s0512m.mul.htm 106 KB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205
  1. <body>
  2. <p class="centered"> Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>
  3. <p class="nikaya">Khuddakanikāye</p>
  4. <a name="kn13"></a>
  5. <p class="book">Cariyāpiṭakapāḷi</p>
  6. <a name="kn13_1"></a>
  7. <p class="chapter">1. Akittivaggo</p>
  8. <p class="subhead">1. Akitticariyā</p>
  9. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn13"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  10. <p class="gatha1"> ‘‘Kappe <a name="T2.0551"></a><a name="M2.0385"></a><a name="V2.0371"></a><a name="P0.0073"></a> ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;</p>
  11. <p class="gathalast">Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.</p>
  12. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn13"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  13. <p class="gatha1"> ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;</p>
  14. <p class="gathalast">Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.</p>
  15. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn13"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  16. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;</p>
  17. <p class="gathalast">Ajjhogāhetvā <span class="note">[ajjhogahetvā (sī. syā.)]</span> viharāmi, akitti nāma tāpaso.</p>
  18. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn13"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  19. <p class="gatha1"> ‘‘Tadā <a name="V2.0372"></a> maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;</p>
  20. <p class="gathalast">Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.</p>
  21. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn13"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  22. <p class="gatha1"> ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;</p>
  23. <p class="gathalast">Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.</p>
  24. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn13"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  25. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;</p>
  26. <p class="gathalast">Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.</p>
  27. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn13"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  28. <p class="gatha1"> ‘‘Dutiyampi <a name="T2.0552"></a> tatiyampi, upagañchi mamantikaṃ;</p>
  29. <p class="gathalast">Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.</p>
  30. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn13"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  31. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="M2.0386"></a> me tappaccayā atthi, sarīrasmiṃ vivaṇṇiyaṃ;</p>
  32. <p class="gathalast">Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.</p>
  33. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn13"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  34. <p class="gatha1"> ‘‘Yadi māsampi dvemāsaṃ, dakkhiṇeyyaṃ varaṃ labhe;</p>
  35. <p class="gathalast">Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.</p>
  36. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn13"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  37. <p class="gatha1"> ‘‘Na tassa dānaṃ dadamāno, yasaṃ lābhañca patthayiṃ;</p>
  38. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.</p>
  39. <p class="centered">Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.</p>
  40. <p class="subhead">2. Saṅkhacariyā</p>
  41. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn13"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  42. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="P0.0074"></a> yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;</p>
  43. <p class="gathalast">Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.</p>
  44. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn13"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  45. <p class="gatha1"> ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;</p>
  46. <p class="gathalast">Kantāraddhānaṃ paṭipannaṃ <span class="note">[kantāraddhānapaṭipannaṃ (sī. syā.)]</span>, tattāya kaṭhinabhūmiyā.</p>
  47. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  48. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ paṭipathe disvā, imamatthaṃ vicintayiṃ;</p>
  49. <p class="gathalast">‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.</p>
  50. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn13"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  51. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;</p>
  52. <p class="gathalast">Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.</p>
  53. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn13"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  54. <p class="gatha1"> ‘‘‘Evamevāhaṃ <a name="T2.0553"></a><a name="V2.0373"></a> puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;</p>
  55. <p class="gathalast">Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.</p>
  56. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn13"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  57. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yathā amacco muddikāmo, rañño antepure jane;</p>
  58. <p class="gathalast">Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.</p>
  59. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn13"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  60. <p class="gatha1"> ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, vipulaṃ disvāna dakkhiṇaṃ;</p>
  61. <p class="gathalast">Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.</p>
  62. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn13"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  63. <p class="gatha1"> ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;</p>
  64. <p class="gathalast">Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.</p>
  65. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn13"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  66. <p class="gatha1"> ‘‘Tenevāhaṃ <a name="M2.0387"></a> sataguṇato, sukhumālo sukhedhito;</p>
  67. <p class="gathalast">Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.</p>
  68. <p class="centered">Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.</p>
  69. <p class="subhead">3. Kururājacariyā</p>
  70. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn13"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  71. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe <span class="note">[indapatte (sī. ka.)]</span> puruttame;</p>
  72. <p class="gathalast">Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.</p>
  73. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn13"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  74. <p class="gatha1"> ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;</p>
  75. <p class="gathalast">Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.</p>
  76. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn13"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  77. <p class="gatha1"> ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;</p>
  78. <p class="gathalast">Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.</p>
  79. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn13"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  80. <p class="gatha1"> ‘‘‘Na <a name="T2.0554"></a><a name="P0.0075"></a> me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;</p>
  81. <p class="gathalast">Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.</p>
  82. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn13"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  83. <p class="gatha1"> ‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre <span class="note">[bhiṅkāre (sī.)]</span> ratanāmaye;</p>
  84. <p class="gathalast">Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.</p>
  85. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn13"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  86. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa nāge padinnamhi, amaccā etadabravuṃ;</p>
  87. <p class="gathalast">‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.</p>
  88. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn13"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  89. <p class="gatha1"> ‘‘‘Dhaññaṃ <a name="V2.0374"></a> maṅgalasampannaṃ, saṅgāmavijayuttamaṃ;</p>
  90. <p class="gathalast">Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.</p>
  91. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn13"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  92. <p class="gatha1"> ‘‘‘Rajjampi me dade sabbaṃ, sarīraṃ dajjamattano;</p>
  93. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.</p>
  94. <p class="centered">Kururājacariyaṃ tatiyaṃ.</p>
  95. <p class="subhead">4. Mahāsudassanacariyā</p>
  96. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn13"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  97. <p class="gatha1"> ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;</p>
  98. <p class="gathalast">Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.</p>
  99. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn13"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  100. <p class="gatha1"> ‘‘Tatthāhaṃ <a name="M2.0388"></a> divase tikkhattuṃ, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ;</p>
  101. <p class="gathalast">‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.</p>
  102. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn13"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  103. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ko chātako ko tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;</p>
  104. <p class="gathalast">Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.</p>
  105. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn13"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  106. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ko pathe chattamādeti, kopāhanā mudū subhā’;</p>
  107. <p class="gathalast">Iti <a name="T2.0555"></a> sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.</p>
  108. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn13"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  109. <p class="gatha1"> ‘‘Na taṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu vā;</p>
  110. <p class="gathalast">Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.</p>
  111. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn13"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  112. <p class="gatha1"> ‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, yadi eti vanibbako;</p>
  113. <p class="gathalast">Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.</p>
  114. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn13"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  115. <p class="gatha1"> ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;</p>
  116. <p class="gathalast">Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.</p>
  117. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn13"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  118. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;</p>
  119. <p class="gathalast">Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.</p>
  120. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn13"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  121. <p class="gatha1"> ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;</p>
  122. <p class="gatha2">Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;</p>
  123. <p class="gathalast">Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.</p>
  124. <p class="centered">Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.</p>
  125. <p class="subhead">5. Mahāgovindacariyā</p>
  126. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn13"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  127. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="V2.0375"></a><a name="P0.0076"></a> yadā homi, sattarājapurohito;</p>
  128. <p class="gathalast">Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.</p>
  129. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn13"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  130. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;</p>
  131. <p class="gathalast">Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ <span class="note">[akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)]</span> sāgarūpamaṃ.</p>
  132. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn13"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  133. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="T2.0556"></a><a name="M2.0389"></a> me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;</p>
  134. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.</p>
  135. <p class="centered">Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.</p>
  136. <p class="subhead">6. Nimirājacariyā</p>
  137. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn13"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  138. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;</p>
  139. <p class="gathalast">Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.</p>
  140. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn13"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  141. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāhaṃ māpayitvāna, catussālaṃ catummukhaṃ;</p>
  142. <p class="gathalast">Tattha dānaṃ pavattesiṃ, migapakkhinarādinaṃ.</p>
  143. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn13"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  144. <p class="gatha1"> ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;</p>
  145. <p class="gathalast">Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.</p>
  146. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn13"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  147. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;</p>
  148. <p class="gathalast">Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.</p>
  149. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn13"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  150. <p class="gatha1"> ‘‘Tathevāhaṃ sabbabhave, pariyesissāmi bodhijaṃ;</p>
  151. <p class="gathalast">Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.</p>
  152. <p class="centered">Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.</p>
  153. <p class="subhead">7. Candakumāracariyā</p>
  154. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn13"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  155. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="V2.0376"></a><a name="P0.0077"></a> yadā homi, ekarājassa atrajo;</p>
  156. <p class="gathalast">Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.</p>
  157. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn13"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  158. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāhaṃ <a name="T2.0557"></a> yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;</p>
  159. <p class="gathalast">Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.</p>
  160. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn13"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  161. <p class="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;</p>
  162. <p class="gathalast">Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.</p>
  163. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn13"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  164. <p class="gatha1"> ‘‘Yathāpi <a name="M2.0390"></a> vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;</p>
  165. <p class="gathalast">Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ <span class="note">[tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)]</span> harati bhaṇḍakaṃ.</p>
  166. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn13"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  167. <p class="gatha1"> ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;</p>
  168. <p class="gathalast">Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.</p>
  169. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn13"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  170. <p class="gatha1"> ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;</p>
  171. <p class="gathalast">Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.</p>
  172. <p class="centered">Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.</p>
  173. <p class="subhead">8. Sivirājacariyā</p>
  174. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn13"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  175. <p class="gatha1"> ‘‘Ariṭṭhasavhaye nagare, sivināmāsi khattiyo;</p>
  176. <p class="gathalast">Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.</p>
  177. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn13"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  178. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yaṃ kiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati;</p>
  179. <p class="gathalast">Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.</p>
  180. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn13"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  181. <p class="gatha1"> ‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko devānamissaro;</p>
  182. <p class="gathalast">Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.</p>
  183. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn13"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  184. <p class="gatha1"> ‘‘‘Nisajja <a name="T2.0558"></a> pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;</p>
  185. <p class="gathalast">Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.</p>
  186. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn13"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  187. <p class="gatha1"> ‘‘‘Tathaṃ <a name="V2.0377"></a> nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;</p>
  188. <p class="gathalast">Muhuttaṃ āgameyyātha, yāva jānāmi taṃ manaṃ’.</p>
  189. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn13"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  190. <p class="gatha1"> ‘‘Pavedhamāno palitasiro, valigatto <span class="note">[valitagatto (sī.)]</span> jarāturo;</p>
  191. <p class="gathalast">Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.</p>
  192. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn13"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  193. <p class="gatha1"> ‘‘So <a name="P0.0078"></a> tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;</p>
  194. <p class="gathalast">Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.</p>
  195. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn13"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  196. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;</p>
  197. <p class="gathalast">Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.</p>
  198. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn13"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  199. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ubhopi <a name="M2.0391"></a> nettā nayanā, andhā upahatā mama;</p>
  200. <p class="gathalast">Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.</p>
  201. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn13"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  202. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;</p>
  203. <p class="gathalast">Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.</p>
  204. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn13"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  205. <p class="gatha1"> ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;</p>
  206. <p class="gathalast">Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.</p>
  207. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn13"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  208. <p class="gatha1"> ‘‘‘Aho me mānasaṃ siddhaṃ, saṅkappo paripūrito;</p>
  209. <p class="gathalast">Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.</p>
  210. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn13"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  211. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ehi sivaka uṭṭhehi, mā dandhayi mā pavedhayi;</p>
  212. <p class="gathalast">Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.</p>
  213. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn13"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  214. <p class="gatha1"> ‘‘Tato <a name="T2.0559"></a> so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;</p>
  215. <p class="gathalast">Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.</p>
  216. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn13"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  217. <p class="gatha1"> ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;</p>
  218. <p class="gathalast">Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.</p>
  219. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn13"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  220. <p class="gatha1"> ‘‘Na me dessā ubho cakkhū, attā na me na dessiyo;</p>
  221. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsaha’’nti.</p>
  222. <p class="centered">Sivirājacariyaṃ aṭṭhamaṃ.</p>
  223. <p class="subhead">9. Vessantaracariyā</p>
  224. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn13"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  225. <p class="gatha1"> ‘‘Yā <a name="V2.0378"></a> me ahosi janikā, phussatī <span class="note">[phusatī (sī.)]</span> nāma khattiyā;</p>
  226. <p class="gathalast">Sā atītāsu jātīsu, sakkassa mahesī piyā.</p>
  227. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn13"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  228. <p class="gatha1"> ‘‘Tassā āyukkhayaṃ ñatvā, devindo etadabravi;</p>
  229. <p class="gathalast">‘Dadāmi te dasa vare, varabhadde yadicchasi’.</p>
  230. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn13"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  231. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ vuttā ca sā devī, sakkaṃ punidamabravi;</p>
  232. <p class="gatha2">‘Kiṃ nu me aparādhatthi, kiṃ nu dessā ahaṃ tava;</p>
  233. <p class="gathalast">Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’.</p>
  234. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn13"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  235. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ <a name="M2.0392"></a> vutto ca so sakko, puna tassidamabravi;</p>
  236. <p class="gathalast">‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvaṃsi appiyā.</p>
  237. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn13"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  238. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ettakaṃyeva <a name="P0.0079"></a> te āyu, cavanakālo bhavissati;</p>
  239. <p class="gathalast">Paṭiggaṇha mayā dinne, vare dasa varuttame’.</p>
  240. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn13"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  241. <p class="gatha1"> ‘‘Sakkena <a name="T2.0560"></a> sā dinnavarā, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;</p>
  242. <p class="gathalast">Mamaṃ abbhantaraṃ katvā, phussatī dasa vare varī.</p>
  243. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn13"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  244. <p class="gatha1"> ‘‘Tato cutā sā phussatī, khattiye upapajjatha;</p>
  245. <p class="gathalast">Jetuttaramhi nagare, sañjayena samāgami.</p>
  246. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn13"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  247. <p class="gatha1"> ‘‘Yadāhaṃ phussatiyā kucchiṃ, okkanto piyamātuyā;</p>
  248. <p class="gathalast">Mama tejena me mātā, sadā dānaratā ahu.</p>
  249. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn13"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  250. <p class="gatha1"> ‘‘Adhane āture jiṇṇe, yācake addhike <span class="note">[pathike (ka.)]</span> jane;</p>
  251. <p class="gathalast">Samaṇe brāhmaṇe khīṇe, deti dānaṃ akiñcane.</p>
  252. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn13"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  253. <p class="gatha1"> ‘‘Dasa māse dhārayitvāna, karonte puraṃ padakkhiṇaṃ;</p>
  254. <p class="gathalast">Vessānaṃ vīthiyā majjhe, janesi phussatī mamaṃ.</p>
  255. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn13"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  256. <p class="gatha1"> ‘‘Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ, napi pettikasambhavaṃ;</p>
  257. <p class="gathalast">Jātettha vessavīthiyā, tasmā vessantaro ahu.</p>
  258. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn13"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  259. <p class="gatha1"> ‘‘Yadāhaṃ dārako homi, jātiyā aṭṭhavassiko;</p>
  260. <p class="gathalast">Tadā nisajja pāsāde, dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ.</p>
  261. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn13"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  262. <p class="gatha1"> ‘‘‘Hadayaṃ <a name="V2.0379"></a> dadeyyaṃ cakkhuṃ, maṃsampi rudhirampi ca;</p>
  263. <p class="gathalast">Dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā, yadi koci yācaye mamaṃ’.</p>
  264. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn13"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  265. <p class="gatha1"> ‘‘Sabhāvaṃ cintayantassa, akampitamasaṇṭhitaṃ;</p>
  266. <p class="gathalast">Akampi tattha pathavī, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  267. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn13"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  268. <p class="gatha1"> ‘‘Anvaddhamāse pannarase, puṇṇamāse uposathe;</p>
  269. <p class="gathalast">Paccayaṃ nāgamāruyha, dānaṃ dātuṃ upāgamiṃ.</p>
  270. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn13"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  271. <p class="gatha1"> ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā<a name="T2.0561"></a>, brāhmaṇā upagañchu maṃ;</p>
  272. <p class="gathalast">Ayācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.</p>
  273. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn13"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  274. <p class="gatha1"> ‘‘Avuṭṭhiko <a name="M2.0393"></a> janapado, dubbhikkho chātako mahā;</p>
  275. <p class="gathalast">Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.</p>
  276. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn13"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  277. <p class="gatha1"> ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;</p>
  278. <p class="gathalast">Santaṃ nappatigūhāmi <span class="note">[nappatiguyhāmi (sī. ka.)]</span>, dāne me ramate mano.</p>
  279. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn13"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  280. <p class="gatha1"> ‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;</p>
  281. <p class="gathalast">‘Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.</p>
  282. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn13"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  283. <p class="gatha1"> ‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre ratanāmaye;</p>
  284. <p class="gathalast">Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.</p>
  285. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn13"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  286. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ dadantassa, sabbasetaṃ gajuttamaṃ;</p>
  287. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  288. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn13"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  289. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa nāgassa dānena, sivayo kuddhā samāgatā;</p>
  290. <p class="gathalast">Pabbājesuṃ sakā raṭṭhā, ‘vaṅkaṃ gacchatu pabbataṃ’.</p>
  291. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn13"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  292. <p class="gatha1"> ‘‘Tesaṃ nicchubhamānānaṃ, akampitthamasaṇṭhitaṃ;</p>
  293. <p class="gathalast">Mahādānaṃ pavattetuṃ, ekaṃ varamayācisaṃ.</p>
  294. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn13"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  295. <p class="gatha1"> ‘‘Yācitā <a name="P0.0080"></a> sivayo sabbe, ekaṃ varamadaṃsu me;</p>
  296. <p class="gathalast">Sāvayitvā kaṇṇabheriṃ, mahādānaṃ dadāmahaṃ.</p>
  297. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn13"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  298. <p class="gatha1"> ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;</p>
  299. <p class="gathalast">Dānenimaṃ nīharanti, puna dānaṃ dadātayaṃ.</p>
  300. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn13"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  301. <p class="gatha1"> ‘‘Hatthiṃ <a name="T2.0562"></a> asse rathe datvā, dāsiṃ dāsaṃ gavaṃ dhanaṃ;</p>
  302. <p class="gathalast">Mahādānaṃ daditvāna, nagarā nikkhamiṃ tadā.</p>
  303. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn13"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  304. <p class="gatha1"> ‘‘Nikkhamitvāna <a name="V2.0380"></a> nagarā, nivattitvā vilokite;</p>
  305. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  306. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn13"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  307. <p class="gatha1"> ‘‘Catuvāhiṃ rathaṃ datvā, ṭhatvā cātummahāpathe;</p>
  308. <p class="gathalast">Ekākiyo adutiyo, maddideviṃ idamabraviṃ.</p>
  309. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn13"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  310. <p class="gatha1"> ‘‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahukā esā kaniṭṭhikā;</p>
  311. <p class="gathalast">Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’.</p>
  312. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn13"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  313. <p class="gatha1"> ‘‘Padumaṃ <a name="M2.0394"></a> puṇḍarīkaṃva, maddī kaṇhājinaggahī;</p>
  314. <p class="gathalast">Ahaṃ suvaṇṇabimbaṃva, jāliṃ khattiyamaggahiṃ.</p>
  315. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn13"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  316. <p class="gatha1"> ‘‘Abhijātā sukhumālā, khattiyā caturo janā;</p>
  317. <p class="gathalast">Visamaṃ samaṃ akkamantā, vaṅkaṃ gacchāma pabbataṃ.</p>
  318. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn13"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  319. <p class="gatha1"> ‘‘Ye keci manujā enti, anumagge paṭippathe;</p>
  320. <p class="gathalast">Maggante paṭipucchāma, ‘kuhiṃ vaṅkanta <span class="note">[vaṅkata (sī.)]</span> pabbato’.</p>
  321. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn13"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  322. <p class="gatha1"> ‘‘Te tattha amhe passitvā, karuṇaṃ giramudīrayuṃ;</p>
  323. <p class="gathalast">Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkantapabbato.</p>
  324. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn13"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  325. <p class="gatha1"> ‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;</p>
  326. <p class="gathalast">Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.</p>
  327. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn13"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  328. <p class="gatha1"> ‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā <span class="note">[ubbiggā (syā. kaṃ.)]</span> vipulā dumā;</p>
  329. <p class="gathalast">Sayamevoṇamitvāna, upagacchanti dārake.</p>
  330. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn13"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  331. <p class="gatha1"> ‘‘Idaṃ <a name="T2.0563"></a> acchariyaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  332. <p class="gathalast">Sāhukāraṃ <span class="note">[sādhukāraṃ (sabbattha)]</span> pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.</p>
  333. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn13"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  334. <p class="gatha1"> ‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;</p>
  335. <p class="gathalast">Vessantarassa tejena, sayamevoṇatā dumā.</p>
  336. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn13"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  337. <p class="gatha1"> ‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake;</p>
  338. <p class="gathalast">Nikkhantadivaseneva <span class="note">[nikkhantadivaseyeva (sī.)]</span>, cetaraṭṭhamupāgamuṃ.</p>
  339. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn13"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  340. <p class="gatha1"> ‘‘Saṭṭhirājasahassāni, tadā vasanti mātule;</p>
  341. <p class="gathalast">Sabbe pañjalikā hutvā, rodamānā upāgamuṃ.</p>
  342. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn13"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  343. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha vattetvā sallāpaṃ, cetehi cetaputtehi;</p>
  344. <p class="gathalast">Te tato nikkhamitvāna, vaṅkaṃ agamu pabbataṃ.</p>
  345. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn13"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  346. <p class="gatha1"> ‘‘Āmantayitvā <a name="V2.0381"></a> devindo, vissakammaṃ <span class="note">[visukammaṃ (ka.)]</span> mahiddhikaṃ;</p>
  347. <p class="gathalast">Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpaya.</p>
  348. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn13"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  349. <p class="gatha1"> ‘‘Sakkassa vacanaṃ sutvā, vissakammo mahiddhiko;</p>
  350. <p class="gathalast">Assamaṃ <a name="P0.0081"></a> sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpayi.</p>
  351. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn13"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  352. <p class="gatha1"> ‘‘Ajjhogāhetvā <a name="M2.0395"></a> pavanaṃ, appasaddaṃ nirākulaṃ;</p>
  353. <p class="gathalast">Caturo janā mayaṃ tattha, vasāma pabbatantare.</p>
  354. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn13"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  355. <p class="gatha1"> ‘‘Ahañca maddidevī ca, jālī kaṇhājinā cubho;</p>
  356. <p class="gathalast">Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā.</p>
  357. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn13"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  358. <p class="gatha1"> ‘‘Dārake anurakkhanto, asuñño homi assame;</p>
  359. <p class="gathalast">Maddī phalaṃ āharitvā, poseti sā tayo jane.</p>
  360. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn13"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  361. <p class="gatha1"> ‘‘Pavane <a name="T2.0564"></a> vasamānassa, addhiko maṃ upāgami;</p>
  362. <p class="gathalast">Āyāci puttake mayhaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.</p>
  363. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn13"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  364. <p class="gatha1"> ‘‘Yācakaṃ upagataṃ disvā, hāso me upapajjatha;</p>
  365. <p class="gathalast">Ubho putte gahetvāna, adāsiṃ brāhmaṇe tadā.</p>
  366. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn13"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  367. <p class="gatha1"> ‘‘Sake putte cajantassa, jūjake brāhmaṇe yadā;</p>
  368. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  369. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn13"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  370. <p class="gatha1"> ‘‘Punadeva sakko oruyha, hutvā brāhmaṇasannibho;</p>
  371. <p class="gathalast">Āyāci maṃ maddideviṃ, sīlavantiṃ patibbataṃ.</p>
  372. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn13"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  373. <p class="gatha1"> ‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakañjali pūriya;</p>
  374. <p class="gathalast">Pasannamanasaṅkappo, tassa maddiṃ adāsahaṃ.</p>
  375. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn13"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  376. <p class="gatha1"> ‘‘Maddiyā dīyamānāya, gagane devā pamoditā;</p>
  377. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  378. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn13"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  379. <p class="gatha1"> ‘‘Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;</p>
  380. <p class="gathalast">Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.</p>
  381. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn13"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  382. <p class="gatha1"> ‘‘Na me dessā ubho puttā, maddidevī na dessiyā;</p>
  383. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahaṃ.</p>
  384. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn13"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  385. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ brahāraññe, mātāpitusamāgame;</p>
  386. <p class="gathalast">Karuṇaṃ paridevante, sallapante sukhaṃ dukhaṃ.</p>
  387. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn13"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  388. <p class="gatha1"> ‘‘Hirottappena <a name="V2.0382"></a> garunā <span class="note">[garunaṃ (syā. ka.)]</span>, ubhinnaṃ upasaṅkami;</p>
  389. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  390. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn13"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  391. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0565"></a><a name="M2.0396"></a> brahāraññā, nikkhamitvā sañātibhi;</p>
  392. <p class="gathalast">Pavisāmi puraṃ rammaṃ, jetuttaraṃ puruttamaṃ.</p>
  393. <p class="hangnum"><a name="para123"></a><a name="para123_kn13"></a><span class="paranum">123</span>.</p>
  394. <p class="gatha1"> ‘‘Ratanāni satta vassiṃsu, mahāmegho pavassatha;</p>
  395. <p class="gathalast">Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.</p>
  396. <p class="hangnum"><a name="para124"></a><a name="para124_kn13"></a><span class="paranum">124</span>.</p>
  397. <p class="gatha1"> ‘‘Acetanāyaṃ pathavī, aviññāya sukhaṃ dukhaṃ;</p>
  398. <p class="gathalast">Sāpi dānabalā mayhaṃ, sattakkhattuṃ pakampathā’’ti.</p>
  399. <p class="centered">Vessantaracariyaṃ navamaṃ.</p>
  400. <p class="subhead">10. Sasapaṇḍitacariyā</p>
  401. <p class="hangnum"><a name="para125"></a><a name="para125_kn13"></a><span class="paranum">125</span>.</p>
  402. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="P0.0082"></a> yadā homi, sasako pavanacārako;</p>
  403. <p class="gathalast">Tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho, paraheṭhanavivajjito.</p>
  404. <p class="hangnum"><a name="para126"></a><a name="para126_kn13"></a><span class="paranum">126</span>.</p>
  405. <p class="gatha1"> ‘‘Makkaṭo ca siṅgālo ca, suttapoto cahaṃ tadā;</p>
  406. <p class="gathalast">Vasāma ekasāmantā, sāyaṃ pāto ca dissare <span class="note">[sāyaṃ pāto padissare (ka.)]</span>.</p>
  407. <p class="hangnum"><a name="para127"></a><a name="para127_kn13"></a><span class="paranum">127</span>.</p>
  408. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ te anusāsāmi, kiriye kalyāṇapāpake;</p>
  409. <p class="gathalast">‘Pāpāni parivajjetha, kalyāṇe abhinivissatha’.</p>
  410. <p class="hangnum"><a name="para128"></a><a name="para128_kn13"></a><span class="paranum">128</span>.</p>
  411. <p class="gatha1"> ‘‘Uposathamhi divase, candaṃ disvāna pūritaṃ;</p>
  412. <p class="gathalast">Etesaṃ tattha ācikkhiṃ, divaso ajjuposatho.</p>
  413. <p class="hangnum"><a name="para129"></a><a name="para129_kn13"></a><span class="paranum">129</span>.</p>
  414. <p class="gatha1"> ‘‘Dānāni paṭiyādetha, dakkhiṇeyyassa dātave;</p>
  415. <p class="gathalast">Datvā dānaṃ dakkhiṇeyye, upavassathuposathaṃ.</p>
  416. <p class="hangnum"><a name="para130"></a><a name="para130_kn13"></a><span class="paranum">130</span>.</p>
  417. <p class="gatha1"> ‘‘Te <a name="T2.0566"></a> me sādhūti vatvāna, yathāsatti yathābalaṃ;</p>
  418. <p class="gathalast">Dānāni paṭiyādetvā, dakkhiṇeyyaṃ gavesisuṃ <span class="note">[gavesayyuṃ (ka.)]</span>.</p>
  419. <p class="hangnum"><a name="para131"></a><a name="para131_kn13"></a><span class="paranum">131</span>.</p>
  420. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ nisajja cintesiṃ, dānaṃ dakkhiṇanucchavaṃ;</p>
  421. <p class="gathalast">‘Yadihaṃ labhe dakkhiṇeyyaṃ, kiṃ me dānaṃ bhavissati.</p>
  422. <p class="hangnum"><a name="para132"></a><a name="para132_kn13"></a><span class="paranum">132</span>.</p>
  423. <p class="gatha1"> ‘‘‘Na <a name="V2.0383"></a> me atthi tilā muggā, māsā vā taṇḍulā ghataṃ;</p>
  424. <p class="gathalast">Ahaṃ tiṇena yāpemi, na sakkā tiṇa dātave.</p>
  425. <p class="hangnum"><a name="para133"></a><a name="para133_kn13"></a><span class="paranum">133</span>.</p>
  426. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yadi <a name="M2.0397"></a> koci eti dakkhiṇeyyo, bhikkhāya mama santike;</p>
  427. <p class="gathalast">Dajjāhaṃ sakamattānaṃ, na so tuccho gamissati’.</p>
  428. <p class="hangnum"><a name="para134"></a><a name="para134_kn13"></a><span class="paranum">134</span>.</p>
  429. <p class="gatha1"> ‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko brāhmaṇavaṇṇinā;</p>
  430. <p class="gathalast">Āsayaṃ me upāgacchi, dānavīmaṃsanāya me.</p>
  431. <p class="hangnum"><a name="para135"></a><a name="para135_kn13"></a><span class="paranum">135</span>.</p>
  432. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ disvāna santuṭṭho, idaṃ vacanamabraviṃ;</p>
  433. <p class="gathalast">‘Sādhu khosi anuppatto, ghāsahetu mamantike.</p>
  434. <p class="hangnum"><a name="para136"></a><a name="para136_kn13"></a><span class="paranum">136</span>.</p>
  435. <p class="gatha1"> ‘‘‘Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi te ahaṃ;</p>
  436. <p class="gathalast">Tuvaṃ sīlaguṇūpeto, ayuttaṃ te paraheṭhanaṃ.</p>
  437. <p class="hangnum"><a name="para137"></a><a name="para137_kn13"></a><span class="paranum">137</span>.</p>
  438. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ehi aggiṃ padīpehi, nānākaṭṭhe samānaya;</p>
  439. <p class="gathalast">Ahaṃ pacissamattānaṃ, pakkaṃ tvaṃ bhakkhayissasi’.</p>
  440. <p class="hangnum"><a name="para138"></a><a name="para138_kn13"></a><span class="paranum">138</span>.</p>
  441. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sādhū’ti so haṭṭhamano, nānākaṭṭhe samānayi;</p>
  442. <p class="gathalast">Mahantaṃ akāsi citakaṃ, katvā aṅgāragabbhakaṃ.</p>
  443. <p class="hangnum"><a name="para139"></a><a name="para139_kn13"></a><span class="paranum">139</span>.</p>
  444. <p class="gatha1"> ‘‘Aggiṃ tattha padīpesi, yathā so khippaṃ mahā bhave;</p>
  445. <p class="gathalast">Phoṭetvā rajagate gatte, ekamantaṃ upāvisiṃ.</p>
  446. <p class="hangnum"><a name="para140"></a><a name="para140_kn13"></a><span class="paranum">140</span>.</p>
  447. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="T2.0567"></a> mahākaṭṭhapuñjo, āditto dhamadhamāyati <span class="note">[dhumadhumāyati (sī.), dhamamāyati (ka.)]</span>;</p>
  448. <p class="gathalast">Taduppatitvā papatiṃ, majjhe jālasikhantare.</p>
  449. <p class="hangnum"><a name="para141"></a><a name="para141_kn13"></a><span class="paranum">141</span>.</p>
  450. <p class="gatha1"> ‘‘Yathā <a name="P0.0083"></a> sītodakaṃ nāma, paviṭṭhaṃ yassa kassaci;</p>
  451. <p class="gathalast">Sameti darathapariḷāhaṃ, assādaṃ deti pīti ca.</p>
  452. <p class="hangnum"><a name="para142"></a><a name="para142_kn13"></a><span class="paranum">142</span>.</p>
  453. <p class="gatha1"> ‘‘Tatheva jalitaṃ aggiṃ, paviṭṭhassa mamaṃ tadā;</p>
  454. <p class="gathalast">Sabbaṃ sameti darathaṃ, yathā sītodakaṃ viya.</p>
  455. <p class="hangnum"><a name="para143"></a><a name="para143_kn13"></a><span class="paranum">143</span>.</p>
  456. <p class="gatha1"> ‘‘Chaviṃ cammaṃ maṃsaṃ nhāruṃ, aṭṭhiṃ hadayabandhanaṃ;</p>
  457. <p class="gathalast">Kevalaṃ sakalaṃ kāyaṃ, brāhmaṇassa adāsaha’’nti.</p>
  458. <p class="centered">Sasapaṇḍitacariyaṃ dasamaṃ.</p>
  459. <p class="centered">Akittivaggo paṭhamo.</p>
  460. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ <a name="V2.0384"></a> –</p>
  461. <p class="gatha1">Akittibrāhmaṇo <a name="M2.0398"></a> saṅkho, kururājā dhanañcayo;</p>
  462. <p class="gathalast">Mahāsudassano rājā, mahāgovindabrāhmaṇo.</p>
  463. <p class="gatha1">Nimi candakumāro ca, sivi vessantaro saso;</p>
  464. <p class="gathalast">Ahameva tadā āsiṃ, yo te dānavare adā.</p>
  465. <p class="gatha1">Ete dānaparikkhārā, ete dānassa pāramī;</p>
  466. <p class="gathalast">Jīvitaṃ yācake datvā, imaṃ pārami pūrayiṃ.</p>
  467. <p class="gatha1">Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ;</p>
  468. <p class="gathalast">Dānena me samo natthi, esā me dānapāramīti.</p>
  469. <p class="centered">Dānapāraminiddeso niṭṭhito.</p>
  470. <a name="kn13_2"></a>
  471. <p class="chapter">2. Hatthināgavaggo</p>
  472. <p class="subhead">1. Mātuposakacariyā</p>
  473. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn13"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  474. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā <a name="T2.0568"></a><a name="M2.0399"></a><a name="V2.0385"></a><a name="P0.0084"></a> ahosiṃ pavane, kuñjaro mātuposako;</p>
  475. <p class="gathalast">Na tadā atthi mahiyā, guṇena mama sādiso.</p>
  476. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn13"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  477. <p class="gatha1"> ‘‘Pavane disvā vanacaro, rañño maṃ paṭivedayi;</p>
  478. <p class="gathalast">‘Tavānucchavo mahārāja, gajo vasati kānane.</p>
  479. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn13"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  480. <p class="gatha1"> ‘‘‘Na tassa parikkhāyattho, napi āḷakakāsuyā;</p>
  481. <p class="gathalast">Saha gahite <span class="note">[samaṃ gahite (sī.)]</span> soṇḍāya, sayameva idhehi’ti.</p>
  482. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn13"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  483. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rājāpi tuṭṭhamānaso;</p>
  484. <p class="gathalast">Pesesi hatthidamakaṃ, chekācariyaṃ susikkhitaṃ.</p>
  485. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn13"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  486. <p class="gatha1"> ‘‘Gantvā so hatthidamako, addasa padumassare;</p>
  487. <p class="gathalast">Bhisamuḷālaṃ <span class="note">[bhisamūlaṃ (ka.)]</span> uddharantaṃ, yāpanatthāya mātuyā.</p>
  488. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn13"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  489. <p class="gatha1"> ‘‘Viññāya me sīlaguṇaṃ, lakkhaṇaṃ upadhārayi;</p>
  490. <p class="gathalast">‘Ehi puttā’ti patvāna, mama soṇḍāya aggahi.</p>
  491. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn13"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  492. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ me tadā pākatikaṃ, sarīrānugataṃ balaṃ;</p>
  493. <p class="gathalast">Ajja nāgasahassānaṃ, balena samasādisaṃ.</p>
  494. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn13"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  495. <p class="gatha1"> ‘‘Yadihaṃ tesaṃ pakuppeyyaṃ, upetānaṃ gahaṇāya maṃ;</p>
  496. <p class="gathalast">Paṭibalo bhave tesaṃ, yāva rajjampi mānusaṃ.</p>
  497. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn13"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  498. <p class="gatha1"> ‘‘Api <a name="T2.0569"></a> cāhaṃ sīlarakkhāya, sīlapāramipūriyā;</p>
  499. <p class="gathalast">Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantaṃ mamāḷake.</p>
  500. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn13"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  501. <p class="gatha1"> ‘‘Yadi te maṃ tattha koṭṭeyyuṃ, pharasūhi tomarehi ca;</p>
  502. <p class="gathalast">Neva tesaṃ pakuppeyyaṃ, sīlakhaṇḍabhayā mamā’’ti.</p>
  503. <p class="centered">Mātuposakacariyaṃ paṭhamaṃ.</p>
  504. <p class="subhead">2. Bhūridattacariyā</p>
  505. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn13"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  506. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="M2.0400"></a><a name="V2.0386"></a><a name="P0.0085"></a> yadā homi, bhūridatto mahiddhiko;</p>
  507. <p class="gathalast">Virūpakkhena mahāraññā, devalokamagañchahaṃ.</p>
  508. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn13"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  509. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha passitvāhaṃ deve, ekantaṃ sukhasamappite;</p>
  510. <p class="gathalast">Taṃ saggagamanatthāya, sīlabbataṃ samādiyiṃ.</p>
  511. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  512. <p class="gatha1"> ‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, bhutvā yāpanamattakaṃ;</p>
  513. <p class="gathalast">Caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamuddhani.</p>
  514. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn13"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  515. <p class="gatha1"> ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;</p>
  516. <p class="gathalast">Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.</p>
  517. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn13"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  518. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃsito akataññunā, ālampāyano <span class="note">[ālambaṇo (sī.)]</span> mamaggahi;</p>
  519. <p class="gathalast">Peḷāya pakkhipitvāna, kīḷeti maṃ tahiṃ tahiṃ.</p>
  520. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn13"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  521. <p class="gatha1"> ‘‘Peḷāya pakkhipantepi, sammaddantepi pāṇinā;</p>
  522. <p class="gathalast">Ālampāyane <span class="note">[ālambaṇe (sī.)]</span> na kuppāmi, sīlakhaṇḍabhayā mama.</p>
  523. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn13"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  524. <p class="gatha1"> ‘‘Sakajīvitapariccāgo<a name="T2.0570"></a>, tiṇato lahuko mama;</p>
  525. <p class="gathalast">Sīlavītikkamo mayhaṃ, pathavīuppatanaṃ viya.</p>
  526. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn13"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  527. <p class="gatha1"> ‘‘Nirantaraṃ jātisataṃ, cajeyyaṃ mama jīvitaṃ;</p>
  528. <p class="gathalast">Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, catuddīpāna hetupi.</p>
  529. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn13"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  530. <p class="gatha1"> ‘‘Api cāhaṃ sīlarakkhāya, sīlapāramipūriyā;</p>
  531. <p class="gathalast">Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantampi peḷake’’ti.</p>
  532. <p class="centered">Bhūridattacariyaṃ dutiyaṃ.</p>
  533. <p class="subhead">3. Campeyyanāgacariyā</p>
  534. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn13"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  535. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, campeyyako mahiddhiko;</p>
  536. <p class="gathalast">Tadāpi dhammiko āsiṃ, sīlabbatasamappito.</p>
  537. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn13"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  538. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāpi <a name="V2.0387"></a> maṃ dhammacāriṃ, upavutthaṃ uposathaṃ;</p>
  539. <p class="gathalast">Ahituṇḍiko gahetvāna, rājadvāramhi kīḷati.</p>
  540. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn13"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  541. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="M2.0401"></a> yaṃ so vaṇṇaṃ cintayi, nīlaṃva pītalohitaṃ;</p>
  542. <p class="gathalast">Tassa cittānuvattanto, homi cintitasannibho.</p>
  543. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn13"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  544. <p class="gatha1"> ‘‘Thalaṃ <a name="P0.0086"></a> kareyyamudakaṃ, udakampi thalaṃ kare;</p>
  545. <p class="gathalast">Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, khaṇena chārikaṃ kare.</p>
  546. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn13"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  547. <p class="gatha1"> ‘‘Yadi cittavasī hessaṃ, parihāyissāmi sīlato;</p>
  548. <p class="gathalast">Sīlena parihīnassa, uttamattho na sijjhati.</p>
  549. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn13"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  550. <p class="gatha1"> ‘‘Kāmaṃ <a name="T2.0571"></a> bhijjatuyaṃ kāyo, idheva vikirīyatu;</p>
  551. <p class="gathalast">Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, vikirante bhusaṃ viyā’’ti.</p>
  552. <p class="centered">Campeyyanāgacariyaṃ tatiyaṃ.</p>
  553. <p class="subhead">4. Cūḷabodhicariyā</p>
  554. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn13"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  555. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, cūḷabodhi susīlavā;</p>
  556. <p class="gathalast">Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammaṃ abhinikkhamiṃ.</p>
  557. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn13"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  558. <p class="gatha1"> ‘‘Yā me dutiyikā āsi, brāhmaṇī kanakasannibhā;</p>
  559. <p class="gathalast">Sāpi vaṭṭe anapekkhā, nekkhammaṃ abhinikkhami.</p>
  560. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn13"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  561. <p class="gatha1"> ‘‘Nirālayā chinnabandhū, anapekkhā kule gaṇe;</p>
  562. <p class="gathalast">Carantā gāmanigamaṃ, bārāṇasimupāgamuṃ.</p>
  563. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn13"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  564. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha vasāma nipakā, asaṃsaṭṭhā kule gaṇe;</p>
  565. <p class="gathalast">Nirākule appasadde, rājuyyāne vasāmubho.</p>
  566. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn13"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  567. <p class="gatha1"> ‘‘Uyyānadassanaṃ gantvā, rājā addasa brāhmaṇiṃ;</p>
  568. <p class="gathalast">Upagamma mamaṃ pucchi, ‘tuyhesā kā kassa bhariyā’.</p>
  569. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn13"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  570. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ vutte ahaṃ tassa, idaṃ vacanamabraviṃ;</p>
  571. <p class="gathalast">‘Na mayhaṃ bhariyā esā, sahadhammā ekasāsanī’.</p>
  572. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn13"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  573. <p class="gatha1"> ‘‘Tissā <a name="V2.0388"></a> <span class="note">[tassā (sī.)]</span> sārattagadhito, gāhāpetvāna ceṭake;</p>
  574. <p class="gathalast">Nippīḷayanto balasā, antepuraṃ pavesayi.</p>
  575. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn13"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  576. <p class="gatha1"> ‘‘Odapattakiyā <a name="M2.0402"></a> mayhaṃ, sahajā ekasāsanī;</p>
  577. <p class="gathalast">Ākaḍḍhitvā nayantiyā, kopo me upapajjatha.</p>
  578. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn13"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  579. <p class="gatha1"> ‘‘Saha <a name="T2.0572"></a> kope samuppanne, sīlabbatamanussariṃ;</p>
  580. <p class="gathalast">Tattheva kopaṃ niggaṇhiṃ, nādāsiṃ vaḍḍhitūpari.</p>
  581. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn13"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  582. <p class="gatha1"> ‘‘Yadi naṃ brāhmaṇiṃ koci, koṭṭeyya tiṇhasattiyā;</p>
  583. <p class="gathalast">Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.</p>
  584. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn13"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  585. <p class="gatha1"> ‘‘Na mesā brāhmaṇī dessā, napi me balaṃ na vijjati;</p>
  586. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā sīlānurakkhisa’’nti.</p>
  587. <p class="centered">Cūḷabodhicariyaṃ catutthaṃ.</p>
  588. <p class="subhead">5. Mahiṃsarājacariyā</p>
  589. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn13"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  590. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="P0.0087"></a> yadā homi, mahiṃso pavanacārako;</p>
  591. <p class="gathalast">Pavaḍḍhakāyo balavā, mahanto bhīmadassano.</p>
  592. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn13"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  593. <p class="gatha1"> ‘‘Pabbhāre giridugge <span class="note">[vanadugge (sī.)]</span> ca, rukkhamūle dakāsaye;</p>
  594. <p class="gathalast">Hotettha ṭhānaṃ mahiṃsānaṃ, koci koci tahiṃ tahiṃ.</p>
  595. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn13"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  596. <p class="gatha1"> ‘‘Vicaranto brahāraññe, ṭhānaṃ addasa bhaddakaṃ;</p>
  597. <p class="gathalast">Taṃ ṭhānaṃ upagantvāna, tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.</p>
  598. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn13"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  599. <p class="gatha1"> ‘‘Athettha kapimāgantvā, pāpo anariyo lahu;</p>
  600. <p class="gathalast">Khandhe nalāṭe bhamuke, mutteti ohanetitaṃ.</p>
  601. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn13"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  602. <p class="gatha1"> ‘‘Sakimpi divasaṃ dutiyaṃ, tatiyaṃ catutthampi ca;</p>
  603. <p class="gathalast">Dūseti maṃ sabbakālaṃ, tena homi upadduto.</p>
  604. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn13"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  605. <p class="gatha1"> ‘‘Mamaṃ <a name="T2.0573"></a> upaddutaṃ disvā, yakkho maṃ idamabravi;</p>
  606. <p class="gathalast">‘Nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃ, siṅgehi ca khurehi ca’.</p>
  607. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn13"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  608. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ <a name="V2.0389"></a> vutte tadā yakkhe, ahaṃ taṃ idamabraviṃ;</p>
  609. <p class="gathalast">‘Kiṃ tvaṃ makkhesi kuṇapena, pāpena anariyena maṃ.</p>
  610. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn13"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  611. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yadihaṃ <a name="M2.0403"></a> tassa pakuppeyyaṃ, tato hīnataro bhave;</p>
  612. <p class="gathalast">Sīlañca me pabhijjeyya, viññū ca garaheyyu maṃ.</p>
  613. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn13"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  614. <p class="gatha1"> ‘‘‘Hīḷitā jīvitā vāpi, parisuddhena mataṃ varaṃ;</p>
  615. <p class="gathalast">Kyāhaṃ jīvitahetūpi, kāhāmiṃ paraheṭhanaṃ’.</p>
  616. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn13"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  617. <p class="gatha1"> ‘‘Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati;</p>
  618. <p class="gathalast">Teva tassa vadhissanti, sā me mutti bhavissati.</p>
  619. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn13"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  620. <p class="gatha1"> ‘‘Hīnamajjhimaukkaṭṭhe, sahanto avamānitaṃ;</p>
  621. <p class="gathalast">Evaṃ labhati sappañño, manasā yathā patthita’’nti.</p>
  622. <p class="centered">Mahiṃsarājacariyaṃ pañcamaṃ.</p>
  623. <p class="subhead">6. Rururājacariyā</p>
  624. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn13"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  625. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutattakanakasannibho;</p>
  626. <p class="gathalast">Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.</p>
  627. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn13"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  628. <p class="gatha1"> ‘‘Ramme padese ramaṇīye, vivitte amanussake;</p>
  629. <p class="gathalast">Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.</p>
  630. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn13"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  631. <p class="gatha1"> ‘‘Atha <a name="P0.0088"></a> upari gaṅgāya, dhanikehi paripīḷito;</p>
  632. <p class="gathalast">Puriso gaṅgāya papati, ‘jīvāmi vā marāmi vā’.</p>
  633. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn13"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  634. <p class="gatha1"> ‘‘Rattindivaṃ <a name="T2.0574"></a> so gaṅgāya, vuyhamāno mahodake;</p>
  635. <p class="gathalast">Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.</p>
  636. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn13"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  637. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ saddaṃ sutvāna, karuṇaṃ paridevato;</p>
  638. <p class="gathalast">Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃ ‘kosi tvaṃ naro’.</p>
  639. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn13"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  640. <p class="gatha1"> ‘‘So me puṭṭho ca byākāsi, attano karaṇaṃ tadā;</p>
  641. <p class="gathalast">‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.</p>
  642. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn13"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  643. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="V2.0390"></a> katvāna kāruññaṃ, cajitvā mama jīvitaṃ;</p>
  644. <p class="gathalast">Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.</p>
  645. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn13"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  646. <p class="gatha1"> ‘‘Assatthakālamaññāya, tassāhaṃ idamabraviṃ;</p>
  647. <p class="gathalast">‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.</p>
  648. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn13"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  649. <p class="gatha1"> ‘‘Nagaraṃ <a name="M2.0404"></a> gantvāna ācikkhi, pucchito dhanahetuko;</p>
  650. <p class="gathalast">Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.</p>
  651. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn13"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  652. <p class="gatha1"> ‘‘Yāvatā karaṇaṃ sabbaṃ, rañño ārocitaṃ mayā;</p>
  653. <p class="gatha2">Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;</p>
  654. <p class="gathalast">‘Idheva ghātayissāmi, mittadubbhiṃ <span class="note">[mittadūbhiṃ (sī.)]</span> anāriyaṃ’.</p>
  655. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn13"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  656. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ anurakkhanto, nimminiṃ mama attanā;</p>
  657. <p class="gathalast">‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.</p>
  658. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn13"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  659. <p class="gatha1"> ‘‘Anurakkhiṃ mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;</p>
  660. <p class="gathalast">Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.</p>
  661. <p class="centered">Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.</p>
  662. <p class="subhead">7. Mātaṅgacariyā</p>
  663. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn13"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  664. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0575"></a> yadā homi, jaṭilo uggatāpano;</p>
  665. <p class="gathalast">Mātaṅgo nāma nāmena, sīlavā susamāhito.</p>
  666. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn13"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  667. <p class="gatha1"> ‘‘Ahañca brāhmaṇo eko, gaṅgākūle vasāmubho;</p>
  668. <p class="gathalast">Ahaṃ vasāmi upari, heṭṭhā vasati brāhmaṇo.</p>
  669. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn13"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  670. <p class="gatha1"> ‘‘Vicaranto anukūlamhi, uddhaṃ me assamaddasa;</p>
  671. <p class="gathalast">Tattha maṃ paribhāsetvā, abhisapi muddhaphālanaṃ.</p>
  672. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn13"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  673. <p class="gatha1"> ‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, yadi sīlaṃ na gopaye;</p>
  674. <p class="gathalast">Oloketvānahaṃ tassa, kareyyaṃ chārikaṃ viya.</p>
  675. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn13"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  676. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ <a name="P0.0089"></a> so tadā maṃ abhisapi, kupito duṭṭhamānaso;</p>
  677. <p class="gathalast">Tasseva matthake nipati, yogena taṃ pamocayiṃ.</p>
  678. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn13"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  679. <p class="gatha1"> ‘‘Anurakkhiṃ <a name="V2.0391"></a> mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;</p>
  680. <p class="gathalast">Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.</p>
  681. <p class="centered">Mātaṅgacariyaṃ sattamaṃ.</p>
  682. <p class="subhead">8. Dhammadevaputtacariyā</p>
  683. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn13"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  684. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="M2.0405"></a> yadā homi, mahāpakkho mahiddhiko;</p>
  685. <p class="gathalast">Dhammo nāma mahāyakkho, sabbalokānukampako.</p>
  686. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn13"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  687. <p class="gatha1"> ‘‘Dasakusalakammapathe<a name="T2.0576"></a>, samādapento mahājanaṃ;</p>
  688. <p class="gathalast">Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano.</p>
  689. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn13"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  690. <p class="gatha1"> ‘‘Pāpo kadariyo yakkho, dīpento dasa pāpake;</p>
  691. <p class="gathalast">Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano.</p>
  692. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn13"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  693. <p class="gatha1"> ‘‘Dhammavādī adhammo ca, ubho paccanikā mayaṃ;</p>
  694. <p class="gathalast">Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho.</p>
  695. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn13"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  696. <p class="gatha1"> ‘‘Kalaho vattatī bhesmā, kalyāṇapāpakassa ca;</p>
  697. <p class="gathalast">Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito.</p>
  698. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn13"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  699. <p class="gatha1"> ‘‘Yadihaṃ tassa kuppeyyaṃ, yadi bhinde tapoguṇaṃ;</p>
  700. <p class="gathalast">Sahaparijanaṃ tassa, rajabhūtaṃ kareyyahaṃ.</p>
  701. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn13"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  702. <p class="gatha1"> ‘‘Apicāhaṃ sīlarakkhāya, nibbāpetvāna mānasaṃ;</p>
  703. <p class="gathalast">Saha janenokkamitvā, pathaṃ pāpassa dāsahaṃ.</p>
  704. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn13"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  705. <p class="gatha1"> ‘‘Saha pathato okkante, katvā cittassa nibbutiṃ;</p>
  706. <p class="gathalast">Vivaraṃ adāsi pathavī, pāpayakkhassa tāvade’’ti.</p>
  707. <p class="centered">Dhammadevaputtacariyaṃ aṭṭhamaṃ.</p>
  708. <p class="subhead">9. Alīnasattucariyā</p>
  709. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn13"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  710. <p class="gatha1"> ‘‘Pañcālaraṭṭhe <a name="V2.0392"></a><a name="P0.0090"></a> nagaravare, kapilāyaṃ <span class="note">[kampilāyaṃ (sī.), kappilāyaṃ (syā.)]</span> puruttame;</p>
  711. <p class="gathalast">Rājā jayaddiso nāma, sīlaguṇamupāgato.</p>
  712. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn13"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  713. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="T2.0577"></a> rañño ahaṃ putto, sutadhammo susīlavā;</p>
  714. <p class="gathalast">Alīnasatto guṇavā, anurakkhaparijano sadā.</p>
  715. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn13"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  716. <p class="gatha1"> ‘‘Pitā me migavaṃ gantvā, porisādaṃ upāgami;</p>
  717. <p class="gathalast">So me pitumaggahesi, ‘bhakkhosi mama mā cali’.</p>
  718. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn13"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  719. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M2.0406"></a> taṃ vacanaṃ sutvā, bhīto tasitavedhito;</p>
  720. <p class="gathalast">Ūrukkhambho ahu tassa, disvāna porisādakaṃ.</p>
  721. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn13"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  722. <p class="gatha1"> ‘‘Migavaṃ gahetvā muñcassu, katvā āgamanaṃ puna;</p>
  723. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, pitā āmantayī mamaṃ.</p>
  724. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn13"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  725. <p class="gatha1"> ‘‘‘Rajjaṃ putta paṭipajja, mā pamajji puraṃ idaṃ;</p>
  726. <p class="gathalast">Kataṃ me porisādena, mama āgamanaṃ puna’.</p>
  727. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn13"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  728. <p class="gatha1"> ‘‘Mātāpitū ca vanditvā, nimminitvāna attanā;</p>
  729. <p class="gathalast">Nikkhipitvā dhanuṃ khaggaṃ, porisādaṃ upāgamiṃ.</p>
  730. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn13"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  731. <p class="gatha1"> ‘‘Sasatthahatthūpagataṃ, kadāci so tasissati;</p>
  732. <p class="gathalast">Tena bhijjissati sīlaṃ, parittāsaṃ <span class="note">[paritāsaṃ (sī.)]</span> kate mayi.</p>
  733. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn13"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  734. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlakhaṇḍabhayā mayhaṃ, tassa dessaṃ na byāhariṃ;</p>
  735. <p class="gathalast">Mettacitto hitavādī, idaṃ vacanamabraviṃ.</p>
  736. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn13"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  737. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ujjālehi mahāaggiṃ, papatissāmi rukkhato;</p>
  738. <p class="gathalast">Tvaṃ pakkakālamaññāya <span class="note">[supakkakālamaññāya (pī.)]</span>, bhakkhaya maṃ pitāmaha’.</p>
  739. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn13"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  740. <p class="gatha1"> ‘‘Iti sīlavataṃ hetu, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;</p>
  741. <p class="gathalast">Pabbājesiṃ cahaṃ tassa, sadā pāṇātipātika’’nti.</p>
  742. <p class="centered">Alīnasattucariyaṃ navamaṃ.</p>
  743. <p class="subhead">10. Saṅkhapālacariyā</p>
  744. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn13"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  745. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0578"></a><a name="V2.0393"></a><a name="P0.0091"></a> yadā homi, saṅkhapālo mahiddhiko;</p>
  746. <p class="gathalast">Dāṭhāvudho ghoraviso, dvijivho uragādhibhū.</p>
  747. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn13"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  748. <p class="gatha1"> ‘‘Catuppathe mahāmagge, nānājanasamākule;</p>
  749. <p class="gathalast">Caturo aṅge adhiṭṭhāya, tattha vāsamakappayiṃ.</p>
  750. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn13"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  751. <p class="gatha1"> ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;</p>
  752. <p class="gathalast">Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.</p>
  753. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn13"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  754. <p class="gatha1"> ‘‘Addasaṃsu <a name="M2.0407"></a> bhojaputtā, kharā luddā akāruṇā;</p>
  755. <p class="gathalast">Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.</p>
  756. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn13"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  757. <p class="gatha1"> ‘‘Nāsāya vinivijjhitvā, naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭake;</p>
  758. <p class="gathalast">Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu maṃ.</p>
  759. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn13"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  760. <p class="gatha1"> ‘‘Sasāgarantaṃ pathaviṃ, sakānanaṃ sapabbataṃ;</p>
  761. <p class="gathalast">Icchamāno cahaṃ tattha, nāsāvātena jhāpaye.</p>
  762. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn13"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  763. <p class="gatha1"> ‘‘Sūlehi vinivijjhante, koṭṭayantepi sattibhi;</p>
  764. <p class="gathalast">Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti.</p>
  765. <p class="centered">Saṅkhapālacariyaṃ dasamaṃ.</p>
  766. <p class="centered">Hatthināgavaggo dutiyo.</p>
  767. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  768. <p class="gatha1">Hatthināgo <a name="T2.0579"></a> bhūridatto, campeyyo bodhi mahiṃso;</p>
  769. <p class="gathalast">Ruru mātaṅgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.</p>
  770. <p class="gatha1">Ete nava sīlabalā, parikkhārā padesikā;</p>
  771. <p class="gathalast">Jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisaṃ.</p>
  772. <p class="gatha1">Saṅkhapālassa me sato, sabbakālampi jīvitaṃ;</p>
  773. <p class="gathalast">Yassa kassaci niyyattaṃ, tasmā sā sīlapāramīti.</p>
  774. <p class="centered">Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.</p>
  775. <a name="kn13_3"></a>
  776. <p class="chapter">3. Yudhañjayavaggo</p>
  777. <p class="subhead">1. Yudhañjayacariyā</p>
  778. <p class="hangnum"><a name="para1"></a><a name="para1_kn13"></a><span class="paranum">1</span>.</p>
  779. <p class="gatha1"> ‘‘Yadāhaṃ <a name="M2.0408"></a><a name="V2.0394"></a><a name="P0.0092"></a> amitayaso, rājaputto yudhañjayo;</p>
  780. <p class="gathalast">Ussāvabinduṃ sūriyātape, patitaṃ disvāna saṃvijiṃ.</p>
  781. <p class="hangnum"><a name="para2"></a><a name="para2_kn13"></a><span class="paranum">2</span>.</p>
  782. <p class="gatha1"> ‘‘Taññevādhipatiṃ katvā, saṃvegamanubrūhayiṃ;</p>
  783. <p class="gathalast">Mātāpitū ca vanditvā, pabbajjamanuyācahaṃ.</p>
  784. <p class="hangnum"><a name="para3"></a><a name="para3_kn13"></a><span class="paranum">3</span>.</p>
  785. <p class="gatha1"> ‘‘Yācanti maṃ pañjalikā, sanegamā saraṭṭhakā;</p>
  786. <p class="gathalast">‘Ajjeva putta paṭipajja, iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ’.</p>
  787. <p class="hangnum"><a name="para4"></a><a name="para4_kn13"></a><span class="paranum">4</span>.</p>
  788. <p class="gatha1"> ‘‘Sarājake sahorodhe, sanegame saraṭṭhake;</p>
  789. <p class="gathalast">Karuṇaṃ paridevante, anapekkhova pariccajiṃ.</p>
  790. <p class="hangnum"><a name="para5"></a><a name="para5_kn13"></a><span class="paranum">5</span>.</p>
  791. <p class="gatha1"> ‘‘Kevalaṃ pathaviṃ rajjaṃ, ñātiparijanaṃ yasaṃ;</p>
  792. <p class="gathalast">Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.</p>
  793. <p class="hangnum"><a name="para6"></a><a name="para6_kn13"></a><span class="paranum">6</span>.</p>
  794. <p class="gatha1"> ‘‘Mātāpitā na me dessā, napi me dessaṃ mahāyasaṃ;</p>
  795. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.</p>
  796. <p class="centered">Yudhañjayacariyaṃ paṭhamaṃ.</p>
  797. <p class="subhead">2. Somanassacariyā</p>
  798. <p class="hangnum"><a name="para7"></a><a name="para7_kn13"></a><span class="paranum">7</span>.</p>
  799. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0580"></a> yadā homi, indapatthe puruttame;</p>
  800. <p class="gathalast">Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.</p>
  801. <p class="hangnum"><a name="para8"></a><a name="para8_kn13"></a><span class="paranum">8</span>.</p>
  802. <p class="gatha1"> ‘‘Sīlavā guṇasampanno, kalyāṇapaṭibhānavā;</p>
  803. <p class="gathalast">Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.</p>
  804. <p class="hangnum"><a name="para9"></a><a name="para9_kn13"></a><span class="paranum">9</span>.</p>
  805. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="V2.0395"></a> rañño patikaro, ahosi kuhakatāpaso;</p>
  806. <p class="gathalast">Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.</p>
  807. <p class="hangnum"><a name="para10"></a><a name="para10_kn13"></a><span class="paranum">10</span>.</p>
  808. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ <a name="P0.0093"></a> disvāna kuhakaṃ, thusarāsiṃva ataṇḍulaṃ;</p>
  809. <p class="gathalast">Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.</p>
  810. <p class="hangnum"><a name="para11"></a><a name="para11_kn13"></a><span class="paranum">11</span>.</p>
  811. <p class="gatha1"> ‘‘Natthimassa <a name="M2.0409"></a> sataṃ dhammo, sāmaññāpagato ayaṃ;</p>
  812. <p class="gathalast">Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.</p>
  813. <p class="hangnum"><a name="para12"></a><a name="para12_kn13"></a><span class="paranum">12</span>.</p>
  814. <p class="gatha1"> ‘‘Kupito ahu <span class="note">[ahosi (sī.), āsi (syā.)]</span> paccanto, aṭavīhi parantihi;</p>
  815. <p class="gathalast">Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.</p>
  816. <p class="hangnum"><a name="para13"></a><a name="para13_kn13"></a><span class="paranum">13</span>.</p>
  817. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mā pamajji tuvaṃ tāta, jaṭilaṃ uggatāpanaṃ;</p>
  818. <p class="gathalast">Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.</p>
  819. <p class="hangnum"><a name="para14"></a><a name="para14_kn13"></a><span class="paranum">14</span>.</p>
  820. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ gantvānupaṭṭhānaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ;</p>
  821. <p class="gathalast">‘Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.</p>
  822. <p class="hangnum"><a name="para15"></a><a name="para15_kn13"></a><span class="paranum">15</span>.</p>
  823. <p class="gatha1"> ‘‘Tena so kupito āsi, kuhako mānanissito;</p>
  824. <p class="gathalast">‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.</p>
  825. <p class="hangnum"><a name="para16"></a><a name="para16_kn13"></a><span class="paranum">16</span>.</p>
  826. <p class="gatha1"> ‘‘Nisedhayitvā <a name="T2.0581"></a> paccantaṃ, rājā kuhakamabravi;</p>
  827. <p class="gathalast">‘Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.</p>
  828. <p class="hangnum"><a name="para17"></a><a name="para17_kn13"></a><span class="paranum">17</span>.</p>
  829. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa ācikkhatī pāpo, kumāro yathā nāsiyo;</p>
  830. <p class="gathalast">Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.</p>
  831. <p class="hangnum"><a name="para18"></a><a name="para18_kn13"></a><span class="paranum">18</span>.</p>
  832. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sīsaṃ tattheva chinditvā, katvāna catukhaṇḍikaṃ;</p>
  833. <p class="gathalast">Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.</p>
  834. <p class="hangnum"><a name="para19"></a><a name="para19_kn13"></a><span class="paranum">19</span>.</p>
  835. <p class="gatha1"> ‘‘Tattha kāraṇikā gantvā, caṇḍā luddā akāruṇā;</p>
  836. <p class="gathalast">Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.</p>
  837. <p class="hangnum"><a name="para20"></a><a name="para20_kn13"></a><span class="paranum">20</span>.</p>
  838. <p class="gatha1"> ‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, bandhataṃ gāḷhabandhanaṃ;</p>
  839. <p class="gathalast">‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.</p>
  840. <p class="hangnum"><a name="para21"></a><a name="para21_kn13"></a><span class="paranum">21</span>.</p>
  841. <p class="gatha1"> ‘‘Te maṃ rañño dassayiṃsu, pāpassa pāpasevino;</p>
  842. <p class="gathalast">Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.</p>
  843. <p class="hangnum"><a name="para22"></a><a name="para22_kn13"></a><span class="paranum">22</span>.</p>
  844. <p class="gatha1"> ‘‘So maṃ tattha khamāpesi, mahārajjamadāsi me;</p>
  845. <p class="gathalast">Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.</p>
  846. <p class="hangnum"><a name="para23"></a><a name="para23_kn13"></a><span class="paranum">23</span>.</p>
  847. <p class="gatha1"> ‘‘Na <a name="V2.0396"></a> me dessaṃ mahārajjaṃ, kāmabhogo na dessiyo;</p>
  848. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.</p>
  849. <p class="centered">Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.</p>
  850. <p class="subhead">3. Ayogharacariyā</p>
  851. <p class="hangnum"><a name="para24"></a><a name="para24_kn13"></a><span class="paranum">24</span>.</p>
  852. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0582"></a><a name="M2.0410"></a><a name="P0.0094"></a> yadā homi, kāsirājassa atrajo;</p>
  853. <p class="gathalast">Ayogharamhi saṃvaḍḍho, nāmenāsi ayogharo.</p>
  854. <p class="hangnum"><a name="para25"></a><a name="para25_kn13"></a><span class="paranum">25</span>.</p>
  855. <p class="gatha1"> ‘‘Dukkhena jīvito laddho, saṃpīḷe patiposito;</p>
  856. <p class="gathalast">Ajjeva putta paṭipajja, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.</p>
  857. <p class="hangnum"><a name="para26"></a><a name="para26_kn13"></a><span class="paranum">26</span>.</p>
  858. <p class="gatha1"> ‘‘Saraṭṭhakaṃ sanigamaṃ, sajanaṃ vanditva khattiyaṃ;</p>
  859. <p class="gathalast">Añjaliṃ paggahetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.</p>
  860. <p class="hangnum"><a name="para27"></a><a name="para27_kn13"></a><span class="paranum">27</span>.</p>
  861. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ye keci mahiyā sattā, hīnamukkaṭṭhamajjhimā;</p>
  862. <p class="gathalast">Nirārakkhā sake gehe, vaḍḍhanti sakañātibhi.</p>
  863. <p class="hangnum"><a name="para28"></a><a name="para28_kn13"></a><span class="paranum">28</span>.</p>
  864. <p class="gatha1"> ‘‘‘Idaṃ loke uttariyaṃ, saṃpīḷe mama posanaṃ;</p>
  865. <p class="gathalast">Ayogharamhi saṃvaḍḍho, appabhe candasūriye.</p>
  866. <p class="hangnum"><a name="para29"></a><a name="para29_kn13"></a><span class="paranum">29</span>.</p>
  867. <p class="gatha1"> ‘‘‘Pūtikuṇapasampuṇṇā, muccitvā mātu kucchito;</p>
  868. <p class="gathalast">Tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.</p>
  869. <p class="hangnum"><a name="para30"></a><a name="para30_kn13"></a><span class="paranum">30</span>.</p>
  870. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yadihaṃ tādisaṃ patvā, dukkhaṃ paramadāruṇaṃ;</p>
  871. <p class="gathalast">Rajjesu yadi rajjāmi <span class="note">[rañjāmi (sī.)]</span>, pāpānaṃ uttamo siyaṃ.</p>
  872. <p class="hangnum"><a name="para31"></a><a name="para31_kn13"></a><span class="paranum">31</span>.</p>
  873. <p class="gatha1"> ‘‘‘Ukkaṇṭhitomhi kāyena, rajjenamhi anatthiko;</p>
  874. <p class="gathalast">Nibbutiṃ pariyesissaṃ, yattha maṃ maccu na maddiye’.</p>
  875. <p class="hangnum"><a name="para32"></a><a name="para32_kn13"></a><span class="paranum">32</span>.</p>
  876. <p class="gatha1"> ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, viravante mahājane;</p>
  877. <p class="gathalast">Nāgova bandhanaṃ chetvā, pāvisiṃ kānanaṃ vanaṃ.</p>
  878. <p class="hangnum"><a name="para33"></a><a name="para33_kn13"></a><span class="paranum">33</span>.</p>
  879. <p class="gatha1"> ‘‘Mātāpitā <a name="T2.0583"></a><a name="V2.0397"></a> na me dessā, napi me dessaṃ mahāyasaṃ;</p>
  880. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.</p>
  881. <p class="centered">Ayogharacariyaṃ tatiyaṃ.</p>
  882. <p class="subhead">4. Bhisacariyā</p>
  883. <p class="hangnum"><a name="para34"></a><a name="para34_kn13"></a><span class="paranum">34</span>.</p>
  884. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kāsīnaṃ puravaruttame;</p>
  885. <p class="gathalast">Bhaginī ca bhātaro satta, nibbattā sotthiye kule.</p>
  886. <p class="hangnum"><a name="para35"></a><a name="para35_kn13"></a><span class="paranum">35</span>.</p>
  887. <p class="gatha1"> ‘‘Etesaṃ <a name="M2.0411"></a> pubbajo āsiṃ, hirīsukkamupāgato;</p>
  888. <p class="gathalast">Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammābhirato ahaṃ.</p>
  889. <p class="hangnum"><a name="para36"></a><a name="para36_kn13"></a><span class="paranum">36</span>.</p>
  890. <p class="gatha1"> ‘‘Mātāpitūhi <a name="P0.0095"></a> pahitā, sahāyā ekamānasā;</p>
  891. <p class="gathalast">Kāmehi maṃ nimantenti, ‘kulavaṃsaṃ dharehi’ti.</p>
  892. <p class="hangnum"><a name="para37"></a><a name="para37_kn13"></a><span class="paranum">37</span>.</p>
  893. <p class="gatha1"> ‘‘Yaṃ tesaṃ vacanaṃ vuttaṃ, gihīdhamme sukhāvahaṃ;</p>
  894. <p class="gathalast">Taṃ me ahosi kaṭhinaṃ, tatta <span class="note">[santatta (ka.)]</span> phālasamaṃ viya.</p>
  895. <p class="hangnum"><a name="para38"></a><a name="para38_kn13"></a><span class="paranum">38</span>.</p>
  896. <p class="gatha1"> ‘‘Te maṃ tadā ukkhipantaṃ, pucchiṃsu patthitaṃ mama;</p>
  897. <p class="gathalast">‘Kiṃ tvaṃ patthayase samma, yadi kāme na bhuñjasi’.</p>
  898. <p class="hangnum"><a name="para39"></a><a name="para39_kn13"></a><span class="paranum">39</span>.</p>
  899. <p class="gatha1"> ‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, atthakāmo hitesinaṃ;</p>
  900. <p class="gathalast">‘Nāhaṃ patthemi gihībhāvaṃ, nekkhammābhirato ahaṃ’.</p>
  901. <p class="hangnum"><a name="para40"></a><a name="para40_kn13"></a><span class="paranum">40</span>.</p>
  902. <p class="gatha1"> ‘‘Te mayhaṃ vacanaṃ sutvā, pitumātu ca sāvayuṃ;</p>
  903. <p class="gathalast">Mātāpitā evamāhu, ‘sabbeva pabbajāma bho’.</p>
  904. <p class="hangnum"><a name="para41"></a><a name="para41_kn13"></a><span class="paranum">41</span>.</p>
  905. <p class="gatha1"> ‘‘Ubho <a name="T2.0584"></a> mātāpitā mayhaṃ, bhaginī ca satta bhātaro;</p>
  906. <p class="gathalast">Amitadhanaṃ chaḍḍayitvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.</p>
  907. <p class="centered">Bhisacariyaṃ catutthaṃ.</p>
  908. <p class="subhead">5. Soṇapaṇḍitacariyā</p>
  909. <p class="hangnum"><a name="para42"></a><a name="para42_kn13"></a><span class="paranum">42</span>.</p>
  910. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="V2.0398"></a> yadā homi, nagare brahmavaḍḍhane;</p>
  911. <p class="gathalast">Tattha kulavare seṭṭhe, mahāsāle ajāyahaṃ.</p>
  912. <p class="hangnum"><a name="para43"></a><a name="para43_kn13"></a><span class="paranum">43</span>.</p>
  913. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāpi lokaṃ disvāna, andhībhūtaṃ tamotthaṭaṃ;</p>
  914. <p class="gathalast">Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.</p>
  915. <p class="hangnum"><a name="para44"></a><a name="para44_kn13"></a><span class="paranum">44</span>.</p>
  916. <p class="gatha1"> ‘‘Disvāna vividhaṃ pāpaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;</p>
  917. <p class="gathalast">‘Kadāhaṃ gehā nikkhamma, pavisissāmi kānanaṃ’.</p>
  918. <p class="hangnum"><a name="para45"></a><a name="para45_kn13"></a><span class="paranum">45</span>.</p>
  919. <p class="gatha1"> ‘‘Tadāpi maṃ nimantesuṃ, kāmabhogehi ñātayo;</p>
  920. <p class="gathalast">Tesampi chandamācikkhiṃ, ‘mā nimantetha tehi maṃ’.</p>
  921. <p class="hangnum"><a name="para46"></a><a name="para46_kn13"></a><span class="paranum">46</span>.</p>
  922. <p class="gatha1"> ‘‘Yo <a name="M2.0412"></a> me kaniṭṭhako bhātā, nando nāmāsi paṇḍito;</p>
  923. <p class="gathalast">Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.</p>
  924. <p class="hangnum"><a name="para47"></a><a name="para47_kn13"></a><span class="paranum">47</span>.</p>
  925. <p class="gatha1"> ‘‘Ahaṃ soṇo ca nando ca, ubho mātāpitā mama;</p>
  926. <p class="gathalast">Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.</p>
  927. <p class="centered">Soṇapaṇḍitacariyaṃ pañcamaṃ.</p>
  928. <p class="subhead">6. Temiyacariyā</p>
  929. <p class="hangnum"><a name="para48"></a><a name="para48_kn13"></a><span class="paranum">48</span>.</p>
  930. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0585"></a><a name="P0.0096"></a> yadā homi, kāsirājassa atrajo;</p>
  931. <p class="gathalast">Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.</p>
  932. <p class="hangnum"><a name="para49"></a><a name="para49_kn13"></a><span class="paranum">49</span>.</p>
  933. <p class="gatha1"> ‘‘Soḷasitthisahassānaṃ, na vijjati pumo tadā <span class="note">[sadā (sī.)]</span>;</p>
  934. <p class="gathalast">Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.</p>
  935. <p class="hangnum"><a name="para50"></a><a name="para50_kn13"></a><span class="paranum">50</span>.</p>
  936. <p class="gatha1"> ‘‘Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, abhijātaṃ jutindharaṃ;</p>
  937. <p class="gathalast">Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.</p>
  938. <p class="hangnum"><a name="para51"></a><a name="para51_kn13"></a><span class="paranum">51</span>.</p>
  939. <p class="gatha1"> ‘‘Niddāyamāno sayanavare, pabujjhitvānahaṃ tadā;</p>
  940. <p class="gathalast">Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.</p>
  941. <p class="hangnum"><a name="para52"></a><a name="para52_kn13"></a><span class="paranum">52</span>.</p>
  942. <p class="gatha1"> ‘‘Saha <a name="V2.0399"></a> diṭṭhassa me chattaṃ, tāso uppajji bheravo;</p>
  943. <p class="gathalast">Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.</p>
  944. <p class="hangnum"><a name="para53"></a><a name="para53_kn13"></a><span class="paranum">53</span>.</p>
  945. <p class="gatha1"> ‘‘Pubbasālohitā mayhaṃ, devatā atthakāminī;</p>
  946. <p class="gathalast">Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.</p>
  947. <p class="hangnum"><a name="para54"></a><a name="para54_kn13"></a><span class="paranum">54</span>.</p>
  948. <p class="gatha1"> ‘‘‘Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;</p>
  949. <p class="gathalast">Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.</p>
  950. <p class="hangnum"><a name="para55"></a><a name="para55_kn13"></a><span class="paranum">55</span>.</p>
  951. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ vuttāyahaṃ tassā, idaṃ vacanamabraviṃ;</p>
  952. <p class="gathalast">‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;</p>
  953. <p class="gathalast">Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’.</p>
  954. <p class="hangnum"><a name="para56"></a><a name="para56_kn13"></a><span class="paranum">56</span>.</p>
  955. <p class="gatha1"> ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sāgareva thalaṃ labhiṃ;</p>
  956. <p class="gathalast">Haṭṭho <a name="T2.0586"></a> saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.</p>
  957. <p class="hangnum"><a name="para57"></a><a name="para57_kn13"></a><span class="paranum">57</span>.</p>
  958. <p class="gatha1"> ‘‘Mūgo <a name="M2.0413"></a> ahosiṃ badhiro, pakkho gativivajjito;</p>
  959. <p class="gathalast">Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.</p>
  960. <p class="hangnum"><a name="para58"></a><a name="para58_kn13"></a><span class="paranum">58</span>.</p>
  961. <p class="gatha1"> ‘‘Tato me hatthapāde ca, jivhaṃ sotañca maddiya;</p>
  962. <p class="gathalast">Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.</p>
  963. <p class="hangnum"><a name="para59"></a><a name="para59_kn13"></a><span class="paranum">59</span>.</p>
  964. <p class="gatha1"> ‘‘Tato jānapadā sabbe, senāpatipurohitā;</p>
  965. <p class="gathalast">Sabbe ekamanā hutvā, chaḍḍanaṃ anumodisuṃ.</p>
  966. <p class="hangnum"><a name="para60"></a><a name="para60_kn13"></a><span class="paranum">60</span>.</p>
  967. <p class="gatha1"> ‘‘Sohaṃ tesaṃ matiṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;</p>
  968. <p class="gathalast">Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.</p>
  969. <p class="hangnum"><a name="para61"></a><a name="para61_kn13"></a><span class="paranum">61</span>.</p>
  970. <p class="gatha1"> ‘‘Nhāpetvā anulimpitvā, veṭhetvā rājaveṭhanaṃ;</p>
  971. <p class="gathalast">Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.</p>
  972. <p class="hangnum"><a name="para62"></a><a name="para62_kn13"></a><span class="paranum">62</span>.</p>
  973. <p class="gatha1"> ‘‘Sattāhaṃ dhārayitvāna, uggate ravimaṇḍale;</p>
  974. <p class="gathalast">Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.</p>
  975. <p class="hangnum"><a name="para63"></a><a name="para63_kn13"></a><span class="paranum">63</span>.</p>
  976. <p class="gatha1"> ‘‘Ekokāse <a name="P0.0097"></a> rathaṃ katvā, sajjassaṃ hatthamuccito <span class="note">[hatthamuñcito (sī. syā.)]</span>;</p>
  977. <p class="gathalast">Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.</p>
  978. <p class="hangnum"><a name="para64"></a><a name="para64_kn13"></a><span class="paranum">64</span>.</p>
  979. <p class="gatha1"> ‘‘Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṃ, tajjento vividhakāraṇā;</p>
  980. <p class="gathalast">Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.</p>
  981. <p class="hangnum"><a name="para65"></a><a name="para65_kn13"></a><span class="paranum">65</span>.</p>
  982. <p class="gatha1"> ‘‘Mātāpitā na me dessā, attā me na ca dessiyo;</p>
  983. <p class="gathalast">Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.</p>
  984. <p class="hangnum"><a name="para66"></a><a name="para66_kn13"></a><span class="paranum">66</span>.</p>
  985. <p class="gatha1"> ‘‘Ete <a name="T2.0587"></a><a name="V2.0400"></a> aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ;</p>
  986. <p class="gathalast">Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.</p>
  987. <p class="centered">Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.</p>
  988. <p class="subhead">7. Kapirājacariyā</p>
  989. <p class="hangnum"><a name="para67"></a><a name="para67_kn13"></a><span class="paranum">67</span>.</p>
  990. <p class="gatha1"> ‘‘Yadā ahaṃ kapi āsiṃ, nadīkūle darīsaye;</p>
  991. <p class="gathalast">Pīḷito susumārena, gamanaṃ na labhāmahaṃ.</p>
  992. <p class="hangnum"><a name="para68"></a><a name="para68_kn13"></a><span class="paranum">68</span>.</p>
  993. <p class="gatha1"> ‘‘Yamhokāse <a name="M2.0414"></a> ahaṃ ṭhatvā, orā pāraṃ patāmahaṃ;</p>
  994. <p class="gathalast">Tatthacchi sattu vadhako, kumbhīlo luddadassano.</p>
  995. <p class="hangnum"><a name="para69"></a><a name="para69_kn13"></a><span class="paranum">69</span>.</p>
  996. <p class="gatha1"> ‘‘So maṃ asaṃsi ‘ehī’ti, ‘ahaṃpemī’ti taṃ vatiṃ;</p>
  997. <p class="gathalast">Tassa matthakamakkamma, parakūle patiṭṭhahiṃ.</p>
  998. <p class="hangnum"><a name="para70"></a><a name="para70_kn13"></a><span class="paranum">70</span>.</p>
  999. <p class="gatha1"> ‘‘Na tassa alikaṃ bhaṇitaṃ, yathā vācaṃ akāsahaṃ;</p>
  1000. <p class="gathalast">Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.</p>
  1001. <p class="centered">Kapirājacariyaṃ sattamaṃ.</p>
  1002. <p class="subhead">8. Saccatāpasacariyā</p>
  1003. <p class="hangnum"><a name="para71"></a><a name="para71_kn13"></a><span class="paranum">71</span>.</p>
  1004. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, tāpaso saccasavhayo;</p>
  1005. <p class="gathalast">Saccena lokaṃ pālesiṃ, samaggaṃ janamakāsaha’’nti.</p>
  1006. <p class="centered">Saccatāpasacariyaṃ aṭṭhamaṃ.</p>
  1007. <p class="subhead">9. Vaṭṭapotakacariyā</p>
  1008. <p class="hangnum"><a name="para72"></a><a name="para72_kn13"></a><span class="paranum">72</span>.</p>
  1009. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="T2.0588"></a><a name="V2.0401"></a><a name="P0.0098"></a> yadā homi, magadhe vaṭṭapotako;</p>
  1010. <p class="gathalast">Ajātapakkho taruṇo, maṃsapesi kulāvake.</p>
  1011. <p class="hangnum"><a name="para73"></a><a name="para73_kn13"></a><span class="paranum">73</span>.</p>
  1012. <p class="gatha1"> ‘‘Mukhatuṇḍakenāharitvā <span class="note">[mukhatuṇḍenāharitvā (sī.)]</span>, mātā posayatī mamaṃ;</p>
  1013. <p class="gathalast">Tassā phassena jīvāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ.</p>
  1014. <p class="hangnum"><a name="para74"></a><a name="para74_kn13"></a><span class="paranum">74</span>.</p>
  1015. <p class="gatha1"> ‘‘Saṃvacchare gimhasamaye, davaḍāho <span class="note">[vanadāho (ka.)]</span> padippati;</p>
  1016. <p class="gathalast">Upagacchati amhākaṃ, pāvako kaṇhavattanī.</p>
  1017. <p class="hangnum"><a name="para75"></a><a name="para75_kn13"></a><span class="paranum">75</span>.</p>
  1018. <p class="gatha1"> ‘‘Dhamadhamā itievaṃ, saddāyanto mahāsikhī;</p>
  1019. <p class="gathalast">Anupubbena jhāpento, aggi mamamupāgami.</p>
  1020. <p class="hangnum"><a name="para76"></a><a name="para76_kn13"></a><span class="paranum">76</span>.</p>
  1021. <p class="gatha1"> ‘‘Aggivegabhayātītā, tasitā mātāpitā mama;</p>
  1022. <p class="gathalast">Kulāvake maṃ chaḍḍetvā, attānaṃ parimocayuṃ.</p>
  1023. <p class="hangnum"><a name="para77"></a><a name="para77_kn13"></a><span class="paranum">77</span>.</p>
  1024. <p class="gatha1"> ‘‘Pāde <a name="M2.0415"></a> pakkhe pajahāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ;</p>
  1025. <p class="gathalast">Sohaṃ agatiko tattha, evaṃ cintesahaṃ tadā.</p>
  1026. <p class="hangnum"><a name="para78"></a><a name="para78_kn13"></a><span class="paranum">78</span>.</p>
  1027. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yesāhaṃ upadhāveyyaṃ, bhīto tasitavedhito;</p>
  1028. <p class="gathalast">Te maṃ ohāya pakkantā, kathaṃ me ajja kātave.</p>
  1029. <p class="hangnum"><a name="para79"></a><a name="para79_kn13"></a><span class="paranum">79</span>.</p>
  1030. <p class="gatha1"> ‘‘‘Atthi loke sīlaguṇo, saccaṃ soceyyanuddayā;</p>
  1031. <p class="gathalast">Tena saccena kāhāmi, saccakiriyamuttamaṃ.</p>
  1032. <p class="hangnum"><a name="para80"></a><a name="para80_kn13"></a><span class="paranum">80</span>.</p>
  1033. <p class="gatha1"> ‘‘‘Āvejjetvā dhammabalaṃ, saritvā pubbake jine;</p>
  1034. <p class="gathalast">Saccabalamavassāya, saccakiriyamakāsahaṃ.</p>
  1035. <p class="hangnum"><a name="para81"></a><a name="para81_kn13"></a><span class="paranum">81</span>.</p>
  1036. <p class="gatha1"> ‘‘‘Santi <a name="T2.0589"></a> pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā;</p>
  1037. <p class="gathalast">Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkama’.</p>
  1038. <p class="hangnum"><a name="para82"></a><a name="para82_kn13"></a><span class="paranum">82</span>.</p>
  1039. <p class="gatha1"> ‘‘Sahasacce kate mayhaṃ, mahāpajjalito sikhī;</p>
  1040. <p class="gatha2">Vajjesi soḷasakarīsāni, udakaṃ patvā yathā sikhī;</p>
  1041. <p class="gathalast">Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.</p>
  1042. <p class="centered">Vaṭṭapotakacariyaṃ navamaṃ.</p>
  1043. <p class="subhead">10. Maccharājacariyā</p>
  1044. <p class="hangnum"><a name="para83"></a><a name="para83_kn13"></a><span class="paranum">83</span>.</p>
  1045. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="V2.0402"></a><a name="P0.0099"></a> yadā homi, maccharājā mahāsare;</p>
  1046. <p class="gathalast">Uṇhe sūriyasantāpe, sare udaka khīyatha.</p>
  1047. <p class="hangnum"><a name="para84"></a><a name="para84_kn13"></a><span class="paranum">84</span>.</p>
  1048. <p class="gatha1"> ‘‘Tato kākā ca gijjhā ca, kaṅkā <span class="note">[bakā (sī.)]</span> kulalasenakā;</p>
  1049. <p class="gathalast">Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiya.</p>
  1050. <p class="hangnum"><a name="para85"></a><a name="para85_kn13"></a><span class="paranum">85</span>.</p>
  1051. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ cintesahaṃ tattha, saha ñātīhi pīḷito;</p>
  1052. <p class="gathalast">‘Kena nu kho upāyena, ñātī dukkhā pamocaye’.</p>
  1053. <p class="hangnum"><a name="para86"></a><a name="para86_kn13"></a><span class="paranum">86</span>.</p>
  1054. <p class="gatha1"> ‘‘Vicintayitvā dhammatthaṃ, saccaṃ addasa passayaṃ;</p>
  1055. <p class="gathalast">Sacce ṭhatvā pamocesiṃ, ñātīnaṃ taṃ atikkhayaṃ.</p>
  1056. <p class="hangnum"><a name="para87"></a><a name="para87_kn13"></a><span class="paranum">87</span>.</p>
  1057. <p class="gatha1"> ‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, paramatthaṃ vicintayaṃ;</p>
  1058. <p class="gathalast">Akāsi saccakiriyaṃ, yaṃ loke dhuvasassataṃ.</p>
  1059. <p class="hangnum"><a name="para88"></a><a name="para88_kn13"></a><span class="paranum">88</span>.</p>
  1060. <p class="gatha1"> ‘‘‘Yato <a name="M2.0416"></a> sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;</p>
  1061. <p class="gathalast">Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ.</p>
  1062. <p class="hangnum"><a name="para89"></a><a name="para89_kn13"></a><span class="paranum">89</span>.</p>
  1063. <p class="gatha1"> ‘‘‘Etena <a name="T2.0590"></a> saccavajjena, pajjunno abhivassatu;</p>
  1064. <p class="gatha2">Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;</p>
  1065. <p class="gathalast">Kākaṃ sokāya randhehi, macche sokā pamocaya’.</p>
  1066. <p class="hangnum"><a name="para90"></a><a name="para90_kn13"></a><span class="paranum">90</span>.</p>
  1067. <p class="gatha1"> ‘‘Sahakate saccavare, pajjunno abhigajjiya;</p>
  1068. <p class="gathalast">Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassatha.</p>
  1069. <p class="hangnum"><a name="para91"></a><a name="para91_kn13"></a><span class="paranum">91</span>.</p>
  1070. <p class="gatha1"> ‘‘Evarūpaṃ saccavaraṃ, katvā vīriyamuttamaṃ;</p>
  1071. <p class="gathalast">Vassāpesiṃ mahāmeghaṃ, saccatejabalassito;</p>
  1072. <p class="gathalast">Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.</p>
  1073. <p class="centered">Maccharājacariyaṃ dasamaṃ.</p>
  1074. <p class="subhead">11. Kaṇhadīpāyanacariyā</p>
  1075. <p class="hangnum"><a name="para92"></a><a name="para92_kn13"></a><span class="paranum">92</span>.</p>
  1076. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ <a name="V2.0403"></a> yadā homi, kaṇhadīpāyano isi;</p>
  1077. <p class="gathalast">Paropaññāsavassāni, anabhiratocariṃ ahaṃ.</p>
  1078. <p class="hangnum"><a name="para93"></a><a name="para93_kn13"></a><span class="paranum">93</span>.</p>
  1079. <p class="gatha1"> ‘‘Na koci etaṃ jānāti, anabhiratimanaṃ mama;</p>
  1080. <p class="gathalast">Ahañhi kassaci nācikkhiṃ, arati me carati mānase.</p>
  1081. <p class="hangnum"><a name="para94"></a><a name="para94_kn13"></a><span class="paranum">94</span>.</p>
  1082. <p class="gatha1"> ‘‘Sabrahmacārī <a name="P0.0100"></a> maṇḍabyo, sahāyo me mahāisi;</p>
  1083. <p class="gathalast">Pubbakammasamāyutto, sūlamāropanaṃ labhi.</p>
  1084. <p class="hangnum"><a name="para95"></a><a name="para95_kn13"></a><span class="paranum">95</span>.</p>
  1085. <p class="gatha1"> ‘‘Tamahaṃ upaṭṭhahitvāna, ārogyamanupāpayiṃ;</p>
  1086. <p class="gathalast">Āpucchitvāna āgañchiṃ, yaṃ mayhaṃ sakamassamaṃ.</p>
  1087. <p class="hangnum"><a name="para96"></a><a name="para96_kn13"></a><span class="paranum">96</span>.</p>
  1088. <p class="gatha1"> ‘‘Sahāyo <a name="T2.0591"></a> brāhmaṇo mayhaṃ, bhariyaṃ ādāya puttakaṃ;</p>
  1089. <p class="gathalast">Tayo janā samāgantvā, āgañchuṃ pāhunāgataṃ.</p>
  1090. <p class="hangnum"><a name="para97"></a><a name="para97_kn13"></a><span class="paranum">97</span>.</p>
  1091. <p class="gatha1"> ‘‘Sammodamāno tehi saha, nisinno sakamassame;</p>
  1092. <p class="gathalast">Dārako vaṭṭamanukkhipaṃ, āsīvisamakopayi.</p>
  1093. <p class="hangnum"><a name="para98"></a><a name="para98_kn13"></a><span class="paranum">98</span>.</p>
  1094. <p class="gatha1"> ‘‘Tato so vaṭṭagataṃ maggaṃ, anvesanto kumārako;</p>
  1095. <p class="gathalast">Āsīvisassa hatthena, uttamaṅgaṃ parāmasi.</p>
  1096. <p class="hangnum"><a name="para99"></a><a name="para99_kn13"></a><span class="paranum">99</span>.</p>
  1097. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M2.0417"></a> āmasane kuddho, sappo visabalassito;</p>
  1098. <p class="gathalast">Kupito paramakopena, aḍaṃsi dārakaṃ khaṇe.</p>
  1099. <p class="hangnum"><a name="para100"></a><a name="para100_kn13"></a><span class="paranum">100</span>.</p>
  1100. <p class="gatha1"> ‘‘Sahadaṭṭho āsīvisena <span class="note">[ativisena (pī. ka.)]</span>, dārako papati <span class="note">[patati (ka.)]</span> bhūmiyaṃ;</p>
  1101. <p class="gathalast">Tenāhaṃ dukkhito āsiṃ, mama vāhasi taṃ dukkhaṃ.</p>
  1102. <p class="hangnum"><a name="para101"></a><a name="para101_kn13"></a><span class="paranum">101</span>.</p>
  1103. <p class="gatha1"> ‘‘Tyāhaṃ assāsayitvāna, dukkhite sokasallite;</p>
  1104. <p class="gathalast">Paṭhamaṃ akāsiṃ kiriyaṃ, aggaṃ saccaṃ varuttamaṃ.</p>
  1105. <p class="hangnum"><a name="para102"></a><a name="para102_kn13"></a><span class="paranum">102</span>.</p>
  1106. <p class="gatha1"> ‘‘‘Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko acariṃ brahmacariyaṃ;</p>
  1107. <p class="gathalast">Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsasamādhikāni.</p>
  1108. <p class="hangnum"><a name="para103"></a><a name="para103_kn13"></a><span class="paranum">103</span>.</p>
  1109. <p class="gatha1"> ‘‘‘Akāmako vāhi ahaṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu;</p>
  1110. <p class="gathalast">Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’.</p>
  1111. <p class="hangnum"><a name="para104"></a><a name="para104_kn13"></a><span class="paranum">104</span>.</p>
  1112. <p class="gatha1"> ‘‘Saha <a name="T2.0592"></a><a name="V2.0404"></a> sacce kate mayhaṃ, visavegena vedhito;</p>
  1113. <p class="gatha2">Abujjhitvāna vuṭṭhāsi, arogo cāsi māṇavo;</p>
  1114. <p class="gathalast">Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.</p>
  1115. <p class="centered">Kaṇhadīpāyanacariyaṃ ekādasamaṃ.</p>
  1116. <p class="subhead">12. Sutasomacariyā</p>
  1117. <p class="hangnum"><a name="para105"></a><a name="para105_kn13"></a><span class="paranum">105</span>.</p>
  1118. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutasomo mahīpati;</p>
  1119. <p class="gathalast">Gahito porisādena, brāhmaṇe saṅgaraṃ sariṃ.</p>
  1120. <p class="hangnum"><a name="para106"></a><a name="para106_kn13"></a><span class="paranum">106</span>.</p>
  1121. <p class="gatha1"> ‘‘Khattiyānaṃ ekasataṃ, āvuṇitvā karattale;</p>
  1122. <p class="gathalast">Etesaṃ pamilāpetvā, yaññatthe upanayī mamaṃ.</p>
  1123. <p class="hangnum"><a name="para107"></a><a name="para107_kn13"></a><span class="paranum">107</span>.</p>
  1124. <p class="gatha1"> ‘‘Apucchi <a name="P0.0101"></a> maṃ porisādo, ‘kiṃ tvaṃ icchasi nissajaṃ;</p>
  1125. <p class="gathalast">Yathāmati te kāhāmi, yadi me tvaṃ punehisi’.</p>
  1126. <p class="hangnum"><a name="para108"></a><a name="para108_kn13"></a><span class="paranum">108</span>.</p>
  1127. <p class="gatha1"> ‘‘Tassa <a name="M2.0418"></a> paṭissuṇitvāna, paṇhe āgamanaṃ mama;</p>
  1128. <p class="gathalast">Upagantvā puraṃ rammaṃ, rajjaṃ niyyādayiṃ tadā.</p>
  1129. <p class="hangnum"><a name="para109"></a><a name="para109_kn13"></a><span class="paranum">109</span>.</p>
  1130. <p class="gatha1"> ‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ;</p>
  1131. <p class="gathalast">Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, porisādaṃ upāgamiṃ.</p>
  1132. <p class="hangnum"><a name="para110"></a><a name="para110_kn13"></a><span class="paranum">110</span>.</p>
  1133. <p class="gatha1"> ‘‘Natthi me saṃsayo tattha, ghātayissati vā na vā;</p>
  1134. <p class="gatha2">Saccavācānurakkhanto, jīvitaṃ cajitumupāgamiṃ;</p>
  1135. <p class="gathalast">Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.</p>
  1136. <p class="centered">Sutasomacariyaṃ dvādasamaṃ.</p>
  1137. <p class="subhead">13. Suvaṇṇasāmacariyā</p>
  1138. <p class="hangnum"><a name="para111"></a><a name="para111_kn13"></a><span class="paranum">111</span>.</p>
  1139. <p class="gatha1"> ‘‘Sāmo <a name="T2.0593"></a><a name="V2.0405"></a> yadā vane āsiṃ, sakkena abhinimmito;</p>
  1140. <p class="gathalast">Pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayiṃ.</p>
  1141. <p class="hangnum"><a name="para112"></a><a name="para112_kn13"></a><span class="paranum">112</span>.</p>
  1142. <p class="gatha1"> ‘‘Sīhabyagghehi dīpīhi, acchehi mahisehi ca;</p>
  1143. <p class="gathalast">Pasadamigavarāhehi, parivāretvā vane vasiṃ.</p>
  1144. <p class="hangnum"><a name="para113"></a><a name="para113_kn13"></a><span class="paranum">113</span>.</p>
  1145. <p class="gatha1"> ‘‘Na maṃ koci uttasati, napi bhāyāmi kassaci;</p>
  1146. <p class="gathalast">Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti.</p>
  1147. <p class="centered">Suvaṇṇasāmacariyaṃ terasamaṃ.</p>
  1148. <p class="subhead">14. Ekarājacariyā</p>
  1149. <p class="hangnum"><a name="para114"></a><a name="para114_kn13"></a><span class="paranum">114</span>.</p>
  1150. <p class="gatha1"> ‘‘Punāparaṃ yadā homi, ekarājāti vissuto;</p>
  1151. <p class="gathalast">Paramaṃ sīlaṃ adhiṭṭhāya, pasāsāmi mahāmahiṃ.</p>
  1152. <p class="hangnum"><a name="para115"></a><a name="para115_kn13"></a><span class="paranum">115</span>.</p>
  1153. <p class="gatha1"> ‘‘Dasa kusalakammapathe, vattāmi anavasesato;</p>
  1154. <p class="gathalast">Catūhi saṅgahavatthūhi, saṅgaṇhāmi <span class="note">[saṅgahāmi (ka.)]</span> mahājanaṃ.</p>
  1155. <p class="hangnum"><a name="para116"></a><a name="para116_kn13"></a><span class="paranum">116</span>.</p>
  1156. <p class="gatha1"> ‘‘Evaṃ me appamattassa, idha loke parattha ca;</p>
  1157. <p class="gathalast">Dabbaseno <a name="P0.0102"></a> upagantvā, acchindanto puraṃ mama.</p>
  1158. <p class="hangnum"><a name="para117"></a><a name="para117_kn13"></a><span class="paranum">117</span>.</p>
  1159. <p class="gatha1"> ‘‘Rājūpajīve <a name="M2.0419"></a> nigame, sabalaṭṭhe saraṭṭhake;</p>
  1160. <p class="gathalast">Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, kāsuyā nikhaṇī mamaṃ.</p>
  1161. <p class="hangnum"><a name="para118"></a><a name="para118_kn13"></a><span class="paranum">118</span>.</p>
  1162. <p class="gatha1"> ‘‘Amaccamaṇḍalaṃ rajjaṃ, phītaṃ antepuraṃ mama;</p>
  1163. <p class="gathalast">Acchinditvāna gahitaṃ, piyaṃ puttaṃva passahaṃ;</p>
  1164. <p class="gathalast">Mettāya me samo natthi, esā me mettāpāramī’’ti.</p>
  1165. <p class="centered">Ekarājacariyaṃ cuddasamaṃ.</p>
  1166. <p class="subhead">15. Mahālomahaṃsacariyā</p>
  1167. <p class="hangnum"><a name="para119"></a><a name="para119_kn13"></a><span class="paranum">119</span>.</p>
  1168. <p class="gatha1"> ‘‘Susāne <a name="T2.0594"></a><a name="V2.0406"></a> seyyaṃ kappemi, chavaṭṭhikaṃ upanidhāyahaṃ;</p>
  1169. <p class="gathalast">Gāmaṇḍalā <span class="note">[gomaṇḍalā (sī.), gāmamaṇḍalā (syā.)]</span> upāgantvā, rūpaṃ dassentinappakaṃ.</p>
  1170. <p class="hangnum"><a name="para120"></a><a name="para120_kn13"></a><span class="paranum">120</span>.</p>
  1171. <p class="gatha1"> ‘‘Apare gandhamālañca, bhojanaṃ vividhaṃ bahuṃ;</p>
  1172. <p class="gathalast">Upāyanānūpanenti, haṭṭhā saṃviggamānasā.</p>
  1173. <p class="hangnum"><a name="para121"></a><a name="para121_kn13"></a><span class="paranum">121</span>.</p>
  1174. <p class="gatha1"> ‘‘Ye me dukkhaṃ upaharanti, ye ca denti sukhaṃ mama;</p>
  1175. <p class="gathalast">Sabbesaṃ samako homi, dayā kopo na vijjati.</p>
  1176. <p class="hangnum"><a name="para122"></a><a name="para122_kn13"></a><span class="paranum">122</span>.</p>
  1177. <p class="gatha1"> ‘‘Sukhadukkhe tulābhūto, yasesu ayasesu ca;</p>
  1178. <p class="gathalast">Sabbattha samako homi, esā me upekkhāpāramī’’ti.</p>
  1179. <p class="centered">Mahālomahaṃsacariyaṃ pannarasamaṃ.</p>
  1180. <p class="centered">Yudhañjayavaggo tatiyo.</p>
  1181. <p class="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>
  1182. <p class="gatha1">Yudhañjayo somanasso, ayogharabhisena ca;</p>
  1183. <p class="gathalast">Soṇanando mūgapakkho, kapirājā saccasavhayo.</p>
  1184. <p class="gatha1">Vaṭṭako maccharājā ca, kaṇhadīpāyano isi;</p>
  1185. <p class="gatha2">Sutasomo puna āsiṃ <span class="note">[āsi (syā.)]</span>, sāmo ca ekarājahu;</p>
  1186. <p class="gathalast">Upekkhāpāramī āsi, iti vutthaṃ <span class="note">[vuttaṃ (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā]</span> mahesinā.</p>
  1187. <p class="gatha1">Evaṃ <a name="M2.0420"></a> bahubbidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā <span class="note">[sampatti ca bahuvidhā (sī.), sampattiṃ ca bahuvidhaṃ (ka.)]</span>;</p>
  1188. <p class="gathalast">Bhavābhave anubhavitvā, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1189. <p class="gatha1">Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;</p>
  1190. <p class="gathalast">Nekkhamme pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1191. <p class="gatha1">Paṇḍite <a name="T2.0595"></a> paripucchitvā, vīriyaṃ katvāna muttamaṃ;</p>
  1192. <p class="gathalast">Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1193. <p class="gatha1">Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṃ, saccavācānurakkhiya;</p>
  1194. <p class="gathalast">Mettāya <a name="P0.0103"></a> pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1195. <p class="gatha1">Lābhālābhe <a name="V2.0407"></a> yasāyase, sammānanāvamānane;</p>
  1196. <p class="gathalast">Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.</p>
  1197. <p class="gatha1">Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyārambhañca khemato;</p>
  1198. <p class="gathalast">Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.</p>
  1199. <p class="gatha1">Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;</p>
  1200. <p class="gathalast">Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.</p>
  1201. <p class="gatha1">Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;</p>
  1202. <p class="gathalast">Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.</p>
  1203. <p class="bodytext">Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano pubbacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.</p>
  1204. <p class="centered">Cariyāpiṭakaṃ niṭṭhitaṃ.</p>
  1205. </body>