kn14"></a><span class="paranum">1136</span>.</p>
  7439. <p class="gatha1">‘‘Ye idhatthi amanussā, yāni ca yakkhabhūtabhabyāni;</p>
  7440. <p class="gathalast">Karontu me veyyāvaṭikaṃ, samaṅginī sāmikena homi.</p>
  7441. <p class="hangnum"><a name="para1137"></a><a name="para1137_kn14"></a><span class="paranum">1137</span>.</p>
  7442. <p class="gatha1">‘‘Yā devatā idhāgatā, yāni ca yakkhabhūtabhabyāni;</p>
  7443. <p class="gathalast">Saraṇesiniṃ anāthaṃ tāyatha maṃ, yācāmahaṃ patimāhaṃ ajeyaṃ’’ <span class="note">[ajiyyaṃ (sī.)]</span>.</p>
  7444. <p class="hangnum"><a name="para1138"></a><a name="para1138_kn14"></a><span class="paranum">1138</span>.</p>
  7445. <p class="gatha1">‘‘Taṃ sutvā amanusso, ayokūṭaṃ paribbhametvāna;</p>
  7446. <p class="gathalast">Bhayamassa janayanto, rājānaṃ idamavoca.</p>
  7447. <p class="hangnum"><a name="para1139"></a><a name="para1139_kn14"></a><span class="paranum">1139</span>.</p>
  7448. <p class="gatha1">‘‘Bujjhassu kho rājakali, mā tāhaṃ <span class="note">[mā tehaṃ (syā.)]</span> matthakaṃ nitāḷesiṃ <span class="note">[nitālemi (sī. pī.), nipphālesiṃ (ka.)]</span>;</p>
  7449. <p class="gathalast">Mā jeṭṭhaputtamavadhi, adūsakaṃ sīhasaṅkāsaṃ.</p>
  7450. <p class="hangnum"><a name="para1140"></a><a name="para1140_kn14"></a><span class="paranum">1140</span>.</p>
  7451. <p class="gatha1">‘‘Ko te diṭṭho rājakali, puttabhariyāyo haññamānāyo <span class="note">[haññamānā (ka.)]</span>;</p>
  7452. <p class="gathalast">Seṭṭhi ca gahapatayo, adūsakā saggakāmā hi.</p>
  7453. <p class="hangnum"><a name="para1141"></a><a name="para1141_kn14"></a><span class="paranum">1141</span>.</p>
  7454. <p class="gatha1">‘‘Taṃ sutvā khaṇḍahālo, rājā ca abbhutamidaṃ disvāna;</p>
  7455. <p class="gathalast">Sabbesaṃ bandhanāni mocesuṃ, yathā taṃ anupaghātaṃ <span class="note">[apāpānaṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  7456. <p class="hangnum"><a name="para1142"></a><a name="para1142_kn14"></a><span class="paranum">1142</span>.</p>
  7457. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu <a name="M2.0256"></a> vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7458. <p class="gathalast">Sabbe ekekaleḍḍukamadaṃsu, esa vadho khaṇḍahālassa’’.</p>
  7459. <p class="hangnum"><a name="para1143"></a><a name="para1143_kn14"></a><span class="paranum">1143</span>.</p>
  7460. <p class="gatha1">‘‘Sabbe <a name="T2.0291"></a> paviṭṭhā <span class="note">[patiṃsu (sī.), patitvā (pī.)]</span> nirayaṃ, yathā taṃ pāpakaṃ karitvāna;</p>
  7461. <p class="gathalast">Na hi pāpakammaṃ katvā, labbhā sugatiṃ ito gantuṃ’’.</p>
  7462. <p class="hangnum"><a name="para1144"></a><a name="para1144_kn14"></a><span class="paranum">1144</span>.</p>
  7463. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7464. <p class="gathalast">Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā rājaparisā <span class="note">[rājapurisā (syā.)]</span> ca.</p>
  7465. <p class="hangnum"><a name="para1145"></a><a name="para1145_kn14"></a><span class="paranum">1145</span>.</p>
  7466. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye <span class="note">[yā (syā.)]</span> tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7467. <p class="gathalast">Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā rājakaññāyo ca.</p>
  7468. <p class="hangnum"><a name="para1146"></a><a name="para1146_kn14"></a><span class="paranum">1146</span>.</p>
  7469. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7470. <p class="gathalast">Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā devaparisā <span class="note">[devapurisā (syā.)]</span> ca.</p>
  7471. <p class="hangnum"><a name="para1147"></a><a name="para1147_kn14"></a><span class="paranum">1147</span>.</p>
  7472. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye <span class="note">[yā (syā.)]</span> tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7473. <p class="gathalast">Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā devakaññāyo ca.</p>
  7474. <p class="hangnum"><a name="para1148"></a><a name="para1148_kn14"></a><span class="paranum">1148</span>.</p>
  7475. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7476. <p class="gathalast">Celukkhepamakaruṃ, samāgatā rājaparisā <span class="note">[rājapurisā (syā.)]</span> ca.</p>
  7477. <p class="hangnum"><a name="para1149"></a><a name="para1149_kn14"></a><span class="paranum">1149</span>.</p>
  7478. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu <a name="V2.0185"></a> vippamuttesu, ye <span class="note">[yā (syā.)]</span> tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7479. <p class="gathalast">Celukkhepamakaruṃ, samāgatā rājakaññāyo ca.</p>
  7480. <p class="hangnum"><a name="para1150"></a><a name="para1150_kn14"></a><span class="paranum">1150</span>.</p>
  7481. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7482. <p class="gathalast">Celukkhepamakaruṃ, samāgatā devaparisā <span class="note">[devapurisā (syā.)]</span> ca.</p>
  7483. <p class="hangnum"><a name="para1151"></a><a name="para1151_kn14"></a><span class="paranum">1151</span>.</p>
  7484. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye <span class="note">[yā (syā.)]</span> tattha samāgatā tadā āsuṃ;</p>
  7485. <p class="gathalast">Celukkhepamakaruṃ, samāgatā devakaññāyo ca.</p>
  7486. <p class="hangnum"><a name="para1152"></a><a name="para1152_kn14"></a><span class="paranum">1152</span>.</p>
  7487. <p class="gatha1">‘‘Sabbesu vippamuttesu, bahū ānanditā ahuṃ <span class="note">[bahu ānandano ahu vaṃso (sī.), bahu ānandito ahu vaṃso (pī.)]</span>;</p>
  7488. <p class="gathalast">Nandiṃ <a name="T2.0292"></a> pavesi nagaraṃ <span class="note">[vādiṃsu nandipavesanagaraṃ (syā.), nandiṃ pavesi nagare (ka.)]</span>, bandhanā mokkho aghositthā’’ti.</p>
  7489. <p class="centered">Candakumārajātakaṃ <span class="note">[khaṇḍahālajātakaṃ (sī. pī.)]</span> sattamaṃ.</p>
  7490. <p class="subhead">545. Mahānāradakassapajātakaṃ (8)</p>
  7491. <p class="hangnum"><a name="para1153"></a><a name="para1153_kn14"></a><span class="paranum">1153</span>.</p>
  7492. <p class="gatha1">‘‘Ahu <a name="V2.0186"></a><a name="M2.0257"></a> rājā videhānaṃ, aṅgati <span class="note">[aṅgāti (sī.) evamuparipi]</span> nāma khattiyo;</p>
  7493. <p class="gathalast">Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.</p>
  7494. <p class="hangnum"><a name="para1154"></a><a name="para1154_kn14"></a><span class="paranum">1154</span>.</p>
  7495. <p class="gatha1">So ca pannarasiṃ <span class="note">[pannarase (syā. ka.)]</span> rattiṃ, purimayāme anāgate;</p>
  7496. <p class="gathalast">Cātumāsā <span class="note">[cātumassa (sī. pī.)]</span> komudiyā, amacce sannipātayi.</p>
  7497. <p class="hangnum"><a name="para1155"></a><a name="para1155_kn14"></a><span class="paranum">1155</span>.</p>
  7498. <p class="gatha1">‘‘Paṇḍite sutasampanne, mitapubbe <span class="note">[mihitapubbe (sī. pī.)]</span> vicakkhaṇe;</p>
  7499. <p class="gathalast">Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.</p>
  7500. <p class="hangnum"><a name="para1156"></a><a name="para1156_kn14"></a><span class="paranum">1156</span>.</p>
  7501. <p class="gatha1">‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘‘paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ;</p>
  7502. <p class="gatha2">Cātumāsā komudajja, juṇhaṃ byapahataṃ <span class="note">[byapagataṃ (sī. pī.)]</span> tamaṃ;</p>
  7503. <p class="gathalast">Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utuṃ’’.</p>
  7504. <p class="hangnum"><a name="para1157"></a><a name="para1157_kn14"></a><span class="paranum">1157</span>.</p>
  7505. <p class="gatha1">‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi;</p>
  7506. <p class="gathalast">‘‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.</p>
  7507. <p class="hangnum"><a name="para1158"></a><a name="para1158_kn14"></a><span class="paranum">1158</span>.</p>
  7508. <p class="gatha1">‘‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā;</p>
  7509. <p class="gatha2">Ye te vasaṃ na āyanti, vasaṃ upanayāmase <span class="note">[upaniyyāmase (ka.)]</span>;</p>
  7510. <p class="gathalast">Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase.</p>
  7511. <p class="hangnum"><a name="para1159"></a><a name="para1159_kn14"></a><span class="paranum">1159</span>.</p>
  7512. <p class="gatha1">Alātassa <a name="T2.0293"></a> vaco sutvā, sunāmo etadabravi;</p>
  7513. <p class="gathalast">‘‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.</p>
  7514. <p class="hangnum"><a name="para1160"></a><a name="para1160_kn14"></a><span class="paranum">1160</span>.</p>
  7515. <p class="gatha1">‘‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare;</p>
  7516. <p class="gathalast">Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.</p>
  7517. <p class="hangnum"><a name="para1161"></a><a name="para1161_kn14"></a><span class="paranum">1161</span>.</p>
  7518. <p class="gatha1">‘‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te;</p>
  7519. <p class="gathalast">Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’’.</p>
  7520. <p class="hangnum"><a name="para1162"></a><a name="para1162_kn14"></a><span class="paranum">1162</span>.</p>
  7521. <p class="gatha1">Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi;</p>
  7522. <p class="gathalast">‘‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.</p>
  7523. <p class="hangnum"><a name="para1163"></a><a name="para1163_kn14"></a><span class="paranum">1163</span>.</p>
  7524. <p class="gatha1">‘‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ;</p>
  7525. <p class="gathalast">Sadāpi kāmā sulabhā, netaṃ cittamataṃ <span class="note">[cittaṃ matī (ka.)]</span> mama.</p>
  7526. <p class="hangnum"><a name="para1164"></a><a name="para1164_kn14"></a><span class="paranum">1164</span>.</p>
  7527. <p class="gatha1">‘‘Samaṇaṃ <a name="M2.0258"></a> brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;</p>
  7528. <p class="gathalast">Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’’.</p>
  7529. <p class="hangnum"><a name="para1165"></a><a name="para1165_kn14"></a><span class="paranum">1165</span>.</p>
  7530. <p class="gatha1">Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;</p>
  7531. <p class="gathalast">‘‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.</p>
  7532. <p class="hangnum"><a name="para1166"></a><a name="para1166_kn14"></a><span class="paranum">1166</span>.</p>
  7533. <p class="gatha1">‘‘Samaṇaṃ <a name="V2.0187"></a> brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;</p>
  7534. <p class="gathalast">Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.</p>
  7535. <p class="hangnum"><a name="para1167"></a><a name="para1167_kn14"></a><span class="paranum">1167</span>.</p>
  7536. <p class="gatha1">‘‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ;</p>
  7537. <p class="gathalast">Yo <span class="note">[ko (sī. pī.)]</span> najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’’.</p>
  7538. <p class="hangnum"><a name="para1168"></a><a name="para1168_kn14"></a><span class="paranum">1168</span>.</p>
  7539. <p class="gatha1">‘‘Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi;</p>
  7540. <p class="gathalast">‘‘Atthāyaṃ <a name="T2.0294"></a> migadāyasmiṃ, acelo dhīrasammato.</p>
  7541. <p class="hangnum"><a name="para1169"></a><a name="para1169_kn14"></a><span class="paranum">1169</span>.</p>
  7542. <p class="gatha1">‘‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī;</p>
  7543. <p class="gathalast">Taṃ deva <span class="note">[tadeva (ka.)]</span> payirupāsemu <span class="note">[payirupāsaya (sī. pī.)]</span>, so no kaṅkhaṃ vinessati’’.</p>
  7544. <p class="hangnum"><a name="para1170"></a><a name="para1170_kn14"></a><span class="paranum">1170</span>.</p>
  7545. <p class="gatha1">‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ;</p>
  7546. <p class="gathalast">‘‘Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhānaya’’.</p>
  7547. <p class="hangnum"><a name="para1171"></a><a name="para1171_kn14"></a><span class="paranum">1171</span>.</p>
  7548. <p class="gatha1">Tassa yānaṃ ayojesuṃ, dantaṃ rūpiyapakkharaṃ <span class="note">[rūpiyupakkharaṃ (ka.)]</span>;</p>
  7549. <p class="gathalast">Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosināmukhaṃ.</p>
  7550. <p class="hangnum"><a name="para1172"></a><a name="para1172_kn14"></a><span class="paranum">1172</span>.</p>
  7551. <p class="gatha1">‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā;</p>
  7552. <p class="gathalast">Anilūpamasamuppātā <span class="note">[anilūpamasamuppādā (ka.)]</span>, sudantā soṇṇamālino.</p>
  7553. <p class="hangnum"><a name="para1173"></a><a name="para1173_kn14"></a><span class="paranum">1173</span>.</p>
  7554. <p class="gatha1">‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī;</p>
  7555. <p class="gathalast">Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.</p>
  7556. <p class="hangnum"><a name="para1174"></a><a name="para1174_kn14"></a><span class="paranum">1174</span>.</p>
  7557. <p class="gatha1">‘‘Tamanuyāyiṃsu bahavo, indikhaggadharā <span class="note">[indakhaggadharā (sī.), iṭṭhikhaggadharā (pī.)]</span> balī;</p>
  7558. <p class="gathalast">Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.</p>
  7559. <p class="hangnum"><a name="para1175"></a><a name="para1175_kn14"></a><span class="paranum">1175</span>.</p>
  7560. <p class="gatha1">So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo;</p>
  7561. <p class="gathalast">Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.</p>
  7562. <p class="hangnum"><a name="para1176"></a><a name="para1176_kn14"></a><span class="paranum">1176</span>.</p>
  7563. <p class="gatha1">Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā;</p>
  7564. <p class="gathalast">Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate.</p>
  7565. <p class="hangnum"><a name="para1177"></a><a name="para1177_kn14"></a><span class="paranum">1177</span>.</p>
  7566. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0259"></a> so mudukā bhisiyā, muducittakasanthate <span class="note">[muducittakaḷandake (sī. pī.)]</span>;</p>
  7567. <p class="gathalast">Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.</p>
  7568. <p class="hangnum"><a name="para1178"></a><a name="para1178_kn14"></a><span class="paranum">1178</span>.</p>
  7569. <p class="gatha1">‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato;</p>
  7570. <p class="gathalast">‘‘Kacci <a name="T2.0295"></a> yāpaniyaṃ bhante, vātānamaviyaggatā <span class="note">[vātānamavisaggatā (sī. pī.), vātānamaviyattatā (syā.)]</span>.</p>
  7571. <p class="hangnum"><a name="para1179"></a><a name="para1179_kn14"></a><span class="paranum">1179</span>.</p>
  7572. <p class="gatha1">‘‘Kacci akasirā vutti, labhasi <span class="note">[labbhati (sī. pī.)]</span> piṇḍayāpanaṃ <span class="note">[piṇḍiyāpanaṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  7573. <p class="gathalast">Apābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’’.</p>
  7574. <p class="hangnum"><a name="para1180"></a><a name="para1180_kn14"></a><span class="paranum">1180</span>.</p>
  7575. <p class="gatha1">Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ;</p>
  7576. <p class="gathalast">‘‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.</p>
  7577. <p class="hangnum"><a name="para1181"></a><a name="para1181_kn14"></a><span class="paranum">1181</span>.</p>
  7578. <p class="gatha1">‘‘Kacci <a name="V2.0188"></a> tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare;</p>
  7579. <p class="gatha2">Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;</p>
  7580. <p class="gathalast">Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpiyā’’ <span class="note">[sarīrassupatāpikā (sī. pī.), sarīrassupatāpanā (?)]</span>.</p>
  7581. <p class="hangnum"><a name="para1182"></a><a name="para1182_kn14"></a><span class="paranum">1182</span>.</p>
  7582. <p class="gatha1">Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā;</p>
  7583. <p class="gathalast">Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.</p>
  7584. <p class="hangnum"><a name="para1183"></a><a name="para1183_kn14"></a><span class="paranum">1183</span>.</p>
  7585. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa;</p>
  7586. <p class="gathalast">Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.</p>
  7587. <p class="hangnum"><a name="para1184"></a><a name="para1184_kn14"></a><span class="paranum">1184</span>.</p>
  7588. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe;</p>
  7589. <p class="gathalast">Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.</p>
  7590. <p class="hangnum"><a name="para1185"></a><a name="para1185_kn14"></a><span class="paranum">1185</span>.</p>
  7591. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti <span class="note">[pecca gacchati (sī. syā. pī.)]</span> suggatiṃ;</p>
  7592. <p class="gathalast">Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’.</p>
  7593. <p class="hangnum"><a name="para1186"></a><a name="para1186_kn14"></a><span class="paranum">1186</span>.</p>
  7594. <p class="gatha1">‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi;</p>
  7595. <p class="gathalast">‘‘‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.</p>
  7596. <p class="hangnum"><a name="para1187"></a><a name="para1187_kn14"></a><span class="paranum">1187</span>.</p>
  7597. <p class="gatha1">‘‘‘Natthi dhammacaritassa <span class="note">[dhammassa ciṇṇassa (sī.)]</span>, phalaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>
  7598. <p class="gathalast">Natthi <a name="T2.0296"></a> deva paro loko, ko tato hi idhāgato.</p>
  7599. <p class="hangnum"><a name="para1188"></a><a name="para1188_kn14"></a><span class="paranum">1188</span>.</p>
  7600. <p class="gatha1">‘‘‘Natthi <a name="M2.0260"></a> deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā;</p>
  7601. <p class="gathalast">Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.</p>
  7602. <p class="hangnum"><a name="para1189"></a><a name="para1189_kn14"></a><span class="paranum">1189</span>.</p>
  7603. <p class="gatha1">‘‘‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā;</p>
  7604. <p class="gatha2">Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ;</p>
  7605. <p class="gathalast">Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.</p>
  7606. <p class="hangnum"><a name="para1190"></a><a name="para1190_kn14"></a><span class="paranum">1190</span>.</p>
  7607. <p class="gatha1">‘‘‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto;</p>
  7608. <p class="gathalast">Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.</p>
  7609. <p class="hangnum"><a name="para1191"></a><a name="para1191_kn14"></a><span class="paranum">1191</span>.</p>
  7610. <p class="gatha1">‘‘‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ;</p>
  7611. <p class="gathalast">Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino.</p>
  7612. <p class="hangnum"><a name="para1192"></a><a name="para1192_kn14"></a><span class="paranum">1192</span>.</p>
  7613. <p class="gatha1">‘‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino;</p>
  7614. <p class="gatha2">Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime;</p>
  7615. <p class="gathalast">Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.</p>
  7616. <p class="hangnum"><a name="para1193"></a><a name="para1193_kn14"></a><span class="paranum">1193</span>.</p>
  7617. <p class="gatha1">‘‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi <span class="note">[haññare vāpi (sī. syā. pī.)]</span> koci naṃ;</p>
  7618. <p class="gathalast">Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.</p>
  7619. <p class="hangnum"><a name="para1194"></a><a name="para1194_kn14"></a><span class="paranum">1194</span>.</p>
  7620. <p class="gatha1">‘‘‘Yo <a name="V2.0189"></a> cāpi <span class="note">[yopāyaṃ (sī. pī.), yo cāyaṃ (syā. ka.)]</span> siramādāya, paresaṃ nisitāsinā;</p>
  7621. <p class="gathalast">Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.</p>
  7622. <p class="hangnum"><a name="para1195"></a><a name="para1195_kn14"></a><span class="paranum">1195</span>.</p>
  7623. <p class="gatha1">‘‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ;</p>
  7624. <p class="gathalast">Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.</p>
  7625. <p class="hangnum"><a name="para1196"></a><a name="para1196_kn14"></a><span class="paranum">1196</span>.</p>
  7626. <p class="gatha1">‘‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate;</p>
  7627. <p class="gathalast">Pāpañcepi <a name="T2.0297"></a> bahuṃ katvā, taṃ khaṇaṃ nātivattare.</p>
  7628. <p class="hangnum"><a name="para1197"></a><a name="para1197_kn14"></a><span class="paranum">1197</span>.</p>
  7629. <p class="gatha1">‘‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā;</p>
  7630. <p class="gathalast">Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’’.</p>
  7631. <p class="hangnum"><a name="para1198"></a><a name="para1198_kn14"></a><span class="paranum">1198</span>.</p>
  7632. <p class="gatha1">Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi;</p>
  7633. <p class="gathalast">‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.</p>
  7634. <p class="hangnum"><a name="para1199"></a><a name="para1199_kn14"></a><span class="paranum">1199</span>.</p>
  7635. <p class="gatha1">‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano;</p>
  7636. <p class="gathalast">Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.</p>
  7637. <p class="hangnum"><a name="para1200"></a><a name="para1200_kn14"></a><span class="paranum">1200</span>.</p>
  7638. <p class="gatha1">‘‘Bārāṇasiyaṃ <a name="M2.0261"></a> phītāyaṃ, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;</p>
  7639. <p class="gathalast">Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.</p>
  7640. <p class="hangnum"><a name="para1201"></a><a name="para1201_kn14"></a><span class="paranum">1201</span>.</p>
  7641. <p class="gatha1">‘‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;</p>
  7642. <p class="gathalast">Natthi nūna phalaṃ pāpaṃ, yohaṃ <span class="note">[pāpe sohaṃ (sī. pī.)]</span> na nirayaṃ gato.</p>
  7643. <p class="hangnum"><a name="para1202"></a><a name="para1202_kn14"></a><span class="paranum">1202</span>.</p>
  7644. <p class="gatha1">Athettha bījako nāma, dāso āsi paṭaccarī <span class="note">[paḷaccarī (sī. pī.), paṭajjarī (ka.)]</span>;</p>
  7645. <p class="gathalast">Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.</p>
  7646. <p class="hangnum"><a name="para1203"></a><a name="para1203_kn14"></a><span class="paranum">1203</span>.</p>
  7647. <p class="gatha1">Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ;</p>
  7648. <p class="gathalast">Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.</p>
  7649. <p class="hangnum"><a name="para1204"></a><a name="para1204_kn14"></a><span class="paranum">1204</span>.</p>
  7650. <p class="gatha1">Tamanupucchi vedeho, ‘‘kimatthaṃ samma rodasi;</p>
  7651. <p class="gathalast">Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedanaṃ’’.</p>
  7652. <p class="hangnum"><a name="para1205"></a><a name="para1205_kn14"></a><span class="paranum">1205</span>.</p>
  7653. <p class="gatha1">Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi;</p>
  7654. <p class="gathalast">‘‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.</p>
  7655. <p class="hangnum"><a name="para1206"></a><a name="para1206_kn14"></a><span class="paranum">1206</span>.</p>
  7656. <p class="gatha1">‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano;</p>
  7657. <p class="gathalast">Sāketāhaṃ <a name="T2.0298"></a> pure āsiṃ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.</p>
  7658. <p class="hangnum"><a name="para1207"></a><a name="para1207_kn14"></a><span class="paranum">1207</span>.</p>
  7659. <p class="gatha1">‘‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci;</p>
  7660. <p class="gathalast">Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.</p>
  7661. <p class="hangnum"><a name="para1208"></a><a name="para1208_kn14"></a><span class="paranum">1208</span>.</p>
  7662. <p class="gatha1">‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā;</p>
  7663. <p class="gathalast">Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.</p>
  7664. <p class="hangnum"><a name="para1209"></a><a name="para1209_kn14"></a><span class="paranum">1209</span>.</p>
  7665. <p class="gatha1">‘‘Evampi <a name="V2.0190"></a> duggato santo, samacariyaṃ adhiṭṭhito;</p>
  7666. <p class="gathalast">Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.</p>
  7667. <p class="hangnum"><a name="para1210"></a><a name="para1210_kn14"></a><span class="paranum">1210</span>.</p>
  7668. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ;</p>
  7669. <p class="gathalast">Na cāpi <span class="note">[na ahaṃ (ka.)]</span> bhūte hiṃsāmi, theyyañcāpi vivajjayiṃ.</p>
  7670. <p class="hangnum"><a name="para1211"></a><a name="para1211_kn14"></a><span class="paranum">1211</span>.</p>
  7671. <p class="gatha1">‘‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ;</p>
  7672. <p class="gathalast">Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.</p>
  7673. <p class="hangnum"><a name="para1212"></a><a name="para1212_kn14"></a><span class="paranum">1212</span>.</p>
  7674. <p class="gatha1">‘‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā;</p>
  7675. <p class="gathalast">Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.</p>
  7676. <p class="hangnum"><a name="para1213"></a><a name="para1213_kn14"></a><span class="paranum">1213</span>.</p>
  7677. <p class="gatha1">‘‘Dvāraṃ <a name="M2.0262"></a> nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṃ;</p>
  7678. <p class="gathalast">Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsitaṃ’’.</p>
  7679. <p class="hangnum"><a name="para1214"></a><a name="para1214_kn14"></a><span class="paranum">1214</span>.</p>
  7680. <p class="gatha1">Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;</p>
  7681. <p class="gathalast">‘‘Natthi dvāraṃ sugatiyā, niyatiṃ <span class="note">[niyataṃ (syā.)]</span> kaṅkha bījaka.</p>
  7682. <p class="hangnum"><a name="para1215"></a><a name="para1215_kn14"></a><span class="paranum">1215</span>.</p>
  7683. <p class="gatha1">‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati;</p>
  7684. <p class="gathalast">Saṃsārasuddhi sabbesaṃ, mā turittho <span class="note">[turito (syā.)]</span> anāgate.</p>
  7685. <p class="hangnum"><a name="para1216"></a><a name="para1216_kn14"></a><span class="paranum">1216</span>.</p>
  7686. <p class="gatha1">‘‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo <span class="note">[vāvaṭo (ka.)]</span>;</p>
  7687. <p class="gathalast">Vohāramanusāsanto<a name="T2.0299"></a>, ratihīno tadantarā’’.</p>
  7688. <p class="hangnum"><a name="para1217"></a><a name="para1217_kn14"></a><span class="paranum">1217</span>.</p>
  7689. <p class="gatha1">‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissati’’;</p>
  7690. <p class="gathalast">Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesanaṃ.</p>
  7691. <p class="hangnum"><a name="para1218"></a><a name="para1218_kn14"></a><span class="paranum">1218</span>.</p>
  7692. <p class="gatha1">Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati;</p>
  7693. <p class="gathalast">Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.</p>
  7694. <p class="hangnum"><a name="para1219"></a><a name="para1219_kn14"></a><span class="paranum">1219</span>.</p>
  7695. <p class="gatha1">‘‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me;</p>
  7696. <p class="gathalast">Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.</p>
  7697. <p class="hangnum"><a name="para1220"></a><a name="para1220_kn14"></a><span class="paranum">1220</span>.</p>
  7698. <p class="gatha1">‘‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako;</p>
  7699. <p class="gathalast">Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’’.</p>
  7700. <p class="hangnum"><a name="para1221"></a><a name="para1221_kn14"></a><span class="paranum">1221</span>.</p>
  7701. <p class="gatha1">Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha;</p>
  7702. <p class="gathalast">Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo.</p>
  7703. <p class="hangnum"><a name="para1222"></a><a name="para1222_kn14"></a><span class="paranum">1222</span>.</p>
  7704. <p class="gatha1">Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā;</p>
  7705. <p class="gathalast">Rājakaññā rucā <span class="note">[rujā (sī. pī.) evamuparipi]</span> nāma, dhātimātaramabravi.</p>
  7706. <p class="hangnum"><a name="para1223"></a><a name="para1223_kn14"></a><span class="paranum">1223</span>.</p>
  7707. <p class="gatha1">‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu <span class="note">[ca karontu (sī. pī.)]</span> me;</p>
  7708. <p class="gathalast">Suve pannaraso dibyo, gacchaṃ issarasantike’ <span class="note">[pitussa santike (syā.)]</span>.</p>
  7709. <p class="hangnum"><a name="para1224"></a><a name="para1224_kn14"></a><span class="paranum">1224</span>.</p>
  7710. <p class="gatha1">Tassā <a name="V2.0191"></a> mālyaṃ abhihariṃsu, candanañca mahārahaṃ;</p>
  7711. <p class="gathalast">Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.</p>
  7712. <p class="hangnum"><a name="para1225"></a><a name="para1225_kn14"></a><span class="paranum">1225</span>.</p>
  7713. <p class="gatha1">Tañca <a name="M2.0263"></a> sovaṇṇaye <span class="note">[soṇṇamaye (ka.)]</span> pīṭhe, nisinnaṃ bahukitthiyo;</p>
  7714. <p class="gathalast">Parikiriya pasobhiṃsu <span class="note">[asobhiṃsu (sī. syā. pī.)]</span>, rucaṃ ruciravaṇṇiniṃ.</p>
  7715. <p class="hangnum"><a name="para1226"></a><a name="para1226_kn14"></a><span class="paranum">1226</span>.</p>
  7716. <p class="gatha1">Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā;</p>
  7717. <p class="gathalast">Sateratā <a name="T2.0300"></a> abbhamiva, candakaṃ pāvisī rucā.</p>
  7718. <p class="hangnum"><a name="para1227"></a><a name="para1227_kn14"></a><span class="paranum">1227</span>.</p>
  7719. <p class="gatha1">Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ;</p>
  7720. <p class="gathalast">Suvaṇṇakhacite <span class="note">[suvaṇṇavikate (sī. pī.)]</span> pīṭhe, ekamantaṃ upāvisi’’.</p>
  7721. <p class="hangnum"><a name="para1228"></a><a name="para1228_kn14"></a><span class="paranum">1228</span>.</p>
  7722. <p class="gatha1">Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ;</p>
  7723. <p class="gathalast">Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.</p>
  7724. <p class="hangnum"><a name="para1229"></a><a name="para1229_kn14"></a><span class="paranum">1229</span>.</p>
  7725. <p class="gatha1">‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati;</p>
  7726. <p class="gathalast">Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.</p>
  7727. <p class="hangnum"><a name="para1230"></a><a name="para1230_kn14"></a><span class="paranum">1230</span>.</p>
  7728. <p class="gatha1">‘‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo;</p>
  7729. <p class="gathalast">Gharake karotha paccekaṃ, khiḍḍāratiratā muhuṃ <span class="note">[ahu (syā. ka.)]</span>.</p>
  7730. <p class="hangnum"><a name="para1231"></a><a name="para1231_kn14"></a><span class="paranum">1231</span>.</p>
  7731. <p class="gatha1">‘‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharantu te;</p>
  7732. <p class="gathalast">Manokarassu kuḍḍamukhī <span class="note">[kuṭṭamukhī (sī. pī.)]</span>, api candasamamhipi’’ <span class="note">[api candasamampi te (ka.)]</span>.</p>
  7733. <p class="hangnum"><a name="para1232"></a><a name="para1232_kn14"></a><span class="paranum">1232</span>.</p>
  7734. <p class="gatha1">Vedehassa vaco sutvā, rucā pitaramabravi;</p>
  7735. <p class="gathalast">‘‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.</p>
  7736. <p class="hangnum"><a name="para1233"></a><a name="para1233_kn14"></a><span class="paranum">1233</span>.</p>
  7737. <p class="gatha1">‘‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me;</p>
  7738. <p class="gathalast">Yathādinnañca dassāmi, dānaṃ sabbavanīsvahaṃ’’ <span class="note">[sabbavaṇīsvahaṃ (syā. ka.)]</span>.</p>
  7739. <p class="hangnum"><a name="para1234"></a><a name="para1234_kn14"></a><span class="paranum">1234</span>.</p>
  7740. <p class="gatha1">Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi;</p>
  7741. <p class="gathalast">‘‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.</p>
  7742. <p class="hangnum"><a name="para1235"></a><a name="para1235_kn14"></a><span class="paranum">1235</span>.</p>
  7743. <p class="gatha1">‘‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi;</p>
  7744. <p class="gathalast">Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’.</p>
  7745. <p class="hangnum"><a name="para1236"></a><a name="para1236_kn14"></a><span class="paranum">1236</span>.</p>
  7746. <p class="gatha1">‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ;</p>
  7747. <p class="gathalast">Passasanto <a name="T2.0301"></a> muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.</p>
  7748. <p class="hangnum"><a name="para1237"></a><a name="para1237_kn14"></a><span class="paranum">1237</span>.</p>
  7749. <p class="gatha1">‘‘Yāva <a name="M2.0264"></a> ruce jīvamānā <span class="note">[jīvasino (sī. pī.)]</span>, mā bhattamapanāmayi;</p>
  7750. <p class="gathalast">Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasi’’.</p>
  7751. <p class="hangnum"><a name="para1238"></a><a name="para1238_kn14"></a><span class="paranum">1238</span>.</p>
  7752. <p class="gatha1">Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī;</p>
  7753. <p class="gathalast">Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.</p>
  7754. <p class="hangnum"><a name="para1239"></a><a name="para1239_kn14"></a><span class="paranum">1239</span>.</p>
  7755. <p class="gatha1">‘‘Sutameva <a name="V2.0192"></a> pure āsi, sakkhi <span class="note">[paccakkhaṃ (ka.)]</span> diṭṭhamidaṃ mayā;</p>
  7756. <p class="gathalast">Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.</p>
  7757. <p class="hangnum"><a name="para1240"></a><a name="para1240_kn14"></a><span class="paranum">1240</span>.</p>
  7758. <p class="gatha1">‘‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati;</p>
  7759. <p class="gathalast">Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhituṃ.</p>
  7760. <p class="hangnum"><a name="para1241"></a><a name="para1241_kn14"></a><span class="paranum">1241</span>.</p>
  7761. <p class="gatha1">‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido;</p>
  7762. <p class="gathalast">Kathaṃ bālehi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.</p>
  7763. <p class="hangnum"><a name="para1242"></a><a name="para1242_kn14"></a><span class="paranum">1242</span>.</p>
  7764. <p class="gatha1">‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa;</p>
  7765. <p class="gathalast">Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho <span class="note">[momuho (sī. pī.)]</span> naggabhāvaṃ.</p>
  7766. <p class="hangnum"><a name="para1243"></a><a name="para1243_kn14"></a><span class="paranum">1243</span>.</p>
  7767. <p class="gatha1">‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ <span class="note">[bahū pajā (ka.)]</span>;</p>
  7768. <p class="gathalast">Pubbe kalī duggahitovaatthā <span class="note">[attho (ka.), duggahitova’natthā (?)]</span>, dummo ca yā balisā ambujova.</p>
  7769. <p class="hangnum"><a name="para1244"></a><a name="para1244_kn14"></a><span class="paranum">1244</span>.</p>
  7770. <p class="gatha1">‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā;</p>
  7771. <p class="gathalast">Upamāya <a name="T2.0302"></a> midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.</p>
  7772. <p class="hangnum"><a name="para1245"></a><a name="para1245_kn14"></a><span class="paranum">1245</span>.</p>
  7773. <p class="gatha1">‘‘Vāṇijānaṃ yathā nāvā, appamāṇabharā <span class="note">[appamāṇaharā (pī.)]</span> garu;</p>
  7774. <p class="gathalast">Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.</p>
  7775. <p class="hangnum"><a name="para1246"></a><a name="para1246_kn14"></a><span class="paranum">1246</span>.</p>
  7776. <p class="gatha1">‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;</p>
  7777. <p class="gathalast">Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.</p>
  7778. <p class="hangnum"><a name="para1247"></a><a name="para1247_kn14"></a><span class="paranum">1247</span>.</p>
  7779. <p class="gatha1">‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati;</p>
  7780. <p class="gathalast">Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.</p>
  7781. <p class="hangnum"><a name="para1248"></a><a name="para1248_kn14"></a><span class="paranum">1248</span>.</p>
  7782. <p class="gatha1">‘‘Pubbevassa <a name="M2.0265"></a> kataṃ puññaṃ, alātassa mahīpati;</p>
  7783. <p class="gathalast">Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.</p>
  7784. <p class="hangnum"><a name="para1249"></a><a name="para1249_kn14"></a><span class="paranum">1249</span>.</p>
  7785. <p class="gatha1">‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato;</p>
  7786. <p class="gathalast">Ujumaggaṃ avahāya <span class="note">[apāhāya (sī.)]</span>, kummaggamanudhāvati.</p>
  7787. <p class="hangnum"><a name="para1250"></a><a name="para1250_kn14"></a><span class="paranum">1250</span>.</p>
  7788. <p class="gatha1">‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale;</p>
  7789. <p class="gathalast">Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.</p>
  7790. <p class="hangnum"><a name="para1251"></a><a name="para1251_kn14"></a><span class="paranum">1251</span>.</p>
  7791. <p class="gatha1">‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;</p>
  7792. <p class="gathalast">Saggātimāno dāsova, bījako sātave <span class="note">[sādhave (ka.)]</span> rato.</p>
  7793. <p class="hangnum"><a name="para1252"></a><a name="para1252_kn14"></a><span class="paranum">1252</span>.</p>
  7794. <p class="gatha1">‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani;</p>
  7795. <p class="gathalast">Pubbevassa <span class="note">[pubbe tassa (sī. pī.)]</span> kataṃ pāpaṃ, tameso paṭisevati.</p>
  7796. <p class="hangnum"><a name="para1253"></a><a name="para1253_kn14"></a><span class="paranum">1253</span>.</p>
  7797. <p class="gatha1">‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato;</p>
  7798. <p class="gathalast">Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā.</p>
  7799. <p class="hangnum"><a name="para1254"></a><a name="para1254_kn14"></a><span class="paranum">1254</span>.</p>
  7800. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="T2.0303"></a><a name="V2.0193"></a> yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ;</p>
  7801. <p class="gathalast">Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.</p>
  7802. <p class="hangnum"><a name="para1255"></a><a name="para1255_kn14"></a><span class="paranum">1255</span>.</p>
  7803. <p class="gatha1">‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;</p>
  7804. <p class="gathalast">Sopi tādisako hoti, sahavāso hi <span class="note">[sahavāsopi (ka.)]</span> tādiso.</p>
  7805. <p class="hangnum"><a name="para1256"></a><a name="para1256_kn14"></a><span class="paranum">1256</span>.</p>
  7806. <p class="gatha1">‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;</p>
  7807. <p class="gatha2">Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;</p>
  7808. <p class="gathalast">Upalepabhayā <span class="note">[upalimpabhayā (ka.)]</span> dhīro, neva pāpasakhā siyā.</p>
  7809. <p class="hangnum"><a name="para1257"></a><a name="para1257_kn14"></a><span class="paranum">1257</span>.</p>
  7810. <p class="gatha1">‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;</p>
  7811. <p class="gathalast">Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.</p>
  7812. <p class="hangnum"><a name="para1258"></a><a name="para1258_kn14"></a><span class="paranum">1258</span>.</p>
  7813. <p class="gatha1">‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;</p>
  7814. <p class="gathalast">Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.</p>
  7815. <p class="hangnum"><a name="para1259"></a><a name="para1259_kn14"></a><span class="paranum">1259</span>.</p>
  7816. <p class="gatha1">‘‘Tasmā pattapuṭasseva <span class="note">[phalapuṭasseva (sī. pī.)]</span>, ñatvā sampākamattano;</p>
  7817. <p class="gatha2">Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;</p>
  7818. <p class="gathalast">Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatiṃ’’.</p>
  7819. <p class="hangnum"><a name="para1260"></a><a name="para1260_kn14"></a><span class="paranum">1260</span>.</p>
  7820. <p class="gatha1">Ahampi <a name="M2.0266"></a> jātiyo satta, sare saṃsaritattano;</p>
  7821. <p class="gathalast">Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.</p>
  7822. <p class="hangnum"><a name="para1261"></a><a name="para1261_kn14"></a><span class="paranum">1261</span>.</p>
  7823. <p class="gatha1">‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa;</p>
  7824. <p class="gathalast">Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.</p>
  7825. <p class="hangnum"><a name="para1262"></a><a name="para1262_kn14"></a><span class="paranum">1262</span>.</p>
  7826. <p class="gatha1">‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;</p>
  7827. <p class="gathalast">Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.</p>
  7828. <p class="hangnum"><a name="para1263"></a><a name="para1263_kn14"></a><span class="paranum">1263</span>.</p>
  7829. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="T2.0304"></a> kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako;</p>
  7830. <p class="gathalast">Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.</p>
  7831. <p class="hangnum"><a name="para1264"></a><a name="para1264_kn14"></a><span class="paranum">1264</span>.</p>
  7832. <p class="gatha1">‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane;</p>
  7833. <p class="gathalast">Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.</p>
  7834. <p class="hangnum"><a name="para1265"></a><a name="para1265_kn14"></a><span class="paranum">1265</span>.</p>
  7835. <p class="gatha1">‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ;</p>
  7836. <p class="gathalast">Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.</p>
  7837. <p class="hangnum"><a name="para1266"></a><a name="para1266_kn14"></a><span class="paranum">1266</span>.</p>
  7838. <p class="gatha1">‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ;</p>
  7839. <p class="gathalast">Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.</p>
  7840. <p class="hangnum"><a name="para1267"></a><a name="para1267_kn14"></a><span class="paranum">1267</span>.</p>
  7841. <p class="gatha1">‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ;</p>
  7842. <p class="gathalast">Phalaṃ pariyāga maṃ <span class="note">[pariyāga taṃ (sī.), pariyāgataṃ (syā. pī.)]</span> pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.</p>
  7843. <p class="hangnum"><a name="para1268"></a><a name="para1268_kn14"></a><span class="paranum">1268</span>.</p>
  7844. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0194"></a> cutāhaṃ vedeha, roruve niraye ciraṃ;</p>
  7845. <p class="gathalast">Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.</p>
  7846. <p class="hangnum"><a name="para1269"></a><a name="para1269_kn14"></a><span class="paranum">1269</span>.</p>
  7847. <p class="gatha1">‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ;</p>
  7848. <p class="gathalast">Bhinnāgate <span class="note">[bheṇṇākaṭe (sī. pī.)]</span> ahuṃ rāja, chagalo uddhatapphalo <span class="note">[chakalo uddhitapphalo (sī. pī.)]</span>.</p>
  7849. <p class="hangnum"><a name="para1270"></a><a name="para1270_kn14"></a><span class="paranum">1270</span>.</p>
  7850. <p class="gatha1">‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca;</p>
  7851. <p class="gathalast">Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.</p>
  7852. <p class="hangnum"><a name="para1271"></a><a name="para1271_kn14"></a><span class="paranum">1271</span>.</p>
  7853. <p class="gatha1">‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane;</p>
  7854. <p class="gatha2">Niluñcitaphalo <span class="note">[nilicchitaphalo (sī. pī.)]</span> yeva, yūthapena pagabbhinā;</p>
  7855. <p class="gathalast">Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.</p>
  7856. <p class="hangnum"><a name="para1272"></a><a name="para1272_kn14"></a><span class="paranum">1272</span>.</p>
  7857. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0267"></a> cutāhaṃ vedeha, dassanesu <span class="note">[dasaṇṇesu (sī. pī.), dasannesu (syā.)]</span> pasū ahuṃ;</p>
  7858. <p class="gatha2">Niluñcito <a name="T2.0305"></a> javo bhadro, yoggaṃ vūḷhaṃ ciraṃ mayā;</p>
  7859. <p class="gathalast">Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.</p>
  7860. <p class="hangnum"><a name="para1273"></a><a name="para1273_kn14"></a><span class="paranum">1273</span>.</p>
  7861. <p class="gatha1">‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā;</p>
  7862. <p class="gatha2">Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe;</p>
  7863. <p class="gathalast">Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.</p>
  7864. <p class="hangnum"><a name="para1274"></a><a name="para1274_kn14"></a><span class="paranum">1274</span>.</p>
  7865. <p class="gatha1">‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane;</p>
  7866. <p class="gathalast">Bhavane tāvatiṃsāhaṃ, accharā kāmavaṇṇinī <span class="note">[varavaṇṇinī (ka.)]</span>.</p>
  7867. <p class="hangnum"><a name="para1275"></a><a name="para1275_kn14"></a><span class="paranum">1275</span>.</p>
  7868. <p class="gatha1">‘‘Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>
  7869. <p class="gathalast">Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.</p>
  7870. <p class="hangnum"><a name="para1276"></a><a name="para1276_kn14"></a><span class="paranum">1276</span>.</p>
  7871. <p class="gatha1">‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā;</p>
  7872. <p class="gathalast">Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.</p>
  7873. <p class="hangnum"><a name="para1277"></a><a name="para1277_kn14"></a><span class="paranum">1277</span>.</p>
  7874. <p class="gatha1">‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ;</p>
  7875. <p class="gathalast">Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.</p>
  7876. <p class="hangnum"><a name="para1278"></a><a name="para1278_kn14"></a><span class="paranum">1278</span>.</p>
  7877. <p class="gatha1">‘‘Satta jacco <span class="note">[jaccā (syā. pī.)]</span> mahārāja, niccaṃ sakkatapūjitā;</p>
  7878. <p class="gathalast">Thībhāvāpi na muccissaṃ, chaṭṭhā nigatiyo <span class="note">[chaṭṭhā gatiyo (syā.)]</span> imā.</p>
  7879. <p class="hangnum"><a name="para1279"></a><a name="para1279_kn14"></a><span class="paranum">1279</span>.</p>
  7880. <p class="gatha1">‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko;</p>
  7881. <p class="gathalast">Pumā devo bhavissāmi <span class="note">[bhavissati (ka.)]</span>, devakāyasmimuttamo.</p>
  7882. <p class="hangnum"><a name="para1280"></a><a name="para1280_kn14"></a><span class="paranum">1280</span>.</p>
  7883. <p class="gatha1">‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;</p>
  7884. <p class="gathalast">Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.</p>
  7885. <p class="hangnum"><a name="para1281"></a><a name="para1281_kn14"></a><span class="paranum">1281</span>.</p>
  7886. <p class="gatha1">‘‘Muhutto <a name="V2.0195"></a> viya so dibyo, idha vassāni soḷasa;</p>
  7887. <p class="gathalast">Rattindivo <a name="T2.0306"></a> ca so dibyo, mānusiṃ saradosataṃ.</p>
  7888. <p class="hangnum"><a name="para1282"></a><a name="para1282_kn14"></a><span class="paranum">1282</span>.</p>
  7889. <p class="gatha1">‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;</p>
  7890. <p class="gathalast">Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassati <span class="note">[panassati (sī. pī.)]</span>.</p>
  7891. <p class="hangnum"><a name="para1283"></a><a name="para1283_kn14"></a><span class="paranum">1283</span>.</p>
  7892. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="M2.0268"></a> icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ <span class="note">[jātijātiṃ (sī. pī.)]</span> punappunaṃ;</p>
  7893. <p class="gathalast">Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.</p>
  7894. <p class="hangnum"><a name="para1284"></a><a name="para1284_kn14"></a><span class="paranum">1284</span>.</p>
  7895. <p class="gatha1">‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;</p>
  7896. <p class="gathalast">Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.</p>
  7897. <p class="hangnum"><a name="para1285"></a><a name="para1285_kn14"></a><span class="paranum">1285</span>.</p>
  7898. <p class="gatha1">‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;</p>
  7899. <p class="gathalast">Pāpāni parivajjetvā <span class="note">[parivajjeyya (ka.)]</span>, tividhaṃ dhammamācare.</p>
  7900. <p class="hangnum"><a name="para1286"></a><a name="para1286_kn14"></a><span class="paranum">1286</span>.</p>
  7901. <p class="gatha1">‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo;</p>
  7902. <p class="gathalast">Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.</p>
  7903. <p class="hangnum"><a name="para1287"></a><a name="para1287_kn14"></a><span class="paranum">1287</span>.</p>
  7904. <p class="gatha1">‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā;</p>
  7905. <p class="gathalast">Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.</p>
  7906. <p class="hangnum"><a name="para1288"></a><a name="para1288_kn14"></a><span class="paranum">1288</span>.</p>
  7907. <p class="gatha1">‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda;</p>
  7908. <p class="gathalast">Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’.</p>
  7909. <p class="hangnum"><a name="para1289"></a><a name="para1289_kn14"></a><span class="paranum">1289</span>.</p>
  7910. <p class="gatha1">Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ;</p>
  7911. <p class="gathalast">Mūḷhassa <a name="T2.0307"></a> maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā.</p>
  7912. <p class="hangnum"><a name="para1290"></a><a name="para1290_kn14"></a><span class="paranum">1290</span>.</p>
  7913. <p class="gatha1">Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ;</p>
  7914. <p class="gathalast">Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.</p>
  7915. <p class="hangnum"><a name="para1291"></a><a name="para1291_kn14"></a><span class="paranum">1291</span>.</p>
  7916. <p class="gatha1">‘‘Tato patiṭṭhā pāsāde, vedehassa puratthato <span class="note">[purakkhato (syā. ka.)]</span>;</p>
  7917. <p class="gathalast">Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandatha.</p>
  7918. <p class="hangnum"><a name="para1292"></a><a name="para1292_kn14"></a><span class="paranum">1292</span>.</p>
  7919. <p class="gatha1">‘‘Athāsanamhā oruyha, rājā byathitamānaso <span class="note">[byamhitamānaso (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  7920. <p class="gathalast">Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.</p>
  7921. <p class="hangnum"><a name="para1293"></a><a name="para1293_kn14"></a><span class="paranum">1293</span>.</p>
  7922. <p class="gatha1">‘‘Kuto <a name="M2.0269"></a> nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṃ sabbadisā <span class="note">[saṃvariṃ (sī. pī.)]</span> candimāva;</p>
  7923. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.</p>
  7924. <p class="hangnum"><a name="para1294"></a><a name="para1294_kn14"></a><span class="paranum">1294</span>.</p>
  7925. <p class="gatha1">‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā <span class="note">[saṃvariṃ (sī. pī.)]</span> candimāva;</p>
  7926. <p class="gathalast">Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo ca’’.</p>
  7927. <p class="hangnum"><a name="para1295"></a><a name="para1295_kn14"></a><span class="paranum">1295</span>.</p>
  7928. <p class="gatha1">‘‘Accherarūpaṃ tava <span class="note">[vata (sī. pī.)]</span> yādisañca, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca;</p>
  7929. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhi’’.</p>
  7930. <p class="hangnum"><a name="para1296"></a><a name="para1296_kn14"></a><span class="paranum">1296</span>.</p>
  7931. <p class="gatha1">‘‘Saccañca <a name="T2.0308"></a><a name="V2.0196"></a> dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā;</p>
  7932. <p class="gathalast">Teheva dhammehi susevitehi, manojavo yena kāmaṃ gatosmi’’.</p>
  7933. <p class="hangnum"><a name="para1297"></a><a name="para1297_kn14"></a><span class="paranum">1297</span>.</p>
  7934. <p class="gatha1">‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi <span class="note">[ete tvaṃ (sī. pī.)]</span> yathā vadesi;</p>
  7935. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohi’’.</p>
  7936. <p class="hangnum"><a name="para1298"></a><a name="para1298_kn14"></a><span class="paranum">1298</span>.</p>
  7937. <p class="gatha1">‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla;</p>
  7938. <p class="gathalast">Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī ca’’.</p>
  7939. <p class="hangnum"><a name="para1299"></a><a name="para1299_kn14"></a><span class="paranum">1299</span>.</p>
  7940. <p class="gatha1">‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi;</p>
  7941. <p class="gathalast">Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhu’’.</p>
  7942. <p class="hangnum"><a name="para1300"></a><a name="para1300_kn14"></a><span class="paranum">1300</span>.</p>
  7943. <p class="gatha1">‘‘Attheva <a name="M2.0270"></a> devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu;</p>
  7944. <p class="gathalast">Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’.</p>
  7945. <p class="hangnum"><a name="para1301"></a><a name="para1301_kn14"></a><span class="paranum">1301</span>.</p>
  7946. <p class="gatha1">‘‘Atthīti <a name="T2.0309"></a> ce nārada saddahāsi, nivesanaṃ paraloke matānaṃ;</p>
  7947. <p class="gathalast">Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassaṃ’’.</p>
  7948. <p class="hangnum"><a name="para1302"></a><a name="para1302_kn14"></a><span class="paranum">1302</span>.</p>
  7949. <p class="gatha1">‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ <span class="note">[vataññuṃ (ka.)]</span>;</p>
  7950. <p class="gathalast">Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7951. <p class="hangnum"><a name="para1303"></a><a name="para1303_kn14"></a><span class="paranum">1303</span>.</p>
  7952. <p class="gatha1">‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo <span class="note">[akammasīlo (pī.)]</span>, pāpācāro alaso luddakammo;</p>
  7953. <p class="gathalast">Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.</p>
  7954. <p class="hangnum"><a name="para1304"></a><a name="para1304_kn14"></a><span class="paranum">1304</span>.</p>
  7955. <p class="gatha1">‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ <span class="note">[uṭṭhāhakaṃ (sī.)]</span> sīlavantaṃ vadaññuṃ;</p>
  7956. <p class="gathalast">Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesi’’.</p>
  7957. <p class="hangnum"><a name="para1305"></a><a name="para1305_kn14"></a><span class="paranum">1305</span>.</p>
  7958. <p class="gatha1">‘‘Ito cuto <span class="note">[gato (sī. pī.)]</span> dakkhasi tattha rāja, kākolasaṅghehi vikassamānaṃ <span class="note">[kākoḷasaṅghehipi kaḍḍhamānaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  7959. <p class="gatha2">Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi <span class="note">[soṇakehi (syā. ka.)]</span>;</p>
  7960. <p class="gathalast">Sañchinnagattaṃ <a name="T2.0310"></a> ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7961. <p class="hangnum"><a name="para1306"></a><a name="para1306_kn14"></a><span class="paranum">1306</span>.</p>
  7962. <p class="gatha1">‘‘Andhaṃtamaṃ <a name="M2.0271"></a> tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo;</p>
  7963. <p class="gathalast">Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko.</p>
  7964. <p class="hangnum"><a name="para1307"></a><a name="para1307_kn14"></a><span class="paranum">1307</span>.</p>
  7965. <p class="gatha1">‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā;</p>
  7966. <p class="gathalast">Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapattaṃ <span class="note">[paraloke patantaṃ (ka.)]</span>.</p>
  7967. <p class="hangnum"><a name="para1308"></a><a name="para1308_kn14"></a><span class="paranum">1308</span>.</p>
  7968. <p class="gatha1">‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca;</p>
  7969. <p class="gathalast">Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7970. <p class="hangnum"><a name="para1309"></a><a name="para1309_kn14"></a><span class="paranum">1309</span>.</p>
  7971. <p class="gatha1">‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā <span class="note">[pothayanti (ka.)]</span>;</p>
  7972. <p class="gathalast">Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāriṃ.</p>
  7973. <p class="hangnum"><a name="para1310"></a><a name="para1310_kn14"></a><span class="paranum">1310</span>.</p>
  7974. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="V2.0197"></a> haññamānaṃ niraye vajantaṃ, kucchismiṃ passasmiṃ vipphālitūdaraṃ;</p>
  7975. <p class="gathalast">Sañchinnagattaṃ <a name="T2.0311"></a> ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7976. <p class="hangnum"><a name="para1311"></a><a name="para1311_kn14"></a><span class="paranum">1311</span>.</p>
  7977. <p class="gatha1">‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā;</p>
  7978. <p class="gathalast">Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakamme.</p>
  7979. <p class="hangnum"><a name="para1312"></a><a name="para1312_kn14"></a><span class="paranum">1312</span>.</p>
  7980. <p class="gatha1">‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati <span class="note">[seti (ka.)]</span> ittarampi;</p>
  7981. <p class="gathalast">Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7982. <p class="hangnum"><a name="para1313"></a><a name="para1313_kn14"></a><span class="paranum">1313</span>.</p>
  7983. <p class="gatha1">‘‘Sandhāvamānampi <a name="M2.0272"></a> <span class="note">[sandhāvamānaṃ taṃ (sī. pī.)]</span> rathesu yuttaṃ, sajotibhūtaṃ pathaviṃ kamantaṃ;</p>
  7984. <p class="gathalast">Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ <span class="note">[sucodiyantaṃ (sī. pī.)]</span>, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7985. <p class="hangnum"><a name="para1314"></a><a name="para1314_kn14"></a><span class="paranum">1314</span>.</p>
  7986. <p class="gatha1">‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ;</p>
  7987. <p class="gathalast">Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7988. <p class="hangnum"><a name="para1315"></a><a name="para1315_kn14"></a><span class="paranum">1315</span>.</p>
  7989. <p class="gatha1">‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ;</p>
  7990. <p class="gathalast">Sudaḍḍhagattaṃ <a name="T2.0312"></a> kapaṇaṃ rudantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  7991. <p class="hangnum"><a name="para1316"></a><a name="para1316_kn14"></a><span class="paranum">1316</span>.</p>
  7992. <p class="gatha1">‘‘Abbhakūṭasamā uccā, kaṇṭakanicitā <span class="note">[kaṇṭakāpacitā (sī. pī.), kaṇṭakāhicitā (syā.)]</span> dumā;</p>
  7993. <p class="gathalast">Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.</p>
  7994. <p class="hangnum"><a name="para1317"></a><a name="para1317_kn14"></a><span class="paranum">1317</span>.</p>
  7995. <p class="gatha1">‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū;</p>
  7996. <p class="gathalast">Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhi.</p>
  7997. <p class="hangnum"><a name="para1318"></a><a name="para1318_kn14"></a><span class="paranum">1318</span>.</p>
  7998. <p class="gatha1">‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruharimakkhitaṃ;</p>
  7999. <p class="gathalast">Vidaḍḍhakāyaṃ <span class="note">[viduṭṭhakāyaṃ (pī.)]</span> vitacaṃ, āturaṃ gāḷhavedanaṃ.</p>
  8000. <p class="hangnum"><a name="para1319"></a><a name="para1319_kn14"></a><span class="paranum">1319</span>.</p>
  8001. <p class="gatha1">‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ;</p>
  8002. <p class="gathalast">Dumagge vitacaṃ gattaṃ <span class="note">[dumaggaviṭapaggataṃ (sī.)]</span>, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.</p>
  8003. <p class="hangnum"><a name="para1320"></a><a name="para1320_kn14"></a><span class="paranum">1320</span>.</p>
  8004. <p class="gatha1">‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;</p>
  8005. <p class="gathalast">Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.</p>
  8006. <p class="hangnum"><a name="para1321"></a><a name="para1321_kn14"></a><span class="paranum">1321</span>.</p>
  8007. <p class="gatha1">‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ <span class="note">[pabhijjamānaṃ (ka.)]</span>;</p>
  8008. <p class="gathalast">Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.</p>
  8009. <p class="hangnum"><a name="para1322"></a><a name="para1322_kn14"></a><span class="paranum">1322</span>.</p>
  8010. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0273"></a> nikkhantamattaṃ taṃ, asipattācitā dumā <span class="note">[asipattanirayā dukhā (sī. pī.)]</span>;</p>
  8011. <p class="gathalast">Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.</p>
  8012. <p class="hangnum"><a name="para1323"></a><a name="para1323_kn14"></a><span class="paranum">1323</span>.</p>
  8013. <p class="gatha1">‘‘Kharā kharodakā <span class="note">[khārodikā (sī.), kharodikā (pī.)]</span> tattā, duggā vetaraṇī nadī;</p>
  8014. <p class="gathalast">Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati.</p>
  8015. <p class="hangnum"><a name="para1324"></a><a name="para1324_kn14"></a><span class="paranum">1324</span>.</p>
  8016. <p class="gatha1">‘‘Tattha <a name="T2.0313"></a> sañchinnagattaṃ taṃ, vuyhantaṃ ruhiramakkhitaṃ;</p>
  8017. <p class="gathalast">Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ’’.</p>
  8018. <p class="hangnum"><a name="para1325"></a><a name="para1325_kn14"></a><span class="paranum">1325</span>.</p>
  8019. <p class="gatha1">‘‘Vedhāmi <a name="V2.0198"></a> rukkho viya chijjamāno, disaṃ na jānāmi pamūḷhasañño;</p>
  8020. <p class="gathalast">Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā <span class="note">[gāthā (sī. syā. pī.)]</span> tava bhāsitā ise.</p>
  8021. <p class="hangnum"><a name="para1326"></a><a name="para1326_kn14"></a><span class="paranum">1326</span>.</p>
  8022. <p class="gatha1">‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave;</p>
  8023. <p class="gathalast">Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.</p>
  8024. <p class="hangnum"><a name="para1327"></a><a name="para1327_kn14"></a><span class="paranum">1327</span>.</p>
  8025. <p class="gatha1">‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā;</p>
  8026. <p class="gathalast">Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ’’.</p>
  8027. <p class="hangnum"><a name="para1328"></a><a name="para1328_kn14"></a><span class="paranum">1328</span>.</p>
  8028. <p class="gatha1">‘‘Yathā ahu dhataraṭṭho ( ) <span class="note">[ettha kiñci ūnaṃ viya dissati]</span>, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi;</p>
  8029. <p class="gathalast">Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.</p>
  8030. <p class="hangnum"><a name="para1329"></a><a name="para1329_kn14"></a><span class="paranum">1329</span>.</p>
  8031. <p class="gatha1">‘‘Ete caññe ca rājāno, ye saggavisayaṃ <span class="note">[sakkavisayaṃ (sī. pī.)]</span> gatā;</p>
  8032. <p class="gathalast">Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.</p>
  8033. <p class="hangnum"><a name="para1330"></a><a name="para1330_kn14"></a><span class="paranum">1330</span>.</p>
  8034. <p class="gatha1">‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava;</p>
  8035. <p class="gatha2">Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;</p>
  8036. <p class="gathalast">Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.</p>
  8037. <p class="hangnum"><a name="para1331"></a><a name="para1331_kn14"></a><span class="paranum">1331</span>.</p>
  8038. <p class="gatha1">‘‘Ko <a name="T2.0314"></a><a name="M2.0274"></a> panthe chattamāneti <span class="note">[chatta’mādeti (sī. syā. pī.)]</span>, pādukā ca mudū subhā;</p>
  8039. <p class="gathalast">Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.</p>
  8040. <p class="hangnum"><a name="para1332"></a><a name="para1332_kn14"></a><span class="paranum">1332</span>.</p>
  8041. <p class="gatha1">‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavassañca, māssu yuñja yathā pure;</p>
  8042. <p class="gathalast">Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī.</p>
  8043. <p class="hangnum"><a name="para1333"></a><a name="para1333_kn14"></a><span class="paranum">1333</span>.</p>
  8044. <p class="gatha1">‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu;</p>
  8045. <p class="gathalast">Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.</p>
  8046. <p class="hangnum"><a name="para1334"></a><a name="para1334_kn14"></a><span class="paranum">1334</span>.</p>
  8047. <p class="gatha1">‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo;</p>
  8048. <p class="gathalast">Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.</p>
  8049. <p class="hangnum"><a name="para1335"></a><a name="para1335_kn14"></a><span class="paranum">1335</span>.</p>
  8050. <p class="gatha1">‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato;</p>
  8051. <p class="gathalast">Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.</p>
  8052. <p class="hangnum"><a name="para1336"></a><a name="para1336_kn14"></a><span class="paranum">1336</span>.</p>
  8053. <p class="gatha1">‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro;</p>
  8054. <p class="gathalast">Athaddhatānatīsāko <span class="note">[atthaddhatānatīsāko (sī. pī.)]</span>, sīlasaṃvaranandhano.</p>
  8055. <p class="hangnum"><a name="para1337"></a><a name="para1337_kn14"></a><span class="paranum">1337</span>.</p>
  8056. <p class="gatha1">‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako;</p>
  8057. <p class="gathalast">Bāhusaccamapālambo, ṭhitacittamupādhiyo <span class="note">[dhiticittamupādhiyo (ka.)]</span>.</p>
  8058. <p class="hangnum"><a name="para1338"></a><a name="para1338_kn14"></a><span class="paranum">1338</span>.</p>
  8059. <p class="gatha1">‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako;</p>
  8060. <p class="gathalast">Nivātavuttiyottako <span class="note">[nivātavuttiyottaṅgo (ka.)]</span>, anatimānayugo lahu.</p>
  8061. <p class="hangnum"><a name="para1339"></a><a name="para1339_kn14"></a><span class="paranum">1339</span>.</p>
  8062. <p class="gatha1">‘‘Alīnacittasanthāro<a name="V2.0199"></a>, vuddhisevī rajohato;</p>
  8063. <p class="gathalast">Sati patodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.</p>
  8064. <p class="hangnum"><a name="para1340"></a><a name="para1340_kn14"></a><span class="paranum">1340</span>.</p>
  8065. <p class="gatha1">‘‘Mano dantaṃ pathaṃ neti <span class="note">[patha’nveti (sī. pī.)]</span>, samadantehi vāhibhi;</p>
  8066. <p class="gathalast">Icchā <a name="T2.0315"></a> lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṃyamo.</p>
  8067. <p class="hangnum"><a name="para1341"></a><a name="para1341_kn14"></a><span class="paranum">1341</span>.</p>
  8068. <p class="gatha1">‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato;</p>
  8069. <p class="gathalast">Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.</p>
  8070. <p class="hangnum"><a name="para1342"></a><a name="para1342_kn14"></a><span class="paranum">1342</span>.</p>
  8071. <p class="gatha1">‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti;</p>
  8072. <p class="gathalast">Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’.</p>
  8073. <p class="hangnum"><a name="para1343"></a><a name="para1343_kn14"></a><span class="paranum">1343</span>.</p>
  8074. <p class="gatha1">‘‘Alāto <a name="M2.0275"></a> devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji;</p>
  8075. <p class="gathalast">Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.</p>
  8076. <p class="hangnum"><a name="para1344"></a><a name="para1344_kn14"></a><span class="paranum">1344</span>.</p>
  8077. <p class="gatha1">‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako;</p>
  8078. <p class="gathalast">Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.</p>
  8079. <p class="hangnum"><a name="para1345"></a><a name="para1345_kn14"></a><span class="paranum">1345</span>.</p>
  8080. <p class="gatha1">‘‘Ūruveḷakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;</p>
  8081. <p class="gathalast">Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.</p>
  8082. <p class="centered">Mahānāradakassapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.</p>
  8083. <p class="subhead">546. Vidhurajātakaṃ (9)</p>
  8084. <p class="subhead">Dohaḷakaṇḍaṃ</p>
  8085. <p class="hangnum"><a name="para1346"></a><a name="para1346_kn14"></a><span class="paranum">1346</span>.</p>
  8086. <p class="gatha1">‘‘Paṇḍu kisiyāsi dubbalā, vaṇṇarūpaṃ <span class="note">[vaṇṇarūpe (ka.)]</span> natavedisaṃ pure;</p>
  8087. <p class="gathalast">Vimale akkhāhi pucchitā, kīdisī tuyhaṃ sarīravedanā’’.</p>
  8088. <p class="hangnum"><a name="para1347"></a><a name="para1347_kn14"></a><span class="paranum">1347</span>.</p>
  8089. <p class="gatha1">‘‘Dhammo manujesu mātīnaṃ <span class="note">[mātinaṃ (sī. pī.)]</span>, dohaḷo nāma janinda vuccati;</p>
  8090. <p class="gathalast">Dhammāhataṃ <a name="T2.0316"></a> nāgakuñjara, vidhurassa hadayābhipatthaye’’.</p>
  8091. <p class="hangnum"><a name="para1348"></a><a name="para1348_kn14"></a><span class="paranum">1348</span>.</p>
  8092. <p class="gatha1">‘‘Candaṃ kho tvaṃ dohaḷāyasi, sūriyaṃ vā atha vāpi mālutaṃ;</p>
  8093. <p class="gathalast">Dullabhañhi <span class="note">[dullabhe (sī. pī.)]</span> vidhurassa dassanaṃ <span class="note">[dassane (sī. pī.)]</span>, ko vidhuramidha mānayissati’’.</p>
  8094. <p class="hangnum"><a name="para1349"></a><a name="para1349_kn14"></a><span class="paranum">1349</span>.</p>
  8095. <p class="gatha1">‘‘Kinnu tāta tuvaṃ pajjhāyasi, padumaṃ hatthagataṃva te mukhaṃ;</p>
  8096. <p class="gathalast">Kinnu dummanarūposi issara, mā tvaṃ soci amittatāpana’’.</p>
  8097. <p class="hangnum"><a name="para1350"></a><a name="para1350_kn14"></a><span class="paranum">1350</span>.</p>
  8098. <p class="gatha1">‘‘Mātā <a name="V2.0200"></a><a name="M2.0276"></a> hi tava irandhati <span class="note">[irandati (sī. syā. pī.)]</span>, vidhurassa hadayaṃ dhaniyati;</p>
  8099. <p class="gathalast">Dullabhañhi vidhurassa dassanaṃ, ko vidhuramidha mānayissati’’.</p>
  8100. <p class="hangnum"><a name="para1351"></a><a name="para1351_kn14"></a><span class="paranum">1351</span>.</p>
  8101. <p class="gatha1">‘‘Tassa bhattupariyesanaṃ <span class="note">[bhattupariyesanaṃ (sī. pī.)]</span> cara, yo vidhuramidha mānayissati’’;</p>
  8102. <p class="gathalast">‘‘Pituno ca sā sutvāna vākyaṃ, rattiṃ nikkhamma avassutiṃ cari’’.</p>
  8103. <p class="hangnum"><a name="para1352"></a><a name="para1352_kn14"></a><span class="paranum">1352</span>.</p>
  8104. <p class="gatha1">‘‘Ke gandhabbe rakkhase ca nāge, ke kimpurise cāpi mānuse;</p>
  8105. <p class="gathalast">Ke <a name="T2.0317"></a> paṇḍite sabbakāmadade <span class="note">[sabbakāmade (sī. pī.)]</span>, dīgharattaṃ bhattā me bhavissati’’.</p>
  8106. <p class="hangnum"><a name="para1353"></a><a name="para1353_kn14"></a><span class="paranum">1353</span>.</p>
  8107. <p class="gatha1">‘‘Assāsa hessāmi te pati, bhattā te hessāmi anindalocane;</p>
  8108. <p class="gathalast">Paññā hi mamaṃ tathāvidhā, assāsa hessasi bhariyā mama.</p>
  8109. <p class="hangnum"><a name="para1354"></a><a name="para1354_kn14"></a><span class="paranum">1354</span>.</p>
  8110. <p class="gatha1">‘‘Avacāsi puṇṇakaṃ irandhatī <span class="note">[irandatī (sī. pī.)]</span>, pubbapathānugatena cetasā;</p>
  8111. <p class="gathalast">Ehi gacchāma pitu mamantike <span class="note">[pitu mama santikaṃ (ka.)]</span>, esova te etamatthaṃ pavakkhati.</p>
  8112. <p class="hangnum"><a name="para1355"></a><a name="para1355_kn14"></a><span class="paranum">1355</span>.</p>
  8113. <p class="gatha1">‘‘Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā;</p>
  8114. <p class="gathalast">Yakkhaṃ hatthe gahetvāna, pitusantikupāgami’’.</p>
  8115. <p class="hangnum"><a name="para1356"></a><a name="para1356_kn14"></a><span class="paranum">1356</span>.</p>
  8116. <p class="gatha1">‘‘Nāgavara vaco suṇohi me, patirūpaṃ paṭipajja suṅkiyaṃ;</p>
  8117. <p class="gathalast">Patthemi ahaṃ irandhatiṃ, tāya samaṅgiṃ karohi maṃ tuvaṃ.</p>
  8118. <p class="hangnum"><a name="para1357"></a><a name="para1357_kn14"></a><span class="paranum">1357</span>.</p>
  8119. <p class="gatha1">‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā;</p>
  8120. <p class="gatha2">Sataṃ valabhiyo puṇṇā, nānāratnassa kevalā;</p>
  8121. <p class="gathalast">Te nāga paṭipajjassu, dhītaraṃ dehirandhatiṃ’’.</p>
  8122. <p class="hangnum"><a name="para1358"></a><a name="para1358_kn14"></a><span class="paranum">1358</span>.</p>
  8123. <p class="gatha1">‘‘Yāva <a name="T2.0318"></a><a name="M2.0277"></a> āmantaye ñātī, mitte ca suhadajjane <span class="note">[suhadaṃjanaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  8124. <p class="gathalast">Anāmanta kataṃ kammaṃ, taṃ pacchā anutappati’’.</p>
  8125. <p class="hangnum"><a name="para1359"></a><a name="para1359_kn14"></a><span class="paranum">1359</span>.</p>
  8126. <p class="gatha1">Tato so varuṇo nāgo, pavisitvā nivesanaṃ;</p>
  8127. <p class="gathalast">Bhariyaṃ āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.</p>
  8128. <p class="hangnum"><a name="para1360"></a><a name="para1360_kn14"></a><span class="paranum">1360</span>.</p>
  8129. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ so puṇṇako yakkho, yācatī maṃ irandhatiṃ;</p>
  8130. <p class="gathalast">Bahunā vittalābhena, tassa dema piyaṃ mamaṃ’’.</p>
  8131. <p class="hangnum"><a name="para1361"></a><a name="para1361_kn14"></a><span class="paranum">1361</span>.</p>
  8132. <p class="gatha1">‘‘Na dhanena na vittena, labbhā amhaṃ irandhatī;</p>
  8133. <p class="gatha2">Sace ca kho hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māhareyya;</p>
  8134. <p class="gathalast">Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma’’.</p>
  8135. <p class="hangnum"><a name="para1362"></a><a name="para1362_kn14"></a><span class="paranum">1362</span>.</p>
  8136. <p class="gatha1">Tato so varuṇo nāgo, nikkhamitvā nivesanā;</p>
  8137. <p class="gathalast">Puṇṇakāmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.</p>
  8138. <p class="hangnum"><a name="para1363"></a><a name="para1363_kn14"></a><span class="paranum">1363</span>.</p>
  8139. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0201"></a> dhanena na vittena, labbhā amhaṃ irandhatī;</p>
  8140. <p class="gatha2">Sace tuvaṃ hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi;</p>
  8141. <p class="gathalast">Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma’’.</p>
  8142. <p class="hangnum"><a name="para1364"></a><a name="para1364_kn14"></a><span class="paranum">1364</span>.</p>
  8143. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ paṇḍitotyeke vadanti loke, tameva bāloti punāhu aññe;</p>
  8144. <p class="gathalast">Akkhāhi <a name="T2.0319"></a> me vippavadanti ettha, kaṃ paṇḍitaṃ nāga tuvaṃ vadesi’’.</p>
  8145. <p class="hangnum"><a name="para1365"></a><a name="para1365_kn14"></a><span class="paranum">1365</span>.</p>
  8146. <p class="gatha1">‘‘Korabyarājassa dhanañcayassa <span class="note">[dhanañjayassa (sī. syā. pī.)]</span>, yadi te suto vidhuro nāma kattā;</p>
  8147. <p class="gathalast">Ānehi taṃ paṇḍitaṃ dhammaladdhā, irandhatī padacarā <span class="note">[paddhacarā (sī. pī.), paṭṭhacarā (syā. ka.)]</span> te hotu.</p>
  8148. <p class="hangnum"><a name="para1366"></a><a name="para1366_kn14"></a><span class="paranum">1366</span>.</p>
  8149. <p class="gatha1">‘‘Idañca sutvā varuṇassa vākyaṃ, uṭṭhāya yakkho paramappatīto;</p>
  8150. <p class="gathalast">Tattheva santo purisaṃ asaṃsi, ānehi ājaññamidheva yuttaṃ.</p>
  8151. <p class="hangnum"><a name="para1367"></a><a name="para1367_kn14"></a><span class="paranum">1367</span>.</p>
  8152. <p class="gatha1">‘‘Jātarūpamayā <a name="M2.0278"></a> kaṇṇā, kācamhicamayā <span class="note">[kācamhamayā (sī.), kācambhamayā (pī.)]</span> khurā;</p>
  8153. <p class="gathalast">Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado’’.</p>
  8154. <p class="hangnum"><a name="para1368"></a><a name="para1368_kn14"></a><span class="paranum">1368</span>.</p>
  8155. <p class="gatha1">‘‘Devavāhavahaṃ yānaṃ, assamāruyha puṇṇako;</p>
  8156. <p class="gathalast">Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe <span class="note">[antalikkhaṃ (ka.)]</span>.</p>
  8157. <p class="hangnum"><a name="para1369"></a><a name="para1369_kn14"></a><span class="paranum">1369</span>.</p>
  8158. <p class="gatha1">‘‘So puṇṇako kāmarāgena <span class="note">[kāmavegena (sī. pī.)]</span> giddho, irandhatiṃ nāgakaññaṃ jigīsaṃ <span class="note">[jigiṃsaṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  8159. <p class="gathalast">Gantvāna taṃ bhūtapatiṃ yasassiṃ, iccabravī vessavaṇaṃ kuveraṃ.</p>
  8160. <p class="hangnum"><a name="para1370"></a><a name="para1370_kn14"></a><span class="paranum">1370</span>.</p>
  8161. <p class="gatha1">‘‘Bhogavatī nāma mandire, vāsā <a name="T2.0320"></a> hiraññavatīti vuccati;</p>
  8162. <p class="gathalast">Nagare nimmite kañcanamaye, maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṃ.</p>
  8163. <p class="hangnum"><a name="para1371"></a><a name="para1371_kn14"></a><span class="paranum">1371</span>.</p>
  8164. <p class="gatha1">‘‘Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo, lohitaṅkassa masāragallino;</p>
  8165. <p class="gathalast">Pāsādettha silāmayā, sovaṇṇaratanehi chāditā.</p>
  8166. <p class="hangnum"><a name="para1372"></a><a name="para1372_kn14"></a><span class="paranum">1372</span>.</p>
  8167. <p class="gatha1">‘‘Ambā tilakā ca jambuyo, sattapaṇṇā mucalindaketakā;</p>
  8168. <p class="gathalast">Piyaṅgu <span class="note">[piyakā (sī. pī.), piyaṅgukā (syā.)]</span> uddālakā sahā, uparibhaddakā sinduvārakā <span class="note">[bhinduvāritā (syā. pī.), bhindhavāritā (ka.)]</span>.</p>
  8169. <p class="hangnum"><a name="para1373"></a><a name="para1373_kn14"></a><span class="paranum">1373</span>.</p>
  8170. <p class="gatha1">‘‘Campeyyakā nāgamallikā, bhaginīmālā atha mettha koliyā;</p>
  8171. <p class="gathalast">Ete dumā pariṇāmitā, sobhayanti uragassa mandiraṃ <span class="note">[mandire (syā. ka.)]</span>.</p>
  8172. <p class="hangnum"><a name="para1374"></a><a name="para1374_kn14"></a><span class="paranum">1374</span>.</p>
  8173. <p class="gatha1">‘‘Khajjurettha <a name="M2.0279"></a> silāmayā, sovaṇṇadhuvapupphitā bahū;</p>
  8174. <p class="gathalast">Yattha vasato papātiko, nāgarājā varuṇo mahiddhiko.</p>
  8175. <p class="hangnum"><a name="para1375"></a><a name="para1375_kn14"></a><span class="paranum">1375</span>.</p>
  8176. <p class="gatha1">‘‘Tassa komārikā bhariyā, vimalā kañcanavelliviggahā;</p>
  8177. <p class="gathalast">Kālā <a name="T2.0321"></a> taruṇāva uggatā, pucimandatthanī cārudassanā.</p>
  8178. <p class="hangnum"><a name="para1376"></a><a name="para1376_kn14"></a><span class="paranum">1376</span>.</p>
  8179. <p class="gatha1">‘‘Lākhārasarattasucchavī<a name="V2.0202"></a>, kaṇikārāva nivātapupphitā <span class="note">[kaṇikārova nivātapupphito (sī. pī.)]</span>;</p>
  8180. <p class="gathalast">Tidivokacarāva accharā, vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.</p>
  8181. <p class="hangnum"><a name="para1377"></a><a name="para1377_kn14"></a><span class="paranum">1377</span>.</p>
  8182. <p class="gatha1">‘‘Sā dohaḷinī suvimhitā, vidhurassa hadayaṃ dhaniyati;</p>
  8183. <p class="gathalast">Taṃ tesaṃ demi issara, tena te denti irandhatiṃ mamaṃ’’.</p>
  8184. <p class="hangnum"><a name="para1378"></a><a name="para1378_kn14"></a><span class="paranum">1378</span>.</p>
  8185. <p class="gatha1">‘‘So puṇṇako bhūtapatiṃ yasassiṃ, āmantaya vessavaṇaṃ kuveraṃ;</p>
  8186. <p class="gathalast">Tattheva santo <span class="note">[santaṃ (pī.)]</span> purisaṃ asaṃsi, ānehi ājaññamidheva yuttaṃ.</p>
  8187. <p class="hangnum"><a name="para1379"></a><a name="para1379_kn14"></a><span class="paranum">1379</span>.</p>
  8188. <p class="gatha1">‘‘Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā;</p>
  8189. <p class="gathalast">Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado.</p>
  8190. <p class="hangnum"><a name="para1380"></a><a name="para1380_kn14"></a><span class="paranum">1380</span>.</p>
  8191. <p class="gatha1">‘‘Devavāhavahaṃ yānaṃ, assamāruyha puṇṇako;</p>
  8192. <p class="gathalast">Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe’’.</p>
  8193. <p class="hangnum"><a name="para1381"></a><a name="para1381_kn14"></a><span class="paranum">1381</span>.</p>
  8194. <p class="gatha1">‘‘So <a name="M2.0280"></a> aggamā rājagahaṃ surammaṃ, aṅgassa <a name="T2.0322"></a> rañño nagaraṃ durāyutaṃ <span class="note">[durāsadaṃ (syā.)]</span>;</p>
  8195. <p class="gathalast">Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa.</p>
  8196. <p class="hangnum"><a name="para1382"></a><a name="para1382_kn14"></a><span class="paranum">1382</span>.</p>
  8197. <p class="gatha1">‘‘Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṃ, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;</p>
  8198. <p class="gathalast">Nānāsakuntābhirudaṃ suvaṅgaṇaṃ <span class="note">[subhaṅgaṇaṃ (sī. pī.)]</span>, pupphābhikiṇṇaṃ himavaṃva pabbataṃ.</p>
  8199. <p class="hangnum"><a name="para1383"></a><a name="para1383_kn14"></a><span class="paranum">1383</span>.</p>
  8200. <p class="gatha1">‘‘So puṇṇako vepulamābhirūhi <span class="note">[vepullamābhirucchi (sī. pī.)]</span>, siluccayaṃ kimpurisānuciṇṇaṃ;</p>
  8201. <p class="gathalast">Anvesamāno maṇiratanaṃ uḷāraṃ, tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.</p>
  8202. <p class="hangnum"><a name="para1384"></a><a name="para1384_kn14"></a><span class="paranum">1384</span>.</p>
  8203. <p class="gatha1">‘‘Disvā maṇiṃ pabhassaraṃ jātimantaṃ <span class="note">[jātivantaṃ (sī. syā.)]</span>, manoharaṃ <span class="note">[dhanāharaṃ (sī. pī. ka.)]</span> maṇiratanaṃ uḷāraṃ;</p>
  8204. <p class="gathalast">Daddallamānaṃ yasasā yasassinaṃ, obhāsatī vijjurivantalikkhe.</p>
  8205. <p class="hangnum"><a name="para1385"></a><a name="para1385_kn14"></a><span class="paranum">1385</span>.</p>
  8206. <p class="gatha1">‘‘Tamaggahī veḷuriyaṃ mahagghaṃ, manoharaṃ nāma mahānubhāvaṃ;</p>
  8207. <p class="gathalast">Ājaññamāruyha manomavaṇṇo, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.</p>
  8208. <p class="hangnum"><a name="para1386"></a><a name="para1386_kn14"></a><span class="paranum">1386</span>.</p>
  8209. <p class="gatha1">‘‘So <a name="T2.0323"></a> aggamā <span class="note">[agamā (syā. pī. ka.)]</span> nagaramindapatthaṃ, oruyhupāgacchi sabhaṃ kurūnaṃ;</p>
  8210. <p class="gathalast">Samāgate ekasataṃ samagge, avhettha yakkho avikampamāno.</p>
  8211. <p class="hangnum"><a name="para1387"></a><a name="para1387_kn14"></a><span class="paranum">1387</span>.</p>
  8212. <p class="gatha1">‘‘Ko nīdha raññaṃ varamābhijeti, kamābhijeyyāma varaddhanena <span class="note">[varaṃdhanena (sī. pī.)]</span>;</p>
  8213. <p class="gathalast">Kamanuttaraṃ ratanavaraṃ jināma, ko vāpi no jeti varaddhanena’’.</p>
  8214. <p class="hangnum"><a name="para1388"></a><a name="para1388_kn14"></a><span class="paranum">1388</span>.</p>
  8215. <p class="gatha1">‘‘Kuhiṃ <a name="M2.0281"></a> nu raṭṭhe tava jātibhūmi, na korabyasseva vaco tavedaṃ;</p>
  8216. <p class="gathalast">Abhītosi <span class="note">[abhibhosi (sī. pī.)]</span> no vaṇṇanibhāya sabbe, akkhāhi me nāmañca bandhave ca’’.</p>
  8217. <p class="hangnum"><a name="para1389"></a><a name="para1389_kn14"></a><span class="paranum">1389</span>.</p>
  8218. <p class="gatha1">‘‘Kaccāyano māṇavakosmi rāja, anūnanāmo iti mavhayanti;</p>
  8219. <p class="gathalast">Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca, akkhena devasmi idhānupatto’’.</p>
  8220. <p class="hangnum"><a name="para1390"></a><a name="para1390_kn14"></a><span class="paranum">1390</span>.</p>
  8221. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ māṇavassa ratanāni atthi, ye taṃ jinanto hare akkhadhutto;</p>
  8222. <p class="gathalast">Bahūni rañño ratanāni atthi, te tvaṃ daliddo kathamavhayesi’’.</p>
  8223. <p class="hangnum"><a name="para1391"></a><a name="para1391_kn14"></a><span class="paranum">1391</span>.</p>
  8224. <p class="gatha1">‘‘Manoharo <a name="T2.0324"></a><a name="V2.0203"></a> nāma maṇī mamāyaṃ, manoharaṃ maṇiratanaṃ uḷāraṃ;</p>
  8225. <p class="gathalast">Imañca ājaññamamittatāpanaṃ, etaṃ me jinitvā hare akkhadhutto’’.</p>
  8226. <p class="hangnum"><a name="para1392"></a><a name="para1392_kn14"></a><span class="paranum">1392</span>.</p>
  8227. <p class="gatha1">‘‘Eko maṇī māṇava kiṃ karissati, ājāniyeko pana kiṃ karissati;</p>
  8228. <p class="gathalast">Bahūni rañño maṇiratanāni atthi, ājāniyā vātajavā anappakā’’.</p>
  8229. <p class="centered">Dohaḷakaṇḍaṃ nāma.</p>
  8230. <p class="subhead">Maṇikaṇḍaṃ</p>
  8231. <p class="hangnum"><a name="para1393"></a><a name="para1393_kn14"></a><span class="paranum">1393</span>.</p>
  8232. <p class="gatha1">‘‘Idañca me maṇiratanaṃ, passa tvaṃ dvipaduttama;</p>
  8233. <p class="gathalast">Itthīnaṃ viggahā cettha, purisānañca viggahā.</p>
  8234. <p class="hangnum"><a name="para1394"></a><a name="para1394_kn14"></a><span class="paranum">1394</span>.</p>
  8235. <p class="gatha1">‘‘Migānaṃ viggahā cettha, sakuṇānañca viggahā;</p>
  8236. <p class="gathalast">Nāgarājā supaṇṇā ca <span class="note">[nāgarāje supaṇṇe ca (sī. syā. pī.)]</span>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8237. <p class="hangnum"><a name="para1395"></a><a name="para1395_kn14"></a><span class="paranum">1395</span>.</p>
  8238. <p class="gatha1">‘‘Hatthānīkaṃ <a name="M2.0282"></a> rathānīkaṃ, asse pattī ca vammine <span class="note">[dhajāni ca (pī.)]</span>;</p>
  8239. <p class="gathalast">Caturaṅginimaṃ senaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8240. <p class="hangnum"><a name="para1396"></a><a name="para1396_kn14"></a><span class="paranum">1396</span>.</p>
  8241. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;</p>
  8242. <p class="gathalast">Balaggāni viyūḷhāni <span class="note">[viyūhāni (syā. ka.)]</span>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8243. <p class="hangnum"><a name="para1397"></a><a name="para1397_kn14"></a><span class="paranum">1397</span>.</p>
  8244. <p class="gatha1">‘‘Puraṃ uddhāpasampannaṃ <span class="note">[uddāpasampannaṃ (sī. pī.), aṭṭālasampannaṃ (syā.)]</span>, bahupākāratoraṇaṃ;</p>
  8245. <p class="gathalast">Siṅghāṭakesu bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8246. <p class="hangnum"><a name="para1398"></a><a name="para1398_kn14"></a><span class="paranum">1398</span>.</p>
  8247. <p class="gatha1">‘‘Esikā <a name="T2.0325"></a> parikhāyo ca, palikhaṃ aggaḷāni ca;</p>
  8248. <p class="gathalast">Aṭṭālake ca dvāre ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8249. <p class="hangnum"><a name="para1399"></a><a name="para1399_kn14"></a><span class="paranum">1399</span>.</p>
  8250. <p class="gatha1">‘‘Passa toraṇamaggesu, nānādijā gaṇā bahū;</p>
  8251. <p class="gathalast">Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā.</p>
  8252. <p class="hangnum"><a name="para1400"></a><a name="para1400_kn14"></a><span class="paranum">1400</span>.</p>
  8253. <p class="gatha1">‘‘Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā;</p>
  8254. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8255. <p class="hangnum"><a name="para1401"></a><a name="para1401_kn14"></a><span class="paranum">1401</span>.</p>
  8256. <p class="gatha1">‘‘Passa nagaraṃ supākāraṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  8257. <p class="gathalast">Samussitadhajaṃ rammaṃ, soṇṇavālukasanthataṃ.</p>
  8258. <p class="hangnum"><a name="para1402"></a><a name="para1402_kn14"></a><span class="paranum">1402</span>.</p>
  8259. <p class="gatha1">‘‘Passettha <span class="note">[passa tvaṃ (sī. pī.)]</span> paṇṇasālāyo, vibhattā bhāgaso mitā;</p>
  8260. <p class="gathalast">Nivesane nivese ca, sandhibyūhe pathaddhiyo.</p>
  8261. <p class="hangnum"><a name="para1403"></a><a name="para1403_kn14"></a><span class="paranum">1403</span>.</p>
  8262. <p class="gatha1">‘‘Pānāgāre <a name="V2.0204"></a> ca soṇḍe ca, sūnā <span class="note">[sūṇā (sī. pī.), suddā (syā. ka.)]</span> odaniyā gharā;</p>
  8263. <p class="gathalast">Vesī ca gaṇikāyo ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8264. <p class="hangnum"><a name="para1404"></a><a name="para1404_kn14"></a><span class="paranum">1404</span>.</p>
  8265. <p class="gatha1">‘‘Mālākāre ca rajake, gandhike atha dussike;</p>
  8266. <p class="gathalast">Suvaṇṇakāre maṇikāre, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8267. <p class="hangnum"><a name="para1405"></a><a name="para1405_kn14"></a><span class="paranum">1405</span>.</p>
  8268. <p class="gatha1">‘‘Āḷārike ca sūde ca, naṭanāṭakagāyino;</p>
  8269. <p class="gathalast">Pāṇissare kumbhathūnike, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8270. <p class="hangnum"><a name="para1406"></a><a name="para1406_kn14"></a><span class="paranum">1406</span>.</p>
  8271. <p class="gatha1">‘‘Passa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā;</p>
  8272. <p class="gathalast">Sabbañca tāḷāvacaraṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8273. <p class="hangnum"><a name="para1407"></a><a name="para1407_kn14"></a><span class="paranum">1407</span>.</p>
  8274. <p class="gatha1">‘‘Sammatālañca <a name="M2.0283"></a> vīṇañca, naccagītaṃ suvāditaṃ;</p>
  8275. <p class="gathalast">Tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṃ<a name="T2.0326"></a>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8276. <p class="hangnum"><a name="para1408"></a><a name="para1408_kn14"></a><span class="paranum">1408</span>.</p>
  8277. <p class="gatha1">‘‘Laṅghikā muṭṭhikā cettha, māyākārā ca sobhiyā;</p>
  8278. <p class="gathalast">Vetālike <span class="note">[vettalike (ka.)]</span> ca jalle ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8279. <p class="hangnum"><a name="para1409"></a><a name="para1409_kn14"></a><span class="paranum">1409</span>.</p>
  8280. <p class="gatha1">‘‘Samajjā cettha vattanti, ākiṇṇā naranāribhi;</p>
  8281. <p class="gathalast">Mañcātimañce bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8282. <p class="hangnum"><a name="para1410"></a><a name="para1410_kn14"></a><span class="paranum">1410</span>.</p>
  8283. <p class="gatha1">‘‘Passa malle samajjasmiṃ, phoṭente <span class="note">[pāṭhente (sī. syā. pī.)]</span> diguṇaṃ bhujaṃ;</p>
  8284. <p class="gathalast">Nihate nihatamāne ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8285. <p class="hangnum"><a name="para1411"></a><a name="para1411_kn14"></a><span class="paranum">1411</span>.</p>
  8286. <p class="gatha1">‘‘Passa pabbatapādesu, nānāmigagaṇā bahū;</p>
  8287. <p class="gathalast">Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.</p>
  8288. <p class="hangnum"><a name="para1412"></a><a name="para1412_kn14"></a><span class="paranum">1412</span>.</p>
  8289. <p class="gatha1">‘‘Palāsādā gavajā ca, mahiṃsā rohitā rurū;</p>
  8290. <p class="gathalast">Eṇeyyā ca varāhā <span class="note">[sarabhā (syā.)]</span> ca, gaṇino nīka <span class="note">[niṅka (sī. syā. pī.)]</span> sūkarā.</p>
  8291. <p class="hangnum"><a name="para1413"></a><a name="para1413_kn14"></a><span class="paranum">1413</span>.</p>
  8292. <p class="gatha1">‘‘Kadalimigā bahū citrā, biḷārā sasakaṇṭakā;</p>
  8293. <p class="gathalast">Nānāmigagaṇākiṇṇaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8294. <p class="hangnum"><a name="para1414"></a><a name="para1414_kn14"></a><span class="paranum">1414</span>.</p>
  8295. <p class="gatha1">‘‘Najjāyo supatitthāyo, soṇṇavālukasanthatā;</p>
  8296. <p class="gathalast">Acchā savanti ambūni, macchagumbanisevitā.</p>
  8297. <p class="hangnum"><a name="para1415"></a><a name="para1415_kn14"></a><span class="paranum">1415</span>.</p>
  8298. <p class="gatha1">‘‘Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā;</p>
  8299. <p class="gathalast">Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā <span class="note">[valajā (sī.), vālajā (pī.)]</span> muñjarohitā.</p>
  8300. <p class="hangnum"><a name="para1416"></a><a name="para1416_kn14"></a><span class="paranum">1416</span>.</p>
  8301. <p class="gatha1">‘‘Nānādijagaṇākiṇṇā, nānādumagaṇāyutā;</p>
  8302. <p class="gathalast">Veḷuriyaka-rodāyo <span class="note">[veḷuriyaphalakarodāyo (sī.)]</span>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8303. <p class="hangnum"><a name="para1417"></a><a name="para1417_kn14"></a><span class="paranum">1417</span>.</p>
  8304. <p class="gatha1">‘‘Passettha <a name="T2.0327"></a> pokkharaṇiyo, suvibhattā catuddisā;</p>
  8305. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇā, puthulomanisevitā.</p>
  8306. <p class="hangnum"><a name="para1418"></a><a name="para1418_kn14"></a><span class="paranum">1418</span>.</p>
  8307. <p class="gatha1">‘‘Samantodakasampannaṃ<a name="V2.0205"></a>, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ;</p>
  8308. <p class="gathalast">Upetaṃ vanarājehi, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8309. <p class="hangnum"><a name="para1419"></a><a name="para1419_kn14"></a><span class="paranum">1419</span>.</p>
  8310. <p class="gatha1">‘‘Purato videhe passa, goyāniye ca pacchato;</p>
  8311. <p class="gathalast">Kuruyo jambudīpañca, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8312. <p class="hangnum"><a name="para1420"></a><a name="para1420_kn14"></a><span class="paranum">1420</span>.</p>
  8313. <p class="gatha1">‘‘Passa <a name="M2.0284"></a> candaṃ sūriyañca, obhāsante catuddisā;</p>
  8314. <p class="gathalast">Sineruṃ anupariyante, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8315. <p class="hangnum"><a name="para1421"></a><a name="para1421_kn14"></a><span class="paranum">1421</span>.</p>
  8316. <p class="gatha1">‘‘Sineruṃ himavantañca, sāgarañca mahītalaṃ <span class="note">[mahiddhikaṃ (sī. pī.), mahiddhiyaṃ (syā.)]</span>;</p>
  8317. <p class="gathalast">Cattāro ca mahārāje, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8318. <p class="hangnum"><a name="para1422"></a><a name="para1422_kn14"></a><span class="paranum">1422</span>.</p>
  8319. <p class="gatha1">‘‘Ārāme vanagumbe ca, pāṭiye <span class="note">[piṭṭhiye (ka.)]</span> ca siluccaye;</p>
  8320. <p class="gathalast">Ramme kimpurisākiṇṇe, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8321. <p class="hangnum"><a name="para1423"></a><a name="para1423_kn14"></a><span class="paranum">1423</span>.</p>
  8322. <p class="gatha1">‘‘Phārusakaṃ cittalataṃ, missakaṃ nandanaṃ vanaṃ;</p>
  8323. <p class="gathalast">Vejayantañca pāsādaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8324. <p class="hangnum"><a name="para1424"></a><a name="para1424_kn14"></a><span class="paranum">1424</span>.</p>
  8325. <p class="gatha1">‘‘Sudhammaṃ tāvatiṃsañca, pārichattañca pupphitaṃ;</p>
  8326. <p class="gathalast">Erāvaṇaṃ nāgarājaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8327. <p class="hangnum"><a name="para1425"></a><a name="para1425_kn14"></a><span class="paranum">1425</span>.</p>
  8328. <p class="gatha1">‘‘Passettha devakaññāyo, nabhā vijjurivuggatā;</p>
  8329. <p class="gathalast">Nandane vicarantiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8330. <p class="hangnum"><a name="para1426"></a><a name="para1426_kn14"></a><span class="paranum">1426</span>.</p>
  8331. <p class="gatha1">‘‘Passettha devakaññāyo, devaputtapalobhinī;</p>
  8332. <p class="gathalast">Devaputte <a name="T2.0328"></a> ramamāne <span class="note">[caramāne (sī. pī.)]</span>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8333. <p class="hangnum"><a name="para1427"></a><a name="para1427_kn14"></a><span class="paranum">1427</span>.</p>
  8334. <p class="gatha1">‘‘Parosahassapāsāde, veḷuriyaphalasanthate;</p>
  8335. <p class="gathalast">Pajjalante ca <span class="note">[pajjalantena (sī. syā. pī.)]</span> vaṇṇena, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8336. <p class="hangnum"><a name="para1428"></a><a name="para1428_kn14"></a><span class="paranum">1428</span>.</p>
  8337. <p class="gatha1">‘‘Tāvatiṃse ca yāme ca, tusite cāpi nimmite;</p>
  8338. <p class="gathalast">Paranimmitavasavattino <span class="note">[paranimmitābhiratino (sī. pī.)]</span>, maṇimhi passa nimmitaṃ.</p>
  8339. <p class="hangnum"><a name="para1429"></a><a name="para1429_kn14"></a><span class="paranum">1429</span>.</p>
  8340. <p class="gatha1">‘‘Passettha pokkharaṇiyo, vippasannodikā sucī;</p>
  8341. <p class="gathalast">Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca.</p>
  8342. <p class="hangnum"><a name="para1430"></a><a name="para1430_kn14"></a><span class="paranum">1430</span>.</p>
  8343. <p class="gatha1">‘‘Dasettha rājiyo setā, dasanīlā <span class="note">[dassanīyā (ka.)]</span> manoramā;</p>
  8344. <p class="gathalast">Cha piṅgalā pannarasa, haliddā ca catuddasa.</p>
  8345. <p class="hangnum"><a name="para1431"></a><a name="para1431_kn14"></a><span class="paranum">1431</span>.</p>
  8346. <p class="gatha1">‘‘Vīsati tattha sovaṇṇā, vīsati rajatāmayā;</p>
  8347. <p class="gathalast">Indagopakavaṇṇābhā, tāva dissanti tiṃsati.</p>
  8348. <p class="hangnum"><a name="para1432"></a><a name="para1432_kn14"></a><span class="paranum">1432</span>.</p>
  8349. <p class="gatha1">‘‘Dasettha kāḷiyo chacca, mañjeṭṭhā pannavīsati;</p>
  8350. <p class="gathalast">Missā bandhukapupphehi, nīluppalavicittikā.</p>
  8351. <p class="hangnum"><a name="para1433"></a><a name="para1433_kn14"></a><span class="paranum">1433</span>.</p>
  8352. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="V2.0206"></a><a name="M2.0285"></a> sabbaṅgasampannaṃ, accimantaṃ pabhassaraṃ;</p>
  8353. <p class="gathalast">Odhisuṅkaṃ mahārāja, passa tvaṃ dvipaduttama’’.</p>
  8354. <p class="centered">Maṇikaṇḍaṃ nāma.</p>
  8355. <p class="subhead">Akkhakaṇḍaṃ</p>
  8356. <p class="hangnum"><a name="para1434"></a><a name="para1434_kn14"></a><span class="paranum">1434</span>.</p>
  8357. <p class="gatha1">‘‘Upāgataṃ rāja mupehi lakkhaṃ, netādisaṃ maṇiratanaṃ tavatthi;</p>
  8358. <p class="gathalast">Dhammena jissāma <span class="note">[jiyyāma (sī. syā. pī.)]</span> asāhasena, jito ca no khippamavākarohi.</p>
  8359. <p class="hangnum"><a name="para1435"></a><a name="para1435_kn14"></a><span class="paranum">1435</span>.</p>
  8360. <p class="gatha1">‘‘Pañcāla <a name="T2.0329"></a> -paccuggata-sūrasena, macchā <span class="note">[majjhā (ka.)]</span> ca maddā saha kekakebhi;</p>
  8361. <p class="gathalast">Passantu note asaṭhena yuddhaṃ, na no sabhāyaṃ na karonti kiñci’’.</p>
  8362. <p class="hangnum"><a name="para1436"></a><a name="para1436_kn14"></a><span class="paranum">1436</span>.</p>
  8363. <p class="gatha1">‘‘Te pāvisuṃ akkhamadena mattā, rājā kurūnaṃ puṇṇako cāpi yakkho;</p>
  8364. <p class="gathalast">Rājā kaliṃ viccinamaggahesi, kaṭaṃ aggahī puṇṇako nāma yakkho.</p>
  8365. <p class="hangnum"><a name="para1437"></a><a name="para1437_kn14"></a><span class="paranum">1437</span>.</p>
  8366. <p class="gatha1">‘‘Te tattha jūte ubhaye samāgate, raññaṃ sakāse sakhīnañca majjhe;</p>
  8367. <p class="gathalast">Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṃ, tatthappanādo tumulo babhūva’’.</p>
  8368. <p class="hangnum"><a name="para1438"></a><a name="para1438_kn14"></a><span class="paranum">1438</span>.</p>
  8369. <p class="gatha1">‘‘Jayo mahārāja parājayo ca, āyūhataṃ aññatarassa hoti;</p>
  8370. <p class="gathalast">Janinda jīnosi <span class="note">[jinnosi (syā.), jitosi (pī.) jinomhi (ka.)]</span> varaddhanena, jito ca me khippamavākarohi’’.</p>
  8371. <p class="hangnum"><a name="para1439"></a><a name="para1439_kn14"></a><span class="paranum">1439</span>.</p>
  8372. <p class="gatha1">‘‘Hatthī <a name="M2.0286"></a> gavassā maṇikuṇḍalā ca, yañcāpi mayhaṃ <span class="note">[aññaṃ (ka.)]</span> ratanaṃ pathabyā;</p>
  8373. <p class="gathalast">Gaṇhāhi kaccāna varaṃ dhanānaṃ, ādāya <a name="T2.0330"></a> yenicchasi tena gaccha’’.</p>
  8374. <p class="hangnum"><a name="para1440"></a><a name="para1440_kn14"></a><span class="paranum">1440</span>.</p>
  8375. <p class="gatha1">‘‘Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca, yañcāpi tuyhaṃ ratanaṃ pathabyā;</p>
  8376. <p class="gathalast">Tesaṃ varo vidhuro nāma kattā, so me jito taṃ me avākarohi’’.</p>
  8377. <p class="hangnum"><a name="para1441"></a><a name="para1441_kn14"></a><span class="paranum">1441</span>.</p>
  8378. <p class="gatha1">‘‘Attā ca me so saraṇaṃ gatī ca, dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca;</p>
  8379. <p class="gathalast">Asantuleyyo mama so dhanena, pāṇena me sādiso esa kattā’’.</p>
  8380. <p class="hangnum"><a name="para1442"></a><a name="para1442_kn14"></a><span class="paranum">1442</span>.</p>
  8381. <p class="gatha1">‘‘Ciraṃ vivādo mama tuyhañcassa, kāmañca pucchāma tameva gantvā;</p>
  8382. <p class="gathalast">Esova no vivaratu etamatthaṃ, yaṃ vakkhatī hotu kathā <span class="note">[tathā (syā. ka.)]</span> ubhinnaṃ’’.</p>
  8383. <p class="hangnum"><a name="para1443"></a><a name="para1443_kn14"></a><span class="paranum">1443</span>.</p>
  8384. <p class="gatha1">‘‘Addhā hi saccaṃ bhaṇasi, na ca māṇava sāhasaṃ;</p>
  8385. <p class="gathalast">Tameva gantvā pucchāma, tena tussāmubho janā’’.</p>
  8386. <p class="hangnum"><a name="para1444"></a><a name="para1444_kn14"></a><span class="paranum">1444</span>.</p>
  8387. <p class="gatha1">‘‘Saccaṃ nu devā vidahū kurūnaṃ, dhamme ṭhitaṃ vidhuraṃ nāmamaccaṃ;</p>
  8388. <p class="gathalast">Dāsosi rañño uda vāsi ñāti, vidhuroti saṅkhā katamāsi loke’’.</p>
  8389. <p class="hangnum"><a name="para1445"></a><a name="para1445_kn14"></a><span class="paranum">1445</span>.</p>
  8390. <p class="gatha1">‘‘Āmāyadāsāpi <a name="V2.0207"></a> bhavanti heke, dhanena <a name="T2.0331"></a> kītāpi bhavanti dāsā;</p>
  8391. <p class="gathalast">Sayampi heke upayanti dāsā, bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.</p>
  8392. <p class="hangnum"><a name="para1446"></a><a name="para1446_kn14"></a><span class="paranum">1446</span>.</p>
  8393. <p class="gatha1">‘‘Ete <a name="M2.0287"></a> narānaṃ caturova dāsā, addhā hi yonito ahampi jāto;</p>
  8394. <p class="gatha2">Bhavo ca rañño abhavo ca rañño, dāsāhaṃ devassa parampi gantvā;</p>
  8395. <p class="gathalast">Dhammena maṃ māṇava tuyha dajjā’’.</p>
  8396. <p class="hangnum"><a name="para1447"></a><a name="para1447_kn14"></a><span class="paranum">1447</span>.</p>
  8397. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ <span class="note">[ayampi (syā. ka.)]</span> dutīyo vijayo mamajja, puṭṭho hi kattā vivarettha <span class="note">[vivarittha (sī. syā. ka.)]</span> pañhaṃ;</p>
  8398. <p class="gathalast">Adhammarūpo vata rājaseṭṭho, subhāsitaṃ nānujānāsi mayhaṃ’’.</p>
  8399. <p class="hangnum"><a name="para1448"></a><a name="para1448_kn14"></a><span class="paranum">1448</span>.</p>
  8400. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ ce no so vivarettha pañhaṃ, dāsohamasmi na ca khosmi ñāti;</p>
  8401. <p class="gatha2">Gaṇhāhi kaccāna varaṃ dhanānaṃ, ādāya yenicchasi tena gaccha’’.</p>
  8402. <p class="centered">Akkhakaṇḍaṃ nāma.</p>
  8403. <p class="subhead">Gharāvāsapañhā</p>
  8404. <p class="hangnum"><a name="para1449"></a><a name="para1449_kn14"></a><span class="paranum">1449</span>.</p>
  8405. <p class="gatha1">‘‘Vidhura vasamānāssa, gahaṭṭhassa sakaṃ gharaṃ;</p>
  8406. <p class="gathalast">Khemā vutti kathaṃ assa, kathannu assa saṅgaho.</p>
  8407. <p class="hangnum"><a name="para1450"></a><a name="para1450_kn14"></a><span class="paranum">1450</span>.</p>
  8408. <p class="gatha1">‘‘Abyābajjhaṃ <span class="note">[abyāpajjhaṃ (sī. syā. pī.)]</span> kathaṃ assa, saccavādī ca māṇavo;</p>
  8409. <p class="gathalast">Asmā <a name="T2.0332"></a> lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socati’’.</p>
  8410. <p class="hangnum"><a name="para1451"></a><a name="para1451_kn14"></a><span class="paranum">1451</span>.</p>
  8411. <p class="gatha1">Taṃ tattha gatimā dhitimā, matimā atthadassimā;</p>
  8412. <p class="gathalast">Saṅkhātā <span class="note">[saṅkhāto (ka.)]</span> sabbadhammānaṃ, vidhuro etadabravi.</p>
  8413. <p class="hangnum"><a name="para1452"></a><a name="para1452_kn14"></a><span class="paranum">1452</span>.</p>
  8414. <p class="gatha1">‘‘Na sādhāraṇadārassa, na bhuñje sādumekako;</p>
  8415. <p class="gathalast">Na seve lokāyatikaṃ, netaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ.</p>
  8416. <p class="hangnum"><a name="para1453"></a><a name="para1453_kn14"></a><span class="paranum">1453</span>.</p>
  8417. <p class="gatha1">‘‘Sīlavā vattasampanno, appamatto vicakkhaṇo;</p>
  8418. <p class="gathalast">Nivātavutti atthaddho, surato sakhilo mudu.</p>
  8419. <p class="hangnum"><a name="para1454"></a><a name="para1454_kn14"></a><span class="paranum">1454</span>.</p>
  8420. <p class="gatha1">‘‘Saṅgahetā <a name="M2.0288"></a> ca mittānaṃ, saṃvibhāgī vidhānavā;</p>
  8421. <p class="gathalast">Tappeyya annapānena, sadā samaṇabrāhmaṇe.</p>
  8422. <p class="hangnum"><a name="para1455"></a><a name="para1455_kn14"></a><span class="paranum">1455</span>.</p>
  8423. <p class="gatha1">‘‘Dhammakāmo sutādhāro, bhaveyya paripucchako;</p>
  8424. <p class="gathalast">Sakkaccaṃ payirupāseyya, sīlavante bahussute.</p>
  8425. <p class="hangnum"><a name="para1456"></a><a name="para1456_kn14"></a><span class="paranum">1456</span>.</p>
  8426. <p class="gatha1">‘‘Gharamāvasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṃ gharaṃ;</p>
  8427. <p class="gathalast">Khemā vutti siyā evaṃ, evaṃ nu assa saṅgaho.</p>
  8428. <p class="hangnum"><a name="para1457"></a><a name="para1457_kn14"></a><span class="paranum">1457</span>.</p>
  8429. <p class="gatha1">‘‘Abyābajjhaṃ <a name="V2.0208"></a> siyā evaṃ, saccavādī ca māṇavo;</p>
  8430. <p class="gathalast">Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati’’.</p>
  8431. <p class="centered">Gharāvāsapañhā nāma.</p>
  8432. <p class="centered">Lakkhaṇakaṇḍaṃ</p>
  8433. <p class="hangnum"><a name="para1458"></a><a name="para1458_kn14"></a><span class="paranum">1458</span>.</p>
  8434. <p class="gatha1">‘‘Ehi dāni gamissāma, dinno no issarena me;</p>
  8435. <p class="gathalast">Mamevatthaṃ <span class="note">[tamevatthaṃ (pī.)]</span> paṭipajja, esa dhammo sanantano’’.</p>
  8436. <p class="hangnum"><a name="para1459"></a><a name="para1459_kn14"></a><span class="paranum">1459</span>.</p>
  8437. <p class="gatha1">‘‘Jānāmi māṇava tayāhamasmi, dinnohamasmi tava issarena;</p>
  8438. <p class="gathalast">Tīhañca <a name="T2.0333"></a> taṃ vāsayemu agāre, yenaddhunā anusāsemu putte’’.</p>
  8439. <p class="hangnum"><a name="para1460"></a><a name="para1460_kn14"></a><span class="paranum">1460</span>.</p>
  8440. <p class="gatha1">‘‘Taṃ me tathā hotu vasemu tīhaṃ, kurutaṃ bhavajja gharesu kiccaṃ;</p>
  8441. <p class="gathalast">Anusāsataṃ puttadāre bhavajja, yathā tayī pecca <span class="note">[pacchā (sī. pī.)]</span> sukhī bhaveyya’’.</p>
  8442. <p class="hangnum"><a name="para1461"></a><a name="para1461_kn14"></a><span class="paranum">1461</span>.</p>
  8443. <p class="gatha1">‘‘Sādhūti vatvāna pahūtakāmo, pakkāmi yakkho vidhurena saddhiṃ;</p>
  8444. <p class="gathalast">Taṃ kuñjarājaññahayānuciṇṇaṃ, pāvekkhi antepuramariyaseṭṭho’’.</p>
  8445. <p class="hangnum"><a name="para1462"></a><a name="para1462_kn14"></a><span class="paranum">1462</span>.</p>
  8446. <p class="gatha1">‘‘Koñcaṃ mayūrañca piyañca ketaṃ, upāgami tattha surammarūpaṃ;</p>
  8447. <p class="gathalast">Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa’’.</p>
  8448. <p class="hangnum"><a name="para1463"></a><a name="para1463_kn14"></a><span class="paranum">1463</span>.</p>
  8449. <p class="gatha1">‘‘Tattha <a name="M2.0289"></a> naccanti gāyanti, avhāyanti varāvaraṃ;</p>
  8450. <p class="gathalast">Accharā viya devesu, nāriyo samalaṅkatā.</p>
  8451. <p class="hangnum"><a name="para1464"></a><a name="para1464_kn14"></a><span class="paranum">1464</span>.</p>
  8452. <p class="gatha1">‘‘Samaṅgikatvā pamadāhi yakkhaṃ, annena pānena ca dhammapālo;</p>
  8453. <p class="gathalast">Atthattha <span class="note">[aggattha (syā. aṭṭha.)]</span> mevānuvicintayanto, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.</p>
  8454. <p class="hangnum"><a name="para1465"></a><a name="para1465_kn14"></a><span class="paranum">1465</span>.</p>
  8455. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="T2.0334"></a> candanagandharasānulittaṃ, suvaṇṇajambonadanikkhasādisaṃ;</p>
  8456. <p class="gathalast">Bhariyaṃvacā ehi suṇohi bhoti, puttāni āmantaya tambanette.</p>
  8457. <p class="hangnum"><a name="para1466"></a><a name="para1466_kn14"></a><span class="paranum">1466</span>.</p>
  8458. <p class="gatha1">‘‘Sutvāna vākyaṃ patino anujjā <span class="note">[anojā (syā. ka.)]</span>, suṇisaṃvaca tambanakhiṃ sunettaṃ;</p>
  8459. <p class="gathalast">Āmantaya vammadharāni cete, puttāni indīvarapupphasāme’’.</p>
  8460. <p class="hangnum"><a name="para1467"></a><a name="para1467_kn14"></a><span class="paranum">1467</span>.</p>
  8461. <p class="gatha1">‘‘Te āgate muddhani dhammapālo, cumbitvā putte avikampamāno;</p>
  8462. <p class="gathalast">Āmantayitvāna avoca vākyaṃ, dinnāhaṃ raññā idha māṇavassa.</p>
  8463. <p class="hangnum"><a name="para1468"></a><a name="para1468_kn14"></a><span class="paranum">1468</span>.</p>
  8464. <p class="gatha1">‘‘Tassajjahaṃ attasukhī vidheyyo, ādāya yenicchati tena gacchati;</p>
  8465. <p class="gathalast">Ahañca vo sāsitumāgatosmi <span class="note">[anusāsituṃ āgatosmi (syā. ka.)]</span>, kathaṃ ahaṃ aparittāya gacche.</p>
  8466. <p class="hangnum"><a name="para1469"></a><a name="para1469_kn14"></a><span class="paranum">1469</span>.</p>
  8467. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="V2.0209"></a><a name="M2.0290"></a> vo rājā kururaṭṭhavāsī <span class="note">[kurukhettavāsī (sī. pī.)]</span>, janasandho puccheyya pahūtakāmo;</p>
  8468. <p class="gathalast">Kimābhijānātha pure purāṇaṃ, kiṃ vo pitā anusāse puratthā.</p>
  8469. <p class="hangnum"><a name="para1470"></a><a name="para1470_kn14"></a><span class="paranum">1470</span>.</p>
  8470. <p class="gatha1">‘‘Samāsanā <a name="T2.0335"></a> hotha mayāva sabbe, konīdha rañño abbhatiko manusso;</p>
  8471. <p class="gatha2">Tamañjaliṃ kariya vadetha evaṃ, mā hevaṃ deva na hi esa dhammo;</p>
  8472. <p class="gathalast">Viyaggharājassa nihīnajacco, samāsano deva kathaṃ bhaveyya’’.</p>
  8473. <p class="centered">Lakkhaṇakaṇḍaṃ <span class="note">[pekkhaṇakaṇḍaṃ (sī. ka.)]</span> nāma.</p>
  8474. <p class="subhead">Rājavasati</p>
  8475. <p class="hangnum"><a name="para1471"></a><a name="para1471_kn14"></a><span class="paranum">1471</span>.</p>
  8476. <p class="gatha1">‘‘So ca putte <span class="note">[mitte (sī. pī.)]</span> amacce ca, ñātayo suhadajjane;</p>
  8477. <p class="gathalast">Alīnamanasaṅkappo, vidhuro etadabravi.</p>
  8478. <p class="hangnum"><a name="para1472"></a><a name="para1472_kn14"></a><span class="paranum">1472</span>.</p>
  8479. <p class="gatha1">‘‘Ethayyo <span class="note">[ethayyā (syā.)]</span> rājavasatiṃ, nisīditvā suṇātha me;</p>
  8480. <p class="gathalast">Yathā rājakulaṃ patto, yasaṃ poso nigacchati.</p>
  8481. <p class="hangnum"><a name="para1473"></a><a name="para1473_kn14"></a><span class="paranum">1473</span>.</p>
  8482. <p class="gatha1">‘‘Na hi rājakulaṃ patto, aññāto labhate yasaṃ;</p>
  8483. <p class="gathalast">Nāsūro nāpi dummedho, nappamatto kudācanaṃ.</p>
  8484. <p class="hangnum"><a name="para1474"></a><a name="para1474_kn14"></a><span class="paranum">1474</span>.</p>
  8485. <p class="gatha1">‘‘Yadāssa sīlaṃ paññañca, soceyyaṃ cādhigacchati;</p>
  8486. <p class="gathalast">Atha vissasate tyamhi, guyhañcassa na rakkhati.</p>
  8487. <p class="hangnum"><a name="para1475"></a><a name="para1475_kn14"></a><span class="paranum">1475</span>.</p>
  8488. <p class="gatha1">‘‘Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā;</p>
  8489. <p class="gathalast">Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8490. <p class="hangnum"><a name="para1476"></a><a name="para1476_kn14"></a><span class="paranum">1476</span>.</p>
  8491. <p class="gatha1">‘‘Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā;</p>
  8492. <p class="gathalast">Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8493. <p class="hangnum"><a name="para1477"></a><a name="para1477_kn14"></a><span class="paranum">1477</span>.</p>
  8494. <p class="gatha1">‘‘Divā <a name="T2.0336"></a> vā yadi vā rattiṃ, rājakiccesu paṇḍito;</p>
  8495. <p class="gathalast">Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8496. <p class="hangnum"><a name="para1478"></a><a name="para1478_kn14"></a><span class="paranum">1478</span>.</p>
  8497. <p class="gatha1">‘‘Divā <a name="M2.0291"></a> vā yadi vā rattiṃ, rājakiccesu paṇḍito;</p>
  8498. <p class="gathalast">Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8499. <p class="hangnum"><a name="para1479"></a><a name="para1479_kn14"></a><span class="paranum">1479</span>.</p>
  8500. <p class="gatha1">‘‘Yo cassa sukato maggo, rañño suppaṭiyādito;</p>
  8501. <p class="gathalast">Na tena vutto gaccheyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8502. <p class="hangnum"><a name="para1480"></a><a name="para1480_kn14"></a><span class="paranum">1480</span>.</p>
  8503. <p class="gatha1">‘‘Na rañño sadisaṃ <span class="note">[samakaṃ (sī. syā. pī.)]</span> bhuñje, kāmabhoge kudācanaṃ;</p>
  8504. <p class="gathalast">Sabbattha pacchato gacche, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8505. <p class="hangnum"><a name="para1481"></a><a name="para1481_kn14"></a><span class="paranum">1481</span>.</p>
  8506. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0210"></a> rañño sadisaṃ vatthaṃ, na mālaṃ na vilepanaṃ;</p>
  8507. <p class="gatha2">Ākappaṃ sarakuttiṃ vā, na rañño sadisamācare;</p>
  8508. <p class="gathalast">Aññaṃ kareyya ākappaṃ, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8509. <p class="hangnum"><a name="para1482"></a><a name="para1482_kn14"></a><span class="paranum">1482</span>.</p>
  8510. <p class="gatha1">‘‘Kīḷe rājā amaccehi, bhariyāhi parivārito;</p>
  8511. <p class="gathalast">Nāmacco rājabhariyāsu, bhāvaṃ kubbetha paṇḍito.</p>
  8512. <p class="hangnum"><a name="para1483"></a><a name="para1483_kn14"></a><span class="paranum">1483</span>.</p>
  8513. <p class="gatha1">‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;</p>
  8514. <p class="gathalast">Manopaṇidhisampanno, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8515. <p class="hangnum"><a name="para1484"></a><a name="para1484_kn14"></a><span class="paranum">1484</span>.</p>
  8516. <p class="gatha1">‘‘Nāssa bhariyāhi kīḷeyya, na manteyya rahogato;</p>
  8517. <p class="gathalast">Nāssa kosā dhanaṃ gaṇhe, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8518. <p class="hangnum"><a name="para1485"></a><a name="para1485_kn14"></a><span class="paranum">1485</span>.</p>
  8519. <p class="gatha1">‘‘Na niddaṃ bahu maññeyya <span class="note">[na niddannaṃ bahuṃ maññe (sī. pī.)]</span>, na madāya suraṃ pive;</p>
  8520. <p class="gathalast">Nāssa dāye mige haññe, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8521. <p class="hangnum"><a name="para1486"></a><a name="para1486_kn14"></a><span class="paranum">1486</span>.</p>
  8522. <p class="gatha1">‘‘Nāssa pīṭhaṃ na pallaṅkaṃ, na kocchaṃ na nāvaṃ <span class="note">[nāgaṃ (sī. pī.)]</span> rathaṃ;</p>
  8523. <p class="gathalast">Sammatomhīti <a name="T2.0337"></a> ārūhe, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8524. <p class="hangnum"><a name="para1487"></a><a name="para1487_kn14"></a><span class="paranum">1487</span>.</p>
  8525. <p class="gatha1">‘‘Nātidūre bhaje <span class="note">[bhave (sī. pī.)]</span> rañño, nāccāsanne vicakkhaṇo;</p>
  8526. <p class="gathalast">Sammukhañcassa tiṭṭheyya, sandissanto sabhattuno.</p>
  8527. <p class="hangnum"><a name="para1488"></a><a name="para1488_kn14"></a><span class="paranum">1488</span>.</p>
  8528. <p class="gatha1">‘‘Na ve <span class="note">[me (syā. ka.)]</span> rājā sakhā hoti, na rājā hoti methuno;</p>
  8529. <p class="gathalast">Khippaṃ kujjhanti rājāno, sūkena’kkhīva ghaṭṭitaṃ.</p>
  8530. <p class="hangnum"><a name="para1489"></a><a name="para1489_kn14"></a><span class="paranum">1489</span>.</p>
  8531. <p class="gatha1">‘‘Na pūjito maññamāno, medhāvī paṇḍito naro;</p>
  8532. <p class="gathalast">Pharusaṃ patimanteyya, rājānaṃ parisaṃgataṃ.</p>
  8533. <p class="hangnum"><a name="para1490"></a><a name="para1490_kn14"></a><span class="paranum">1490</span>.</p>
  8534. <p class="gatha1">‘‘Laddhadvāro <a name="M2.0292"></a> labhe dvāraṃ <span class="note">[laddhavārolabhe vāraṃ (pī.)]</span>, neva rājūsu vissase;</p>
  8535. <p class="gathalast">Aggīva saṃyato tiṭṭhe <span class="note">[aggīva yato tiṭṭheyya (sī. pī.)]</span>, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8536. <p class="hangnum"><a name="para1491"></a><a name="para1491_kn14"></a><span class="paranum">1491</span>.</p>
  8537. <p class="gatha1">‘‘Puttaṃ vā bhātaraṃ vā saṃ, sampaggaṇhāti khattiyo;</p>
  8538. <p class="gatha2">Gāmehi nigamehi vā, raṭṭhehi janapadehi vā;</p>
  8539. <p class="gathalast">Tuṇhībhūto upekkheyya, na bhaṇe chekapāpakaṃ.</p>
  8540. <p class="hangnum"><a name="para1492"></a><a name="para1492_kn14"></a><span class="paranum">1492</span>.</p>
  8541. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;</p>
  8542. <p class="gatha2">Tesaṃ kammāvadānena <span class="note">[kammāpavādena (syā.)]</span>, rājā vaḍḍheti vetanaṃ;</p>
  8543. <p class="gathalast">Na tesaṃ antarā gacche, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8544. <p class="hangnum"><a name="para1493"></a><a name="para1493_kn14"></a><span class="paranum">1493</span>.</p>
  8545. <p class="gatha1">‘‘Cāpovūnudaro dhīro <span class="note">[cāpova oname dhīro (syā.)]</span>, vaṃsovāpi pakampaye;</p>
  8546. <p class="gathalast">Paṭilomaṃ na vatteyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8547. <p class="hangnum"><a name="para1494"></a><a name="para1494_kn14"></a><span class="paranum">1494</span>.</p>
  8548. <p class="gatha1">‘‘Cāpovūnudaro <a name="V2.0211"></a> assa, macchovassa ajivhavā <span class="note">[ajivhatā (syā. ka.)]</span>;</p>
  8549. <p class="gathalast">Appāsī nipako sūro, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8550. <p class="hangnum"><a name="para1495"></a><a name="para1495_kn14"></a><span class="paranum">1495</span>.</p>
  8551. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="T2.0338"></a> bāḷhaṃ itthiṃ gaccheyya, sampassaṃ tejasaṅkhayaṃ;</p>
  8552. <p class="gathalast">Kāsaṃ sāsaṃ daraṃ balyaṃ, khīṇamedho nigacchati.</p>
  8553. <p class="hangnum"><a name="para1496"></a><a name="para1496_kn14"></a><span class="paranum">1496</span>.</p>
  8554. <p class="gatha1">‘‘Nātivelaṃ pabhāseyya, na tuṇhī sabbadā siyā;</p>
  8555. <p class="gathalast">Avikiṇṇaṃ mitaṃ vācaṃ, patte kāle udīraye.</p>
  8556. <p class="hangnum"><a name="para1497"></a><a name="para1497_kn14"></a><span class="paranum">1497</span>.</p>
  8557. <p class="gatha1">‘‘Akkodhano asaṅghaṭṭo, sacco saṇho apesuṇo;</p>
  8558. <p class="gathalast">Samphaṃ giraṃ na bhāseyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8559. <p class="hangnum"><a name="para1498"></a><a name="para1498_kn14"></a><span class="paranum">1498</span>.</p>
  8560. <p class="gatha1"><span class="note">[ayaṃ gāthā natthi pī. potthake]</span> ‘‘Mātāpettibharo assa, kule jeṭṭhāpacāyiko;</p>
  8561. <p class="gathalast">Saṇho sakhilasambhāso <span class="note">[hiriottappasampanno (sī. ka.)]</span>, sa rājavasatiṃ vase <span class="note">[ayaṃ gāthā natthi pī. potthake]</span>.</p>
  8562. <p class="hangnum"><a name="para1499"></a><a name="para1499_kn14"></a><span class="paranum">1499</span>.</p>
  8563. <p class="gatha1">‘‘Vinīto sippavā danto, katatto niyato mudu;</p>
  8564. <p class="gathalast">Appamatto suci dakkho, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8565. <p class="hangnum"><a name="para1500"></a><a name="para1500_kn14"></a><span class="paranum">1500</span>.</p>
  8566. <p class="gatha1">‘‘Nivātavutti vuddhesu, sappatisso sagāravo;</p>
  8567. <p class="gathalast">Surato sukhasaṃvāso, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8568. <p class="hangnum"><a name="para1501"></a><a name="para1501_kn14"></a><span class="paranum">1501</span>.</p>
  8569. <p class="gatha1">‘‘Ārakā <a name="M2.0293"></a> parivajjeyya, sahituṃ pahitaṃ janaṃ;</p>
  8570. <p class="gathalast">Bhattāraññevudikkheyya, na ca aññassa rājino.</p>
  8571. <p class="hangnum"><a name="para1502"></a><a name="para1502_kn14"></a><span class="paranum">1502</span>.</p>
  8572. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;</p>
  8573. <p class="gathalast">Sakkaccaṃ payirupāseyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8574. <p class="hangnum"><a name="para1503"></a><a name="para1503_kn14"></a><span class="paranum">1503</span>.</p>
  8575. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;</p>
  8576. <p class="gathalast">Sakkaccaṃ anuvāseyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8577. <p class="hangnum"><a name="para1504"></a><a name="para1504_kn14"></a><span class="paranum">1504</span>.</p>
  8578. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;</p>
  8579. <p class="gathalast">Tappeyya <a name="T2.0339"></a> annapānena, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8580. <p class="hangnum"><a name="para1505"></a><a name="para1505_kn14"></a><span class="paranum">1505</span>.</p>
  8581. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;</p>
  8582. <p class="gathalast">Āsajja paññe sevetha, ākaṅkhaṃ vuddhimattano.</p>
  8583. <p class="hangnum"><a name="para1506"></a><a name="para1506_kn14"></a><span class="paranum">1506</span>.</p>
  8584. <p class="gatha1">‘‘Dinnapubbaṃ na hāpeyya, dānaṃ samaṇabrāhmaṇe;</p>
  8585. <p class="gathalast">Na ca kiñci nivāreyya, dānakāle vaṇibbake.</p>
  8586. <p class="hangnum"><a name="para1507"></a><a name="para1507_kn14"></a><span class="paranum">1507</span>.</p>
  8587. <p class="gatha1">‘‘Paññavā buddhisampanno, vidhānavidhikovido;</p>
  8588. <p class="gathalast">Kālaññū samayaññū ca, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8589. <p class="hangnum"><a name="para1508"></a><a name="para1508_kn14"></a><span class="paranum">1508</span>.</p>
  8590. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vicakkhaṇo;</p>
  8591. <p class="gathalast">Susaṃvihītakammanto, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8592. <p class="hangnum"><a name="para1509"></a><a name="para1509_kn14"></a><span class="paranum">1509</span>.</p>
  8593. <p class="gatha1">‘‘Khalaṃ <a name="V2.0212"></a> sālaṃ pasuṃ khettaṃ, gantā cassa abhikkhaṇaṃ;</p>
  8594. <p class="gathalast">Mitaṃ dhaññaṃ nidhāpeyya, mitaṃva pācaye ghare.</p>
  8595. <p class="hangnum"><a name="para1510"></a><a name="para1510_kn14"></a><span class="paranum">1510</span>.</p>
  8596. <p class="gatha1">‘‘Puttaṃ vā bhātaraṃ vā saṃ, sīlesu asamāhitaṃ;</p>
  8597. <p class="gatha2">Anaṅgavā hi te bālā, yathā petā tatheva te;</p>
  8598. <p class="gathalast">Coḷañca nesaṃ piṇḍañca, āsīnānaṃ padāpaye.</p>
  8599. <p class="hangnum"><a name="para1511"></a><a name="para1511_kn14"></a><span class="paranum">1511</span>.</p>
  8600. <p class="gatha1">‘‘Dāse kammakare pesse, sīlesu susamāhite;</p>
  8601. <p class="gathalast">Dakkhe uṭṭhānasampanne, ādhipaccamhi ṭhāpaye.</p>
  8602. <p class="hangnum"><a name="para1512"></a><a name="para1512_kn14"></a><span class="paranum">1512</span>.</p>
  8603. <p class="gatha1">‘‘Sīlavā ca alolo <span class="note">[alobho (syā. ka.)]</span> ca, anurakkho <span class="note">[anuratto (sī. pī.)]</span> ca rājino;</p>
  8604. <p class="gathalast">Āvī raho hito tassa, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8605. <p class="hangnum"><a name="para1513"></a><a name="para1513_kn14"></a><span class="paranum">1513</span>.</p>
  8606. <p class="gatha1">‘‘Chandaññū <a name="M2.0294"></a> rājino cassa, cittaṭṭho assa rājino;</p>
  8607. <p class="gathalast">Asaṅkusakavutti’ssa, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8608. <p class="hangnum"><a name="para1514"></a><a name="para1514_kn14"></a><span class="paranum">1514</span>.</p>
  8609. <p class="gatha1">‘‘Ucchādaye <a name="T2.0340"></a> ca nhāpaye <span class="note">[acchādane ca nhāpe ca (syā. ka.)]</span>, dhove pāde adhosiraṃ;</p>
  8610. <p class="gathalast">Āhatopi na kuppeyya, sa rājavasatiṃ vase.</p>
  8611. <p class="hangnum"><a name="para1515"></a><a name="para1515_kn14"></a><span class="paranum">1515</span>.</p>
  8612. <p class="gatha1">‘‘Kumbhampañjaliṃ kariyā <span class="note">[kuriyā (sī.)]</span>, cāṭañcāpi <span class="note">[vāyasaṃ vā (sī. pī.)]</span> padakkhiṇaṃ;</p>
  8613. <p class="gathalast">Kimeva sabbakāmānaṃ, dātāraṃ dhīramuttamaṃ.</p>
  8614. <p class="hangnum"><a name="para1516"></a><a name="para1516_kn14"></a><span class="paranum">1516</span>.</p>
  8615. <p class="gatha1">‘‘Yo deti sayanaṃ vatthaṃ, yānaṃ āvasathaṃ gharaṃ;</p>
  8616. <p class="gathalast">Pajjunnoriva bhūtāni, bhogehi abhivassati.</p>
  8617. <p class="hangnum"><a name="para1517"></a><a name="para1517_kn14"></a><span class="paranum">1517</span>.</p>
  8618. <p class="gatha1">‘‘Esayyo rājavasati, vattamāno yathā naro;</p>
  8619. <p class="gathalast">Ārādhayati rājānaṃ, pūjaṃ labhati bhattusu’’.</p>
  8620. <p class="centered">Rājavasati nāma.</p>
  8621. <p class="subhead">Antarapeyyālaṃ</p>
  8622. <p class="hangnum"><a name="para1518"></a><a name="para1518_kn14"></a><span class="paranum">1518</span>.</p>
  8623. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ samanusāsitvā, ñātisaṅghaṃ vicakkhaṇo;</p>
  8624. <p class="gathalast">Parikiṇṇo suhadehi, rājānamupasaṅkami.</p>
  8625. <p class="hangnum"><a name="para1519"></a><a name="para1519_kn14"></a><span class="paranum">1519</span>.</p>
  8626. <p class="gatha1">‘‘Vanditvā sirasā pāde, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;</p>
  8627. <p class="gathalast">Vidhuro avaca rājānaṃ, paggahetvāna añjaliṃ.</p>
  8628. <p class="hangnum"><a name="para1520"></a><a name="para1520_kn14"></a><span class="paranum">1520</span>.</p>
  8629. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ maṃ māṇavo neti, kattukāmo <span class="note">[gantukāmo (ka.)]</span> yathāmati;</p>
  8630. <p class="gathalast">Ñātīnatthaṃ pavakkhāmi, taṃ suṇohi arindama.</p>
  8631. <p class="hangnum"><a name="para1521"></a><a name="para1521_kn14"></a><span class="paranum">1521</span>.</p>
  8632. <p class="gatha1">‘‘Putte <a name="V2.0213"></a> ca me udikkhesi, yañca maññaṃ ghare dhanaṃ;</p>
  8633. <p class="gathalast">Yathā pecca <span class="note">[pacchā (syā. ka.)]</span> na hāyetha, ñātisaṅgho mayī gate.</p>
  8634. <p class="hangnum"><a name="para1522"></a><a name="para1522_kn14"></a><span class="paranum">1522</span>.</p>
  8635. <p class="gatha1">‘‘Yatheva khalatī bhūmyā, bhūmyāyeva patiṭṭhati;</p>
  8636. <p class="gathalast">Evetaṃ khalitaṃ mayhaṃ, etaṃ passāmi accayaṃ’’.</p>
  8637. <p class="hangnum"><a name="para1523"></a><a name="para1523_kn14"></a><span class="paranum">1523</span>.</p>
  8638. <p class="gatha1">‘‘Sakkā <a name="T2.0341"></a> na gantuṃ iti mayha hoti, chetvā <span class="note">[jhatvā (sī. pī.)]</span> vadhitvā idha kātiyānaṃ;</p>
  8639. <p class="gathalast">Idheva hohī iti mayha ruccati, mā tvaṃ agā uttamabhūripañña’’.</p>
  8640. <p class="hangnum"><a name="para1524"></a><a name="para1524_kn14"></a><span class="paranum">1524</span>.</p>
  8641. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="M2.0295"></a> hevadhammesu manaṃ paṇīdahi, atthe ca dhamme ca yutto bhavassu;</p>
  8642. <p class="gathalast">Dhiratthu kammaṃ akusalaṃ anariyaṃ, yaṃ katvā pacchā nirayaṃ vajeyya.</p>
  8643. <p class="hangnum"><a name="para1525"></a><a name="para1525_kn14"></a><span class="paranum">1525</span>.</p>
  8644. <p class="gatha1">‘‘Nevesa dhammo na puneta <span class="note">[puneti (syā. ka.)]</span> kiccaṃ, ayiro hi dāsassa janinda issaro;</p>
  8645. <p class="gathalast">Ghātetuṃ jhāpetuṃ athopi hantuṃ, na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṃ’’.</p>
  8646. <p class="hangnum"><a name="para1526"></a><a name="para1526_kn14"></a><span class="paranum">1526</span>.</p>
  8647. <p class="gatha1">‘‘Jeṭṭhaputtaṃ upaguyha, vineyya hadaye daraṃ;</p>
  8648. <p class="gathalast">Assupuṇṇehi nettehi, pāvisī so mahāgharaṃ’’.</p>
  8649. <p class="hangnum"><a name="para1527"></a><a name="para1527_kn14"></a><span class="paranum">1527</span>.</p>
  8650. <p class="gatha1">‘‘Sālāva sammapatitā <span class="note">[sampamathitā (sī. pī.)]</span>, mālutena pamadditā;</p>
  8651. <p class="gathalast">Senti puttā ca dārā ca, vidhurassa nivesane.</p>
  8652. <p class="hangnum"><a name="para1528"></a><a name="para1528_kn14"></a><span class="paranum">1528</span>.</p>
  8653. <p class="gatha1">‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;</p>
  8654. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.</p>
  8655. <p class="hangnum"><a name="para1529"></a><a name="para1529_kn14"></a><span class="paranum">1529</span>.</p>
  8656. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  8657. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.</p>
  8658. <p class="hangnum"><a name="para1530"></a><a name="para1530_kn14"></a><span class="paranum">1530</span>.</p>
  8659. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā <a name="T2.0342"></a> anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  8660. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.</p>
  8661. <p class="hangnum"><a name="para1531"></a><a name="para1531_kn14"></a><span class="paranum">1531</span>.</p>
  8662. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  8663. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.</p>
  8664. <p class="hangnum"><a name="para1532"></a><a name="para1532_kn14"></a><span class="paranum">1532</span>.</p>
  8665. <p class="gatha1">‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;</p>
  8666. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  8667. <p class="hangnum"><a name="para1533"></a><a name="para1533_kn14"></a><span class="paranum">1533</span>.</p>
  8668. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, dāsisattasatāni ca;</p>
  8669. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  8670. <p class="hangnum"><a name="para1534"></a><a name="para1534_kn14"></a><span class="paranum">1534</span>.</p>
  8671. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, dāsisattasatāni ca;</p>
  8672. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.</p>
  8673. <p class="hangnum"><a name="para1535"></a><a name="para1535_kn14"></a><span class="paranum">1535</span>.</p>
  8674. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā <a name="M2.0296"></a> jānapadā, dāsisattasatāni ca;</p>
  8675. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi’’.</p>
  8676. <p class="hangnum"><a name="para1536"></a><a name="para1536_kn14"></a><span class="paranum">1536</span>.</p>
  8677. <p class="gatha1">‘‘Katvā <a name="V2.0214"></a> gharesu kiccāni, anusāsitvā sakaṃ janaṃ;</p>
  8678. <p class="gathalast">Mittāmacce ca bhacce ca <span class="note">[suhajje (pī. ka.)]</span>, puttadāre ca bandhave.</p>
  8679. <p class="hangnum"><a name="para1537"></a><a name="para1537_kn14"></a><span class="paranum">1537</span>.</p>
  8680. <p class="gatha1">‘‘Kammantaṃ saṃvidhetvāna, ācikkhitvā ghare dhanaṃ;</p>
  8681. <p class="gathalast">Nidhiñca iṇadānañca, puṇṇakaṃ etadabravi.</p>
  8682. <p class="hangnum"><a name="para1538"></a><a name="para1538_kn14"></a><span class="paranum">1538</span>.</p>
  8683. <p class="gatha1">‘‘Avasī tuvaṃ mayha tīhaṃ agāre, katāni kiccāni gharesu mayhaṃ;</p>
  8684. <p class="gathalast">Anusāsitā puttadārā mayā ca, karoma kaccāna <span class="note">[kiccāni (syā. ka.)]</span> yathāmatiṃ te’’.</p>
  8685. <p class="hangnum"><a name="para1539"></a><a name="para1539_kn14"></a><span class="paranum">1539</span>.</p>
  8686. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="T2.0343"></a> hi katte anusāsitā te, puttā ca dārā anujīvino ca;</p>
  8687. <p class="gathalast">Handehi dānī taramānarūpo, dīgho hi addhāpi ayaṃ puratthā.</p>
  8688. <p class="hangnum"><a name="para1540"></a><a name="para1540_kn14"></a><span class="paranum">1540</span>.</p>
  8689. <p class="gatha1">‘‘Achambhitova <span class="note">[ayambhitova (sī. pī.)]</span> gaṇhāhi, ājāneyyassa vāladhiṃ;</p>
  8690. <p class="gathalast">Idaṃ pacchimakaṃ tuyhaṃ, jīvalokassa dassanaṃ’’.</p>
  8691. <p class="hangnum"><a name="para1541"></a><a name="para1541_kn14"></a><span class="paranum">1541</span>.</p>
  8692. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ kissa nu bhāyissaṃ, yassa me natthi dukkaṭaṃ;</p>
  8693. <p class="gathalast">Kāyena vācā manasā, yena gaccheyya duggatiṃ’’.</p>
  8694. <p class="hangnum"><a name="para1542"></a><a name="para1542_kn14"></a><span class="paranum">1542</span>.</p>
  8695. <p class="gatha1">‘‘So assarājā vidhuraṃ vahanto, pakkāmi vehāyasamantalikkhe;</p>
  8696. <p class="gathalast">Sākhāsu selesu asajjamāno, kālāgiriṃ khippamupāgamāsi’’.</p>
  8697. <p class="hangnum"><a name="para1543"></a><a name="para1543_kn14"></a><span class="paranum">1543</span>.</p>
  8698. <p class="gatha1">‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;</p>
  8699. <p class="gatha2">Bāhā paggayha pakkanduṃ, yakkho <a name="T2.0344"></a> brāhmaṇavaṇṇena;</p>
  8700. <p class="gathalast">Vidhuraṃ ādāya gacchati.</p>
  8701. <p class="hangnum"><a name="para1544"></a><a name="para1544_kn14"></a><span class="paranum">1544</span>.</p>
  8702. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā <a name="M2.0297"></a> jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  8703. <p class="gatha2">Bāhā paggayha pakkanduṃ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena;</p>
  8704. <p class="gathalast">Vidhuraṃ ādāya gacchati.</p>
  8705. <p class="hangnum"><a name="para1545"></a><a name="para1545_kn14"></a><span class="paranum">1545</span>.</p>
  8706. <p class="gatha1">‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;</p>
  8707. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, paṇḍito so kuhiṃ gato.</p>
  8708. <p class="hangnum"><a name="para1546"></a><a name="para1546_kn14"></a><span class="paranum">1546</span>.</p>
  8709. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  8710. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, paṇḍito so kuhiṃ gato’’.</p>
  8711. <p class="hangnum"><a name="para1547"></a><a name="para1547_kn14"></a><span class="paranum">1547</span>.</p>
  8712. <p class="gatha1">‘‘Sace so sattarattena, nāgacchissati paṇḍito;</p>
  8713. <p class="gathalast">Sabbe aggiṃ pavekkhāma <span class="note">[pavissāma (syā.)]</span>, natthattho jīvitena no’’.</p>
  8714. <p class="hangnum"><a name="para1548"></a><a name="para1548_kn14"></a><span class="paranum">1548</span>.</p>
  8715. <p class="gatha1">‘‘Paṇḍito ca viyatto ca, vibhāvī ca vicakkhaṇo;</p>
  8716. <p class="gathalast">Khippaṃ mociya attānaṃ, mā bhāyitthāgamissati’’ <span class="note">[khippaṃ mocessata’ttānaṃ, mā bhātha āgamissati (sī. pī.)]</span>.</p>
  8717. <p class="centered">Antarapeyyālaṃ nāma.</p>
  8718. <p class="subhead">Sādhunaradhammakaṇḍaṃ</p>
  8719. <p class="hangnum"><a name="para1549"></a><a name="para1549_kn14"></a><span class="paranum">1549</span>.</p>
  8720. <p class="gatha1">‘‘So <a name="V2.0215"></a> tattha gantvāna vicintayanto, uccāvacā cetanakā <span class="note">[cetanatā (ka.)]</span> bhavanti;</p>
  8721. <p class="gathalast">Nayimassa jīvena mamatthi kiñci, hantvānimaṃ <a name="T2.0345"></a> hadayamānayissaṃ’’ <span class="note">[ādiyissaṃ (sī. pī.)]</span>.</p>
  8722. <p class="hangnum"><a name="para1550"></a><a name="para1550_kn14"></a><span class="paranum">1550</span>.</p>
  8723. <p class="gatha1">‘‘So tattha gantvā pabbatantarasmiṃ <span class="note">[pabbatapādasmiṃ (ka.)]</span>, anto pavisitvāna paduṭṭhacitto;</p>
  8724. <p class="gathalast">Asaṃvutasmiṃ jagatippadese, adhosiraṃ dhārayi kātiyāno.</p>
  8725. <p class="hangnum"><a name="para1551"></a><a name="para1551_kn14"></a><span class="paranum">1551</span>.</p>
  8726. <p class="gatha1">‘‘So lambamāno narake papāte, mahabbhaye lomahaṃse vidugge;</p>
  8727. <p class="gathalast">Asantasanto kurūnaṃ kattuseṭṭho, iccabravi puṇṇakaṃ nāma yakkhaṃ.</p>
  8728. <p class="hangnum"><a name="para1552"></a><a name="para1552_kn14"></a><span class="paranum">1552</span>.</p>
  8729. <p class="gatha1">‘‘Ariyāvakāsosi <a name="M2.0298"></a> anariyarūpo, asaññato saññatasannikāso;</p>
  8730. <p class="bodytext">Accāhitaṃ kammaṃ karosi ludraṃ, bhāve ca te kusalaṃ natthi kiñci.</p>
  8731. <p class="hangnum"><a name="para1553"></a><a name="para1553_kn14"></a><span class="paranum">1553</span>.</p>
  8732. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ maṃ papātasmiṃ papātumicchasi, ko nu tavattho maraṇena mayhaṃ;</p>
  8733. <p class="gathalast">Amānusasseva tavajja vaṇṇo, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’.</p>
  8734. <p class="hangnum"><a name="para1554"></a><a name="para1554_kn14"></a><span class="paranum">1554</span>.</p>
  8735. <p class="gatha1">‘‘Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo <span class="note">[sajīvo (sī. pī.)]</span>;</p>
  8736. <p class="gathalast">Bhūmindharo <a name="T2.0346"></a> varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno.</p>
  8737. <p class="hangnum"><a name="para1555"></a><a name="para1555_kn14"></a><span class="paranum">1555</span>.</p>
  8738. <p class="gatha1">‘‘Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāmi, irandhatī nāma sā nāgakaññā;</p>
  8739. <p class="gathalast">Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayiṃ tuyha vadhāya dhīra’’.</p>
  8740. <p class="hangnum"><a name="para1556"></a><a name="para1556_kn14"></a><span class="paranum">1556</span>.</p>
  8741. <p class="gatha1">‘‘Mā heva tvaṃ <span class="note">[te (syā. ka.)]</span> yakkha ahosi mūḷho, naṭṭhā bahū duggahītena loke <span class="note">[lokā (sī. syā. ka.)]</span>;</p>
  8742. <p class="gathalast">Kiṃ te sumajjhāya piyāya kiccaṃ, maraṇena me iṅgha suṇomi <span class="note">[suṇoma (sī. pī.)]</span> sabbaṃ’’.</p>
  8743. <p class="hangnum"><a name="para1557"></a><a name="para1557_kn14"></a><span class="paranum">1557</span>.</p>
  8744. <p class="gatha1">‘‘Mahānubhāvassa mahoragassa, dhītukāmo ñātibhato <span class="note">[ñātigato (pī.)]</span> hamasmi;</p>
  8745. <p class="gathalast">Taṃ yācamānaṃ sasuro avoca, yathā mamaññiṃsu sukāmanītaṃ.</p>
  8746. <p class="hangnum"><a name="para1558"></a><a name="para1558_kn14"></a><span class="paranum">1558</span>.</p>
  8747. <p class="gatha1">‘‘Dajjemu <a name="M2.0299"></a> kho te sutanuṃ sunettaṃ, sucimhitaṃ candanalittagattaṃ;</p>
  8748. <p class="gatha2">Sace tuvaṃ hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi;</p>
  8749. <p class="gathalast">Etena vittena kumāri labbhā, naññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma.</p>
  8750. <p class="hangnum"><a name="para1559"></a><a name="para1559_kn14"></a><span class="paranum">1559</span>.</p>
  8751. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="T2.0347"></a> na mūḷhosmi suṇohi katte, na cāpi me duggahitatthi kiñci;</p>
  8752. <p class="gathalast">Hadayena te dhammaladdhena nāgā, irandhatiṃ nāgakaññaṃ dadanti.</p>
  8753. <p class="hangnum"><a name="para1560"></a><a name="para1560_kn14"></a><span class="paranum">1560</span>.</p>
  8754. <p class="gatha1">‘‘Tasmā ahaṃ tuyhaṃ vadhāya yutto, evaṃ mamattho maraṇena tuyhaṃ;</p>
  8755. <p class="gathalast">Idheva taṃ narake pātayitvā, hantvāna taṃ hadayamānayissaṃ’’.</p>
  8756. <p class="hangnum"><a name="para1561"></a><a name="para1561_kn14"></a><span class="paranum">1561</span>.</p>
  8757. <p class="gatha1">‘‘Khippaṃ mamaṃ uddhara kātiyāna, hadayena me yadi te atthi kiccaṃ;</p>
  8758. <p class="gathalast">Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’.</p>
  8759. <p class="hangnum"><a name="para1562"></a><a name="para1562_kn14"></a><span class="paranum">1562</span>.</p>
  8760. <p class="gatha1">‘‘So <a name="V2.0216"></a> puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nagamuddhani khippaṃ patiṭṭhapetvā;</p>
  8761. <p class="gathalast">Assatthamāsīnaṃ samekkhiyāna, paripucchi kattāramanomapaññaṃ.</p>
  8762. <p class="hangnum"><a name="para1563"></a><a name="para1563_kn14"></a><span class="paranum">1563</span>.</p>
  8763. <p class="gatha1">‘‘Samuddhato mesi tuvaṃ papātā, hadayena te ajja mamatthi kiccaṃ;</p>
  8764. <p class="gathalast">Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva me pātukarohi ajja’’.</p>
  8765. <p class="hangnum"><a name="para1564"></a><a name="para1564_kn14"></a><span class="paranum">1564</span>.</p>
  8766. <p class="gatha1">‘‘Samuddhato <a name="T2.0348"></a> tyasmi ahaṃ papātā, hadayena me yadi te atthi kiccaṃ;</p>
  8767. <p class="gathalast">Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’.</p>
  8768. <p class="hangnum"><a name="para1565"></a><a name="para1565_kn14"></a><span class="paranum">1565</span>.</p>
  8769. <p class="gatha1">‘‘Yātānuyāyī <a name="M2.0300"></a> ca bhavāhi māṇava, allañca <span class="note">[addañca (sī. pī.)]</span> pāṇiṃ parivajjayassu;</p>
  8770. <p class="gathalast">Mā cassu mittesu kadāci dubbhī, mā ca vasaṃ asatīnaṃ nigacche’’.</p>
  8771. <p class="hangnum"><a name="para1566"></a><a name="para1566_kn14"></a><span class="paranum">1566</span>.</p>
  8772. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate kathaṃ so;</p>
  8773. <p class="gathalast">Asatī ca kā ko pana mittadubbho, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ’’.</p>
  8774. <p class="hangnum"><a name="para1567"></a><a name="para1567_kn14"></a><span class="paranum">1567</span>.</p>
  8775. <p class="gatha1">‘‘Asanthutaṃ <span class="note">[asandhavaṃ (syā. ka.)]</span> nopi ca diṭṭhapubbaṃ, yo āsanenāpi nimantayeyya;</p>
  8776. <p class="gathalast">Tasseva atthaṃ puriso kareyya, yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.</p>
  8777. <p class="hangnum"><a name="para1568"></a><a name="para1568_kn14"></a><span class="paranum">1568</span>.</p>
  8778. <p class="gatha1">‘‘Yassekarattampi ghare vaseyya, yatthannapānaṃ puriso labheyya;</p>
  8779. <p class="gathalast">Na tassa pāpaṃ manasāpi cintaye, adubbhī <a name="T2.0349"></a> pāṇiṃ dahate mittadubbho.</p>
  8780. <p class="hangnum"><a name="para1569"></a><a name="para1569_kn14"></a><span class="paranum">1569</span>.</p>
  8781. <p class="gatha1">‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>
  8782. <p class="gathalast">Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.</p>
  8783. <p class="hangnum"><a name="para1570"></a><a name="para1570_kn14"></a><span class="paranum">1570</span>.</p>
  8784. <p class="gatha1">‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;</p>
  8785. <p class="gathalast">Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche.</p>
  8786. <p class="hangnum"><a name="para1571"></a><a name="para1571_kn14"></a><span class="paranum">1571</span>.</p>
  8787. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ kho yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate punevaṃ;</p>
  8788. <p class="gathalast">Asatī ca sā so pana mittadubbho, so dhammiko hoti jahassu adhammaṃ’’.</p>
  8789. <p class="centered">Sādhunaradhammakaṇḍaṃ nāma.</p>
  8790. <p class="subhead">Kālāgirikaṇḍaṃ</p>
  8791. <p class="hangnum"><a name="para1572"></a><a name="para1572_kn14"></a><span class="paranum">1572</span>.</p>
  8792. <p class="gatha1">‘‘Avasiṃ <a name="M2.0301"></a> ahaṃ tuyhaṃ tīhaṃ agāre, annena pānena upaṭṭhitosmi;</p>
  8793. <p class="gathalast">Mitto mamāsī visajjāmahaṃ taṃ, kāmaṃ gharaṃ uttamapañña gaccha.</p>
  8794. <p class="hangnum"><a name="para1573"></a><a name="para1573_kn14"></a><span class="paranum">1573</span>.</p>
  8795. <p class="gatha1">‘‘Api hāyatu nāgakulā <span class="note">[nāgakulassa (sī. syā. pī.)]</span> attho, alampi me nāgakaññāya hotu;</p>
  8796. <p class="gathalast">So tvaṃ sakeneva subhāsitena, muttosi me ajja vadhāya pañña’’.</p>
  8797. <p class="hangnum"><a name="para1574"></a><a name="para1574_kn14"></a><span class="paranum">1574</span>.</p>
  8798. <p class="gatha1">‘‘Handa <a name="T2.0350"></a><a name="V2.0217"></a> tuvaṃ yakkha mamampi nehi, sasuraṃ te <span class="note">[sassuraṃ nu te (sī. syā. pī. ka.)]</span> atthaṃ mayi carassu;</p>
  8799. <p class="gathalast">Mayañca nāgādhipatiṃ vimānaṃ, dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṃ’’.</p>
  8800. <p class="hangnum"><a name="para1575"></a><a name="para1575_kn14"></a><span class="paranum">1575</span>.</p>
  8801. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ ve narassa ahitāya assa, na taṃ pañño arahati dassanāya;</p>
  8802. <p class="gathalast">Atha kena vaṇṇena amittagāmaṃ, tuvamicchasi uttamapañña gantuṃ’’.</p>
  8803. <p class="hangnum"><a name="para1576"></a><a name="para1576_kn14"></a><span class="paranum">1576</span>.</p>
  8804. <p class="gatha1">‘‘Addhā pajānāmi ahampi etaṃ, na taṃ pañño arahati dassanāya;</p>
  8805. <p class="gathalast">Pāpañca me natthi kataṃ kuhiñci, tasmā na saṅke maraṇāgamāya’’.</p>
  8806. <p class="hangnum"><a name="para1577"></a><a name="para1577_kn14"></a><span class="paranum">1577</span>.</p>
  8807. <p class="gatha1">‘‘Handa ca ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, mayā saha dakkhasi ehi katte;</p>
  8808. <p class="gathalast">Yatthacchati naccagītehi nāgo, rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṃ <span class="note">[niḷiññaṃ (syā.), niḷaññaṃ (ka.)]</span>.</p>
  8809. <p class="hangnum"><a name="para1578"></a><a name="para1578_kn14"></a><span class="paranum">1578</span>.</p>
  8810. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0302"></a> nāgakaññā caritaṃ gaṇena, nikīḷitaṃ niccamaho ca rattiṃ;</p>
  8811. <p class="gathalast">Pahūtamālyaṃ <span class="note">[bahuttamallaṃ (ka.)]</span> bahupupphachannaṃ <span class="note">[bahupupphasañchannaṃ (ka.)]</span>, obhāsatī <a name="T2.0351"></a> vijjurivantalikkhe.</p>
  8812. <p class="hangnum"><a name="para1579"></a><a name="para1579_kn14"></a><span class="paranum">1579</span>.</p>
  8813. <p class="gatha1">‘‘Annena pānena upetarūpaṃ, naccehi gītehi ca vāditehi;</p>
  8814. <p class="gathalast">Paripūraṃ kaññāhi alaṅkatāhi, upasobhati vatthapilandhanena <span class="note">[vatthapilandhanehi (ka.)]</span>.</p>
  8815. <p class="hangnum"><a name="para1580"></a><a name="para1580_kn14"></a><span class="paranum">1580</span>.</p>
  8816. <p class="gatha1">‘‘So puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī pacchato āsanasmiṃ;</p>
  8817. <p class="gathalast">Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī bhavanaṃ nāgarañño.</p>
  8818. <p class="hangnum"><a name="para1581"></a><a name="para1581_kn14"></a><span class="paranum">1581</span>.</p>
  8819. <p class="gatha1">‘‘Patvāna ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa;</p>
  8820. <p class="gathalast">Sāmaggi pekkhamāno <span class="note">[sāmaggipekkhī pana (sī. syā. pī.)]</span> nāgarājā, pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha’’.</p>
  8821. <p class="hangnum"><a name="para1582"></a><a name="para1582_kn14"></a><span class="paranum">1582</span>.</p>
  8822. <p class="gatha1">‘‘Yannu tuvaṃ agamā maccalokaṃ, anvesamāno hadayaṃ paṇḍitassa;</p>
  8823. <p class="gathalast">Kacci samiddhena idhānupatto, ādāya kattāramanomapaññaṃ’’.</p>
  8824. <p class="hangnum"><a name="para1583"></a><a name="para1583_kn14"></a><span class="paranum">1583</span>.</p>
  8825. <p class="gatha1">‘‘Ayañhi so āgato yaṃ tvamicchasi, dhammena laddho mama dhammapālo;</p>
  8826. <p class="gathalast">Taṃ passatha sammukhā <span class="note">[taṃ passa dhammaṃ samukhā (ka.)]</span> bhāsamānaṃ, sukho <a name="T2.0352"></a> have <span class="note">[bhave (pī.)]</span> sappurisehi saṅgamo’’.</p>
  8827. <p class="centered">Kālāgirikaṇḍaṃ nāma.</p>
  8828. <p class="hangnum"><a name="para1584"></a><a name="para1584_kn14"></a><span class="paranum">1584</span>.</p>
  8829. <p class="gatha1">‘‘Adiṭṭhapubbaṃ <a name="M2.0303"></a> disvāna, macco maccubhayaṭṭito <span class="note">[bhayaddito (sī. pī.)]</span>;</p>
  8830. <p class="gathalast">Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’.</p>
  8831. <p class="hangnum"><a name="para1585"></a><a name="para1585_kn14"></a><span class="paranum">1585</span>.</p>
  8832. <p class="gatha1">‘‘Na camhi byamhito nāga, na ca maccubhayaṭṭito;</p>
  8833. <p class="gathalast">Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.</p>
  8834. <p class="hangnum"><a name="para1586"></a><a name="para1586_kn14"></a><span class="paranum">1586</span>.</p>
  8835. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;</p>
  8836. <p class="gathalast">Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.</p>
  8837. <p class="hangnum"><a name="para1587"></a><a name="para1587_kn14"></a><span class="paranum">1587</span>.</p>
  8838. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ <a name="V2.0218"></a> yathā brūsi, saccaṃ bhāsasi paṇḍita;</p>
  8839. <p class="gathalast">Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.</p>
  8840. <p class="hangnum"><a name="para1588"></a><a name="para1588_kn14"></a><span class="paranum">1588</span>.</p>
  8841. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;</p>
  8842. <p class="gathalast">Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.</p>
  8843. <p class="hangnum"><a name="para1589"></a><a name="para1589_kn14"></a><span class="paranum">1589</span>.</p>
  8844. <p class="gatha1">‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti <span class="note">[iddhiṃ jutiṃ balaṃ vīriyūpapatti (ka.)]</span>;</p>
  8845. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ.</p>
  8846. <p class="hangnum"><a name="para1590"></a><a name="para1590_kn14"></a><span class="paranum">1590</span>.</p>
  8847. <p class="gatha1">‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ;</p>
  8848. <p class="gathalast">Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ, yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ.</p>
  8849. <p class="hangnum"><a name="para1591"></a><a name="para1591_kn14"></a><span class="paranum">1591</span>.</p>
  8850. <p class="gatha1">‘‘Nādhiccaladdhaṃ <a name="T2.0353"></a> na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃkataṃ nāpi devehi dinnaṃ;</p>
  8851. <p class="gathalast">Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  8852. <p class="hangnum"><a name="para1592"></a><a name="para1592_kn14"></a><span class="paranum">1592</span>.</p>
  8853. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  8854. <p class="gathalast">Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāga mahāvimānaṃ’’.</p>
  8855. <p class="hangnum"><a name="para1593"></a><a name="para1593_kn14"></a><span class="paranum">1593</span>.</p>
  8856. <p class="gatha1">‘‘Ahañca <a name="M2.0304"></a> bhariyā ca manussaloke, saddhā ubho dānapatī ahumhā;</p>
  8857. <p class="gathalast">Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.</p>
  8858. <p class="hangnum"><a name="para1594"></a><a name="para1594_kn14"></a><span class="paranum">1594</span>.</p>
  8859. <p class="gatha1">‘‘Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ seyyamupassayañca;</p>
  8860. <p class="gathalast">Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkacca dānāni adamha tattha.</p>
  8861. <p class="hangnum"><a name="para1595"></a><a name="para1595_kn14"></a><span class="paranum">1595</span>.</p>
  8862. <p class="gatha1">‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  8863. <p class="gathalast">Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca me dhīra mahāvimānaṃ’.</p>
  8864. <p class="hangnum"><a name="para1596"></a><a name="para1596_kn14"></a><span class="paranum">1596</span>.</p>
  8865. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="T2.0354"></a> ce te laddhamidaṃ vimānaṃ, jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ;</p>
  8866. <p class="gathalast">Tasmā hi dhammaṃ cara appamatto, yathā vimānaṃ puna māvasesi’.</p>
  8867. <p class="hangnum"><a name="para1597"></a><a name="para1597_kn14"></a><span class="paranum">1597</span>.</p>
  8868. <p class="gatha1">‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;</p>
  8869. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’.</p>
  8870. <p class="hangnum"><a name="para1598"></a><a name="para1598_kn14"></a><span class="paranum">1598</span>.</p>
  8871. <p class="gatha1">‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;</p>
  8872. <p class="gathalast">Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṃ.</p>
  8873. <p class="hangnum"><a name="para1599"></a><a name="para1599_kn14"></a><span class="paranum">1599</span>.</p>
  8874. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ tuvaṃ nāga asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca;</p>
  8875. <p class="gathalast">Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’.</p>
  8876. <p class="hangnum"><a name="para1600"></a><a name="para1600_kn14"></a><span class="paranum">1600</span>.</p>
  8877. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="M2.0305"></a> hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo;</p>
  8878. <p class="gathalast">Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi’’.</p>
  8879. <p class="hangnum"><a name="para1601"></a><a name="para1601_kn14"></a><span class="paranum">1601</span>.</p>
  8880. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="T2.0355"></a> sataṃ bhāsasi nāga dhammaṃ, anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ;</p>
  8881. <p class="gathalast">Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’.</p>
  8882. <p class="hangnum"><a name="para1602"></a><a name="para1602_kn14"></a><span class="paranum">1602</span>.</p>
  8883. <p class="gatha1">‘‘Akkhāhi <a name="V2.0219"></a> no tāyaṃ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte;</p>
  8884. <p class="gathalast">Dhammena laddho iti tāyamāha <span class="note">[mā’ya’māha (syā.)]</span>, kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato’’.</p>
  8885. <p class="hangnum"><a name="para1603"></a><a name="para1603_kn14"></a><span class="paranum">1603</span>.</p>
  8886. <p class="gatha1">‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;</p>
  8887. <p class="gathalast">So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena.</p>
  8888. <p class="hangnum"><a name="para1604"></a><a name="para1604_kn14"></a><span class="paranum">1604</span>.</p>
  8889. <p class="gatha1">‘‘Mahorago attamano udaggo, sutvāna dhīrassa subhāsitāni;</p>
  8890. <p class="gathalast">Hatthe gahetvāna anomapaññaṃ, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.</p>
  8891. <p class="hangnum"><a name="para1605"></a><a name="para1605_kn14"></a><span class="paranum">1605</span>.</p>
  8892. <p class="gatha1">‘‘Yena tvaṃ vimale paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati;</p>
  8893. <p class="gathalast">Na ca me tādiso vaṇṇo, ayameso tamonudo.</p>
  8894. <p class="hangnum"><a name="para1606"></a><a name="para1606_kn14"></a><span class="paranum">1606</span>.</p>
  8895. <p class="gatha1">‘‘Yassa te hadayenattho, āgatāyaṃ pabhaṅkaro;</p>
  8896. <p class="gathalast">Tassa vākyaṃ nisāmehi, dullabhaṃ dassanaṃ puna.</p>
  8897. <p class="hangnum"><a name="para1607"></a><a name="para1607_kn14"></a><span class="paranum">1607</span>.</p>
  8898. <p class="gatha1">‘‘Disvāna <a name="T2.0356"></a> taṃ vimalā bhūripaññaṃ, dasaṅgulī añjaliṃ paggahetvā;</p>
  8899. <p class="gathalast">Haṭṭhena bhāvena patītarūpā, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ.</p>
  8900. <p class="hangnum"><a name="para1608"></a><a name="para1608_kn14"></a><span class="paranum">1608</span>.</p>
  8901. <p class="gatha1">‘‘Adiṭṭhapubbaṃ disvāna, macco maccubhayaṭṭito;</p>
  8902. <p class="gathalast">Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’.</p>
  8903. <p class="hangnum"><a name="para1609"></a><a name="para1609_kn14"></a><span class="paranum">1609</span>.</p>
  8904. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="M2.0306"></a> camhi byamhito nāgi, na ca maccubhayaṭṭito;</p>
  8905. <p class="gathalast">Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.</p>
  8906. <p class="hangnum"><a name="para1610"></a><a name="para1610_kn14"></a><span class="paranum">1610</span>.</p>
  8907. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;</p>
  8908. <p class="gathalast">Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.</p>
  8909. <p class="hangnum"><a name="para1611"></a><a name="para1611_kn14"></a><span class="paranum">1611</span>.</p>
  8910. <p class="gatha1">‘‘Evametaṃ yathā brūsi, saccaṃ bhāsasi paṇḍita;</p>
  8911. <p class="gathalast">Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.</p>
  8912. <p class="hangnum"><a name="para1612"></a><a name="para1612_kn14"></a><span class="paranum">1612</span>.</p>
  8913. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;</p>
  8914. <p class="gathalast">Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.</p>
  8915. <p class="hangnum"><a name="para1613"></a><a name="para1613_kn14"></a><span class="paranum">1613</span>.</p>
  8916. <p class="gatha1">‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti;</p>
  8917. <p class="gathalast">Pucchāmi taṃ nāgakaññetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ.</p>
  8918. <p class="hangnum"><a name="para1614"></a><a name="para1614_kn14"></a><span class="paranum">1614</span>.</p>
  8919. <p class="gatha1">‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ;</p>
  8920. <p class="gathalast">Akkhāhi <a name="T2.0357"></a> me nāgakaññetamatthaṃ, yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  8921. <p class="hangnum"><a name="para1615"></a><a name="para1615_kn14"></a><span class="paranum">1615</span>.</p>
  8922. <p class="gatha1">‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃ kataṃ nāpi devehi dinnaṃ;</p>
  8923. <p class="gathalast">Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’.</p>
  8924. <p class="hangnum"><a name="para1616"></a><a name="para1616_kn14"></a><span class="paranum">1616</span>.</p>
  8925. <p class="gatha1">‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  8926. <p class="gathalast">Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāgi mahāvimānaṃ’’.</p>
  8927. <p class="hangnum"><a name="para1617"></a><a name="para1617_kn14"></a><span class="paranum">1617</span>.</p>
  8928. <p class="gatha1">‘‘Ahañca <a name="V2.0220"></a> kho sāmiko cāpi mayhaṃ, saddhā ubho dānapatī ahumhā;</p>
  8929. <p class="gathalast">Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.</p>
  8930. <p class="hangnum"><a name="para1618"></a><a name="para1618_kn14"></a><span class="paranum">1618</span>.</p>
  8931. <p class="gatha1">‘‘Mālañca <a name="M2.0307"></a> gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ seyyamupassayañca;</p>
  8932. <p class="gathalast">Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkaccaṃ dānāni adamha tattha.</p>
  8933. <p class="hangnum"><a name="para1619"></a><a name="para1619_kn14"></a><span class="paranum">1619</span>.</p>
  8934. <p class="gatha1">‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;</p>
  8935. <p class="gathalast">Iddhījutībalavīriyūpapatti<a name="T2.0358"></a>, idañca me dhīra mahāvimānaṃ’’.</p>
  8936. <p class="hangnum"><a name="para1620"></a><a name="para1620_kn14"></a><span class="paranum">1620</span>.</p>
  8937. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ ce te laddhamidaṃ vimānaṃ, jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ;</p>
  8938. <p class="gathalast">Tasmā hi dhammaṃ cara appamattā, yathā vimānaṃ puna māvasesi’’.</p>
  8939. <p class="hangnum"><a name="para1621"></a><a name="para1621_kn14"></a><span class="paranum">1621</span>.</p>
  8940. <p class="gatha1">‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;</p>
  8941. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’.</p>
  8942. <p class="hangnum"><a name="para1622"></a><a name="para1622_kn14"></a><span class="paranum">1622</span>.</p>
  8943. <p class="gatha1">‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;</p>
  8944. <p class="gathalast">Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṃ.</p>
  8945. <p class="hangnum"><a name="para1623"></a><a name="para1623_kn14"></a><span class="paranum">1623</span>.</p>
  8946. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ tuvaṃ nāgi asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca;</p>
  8947. <p class="gathalast">Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’.</p>
  8948. <p class="hangnum"><a name="para1624"></a><a name="para1624_kn14"></a><span class="paranum">1624</span>.</p>
  8949. <p class="gatha1">‘‘Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo;</p>
  8950. <p class="gathalast">Dukkhūpanītopi <a name="T2.0359"></a> tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi’’.</p>
  8951. <p class="hangnum"><a name="para1625"></a><a name="para1625_kn14"></a><span class="paranum">1625</span>.</p>
  8952. <p class="gatha1">‘‘Addhā <a name="M2.0308"></a> sataṃ bhāsasi nāgi dhammaṃ, anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ;</p>
  8953. <p class="gathalast">Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’.</p>
  8954. <p class="hangnum"><a name="para1626"></a><a name="para1626_kn14"></a><span class="paranum">1626</span>.</p>
  8955. <p class="gatha1">‘‘Akkhāhi no tāyaṃ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte;</p>
  8956. <p class="gathalast">Dhammena laddho iti tāyamāha, kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato’’.</p>
  8957. <p class="hangnum"><a name="para1627"></a><a name="para1627_kn14"></a><span class="paranum">1627</span>.</p>
  8958. <p class="gatha1">‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;</p>
  8959. <p class="gathalast">So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena.</p>
  8960. <p class="hangnum"><a name="para1628"></a><a name="para1628_kn14"></a><span class="paranum">1628</span>.</p>
  8961. <p class="gatha1">‘‘Yatheva varuṇo nāgo, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ;</p>
  8962. <p class="gathalast">Tatheva nāgakaññāpi, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ.</p>
  8963. <p class="hangnum"><a name="para1629"></a><a name="para1629_kn14"></a><span class="paranum">1629</span>.</p>
  8964. <p class="gatha1">‘‘Yatheva varuṇaṃ nāgaṃ, dhīro tosesi pucchito;</p>
  8965. <p class="gathalast">Tatheva nāgakaññampi, dhīro tosesi pucchito.</p>
  8966. <p class="hangnum"><a name="para1630"></a><a name="para1630_kn14"></a><span class="paranum">1630</span>.</p>
  8967. <p class="gatha1">‘‘Ubhopi te attamane viditvā, mahoragaṃ nāgakaññañca dhīro <span class="note">[vidhūro (ka.)]</span>;</p>
  8968. <p class="gathalast">Achambhī <a name="T2.0360"></a> abhīto alomahaṭṭho, iccabravi varuṇaṃ nāgarājānaṃ.</p>
  8969. <p class="hangnum"><a name="para1631"></a><a name="para1631_kn14"></a><span class="paranum">1631</span>.</p>
  8970. <p class="gatha1">‘‘Mā rodhayi <span class="note">[mā heṭhayi (pī.)]</span> nāga āyāhamasmi, yena tavattho idaṃ sarīraṃ;</p>
  8971. <p class="gathalast">Hadayena maṃsena karohi kiccaṃ, sayaṃ karissāmi yathāmati te’’.</p>
  8972. <p class="hangnum"><a name="para1632"></a><a name="para1632_kn14"></a><span class="paranum">1632</span>.</p>
  8973. <p class="gatha1">‘‘Paññā <a name="V2.0221"></a> have hadayaṃ paṇḍitānaṃ, te tyamha paññāya mayaṃ sutuṭṭhā;</p>
  8974. <p class="gathalast">Anūnanāmo labhatajja dāraṃ, ajjeva taṃ kuruyo pāpayātu’’.</p>
  8975. <p class="hangnum"><a name="para1633"></a><a name="para1633_kn14"></a><span class="paranum">1633</span>.</p>
  8976. <p class="gatha1">‘‘Sa <a name="M2.0309"></a> puṇṇako attamano udaggo, irandhatiṃ nāgakaññaṃ labhitvā;</p>
  8977. <p class="gathalast">Haṭṭhena bhāvena patītarūpo, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ.</p>
  8978. <p class="hangnum"><a name="para1634"></a><a name="para1634_kn14"></a><span class="paranum">1634</span>.</p>
  8979. <p class="gatha1">‘‘Bhariyāya maṃ tvaṃ akari samaṅgiṃ, ahañca te vidhura karomi kiccaṃ;</p>
  8980. <p class="gathalast">Idañca te maṇiratanaṃ dadāmi, ajjeva taṃ kuruyo pāpayāmi’’.</p>
  8981. <p class="hangnum"><a name="para1635"></a><a name="para1635_kn14"></a><span class="paranum">1635</span>.</p>
  8982. <p class="gatha1">‘‘Ajeyyamesā tava hotu metti, bhariyāya <a name="T2.0361"></a> kaccāna piyāya saddhiṃ;</p>
  8983. <p class="gathalast">Ānandi vitto <span class="note">[ānandacitto (syā. pī.)]</span> sumano patīto, datvā maṇiṃ mañca nayindapatthaṃ.</p>
  8984. <p class="hangnum"><a name="para1636"></a><a name="para1636_kn14"></a><span class="paranum">1636</span>.</p>
  8985. <p class="gatha1">‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī purato āsanasmiṃ;</p>
  8986. <p class="gathalast">Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ.</p>
  8987. <p class="hangnum"><a name="para1637"></a><a name="para1637_kn14"></a><span class="paranum">1637</span>.</p>
  8988. <p class="gatha1">‘‘Mano manussassa yathāpi gacche, tatopissa khippataraṃ <span class="note">[tatopi saṃkhippataraṃ (sī. pī.)]</span> ahosi;</p>
  8989. <p class="gathalast">Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ’’.</p>
  8990. <p class="hangnum"><a name="para1638"></a><a name="para1638_kn14"></a><span class="paranum">1638</span>.</p>
  8991. <p class="gatha1">‘‘Etindapatthaṃ nagaraṃ padissati, rammāni ca ambavanāni bhāgaso;</p>
  8992. <p class="gathalast">Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto, tuvañca pattosi sakaṃ niketaṃ’’.</p>
  8993. <p class="hangnum"><a name="para1639"></a><a name="para1639_kn14"></a><span class="paranum">1639</span>.</p>
  8994. <p class="gatha1">‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, oropiya dhammasabhāya majjhe;</p>
  8995. <p class="gathalast">Ājaññamāruyha anomavaṇṇo, pakkāmi <a name="T2.0362"></a> vehāyasamantalikkhe.</p>
  8996. <p class="hangnum"><a name="para1640"></a><a name="para1640_kn14"></a><span class="paranum">1640</span>.</p>
  8997. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="M2.0310"></a> disvā rājā paramappatīto, uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā;</p>
  8998. <p class="gathalast">Avikampayaṃ dhammasabhāya majjhe, nisīdayī pamukhamāsanasmiṃ’’.</p>
  8999. <p class="hangnum"><a name="para1641"></a><a name="para1641_kn14"></a><span class="paranum">1641</span>.</p>
  9000. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ no vinetāsi rathaṃva naddhaṃ, nandanti taṃ kuruyo dassanena;</p>
  9001. <p class="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kathaṃ pamokkho ahu māṇavassa’’.</p>
  9002. <p class="hangnum"><a name="para1642"></a><a name="para1642_kn14"></a><span class="paranum">1642</span>.</p>
  9003. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ māṇavotyābhivadī janinda, na so manusso naravīraseṭṭha;</p>
  9004. <p class="gathalast">Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo.</p>
  9005. <p class="hangnum"><a name="para1643"></a><a name="para1643_kn14"></a><span class="paranum">1643</span>.</p>
  9006. <p class="gatha1">‘‘Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno;</p>
  9007. <p class="gathalast">Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāno, irandhatī nāma sā nāgakaññā.</p>
  9008. <p class="hangnum"><a name="para1644"></a><a name="para1644_kn14"></a><span class="paranum">1644</span>.</p>
  9009. <p class="gatha1">‘‘Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayittha maraṇāya mayhaṃ;</p>
  9010. <p class="gathalast">So ceva bhariyāya samaṅgibhūto, ahañca <a name="T2.0363"></a> anuññāto maṇi ca laddho’’.</p>
  9011. <p class="hangnum"><a name="para1645"></a><a name="para1645_kn14"></a><span class="paranum">1645</span>.</p>
  9012. <p class="gatha1">‘‘Rukkho hi mayhaṃ paddhāre <span class="note">[gharadvāre (syā.)]</span> sujāto, paññākkhandho sīlamayassa sākhā;</p>
  9013. <p class="gathalast">Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko, gavapphalo hatthigavassachanno.</p>
  9014. <p class="hangnum"><a name="para1646"></a><a name="para1646_kn14"></a><span class="paranum">1646</span>.</p>
  9015. <p class="gatha1">‘‘Naccagītatūriyābhinādite, ucchijja senaṃ <span class="note">[menaṃ (sī. pī.)]</span> puriso ahāsi;</p>
  9016. <p class="gathalast">So no ayaṃ āgato sanniketaṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha.</p>
  9017. <p class="hangnum"><a name="para1647"></a><a name="para1647_kn14"></a><span class="paranum">1647</span>.</p>
  9018. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="V2.0222"></a><a name="M2.0311"></a> keci vittā mama paccayena, sabbeva te pātukarontu ajja;</p>
  9019. <p class="gathalast">Tibbāni katvāna upāyanāni, rukkhassimassāpacitiṃ karotha.</p>
  9020. <p class="hangnum"><a name="para1648"></a><a name="para1648_kn14"></a><span class="paranum">1648</span>.</p>
  9021. <p class="gatha1">‘‘Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe, sabbeva te bandhanā mocayantu;</p>
  9022. <p class="gathalast">Yatheva yaṃ bandhanasmā pamutto, evamete muñcare bandhanasmā.</p>
  9023. <p class="hangnum"><a name="para1649"></a><a name="para1649_kn14"></a><span class="paranum">1649</span>.</p>
  9024. <p class="gatha1">‘‘Unnaṅgalā māsamimaṃ karontu, maṃsodanaṃ brāhmaṇā bhakkhayantu;</p>
  9025. <p class="gathalast">Amajjapā majjarahā pivantu, puṇṇāhi <a name="T2.0364"></a> thālāhi palissutāhi.</p>
  9026. <p class="hangnum"><a name="para1650"></a><a name="para1650_kn14"></a><span class="paranum">1650</span>.</p>
  9027. <p class="gatha1">‘‘Mahāpathaṃ nicca samavhayantu, tibbañca rakkhaṃ vidahantu raṭṭhe;</p>
  9028. <p class="gathalast">Yathāññamaññaṃ na viheṭhayeyyuṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha’’.</p>
  9029. <p class="hangnum"><a name="para1651"></a><a name="para1651_kn14"></a><span class="paranum">1651</span>.</p>
  9030. <p class="gatha1">Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9031. <p class="gathalast">Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  9032. <p class="hangnum"><a name="para1652"></a><a name="para1652_kn14"></a><span class="paranum">1652</span>.</p>
  9033. <p class="gatha1">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  9034. <p class="gathalast">Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  9035. <p class="hangnum"><a name="para1653"></a><a name="para1653_kn14"></a><span class="paranum">1653</span>.</p>
  9036. <p class="gatha1">Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  9037. <p class="gathalast">Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.</p>
  9038. <p class="hangnum"><a name="para1654"></a><a name="para1654_kn14"></a><span class="paranum">1654</span>.</p>
  9039. <p class="gatha1">Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgate;</p>
  9040. <p class="gathalast">Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo pavattathāti.</p>
  9041. <p class="centered">Vidhurajātakaṃ navamaṃ.</p>
  9042. <p class="subhead">547. Vessantarajātakaṃ (10)</p>
  9043. <p class="subhead">Dasavarakathā</p>
  9044. <p class="hangnum"><a name="para1655"></a><a name="para1655_kn14"></a><span class="paranum">1655</span>.</p>
  9045. <p class="gatha1">‘‘Phussatī <a name="T2.0365"></a><a name="V2.0223"></a><a name="M2.0312"></a> <span class="note">[phusati (sī. pī.)]</span> varavaṇṇābhe, varassu dasadhā vare;</p>
  9046. <p class="gathalast">Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṃ tuyhaṃ manaso piyaṃ’’.</p>
  9047. <p class="hangnum"><a name="para1656"></a><a name="para1656_kn14"></a><span class="paranum">1656</span>.</p>
  9048. <p class="gatha1">‘‘Devarāja namo tyatthu, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;</p>
  9049. <p class="gathalast">Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’’.</p>
  9050. <p class="hangnum"><a name="para1657"></a><a name="para1657_kn14"></a><span class="paranum">1657</span>.</p>
  9051. <p class="gatha1">‘‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvamasi appiyā;</p>
  9052. <p class="gathalast">Puññañca te parikkhīṇaṃ, yena tevaṃ vadāmahaṃ.</p>
  9053. <p class="hangnum"><a name="para1658"></a><a name="para1658_kn14"></a><span class="paranum">1658</span>.</p>
  9054. <p class="gatha1">‘‘Santike maraṇaṃ tuyhaṃ, vinābhāvo bhavissati;</p>
  9055. <p class="gathalast">Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato’’.</p>
  9056. <p class="hangnum"><a name="para1659"></a><a name="para1659_kn14"></a><span class="paranum">1659</span>.</p>
  9057. <p class="gatha1">‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;</p>
  9058. <p class="gathalast">Sivirājassa bhaddante, tattha assaṃ nivesane.</p>
  9059. <p class="hangnum"><a name="para1660"></a><a name="para1660_kn14"></a><span class="paranum">1660</span>.</p>
  9060. <p class="gatha1">‘‘Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī;</p>
  9061. <p class="gathalast">Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṃ purindada.</p>
  9062. <p class="hangnum"><a name="para1661"></a><a name="para1661_kn14"></a><span class="paranum">1661</span>.</p>
  9063. <p class="gatha1">‘‘Puttaṃ labhetha varadaṃ, yācayogaṃ <span class="note">[yācayogiṃ (ka.)]</span> amacchariṃ;</p>
  9064. <p class="gathalast">Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ.</p>
  9065. <p class="hangnum"><a name="para1662"></a><a name="para1662_kn14"></a><span class="paranum">1662</span>.</p>
  9066. <p class="gatha1">‘‘Gabbhaṃ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṃ anunnataṃ;</p>
  9067. <p class="gathalast">Kucchi anunnato assa, cāpaṃva likhitaṃ samaṃ.</p>
  9068. <p class="hangnum"><a name="para1663"></a><a name="para1663_kn14"></a><span class="paranum">1663</span>.</p>
  9069. <p class="gatha1">‘‘Thanā me nappapateyyuṃ, palitā na santu vāsava;</p>
  9070. <p class="gathalast">Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye.</p>
  9071. <p class="hangnum"><a name="para1664"></a><a name="para1664_kn14"></a><span class="paranum">1664</span>.</p>
  9072. <p class="gatha1">‘‘Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute;</p>
  9073. <p class="gathalast">Khujjacelāpakākiṇṇe<a name="T2.0366"></a>, sūdamāgadhavaṇṇite.</p>
  9074. <p class="hangnum"><a name="para1665"></a><a name="para1665_kn14"></a><span class="paranum">1665</span>.</p>
  9075. <p class="gatha1">‘‘Citraggaḷerughusite, surāmaṃsapabodhane;</p>
  9076. <p class="gathalast">Sivirājassa bhaddante, tatthassaṃ mahesī piyā’’.</p>
  9077. <p class="hangnum"><a name="para1666"></a><a name="para1666_kn14"></a><span class="paranum">1666</span>.</p>
  9078. <p class="gatha1">‘‘Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane;</p>
  9079. <p class="gathalast">Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare.</p>
  9080. <p class="hangnum"><a name="para1667"></a><a name="para1667_kn14"></a><span class="paranum">1667</span>.</p>
  9081. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="M2.0313"></a> vatvāna maghavā, devarājā sujampati;</p>
  9082. <p class="gathalast">Phussatiyā varaṃ datvā, anumodittha vāsavo.</p>
  9083. <p class="centered">Dasavarakathā nāma.</p>
  9084. <p class="subhead">Hemavantaṃ</p>
  9085. <p class="hangnum"><a name="para1668"></a><a name="para1668_kn14"></a><span class="paranum">1668</span>.</p>
  9086. <p class="gatha1">‘‘Parūḷhakacchanakhalomā<a name="T2.0367"></a><a name="V2.0224"></a>, paṅkadantā rajassirā;</p>
  9087. <p class="gathalast">Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, kiṃ maṃ yācanti brāhmaṇā’’.</p>
  9088. <p class="hangnum"><a name="para1669"></a><a name="para1669_kn14"></a><span class="paranum">1669</span>.</p>
  9089. <p class="gatha1">‘‘Ratanaṃ deva yācāma, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  9090. <p class="gathalast">Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’.</p>
  9091. <p class="hangnum"><a name="para1670"></a><a name="para1670_kn14"></a><span class="paranum">1670</span>.</p>
  9092. <p class="gatha1">‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;</p>
  9093. <p class="gathalast">Pabhinnaṃ kuñjaraṃ dantiṃ, opavayhaṃ gajuttamaṃ’’.</p>
  9094. <p class="hangnum"><a name="para1671"></a><a name="para1671_kn14"></a><span class="paranum">1671</span>.</p>
  9095. <p class="gatha1">‘‘Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso;</p>
  9096. <p class="gathalast">Brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.</p>
  9097. <p class="hangnum"><a name="para1672"></a><a name="para1672_kn14"></a><span class="paranum">1672</span>.</p>
  9098. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  9099. <p class="gathalast">Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha.</p>
  9100. <p class="hangnum"><a name="para1673"></a><a name="para1673_kn14"></a><span class="paranum">1673</span>.</p>
  9101. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  9102. <p class="gathalast">Hatthināge padinnamhi, khubbhittha nagaraṃ tadā.</p>
  9103. <p class="hangnum"><a name="para1674"></a><a name="para1674_kn14"></a><span class="paranum">1674</span>.</p>
  9104. <p class="gatha1">‘‘Samākulaṃ puraṃ āsi, ghoso ca vipulo mahā;</p>
  9105. <p class="gathalast">Hatthināge <a name="T2.0368"></a> padinnamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’.</p>
  9106. <p class="hangnum"><a name="para1675"></a><a name="para1675_kn14"></a><span class="paranum">1675</span>.</p>
  9107. <p class="gatha1">‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9108. <p class="gathalast">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.</p>
  9109. <p class="hangnum"><a name="para1676"></a><a name="para1676_kn14"></a><span class="paranum">1676</span>.</p>
  9110. <p class="gatha1">‘‘Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā;</p>
  9111. <p class="gathalast">Disvā nāgaṃ nīyamānaṃ, te rañño paṭivedayuṃ.</p>
  9112. <p class="hangnum"><a name="para1677"></a><a name="para1677_kn14"></a><span class="paranum">1677</span>.</p>
  9113. <p class="gatha1">‘‘Vidhamaṃ deva te raṭṭhaṃ, putto vessantaro tava;</p>
  9114. <p class="gathalast">Kathaṃ no hatthinaṃ dajjā, nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ.</p>
  9115. <p class="hangnum"><a name="para1678"></a><a name="para1678_kn14"></a><span class="paranum">1678</span>.</p>
  9116. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ no kuñjaraṃ dajjā, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;</p>
  9117. <p class="gathalast">Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.</p>
  9118. <p class="hangnum"><a name="para1679"></a><a name="para1679_kn14"></a><span class="paranum">1679</span>.</p>
  9119. <p class="gatha1">‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, <a name="M2.0314"></a> pabhinnaṃ sattumaddanaṃ;</p>
  9120. <p class="gathalast">Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.</p>
  9121. <p class="hangnum"><a name="para1680"></a><a name="para1680_kn14"></a><span class="paranum">1680</span>.</p>
  9122. <p class="gatha1">‘‘Sasetacchattaṃ <a name="V2.0225"></a> saupādheyyaṃ, sāthabbanaṃ sahatthipaṃ;</p>
  9123. <p class="gathalast">Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adā gajaṃ <span class="note">[dhanaṃ (sī. pī.), dānaṃ (syā.)]</span>.</p>
  9124. <p class="hangnum"><a name="para1681"></a><a name="para1681_kn14"></a><span class="paranum">1681</span>.</p>
  9125. <p class="gatha1">‘‘Annaṃ pānañca yo <span class="note">[so (sī. syā. ka.)]</span> dajjā, vatthasenāsanāni ca;</p>
  9126. <p class="gathalast">Etaṃ kho dānaṃ patirūpaṃ, etaṃ kho brāhmaṇārahaṃ.</p>
  9127. <p class="hangnum"><a name="para1682"></a><a name="para1682_kn14"></a><span class="paranum">1682</span>.</p>
  9128. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ te vaṃsarājā no, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano <span class="note">[raṭṭhavaḍḍhanaṃ (sī.), raṭṭhavaḍḍhana (pī.)]</span>;</p>
  9129. <p class="gathalast">Kathaṃ vessantaro putto, gajaṃ bhājeti sañjaya.</p>
  9130. <p class="hangnum"><a name="para1683"></a><a name="para1683_kn14"></a><span class="paranum">1683</span>.</p>
  9131. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ na karissasi, sivīnaṃ vacanaṃ idaṃ;</p>
  9132. <p class="gathalast">Maññe taṃ saha puttena, sivī hatthe karissare’’.</p>
  9133. <p class="hangnum"><a name="para1684"></a><a name="para1684_kn14"></a><span class="paranum">1684</span>.</p>
  9134. <p class="gatha1">‘‘Kāmaṃ <a name="T2.0369"></a> janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;</p>
  9135. <p class="gatha2">Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;</p>
  9136. <p class="gathalast">Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso.</p>
  9137. <p class="hangnum"><a name="para1685"></a><a name="para1685_kn14"></a><span class="paranum">1685</span>.</p>
  9138. <p class="gatha1">‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;</p>
  9139. <p class="gatha2">Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;</p>
  9140. <p class="gathalast">Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo.</p>
  9141. <p class="hangnum"><a name="para1686"></a><a name="para1686_kn14"></a><span class="paranum">1686</span>.</p>
  9142. <p class="gatha1">‘‘Na cāhaṃ tasmiṃ dubbheyyaṃ, ariyasīlavato hi so;</p>
  9143. <p class="gatha2">Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṃ;</p>
  9144. <p class="gathalast">Kathaṃ vessantaraṃ puttaṃ, satthena ghātayāmase’’.</p>
  9145. <p class="hangnum"><a name="para1687"></a><a name="para1687_kn14"></a><span class="paranum">1687</span>.</p>
  9146. <p class="gatha1">‘‘Mā naṃ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho;</p>
  9147. <p class="gathalast">Pabbājehi ca naṃ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate’’.</p>
  9148. <p class="hangnum"><a name="para1688"></a><a name="para1688_kn14"></a><span class="paranum">1688</span>.</p>
  9149. <p class="gatha1">‘‘Eso ce sivīnaṃ chando, chandaṃ na panudāmase;</p>
  9150. <p class="gathalast">Imaṃ so vasatu rattiṃ, kāme ca paribhuñjatu.</p>
  9151. <p class="hangnum"><a name="para1689"></a><a name="para1689_kn14"></a><span class="paranum">1689</span>.</p>
  9152. <p class="gatha1">‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati <span class="note">[sūriyuggamane sati (ka.)]</span>;</p>
  9153. <p class="gathalast">Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṃ’’.</p>
  9154. <p class="hangnum"><a name="para1690"></a><a name="para1690_kn14"></a><span class="paranum">1690</span>.</p>
  9155. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhehi <a name="M2.0315"></a> katte taramāno, gantvā vessantaraṃ vada;</p>
  9156. <p class="gathalast">Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.</p>
  9157. <p class="hangnum"><a name="para1691"></a><a name="para1691_kn14"></a><span class="paranum">1691</span>.</p>
  9158. <p class="gatha1">‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9159. <p class="gatha2">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  9160. <p class="gathalast">Kevalo <a name="T2.0370"></a> cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.</p>
  9161. <p class="hangnum"><a name="para1692"></a><a name="para1692_kn14"></a><span class="paranum">1692</span>.</p>
  9162. <p class="gatha1">‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  9163. <p class="gathalast">Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ.</p>
  9164. <p class="hangnum"><a name="para1693"></a><a name="para1693_kn14"></a><span class="paranum">1693</span>.</p>
  9165. <p class="gatha1">‘‘Sa <a name="V2.0226"></a> kattā taramānova, sivirājena pesito;</p>
  9166. <p class="gathalast">Āmuttahatthābharaṇā, suvattho candanabhūsito.</p>
  9167. <p class="hangnum"><a name="para1694"></a><a name="para1694_kn14"></a><span class="paranum">1694</span>.</p>
  9168. <p class="gatha1">‘‘Sīsaṃ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo;</p>
  9169. <p class="gathalast">Upāgami puraṃ rammaṃ, vessantaranivesanaṃ.</p>
  9170. <p class="hangnum"><a name="para1695"></a><a name="para1695_kn14"></a><span class="paranum">1695</span>.</p>
  9171. <p class="gatha1">‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, ramamānaṃ sake pure;</p>
  9172. <p class="gathalast">Parikiṇṇaṃ amaccehi, tidasānaṃva vāsavaṃ.</p>
  9173. <p class="hangnum"><a name="para1696"></a><a name="para1696_kn14"></a><span class="paranum">1696</span>.</p>
  9174. <p class="gatha1">‘‘So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṃbravi;</p>
  9175. <p class="gathalast">Dukkhaṃ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha.</p>
  9176. <p class="hangnum"><a name="para1697"></a><a name="para1697_kn14"></a><span class="paranum">1697</span>.</p>
  9177. <p class="gatha1">‘‘Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi;</p>
  9178. <p class="gathalast">Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo.</p>
  9179. <p class="hangnum"><a name="para1698"></a><a name="para1698_kn14"></a><span class="paranum">1698</span>.</p>
  9180. <p class="gatha1">‘‘Dukkhaṃ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṃ;</p>
  9181. <p class="gathalast">Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.</p>
  9182. <p class="hangnum"><a name="para1699"></a><a name="para1699_kn14"></a><span class="paranum">1699</span>.</p>
  9183. <p class="gatha1">‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9184. <p class="gatha2">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  9185. <p class="gathalast">Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.</p>
  9186. <p class="hangnum"><a name="para1700"></a><a name="para1700_kn14"></a><span class="paranum">1700</span>.</p>
  9187. <p class="gatha1">‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  9188. <p class="gathalast">Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ’’.</p>
  9189. <p class="hangnum"><a name="para1701"></a><a name="para1701_kn14"></a><span class="paranum">1701</span>.</p>
  9190. <p class="gatha1">‘‘Kismiṃ <a name="T2.0371"></a> me sivayo kuddhā, nāhaṃ passāmi dukkaṭaṃ;</p>
  9191. <p class="gathalast">Taṃ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṃ’’.</p>
  9192. <p class="hangnum"><a name="para1702"></a><a name="para1702_kn14"></a><span class="paranum">1702</span>.</p>
  9193. <p class="gatha1">‘‘Uggā <a name="M2.0316"></a> ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9194. <p class="gatha2">Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  9195. <p class="gathalast">Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṃ’’.</p>
  9196. <p class="hangnum"><a name="para1703"></a><a name="para1703_kn14"></a><span class="paranum">1703</span>.</p>
  9197. <p class="gatha1">‘‘Hadayaṃ cakkhumpahaṃ dajjaṃ, kiṃ me bāhirakaṃ dhanaṃ;</p>
  9198. <p class="gathalast">Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā maṇi.</p>
  9199. <p class="hangnum"><a name="para1704"></a><a name="para1704_kn14"></a><span class="paranum">1704</span>.</p>
  9200. <p class="gatha1">‘‘Dakkhiṇaṃ vāpahaṃ bāhuṃ, disvā yācakamāgate;</p>
  9201. <p class="gathalast">Dadeyyaṃ na vikampeyyaṃ, dāne me ramate mano.</p>
  9202. <p class="hangnum"><a name="para1705"></a><a name="para1705_kn14"></a><span class="paranum">1705</span>.</p>
  9203. <p class="gatha1">‘‘Kāmaṃ maṃ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā;</p>
  9204. <p class="gathalast">Neva dānā viramissaṃ, kāmaṃ chindantu sattadhā’’.</p>
  9205. <p class="hangnum"><a name="para1706"></a><a name="para1706_kn14"></a><span class="paranum">1706</span>.</p>
  9206. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="V2.0227"></a> taṃ sivayo āhu, negamā ca samāgatā;</p>
  9207. <p class="gatha2">Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṃ pati;</p>
  9208. <p class="gathalast">Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato’’.</p>
  9209. <p class="hangnum"><a name="para1707"></a><a name="para1707_kn14"></a><span class="paranum">1707</span>.</p>
  9210. <p class="gatha1">‘‘Sohaṃ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā;</p>
  9211. <p class="gathalast">Rattindivaṃ me khamatha, yāva dānaṃ dadāmahaṃ’’.</p>
  9212. <p class="hangnum"><a name="para1708"></a><a name="para1708_kn14"></a><span class="paranum">1708</span>.</p>
  9213. <p class="gatha1">‘‘Āmantayittha rājānaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;</p>
  9214. <p class="gathalast">Yaṃ te kiñci mayā dinnaṃ, dhanaṃ dhaññañca vijjati.</p>
  9215. <p class="hangnum"><a name="para1709"></a><a name="para1709_kn14"></a><span class="paranum">1709</span>.</p>
  9216. <p class="gatha1">‘‘Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā bahū;</p>
  9217. <p class="gathalast">Sabbaṃ taṃ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṃ dhanaṃ.</p>
  9218. <p class="hangnum"><a name="para1710"></a><a name="para1710_kn14"></a><span class="paranum">1710</span>.</p>
  9219. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi <a name="T2.0372"></a> rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9220. <p class="gathalast">Kuhiṃ deva nidahāmi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  9221. <p class="hangnum"><a name="para1711"></a><a name="para1711_kn14"></a><span class="paranum">1711</span>.</p>
  9222. <p class="gatha1">‘‘Sīlavantesu dajjāsi, dānaṃ maddi yathārahaṃ;</p>
  9223. <p class="gathalast">Na hi dānā paraṃ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.</p>
  9224. <p class="hangnum"><a name="para1712"></a><a name="para1712_kn14"></a><span class="paranum">1712</span>.</p>
  9225. <p class="gatha1">‘‘Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca;</p>
  9226. <p class="gathalast">Yo ca taṃ bhattā maññeyya, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahe.</p>
  9227. <p class="hangnum"><a name="para1713"></a><a name="para1713_kn14"></a><span class="paranum">1713</span>.</p>
  9228. <p class="gatha1">‘‘No ce taṃ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te;</p>
  9229. <p class="gathalast">Aññaṃ bhattāraṃ pariyesa, mā kisittho <span class="note">[mā kilittha (sī. pī.)]</span> mayā vinā’’.</p>
  9230. <p class="hangnum"><a name="para1714"></a><a name="para1714_kn14"></a><span class="paranum">1714</span>.</p>
  9231. <p class="gatha1">‘‘Ahañhi <a name="M2.0317"></a> vanaṃ gacchāmi, ghoraṃ vāḷamigāyutaṃ;</p>
  9232. <p class="gathalast">Saṃsayo jīvitaṃ mayhaṃ, ekakassa brahāvane’’.</p>
  9233. <p class="hangnum"><a name="para1715"></a><a name="para1715_kn14"></a><span class="paranum">1715</span>.</p>
  9234. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9235. <p class="gathalast">‘‘Abhumme kathaṃ nu bhaṇasi, pāpakaṃ vata bhāsasi.</p>
  9236. <p class="hangnum"><a name="para1716"></a><a name="para1716_kn14"></a><span class="paranum">1716</span>.</p>
  9237. <p class="gatha1">‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako;</p>
  9238. <p class="gathalast">Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya.</p>
  9239. <p class="hangnum"><a name="para1717"></a><a name="para1717_kn14"></a><span class="paranum">1717</span>.</p>
  9240. <p class="gatha1">‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;</p>
  9241. <p class="gathalast">Tadeva maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā.</p>
  9242. <p class="hangnum"><a name="para1718"></a><a name="para1718_kn14"></a><span class="paranum">1718</span>.</p>
  9243. <p class="gatha1">‘‘Aggiṃ ujjālayitvāna <span class="note">[nijjālayitvāna (sī. pī.)]</span>, ekajālasamāhitaṃ;</p>
  9244. <p class="gathalast">Tattha me <span class="note">[tattheva (syā. ka.)]</span> maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā.</p>
  9245. <p class="hangnum"><a name="para1719"></a><a name="para1719_kn14"></a><span class="paranum">1719</span>.</p>
  9246. <p class="gatha1">‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, dantiṃ anveti hatthinī;</p>
  9247. <p class="gathalast">Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.</p>
  9248. <p class="hangnum"><a name="para1720"></a><a name="para1720_kn14"></a><span class="paranum">1720</span>.</p>
  9249. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ <a name="T2.0373"></a><a name="V2.0228"></a> taṃ anugacchāmi, putte ādāya pacchato;</p>
  9250. <p class="gathalast">Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā.</p>
  9251. <p class="hangnum"><a name="para1721"></a><a name="para1721_kn14"></a><span class="paranum">1721</span>.</p>
  9252. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  9253. <p class="gathalast">Āsīne <span class="note">[āsane (ka.)]</span> vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9254. <p class="hangnum"><a name="para1722"></a><a name="para1722_kn14"></a><span class="paranum">1722</span>.</p>
  9255. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  9256. <p class="gathalast">Kīḷante vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9257. <p class="hangnum"><a name="para1723"></a><a name="para1723_kn14"></a><span class="paranum">1723</span>.</p>
  9258. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  9259. <p class="gathalast">Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.</p>
  9260. <p class="hangnum"><a name="para1724"></a><a name="para1724_kn14"></a><span class="paranum">1724</span>.</p>
  9261. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  9262. <p class="gathalast">Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.</p>
  9263. <p class="hangnum"><a name="para1725"></a><a name="para1725_kn14"></a><span class="paranum">1725</span>.</p>
  9264. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;</p>
  9265. <p class="gathalast">Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.</p>
  9266. <p class="hangnum"><a name="para1726"></a><a name="para1726_kn14"></a><span class="paranum">1726</span>.</p>
  9267. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;</p>
  9268. <p class="gathalast">Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.</p>
  9269. <p class="hangnum"><a name="para1727"></a><a name="para1727_kn14"></a><span class="paranum">1727</span>.</p>
  9270. <p class="gatha1">‘‘Yadā <a name="M2.0318"></a> dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;</p>
  9271. <p class="gathalast">Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.</p>
  9272. <p class="hangnum"><a name="para1728"></a><a name="para1728_kn14"></a><span class="paranum">1728</span>.</p>
  9273. <p class="gatha1">‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;</p>
  9274. <p class="gathalast">Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.</p>
  9275. <p class="hangnum"><a name="para1729"></a><a name="para1729_kn14"></a><span class="paranum">1729</span>.</p>
  9276. <p class="gatha1">‘‘Yadā <a name="T2.0374"></a> dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;</p>
  9277. <p class="gathalast">Ekaṃ araññe carantaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9278. <p class="hangnum"><a name="para1730"></a><a name="para1730_kn14"></a><span class="paranum">1730</span>.</p>
  9279. <p class="gatha1">‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;</p>
  9280. <p class="gathalast">Sāyaṃ pāto vicarantaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9281. <p class="hangnum"><a name="para1731"></a><a name="para1731_kn14"></a><span class="paranum">1731</span>.</p>
  9282. <p class="gatha1">‘‘Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṃ;</p>
  9283. <p class="gatha2">Koñcaṃ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;</p>
  9284. <p class="gathalast">Tassa taṃ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi.</p>
  9285. <p class="hangnum"><a name="para1732"></a><a name="para1732_kn14"></a><span class="paranum">1732</span>.</p>
  9286. <p class="gatha1">‘‘Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado;</p>
  9287. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi.</p>
  9288. <p class="hangnum"><a name="para1733"></a><a name="para1733_kn14"></a><span class="paranum">1733</span>.</p>
  9289. <p class="gatha1">‘‘Migaṃ disvāna sāyanhaṃ, pañcamālinamāgataṃ;</p>
  9290. <p class="gathalast">Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi.</p>
  9291. <p class="hangnum"><a name="para1734"></a><a name="para1734_kn14"></a><span class="paranum">1734</span>.</p>
  9292. <p class="gatha1">‘‘Yadā <a name="V2.0229"></a> sossasi nigghosaṃ, sandamānāya sindhuyā;</p>
  9293. <p class="gathalast">Gītaṃ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi.</p>
  9294. <p class="hangnum"><a name="para1735"></a><a name="para1735_kn14"></a><span class="paranum">1735</span>.</p>
  9295. <p class="gatha1">‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, girigabbharacārino;</p>
  9296. <p class="gathalast">Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi.</p>
  9297. <p class="hangnum"><a name="para1736"></a><a name="para1736_kn14"></a><span class="paranum">1736</span>.</p>
  9298. <p class="gatha1">‘‘Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca;</p>
  9299. <p class="gathalast">Vane sossasi vāḷānaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9300. <p class="hangnum"><a name="para1737"></a><a name="para1737_kn14"></a><span class="paranum">1737</span>.</p>
  9301. <p class="gatha1">‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, barihīnaṃ matthakāsinaṃ;</p>
  9302. <p class="gathalast">Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9303. <p class="hangnum"><a name="para1738"></a><a name="para1738_kn14"></a><span class="paranum">1738</span>.</p>
  9304. <p class="gatha1">‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, aṇḍajaṃ citrapakkhinaṃ;</p>
  9305. <p class="gathalast">Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9306. <p class="hangnum"><a name="para1739"></a><a name="para1739_kn14"></a><span class="paranum">1739</span>.</p>
  9307. <p class="gatha1">‘‘Yadā <a name="T2.0375"></a> morīhi parikiṇṇaṃ, nīlagīvaṃ sikhaṇḍinaṃ;</p>
  9308. <p class="gathalast">Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9309. <p class="hangnum"><a name="para1740"></a><a name="para1740_kn14"></a><span class="paranum">1740</span>.</p>
  9310. <p class="gatha1">‘‘Yadā <a name="M2.0319"></a> dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;</p>
  9311. <p class="gathalast">Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.</p>
  9312. <p class="hangnum"><a name="para1741"></a><a name="para1741_kn14"></a><span class="paranum">1741</span>.</p>
  9313. <p class="gatha1">‘‘Yadā hemantike māse, haritaṃ dakkhisi medaniṃ <span class="note">[mediniṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  9314. <p class="gathalast">Indagopakasañchannaṃ, na rajjassa sarissasi.</p>
  9315. <p class="hangnum"><a name="para1742"></a><a name="para1742_kn14"></a><span class="paranum">1742</span>.</p>
  9316. <p class="gatha1">‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;</p>
  9317. <p class="gatha2">Kuṭajaṃ bimbajālañca, pupphitaṃ loddapadmakaṃ <span class="note">[lomapaddhakaṃ (sī. pī.)]</span>;</p>
  9318. <p class="gathalast">Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.</p>
  9319. <p class="hangnum"><a name="para1743"></a><a name="para1743_kn14"></a><span class="paranum">1743</span>.</p>
  9320. <p class="gatha1">‘‘Yadā hemantike māse, vanaṃ dakkhisi pupphitaṃ;</p>
  9321. <p class="gathalast">Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi’’.</p>
  9322. <p class="centered">Hemavantaṃ nāma.</p>
  9323. <p class="subhead">Dānakaṇḍaṃ</p>
  9324. <p class="hangnum"><a name="para1744"></a><a name="para1744_kn14"></a><span class="paranum">1744</span>.</p>
  9325. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, puttassa suṇisāya ca;</p>
  9326. <p class="gathalast">Kalunaṃ <span class="note">[karuṇaṃ (sī. pī.), kalūnaṃ (syā. ka.)]</span> paridevesi, rājaputtī yasassinī.</p>
  9327. <p class="hangnum"><a name="para1745"></a><a name="para1745_kn14"></a><span class="paranum">1745</span>.</p>
  9328. <p class="gatha1">‘‘Seyyo <a name="V2.0230"></a> visaṃ me khāyitaṃ, papātā papateyyahaṃ;</p>
  9329. <p class="gatha2">Rajjuyā bajjha miyyāhaṃ, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;</p>
  9330. <p class="gathalast">Pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9331. <p class="hangnum"><a name="para1746"></a><a name="para1746_kn14"></a><span class="paranum">1746</span>.</p>
  9332. <p class="gatha1">‘‘Ajjhāyakaṃ dānapatiṃ, yācayogaṃ amacchariṃ;</p>
  9333. <p class="gatha2">Pūjitaṃ <a name="T2.0376"></a> paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ;</p>
  9334. <p class="gathalast">Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9335. <p class="hangnum"><a name="para1747"></a><a name="para1747_kn14"></a><span class="paranum">1747</span>.</p>
  9336. <p class="gatha1">‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyikaṃ;</p>
  9337. <p class="gathalast">Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9338. <p class="hangnum"><a name="para1748"></a><a name="para1748_kn14"></a><span class="paranum">1748</span>.</p>
  9339. <p class="gatha1">‘‘Rañño hitaṃ devihitaṃ, ñātīnaṃ sakhinaṃ hitaṃ;</p>
  9340. <p class="gatha2">Hitaṃ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;</p>
  9341. <p class="gathalast">Pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9342. <p class="hangnum"><a name="para1749"></a><a name="para1749_kn14"></a><span class="paranum">1749</span>.</p>
  9343. <p class="gatha1">‘‘Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā;</p>
  9344. <p class="gathalast">Evaṃ hessati te raṭṭhaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9345. <p class="hangnum"><a name="para1750"></a><a name="para1750_kn14"></a><span class="paranum">1750</span>.</p>
  9346. <p class="gatha1">‘‘Haṃso <a name="M2.0320"></a> nikhīṇapattova, pallalasmiṃ anūdake;</p>
  9347. <p class="gathalast">Apaviṭṭho amaccehi, eko rājā vihiyyasi.</p>
  9348. <p class="hangnum"><a name="para1751"></a><a name="para1751_kn14"></a><span class="paranum">1751</span>.</p>
  9349. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā;</p>
  9350. <p class="gathalast">Mā naṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesi adūsakaṃ’’.</p>
  9351. <p class="hangnum"><a name="para1752"></a><a name="para1752_kn14"></a><span class="paranum">1752</span>.</p>
  9352. <p class="gatha1">‘‘Dhammassāpacitiṃ kummi, sivīnaṃ vinayaṃ dhajaṃ;</p>
  9353. <p class="gathalast">Pabbājemi sakaṃ puttaṃ, pāṇā piyataro hi me’’.</p>
  9354. <p class="hangnum"><a name="para1753"></a><a name="para1753_kn14"></a><span class="paranum">1753</span>.</p>
  9355. <p class="gatha1">‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā;</p>
  9356. <p class="gathalast">Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.</p>
  9357. <p class="hangnum"><a name="para1754"></a><a name="para1754_kn14"></a><span class="paranum">1754</span>.</p>
  9358. <p class="gatha1">‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva;</p>
  9359. <p class="gathalast">Yāyantamanuyāyanti<a name="T2.0377"></a>, svajjekova gamissati.</p>
  9360. <p class="hangnum"><a name="para1755"></a><a name="para1755_kn14"></a><span class="paranum">1755</span>.</p>
  9361. <p class="gatha1">‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā;</p>
  9362. <p class="gathalast">Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.</p>
  9363. <p class="hangnum"><a name="para1756"></a><a name="para1756_kn14"></a><span class="paranum">1756</span>.</p>
  9364. <p class="gatha1">‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva;</p>
  9365. <p class="gathalast">Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.</p>
  9366. <p class="hangnum"><a name="para1757"></a><a name="para1757_kn14"></a><span class="paranum">1757</span>.</p>
  9367. <p class="gatha1">‘‘Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā;</p>
  9368. <p class="gathalast">Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.</p>
  9369. <p class="hangnum"><a name="para1758"></a><a name="para1758_kn14"></a><span class="paranum">1758</span>.</p>
  9370. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="V2.0231"></a> pubbe hatthinā yāti, sivikāya rathena ca;</p>
  9371. <p class="gathalast">Svajja vessantaro rājā, kathaṃ gacchati pattiko.</p>
  9372. <p class="hangnum"><a name="para1759"></a><a name="para1759_kn14"></a><span class="paranum">1759</span>.</p>
  9373. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano;</p>
  9374. <p class="gathalast">Khurājinaṃ pharasuñca, khārikājañca hāhiti <span class="note">[hāriti (syā. ka.)]</span>.</p>
  9375. <p class="hangnum"><a name="para1760"></a><a name="para1760_kn14"></a><span class="paranum">1760</span>.</p>
  9376. <p class="gatha1">‘‘Kasmā nābhiharissanti, kāsāva ajināni ca;</p>
  9377. <p class="gathalast">Pavisantaṃ brahāraññaṃ, kasmā cīraṃ na bajjhare.</p>
  9378. <p class="hangnum"><a name="para1761"></a><a name="para1761_kn14"></a><span class="paranum">1761</span>.</p>
  9379. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu cīraṃ dhārenti, rājapabbājitā janā;</p>
  9380. <p class="gathalast">Kathaṃ kusamayaṃ cīraṃ, maddī paridahissati.</p>
  9381. <p class="hangnum"><a name="para1762"></a><a name="para1762_kn14"></a><span class="paranum">1762</span>.</p>
  9382. <p class="gatha1">‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;</p>
  9383. <p class="gathalast">Kusacīrāni dhārentī, kathaṃ maddī karissati.</p>
  9384. <p class="hangnum"><a name="para1763"></a><a name="para1763_kn14"></a><span class="paranum">1763</span>.</p>
  9385. <p class="gatha1">‘‘Vayhāhi <a name="M2.0321"></a> pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;</p>
  9386. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.</p>
  9387. <p class="hangnum"><a name="para1764"></a><a name="para1764_kn14"></a><span class="paranum">1764</span>.</p>
  9388. <p class="gatha1">‘‘Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā;</p>
  9389. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.</p>
  9390. <p class="hangnum"><a name="para1765"></a><a name="para1765_kn14"></a><span class="paranum">1765</span>.</p>
  9391. <p class="gatha1">‘‘Yassā <a name="T2.0378"></a> mudutalā pādā, caraṇā ca sukhedhitā;</p>
  9392. <p class="gatha2">Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati;</p>
  9393. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.</p>
  9394. <p class="hangnum"><a name="para1766"></a><a name="para1766_kn14"></a><span class="paranum">1766</span>.</p>
  9395. <p class="gatha1">‘‘Yāssu itthisahassānaṃ, purato gacchati mālinī;</p>
  9396. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati ekikā.</p>
  9397. <p class="hangnum"><a name="para1767"></a><a name="para1767_kn14"></a><span class="paranum">1767</span>.</p>
  9398. <p class="gatha1">‘‘Yāssu sivāya sutvāna, muhuṃ uttasate pure;</p>
  9399. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.</p>
  9400. <p class="hangnum"><a name="para1768"></a><a name="para1768_kn14"></a><span class="paranum">1768</span>.</p>
  9401. <p class="gatha1">‘‘Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato;</p>
  9402. <p class="gatha2">Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati;</p>
  9403. <p class="gathalast">Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.</p>
  9404. <p class="hangnum"><a name="para1769"></a><a name="para1769_kn14"></a><span class="paranum">1769</span>.</p>
  9405. <p class="gatha1">‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9406. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.</p>
  9407. <p class="hangnum"><a name="para1770"></a><a name="para1770_kn14"></a><span class="paranum">1770</span>.</p>
  9408. <p class="gatha1">‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9409. <p class="gathalast">Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.</p>
  9410. <p class="hangnum"><a name="para1771"></a><a name="para1771_kn14"></a><span class="paranum">1771</span>.</p>
  9411. <p class="gatha1">‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9412. <p class="gathalast">Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.</p>
  9413. <p class="hangnum"><a name="para1772"></a><a name="para1772_kn14"></a><span class="paranum">1772</span>.</p>
  9414. <p class="gatha1">‘‘Kurarī <a name="V2.0232"></a> <span class="note">[kururī (syā. ka.)]</span> hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9415. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.</p>
  9416. <p class="hangnum"><a name="para1773"></a><a name="para1773_kn14"></a><span class="paranum">1773</span>.</p>
  9417. <p class="gatha1">‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9418. <p class="gathalast">Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.</p>
  9419. <p class="hangnum"><a name="para1774"></a><a name="para1774_kn14"></a><span class="paranum">1774</span>.</p>
  9420. <p class="gatha1">‘‘Kurarī <a name="T2.0379"></a> hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;</p>
  9421. <p class="gathalast">Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.</p>
  9422. <p class="hangnum"><a name="para1775"></a><a name="para1775_kn14"></a><span class="paranum">1775</span>.</p>
  9423. <p class="gatha1">‘‘Sā <a name="M2.0322"></a> nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;</p>
  9424. <p class="gathalast">Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.</p>
  9425. <p class="hangnum"><a name="para1776"></a><a name="para1776_kn14"></a><span class="paranum">1776</span>.</p>
  9426. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;</p>
  9427. <p class="gathalast">Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.</p>
  9428. <p class="hangnum"><a name="para1777"></a><a name="para1777_kn14"></a><span class="paranum">1777</span>.</p>
  9429. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;</p>
  9430. <p class="gathalast">Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.</p>
  9431. <p class="hangnum"><a name="para1778"></a><a name="para1778_kn14"></a><span class="paranum">1778</span>.</p>
  9432. <p class="gatha1">‘‘Evaṃ me vilapantiyā, rājā puttaṃ adūsakaṃ;</p>
  9433. <p class="gathalast">Pabbājesi vanaṃ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.</p>
  9434. <p class="hangnum"><a name="para1779"></a><a name="para1779_kn14"></a><span class="paranum">1779</span>.</p>
  9435. <p class="gatha1">‘‘Tassā lālappitaṃ sutvā, sabbā antepure bahū <span class="note">[ahu (syā. ka.)]</span>;</p>
  9436. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, sivikaññā samāgatā.</p>
  9437. <p class="hangnum"><a name="para1780"></a><a name="para1780_kn14"></a><span class="paranum">1780</span>.</p>
  9438. <p class="gatha1">‘‘Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā;</p>
  9439. <p class="gathalast">Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane.</p>
  9440. <p class="hangnum"><a name="para1781"></a><a name="para1781_kn14"></a><span class="paranum">1781</span>.</p>
  9441. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  9442. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.</p>
  9443. <p class="hangnum"><a name="para1782"></a><a name="para1782_kn14"></a><span class="paranum">1782</span>.</p>
  9444. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  9445. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.</p>
  9446. <p class="hangnum"><a name="para1783"></a><a name="para1783_kn14"></a><span class="paranum">1783</span>.</p>
  9447. <p class="gatha1">‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  9448. <p class="gathalast">Atha vessantaro rājā, dānaṃ dātuṃ upāgami.</p>
  9449. <p class="hangnum"><a name="para1784"></a><a name="para1784_kn14"></a><span class="paranum">1784</span>.</p>
  9450. <p class="gatha1">‘‘Vatthāni <a name="T2.0380"></a> vatthakāmānaṃ, soṇḍānaṃ detha vāruṇiṃ;</p>
  9451. <p class="gathalast">Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha.</p>
  9452. <p class="hangnum"><a name="para1785"></a><a name="para1785_kn14"></a><span class="paranum">1785</span>.</p>
  9453. <p class="gatha1">‘‘Mā ca kiñci vanibbake, heṭṭhayittha idhāgate;</p>
  9454. <p class="gathalast">Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā.</p>
  9455. <p class="hangnum"><a name="para1786"></a><a name="para1786_kn14"></a><span class="paranum">1786</span>.</p>
  9456. <p class="gatha1">‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;</p>
  9457. <p class="gathalast">Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ <span class="note">[ayaṃ gāthā sī. syā. pī. potthakesu na dissati]</span>.</p>
  9458. <p class="hangnum"><a name="para1787"></a><a name="para1787_kn14"></a><span class="paranum">1787</span>.</p>
  9459. <p class="gatha1">‘‘Tesu <a name="V2.0233"></a> mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;</p>
  9460. <p class="gathalast">Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  9461. <p class="hangnum"><a name="para1788"></a><a name="para1788_kn14"></a><span class="paranum">1788</span>.</p>
  9462. <p class="gatha1">‘‘Acchecchuṃ <a name="M2.0323"></a> vata bho rukkhaṃ, nānāphaladharaṃ dumaṃ;</p>
  9463. <p class="gathalast">Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9464. <p class="hangnum"><a name="para1789"></a><a name="para1789_kn14"></a><span class="paranum">1789</span>.</p>
  9465. <p class="gatha1">‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmadadaṃ dumaṃ;</p>
  9466. <p class="gathalast">Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9467. <p class="hangnum"><a name="para1790"></a><a name="para1790_kn14"></a><span class="paranum">1790</span>.</p>
  9468. <p class="gatha1">‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmarasāharaṃ;</p>
  9469. <p class="gathalast">Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.</p>
  9470. <p class="hangnum"><a name="para1791"></a><a name="para1791_kn14"></a><span class="paranum">1791</span>.</p>
  9471. <p class="gatha1">‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;</p>
  9472. <p class="gatha2">Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;</p>
  9473. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  9474. <p class="hangnum"><a name="para1792"></a><a name="para1792_kn14"></a><span class="paranum">1792</span>.</p>
  9475. <p class="gatha1">‘‘Atiyakkhā <a name="T2.0381"></a> vassavarā, itthāgārā ca rājino;</p>
  9476. <p class="gatha2">Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;</p>
  9477. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  9478. <p class="hangnum"><a name="para1793"></a><a name="para1793_kn14"></a><span class="paranum">1793</span>.</p>
  9479. <p class="gatha1">‘‘Thiyopi tattha pakkanduṃ, yā tamhi nagare ahu;</p>
  9480. <p class="gathalast">Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  9481. <p class="hangnum"><a name="para1794"></a><a name="para1794_kn14"></a><span class="paranum">1794</span>.</p>
  9482. <p class="gatha1">‘‘Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā;</p>
  9483. <p class="gathalast">Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti.</p>
  9484. <p class="hangnum"><a name="para1795"></a><a name="para1795_kn14"></a><span class="paranum">1795</span>.</p>
  9485. <p class="gatha1">‘‘Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure;</p>
  9486. <p class="gathalast">Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9487. <p class="hangnum"><a name="para1796"></a><a name="para1796_kn14"></a><span class="paranum">1796</span>.</p>
  9488. <p class="gatha1">‘‘Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  9489. <p class="gathalast">Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.</p>
  9490. <p class="hangnum"><a name="para1797"></a><a name="para1797_kn14"></a><span class="paranum">1797</span>.</p>
  9491. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;</p>
  9492. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9493. <p class="hangnum"><a name="para1798"></a><a name="para1798_kn14"></a><span class="paranum">1798</span>.</p>
  9494. <p class="gatha1">‘‘Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;</p>
  9495. <p class="gathalast">Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.</p>
  9496. <p class="hangnum"><a name="para1799"></a><a name="para1799_kn14"></a><span class="paranum">1799</span>.</p>
  9497. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;</p>
  9498. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9499. <p class="hangnum"><a name="para1800"></a><a name="para1800_kn14"></a><span class="paranum">1800</span>.</p>
  9500. <p class="gatha1">‘‘Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje;</p>
  9501. <p class="gathalast">Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.</p>
  9502. <p class="hangnum"><a name="para1801"></a><a name="para1801_kn14"></a><span class="paranum">1801</span>.</p>
  9503. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhe <a name="V2.0234"></a><a name="M2.0324"></a> gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;</p>
  9504. <p class="gathalast">Esa <a name="T2.0382"></a> vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9505. <p class="hangnum"><a name="para1802"></a><a name="para1802_kn14"></a><span class="paranum">1802</span>.</p>
  9506. <p class="gatha1">‘‘Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā;</p>
  9507. <p class="gathalast">Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā.</p>
  9508. <p class="hangnum"><a name="para1803"></a><a name="para1803_kn14"></a><span class="paranum">1803</span>.</p>
  9509. <p class="gatha1">‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītābharaṇavibhūsitā;</p>
  9510. <p class="gatha2">Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;</p>
  9511. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9512. <p class="hangnum"><a name="para1804"></a><a name="para1804_kn14"></a><span class="paranum">1804</span>.</p>
  9513. <p class="gatha1">‘‘Satta dhenusate datvā, sabbā kaṃsupadhāraṇā <span class="note">[kusumadhārine (ka.)]</span>;</p>
  9514. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9515. <p class="hangnum"><a name="para1805"></a><a name="para1805_kn14"></a><span class="paranum">1805</span>.</p>
  9516. <p class="gatha1">‘‘Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca;</p>
  9517. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9518. <p class="hangnum"><a name="para1806"></a><a name="para1806_kn14"></a><span class="paranum">1806</span>.</p>
  9519. <p class="gatha1">‘‘Hatthī assarathe <span class="note">[asse rathe (syā.)]</span> datvā, nāriyo ca alaṅkatā;</p>
  9520. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9521. <p class="hangnum"><a name="para1807"></a><a name="para1807_kn14"></a><span class="paranum">1807</span>.</p>
  9522. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  9523. <p class="gathalast">Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha.</p>
  9524. <p class="hangnum"><a name="para1808"></a><a name="para1808_kn14"></a><span class="paranum">1808</span>.</p>
  9525. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  9526. <p class="gathalast">Yaṃ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9527. <p class="hangnum"><a name="para1809"></a><a name="para1809_kn14"></a><span class="paranum">1809</span>.</p>
  9528. <p class="gatha1">‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;</p>
  9529. <p class="gathalast">Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ.</p>
  9530. <p class="hangnum"><a name="para1810"></a><a name="para1810_kn14"></a><span class="paranum">1810</span>.</p>
  9531. <p class="gatha1">‘‘Tesu <a name="T2.0383"></a> mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;</p>
  9532. <p class="gathalast">Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’.</p>
  9533. <p class="hangnum"><a name="para1811"></a><a name="para1811_kn14"></a><span class="paranum">1811</span>.</p>
  9534. <p class="gatha1">‘‘Āmantayittha rājānaṃ, sañjayaṃ dhamminaṃ varaṃ <span class="note">[dhammikaṃvaraṃ (syā. ka.)]</span>;</p>
  9535. <p class="gathalast">Avaruddhasi maṃ deva, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ.</p>
  9536. <p class="hangnum"><a name="para1812"></a><a name="para1812_kn14"></a><span class="paranum">1812</span>.</p>
  9537. <p class="gatha1">‘‘Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare;</p>
  9538. <p class="gathalast">Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṃ.</p>
  9539. <p class="hangnum"><a name="para1813"></a><a name="para1813_kn14"></a><span class="paranum">1813</span>.</p>
  9540. <p class="gatha1">‘‘Svāhaṃ <a name="M2.0325"></a> sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure;</p>
  9541. <p class="gathalast">Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9542. <p class="hangnum"><a name="para1814"></a><a name="para1814_kn14"></a><span class="paranum">1814</span>.</p>
  9543. <p class="gatha1">‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;</p>
  9544. <p class="gatha2">Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;</p>
  9545. <p class="gathalast">Tumhe paṅkamhi sīdatha’’.</p>
  9546. <p class="hangnum"><a name="para1815"></a><a name="para1815_kn14"></a><span class="paranum">1815</span>.</p>
  9547. <p class="gatha1">‘‘Anujānāhi <a name="V2.0235"></a> maṃ amma, pabbajjā mama ruccati;</p>
  9548. <p class="gatha2">Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure;</p>
  9549. <p class="gathalast">Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.</p>
  9550. <p class="hangnum"><a name="para1816"></a><a name="para1816_kn14"></a><span class="paranum">1816</span>.</p>
  9551. <p class="gatha1">‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;</p>
  9552. <p class="gathalast">Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;</p>
  9553. <p class="gathalast">Tumhe paṅkamhi sīdatha <span class="note">[vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ (ka.)]</span>.</p>
  9554. <p class="hangnum"><a name="para1817"></a><a name="para1817_kn14"></a><span class="paranum">1817</span>.</p>
  9555. <p class="gatha1">‘‘Anujānāmi taṃ putta, pabbajjā te samijjhatu;</p>
  9556. <p class="gatha2">Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā;</p>
  9557. <p class="bodytext">Acchataṃ saha puttehi, kiṃ araññe karissati’’.</p>
  9558. <p class="hangnum"><a name="para1818"></a><a name="para1818_kn14"></a><span class="paranum">1818</span>.</p>
  9559. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ <a name="T2.0384"></a> akāmā dāsimpi, araññaṃ netumussahe;</p>
  9560. <p class="gathalast">Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu’’.</p>
  9561. <p class="hangnum"><a name="para1819"></a><a name="para1819_kn14"></a><span class="paranum">1819</span>.</p>
  9562. <p class="gatha1">‘‘Tato suṇhaṃ mahārājā, yācituṃ paṭipajjatha;</p>
  9563. <p class="gathalast">Mā candanasamācāre, rajojallaṃ adhārayi.</p>
  9564. <p class="hangnum"><a name="para1820"></a><a name="para1820_kn14"></a><span class="paranum">1820</span>.</p>
  9565. <p class="gatha1">‘‘Mā kāsiyāni dhāretvā <span class="note">[kāsiyāni ca dhāretvā (ka.)]</span>, kusacīraṃ adhārayi;</p>
  9566. <p class="gathalast">Dukkho vāso araññasmiṃ, mā hi tvaṃ lakkhaṇe gami.</p>
  9567. <p class="hangnum"><a name="para1821"></a><a name="para1821_kn14"></a><span class="paranum">1821</span>.</p>
  9568. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9569. <p class="gathalast">Nāhaṃ taṃ sukhamiccheyyaṃ, yaṃ me vessantaraṃ vinā’’.</p>
  9570. <p class="hangnum"><a name="para1822"></a><a name="para1822_kn14"></a><span class="paranum">1822</span>.</p>
  9571. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  9572. <p class="gathalast">Iṅgha maddī nisāmeti, vane ye honti dussahā.</p>
  9573. <p class="hangnum"><a name="para1823"></a><a name="para1823_kn14"></a><span class="paranum">1823</span>.</p>
  9574. <p class="gatha1">‘‘Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā;</p>
  9575. <p class="gathalast">Tepi taṃ tattha hiṃseyyuṃ, taṃ te dukkhataraṃ siyā.</p>
  9576. <p class="hangnum"><a name="para1824"></a><a name="para1824_kn14"></a><span class="paranum">1824</span>.</p>
  9577. <p class="gatha1">‘‘Apare <a name="M2.0326"></a> passa santāpe, nadīnupanisevite;</p>
  9578. <p class="gathalast">Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā.</p>
  9579. <p class="hangnum"><a name="para1825"></a><a name="para1825_kn14"></a><span class="paranum">1825</span>.</p>
  9580. <p class="gatha1">‘‘Te manussaṃ migaṃ vāpi, api māsannamāgataṃ;</p>
  9581. <p class="gathalast">Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano.</p>
  9582. <p class="hangnum"><a name="para1826"></a><a name="para1826_kn14"></a><span class="paranum">1826</span>.</p>
  9583. <p class="gatha1">‘‘Aññepi kaṇhajaṭino <span class="note">[kaṇhajaṭilā (ka.)]</span>, acchā nāma aghammigā;</p>
  9584. <p class="gathalast">Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati.</p>
  9585. <p class="hangnum"><a name="para1827"></a><a name="para1827_kn14"></a><span class="paranum">1827</span>.</p>
  9586. <p class="gatha1">‘‘Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino <span class="note">[tikkhaggāni pahārino (sī. syā.)]</span>;</p>
  9587. <p class="gathalast">Mahiṃsā vicarantettha, nadiṃ sotumbaraṃ pati.</p>
  9588. <p class="hangnum"><a name="para1828"></a><a name="para1828_kn14"></a><span class="paranum">1828</span>.</p>
  9589. <p class="gatha1">‘‘Disvā <a name="T2.0385"></a><a name="V2.0236"></a> migānaṃ yūthānaṃ, gavaṃ sañcarataṃ vane;</p>
  9590. <p class="gathalast">Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṃ maddi karissasi.</p>
  9591. <p class="hangnum"><a name="para1829"></a><a name="para1829_kn14"></a><span class="paranum">1829</span>.</p>
  9592. <p class="gatha1">‘‘Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame;</p>
  9593. <p class="gathalast">Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṃ.</p>
  9594. <p class="hangnum"><a name="para1830"></a><a name="para1830_kn14"></a><span class="paranum">1830</span>.</p>
  9595. <p class="gatha1">‘‘Yā tvaṃ sivāya sutvāna, muhuṃ uttasayī <span class="note">[uttasase (sī. syā. ka.)]</span> pure;</p>
  9596. <p class="gathalast">Sā tvaṃ vaṅkamanuppattā, kathaṃ maddi karissasi.</p>
  9597. <p class="hangnum"><a name="para1831"></a><a name="para1831_kn14"></a><span class="paranum">1831</span>.</p>
  9598. <p class="gatha1">‘‘Ṭhite majjhanhike <span class="note">[majjhantike (sī. syā. pī.)]</span> kāle, sannisinnesu pakkhisu;</p>
  9599. <p class="gathalast">Saṇateva brahāraññaṃ, tattha kiṃ gantumicchasi’’.</p>
  9600. <p class="hangnum"><a name="para1832"></a><a name="para1832_kn14"></a><span class="paranum">1832</span>.</p>
  9601. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9602. <p class="gatha2">Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me;</p>
  9603. <p class="gathalast">Sabbāni abhisambhossaṃ, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9604. <p class="hangnum"><a name="para1833"></a><a name="para1833_kn14"></a><span class="paranum">1833</span>.</p>
  9605. <p class="gatha1">‘‘Kāsaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usiraṃ muñjapabbajaṃ <span class="note">[muñjababbajaṃ (sī.)]</span>;</p>
  9606. <p class="gathalast">Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā.</p>
  9607. <p class="hangnum"><a name="para1834"></a><a name="para1834_kn14"></a><span class="paranum">1834</span>.</p>
  9608. <p class="gatha1">‘‘Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṃ;</p>
  9609. <p class="gathalast">Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca.</p>
  9610. <p class="hangnum"><a name="para1835"></a><a name="para1835_kn14"></a><span class="paranum">1835</span>.</p>
  9611. <p class="gatha1">‘‘Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca;</p>
  9612. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ <span class="note">[vedhabbaṃ (sī. pī.)]</span> kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9613. <p class="hangnum"><a name="para1836"></a><a name="para1836_kn14"></a><span class="paranum">1836</span>.</p>
  9614. <p class="gatha1">‘‘Apissā <a name="M2.0327"></a> hoti appatto, ucchiṭṭhamapi bhuñjituṃ;</p>
  9615. <p class="gatha2">Yo naṃ hatthe gahetvāna, akāmaṃ parikaḍḍhati;</p>
  9616. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9617. <p class="hangnum"><a name="para1837"></a><a name="para1837_kn14"></a><span class="paranum">1837</span>.</p>
  9618. <p class="gatha1">‘‘Kesaggahaṇamukkhepā<a name="T2.0386"></a>, bhūmyā ca parisumbhanā;</p>
  9619. <p class="gatha2">Datvā ca nopakkamati, bahudukkhaṃ anappakaṃ;</p>
  9620. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9621. <p class="hangnum"><a name="para1838"></a><a name="para1838_kn14"></a><span class="paranum">1838</span>.</p>
  9622. <p class="gatha1">‘‘Sukacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino;</p>
  9623. <p class="gatha2">Akāmaṃ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā;</p>
  9624. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9625. <p class="hangnum"><a name="para1839"></a><a name="para1839_kn14"></a><span class="paranum">1839</span>.</p>
  9626. <p class="gatha1">‘‘Api ñātikule phīte, kaṃsapajjotane vasaṃ;</p>
  9627. <p class="gatha2">Nevābhivākyaṃ na labhe, bhātūhi sakhinīhipi <span class="note">[sakhikāhi ca (sī. pī.)]</span>;</p>
  9628. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9629. <p class="hangnum"><a name="para1840"></a><a name="para1840_kn14"></a><span class="paranum">1840</span>.</p>
  9630. <p class="gatha1">‘‘Naggā <a name="V2.0237"></a> nadī anūdakā, naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ;</p>
  9631. <p class="gatha2">Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro;</p>
  9632. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9633. <p class="hangnum"><a name="para1841"></a><a name="para1841_kn14"></a><span class="paranum">1841</span>.</p>
  9634. <p class="gatha1">‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;</p>
  9635. <p class="gatha2">Rājā rathassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā;</p>
  9636. <p class="gathalast">Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.</p>
  9637. <p class="hangnum"><a name="para1842"></a><a name="para1842_kn14"></a><span class="paranum">1842</span>.</p>
  9638. <p class="gatha1">‘‘Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimaṃ;</p>
  9639. <p class="gathalast">Taṃ ve devā pasaṃsanti, dukkarañhi karoti sā.</p>
  9640. <p class="hangnum"><a name="para1843"></a><a name="para1843_kn14"></a><span class="paranum">1843</span>.</p>
  9641. <p class="gatha1">‘‘Sāmikaṃ anubandhissaṃ, sadā kāsāyavāsinī;</p>
  9642. <p class="gathalast">Pathabyāpi abhijjantyā <span class="note">[abhejjantyā (sī. pī.)]</span>, vedhabyaṃ kaṭukitthiyā.</p>
  9643. <p class="hangnum"><a name="para1844"></a><a name="para1844_kn14"></a><span class="paranum">1844</span>.</p>
  9644. <p class="gatha1">‘‘Api sāgarapariyantaṃ, bahuvittadharaṃ mahiṃ;</p>
  9645. <p class="gathalast">Nānāratanaparipūraṃ<a name="T2.0387"></a>, nicche vessantaraṃ vinā.</p>
  9646. <p class="hangnum"><a name="para1845"></a><a name="para1845_kn14"></a><span class="paranum">1845</span>.</p>
  9647. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu tāsaṃ hadayaṃ, sukharā vata itthiyo;</p>
  9648. <p class="gathalast">Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano.</p>
  9649. <p class="hangnum"><a name="para1846"></a><a name="para1846_kn14"></a><span class="paranum">1846</span>.</p>
  9650. <p class="gatha1">‘‘Nikkhamante <a name="M2.0328"></a> mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane;</p>
  9651. <p class="gathalast">Tamahaṃ anubandhissaṃ, sabbakāmadado hi me’’.</p>
  9652. <p class="hangnum"><a name="para1847"></a><a name="para1847_kn14"></a><span class="paranum">1847</span>.</p>
  9653. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi mahārājā, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;</p>
  9654. <p class="gatha2">Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho;</p>
  9655. <p class="gathalast">Nikkhippa lakkhaṇe gaccha, mayaṃ te posayāmase’’ <span class="note">[posiyāmase (sī. pī. ka.)]</span>.</p>
  9656. <p class="hangnum"><a name="para1848"></a><a name="para1848_kn14"></a><span class="paranum">1848</span>.</p>
  9657. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9658. <p class="gatha2">Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho;</p>
  9659. <p class="gathalast">Tyamhaṃ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṃ’’.</p>
  9660. <p class="hangnum"><a name="para1849"></a><a name="para1849_kn14"></a><span class="paranum">1849</span>.</p>
  9661. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  9662. <p class="gatha2">Sālīnaṃ odanaṃ bhutvā, suciṃ maṃsūpasecanaṃ;</p>
  9663. <p class="gathalast">Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9664. <p class="hangnum"><a name="para1850"></a><a name="para1850_kn14"></a><span class="paranum">1850</span>.</p>
  9665. <p class="gatha1">‘‘Bhutvā satapale kaṃse, sovaṇṇe satarājike;</p>
  9666. <p class="gathalast">Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9667. <p class="hangnum"><a name="para1851"></a><a name="para1851_kn14"></a><span class="paranum">1851</span>.</p>
  9668. <p class="gatha1">‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;</p>
  9669. <p class="gathalast">Kusacīrāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9670. <p class="hangnum"><a name="para1852"></a><a name="para1852_kn14"></a><span class="paranum">1852</span>.</p>
  9671. <p class="gatha1">‘‘Vayhāhi <a name="V2.0238"></a> pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;</p>
  9672. <p class="gathalast">Pattikā paridhāvantā, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9673. <p class="hangnum"><a name="para1853"></a><a name="para1853_kn14"></a><span class="paranum">1853</span>.</p>
  9674. <p class="gatha1">‘‘Kūṭāgāre <a name="T2.0388"></a> sayitvāna, nivāte phusitaggaḷe;</p>
  9675. <p class="gathalast">Sayantā rukkhamūlasmiṃ, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9676. <p class="hangnum"><a name="para1854"></a><a name="para1854_kn14"></a><span class="paranum">1854</span>.</p>
  9677. <p class="gatha1">‘‘Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate;</p>
  9678. <p class="gathalast">Sayantā tiṇasanthāre, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9679. <p class="hangnum"><a name="para1855"></a><a name="para1855_kn14"></a><span class="paranum">1855</span>.</p>
  9680. <p class="gatha1">‘‘Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca;</p>
  9681. <p class="gathalast">Rajojallāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.</p>
  9682. <p class="hangnum"><a name="para1856"></a><a name="para1856_kn14"></a><span class="paranum">1856</span>.</p>
  9683. <p class="gatha1">‘‘Cāmaramorahatthehi, bījitaṅgā sukhedhitā <span class="note">[sukhe ṭhitā (syā. pī.)]</span>;</p>
  9684. <p class="gathalast">Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi, kathaṃ kāhanti dārakā’’.</p>
  9685. <p class="hangnum"><a name="para1857"></a><a name="para1857_kn14"></a><span class="paranum">1857</span>.</p>
  9686. <p class="gatha1">‘‘Tamabravi <a name="M2.0329"></a> rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9687. <p class="gatha2">Mā deva paridevesi, mā ca tvaṃ vimano ahu;</p>
  9688. <p class="gathalast">Yathā mayaṃ bhavissāma, tathā hessanti dārakā.</p>
  9689. <p class="hangnum"><a name="para1858"></a><a name="para1858_kn14"></a><span class="paranum">1858</span>.</p>
  9690. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā;</p>
  9691. <p class="gathalast">Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā’’.</p>
  9692. <p class="hangnum"><a name="para1859"></a><a name="para1859_kn14"></a><span class="paranum">1859</span>.</p>
  9693. <p class="gatha1">Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;</p>
  9694. <p class="gathalast">Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ.</p>
  9695. <p class="hangnum"><a name="para1860"></a><a name="para1860_kn14"></a><span class="paranum">1860</span>.</p>
  9696. <p class="gatha1">Catuvāhiṃ rathaṃ yuttaṃ, sīghamāruyha sandanaṃ;</p>
  9697. <p class="gathalast">Ādāya puttadārañca, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.</p>
  9698. <p class="hangnum"><a name="para1861"></a><a name="para1861_kn14"></a><span class="paranum">1861</span>.</p>
  9699. <p class="gatha1">Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano;</p>
  9700. <p class="gathalast">‘‘Āmanta kho taṃ gacchāma, arogā hontu ñātayo’’.</p>
  9701. <p class="hangnum"><a name="para1862"></a><a name="para1862_kn14"></a><span class="paranum">1862</span>.</p>
  9702. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha <a name="T2.0389"></a> maddi nisāmehi, rammarūpaṃva dissati;</p>
  9703. <p class="gathalast">Āvāsaṃ siviseṭṭhassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama’’.</p>
  9704. <p class="hangnum"><a name="para1863"></a><a name="para1863_kn14"></a><span class="paranum">1863</span>.</p>
  9705. <p class="gatha1">‘‘Taṃ brāhmaṇā anvagamuṃ, te naṃ asse ayācisuṃ;</p>
  9706. <p class="gathalast">Yācito paṭipādesi, catunnaṃ caturo haye’’’.</p>
  9707. <p class="hangnum"><a name="para1864"></a><a name="para1864_kn14"></a><span class="paranum">1864</span>.</p>
  9708. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṃva dissati;</p>
  9709. <p class="gathalast">Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṃ’’.</p>
  9710. <p class="hangnum"><a name="para1865"></a><a name="para1865_kn14"></a><span class="paranum">1865</span>.</p>
  9711. <p class="gatha1">‘‘Athettha pañcamo āgā, so taṃ rathamayācatha;</p>
  9712. <p class="gathalast">Tassa taṃ yācitodāsi, na cassupahato mano.</p>
  9713. <p class="hangnum"><a name="para1866"></a><a name="para1866_kn14"></a><span class="paranum">1866</span>.</p>
  9714. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0239"></a> vessantaro rājā, oropetvā <span class="note">[otāretvā (ka.)]</span> sakaṃ janaṃ;</p>
  9715. <p class="gathalast">Assāsayi assarathaṃ, brāhmaṇassa dhanesino’’.</p>
  9716. <p class="hangnum"><a name="para1867"></a><a name="para1867_kn14"></a><span class="paranum">1867</span>.</p>
  9717. <p class="gatha1">‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā;</p>
  9718. <p class="gathalast">Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’’.</p>
  9719. <p class="hangnum"><a name="para1868"></a><a name="para1868_kn14"></a><span class="paranum">1868</span>.</p>
  9720. <p class="gatha1">‘‘Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṃ;</p>
  9721. <p class="gathalast">Sammodamānā pakkāmuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā’’.</p>
  9722. <p class="centered">Dānakaṇḍaṃ nāma.</p>
  9723. <p class="subhead">Vanapavesanaṃ</p>
  9724. <p class="hangnum"><a name="para1869"></a><a name="para1869_kn14"></a><span class="paranum">1869</span>.</p>
  9725. <p class="gatha1">‘‘Yadi <a name="M2.0330"></a> keci manujā enti, anumagge paṭipathe;</p>
  9726. <p class="gathalast">Maggaṃ te paṭipucchāma, kuhiṃ vaṅkatapabbato.</p>
  9727. <p class="hangnum"><a name="para1870"></a><a name="para1870_kn14"></a><span class="paranum">1870</span>.</p>
  9728. <p class="gatha1">‘‘Te tattha amhe passitvā, kalunaṃ paridevayuṃ;</p>
  9729. <p class="gathalast">Dukkhaṃ <a name="T2.0390"></a> te paṭivedenti, dūre vaṅkatapabbato’’.</p>
  9730. <p class="hangnum"><a name="para1871"></a><a name="para1871_kn14"></a><span class="paranum">1871</span>.</p>
  9731. <p class="gatha1">‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline <span class="note">[phalite (sī. syā. pī.)]</span> dume;</p>
  9732. <p class="gathalast">Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.</p>
  9733. <p class="hangnum"><a name="para1872"></a><a name="para1872_kn14"></a><span class="paranum">1872</span>.</p>
  9734. <p class="gatha1">‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā <span class="note">[ubbiggā (sī. syā. pī.)]</span> vipulā dumā;</p>
  9735. <p class="gathalast">Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake.</p>
  9736. <p class="hangnum"><a name="para1873"></a><a name="para1873_kn14"></a><span class="paranum">1873</span>.</p>
  9737. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ accherakaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  9738. <p class="gathalast">Sādhukāraṃ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.</p>
  9739. <p class="hangnum"><a name="para1874"></a><a name="para1874_kn14"></a><span class="paranum">1874</span>.</p>
  9740. <p class="gatha1">‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  9741. <p class="gathalast">Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā’’.</p>
  9742. <p class="hangnum"><a name="para1875"></a><a name="para1875_kn14"></a><span class="paranum">1875</span>.</p>
  9743. <p class="gatha1">‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake;</p>
  9744. <p class="gathalast">Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ’’.</p>
  9745. <p class="hangnum"><a name="para1876"></a><a name="para1876_kn14"></a><span class="paranum">1876</span>.</p>
  9746. <p class="gatha1">‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ;</p>
  9747. <p class="gathalast">Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, bahumaṃsasurodanaṃ’’.</p>
  9748. <p class="hangnum"><a name="para1877"></a><a name="para1877_kn14"></a><span class="paranum">1877</span>.</p>
  9749. <p class="gatha1">‘‘Cetiyo parivāriṃsu, disvā lakkhaṇamāgataṃ;</p>
  9750. <p class="gathalast">Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati.</p>
  9751. <p class="hangnum"><a name="para1878"></a><a name="para1878_kn14"></a><span class="paranum">1878</span>.</p>
  9752. <p class="gatha1">‘‘Vayhāhi <a name="V2.0240"></a> pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;</p>
  9753. <p class="gathalast">Sājja maddī araññasmiṃ, pattikā paridhāvati’’.</p>
  9754. <p class="hangnum"><a name="para1879"></a><a name="para1879_kn14"></a><span class="paranum">1879</span>.</p>
  9755. <p class="gatha1">‘‘Taṃ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṃ;</p>
  9756. <p class="gatha2">Kacci nu deva kusalaṃ, kacci deva anāmayaṃ;</p>
  9757. <p class="gathalast">Kacci <a name="T2.0391"></a> pitā arogo te, sivīnañca anāmayaṃ.</p>
  9758. <p class="hangnum"><a name="para1880"></a><a name="para1880_kn14"></a><span class="paranum">1880</span>.</p>
  9759. <p class="gatha1">‘‘Ko te balaṃ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṃ;</p>
  9760. <p class="gatha2">Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato;</p>
  9761. <p class="gathalast">Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṃ disaṃ’’.</p>
  9762. <p class="hangnum"><a name="para1881"></a><a name="para1881_kn14"></a><span class="paranum">1881</span>.</p>
  9763. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva <a name="M2.0331"></a> me samma, atho samma anāmayaṃ;</p>
  9764. <p class="gathalast">Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṃ.</p>
  9765. <p class="hangnum"><a name="para1882"></a><a name="para1882_kn14"></a><span class="paranum">1882</span>.</p>
  9766. <p class="gatha1">‘‘Ahañhi kuñjaraṃ dajjaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;</p>
  9767. <p class="gathalast">Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.</p>
  9768. <p class="hangnum"><a name="para1883"></a><a name="para1883_kn14"></a><span class="paranum">1883</span>.</p>
  9769. <p class="gatha1">‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ;</p>
  9770. <p class="gathalast">Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.</p>
  9771. <p class="hangnum"><a name="para1884"></a><a name="para1884_kn14"></a><span class="paranum">1884</span>.</p>
  9772. <p class="gatha1">‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthappanaṃ sahatthipaṃ;</p>
  9773. <p class="gathalast">Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adāsahaṃ.</p>
  9774. <p class="hangnum"><a name="para1885"></a><a name="para1885_kn14"></a><span class="paranum">1885</span>.</p>
  9775. <p class="gatha1">‘‘Tasmiṃ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano;</p>
  9776. <p class="gatha2">Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;</p>
  9777. <p class="gathalast">Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.</p>
  9778. <p class="hangnum"><a name="para1886"></a><a name="para1886_kn14"></a><span class="paranum">1886</span>.</p>
  9779. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;</p>
  9780. <p class="gathalast">Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.</p>
  9781. <p class="hangnum"><a name="para1887"></a><a name="para1887_kn14"></a><span class="paranum">1887</span>.</p>
  9782. <p class="gatha1">‘‘Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, suddhaṃ sālinamodanaṃ;</p>
  9783. <p class="gathalast">Paribhuñja mahārāja, pāhuno nosi āgato’’.</p>
  9784. <p class="hangnum"><a name="para1888"></a><a name="para1888_kn14"></a><span class="paranum">1888</span>.</p>
  9785. <p class="gatha1">‘‘Paṭiggahitaṃ <a name="T2.0392"></a> yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;</p>
  9786. <p class="gatha2">Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;</p>
  9787. <p class="gathalast">Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.</p>
  9788. <p class="hangnum"><a name="para1889"></a><a name="para1889_kn14"></a><span class="paranum">1889</span>.</p>
  9789. <p class="gatha1">‘‘Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha;</p>
  9790. <p class="gathalast">Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṃ.</p>
  9791. <p class="hangnum"><a name="para1890"></a><a name="para1890_kn14"></a><span class="paranum">1890</span>.</p>
  9792. <p class="gatha1">‘‘Nijjhāpetuṃ <a name="V2.0241"></a> mahārājaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;</p>
  9793. <p class="gatha2">Taṃ taṃ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā;</p>
  9794. <p class="gathalast">Parivāretvāna gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya’’.</p>
  9795. <p class="hangnum"><a name="para1891"></a><a name="para1891_kn14"></a><span class="paranum">1891</span>.</p>
  9796. <p class="gatha1">‘‘Mā vo ruccittha gamanaṃ, rañño santika yācituṃ;</p>
  9797. <p class="gathalast">Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, rājāpi tattha nissaro.</p>
  9798. <p class="hangnum"><a name="para1892"></a><a name="para1892_kn14"></a><span class="paranum">1892</span>.</p>
  9799. <p class="gatha1">‘‘Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye;</p>
  9800. <p class="gathalast">Te vidhaṃsetumicchanti, rājānaṃ mama kāraṇā’’.</p>
  9801. <p class="hangnum"><a name="para1893"></a><a name="para1893_kn14"></a><span class="paranum">1893</span>.</p>
  9802. <p class="gatha1">‘‘Sace <a name="M2.0332"></a> esā pavattettha, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  9803. <p class="gathalast">Idheva rajjaṃ kārehi, cetehi parivārito.</p>
  9804. <p class="hangnum"><a name="para1894"></a><a name="para1894_kn14"></a><span class="paranum">1894</span>.</p>
  9805. <p class="gatha1">‘‘Iddhaṃ phītañcidaṃ raṭṭhaṃ, iddho janapado mahā;</p>
  9806. <p class="gathalast">Matiṃ karohi tvaṃ deva, rajjassa manusāsituṃ’’.</p>
  9807. <p class="hangnum"><a name="para1895"></a><a name="para1895_kn14"></a><span class="paranum">1895</span>.</p>
  9808. <p class="gatha1">‘‘Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṃ;</p>
  9809. <p class="gathalast">Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me.</p>
  9810. <p class="hangnum"><a name="para1896"></a><a name="para1896_kn14"></a><span class="paranum">1896</span>.</p>
  9811. <p class="gatha1">‘‘Atuṭṭhā sivayo āsuṃ, balaggā negamā ca ye;</p>
  9812. <p class="gathalast">Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṃ.</p>
  9813. <p class="hangnum"><a name="para1897"></a><a name="para1897_kn14"></a><span class="paranum">1897</span>.</p>
  9814. <p class="gatha1">‘‘Asammodiyampi <a name="T2.0393"></a> vo assa, accantaṃ mama kāraṇā;</p>
  9815. <p class="gathalast">Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati.</p>
  9816. <p class="hangnum"><a name="para1898"></a><a name="para1898_kn14"></a><span class="paranum">1898</span>.</p>
  9817. <p class="gatha1">‘‘Athassa bhaṇḍanaṃ ghoraṃ, sampahāro anappako;</p>
  9818. <p class="gathalast">Ekassa kāraṇā mayhaṃ, hiṃseyya bahuko jano.</p>
  9819. <p class="hangnum"><a name="para1899"></a><a name="para1899_kn14"></a><span class="paranum">1899</span>.</p>
  9820. <p class="gatha1">‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;</p>
  9821. <p class="gatha2">Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;</p>
  9822. <p class="gathalast">Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.</p>
  9823. <p class="hangnum"><a name="para1900"></a><a name="para1900_kn14"></a><span class="paranum">1900</span>.</p>
  9824. <p class="gatha1">‘‘Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā;</p>
  9825. <p class="gathalast">Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā.</p>
  9826. <p class="hangnum"><a name="para1901"></a><a name="para1901_kn14"></a><span class="paranum">1901</span>.</p>
  9827. <p class="gatha1">‘‘Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano;</p>
  9828. <p class="gathalast">Yattha tvaṃ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi.</p>
  9829. <p class="hangnum"><a name="para1902"></a><a name="para1902_kn14"></a><span class="paranum">1902</span>.</p>
  9830. <p class="gatha1">‘‘Taṃ cetā anusāsiṃsu, assunettā rudaṃmukhā;</p>
  9831. <p class="gathalast">Ito gaccha mahārāja, ujuṃ yenuttarā mukho.</p>
  9832. <p class="hangnum"><a name="para1903"></a><a name="para1903_kn14"></a><span class="paranum">1903</span>.</p>
  9833. <p class="gatha1">‘‘Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṃ nāma pabbataṃ;</p>
  9834. <p class="gathalast">Nānādumagaṇākiṇṇaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.</p>
  9835. <p class="hangnum"><a name="para1904"></a><a name="para1904_kn14"></a><span class="paranum">1904</span>.</p>
  9836. <p class="gatha1">‘‘Tamatikkamma <a name="V2.0242"></a> bhaddante, atha dakkhisi āpagaṃ;</p>
  9837. <p class="gathalast">Nadiṃ ketumatiṃ nāma, gambhīraṃ girigabbharaṃ.</p>
  9838. <p class="hangnum"><a name="para1905"></a><a name="para1905_kn14"></a><span class="paranum">1905</span>.</p>
  9839. <p class="gatha1">‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;</p>
  9840. <p class="gathalast">Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake.</p>
  9841. <p class="hangnum"><a name="para1906"></a><a name="para1906_kn14"></a><span class="paranum">1906</span>.</p>
  9842. <p class="gatha1">‘‘Atha <a name="M2.0333"></a> dakkhisi bhaddante, nigrodhaṃ madhupipphalaṃ;</p>
  9843. <p class="gathalast">Rammake <a name="T2.0394"></a> sikhare jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.</p>
  9844. <p class="hangnum"><a name="para1907"></a><a name="para1907_kn14"></a><span class="paranum">1907</span>.</p>
  9845. <p class="gatha1">‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṃ nāma pabbataṃ;</p>
  9846. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, selaṃ kimpurisāyutaṃ.</p>
  9847. <p class="hangnum"><a name="para1908"></a><a name="para1908_kn14"></a><span class="paranum">1908</span>.</p>
  9848. <p class="gatha1">‘‘Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro;</p>
  9849. <p class="gathalast">Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca.</p>
  9850. <p class="hangnum"><a name="para1909"></a><a name="para1909_kn14"></a><span class="paranum">1909</span>.</p>
  9851. <p class="gatha1">‘‘So vanaṃ meghasaṅkāsaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ;</p>
  9852. <p class="gatha2">Sīhovāmisapekkhīva vanasaṇḍaṃ vigāhaya;</p>
  9853. <p class="gathalast">Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.</p>
  9854. <p class="hangnum"><a name="para1910"></a><a name="para1910_kn14"></a><span class="paranum">1910</span>.</p>
  9855. <p class="gatha1">‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;</p>
  9856. <p class="gathalast">Kūjantamupakūjanti, utusaṃpupphite dume.</p>
  9857. <p class="hangnum"><a name="para1911"></a><a name="para1911_kn14"></a><span class="paranum">1911</span>.</p>
  9858. <p class="gatha1">‘‘Gantvā girividuggānaṃ, nadīnaṃ pabhavāni ca;</p>
  9859. <p class="gathalast">So addasa <span class="note">[dakkhasi (sī. pī.)]</span> pokkharaṇiṃ, karañjakakudhāyutaṃ.</p>
  9860. <p class="hangnum"><a name="para1912"></a><a name="para1912_kn14"></a><span class="paranum">1912</span>.</p>
  9861. <p class="gatha1">‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;</p>
  9862. <p class="gathalast">Samañca caturaṃsañca, sāduṃ appaṭigandhiyaṃ.</p>
  9863. <p class="hangnum"><a name="para1913"></a><a name="para1913_kn14"></a><span class="paranum">1913</span>.</p>
  9864. <p class="gatha1">‘‘Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṃ amāpaya;</p>
  9865. <p class="gathalast">Paṇṇasālaṃ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha’’.</p>
  9866. <p class="centered">Vanapavesanaṃ nāma.</p>
  9867. <p class="subhead">Jūjakapabbaṃ</p>
  9868. <p class="hangnum"><a name="para1914"></a><a name="para1914_kn14"></a><span class="paranum">1914</span>.</p>
  9869. <p class="gatha1">‘‘Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo;</p>
  9870. <p class="gathalast">Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā.</p>
  9871. <p class="hangnum"><a name="para1915"></a><a name="para1915_kn14"></a><span class="paranum">1915</span>.</p>
  9872. <p class="gatha1">‘‘Tā naṃ tattha gatāvocuṃ, nadiṃ udakahāriyā;</p>
  9873. <p class="gathalast">Thiyo <a name="T2.0395"></a> naṃ paribhāsiṃsu, samāgantvā kutūhalā.</p>
  9874. <p class="hangnum"><a name="para1916"></a><a name="para1916_kn14"></a><span class="paranum">1916</span>.</p>
  9875. <p class="gatha1">‘‘Amittā <a name="V2.0243"></a> nūna te mātā, amitto nūna te pitā;</p>
  9876. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9877. <p class="hangnum"><a name="para1917"></a><a name="para1917_kn14"></a><span class="paranum">1917</span>.</p>
  9878. <p class="gatha1">‘‘Ahitaṃ <a name="M2.0334"></a> vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;</p>
  9879. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9880. <p class="hangnum"><a name="para1918"></a><a name="para1918_kn14"></a><span class="paranum">1918</span>.</p>
  9881. <p class="gatha1">‘‘Amittā vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;</p>
  9882. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9883. <p class="hangnum"><a name="para1919"></a><a name="para1919_kn14"></a><span class="paranum">1919</span>.</p>
  9884. <p class="gatha1">‘‘Dukkaṭaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;</p>
  9885. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9886. <p class="hangnum"><a name="para1920"></a><a name="para1920_kn14"></a><span class="paranum">1920</span>.</p>
  9887. <p class="gatha1">‘‘Pāpakaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;</p>
  9888. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9889. <p class="hangnum"><a name="para1921"></a><a name="para1921_kn14"></a><span class="paranum">1921</span>.</p>
  9890. <p class="gatha1">‘‘Amanāpaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;</p>
  9891. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9892. <p class="hangnum"><a name="para1922"></a><a name="para1922_kn14"></a><span class="paranum">1922</span>.</p>
  9893. <p class="gatha1">‘‘Amanāpavāsaṃ vasi, jiṇṇena patinā saha <span class="note">[evaṃ dahariyā satī (sī. pī.)]</span>;</p>
  9894. <p class="gathalast">Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, mataṃ te jīvitā varaṃ.</p>
  9895. <p class="hangnum"><a name="para1923"></a><a name="para1923_kn14"></a><span class="paranum">1923</span>.</p>
  9896. <p class="gatha1">‘‘Na hi nūna tuyhaṃ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane;</p>
  9897. <p class="gatha2">Aññaṃ bhattāraṃ vindiṃsu, ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu;</p>
  9898. <p class="gathalast">Evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9899. <p class="hangnum"><a name="para1924"></a><a name="para1924_kn14"></a><span class="paranum">1924</span>.</p>
  9900. <p class="gatha1">‘‘Duyiṭṭhaṃ te navamiyaṃ, akataṃ aggihuttakaṃ;</p>
  9901. <p class="gathalast">Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.</p>
  9902. <p class="hangnum"><a name="para1925"></a><a name="para1925_kn14"></a><span class="paranum">1925</span>.</p>
  9903. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brāhmaṇacariyaparāyaṇe;</p>
  9904. <p class="gatha2">Sā <a name="T2.0396"></a> tvaṃ loke abhisapi, sīlavante bahussute;</p>
  9905. <p class="gathalast">Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, evaṃ dahariyā satī.</p>
  9906. <p class="hangnum"><a name="para1926"></a><a name="para1926_kn14"></a><span class="paranum">1926</span>.</p>
  9907. <p class="gatha1">‘‘Na dukkhaṃ ahinā daṭṭhaṃ, na dukkhaṃ sattiyā hataṃ;</p>
  9908. <p class="gathalast">Tañca dukkhañca tibbañca, yaṃ passe jiṇṇakaṃ patiṃ.</p>
  9909. <p class="hangnum"><a name="para1927"></a><a name="para1927_kn14"></a><span class="paranum">1927</span>.</p>
  9910. <p class="gatha1">‘‘Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha;</p>
  9911. <p class="gathalast">Natthi allāpasallāpo, jagghitumpi <span class="note">[jagghitampi (sī. pī.)]</span> na sobhati.</p>
  9912. <p class="hangnum"><a name="para1928"></a><a name="para1928_kn14"></a><span class="paranum">1928</span>.</p>
  9913. <p class="gatha1">‘‘Yadā ca daharo daharā, mantayanti <span class="note">[mantayiṃsu (syā. ka.)]</span> rahogatā;</p>
  9914. <p class="gathalast">Sabbesaṃ sokā nassanti, ye keci hadayassitā.</p>
  9915. <p class="hangnum"><a name="para1929"></a><a name="para1929_kn14"></a><span class="paranum">1929</span>.</p>
  9916. <p class="gatha1">‘‘Daharā <a name="M2.0335"></a> tvaṃ rūpavatī, purisānaṃbhipatthitā;</p>
  9917. <p class="gathalast">Gaccha ñātikule accha, kiṃ jiṇṇo ramayissati’’.</p>
  9918. <p class="hangnum"><a name="para1930"></a><a name="para1930_kn14"></a><span class="paranum">1930</span>.</p>
  9919. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0244"></a> te brāhmaṇa gacchāmi, nadiṃ udakahāriyā;</p>
  9920. <p class="gathalast">Thiyo maṃ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa’’.</p>
  9921. <p class="hangnum"><a name="para1931"></a><a name="para1931_kn14"></a><span class="paranum">1931</span>.</p>
  9922. <p class="gatha1">‘‘Mā me tvaṃ akarā kammaṃ, mā me udakamāhari;</p>
  9923. <p class="gathalast">Ahaṃ udakamāhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.</p>
  9924. <p class="hangnum"><a name="para1932"></a><a name="para1932_kn14"></a><span class="paranum">1932</span>.</p>
  9925. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ tamhi kule jātā, yaṃ tvaṃ udakamāhare;</p>
  9926. <p class="gathalast">Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare.</p>
  9927. <p class="hangnum"><a name="para1933"></a><a name="para1933_kn14"></a><span class="paranum">1933</span>.</p>
  9928. <p class="gatha1">‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;</p>
  9929. <p class="gathalast">Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike’’.</p>
  9930. <p class="hangnum"><a name="para1934"></a><a name="para1934_kn14"></a><span class="paranum">1934</span>.</p>
  9931. <p class="gatha1">‘‘Natthi me sippaṭhānaṃ vā, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇi;</p>
  9932. <p class="gatha2">Kutohaṃ <a name="T2.0397"></a> dāsaṃ dāsiṃ vā, ānayissāmi bhotiyā;</p>
  9933. <p class="gathalast">Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.</p>
  9934. <p class="hangnum"><a name="para1935"></a><a name="para1935_kn14"></a><span class="paranum">1935</span>.</p>
  9935. <p class="gatha1">‘‘Ehi te ahamakkhissaṃ, yathā me vacanaṃ sutaṃ;</p>
  9936. <p class="gathalast">Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate.</p>
  9937. <p class="hangnum"><a name="para1936"></a><a name="para1936_kn14"></a><span class="paranum">1936</span>.</p>
  9938. <p class="gatha1">‘‘Taṃ tvaṃ gantvāna yācassu, dāsaṃ dāsiñca brāhmaṇa;</p>
  9939. <p class="gathalast">So te dassati yācito, dāsaṃ dāsiñca khattiyo’’.</p>
  9940. <p class="hangnum"><a name="para1937"></a><a name="para1937_kn14"></a><span class="paranum">1937</span>.</p>
  9941. <p class="gatha1">‘‘Jiṇṇohamasmi dubbalo <span class="note">[abalo (sī. pī. ka.)]</span>, dīgho caddhā suduggamo;</p>
  9942. <p class="gatha2">Mā bhoti paṭidevesi, mā ca tvaṃ <span class="note">[mā bhoti (syā. ka.)]</span> vimanā ahu;</p>
  9943. <p class="gathalast">Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.</p>
  9944. <p class="hangnum"><a name="para1938"></a><a name="para1938_kn14"></a><span class="paranum">1938</span>.</p>
  9945. <p class="gatha1">‘‘Yathā agantvā saṅgāmaṃ, ayuddhova parājito;</p>
  9946. <p class="gathalast">Evameva tuvaṃ brahme, agantvāva parājito.</p>
  9947. <p class="hangnum"><a name="para1939"></a><a name="para1939_kn14"></a><span class="paranum">1939</span>.</p>
  9948. <p class="gatha1">‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;</p>
  9949. <p class="gatha2">Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare;</p>
  9950. <p class="gathalast">Amanāpaṃ te karissāmi, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.</p>
  9951. <p class="hangnum"><a name="para1940"></a><a name="para1940_kn14"></a><span class="paranum">1940</span>.</p>
  9952. <p class="gatha1">‘‘Nakkhatte utupubbesu, yadā maṃ dakkhisilaṅkataṃ;</p>
  9953. <p class="gathalast">Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.</p>
  9954. <p class="hangnum"><a name="para1941"></a><a name="para1941_kn14"></a><span class="paranum">1941</span>.</p>
  9955. <p class="gatha1">‘‘Adassanena <a name="M2.0336"></a> mayhaṃ te, jiṇṇassa paridevato;</p>
  9956. <p class="gathalast">Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa’’.</p>
  9957. <p class="hangnum"><a name="para1942"></a><a name="para1942_kn14"></a><span class="paranum">1942</span>.</p>
  9958. <p class="gatha1">‘‘Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo;</p>
  9959. <p class="gathalast">Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṃ etadabravi’’.</p>
  9960. <p class="hangnum"><a name="para1943"></a><a name="para1943_kn14"></a><span class="paranum">1943</span>.</p>
  9961. <p class="gatha1">‘‘Pātheyyaṃ <a name="T2.0398"></a><a name="V2.0245"></a> me karohi tvaṃ, saṃkulyā saguḷāni ca <span class="note">[saṅkulā saṅguḷāni ca (syā.), aṅguḷā sakalāni ca (ka.)]</span>;</p>
  9962. <p class="gathalast">Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattañca brāhmaṇi.</p>
  9963. <p class="hangnum"><a name="para1944"></a><a name="para1944_kn14"></a><span class="paranum">1944</span>.</p>
  9964. <p class="gatha1">‘‘Ānayissaṃ methunake, ubho dāsakumārake;</p>
  9965. <p class="gathalast">Te taṃ paricarissanti, rattindivamatanditā’’.</p>
  9966. <p class="hangnum"><a name="para1945"></a><a name="para1945_kn14"></a><span class="paranum">1945</span>.</p>
  9967. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā;</p>
  9968. <p class="gathalast">Tato so mantayitvāna, bhariyaṃ katvā padakkhiṇaṃ.</p>
  9969. <p class="hangnum"><a name="para1946"></a><a name="para1946_kn14"></a><span class="paranum">1946</span>.</p>
  9970. <p class="gatha1">‘‘Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato;</p>
  9971. <p class="gathalast">Sivīnaṃ nagaraṃ phītaṃ, dāsapariyesanaṃ caraṃ’’.</p>
  9972. <p class="hangnum"><a name="para1947"></a><a name="para1947_kn14"></a><span class="paranum">1947</span>.</p>
  9973. <p class="gatha1">‘‘So tattha gantvā avaca <span class="note">[avacāsi (syā. ka.)]</span>, ye tatthāsuṃ samāgatā;</p>
  9974. <p class="gathalast">Kuhiṃ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṃ’’.</p>
  9975. <p class="hangnum"><a name="para1948"></a><a name="para1948_kn14"></a><span class="paranum">1948</span>.</p>
  9976. <p class="gatha1">‘‘Te janā taṃ avaciṃsu, ye tatthāsuṃ samāgatā;</p>
  9977. <p class="gatha2">Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;</p>
  9978. <p class="gathalast">Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.</p>
  9979. <p class="hangnum"><a name="para1949"></a><a name="para1949_kn14"></a><span class="paranum">1949</span>.</p>
  9980. <p class="gatha1">‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;</p>
  9981. <p class="gathalast">Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate’’.</p>
  9982. <p class="hangnum"><a name="para1950"></a><a name="para1950_kn14"></a><span class="paranum">1950</span>.</p>
  9983. <p class="gatha1">‘‘So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā;</p>
  9984. <p class="gatha2">Aghaṃ taṃ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe;</p>
  9985. <p class="gathalast">Khaggadīpinisevite.</p>
  9986. <p class="hangnum"><a name="para1951"></a><a name="para1951_kn14"></a><span class="paranum">1951</span>.</p>
  9987. <p class="gatha1">‘‘Ādāya beḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ;</p>
  9988. <p class="gathalast">So pāvisi brahāraññaṃ, yattha assosi kāmadaṃ.</p>
  9989. <p class="hangnum"><a name="para1952"></a><a name="para1952_kn14"></a><span class="paranum">1952</span>.</p>
  9990. <p class="gatha1">‘‘Taṃ <a name="T2.0399"></a> paviṭṭhaṃ brahāraññaṃ, kokā naṃ parivārayuṃ;</p>
  9991. <p class="gathalast">Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami.</p>
  9992. <p class="hangnum"><a name="para1953"></a><a name="para1953_kn14"></a><span class="paranum">1953</span>.</p>
  9993. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0337"></a> so brāhmaṇo gantvā, bhogaluddho asaññato;</p>
  9994. <p class="gathalast">Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha’’.</p>
  9995. <p class="hangnum"><a name="para1954"></a><a name="para1954_kn14"></a><span class="paranum">1954</span>.</p>
  9996. <p class="gatha1">‘‘Ko rājaputtaṃ nisabhaṃ, jayantamaparājitaṃ;</p>
  9997. <p class="gathalast">Bhaye khemassa dātāraṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  9998. <p class="hangnum"><a name="para1955"></a><a name="para1955_kn14"></a><span class="paranum">1955</span>.</p>
  9999. <p class="gatha1">‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;</p>
  10000. <p class="gathalast">Dharaṇūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10001. <p class="hangnum"><a name="para1956"></a><a name="para1956_kn14"></a><span class="paranum">1956</span>.</p>
  10002. <p class="gatha1">‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;</p>
  10003. <p class="gathalast">Sāgarūpamaṃ <span class="note">[udadhūpamaṃ (sī. syā. pī.), tathūpamaṃ (ka.)]</span> mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10004. <p class="hangnum"><a name="para1957"></a><a name="para1957_kn14"></a><span class="paranum">1957</span>.</p>
  10005. <p class="gatha1">‘‘Kalyāṇatitthaṃ <a name="V2.0246"></a> sucimaṃ, sītūdakaṃ manoramaṃ;</p>
  10006. <p class="gatha2">Puṇḍarīkehi sañchannaṃ, yuttaṃ kiñjakkhareṇunā;</p>
  10007. <p class="gathalast">Rahadūpamaṃ <span class="note">[sarūpamaṃ (ka.)]</span> mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10008. <p class="hangnum"><a name="para1958"></a><a name="para1958_kn14"></a><span class="paranum">1958</span>.</p>
  10009. <p class="gatha1">‘‘Assatthaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;</p>
  10010. <p class="gatha2">Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;</p>
  10011. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10012. <p class="hangnum"><a name="para1959"></a><a name="para1959_kn14"></a><span class="paranum">1959</span>.</p>
  10013. <p class="gatha1">‘‘Nigrodhaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;</p>
  10014. <p class="gatha2">Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;</p>
  10015. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10016. <p class="hangnum"><a name="para1960"></a><a name="para1960_kn14"></a><span class="paranum">1960</span>.</p>
  10017. <p class="gatha1">‘‘Ambaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;</p>
  10018. <p class="gatha2">Santānaṃ <a name="T2.0400"></a> visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;</p>
  10019. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10020. <p class="hangnum"><a name="para1961"></a><a name="para1961_kn14"></a><span class="paranum">1961</span>.</p>
  10021. <p class="gatha1">‘‘Sālaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;</p>
  10022. <p class="gatha2">Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;</p>
  10023. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10024. <p class="hangnum"><a name="para1962"></a><a name="para1962_kn14"></a><span class="paranum">1962</span>.</p>
  10025. <p class="gatha1">‘‘Dumaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;</p>
  10026. <p class="gatha2">Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;</p>
  10027. <p class="gathalast">Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.</p>
  10028. <p class="hangnum"><a name="para1963"></a><a name="para1963_kn14"></a><span class="paranum">1963</span>.</p>
  10029. <p class="gatha1">‘‘Evañca <a name="M2.0338"></a> me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;</p>
  10030. <p class="gathalast">Ahaṃ jānanti yo vajjā, nandiṃ so janaye mama.</p>
  10031. <p class="hangnum"><a name="para1964"></a><a name="para1964_kn14"></a><span class="paranum">1964</span>.</p>
  10032. <p class="gatha1">‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;</p>
  10033. <p class="gatha2">Ahaṃ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya;</p>
  10034. <p class="gathalast">Pasave puññaṃ anappakaṃ’’.</p>
  10035. <p class="hangnum"><a name="para1965"></a><a name="para1965_kn14"></a><span class="paranum">1965</span>.</p>
  10036. <p class="gatha1">‘‘Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṃ;</p>
  10037. <p class="gatha2">Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;</p>
  10038. <p class="gathalast">Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.</p>
  10039. <p class="hangnum"><a name="para1966"></a><a name="para1966_kn14"></a><span class="paranum">1966</span>.</p>
  10040. <p class="gatha1">‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;</p>
  10041. <p class="gathalast">Ādāya <a name="T2.0401"></a> puttadārañca, vaṅke vasati pabbate.</p>
  10042. <p class="hangnum"><a name="para1967"></a><a name="para1967_kn14"></a><span class="paranum">1967</span>.</p>
  10043. <p class="gatha1">‘‘Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato;</p>
  10044. <p class="gathalast">Rājaputtaṃ gavesanto, bako macchamivodake.</p>
  10045. <p class="hangnum"><a name="para1968"></a><a name="para1968_kn14"></a><span class="paranum">1968</span>.</p>
  10046. <p class="gatha1">‘‘Tassa <a name="V2.0247"></a> tyāhaṃ na dassāmi, jīvitaṃ idha brāhmaṇa;</p>
  10047. <p class="gathalast">Ayañhi te mayā nunno <span class="note">[mayā’ruḷho (ka.)]</span>, saro pissati lohitaṃ.</p>
  10048. <p class="hangnum"><a name="para1969"></a><a name="para1969_kn14"></a><span class="paranum">1969</span>.</p>
  10049. <p class="gatha1">‘‘Siro te vajjhayitvāna, hadayaṃ chetvā sabandhanaṃ;</p>
  10050. <p class="gathalast">Panthasakuṇaṃ <span class="note">[bandhasakuṇaṃ (ka.)]</span> yajissāmi, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa.</p>
  10051. <p class="hangnum"><a name="para1970"></a><a name="para1970_kn14"></a><span class="paranum">1970</span>.</p>
  10052. <p class="gatha1">‘‘Tuyhaṃ maṃsena medena, matthakena ca brāhmaṇa;</p>
  10053. <p class="gathalast">Āhutiṃ paggahessāmi, chetvāna hadayaṃ tava.</p>
  10054. <p class="hangnum"><a name="para1971"></a><a name="para1971_kn14"></a><span class="paranum">1971</span>.</p>
  10055. <p class="gatha1">‘‘Taṃ me suyiṭṭhaṃ suhutaṃ, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa;</p>
  10056. <p class="gathalast">Na ca tvaṃ rājaputtassa, bhariyaṃ putte ca nessasi’’.</p>
  10057. <p class="hangnum"><a name="para1972"></a><a name="para1972_kn14"></a><span class="paranum">1972</span>.</p>
  10058. <p class="gatha1">‘‘Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me;</p>
  10059. <p class="gathalast">Tasmā hi dūtaṃ na hanti, esa dhammo sanantano.</p>
  10060. <p class="hangnum"><a name="para1973"></a><a name="para1973_kn14"></a><span class="paranum">1973</span>.</p>
  10061. <p class="gatha1">‘‘Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṃ daṭṭhumicchati;</p>
  10062. <p class="gathalast">Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare.</p>
  10063. <p class="hangnum"><a name="para1974"></a><a name="para1974_kn14"></a><span class="paranum">1974</span>.</p>
  10064. <p class="gatha1">‘‘Tesāhaṃ pahito dūto, cetaputta suṇohi me;</p>
  10065. <p class="gatha2">Rājaputtaṃ nayissāmi, yadi jānāsi saṃsa me.</p>
  10066. <p class="gathalast">‘‘Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṃ dadāmi te’’;</p>
  10067. <p class="hangnum"><a name="para1975"></a><a name="para1975_kn14"></a><span class="paranum">1975</span>.</p>
  10068. <p class="gatha1">‘‘Imañca <a name="M2.0339"></a> madhuno tumbaṃ, migasatthiñca brāhmaṇa;</p>
  10069. <p class="gathalast">Tañca <a name="T2.0402"></a> te desamakkhissaṃ, yattha sammati kāmado’’.</p>
  10070. <p class="centered">Jūjakapabbaṃ nāma.</p>
  10071. <p class="subhead">Cūḷavanavaṇṇanā</p>
  10072. <p class="hangnum"><a name="para1976"></a><a name="para1976_kn14"></a><span class="paranum">1976</span>.</p>
  10073. <p class="gatha1">‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;</p>
  10074. <p class="gathalast">Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10075. <p class="hangnum"><a name="para1977"></a><a name="para1977_kn14"></a><span class="paranum">1977</span>.</p>
  10076. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca <span class="note">[āsaṭañca (ka.)]</span> masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10077. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.</p>
  10078. <p class="hangnum"><a name="para1978"></a><a name="para1978_kn14"></a><span class="paranum">1978</span>.</p>
  10079. <p class="gatha1">‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;</p>
  10080. <p class="gathalast">Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.</p>
  10081. <p class="hangnum"><a name="para1979"></a><a name="para1979_kn14"></a><span class="paranum">1979</span>.</p>
  10082. <p class="gatha1">‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;</p>
  10083. <p class="gathalast">Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.</p>
  10084. <p class="hangnum"><a name="para1980"></a><a name="para1980_kn14"></a><span class="paranum">1980</span>.</p>
  10085. <p class="gatha1">‘‘Upari <a name="V2.0248"></a> dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;</p>
  10086. <p class="gathalast">Najjuhā kokilasaṅghā <span class="note">[kokilā siṅghā (ka.)]</span>, sampatanti dumā dumaṃ.</p>
  10087. <p class="hangnum"><a name="para1981"></a><a name="para1981_kn14"></a><span class="paranum">1981</span>.</p>
  10088. <p class="gatha1">‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;</p>
  10089. <p class="gatha2">Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;</p>
  10090. <p class="gathalast">Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10091. <p class="hangnum"><a name="para1982"></a><a name="para1982_kn14"></a><span class="paranum">1982</span>.</p>
  10092. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10093. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.</p>
  10094. <p class="hangnum"><a name="para1983"></a><a name="para1983_kn14"></a><span class="paranum">1983</span>.</p>
  10095. <p class="gatha1">‘‘Ambā kapitthā panasā, sālā jambū vibhītakā;</p>
  10096. <p class="gathalast">Harītakī āmalakā, assatthā badarāni ca.</p>
  10097. <p class="hangnum"><a name="para1984"></a><a name="para1984_kn14"></a><span class="paranum">1984</span>.</p>
  10098. <p class="gatha1">‘‘Cārutimbarukkhā <a name="T2.0403"></a> cettha, nigrodhā ca kapitthanā;</p>
  10099. <p class="gathalast">Madhumadhukā thevanti, nīce pakkā cudumbarā.</p>
  10100. <p class="hangnum"><a name="para1985"></a><a name="para1985_kn14"></a><span class="paranum">1985</span>.</p>
  10101. <p class="gatha1">‘‘Pārevatā bhaveyyā ca, muddikā ca madhutthikā;</p>
  10102. <p class="gathalast">Madhuṃ anelakaṃ tattha, sakamādāya bhuñjare.</p>
  10103. <p class="hangnum"><a name="para1986"></a><a name="para1986_kn14"></a><span class="paranum">1986</span>.</p>
  10104. <p class="gatha1">‘‘Aññettha <a name="M2.0340"></a> pupphitā ambā, aññe tiṭṭhanti dovilā;</p>
  10105. <p class="gathalast">Aññe āmā ca pakkā ca, bhekavaṇṇā tadūbhayaṃ.</p>
  10106. <p class="hangnum"><a name="para1987"></a><a name="para1987_kn14"></a><span class="paranum">1987</span>.</p>
  10107. <p class="gatha1">‘‘Athettha heṭṭhā puriso, ambapakkāni gaṇhati;</p>
  10108. <p class="gathalast">Āmāni ceva pakkāni, vaṇṇagandharasuttame.</p>
  10109. <p class="hangnum"><a name="para1988"></a><a name="para1988_kn14"></a><span class="paranum">1988</span>.</p>
  10110. <p class="gatha1">‘‘Ateva me acchariyaṃ, hiṅkāro paṭibhāti maṃ;</p>
  10111. <p class="gathalast">Devānamiva āvāso, sobhati nandanūpamo.</p>
  10112. <p class="hangnum"><a name="para1989"></a><a name="para1989_kn14"></a><span class="paranum">1989</span>.</p>
  10113. <p class="gatha1">‘‘Vibhedikā nāḷikerā, khajjurīnaṃ brahāvane;</p>
  10114. <p class="gatha2">Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;</p>
  10115. <p class="gathalast">Nānāvaṇṇehi puppheti, nabhaṃ tārācitāmiva.</p>
  10116. <p class="hangnum"><a name="para1990"></a><a name="para1990_kn14"></a><span class="paranum">1990</span>.</p>
  10117. <p class="gatha1">‘‘Kuṭajī kuṭṭhatagarā, pāṭaliyo ca pupphitā;</p>
  10118. <p class="gathalast">Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā.</p>
  10119. <p class="hangnum"><a name="para1991"></a><a name="para1991_kn14"></a><span class="paranum">1991</span>.</p>
  10120. <p class="gatha1">‘‘Uddālakā somarukkhā, agaruphalliyā <span class="note">[agarubhalliyā (sī. syā. pī.)]</span> bahū;</p>
  10121. <p class="gathalast">Puttajīvā <span class="note">[puṭajīvā (ka.)]</span> ca kakudhā, asanā cettha pupphitā.</p>
  10122. <p class="hangnum"><a name="para1992"></a><a name="para1992_kn14"></a><span class="paranum">1992</span>.</p>
  10123. <p class="gatha1">‘‘Kuṭajā salaḷā nīpā <span class="note">[nimbā (ka.)]</span>, kosambā labujā dhavā;</p>
  10124. <p class="gathalast">Sālā ca pupphitā tattha, palālakhalasannibhā.</p>
  10125. <p class="hangnum"><a name="para1993"></a><a name="para1993_kn14"></a><span class="paranum">1993</span>.</p>
  10126. <p class="gatha1">‘‘Tassāvidūre <a name="T2.0404"></a> pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame;</p>
  10127. <p class="gathalast">Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.</p>
  10128. <p class="hangnum"><a name="para1994"></a><a name="para1994_kn14"></a><span class="paranum">1994</span>.</p>
  10129. <p class="gatha1">‘‘Athettha <a name="V2.0249"></a> puppharasamattā, kokilā mañjubhāṇikā;</p>
  10130. <p class="gathalast">Abhinādenti pavanaṃ, utusampupphite dume.</p>
  10131. <p class="hangnum"><a name="para1995"></a><a name="para1995_kn14"></a><span class="paranum">1995</span>.</p>
  10132. <p class="gatha1">‘‘Bhassanti makarandehi, pokkhare pokkhare madhū;</p>
  10133. <p class="gatha2">Athettha vātā vāyanti, dakkhiṇā atha pacchimā;</p>
  10134. <p class="gathalast">Padumakiñjakkhareṇūhi, okiṇṇo hoti assamo.</p>
  10135. <p class="hangnum"><a name="para1996"></a><a name="para1996_kn14"></a><span class="paranum">1996</span>.</p>
  10136. <p class="gatha1">‘‘Thūlā siṅghāṭakā cettha, saṃsādiyā pasādiyā <span class="note">[saṃsāriyā pasāriyā (ka.)]</span>;</p>
  10137. <p class="gatha2">Macchakacchapabyāviddhā, bahū cettha mupayānakā;</p>
  10138. <p class="gathalast">Madhuṃ bhisehi savati, khirasappimuḷālibhi.</p>
  10139. <p class="hangnum"><a name="para1997"></a><a name="para1997_kn14"></a><span class="paranum">1997</span>.</p>
  10140. <p class="gatha1">‘‘Surabhī <a name="M2.0341"></a> taṃ vanaṃ vāti, nānāgandhasamoditaṃ <span class="note">[nānāgandhasameritaṃ (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  10141. <p class="gatha2">Sammaddateva <span class="note">[samodateva (ka.)]</span> gandhena, pupphasākhāhi taṃ vanaṃ;</p>
  10142. <p class="gathalast">Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.</p>
  10143. <p class="hangnum"><a name="para1998"></a><a name="para1998_kn14"></a><span class="paranum">1998</span>.</p>
  10144. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;</p>
  10145. <p class="gathalast">Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.</p>
  10146. <p class="hangnum"><a name="para1999"></a><a name="para1999_kn14"></a><span class="paranum">1999</span>.</p>
  10147. <p class="gatha1">‘‘Nandikā jīvaputtā ca, jīvaputtā piyā ca no;</p>
  10148. <p class="gathalast">Piyā puttā piyā nandā, dijā pokkharaṇīgharā.</p>
  10149. <p class="hangnum"><a name="para2000"></a><a name="para2000_kn14"></a><span class="paranum">2000</span>.</p>
  10150. <p class="gatha1">‘‘Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;</p>
  10151. <p class="gatha2">Nānāvaṇṇehi pupphehi, kusaleheva suganthitā <span class="note">[suganthikā (sī. pī.)]</span>;</p>
  10152. <p class="gathalast">Yattha <a name="T2.0405"></a> vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10153. <p class="hangnum"><a name="para2001"></a><a name="para2001_kn14"></a><span class="paranum">2001</span>.</p>
  10154. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10155. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.</p>
  10156. <p class="hangnum"><a name="para2002"></a><a name="para2002_kn14"></a><span class="paranum">2002</span>.</p>
  10157. <p class="gatha1">‘‘Idañca me sattubhattaṃ, madhunā paṭisaṃyutaṃ;</p>
  10158. <p class="gathalast">Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattaṃ dadāmi te’’.</p>
  10159. <p class="hangnum"><a name="para2003"></a><a name="para2003_kn14"></a><span class="paranum">2003</span>.</p>
  10160. <p class="gatha1">‘‘Tuyheva sambalaṃ hotu, nāhaṃ icchāmi sambalaṃ;</p>
  10161. <p class="gathalast">Itopi brahme gaṇhāhi, gaccha brahme yathāsukhaṃ.</p>
  10162. <p class="hangnum"><a name="para2004"></a><a name="para2004_kn14"></a><span class="paranum">2004</span>.</p>
  10163. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;</p>
  10164. <p class="gatha2">Isīpi accuto tattha, paṅkadanto rajassiro;</p>
  10165. <p class="gathalast">Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ.</p>
  10166. <p class="hangnum"><a name="para2005"></a><a name="para2005_kn14"></a><span class="paranum">2005</span>.</p>
  10167. <p class="gatha1">‘‘Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati;</p>
  10168. <p class="gathalast">Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te maggaṃ pavakkhati’’.</p>
  10169. <p class="hangnum"><a name="para2006"></a><a name="para2006_kn14"></a><span class="paranum">2006</span>.</p>
  10170. <p class="gatha1">Idaṃ <a name="V2.0250"></a> sutvā brahmabandhu, cetaṃ katvā padakkhiṇaṃ;</p>
  10171. <p class="gathalast">Udaggacitto pakkāmi, yenāsi accuto isi.</p>
  10172. <p class="centered">Cūḷavanavaṇṇanā.</p>
  10173. <p class="subhead">Mahāvanavaṇṇanā</p>
  10174. <p class="hangnum"><a name="para2007"></a><a name="para2007_kn14"></a><span class="paranum">2007</span>.</p>
  10175. <p class="gatha1">Gacchanto <a name="M2.0342"></a> so bhāradvājo, addassa accutaṃ isiṃ;</p>
  10176. <p class="gathalast">Disvāna taṃ bhāradvājo, sammodi isinā saha.</p>
  10177. <p class="hangnum"><a name="para2008"></a><a name="para2008_kn14"></a><span class="paranum">2008</span>.</p>
  10178. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  10179. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpesi, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  10180. <p class="hangnum"><a name="para2009"></a><a name="para2009_kn14"></a><span class="paranum">2009</span>.</p>
  10181. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10182. <p class="gathalast">Vane <a name="T2.0406"></a> vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  10183. <p class="hangnum"><a name="para2010"></a><a name="para2010_kn14"></a><span class="paranum">2010</span>.</p>
  10184. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva me brahme, atho brahme anāmayaṃ;</p>
  10185. <p class="gathalast">Atho uñchena yāpemi, atho mūlaphalā bahū.</p>
  10186. <p class="hangnum"><a name="para2011"></a><a name="para2011_kn14"></a><span class="paranum">2011</span>.</p>
  10187. <p class="gatha1">‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10188. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.</p>
  10189. <p class="hangnum"><a name="para2012"></a><a name="para2012_kn14"></a><span class="paranum">2012</span>.</p>
  10190. <p class="gatha1">‘‘Bahūni vassapūgāni, assame vasato mama;</p>
  10191. <p class="gathalast">Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ.</p>
  10192. <p class="hangnum"><a name="para2013"></a><a name="para2013_kn14"></a><span class="paranum">2013</span>.</p>
  10193. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;</p>
  10194. <p class="gathalast">Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.</p>
  10195. <p class="hangnum"><a name="para2014"></a><a name="para2014_kn14"></a><span class="paranum">2014</span>.</p>
  10196. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;</p>
  10197. <p class="gathalast">Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.</p>
  10198. <p class="hangnum"><a name="para2015"></a><a name="para2015_kn14"></a><span class="paranum">2015</span>.</p>
  10199. <p class="gatha1">‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  10200. <p class="gathalast">Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.</p>
  10201. <p class="hangnum"><a name="para2016"></a><a name="para2016_kn14"></a><span class="paranum">2016</span>.</p>
  10202. <p class="gatha1">‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;</p>
  10203. <p class="gatha2">Sañjayassa sakaṃ puttaṃ, sivīhi vippavāsitaṃ;</p>
  10204. <p class="gathalast">Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.</p>
  10205. <p class="hangnum"><a name="para2017"></a><a name="para2017_kn14"></a><span class="paranum">2017</span>.</p>
  10206. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0251"></a> bhavaṃ eti puññatthaṃ, sivirājassa dassanaṃ;</p>
  10207. <p class="gatha2">Maññe bhavaṃ patthayati, rañño bhariyaṃ patibbataṃ;</p>
  10208. <p class="gathalast">Maññe kaṇhājinaṃ dāsiṃ, jāliṃ dāsañca icchasi.</p>
  10209. <p class="hangnum"><a name="para2018"></a><a name="para2018_kn14"></a><span class="paranum">2018</span>.</p>
  10210. <p class="gatha1">‘‘Atha vā tayo mātāputte, araññā netumāgato;</p>
  10211. <p class="gathalast">Na <a name="T2.0407"></a> tassa bhogā vijjanti, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇa’’.</p>
  10212. <p class="hangnum"><a name="para2019"></a><a name="para2019_kn14"></a><span class="paranum">2019</span>.</p>
  10213. <p class="gatha1">‘‘Akuddharūpohaṃ <a name="M2.0343"></a> bhoto <span class="note">[bhoto (sī. pī.)]</span>, nāhaṃ yācitumāgato;</p>
  10214. <p class="gathalast">Sādhu dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho.</p>
  10215. <p class="hangnum"><a name="para2020"></a><a name="para2020_kn14"></a><span class="paranum">2020</span>.</p>
  10216. <p class="gatha1">‘‘Adiṭṭhapubbo sivirājā, sivīhi vippavāsito;</p>
  10217. <p class="gathalast">Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.</p>
  10218. <p class="hangnum"><a name="para2021"></a><a name="para2021_kn14"></a><span class="paranum">2021</span>.</p>
  10219. <p class="gatha1">‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;</p>
  10220. <p class="gathalast">Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10221. <p class="hangnum"><a name="para2022"></a><a name="para2022_kn14"></a><span class="paranum">2022</span>.</p>
  10222. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10223. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.</p>
  10224. <p class="hangnum"><a name="para2023"></a><a name="para2023_kn14"></a><span class="paranum">2023</span>.</p>
  10225. <p class="gatha1">‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;</p>
  10226. <p class="gathalast">Uggatā abbhakūṭāva nīlā añjanapabbatā.</p>
  10227. <p class="hangnum"><a name="para2024"></a><a name="para2024_kn14"></a><span class="paranum">2024</span>.</p>
  10228. <p class="gatha1">‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;</p>
  10229. <p class="gathalast">Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.</p>
  10230. <p class="hangnum"><a name="para2025"></a><a name="para2025_kn14"></a><span class="paranum">2025</span>.</p>
  10231. <p class="gatha1">‘‘Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;</p>
  10232. <p class="gathalast">Najjuhā kokilasaṅghā, sampatanti dumā dumaṃ.</p>
  10233. <p class="hangnum"><a name="para2026"></a><a name="para2026_kn14"></a><span class="paranum">2026</span>.</p>
  10234. <p class="gatha1">‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;</p>
  10235. <p class="gatha2">Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;</p>
  10236. <p class="gathalast">Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10237. <p class="hangnum"><a name="para2027"></a><a name="para2027_kn14"></a><span class="paranum">2027</span>.</p>
  10238. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10239. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.</p>
  10240. <p class="hangnum"><a name="para2028"></a><a name="para2028_kn14"></a><span class="paranum">2028</span>.</p>
  10241. <p class="gatha1">‘‘Karerimālā <a name="T2.0408"></a> vitatā, bhūmibhāge manorame;</p>
  10242. <p class="gathalast">Saddalāharitā bhūmi, na tatthuddhaṃsate rajo.</p>
  10243. <p class="hangnum"><a name="para2029"></a><a name="para2029_kn14"></a><span class="paranum">2029</span>.</p>
  10244. <p class="gatha1">‘‘Mayūragīvasaṅkāsā, tūlaphassasamūpamā;</p>
  10245. <p class="gathalast">Tiṇāni nātivattanti, samantā caturaṅgulā.</p>
  10246. <p class="hangnum"><a name="para2030"></a><a name="para2030_kn14"></a><span class="paranum">2030</span>.</p>
  10247. <p class="gatha1">‘‘Ambā jambū kapitthā ca, nīce pakkā cudumbarā;</p>
  10248. <p class="gathalast">Paribhogehi rukkhehi, vanaṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ.</p>
  10249. <p class="hangnum"><a name="para2031"></a><a name="para2031_kn14"></a><span class="paranum">2031</span>.</p>
  10250. <p class="gatha1">‘‘Veḷuriyavaṇṇasannibhaṃ<a name="V2.0252"></a><a name="M2.0344"></a>, macchagumbanisevitaṃ;</p>
  10251. <p class="gathalast">Suciṃ sugandhaṃ salilaṃ, āpo tatthapi sandati.</p>
  10252. <p class="hangnum"><a name="para2032"></a><a name="para2032_kn14"></a><span class="paranum">2032</span>.</p>
  10253. <p class="gatha1">‘‘Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame;</p>
  10254. <p class="gathalast">Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.</p>
  10255. <p class="hangnum"><a name="para2033"></a><a name="para2033_kn14"></a><span class="paranum">2033</span>.</p>
  10256. <p class="gatha1">‘‘Tīṇi uppalajātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;</p>
  10257. <p class="gathalast">Vicittaṃ nīlānekāni, setā lohitakāni ca.</p>
  10258. <p class="hangnum"><a name="para2034"></a><a name="para2034_kn14"></a><span class="paranum">2034</span>.</p>
  10259. <p class="gatha1">‘‘Khomāva tattha padumā, setasogandhikehi ca;</p>
  10260. <p class="gathalast">Kalambakehi sañchanno, mucalindo nāma so saro.</p>
  10261. <p class="hangnum"><a name="para2035"></a><a name="para2035_kn14"></a><span class="paranum">2035</span>.</p>
  10262. <p class="gatha1">‘‘Athettha padumā phullā, apariyantāva dissare;</p>
  10263. <p class="gathalast">Gimhā hemantikā phullā, jaṇṇutagghā upattharā.</p>
  10264. <p class="hangnum"><a name="para2036"></a><a name="para2036_kn14"></a><span class="paranum">2036</span>.</p>
  10265. <p class="gatha1">‘‘Surabhī sampavāyanti, vicittapupphasanthatā;</p>
  10266. <p class="gathalast">Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.</p>
  10267. <p class="hangnum"><a name="para2037"></a><a name="para2037_kn14"></a><span class="paranum">2037</span>.</p>
  10268. <p class="gatha1">‘‘Athettha udakantasmiṃ, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;</p>
  10269. <p class="gathalast">Kadambā pāṭalī phullā, koviḷārā ca pupphitā.</p>
  10270. <p class="hangnum"><a name="para2038"></a><a name="para2038_kn14"></a><span class="paranum">2038</span>.</p>
  10271. <p class="gatha1">‘‘Aṅkolā kacchikārā ca, pārijaññā ca pupphitā;</p>
  10272. <p class="gathalast">Vāraṇā <a name="T2.0409"></a> vayanā <span class="note">[sāyanā (sī. pī.), vuyhanā (syā.)]</span> rukkhā, mucalindamubhato <span class="note">[mucalindamabhito (sī. pī.)]</span> saraṃ.</p>
  10273. <p class="hangnum"><a name="para2039"></a><a name="para2039_kn14"></a><span class="paranum">2039</span>.</p>
  10274. <p class="gatha1">‘‘Sirīsā setapārisā <span class="note">[setavārisā (sī. pī.)]</span>, sādhu vāyanti padmakā;</p>
  10275. <p class="gathalast">Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī <span class="note">[saranigguṇḍī (ka.)]</span>, asanā cettha pupphitā.</p>
  10276. <p class="hangnum"><a name="para2040"></a><a name="para2040_kn14"></a><span class="paranum">2040</span>.</p>
  10277. <p class="gatha1">‘‘Paṅgurā <span class="note">[paṅkurā (syā.), paṅgulā (ka.)]</span> bahulā selā, sobhañjanā ca pupphitā;</p>
  10278. <p class="gathalast">Ketakā kaṇikārā ca, kanaverā ca pupphitā.</p>
  10279. <p class="hangnum"><a name="para2041"></a><a name="para2041_kn14"></a><span class="paranum">2041</span>.</p>
  10280. <p class="gatha1">‘‘Ajjunā ajjukaṇṇā ca, mahānāmā ca pupphitā;</p>
  10281. <p class="gathalast">Supupphitaggā tiṭṭhanti, pajjalanteva kiṃsukā.</p>
  10282. <p class="hangnum"><a name="para2042"></a><a name="para2042_kn14"></a><span class="paranum">2042</span>.</p>
  10283. <p class="gatha1">‘‘Setapaṇṇī sattapaṇṇā, kadaliyo kusumbharā;</p>
  10284. <p class="gathalast">Dhanutakkārī pupphehi, sīsapāvaraṇāni ca.</p>
  10285. <p class="hangnum"><a name="para2043"></a><a name="para2043_kn14"></a><span class="paranum">2043</span>.</p>
  10286. <p class="gatha1">‘‘Acchivā sallavā <span class="note">[sabalā (sī.), simalā (pī.)]</span> rukkhā, sallakiyo ca pupphitā;</p>
  10287. <p class="gathalast">Setageru ca tagarā, maṃsikuṭṭhā kulāvarā.</p>
  10288. <p class="hangnum"><a name="para2044"></a><a name="para2044_kn14"></a><span class="paranum">2044</span>.</p>
  10289. <p class="gatha1">‘‘Daharā <a name="M2.0345"></a> rukkhā ca vuddhā ca, akuṭilā cettha pupphitā;</p>
  10290. <p class="gathalast">Assamaṃ ubhato ṭhanti, agyāgāraṃ samantato.</p>
  10291. <p class="hangnum"><a name="para2045"></a><a name="para2045_kn14"></a><span class="paranum">2045</span>.</p>
  10292. <p class="gatha1">‘‘Athettha udakantasmiṃ, bahujāto phaṇijjako;</p>
  10293. <p class="gathalast">Muggatiyo karatiyo, sevālasīsakā bahū.</p>
  10294. <p class="hangnum"><a name="para2046"></a><a name="para2046_kn14"></a><span class="paranum">2046</span>.</p>
  10295. <p class="gatha1">‘‘Uddāpavattaṃ <a name="V2.0253"></a> <span class="note">[uddhāpavattaṃ (syā. pī.)]</span> ulluḷitaṃ, makkhikā hiṅgujālikā;</p>
  10296. <p class="gathalast">Dāsimakañjako <span class="note">[dāsimā koñjako (ka.)]</span> cettha, bahū nīcekaḷambakā.</p>
  10297. <p class="hangnum"><a name="para2047"></a><a name="para2047_kn14"></a><span class="paranum">2047</span>.</p>
  10298. <p class="gatha1">‘‘Elamphurakasañchannā <span class="note">[elambarakasañchannā (sī. pī.), eḷambakehi sañchannā (syā.)]</span>, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;</p>
  10299. <p class="gathalast">Sattāhaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati.</p>
  10300. <p class="hangnum"><a name="para2048"></a><a name="para2048_kn14"></a><span class="paranum">2048</span>.</p>
  10301. <p class="gatha1">‘‘Ubhato <a name="T2.0410"></a> saraṃ mucalindaṃ, pupphā tiṭṭhanti sobhanā;</p>
  10302. <p class="gathalast">Indīvarehi sañchannaṃ, vanaṃ taṃ upasobhati.</p>
  10303. <p class="hangnum"><a name="para2049"></a><a name="para2049_kn14"></a><span class="paranum">2049</span>.</p>
  10304. <p class="gatha1">‘‘Aḍḍhamāsaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati;</p>
  10305. <p class="gatha2">Nīlapupphī setavārī, pupphitā girikaṇṇikā;</p>
  10306. <p class="gathalast">Kalerukkhehi <span class="note">[kaṭerukehi (sī.), kaṭerukkhehi (pī.)]</span> sañchannaṃ, vanaṃ taṃ tulasīhi ca.</p>
  10307. <p class="hangnum"><a name="para2050"></a><a name="para2050_kn14"></a><span class="paranum">2050</span>.</p>
  10308. <p class="gatha1">‘‘Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṃ vanaṃ;</p>
  10309. <p class="gathalast">Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.</p>
  10310. <p class="hangnum"><a name="para2051"></a><a name="para2051_kn14"></a><span class="paranum">2051</span>.</p>
  10311. <p class="gatha1">‘‘Tīṇi kakkārujātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;</p>
  10312. <p class="gathalast">Kumbhamattāni cekāni, murajamattāni tā ubho.</p>
  10313. <p class="hangnum"><a name="para2052"></a><a name="para2052_kn14"></a><span class="paranum">2052</span>.</p>
  10314. <p class="gatha1">‘‘Athettha sāsapo bahuko, nādiyo <span class="note">[nāriyo (ka.)]</span> haritāyuto;</p>
  10315. <p class="gathalast">Asī tālāva tiṭṭhanti, chejjā indīvarā bahū.</p>
  10316. <p class="hangnum"><a name="para2053"></a><a name="para2053_kn14"></a><span class="paranum">2053</span>.</p>
  10317. <p class="gatha1">‘‘Apphoṭā suriyavallī ca, kāḷīyā <span class="note">[koḷīyā (ka.)]</span> madhugandhiyā;</p>
  10318. <p class="gathalast">Asokā mudayantī ca, vallibho khuddapupphiyo.</p>
  10319. <p class="hangnum"><a name="para2054"></a><a name="para2054_kn14"></a><span class="paranum">2054</span>.</p>
  10320. <p class="gatha1">‘‘Koraṇḍakā anojā ca, pupphitā nāgamallikā <span class="note">[nāgavallikā (sī. pī.)]</span>;</p>
  10321. <p class="gathalast">Rukkhamāruyha tiṭṭhanti, phullā kiṃsukavalliyo.</p>
  10322. <p class="hangnum"><a name="para2055"></a><a name="para2055_kn14"></a><span class="paranum">2055</span>.</p>
  10323. <p class="gatha1">‘‘Kaṭeruhā <a name="M2.0346"></a> ca vāsantī, yūthikā madhugandhiyā;</p>
  10324. <p class="gathalast">Niliyā sumanā bhaṇḍī, sobhati padumuttaro.</p>
  10325. <p class="hangnum"><a name="para2056"></a><a name="para2056_kn14"></a><span class="paranum">2056</span>.</p>
  10326. <p class="gatha1">‘‘Pāṭalī samuddakappāsī, kaṇikārā ca pupphitā;</p>
  10327. <p class="gathalast">Hemajālāva dissanti, ruciraggi sikhūpamā.</p>
  10328. <p class="hangnum"><a name="para2057"></a><a name="para2057_kn14"></a><span class="paranum">2057</span>.</p>
  10329. <p class="gatha1">‘‘Yāni tāni ca pupphāni, thalajānudakāni ca;</p>
  10330. <p class="gathalast">Sabbāni <a name="T2.0411"></a> tattha dissanti, evaṃ rammo mahodadhi.</p>
  10331. <p class="hangnum"><a name="para2058"></a><a name="para2058_kn14"></a><span class="paranum">2058</span>.</p>
  10332. <p class="gatha1">‘‘Athassā pokkharaṇiyā, bahukā vārigocarā;</p>
  10333. <p class="gathalast">Rohitā naḷapī <span class="note">[naḷape (ka.)]</span> siṅgū, kumbhilā makarā susū.</p>
  10334. <p class="hangnum"><a name="para2059"></a><a name="para2059_kn14"></a><span class="paranum">2059</span>.</p>
  10335. <p class="gatha1">‘‘Madhu ca madhulaṭṭhi ca, tālisā ca piyaṅgukā;</p>
  10336. <p class="gathalast">Kuṭandajā bhaddamuttā <span class="note">[unnakā bhaddamuṭṭhā ca (ka.)]</span>, setapupphā ca lolupā.</p>
  10337. <p class="hangnum"><a name="para2060"></a><a name="para2060_kn14"></a><span class="paranum">2060</span>.</p>
  10338. <p class="gatha1">‘‘Surabhī <a name="V2.0254"></a> ca rukkhā tagarā, bahukā tuṅgavaṇṭakā <span class="note">[tuṅgavallikā (ka.)]</span>;</p>
  10339. <p class="gathalast">Padmakā naradā kuṭṭhā, jhāmakā ca hareṇukā.</p>
  10340. <p class="hangnum"><a name="para2061"></a><a name="para2061_kn14"></a><span class="paranum">2061</span>.</p>
  10341. <p class="gatha1">‘‘Haliddakā gandhasilā, hiriverā ca guggulā;</p>
  10342. <p class="gathalast">Vibhedikā corakā kuṭṭhā, kappurā ca kaliṅgukā.</p>
  10343. <p class="hangnum"><a name="para2062"></a><a name="para2062_kn14"></a><span class="paranum">2062</span>.</p>
  10344. <p class="gatha1">‘‘Athettha sīhabyagghā ca, purisālū ca hatthiyo;</p>
  10345. <p class="gathalast">Eṇeyyā pasadā ceva, rohiccā sarabhā migā.</p>
  10346. <p class="hangnum"><a name="para2063"></a><a name="para2063_kn14"></a><span class="paranum">2063</span>.</p>
  10347. <p class="gatha1">‘‘Koṭṭhasuṇā suṇopi ca, tuliyā naḷasannibhā;</p>
  10348. <p class="gathalast">Cāmarī calanī laṅghī, jhāpitā makkaṭā picu.</p>
  10349. <p class="hangnum"><a name="para2064"></a><a name="para2064_kn14"></a><span class="paranum">2064</span>.</p>
  10350. <p class="gatha1">‘‘Kakkaṭā kaṭamāyā ca, ikkā goṇasirā bahū;</p>
  10351. <p class="gathalast">Khaggā varāhā nakulā, kāḷakettha bahūtaso.</p>
  10352. <p class="hangnum"><a name="para2065"></a><a name="para2065_kn14"></a><span class="paranum">2065</span>.</p>
  10353. <p class="gatha1">‘‘Mahiṃsā soṇasiṅgālā, pampakā ca samantato;</p>
  10354. <p class="gathalast">Ākucchā pacalākā ca, citrakā cāpi dīpiyo.</p>
  10355. <p class="hangnum"><a name="para2066"></a><a name="para2066_kn14"></a><span class="paranum">2066</span>.</p>
  10356. <p class="gatha1">‘‘Pelakā ca vighāsādā, sīhā gogaṇisādakā;</p>
  10357. <p class="gathalast">Aṭṭhapādā ca morā ca, bhassarā ca kukutthakā.</p>
  10358. <p class="hangnum"><a name="para2067"></a><a name="para2067_kn14"></a><span class="paranum">2067</span>.</p>
  10359. <p class="gatha1">‘‘Caṅkorā <a name="T2.0412"></a> kukkuṭā nāgā, aññamaññaṃ pakūjino;</p>
  10360. <p class="gathalast">Bakā balākā najjuhā, dindibhā kuñjavājitā <span class="note">[kuñjavādikā (sī. pī.)]</span>.</p>
  10361. <p class="hangnum"><a name="para2068"></a><a name="para2068_kn14"></a><span class="paranum">2068</span>.</p>
  10362. <p class="gatha1">‘‘Byagghinasā <a name="M2.0347"></a> lohapiṭṭhā, pammakā <span class="note">[pampakā (sī. pī.), cappakā (syā.), pabbakā (ka.)]</span> jīvajīvakā;</p>
  10363. <p class="gathalast">Kapiñjarā tittirāyo, kulā ca paṭikutthakā.</p>
  10364. <p class="hangnum"><a name="para2069"></a><a name="para2069_kn14"></a><span class="paranum">2069</span>.</p>
  10365. <p class="gatha1">‘‘Mandālakā celakeṭu, bhaṇḍutittiranāmakā;</p>
  10366. <p class="gathalast">Celāvakā piṅgalāyo <span class="note">[piṅgulāyo (sī. pī.)]</span>, goṭakā aṅgahetukā.</p>
  10367. <p class="hangnum"><a name="para2070"></a><a name="para2070_kn14"></a><span class="paranum">2070</span>.</p>
  10368. <p class="gatha1">‘‘Karaviyā ca saggā ca, uhuṅkārā ca kukkuhā;</p>
  10369. <p class="gathalast">Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, nānāsaranikūjitaṃ.</p>
  10370. <p class="hangnum"><a name="para2071"></a><a name="para2071_kn14"></a><span class="paranum">2071</span>.</p>
  10371. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, nīlakā <span class="note">[sāḷikā (ka.)]</span> mañjubhāṇikā;</p>
  10372. <p class="gathalast">Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.</p>
  10373. <p class="hangnum"><a name="para2072"></a><a name="para2072_kn14"></a><span class="paranum">2072</span>.</p>
  10374. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;</p>
  10375. <p class="gathalast">Setacchikuṭā bhadrakkhā, aṇḍajā citrapekhuṇā.</p>
  10376. <p class="hangnum"><a name="para2073"></a><a name="para2073_kn14"></a><span class="paranum">2073</span>.</p>
  10377. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;</p>
  10378. <p class="gathalast">Sikhaṇḍī nīlagīvāhi, aññamaññaṃ pakūjino.</p>
  10379. <p class="hangnum"><a name="para2074"></a><a name="para2074_kn14"></a><span class="paranum">2074</span>.</p>
  10380. <p class="gatha1">‘‘Kukutthakā kuḷīrakā, koṭṭhā pokkharasātakā;</p>
  10381. <p class="gathalast">Kālāmeyyā baliyakkhā, kadambā suvasāḷikā.</p>
  10382. <p class="hangnum"><a name="para2075"></a><a name="para2075_kn14"></a><span class="paranum">2075</span>.</p>
  10383. <p class="gatha1">‘‘Haliddā <a name="V2.0255"></a> lohitā setā, athettha nalakā bahū;</p>
  10384. <p class="gathalast">Vāraṇā bhiṅgarājā ca, kadambā suvakokilā.</p>
  10385. <p class="hangnum"><a name="para2076"></a><a name="para2076_kn14"></a><span class="paranum">2076</span>.</p>
  10386. <p class="gatha1">‘‘Ukkusā kurarā haṃsā, āṭā parivadentikā;</p>
  10387. <p class="gathalast">Pākahaṃsā <a name="T2.0413"></a> atibalā, najjuhā jīvajīvakā.</p>
  10388. <p class="hangnum"><a name="para2077"></a><a name="para2077_kn14"></a><span class="paranum">2077</span>.</p>
  10389. <p class="gatha1">‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;</p>
  10390. <p class="gathalast">Vāraṇābhirudā rammā, ubho kālūpakūjino.</p>
  10391. <p class="hangnum"><a name="para2078"></a><a name="para2078_kn14"></a><span class="paranum">2078</span>.</p>
  10392. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;</p>
  10393. <p class="gathalast">Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.</p>
  10394. <p class="hangnum"><a name="para2079"></a><a name="para2079_kn14"></a><span class="paranum">2079</span>.</p>
  10395. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;</p>
  10396. <p class="gathalast">Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.</p>
  10397. <p class="hangnum"><a name="para2080"></a><a name="para2080_kn14"></a><span class="paranum">2080</span>.</p>
  10398. <p class="gatha1">‘‘Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā <span class="note">[karavī nāma te dijā (sī. pī.)]</span>;</p>
  10399. <p class="gathalast">Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.</p>
  10400. <p class="hangnum"><a name="para2081"></a><a name="para2081_kn14"></a><span class="paranum">2081</span>.</p>
  10401. <p class="gatha1">‘‘Athettha <a name="M2.0348"></a> sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā;</p>
  10402. <p class="gathalast">Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.</p>
  10403. <p class="hangnum"><a name="para2082"></a><a name="para2082_kn14"></a><span class="paranum">2082</span>.</p>
  10404. <p class="gatha1">‘‘Eṇeyyapasadākiṇṇaṃ, nāgasaṃsevitaṃ vanaṃ;</p>
  10405. <p class="gathalast">Nānālatāhi sañchannaṃ, kadalīmigasevitaṃ.</p>
  10406. <p class="hangnum"><a name="para2083"></a><a name="para2083_kn14"></a><span class="paranum">2083</span>.</p>
  10407. <p class="gatha1">‘‘Athettha sāsapo bahuko <span class="note">[sāmā bahukā (syā. ka.)]</span>, nīvāro varako bahu;</p>
  10408. <p class="gathalast">Sāli akaṭṭhapāko ca, ucchu tattha anappako.</p>
  10409. <p class="hangnum"><a name="para2084"></a><a name="para2084_kn14"></a><span class="paranum">2084</span>.</p>
  10410. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;</p>
  10411. <p class="gatha2">Khudaṃ <span class="note">[khuddaṃ (syā. ka.)]</span> pipāsaṃ aratiṃ, tattha patto na vindati;</p>
  10412. <p class="gathalast">Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.</p>
  10413. <p class="hangnum"><a name="para2085"></a><a name="para2085_kn14"></a><span class="paranum">2085</span>.</p>
  10414. <p class="gatha1">‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;</p>
  10415. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.</p>
  10416. <p class="hangnum"><a name="para2086"></a><a name="para2086_kn14"></a><span class="paranum">2086</span>.</p>
  10417. <p class="gatha1">Idaṃ <a name="T2.0414"></a> sutvā brahmabandhu, isiṃ katvā padakkhiṇaṃ;</p>
  10418. <p class="gathalast">Udaggacitto pakkāmi, yattha vessantaro ahu’’.</p>
  10419. <p class="centered">Mahāvanavaṇṇanā.</p>
  10420. <p class="subhead">Dārakapabbaṃ</p>
  10421. <p class="hangnum"><a name="para2087"></a><a name="para2087_kn14"></a><span class="paranum">2087</span>.</p>
  10422. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhehi <a name="V2.0256"></a> jāli patiṭṭha, porāṇaṃ viya dissati;</p>
  10423. <p class="gathalast">Brāhmaṇaṃ viya passāmi, nandiyo mābhikīrare’’.</p>
  10424. <p class="hangnum"><a name="para2088"></a><a name="para2088_kn14"></a><span class="paranum">2088</span>.</p>
  10425. <p class="gatha1">‘‘Ahampi tāta passāmi, yo so brahmāva dissati;</p>
  10426. <p class="gathalast">Addhiko viya <span class="note">[atthiko viya (sī. pī.)]</span> āyāti, atithī no bhavissati’’.</p>
  10427. <p class="hangnum"><a name="para2089"></a><a name="para2089_kn14"></a><span class="paranum">2089</span>.</p>
  10428. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  10429. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  10430. <p class="hangnum"><a name="para2090"></a><a name="para2090_kn14"></a><span class="paranum">2090</span>.</p>
  10431. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10432. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  10433. <p class="hangnum"><a name="para2091"></a><a name="para2091_kn14"></a><span class="paranum">2091</span>.</p>
  10434. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;</p>
  10435. <p class="gathalast">Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.</p>
  10436. <p class="hangnum"><a name="para2092"></a><a name="para2092_kn14"></a><span class="paranum">2092</span>.</p>
  10437. <p class="gatha1">‘‘Atho <a name="M2.0349"></a> ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10438. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā amhaṃ <span class="note">[mayhaṃ (syā. ka.)]</span> na vijjati’’.</p>
  10439. <p class="hangnum"><a name="para2093"></a><a name="para2093_kn14"></a><span class="paranum">2093</span>.</p>
  10440. <p class="gatha1">‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ <span class="note">[jīvisokinaṃ (syā.)]</span>;</p>
  10441. <p class="gatha2">Idampi paṭhamaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;</p>
  10442. <p class="gathalast">Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ.</p>
  10443. <p class="hangnum"><a name="para2094"></a><a name="para2094_kn14"></a><span class="paranum">2094</span>.</p>
  10444. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;</p>
  10445. <p class="gathalast">Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.</p>
  10446. <p class="hangnum"><a name="para2095"></a><a name="para2095_kn14"></a><span class="paranum">2095</span>.</p>
  10447. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni <a name="T2.0415"></a> piyālāni, madhuke kāsumāriyo;</p>
  10448. <p class="gathalast">Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.</p>
  10449. <p class="hangnum"><a name="para2096"></a><a name="para2096_kn14"></a><span class="paranum">2096</span>.</p>
  10450. <p class="gatha1">‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  10451. <p class="gathalast">Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.</p>
  10452. <p class="hangnum"><a name="para2097"></a><a name="para2097_kn14"></a><span class="paranum">2097</span>.</p>
  10453. <p class="gatha1">‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;</p>
  10454. <p class="gathalast">Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  10455. <p class="hangnum"><a name="para2098"></a><a name="para2098_kn14"></a><span class="paranum">2098</span>.</p>
  10456. <p class="gatha1">‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;</p>
  10457. <p class="gathalast">Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, putte me dehi yācito’’.</p>
  10458. <p class="hangnum"><a name="para2099"></a><a name="para2099_kn14"></a><span class="paranum">2099</span>.</p>
  10459. <p class="gatha1">‘‘Dadāmi na vikampāmi, issaro naya brāhmaṇa;</p>
  10460. <p class="gathalast">Pāto gatā rājaputtī, sāyaṃ uñchāto ehiti.</p>
  10461. <p class="hangnum"><a name="para2100"></a><a name="para2100_kn14"></a><span class="paranum">2100</span>.</p>
  10462. <p class="gatha1">‘‘Ekarattiṃ <a name="V2.0257"></a> vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa;</p>
  10463. <p class="gathalast">Tassā nhāte upaghāte, atha ne māladhārine.</p>
  10464. <p class="hangnum"><a name="para2101"></a><a name="para2101_kn14"></a><span class="paranum">2101</span>.</p>
  10465. <p class="gatha1">‘‘Ekarattiṃ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa;</p>
  10466. <p class="gatha2">Nānāpupphehi sañchanne, nānāgandhehi bhūsite;</p>
  10467. <p class="gathalast">Nānāmūlaphalākiṇṇe, gaccha svādāya brāhmaṇa’’.</p>
  10468. <p class="hangnum"><a name="para2102"></a><a name="para2102_kn14"></a><span class="paranum">2102</span>.</p>
  10469. <p class="gatha1">‘‘Na vāsamabhirocāmi, gamanaṃ mayha ruccati;</p>
  10470. <p class="gathalast">Antarāyopi me assa, gacchaññeva rathesabha.</p>
  10471. <p class="hangnum"><a name="para2103"></a><a name="para2103_kn14"></a><span class="paranum">2103</span>.</p>
  10472. <p class="gatha1">‘‘Na hetā yācayogī naṃ, antarāyassa kāriyā;</p>
  10473. <p class="gathalast">Itthiyo mantaṃ <span class="note">[itthikāmantaṃ (ka.)]</span> jānanti, sabbaṃ gaṇhanti vāmato.</p>
  10474. <p class="hangnum"><a name="para2104"></a><a name="para2104_kn14"></a><span class="paranum">2104</span>.</p>
  10475. <p class="gatha1">‘‘Saddhāya <a name="M2.0350"></a> dānaṃ dadato, māsaṃ adakkhi mātaraṃ;</p>
  10476. <p class="gathalast">Antarāyampi <a name="T2.0416"></a> sā kayirā, gacchaññeva rathesabha.</p>
  10477. <p class="hangnum"><a name="para2105"></a><a name="para2105_kn14"></a><span class="paranum">2105</span>.</p>
  10478. <p class="gatha1">‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;</p>
  10479. <p class="gathalast">Saddhāya dānaṃ dadato, evaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.</p>
  10480. <p class="hangnum"><a name="para2106"></a><a name="para2106_kn14"></a><span class="paranum">2106</span>.</p>
  10481. <p class="gatha1">‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;</p>
  10482. <p class="gathalast">Mādisassa dhanaṃ datvā, rāja saggaṃ gamissasi’’.</p>
  10483. <p class="hangnum"><a name="para2107"></a><a name="para2107_kn14"></a><span class="paranum">2107</span>.</p>
  10484. <p class="gatha1">‘‘Sace tvaṃ nicchase daṭṭhuṃ, mama bhariyaṃ patibbataṃ;</p>
  10485. <p class="gathalast">Ayyakassapi dassehi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10486. <p class="hangnum"><a name="para2108"></a><a name="para2108_kn14"></a><span class="paranum">2108</span>.</p>
  10487. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  10488. <p class="gathalast">Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.</p>
  10489. <p class="hangnum"><a name="para2109"></a><a name="para2109_kn14"></a><span class="paranum">2109</span>.</p>
  10490. <p class="gatha1">‘‘Acchedanassa bhāyāmi, rājaputta suṇohi me;</p>
  10491. <p class="gatha2">Rājadaṇḍāya maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā;</p>
  10492. <p class="gathalast">Jino dhanañca dāse ca, gārayhassa brahmabandhuyā’’.</p>
  10493. <p class="hangnum"><a name="para2110"></a><a name="para2110_kn14"></a><span class="paranum">2110</span>.</p>
  10494. <p class="gatha1">‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;</p>
  10495. <p class="gatha2">Dhamme ṭhito mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;</p>
  10496. <p class="gathalast">Laddhā pītisomanassaṃ, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.</p>
  10497. <p class="hangnum"><a name="para2111"></a><a name="para2111_kn14"></a><span class="paranum">2111</span>.</p>
  10498. <p class="gatha1">‘‘Nāhaṃ tampi karissāmi, yaṃ maṃ tvaṃ anusāsasi;</p>
  10499. <p class="gathalast">Dārakeva ahaṃ nessaṃ, brāhmaṇyā paricārake’’.</p>
  10500. <p class="hangnum"><a name="para2112"></a><a name="para2112_kn14"></a><span class="paranum">2112</span>.</p>
  10501. <p class="gatha1">‘‘Tato kumārā byathitā <span class="note">[byadhitā (sī. pī. ka.)]</span>, sutvā luddassa bhāsitaṃ;</p>
  10502. <p class="gathalast">Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.</p>
  10503. <p class="hangnum"><a name="para2113"></a><a name="para2113_kn14"></a><span class="paranum">2113</span>.</p>
  10504. <p class="gatha1">‘‘Ehi <a name="V2.0258"></a> tāta piyaputta, pūretha mama pāramiṃ;</p>
  10505. <p class="gathalast">Hadayaṃ <a name="T2.0417"></a> mebhisiñcetha, karotha vacanaṃ mama.</p>
  10506. <p class="hangnum"><a name="para2114"></a><a name="para2114_kn14"></a><span class="paranum">2114</span>.</p>
  10507. <p class="gatha1">‘‘Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;</p>
  10508. <p class="gathalast">Jātipāraṃ tarissāmi, santāressaṃ sadevakaṃ’’.</p>
  10509. <p class="hangnum"><a name="para2115"></a><a name="para2115_kn14"></a><span class="paranum">2115</span>.</p>
  10510. <p class="gatha1">‘‘Ehi amma piyadhīti, pūretha mama pāramiṃ <span class="note">[piyā me dānapāramī (syā. ka.)]</span>;</p>
  10511. <p class="gathalast">Hadayaṃ mebhisiñcetha, karotha vacanaṃ mama.</p>
  10512. <p class="hangnum"><a name="para2116"></a><a name="para2116_kn14"></a><span class="paranum">2116</span>.</p>
  10513. <p class="gatha1">‘‘Yānā <a name="M2.0351"></a> nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;</p>
  10514. <p class="gathalast">Jātipāraṃ tarissāmi, uddharissaṃ sadevakaṃ’’.</p>
  10515. <p class="hangnum"><a name="para2117"></a><a name="para2117_kn14"></a><span class="paranum">2117</span>.</p>
  10516. <p class="gatha1">‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;</p>
  10517. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.</p>
  10518. <p class="hangnum"><a name="para2118"></a><a name="para2118_kn14"></a><span class="paranum">2118</span>.</p>
  10519. <p class="gatha1">‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;</p>
  10520. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa adā vitto, puttake dānamuttamaṃ.</p>
  10521. <p class="hangnum"><a name="para2119"></a><a name="para2119_kn14"></a><span class="paranum">2119</span>.</p>
  10522. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  10523. <p class="gathalast">Yaṃ kumāre padinnamhi, medanī sampakampatha.</p>
  10524. <p class="hangnum"><a name="para2120"></a><a name="para2120_kn14"></a><span class="paranum">2120</span>.</p>
  10525. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  10526. <p class="gatha2">Yaṃ pañjalikato rājā, kumāre sukhavacchite;</p>
  10527. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.</p>
  10528. <p class="hangnum"><a name="para2121"></a><a name="para2121_kn14"></a><span class="paranum">2121</span>.</p>
  10529. <p class="gatha1">‘‘Tato so brāhmaṇo luddo, lataṃ dantehi chindiya;</p>
  10530. <p class="gathalast">Latāya hatthe bandhitvā, latāya anumajjatha <span class="note">[anupajjatha (ka.)]</span>.</p>
  10531. <p class="hangnum"><a name="para2122"></a><a name="para2122_kn14"></a><span class="paranum">2122</span>.</p>
  10532. <p class="gatha1">‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;</p>
  10533. <p class="gathalast">Ākoṭayanto <a name="T2.0418"></a> te neti, sivirājassa pekkhato’’.</p>
  10534. <p class="hangnum"><a name="para2123"></a><a name="para2123_kn14"></a><span class="paranum">2123</span>.</p>
  10535. <p class="gatha1">‘‘Tato kumārā pakkāmuṃ, brāhmaṇassa pamuñciya;</p>
  10536. <p class="gathalast">Assupuṇṇehi nettehi, pitaraṃ so udikkhati.</p>
  10537. <p class="hangnum"><a name="para2124"></a><a name="para2124_kn14"></a><span class="paranum">2124</span>.</p>
  10538. <p class="gatha1">‘‘Vedhamassatthapattaṃva, pitu pādāni vandati;</p>
  10539. <p class="gathalast">Pitu pādāni vanditvā, idaṃ vacanamabravi.</p>
  10540. <p class="hangnum"><a name="para2125"></a><a name="para2125_kn14"></a><span class="paranum">2125</span>.</p>
  10541. <p class="gatha1">‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;</p>
  10542. <p class="gathalast">Yāva ammampi passemu, atha no tāta dassasi.</p>
  10543. <p class="hangnum"><a name="para2126"></a><a name="para2126_kn14"></a><span class="paranum">2126</span>.</p>
  10544. <p class="gatha1">‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;</p>
  10545. <p class="gatha2">Mā no tvaṃ tāta adadā, yāva ammāpi etu no;</p>
  10546. <p class="gathalast">Tadāyaṃ brāhmaṇo kāmaṃ, vikkiṇātu hanātu vā.</p>
  10547. <p class="hangnum"><a name="para2127"></a><a name="para2127_kn14"></a><span class="paranum">2127</span>.</p>
  10548. <p class="gatha1">‘‘Balaṅkapādo <a name="V2.0259"></a> <span class="note">[bilaṅkapādo (ka.)]</span> andhanakho <span class="note">[addhanakho (sī. syā. pī.)]</span>, atho ovaddhapiṇḍiko <span class="note">[obandhapiṇḍiko (ka.)]</span>;</p>
  10549. <p class="gathalast">Dīghuttaroṭṭho capalo, kaḷāro bhagganāsako.</p>
  10550. <p class="hangnum"><a name="para2128"></a><a name="para2128_kn14"></a><span class="paranum">2128</span>.</p>
  10551. <p class="gatha1">‘‘Kumbhodaro <a name="M2.0352"></a> bhaggapiṭṭhi, atho visamacakkhuko;</p>
  10552. <p class="gathalast">Lohamassu haritakeso, valīnaṃ tilakāhato.</p>
  10553. <p class="hangnum"><a name="para2129"></a><a name="para2129_kn14"></a><span class="paranum">2129</span>.</p>
  10554. <p class="gatha1">‘‘Piṅgalo ca vinato ca, vikaṭo ca brahā kharo;</p>
  10555. <p class="gathalast">Ajināni ca sannaddho, amanusso bhayānako.</p>
  10556. <p class="hangnum"><a name="para2130"></a><a name="para2130_kn14"></a><span class="paranum">2130</span>.</p>
  10557. <p class="gatha1">‘‘Manusso udāhu yakkho, maṃsalohitabhojano;</p>
  10558. <p class="gathalast">Gāmā araññamāgamma, dhanaṃ taṃ tāta yācati.</p>
  10559. <p class="hangnum"><a name="para2131"></a><a name="para2131_kn14"></a><span class="paranum">2131</span>.</p>
  10560. <p class="gatha1">‘‘Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi;</p>
  10561. <p class="gathalast">Asmā nūna te hadayaṃ, āyasaṃ daḷhabandhanaṃ.</p>
  10562. <p class="hangnum"><a name="para2132"></a><a name="para2132_kn14"></a><span class="paranum">2132</span>.</p>
  10563. <p class="gatha1">‘‘Yo <a name="T2.0419"></a> no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā;</p>
  10564. <p class="bodytext">Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati.</p>
  10565. <p class="hangnum"><a name="para2133"></a><a name="para2133_kn14"></a><span class="paranum">2133</span>.</p>
  10566. <p class="gatha1">‘‘Idheva acchataṃ kaṇhā, na sā jānāti kismiñci;</p>
  10567. <p class="gathalast">Migīva khīrasammattā, yūthā hīnā pakandati.</p>
  10568. <p class="hangnum"><a name="para2134"></a><a name="para2134_kn14"></a><span class="paranum">2134</span>.</p>
  10569. <p class="gatha1">‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;</p>
  10570. <p class="gathalast">Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.</p>
  10571. <p class="hangnum"><a name="para2135"></a><a name="para2135_kn14"></a><span class="paranum">2135</span>.</p>
  10572. <p class="gatha1">‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;</p>
  10573. <p class="gathalast">Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.</p>
  10574. <p class="hangnum"><a name="para2136"></a><a name="para2136_kn14"></a><span class="paranum">2136</span>.</p>
  10575. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati <span class="note">[rujjati (syā. ka.)]</span>;</p>
  10576. <p class="gathalast">Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.</p>
  10577. <p class="hangnum"><a name="para2137"></a><a name="para2137_kn14"></a><span class="paranum">2137</span>.</p>
  10578. <p class="gatha1">‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;</p>
  10579. <p class="gathalast">Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.</p>
  10580. <p class="hangnum"><a name="para2138"></a><a name="para2138_kn14"></a><span class="paranum">2138</span>.</p>
  10581. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, ciraṃ rucchati assame;</p>
  10582. <p class="gathalast">Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.</p>
  10583. <p class="hangnum"><a name="para2139"></a><a name="para2139_kn14"></a><span class="paranum">2139</span>.</p>
  10584. <p class="gatha1">‘‘So nūna kapaṇo tāto, ciraṃ rucchati assame;</p>
  10585. <p class="gathalast">Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.</p>
  10586. <p class="hangnum"><a name="para2140"></a><a name="para2140_kn14"></a><span class="paranum">2140</span>.</p>
  10587. <p class="gatha1">‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;</p>
  10588. <p class="gathalast">Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.</p>
  10589. <p class="hangnum"><a name="para2141"></a><a name="para2141_kn14"></a><span class="paranum">2141</span>.</p>
  10590. <p class="gatha1">‘‘So <a name="M2.0353"></a> nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;</p>
  10591. <p class="gathalast">Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.</p>
  10592. <p class="hangnum"><a name="para2142"></a><a name="para2142_kn14"></a><span class="paranum">2142</span>.</p>
  10593. <p class="gatha1">‘‘Ime <a name="T2.0420"></a><a name="V2.0260"></a> te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā <span class="note">[sindhuvāritā (bahūsu)]</span>;</p>
  10594. <p class="gathalast">Vividhāni rukkhajātāni, tāni ajja jahāmase.</p>
  10595. <p class="hangnum"><a name="para2143"></a><a name="para2143_kn14"></a><span class="paranum">2143</span>.</p>
  10596. <p class="gatha1">‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;</p>
  10597. <p class="gathalast">Vividhāni phalajātāni, tāni ajja jahāmase.</p>
  10598. <p class="hangnum"><a name="para2144"></a><a name="para2144_kn14"></a><span class="paranum">2144</span>.</p>
  10599. <p class="gatha1">‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā <span class="note">[sītodikā (sī. pī.)]</span> nadī;</p>
  10600. <p class="gathalast">Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase.</p>
  10601. <p class="hangnum"><a name="para2145"></a><a name="para2145_kn14"></a><span class="paranum">2145</span>.</p>
  10602. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10603. <p class="gathalast">Yānassu pubbe dhārema, tāni ajja jahāmase.</p>
  10604. <p class="hangnum"><a name="para2146"></a><a name="para2146_kn14"></a><span class="paranum">2146</span>.</p>
  10605. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10606. <p class="gathalast">Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni ajja jahāmase.</p>
  10607. <p class="hangnum"><a name="para2147"></a><a name="para2147_kn14"></a><span class="paranum">2147</span>.</p>
  10608. <p class="gatha1">‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;</p>
  10609. <p class="gathalast">Yehissu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase’’.</p>
  10610. <p class="hangnum"><a name="para2148"></a><a name="para2148_kn14"></a><span class="paranum">2148</span>.</p>
  10611. <p class="gatha1">‘‘Nīyamānā kumārā te, pitaraṃ etadabravuṃ;</p>
  10612. <p class="gathalast">Ammaṃ ārogyaṃ vajjāsi, tvañca tāta sukhī bhava.</p>
  10613. <p class="hangnum"><a name="para2149"></a><a name="para2149_kn14"></a><span class="paranum">2149</span>.</p>
  10614. <p class="gatha1">‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;</p>
  10615. <p class="gathalast">Tāni ammāya dajjesi, sokaṃ tehi vinessati.</p>
  10616. <p class="hangnum"><a name="para2150"></a><a name="para2150_kn14"></a><span class="paranum">2150</span>.</p>
  10617. <p class="gatha1">‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;</p>
  10618. <p class="gathalast">Tāni ammā udikkhantī, sokaṃ paṭivinessati.</p>
  10619. <p class="hangnum"><a name="para2151"></a><a name="para2151_kn14"></a><span class="paranum">2151</span>.</p>
  10620. <p class="gatha1">‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;</p>
  10621. <p class="gathalast">Paṇṇasālaṃ pavisitvā, kalunaṃ paridevayi’’.</p>
  10622. <p class="hangnum"><a name="para2152"></a><a name="para2152_kn14"></a><span class="paranum">2152</span>.</p>
  10623. <p class="gatha1">‘‘Kaṃ <a name="T2.0421"></a> nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;</p>
  10624. <p class="gathalast">Sāyaṃ saṃvesanākāle, ko ne dassati bhojanaṃ.</p>
  10625. <p class="hangnum"><a name="para2153"></a><a name="para2153_kn14"></a><span class="paranum">2153</span>.</p>
  10626. <p class="gatha1">‘‘Kaṃ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;</p>
  10627. <p class="gathalast">Sāyaṃ saṃvesanākāle, ammā chātamha detha no.</p>
  10628. <p class="hangnum"><a name="para2154"></a><a name="para2154_kn14"></a><span class="paranum">2154</span>.</p>
  10629. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ <a name="M2.0354"></a> nu pathaṃ gacchanti, pattikā anupāhanā;</p>
  10630. <p class="gathalast">Santā sūnehi pādehi, ko ne hatthe gahessati.</p>
  10631. <p class="hangnum"><a name="para2155"></a><a name="para2155_kn14"></a><span class="paranum">2155</span>.</p>
  10632. <p class="gatha1">‘‘Kathaṃ nu so na lajjeyya, sammukhā paharaṃ mama;</p>
  10633. <p class="gathalast">Adūsakānaṃ puttānaṃ, alajjī vata brāhmaṇo.</p>
  10634. <p class="hangnum"><a name="para2156"></a><a name="para2156_kn14"></a><span class="paranum">2156</span>.</p>
  10635. <p class="gatha1">‘‘Yopi me dāsidāsassa, añño vā pana pesiyo;</p>
  10636. <p class="gathalast">Tassāpi suvihīnassa, ko lajjī paharissati.</p>
  10637. <p class="hangnum"><a name="para2157"></a><a name="para2157_kn14"></a><span class="paranum">2157</span>.</p>
  10638. <p class="gatha1">‘‘Vārijasseva <a name="V2.0261"></a> me sato, baddhassa kumināmukhe;</p>
  10639. <p class="gathalast">Akkosati paharati, piye putte apassato.</p>
  10640. <p class="hangnum"><a name="para2158"></a><a name="para2158_kn14"></a><span class="paranum">2158</span>.</p>
  10641. <p class="gatha1">‘‘Adu cāpaṃ gahetvāna, khaggaṃ bandhiya vāmato;</p>
  10642. <p class="gathalast">Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho.</p>
  10643. <p class="hangnum"><a name="para2159"></a><a name="para2159_kn14"></a><span class="paranum">2159</span>.</p>
  10644. <p class="gatha1">‘‘Aṭṭhānametaṃ <span class="note">[addhā hi metaṃ (pī.)]</span> dukkharūpaṃ, yaṃ kumārā vihaññare;</p>
  10645. <p class="gathalast">Satañca dhammamaññāya, ko datvā anutappati’’.</p>
  10646. <p class="hangnum"><a name="para2160"></a><a name="para2160_kn14"></a><span class="paranum">2160</span>.</p>
  10647. <p class="gatha1">‘‘Saccaṃ kirevamāhaṃsu, narā ekacciyā idha;</p>
  10648. <p class="gathalast">Yassa natthi sakā mātā, yathā natthi <span class="note">[pitā atthi (ka.)]</span> tatheva so.</p>
  10649. <p class="hangnum"><a name="para2161"></a><a name="para2161_kn14"></a><span class="paranum">2161</span>.</p>
  10650. <p class="gatha1">‘‘Ehi kaṇhe marissāma, natthattho jīvitena no;</p>
  10651. <p class="gatha2">Dinnamhāti <a name="T2.0422"></a> <span class="note">[dinnamhāpi (sī. syā.), dinnamāsi (ka.)]</span> janindena, brāhmaṇassa dhanesino;</p>
  10652. <p class="bodytext">Accāyikassa luddassa, yo no gāvova sumbhati.</p>
  10653. <p class="hangnum"><a name="para2162"></a><a name="para2162_kn14"></a><span class="paranum">2162</span>.</p>
  10654. <p class="gatha1">‘‘Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;</p>
  10655. <p class="gathalast">Vividhāni rukkhajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.</p>
  10656. <p class="hangnum"><a name="para2163"></a><a name="para2163_kn14"></a><span class="paranum">2163</span>.</p>
  10657. <p class="gatha1">‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;</p>
  10658. <p class="gathalast">Vividhāni phalajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.</p>
  10659. <p class="hangnum"><a name="para2164"></a><a name="para2164_kn14"></a><span class="paranum">2164</span>.</p>
  10660. <p class="gatha1">‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;</p>
  10661. <p class="gathalast">Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase.</p>
  10662. <p class="hangnum"><a name="para2165"></a><a name="para2165_kn14"></a><span class="paranum">2165</span>.</p>
  10663. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10664. <p class="gathalast">Yānassu pubbe dhārema, tāni kaṇhe jahāmase.</p>
  10665. <p class="hangnum"><a name="para2166"></a><a name="para2166_kn14"></a><span class="paranum">2166</span>.</p>
  10666. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni <a name="M2.0355"></a> phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10667. <p class="gathalast">Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni kaṇhe jahāmase.</p>
  10668. <p class="hangnum"><a name="para2167"></a><a name="para2167_kn14"></a><span class="paranum">2167</span>.</p>
  10669. <p class="gatha1">‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;</p>
  10670. <p class="gathalast">Yehissu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase’’.</p>
  10671. <p class="hangnum"><a name="para2168"></a><a name="para2168_kn14"></a><span class="paranum">2168</span>.</p>
  10672. <p class="gatha1">‘‘Nīyamānā kumārā te, brāhmaṇassa pamuñciya;</p>
  10673. <p class="gathalast">Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.</p>
  10674. <p class="hangnum"><a name="para2169"></a><a name="para2169_kn14"></a><span class="paranum">2169</span>.</p>
  10675. <p class="gatha1">‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;</p>
  10676. <p class="gathalast">Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato’’.</p>
  10677. <p class="hangnum"><a name="para2170"></a><a name="para2170_kn14"></a><span class="paranum">2170</span>.</p>
  10678. <p class="gatha1">‘‘Taṃ taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo;</p>
  10679. <p class="gathalast">Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.</p>
  10680. <p class="hangnum"><a name="para2171"></a><a name="para2171_kn14"></a><span class="paranum">2171</span>.</p>
  10681. <p class="gatha1">‘‘Na <a name="V2.0262"></a> cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā;</p>
  10682. <p class="gatha2">Yakkho <a name="T2.0423"></a> brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no;</p>
  10683. <p class="gathalast">Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi’’.</p>
  10684. <p class="hangnum"><a name="para2172"></a><a name="para2172_kn14"></a><span class="paranum">2172</span>.</p>
  10685. <p class="gatha1">‘‘Ime no pādakā dukkhā, dīgho caddhā suduggamo;</p>
  10686. <p class="gathalast">Nīce colambate sūriyo, brāhmaṇo ca dhāreti <span class="note">[tareti (sī. syā. pī.)]</span> no.</p>
  10687. <p class="hangnum"><a name="para2173"></a><a name="para2173_kn14"></a><span class="paranum">2173</span>.</p>
  10688. <p class="gatha1">‘‘Okandāmase <span class="note">[okkantāmasi (ka.)]</span> bhūtāni, pabbatāni vanāni ca;</p>
  10689. <p class="gathalast">Sarassa sirasā vandāma, supatitthe ca āpake <span class="note">[āvake (ka.)]</span>.</p>
  10690. <p class="hangnum"><a name="para2174"></a><a name="para2174_kn14"></a><span class="paranum">2174</span>.</p>
  10691. <p class="gatha1">‘‘Tiṇalatāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca;</p>
  10692. <p class="gathalast">Ammaṃ ārogyaṃ vajjātha, ayaṃ no neti brāhmaṇo.</p>
  10693. <p class="hangnum"><a name="para2175"></a><a name="para2175_kn14"></a><span class="paranum">2175</span>.</p>
  10694. <p class="gatha1">‘‘Vajjantu bhonto ammañca, maddiṃ asmāka mātaraṃ;</p>
  10695. <p class="gathalast">Sace anupatitukāmāsi, khippaṃ anupatiyāsi no.</p>
  10696. <p class="hangnum"><a name="para2176"></a><a name="para2176_kn14"></a><span class="paranum">2176</span>.</p>
  10697. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;</p>
  10698. <p class="gathalast">Tamevānupateyyāsi, api passesi ne lahuṃ.</p>
  10699. <p class="hangnum"><a name="para2177"></a><a name="para2177_kn14"></a><span class="paranum">2177</span>.</p>
  10700. <p class="gatha1">‘‘Aho vata re jaṭinī, vanamūlaphalahārike <span class="note">[hāriyā (syā. ka.)]</span>;</p>
  10701. <p class="gathalast">Suññaṃ disvāna assamaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.</p>
  10702. <p class="hangnum"><a name="para2178"></a><a name="para2178_kn14"></a><span class="paranum">2178</span>.</p>
  10703. <p class="gatha1">‘‘Ativelaṃ <a name="M2.0356"></a> nu ammāya, uñchā laddho anappako <span class="note">[uñchāladdhaṃ anappakaṃ (syā.)]</span>;</p>
  10704. <p class="gathalast">Yā no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā.</p>
  10705. <p class="hangnum"><a name="para2179"></a><a name="para2179_kn14"></a><span class="paranum">2179</span>.</p>
  10706. <p class="gatha1">‘‘Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati;</p>
  10707. <p class="gathalast">Apajja ammaṃ passemu, sāyaṃ uñchāto āgataṃ.</p>
  10708. <p class="hangnum"><a name="para2180"></a><a name="para2180_kn14"></a><span class="paranum">2180</span>.</p>
  10709. <p class="gatha1">‘‘Dajjā ammā brāhmaṇassa, phalaṃ khuddena missitaṃ;</p>
  10710. <p class="gathalast">Tadāyaṃ <a name="T2.0424"></a> asito dhāto, na bāḷhaṃ dhārayeyya <span class="note">[tarayeyya (sī. syā. pī.)]</span> no.</p>
  10711. <p class="hangnum"><a name="para2181"></a><a name="para2181_kn14"></a><span class="paranum">2181</span>.</p>
  10712. <p class="gatha1">‘‘Sūnā ca vata no pādā, bāḷhaṃ dhāreti brāhmaṇo;</p>
  10713. <p class="gathalast">Iti tattha vilapiṃsu, kumārā mātugiddhino’’.</p>
  10714. <p class="centered">Dārakapabbaṃ nāma.</p>
  10715. <p class="subhead">Maddīpabbaṃ</p>
  10716. <p class="hangnum"><a name="para2182"></a><a name="para2182_kn14"></a><span class="paranum">2182</span>.</p>
  10717. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, tayo vāḷā vane migā;</p>
  10718. <p class="gathalast">Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṃ vacanamabravuṃ.</p>
  10719. <p class="hangnum"><a name="para2183"></a><a name="para2183_kn14"></a><span class="paranum">2183</span>.</p>
  10720. <p class="gatha1">‘‘Mā <a name="V2.0263"></a> heva no rājaputtī, sāyaṃ uñchāto āgamā;</p>
  10721. <p class="gathalast">Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā.</p>
  10722. <p class="hangnum"><a name="para2184"></a><a name="para2184_kn14"></a><span class="paranum">2184</span>.</p>
  10723. <p class="gatha1">‘‘Sīho ca naṃ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṃ;</p>
  10724. <p class="gatha2">Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā;</p>
  10725. <p class="gathalast">Ubhayeneva jīyetha, patiṃ putte ca lakkhaṇā’’.</p>
  10726. <p class="hangnum"><a name="para2185"></a><a name="para2185_kn14"></a><span class="paranum">2185</span>.</p>
  10727. <p class="gatha1">‘‘Khaṇittikaṃ me patitaṃ, dakkhiṇakkhi ca phandati;</p>
  10728. <p class="gathalast">Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā.</p>
  10729. <p class="hangnum"><a name="para2186"></a><a name="para2186_kn14"></a><span class="paranum">2186</span>.</p>
  10730. <p class="gatha1">‘‘Tassā sāyanhakālasmiṃ, assamāgamanaṃ pati;</p>
  10731. <p class="gathalast">Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ.</p>
  10732. <p class="hangnum"><a name="para2187"></a><a name="para2187_kn14"></a><span class="paranum">2187</span>.</p>
  10733. <p class="gatha1">‘‘Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo;</p>
  10734. <p class="gathalast">Yañca nesaṃ ito hassaṃ <span class="note">[hissaṃ (ka.)]</span>, taṃ te bhuñjeyyu bhojanaṃ.</p>
  10735. <p class="hangnum"><a name="para2188"></a><a name="para2188_kn14"></a><span class="paranum">2188</span>.</p>
  10736. <p class="gatha1">‘‘So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati;</p>
  10737. <p class="gathalast">Tosento dārake chāte, mamaṃ disvā anāyatiṃ.</p>
  10738. <p class="hangnum"><a name="para2189"></a><a name="para2189_kn14"></a><span class="paranum">2189</span>.</p>
  10739. <p class="gatha1">‘‘Te <a name="M2.0357"></a> nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;</p>
  10740. <p class="gathalast">Sāyaṃ <a name="T2.0425"></a> saṃvesanākāle, khīrapītāva acchare.</p>
  10741. <p class="hangnum"><a name="para2190"></a><a name="para2190_kn14"></a><span class="paranum">2190</span>.</p>
  10742. <p class="gatha1">‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;</p>
  10743. <p class="gathalast">Sāyaṃ saṃvesanākāle, vāripītāva acchare.</p>
  10744. <p class="hangnum"><a name="para2191"></a><a name="para2191_kn14"></a><span class="paranum">2191</span>.</p>
  10745. <p class="gatha1">‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;</p>
  10746. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.</p>
  10747. <p class="hangnum"><a name="para2192"></a><a name="para2192_kn14"></a><span class="paranum">2192</span>.</p>
  10748. <p class="gatha1">‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;</p>
  10749. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.</p>
  10750. <p class="hangnum"><a name="para2193"></a><a name="para2193_kn14"></a><span class="paranum">2193</span>.</p>
  10751. <p class="gatha1">‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;</p>
  10752. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.</p>
  10753. <p class="hangnum"><a name="para2194"></a><a name="para2194_kn14"></a><span class="paranum">2194</span>.</p>
  10754. <p class="gatha1">‘‘Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato;</p>
  10755. <p class="gathalast">Aññaṃ maggaṃ na passāmi, yena gaccheyya assamaṃ.</p>
  10756. <p class="hangnum"><a name="para2195"></a><a name="para2195_kn14"></a><span class="paranum">2195</span>.</p>
  10757. <p class="gatha1">‘‘Migā namatthu rājāno, kānanasmiṃ mahabbalā;</p>
  10758. <p class="gathalast">Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā.</p>
  10759. <p class="hangnum"><a name="para2196"></a><a name="para2196_kn14"></a><span class="paranum">2196</span>.</p>
  10760. <p class="gatha1">‘‘Avaruddhassāhaṃ bhariyā, rājaputtassa sirīmato;</p>
  10761. <p class="gathalast">Taṃ cāhaṃ nātimaññāmi, rāmaṃ sītāvanubbatā.</p>
  10762. <p class="hangnum"><a name="para2197"></a><a name="para2197_kn14"></a><span class="paranum">2197</span>.</p>
  10763. <p class="gatha1">‘‘Tumhe <a name="V2.0264"></a> ca putte passatha, sāyaṃ saṃvesanaṃ pati;</p>
  10764. <p class="gathalast">Ahañca putte passeyyaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10765. <p class="hangnum"><a name="para2198"></a><a name="para2198_kn14"></a><span class="paranum">2198</span>.</p>
  10766. <p class="gatha1">‘‘Bahuṃ cidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako;</p>
  10767. <p class="gathalast">Tato upaḍḍhaṃ dassāmi, maggaṃ me detha yācitā.</p>
  10768. <p class="hangnum"><a name="para2199"></a><a name="para2199_kn14"></a><span class="paranum">2199</span>.</p>
  10769. <p class="gatha1">‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;</p>
  10770. <p class="gathalast">Dhammena <a name="T2.0426"></a> bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā’’.</p>
  10771. <p class="hangnum"><a name="para2200"></a><a name="para2200_kn14"></a><span class="paranum">2200</span>.</p>
  10772. <p class="gatha1">‘‘Tassā lālappamānāya, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;</p>
  10773. <p class="gathalast">Sutvā nelapatiṃ vācaṃ, vāḷā panthā apakkamuṃ’’.</p>
  10774. <p class="hangnum"><a name="para2201"></a><a name="para2201_kn14"></a><span class="paranum">2201</span>.</p>
  10775. <p class="gatha1">‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;</p>
  10776. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.</p>
  10777. <p class="hangnum"><a name="para2202"></a><a name="para2202_kn14"></a><span class="paranum">2202</span>.</p>
  10778. <p class="gatha1">‘‘Imamhi <a name="M2.0358"></a> naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;</p>
  10779. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.</p>
  10780. <p class="hangnum"><a name="para2203"></a><a name="para2203_kn14"></a><span class="paranum">2203</span>.</p>
  10781. <p class="gatha1">‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;</p>
  10782. <p class="gathalast">Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.</p>
  10783. <p class="hangnum"><a name="para2204"></a><a name="para2204_kn14"></a><span class="paranum">2204</span>.</p>
  10784. <p class="gatha1">‘‘Dve migā viya <span class="note">[te migāviya (sī. syā. pī.)]</span> ukkaṇṇā <span class="note">[okkaṇṇā (ka.)]</span>, samantā mabhidhāvino;</p>
  10785. <p class="gatha2">Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare;</p>
  10786. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10787. <p class="hangnum"><a name="para2205"></a><a name="para2205_kn14"></a><span class="paranum">2205</span>.</p>
  10788. <p class="gatha1">‘‘Chakalīva migī chāpaṃ, pakkhī muttāva pañjarā;</p>
  10789. <p class="gatha2">Ohāya putte nikkhamiṃ, sīhīvāmisagiddhinī;</p>
  10790. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10791. <p class="hangnum"><a name="para2206"></a><a name="para2206_kn14"></a><span class="paranum">2206</span>.</p>
  10792. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ nesaṃ padakkantaṃ, nāgānamiva pabbate;</p>
  10793. <p class="gatha2">Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato;</p>
  10794. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10795. <p class="hangnum"><a name="para2207"></a><a name="para2207_kn14"></a><span class="paranum">2207</span>.</p>
  10796. <p class="gatha1">‘‘Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṃsukuṇṭhitā;</p>
  10797. <p class="gathalast">Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake.</p>
  10798. <p class="hangnum"><a name="para2208"></a><a name="para2208_kn14"></a><span class="paranum">2208</span>.</p>
  10799. <p class="gatha1">‘‘Ye <a name="T2.0427"></a> maṃ pure paccuṭṭhenti <span class="note">[paccudenti (sī. syā. pī.)]</span>, araññā dūramāyatiṃ;</p>
  10800. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10801. <p class="hangnum"><a name="para2209"></a><a name="para2209_kn14"></a><span class="paranum">2209</span>.</p>
  10802. <p class="gatha1">‘‘Chakaliṃva migiṃ chāpā, paccuggantuna mātaraṃ;</p>
  10803. <p class="gathalast">Dūre maṃ pavilokenti <span class="note">[apalokenti (ka.), paṭivilokenti (syā.)]</span>, te na passāmi dārake.</p>
  10804. <p class="hangnum"><a name="para2210"></a><a name="para2210_kn14"></a><span class="paranum">2210</span>.</p>
  10805. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ <a name="V2.0265"></a> nesaṃ kīḷānakaṃ, patitaṃ paṇḍubeḷuvaṃ;</p>
  10806. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10807. <p class="hangnum"><a name="para2211"></a><a name="para2211_kn14"></a><span class="paranum">2211</span>.</p>
  10808. <p class="gatha1">‘‘Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati;</p>
  10809. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10810. <p class="hangnum"><a name="para2212"></a><a name="para2212_kn14"></a><span class="paranum">2212</span>.</p>
  10811. <p class="gatha1">‘‘Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati;</p>
  10812. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10813. <p class="hangnum"><a name="para2213"></a><a name="para2213_kn14"></a><span class="paranum">2213</span>.</p>
  10814. <p class="gatha1">‘‘Yassu <a name="M2.0359"></a> sāyanhasamayaṃ, puttakā paṃsukuṇṭhitā;</p>
  10815. <p class="bodytext">Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake.</p>
  10816. <p class="hangnum"><a name="para2214"></a><a name="para2214_kn14"></a><span class="paranum">2214</span>.</p>
  10817. <p class="gatha1">‘‘Ayaṃ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṃ;</p>
  10818. <p class="gathalast">Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo.</p>
  10819. <p class="hangnum"><a name="para2215"></a><a name="para2215_kn14"></a><span class="paranum">2215</span>.</p>
  10820. <p class="gatha1">‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;</p>
  10821. <p class="gathalast">Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10822. <p class="hangnum"><a name="para2216"></a><a name="para2216_kn14"></a><span class="paranum">2216</span>.</p>
  10823. <p class="gatha1">‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;</p>
  10824. <p class="gathalast">Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10825. <p class="hangnum"><a name="para2217"></a><a name="para2217_kn14"></a><span class="paranum">2217</span>.</p>
  10826. <p class="gatha1">‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;</p>
  10827. <p class="gathalast">Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10828. <p class="hangnum"><a name="para2218"></a><a name="para2218_kn14"></a><span class="paranum">2218</span>.</p>
  10829. <p class="gatha1">‘‘Kimidaṃ <a name="T2.0428"></a> tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;</p>
  10830. <p class="gathalast">Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10831. <p class="hangnum"><a name="para2219"></a><a name="para2219_kn14"></a><span class="paranum">2219</span>.</p>
  10832. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṃsu dārake;</p>
  10833. <p class="gathalast">Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā.</p>
  10834. <p class="hangnum"><a name="para2220"></a><a name="para2220_kn14"></a><span class="paranum">2220</span>.</p>
  10835. <p class="gatha1">‘‘Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṃvadā;</p>
  10836. <p class="gathalast">Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te.</p>
  10837. <p class="hangnum"><a name="para2221"></a><a name="para2221_kn14"></a><span class="paranum">2221</span>.</p>
  10838. <p class="gatha1">‘‘Nevāsaṃ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino;</p>
  10839. <p class="gathalast">Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā.</p>
  10840. <p class="hangnum"><a name="para2222"></a><a name="para2222_kn14"></a><span class="paranum">2222</span>.</p>
  10841. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ tato dukkhataraṃ, sallaviddho yathā vaṇo;</p>
  10842. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10843. <p class="hangnum"><a name="para2223"></a><a name="para2223_kn14"></a><span class="paranum">2223</span>.</p>
  10844. <p class="gatha1">‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mama;</p>
  10845. <p class="gathalast">Yañca putte na passāmi, tvañca maṃ nābhibhāsasi.</p>
  10846. <p class="hangnum"><a name="para2224"></a><a name="para2224_kn14"></a><span class="paranum">2224</span>.</p>
  10847. <p class="gatha1">‘‘Ajjeva <span class="note">[ajja ce (syā.)]</span> me imaṃ rattiṃ, rājaputta na saṃsasi;</p>
  10848. <p class="gathalast">Maññe okkantasantaṃ <span class="note">[ukkantasattaṃ (sī. pī.)]</span> maṃ, pāto dakkhisi no mataṃ’’.</p>
  10849. <p class="hangnum"><a name="para2225"></a><a name="para2225_kn14"></a><span class="paranum">2225</span>.</p>
  10850. <p class="gatha1">‘‘Nūna <a name="V2.0266"></a> maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;</p>
  10851. <p class="gathalast">Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṃ sāyamāgatā’’.</p>
  10852. <p class="hangnum"><a name="para2226"></a><a name="para2226_kn14"></a><span class="paranum">2226</span>.</p>
  10853. <p class="gatha1">‘‘Nanu <a name="M2.0360"></a> tvaṃ saddamassosi, ye saraṃ pātumāgatā;</p>
  10854. <p class="gathalast">Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṃ.</p>
  10855. <p class="hangnum"><a name="para2227"></a><a name="para2227_kn14"></a><span class="paranum">2227</span>.</p>
  10856. <p class="gatha1">‘‘Ahu pubbanimittaṃ me, vicarantyā brahāvane;</p>
  10857. <p class="gathalast">Khaṇitto me hatthā patito, uggīvañcāpi <span class="note">[uṅgīvañcāpi (ka.)]</span> aṃsato.</p>
  10858. <p class="hangnum"><a name="para2228"></a><a name="para2228_kn14"></a><span class="paranum">2228</span>.</p>
  10859. <p class="gatha1">‘‘Tadāhaṃ <a name="T2.0429"></a> byathitā bhītā, puthu katvāna pañjaliṃ;</p>
  10860. <p class="gathalast">Sabbadisā namassissaṃ, api sotthi ito siyā.</p>
  10861. <p class="hangnum"><a name="para2229"></a><a name="para2229_kn14"></a><span class="paranum">2229</span>.</p>
  10862. <p class="gatha1">‘‘Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā;</p>
  10863. <p class="gathalast">Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi.</p>
  10864. <p class="hangnum"><a name="para2230"></a><a name="para2230_kn14"></a><span class="paranum">2230</span>.</p>
  10865. <p class="gatha1">‘‘Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā;</p>
  10866. <p class="gathalast">Te maṃ pariyāvaruṃ maggaṃ, tena sāyamhi āgatā.</p>
  10867. <p class="hangnum"><a name="para2231"></a><a name="para2231_kn14"></a><span class="paranum">2231</span>.</p>
  10868. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo;</p>
  10869. <p class="gathalast">Anuṭṭhitā divārattiṃ, jaṭinī brahmacārinī.</p>
  10870. <p class="hangnum"><a name="para2232"></a><a name="para2232_kn14"></a><span class="paranum">2232</span>.</p>
  10871. <p class="gatha1">‘‘Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā;</p>
  10872. <p class="gathalast">Vicarāmi divārattiṃ, tumhaṃ kāmā hi puttakā.</p>
  10873. <p class="hangnum"><a name="para2233"></a><a name="para2233_kn14"></a><span class="paranum">2233</span>.</p>
  10874. <p class="gatha1">‘‘Ahaṃ suvaṇṇahaliddiṃ, ābhataṃ paṇḍubeḷuvaṃ;</p>
  10875. <p class="gathalast">Rukkhapakkāni cāhāsiṃ, ime vo putta kīḷanā.</p>
  10876. <p class="hangnum"><a name="para2234"></a><a name="para2234_kn14"></a><span class="paranum">2234</span>.</p>
  10877. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ mūlāḷivattakaṃ, sālukaṃ ciñcabhedakaṃ;</p>
  10878. <p class="gathalast">Bhuñja khuddehi saṃyuttaṃ, saha puttehi khattiya.</p>
  10879. <p class="hangnum"><a name="para2235"></a><a name="para2235_kn14"></a><span class="paranum">2235</span>.</p>
  10880. <p class="gatha1">‘‘Padumaṃ jālino dehi, kumudañca kumāriyā;</p>
  10881. <p class="gathalast">Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya.</p>
  10882. <p class="hangnum"><a name="para2236"></a><a name="para2236_kn14"></a><span class="paranum">2236</span>.</p>
  10883. <p class="gatha1">‘‘Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha;</p>
  10884. <p class="gathalast">Mañjussarāya vagguyā, assamaṃ upayantiyā <span class="note">[upaganthiyā (syā. ka.)]</span>.</p>
  10885. <p class="hangnum"><a name="para2237"></a><a name="para2237_kn14"></a><span class="paranum">2237</span>.</p>
  10886. <p class="gatha1">‘‘Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho;</p>
  10887. <p class="gathalast">Api <a name="T2.0430"></a> sivi putte passesi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  10888. <p class="hangnum"><a name="para2238"></a><a name="para2238_kn14"></a><span class="paranum">2238</span>.</p>
  10889. <p class="gatha1">‘‘Samaṇe <a name="M2.0361"></a> brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe;</p>
  10890. <p class="gatha2">Ahaṃ loke abhissapiṃ, sīlavante bahussute;</p>
  10891. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.</p>
  10892. <p class="hangnum"><a name="para2239"></a><a name="para2239_kn14"></a><span class="paranum">2239</span>.</p>
  10893. <p class="gatha1">‘‘Ime <a name="V2.0267"></a> te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;</p>
  10894. <p class="gathalast">Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare.</p>
  10895. <p class="hangnum"><a name="para2240"></a><a name="para2240_kn14"></a><span class="paranum">2240</span>.</p>
  10896. <p class="gatha1">‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;</p>
  10897. <p class="gathalast">Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare.</p>
  10898. <p class="hangnum"><a name="para2241"></a><a name="para2241_kn14"></a><span class="paranum">2241</span>.</p>
  10899. <p class="gatha1">‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;</p>
  10900. <p class="gathalast">Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10901. <p class="hangnum"><a name="para2242"></a><a name="para2242_kn14"></a><span class="paranum">2242</span>.</p>
  10902. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10903. <p class="gathalast">Yānassu pubbe dhāriṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10904. <p class="hangnum"><a name="para2243"></a><a name="para2243_kn14"></a><span class="paranum">2243</span>.</p>
  10905. <p class="gatha1">‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;</p>
  10906. <p class="gathalast">Yānassu pubbe bhuñjiṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10907. <p class="hangnum"><a name="para2244"></a><a name="para2244_kn14"></a><span class="paranum">2244</span>.</p>
  10908. <p class="gatha1">‘‘Ime te hatthikā assā, balibaddā ca te ime;</p>
  10909. <p class="gathalast">Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.</p>
  10910. <p class="hangnum"><a name="para2245"></a><a name="para2245_kn14"></a><span class="paranum">2245</span>.</p>
  10911. <p class="gatha1">‘‘Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā;</p>
  10912. <p class="gathalast">Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10913. <p class="hangnum"><a name="para2246"></a><a name="para2246_kn14"></a><span class="paranum">2246</span>.</p>
  10914. <p class="gatha1">‘‘Ime haṃsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā;</p>
  10915. <p class="gathalast">Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.</p>
  10916. <p class="hangnum"><a name="para2247"></a><a name="para2247_kn14"></a><span class="paranum">2247</span>.</p>
  10917. <p class="gatha1">‘‘Imā <a name="T2.0431"></a> tā vanagumbāyo, pupphitā sabbakālikā;</p>
  10918. <p class="gathalast">Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10919. <p class="hangnum"><a name="para2248"></a><a name="para2248_kn14"></a><span class="paranum">2248</span>.</p>
  10920. <p class="gatha1">‘‘Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā;</p>
  10921. <p class="gatha2">Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;</p>
  10922. <p class="gathalast">Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.</p>
  10923. <p class="hangnum"><a name="para2249"></a><a name="para2249_kn14"></a><span class="paranum">2249</span>.</p>
  10924. <p class="gatha1">‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhataṃ;</p>
  10925. <p class="gathalast">Aggipi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasi.</p>
  10926. <p class="hangnum"><a name="para2250"></a><a name="para2250_kn14"></a><span class="paranum">2250</span>.</p>
  10927. <p class="gatha1">‘‘Piyo <a name="M2.0362"></a> piyena saṅgamma, samo me <span class="note">[samohaṃ (syā.), sammohaṃ (ka.)]</span> byapahaññati;</p>
  10928. <p class="gathalast">Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.</p>
  10929. <p class="hangnum"><a name="para2251"></a><a name="para2251_kn14"></a><span class="paranum">2251</span>.</p>
  10930. <p class="gatha1">‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;</p>
  10931. <p class="gathalast">Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10932. <p class="hangnum"><a name="para2252"></a><a name="para2252_kn14"></a><span class="paranum">2252</span>.</p>
  10933. <p class="gatha1">‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;</p>
  10934. <p class="gathalast">Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā’’.</p>
  10935. <p class="hangnum"><a name="para2253"></a><a name="para2253_kn14"></a><span class="paranum">2253</span>.</p>
  10936. <p class="gatha1">‘‘Sā <a name="V2.0268"></a> tattha paridevitvā, pabbatāni vanāni ca;</p>
  10937. <p class="gathalast">Punadevassamaṃ gantvā, rodi sāmikasantike <span class="note">[sāmikasantike rodi (sī. syā. pī.)]</span>.</p>
  10938. <p class="hangnum"><a name="para2254"></a><a name="para2254_kn14"></a><span class="paranum">2254</span>.</p>
  10939. <p class="gatha1">‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;</p>
  10940. <p class="gathalast">Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10941. <p class="hangnum"><a name="para2255"></a><a name="para2255_kn14"></a><span class="paranum">2255</span>.</p>
  10942. <p class="gatha1">‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;</p>
  10943. <p class="gathalast">Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.</p>
  10944. <p class="hangnum"><a name="para2256"></a><a name="para2256_kn14"></a><span class="paranum">2256</span>.</p>
  10945. <p class="gatha1">‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;</p>
  10946. <p class="gathalast">Vicaranti <a name="T2.0432"></a> rukkhamūlesu, pabbatesu guhāsu ca’.</p>
  10947. <p class="hangnum"><a name="para2257"></a><a name="para2257_kn14"></a><span class="paranum">2257</span>.</p>
  10948. <p class="gatha1">‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;</p>
  10949. <p class="gathalast">Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā’’.</p>
  10950. <p class="hangnum"><a name="para2258"></a><a name="para2258_kn14"></a><span class="paranum">2258</span>.</p>
  10951. <p class="gatha1">‘‘Tamajjhapattaṃ rājaputtiṃ, udakenābhisiñcatha;</p>
  10952. <p class="gathalast">Assatthaṃ naṃ viditvāna, atha naṃ etadabravi’’.</p>
  10953. <p class="hangnum"><a name="para2259"></a><a name="para2259_kn14"></a><span class="paranum">2259</span>.</p>
  10954. <p class="gatha1">‘‘Ādiyeneva te maddi, dukkhaṃ nakkhātumicchisaṃ;</p>
  10955. <p class="gathalast">Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato.</p>
  10956. <p class="hangnum"><a name="para2260"></a><a name="para2260_kn14"></a><span class="paranum">2260</span>.</p>
  10957. <p class="gatha1">‘‘Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa;</p>
  10958. <p class="gatha2">Maṃ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṃ paridevasi;</p>
  10959. <p class="bodytext">Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase.</p>
  10960. <p class="hangnum"><a name="para2261"></a><a name="para2261_kn14"></a><span class="paranum">2261</span>.</p>
  10961. <p class="gatha1">‘‘Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṃ ghare dhanaṃ;</p>
  10962. <p class="gatha2">Dajjā sappuriso dānaṃ, disvā yācakamāgataṃ;</p>
  10963. <p class="gathalast">Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṃ’’.</p>
  10964. <p class="hangnum"><a name="para2262"></a><a name="para2262_kn14"></a><span class="paranum">2262</span>.</p>
  10965. <p class="gatha1">‘‘Anumodāmi <a name="M2.0363"></a> te deva, puttake dānamuttamaṃ;</p>
  10966. <p class="gathalast">Datvā cittaṃ pasādehi, bhiyyo dānaṃ dado bhava.</p>
  10967. <p class="hangnum"><a name="para2263"></a><a name="para2263_kn14"></a><span class="paranum">2263</span>.</p>
  10968. <p class="gatha1">‘‘Yo tvaṃ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa;</p>
  10969. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.</p>
  10970. <p class="hangnum"><a name="para2264"></a><a name="para2264_kn14"></a><span class="paranum">2264</span>.</p>
  10971. <p class="gatha1">‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;</p>
  10972. <p class="gathalast">Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.</p>
  10973. <p class="hangnum"><a name="para2265"></a><a name="para2265_kn14"></a><span class="paranum">2265</span>.</p>
  10974. <p class="gatha1">‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;</p>
  10975. <p class="gatha2">Indo <a name="T2.0433"></a> ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;</p>
  10976. <p class="gathalast">Sabbe devānumodanti, tāvatiṃsā saindakā.</p>
  10977. <p class="hangnum"><a name="para2266"></a><a name="para2266_kn14"></a><span class="paranum">2266</span>.</p>
  10978. <p class="gatha1">‘‘Iti <a name="V2.0269"></a> maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;</p>
  10979. <p class="gathalast">Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṃ’’.</p>
  10980. <p class="centered">Maddīpabbaṃ nāma.</p>
  10981. <p class="subhead">Sakkapabbaṃ</p>
  10982. <p class="hangnum"><a name="para2267"></a><a name="para2267_kn14"></a><span class="paranum">2267</span>.</p>
  10983. <p class="gatha1">Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  10984. <p class="gathalast">Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṃ adissatha.</p>
  10985. <p class="hangnum"><a name="para2268"></a><a name="para2268_kn14"></a><span class="paranum">2268</span>.</p>
  10986. <p class="gatha1">‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;</p>
  10987. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  10988. <p class="hangnum"><a name="para2269"></a><a name="para2269_kn14"></a><span class="paranum">2269</span>.</p>
  10989. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10990. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  10991. <p class="hangnum"><a name="para2270"></a><a name="para2270_kn14"></a><span class="paranum">2270</span>.</p>
  10992. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;</p>
  10993. <p class="gathalast">Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.</p>
  10994. <p class="hangnum"><a name="para2271"></a><a name="para2271_kn14"></a><span class="paranum">2271</span>.</p>
  10995. <p class="gatha1">‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  10996. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.</p>
  10997. <p class="hangnum"><a name="para2272"></a><a name="para2272_kn14"></a><span class="paranum">2272</span>.</p>
  10998. <p class="gatha1">‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ;</p>
  10999. <p class="gatha2">Idaṃ dutiyaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;</p>
  11000. <p class="gathalast">Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, dhārentaṃ ajinakkhipaṃ.</p>
  11001. <p class="hangnum"><a name="para2273"></a><a name="para2273_kn14"></a><span class="paranum">2273</span>.</p>
  11002. <p class="gatha1">‘‘Svāgataṃ <a name="M2.0364"></a> te mahābrahme, atho me adurāgataṃ;</p>
  11003. <p class="gathalast">Anto <a name="T2.0434"></a> pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.</p>
  11004. <p class="hangnum"><a name="para2274"></a><a name="para2274_kn14"></a><span class="paranum">2274</span>.</p>
  11005. <p class="gatha1">‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;</p>
  11006. <p class="gathalast">Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.</p>
  11007. <p class="hangnum"><a name="para2275"></a><a name="para2275_kn14"></a><span class="paranum">2275</span>.</p>
  11008. <p class="gatha1">‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;</p>
  11009. <p class="gathalast">Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.</p>
  11010. <p class="hangnum"><a name="para2276"></a><a name="para2276_kn14"></a><span class="paranum">2276</span>.</p>
  11011. <p class="gatha1">‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;</p>
  11012. <p class="gathalast">Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.</p>
  11013. <p class="hangnum"><a name="para2277"></a><a name="para2277_kn14"></a><span class="paranum">2277</span>.</p>
  11014. <p class="gatha1">‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;</p>
  11015. <p class="gathalast">Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, bhariyaṃ me dehi yācito’’.</p>
  11016. <p class="hangnum"><a name="para2278"></a><a name="para2278_kn14"></a><span class="paranum">2278</span>.</p>
  11017. <p class="gatha1">‘‘Dadāmi <a name="V2.0270"></a> na vikampāmi, yaṃ maṃ yācasi brāhmaṇa;</p>
  11018. <p class="gathalast">Santaṃ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano’’.</p>
  11019. <p class="hangnum"><a name="para2279"></a><a name="para2279_kn14"></a><span class="paranum">2279</span>.</p>
  11020. <p class="gatha1">‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṃ;</p>
  11021. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.</p>
  11022. <p class="hangnum"><a name="para2280"></a><a name="para2280_kn14"></a><span class="paranum">2280</span>.</p>
  11023. <p class="gatha1">‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;</p>
  11024. <p class="gathalast">Maddiṃ paricajantassa, medanī sampakampatha.</p>
  11025. <p class="hangnum"><a name="para2281"></a><a name="para2281_kn14"></a><span class="paranum">2281</span>.</p>
  11026. <p class="gatha1">‘‘Neva sā maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati;</p>
  11027. <p class="gathalast">Pekkhatevassa tuṇhī sā, eso jānāti yaṃ varaṃ’’.</p>
  11028. <p class="hangnum"><a name="para2282"></a><a name="para2282_kn14"></a><span class="paranum">2282</span>.</p>
  11029. <p class="gatha1">‘‘Komārī <a name="T2.0435"></a> yassāhaṃ bhariyā, sāmiko mama issaro;</p>
  11030. <p class="gathalast">Yassicche tassa maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā’’.</p>
  11031. <p class="hangnum"><a name="para2283"></a><a name="para2283_kn14"></a><span class="paranum">2283</span>.</p>
  11032. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi;</p>
  11033. <p class="gathalast">Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā.</p>
  11034. <p class="hangnum"><a name="para2284"></a><a name="para2284_kn14"></a><span class="paranum">2284</span>.</p>
  11035. <p class="gatha1">‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;</p>
  11036. <p class="gathalast">Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.</p>
  11037. <p class="hangnum"><a name="para2285"></a><a name="para2285_kn14"></a><span class="paranum">2285</span>.</p>
  11038. <p class="gatha1">‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;</p>
  11039. <p class="gatha2">Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;</p>
  11040. <p class="gathalast">Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so.</p>
  11041. <p class="hangnum"><a name="para2286"></a><a name="para2286_kn14"></a><span class="paranum">2286</span>.</p>
  11042. <p class="gatha1">‘‘Duddadaṃ <a name="M2.0365"></a> dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;</p>
  11043. <p class="gathalast">Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo.</p>
  11044. <p class="hangnum"><a name="para2287"></a><a name="para2287_kn14"></a><span class="paranum">2287</span>.</p>
  11045. <p class="gatha1">‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;</p>
  11046. <p class="gathalast">Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā.</p>
  11047. <p class="hangnum"><a name="para2288"></a><a name="para2288_kn14"></a><span class="paranum">2288</span>.</p>
  11048. <p class="gatha1">‘‘Yametaṃ kumāre adā, bhariyaṃ adā vane vasaṃ;</p>
  11049. <p class="gathalast">Brahmayānamanokkamma, sagge te taṃ vipaccatu’’.</p>
  11050. <p class="hangnum"><a name="para2289"></a><a name="para2289_kn14"></a><span class="paranum">2289</span>.</p>
  11051. <p class="gatha1">‘‘Dadāmi bhoto bhariyaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;</p>
  11052. <p class="gathalast">Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha.</p>
  11053. <p class="hangnum"><a name="para2290"></a><a name="para2290_kn14"></a><span class="paranum">2290</span>.</p>
  11054. <p class="gatha1">‘‘Yathā <a name="T2.0436"></a> payo ca saṅkho ca, ubho samānavaṇṇino;</p>
  11055. <p class="gathalast">Evaṃ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā.</p>
  11056. <p class="hangnum"><a name="para2291"></a><a name="para2291_kn14"></a><span class="paranum">2291</span>.</p>
  11057. <p class="gatha1">‘‘Avaruddhettha araññasmiṃ, ubho sammatha assame;</p>
  11058. <p class="gatha2">Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito;</p>
  11059. <p class="gathalast">Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṃ’’.</p>
  11060. <p class="hangnum"><a name="para2292"></a><a name="para2292_kn14"></a><span class="paranum">2292</span>.</p>
  11061. <p class="gatha1">‘‘Sakkohamasmi <a name="V2.0271"></a> devindo, āgatosmi tavantike;</p>
  11062. <p class="gathalast">Varaṃ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te’’.</p>
  11063. <p class="hangnum"><a name="para2293"></a><a name="para2293_kn14"></a><span class="paranum">2293</span>.</p>
  11064. <p class="gatha1">‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;</p>
  11065. <p class="gatha2">Pitā maṃ anumodeyya, ito pattaṃ sakaṃ gharaṃ;</p>
  11066. <p class="gathalast">Āsanena nimanteyya, paṭhametaṃ varaṃ vare.</p>
  11067. <p class="hangnum"><a name="para2294"></a><a name="para2294_kn14"></a><span class="paranum">2294</span>.</p>
  11068. <p class="gatha1">‘‘Purisassa vadhaṃ na roceyyaṃ, api kibbisakārakaṃ;</p>
  11069. <p class="gathalast">Vajjhaṃ vadhamhā moceyyaṃ, dutiyetaṃ varaṃ vare.</p>
  11070. <p class="hangnum"><a name="para2295"></a><a name="para2295_kn14"></a><span class="paranum">2295</span>.</p>
  11071. <p class="gatha1">‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;</p>
  11072. <p class="gathalast">Mameva upajīveyyuṃ, tatiyetaṃ varaṃ vare.</p>
  11073. <p class="hangnum"><a name="para2296"></a><a name="para2296_kn14"></a><span class="paranum">2296</span>.</p>
  11074. <p class="gatha1">‘‘Paradāraṃ na gaccheyyaṃ, sadārapasuto siyaṃ;</p>
  11075. <p class="gathalast">Thīnaṃ vasaṃ na gaccheyyaṃ, catutthetaṃ varaṃ vare.</p>
  11076. <p class="hangnum"><a name="para2297"></a><a name="para2297_kn14"></a><span class="paranum">2297</span>.</p>
  11077. <p class="gatha1">‘‘Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā;</p>
  11078. <p class="gathalast">Dhammena jine pathaviṃ, pañcametaṃ varaṃ vare.</p>
  11079. <p class="hangnum"><a name="para2298"></a><a name="para2298_kn14"></a><span class="paranum">2298</span>.</p>
  11080. <p class="gatha1">‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;</p>
  11081. <p class="gathalast">Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, chaṭṭhametaṃ varaṃ vare.</p>
  11082. <p class="hangnum"><a name="para2299"></a><a name="para2299_kn14"></a><span class="paranum">2299</span>.</p>
  11083. <p class="gatha1">‘‘Dadato <a name="T2.0437"></a><a name="M2.0366"></a> me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ;</p>
  11084. <p class="gathalast">Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, sattametaṃ varaṃ vare.</p>
  11085. <p class="hangnum"><a name="para2300"></a><a name="para2300_kn14"></a><span class="paranum">2300</span>.</p>
  11086. <p class="gatha1">‘‘Ito vimuccamānāhaṃ, saggagāmī visesagū;</p>
  11087. <p class="gathalast">Anivatti tato assaṃ, aṭṭhametaṃ varaṃ vare’’.</p>
  11088. <p class="hangnum"><a name="para2301"></a><a name="para2301_kn14"></a><span class="paranum">2301</span>.</p>
  11089. <p class="gatha1">‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, devindo etadabravi;</p>
  11090. <p class="gathalast">Aciraṃ vata te tato, pitā taṃ daṭṭhumessati’’.</p>
  11091. <p class="hangnum"><a name="para2302"></a><a name="para2302_kn14"></a><span class="paranum">2302</span>.</p>
  11092. <p class="gatha1">‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;</p>
  11093. <p class="gathalast">Vessantare varaṃ datvā, saggakāyaṃ apakkami’’.</p>
  11094. <p class="centered">Sakkapabbaṃ nāma.</p>
  11095. <p class="subhead">Mahārājapabbaṃ</p>
  11096. <p class="hangnum"><a name="para2303"></a><a name="para2303_kn14"></a><span class="paranum">2303</span>.</p>
  11097. <p class="gatha1">‘‘Kassetaṃ <a name="V2.0272"></a> mukhamābhāti, hemaṃ vuttattamagginā;</p>
  11098. <p class="gathalast">Nikkhaṃva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṃsitaṃ.</p>
  11099. <p class="hangnum"><a name="para2304"></a><a name="para2304_kn14"></a><span class="paranum">2304</span>.</p>
  11100. <p class="gatha1">‘‘Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā;</p>
  11101. <p class="gathalast">Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā.</p>
  11102. <p class="hangnum"><a name="para2305"></a><a name="para2305_kn14"></a><span class="paranum">2305</span>.</p>
  11103. <p class="gatha1">‘‘Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā;</p>
  11104. <p class="gathalast">Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā’’.</p>
  11105. <p class="hangnum"><a name="para2306"></a><a name="para2306_kn14"></a><span class="paranum">2306</span>.</p>
  11106. <p class="gatha1">‘‘Kuto nu bhavaṃ bhāradvāja, ime ānesi dārake;</p>
  11107. <p class="gathalast">Ajja raṭṭhaṃ anuppatto, kuhiṃ gacchasi brāhmaṇa’’ <span class="note">[idaṃ gāthaddhaṃ pī potthake natthi]</span>.</p>
  11108. <p class="hangnum"><a name="para2307"></a><a name="para2307_kn14"></a><span class="paranum">2307</span>.</p>
  11109. <p class="gatha1">‘‘Mayhaṃ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya;</p>
  11110. <p class="gathalast">Ajja pannarasā ratti, yato laddhā <span class="note">[dinnā (sī. pī.)]</span> me dārakā’’.</p>
  11111. <p class="hangnum"><a name="para2308"></a><a name="para2308_kn14"></a><span class="paranum">2308</span>.</p>
  11112. <p class="gatha1">‘‘Kena <a name="T2.0438"></a> vā vācapeyyena, sammāñāyena saddahe;</p>
  11113. <p class="gathalast">Ko tetaṃ dānamadadā, puttake dānamuttamaṃ’’.</p>
  11114. <p class="hangnum"><a name="para2309"></a><a name="para2309_kn14"></a><span class="paranum">2309</span>.</p>
  11115. <p class="gatha1">‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;</p>
  11116. <p class="gathalast">So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.</p>
  11117. <p class="hangnum"><a name="para2310"></a><a name="para2310_kn14"></a><span class="paranum">2310</span>.</p>
  11118. <p class="gatha1">‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;</p>
  11119. <p class="gathalast">So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ’’.</p>
  11120. <p class="hangnum"><a name="para2311"></a><a name="para2311_kn14"></a><span class="paranum">2311</span>.</p>
  11121. <p class="gatha1">‘‘Dukkaṭaṃ <a name="M2.0367"></a> vata bho raññā, saddhena gharamesinā;</p>
  11122. <p class="gathalast">Kathaṃ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako.</p>
  11123. <p class="hangnum"><a name="para2312"></a><a name="para2312_kn14"></a><span class="paranum">2312</span>.</p>
  11124. <p class="gatha1">‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā;</p>
  11125. <p class="gathalast">Kathaṃ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.</p>
  11126. <p class="hangnum"><a name="para2313"></a><a name="para2313_kn14"></a><span class="paranum">2313</span>.</p>
  11127. <p class="gatha1">‘‘Dāsiṃ dāsaṃ ca <span class="note">[dāsaṃ dāsi ca (sī. pī.)]</span> so dajjā, assaṃ cassatarīrathaṃ;</p>
  11128. <p class="gathalast">Hatthiñca kuñjaraṃ dajja, kathaṃ so dajja dārake’’.</p>
  11129. <p class="hangnum"><a name="para2314"></a><a name="para2314_kn14"></a><span class="paranum">2314</span>.</p>
  11130. <p class="gatha1">‘‘Yassa nassa <span class="note">[natthi (sī. pī.)]</span> ghare dāso, asso cassatarīratho;</p>
  11131. <p class="gathalast">Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṃ so dajjā pitāmaha’’.</p>
  11132. <p class="hangnum"><a name="para2315"></a><a name="para2315_kn14"></a><span class="paranum">2315</span>.</p>
  11133. <p class="gatha1">‘‘Dānamassa pasaṃsāma, na ca nindāma puttakā;</p>
  11134. <p class="gathalast">Kathaṃ nu hadayaṃ āsi, tumhe datvā vanibbake’’.</p>
  11135. <p class="hangnum"><a name="para2316"></a><a name="para2316_kn14"></a><span class="paranum">2316</span>.</p>
  11136. <p class="gatha1">‘‘Dukkhassa hadayaṃ āsi, atho uṇhampi passasi;</p>
  11137. <p class="gathalast">Rohinīheva <a name="T2.0439"></a> tambakkhī, pitā assūni vattayi’’.</p>
  11138. <p class="hangnum"><a name="para2317"></a><a name="para2317_kn14"></a><span class="paranum">2317</span>.</p>
  11139. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ <a name="V2.0273"></a> taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo;</p>
  11140. <p class="gathalast">Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.</p>
  11141. <p class="hangnum"><a name="para2318"></a><a name="para2318_kn14"></a><span class="paranum">2318</span>.</p>
  11142. <p class="gatha1">‘‘Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā;</p>
  11143. <p class="gatha2">Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no;</p>
  11144. <p class="gathalast">Nīyamāne pisācena, kinnu tāta udikkhasi’’.</p>
  11145. <p class="hangnum"><a name="para2319"></a><a name="para2319_kn14"></a><span class="paranum">2319</span>.</p>
  11146. <p class="gatha1">‘‘Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā;</p>
  11147. <p class="gathalast">Pubbe me aṅgamāruyha, kiṃ nu tiṭṭhatha ārakā’’.</p>
  11148. <p class="hangnum"><a name="para2320"></a><a name="para2320_kn14"></a><span class="paranum">2320</span>.</p>
  11149. <p class="gatha1">‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;</p>
  11150. <p class="gathalast">Dāsā mayaṃ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā’’.</p>
  11151. <p class="hangnum"><a name="para2321"></a><a name="para2321_kn14"></a><span class="paranum">2321</span>.</p>
  11152. <p class="gatha1">‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, ḍayhate hadayaṃ mama;</p>
  11153. <p class="gathalast">Citakāyaṃva me kāyo, āsane na sukhaṃ labhe.</p>
  11154. <p class="hangnum"><a name="para2322"></a><a name="para2322_kn14"></a><span class="paranum">2322</span>.</p>
  11155. <p class="gatha1">‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, bhiyyo sokaṃ janetha maṃ;</p>
  11156. <p class="gathalast">Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha.</p>
  11157. <p class="hangnum"><a name="para2323"></a><a name="para2323_kn14"></a><span class="paranum">2323</span>.</p>
  11158. <p class="gatha1">‘‘Kimagghiyañhi <a name="M2.0368"></a> vo tāta, brāhmaṇassa pitā adā;</p>
  11159. <p class="gathalast">Yathābhūtaṃ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṃ’’.</p>
  11160. <p class="hangnum"><a name="para2324"></a><a name="para2324_kn14"></a><span class="paranum">2324</span>.</p>
  11161. <p class="gatha1">‘‘Sahassagghañhi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā;</p>
  11162. <p class="gathalast">Atha <span class="note">[acchaṃ (sī. syā. ka.)]</span> kaṇhājinaṃ kaññaṃ, hatthinā ca satena ca’’ <span class="note">[hatthiādisatena ca (syā.), hatthinādisatena ca (ka.)]</span>.</p>
  11163. <p class="hangnum"><a name="para2325"></a><a name="para2325_kn14"></a><span class="paranum">2325</span>.</p>
  11164. <p class="gatha1">‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara;</p>
  11165. <p class="gatha2">Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;</p>
  11166. <p class="gathalast">Jātarūpasahassañca<a name="T2.0440"></a>, puttānaṃ dehi nikkayaṃ.</p>
  11167. <p class="hangnum"><a name="para2326"></a><a name="para2326_kn14"></a><span class="paranum">2326</span>.</p>
  11168. <p class="gatha1">‘‘Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari;</p>
  11169. <p class="gatha2">Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;</p>
  11170. <p class="gathalast">Jātarūpasahassañca, puttānaṃdāsi nikkayaṃ’’.</p>
  11171. <p class="hangnum"><a name="para2327"></a><a name="para2327_kn14"></a><span class="paranum">2327</span>.</p>
  11172. <p class="gatha1">‘‘Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake;</p>
  11173. <p class="gathalast">Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṃ.</p>
  11174. <p class="hangnum"><a name="para2328"></a><a name="para2328_kn14"></a><span class="paranum">2328</span>.</p>
  11175. <p class="gatha1">‘‘Sīsaṃ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite;</p>
  11176. <p class="gathalast">Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha.</p>
  11177. <p class="hangnum"><a name="para2329"></a><a name="para2329_kn14"></a><span class="paranum">2329</span>.</p>
  11178. <p class="gatha1">‘‘Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite;</p>
  11179. <p class="gathalast">Rājā aṅke karitvāna, idaṃ vacanamabravi.</p>
  11180. <p class="hangnum"><a name="para2330"></a><a name="para2330_kn14"></a><span class="paranum">2330</span>.</p>
  11181. <p class="gatha1">‘‘Kacci <a name="V2.0274"></a> ubho arogā te, jāli mātāpitā tava;</p>
  11182. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  11183. <p class="hangnum"><a name="para2331"></a><a name="para2331_kn14"></a><span class="paranum">2331</span>.</p>
  11184. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  11185. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  11186. <p class="hangnum"><a name="para2332"></a><a name="para2332_kn14"></a><span class="paranum">2332</span>.</p>
  11187. <p class="gatha1">‘‘Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama;</p>
  11188. <p class="gathalast">Atho <a name="T2.0441"></a> uñchena yāpenti, atho mūlaphalā bahū.</p>
  11189. <p class="hangnum"><a name="para2333"></a><a name="para2333_kn14"></a><span class="paranum">2333</span>.</p>
  11190. <p class="gatha1">‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  11191. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā nesaṃ na vijjati.</p>
  11192. <p class="hangnum"><a name="para2334"></a><a name="para2334_kn14"></a><span class="paranum">2334</span>.</p>
  11193. <p class="gatha1">‘‘Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca;</p>
  11194. <p class="gathalast">Kolaṃ bhallātakaṃ bellaṃ, sā no āhatva posati.</p>
  11195. <p class="hangnum"><a name="para2335"></a><a name="para2335_kn14"></a><span class="paranum">2335</span>.</p>
  11196. <p class="gatha1">‘‘Yañceva <a name="M2.0369"></a> sā āharati, vanamūlaphalahāriyā;</p>
  11197. <p class="gathalast">Taṃ no sabbe samāgantvā, rattiṃ bhuñjāma no divā.</p>
  11198. <p class="hangnum"><a name="para2336"></a><a name="para2336_kn14"></a><span class="paranum">2336</span>.</p>
  11199. <p class="gatha1">‘‘Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṃ;</p>
  11200. <p class="gathalast">Vātātapena sukhumālī, padumaṃ hatthagatāmiva.</p>
  11201. <p class="hangnum"><a name="para2337"></a><a name="para2337_kn14"></a><span class="paranum">2337</span>.</p>
  11202. <p class="gatha1">‘‘Ammāya patanūkesā, vicarantyā brahāvane;</p>
  11203. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite.</p>
  11204. <p class="hangnum"><a name="para2338"></a><a name="para2338_kn14"></a><span class="paranum">2338</span>.</p>
  11205. <p class="gatha1">‘‘Kesesu jaṭaṃ bandhitvā, kacche jallamadhārayi;</p>
  11206. <p class="gathalast">Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.</p>
  11207. <p class="hangnum"><a name="para2339"></a><a name="para2339_kn14"></a><span class="paranum">2339</span>.</p>
  11208. <p class="gatha1">‘‘Puttā piyā manussānaṃ, lokasmiṃ udapajjisuṃ;</p>
  11209. <p class="gathalast">Na hi nūnamhākaṃ ayyassa, putte sneho ajāyatha’’.</p>
  11210. <p class="hangnum"><a name="para2340"></a><a name="para2340_kn14"></a><span class="paranum">2340</span>.</p>
  11211. <p class="gatha1">‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;</p>
  11212. <p class="gathalast">Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ.</p>
  11213. <p class="hangnum"><a name="para2341"></a><a name="para2341_kn14"></a><span class="paranum">2341</span>.</p>
  11214. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ me kiñci idha atthi, dhanaṃ dhaññañca vijjati;</p>
  11215. <p class="gathalast">Etu <a name="T2.0442"></a> vessantaro rājā, siviraṭṭhe pasāsatu’’.</p>
  11216. <p class="hangnum"><a name="para2342"></a><a name="para2342_kn14"></a><span class="paranum">2342</span>.</p>
  11217. <p class="gatha1">‘‘Na deva mayhaṃ vacanā, ehiti sivisuttamo;</p>
  11218. <p class="gathalast">Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṃ’’.</p>
  11219. <p class="hangnum"><a name="para2343"></a><a name="para2343_kn14"></a><span class="paranum">2343</span>.</p>
  11220. <p class="gatha1">‘‘Tato senāpatiṃ rājā, sajjayo ajjhabhāsatha;</p>
  11221. <p class="gatha2">Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṃ;</p>
  11222. <p class="gathalast">Negamā ca maṃ anventu, brāhmaṇā ca purohitā.</p>
  11223. <p class="hangnum"><a name="para2344"></a><a name="para2344_kn14"></a><span class="paranum">2344</span>.</p>
  11224. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="V2.0275"></a> saṭṭhisahassāni, yodhino <span class="note">[yuthino (ka.)]</span> cārudassanā;</p>
  11225. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.</p>
  11226. <p class="hangnum"><a name="para2345"></a><a name="para2345_kn14"></a><span class="paranum">2345</span>.</p>
  11227. <p class="gatha1">‘‘Nīlavatthadharā neke <span class="note">[nīlavaṇṇadharāneke (sī. pī.), nīlavatthadharā eke (?)]</span>, pītāneke nivāsitā;</p>
  11228. <p class="gatha2">Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā;</p>
  11229. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.</p>
  11230. <p class="hangnum"><a name="para2346"></a><a name="para2346_kn14"></a><span class="paranum">2346</span>.</p>
  11231. <p class="gatha1">‘‘Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano;</p>
  11232. <p class="gathalast">Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo.</p>
  11233. <p class="hangnum"><a name="para2347"></a><a name="para2347_kn14"></a><span class="paranum">2347</span>.</p>
  11234. <p class="gatha1">‘‘Osadhehi <a name="M2.0370"></a> ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca;</p>
  11235. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca.</p>
  11236. <p class="hangnum"><a name="para2348"></a><a name="para2348_kn14"></a><span class="paranum">2348</span>.</p>
  11237. <p class="gatha1">‘‘Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa;</p>
  11238. <p class="gathalast">Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.</p>
  11239. <p class="hangnum"><a name="para2349"></a><a name="para2349_kn14"></a><span class="paranum">2349</span>.</p>
  11240. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;</p>
  11241. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā.</p>
  11242. <p class="hangnum"><a name="para2350"></a><a name="para2350_kn14"></a><span class="paranum">2350</span>.</p>
  11243. <p class="gatha1">‘‘Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa;</p>
  11244. <p class="gathalast">Ājānīyāva <a name="T2.0443"></a> jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.</p>
  11245. <p class="hangnum"><a name="para2351"></a><a name="para2351_kn14"></a><span class="paranum">2351</span>.</p>
  11246. <p class="gatha1">‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;</p>
  11247. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhe alaṅkatā.</p>
  11248. <p class="hangnum"><a name="para2352"></a><a name="para2352_kn14"></a><span class="paranum">2352</span>.</p>
  11249. <p class="gatha1">‘‘Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa;</p>
  11250. <p class="gathalast">Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare.</p>
  11251. <p class="hangnum"><a name="para2353"></a><a name="para2353_kn14"></a><span class="paranum">2353</span>.</p>
  11252. <p class="gatha1">‘‘Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca;</p>
  11253. <p class="gatha2">Vippālentu <span class="note">[vipphālentu (sī. syā. pī.)]</span> ca cāpāni, daḷhadhammā pahārino;</p>
  11254. <p class="gathalast">Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino’’.</p>
  11255. <p class="hangnum"><a name="para2354"></a><a name="para2354_kn14"></a><span class="paranum">2354</span>.</p>
  11256. <p class="gatha1">‘‘Lājāolopiyā <span class="note">[lājā olokirā (ka.)]</span> pupphā, mālāgandhavilepanā;</p>
  11257. <p class="gathalast">Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti.</p>
  11258. <p class="hangnum"><a name="para2355"></a><a name="para2355_kn14"></a><span class="paranum">2355</span>.</p>
  11259. <p class="gatha1">‘‘Gāme gāme sataṃ kumbhā, merayassa surāya ca;</p>
  11260. <p class="gathalast">Maggamhi patitiṭṭhantu <span class="note">[patitā ṭhantu (syā. ka.)]</span>, yena maggena ehiti.</p>
  11261. <p class="hangnum"><a name="para2356"></a><a name="para2356_kn14"></a><span class="paranum">2356</span>.</p>
  11262. <p class="gatha1">‘‘Maṃsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṃyutā;</p>
  11263. <p class="gathalast">Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.</p>
  11264. <p class="hangnum"><a name="para2357"></a><a name="para2357_kn14"></a><span class="paranum">2357</span>.</p>
  11265. <p class="gatha1">‘‘Sappi telaṃ dadhi khīraṃ, kaṅgubījā <span class="note">[kaṅguvīhi (sī. pī.), kaṅgupiṭṭhā (syā.)]</span> bahū surā;</p>
  11266. <p class="gathalast">Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.</p>
  11267. <p class="hangnum"><a name="para2358"></a><a name="para2358_kn14"></a><span class="paranum">2358</span>.</p>
  11268. <p class="gatha1">‘‘Āḷārikā <a name="V2.0276"></a> ca sūdā ca, naṭanaṭṭakagāyino;</p>
  11269. <p class="gathalast">Pāṇissarā kumbhathūṇiyo, mandakā sokajjhāyikā <span class="note">[sokacchāyikā (ka.)]</span>.</p>
  11270. <p class="hangnum"><a name="para2359"></a><a name="para2359_kn14"></a><span class="paranum">2359</span>.</p>
  11271. <p class="gatha1">‘‘Āhaññantu <a name="M2.0371"></a> sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca;</p>
  11272. <p class="gathalast">Kharamukhāni <a name="T2.0444"></a> dhamentu <span class="note">[vadantu (sī. pī.)]</span>, nadantu ekapokkharā.</p>
  11273. <p class="hangnum"><a name="para2360"></a><a name="para2360_kn14"></a><span class="paranum">2360</span>.</p>
  11274. <p class="gatha1">‘‘Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā;</p>
  11275. <p class="gathalast">Dindimāni ca haññantu, kutumpa <span class="note">[kuṭumbā (sī. syā. pī.)]</span> dindimāni ca’’.</p>
  11276. <p class="hangnum"><a name="para2361"></a><a name="para2361_kn14"></a><span class="paranum">2361</span>.</p>
  11277. <p class="gatha1">‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī;</p>
  11278. <p class="gathalast">Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.</p>
  11279. <p class="hangnum"><a name="para2362"></a><a name="para2362_kn14"></a><span class="paranum">2362</span>.</p>
  11280. <p class="gatha1">‘‘Koñcaṃ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;</p>
  11281. <p class="bodytext">Kacchāya baddhamānāya, koñcaṃ nadati vāraṇo.</p>
  11282. <p class="hangnum"><a name="para2363"></a><a name="para2363_kn14"></a><span class="paranum">2363</span>.</p>
  11283. <p class="gatha1">‘‘Ājānīyā hasiyanti <span class="note">[hasissiṃsu (sī. pī.)]</span>, nemighoso ajāyatha;</p>
  11284. <p class="gathalast">Abbhaṃ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī.</p>
  11285. <p class="hangnum"><a name="para2364"></a><a name="para2364_kn14"></a><span class="paranum">2364</span>.</p>
  11286. <p class="gatha1">‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī;</p>
  11287. <p class="gathalast">Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.</p>
  11288. <p class="hangnum"><a name="para2365"></a><a name="para2365_kn14"></a><span class="paranum">2365</span>.</p>
  11289. <p class="gatha1">‘‘Te pāviṃsu brahāraññaṃ, bahusākhaṃ mahodakaṃ <span class="note">[bahudijaṃ (pī.)]</span>;</p>
  11290. <p class="gathalast">Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.</p>
  11291. <p class="hangnum"><a name="para2366"></a><a name="para2366_kn14"></a><span class="paranum">2366</span>.</p>
  11292. <p class="gatha1">‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;</p>
  11293. <p class="gathalast">Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume.</p>
  11294. <p class="hangnum"><a name="para2367"></a><a name="para2367_kn14"></a><span class="paranum">2367</span>.</p>
  11295. <p class="gatha1">‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, ahorattānamaccaye;</p>
  11296. <p class="gathalast">Padesaṃ taṃ upāgacchuṃ, yattha vessantaro ahu’’.</p>
  11297. <p class="centered">Mahārājapabbaṃ nāma.</p>
  11298. <p class="subhead">Chakhattiyakammaṃ</p>
  11299. <p class="hangnum"><a name="para2368"></a><a name="para2368_kn14"></a><span class="paranum">2368</span>.</p>
  11300. <p class="gatha1">‘‘Tesaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhīto vessantaro ahu;</p>
  11301. <p class="gathalast">Pabbataṃ abhiruhitvā, bhīto senaṃ udikkhati.</p>
  11302. <p class="hangnum"><a name="para2369"></a><a name="para2369_kn14"></a><span class="paranum">2369</span>.</p>
  11303. <p class="gatha1">‘‘Iṅgha <a name="T2.0445"></a> maddi nisāmehi, nigghoso yādiso vane;</p>
  11304. <p class="gathalast">Ājānīyā hasiyanti, dhajaggāni ca dissare.</p>
  11305. <p class="hangnum"><a name="para2370"></a><a name="para2370_kn14"></a><span class="paranum">2370</span>.</p>
  11306. <p class="gatha1">‘‘Ime <a name="V2.0277"></a><a name="M2.0372"></a> nūna araññasmiṃ, migasaṅghāni luddakā;</p>
  11307. <p class="gatha2">Vāgurāhi parikkhippa, sobbhaṃ pātetvā tāvade;</p>
  11308. <p class="gathalast">Vikkosamānā tibbāhi, hanti nesaṃ varaṃ varaṃ.</p>
  11309. <p class="hangnum"><a name="para2371"></a><a name="para2371_kn14"></a><span class="paranum">2371</span>.</p>
  11310. <p class="gatha1">‘‘Yathā mayaṃ adūsakā, araññe avaruddhakā;</p>
  11311. <p class="gathalast">Amittahatthattaṃ gatā, passa dubbalaghātakaṃ’’.</p>
  11312. <p class="hangnum"><a name="para2372"></a><a name="para2372_kn14"></a><span class="paranum">2372</span>.</p>
  11313. <p class="gatha1">‘‘Amittā nappasāheyyuṃ, aggīva udakaṇṇave;</p>
  11314. <p class="gathalast">Tadeva tvaṃ vicintehi, api sotthi ito siyā’’.</p>
  11315. <p class="hangnum"><a name="para2373"></a><a name="para2373_kn14"></a><span class="paranum">2373</span>.</p>
  11316. <p class="gatha1">‘‘Tato vessantaro rājā, orohitvāna pabbatā;</p>
  11317. <p class="gathalast">Nisīdi paṇṇasālāyaṃ, daḷhaṃ katvāna mānasaṃ’’.</p>
  11318. <p class="hangnum"><a name="para2374"></a><a name="para2374_kn14"></a><span class="paranum">2374</span>.</p>
  11319. <p class="gatha1">‘‘Nivattayitvāna rathaṃ, vuṭṭhapetvāna seniyo;</p>
  11320. <p class="gathalast">Ekaṃ araññe viharantaṃ, pitā puttaṃ upāgami.</p>
  11321. <p class="hangnum"><a name="para2375"></a><a name="para2375_kn14"></a><span class="paranum">2375</span>.</p>
  11322. <p class="gatha1">‘‘Hatthikkhandhato oruyha, ekaṃso pañjalīkato;</p>
  11323. <p class="gathalast">Parikiṇṇo <span class="note">[parikkhitto (sī. pī.)]</span> amaccehi, puttaṃ siñcitumāgami.</p>
  11324. <p class="hangnum"><a name="para2376"></a><a name="para2376_kn14"></a><span class="paranum">2376</span>.</p>
  11325. <p class="gatha1">‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, rammarūpaṃ samāhitaṃ;</p>
  11326. <p class="gathalast">Nisinnaṃ paṇṇasālāyaṃ, jhāyantaṃ akutobhayaṃ.</p>
  11327. <p class="hangnum"><a name="para2377"></a><a name="para2377_kn14"></a><span class="paranum">2377</span>.</p>
  11328. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, pitaraṃ puttagiddhinaṃ;</p>
  11329. <p class="gathalast">Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.</p>
  11330. <p class="hangnum"><a name="para2378"></a><a name="para2378_kn14"></a><span class="paranum">2378</span>.</p>
  11331. <p class="gatha1">‘‘Maddī ca sirasā pāde, sasurassābhivādayi;</p>
  11332. <p class="gatha2">‘Maddī <a name="T2.0446"></a> ahañhi te deva, pāde vandāmi te suṇhā’ <span class="note">[husā (sī. syā. pī.)]</span>;</p>
  11333. <p class="gathalast">Tesu tattha palisajja, pāṇinā parimajjatha’’.</p>
  11334. <p class="hangnum"><a name="para2379"></a><a name="para2379_kn14"></a><span class="paranum">2379</span>.</p>
  11335. <p class="gatha1">‘‘Kacci vo kusalaṃ putta, kacci putta anāmayaṃ;</p>
  11336. <p class="gathalast">Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.</p>
  11337. <p class="hangnum"><a name="para2380"></a><a name="para2380_kn14"></a><span class="paranum">2380</span>.</p>
  11338. <p class="gatha1">‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;</p>
  11339. <p class="gathalast">Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.</p>
  11340. <p class="hangnum"><a name="para2381"></a><a name="para2381_kn14"></a><span class="paranum">2381</span>.</p>
  11341. <p class="gatha1">‘‘Atthi no jīvikā deva, sā ca yādisakīdisā;</p>
  11342. <p class="gathalast">Kasirā jīvikā homa <span class="note">[ahosi (?)]</span>, uñchācariyāya jīvitaṃ.</p>
  11343. <p class="hangnum"><a name="para2382"></a><a name="para2382_kn14"></a><span class="paranum">2382</span>.</p>
  11344. <p class="gatha1">‘‘Aniddhinaṃ <a name="M2.0373"></a> mahārāja, dametassaṃva sārathi;</p>
  11345. <p class="gathalast">Tyamhā aniddhikā dantā, asamiddhi dameti no.</p>
  11346. <p class="hangnum"><a name="para2383"></a><a name="para2383_kn14"></a><span class="paranum">2383</span>.</p>
  11347. <p class="gatha1">‘‘Api no kisāni maṃsāni, pitu mātu adassanā;</p>
  11348. <p class="gathalast">Avaruddhānaṃ mahārāja, araññe jīvasokinaṃ’’.</p>
  11349. <p class="hangnum"><a name="para2384"></a><a name="para2384_kn14"></a><span class="paranum">2384</span>.</p>
  11350. <p class="gatha1">‘‘Yepi <a name="V2.0278"></a> te siviseṭṭhassa, dāyādāpattamānasā;</p>
  11351. <p class="gatha2">Jālī kaṇhājinā cubho, brāhmaṇassa vasānugā;</p>
  11352. <p class="gathalast">Accāyikassa luddassa, yo ne gāvova sumbhati.</p>
  11353. <p class="hangnum"><a name="para2385"></a><a name="para2385_kn14"></a><span class="paranum">2385</span>.</p>
  11354. <p class="gatha1">‘‘Te rājaputtiyā putte, yadi jānātha saṃsatha;</p>
  11355. <p class="gathalast">Pariyāpuṇātha no khippaṃ, sappadaṭṭhaṃva māṇavaṃ’’.</p>
  11356. <p class="hangnum"><a name="para2386"></a><a name="para2386_kn14"></a><span class="paranum">2386</span>.</p>
  11357. <p class="gatha1">‘‘Ubho kumārā nikkītā, jālī kaṇhājinā cubho;</p>
  11358. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, putta mā bhāyi assasa’’.</p>
  11359. <p class="hangnum"><a name="para2387"></a><a name="para2387_kn14"></a><span class="paranum">2387</span>.</p>
  11360. <p class="gatha1">‘‘Kacci <a name="T2.0447"></a> nu tāta kusalaṃ, kacci tāta anāmayaṃ;</p>
  11361. <p class="gathalast">Kacci nu tāta me mātu, cakkhu na parihāyati’’.</p>
  11362. <p class="hangnum"><a name="para2388"></a><a name="para2388_kn14"></a><span class="paranum">2388</span>.</p>
  11363. <p class="gatha1">‘‘Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ;</p>
  11364. <p class="gathalast">Atho ca putta te mātu, cakkhu na parihāyati’’.</p>
  11365. <p class="hangnum"><a name="para2389"></a><a name="para2389_kn14"></a><span class="paranum">2389</span>.</p>
  11366. <p class="gatha1">‘‘Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;</p>
  11367. <p class="gathalast">Kacci phīto janapado, kacci vuṭṭhi na chijjati’’.</p>
  11368. <p class="hangnum"><a name="para2390"></a><a name="para2390_kn14"></a><span class="paranum">2390</span>.</p>
  11369. <p class="gatha1">‘‘Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ;</p>
  11370. <p class="gathalast">Atho phīto janapado, atho vuṭṭhi na chijjati’’.</p>
  11371. <p class="hangnum"><a name="para2391"></a><a name="para2391_kn14"></a><span class="paranum">2391</span>.</p>
  11372. <p class="gatha1">‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, mātā nesaṃ adissatha;</p>
  11373. <p class="gathalast">Rājaputtī giridvāre, pattikā anupāhanā.</p>
  11374. <p class="hangnum"><a name="para2392"></a><a name="para2392_kn14"></a><span class="paranum">2392</span>.</p>
  11375. <p class="gatha1">‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, mātaraṃ puttagiddhiniṃ;</p>
  11376. <p class="gathalast">Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.</p>
  11377. <p class="hangnum"><a name="para2393"></a><a name="para2393_kn14"></a><span class="paranum">2393</span>.</p>
  11378. <p class="gatha1">‘‘Maddī ca sirasā pāde, sassuyā abhivādayi;</p>
  11379. <p class="gathalast">Maddī ahañhi te ayye, pāde vandāmi te suṇhā’’.</p>
  11380. <p class="hangnum"><a name="para2394"></a><a name="para2394_kn14"></a><span class="paranum">2394</span>.</p>
  11381. <p class="gatha1">‘‘Maddiñca puttakā disvā, dūrato sotthimāgatā;</p>
  11382. <p class="gathalast">Kandantā mabhidhāviṃsu, vacchabālāva mātaraṃ.</p>
  11383. <p class="hangnum"><a name="para2395"></a><a name="para2395_kn14"></a><span class="paranum">2395</span>.</p>
  11384. <p class="gatha1">‘‘Maddī <a name="M2.0374"></a> ca puttake disvā, dūrato sotthimāgate;</p>
  11385. <p class="gathalast">Vāruṇīva pavedhentī, thanadhārābhisiñcatha’’.</p>
  11386. <p class="hangnum"><a name="para2396"></a><a name="para2396_kn14"></a><span class="paranum">2396</span>.</p>
  11387. <p class="gatha1">‘‘Samāgatānaṃ ñātīnaṃ, mahāghoso ajāyatha;</p>
  11388. <p class="gathalast">Pabbatā samanādiṃsu, mahī pakampitā ahu.</p>
  11389. <p class="hangnum"><a name="para2397"></a><a name="para2397_kn14"></a><span class="paranum">2397</span>.</p>
  11390. <p class="gatha1">‘‘Vuṭṭhidhāraṃ pavattento, devo pāvassi tāvade;</p>
  11391. <p class="gathalast">Atha <a name="T2.0448"></a> vessantaro rājā, ñātīhi samagacchatha.</p>
  11392. <p class="hangnum"><a name="para2398"></a><a name="para2398_kn14"></a><span class="paranum">2398</span>.</p>
  11393. <p class="gatha1">‘‘Nattāro <a name="V2.0279"></a> suṇisā putto, rājā devī ca ekato;</p>
  11394. <p class="gathalast">Yadā samāgatā āsuṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ.</p>
  11395. <p class="hangnum"><a name="para2399"></a><a name="para2399_kn14"></a><span class="paranum">2399</span>.</p>
  11396. <p class="gatha1">‘‘Pañjalikā tassa yācanti, rodantā bherave vane;</p>
  11397. <p class="gatha2">Vessantarañca maddiñca, sabbe raṭṭhā samāgatā;</p>
  11398. <p class="gathalast">Tvaṃ nosi issaro rājā, rajjaṃ kāretha no ubho’’.</p>
  11399. <p class="centered">Chakhattiyakammaṃ nāma.</p>
  11400. <p class="hangnum"><a name="para2400"></a><a name="para2400_kn14"></a><span class="paranum">2400</span>.</p>
  11401. <p class="gatha1">‘‘Dhammena rajjaṃ kārentaṃ, raṭṭhā pabbājayittha maṃ;</p>
  11402. <p class="gathalast">Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā’’.</p>
  11403. <p class="hangnum"><a name="para2401"></a><a name="para2401_kn14"></a><span class="paranum">2401</span>.</p>
  11404. <p class="gatha1">‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;</p>
  11405. <p class="gathalast">Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ’’.</p>
  11406. <p class="hangnum"><a name="para2402"></a><a name="para2402_kn14"></a><span class="paranum">2402</span>.</p>
  11407. <p class="gatha1">‘‘Yena kenaci vaṇṇena, pitu dukkhaṃ udabbahe;</p>
  11408. <p class="gathalast">Mātu bhaginiyā cāpi, api pāṇehi attano’’.</p>
  11409. <p class="hangnum"><a name="para2403"></a><a name="para2403_kn14"></a><span class="paranum">2403</span>.</p>
  11410. <p class="gatha1">‘‘Tato vessantaro rājā, rajojallaṃ pavāhayi;</p>
  11411. <p class="gathalast">Rajojallaṃ pavāhetvā, saṅkhavaṇṇaṃ <span class="note">[saccavaṇṇaṃ (sī. syā.)]</span> adhārayi’’.</p>
  11412. <p class="hangnum"><a name="para2404"></a><a name="para2404_kn14"></a><span class="paranum">2404</span>.</p>
  11413. <p class="gatha1">‘‘Sīsaṃ nhāto sucivattho, sabbābharaṇabhūsito;</p>
  11414. <p class="gathalast">Paccayaṃ nāgamāruyha, khaggaṃ bandhi parantapaṃ.</p>
  11415. <p class="hangnum"><a name="para2405"></a><a name="para2405_kn14"></a><span class="paranum">2405</span>.</p>
  11416. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="T2.0449"></a> saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;</p>
  11417. <p class="gathalast">Sahajātā pakiriṃsu, nandayantā rathesabhaṃ.</p>
  11418. <p class="hangnum"><a name="para2406"></a><a name="para2406_kn14"></a><span class="paranum">2406</span>.</p>
  11419. <p class="gatha1">‘‘Tato <a name="M2.0375"></a> maddimpi nhāpesuṃ, sivikaññā samāgatā;</p>
  11420. <p class="gatha2">Vessantaro taṃ pāletu, jālī kaṇhājinā cubho;</p>
  11421. <p class="gathalast">Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu’’.</p>
  11422. <p class="hangnum"><a name="para2407"></a><a name="para2407_kn14"></a><span class="paranum">2407</span>.</p>
  11423. <p class="gatha1">‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;</p>
  11424. <p class="gathalast">Ānandiyaṃ ācariṃsu, ramaṇīye giribbaje.</p>
  11425. <p class="hangnum"><a name="para2408"></a><a name="para2408_kn14"></a><span class="paranum">2408</span>.</p>
  11426. <p class="gatha1">‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;</p>
  11427. <p class="gathalast">Ānandi vittā sumanā, putte saṅgamma lakkhaṇā.</p>
  11428. <p class="hangnum"><a name="para2409"></a><a name="para2409_kn14"></a><span class="paranum">2409</span>.</p>
  11429. <p class="gatha1">‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;</p>
  11430. <p class="gathalast">Ānandi vittā patītā, saha puttehi lakkhaṇā’’.</p>
  11431. <p class="hangnum"><a name="para2410"></a><a name="para2410_kn14"></a><span class="paranum">2410</span>.</p>
  11432. <p class="gatha1">‘‘Ekabhattā <a name="V2.0280"></a> pure āsiṃ, niccaṃ thaṇḍilasāyinī;</p>
  11433. <p class="gathalast">Iti metaṃ vataṃ āsi, tumhaṃ kāmā hi puttakā.</p>
  11434. <p class="hangnum"><a name="para2411"></a><a name="para2411_kn14"></a><span class="paranum">2411</span>.</p>
  11435. <p class="gatha1">‘‘Taṃ me vataṃ samiddhajja, tumhe saṅgamma puttakā;</p>
  11436. <p class="gatha2">Mātujampi taṃ pāletu, pitujampi ca puttaka;</p>
  11437. <p class="gathalast">Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu.</p>
  11438. <p class="hangnum"><a name="para2412"></a><a name="para2412_kn14"></a><span class="paranum">2412</span>.</p>
  11439. <p class="gatha1">‘‘Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te;</p>
  11440. <p class="gathalast">Sabbena tena kusalena, ajaro amaro bhava’’.</p>
  11441. <p class="hangnum"><a name="para2413"></a><a name="para2413_kn14"></a><span class="paranum">2413</span>.</p>
  11442. <p class="gatha1">‘‘Kappāsikañca koseyyaṃ, khomakoṭumbarāni ca;</p>
  11443. <p class="gathalast">Sassu <a name="T2.0450"></a> suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.</p>
  11444. <p class="hangnum"><a name="para2414"></a><a name="para2414_kn14"></a><span class="paranum">2414</span>.</p>
  11445. <p class="gatha1">‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, gīveyyaṃ ratanāmayaṃ;</p>
  11446. <p class="gathalast">Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.</p>
  11447. <p class="hangnum"><a name="para2415"></a><a name="para2415_kn14"></a><span class="paranum">2415</span>.</p>
  11448. <p class="gatha1">‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, aṅgadaṃ maṇimekhalaṃ;</p>
  11449. <p class="gathalast">Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.</p>
  11450. <p class="hangnum"><a name="para2416"></a><a name="para2416_kn14"></a><span class="paranum">2416</span>.</p>
  11451. <p class="gatha1">‘‘Uṇṇataṃ mukhaphullañca, nānāratte ca māṇike <span class="note">[māṇiye (sī. pī.)]</span>;</p>
  11452. <p class="gathalast">Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.</p>
  11453. <p class="hangnum"><a name="para2417"></a><a name="para2417_kn14"></a><span class="paranum">2417</span>.</p>
  11454. <p class="gatha1">‘‘Uggatthanaṃ giṅgamakaṃ, mekhalaṃ pāṭipādakaṃ <span class="note">[paṭipādukaṃ (sī. syā.), pālipādakaṃ (pī.)]</span>;</p>
  11455. <p class="gathalast">Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.</p>
  11456. <p class="hangnum"><a name="para2418"></a><a name="para2418_kn14"></a><span class="paranum">2418</span>.</p>
  11457. <p class="gatha1">‘‘Suttañca <a name="M2.0376"></a> suttavajjañca, upanijjhāya seyyasi;</p>
  11458. <p class="gathalast">Asobhatha rājaputtī, devakaññāva nandane.</p>
  11459. <p class="hangnum"><a name="para2419"></a><a name="para2419_kn14"></a><span class="paranum">2419</span>.</p>
  11460. <p class="gatha1">‘‘Sīsaṃ nhātā sucivatthā, sabbālaṅkārabhūsitā;</p>
  11461. <p class="gathalast">Asobhatha rājaputtī, tāvatiṃseva accharā.</p>
  11462. <p class="hangnum"><a name="para2420"></a><a name="para2420_kn14"></a><span class="paranum">2420</span>.</p>
  11463. <p class="gatha1">‘‘Kadalīva vātacchupitā, jātā cittalatāvane;</p>
  11464. <p class="gathalast">Dantāvaraṇasampannā, rājaputtī asobhatha.</p>
  11465. <p class="hangnum"><a name="para2421"></a><a name="para2421_kn14"></a><span class="paranum">2421</span>.</p>
  11466. <p class="gatha1">‘‘Sakuṇī mānusinīva, jātā cittapattā patī;</p>
  11467. <p class="gathalast">Nigrodhapakkabimboṭṭhī, rājaputtī asobhatha.</p>
  11468. <p class="hangnum"><a name="para2422"></a><a name="para2422_kn14"></a><span class="paranum">2422</span>.</p>
  11469. <p class="gatha1">‘‘Tassā ca nāgamānesuṃ, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;</p>
  11470. <p class="gathalast">Sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ.</p>
  11471. <p class="hangnum"><a name="para2423"></a><a name="para2423_kn14"></a><span class="paranum">2423</span>.</p>
  11472. <p class="gatha1">‘‘Sā maddī nāgamāruhi, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;</p>
  11473. <p class="gathalast">Sattikkhamaṃ <a name="T2.0451"></a> sarakkhamaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’.</p>
  11474. <p class="hangnum"><a name="para2424"></a><a name="para2424_kn14"></a><span class="paranum">2424</span>.</p>
  11475. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi <a name="V2.0281"></a> taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;</p>
  11476. <p class="gathalast">Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.</p>
  11477. <p class="hangnum"><a name="para2425"></a><a name="para2425_kn14"></a><span class="paranum">2425</span>.</p>
  11478. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;</p>
  11479. <p class="gathalast">Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.</p>
  11480. <p class="hangnum"><a name="para2426"></a><a name="para2426_kn14"></a><span class="paranum">2426</span>.</p>
  11481. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;</p>
  11482. <p class="gatha2">Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11483. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11484. <p class="hangnum"><a name="para2427"></a><a name="para2427_kn14"></a><span class="paranum">2427</span>.</p>
  11485. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;</p>
  11486. <p class="gatha2">Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11487. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11488. <p class="hangnum"><a name="para2428"></a><a name="para2428_kn14"></a><span class="paranum">2428</span>.</p>
  11489. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;</p>
  11490. <p class="gatha2">Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11491. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11492. <p class="hangnum"><a name="para2429"></a><a name="para2429_kn14"></a><span class="paranum">2429</span>.</p>
  11493. <p class="gatha1">‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;</p>
  11494. <p class="gatha2">Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11495. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11496. <p class="hangnum"><a name="para2430"></a><a name="para2430_kn14"></a><span class="paranum">2430</span>.</p>
  11497. <p class="gatha1">‘‘Paṭiyatto <a name="M2.0377"></a> rājamaggo, vicitto pupphasanthato;</p>
  11498. <p class="gathalast">Vasi vessantaro yattha, yāvatāva jetuttarā.</p>
  11499. <p class="hangnum"><a name="para2431"></a><a name="para2431_kn14"></a><span class="paranum">2431</span>.</p>
  11500. <p class="gatha1">‘‘Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;</p>
  11501. <p class="gatha2">Samantā parikiriṃsu, vessantare <a name="T2.0452"></a> payātamhi;</p>
  11502. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11503. <p class="hangnum"><a name="para2432"></a><a name="para2432_kn14"></a><span class="paranum">2432</span>.</p>
  11504. <p class="gatha1">‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;</p>
  11505. <p class="gatha2">Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11506. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11507. <p class="hangnum"><a name="para2433"></a><a name="para2433_kn14"></a><span class="paranum">2433</span>.</p>
  11508. <p class="gatha1">‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;</p>
  11509. <p class="gatha2">Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11510. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11511. <p class="hangnum"><a name="para2434"></a><a name="para2434_kn14"></a><span class="paranum">2434</span>.</p>
  11512. <p class="gatha1">‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;</p>
  11513. <p class="gatha2">Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11514. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11515. <p class="hangnum"><a name="para2435"></a><a name="para2435_kn14"></a><span class="paranum">2435</span>.</p>
  11516. <p class="gatha1">‘‘Karoṭiyā <a name="V2.0282"></a> cammadharā, illīhatthā <span class="note">[indihatthā (syā. ka.), khaggahatthā (sī. pī.)]</span> suvammino;</p>
  11517. <p class="gatha2">Purato paṭipajjiṃsu, vessantare payātamhi;</p>
  11518. <p class="gathalast">Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11519. <p class="hangnum"><a name="para2436"></a><a name="para2436_kn14"></a><span class="paranum">2436</span>.</p>
  11520. <p class="gatha1">‘‘Te pāvisuṃ puraṃ rammaṃ, mahāpākāratoraṇaṃ;</p>
  11521. <p class="gathalast">Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ.</p>
  11522. <p class="hangnum"><a name="para2437"></a><a name="para2437_kn14"></a><span class="paranum">2437</span>.</p>
  11523. <p class="gatha1">‘‘Vittā jānapadā āsuṃ, negamā ca samāgatā;</p>
  11524. <p class="gathalast">Anuppatte kumāramhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11525. <p class="hangnum"><a name="para2438"></a><a name="para2438_kn14"></a><span class="paranum">2438</span>.</p>
  11526. <p class="gatha1">‘‘Celukkhepo avattittha, āgate dhanadāyake;</p>
  11527. <p class="gathalast">Nandiṃ pavesi <span class="note">[nandi-ppavesi (sī. syā. pī.)]</span> nagare, bandhanā mokkho aghosatha.</p>
  11528. <p class="hangnum"><a name="para2439"></a><a name="para2439_kn14"></a><span class="paranum">2439</span>.</p>
  11529. <p class="gatha1">‘‘Jātarūpamayaṃ <a name="T2.0453"></a><a name="M2.0378"></a> vassaṃ, devo pāvassi tāvade;</p>
  11530. <p class="gathalast">Vessantare paviṭṭhamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.</p>
  11531. <p class="hangnum"><a name="para2440"></a><a name="para2440_kn14"></a><span class="paranum">2440</span>.</p>
  11532. <p class="gatha1">‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;</p>
  11533. <p class="gathalast">Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjathā’’ti.</p>
  11534. <p class="centered">Vessantarajātakaṃ dasamaṃ.</p>
  11535. <p class="centered">Mahānipāta niṭṭhitā.</p>
  11536. <p class="centered">Jātakapāḷi niṭṭhitā.</p>
  11537. </body>