xbz 1.1 MB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205120612071208120912101211121212131214121512161217121812191220122112221223122412251226122712281229123012311232123312341235123612371238123912401241124212431244124512461247124812491250125112521253125412551256125712581259126012611262126312641265126612671268126912701271127212731274127512761277127812791280128112821283128412851286128712881289129012911292129312941295129612971298129913001301130213031304130513061307130813091310131113121313131413151316131713181319132013211322132313241325132613271328132913301331133213331334133513361337133813391340134113421343134413451346134713481349135013511352135313541355135613571358135913601361136213631364136513661367136813691370137113721373137413751376137713781379138013811382138313841385138613871388138913901391139213931394139513961397139813991400140114021403140414051406140714081409141014111412141314141415141614171418141914201421142214231424142514261427142814291430143114321433143414351436143714381439144014411442144314441445144614471448144914501451145214531454145514561457145814591460146114621463146414651466146714681469147014711472147314741475147614771478147914801481148214831484148514861487148814891490149114921493149414951496149714981499150015011502150315041505150615071508150915101511151215131514151515161517151815191520152115221523152415251526152715281529153015311532153315341535153615371538153915401541154215431544154515461547154815491550155115521553155415551556155715581559156015611562156315641565156615671568156915701571157215731574157515761577157815791580158115821583158415851586158715881589159015911592159315941595159615971598159916001601160216031604160516061607160816091610161116121613161416151616161716181619162016211622162316241625162616271628162916301631163216331634163516361637163816391640164116421643164416451646164716481649165016511652165316541655165616571658165916601661166216631664166516661667166816691670167116721673167416751676167716781679168016811682168316841685168616871688168916901691169216931694169516961697169816991700170117021703170417051706170717081709171017111712171317141715171617171718171917201721172217231724172517261727172817291730173117321733173417351736173717381739174017411742174317441745174617471748174917501751175217531754175517561757175817591760176117621763176417651766176717681769177017711772177317741775177617771778177917801781178217831784178517861787178817891790179117921793179417951796179717981799180018011802180318041805180618071808180918101811181218131814181518161817181818191820182118221823182418251826182718281829183018311832183318341835183618371838183918401841184218431844184518461847184818491850185118521853185418551856185718581859186018611862186318641865186618671868186918701871187218731874187518761877187818791880188118821883188418851886188718881889189018911892189318941895189618971898189919001901190219031904190519061907190819091910191119121913191419151916191719181919192019211922192319241925192619271928192919301931193219331934193519361937193819391940194119421943194419451946194719481949195019511952195319541955195619571958195919601961196219631964196519661967196819691970197119721973197419751976197719781979198019811982198319841985198619871988198919901991199219931994199519961997199819992000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039204020412042204320442045204620472048204920502051205220532054205520562057205820592060206120622063206420652066206720682069207020712072207320742075207620772078207920802081208220832084208520862087208820892090209120922093209420952096209720982099210021012102210321042105210621072108210921102111211221132114211521162117211821192120212121222123212421252126212721282129213021312132213321342135213621372138213921402141214221432144214521462147214821492150215121522153215421552156215721582159216021612162216321642165216621672168216921702171217221732174217521762177217821792180218121822183218421852186218721882189219021912192219321942195219621972198219922002201220222032204220522062207220822092210221122122213221422152216221722182219222022212222222322242225222622272228222922302231223222332234223522362237223822392240224122422243224422452246224722482249225022512252225322542255225622572258225922602261226222632264226522662267226822692270227122722273227422752276227722782279228022812282228322842285228622872288228922902291229222932294229522962297229822992300230123022303230423052306230723082309231023112312231323142315231623172318231923202321232223232324232523262327232823292330233123322333233423352336233723382339234023412342234323442345234623472348234923502351235223532354235523562357235823592360236123622363236423652366236723682369237023712372237323742375237623772378237923802381238223832384238523862387238823892390239123922393239423952396239723982399240024012402240324042405240624072408240924102411241224132414241524162417241824192420242124222423242424252426242724282429243024312432243324342435243624372438243924402441244224432444244524462447244824492450245124522453245424552456245724582459246024612462246324642465246624672468246924702471247224732474247524762477247824792480248124822483248424852486248724882489249024912492249324942495249624972498249925002501250225032504250525062507250825092510251125122513251425152516251725182519252025212522252325242525252625272528252925302531253225332534253525362537253825392540254125422543254425452546254725482549255025512552255325542555255625572558255925602561256225632564256525662567256825692570257125722573257425752576257725782579258025812582258325842585258625872588258925902591259225932594259525962597259825992600260126022603260426052606260726082609261026112612261326142615261626172618261926202621262226232624262526262627262826292630263126322633263426352636263726382639264026412642264326442645264626472648264926502651265226532654265526562657265826592660266126622663266426652666266726682669267026712672267326742675267626772678267926802681268226832684268526862687268826892690269126922693269426952696269726982699270027012702270327042705270627072708270927102711271227132714271527162717271827192720272127222723272427252726272727282729273027312732273327342735273627372738273927402741274227432744274527462747274827492750275127522753275427552756275727582759276027612762276327642765276627672768276927702771277227732774277527762777277827792780278127822783278427852786278727882789279027912792279327942795279627972798279928002801280228032804280528062807280828092810281128122813281428152816281728182819282028212822282328242825282628272828282928302831283228332834283528362837283828392840284128422843284428452846284728482849285028512852285328542855285628572858285928602861286228632864286528662867286828692870287128722873287428752876287728782879288028812882288328842885288628872888288928902891289228932894289528962897289828992900290129022903290429052906290729082909291029112912291329142915291629172918291929202921292229232924292529262927292829292930293129322933293429352936293729382939294029412942294329442945294629472948294929502951295229532954295529562957295829592960296129622963296429652966296729682969297029712972297329742975297629772978297929802981298229832984298529862987298829892990299129922993299429952996299729982999300030013002300330043005300630073008300930103011301230133014301530163017301830193020302130223023302430253026302730283029303030313032303330343035303630373038303930403041304230433044304530463047304830493050305130523053305430553056305730583059306030613062306330643065306630673068306930703071307230733074307530763077307830793080308130823083308430853086308730883089309030913092309330943095309630973098309931003101310231033104310531063107310831093110311131123113311431153116311731183119312031213122312331243125312631273128312931303131313231333134313531363137313831393140314131423143314431453146314731483149315031513152315331543155315631573158315931603161316231633164316531663167316831693170317131723173317431753176317731783179318031813182318331843185318631873188318931903191319231933194319531963197319831993200320132023203320432053206320732083209321032113212321332143215321632173218321932203221322232233224322532263227322832293230323132323233323432353236323732383239324032413242324332443245324632473248324932503251325232533254325532563257325832593260326132623263326432653266326732683269327032713272327332743275327632773278327932803281328232833284328532863287328832893290329132923293329432953296329732983299330033013302330333043305330633073308330933103311331233133314331533163317331833193320332133223323332433253326332733283329333033313332333333343335333633373338333933403341334233433344334533463347334833493350335133523353335433553356335733583359336033613362336333643365336633673368336933703371337233733374337533763377337833793380338133823383338433853386338733883389339033913392339333943395339633973398339934003401340234033404340534063407340834093410341134123413341434153416341734183419342034213422342334243425342634273428342934303431343234333434343534363437343834393440344134423443344434453446344734483449345034513452345334543455345634573458345934603461346234633464346534663467346834693470347134723473347434753476347734783479348034813482348334843485348634873488348934903491349234933494349534963497349834993500350135023503350435053506350735083509351035113512351335143515351635173518351935203521352235233524352535263527352835293530353135323533353435353536353735383539354035413542354335443545354635473548354935503551355235533554355535563557355835593560356135623563356435653566356735683569357035713572357335743575357635773578357935803581358235833584358535863587358835893590359135923593359435953596359735983599360036013602360336043605360636073608360936103611361236133614361536163617361836193620362136223623362436253626362736283629363036313632363336343635363636373638363936403641364236433644364536463647364836493650365136523653365436553656365736583659366036613662366336643665366636673668366936703671367236733674367536763677367836793680368136823683368436853686368736883689369036913692369336943695369636973698369937003701370237033704370537063707370837093710371137123713371437153716371737183719372037213722372337243725372637273728372937303731373237333734373537363737373837393740374137423743374437453746374737483749375037513752375337543755375637573758375937603761376237633764376537663767376837693770377137723773377437753776377737783779378037813782378337843785378637873788378937903791379237933794379537963797379837993800380138023803380438053806380738083809381038113812381338143815381638173818381938203821382238233824382538263827382838293830383138323833383438353836383738383839384038413842384338443845384638473848384938503851385238533854385538563857385838593860386138623863386438653866386738683869387038713872387338743875387638773878387938803881388238833884388538863887388838893890389138923893389438953896389738983899390039013902390339043905390639073908390939103911391239133914391539163917391839193920392139223923392439253926392739283929393039313932393339343935393639373938393939403941394239433944394539463947394839493950395139523953395439553956395739583959396039613962396339643965396639673968396939703971397239733974397539763977397839793980398139823983398439853986398739883989399039913992399339943995399639973998399940004001400240034004400540064007400840094010401140124013401440154016401740184019402040214022402340244025402640274028402940304031403240334034403540364037403840394040404140424043404440454046404740484049405040514052405340544055405640574058405940604061406240634064406540664067406840694070407140724073407440754076407740784079408040814082408340844085408640874088408940904091409240934094409540964097409840994100410141024103410441054106410741084109411041114112411341144115411641174118411941204121412241234124412541264127412841294130413141324133413441354136413741384139414041414142414341444145414641474148414941504151415241534154415541564157415841594160416141624163416441654166416741684169417041714172417341744175417641774178417941804181418241834184418541864187418841894190419141924193419441954196419741984199420042014202420342044205420642074208420942104211421242134214421542164217421842194220422142224223422442254226422742284229423042314232423342344235423642374238423942404241424242434244424542464247424842494250425142524253425442554256425742584259426042614262426342644265426642674268426942704271427242734274427542764277427842794280428142824283428442854286428742884289429042914292429342944295429642974298429943004301430243034304430543064307430843094310431143124313431443154316431743184319432043214322432343244325432643274328432943304331433243334334433543364337433843394340434143424343434443454346434743484349435043514352435343544355435643574358435943604361436243634364436543664367436843694370437143724373437443754376437743784379438043814382438343844385438643874388438943904391439243934394439543964397439843994400440144024403440444054406440744084409441044114412441344144415441644174418441944204421442244234424442544264427442844294430443144324433443444354436443744384439444044414442444344444445444644474448444944504451445244534454445544564457445844594460446144624463446444654466446744684469447044714472447344744475447644774478447944804481448244834484448544864487448844894490449144924493449444954496449744984499450045014502450345044505450645074508450945104511451245134514451545164517451845194520452145224523452445254526452745284529453045314532453345344535453645374538453945404541454245434544454545464547454845494550455145524553455445554556455745584559456045614562456345644565456645674568456945704571457245734574457545764577457845794580458145824583458445854586458745884589459045914592459345944595459645974598459946004601460246034604460546064607460846094610461146124613461446154616461746184619462046214622462346244625462646274628462946304631463246334634463546364637463846394640464146424643464446454646464746484649465046514652465346544655465646574658465946604661466246634664466546664667466846694670467146724673467446754676467746784679468046814682468346844685468646874688468946904691469246934694469546964697469846994700470147024703470447054706470747084709471047114712471347144715471647174718471947204721472247234724472547264727472847294730473147324733473447354736473747384739474047414742474347444745474647474748474947504751475247534754475547564757475847594760476147624763476447654766476747684769477047714772477347744775477647774778477947804781478247834784478547864787478847894790479147924793479447954796479747984799480048014802480348044805480648074808480948104811481248134814481548164817481848194820482148224823482448254826482748284829483048314832483348344835483648374838483948404841484248434844484548464847484848494850485148524853485448554856485748584859486048614862486348644865486648674868486948704871487248734874487548764877487848794880488148824883488448854886488748884889489048914892489348944895489648974898489949004901490249034904490549064907490849094910491149124913491449154916491749184919492049214922492349244925492649274928492949304931493249334934493549364937493849394940494149424943494449454946494749484949495049514952495349544955495649574958495949604961496249634964496549664967496849694970497149724973497449754976497749784979498049814982498349844985498649874988498949904991499249934994499549964997499849995000500150025003500450055006500750085009501050115012501350145015501650175018501950205021502250235024502550265027502850295030503150325033503450355036503750385039504050415042504350445045504650475048504950505051505250535054505550565057505850595060506150625063506450655066506750685069507050715072507350745075507650775078507950805081508250835084508550865087508850895090509150925093509450955096509750985099510051015102510351045105510651075108510951105111511251135114511551165117511851195120512151225123512451255126512751285129513051315132513351345135513651375138513951405141514251435144514551465147514851495150515151525153515451555156515751585159516051615162516351645165516651675168516951705171517251735174517551765177517851795180518151825183518451855186518751885189519051915192519351945195519651975198519952005201520252035204520552065207520852095210521152125213521452155216521752185219522052215222522352245225522652275228522952305231523252335234523552365237523852395240524152425243524452455246524752485249525052515252525352545255525652575258525952605261526252635264526552665267526852695270527152725273527452755276527752785279528052815282528352845285528652875288528952905291529252935294529552965297529852995300530153025303530453055306530753085309531053115312531353145315531653175318531953205321532253235324532553265327532853295330533153325333533453355336533753385339534053415342534353445345534653475348534953505351535253535354535553565357535853595360536153625363536453655366536753685369537053715372537353745375537653775378537953805381538253835384538553865387538853895390539153925393539453955396539753985399540054015402540354045405540654075408540954105411541254135414541554165417541854195420542154225423542454255426542754285429543054315432543354345435543654375438543954405441544254435444544554465447544854495450545154525453545454555456545754585459546054615462546354645465546654675468546954705471547254735474547554765477547854795480548154825483548454855486548754885489549054915492549354945495549654975498549955005501550255035504550555065507550855095510551155125513551455155516551755185519552055215522552355245525552655275528552955305531553255335534553555365537553855395540554155425543554455455546554755485549555055515552555355545555555655575558555955605561556255635564556555665567556855695570557155725573557455755576557755785579558055815582558355845585558655875588558955905591559255935594559555965597559855995600560156025603560456055606560756085609561056115612561356145615561656175618561956205621562256235624562556265627562856295630563156325633563456355636563756385639564056415642564356445645564656475648564956505651565256535654565556565657565856595660566156625663566456655666566756685669567056715672567356745675567656775678567956805681568256835684568556865687568856895690569156925693569456955696569756985699570057015702570357045705570657075708570957105711571257135714571557165717571857195720572157225723572457255726572757285729573057315732573357345735573657375738573957405741574257435744574557465747574857495750575157525753575457555756575757585759576057615762576357645765576657675768576957705771577257735774577557765777577857795780578157825783578457855786578757885789579057915792579357945795579657975798579958005801580258035804580558065807580858095810581158125813581458155816581758185819582058215822582358245825582658275828582958305831583258335834583558365837583858395840584158425843584458455846584758485849585058515852585358545855585658575858585958605861586258635864586558665867586858695870587158725873587458755876587758785879588058815882588358845885588658875888588958905891589258935894589558965897589858995900590159025903590459055906590759085909591059115912591359145915591659175918591959205921592259235924592559265927592859295930593159325933593459355936593759385939594059415942594359445945594659475948594959505951595259535954595559565957595859595960596159625963596459655966596759685969597059715972597359745975597659775978597959805981598259835984598559865987598859895990599159925993599459955996599759985999600060016002600360046005600660076008600960106011601260136014601560166017601860196020602160226023602460256026602760286029603060316032603360346035603660376038603960406041604260436044604560466047604860496050605160526053605460556056605760586059606060616062606360646065606660676068606960706071607260736074607560766077607860796080608160826083608460856086608760886089609060916092609360946095609660976098609961006101610261036104610561066107610861096110611161126113611461156116611761186119612061216122612361246125612661276128612961306131613261336134613561366137613861396140614161426143614461456146614761486149615061516152615361546155615661576158615961606161616261636164616561666167616861696170617161726173617461756176617761786179618061816182618361846185618661876188618961906191619261936194619561966197619861996200620162026203620462056206620762086209621062116212621362146215621662176218621962206221622262236224622562266227622862296230623162326233623462356236623762386239624062416242624362446245624662476248624962506251625262536254625562566257625862596260626162626263626462656266626762686269627062716272627362746275627662776278627962806281628262836284628562866287628862896290629162926293629462956296629762986299630063016302630363046305630663076308630963106311631263136314631563166317631863196320632163226323632463256326632763286329633063316332633363346335633663376338633963406341634263436344634563466347634863496350635163526353635463556356635763586359636063616362636363646365636663676368636963706371637263736374637563766377637863796380638163826383638463856386638763886389639063916392639363946395639663976398639964006401640264036404640564066407640864096410641164126413641464156416641764186419642064216422642364246425642664276428642964306431643264336434643564366437643864396440644164426443644464456446644764486449645064516452645364546455645664576458645964606461646264636464646564666467646864696470647164726473647464756476647764786479648064816482648364846485648664876488648964906491649264936494649564966497649864996500650165026503650465056506650765086509651065116512651365146515651665176518651965206521652265236524652565266527652865296530653165326533653465356536653765386539654065416542654365446545654665476548654965506551655265536554655565566557655865596560656165626563656465656566656765686569657065716572657365746575657665776578657965806581658265836584658565866587658865896590659165926593659465956596659765986599660066016602660366046605660666076608660966106611661266136614661566166617661866196620662166226623662466256626662766286629663066316632663366346635663666376638663966406641664266436644664566466647664866496650665166526653665466556656665766586659666066616662666366646665666666676668666966706671667266736674667566766677667866796680668166826683668466856686668766886689669066916692669366946695669666976698669967006701670267036704670567066707670867096710671167126713671467156716671767186719672067216722672367246725672667276728672967306731673267336734673567366737673867396740674167426743674467456746674767486749675067516752675367546755675667576758675967606761676267636764676567666767676867696770677167726773677467756776677767786779678067816782678367846785678667876788678967906791679267936794679567966797679867996800680168026803680468056806680768086809681068116812681368146815681668176818681968206821682268236824682568266827682868296830683168326833683468356836683768386839684068416842684368446845684668476848684968506851685268536854685568566857685868596860686168626863686468656866686768686869687068716872687368746875687668776878687968806881688268836884688568866887688868896890689168926893689468956896689768986899690069016902690369046905690669076908690969106911691269136914691569166917691869196920692169226923692469256926692769286929693069316932693369346935693669376938693969406941694269436944694569466947694869496950695169526953695469556956695769586959696069616962696369646965696669676968696969706971697269736974697569766977697869796980698169826983698469856986698769886989699069916992699369946995699669976998699970007001700270037004700570067007700870097010701170127013701470157016701770187019702070217022702370247025702670277028702970307031703270337034703570367037703870397040704170427043704470457046704770487049705070517052705370547055705670577058705970607061706270637064706570667067706870697070707170727073707470757076707770787079708070817082708370847085708670877088708970907091709270937094709570967097709870997100710171027103710471057106710771087109711071117112711371147115711671177118711971207121712271237124712571267127712871297130713171327133713471357136713771387139714071417142714371447145714671477148714971507151715271537154715571567157715871597160716171627163716471657166716771687169717071717172717371747175717671777178717971807181718271837184718571867187718871897190719171927193719471957196719771987199720072017202720372047205720672077208720972107211721272137214721572167217721872197220722172227223722472257226722772287229723072317232723372347235723672377238723972407241724272437244724572467247724872497250725172527253725472557256725772587259726072617262726372647265726672677268726972707271727272737274727572767277727872797280728172827283728472857286728772887289729072917292729372947295729672977298729973007301730273037304730573067307730873097310731173127313731473157316731773187319732073217322732373247325732673277328732973307331733273337334733573367337733873397340734173427343734473457346734773487349735073517352735373547355735673577358735973607361736273637364736573667367736873697370737173727373737473757376737773787379738073817382738373847385738673877388738973907391739273937394739573967397739873997400740174027403740474057406740774087409741074117412741374147415741674177418741974207421742274237424742574267427742874297430743174327433743474357436743774387439744074417442744374447445744674477448744974507451745274537454745574567457745874597460746174627463746474657466746774687469747074717472747374747475747674777478747974807481748274837484748574867487748874897490749174927493749474957496749774987499750075017502750375047505750675077508750975107511751275137514751575167517751875197520752175227523752475257526752775287529753075317532753375347535753675377538753975407541754275437544754575467547754875497550755175527553755475557556755775587559756075617562756375647565756675677568756975707571757275737574757575767577757875797580758175827583758475857586758775887589759075917592759375947595759675977598759976007601760276037604760576067607760876097610761176127613761476157616761776187619762076217622762376247625762676277628762976307631763276337634763576367637763876397640764176427643764476457646764776487649765076517652765376547655765676577658765976607661766276637664766576667667766876697670767176727673767476757676767776787679768076817682768376847685768676877688768976907691769276937694769576967697769876997700770177027703770477057706770777087709771077117712771377147715771677177718771977207721772277237724772577267727772877297730773177327733773477357736773777387739774077417742774377447745774677477748774977507751775277537754775577567757775877597760776177627763776477657766776777687769777077717772777377747775777677777778777977807781778277837784778577867787778877897790779177927793779477957796779777987799780078017802780378047805780678077808780978107811781278137814781578167817781878197820782178227823782478257826782778287829783078317832783378347835783678377838783978407841784278437844784578467847784878497850785178527853785478557856785778587859786078617862786378647865786678677868786978707871787278737874787578767877787878797880788178827883788478857886788778887889789078917892789378947895789678977898789979007901790279037904790579067907790879097910791179127913791479157916791779187919792079217922792379247925792679277928792979307931793279337934793579367937793879397940794179427943794479457946794779487949795079517952795379547955795679577958795979607961796279637964796579667967796879697970797179727973797479757976797779787979798079817982798379847985798679877988798979907991799279937994799579967997799879998000800180028003800480058006800780088009801080118012801380148015801680178018801980208021802280238024802580268027802880298030803180328033803480358036803780388039804080418042804380448045804680478048804980508051805280538054805580568057805880598060806180628063806480658066806780688069807080718072807380748075807680778078807980808081808280838084808580868087808880898090809180928093809480958096809780988099810081018102810381048105810681078108810981108111811281138114811581168117811881198120812181228123812481258126812781288129813081318132813381348135813681378138813981408141814281438144814581468147814881498150815181528153815481558156815781588159816081618162816381648165816681678168816981708171817281738174817581768177817881798180818181828183818481858186818781888189819081918192819381948195819681978198819982008201820282038204820582068207820882098210821182128213821482158216821782188219822082218222822382248225822682278228822982308231823282338234823582368237823882398240824182428243824482458246824782488249825082518252825382548255825682578258825982608261826282638264826582668267826882698270827182728273827482758276827782788279828082818282828382848285828682878288828982908291829282938294829582968297829882998300830183028303830483058306830783088309831083118312831383148315831683178318831983208321832283238324832583268327832883298330833183328333833483358336833783388339834083418342834383448345834683478348834983508351835283538354835583568357835883598360836183628363836483658366836783688369837083718372837383748375837683778378837983808381838283838384838583868387838883898390839183928393839483958396839783988399840084018402840384048405840684078408840984108411841284138414841584168417841884198420842184228423842484258426842784288429843084318432843384348435843684378438843984408441844284438444844584468447844884498450845184528453845484558456845784588459846084618462846384648465846684678468846984708471847284738474847584768477847884798480848184828483848484858486848784888489849084918492849384948495849684978498849985008501850285038504850585068507850885098510851185128513851485158516851785188519852085218522852385248525852685278528852985308531853285338534853585368537853885398540854185428543854485458546854785488549855085518552855385548555855685578558855985608561856285638564856585668567856885698570857185728573857485758576857785788579858085818582858385848585858685878588858985908591859285938594859585968597859885998600860186028603860486058606860786088609861086118612861386148615861686178618861986208621862286238624862586268627862886298630863186328633863486358636863786388639864086418642864386448645864686478648864986508651865286538654865586568657865886598660866186628663866486658666866786688669867086718672867386748675867686778678867986808681868286838684868586868687868886898690869186928693869486958696869786988699870087018702870387048705870687078708870987108711871287138714871587168717871887198720872187228723872487258726872787288729873087318732873387348735873687378738873987408741874287438744874587468747874887498750875187528753875487558756875787588759876087618762876387648765876687678768876987708771877287738774877587768777877887798780878187828783878487858786878787888789879087918792879387948795879687978798879988008801880288038804880588068807880888098810881188128813881488158816881788188819882088218822882388248825882688278828882988308831883288338834883588368837883888398840884188428843884488458846884788488849885088518852885388548855885688578858885988608861886288638864886588668867886888698870887188728873887488758876887788788879888088818882888388848885888688878888888988908891889288938894889588968897889888998900890189028903890489058906890789088909891089118912891389148915891689178918891989208921892289238924892589268927892889298930893189328933893489358936893789388939894089418942894389448945894689478948894989508951895289538954895589568957895889598960896189628963896489658966896789688969897089718972897389748975897689778978897989808981898289838984898589868987898889898990899189928993899489958996899789988999900090019002900390049005900690079008900990109011901290139014901590169017901890199020902190229023902490259026902790289029903090319032903390349035903690379038903990409041904290439044904590469047904890499050905190529053905490559056905790589059906090619062906390649065906690679068906990709071907290739074907590769077907890799080908190829083908490859086908790889089909090919092909390949095909690979098909991009101910291039104910591069107910891099110911191129113911491159116911791189119912091219122912391249125912691279128912991309131913291339134913591369137913891399140914191429143914491459146914791489149915091519152915391549155915691579158915991609161916291639164916591669167916891699170917191729173917491759176917791789179918091819182918391849185918691879188918991909191919291939194919591969197919891999200920192029203920492059206920792089209921092119212921392149215921692179218921992209221922292239224922592269227922892299230923192329233923492359236923792389239924092419242924392449245924692479248924992509251925292539254925592569257925892599260926192629263926492659266926792689269927092719272927392749275927692779278927992809281928292839284928592869287928892899290929192929293929492959296929792989299930093019302930393049305930693079308930993109311931293139314931593169317931893199320932193229323932493259326932793289329933093319332933393349335933693379338933993409341934293439344934593469347934893499350935193529353935493559356935793589359936093619362936393649365936693679368936993709371937293739374937593769377937893799380938193829383938493859386938793889389939093919392939393949395939693979398939994009401940294039404940594069407940894099410941194129413941494159416941794189419942094219422942394249425942694279428942994309431943294339434943594369437943894399440944194429443944494459446944794489449945094519452945394549455945694579458945994609461946294639464946594669467946894699470947194729473947494759476947794789479948094819482948394849485948694879488948994909491949294939494949594969497949894999500950195029503950495059506950795089509951095119512951395149515951695179518951995209521952295239524952595269527952895299530953195329533953495359536953795389539954095419542954395449545954695479548954995509551955295539554955595569557955895599560956195629563956495659566956795689569957095719572957395749575957695779578957995809581958295839584958595869587958895899590959195929593959495959596959795989599960096019602960396049605960696079608960996109611961296139614961596169617961896199620962196229623962496259626962796289629963096319632963396349635963696379638963996409641964296439644964596469647964896499650965196529653965496559656965796589659966096619662966396649665966696679668966996709671967296739674967596769677967896799680968196829683968496859686968796889689969096919692969396949695969696979698969997009701970297039704970597069707970897099710971197129713971497159716971797189719972097219722972397249725972697279728972997309731973297339734973597369737973897399740974197429743974497459746974797489749975097519752975397549755975697579758975997609761976297639764976597669767976897699770977197729773977497759776977797789779978097819782978397849785978697879788978997909791979297939794979597969797979897999800980198029803980498059806980798089809981098119812981398149815981698179818981998209821982298239824982598269827982898299830983198329833983498359836983798389839984098419842984398449845984698479848984998509851985298539854985598569857985898599860986198629863986498659866986798689869987098719872987398749875987698779878987998809881988298839884988598869887988898899890989198929893989498959896989798989899990099019902990399049905990699079908990999109911991299139914991599169917991899199920992199229923992499259926992799289929993099319932993399349935993699379938993999409941994299439944994599469947994899499950995199529953995499559956995799589959996099619962996399649965996699679968996999709971997299739974997599769977997899799980998199829983998499859986998799889989999099919992999399949995999699979998999910000
  1. 510001,113,2104,2,4,1,0,0,58.
  2. 510002,113,2105,2,14,1,41,9,"‘ ‘ Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; "
  3. 510003,113,2106,2,10,1,44,7,"Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso. "
  4. 510004,113,2107,2,4,1,0,0,59.
  5. 510005,113,2108,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Yo attano dukkhamanānupuṭṭho, pavedaye jantu akālarūpe; "
  6. 510006,113,2109,2,11,1,59,8,"Ānandino tassa bhavanti mittā, hitesino tassa dukhī bhavanti. "
  7. 510007,113,2110,2,4,1,0,0,60.
  8. 510008,113,2111,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Kālañca ñatvāna tathāvidhassa, medhāvinaṃ ekamanaṃ viditvā; "
  9. 510009,113,2112,2,11,1,62,8,"Akkheyya tibbāni parassa dhīro, saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ pamuñce. "
  10. 510010,113,2113,2,4,1,0,0,61.
  11. 510011,113,2114,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Sace ca jaññā avisayhamattano, na te hi mayhaṃ sukhāgamāya; "
  12. 510012,113,2115,2,12,1,60,7,"Ekova tibbāni saheyya dhīro, saccaṃ hirottappamapekkhamāno’’ ti. "
  13. 510013,113,2116,2,9,1,37,5,Tattha {uppajje}ti sace tava uppajjeyya.
  14. 510014,113,2116,10,15,1,23,4,Mā {akkhāhī}ti mā kathehi.
  15. 510015,113,2116,16,32,1,146,14,"Dubbijānataraṃ {tato}ti tato tiracchānagatavassitatopi dubbijānataraṃ, tasmā tathato ajānitvā harituṃ asamatthassa attano dukkhaṃ na kathetabbamevāti. "
  16. 510016,113,2116,33,38,1,26,4,Api {ce}ti gāthā vuttatthāva.
  17. 510017,113,2116,39,43,1,31,3,{Anānupuṭṭho}ti punappunaṃ puṭṭho.
  18. 510018,113,2116,44,47,1,18,2,{Pavedaye}ti katheti.
  19. 510019,113,2116,48,51,1,17,2,{Akālarūpe}ti akāle.
  20. 510020,113,2116,52,57,1,37,5,Kālan ti attano guyhassa kathanakālaṃ.
  21. 510021,113,2116,58,67,1,87,8,{Tathāvidhassā}ti paṇḍitapurisaṃ attanā saddhiṃ ekamanaṃ viditvā tathāvidhassa ācikkheyya.
  22. 510022,113,2116,68,71,1,18,2,{Tibbānī}ti dukkhāni.
  23. 510023,113,2117,2,16,1,89,12,{Sace}ti yadi attano dukkhaṃ avisayhaṃ attano vā paresaṃ vā purisakārena atekicchaṃ jāneyya.
  24. 510024,113,2117,17,26,1,51,7,"Te {hī}ti te eva lokapaveṇikā, aṭṭhalokadhammāti attho. "
  25. 510025,113,2117,27,76,1,352,44,"Idaṃ vuttaṃ hoti– atha ayaṃ lokapaveṇī na mayhaṃ eva sukhāgamāya uppannā, aṭṭhahi lokadhammehi parimutto nāma natthi, evaṃ sante sukhameva patthentena parassa dukkhāropanaṃ nāma na yuttaṃ, netaṃ hirottappasampannena kattabbaṃ, atthi ca me hirī ottappanti saccaṃ saṃvijjamānaṃ attani hirottappaṃ apekkhamānova aññassa anārocetvā ekova tibbāni saheyya dhīroti. "
  26. 510026,113,2118,2,17,1,122,14,Evaṃ mahāsatto sattahi gāthāhi rañño dhammaṃ desetvā attano ācariyadhanassa pariyesitabhāvaṃ dassento catasso gāthā abhāsi–
  27. 510027,113,2119,2,4,1,0,0,62.
  28. 510028,113,2120,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ahaṃ raṭṭhe vicaranto, nigame rājadhāniyo; "
  29. 510029,113,2121,2,7,1,43,4,"Bhikkhamāno mahārāja, ācariyassa dhanatthiko. "
  30. 510030,113,2122,2,4,1,0,0,63.
  31. 510031,113,2123,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Gahapatī rājapurise, mahāsāle ca brāhmaṇe; "
  32. 510032,113,2124,2,8,1,44,5,"Alatthaṃ satta nikkhāni, suvaṇṇassa janādhipa; "
  33. 510033,113,2125,2,10,1,44,7,"Te me naṭṭhā mahārāja, tasmā socāmahaṃ bhusaṃ. "
  34. 510034,113,2126,2,4,1,0,0,64.
  35. 510035,113,2127,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Purisā te mahārāja, manasānuvicintitā; "
  36. 510036,113,2128,2,10,1,46,7,"Nālaṃ dukkhā pamocetuṃ, tasmā tesaṃ na byāhariṃ. "
  37. 510037,113,2129,2,4,1,0,0,65.
  38. 510038,113,2130,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tvañca kho me mahārāja, manasānuvicintito; "
  39. 510039,113,2131,2,12,1,47,7,"Alaṃ dukkhā pamocetuṃ, tasmā tuyhaṃ pavedayin’’ ti. "
  40. 510040,113,2132,2,8,1,47,5,Tattha {bhikkhamāno}ti ete gahapatiādayo yācamāno.
  41. 510041,113,2132,9,22,1,69,11,"Te {me}ti te satta nikkhā mama gaṅgaṃ tarantassa naṭṭhā, gaṅgāyaṃ patitā. "
  42. 510042,113,2132,23,30,1,36,5,"Purisā {te}ti mahārāja, tava dūtapurisā. "
  43. 510043,113,2132,31,45,1,56,9,{Anuvicintitā}ti‘‘ nālaṃ ime maṃ dukkhā mocetun’’ ti mayā ñātā.
  44. 510044,113,2132,46,54,1,52,7,{Tasmā}ti tena kāraṇena tesaṃ attano dukkhaṃ nācikkhiṃ.
  45. 510045,113,2132,55,58,1,21,3,Pavedayin ti kathesiṃ.
  46. 510046,113,2133,2,21,1,101,13,"Rājā tassa dhammakathaṃ sutvā‘‘ mā cintayi, brāhmaṇa, ahaṃ te ācariyadhanaṃ dassāmī’’ ti dviguṇadhanamadāsi. "
  47. 510047,113,2133,22,26,1,41,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā osānagāthamāha–
  48. 510048,113,2134,2,4,1,0,0,66.
  49. 510049,113,2135,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Tassādāsi pasannatto, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; "
  50. 510050,113,2136,2,10,1,43,5,"Jātarūpamaye nikkhe, suvaṇṇassa catuddasā’’ ti. "
  51. 510051,113,2137,2,19,1,115,15,"Tattha {jātarūpamaye}ti te suvaṇṇassa catuddasa nikkhe jātarūpamayeyeva adāsi, na yassa vā tassa vā suvaṇṇassāti attho. "
  52. 510052,113,2138,2,21,1,146,19,Mahāsatto rañño ovādaṃ datvā ācariyassa dhanaṃ datvā dānādīni puññāni katvā rājāpi tassovāde ṭhito dhammena rajjaṃ kāretvā ubhopi yathākammaṃ gatā.
  53. 510053,113,2139,2,24,1,118,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato upāyakusaloyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  54. 510054,113,2139,25,42,1,78,11,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, ācariyo sāriputto, brāhmaṇamāṇavo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  55. 510055,113,2140,2,4,1,25,2,Dūtajātakavaṇṇanā pañcamā.
  56. 510056,113,2142,2,7,1,25,2,[ 479]6. Kāliṅgabodhijātakavaṇṇanā
  57. 510057,113,2143,2,15,1,108,12,Rājā kāliṅgo {cakkavattī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandattherena kataṃ mahābodhipūjaṃ ārabbha kathesi.
  58. 510058,113,2143,16,37,1,200,19,"Veneyyasaṅgahatthāya hi tathāgate janapadacārikaṃ pakkante sāvatthivāsino gandhamālādihatthā jetavanaṃ gantvā aññaṃ pūjanīyaṭṭhānaṃ alabhitvā gandhakuṭidvāre pātetvā gacchanti, te uḷārapāmojjā na honti. "
  59. 510059,113,2143,38,81,1,310,34,"Taṃ kāraṇaṃ ñatvā anāthapiṇḍiko tathāgatassa jetavanaṃ āgatakāle ānandattherassa santikaṃ gantvā‘‘ bhante, ayaṃ vihāro tathāgate cārikaṃ pakkante nipaccayo hoti, manussānaṃ gandhamālādīhi pūjanīyaṭṭhānaṃ na hoti, sādhu, bhante, tathāgatassa imamatthaṃ ārocetvā ekassa pūjanīyaṭṭhānassa sakkuṇeyyabhāvaṃ jānāthā’’ ti āha. "
  60. 510060,113,2143,82,104,1,75,12,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tathāgataṃ pucchi‘‘ kati nu kho, bhante, cetiyānī’’ ti?"
  61. 510061,113,2143,105,112,1,14,3,‘‘ Tīṇi ānandā’’ ti.
  62. 510062,113,2143,113,123,1,23,4,"‘‘ Katamāni, bhante, tīṇī’’ ti?"
  63. 510063,113,2143,124,132,1,36,4,‘‘ Sārīrikaṃ pāribhogikaṃ uddissakan’’ ti.
  64. 510064,113,2143,133,147,1,57,8,"‘‘ Sakkā pana, bhante, tumhesu dharantesuyeva cetiyaṃ kātun’’ ti."
  65. 510065,113,2143,148,156,1,31,5,"‘‘ Ānanda, sārīrikaṃ na sakkā kātuṃ. "
  66. 510066,113,2143,157,176,1,153,15,"Tañhi buddhānaṃ parinibbānakāle hoti, uddissakaṃ avatthukaṃ mamāyanamattameva hoti, buddhehi paribhutto mahābodhirukkho buddhesu dharantesupi cetiyamevā’’ ti."
  67. 510067,113,2143,177,203,1,155,17,"‘‘ Bhante, tumhesu pakkantesu jetavanavihāro appaṭisaraṇo hoti, mahājano pūjanīyaṭṭhānaṃ na labhati, mahābodhito bījaṃ āharitvā jetavanadvāre ropessāmi, bhante’’ ti."
  68. 510068,113,2143,204,222,1,76,11,"‘‘ Sādhu, ānanda, ropehi, evaṃ sante jetavane mama nibaddhavāso viya bhavissatī’’ ti. "
  69. 510069,113,2144,2,13,1,139,11,Thero kosalanarindassa anāthapiṇḍikassa visākhādīnañca ārocetvā jetavanadvāre bodhiropanaṭṭhāne āvāṭaṃ khaṇāpetvā mahāmoggallānattheraṃ āha–
  70. 510070,113,2144,14,30,1,81,10,"‘‘ bhante, ahaṃ jetavanadvāre bodhiṃ ropessāmi, mahābodhito me bodhipakkaṃ āharathā’’ ti. "
  71. 510071,113,2144,31,53,1,157,17,Thero‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ākāsena bodhimaṇḍaṃ gantvā vaṇṭā parigalantaṃ pakkaṃ bhūmiṃ asampattameva cīvarena sampaṭicchitvā gahetvā ānandattherassa adāsi.
  72. 510072,113,2144,54,65,1,61,7,Ānandatthero‘‘ ajja bodhiṃ ropessāmī’’ ti kosalarājādīnaṃ ārocesi.
  73. 510073,113,2144,66,82,1,122,15,"Rājā sāyanhasamaye mahantena parivārena sabbūpakaraṇāni gāhāpetvā āgami, tathā anāthapiṇḍiko visākhā ca añño ca saddho jano. "
  74. 510074,113,2144,83,105,1,155,17,"Thero mahābodhiropanaṭṭhāne mahantaṃ suvaṇṇakaṭāhaṃ ṭhapetvā heṭṭhā chiddaṃ kāretvā gandhakalalassa pūretvā‘‘ idaṃ bodhipakkaṃ ropehi, mahārājā’’ ti rañño adāsi. "
  75. 510075,113,2144,106,127,1,107,15,"So cintesi‘‘ rajjaṃ nāma na sabbakālaṃ amhākaṃ hatthe tiṭṭhati, idaṃ mayā anāthapiṇḍikena ropāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti . "
  76. 510076,113,2144,128,134,1,47,6,So taṃ bodhipakkaṃ mahāseṭṭhissa hatthe ṭhapesi.
  77. 510077,113,2144,135,140,1,51,5,Anāthapiṇḍiko gandhakalalaṃ viyūhitvā tattha pātesi.
  78. 510078,113,2144,141,159,1,190,17,"Tasmiṃ tassa hatthato muttamatteyeva sabbesaṃ passantānaññeva naṅgalasīsappamāṇo bodhikhandho paṇṇāsahatthubbedho uṭṭhahi, catūsu disāsu uddhañcāti pañca mahāsākhā paṇṇāsahatthāva nikkhamiṃsu. "
  79. 510079,113,2144,160,166,1,52,6,Iti so taṅkhaṇaññeva vanappatijeṭṭhako hutvā aṭṭhāsi.
  80. 510080,113,2144,167,197,1,290,25,"Rājā aṭṭhārasamatte suvaṇṇarajataghaṭe gandhodakena pūretvā nīluppalahatthakādipaṭimaṇḍite mahābodhiṃ parikkhipitvā puṇṇaghaṭe paṭipāṭiyā ṭhapesi, sattaratanamayaṃ vedikaṃ kāresi, suvaṇṇamissakaṃ vālukaṃ okiri, pākāraparikkhepaṃ kāresi, sattaratanamayaṃ dvārakoṭṭhakaṃ kāresi, sakkāro mahā ahosi. "
  81. 510081,113,2145,2,22,1,153,15,"Thero tathāgataṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, tumhehi mahābodhimūle samāpannasamāpattiṃ mayā ropitabodhimūle nisīditvā mahājanassa hitatthāya samāpajjathā’’ ti āha."
  82. 510082,113,2145,23,43,1,113,14,"‘‘ Ānanda, kiṃ kathesi, mayi mahābodhimūle samāpannasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinne añño padeso dhāretuṃ na sakkotī’’ ti."
  83. 510083,113,2145,44,60,1,115,11,"‘‘ Bhante, mahājanassa hitatthāya imassa bhūmippadesassa dhuvaniyāmena samāpattisukhena taṃ bodhimūlaṃ paribhuñjathā’’ ti. "
  84. 510084,113,2145,61,65,1,44,4,Satthā ekarattiṃ samāpattisukhena paribhuñji.
  85. 510085,113,2145,66,72,1,53,6,Thero kosalarājādīnaṃ kathetvā bodhimahaṃ nāma kāresi.
  86. 510086,113,2145,73,81,1,76,8,Sopi kho bodhirukkho ānandattherena ropitattā ānandabodhi yevāti paññāyittha.
  87. 510087,113,2145,82,107,1,145,18,"Tadā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso āyasmā ānando dharanteyeva tathāgate bodhiṃ ropetvā mahāpūjaṃ kāresi , aho mahāguṇo thero’’ ti . "
  88. 510088,113,2145,108,158,1,266,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānando saparivāresu catūsu mahādīpesu manusse gahetvā bahugandhamālādīni āharitvā mahābodhimaṇḍe bodhimahaṃ kāresiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  89. 510089,113,2146,2,10,1,67,8,Atīte kaliṅgaraṭṭhe dantapuranagare kāliṅgo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  90. 510090,113,2146,11,18,1,48,6,"Tassa mahākāliṅgo, cūḷakāliṅgoti dve puttā ahesuṃ. "
  91. 510091,113,2146,19,44,1,160,18,"Nemittakā‘‘ jeṭṭhaputto pitu accayena rajjaṃ kāressati, kaniṭṭho pana isipabbajjaṃ pabbajitvā bhikkhāya carissati, putto panassa cakkavattī bhavissatī’’ ti byākariṃsu. "
  92. 510092,113,2146,45,55,1,69,9,"Aparabhāge jeṭṭhaputto pitu accayena rājā ahosi, kaniṭṭho pana uparājā. "
  93. 510093,113,2146,56,71,1,68,11,So‘‘ putto kira me cakkavattī bhavissatī’’ ti puttaṃ nissāya mānaṃ akāsi.
  94. 510094,113,2146,72,84,1,61,8,Rājā asahanto‘‘ cūḷakāliṅgaṃ gaṇhā’’ ti ekaṃ atthacarakaṃ āṇāpesi.
  95. 510095,113,2146,85,102,1,68,11,"So gantvā‘‘ kumāra, rājā taṃ gaṇhāpetukāmo, tava jīvitaṃ rakkhāhī’’ ti āha. "
  96. 510096,113,2146,103,135,1,251,28,So attano lañjanamuddikañca sukhumakambalañca khaggañcāti imāni tīṇi atthacarakāmaccassa dassetvā‘‘ imāya saññāya mama puttassa rajjaṃ dadeyyāthā’’ ti vatvā araññaṃ pavisitvā ramaṇīye bhūmibhāge assamaṃ katvā isipabbajjaṃ pabbajitvā nadītīre vāsaṃ kappesi.
  97. 510097,113,2147,2,8,1,64,6,Maddaraṭṭhepi sāgalanagare maddarañño aggamahesī dhītaraṃ vijāyi.
  98. 510098,113,2147,9,27,1,104,13,"Taṃ nemittakā‘‘ ayaṃ bhikkhaṃ caritvā jīvikaṃ kappessati, putto panassā cakkavattī bhavissatī’’ ti byākariṃsu. "
  99. 510099,113,2147,28,37,1,88,9,Sakalajambudīpe rājāno taṃ pavattiṃ sutvā ekappahāreneva āgantvā sāgalanagaraṃ rundhiṃsu.
  100. 510100,113,2147,38,75,1,290,30,"Maddarājā cintesi‘‘ sacāhaṃ imaṃ ekassa dassāmi, sesarājāno kujjhissanti, mama dhītaraṃ rakkhissāmī’’ ti dhītarañca bhariyañca gahetvā aññātakavesena palāyitvā araññaṃ pavisitvā cūḷakāliṅgakumārassa assamapadato uparibhāge assamaṃ katvā pabbajitvā uñchācariyāya jīvikaṃ kappento tattha paṭivasati. "
  101. 510101,113,2147,76,89,1,82,9,Mātāpitaro‘‘ dhītaraṃ rakkhissāmā’’ ti taṃ assamapade katvā phalāphalatthāya gacchanti.
  102. 510102,113,2147,90,112,1,185,21,"Sā tesaṃ gatakāle nānāpupphāni gahetvā pupphacumbaṭakaṃ katvā gaṅgātīre ṭhapitasopānapanti viya jāto eko supupphito ambarukkho atthi, taṃ abhiruhitvā kīḷitvā pupphacumbaṭakaṃ udake khipi. "
  103. 510103,113,2147,113,120,1,67,7,Taṃ ekadivasaṃ gaṅgāyaṃ nhāyantassa cūḷakāliṅgakumārassa sīse laggi.
  104. 510104,113,2147,121,171,1,270,38,"So taṃ oloketvā‘‘ idaṃ ekāya itthiyā kataṃ, no ca kho mahallikāya, taruṇakumārikāya katakammaṃ, vīmaṃsissāmi tāva nan’’ ti kilesavasena uparigaṅgaṃ gantvā tassā ambarukkhe nisīditvā madhurena sarena gāyantiyā saddaṃ sutvā rukkhamūlaṃ gantvā taṃ disvā‘‘ bhadde, kā nāma tvan’’ ti āha."
  105. 510105,113,2147,172,180,1,26,3,‘‘ Manussitthīhamasmi sāmī’’ ti .
  106. 510106,113,2147,181,189,1,18,4,‘‘ Tena hi otarāhī’’ ti.
  107. 510107,113,2147,190,201,1,30,6,"‘‘ Na sakkā sāmi, ahaṃ khattiyā’’ ti."
  108. 510108,113,2147,202,213,1,37,5,"‘‘ Bhadde, ahampi khattiyoyeva, otarāhī’’ ti. "
  109. 510109,113,2147,214,230,1,78,10,"Sāmi, na vacanamatteneva khattiyo hoti, yadisi khattiyo, khattiyamāyaṃ kathehī’’ ti. "
  110. 510110,113,2147,231,236,1,45,5,Te ubhopi aññamaññaṃ khattiyamāyaṃ kathayiṃsu.
  111. 510111,113,2147,237,239,1,15,2,Rājadhītā otari.
  112. 510112,113,2148,2,6,1,32,4,Te aññamaññaṃ ajjhācāraṃ cariṃsu.
  113. 510113,113,2148,7,17,1,105,10,Sā mātāpitūsu āgatesu tassa kāliṅgarājaputtabhāvañceva araññaṃ paviṭṭhakāraṇañca vitthārena tesaṃ kathesi.
  114. 510114,113,2148,18,29,1,43,7,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṃ tassa adaṃsu.
  115. 510115,113,2148,30,49,1,143,14,"Tesaṃ piyasaṃvāsena vasantānaṃ rājadhītā gabbhaṃ labhitvā dasamāsaccayena dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi,‘‘ kāliṅgo’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  116. 510116,113,2148,50,60,1,76,10,So vayappatto pitu ceva ayyakassa ca santike sabbasippānaṃ nipphattiṃ pāpuṇi.
  117. 510117,113,2148,61,130,1,439,54,"Athassa pitā nakkhattayogavasena bhātu matabhāvaṃ ñatvā‘‘ tāta, mā tvaṃ araññe vasa, petteyyo te mahākāliṅgo kālakato, tvaṃ dantapuranagaraṃ gantvā kulasantakaṃ sakalarajjaṃ gaṇhāhī’’ ti vatvā attanā ānītaṃ muddikañca kambalañca khaggañca datvā‘‘ tāta, dantapuranagare asukavīthiyaṃ amhākaṃ atthacarako amacco atthi, tassa gehe sayanamajjhe otaritvā imāni tīṇi ratanāni tassa dassetvā mama puttabhāvaṃ ācikkha, so taṃ rajje patiṭṭhāpessatī’’ ti uyyojesi. "
  118. 510118,113,2148,131,162,1,187,23,So mātāpitaro ca ayyakāyyike ca vanditvā puññamahiddhiyā ākāsena gantvā amaccassa sayanapiṭṭheyeva otaritvā‘‘ kosi tvan’’ ti puṭṭho‘‘ cūḷakāliṅgassa puttomhī’’ ti ācikkhitvā tāni ratanāni dassesi.
  119. 510119,113,2148,163,166,1,27,3,Amacco rājaparisāya ārocesi.
  120. 510120,113,2148,167,173,1,59,6,Amaccā nagaraṃ alaṅkārāpetvā tassa setacchattaṃ ussāpayiṃsu.
  121. 510121,113,2149,2,10,1,76,8,Athassa kāliṅgabhāradvājo nāma purohito tassa dasa cakkavattivattāni ācikkhi.
  122. 510122,113,2149,11,15,1,20,4,So taṃ vattaṃ pūresi.
  123. 510123,113,2149,16,33,1,204,13,"Athassa pannarasauposathadivase cakkadahato cakkaratanaṃ, uposathakulato hatthiratanaṃ, valāhakakulato assaratanaṃ, vepullapabbatato maṇiratanaṃ āgami, itthiratanagahapatiratanapariṇāyakaratanāni pātubhavanti. "
  124. 510124,113,2149,34,51,1,187,17,So sakalacakkavāḷagabbhe rajjaṃ gaṇhitvā ekadivasañca chattiṃsayojanāya parisāya parivuto sabbasetaṃ kelāsakūṭapaṭibhāgaṃ hatthiṃ āruyha mahantena sirivilāsena mātāpitūnaṃ santikaṃ pāyāsi.
  125. 510125,113,2149,52,61,1,109,9,Athassa sabbabuddhānaṃ jayapallaṅkassa pathavīnābhibhūtassa mahābodhimaṇḍassa uparibhāge nāgo gantuṃ nāsakkhi.
  126. 510126,113,2149,62,68,1,38,5,"Rājā punappunaṃ codesi, so nāsakkhiyeva. "
  127. 510127,113,2149,69,74,1,45,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā paṭhamaṃ gāthamāha–
  128. 510128,113,2150,2,4,1,0,0,67.
  129. 510129,113,2151,2,12,1,49,6,"‘ ‘ Rājā kāliṅgo cakkavatti, dhammena pathavimanusāsaṃ; "
  130. 510130,113,2152,2,10,1,42,5,"Agamā bodhisamīpaṃ, nāgena mahānubhāvenā’’ ti. "
  131. 510131,113,2153,2,36,1,221,27,"Atha rañño purohito raññā saddhiṃ gacchanto‘‘ ākāse āvaraṇaṃ nāma natthi, kiṃ nu kho rājā hatthiṃ pesetuṃ na sakkoti , vīmaṃsissāmī’’ ti ākāsato oruyha sabbabuddhānaṃyeva jayapallaṅkaṃ pathavīnābhimaṇḍalabhūtaṃ bhūmibhāgaṃ passi. "
  132. 510132,113,2153,37,59,1,217,20,"Tadā kira tattha aṭṭharājakarīsamatte ṭhāne kesamassumattampi tiṇaṃ nāma natthi, rajatapaṭṭavaṇṇavālukā vippakiṇṇā honti, samantā tiṇalatāvanappatiyo bodhimaṇḍaṃ padakkhiṇaṃ katvā āvaṭṭetvā bodhimaṇḍābhimukhāva aṭṭhaṃsu. "
  133. 510133,113,2153,60,94,1,223,25,"Brāhmaṇo taṃ bhūmibhāgaṃ oloketvā‘‘ idañhi sabbabuddhānaṃ sabbakilesaviddhaṃsanaṭṭhānaṃ, imassa uparibhāge sakkādīhipi na sakkā gantun’’ ti cintetvā kāliṅgarañño santikaṃ gantvā bodhimaṇḍassa vaṇṇaṃ kathetvā rājānaṃ‘‘ otarā’’ ti āha. "
  134. 510134,113,2153,95,101,1,40,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā āha–
  135. 510135,113,2154,2,4,1,0,0,68.
  136. 510136,113,2155,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Kāliṅgo bhāradvājo ca, rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ; "
  137. 510137,113,2156,2,8,1,47,5,"Cakkaṃ vattayato pariggahetvā, pañjalī idamavoca. "
  138. 510138,113,2157,2,4,1,0,0,69.
  139. 510139,113,2158,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Paccoroha mahārāja, bhūmibhāgo yathā samaṇuggato; "
  140. 510140,113,2159,2,8,1,46,5,"Idha anadhivarā buddhā, abhisambuddhā virocanti. "
  141. 510141,113,2160,2,4,1,0,0,70.
  142. 510142,113,2161,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Padakkhiṇato āvaṭṭā, tiṇalatā asmiṃ bhūmibhāgasmiṃ; "
  143. 510143,113,2162,2,11,1,52,8,"Pathaviyā nābhiyaṃ maṇḍo, iti no sutaṃ mante mahārāja. "
  144. 510144,113,2163,2,4,1,0,0,71.
  145. 510145,113,2164,2,8,1,46,4,"‘ ‘ Sāgarapariyantāya, mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā; "
  146. 510146,113,2165,2,9,1,41,6,"Pathaviyā ayaṃ maṇḍo, orohitvā namo karohi. "
  147. 510147,113,2166,2,4,1,0,0,72.
  148. 510148,113,2167,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Ye te bhavanti nāgā ca, abhijātā ca kuñjarā; "
  149. 510149,113,2168,2,9,1,39,6,"Ettāvatā padesaṃ te, nāgā neva mupayanti. "
  150. 510150,113,2169,2,4,1,0,0,73.
  151. 510151,113,2170,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Abhijāto nāgo kāmaṃ, pesehi kuñjaraṃ dantiṃ; "
  152. 510152,113,2171,2,8,1,39,5,"Ettāvatā padeso, sakkā nāgena mupagantuṃ. "
  153. 510153,113,2172,2,4,1,0,0,74.
  154. 510154,113,2173,2,13,1,49,7,"‘ ‘ Taṃ sutvā rājā kāliṅgo, veyyañjanikavaco nisāmetvā; "
  155. 510155,113,2174,2,9,1,51,6,"Sampesesi nāgaṃ ñassāma, mayaṃ yathimassidaṃ vacanaṃ. "
  156. 510156,113,2175,2,4,1,0,0,75.
  157. 510157,113,2176,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Sampesito ca raññā, nāgo koñcova abhinaditvāna; "
  158. 510158,113,2177,2,11,1,47,6,"Paṭisakkitvā nisīdi, garuṃva bhāraṃ asahamāno’’ ti. "
  159. 510159,113,2178,2,8,1,41,5,Tattha samaṇakolaññan ti tāpasānaṃ puttaṃ.
  160. 510160,113,2178,9,17,1,58,6,"Cakkaṃ {vattayato}ti cakkaṃ vattayamānaṃ, cakkavattinti attho. "
  161. 510161,113,2178,18,22,1,37,3,{Pariggahetvā}ti bhūmibhāgaṃ vīmaṃsitvā.
  162. 510162,113,2178,23,27,1,35,3,{Samaṇuggato}ti sabbabuddhehi vaṇṇito.
  163. 510163,113,2178,28,32,1,29,3,{Anadhivarā}ti atulyā appameyyā.
  164. 510164,113,2178,33,41,1,78,7,{Virocantī}ti vihatasabbakilesandhakārā taruṇasūriyā viya idha nisinnā virocanti.
  165. 510165,113,2178,42,48,1,30,5,{Tiṇalatā}ti tiṇāni ca latāyo ca.
  166. 510166,113,2178,49,66,1,162,14,"{Maṇḍo}ti catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalāya pathaviyā maṇḍo sāro nābhibhūto acalaṭṭhānaṃ, kappe saṇṭhahante paṭhamaṃ saṇṭhahati, vinassante pacchā vinassati. "
  167. 510167,113,2178,67,75,1,53,8,Iti no sutan ti evaṃ amhehi lakkhaṇamantavasena sutaṃ.
  168. 510168,113,2178,76,88,1,108,10,"{Orohitvā}ti ākāsato otaritvā imassa sabbabuddhānaṃ kilesaviddhaṃsanaṭṭhānassa namo karohi, pūjāsakkāraṃ karohi. "
  169. 510169,113,2179,2,10,1,73,7,Ye {te}ti ye cakkavattirañño hatthiratanasaṅkhātā uposathakule nibbattanāgā.
  170. 510170,113,2179,11,23,1,85,10,"{Ettāvatā}ti sabbepi te ettakaṃ padesaṃ neva upayanti, koṭṭiyamānāpi na upagacchantiyeva. "
  171. 510171,113,2179,24,33,1,85,8,{Abhijāto}ti gocariyādīni aṭṭha hatthikulāni abhibhavitvā atikkamitvā uposathakule jāto.
  172. 510172,113,2179,34,37,1,19,3,Kuñjaran ti uttamaṃ.
  173. 510173,113,2179,38,57,1,123,16,"{Ettāvatā}ti ettako padeso sakkā etena nāgena upagantuṃ, ito uttari na sakkā, abhikaṅkhanto vajiraṅkusena saññaṃ datvā pesehīti. "
  174. 510174,113,2179,58,92,1,235,28,"Veyyañjanikavaco {nisāmetvā}ti bhikkhave, so rājā tassa lakkhaṇapāṭhakassa veyyañjanikassa kāliṅgabhāradvājassa vaco nisāmetvā upadhāretvā‘‘ ñassāma mayaṃ yathā imassa vacanaṃ yadi vā saccaṃ yadi vā alikan’’ ti vīmaṃsanto nāgaṃ pesesīti attho. "
  175. 510175,113,2179,93,120,1,206,25,"Koñcova {abhinaditvānā}ti bhikkhave, so nāgo tena raññā vajiraṅkusena codetvā pesito koñcasakuṇo viya naditvā paṭisakkitvā soṇḍaṃ ukkhipitvā gīvaṃ unnāmetvā garuṃ bhāraṃ vahituṃ asakkonto viya ākāseyeva nisīdi. "
  176. 510176,113,2180,2,11,1,68,8,So tena punappunaṃ vijjhiyamāno vedanaṃ sahituṃ asakkonto kālamakāsi.
  177. 510177,113,2180,12,19,1,55,7,Rājā panassa matabhāvaṃ ajānanto piṭṭhe nisinnova ahosi.
  178. 510178,113,2180,20,36,1,74,10,"Kāliṅgabhāradvājo‘‘ mahārāja, tava nāgo niruddho, aññaṃ hatthiṃ saṅkamā’’ ti āha. "
  179. 510179,113,2180,37,42,1,44,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā dasamaṃ gāthamāha–
  180. 510180,113,2181,2,4,1,0,0,76.
  181. 510181,113,2182,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Kāliṅgabhāradvājo , nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna; "
  182. 510182,113,2183,2,7,1,40,4,"Rājānaṃ kāliṅgaṃ, taramāno ajjhabhāsittha; "
  183. 510183,113,2184,2,12,1,46,7,"Aññaṃ saṅkama nāgaṃ, nāgo khīṇāyuko mahārājā’’ ti. "
  184. 510184,113,2185,2,21,1,125,16,"Tattha nāgo {khīṇāyuko}ti nāgo te jīvitakkhayaṃ patto, yaṃ kiñci karontena na sakkā piṭṭhe nisinnena bodhimaṇḍamatthakena gantuṃ. "
  185. 510185,113,2185,22,34,1,94,11,Aññaṃ nāgaṃ {saṅkamā}ti rañño puññiddhibalena añño nāgo uposathakulato āgantvā piṭṭhiṃ upanāmesi.
  186. 510186,113,2186,2,6,1,27,4,Rājā tassa piṭṭhiyaṃ nisīdi.
  187. 510187,113,2186,7,12,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe matahatthī bhūmiyaṃ pati.
  188. 510188,113,2186,13,18,1,43,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā itaraṃ gāthamāha–
  189. 510189,113,2187,2,4,1,0,0,77.
  190. 510190,113,2188,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Taṃ sutvā kāliṅgo, taramāno saṅkamī nāgaṃ; "
  191. 510191,113,2189,2,9,1,42,6,"Saṅkanteva raññe nāgo, tattheva pati bhumyā; "
  192. 510192,113,2190,2,11,1,40,6,"Veyyañjanikavaco , yathā tathā ahu nāgo’’ ti. "
  193. 510193,113,2191,2,14,1,96,12,Atha rājā ākāsato oruyha bodhimaṇḍaṃ oloketvā pāṭihāriyaṃ disvā bhāradvājassa thutiṃ karonto āha–
  194. 510194,113,2192,2,4,1,0,0,78.
  195. 510195,113,2193,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kāliṅgo rājā kāliṅgaṃ, brāhmaṇaṃ etadavoca; "
  196. 510196,113,2194,2,11,1,46,6,"Tvameva asi sambuddho, sabbaññū sabbadassāvī’’ ti. "
  197. 510197,113,2195,2,11,1,84,9,Brāhmaṇo taṃ anadhivāsento attānaṃ nīcaṭṭhāne ṭhapetvā buddheyeva ukkhipitvā vaṇṇesi.
  198. 510198,113,2195,12,18,1,43,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā abhāsi–
  199. 510199,113,2196,2,4,1,0,0,79.
  200. 510200,113,2197,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Taṃ anadhivāsento kāliṅga, brāhmaṇo idamavoca; "
  201. 510201,113,2198,2,9,1,48,6,"Veyyañjanikā hi mayaṃ, buddhā sabbaññuno mahārāja. "
  202. 510202,113,2199,2,4,1,0,0,80.
  203. 510203,113,2200,2,13,1,50,8,"‘ ‘ Sabbaññū sabbavidū ca, buddhā na lakkhaṇena jānanti; "
  204. 510204,113,2201,2,12,1,47,7,"Āgamabalasā hi mayaṃ, buddhā sabbaṃ pajānantī’’ ti. "
  205. 510205,113,2202,2,19,1,117,13,"Tattha {veyyañjanikā}ti mahārāja, mayaṃ byañjanaṃ disvā byākaraṇasamatthā sutabuddhā nāma, buddhā pana sabbaññū sabbavidū. "
  206. 510206,113,2202,20,36,1,105,14,"Buddhā hi atītādibhedaṃ sabbaṃ jānanti ceva passanti ca, sabbaññutaññāṇena te sabbaṃ jānanti, na lakkhaṇena. "
  207. 510207,113,2202,37,51,1,99,12,"Mayaṃ pana āgamabalasā attano sippabaleneva jānāma, tañca ekadesameva, buddhā pana sabbaṃ pajānantīti. "
  208. 510208,113,2203,2,15,1,148,13,Rājā buddhaguṇe sutvā somanassappatto hutvā sakalacakkavāḷavāsikehi bahugandhamālaṃ āharāpetvā mahābodhimaṇḍe sattāhaṃ vasitvā mahābodhipūjaṃ kāresi.
  209. 510209,113,2203,16,22,1,46,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā imaṃ gāthādvayamāha–
  210. 510210,113,2204,2,4,1,0,0,81.
  211. 510211,113,2205,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Mahayitvā sambodhiṃ, nānāturiyehi vajjamānehi; "
  212. 510212,113,2206,2,8,1,46,5,"Mālāvilepanaṃ abhiharitvā, atha rājā manupāyāsi. "
  213. 510213,113,2207,2,4,1,0,0,82.
  214. 510214,113,2208,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Saṭṭhi vāhasahassāni, pupphānaṃ sannipātayi; "
  215. 510215,113,2209,2,10,1,43,5,"Pūjesi rājā kāliṅgo, bodhimaṇḍamanuttaran’’ ti. "
  216. 510216,113,2210,2,8,1,48,5,Tattha {manupāyāsī}ti mātāpitūnaṃ santikaṃ agamāsi.
  217. 510217,113,2210,9,14,1,60,5,So mahābodhimaṇḍe aṭṭhārasahatthaṃ suvaṇṇatthambhaṃ ussāpesi.
  218. 510218,113,2210,15,38,1,210,19,"Tassa sattaratanamayā vedikā kāresi, ratanamissakaṃ vālukaṃ okirāpetvā pākāraparikkhittaṃ kāresi, sattaratanamayaṃ dvārakoṭṭhakaṃ kāresi, devasikaṃ pupphānaṃ saṭṭhivāhasahassāni sannipātayi, evaṃ bodhimaṇḍaṃ pūjesi. "
  219. 510219,113,2210,39,51,1,64,8,Pāḷiyaṃ pana‘‘ saṭṭhi vāhasahassāni pupphānan’’ ti ettakameva āgataṃ.
  220. 510220,113,2211,2,16,1,127,14,Evaṃ mahābodhipūjaṃ katvā mātāpitaro ayyakāyyike ca ādāya dantapurameva ānetvā dānādīni puññāni katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti.
  221. 510221,113,2212,2,25,1,121,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānando bodhipūjaṃ kāresiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  222. 510222,113,2212,26,40,1,74,9,"‘‘ tadā māṇavakakāliṅgo ānando ahosi, kāliṅgabhāradvājo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  223. 510223,113,2213,2,4,1,33,2,Kāliṅgabodhijātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  224. 510224,113,2215,2,7,1,19,2,[ 480]7. Akittijātakavaṇṇanā
  225. 510225,113,2216,2,17,1,111,14,Akittiṃ disvā sammantan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ sāvatthivāsiṃ dānapatiṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi.
  226. 510226,113,2216,18,31,1,142,13,So kira satthāraṃ nimantetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā pariyosānadivase ariyasaṅghassa sabbaparikkhāre adāsi.
  227. 510227,113,2216,32,61,1,193,23,"Athassa satthā parisamajjheyeva anumodanaṃ karonto‘‘ upāsaka, mahā te pariccāgo, aho dukkaraṃ tayā kataṃ, ayañhi dānavaṃso nāma porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃso, dānaṃ nāma gihināpi pabbajitenāpi dātabbameva. "
  228. 510228,113,2216,62,107,1,307,35,"Porāṇakapaṇḍitā pana pabbajitvā araññe vasantāpi aloṇakaṃ vidhūpanaṃ udakamattasittaṃ kārapaṇṇaṃ khādamānāpi sampattayācakānaṃ yāvadatthaṃ datvā sayaṃ pītisukhena yāpayiṃsū’’ ti vatvā‘‘ bhante, idaṃ tāva sabbaparikkhāradānaṃ mahājanassa pākaṭaṃ, tumhehi vuttaṃ apākaṭaṃ, taṃ no kathethā’’ ti tena yācito atītaṃ āhari. "
  229. 510229,113,2217,2,21,1,136,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhavassa brāhmaṇamahāsālassa kule nibbatti,‘‘ akittī’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  230. 510230,113,2217,22,36,1,67,9,"Tassa padasā gamanakāle bhaginīpi jāyi,‘‘ yasavatī’’ tissā nāmaṃ kariṃsu. "
  231. 510231,113,2217,37,44,1,77,7,Mahāsatto soḷasavassakāle takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgami.
  232. 510232,113,2217,45,48,1,30,3,Athassa mātāpitaro kālamakaṃsu.
  233. 510233,113,2217,49,110,1,317,44,"So tesaṃ petakiccāni kāretvā dhanavilokanaṃ karonto‘‘ asuko nāma ettakaṃ dhanaṃ saṇṭhapetvā atīto, asuko ettakan’’ ti vacanaṃ sutvā saṃviggamānaso hutvā‘‘ idaṃ dhanameva paññāyati, na dhanassa saṃhārakā, sabbe imaṃ dhanaṃ pahāyeva gatā, ahaṃ pana taṃ ādāya gamissāmī’’ ti bhaginiṃ pakkosāpetvā‘‘ tvaṃ imaṃ dhanaṃ paṭipajjāhī’’ ti āha ."
  234. 510234,113,2217,111,120,1,29,5,‘‘ Tumhākaṃ pana ko ajjhāsayo’’ ti?
  235. 510235,113,2217,121,127,1,19,2,‘‘ Pabbajitukāmomhī’’ ti.
  236. 510236,113,2217,128,150,1,102,15,"‘‘ Bhātika, ahaṃ tumhehi chaḍḍitaṃ kheḷaṃ na sirasā sampaṭicchāmi, na me iminā attho, ahampi pabbajissāmī’’ ti. "
  237. 510237,113,2217,151,166,1,90,11,So rājānaṃ āpucchitvā bheriṃ carāpesi‘‘ dhanena atthikā akittipaṇḍitassa gehaṃ āgacchantū’’ ti.
  238. 510238,113,2218,2,43,1,270,31,"So sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā dhane akhīyamāne cintesi‘‘ ime saṅkhārā khīyanti, kiṃ me dhanakīḷāya, atthikā taṃ gaṇhissantī’’ ti nivesanadvāraṃ vivaritvā‘‘ dinnaññeva harantū’’ ti sahiraññasuvaṇṇaṃ gehaṃ pahāya ñātimaṇḍalassa paridevantassa bhaginiṃ gahetvā bārāṇasito nikkhami. "
  239. 510239,113,2218,44,62,1,107,15,"Yena dvārena nikkhami, taṃ akittidvāraṃ nāma jātaṃ, yena titthena nadiṃ otiṇṇo, tampi akittititthaṃ nāma jātaṃ. "
  240. 510240,113,2218,63,75,1,85,12,So dve tīṇi yojanāni gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā bhaginiyā saddhiṃ pabbaji.
  241. 510241,113,2218,76,83,1,71,5,Tassa pabbajitakālato paṭṭhāya bahugāmanigamarājadhānivāsino pabbajiṃsu.
  242. 510242,113,2218,84,93,1,73,7,"Mahāparivāro ahosi, mahālābhasakkāro nibbatti, buddhuppādakālo viya pavatti. "
  243. 510243,113,2218,94,127,1,253,27,"Atha mahāsatto‘‘ ayaṃ lābhasakkāro mahā, parivāropi mahanto, mayā ekakeneva viharituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā avelāya antamaso bhaginimpi ajānāpetvā ekakova nikkhamitvā anupubbena damiḷaraṭṭhaṃ patvā kāvīrapaṭṭanasamīpe uyyāne viharanto jhānābhiññāyo nibbattesi. "
  244. 510244,113,2218,128,131,1,35,3,Tatrāpissa mahālābhasakkāro uppajji.
  245. 510245,113,2218,132,141,1,73,9,So taṃ jigucchitvā chaḍḍetvā ākāsena gantvā nāgadīpasamīpe kāradīpe otari.
  246. 510246,113,2218,142,147,1,32,5,Tadā kāradīpo ahidīpo nāma ahosi.
  247. 510247,113,2218,148,157,1,74,9,So tattha mahantaṃ kārarukkhaṃ upanissāya paṇṇasālaṃ māpetvā vāsaṃ kappesi.
  248. 510248,113,2218,158,164,1,40,6,Tattha tassa vasanabhāvaṃ na koci jānāti.
  249. 510249,113,2218,165,182,1,137,16,"Athassa bhaginī bhātaraṃ gavesamānā anupubbena damiḷaraṭṭhaṃ patvā taṃ adisvā tena vasitaṭṭhāneyeva vasi, jhānaṃ pana nibbattetuṃ nāsakkhi. "
  250. 510250,113,2219,2,16,1,120,13,"Mahāsatto appicchatāya katthaci agantvā tassa rukkhassa phalakāle phalāni khādati, pattakāle pattāni udakasittāni khādati. "
  251. 510251,113,2219,17,23,1,65,6,Tassa sīlatejena sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  252. 510252,113,2219,24,57,1,162,24,"Sakko‘‘ ko nu kho maṃ ṭhānā cāvetukāmo’’ ti āvajjento akittipaṇḍitaṃ disvā‘‘ kimatthaṃ esa tāpaso sīlāni rakkhati, sakkattaṃ nu kho pattheti, udāhu aññaṃ, vīmiṃsissāmi naṃ. "
  253. 510253,113,2219,58,89,1,182,23,"Ayañhi dukkhena jīvikaṃ kappesi, udakasittāni kārapaṇṇāni khādati, sace sakkattaṃ pattheti, attano sittapattāni mayhaṃ dassati, no ce, na dassatī’’ ti brāhmaṇavaṇṇena tassa santikaṃ agamāsi. "
  254. 510254,113,2219,90,103,1,89,9,Bodhisatto kārapaṇṇāni sedetvā otāretvā‘‘ sītalabhūtāni khādissāmī’’ ti paṇṇasāladvāre nisīdi.
  255. 510255,113,2219,104,109,1,38,5,Athassa purato sakko bhikkhāya aṭṭhāsi.
  256. 510256,113,2219,110,155,1,251,34,"Mahāsatto taṃ disvā somanassappatto hutvā‘‘ lābhā vata me, yohaṃ yācakaṃ passāmi, ajja me manorathaṃ matthakaṃ pāpetvā dānaṃ dassāmī’’ ti pakkabhājaneneva ādāya gantvā‘‘ idaṃ me dānaṃ sabbaññutaññāṇassa paccayo hotū’’ ti attano asesetvāva tassa bhājane pakkhipi. "
  257. 510257,113,2219,156,162,1,46,6,Brāhmaṇo taṃ gahetvā thokaṃ gantvā antaradhāyi.
  258. 510258,113,2219,163,175,1,113,12,Mahāsattopi tassa datvā puna apacitvā pītisukheneva vītināmetvā punadivase pacitvā tattheva paṇṇasāladvāre nisīdi.
  259. 510259,113,2220,2,6,1,33,4,Sakko puna brāhmaṇavesena agamāsi.
  260. 510260,113,2220,7,12,1,44,5,Punapissa datvā mahāsatto tatheva vītināmesi.
  261. 510261,113,2220,13,44,1,230,26,"Tatiyadivasepi tatheva datvā‘‘ aho me lābhā vata, kārapaṇṇāni nissāya mahantaṃ puññaṃ pasutan’’ ti somanassappatto tayo divase anāhāratāya dubbalopi samāno majjhanhikasamaye paṇṇasālato nikkhamitvā dānaṃ āvajjento paṇṇasāladvāre nisīdi. "
  262. 510262,113,2220,45,87,1,236,32,"Sakkopi cintesi‘‘ ayaṃ brāhmaṇo tayo divase nirāhāro hutvā evaṃ dubbalopi dānaṃ dento tuṭṭhacittova deti, cittassa aññathattampi natthi, ahaṃ imaṃ‘ idaṃ nāma patthetvā detī’ ti na jānāmi, pucchitvā ajjhāsayamassa sutvā dānakāraṇaṃ jānissāmī’’ ti. "
  263. 510263,113,2220,88,119,1,234,26,"So majjhanhike vītivatte mahantena sirisobhaggena gaganatale taruṇasūriyo viya jalamāno āgantvā mahāsattassa puratova ṭhatvā‘‘ ambho tāpasa, evaṃ uṇhavāte paharante evarūpe loṇajalaparikkhitte araññe kimatthaṃ tapokammaṃ karosī’’ ti pucchi. "
  264. 510264,113,2220,120,125,1,45,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā paṭhamaṃ gāthamāha–
  265. 510265,113,2221,2,4,1,0,0,83.
  266. 510266,113,2222,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Akittiṃ disvā sammantaṃ, sakko bhūtapatī bravi; "
  267. 510267,113,2223,2,12,1,48,7,"Kiṃ patthayaṃ mahābrahme, eko sammasi ghammanī’’ ti. "
  268. 510268,113,2224,2,13,1,92,10,"Tattha kiṃ patthayan ti kiṃ manussasampattiṃ patthento, udāhu sakkasampattiādīnaṃ aññataranti. "
  269. 510269,113,2225,2,26,1,148,18,"Mahāsatto taṃ sutvā sakkabhāvañcassa ñatvā‘‘ nāhaṃ etā sampattiyo patthemi, sabbaññutaṃ pana patthento tapokammaṃ karomī’’ ti pakāsetuṃ dutiyaṃ gāthamāha– "
  270. 510270,113,2226,2,4,1,0,0,84.
  271. 510271,113,2227,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Dukkho punabbhavo sakka, sarīrassa ca bhedanaṃ; "
  272. 510272,113,2228,2,11,1,46,6,"Sammohamaraṇaṃ dukkhaṃ, tasmā sammāmi vāsavā’’ ti. "
  273. 510273,113,2229,2,26,1,181,21,"Tattha {tasmā}ti yasmā punappunaṃ jāti khandhānaṃ bhedanaṃ sammohamaraṇañca dukkhaṃ, tasmā yatthetāni natthi, taṃ nibbānaṃ patthento idha sammāmīti evaṃ attano nibbānajjhāsayataṃ dīpeti. "
  274. 510274,113,2230,2,24,1,147,17,"Taṃ sutvā sakko tuṭṭhamānaso‘‘ sabbabhavesu kirāyaṃ ukkaṇṭhito nibbānatthāya araññe viharati, varamassa dassāmī’’ ti varena nimantento tatiyaṃ gāthamāha– "
  275. 510275,113,2231,2,4,1,0,0,85.
  276. 510276,113,2232,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  277. 510277,113,2233,2,13,1,48,8,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti. "
  278. 510278,113,2234,2,16,1,76,11,"Tattha yaṃ kiñci {manasicchasī}ti yaṃ manasā icchasi, taṃ dammi, varaṃ gaṇhāhīti. "
  279. 510279,113,2235,2,8,1,44,5,Mahāsatto varaṃ gaṇhanto catutthaṃ gāthamāha–
  280. 510280,113,2236,2,4,1,0,0,86.
  281. 510281,113,2237,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  282. 510282,113,2238,2,11,1,44,8,"Yena putte ca dāre ca, dhanadhaññaṃ piyāni ca; "
  283. 510283,113,2239,2,15,1,48,10,"Laddhā narā na tappanti, so lobho na mayī vase’’ ti. "
  284. 510284,113,2240,2,11,1,46,8,Tattha varañce me {ado}ti sace varaṃ mayhaṃ desi.
  285. 510285,113,2240,12,19,1,39,6,Piyāni {cā}ti aññāni ca yāni piyabhaṇḍāni.
  286. 510286,113,2240,20,30,1,71,8,"Na {tappantī}ti punappunaṃ puttādayo patthentiyeva, na tittiṃ upagacchanti. "
  287. 510287,113,2240,31,40,1,42,8,Na mayī {vase}ti mayi mā vasatu mā uppajjatu.
  288. 510288,113,2241,2,15,1,92,13,Athassa sakko tussitvā uttarimpi varaṃ dento mahāsatto ca varaṃ gaṇhanto imā gāthā abhāsiṃsu–
  289. 510289,113,2242,2,4,1,0,0,87.
  290. 510290,113,2243,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  291. 510291,113,2244,2,10,1,45,7,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  292. 510292,113,2245,2,4,1,0,0,88.
  293. 510293,113,2246,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  294. 510294,113,2247,2,8,1,47,5,"Khettaṃ vatthuṃ hiraññañca, gavāssaṃ dāsaporisaṃ; "
  295. 510295,113,2248,2,11,1,40,8,"Yena jātena jīyanti, so doso na mayī vase. "
  296. 510296,113,2249,2,4,1,0,0,89.
  297. 510297,113,2250,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  298. 510298,113,2251,2,10,1,45,7,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  299. 510299,113,2252,2,4,1,0,0,90.
  300. 510300,113,2253,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  301. 510301,113,2254,2,12,1,43,9,"Bālaṃ na passe na suṇe, na ca bālena saṃvase; "
  302. 510302,113,2255,2,9,1,40,6,"Bālenallāpasallāpaṃ , na kare na ca rocaye. "
  303. 510303,113,2256,2,4,1,0,0,91.
  304. 510304,113,2257,2,14,1,42,9,"‘ ‘ Kiṃ nu te akaraṃ bālo, vada kassapa kāraṇaṃ; "
  305. 510305,113,2258,2,8,1,43,5,"Kena kassapa bālassa, dassanaṃ nābhikaṅkhasi. "
  306. 510306,113,2259,2,4,1,0,0,92.
  307. 510307,113,2260,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Anayaṃ nayati dummedho, adhurāyaṃ niyuñjati; "
  308. 510308,113,2261,2,9,1,42,6,"Dunnayo seyyaso hoti, sammā vutto pakuppati; "
  309. 510309,113,2262,2,10,1,42,7,"Vinayaṃ so na jānāti, sādhu tassa adassanaṃ. "
  310. 510310,113,2263,2,4,1,0,0,93.
  311. 510311,113,2264,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  312. 510312,113,2265,2,10,1,45,7,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  313. 510313,113,2266,2,4,1,0,0,94.
  314. 510314,113,2267,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  315. 510315,113,2268,2,10,1,45,7,"Dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ, dhīrena saha saṃvase; "
  316. 510316,113,2269,2,8,1,42,5,"Dhīrenallāpasallāpaṃ , taṃ kare tañca rocaye. "
  317. 510317,113,2270,2,4,1,0,0,95.
  318. 510318,113,2271,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Kiṃ nu te akaraṃ dhīro, vada kassapa kāraṇaṃ; "
  319. 510319,113,2272,2,8,1,43,5,"Kena kassapa dhīrassa, dassanaṃ abhikaṅkhasi. "
  320. 510320,113,2273,2,4,1,0,0,96.
  321. 510321,113,2274,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nayaṃ nayati medhāvī, adhurāyaṃ na yuñjati; "
  322. 510322,113,2275,2,10,1,42,7,"Sunayo seyyaso hoti, sammā vutto na kuppati; "
  323. 510323,113,2276,2,9,1,39,6,"Vinayaṃ so pajānāti, sādhu tena samāgamo. "
  324. 510324,113,2277,2,4,1,0,0,97.
  325. 510325,113,2278,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  326. 510326,113,2279,2,10,1,45,7,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  327. 510327,113,2280,2,4,1,0,0,98.
  328. 510328,113,2281,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  329. 510329,113,2282,2,8,1,39,5,"Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati; "
  330. 510330,113,2283,2,9,1,47,6,"Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, sīlavanto ca yācakā. "
  331. 510331,113,2284,2,4,1,0,0,99.
  332. 510332,113,2285,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ; "
  333. 510333,113,2286,2,10,1,45,7,"Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, etaṃ sakka varaṃ vare. "
  334. 510334,113,2287,2,4,1,0,0,100.
  335. 510335,113,2288,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  336. 510336,113,2289,2,10,1,45,7,"Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  337. 510337,113,2290,2,4,1,0,0,101.
  338. 510338,113,2291,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  339. 510339,113,2292,2,11,1,42,8,"Na maṃ puna upeyyāsi, etaṃ sakka varaṃ vare. "
  340. 510340,113,2293,2,4,1,0,0,102.
  341. 510341,113,2294,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Bahūhi vatacariyāhi, narā ca atha nāriyo; "
  342. 510342,113,2295,2,10,1,47,7,"Dassanaṃ abhikaṅkhanti, kiṃ nu me dassane bhayaṃ. "
  343. 510343,113,2296,2,4,1,0,0,103.
  344. 510344,113,2297,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ; "
  345. 510345,113,2298,2,13,1,48,8,"Disvā tapo pamajjeyyaṃ, etaṃ te dassane bhayan’’ ti. "
  346. 510346,113,2299,2,29,1,189,24,"Tattha yena {jātenā}ti yena cittena jātena kuddhā sattā pāṇavadhādīnaṃ katattā rājadaṇḍavasena visakhādanādīhi vā attano maraṇavasena etāni khettādīni jīyanti, so doso mayi na vaseyyāti yācati. "
  347. 510347,113,2299,30,40,1,64,9,Na {suṇe}ti asukaṭṭhāne nāma vasatītipi imehi kāraṇehi na suṇeyyaṃ.
  348. 510348,113,2299,41,66,1,113,23,"Kiṃ nu te akaran ti kiṃ nu tava bālena mātā māritā, udāhu tava pitā, aññaṃ vā pana te kiṃ nāma anatthaṃ bālo akaraṃ. "
  349. 510349,113,2300,2,21,1,118,13,"Anayaṃ {nayatī}ti akāraṇaṃ‘‘ kāraṇan’’ ti gaṇhāti, pāṇātipātādīni katvā jīvikaṃ kappessāmīti evarūpāni anatthakammāni cinteti. "
  350. 510350,113,2300,22,28,1,70,6,Adhurāyan ti saddhādhurasīladhurapaññādhuresu ayojetvā ayoge niyuñjati.
  351. 510351,113,2300,29,37,1,49,7,Dunnayo seyyaso {hotī}ti dunnayova tassa seyyo hoti.
  352. 510352,113,2300,38,51,1,107,12,"Pañca dussīlakammāni samādāya vattanameva seyyoti gaṇhāti, hitapaṭipattiyā vā dunnayo hoti netuṃ asakkuṇeyyo. "
  353. 510353,113,2300,52,60,1,43,6,Sammā {vutto}ti hetunā kāraṇena vutto kuppati.
  354. 510354,113,2300,61,77,1,90,11,"Vinayan ti‘‘ evaṃ abhikkamitabban’’ tiādikaṃ ācāravinayaṃ na jānāti, ovādañca na sampaṭicchati. "
  355. 510355,113,2300,78,86,1,53,7,Sādhu {tassā}ti etehi kāraṇehi tassa adassanameva sādhu.
  356. 510356,113,2301,2,6,1,41,3,Sūriyuggamanaṃ {patī}ti sūriyuggamanavelāya.
  357. 510357,113,2301,7,16,1,72,7,Dibbā {bhakkhā}ti dibbabhojanaṃ {yācakā}ti tassa dibbabhojanassa paṭiggāhakā.
  358. 510358,113,2301,17,20,1,38,2,{Vatacariyāhī}ti dānasīlauposathakammehi.
  359. 510359,113,2301,21,27,1,52,5,Dassanaṃ {abhikaṅkhantī}ti dassanaṃ mama abhikaṅkhanti.
  360. 510360,113,2301,28,33,1,46,5,Taṃ tādisan ti evarūpaṃ dibbālaṅkāravibhūsitaṃ.
  361. 510361,113,2301,34,38,1,33,4,Pamajjeyyan ti pamādaṃ āpajjeyyaṃ.
  362. 510362,113,2301,39,58,1,148,17,"Tava sirisampattiṃ pattheyyaṃ, evaṃ nibbānatthāya pavattite tapokamme sakkaṭṭhānaṃ patthento pamatto nāma bhaveyyaṃ, etaṃ tava dassane mayhaṃ bhayanti. "
  363. 510363,113,2302,2,23,1,92,14,"Sakko ‘‘ sādhu, bhante, ito paṭṭhāya na te santikaṃ āgamissāmā’’ ti taṃ vanditvā khamāpetvā pakkāmi. "
  364. 510364,113,2302,24,32,1,78,8,Mahāsatto yāvajīvaṃ tattheva vasanto brahmavihāre bhāvetvā brahmaloke nibbatti.
  365. 510365,113,2303,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  366. 510366,113,2303,9,23,1,63,9,"‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi, akittipaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  367. 510367,113,2304,2,4,1,27,2,Akittijātakavaṇṇanā sattamā.
  368. 510368,113,2306,2,7,1,22,2,[ 481]8. Takkāriyajātakavaṇṇanā
  369. 510369,113,2307,2,14,1,89,11,Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi {bālo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.
  370. 510370,113,2307,15,55,1,265,32,"Ekasmiñhi antovasse dve aggasāvakā gaṇaṃ pahāya vivittāvāsaṃ vasitukāmā satthāraṃ āpucchitvā kokālikaraṭṭhe kokālikassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ evamāhaṃsu‘‘ āvuso kokālika, taṃ nissāya amhākaṃ, amhe ca nissāya tava phāsuvihāro bhavissati, imaṃ temāsaṃ idha vaseyyāmā’’ ti."
  371. 510371,113,2307,56,68,1,47,7,"‘‘ Ko panāvuso, maṃ nissāya tumhākaṃ phāsuvihāro’’ ti. "
  372. 510372,113,2307,69,93,1,132,18,"Sace tvaṃ āvuso‘‘ dve aggasāvakā idha viharantī’’ ti kassaci nāroceyyāsi, mayaṃ sukhaṃ vihareyyāma, ayaṃ taṃ nissāya amhākaṃ phāsuvihāroti."
  373. 510373,113,2307,94,106,1,43,7,‘‘ Atha tumhe nissāya mayhaṃ ko phāsuvihāro’’ ti?
  374. 510374,113,2307,107,126,1,105,13,"‘‘ Mayaṃ tuyhaṃ antotemāsaṃ dhammaṃ vācessāma, dhammakathaṃ kathessāma, esa tuyhaṃ amhe nissāya phāsuvihāro’’ ti."
  375. 510375,113,2307,127,135,1,30,3,"‘‘ Vasathāvuso, yathājjhāsayenā’’ ti. "
  376. 510376,113,2307,136,141,1,34,5,So tesaṃ patirūpaṃ senāsanaṃ adāsi.
  377. 510377,113,2307,142,146,1,39,4,Te phalasamāpattisukhena sukhaṃ vasiṃsu.
  378. 510378,113,2307,147,153,1,40,6,Koci nesaṃ tattha vasanabhāvaṃ na jānāti.
  379. 510379,113,2308,2,22,1,105,14,"Te vutthavassā pavāretvā‘‘ āvuso, taṃ nissāya sukhaṃ vutthāmha, satthāraṃ vandituṃ gacchāmā’’ ti taṃ āpucchiṃsu. "
  380. 510380,113,2308,23,36,1,58,9,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā te ādāya dhuragāme piṇḍāya cari.
  381. 510381,113,2308,37,41,1,40,4,Therā katabhattakiccā gāmato nikkhamiṃsu.
  382. 510382,113,2308,42,69,1,154,20,"Kokāliko te uyyojetvā nivattitvā manussānaṃ ārocesi‘‘ upāsakā, tumhe tiracchānasadisā, dve aggasāvake temāsaṃ dhuravihāre vasante na jānittha, idāni te gatā’’ ti. "
  383. 510383,113,2308,70,119,1,311,35,"Manussā‘‘ kasmā pana, bhante, amhākaṃ nārocitthā’’ ti vatvā bahuṃ sappitelādibhesajjañceva vatthacchādanañca gahetvā there upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ khamatha no, bhante, mayaṃ tumhākaṃ aggasāvakabhāvaṃ na jānāma, ajja no kokālikabhadantassa vacanena ñātā, amhākaṃ anukampāya imāni bhesajjavatthacchādanāni gaṇhathā’’ ti āhaṃsu. "
  384. 510384,113,2309,2,25,1,138,17,"Kokāliko ‘‘ therā appicchā santuṭṭhā, imāni vatthāni attanā aggahetvā mayhaṃ dassantī’’ ti cintetvā upāsakehi saddhiṃyeva therānaṃ santikaṃ gato. "
  385. 510385,113,2309,26,37,1,81,10,"Therā bhikkhuparipācitattā tato kiñci neva attanā gaṇhiṃsu, na kokālikassa dāpesuṃ. "
  386. 510386,113,2309,38,54,1,84,11,"Upāsakā‘‘ bhante, idāni agaṇhantā puna amhākaṃ anukampāya idha āgaccheyyāthā’’ ti yāciṃsu. "
  387. 510387,113,2309,55,60,1,44,5,Therā anadhivāsetvā satthu santikaṃ agamiṃsu.
  388. 510388,113,2309,61,76,1,71,11,Kokāliko‘‘ ime therā attanā agaṇhantā mayhaṃ na dāpesun’’ ti āghātaṃ bandhi.
  389. 510389,113,2309,77,93,1,143,16,Therāpi satthu santike thokaṃ vasitvā attano parivāre pañcabhikkhusate ca ādāya bhikkhusahassena saddhiṃ cārikaṃ caramānā kokālikaraṭṭhaṃ pattā.
  390. 510390,113,2309,94,106,1,94,12,Te upāsakā paccuggamanaṃ katvā there ādāya tameva vihāraṃ netvā devasikaṃ mahāsakkāraṃ kariṃsu.
  391. 510391,113,2309,107,131,1,171,19,"Pahutaṃ bhesajjavatthacchādanaṃ uppajji, therehi saddhiṃ āgatabhikkhū cīvarāni vicārentā saddhiṃ āgatānaṃ bhikkhūnaññeva denti , kokālikassa na denti, therāpi tassa na dāpenti. "
  392. 510392,113,2309,132,160,1,167,21,"Kokāliko cīvaraṃ alabhitvā‘‘ pāpicchā sāriputtamoggallānā, pubbe dīyamānaṃ lābhaṃ aggahetvā idāni gaṇhanti, pūretuṃ na sakkā, aññe na olokentī’’ ti there akkosati paribhāsati. "
  393. 510393,113,2309,161,190,1,147,19,"Therā‘‘ ayaṃ amhe nissāya akusalaṃ pasavatī’’ ti saparivārā nikkhamitvā‘‘ aññaṃ, bhante, katipāhaṃ vasathā’’ ti manussehi yāciyamānāpi nivattituṃ na icchiṃsu. "
  394. 510394,113,2310,2,6,1,25,4,Atheko daharo bhikkhu āha–
  395. 510395,113,2310,7,26,1,86,13,"‘‘ upāsakā, kathaṃ therā vasissanti, tumhākaṃ kulūpako thero idha imesaṃ vāsaṃ na sahatī’’ ti. "
  396. 510396,113,2310,27,59,1,164,24,"Te tassa santikaṃ gantvā‘‘ bhante, tumhe kira therānaṃ idha vāsaṃ na sahatha, gacchatha ne khamāpetvā nivattetha, sace na nivattetha, palāyitvā aññattha vasathā’’ ti āhaṃsu. "
  397. 510397,113,2310,60,66,1,39,6,So upāsakānaṃ bhayena gantvā there yāci.
  398. 510398,113,2310,67,79,1,49,7,"Therā‘‘ gacchāvuso, na mayaṃ nivattāmā’’ ti pakkamiṃsu. "
  399. 510399,113,2310,80,86,1,50,6,So there nivattetuṃ asakkonto vihārameva paccāgato.
  400. 510400,113,2310,87,102,1,55,9,"Atha naṃ upāsakā pucchiṃsu‘‘ nivattitā te, bhante, therā’’ ti."
  401. 510401,113,2310,103,111,1,29,4,‘‘ Nivattetuṃ nāsakkhiṃ āvuso’’ ti.
  402. 510402,113,2310,112,149,1,165,26,"Atha naṃ‘‘ imasmiṃ pāpadhamme vasante idha pesalā bhikkhū na vasissanti, nikkaḍḍhāma nan’’ ti cintetvā‘‘ bhante, mā tvaṃ idha vasi, amhe nissāya tuyhaṃ kiñci natthī’’ ti āhaṃsu. "
  403. 510403,113,2310,150,174,1,151,17,"So tehi nikkaḍḍhito pattacīvaramādāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā‘‘ pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ ti āha. "
  404. 510404,113,2310,175,204,1,138,20,"Atha naṃ satthā‘‘ mā hevaṃ kokālika, avaca, mā hevaṃ kokālika avaca, pasādehi kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ, te pesalā bhikkhū’’ ti vāreti. "
  405. 510405,113,2310,205,236,1,203,23,"Vāritopi kokāliko‘‘ tumhe, bhante, tumhākaṃ aggasāvakānaṃ saddahatha, ahaṃ paccakkhato addasaṃ, pāpicchā ete paṭicchannakammantā dussīlā’’ ti vatvā yāvatatiyaṃ satthārā vāritopi tatheva vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. "
  406. 510406,113,2310,237,251,1,147,13,Tassa pakkantamattasseva sakalasarīre sāsapamattā piḷakā uṭṭhahitvā anupubbena vaḍḍhitvā beḷuvapakkamattā hutvā bhijjitvā pubbalohitāni pagghariṃsu.
  407. 510407,113,2310,252,257,1,57,5,So nitthunanto vedanāppatto jetavanadvārakoṭṭhake nipajji.
  408. 510408,113,2310,258,271,1,72,9,‘‘ Kokālikena dve aggasāvakā akkuṭṭhā’’ ti yāva brahmalokā ekakolāhalaṃ ahosi.
  409. 510409,113,2311,2,37,1,156,23,"Athassa upajjhāyo turū nāma brahmā taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ there khamāpessāmī’’ ti āgantvā ākāse ṭhatvā‘‘ kokālika, pharusaṃ te kammaṃ kataṃ, aggasāvake pasādehī’’ ti āha."
  410. 510410,113,2311,38,47,1,21,5,‘‘ Ko pana tvaṃ āvuso’’ ti?
  411. 510411,113,2311,48,56,1,22,4,‘‘ Turū brahmā nāmāhan’’ ti.
  412. 510412,113,2311,57,84,1,150,19,"‘‘ Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmīti byākato, anāgāmī ca anāvattidhammo asmā lokāti vuttaṃ, tvaṃ saṅkāraṭṭhāne yakkho bhavissasī’’ ti mahābrahmaṃ apasādesi. "
  413. 510413,113,2311,85,103,1,104,14,So taṃ attano vacanaṃ gāhāpetuṃ asakkonto‘‘ tava vācāya tvaññeva paññāyissasī’’ ti vatvā suddhāvāsameva gato.
  414. 510414,113,2311,104,109,1,43,5,Kokālikopi kālaṃ katvā padumaniraye uppajji.
  415. 510415,113,2311,110,121,1,96,10,"Tassa tattha nibbattabhāvaṃ ñatvā sahampatibrahmā tathāgatassa ārocesi, satthā bhikkhūnaṃ ārocesi. "
  416. 510416,113,2311,122,145,1,161,18,"Bhikkhū tassa aguṇaṃ kathentā dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, kokāliko kira sāriputtamoggallāne akkositvā attano mukhaṃ nissāya padumaniraye uppanno’’ ti. "
  417. 510417,113,2311,146,199,1,256,36,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva kokāliko vacanena hato attano mukhaṃ nissāya dukkhaṃ anubhoti, pubbepi esa attano mukhaṃ nissāya dukkhaṃ anubhosiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  418. 510418,113,2312,2,12,1,88,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa purohito piṅgalo nikkhantadāṭho ahosi.
  419. 510419,113,2312,13,22,1,62,8,"Tassa brāhmaṇī aññena brāhmaṇena saddhiṃ aticari, sopi tādisova. "
  420. 510420,113,2312,23,46,1,132,18,"Purohito brāhmaṇiṃ punappunaṃ vārentopi vāretuṃ asakkonto cintesi‘‘ imaṃ mama veriṃ sahatthā māretuṃ na sakkā, upāyena naṃ māressāmī’’ ti. "
  421. 510421,113,2312,47,73,1,156,19,"So rājānaṃ upasaṅkamitvā āha‘‘ mahārāja, tava nagaraṃ sakalajambudīpe agganagaraṃ, tvaṃ aggarājā, evaṃ aggarañño nāma tava dakkhiṇadvāraṃ duyuttaṃ avamaṅgalan’’ ti."
  422. 510422,113,2312,74,84,1,29,5,"‘‘ Ācariya, idāni kiṃ kātabban’’ ti?"
  423. 510423,113,2312,85,93,1,28,4,‘‘ Maṅgalaṃ katvā yojetabban’’ ti.
  424. 510424,113,2312,94,102,1,22,4,‘‘ Kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  425. 510425,113,2312,103,120,1,136,13,‘‘ Purāṇadvāraṃ hāretvā maṅgalayuttāni dārūni gahetvā nagarapariggāhakānaṃ bhūtānaṃ baliṃ datvā maṅgalanakkhattena patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  426. 510426,113,2312,121,130,1,23,5,‘‘ Tena hi evaṃ karothā’’ ti.
  427. 510427,113,2312,131,143,1,74,10,Tadā bodhisatto takkāriyo nāma māṇavo hutvā tassa santike sippaṃ uggaṇhāti.
  428. 510428,113,2312,144,151,1,59,7,Purohito purāṇadvāraṃ hāretvā navaṃ niṭṭhāpetvā rājānaṃ āha–
  429. 510429,113,2312,152,174,1,108,14,"‘‘ niṭṭhitaṃ, deva, dvāraṃ, sve bhaddakaṃ nakkhattaṃ, taṃ anatikkamitvā baliṃ katvā dvāraṃ patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  430. 510430,113,2312,175,186,1,46,6,"‘‘ Ācariya, balikammatthāya kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?"
  431. 510431,113,2312,187,223,1,252,28,"‘‘ Deva, mahesakkhaṃ dvāraṃ mahesakkhāhi devatāhi pariggahitaṃ, ekaṃ piṅgalaṃ nikkhantadāṭhaṃ ubhatovisuddhaṃ brāhmaṇaṃ māretvā tassa maṃsalohitena baliṃ katvā sarīraṃ heṭṭhā khipitvā dvāraṃ patiṭṭhāpetabbaṃ, evaṃ tumhākañca nagarassa ca vuḍḍhi bhavissatī’’ ti."
  432. 510432,113,2312,224,237,1,63,8,"‘‘ Sādhu ācariya, evarūpaṃ brāhmaṇaṃ māretvā dvāraṃ patiṭṭhāpehī’’ ti. "
  433. 510433,113,2313,2,23,1,139,17,So tuṭṭhamānaso‘‘ sve paccāmittassa piṭṭhiṃ passissāmī’’ ti ussāhajāto attano gehaṃ gantvā mukhaṃ rakkhituṃ asakkonto turitaturito bhariyaṃ āha–
  434. 510434,113,2313,24,43,1,97,14,"‘‘ pāpe caṇḍāli ito paṭṭhāya kena saddhiṃ abhiramissasi, sve te jāraṃ māretvā balikammaṃ karissāmī’’ ti."
  435. 510435,113,2313,44,52,1,35,4,‘‘ Niraparādhaṃ kiṃkāraṇā māressasī’’ ti?
  436. 510436,113,2313,53,82,1,158,19,"Rājā‘‘ kaḷārapiṅgalassa brāhmaṇassa maṃsalohitena balikammaṃ katvā nagaradvāraṃ patiṭṭhāpehī’’ ti āha,‘‘ jāro ca te kaḷārapiṅgalo, taṃ māretvā balikammaṃ karissāmī’’ ti. "
  437. 510437,113,2313,83,111,1,167,22,"Sā jārassa santikaṃ sāsanaṃ pāhesi‘‘ rājā kira kaḷārapiṅgalaṃ brāhmaṇaṃ māretvā baliṃ kātukāmo, sace jīvitukāmo, aññepi tayā sadise brāhmaṇe gahetvā kālasseva palāyassū’’ ti. "
  438. 510438,113,2313,112,115,1,14,3,So tathā akāsi.
  439. 510439,113,2313,116,125,1,69,8,"Taṃ nagare pākaṭaṃ ahosi, sakalanagarato sabbe kaḷārapiṅgalā palāyiṃsu. "
  440. 510440,113,2314,2,24,1,141,16,"Purohito paccāmittassa palātabhāvaṃ ajānitvā pātova rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, asukaṭṭhāne kaḷārapiṅgalo brāhmaṇo atthi, taṃ gaṇhāpethā’’ ti āha. "
  441. 510441,113,2314,25,28,1,18,3,Rājā amacce pesesi.
  442. 510442,113,2314,29,41,1,48,8,Te taṃ apassantā āgantvā‘‘ palāto kirā’’ ti ārocesuṃ.
  443. 510443,113,2314,42,54,1,63,7,‘‘ Aññattha upadhārethā’’ ti sakalanagaraṃ upadhārentāpi na passiṃsu.
  444. 510444,113,2314,55,77,1,86,13,"Tato‘‘ aññaṃ upadhārethā’’ ti vutte‘‘ deva, ṭhapetvā purohitaṃ añño evarūpo natthī’’ ti vadiṃsu. "
  445. 510445,113,2314,78,82,1,28,4,Purohitaṃ na sakkā māretunti.
  446. 510446,113,2314,83,135,1,336,38,"‘‘ Deva, kiṃ kathetha, purohitassa kāraṇā ajja dvāre appatiṭṭhāpite nagaraṃ aguttaṃ bhavissati, ācariyo kathento‘‘ ajja nakkhattaṃ atikkamitvā ito saṃvaccharaccayena nakkhattaṃ labhissatī’’ ti kathesi, saṃvaccharaṃ nagare advārake paccatthikānaṃ okāso bhavissati, imaṃ māretvā aññena byattena brāhmaṇena balikammaṃ kāretvā dvāraṃ patiṭṭhāpessāmā’’ ti."
  447. 510447,113,2314,136,147,1,49,7,‘‘ Atthi pana añño ācariyasadiso paṇḍito brāhmaṇo’’ ti?
  448. 510448,113,2314,148,166,1,94,12,"‘‘ Atthi deva, tassa antevāsī takkāriyamāṇavo nāma, tassa purohitaṭṭhānaṃ datvā maṅgalaṃ karothā’’ ti. "
  449. 510449,113,2315,2,12,1,80,10,Rājā taṃ pakkosāpetvā sammānaṃ kāretvā purohitaṭṭhānaṃ datvā tathā kātuṃ āṇāpesi.
  450. 510450,113,2315,13,18,1,44,5,So mahantena parivārena nagaradvāraṃ agamāsi.
  451. 510451,113,2315,19,23,1,42,4,Purohitaṃ rājānubhāvena bandhitvā ānayiṃsu.
  452. 510452,113,2315,24,34,1,107,10,Mahāsatto dvāraṭṭhapanaṭṭhāne āvāṭaṃ khaṇāpetvā sāṇiṃ parikkhipāpetvā ācariyena saddhiṃ antosāṇiyaṃ aṭṭhāsi.
  453. 510453,113,2315,35,70,1,219,28,"Ācariyo āvāṭaṃ oloketvā attano patiṭṭhaṃ alabhanto‘‘ attho tāva me nipphādito ahosi, bālattā pana mukhaṃ rakkhituṃ asakkonto vegena pāpitthiyā kathesiṃ, attanāva attano vadho ābhato’’ ti mahāsattaṃ ālapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  454. 510454,113,2316,2,4,1,0,0,104.
  455. 510455,113,2317,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bālo, bhekovaraññe ahimavhāyamāno; "
  456. 510456,113,2318,2,13,1,60,8,"Takkāriye sobbhamimaṃ patāmi, na kireva sādhu ativelabhāṇī’’ ti. "
  457. 510457,113,2319,2,9,1,45,5,Tattha dubbhāsitaṃ {bhāsī}ti dubbhāsitaṃ bhāsiṃ.
  458. 510458,113,2319,10,28,1,128,16,"{Bhekovā}ti yathā araññe maṇḍūko vassanto attano khādakaṃ ahiṃ avhāyamāno dubbhāsitaṃ bhāsati nāma, evaṃ ahameva dubbhāsitaṃ bhāsiṃ. "
  459. 510459,113,2319,29,42,1,81,10,"{Takkāriye}ti tassa nāmaṃ, takkāriyāti itthiliṅgaṃ nāmaṃ, teneva taṃ ālapanto evamāha. "
  460. 510460,113,2320,2,7,1,37,5,Taṃ sutvā mahāsatto dutiyaṃ gāthamāha–
  461. 510461,113,2321,2,4,1,0,0,105.
  462. 510462,113,2322,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Pappoti macco ativelabhāṇī, bandhaṃ vadhaṃ sokapariddavañca; "
  463. 510463,113,2323,2,14,1,60,9,"Attānameva garahāsi ettha, ācera yaṃ taṃ nikhaṇanti sobbhe’’ ti. "
  464. 510464,113,2324,2,19,1,117,14,"Tattha {ativelabhāṇī}ti velātikkantaṃ pamāṇātikkantaṃ katvā kathanaṃ nāma na sādhu, ativelabhāṇī puriso na sādhūti attho. "
  465. 510465,113,2324,20,34,1,117,12,"{Sokapariddavañcā}ti ācariya, evameva ativelabhāṇī puriso vadhaṃ bandhañca sokañca mahantena saddena paridevañca pappoti. "
  466. 510466,113,2324,35,41,1,51,5,{Garahāsī}ti paraṃ agarahitvā attānaṃyeva garaheyyāsi.
  467. 510467,113,2324,42,46,1,22,3,{Etthā}ti etasmiṃ kāraṇe.
  468. 510468,113,2324,47,67,1,115,17,"Ācera yaṃ tan ti ācariya, yena kāraṇena taṃ nikhaṇanti sobbhe, taṃ tayāva kataṃ, tasmā attānameva garaheyyāsīti vadati. "
  469. 510469,113,2325,2,25,1,131,17,"Evañca pana vatvā‘‘ ācariya, vācaṃ arakkhitvā na kevalaṃ tvameva dukkhappatto, aññopi dukkhappattoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āharitvā dassesi. "
  470. 510470,113,2326,2,14,1,70,11,"Pubbe kira bārāṇasiyaṃ kāḷī nāma gaṇikā ahosi, tassā tuṇḍilo nāma bhātā. "
  471. 510471,113,2326,15,19,1,32,4,Kāḷī ekadivasaṃ sahassaṃ gaṇhāti.
  472. 510472,113,2326,20,26,1,53,6,Tuṇḍilo pana itthidhutto surādhutto akkhadhutto ahosi.
  473. 510473,113,2326,27,36,1,48,8,"Sā tassa dhanaṃ deti, so laddhaṃ laddhaṃ vināseti. "
  474. 510474,113,2326,37,42,1,33,5,Sā taṃ vārentīpi vāretuṃ nāsakkhi.
  475. 510475,113,2326,43,54,1,95,10,So ekadivasaṃ jūtaparājito nivatthavatthāni datvā kaṭasārakakhaṇḍaṃ nivāsetvā tassā gehaṃ āgami .
  476. 510476,113,2326,55,74,1,97,14,Tāya ca dāsiyo āṇattā honti‘‘ tuṇḍilassa āgatakāle kiñci adatvā gīvāyaṃ naṃ gahetvā nīhareyyāthā’’ ti.
  477. 510477,113,2326,75,78,1,16,3,Tā tathā kariṃsu.
  478. 510478,113,2326,79,83,1,28,4,So dvāramūle rodanto aṭṭhāsi.
  479. 510479,113,2327,2,18,1,93,12,Atheko seṭṭhiputto niccakālaṃ kāḷiyā sahassaṃ āharāpento disvā‘‘ kasmā tuṇḍila rodasī’’ ti pucchi.
  480. 510480,113,2327,19,38,1,94,13,"‘‘ Sāmi, jūtaparājito mama bhaginiyā santikaṃ āgatomhi, taṃ maṃ dāsiyo gīvāyaṃ gahetvā nīhariṃsū’’ ti."
  481. 510481,113,2327,39,70,1,141,21,"‘‘ Tena hi tiṭṭha, bhaginiyā te kathessāmī’’ ti so gantvā‘‘ bhātā te kaṭasārakakhaṇḍaṃ nivāsetvā dvāramūle ṭhito, vatthānissa kimatthaṃ na desī’’ ti āha."
  482. 510482,113,2327,71,89,1,56,12,"‘‘ Ahaṃ tāva na demi, sace pana te sineho atthi, tvaṃ dehī’’ ti. "
  483. 510483,113,2327,90,104,1,123,12,"Tasmiṃ pana gaṇikāya ghare idaṃcārittaṃ– ābhatasahassato pañcasatāni gaṇikāya honti, pañcasatāni vatthagandhamālamūlāni honti. "
  484. 510484,113,2327,105,117,1,122,12,Āgatapurisā tasmiṃ ghare laddhavatthāni nivāsetvā rattiṃ vasitvā punadivase gacchantā ābhatavatthāneva nivāsetvā gacchanti.
  485. 510485,113,2327,118,128,1,81,10,Tasmā so seṭṭhiputto tāya dinnavatthāni nivāsetvā attano sāṭake tuṇḍilassa dāpesi.
  486. 510486,113,2327,129,137,1,53,7,So nivāsetvā nadanto gajjanto gantvā surāgehaṃ pāvisi.
  487. 510487,113,2327,138,151,1,70,9,Kāḷīpi dāsiyo āṇāpesi‘‘ sve etassa gamanakāle vatthāni acchindeyyāthā’’ ti.
  488. 510488,113,2327,152,173,1,120,17,Tā tassa nikkhamanakāle ito cito ca upadhāvitvā vilumpamānā sāṭake gahetvā‘‘ idāni yāhi kumārā’’ ti naggaṃ katvā vissajjesuṃ.
  489. 510489,113,2327,174,177,1,19,3,So naggova nikkhami.
  490. 510490,113,2327,178,181,1,21,3,Jano parihāsaṃ karoti.
  491. 510491,113,2327,182,198,1,81,11,"So lajjitvā‘‘ mayāvetaṃ kataṃ, ahameva attano mukhaṃ rakkhituṃ nāsakkhin’’ ti paridevi. "
  492. 510492,113,2327,199,204,1,36,5,Idaṃ tāva dassetuṃ tatiyaṃ gāthamāha–
  493. 510493,113,2328,2,4,1,0,0,106.
  494. 510494,113,2329,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Kimevahaṃ tuṇḍilamanupucchiṃ, kareyya saṃ bhātaraṃ kāḷikāyaṃ; "
  495. 510495,113,2330,2,12,1,58,7,"Naggovahaṃ vatthayugañca jīno, ayampi attho bahutādisovā’’ ti. "
  496. 510496,113,2331,2,19,1,110,14,"Tattha {bahutādisovā}ti seṭṭhiputto hi attanā katena dukkhaṃ patto, tvampi tasmā ayampi tuyhaṃ dukkhappatti attho. "
  497. 510497,113,2331,20,23,1,24,3,Bahūhi kāraṇehi tādisova.
  498. 510498,113,2332,2,52,1,337,41,"Aparopi bārāṇasiyaṃ ajapālānaṃ pamādena gocarabhūmiyaṃ dvīsu meṇḍesu yujjhantesu eko kuliṅgasakuṇo‘‘ ime dāni bhinnehi sīsehi marissanti, vāressāmi teti mātulā mā yujjhathā’’ ti vāretvā tesaṃ kathaṃ aggahetvā yujjhantānaññeva piṭṭhiyampi sīsepi nisīditvā yācitvā vāretuṃ asakkonto‘‘ tena hi maṃ māretvā yujjhathā’’ ti ubhinnampi sīsantaraṃ pāvisi. "
  499. 510499,113,2332,53,56,1,27,3,Te aññamaññaṃ yujjhiṃsuyeva.
  500. 510500,113,2332,57,65,1,59,8,So saṇhakaraṇiyaṃ pisito viya attanā kateneva vināsaṃ patto.
  501. 510501,113,2332,66,72,1,50,6,Idampi aparaṃ kāraṇaṃ dassetuṃ catutthaṃ gāthamāha–
  502. 510502,113,2333,2,4,1,0,0,107.
  503. 510503,113,2334,2,11,1,56,6,"‘ ‘ Yo yujjhamānānamayujjhamāno, meṇḍantaraṃ accupatī kuliṅgo; "
  504. 510504,113,2335,2,13,1,58,8,"So piṃsito meṇḍasirehi tattha, ayampi attho bahutādisovā’’ ti. "
  505. 510505,113,2336,2,7,1,38,5,Tattha meṇḍantaran ti meṇḍānaṃ antaraṃ.
  506. 510506,113,2336,8,18,1,66,8,"{Accupatī}ti atigantvā uppati, ākāse sīsānaṃ vemajjhe aṭṭhāsīti attho. "
  507. 510507,113,2336,19,22,1,16,2,{Piṃsito}ti pīḷito.
  508. 510508,113,2337,2,13,1,96,10,Aparepi bārāṇasivāsino gopālakā phalitaṃ tālarukkhaṃ disvā ekaṃ tālaphalatthāya rukkhaṃ āropesuṃ.
  509. 510509,113,2337,14,23,1,75,9,Tasmiṃ phalāni pātente eko kaṇhasappo vammikā nikkhamitvā tālarukkhaṃ āruhi.
  510. 510510,113,2337,24,30,1,57,6,Heṭṭhā patiṭṭhitā daṇḍehi paharantā nivāretuṃ nāsakkhiṃsu.
  511. 510511,113,2337,31,42,1,48,7,Te‘‘ sappo tālaṃ abhiruhatī’’ ti itarassa ācikkhiṃsu.
  512. 510512,113,2337,43,47,1,27,4,So bhīto mahāviravaṃ viravi.
  513. 510513,113,2337,48,64,1,83,12,Heṭṭhā ṭhitā ekaṃ thirasāṭakaṃ catūsu kaṇṇesu gahetvā‘‘ imasmiṃ sāṭake patā’’ ti āhaṃsu.
  514. 510514,113,2337,65,71,1,46,6,So patanto catunnampi antare sāṭakamajjhe pati.
  515. 510515,113,2337,72,86,1,112,13,Tassa pana pātanavegena te sandhāretuṃ asakkontā aññamaññaṃ sīsehi paharitvā bhinnehi sīsehi jīvitakkhayaṃ pattā.
  516. 510516,113,2337,87,92,1,42,5,Idampi kāraṇaṃ dassento pañcamaṃ gāthamāha–
  517. 510517,113,2338,2,4,1,0,0,108.
  518. 510518,113,2339,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Caturo janā potthakamaggahesuṃ, ekañca posaṃ anurakkhamānā; "
  519. 510519,113,2340,2,13,1,58,8,"Sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu, ayampi attho bahutādisovā’’ ti. "
  520. 510520,113,2341,2,6,1,31,4,Tattha potthakan ti sāṇasāṭakaṃ.
  521. 510521,113,2341,7,17,1,65,9,Sabbeva {te}ti tepi cattāro janā attanā kateneva bhinnasīsā sayiṃsu.
  522. 510522,113,2342,2,23,1,141,17,Aparepi bārāṇasivāsino eḷakacorā rattiṃ ekaṃ ajaṃ thenetvā‘‘ divā araññe khādissāmā’’ ti tassā avassanatthāya mukhaṃ bandhitvā veḷugumbe ṭhapesuṃ.
  523. 510523,113,2342,24,31,1,61,7,Punadivase taṃ khādituṃ gacchantā āvudhaṃ pamussitvā agamaṃsu.
  524. 510524,113,2342,32,69,1,191,26,"Te‘‘ ajaṃ māretvā maṃsaṃ pacitvā khādissāma, āharathāvudhan’’ ti ekassapi hatthe āvudhaṃ adisvā‘‘ vinā āvudhena etaṃ māretvāpi maṃsaṃ gahetuṃ na sakkā, vissajjetha naṃ, puññamassa atthī’’ ti vissajjesuṃ. "
  525. 510525,113,2342,70,87,1,107,13,Tadā eko naḷakāro veḷuṃ gahetvā‘‘ punapi āgantvā gahessāmī’’ ti naḷakārasatthaṃ veḷugumbantare ṭhapetvā pakkāmi.
  526. 510526,113,2342,88,103,1,86,11,Ajā‘‘ muttāmhī’’ ti tussitvā veḷumūle kīḷamānā pacchimapādehi paharitvā taṃ satthaṃ pātesi.
  527. 510527,113,2342,104,115,1,87,11,Corā satthasaddaṃ sutvā upadhārentā taṃ disvā tuṭṭhamānasā ajaṃ māretvā maṃsaṃ khādiṃsu.
  528. 510528,113,2342,116,130,1,64,10,Iti‘‘ sāpi ajā attanā kateneva matā’’ ti dassetuṃ chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  529. 510529,113,2343,2,4,1,0,0,109.
  530. 510530,113,2344,2,13,1,59,7,"‘ ‘ Ajā yathā veḷugumbasmiṃ baddhā, avakkhipantī asimajjhagacchi; "
  531. 510531,113,2345,2,12,1,56,7,"Teneva tassā galakāvakantaṃ, ayampi attho bahutādisovā’’ ti. "
  532. 510532,113,2346,2,8,1,52,5,Tattha {avakkhipantī}ti kīḷamānā pacchimapāde khipantī.
  533. 510533,113,2347,2,21,1,114,14,Evañca pana vatvā‘‘ attano vacanaṃ rakkhitvā mitabhāṇino nāma maraṇadukkhā muccantī’’ ti dassetvā kinnaravatthuṃ āhari.
  534. 510534,113,2348,2,15,1,108,13,Bārāṇasivāsī kireko luddako himavantaṃ gantvā ekenupāyena jayampatike dve kinnare gahetvā ānetvā rañño adāsi.
  535. 510535,113,2348,16,32,1,71,11,"Rājā adiṭṭhapubbe kinnare disvā tussitvā‘‘ ludda, imesaṃ ko guṇo’’ ti pucchi."
  536. 510536,113,2348,33,54,1,100,14,"‘‘ Deva, ete madhurena saddena gāyanti, manuññaṃ naccanti, manussā evaṃ gāyituñca naccituñca na jānantī’’ ti. "
  537. 510537,113,2348,55,69,1,64,10,Rājā luddassa bahuṃ dhanaṃ datvā kinnare‘‘ gāyatha naccathā’’ ti āha.
  538. 510538,113,2348,70,105,1,220,28,"Kinnarā‘‘ sace mayaṃ gāyantā byañjanaṃ paripuṇṇaṃ kātuṃ na sakkhissāma, duggītaṃ hoti, amhe garahissanti vadhissanti, bahuṃ kathentānañca pana musāvādopi hotī’’ ti musāvādabhayena raññā punappunaṃ vuttāpi na gāyiṃsu na nacciṃsu. "
  539. 510539,113,2348,106,121,1,81,11,Rājā kujjhitvā‘‘ ime māretvā maṃsaṃ pacitvā āharathā’’ ti āṇāpento sattamaṃ gāthamāha–
  540. 510540,113,2349,2,4,1,0,0,110.
  541. 510541,113,2350,2,15,1,57,11,"‘ ‘ Ime na devā na gandhabbaputtā, migā ime atthavasaṃ gatā me; "
  542. 510542,113,2351,2,13,1,57,8,"Ekañca naṃ sāyamāse pacantu, ekaṃ punappātarāse pacantū’’ ti. "
  543. 510543,113,2352,2,20,1,108,15,"Tattha migā {ime}ti ime sace devā gandhabbā vā bhaveyyuṃ, nacceyyuñceva gāyeyyuñca, ime pana migā tiracchānagatā. "
  544. 510544,113,2352,21,33,1,89,11,Atthavasaṃ gatā {me}ti atthaṃ paccāsīsantena luddena ānītattā atthavasena mama hatthaṃ gatā.
  545. 510545,113,2352,34,41,1,43,6,"Etesu ekaṃ sāyamāse, ekaṃ pātarāse pacantūti. "
  546. 510546,113,2353,2,19,1,91,12,"Kinnarī cintesi‘‘ rājā kuddho nissaṃsayaṃ māressati, idāni kathetuṃ kālo’’ ti aṭṭhamaṃ gāthamāha– "
  547. 510547,113,2354,2,4,1,0,0,111.
  548. 510548,113,2355,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Sataṃ sahassāni dubhāsitāni, kalampi nāgghanti subhāsitassa; "
  549. 510549,113,2356,2,14,1,62,9,"Dubbhāsitaṃ saṅkamāno kileso, tasmā tuṇhī kimpurisā na bālyā’’ ti. "
  550. 510550,113,2357,2,19,1,115,13,"Tattha saṅkamāno {kileso}ti kadāci ahaṃ bhāsamāno dubbhāsitaṃ bhāseyyaṃ, evaṃ dubbhāsitaṃ saṅkamāno kilissati kilamati. "
  551. 510551,113,2357,20,30,1,56,8,"{Tasmā}ti tena kāraṇena tumhākaṃ na gāyiṃ, na bālabhāvenāti. "
  552. 510552,113,2358,2,7,1,43,5,Rājā kinnariyā tussitvā anantaraṃ gāthamāha–
  553. 510553,113,2359,2,4,1,0,0,112.
  554. 510554,113,2360,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Yā mesā byāhāsi pamuñcathetaṃ, giriñca naṃ himavantaṃ nayantu; "
  555. 510555,113,2361,2,14,1,58,9,"Imañca kho dentu mahānasāya, pātova naṃ pātarāse pacantū’’ ti. "
  556. 510556,113,2362,2,9,1,26,6,Tattha yā {mesā}ti yā me esā.
  557. 510557,113,2362,10,14,1,28,3,{Dentū}ti mahānasatthāya dentu.
  558. 510558,113,2363,2,22,1,108,15,"Kinnaro rañño vacanaṃ sutvā‘‘ ayaṃ maṃ akathentaṃ avassaṃ māressati, idāni kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti itaraṃ gāthamāha– "
  559. 510559,113,2364,2,4,1,0,0,113.
  560. 510560,113,2365,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pajjunnanāthā pasavo, pasunāthā ayaṃ pajā; "
  561. 510561,113,2366,2,9,1,43,6,"Tvaṃ nāthosi mahārāja, nāthohaṃ bhariyāya me; "
  562. 510562,113,2367,2,11,1,50,6,"Dvinnamaññataraṃ ñatvā, mutto gaccheyya pabbatan’’ ti. "
  563. 510563,113,2368,2,10,1,64,7,Tattha pajjunnanāthā {pasavo}ti tiṇabhakkhā pasavo meghanāthā nāma.
  564. 510564,113,2368,11,22,1,91,10,Pasunāthā ayaṃ {pajā}ti ayaṃ pana manussapajā pañcagorasena upajīvantī pasunāthā pasupatiṭṭhā.
  565. 510565,113,2368,23,30,1,37,6,Tvaṃ {nāthosī}ti tvaṃ mama patiṭṭhā asi.
  566. 510566,113,2368,31,40,1,55,8,"Nāthohan ti mama bhariyāya ahaṃ nātho, ahamassā patiṭṭhā. "
  567. 510567,113,2368,41,79,1,254,34,"Dvinnamaññataraṃ ñatvā, mutto gaccheyya pabbatan ti amhākaṃ dvinnaṃ antare eko ekaṃ mataṃ ñatvā sayaṃ maraṇato mutto himavantaṃ gaccheyya, jīvamānā pana mayaṃ aññamaññaṃ na jahāma, tasmā sacepi imaṃ himavantaṃ pesetukāmo, maṃ paṭhamaṃ māretvā pacchā pesehīti. "
  568. 510568,113,2369,2,31,1,151,22,"Evañca pana vatvā‘‘ mahārāja, na mayaṃ tava vacanaṃ akātukāmatāya tuṇhī ahumha, mayaṃ kathāya pana dosaṃ disvā na kathayimhā’’ ti dīpento imaṃ gāthādvayamāha– "
  569. 510569,113,2370,2,4,1,0,0,114.
  570. 510570,113,2371,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Na ve nindā suparivajjayetha, nānā janā sevitabbā janinda; "
  571. 510571,113,2372,2,12,1,58,8,"Yeneva eko labhate pasaṃsaṃ, teneva añño labhate ninditāraṃ. "
  572. 510572,113,2373,2,4,1,0,0,115.
  573. 510573,113,2374,2,15,1,60,10,"‘ ‘ Sabbo loko paricitto aticitto, sabbo loko cittavā samhi citte; "
  574. 510574,113,2375,2,13,1,63,8,"Paccekacittā puthu sabbasattā, kassīdha cittassa vasena vatte’’ ti. "
  575. 510575,113,2376,2,13,1,75,9,"Tattha {suparivajjayethā}ti mahārāja, nindā nāma sukhena parivajjetuṃ na sakkā. "
  576. 510576,113,2376,14,19,1,27,4,Nānā {janā}ti nānāchandā janā.
  577. 510577,113,2376,20,32,1,78,10,"{Yenevā}ti yena sīlādiguṇena eko pasaṃsaṃ labhati, teneva añño ninditāraṃ labhati. "
  578. 510578,113,2376,33,55,1,158,19,"Amhākañhi kinnarānaṃ antare kathanena pasaṃsaṃ labhati, manussānaṃ antare nindaṃ, iti nindā nāma dupparivajjiyā, svāhaṃ kathaṃ tava santikā pasaṃsaṃ labhissāmīti. "
  579. 510579,113,2377,2,24,1,162,18,"Sabbo loko {paricitto}ti mahārāja, asappuriso nāma pāṇātipātādicittena, sappuriso pāṇātipātā veramaṇi ādicittena aticittoti, evaṃ sabbo loko paricitto aticittoti attho. "
  580. 510580,113,2377,25,40,1,87,14,Cittavā samhi {citte}ti sabbo pana loko attano hīnena vā paṇītena vā cittena cittavā nāma.
  581. 510581,113,2377,41,47,1,55,5,{Paccekacittā}ti pāṭiyekkacittā puthuppabhedā sabbe sattā.
  582. 510582,113,2377,48,78,1,139,24,"Tesu kassekassa tava vā aññassa vā cittena kinnarī vā mādiso vā añño vā vatteyya, tasmā‘‘ ayaṃ mama cittavasena na vattatī’’ ti, mā mayhaṃ kujjhi. "
  583. 510583,113,2377,79,87,1,49,6,"Sabbasattā hi attano cittavasena gacchanti, devāti. "
  584. 510584,113,2377,88,92,1,30,4,Kimpuriso rañño dhammaṃ desesi.
  585. 510585,113,2378,2,15,1,80,9,Rājā ‘‘ sabhāvameva katheti paṇḍito kinnaro’’ ti somanassappatto hutvā osānagāthamāha–
  586. 510586,113,2379,2,4,1,0,0,116.
  587. 510587,113,2380,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo, yo dāni byāhāsi bhayassa bhīto; "
  588. 510588,113,2381,2,13,1,57,8,"So dāni mutto sukhito arogo, vācākirevatthavatī narānan’’ ti. "
  589. 510589,113,2382,2,14,1,97,12,Tattha vācākirevatthavatī narānan ti vācāgirā eva imesaṃ sattānaṃ atthavatī hitāvahā hotīti attho.
  590. 510590,113,2383,2,20,1,123,13,"Rājā kinnare suvaṇṇapañjare nisīdāpetvā tameva luddaṃ pakkosāpetvā‘‘ gaccha bhaṇe, gahitaṭṭhāneyeva vissajjehī’’ ti vissajjāpesi. "
  591. 510591,113,2383,21,109,1,472,60,"Mahāsattopi ‘‘ ācariya, evaṃ kinnarā vācaṃ rakkhitvā pattakāle kathitena subhāsiteneva muttā, tvaṃ pana dukkathitena mahādukkhaṃ patto’’ ti idaṃ udāharaṇaṃ dassetvā‘‘ ācariya, mā bhāyi, jīvitaṃ te ahaṃ dassāmī’’ ti assāsesi,‘‘ apica kho pana tumhe maṃ rakkheyyāthā’’ tivutte‘‘ na tāva nakkhattayogo labbhatī’’ ti divasaṃ vītināmetvā majjhimayāmasamanantare mataṃ eḷakaṃ āharāpetvā‘‘ brāhmaṇa, yattha katthaci gantvā jīvāhī’’ ti kañci ajānāpetvā uyyojetvā eḷakamaṃsena baliṃ katvā dvāraṃ patiṭṭhāpesi. "
  592. 510592,113,2384,2,24,1,117,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi kokāliko vācāya hatoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  593. 510593,113,2384,25,39,1,73,9,"‘‘ tadā kaḷārapiṅgalo kokāliko ahosi, takkāriyapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  594. 510594,113,2385,2,4,1,30,2,Takkāriyajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  595. 510595,113,2387,2,7,1,25,2,[ 482]9. Rurumigarājajātakavaṇṇanā
  596. 510596,113,2388,2,14,1,81,10,Tassa gāmavaraṃ {dammī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  597. 510597,113,2388,15,69,1,287,38,"So kira bhikkhūhi‘‘ bahūpakāro te āvuso, devadattasatthā, tvaṃ tathāgataṃ nissāya pabbajjaṃ labhi, tīṇi piṭakāni uggaṇhi, lābhasakkāraṃ pāpuṇī’’ ti vutto‘‘ āvuso, satthārā mama tiṇaggamattopi upakāro na kato, ahaṃ sayameva pabbajiṃ, sayaṃ tīṇi piṭakāni uggaṇhiṃ, sayaṃ lābhasakkāraṃ pāpuṇin’’ ti kathesi. "
  598. 510598,113,2388,70,84,1,81,9,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ akataññū āvuso, devadatto akatavedī’’ ti. "
  599. 510599,113,2388,85,136,1,235,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva akataññū, pubbepi akataññūyeva, pubbepesa mayā jīvite dinnepi mama guṇamattaṃ na jānātī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  600. 510600,113,2389,2,35,1,190,24,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko asītikoṭivibhavo seṭṭhi puttaṃ labhitvā‘‘ mahādhanako’’ tissa, nāmaṃ katvā‘‘ sippaṃ uggaṇhanto mama putto kilamissatī’’ ti na kiñci sippaṃ uggaṇhāpesi. "
  601. 510601,113,2389,36,42,1,57,6,So gītanaccavāditakhādanabhojanato uddhaṃ na kiñci aññāsi.
  602. 510602,113,2389,43,50,1,67,7,Taṃ vayappattaṃ patirūpena dārena saṃyojetvā mātāpitaro kālamakaṃsu.
  603. 510603,113,2389,51,84,1,205,26,"So tesaṃ accayena itthidhuttasurādhuttādīhi parivuto nānābyasanamukhehi iṇaṃ ādāya taṃ dātuṃ asakkonto iṇāyikehi codiyamāno cintesi‘‘ kiṃ mayhaṃ jīvitena, ekenamhi attabhāvena añño viya jāto, mataṃ me seyyo’’ ti. "
  604. 510604,113,2389,85,88,1,14,3,So iṇāyike āha–
  605. 510605,113,2389,89,109,1,105,14,"‘‘ tumhākaṃ iṇapaṇṇāni gahetvā āgacchatha, gaṅgātīre me nidahitaṃ kulasantakaṃ dhanaṃ atthi, taṃ vo dassāmī’’ ti. "
  606. 510606,113,2389,110,115,1,24,4,Te tena saddhiṃ agamaṃsu.
  607. 510607,113,2389,116,138,1,100,14,So‘‘ idha dhanan’’ ti nidhiṭṭhānaṃ ācikkhanto viya‘‘ gaṅgāyaṃ patitvā marissāmī’’ ti palāyitvā gaṅgāyaṃ pati.
  608. 510608,113,2389,139,144,1,43,5,So caṇḍasotena vuyhanto kāruññaravaṃ viravi.
  609. 510609,113,2390,2,16,1,154,14,Tadā mahāsatto rurumigayoniyaṃ nibbattitvā parivāraṃ chaḍḍetvā ekakova gaṅgānivattane ramaṇīye sālamissake supupphitaambavane vasati uposathaṃ upavutthāya.
  610. 510610,113,2390,17,42,1,232,19,"Tassa sarīracchavi sumajjitakañcanapaṭṭavaṇṇā ahosi, hatthapādā lākhārasaparikammakatā viya, naṅguṭṭhaṃ cāmarīnaṅguṭṭhaṃ viya, siṅgāni rajatadāmasadisāni, akkhīni sumajjitamaṇiguḷikā viya, mukhaṃ odahitvā ṭhapitarattakambalageṇḍukaṃ viya. "
  611. 510611,113,2390,43,47,1,26,4,Evarūpaṃ tassa rūpaṃ ahosi.
  612. 510612,113,2390,48,142,1,553,73,"So aḍḍharattasamaye tassa kāruññasaddaṃ sutvā‘‘ manussasaddo sūyati, mā mayi dharante maratu, jīvitamassa dassāmī’’ ti cintetvā sayanagumbā uṭṭhāya nadītīraṃ gantvā‘‘ ambho purisa, mā bhāyi, jīvitaṃ te dassāmī’’ ti assāsetvā sotaṃ chindanto gantvā taṃ piṭṭhiyaṃ āropetvā tīraṃ pāpetvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā phalāphalāni datvā dvīhatīhaccayena‘‘ bho purisa, ahaṃ taṃ ito araññato nīharitvā bārāṇasimagge ṭhapessāmi, tvaṃ sotthinā gamissasi, apica kho pana tvaṃ‘ asukaṭṭhāne nāma kañcanamigo vasatī’ ti dhanakāraṇā maṃ rañño ceva rājamahāmattassa ca mā ācikkhāhī’’ ti āha. "
  613. 510613,113,2390,143,152,1,28,5,So‘‘ sādhu sāmī’’ ti sampaṭicchi.
  614. 510614,113,2391,2,13,1,93,11,Mahāsatto tassa paṭiññaṃ gahetvā taṃ attano piṭṭhiyaṃ āropetvā bārāṇasimagge otāretvā nivatti.
  615. 510615,113,2391,14,50,1,230,28,"Tassa bārāṇasipavisanadivaseyeva khemā nāma rañño aggamahesī paccūsakāle supinante suvaṇṇavaṇṇaṃ migaṃ attano dhammaṃ desentaṃ disvā cintesi‘‘ sace evarūpo migo na bhaveyya, nāhaṃ supine passeyyaṃ, addhā bhavissati, rañño ārocessāmī’’ ti. "
  616. 510616,113,2391,51,83,1,169,22,"Sā rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ mahārāja, ahaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ migaṃ passituṃ icchāmi, suvaṇṇavaṇṇamigassa dhammaṃ sotukāmāmhi, labhissāmi ce, jīveyyaṃ, no ce, natthi me jīvitan’’ ti āha. "
  617. 510617,113,2391,84,164,1,492,59,"Rājā taṃ assāsetvā‘‘ sace manussaloke atthi, labhissasī’’ ti vatvā brāhmaṇe pakkosāpetvā‘‘ suvaṇṇavaṇṇā migā nāma hontī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, deva, hontī’’ ti sutvā alaṅkatahatthikkhandhe suvaṇṇacaṅkoṭake sahassathavikaṃ ṭhapetvā yo suvaṇṇavaṇṇaṃ migaṃ ācikkhissati, tassa saddhiṃ sahassathavikasuvaṇṇacaṅkoṭakena tañca hatthiṃ tato ca uttari dātukāmo hutvā suvaṇṇapaṭṭe gāthaṃ likhāpetvā ekaṃ amaccaṃ pakkosāpetvā‘‘ ehi tāta, mama vacanena imaṃ gāthaṃ nagaravāsīnaṃ kathehī’’ ti imasmiṃ jātake paṭhamaṃ gāthamāha– "
  618. 510618,113,2392,2,4,1,0,0,117.
  619. 510619,113,2393,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Tassa gāmavaraṃ dammi, nāriyo ca alaṅkatā; "
  620. 510620,113,2394,2,12,1,46,7,"Yo me taṃ migamakkhāti, migānaṃ migamuttaman’’ ti. "
  621. 510621,113,2395,2,7,1,50,5,Amacco suvaṇṇapaṭṭaṃ gahetvā sakalanagare vācāpesi.
  622. 510622,113,2395,8,34,1,148,21,"Atha so seṭṭhiputto bārāṇasiṃ pavisantova taṃ kathaṃ sutvā amaccassa santikaṃ gantvā‘‘ ahaṃ rañño evarūpaṃ migaṃ ācikkhissāmi, maṃ rañño dassehī’’ ti āha. "
  623. 510623,113,2395,35,56,1,106,15,"Amacco hatthikkhandhato otaritvā taṃ rañño santikaṃ netvā‘‘ ayaṃ kira, deva, taṃ migaṃ ācikkhissatī’’ ti dassesi. "
  624. 510624,113,2395,57,67,1,34,6,Rājā‘‘ saccaṃ ambho purisā’’ ti pucchi.
  625. 510625,113,2395,68,85,1,75,12,"So‘‘ saccaṃ mahārāja, tvaṃ etaṃ yasaṃ mayhaṃ dehī’’ ti vadanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  626. 510626,113,2396,2,4,1,0,0,118.
  627. 510627,113,2397,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi, nāriyo ca alaṅkatā; "
  628. 510628,113,2398,2,11,1,46,6,"Ahaṃ te migamakkhissaṃ, migānaṃ migamuttaman’’ ti. "
  629. 510629,113,2399,2,36,1,181,26,Taṃ sutvā rājā tassa mittadubbhissa tussitvā‘‘ abbho kuhiṃ so migo vasatī’’ ti pucchitvā‘‘ asukaṭṭhāne nāma devā’’ ti vutte tameva maggadesakaṃ katvā mahantena parivārena taṃ ṭhānaṃ agamāsi.
  630. 510630,113,2399,37,71,1,168,23,"Atha naṃ so mittadubbhī‘‘ senaṃ, deva, sannisīdāpehī’’ ti vatvā sannisinnāya senāya eso, deva, suvaṇṇamigo etasmiṃ vane vasatī’’ ti hatthaṃ pasāretvā ācikkhanto tatiyaṃ gāthamāha– "
  631. 510631,113,2400,2,4,1,0,0,119.
  632. 510632,113,2401,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ, ambā sālā ca pupphitā; "
  633. 510633,113,2402,2,10,1,44,5,"Indagopakasañchannā , ettheso tiṭṭhate migo’’ ti. "
  634. 510634,113,2403,2,25,1,197,20,"Tattha {indagopakasañchannā}ti etassa vanasaṇḍassa bhūmi indagopakavaṇṇāya rattāya sukhasamphassāya tiṇajātiyā sañchannā, sasakucchi viya mudukā, ettha etasmiṃ ramaṇīye vanasaṇḍe eso tiṭṭhatīti dasseti. "
  635. 510635,113,2404,2,23,1,136,17,Rājā tassa vacanaṃ sutvā amacce āṇāpesi‘‘ tassa migassa palāyituṃ adatvā khippaṃ āvudhahatthehi purisehi saddhiṃ vanasaṇḍaṃ parivārethā’’ ti.
  636. 510636,113,2404,24,28,1,24,4,Te tathā katvā unnadiṃsu.
  637. 510637,113,2404,29,39,1,72,9,"Rājā katipayehi janehi saddhiṃ ekamantaṃ aṭṭhāsi, sopissa avidūre aṭṭhāsi. "
  638. 510638,113,2404,40,61,1,105,14,"Mahāsatto taṃ saddaṃ sutvā cintesi‘‘ mahanto balakāyasaddo, tamhā me purisā bhayena uppannena bhavitabban’’ ti . "
  639. 510639,113,2404,62,87,1,161,20,"So uṭṭhāya sakalaparisaṃ oloketvā rañño ṭhitaṭṭhānaṃ disvā‘‘ rañño ṭhitaṭṭhāneyeva me sotthi bhavissati, ettheva mayā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā rājābhimukho pāyāsi. "
  640. 510640,113,2404,88,119,1,203,25,"Rājā taṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ nāgabalo migo avattharanto viya āgaccheyya, saraṃ sannayhitvā imaṃ migaṃ santāsetvā sace palāyati, vijjhitvā dubbalaṃ katvā gaṇhissāmī’’ ti dhanuṃ āropetvā bodhisattābhimukho ahosi. "
  641. 510641,113,2404,120,125,1,46,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā imaṃ gāthādvayamāha–
  642. 510642,113,2405,2,4,1,0,0,120.
  643. 510643,113,2406,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Dhanuṃ advejjhaṃ katvāna, usuṃ sannayhupāgami; "
  644. 510644,113,2407,2,9,1,42,6,"Migo ca disvā rājānaṃ, dūrato ajjhabhāsatha. "
  645. 510645,113,2408,2,4,1,0,0,121.
  646. 510646,113,2409,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Āgamehi mahārāja, mā maṃ vijjhi rathesabha; "
  647. 510647,113,2410,2,13,1,45,8,"Ko nu te idamakkhāsi, ettheso tiṭṭhate migo’’ ti. "
  648. 510648,113,2411,2,14,1,68,10,Tattha advejjhaṃ {katvānā}ti jiyāya ca sarena ca saddhiṃ ekameva katvā.
  649. 510649,113,2411,15,18,1,22,2,{Sannayhā}ti sannayhitvā.
  650. 510650,113,2411,19,39,1,95,12,"{Āgamehī}ti‘‘ tiṭṭha, mahārāja, mā maṃ vijjhi, jīvaggāhameva gaṇhāhī’’ ti madhurāya manussavācāya abhāsi. "
  651. 510651,113,2412,2,10,1,68,8,Rājā tassa madhurakathāya bandhitvā dhanuṃ otāretvā gāravena aṭṭhāsi.
  652. 510652,113,2412,11,18,1,78,7,Mahāsattopi rājānaṃ upasaṅkamitvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  653. 510653,113,2412,19,25,1,60,6,Mahājanopi sabbāvudhāni chaḍḍetvā āgantvā rājānaṃ parivāresi.
  654. 510654,113,2412,26,49,1,131,18,"Tasmiṃ khaṇe mahāsatto suvaṇṇakiṅkiṇikaṃ cālento viya madhurena sarena rājānaṃ pucchi‘‘ ko nu te idamakkhāsi, ettheso tiṭṭhate migo’’ ti? "
  655. 510655,113,2412,50,57,1,63,7,Tasmiṃ khaṇe pāpapuriso thokaṃ paṭikkamitvā sotapatheva aṭṭhāsi.
  656. 510656,113,2412,58,70,1,52,8,Rājā‘‘ iminā me dassito’’ ti kathento chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  657. 510657,113,2413,2,4,1,0,0,122.
  658. 510658,113,2414,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Esa pāpacaro poso, samma tiṭṭhati ārakā; "
  659. 510659,113,2415,2,12,1,45,7,"Soyaṃ me idamakkhāsi, ettheso tiṭṭhate migo’’ ti. "
  660. 510660,113,2416,2,6,1,31,3,Tattha {pāpacaro}ti vissaṭṭhācāro.
  661. 510661,113,2417,2,13,1,90,11,Taṃ sutvā mahāsatto taṃ mittadubbhiṃ garahitvā raññā saddhiṃ sallapanto sattamaṃ gāthamāha–
  662. 510662,113,2418,2,4,1,0,0,123.
  663. 510663,113,2419,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Saccaṃ kireva māhaṃsu, narā ekacciyā idha; "
  664. 510664,113,2420,2,12,1,48,7,"Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo, na tvevekacciyo naro’’ ti. "
  665. 510665,113,2421,2,6,1,30,4,Tattha niplavitan ti uttāritaṃ.
  666. 510666,113,2421,7,19,1,86,11,{Ekacciyo}ti ekacco pana mittadubbhī pāpapuggalo udake patantopi uttārito na tveva seyyo.
  667. 510667,113,2421,20,43,1,178,20,"Kaṭṭhañhi nānappakārena upakārāya saṃvattati, mittadubbhī pana pāpapuggalo vināsāya, tasmā tato kaṭṭhameva varataranti porāṇakapaṇḍitā kathayiṃsu, mayā pana tesaṃ vacanaṃ na katanti. "
  668. 510668,113,2422,2,7,1,31,5,Taṃ sutvā rājā itaraṃ gāthamāha–
  669. 510669,113,2423,2,4,1,0,0,124.
  670. 510670,113,2424,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Kiṃ nu ruru garahasi migānaṃ, kiṃ pakkhīnaṃ kiṃ pana mānusānaṃ; "
  671. 510671,113,2425,2,15,1,65,9,"Bhayaṃ hi maṃ vindatinapparūpaṃ, sutvāna taṃ mānusiṃ bhāsamānan’’ ti. "
  672. 510672,113,2426,2,13,1,78,9,"Tattha migānan ti migānamaññataraṃ garahasi, udāhu pakkhīnaṃ, mānusānanti pucchi. "
  673. 510673,113,2426,14,28,1,89,12,"Bhayañhi maṃ {vindatī}ti bhayaṃ maṃ paṭilabhati, ahaṃ attani anissaro bhayasantako viya homi. "
  674. 510674,113,2426,29,32,1,23,3,Anapparūpan ti mahantaṃ.
  675. 510675,113,2427,2,24,1,105,15,"Tato mahāsatto‘‘ mahārāja, na migaṃ, na pakkhiṃ garahāmi, manussaṃ pana garahāmī’’ ti dassento navamaṃ gāthamāha– "
  676. 510676,113,2428,2,4,1,0,0,125.
  677. 510677,113,2429,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Yamuddhariṃ vāhane vuyhamānaṃ, mahodake salile sīghasote; "
  678. 510678,113,2430,2,14,1,65,9,"Tatonidānaṃ bhayamāgataṃ mama, dukkho have rāja asabbhi saṅgamo’’ ti. "
  679. 510679,113,2431,2,9,1,55,6,Tattha {vāhane}ti patitapatite vahituṃ samatthe gaṅgāvahe.
  680. 510680,113,2431,10,16,1,46,5,Mahodake {salile}ti mahāudake mahāsalileti attho.
  681. 510681,113,2431,17,21,1,46,4,Ubhayenāpi gaṅgāvahasseva bahuudakataṃ dasseti.
  682. 510682,113,2431,22,53,1,213,26,"Tatonidānan ti mahārāja, yo mayhaṃ tayā dassito puriso, eso mayā gaṅgāya vuyhamāno aḍḍharattasamaye kāruññaravaṃ viravanto uddharito, tatonidānaṃ me idamajja bhayaṃ āgataṃ, asappurisehi samāgamo nāma dukkho, mahārājāti. "
  683. 510683,113,2432,2,27,1,129,18,"Taṃ sutvā rājā tassa kujjhitvā‘‘ evaṃ bahūpakārassa nāma guṇaṃ na jānāti, vijjhitvā naṃ jīvitakkhayaṃ pāpessāmī’’ ti dasamaṃ gāthamāha– "
  684. 510684,113,2433,2,4,1,0,0,126.
  685. 510685,113,2434,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sohaṃ catuppattamimaṃ vihaṅgamaṃ, tanucchidaṃ hadaye ossajāmi; "
  686. 510686,113,2435,2,15,1,68,10,"Hanāmi taṃ mittadubbhiṃ akiccakāriṃ, yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne’’ ti. "
  687. 510687,113,2436,2,8,1,53,6,Tattha catuppattan ti catūhi vājapattehi samannāgataṃ.
  688. 510688,113,2436,9,12,1,24,3,Vihaṅgaman ti ākāsagāmiṃ.
  689. 510689,113,2436,13,16,1,30,3,Tanucchidan ti sarīrachindanaṃ.
  690. 510690,113,2436,17,22,1,35,4,{Ossajāmī}ti etassa hadaye vissajjemi.
  691. 510691,113,2437,2,17,1,74,11,Tato mahāsatto‘‘ mā esa maṃ nissāya nassatū’’ ti cintetvā ekādasamaṃ gāthamāha–
  692. 510692,113,2438,2,4,1,0,0,127.
  693. 510693,113,2439,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Dhīrassa bālassa have janinda, santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu; "
  694. 510694,113,2440,2,11,1,65,8,"Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo, yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dehi; "
  695. 510695,113,2441,2,9,1,29,5,Ahañca te kāmakaro bhavāmī’’ ti.
  696. 510696,113,2442,2,10,1,57,8,Tattha kāman ti kāmena yathāruciyā attano gharaṃ gacchatu.
  697. 510697,113,2442,11,33,1,99,16,"Yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa {dehī}ti yañca tassa‘‘ idaṃ nāma te dassāmī’’ ti tayā kathitaṃ, taṃ tassa dehi. "
  698. 510698,113,2442,34,58,1,127,18,"{Kāmakaro}ti icchākaro, yaṃ icchasi, taṃ karohi, maṃsaṃ vā me khāda, kīḷāmigaṃ vā karohi, sabbattha te anukūlavattī bhavissāmīti attho. "
  699. 510699,113,2443,2,11,1,75,9,Taṃ sutvā rājā tuṭṭhamānaso mahāsattassa thutiṃ karonto anantaraṃ gāthamāha–
  700. 510700,113,2444,2,4,1,0,0,128.
  701. 510701,113,2445,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Addhā rurū aññataro sataṃ so, yo dubbhato mānusassa na dubbhi; "
  702. 510702,113,2446,2,11,1,66,8,"Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo, yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dammi; "
  703. 510703,113,2447,2,9,1,29,5,Ahañca te kāmacāraṃ dadāmī’’ ti.
  704. 510704,113,2448,2,12,1,54,8,Tattha sataṃ {so}ti addhā tvaṃ sataṃ paṇḍitānaṃ aññataro.
  705. 510705,113,2448,13,33,1,155,19,"Kāmacāran ti ahaṃ tava dhammakathāya pasīditvā tuyhaṃ kāmacāraṃ abhayaṃ dadāmi, ito paṭṭhāya tumhe nibbhayā yathāruciyā viharathāti mahāsattassa varaṃ adāsi. "
  706. 510706,113,2449,2,26,1,118,17,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mahārāja, manussā nāma aññaṃ mukhena bhāsanti, aññaṃ kāyena karontī’’ ti pariggaṇhanto dve gāthā abhāsi– "
  707. 510707,113,2450,2,4,1,0,0,129.
  708. 510708,113,2451,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañca vassitaṃ; "
  709. 510709,113,2452,2,7,1,40,4,"Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. "
  710. 510710,113,2453,2,4,1,0,0,130.
  711. 510711,113,2454,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; "
  712. 510712,113,2455,2,13,1,47,8,"Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso’’ ti. "
  713. 510713,113,2456,2,31,1,128,20,"Taṃ sutvā rājā‘‘ migarāja, mā maṃ evaṃ maññi, ahañhi rajjaṃ jahantopi na tuyhaṃ dinnavaraṃ jahissaṃ, saddahatha, mayhan’’ ti varaṃ adāsi. "
  714. 510714,113,2456,32,44,1,95,12,Mahāsatto tassa santike varaṃ gaṇhanto attānaṃ ādiṃ katvā sabbasattānaṃ abhayadānaṃ varaṃ gaṇhi.
  715. 510715,113,2456,45,58,1,109,13,Rājāpi taṃ varaṃ datvā bodhisattaṃ nagaraṃ netvā mahāsattañca nagarañca alaṅkārāpetvā deviyā dhammaṃ desāpesi.
  716. 510716,113,2456,59,82,1,199,23,Mahāsatto deviṃ ādiṃ katvā rañño ca rājaparisāya ca madhurāya manussabhāsāya dhammaṃ desetvā rājānaṃ dasahi rājadhammehi ovaditvā mahājanaṃ anusāsitvā araññaṃ pavisitvā migagaṇaparivuto vāsaṃ kappesi.
  717. 510717,113,2456,83,96,1,62,9,Rājā‘‘ sabbesaṃ sattānaṃ abhayaṃ dammī’’ ti nagare bheriṃ carāpesi.
  718. 510718,113,2456,97,106,1,71,9,Tato paṭṭhāya migapakkhīnaṃ koci hatthaṃ pasāretuṃ samattho nāma nāhosi.
  719. 510719,113,2456,107,116,1,59,8,"Migagaṇo manussānaṃ sassāni khādati, koci vāretuṃ na sakkoti. "
  720. 510720,113,2456,117,121,1,35,4,Mahājano rājaṅgaṇaṃ gantvā upakkosi.
  721. 510721,113,2456,122,127,1,41,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā imaṃ gāthamāha–
  722. 510722,113,2457,2,4,1,0,0,131.
  723. 510723,113,2458,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; "
  724. 510724,113,2459,2,12,1,45,7,"Migā sassāni khādanti, taṃ devo paṭisedhatū’’ ti. "
  725. 510725,113,2460,2,10,1,50,7,Tattha taṃ {devo}ti taṃ migagaṇaṃ devo paṭisedhatūti.
  726. 510726,113,2461,2,6,1,29,4,Taṃ sutvā rājā gāthādvayamāha–
  727. 510727,113,2462,2,4,1,0,0,132.
  728. 510728,113,2463,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; "
  729. 510729,113,2464,2,9,1,46,6,"Na tvevāhaṃ ruruṃ dubbhe, datvā abhayadakkhiṇaṃ. "
  730. 510730,113,2465,2,4,1,0,0,133.
  731. 510731,113,2466,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Mā me janapado āsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; "
  732. 510732,113,2467,2,13,1,49,8,"Na tvevāhaṃ migarājassa, varaṃ datvā musā bhaṇe’’ ti. "
  733. 510733,113,2468,2,10,1,43,7,Tattha {māsī}ti kāmaṃ mayhaṃ janapado mā hotu.
  734. 510734,113,2468,11,21,1,90,10,Rurun ti na tveva ahaṃ suvaṇṇavaṇṇassa rurumigarājassa abhayadakkhiṇaṃ datvā dubbhissāmīti.
  735. 510735,113,2469,2,10,1,62,8,Mahājano rañño vacanaṃ sutvā kiñci vattuṃ avisahanto paṭikkami.
  736. 510736,113,2469,11,15,1,25,4,Sā kathā vitthārikā ahosi.
  737. 510737,113,2469,16,45,1,162,20,Taṃ sutvā mahāsatto migagaṇaṃ sannipātāpetvā‘‘ ito paṭṭhāya manussānaṃ sassāni mā khādathā’’ ti ovaditvā‘‘ attano khettesu paṇṇasaññaṃ bandhantū’’ ti manussānaṃ ghosāpesi.
  738. 510738,113,2469,46,57,1,68,10,"Te tathā bandhiṃsu, tāya saññāya migā yāvajjatanā sassāni na khādanti. "
  739. 510739,113,2470,2,40,1,196,25,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto akataññūyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā seṭṭhiputto devadatto ahosi, rājā ānando, rurumigarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  740. 510740,113,2471,2,4,1,32,2,Rurumigarājajātakavaṇṇanā navamā.
  741. 510741,113,2473,2,7,1,24,2,[ 483]10. Sarabhamigajātakavaṇṇanā
  742. 510742,113,2474,2,17,1,141,14,Āsīsetheva {puriso}ti idaṃ satthā jetavane viharanto attanā saṃkhittena pucchitapañhassa dhammasenāpatino vitthārena byākaraṇaṃ ārabbha kathesi.
  743. 510743,113,2474,18,25,1,51,7,Kadā pana satthā theraṃ saṃkhittena pañhaṃ pucchīti?
  744. 510744,113,2474,26,27,1,10,1,Devorohane.
  745. 510745,113,2474,28,31,1,33,3,Tatrāyaṃ saṅkhepato anupubbikathā.
  746. 510746,113,2474,32,44,1,136,12,Rājagahaseṭṭhino hi santake candanapatte āyasmatā piṇḍolabhāradvājena iddhiyā gahite satthā bhikkhūnaṃ iddhipāṭihāriyakaraṇaṃ paṭikkhipi.
  747. 510747,113,2474,45,106,1,369,44,"Tadā titthiyā‘‘ paṭikkhittaṃ samaṇena gotamena iddhipāṭihāriyakaraṇaṃ, idāni sayampi na karissatī’’ ti cintetvā maṅkubhūtehi attano sāvakehi‘‘ kiṃ, bhante, iddhiyā pattaṃ na gaṇhathā’’ ti vuccamānā‘‘ netaṃ āvuso, amhākaṃ dukkaraṃ, chavassa pana dārupattassatthāya attano saṇhasukhumaguṇaṃ ko gihīnaṃ pakāsessatīti na gaṇhimha, samaṇā pana sakyaputtiyā lolatāya iddhiṃ dassetvā gaṇhiṃsu. "
  748. 510748,113,2474,107,146,1,238,30,"Mā‘ amhākaṃ iddhikaraṇaṃ bhāro’ ti cintayittha, mayañhi tiṭṭhantu samaṇassa gotamassa sāvakā, ākaṅkhamānā pana samaṇena gotamena saddhiṃ iddhiṃ dassessāma, sace hi samaṇo gotamo ekaṃ pāṭihāriyaṃ karissati, mayaṃ dviguṇaṃ karissāmā’’ ti kathayiṃsu. "
  749. 510749,113,2475,2,18,1,83,11,"Taṃ sutvā bhikkhū bhagavato ārocesuṃ‘‘ bhante, titthiyā kira pāṭihāriyaṃ karissantī’’ ti. "
  750. 510750,113,2475,19,32,1,48,7,"Satthā‘‘ bhikkhave, karontu, ahampi karissāmī’’ ti āha. "
  751. 510751,113,2475,33,49,1,84,11,"Taṃ sutvā bimbisāro āgantvā bhagavantaṃ pucchi‘‘ bhante, pāṭihāriyaṃ kira karissathā’’ ti?"
  752. 510752,113,2475,50,58,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  753. 510753,113,2475,59,70,1,36,5,"‘‘ Nanu, bhante, sikkhāpadaṃ paññattan’’ ti."
  754. 510754,113,2475,71,86,1,76,10,"‘‘ Mahārāja, taṃ mayā sāvakānaṃ paññattaṃ, buddhānaṃ pana sikkhāpadaṃ nāma natthi."
  755. 510755,113,2475,87,108,1,97,13,"‘‘ Yathā hi, mahārāja, tava uyyāne pupphaphalaṃ aññesaṃ vāritaṃ, na tava, evaṃsampadamidaṃ daṭṭhabban’’ ti."
  756. 510756,113,2475,109,121,1,44,6,"‘‘ Kattha pana, bhante, pāṭihāriyaṃ karissathā’’ ti?"
  757. 510757,113,2475,122,129,1,41,3,‘‘ Sāvatthinagaradvāre kaṇḍambarukkhamūle’’ ti.
  758. 510758,113,2475,130,139,1,30,5,‘‘ Amhehi tattha kiṃ kattabban’’ ti?
  759. 510759,113,2475,140,148,1,24,4,‘‘ Natthi kiñci mahārājā’’ ti.
  760. 510760,113,2475,149,154,1,49,5,Punadivase satthā katabhattakicco cārikaṃ pakkāmi.
  761. 510761,113,2475,155,168,1,49,7,"Manussā‘‘ kuhiṃ, bhante, satthā gacchatī’’ ti pucchanti."
  762. 510762,113,2475,169,182,1,107,9,‘‘ Sāvatthinagaradvāre kaṇḍambarukkhamūle titthiyamaddanaṃ yamakapāṭihāriyaṃ kātun’’ ti tesaṃ bhikkhū kathayanti.
  763. 510763,113,2475,183,201,1,121,13,"Mahājano‘‘ acchariyarūpaṃ kira pāṭihāriyaṃ bhavissati, passissāma nan’’ ti gharadvārāni chaḍḍetvā satthārā saddhiṃyeva agamāsi. "
  764. 510764,113,2476,2,18,1,134,12,Aññatitthiyā ‘‘ mayampi samaṇassa gotamassa pāṭihāriyakaraṇaṭṭhāne pāṭihāriyaṃ karissāmā’’ ti upaṭṭhākehi saddhiṃ satthārameva anubandhiṃsu.
  765. 510765,113,2476,19,62,1,172,24,"Satthā anupubbena sāvatthiṃ gantvā raññā‘‘ pāṭihāriyaṃ kira, bhante, karissathā’’ ti pucchito‘‘ karissāmī’’ ti vatvā‘‘ kadā, bhante’’ ti vutte‘‘ ito sattame divase āsāḷhipuṇṇamāsiyan’’ ti āha."
  766. 510766,113,2476,63,71,1,25,4,‘‘ Maṇḍapaṃ karomi bhante’’ ti?
  767. 510767,113,2476,72,87,1,101,10,"‘‘ Alaṃ mahārāja, mama pāṭihāriyakaraṇaṭṭhāne sakko devarājā dvādasayojanikaṃ ratanamaṇḍapaṃ karissatī’’ ti."
  768. 510768,113,2476,88,99,1,41,6,"‘‘ Etaṃ kāraṇaṃ nagare ugghosāpemi, bhante’’ ti?"
  769. 510769,113,2476,100,107,1,23,3,‘‘ Ugghosāpehi mahārājā’’ ti.
  770. 510770,113,2476,108,132,1,208,20,Rājā dhammaghosakaṃ alaṅkatahatthipiṭṭhiṃ āropetvā‘‘ bhagavā kira sāvatthinagaradvāre kaṇḍambarukkhamūle titthiyamaddanaṃ pāṭihāriyaṃ karissati ito sattame divase’’ ti yāva chaṭṭhadivasā devasikaṃ ghosanaṃ kāresi.
  771. 510771,113,2476,133,149,1,109,11,Titthiyā‘‘ kaṇḍambarukkhamūle kira karissatī’’ ti sāmikānaṃ dhanaṃ datvā sāvatthisāmante ambarukkhe chindāpayiṃsu.
  772. 510772,113,2476,150,164,1,85,9,"Dhammaghosako puṇṇamīdivase pātova‘‘ ajja, bhagavato pāṭihāriyaṃ bhavissatī’’ ti ugghosesi. "
  773. 510773,113,2476,165,172,1,66,7,Devatānubhāvena sakalajambudīpe dvāre ṭhatvā ugghositaṃ viya ahosi.
  774. 510774,113,2476,173,189,1,101,14,"Ye ye gantuṃ cittaṃ uppādenti, te te sāvatthiṃ pattameva attānaṃ passiṃsu, dvādasayojanikā parisā ahosi. "
  775. 510775,113,2477,2,9,1,50,6,Satthā pātova sāvatthiṃ piṇḍāya pavisituṃ nikkhami.
  776. 510776,113,2477,10,31,1,154,17,Kaṇḍo nāma uyyānapālo piṇḍipakkameva kumbhapamāṇaṃ mahantaṃ ambapakkaṃ rañño haranto satthāraṃ nagaradvāre disvā‘‘ idaṃ tathāgatasseva anucchavikan’’ ti adāsi.
  777. 510777,113,2477,32,59,1,166,20,"Satthā paṭiggahetvā tattheva ekamantaṃ nisinno paribhuñjitvā‘‘ ānanda, imaṃ ambaṭṭhiṃ uyyānapālakassa imasmiṃ ṭhāne ropanatthāya dehi, esa kaṇḍambo nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  778. 510778,113,2477,60,63,1,17,3,Thero tathā akāsi.
  779. 510779,113,2477,64,68,1,34,4,Uyyānapālo paṃsuṃ viyūhitvā ropesi.
  780. 510780,113,2477,69,95,1,242,23,"Taṅkhaṇaññeva aṭṭhiṃ bhinditvā mūlāni otariṃsu, naṅgalasīsapamāṇo rattaṅkuro uṭṭhahi, mahājanassa olokentasseva paṇṇāsahatthakkhandho paṇṇāsahatthasākho ubbedhato ca hatthasatiko ambarukkho sampajji, tāvadevassa pupphāni ca phalāni ca uṭṭhahiṃsu. "
  781. 510781,113,2477,96,106,1,109,9,"So madhukaraparivuto suvaṇṇavaṇṇaphalabharito nabhaṃ pūretvā aṭṭhāsi, vātappaharaṇakāle madhurapakkāni patiṃsu. "
  782. 510782,113,2477,107,112,1,50,5,Pacchā āgacchantā bhikkhū paribhuñjitvāva āgamiṃsu.
  783. 510783,113,2478,2,22,1,182,16,Sāyanhasamaye sakko devarājā āvajjento‘‘ satthu ratanamaṇḍapakaraṇaṃ amhākaṃ bhāro’’ ti ñatvā vissakammadevaputtaṃ pesetvā dvādasayojanikaṃ nīluppalasañchannaṃ sattaratanamaṇḍapaṃ kāresi.
  784. 510784,113,2478,23,26,1,44,3,Evaṃ dasasahassacakkavāḷadevatā sannipatiṃsu.
  785. 510785,113,2478,27,41,1,141,14,Satthā titthiyamaddanaṃ asādhāraṇaṃ sāvakehi yamakapāṭihāriyaṃ katvā bahujanassa pasannabhāvaṃ ñatvā oruyha buddhāsane nisinno dhammaṃ desesi.
  786. 510786,113,2478,42,46,1,36,4,Vīsati pāṇakoṭiyo amatapānaṃ piviṃsu.
  787. 510787,113,2478,47,83,1,296,28,Tato‘‘ purimabuddhā pana pāṭihāriyaṃ katvā kattha gacchantī’’ ti āvajjento‘‘ tāvatiṃsabhavanan’’ ti ñatvā buddhāsanā uṭṭhāya dakkhiṇapādaṃ yugandharamuddhani ṭhapetvā vāmapādena sinerumatthakaṃ akkamitvā pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṃ vassaṃ upagantvā antotemāsaṃ devānaṃ abhidhammapiṭakaṃ kathesi.
  788. 510788,113,2478,84,99,1,77,10,Parisā satthu gataṭṭhānaṃ ajānantī ‘‘ disvāva gamissāmā’’ ti tattheva temāsaṃ vasi.
  789. 510789,113,2478,100,106,1,68,6,Upakaṭṭhāya pavāraṇāya mahāmoggallānatthero gantvā bhagavato ārocesi.
  790. 510790,113,2478,107,120,1,54,9,Atha naṃ satthā pucchi‘‘ kahaṃ pana etarahi sāriputto’’ ti?
  791. 510791,113,2478,121,138,1,101,11,"‘‘ Eso, bhante, pāṭihāriye pasīditvā pabbajitehi pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ saṅkassanagaradvāre vasī’’ ti."
  792. 510792,113,2478,139,158,1,124,13,"‘‘ Moggallāna, ahaṃ ito sattame divase saṅkassanagaradvāre otarissāmi, tathāgataṃ daṭṭhukāmā saṅkassanagare ekato sannipatantū’’ ti. "
  793. 510793,113,2478,159,176,1,129,13,Thero‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā āgantvā parisāya ārocetvā sakalaparisaṃ sāvatthito tiṃsayojanaṃ saṅkassanagaraṃ ekamuhutteneva pāpesi.
  794. 510794,113,2479,2,16,1,80,9,"Satthā vutthavasso pavāretvā‘‘ mahārāja, manussalokaṃ gamissāmī’’ ti sakkassa ārocesi. "
  795. 510795,113,2479,17,31,1,91,10,Sakko vissakammaṃ āmantetvā‘‘ dasabalassa manussalokagamanatthāya tīṇi sopānāni karohī’’ ti āha.
  796. 510796,113,2479,32,56,1,194,19,"So sinerumatthake sopānasīsaṃ saṅkassanagaradvāre dhurasopānaṃ katvā majjhe maṇimayaṃ, ekasmiṃ passe rajatamayaṃ, ekasmiṃ passe suvaṇṇamayanti tīṇi sopānāni māpesi, sattaratanamayā vedikāparikkhepā. "
  797. 510797,113,2479,57,65,1,71,8,Satthā lokavivaraṇaṃ pāṭihāriyaṃ katvā majjhe maṇimayena sopānena otari.
  798. 510798,113,2479,66,81,1,140,12,"Sakko pattacīvaraṃ aggahesi, suyāmo vālabījaniṃ, sahampati mahābrahmā chattaṃ dhāresi, dasasahassacakkavāḷadevatā dibbagandhamālādīhi pūjayiṃsu. "
  799. 510799,113,2479,82,91,1,85,8,"Satthāraṃ dhurasopāne patiṭṭhitaṃ paṭhamameva sāriputtatthero vandi, pacchā sesaparisā. "
  800. 510800,113,2479,92,111,1,80,11,"Tasmiṃ samāgame satthā cintesi‘‘ moggallāno‘‘ iddhimā’ ti pākaṭo, upāli‘ vinayadharo’ ti. "
  801. 510801,113,2479,112,155,1,295,36,"Sāriputtassa pana mahāpaññaguṇo apākaṭo, ṭhapetvā maṃ añño etena sadiso samapañño nāma natthi, paññāguṇamassa pākaṭaṃ karissāmī’’ ti paṭhamaṃ tāva puthujjanānaṃ visaye pañhaṃ pucchi, taṃ puthujjanāva kathayiṃsu tato sotāpannānaṃ visaye pañhaṃ pucchi, tampi sotāpannāva kathayiṃsu, puthujjanā na jāniṃsu. "
  802. 510802,113,2479,156,174,1,149,16,"Evaṃ sakadāgāmivisaye anāgāmivisaye khīṇāsavavisaye mahāsāvakavisaye ca pañhaṃ pucchi, tampi heṭṭhimā heṭṭhimā na jāniṃsu, uparimā uparimāva kathayiṃsu. "
  803. 510803,113,2479,175,183,1,71,7,"Aggasāvakavisaye puṭṭhapañhampi aggasāvakāva kathayiṃsu, aññe na jāniṃsu. "
  804. 510804,113,2479,184,197,1,80,11,"Tato sāriputtattherassa visaye pañhaṃ pucchi, taṃ therova kathesi, aññe na jāniṃsu. "
  805. 510805,113,2480,2,34,1,133,19,Manussā ‘‘ ko nāma esa thero satthārā saddhiṃ kathesī’’ ti pucchitvā‘‘ dhammasenāpati sāriputtatthero nāmā’’ ti sutvā‘‘ aho mahāpañño’’ ti vadiṃsu.
  806. 510806,113,2480,35,43,1,70,8,Tato paṭṭhāya devamanussānaṃ antare therassa mahāpaññaguṇo pākaṭo jāto.
  807. 510807,113,2480,44,47,1,15,3,Atha naṃ satthā–
  808. 510808,113,2481,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā puthū idha; "
  809. 510809,113,2482,2,30,1,47,8,"Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisā’’ ti.( su. ni.1044; cūḷani. ajitamāṇavapucchā63; netti.14)– "
  810. 510810,113,2483,2,22,1,117,15,"Buddhavisaye pañhaṃ pucchitvā‘‘ imassa nu kho sāriputta, saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ ti āha. "
  811. 510811,113,2483,23,63,1,256,31,"Thero pañhaṃ oloketvā‘‘ satthā maṃ sekhāsekhānaṃ bhikkhūnaṃ āgamanapaṭipadaṃ pucchatī’’ ti pañhe nikkaṅkho hutvā‘‘ āgamanapaṭipadā nāma khandhādivasena bahūhi mukhehi sakkā kathetuṃ, kataṃ nu kho kathento satthu ajjhāsayaṃ gaṇhituṃ sakkhissāmī’’ ti ajjhāsaye kaṅkhi. "
  812. 510812,113,2483,64,100,1,175,24,"Satthā‘‘ sāriputto pañhe nikkaṅkho, ajjhāsaye pana me kaṅkhati, mayā naye adinne kathetuṃ na sakkhissati, nayamassa dassāmī’’ ti nayaṃ dadanto‘‘ bhūtamidaṃ sāriputta samanupassā’’ ti āha. "
  813. 510813,113,2483,101,117,1,89,11,Evaṃ kirassa ahosi‘‘ sāriputto mama ajjhāsayaṃ gahetvā kathento khandhavasena kathessatī’’ ti.
  814. 510814,113,2483,118,126,1,68,8,Therassa saha nayadānena so pañho nayasatena nayasahassena upaṭṭhāsi.
  815. 510815,113,2483,127,134,1,56,7,So satthārā dinnanaye ṭhatvā buddhavisaye pañhaṃ kathesi.
  816. 510816,113,2484,2,7,1,48,5,Satthā dvādasayojanikāya parisāya dhammaṃ desesi.
  817. 510817,113,2484,8,12,1,35,4,Tiṃsa pāṇakoṭiyo amatapānaṃ piviṃsu.
  818. 510818,113,2484,13,31,1,170,18,Satthā parisaṃ uyyojetvā cārikaṃ caranto anupubbena sāvatthiṃ gantvā punadivase sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhūhi vatte dassite gandhakuṭiṃ pāvisi.
  819. 510819,113,2484,32,58,1,212,20,"Sāyanhasamaye bhikkhū therassa guṇakathaṃ kathentā dhammasabhāyaṃ nisīdiṃsu‘‘ mahāpañño, āvuso, sāriputto puthupañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño dasabalena saṃkhittena pucchitapañhaṃ vitthārena kathesī’’ ti. "
  820. 510820,113,2484,59,104,1,204,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi esa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ kathesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  821. 510821,113,2485,2,13,1,100,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sarabhamigayoniyaṃ nibbattitvā araññe vasati.
  822. 510822,113,2485,14,29,1,74,10,"Rājā migavittako ahosi thāmasampanno, aññaṃ manussaṃ‘‘ manusso’’ tipi na gaṇeti. "
  823. 510823,113,2485,30,36,1,39,6,So ekadivasaṃ migavaṃ gantvā amacce āha–
  824. 510824,113,2485,37,51,1,52,9,"‘‘ yassa passena migo palāyati, tena so daṇḍo dātabbo’’ ti. "
  825. 510825,113,2485,52,78,1,153,19,"Te cintayiṃsu‘‘ kadāci vemajjhe ṭhitamigaṃ vijjhanti, kadāci uṭṭhitaṃ, kadāci palāyantampi, ajja pana yena kenaci upāyena rañño ṭhitaṭṭhānaññeva āropessāmā’’ ti. "
  826. 510826,113,2485,79,87,1,55,8,Cintetvā ca pana katikaṃ katvā rañño dhuramaggaṃ adaṃsu.
  827. 510827,113,2485,88,95,1,62,7,Te mahantaṃ gumbaṃ parikkhipitvā muggarādīhi bhūmiṃ pothayiṃsu.
  828. 510828,113,2485,96,118,1,199,22,Paṭhamameva sarabhamigo uṭṭhāya tikkhattuṃ gubbhaṃ anuparigantvā palāyanokāsaṃ olokento sesadisāsu manusse bāhāya bāhaṃ dhanunā dhanuṃ āhacca nirantare ṭhite disvā rañño ṭhitaṭṭhāneyeva okāsaṃ addasa.
  829. 510829,113,2485,119,129,1,70,9,So ummīlitesu akkhīsu vālukaṃ khipamāno viya rājānaṃ abhimukho agamāsi.
  830. 510830,113,2485,130,137,1,52,7,Rājā taṃ lahusampattaṃ disvā saraṃ ukkhipitvā vijjhi.
  831. 510831,113,2485,138,175,1,309,31,"Sarabhamigā nāma saraṃ vañcetuṃ chekā honti, sare abhimukhaṃ āgacchante vegaṃ hāpetvā tiṭṭhanti, pacchato āgacchante vegena purato javanti, uparibhāgenāgacchante piṭṭhiṃ nāmenti, passenāgacchante thokaṃ apagacchanti, kucchiṃ sandhāyāgacchante parivattitvā patanti, sare atikkante vātacchinnavalāhakavegena palāyanti. "
  832. 510832,113,2486,2,17,1,73,11,Sopi rājā tasmiṃ parivattitvā patite‘‘ sarabhamigo me viddho’’ ti nādaṃ muñci.
  833. 510833,113,2486,18,22,1,33,4,Sarabho uṭṭhāya vātavegena palāyi.
  834. 510834,113,2486,23,43,1,134,16,Balamaṇḍalaṃ bhijjitvā ubhosu passesu ṭhitaamaccā sarabhaṃ palāyamānaṃ disvā ekato hutvā pucchiṃsu‘‘ migo kassa ṭhitaṭṭhānaṃ abhiruhī’’ ti?
  835. 510835,113,2486,44,52,1,21,3,‘‘ Rañño ṭhitaṭṭhānan’’ ti .
  836. 510836,113,2486,53,82,1,132,20,"‘‘ Rājā‘ viddho me’ ti vadati, konena viddho, nibbirajjho bho amhākaṃ rājā, bhūminena viddhā’’ ti te nānappakārena raññā saddhiṃ keḷiṃ kariṃsu. "
  837. 510837,113,2486,83,112,1,140,20,"Rājā cintesi‘‘ ime maṃ parihasanti, na mama pamāṇaṃ jānantī’’ ti gāḷhaṃ nivāsetvā pattikova khaggaṃ ādāya‘‘ sarabhaṃ gaṇhissāmī’’ ti vegena pakkhandi. "
  838. 510838,113,2486,113,119,1,38,6,Atha naṃ disvā tīṇi yojanāni anubandhi.
  839. 510839,113,2486,120,126,1,36,5,"Sarabho araññaṃ pāvisi, rājāpi pāvisi. "
  840. 510840,113,2486,127,142,1,137,13,"Tattha sarabhamigassa gamanamagge saṭṭhihatthamatto mahāpūtipādanarakāvāṭo atthi, so tiṃsahatthamattaṃ udakena puṇṇo tiṇehi ca paṭicchanno. "
  841. 510841,113,2486,143,151,1,71,8,Sarabho udakagandhaṃ ghāyitvāva āvāṭabhāvaṃ ñatvā thokaṃ osakkitvā gato.
  842. 510842,113,2486,152,158,1,41,6,Rājā pana ujukameva gacchanto tasmiṃ pati.
  843. 510843,113,2487,2,98,1,610,76,"Sarabho tassa padasaddaṃ asuṇanto nivattitvā taṃ apassanto‘‘ narakāvāṭe patito bhavissatī’’ ti ñatvā āgantvā olokento taṃ gambhīraudake apatiṭṭhaṃ kilamantaṃ disvā tena kataṃ aparādhaṃ hadaye akatvā sañjātakāruñño‘‘ mā mayi passanteva rājā nassatu, imamhā dukkhā naṃ mocessāmī’’ ti āvāṭatīre ṭhito‘‘ mā bhāyi, mahārāja, mahantā dukkhā taṃ mocessāmī’’ ti vatvā attano piyaputtaṃ uddharituṃ ussāhaṃ karonto viya tassuddharaṇatthāya silāya yoggaṃ katvāva‘‘ vijjhissāmī’’ ti āgataṃ rājānaṃ saṭṭhihatthā narakā uddharitvā assāsetvā piṭṭhiṃ āropetvā araññā nīharitvā senāya avidūre otāretvā ovādamassa datvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāpesi. "
  844. 510844,113,2487,99,126,1,150,20,"Rājā mahāsattaṃ vinā vasituṃ asakkonto āha‘‘ sāmi sarabhamigarāja, mayā saddhiṃ bārāṇasiṃ ehi, dvādasayojanikāya te bārāṇasiyaṃ rajjaṃ dammi, taṃ kārehī’’ ti."
  845. 510845,113,2487,127,158,1,169,23,"‘‘ Mahārāja, mayaṃ tiracchānagatā, na me rajjenattho, sace te mayi sineho atthi, mayā dinnāni sīlāni rakkhanto raṭṭhavāsinopi sīlaṃ rakkhāpehī’’ ti taṃ ovaditvā araññameva pāvisi. "
  846. 510846,113,2488,2,26,1,171,20,So assupuṇṇehi nettehi tassa guṇaṃ sarantova senaṃ pāpuṇitvā senaṅgaparivuto nagaraṃ gantvā‘‘ ito paṭṭhāya sakalanagaravāsino pañca sīlāni rakkhantū’’ ti dhammabheriṃ carāpesi.
  847. 510847,113,2488,27,51,1,236,24,Mahāsattena pana attano kataguṇaṃ kassaci akathetvā sāyanhe nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā alaṅkatasayane sayitvā paccūsakāle mahāsattassa guṇaṃ saritvā uṭṭhāya sayanapiṭṭhe pallaṅkena nisīditvā pītipuṇṇena hadayena chahi gāthāhi udānesi–
  848. 510848,113,2489,2,4,1,0,0,134.
  849. 510849,113,2490,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; "
  850. 510850,113,2491,2,10,1,44,7,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. "
  851. 510851,113,2492,2,4,1,0,0,135.
  852. 510852,113,2493,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; "
  853. 510853,113,2494,2,8,1,42,5,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. "
  854. 510854,113,2495,2,4,1,0,0,136.
  855. 510855,113,2496,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; "
  856. 510856,113,2497,2,10,1,44,7,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. "
  857. 510857,113,2498,2,4,1,0,0,137.
  858. 510858,113,2499,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; "
  859. 510859,113,2500,2,8,1,42,5,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. "
  860. 510860,113,2501,2,4,1,0,0,138.
  861. 510861,113,2502,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Dukkhūpanītopi naro sapañño, āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya; "
  862. 510862,113,2503,2,12,1,57,8,"Bahū hi phassā ahitā hitā ca, avitakkitā maccumupabbajanti. "
  863. 510863,113,2504,2,4,1,0,0,139.
  864. 510864,113,2505,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Acintitampi bhavati, cintitampi vinassati; "
  865. 510865,113,2506,2,13,1,45,8,"Na hi cintāmayā bhogā, itthiyā purisassa vā’’ ti. "
  866. 510866,113,2507,2,14,1,96,11,Tattha āsīsetheva {puriso}ti āsacchedakakammaṃ akatvā attano kammesu āsaṃ karotheva na ukkaṇṭheyya.
  867. 510867,113,2507,15,31,1,103,14,"Yathā icchin ti ahañhi saṭṭhihatthā narakā uṭṭhānaṃ icchiṃ, somhi tatheva jāto, tato uṭṭhitoyevāti dīpeti. "
  868. 510868,113,2507,32,63,1,195,23,"Ahitā hitā {cā}ti dukkhaphassā ca sukhaphassā ca,‘‘ maraṇaphassā jīvitaphassā cā’’ tipi attho, sattānañhi maraṇaphasso ahito jīvitaphasso hito, tesaṃ avitakkito acintitopi maraṇaphasso āgacchatīti dasseti. "
  869. 510869,113,2507,64,95,1,131,19,"Acinti {tampī}ti mayā‘‘ āvāṭe patissāmī’’ ti na cintitaṃ,‘‘ sarabhaṃ māressāmī’’ ti cintitaṃ, idāni pana me cintitaṃ naṭṭhaṃ, acintitameva jātaṃ. "
  870. 510870,113,2507,96,99,1,20,2,{Bhogā}ti yasaparivārā.
  871. 510871,113,2507,100,109,1,57,8,"Ete cintāmayā na honti, tasmā ñāṇavatā vīriyameva kātabbaṃ. "
  872. 510872,113,2507,110,114,1,34,4,Vīriyavato hi acintitampi hotiyeva.
  873. 510873,113,2508,2,7,1,44,5,Tassevaṃ udānaṃ udānentasseva aruṇaṃ uṭṭhahi.
  874. 510874,113,2508,8,64,1,393,46,"Purohito ca pātova sukhaseyyapucchanatthaṃ āgantvā rājadvāre ṭhito tassa udānagītasaddaṃ sutvā cintesi‘‘ rājā hiyyo migavaṃ agamāsi, tattha sarabhamigaṃ viraddho bhavissati, tato amaccehi avahasiyamāno‘ māretvā naṃ āharissāmī’ ti khattiyamānena taṃ anubandhanto saṭṭhihatthe narake patito bhavissati, dayālunā sarabharājena rañño dosaṃ acintetvā rājā uddharito bhavissati, tena maññe udānaṃ udānetī’’ ti. "
  875. 510875,113,2508,65,86,1,148,19,Evaṃ brāhmaṇassa rañño paripuṇṇabyañjanaṃ udānaṃ sutvā sumajjite ādāse mukhaṃ olokentassa chāyā viya raññā ca sarabhena ca katakāraṇaṃ pākaṭaṃ ahosi.
  876. 510876,113,2508,87,91,1,28,4,So nakhaggena dvāraṃ ākoṭesi.
  877. 510877,113,2508,92,101,1,21,5,Rājā‘‘ ko eso’’ ti pucchi.
  878. 510878,113,2508,102,110,1,21,4,‘‘ Ahaṃ deva purohito’’ ti.
  879. 510879,113,2508,111,122,1,45,7,Athassa dvāraṃ vivaritvā‘‘ ito ehācariyā’’ ti āha.
  880. 510880,113,2508,123,172,1,271,39,"So pavisitvā rājānaṃ jayāpetvā ekamantaṃ ṭhito‘‘ ahaṃ, mahārāja, tayā araññe katakāraṇaṃ jānāmi, tvaṃ ekaṃ sarabhamigaṃ anubandhanto narake patito, atha naṃ so sarabho silāya yoggaṃ katvā narakato uddhari, so tvaṃ tassa guṇaṃ anussaritvā udānaṃ udānesī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  881. 510881,113,2509,2,4,1,0,0,140.
  882. 510882,113,2510,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sarabhaṃ giriduggasmiṃ, yaṃ tvaṃ anusarī pure; "
  883. 510883,113,2511,2,6,1,38,3,"Alīnacittassa tuvaṃ, vikkantamanujīvasi. "
  884. 510884,113,2512,2,4,1,0,0,141.
  885. 510885,113,2513,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Yo taṃ viduggā narakā samuddhari, silāya yoggaṃ sarabho karitvā; "
  886. 510886,113,2514,2,13,1,64,8,"Dukkhūpanītaṃ maccumukhā pamocayi, alīnacittaṃ ta migaṃ vadesī’’ ti. "
  887. 510887,113,2515,2,6,1,26,3,Tattha {anusarī}ti anubandhi.
  888. 510888,113,2515,7,11,1,43,4,Vikkantan ti uddharaṇatthāya kataparakkamaṃ.
  889. 510889,113,2515,12,21,1,65,7,"{Anujīvasī}ti upajīvasi, tassānubhāvena tayā jīvitaṃ laddhanti attho. "
  890. 510890,113,2515,22,25,1,20,2,{Samuddharī}ti uddhari.
  891. 510891,113,2515,26,36,1,73,9,Ta migaṃ {vadesī}ti taṃ suvaṇṇasarabhamigaṃ idha sirisayane nisinno vaṇṇesi.
  892. 510892,113,2516,2,31,1,138,22,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ mayā saddhiṃ na migavaṃ gato, sabbaṃ pavattiṃ jānāti, kathaṃ nu kho jānāti, pucchissāmi nan’’ ti cintetvā navamaṃ gāthamāha– "
  893. 510893,113,2517,2,4,1,0,0,142.
  894. 510894,113,2518,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Kiṃ tvaṃ nu tattheva tadā ahosi, udāhu te koci naṃ etadakkhā; "
  895. 510895,113,2519,2,14,1,65,9,"Vivaṭacchaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpan’’ ti. "
  896. 510896,113,2520,2,13,1,68,10,"Tattha bhiṃsarūpan ti kiṃ nu te ñāṇaṃ balavajātikaṃ, tenetaṃ jānāsīti. "
  897. 510897,113,2521,2,23,1,128,15,"Brāhmaṇo ‘‘ nāhaṃ sabbaññubuddho, byañjanaṃ amakkhetvā tayā kathitagāthānaṃ pana mayhaṃ attho upaṭṭhātī’’ ti dīpento dasamaṃ gāthamāha– "
  898. 510898,113,2522,2,4,1,0,0,143.
  899. 510899,113,2523,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ, na cāpi me koci naṃ etadakkhā; "
  900. 510900,113,2524,2,13,1,61,7,"Gāthāpadānañca subhāsitānaṃ, atthaṃ tadānenti janinda dhīrā’’ ti. "
  901. 510901,113,2525,2,10,1,61,7,Tattha subhāsitānan ti byañjanaṃ amakkhetvā suṭṭhu bhāsitānaṃ.
  902. 510902,113,2525,11,21,1,58,8,"Atthaṃ {tadānentī}ti yo tesaṃ attho, taṃ ānenti upadhārentīti. "
  903. 510903,113,2526,2,8,1,38,6,Rājā tassa tussitvā bahuṃ dhanaṃ adāsi.
  904. 510904,113,2526,9,20,1,96,10,"Tato paṭṭhāya dānādipuññābhirato ahosi, manussāpi puññābhiratā hutvā matamatā saggameva pūrayiṃsu. "
  905. 510905,113,2526,21,33,1,69,8,Athekadivasaṃ rājā‘‘ lakkhaṃ vijjhissāmī’’ ti purohitamādāya uyyānaṃ gato.
  906. 510906,113,2526,34,110,1,491,65,"Tadā sakko devarājā bahū nave deve ca devakaññāyo ca disvā‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti āvajjento sarabhamigena narakā uddharitvā rañño sīlesu patiṭṭhāpitabhāvaṃ ñatvā‘‘ rañño ānubhāvena mahājano puññāni karoti, tena devaloko paripūrati, idāni kho pana rājā lakkhaṃ vijjhituṃ uyyānaṃ gato, taṃ vīmaṃsitvā sīhanādaṃ nadāpetvā sarabhamigassa guṇaṃ kathāpetvā attano ca sakkabhāvaṃ jānāpetvā ākāse ṭhito dhammaṃ desetvā mettāya ceva pañcannaṃ sīlānañca guṇaṃ kathetvā āgamissāmī’’ ti cintetvā uyyānaṃ agamāsi. "
  907. 510907,113,2526,111,123,1,60,8,Rājāpi‘‘ lakkhaṃ vijjhissāmī’’ ti dhanuṃ āropetvā saraṃ sannayhi.
  908. 510908,113,2526,124,136,1,82,12,Tasmiṃ khaṇe sakko rañño ca lakkhassa ca antare attano ānubhāvena sarabhaṃ dassesi.
  909. 510909,113,2526,137,143,1,29,6,Rājā taṃ disvā saraṃ na muñci.
  910. 510910,113,2526,144,152,1,60,8,Atha naṃ sakko purohitassa sarīre adhimuccitvā gāthaṃ abhāsi–
  911. 510911,113,2527,2,4,1,0,0,144.
  912. 510912,113,2528,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Ādāya pattiṃ paraviriyaghātiṃ, cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase tuvaṃ; "
  913. 510913,113,2529,2,15,1,65,10,"Nunno saro sarabhaṃ hantu khippaṃ, annañhi etaṃ varapañña rañño’’ ti. "
  914. 510914,113,2530,2,8,1,41,5,Tattha pattin ti vājapattehi samannāgataṃ.
  915. 510915,113,2530,9,13,1,42,4,Paraviriyaghātin ti paresaṃ vīriyaghātakaṃ.
  916. 510916,113,2530,14,27,1,88,13,Cāpe saran ti etaṃ pattasahitaṃ saraṃ cāpe ādāya sannayhitvā idāni tvaṃ kiṃ vicikicchasi.
  917. 510917,113,2530,28,40,1,66,10,{Hantū}ti tayā vissaṭṭho hutvā esa saro khippaṃ imaṃ sarabhaṃ hanatu.
  918. 510918,113,2530,41,54,1,75,11,"Annañhi etan ti varapañña, mahārāja, sarabho nāma rañño āhāro bhakkhoti attho. "
  919. 510919,113,2531,2,5,1,19,3,Tato rājā gāthamāha–
  920. 510920,113,2532,2,4,1,0,0,145.
  921. 510921,113,2533,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Addhā pajānāmi ahampi etaṃ, annaṃ migo brāhmaṇa khattiyassa; "
  922. 510922,113,2534,2,14,1,59,9,"Pubbe katañca apacāyamāno, tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmī’’ ti. "
  923. 510923,113,2535,2,28,1,148,21,"Tattha pubbe {katañcā}ti brāhmaṇa, ahametaṃ ekaṃsena jānāmi yathā migo khattiyassa annaṃ, pubbe pana iminā mayhaṃ kataguṇaṃ pūjemi, tasmā taṃ na hanāmīti. "
  924. 510924,113,2536,2,5,1,25,3,Tato sakko gāthādvayamāha–
  925. 510925,113,2537,2,4,1,0,0,146.
  926. 510926,113,2538,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Neso migo mahārāja, asureso disampati; "
  927. 510927,113,2539,2,8,1,42,5,"Etaṃ hantvā manussinda, bhavassu amarādhipo. "
  928. 510928,113,2540,2,4,1,0,0,147.
  929. 510929,113,2541,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Sace ca rājā vicikicchase tuvaṃ, hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ; "
  930. 510930,113,2542,2,12,1,59,7,"Saputtadāro naravīraseṭṭha, gantā tuvaṃ vetaraṇiṃ yamassā’’ ti. "
  931. 510931,113,2543,2,13,1,71,9,"Tattha {asureso}ti asuro eso, asurajeṭṭhako sakko esoti adhippāyena vadati. "
  932. 510932,113,2543,14,25,1,72,10,{Amarādhipo}ti tvaṃ etaṃ sakkaṃ māretvā sayaṃ sakko devarājā hohīti vadati.
  933. 510933,113,2543,26,52,1,130,18,"Vetaraṇiṃ {yamassā}ti‘‘ sace etaṃ‘ sahāyo me’ ti cintetvā na māressasi, saputtadāro yamassa vetaraṇinirayaṃ gato bhavissasī’’ ti naṃ tāsesi. "
  934. 510934,113,2544,2,8,1,26,5,Tato rājā dve gāthā abhāsi–
  935. 510935,113,2545,2,4,1,0,0,148.
  936. 510936,113,2546,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe, puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā; "
  937. 510937,113,2547,2,13,1,60,10,"Gacchemu taṃ vetaraṇiṃ yamassa, na tveva hañño mama pāṇado yo. "
  938. 510938,113,2548,2,4,1,0,0,149.
  939. 510939,113,2549,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ, ekassa kattā vivanasmi ghore; "
  940. 510940,113,2550,2,14,1,67,9,"Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, jānaṃ mahābrahme kathaṃ haneyyan’’ ti. "
  941. 510941,113,2551,2,31,1,155,25,"Tattha mama pāṇado {yo}ti brāhmaṇa, yo mama pāṇadado yena me piyaṃ jīvitaṃ dinnaṃ, narakaṃ pavisantena mayā so na tveva hañño na hanitabbo, avajjho esoti vadati. "
  942. 510942,113,2551,32,61,1,209,27,"Ekassa kattā vivanasmi {ghore}ti dāruṇe araññe paviṭṭhassa sato ekassa asahāyakassa mama kattā kārako jīvitassa dāyako, svāhaṃ taṃ iminā kataṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ sarantoyeva taṃ guṇaṃ jānantoyeva kathaṃ haneyyaṃ. "
  943. 510943,113,2552,2,16,1,114,13,Atha sakko purohitassa sarīrato apagantvā sakkattabhāvaṃ māpetvā ākāse ṭhatvā rañño guṇaṃ pakāsento gāthādvayamāha–
  944. 510944,113,2553,2,4,1,0,0,150.
  945. 510945,113,2554,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Mittābhirādhī cirameva jīva, rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe pasāsa; "
  946. 510946,113,2555,2,9,1,55,6,"Nārīgaṇehi paricāriyanto, modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo. "
  947. 510947,113,2556,2,4,1,0,0,151.
  948. 510948,113,2557,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Akkodhano niccapasannacitto, sabbātithī yācayogo bhavitvā; "
  949. 510949,113,2558,2,14,1,63,9,"Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, anindito saggamupehi ṭhānan’’ ti. "
  950. 510950,113,2559,2,11,1,63,7,Tattha {mittābhirādhī}ti mitte ārādhento tosento tesu adubbhamāno.
  951. 510951,113,2559,12,22,1,102,9,{Sabbātithī}ti sabbe dhammikasamaṇabrāhmaṇe atithī pāhunakeyeva katvā pariharanto yācitabbayuttako hutvā.
  952. 510952,113,2559,23,34,1,95,10,{Anindito}ti dānādīni puññāni karaṇena pamudito devalokena abhinandito hutvā saggaṭṭhānaṃ upehīti.
  953. 510953,113,2560,2,28,1,140,19,"Evaṃ vatvā sakko‘‘ ahaṃ mahārājaṃ taṃ pariggaṇhituṃ āgato, tvaṃ attānaṃ pariggaṇhituṃ nādāsi, appamatto hohī’’ ti taṃ ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. "
  954. 510954,113,2561,2,27,1,154,18,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi sāriputto saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jānātiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  955. 510955,113,2561,28,45,1,76,11,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, purohito sāriputto, sarabhamigo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  956. 510956,113,2562,2,4,1,31,2,Sarabhamigajātakavaṇṇanā dasamā.
  957. 510957,113,2563,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  958. 510958,113,2564,2,9,1,40,6,"Amba phandana javana, nārada dūta kaliṅgā; "
  959. 510959,113,2565,2,9,1,43,6,"Akitti takkāriyaṃ ruru, sarabhaṃ dasa terase. "
  960. 510960,113,2566,2,4,1,30,2,Terasakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  961. 510961,113,2567,2,4,1,15,2,14 . Pakiṇṇakanipāto
  962. 510962,113,2569,2,7,1,23,2,[ 484]1. Sālikedārajātakavaṇṇanā
  963. 510963,113,2570,2,15,1,90,10,Sampannaṃ sālikedāran ti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  964. 510964,113,2570,16,30,1,43,4,Paccuppannavatthu sāmajātake( jā.2.22.296 ādayo) āvi bhavissati.
  965. 510965,113,2570,31,100,1,336,46,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu gihī posesī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃ te hontī’’ ti vatvā‘‘ mātāpitaro me, bhante’’ ti vutte‘‘ sādhu bhikkhu, porāṇakapaṇḍitā tiracchānā hutvā suvayoniyaṃ nibbattitvāpi jiṇṇe mātāpitaro kulāvake nipajjāpetvā mukhatuṇḍakena gocaraṃ āharitvā posesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  966. 510966,113,2571,2,8,1,45,6,Atīte rājagahe magadharājā nāma rajjaṃ kāresi.
  967. 510967,113,2571,9,16,1,64,7,Tadā nagarato pubbuttaradisāya sāliddiyo nāma brāhmaṇagāmo ahosi.
  968. 510968,113,2571,17,32,1,141,14,"Tassa pubbuttaradisāya magadhakhettaṃ atthi, tattha kosiyagotto nāma sāliddiyavāsī brāhmaṇo sahassakarīsamattaṃ khettaṃ gahetvā sāliṃ vapāpesi. "
  969. 510969,113,2571,33,61,1,250,26,"Uṭṭhite ca pana sasse vatiṃ thiraṃ kāretvā kassaci paṇṇāsakarīsamattaṃ, kassaci saṭṭhikarīsamattanti evaṃ pañcasatakarīsamattaṃ khettaṃ attano purisānaṃyeva ārakkhaṇatthāya datvā sesaṃ pañcasatakarīsamattaṃ khettaṃ bhatiṃ katvā ekassa bhatakassa adāsi. "
  970. 510970,113,2571,62,68,1,40,6,So tattha kuṭiṃ katvā rattindivaṃ vasati.
  971. 510971,113,2571,69,82,1,116,12,"Khettassa pana pubbuttaradisābhāge ekasmiṃ sānupabbate mahantaṃ simbalivanaṃ atthi, tattha anekāni suvasatāni vasanti. "
  972. 510972,113,2571,83,91,1,64,8,Tadā bodhisatto tasmiṃ suvasaṅghe suvarañño putto hutvā nibbatti.
  973. 510973,113,2571,92,98,1,66,6,So vayappatto abhirūpo thāmasampanno sakaṭanābhipamāṇasarīro ahosi.
  974. 510974,113,2571,99,120,1,105,16,"Athassa pitā mahallakakāle‘‘ ahaṃ idāni dūraṃ gantuṃ na sakkomi, tvaṃ imaṃ gaṇaṃ pariharā’’ ti gaṇaṃ niyyādesi. "
  975. 510975,113,2571,121,145,1,217,22,"So punadivasato paṭṭhāya mātāpitūnaṃ gocaratthāya gantuṃ nādāsi, suvagaṇaṃ pariharanto himavantaṃ gantvā sayaṃjātasālivane yāvadatthaṃ sāliṃ khāditvā āgamanakāle mātāpitūnaṃ pahonakaṃ gocaraṃ āharitvā mātāpitaro posesi. "
  976. 510976,113,2572,2,24,1,104,16,"Athassa ekadivasaṃ suvā ārocesuṃ‘‘ pubbe imasmiṃ kāle magadhakhette sāli paccati, idāni kiṃ nu kho jātan’’ ti?"
  977. 510977,113,2572,25,36,1,37,7,‘‘ Tena hi jānāthā’’ ti dve suve pahiṇiṃsu.
  978. 510978,113,2572,37,66,1,208,25,Te gantvā magadhakhette otarantā tassa bhatiyā rakkhaṇapurisassa khette otaritvā sāliṃ khāditvā ekaṃ sālisīsaṃ ādāya simbalivanaṃ gantvā sālisīsaṃ mahāsattassa pādamūle ṭhapetvā‘‘ tattha evarūpo sālī’’ ti vadiṃsu.
  979. 510979,113,2572,67,76,1,75,9,So punadivase suvagaṇaparivuto tattha gantvā tasmiṃ bhatakassa khette otari.
  980. 510980,113,2572,77,92,1,90,15,So pana puriso suve sāliṃ khādante disvā ito cito ca dhāvitvā vārentopi vāretuṃ na sakkoti.
  981. 510981,113,2572,93,100,1,60,7,Sesā suvā yāvadatthaṃ sāliṃ khāditvā tucchamukhāva gacchanti.
  982. 510982,113,2572,101,113,1,89,12,Suvarājā pana bahūni sālisīsāni ekato katvā tehi parivuto hutvā āharitvā mātāpitūnaṃ deti.
  983. 510983,113,2572,114,120,1,50,6,Suvā punadivasato paṭṭhāya tattheva sāliṃ khādiṃsu.
  984. 510984,113,2572,121,192,1,381,51,"Atha so puriso‘‘ sace ime aññaṃ katipāhaṃ evaṃ khādissanti, kiñci na bhavissati, brāhmaṇo sāliṃ agghāpetvā mayhaṃ iṇaṃ karissati, gantvā tassa ārocessāmī’’ ti sālimuṭṭhinā saddhiṃ tathārūpaṃ paṇṇākāraṃ gahetvā sāliddiyagāmaṃ gantvā brāhmaṇaṃ passitvā vanditvā paṇṇākāraṃ datvā ekamantaṃ ṭhito‘‘ kiṃ, bho purisa, sampannaṃ sālikhettan’’ ti puṭṭho‘‘ āma, brāhmaṇa, sampannan’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  985. 510985,113,2573,2,4,1,0,0,1.
  986. 510986,113,2574,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Sampannaṃ sālikedāraṃ, suvā bhuñjanti kosiya; "
  987. 510987,113,2575,2,9,1,40,6,"Paṭivedemi te brahme, na ne vāretumussahe. "
  988. 510988,113,2576,2,4,1,0,0,2.
  989. 510989,113,2577,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Eko ca tattha sakuṇo, yo nesaṃ sabbasundaro; "
  990. 510990,113,2578,2,11,1,47,6,"Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchatī’’ ti. "
  991. 510991,113,2579,2,7,1,40,5,Tattha sampannan ti paripuṇṇaṃ avekallaṃ.
  992. 510992,113,2579,8,11,1,26,3,Sālikedāran ti sālikhettaṃ.
  993. 510993,113,2579,12,32,1,196,19,{Sabbasundaro}ti sabbehi koṭṭhāsehi sundaro rattatuṇḍo jiñjukasannibhaakkhi rattapādo tīhi rattarājīhi parikkhittagīvo mahāmayūrapamāṇo so yāvadatthaṃ sāliṃ khāditvā aññaṃ tuṇḍena gahetvā gacchatīti.
  994. 510994,113,2580,2,23,1,110,15,"Brāhmaṇo tassa kathaṃ sutvā suvarāje sinehaṃ uppādetvā khettapālaṃ pucchi‘‘ ambho purisa, pāsaṃ oḍḍetuṃ jānāsī’’ ti?"
  995. 510995,113,2580,24,32,1,13,3,"‘‘ Āma, jānāmī’’ ti. "
  996. 510996,113,2580,33,37,1,27,4,Atha naṃ gāthāya ajjhabhāsi–
  997. 510997,113,2581,2,4,1,0,0,3.
  998. 510998,113,2582,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Oḍḍentu vālapāsāni, yathā bajjhetha so dijo; "
  999. 510999,113,2583,2,11,1,42,6,"Jīvañca naṃ gahetvāna, ānayehi mamantike’’ ti. "
  1000. 511000,113,2584,2,7,1,26,3,Tattha {oḍḍentū}ti oḍḍayantu.
  1001. 511001,113,2584,8,11,1,38,2,{Vālapāsānī}ti assavālādirajjumayapāsāni.
  1002. 511002,113,2584,12,18,1,31,6,Jīvañca nan ti jīvantaṃ eva naṃ.
  1003. 511003,113,2584,19,22,1,15,2,{Ānayehī}ti ānehi.
  1004. 511004,113,2585,2,37,1,262,31,Taṃ sutvā khettapālo sāliṃ agghāpetvā iṇassa akatabhāvena tuṭṭho gantvā assavāle vaṭṭetvā‘‘ ajja imasmiṃ ṭhāne otarissatī’’ ti suvarañño otaraṇaṭṭhānaṃ sallakkhetvā punadivase pātova cāṭipamāṇaṃ pañjaraṃ katvā pāsañca oḍḍetvā suvānaṃ āgamanaṃ olokento kuṭiyaṃ nisīdi.
  1005. 511005,113,2585,38,49,1,107,10,Suvarājāpi suvagaṇaparivuto āgantvā aloluppacāratāya hiyyo khāditaṭṭhāne oḍḍitapāse pādaṃ pavesantova otari.
  1006. 511006,113,2585,50,77,1,178,20,"So attano baddhabhāvaṃ ñatvā cintesi‘‘ sacāhaṃ idāneva baddharavaṃ ravissāmi, ñātakāme bhayatajjitā gocaraṃ aggahetvāva palāyissanti, yāva etesaṃ gocaraggahaṇaṃ, tāva adhivāsessāmī’’ ti. "
  1007. 511007,113,2585,78,87,1,80,9,So tesaṃ suhitabhāvaṃ ñatvā maraṇabhayatajjito hutvā tikkhattuṃ baddharavaṃ ravi.
  1008. 511008,113,2585,88,93,1,28,5,Atha sabbe te suvā palāyiṃsu.
  1009. 511009,113,2585,94,116,1,113,17,"Suvarājā‘‘ ettakesu me ñātakesu nivattitvā olokento ekopi natthi, kiṃ nu kho mayā pāpaṃ katan’’ ti vilapanto gāthamāha– "
  1010. 511010,113,2586,2,4,1,0,0,4.
  1011. 511011,113,2587,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ete bhutvā pivitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; "
  1012. 511012,113,2588,2,13,1,46,8,"Eko baddhosmi pāsena, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā’’ ti. "
  1013. 511013,113,2589,2,51,1,306,39,"Khettapālo suvarājassa baddharavaṃ suvānañca ākāse pakkhandanasaddaṃ sutvā‘‘ kiṃ nu kho’’ ti kuṭiyā oruyha pāsāṭṭhānaṃ gantvā suvarājānaṃ disvā‘‘ yasseva me pāso oḍḍito, sveva baddho’’ ti tuṭṭhamānaso suvarājānaṃ pāsato mocetvā dve pāde ekato bandhitvā daḷhaṃ ādāya sāliddiyagāmaṃ gantvā suvarājaṃ brāhmaṇassa adāsi. "
  1014. 511014,113,2589,52,67,1,123,15,Brāhmaṇo balavasinehena mahāsattaṃ ubhohi hatthehi daḷhaṃ gahetvā aṅke nisīdāpetvā tena saddhiṃ sallapanto dve gāthā abhāsi–
  1015. 511015,113,2590,2,4,1,0,0,5.
  1016. 511016,113,2591,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Udaraṃ nūna aññesaṃ, suva accodaraṃ tava; "
  1017. 511017,113,2592,2,8,1,44,5,"Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchasi. "
  1018. 511018,113,2593,2,4,1,0,0,6.
  1019. 511019,113,2594,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Koṭṭhaṃ nu tattha pūresi, suva veraṃ nu te mayā; "
  1020. 511020,113,2595,2,13,1,47,8,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kuhiṃ sāliṃ nidāhasī’’ ti. "
  1021. 511021,113,2596,2,16,1,78,11,"Tattha udaraṃ {nūnā}ti aññesaṃ udaraṃ udarameva maññe, tava udaraṃ pana atiudaraṃ. "
  1022. 511022,113,2596,17,21,1,27,3,{Tatthā}ti tasmiṃ simbalivane.
  1023. 511023,113,2596,22,26,1,32,3,{Pūresī}ti vassārattatthāya pūresi.
  1024. 511024,113,2596,27,40,1,54,7,"{Nidāhasī}ti nidhānaṃ katvā ṭhapesi,‘‘ nidhīyasī’’ tipi pāṭho. "
  1025. 511025,113,2597,2,9,1,62,7,Taṃ sutvā suvarājā madhurāya manussabhāsāya sattamaṃ gāthamāha–
  1026. 511026,113,2598,2,4,1,0,0,7.
  1027. 511027,113,2599,2,15,1,49,10,"‘ ‘ Na me veraṃ tayā saddhiṃ, koṭṭho mayhaṃ na vijjati; "
  1028. 511028,113,2600,2,8,1,43,5,"Iṇaṃ muñcāmiṇaṃ dammi, sampatto koṭasimbaliṃ; "
  1029. 511029,113,2601,2,12,1,46,7,"Nidhimpi tattha nidahāmi, evaṃ jānāhi kosiyā’’ ti. "
  1030. 511030,113,2602,2,16,1,85,13,Tattha iṇaṃ muñcāmiṇaṃ {dammī}ti tava sāliṃ haritvā iṇaṃ muñcāmi ceva dammi cāti vadati.
  1031. 511031,113,2602,17,24,1,61,6,{Nidhimpī}ti ekaṃ tattha simbalivane anugāmikanidhimpi nidahāmi.
  1032. 511032,113,2603,2,6,1,24,4,Atha naṃ brāhmaṇo pucchi–
  1033. 511033,113,2604,2,4,1,0,0,8.
  1034. 511034,113,2605,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kīdisaṃ te iṇadānaṃ, iṇamokkho ca kīdiso; "
  1035. 511035,113,2606,2,10,1,44,5,"Nidhinidhānamakkhāhi , atha pāsā pamokkhasī’’ ti. "
  1036. 511036,113,2607,2,7,1,31,5,Tattha iṇadānan ti iṇassa dānaṃ.
  1037. 511037,113,2607,8,12,1,33,4,Nidhinidhānan ti nidhino nidhānaṃ.
  1038. 511038,113,2608,2,11,1,69,9,Evaṃ brāhmaṇena puṭṭho suvarājā tassa byākaronto catasso gāthā abhāsi–
  1039. 511039,113,2609,2,4,1,0,0,9.
  1040. 511040,113,2610,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ajātapakkhā taruṇā, puttakā mayha kosiya; "
  1041. 511041,113,2611,2,11,1,46,8,"Te maṃ bhatā bharissanti, tasmā tesaṃ iṇaṃ dade. "
  1042. 511042,113,2612,2,4,1,0,0,10.
  1043. 511043,113,2613,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Mātā pitā ca me vuddhā, jiṇṇakā gatayobbanā; "
  1044. 511044,113,2614,2,9,1,42,6,"Tesaṃ tuṇḍena hātūna, muñce pubbakataṃ iṇaṃ. "
  1045. 511045,113,2615,2,4,1,0,0,11.
  1046. 511046,113,2616,2,12,1,42,6,"‘ ‘ Aññepi tattha sakuṇā, khīṇapakkhā sudubbalā; "
  1047. 511047,113,2617,2,10,1,46,7,"Tesaṃ puññatthiko dammi, taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā. "
  1048. 511048,113,2618,2,4,1,0,0,12.
  1049. 511049,113,2619,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Īdisaṃ me iṇadānaṃ, iṇamokkho ca īdiso; "
  1050. 511050,113,2620,2,10,1,42,5,"Nidhinidhānamakkhāmi , evaṃ jānāhi kosiyā’’ ti. "
  1051. 511051,113,2621,2,6,1,23,3,Tattha {hātūnā}ti haritvā.
  1052. 511052,113,2621,7,16,1,67,9,Taṃ nidhin ti taṃ puññakammaṃ paṇḍitā anugāmikanidhiṃ nāma kathenti.
  1053. 511053,113,2621,17,31,1,71,8,"Nidhinidhānan ti nidhino nidhānaṃ,‘‘ nidhānanidhin’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  1054. 511054,113,2622,2,10,1,70,8,Brāhmaṇo mahāsattassa dhammakathaṃ sutvā pasannacitto dve gāthā abhāsi.
  1055. 511055,113,2623,2,4,1,0,0,13.
  1056. 511056,113,2624,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; "
  1057. 511057,113,2625,2,9,1,41,6,"Ekaccesu manussesu, ayaṃ dhammo na vijjati. "
  1058. 511058,113,2626,2,4,1,0,0,14.
  1059. 511059,113,2627,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ, saha sabbehi ñātibhi; "
  1060. 511060,113,2628,2,13,1,45,8,"Punāpi suva passemu, piyaṃ me tava dassanan’’ ti. "
  1061. 511061,113,2629,2,15,1,103,13,Tattha bhuñja sālin ti ito paṭṭhāya nibbhayo hutvā bhuñjāti karīsasahassampi tasseva niyyādento evamāha.
  1062. 511062,113,2629,16,25,1,65,8,{Passemū}ti attano ruciyā āgataṃ aññesupi divasesu taṃ passeyyāmāti.
  1063. 511063,113,2630,2,23,1,205,21,Evaṃ brāhmaṇo mahāsattaṃ yācitvā piyaputtaṃ viya muducittena olokento pādato bandhanaṃ mocetvā satapākatelena pāde makkhetvā bhaddapīṭhe nisīdāpetvā kañcanataṭṭake madhulāje khādāpetvā sakkharodakaṃ pāyesi.
  1064. 511064,113,2630,24,39,1,66,10,"Athassa suvarājā‘‘ appamatto hohi, brāhmaṇā’’ ti vatvā ovādaṃ dento āha– "
  1065. 511065,113,2631,2,4,1,0,0,15.
  1066. 511066,113,2632,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Bhuttañca pītañca tavassamamhi, ratī ca no kosiya te sakāse; "
  1067. 511067,113,2633,2,13,1,61,8,"Nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, jiṇṇe ca mātāpitaro bharassū’’ ti. "
  1068. 511068,113,2634,2,7,1,35,4,Tattha {tavassamamhī}ti tava nivesane.
  1069. 511069,113,2634,8,11,1,15,2,{Ratī}ti abhirati.
  1070. 511070,113,2635,2,11,1,57,7,Taṃ sutvā brāhmaṇo tuṭṭhamānaso udānaṃ udānento gāthamāha–
  1071. 511071,113,2636,2,4,1,0,0,16.
  1072. 511072,113,2637,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Lakkhī vata me udapādi ajja, yo addasāsiṃ pavaraṃ dijānaṃ; "
  1073. 511073,113,2638,2,12,1,56,7,"Suvassa sutvāna subhāsitāni, kāhāmi puññāni anappakānī’’ ti. "
  1074. 511074,113,2639,2,8,1,39,5,Tattha {lakkhī}ti sirīpi puññampi paññāpi.
  1075. 511075,113,2640,2,10,1,90,8,Mahāsatto brāhmaṇena attano dinnaṃ karīsasahassamattaṃ paṭikkhipitvā aṭṭhakarīsameva gaṇhi.
  1076. 511076,113,2640,11,35,1,159,19,"Brāhmaṇo thambhe nikhanitvā tassa khettaṃ niyyādetvā gandhamālādīhi pūjetvā khamāpetvā‘‘ gaccha sāmi, assumukhe rodamāne mātāpitaro assāsehī’’ ti vatvā taṃ uyyojesi. "
  1077. 511077,113,2640,36,53,1,94,12,"So tuṭṭhamānaso sālisīsaṃ ādāya gantvā mātāpitūnaṃ purato nikkhipitvā‘‘ ammatātā, uṭṭhethā’’ ti āha. "
  1078. 511078,113,2640,54,73,1,96,12,"Te assumukhā rodamānā uṭṭhahiṃsu, tāvadeva suvagaṇā sannipatitvā‘‘ kathaṃ muttosi, devā’’ ti pucchiṃsu. "
  1079. 511079,113,2640,74,79,1,34,5,So tesaṃ sabbaṃ vitthārato kathesi.
  1080. 511080,113,2640,80,89,1,92,9,Kosiyopi suvarañño ovādaṃ sutvā tato paṭṭhāya dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ mahādānaṃ paṭṭhapesi.
  1081. 511081,113,2640,90,94,1,41,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā osānagāthamāha–
  1082. 511082,113,2641,2,4,1,0,0,17.
  1083. 511083,113,2642,2,11,1,55,7,"‘ ‘ So kosiyo attamano udaggo, annañca pānañcabhisaṅkharitvā; "
  1084. 511084,113,2643,2,12,1,58,7,"Annena pānena pasannacitto, santappayi samaṇabrāhmaṇe cā’’ ti. "
  1085. 511085,113,2644,2,9,1,65,6,Tattha {santappayī}ti gahitagahitāni bhājanāni pūrento santappesīti.
  1086. 511086,113,2645,2,29,1,189,22,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhu mātāpitūnaṃ posanaṃ nāma paṇḍitānaṃ vaṃso’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1087. 511087,113,2645,30,48,1,124,14,"Tadā suvagaṇā buddhaparisā ahesuṃ, mātāpitaro mahārājakulāni, khettapālo channo, brāhmaṇo ānando, suvarājā pana ahameva ahosinti. "
  1088. 511088,113,2646,2,4,1,31,2,Sālikedārajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  1089. 511089,113,2648,2,7,1,25,2,[ 485]2. Candakinnarījātakavaṇṇanā
  1090. 511090,113,2649,2,17,1,127,12,Upanīyatidaṃ {maññe}ti idaṃ satthā kapilavatthupuraṃ upanissāya nigrodhārāme viharanto rājanivesane rāhulamātaraṃ ārabbha kathesi.
  1091. 511091,113,2649,18,24,1,51,6,Idaṃ pana jātakaṃ dūrenidānato paṭṭhāya kathetabbaṃ.
  1092. 511092,113,2649,25,41,1,150,15,"Sā panesā nidānakathā yāva laṭṭhivane uruvelakassapasīhanādā apaṇṇakajātake kathitā, tato paraṃ yāva kapilavatthugamanā vessantarajātake āvi bhavissati. "
  1093. 511093,113,2649,42,93,1,272,27,Satthā pana pitu nivesane nisīditvā antarabhattasamaye mahādhammapālajātakaṃ( jā.1.10.92 ādayo) kathetvā katabhattakicco‘‘ rāhulamātu nivesane nisīditvā tassā guṇaṃ vaṇṇento candakinnarījātakaṃ( jā.1.14.18 ādayo) kathessāmī’’ ti rājānaṃ pattaṃ gāhāpetvā dvīhi aggasāvakehi saddhiṃ rāhulamātu nivesanaṭṭhānaṃ pāyāsi.
  1094. 511094,113,2649,94,102,1,103,8,Tadā tassā sammukhā cattālīsasahassanāṭakitthiyo vasanti tāsu khattiyakaññānaṃyeva navutiadhikasahassaṃ.
  1095. 511095,113,2649,103,117,1,76,10,Sā tathāgatassa āgamanaṃ ñatvā‘‘ sabbā kāsāvāneva nivāsentū’’ ti tāsaṃ ārocāpesi.
  1096. 511096,113,2649,118,121,1,16,3,Tā tathā kariṃsu.
  1097. 511097,113,2649,122,127,1,34,4,Satthā āgantvā paññattāsane nisīdi.
  1098. 511098,113,2649,128,136,1,64,7,"Atha tā sabbāpi ekappahāreneva viraviṃsu, mahāparidevasaddo ahosi. "
  1099. 511099,113,2649,137,147,1,99,10,Rāhulamātāpi paridevitvā sokaṃ vinodetvā satthāraṃ vanditvā rājagatena bahumānena sagāravena nisīdi.
  1100. 511100,113,2649,148,209,1,349,45,"Rājā tassā guṇakathaṃ ārabhi,‘‘ bhante, mama suṇhā‘ tumhehi kāsāvāni nivatthānī’ ti sutvā kāsāvāneva nivāsesi,‘ mālādīni pariccattānī’ ti sutvā mālādīni pariccaji,‘ bhūmiyaṃ sayatī’ ti sutvā bhūmisayanāva jātā, tumhākaṃ pabbajitakāle vidhavā hutvā aññehi rājūhi pesitaṃ paṇṇākāraṃ na gaṇhi, evaṃ tumhesu asaṃhīracittā esā’’ ti nānappakārehi tassā guṇakathaṃ kathesi. "
  1101. 511101,113,2649,210,228,1,115,14,"Satthā‘‘ anacchariyaṃ, mahārāja, yaṃ esā idāni mama pacchime attabhāve mayi sasinehā asaṃhīracittā anaññaneyyā bhaveyya. "
  1102. 511102,113,2649,229,244,1,103,13,Esā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā ahosī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
  1103. 511103,113,2650,2,16,1,116,12,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente mahāsatto himavantapadese kinnarayoniyaṃ nibbatti, candā nāmassa bhariyā. "
  1104. 511104,113,2650,17,22,1,43,5,Te ubhopi candanāmake rajatapabbate vasiṃsu.
  1105. 511105,113,2650,23,35,1,114,12,Tadā bārāṇasirājā amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā dve kāsāyāni nivāsetvā sannaddhapañcāvudho ekakova himavantaṃ pāvisi.
  1106. 511106,113,2650,36,44,1,71,8,So migamaṃsaṃ khādanto ekaṃ khuddakanadiṃ anusañcaranto uddhaṃ abhiruhi.
  1107. 511107,113,2650,45,54,1,97,8,"Candapabbatavāsino kinnarā vassārattasamaye anotaritvā pabbateyeva vasanti, nidāghasamaye otaranti. "
  1108. 511108,113,2650,55,103,1,411,46,Tadā ca so candakinnaro attano bhariyāya saddhiṃ otaritvā tesu tesu ṭhānesu gandhe vilimpanto pupphareṇuṃ khādanto pupphapaṭe nivāsento pārupanto latādolāhi kīḷanto madhurassarena gāyanto taṃ khuddakanadiṃ patvā ekasmiṃ nivattanaṭṭhāne otaritvā udake pupphāni vikiritvā udakakīḷaṃ kīḷitvā pupphapaṭe nivāsetvā pārupitvā rajatapaṭṭavaṇṇāya vālukāya pupphāsanaṃ paññapetvā ekaṃ veḷu daṇḍakaṃ gahetvā sayane nisīdi .
  1109. 511109,113,2650,104,110,1,51,6,Tato candakinnaro veḷuṃ vādento madhurasaddena gāyi.
  1110. 511110,113,2650,111,121,1,70,10,Candakinnarī muduhatthe nāmetvā tassa avidūre ṭhitā nacci ceva gāyi ca.
  1111. 511111,113,2650,122,156,1,239,30,So rājā tesaṃ saddaṃ sutvā padasaddaṃ asāvento saṇikaṃ gantvā paṭicchanne ṭhatvā te kinnare disvā kinnariyā paṭibaddhacitto hutvā‘‘ taṃ kinnaraṃ vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā imāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappessāmī’’ ti ṭhatvā candakinnaraṃ vijjhi.
  1112. 511112,113,2650,157,163,1,49,6,So vedanāppatto paridevamāno catasso gāthā abhāsi–
  1113. 511113,113,2651,2,4,1,0,0,18.
  1114. 511114,113,2652,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane; "
  1115. 511115,113,2653,2,10,1,45,7,"Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti. "
  1116. 511116,113,2654,2,4,1,0,0,19.
  1117. 511117,113,2655,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi; "
  1118. 511118,113,2656,2,10,1,43,7,"Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. "
  1119. 511119,113,2657,2,4,1,0,0,20.
  1120. 511120,113,2658,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Tiṇamiva vanamiva milāyāmi, nadī aparipuṇṇāva sussāmi; "
  1121. 511121,113,2659,2,10,1,43,7,"Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. "
  1122. 511122,113,2660,2,4,1,0,0,21.
  1123. 511123,113,2661,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Vassamiva sare pāde, imāni assūni vattare mayhaṃ; "
  1124. 511124,113,2662,2,13,1,46,8,"Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehī’’ ti. "
  1125. 511125,113,2663,2,8,1,45,4,Tattha {upanīyatī}ti santativicchedaṃ upanīyati.
  1126. 511126,113,2663,9,12,1,15,3,Idan ti jīvitaṃ.
  1127. 511127,113,2663,13,22,1,50,7,"Pāṇā {me}ti bhadde, cande mama jīvitapāṇā nirujjhanti. "
  1128. 511128,113,2663,23,29,1,29,5,Osīdi {me}ti jīvitaṃ me osīdati.
  1129. 511129,113,2663,30,33,1,23,2,{Nitammāmī}ti atikilamāmi.
  1130. 511130,113,2663,34,60,1,143,22,"Tava {candiyā}ti idaṃ mama dukkhaṃ, na naṃ aññehi sokehi, atha kho tava candiyā socantiyā sokahetu yasmā tvaṃ mama viyogena socissasi, tasmāti attho. "
  1131. 511131,113,2663,61,70,1,92,8,Tiṇamiva vanamiva {milāyāmī}ti tattapāsāṇe khittatiṇamiva mūlachinnavanamiva milāyāmīti vadati.
  1132. 511132,113,2663,71,81,1,78,9,Sare {pāde}ti yathā nāma pabbatapāde patitavassaṃ saritvā acchinnadhāraṃ vattati.
  1133. 511133,113,2664,2,12,1,93,10,Mahāsatto imāhi catūhi gāthāhi paridevitvā pupphasayane nipannova satiṃ vissajjetvā parivatti.
  1134. 511134,113,2664,13,15,1,17,2,Rājā patiṭṭhitova.
  1135. 511135,113,2664,16,59,1,295,36,"Itarā mahāsatte paridevante attano ratiyā mattā hutvā tassa viddhabhāvaṃ na jānāti, visaññaṃ pana naṃ parivattitvā nipannaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho me piyasāmikassa dukkhan’’ ti upadhārentī pahāramukhato paggharantaṃ lohitaṃ disvā piyasāmike uppannaṃ balavasokaṃ sandhāretuṃ asakkontī mahāsaddena paridevi. "
  1136. 511136,113,2664,60,72,1,59,8,Rājā‘‘ kinnaro mato bhavissatī’’ ti nikkhamitvā attānaṃ dassesi.
  1137. 511137,113,2664,73,96,1,146,19,Candā taṃ disvā‘‘ iminā me corena piyasāmiko viddho bhavissatī’’ ti kampamānā palāyitvā pabbatamatthake ṭhatvā rājānaṃ paribhāsantī pañca gāthā abhāsi–
  1138. 511138,113,2665,2,4,1,0,0,22.
  1139. 511139,113,2666,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; "
  1140. 511140,113,2667,2,9,1,45,6,"Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti. "
  1141. 511141,113,2668,2,4,1,0,0,23.
  1142. 511142,113,2669,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā; "
  1143. 511143,113,2670,2,8,1,45,5,"Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. "
  1144. 511144,113,2671,2,4,1,0,0,24.
  1145. 511145,113,2672,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā; "
  1146. 511146,113,2673,2,8,1,45,5,"Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. "
  1147. 511147,113,2674,2,4,1,0,0,25.
  1148. 511148,113,2675,2,15,1,53,11,"‘ ‘ Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā; "
  1149. 511149,113,2676,2,10,1,43,7,"Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi. "
  1150. 511150,113,2677,2,4,1,0,0,26.
  1151. 511151,113,2678,2,15,1,53,11,"‘ ‘ Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā; "
  1152. 511152,113,2679,2,13,1,46,8,"Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ ti. "
  1153. 511153,113,2680,2,7,1,26,3,Tattha {varākiyā}ti kapaṇāya.
  1154. 511154,113,2680,8,13,1,42,4,{Paṭimuñcatū}ti paṭilabhatu phusatu pāpuṇātu.
  1155. 511155,113,2680,14,20,1,29,5,Mayha kāmā {hī}ti mayhaṃ kāmena.
  1156. 511156,113,2681,2,11,1,84,9,Rājā naṃ pañcahi gāthāhi paribhāsitvā pabbatamatthake ṭhitaṃyeva assāsento gāthamāha–
  1157. 511157,113,2682,2,4,1,0,0,27.
  1158. 511158,113,2683,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Mā tvaṃ cande rodi mā sopi, vanatimiramattakkhi; "
  1159. 511159,113,2684,2,13,1,51,8,"Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhī’’ ti. "
  1160. 511160,113,2685,2,12,1,66,7,Tattha {cande}ti mahāsattassa paridevanakāle nāmassa sutattā evamāha.
  1161. 511161,113,2685,13,16,1,49,2,{Vanatimiramattakkhī}ti vanatimirapupphasamānaakkhi.
  1162. 511162,113,2685,17,25,1,71,7,Pūjitā {nārībhī}ti soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā aggamahesī hessasi.
  1163. 511163,113,2686,2,18,1,84,12,Candā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ tvaṃ kiṃ maṃ vadesī’’ ti sīhanādaṃ nadantī anantaragāthamāha–
  1164. 511164,113,2687,2,4,1,0,0,28.
  1165. 511165,113,2688,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ; "
  1166. 511166,113,2689,2,13,1,46,8,"Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hī’’ ti. "
  1167. 511167,113,2690,2,10,1,50,8,Tattha api nūnahan ti api ekaṃseneva ahaṃ marissaṃ.
  1168. 511168,113,2691,2,10,1,59,8,So tassā vacanaṃ sutvā nicchandarāgo hutvā itaraṃ gāthamāha–
  1169. 511169,113,2692,2,4,1,0,0,29.
  1170. 511170,113,2693,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ; "
  1171. 511171,113,2694,2,11,1,47,6,"Tālīsatagarabhojanā , aññe taṃ migā ramissantī’’ ti. "
  1172. 511172,113,2695,2,7,1,32,4,Tattha api {bhīruke}ti bhīrujātike.
  1173. 511173,113,2695,8,34,1,171,21,"{Tālīsatagarabhojanā}ti tvaṃ tālīsapattatagarapattabhojanā migī, tasmā aññe taṃ migā ramissanti, na tvaṃ rājakulārahā, gacchāti naṃ avaca, vatvā ca pana nirapekkho hutvā pakkāmi. "
  1174. 511174,113,2696,2,22,1,183,20,Sā tassa gatabhāvaṃ ñatvā oruyha mahāsattaṃ āliṅgitvā pabbatamatthakaṃ āropetvā pabbatatale nipajjāpetvā sīsamassa attano ūrūsu katvā balavaparidevaṃ paridevamānā dvādasa gāthā abhāsi–
  1175. 511175,113,2697,2,4,1,0,0,30.
  1176. 511176,113,2698,2,16,1,59,11,"‘ ‘ Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti; "
  1177. 511177,113,2699,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1178. 511178,113,2700,2,4,1,0,0,31.
  1179. 511179,113,2701,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; "
  1180. 511180,113,2702,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1181. 511181,113,2703,2,4,1,0,0,32.
  1182. 511182,113,2704,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; "
  1183. 511183,113,2705,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1184. 511184,113,2706,2,4,1,0,0,33.
  1185. 511185,113,2707,2,10,1,49,5,"‘ ‘ Acchā savanti girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; "
  1186. 511186,113,2708,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1187. 511187,113,2709,2,4,1,0,0,34.
  1188. 511188,113,2710,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1189. 511189,113,2711,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1190. 511190,113,2712,2,4,1,0,0,35.
  1191. 511191,113,2713,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1192. 511192,113,2714,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1193. 511193,113,2715,2,4,1,0,0,36.
  1194. 511194,113,2716,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1195. 511195,113,2717,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1196. 511196,113,2718,2,4,1,0,0,37.
  1197. 511197,113,2719,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1198. 511198,113,2720,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1199. 511199,113,2721,2,4,1,0,0,38.
  1200. 511200,113,2722,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1201. 511201,113,2723,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1202. 511202,113,2724,2,4,1,0,0,39.
  1203. 511203,113,2725,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; "
  1204. 511204,113,2726,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1205. 511205,113,2727,2,4,1,0,0,40.
  1206. 511206,113,2728,2,9,1,49,5,"‘ ‘ Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; "
  1207. 511207,113,2729,2,10,1,51,7,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. "
  1208. 511208,113,2730,2,4,1,0,0,41.
  1209. 511209,113,2731,2,10,1,48,5,"‘ ‘ Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; "
  1210. 511210,113,2732,2,13,1,54,8,"Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassan’’ ti. "
  1211. 511211,113,2733,2,23,1,110,18,"Tattha te {pabbatā}ti yesu mayaṃ ekatova abhiramimha, ime te pabbatā tā ca kandarā tā ca giriguhāyo tatheva ṭhitā. "
  1212. 511212,113,2733,24,43,1,147,17,"Tesu ahaṃ idāni taṃ apassantī kathaṃ kassaṃ, kiṃ karissāmi, tesu pupphaphalapallavādisobhaṃ taṃ apassantī kathaṃ adhivāsetuṃ sakkhissāmīti paridevati. "
  1213. 511213,113,2733,44,47,1,48,2,{Paṇṇasanthatā}ti tālīsapattādigandhapaṇṇasantharā.
  1214. 511214,113,2733,48,51,1,22,2,{Acchā}ti vippasannodakā.
  1215. 511215,113,2733,52,55,1,23,2,{Nīlānī}ti nīlamaṇimayāni.
  1216. 511216,113,2733,56,59,1,22,2,{Pītānī}ti sovaṇṇamayāni.
  1217. 511217,113,2733,60,63,1,24,2,{Tambānī}ti manosilamayāni.
  1218. 511218,113,2733,64,68,1,29,3,{Tuṅgānī}ti uccāni tikhiṇaggāni.
  1219. 511219,113,2733,69,72,1,21,2,{Setānī}ti rajatamayāni.
  1220. 511220,113,2733,73,76,1,30,2,{Citrānī}ti sattaratanamissakāni.
  1221. 511221,113,2733,77,81,1,40,3,{Yakkhagaṇasevite}ti bhummadevatāhi sevite.
  1222. 511222,113,2734,2,52,1,278,37,"Iti sā dvādasahi gāthāhi paridevitvā mahāsattassa ure hatthaṃ ṭhapetvā santāpabhāvaṃ ñatvā‘‘ cando jīvatiyeva, devujjhānakammaṃ katvā jīvitamassa dassāmī’’ ti cintetvā‘‘ kiṃ nu kho lokapālā nāma natthi, udāhu vippavutthā, adu matā , te me piyasāmikaṃ na rakkhantī’’ ti devujjhānakammaṃ akāsi. "
  1223. 511223,113,2734,53,59,1,44,6,Tassā sokavegena sakkassa āsanaṃ uṇhaṃ ahosi.
  1224. 511224,113,2734,60,73,1,109,13,Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā brāhmaṇavaṇṇena vegeneva āgantvā kuṇḍikato udakaṃ gahetvā mahāsattaṃ āsiñci.
  1225. 511225,113,2734,74,86,1,72,10,"Tāvadeva visaṃ antaradhāyi, vaṇo ruhi, imasmiṃ ṭhāne viddhotipi na paññāyi. "
  1226. 511226,113,2734,87,90,1,25,3,Mahāsatto sukhito uṭṭhāsi.
  1227. 511227,113,2734,91,100,1,87,9,Candā piyasāmikaṃ arogaṃ disvā somanassappattā sakkassa pāde vandantī anantaragāthamāha–
  1228. 511228,113,2735,2,4,1,0,0,42.
  1229. 511229,113,2736,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Vande te ayirabrahme, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; "
  1230. 511230,113,2737,2,10,1,43,5,"Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamenā’’ ti. "
  1231. 511231,113,2738,2,14,1,51,7,Tattha {amatenā}ti udakaṃ‘‘ amatan’’ ti maññamānā evamāha.
  1232. 511232,113,2738,15,22,1,40,5,"{Piyatamenā}ti piyatarena, ayameva vā pāṭho. "
  1233. 511233,113,2739,2,20,1,102,13,"Sakko tesaṃ ovādamadāsi‘‘ ito paṭṭhāya candapabbatato oruyha manussapathaṃ mā gamittha, idheva vasathā’’ ti. "
  1234. 511234,113,2739,21,29,1,49,7,Evañca pana vatvā te ovaditvā sakaṭṭhānameva gato.
  1235. 511235,113,2739,30,47,1,98,12,"Candāpi‘‘ kiṃ no sāmi iminā paripanthaṭṭhānena, ehi candapabbatameva gacchāmā’’ ti vatvā osānagāthamāha– "
  1236. 511236,113,2740,2,4,1,0,0,43.
  1237. 511237,113,2741,2,9,1,49,5,"‘ ‘ Vicarāma dāni girivananadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; "
  1238. 511238,113,2742,2,9,1,42,4,"Nānādumavasanāyo , piyaṃvadā aññamaññassā’’ ti. "
  1239. 511239,113,2743,2,23,1,119,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na idāneva, pubbepesā mayi asaṃhīracittā anaññaneyyā evā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1240. 511240,113,2743,24,44,1,94,13,"‘‘ tadā rājā devadatto ahosi, sakko anuruddho, candā rāhulamātā, candakinnaro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1241. 511241,113,2744,2,4,1,32,2,Candakinnarījātakavaṇṇanā dutiyā.
  1242. 511242,113,2746,2,7,1,23,2,[ 486]3. Mahāukkusajātakavaṇṇanā
  1243. 511243,113,2747,2,13,1,92,10,Ukkā cilācā {bandhantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mittabandhakaupāsakaṃ ārabbha kathesi.
  1244. 511244,113,2747,14,79,1,410,51,"So kira sāvatthiyaṃ parijiṇṇassa kulassa putto sahāyaṃ pesetvā aññataraṃ kuladhītaraṃ vārāpetvā‘‘ atthi panassa uppannakiccaṃ nittharaṇasamattho mitto vā sahāyo vā’’ ti vutte‘‘ natthī’’ ti vatvā‘‘ tena hi mitte tāva bandhatū’’ ti vutte tasmiṃ ovāde ṭhatvā paṭhamaṃ tāva catūhi dovārikehi saddhiṃ mettiṃ akāsi, athānupubbena nagaraguttikagaṇakamahāmattādīhi saddhiṃ mettiṃ katvā senāpatināpi uparājenāpi saddhiṃ mettiṃ akāsi. "
  1245. 511245,113,2747,80,89,1,56,9,Tehi pana saddhiṃ ekato hutvā raññā saddhiṃ mettiṃ akāsi.
  1246. 511246,113,2747,90,102,1,102,12,Tato asītiyā mahātherehi saddhiṃ ānandattherenapi saddhiṃ ekato hutvā tathāgatena saddhiṃ mettiṃ akāsi.
  1247. 511247,113,2747,103,114,1,75,10,"Atha naṃ satthā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi, rājāpissa issariyamadāsi. "
  1248. 511248,113,2747,115,119,1,34,4,So mittabandhakoyevāti pākaṭo jāto.
  1249. 511249,113,2747,120,127,1,54,7,Athassa rājā mahantaṃ gehaṃ datvā āvāhamaṅgalaṃ kāresi.
  1250. 511250,113,2747,128,134,1,44,6,Rājānaṃ ādiṃ katvā mahājano paṇṇākāre pahiṇi.
  1251. 511251,113,2747,135,151,1,144,15,"Athassa bhariyā raññā pahitaṃ paṇṇākāraṃ uparājassa, uparājena pahitaṃ paṇṇākāraṃ senāpatissāti etena upāyena sakalanagaravāsino ābandhitvā gaṇhi. "
  1252. 511252,113,2747,152,173,1,219,20,Sattame divase mahāsakkāraṃ katvā dasabalaṃ nimantetvā pañcasatassa buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhattakiccāvasāne satthārā kathitaṃ anumodanaṃ sutvā ubhopi jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu.
  1253. 511253,113,2748,2,38,1,259,30,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, mittabandhakaupāsako attano bhariyaṃ nissāya tassā vacanaṃ katvā sabbehi mettiṃ katvā rañño santikā mahantaṃ sakkāraṃ labhi, tathāgatena pana saddhiṃ mettiṃ katvā ubhopi jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhitā’’ ti. "
  1254. 511254,113,2748,39,98,1,309,42,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva so etaṃ mātugāmaṃ nissāya mahantaṃ yasaṃ sampatto, pubbe tiracchānayoniyaṃ nibbattopi panesa etissā vacanena bahūhi saddhiṃ mettiṃ katvā puttasokato muttoyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  1255. 511255,113,2749,2,29,1,198,24,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente ekacce paccantavāsino yattha yattha bahuṃ maṃsaṃ labhanti, tattha tattha gāmaṃ nivāsetvā araññe caritvā migādayo māretvā maṃsaṃ āharitvā puttadāre posenti. "
  1256. 511256,113,2749,30,35,1,40,5,Tesaṃ gāmato avidūre mahājātassaro atthi.
  1257. 511257,113,2749,36,52,1,125,13,"Tassa dakkhiṇapasse eko senasakuṇo, pacchimapasse ekā senasakuṇī, uttarapasse sīho migarājā, pācīnapasse ukkusasakuṇarājā vasati. "
  1258. 511258,113,2749,53,58,1,49,5,Jātassaramajjhe pana unnataṭṭhāne kacchapo vasati.
  1259. 511259,113,2749,59,71,1,41,8,Tadā seno seniṃ‘‘ bhariyā me hohī’’ ti vadati.
  1260. 511260,113,2749,72,76,1,15,4,Atha naṃ sā āha–
  1261. 511261,113,2749,77,87,1,27,6,‘‘ atthi pana te koci mitto’’ ti?
  1262. 511262,113,2749,88,95,1,16,3,‘‘ Natthi bhadde’’ ti.
  1263. 511263,113,2749,96,113,1,111,16,"Amhākaṃ uppannaṃ bhayaṃ vā dukkhaṃ vā haraṇasamatthaṃ mittaṃ vā sahāyaṃ vā laddhuṃ vaṭṭati, mitte tāva gaṇhāhīti."
  1264. 511264,113,2749,114,124,1,36,6,‘‘ Kehi saddhiṃ mettiṃ karomi bhadde’’ ti?
  1265. 511265,113,2749,125,137,1,104,10,"Pācīnapasse vasantena ukkusarājena, uttarapasse sīhena, jātassaramajjhe kacchapena saddhiṃ mettiṃ karohīti. "
  1266. 511266,113,2749,138,144,1,43,6,So tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā tathā akāsi.
  1267. 511267,113,2749,145,164,1,146,18,"Tadā te ubhopi saṃvāsaṃ kappetvā tasmiṃyeva sare ekasmiṃ dīpake kadambarukkho atthi samantā udakena parikkhitto, tasmiṃ kulāvakaṃ katvā paṭivasiṃsu. "
  1268. 511268,113,2750,2,8,1,41,5,Tesaṃ aparabhāge dve sakuṇapotakā jāyiṃsu.
  1269. 511269,113,2750,9,55,1,325,41,"Tesaṃ pakkhesu asañjātesuyeva ekadivasaṃ te jānapadā divasaṃ araññe caritvā kiñci alabhitvā‘‘ na sakkā tucchahatthena gharaṃ gantuṃ, macche vā kacchape vā gaṇhissāmā’’ ti saraṃ otaritvā taṃ dīpakaṃ gantvā tassa kadambassa mūle nipajjitvā makasādīhi khajjamānā tesaṃ palāpanatthāya araṇiṃ manthetvā aggiṃ nibbattetvā dhūmaṃ kariṃsu. "
  1270. 511270,113,2750,56,63,1,51,6,"Dhumo uggantvā sakuṇe pahari, sakuṇapotakā viraviṃsu. "
  1271. 511271,113,2750,64,95,1,174,23,"Jānapadā taṃ sutvā‘‘ ambho, sakuṇapotakānaṃ sūyati saddo, uṭṭhetha ukkā bandhatha, chātā sayituṃ na sakkoma, sakuṇamaṃsaṃ khāditvāva sayissāmā’’ ti vatvā aggiṃ jāletvā ukkā bandhiṃsu. "
  1272. 511272,113,2750,96,140,1,253,31,"Sakuṇikā tesaṃ saddaṃ sutvā‘‘ ime amhākaṃ potake khāditukāmā, mayaṃ evarūpassa bhayassa haraṇatthāya mitte gaṇhimha, sāmikaṃ ukkusarājassa santikaṃ pesessāmī’’ ti cintetvā‘‘ gaccha, sāmi , puttānaṃ no uppannabhayaṃ ukkusarājassa ārocehī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1273. 511273,113,2751,2,4,1,0,0,44.
  1274. 511274,113,2752,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Ukkā cilācā bandhanti dīpe, pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti; "
  1275. 511275,113,2753,2,13,1,62,8,"Mittaṃ sahāyañca vadehi senaka, ācikkha ñātibyasanaṃ dijānan’’ ti. "
  1276. 511276,113,2754,2,6,1,24,3,Tattha {cilācā}ti jānapadā.
  1277. 511277,113,2754,7,10,1,16,2,{Dīpe}ti dīpakamhi.
  1278. 511278,113,2754,11,16,1,26,5,Pajā maman ti mama puttake.
  1279. 511279,113,2754,17,22,1,35,3,{Senakā}ti senakasakuṇaṃ nāmenālapati.
  1280. 511280,113,2754,23,27,1,33,4,Ñātibyasanan ti puttānaṃ byasanaṃ.
  1281. 511281,113,2754,28,40,1,97,12,Dijānan ti amhākaṃ ñātīnaṃ dijānaṃ idaṃ byasanaṃ ukkusarājassa santikaṃ gantvā ācikkhāhīti vadati.
  1282. 511282,113,2755,2,26,1,174,20,So vegena tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā vassitvā attano āgatabhāvaṃ jānāpetvā katokāso upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ kiṃkāraṇā āgatosī’’ ti puṭṭho āgatakāraṇaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha–
  1283. 511283,113,2756,2,4,1,0,0,45.
  1284. 511284,113,2757,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhima, ukkusarāja saraṇaṃ taṃ upema; "
  1285. 511285,113,2758,2,15,1,64,10,"Pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti, luddā cilācā bhava me sukhāyā’’ ti. "
  1286. 511286,113,2759,2,11,1,46,8,Tattha {dijo}ti tvaṃ dijo ceva dijānaṃ pavaro ca.
  1287. 511287,113,2760,2,16,1,61,9,Ukkusarājā ‘‘ senaka mā bhāyī’’ ti taṃ assāsetvā tatiyaṃ gāthamāha–
  1288. 511288,113,2761,2,4,1,0,0,46.
  1289. 511289,113,2762,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, kāle akāle sukhamesamānā; "
  1290. 511290,113,2763,2,15,1,62,10,"Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccan’’ ti. "
  1291. 511291,113,2764,2,9,1,36,6,Tattha kāle {akāle}ti divā ca rattiñca.
  1292. 511292,113,2764,10,15,1,33,4,{Ariyo}ti idha ācāraariyo adhippeto.
  1293. 511293,113,2764,16,25,1,77,8,"Ācārasampanno hi ācārasampannassa kiccaṃ karoteva, kimettha karaṇīyanti vadati. "
  1294. 511294,113,2765,2,18,1,53,9,"Atha naṃ pucchi‘‘ kiṃ, samma, rukkhaṃ abhiruḷhā cilācā’’ ti? "
  1295. 511295,113,2765,19,25,1,38,5,"Na tāva abhiruḷhā, ukkāyeva bandhantīti. "
  1296. 511296,113,2765,26,36,1,80,10,Tena hi tvaṃ sīghaṃ gantvā mama sahāyikaṃ assāsetvā mamāgamanabhāvaṃ ācikkhāhīti.
  1297. 511297,113,2765,37,40,1,14,3,So tathā akāsi.
  1298. 511298,113,2765,41,72,1,253,30,"Ukkusarājāpi gantvā kadambassa avidūre cilācānaṃ abhiruhanaṃ olokento ekasmiṃ rukkhagge nisīditvā ekassa cilācassa abhiruhanakāle tasmiṃ kulāvakassa avidūraṃ abhiruḷhe sare nimujjitvā pakkhehi ca mukhena ca udakaṃ āharitvā ukkāya upari āsiñci, sā nibbāyi. "
  1299. 511299,113,2765,73,88,1,94,11,Cilācā‘‘ imañca senakasakuṇapotake cassa khādissāmī’’ ti otaritvā puna ukkaṃ jālāpetvā abhiruhiṃsu.
  1300. 511300,113,2765,89,93,1,24,4,Puna so ukkaṃ vijjhāpesi.
  1301. 511301,113,2765,94,100,1,63,6,Etenupāyena baddhaṃ baddhaṃ vijjhāpentassevassa aḍḍharatto jāto.
  1302. 511302,113,2765,101,113,1,76,10,"So ativiya kilami, heṭṭhāudare kilomakaṃ tanutaṃ gataṃ, akkhīni rattāni jātāni. "
  1303. 511303,113,2765,114,119,1,28,5,Taṃ disvā sakuṇī sāmikaṃ āha–
  1304. 511304,113,2765,120,138,1,95,11,"‘‘ sāmi, ativiya kilanto ukkusarājā, etassa thokaṃ vissamanatthāya gantvā kacchaparājassa kathehī’’ ti. "
  1305. 511305,113,2765,139,147,1,63,8,So tassā vacanaṃ sutvā ukkusaṃ upasaṅkamitvā gāthāya ajjhabhāsi–
  1306. 511306,113,2766,2,4,1,0,0,47.
  1307. 511307,113,2767,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena, ariyassa ariyena kataṃ tayīdaṃ; "
  1308. 511308,113,2768,2,14,1,60,9,"Attānurakkhī bhava mā aḍayhi, lacchāma putte tayi jīvamāne’’ ti. "
  1309. 511309,113,2769,2,11,1,44,8,"Tattha tayīdan ti tayā idaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  1310. 511310,113,2770,2,11,1,59,8,So tassa vacanaṃ sutvā sīhanādaṃ nadanto pañcamaṃ gāthamāha–
  1311. 511311,113,2771,2,4,1,0,0,48.
  1312. 511312,113,2772,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Taveva rakkhāvaraṇaṃ karonto, sarīrabhedāpi na santasāmi; "
  1313. 511313,113,2773,2,14,1,62,9,"Karonti heke sakhinaṃ sakhāro, pāṇaṃ cajantā satamesa dhammo’’ ti. "
  1314. 511314,113,2774,2,12,1,65,9,Chaṭṭhaṃ pana satthā abhisambuddho hutvā tassa guṇaṃ vaṇṇento āha–
  1315. 511315,113,2775,2,4,1,0,0,49.
  1316. 511316,113,2776,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sudukkaraṃ kammamakāsi, aṇḍajāyaṃ vihaṅgamo; "
  1317. 511317,113,2777,2,11,1,42,6,"Atthāya kuraro putte, aḍḍharatte anāgate’’ ti. "
  1318. 511318,113,2778,2,6,1,26,3,Tattha {kuraro}ti ukkusarājā.
  1319. 511319,113,2778,7,22,1,115,14,{Putte}ti senakassa putte rakkhanto tesaṃ atthāya aḍḍharatte anāgate yāva diyaḍḍhayāmā vāyāmaṃ karonto dukkaraṃ akāsi.
  1320. 511320,113,2779,2,53,1,253,34,"Senopi ukkusaṃ‘‘ thokaṃ vissamāhi, sammā’’ ti vatvā kacchapassa santikaṃ gantvā taṃ uṭṭhāpetvā‘‘ kiṃ, samma, āgatosī’’ ti vutto‘‘ evarūpaṃ nāma bhayaṃ uppannaṃ, ukkusarājā paṭhamayāmato paṭṭhāya vāyamanto kilami, tenamhi tava santikaṃ āgato’’ ti vatvā sattamaṃ gāthamāha– "
  1321. 511321,113,2780,2,4,1,0,0,50.
  1322. 511322,113,2781,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Cutāpi heke khalitā sakammunā, mittānukampāya patiṭṭhahanti; "
  1323. 511323,113,2782,2,13,1,59,8,"Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, atthaṃ caretho mama vāricarā’’ ti. "
  1324. 511324,113,2783,2,40,1,233,32,"Tassattho – sāmi, ekacce hi yasato vā dhanato vā cutāpi sakammunā khalitāpi mittānaṃ anukampāya patiṭṭhahanti, mama ca puttā aṭṭā āturā, tenāhaṃ taṃ gatiṃ paṭisaraṇaṃ katvā āgatosmi, puttānaṃ jīvitadānaṃ dadanto atthaṃ me carāhi vāricarāti. "
  1325. 511325,113,2784,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā kacchapo itaraṃ gāthamāha–
  1326. 511326,113,2785,2,4,1,0,0,51.
  1327. 511327,113,2786,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Dhanena dhaññena ca attanā ca, mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā; "
  1328. 511328,113,2787,2,15,1,62,10,"Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccan’’ ti. "
  1329. 511329,113,2788,2,27,1,125,19,"Athassa putto avidūre nipanno pitu vacanaṃ sutvā‘‘ mā me pitā kilamatu, ahaṃ pitu kiccaṃ karissāmī’’ ti cintetvā navamaṃ gāthamāha– "
  1330. 511330,113,2789,2,4,1,0,0,52.
  1331. 511331,113,2790,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Appossukko tāta tuvaṃ nisīda, putto pitu carati atthacariyaṃ; "
  1332. 511332,113,2791,2,13,1,58,7,"Ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ, senassa putte paritāyamāno’’ ti. "
  1333. 511333,113,2792,2,7,1,32,5,Atha naṃ pitā gāthāya ajjhabhāsi–
  1334. 511334,113,2793,2,4,1,0,0,53.
  1335. 511335,113,2794,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Addhā hi tāta satamesa dhammo, putto pitu yaṃ care atthacariyaṃ; "
  1336. 511336,113,2795,2,14,1,66,9,"Appeva maṃ disvāna pavaḍḍhakāyaṃ, senassa puttā na viheṭhayeyyun’’ ti. "
  1337. 511337,113,2796,2,9,1,46,6,Tattha satamesa {dhammo}ti paṇḍitānaṃ esa dhammo.
  1338. 511338,113,2796,10,17,1,45,6,{Puttā}ti senassa putte cilācā na heṭhayeyyunti.
  1339. 511339,113,2797,2,34,1,188,25,"Evaṃ vatvā mahākacchapo‘‘ samma, mā bhāyi, tvaṃ purato gaccha, idānāhaṃ āgamissāmī’’ ti taṃ uyyojetvā udake patitvā kalalañca sevālañca saṃkaḍḍhitvā ādāya dīpakaṃ gantvā aggiṃ vijjhāpetvā nipajji. "
  1340. 511340,113,2797,35,68,1,220,27,"Cilācā‘‘ kiṃ no senapotakehi, imaṃ kāḷakacchapaṃ parivattetvā māressāma, ayaṃ no sabbesaṃ pahossatī’’ ti valliyo uddharitvā jiyā gahetvā nivatthapilotikāpi mocetvā tesu tesu ṭhānesu bandhitvā kacchapaṃ parivattetuṃ na sakkonti. "
  1341. 511341,113,2797,69,76,1,55,7,Kacchapo te ākaḍḍhanto gantvā gambhīraṭṭhāne udake pati.
  1342. 511342,113,2797,77,121,1,292,37,"Tepi kacchapalobhena saddhiṃyeva patitvā udakapuṇṇāya kucchiyā kilantā nikkhamitvā‘‘ bho ekena no ukkusena yāva aḍḍharattā ukkā vijjhāpitā, idāni iminā kacchapena udake pātetvā udakaṃ pāyetvā mahodarā katamha, puna aggiṃ karitvā aruṇe uggatepi ime senakapotake khādissāmā’’ ti aggiṃ kātuṃ ārabhiṃsu. "
  1343. 511343,113,2797,122,148,1,135,20,"Sakuṇī tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ sāmi, ime yāya kāyaci velāya amhākaṃ puttake khāditvā gamissanti, sahāyassa no sīhassa santikaṃ gacchāhī’’ ti āha. "
  1344. 511344,113,2797,149,172,1,127,17,So taṅkhaṇaññeva sīhassa santikaṃ gantvā‘‘ kiṃ avelāya āgatosī’’ ti vutte ādito paṭṭhāya taṃ pavattiṃ ārocetvā ekādasamaṃ gāthamāha–
  1345. 511345,113,2798,2,4,1,0,0,54.
  1346. 511346,113,2799,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Pasū manussā migavīraseṭṭha, bhayaṭṭitā seṭṭhamupabbajanti; "
  1347. 511347,113,2800,2,15,1,62,10,"Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāyā’’ ti. "
  1348. 511348,113,2801,2,7,1,33,4,Tattha {pasū}ti sabbatiracchāne āha.
  1349. 511349,113,2801,8,11,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  1350. 511350,113,2801,12,34,1,135,17,"‘‘ sāmi, migesu vīriyena seṭṭha, sabbalokasmiñhi sabbe tiracchānāpi manussāpi bhayaṭṭitā hutvā seṭṭhaṃ upagacchanti, mama ca puttā aṭṭā āturā. "
  1351. 511351,113,2801,35,50,1,73,12,"Tasmāhaṃ taṃ gatiṃ katvā āgatomhi, tvaṃ amhākaṃ rājā sukhāya me bhavāhī’’ ti. "
  1352. 511352,113,2802,2,6,1,24,4,Taṃ sutvā sīho gāthamāha–
  1353. 511353,113,2803,2,4,1,0,0,55.
  1354. 511354,113,2804,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Karomi te senaka etamatthaṃ, āyāmi te taṃ disataṃ vadhāya; "
  1355. 511355,113,2805,2,14,1,62,9,"Kathañhi viññū pahu sampajāno, na vāyame attajanassa guttiyā’’ ti. "
  1356. 511356,113,2806,2,13,1,71,10,"Tattha taṃ disatan ti taṃ disasamūhaṃ, taṃ tava paccatthikagaṇanti attho. "
  1357. 511357,113,2806,14,19,1,29,4,{Pahū}ti amitte hantuṃ samattho.
  1358. 511358,113,2806,20,25,1,41,4,{Sampajāno}ti mittassa bhayuppattiṃ jānanto.
  1359. 511359,113,2806,26,34,1,64,6,"{Attajanassā}ti attasamassa aṅgasamānassa janassa, mittassāti attho. "
  1360. 511360,113,2807,2,20,1,99,14,Evañca pana vatvā‘‘ gaccha tvaṃ putte samassāsehī’’ ti taṃ uyyojetvā maṇivaṇṇaṃ udakaṃ maddamāno pāyāsi.
  1361. 511361,113,2807,21,57,1,228,29,"Cilācā taṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ kurarena tāva amhākaṃ ukkā vijjhāpitā, tathā kacchapena amhe nivatthapilotikānampi assāmikā katā, idāni pana naṭṭhamhā, sīho no jīvitakkhayameva pāpessatī’’ ti maraṇabhayatajjitā yena vā tena vā palāyiṃsu. "
  1362. 511362,113,2807,58,64,1,39,6,Sīho āgantvā rukkhamūle na kiñci addasa.
  1363. 511363,113,2807,65,76,1,61,10,Atha naṃ kuraro ca kacchapo ca seno ca upasaṅkamitvā vandiṃsu.
  1364. 511364,113,2807,77,98,1,126,16,"So tesaṃ mittānisaṃsaṃ kathetvā‘‘ ito paṭṭhāya mittadhammaṃ abhinditvā appamattā hothā’’ ti ovaditvā pakkāmi, tepi sakaṭhānāni gatā. "
  1365. 511365,113,2807,99,124,1,156,19,Senasakuṇī attano putte oloketvā‘‘ mitte nissāya amhehi dārakā laddhā’’ ti sukhanisinnasamaye senena saddhiṃ sallapantī mittadhammaṃ pakāsamānā cha gāthā abhāsi–
  1366. 511366,113,2808,2,4,1,0,0,56.
  1367. 511367,113,2809,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Mittañca kayirātha suhadayañca, ayirañca kayirātha sukhāgamāya; "
  1368. 511368,113,2810,2,8,1,56,5,"Nivatthakocova sarebhihantvā, modāma puttehi samaṅgibhūtā. "
  1369. 511369,113,2811,2,4,1,0,0,57.
  1370. 511370,113,2812,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Sakamittassa kammena, sahāyassāpalāyino; "
  1371. 511371,113,2813,2,6,1,38,3,"Kūjantamupakūjanti , lomasā hadayaṅgamaṃ. "
  1372. 511372,113,2814,2,4,1,0,0,58.
  1373. 511373,113,2815,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito, so bhuñjatī putta pasuṃ dhanaṃ vā; "
  1374. 511374,113,2816,2,11,1,58,8,"Ahañca puttā ca patī ca mayhaṃ, mittānukampāya samaṅgibhūtā. "
  1375. 511375,113,2817,2,4,1,0,0,59.
  1376. 511376,113,2818,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Rājavatā sūravatā ca attho, sampannasakhissa bhavanti hete; "
  1377. 511377,113,2819,2,10,1,56,7,"So mittavā yasavā uggatatto, asmiṃdhaloke modati kāmakāmī. "
  1378. 511378,113,2820,2,4,1,0,0,60.
  1379. 511379,113,2821,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Karaṇīyāni mittāni, daliddenāpi senaka; "
  1380. 511380,113,2822,2,7,1,40,4,"Passa mittānukampāya, samaggamhā sañātake. "
  1381. 511381,113,2823,2,4,1,0,0,61.
  1382. 511382,113,2824,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Sūrena balavantena, yo mitte kurute dijo; "
  1383. 511383,113,2825,2,13,1,46,8,"Evaṃ so sukhito hoti, yathāhaṃ tvañca senakā’’ ti. "
  1384. 511384,113,2826,2,13,1,107,10,Tattha {mittañcā}ti yaṃkiñci attano mittañca suhadayañca suhadayasahāyañca sāmikasaṅkhātaṃ ayirañca karotheva.
  1385. 511385,113,2826,14,21,1,50,5,Nivatthakocova {sarebhihantvā}ti ettha {koco}ti kavaco.
  1386. 511386,113,2826,22,40,1,131,15,"Yathā nāma paṭimukkakavaco sare abhihanati nivāreti, evaṃ mayampi mittabalena paccatthike abhihantvā puttehi saddhiṃ modāmāti vadati. "
  1387. 511387,113,2826,41,47,1,51,5,Sakamittassa {kammenā}ti sakassa mittassa parakkamena.
  1388. 511388,113,2826,48,53,1,51,4,{Sahāyassāpalāyino}ti sahāyassa apalāyino migarājassa.
  1389. 511389,113,2826,54,66,1,104,11,{Lomasā}ti pakkhino amhākaṃ puttakā mañca tañca kūjantaṃ hadayaṅgamaṃ madhurassaraṃ nicchāretvā upakūjanti.
  1390. 511390,113,2826,67,71,1,30,3,{Samaṅgibhūtā}ti ekaṭṭhāne ṭhitā.
  1391. 511391,113,2827,2,24,1,139,19,"Rājavatā sūravatā ca {attho}ti yassa sīhasadiso rājā ukkusakacchapasadisā ca sūrā mittā honti, tena rājavatā sūravatā ca attho sakkā pāpuṇituṃ. "
  1392. 511392,113,2827,25,37,1,82,10,"Bhavanti {hete}ti yo ca sampannasakho paripuṇṇamittadhammo, tassa ete sahāyā bhavanti. "
  1393. 511393,113,2827,38,42,1,40,3,{Uggatatto}ti sirisobhaggena uggatasabhāvo.
  1394. 511394,113,2827,43,49,1,49,5,{Asmiṃdhaloke}ti idhalokasaṅkhāte asmiṃ loke modati.
  1395. 511395,113,2827,50,54,1,26,3,{Kāmakāmī}ti sāmikaṃ ālapati.
  1396. 511396,113,2827,55,61,1,33,6,So hi kāme kāmanato kāmakāmī nāma.
  1397. 511397,113,2827,62,66,1,28,3,{Samaggamhā}ti samaggā jātamhā.
  1398. 511398,113,2827,67,72,1,35,4,{Sañātake}ti ñātakehi puttehi saddhiṃ.
  1399. 511399,113,2828,2,9,1,55,7,Evaṃ sā chahi gāthāhi mittadhammassa guṇakathaṃ kathesi.
  1400. 511400,113,2828,10,19,1,79,9,Te sabbepi sahāyakā mittadhammaṃ abhinditvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā yathākammaṃ gatā.
  1401. 511401,113,2829,2,26,1,140,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva so bhariyaṃ nissāya sukhappatto, pubbepi sukhappattoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1402. 511402,113,2829,27,53,1,125,18,"‘‘ tadā seno ca senī ca jayampatikā ahesuṃ, puttakacchapo rāhulo, pitā mahāmoggallāno, ukkuso sāriputto, sīho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1403. 511403,113,2830,2,4,1,30,2,Mahāukkusajātakavaṇṇanā tatiyā.
  1404. 511404,113,2832,2,7,1,21,2,[ 487]4. Uddālakajātakavaṇṇanā
  1405. 511405,113,2833,2,14,1,96,11,Kharājinā jaṭilā {paṅkadantā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1406. 511406,113,2833,15,23,1,82,8,So hi niyyānikasāsane pabbajitvāpi catupaccayatthāya tividhaṃ kuhakavatthuṃ pūresi.
  1407. 511407,113,2833,24,49,1,163,19,"Athassa aguṇaṃ pakāsentā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko nāma bhikkhu evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā kuhanaṃ nissāya jīvikaṃ kappetī’’ ti. "
  1408. 511408,113,2833,50,90,1,160,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa kuhakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1409. 511409,113,2834,2,14,1,91,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohito ahosi paṇḍito byatto.
  1410. 511410,113,2834,15,28,1,105,13,So ekadivasaṃ uyyānakīḷaṃ gato ekaṃ abhirūpaṃ gaṇikaṃ disvā paṭibaddhacitto tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi.
  1411. 511411,113,2834,29,34,1,32,5,Sā taṃ paṭicca gabbhaṃ paṭilabhi.
  1412. 511412,113,2834,35,40,1,40,5,Gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā taṃ āha–
  1413. 511413,113,2834,41,59,1,73,12,"‘‘ sāmi, gabbho me patiṭṭhito, jātakāle nāmaṃ karontī assa kiṃ nāmaṃ karomī’’ ti? "
  1414. 511414,113,2834,60,98,1,193,25,"So‘‘ vaṇṇadāsiyā kucchimhi nibbattattā na sakkā kulanāmaṃ kātun’’ ti cintetvā‘‘ bhadde, ayaṃ vātaghātarukkho uddālo nāma, idha paṭiladdhattā‘ uddālako’ tissa nāmaṃ kareyyāsī’’ ti vatvā aṅgulimuddikaṃ adāsi."
  1415. 511415,113,2834,99,121,1,92,15,"‘‘ Sace dhītā hoti, imāya naṃ poseyyāsi, sace putto, atha naṃ vayappattaṃ mayhaṃ dasseyyāsī’’ ti āha. "
  1416. 511416,113,2834,122,134,1,57,8,Sā aparabhāge puttaṃ vijāyitvā‘‘ uddālako’’ tissa nāmaṃ akāsi.
  1417. 511417,113,2835,2,6,1,28,4,So vayappatto mātaraṃ pucchi–
  1418. 511418,113,2835,7,17,1,18,5,"‘‘ amma, ko me pitā’’ ti?"
  1419. 511419,113,2835,18,25,1,16,3,‘‘ Purohito tātā’’ ti.
  1420. 511420,113,2835,26,77,1,330,38,"‘‘ Yadi evaṃ vede uggaṇhissāmī’’ ti mātu hatthato muddikañca ācariyabhāgañca gahetvā takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhācariyassa santike sippaṃ uggaṇhanto ekaṃ tāpasagaṇaṃ disvā‘‘ imesaṃ santike varasippaṃ bhavissati, taṃ uggaṇhissāmī’’ ti sippalobhena pabbajitvā tesaṃ vattapaṭivattaṃ katvā‘‘ ācariyā maṃ tumhākaṃ jānanasippaṃ sikkhāpethā’’ ti āha. "
  1421. 511421,113,2835,78,84,1,49,6,Te attano attano jānananiyāmeneva taṃ sikkhāpesuṃ.
  1422. 511422,113,2835,85,96,1,79,10,"Pañcannaṃ tāpasasatānaṃ ekopi tena atirekapañño nāhosi, sveva tesaṃ paññāya aggo. "
  1423. 511423,113,2835,97,102,1,45,5,Athassa te sannipatitvā ācariyaṭṭhānaṃ adaṃsu.
  1424. 511424,113,2835,103,107,1,14,4,Atha ne so āha–
  1425. 511425,113,2835,108,125,1,90,11,"‘‘ mārisā, tumhe niccaṃ vanamūlaphalāhārā araññeva vasatha, manussapathaṃ kasmā na gacchathā’’ ti?"
  1426. 511426,113,2835,126,153,1,140,19,"‘‘ Mārisa, manussā nāma mahādānaṃ datvā anumodanaṃ kārāpenti, dhammiṃ kathaṃ bhaṇāpenti, pañhaṃ pucchanti, mayaṃ tena bhayena tattha na gacchāmā’’ ti."
  1427. 511427,113,2835,154,197,1,259,33,"‘‘ Mārisā, sacepi cakkavattirājā bhavissati, manaṃ gahetvā kathanaṃ nāma mayhaṃ bhāro, tumhe mā bhāyathā’’ ti vatvā tehi saddhiṃ cārikaṃ caramāno anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase sabbehi saddhiṃ dvāragāme bhikkhāya cari, manussā mahādānaṃ adaṃsu. "
  1428. 511428,113,2835,198,205,1,60,7,Tāpasā punadivase nagaraṃ pavisiṃsu manussā mahādānaṃ adaṃsu.
  1429. 511429,113,2835,206,220,1,106,11,"Uddālakatāpaso dānānumodanaṃ karoti, maṅgalaṃ vadati, pañhaṃ vissajjeti, manussā pasīditvā bahupaccaye adaṃsu. "
  1430. 511430,113,2835,221,236,1,89,10,"Sakalanagaraṃ‘‘ paṇḍito gaṇasatthā dhammikatāpaso āgato’’ ti saṅkhubhi, taṃ raññopi kathayiṃsu. "
  1431. 511431,113,2836,2,29,1,90,15,Rājā ‘‘ kuhiṃ vasatī’’ ti pucchitvā‘‘ uyyāne’’ ti sutvā‘‘ sādhu ajja tesaṃ dassanāya gamissāmī’’ ti āha.
  1432. 511432,113,2836,30,45,1,75,11,Eko puriso gantvā‘‘ rājā kira vo passituṃ āgacchissatī’’ ti uddālakassa kathesi.
  1433. 511433,113,2836,46,67,1,107,15,"Sopi isigaṇaṃ āmantetvā‘‘ mārisā, rājā kira āgamissati, issare nāma ekadivasaṃ ārādhetvā yāvajīvaṃ alaṃ hotī’’ ti."
  1434. 511434,113,2836,68,77,1,28,5,‘‘ Kiṃ pana kātabbaṃ ācariyā’’ ti?
  1435. 511435,113,2836,78,80,1,10,2,So evamāha–
  1436. 511436,113,2836,81,111,1,205,21,"‘‘ tumhesu ekacce vaggulivataṃ carantu, ekacce ukkuṭikappadhānamanuyuñjantu, ekacce kaṇṭakāpassayikā bhavantu, ekacce pañcātapaṃ tapantu, ekacce udakorohanakammaṃ karontu, ekacce tattha tattha mante sajjhāyantū’’ ti. "
  1437. 511437,113,2836,112,115,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  1438. 511438,113,2836,116,135,1,149,18,Sayaṃ pana aṭṭha vā dasa vā paṇḍitavādino gahetvā manorame ādhārake ramaṇīyaṃ potthakaṃ ṭhapetvā antevāsikaparivuto supaññatte sāpassaye āsane nisīdi.
  1439. 511439,113,2836,136,170,1,259,30,Tasmiṃ khaṇe rājā purohitaṃ ādāya mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā te micchātapaṃ carante disvā‘‘ apāyabhayamhā muttā’’ ti pasīditvā uddālakassa santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisinno tuṭṭhamānaso purohitena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1440. 511440,113,2837,2,4,1,0,0,62.
  1441. 511441,113,2838,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā ye mantaṃ jappanti; "
  1442. 511442,113,2839,2,14,1,56,9,"Kaccinnu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā’’ ti. "
  1443. 511443,113,2840,2,9,1,53,5,Tattha {kharājinā}ti sakhurehi ajinacammehi samannāgatā.
  1444. 511444,113,2840,10,15,1,55,4,{Paṅkadantā}ti dantakaṭṭhassa akhādanena malaggahitadantā.
  1445. 511445,113,2840,16,22,1,60,4,{Dummakkharūpā}ti anañjitakkhā amaṇḍitarūpā lūkhasaṅghāṭidharā.
  1446. 511446,113,2840,23,28,1,42,4,Mānusake {payoge}ti manussehi kattabbavīriye.
  1447. 511447,113,2840,29,36,1,57,6,Idaṃ {vidū}ti idaṃ tapacaraṇañca mantasajjhāyanañca jānantā.
  1448. 511448,113,2840,37,47,1,57,8,"{Apāyā}ti kacci ācariya, ime catūhi apāyehi muttāti pucchati. "
  1449. 511449,113,2841,2,22,1,100,15,"Taṃ sutvā purohito‘‘ ayaṃ rājā aṭṭhāne pasanno, tuṇhī bhavituṃ na vaṭṭatī’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  1450. 511450,113,2842,2,4,1,0,0,63.
  1451. 511451,113,2843,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Pāpāni kammāni karetha rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ; "
  1452. 511452,113,2844,2,14,1,61,9,"Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā’’ ti. "
  1453. 511453,113,2845,2,41,1,270,30,"Tattha bahussuto {ce}ti sace mahārāja,‘‘ ahaṃ bahussutomhī’’ ti paguṇavedopi dasakusalakammapathadhammaṃ na careyya, tīhi dvārehi pāpāneva kareyya, tiṭṭhantu tayo vedā, sahassavedopi samāno taṃ bāhusaccaṃ paṭicca aṭṭhasamāpattisaṅkhātaṃ caraṇaṃ appatvā apāyadukkhato na mucceyyāti. "
  1454. 511454,113,2846,2,37,1,208,29,"Tassa vacanaṃ sutvā uddālako cintesi‘‘ rājā yathā vā tathā vā isigaṇassa pasīdi, ayaṃ pana brāhmaṇo carantaṃ goṇaṃ daṇḍena paharanto viya vaḍḍhitabhatte kacavaraṃ khipanto viya kathesi, tena saddhiṃ kathessāmī’’ ti. "
  1455. 511455,113,2846,38,44,1,42,6,So tena saddhiṃ kathento tatiyaṃ gāthamāha–
  1456. 511456,113,2847,2,4,1,0,0,64.
  1457. 511457,113,2848,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā; "
  1458. 511458,113,2849,2,13,1,61,8,"Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccan’’ ti. "
  1459. 511459,113,2850,2,25,1,146,19,"Tattha {aphalā}ti tava vāde vedā ca sesasippāni ca aphalāni āpajjanti, tāni kasmā uggaṇhanti, sīlasaṃyamena saddhiṃ caraṇaññeva ekaṃ saccaṃ āpajjatīti. "
  1460. 511460,113,2851,2,8,1,33,4,Tato purohito catutthaṃ gāthamāha–
  1461. 511461,113,2852,2,4,1,0,0,65.
  1462. 511462,113,2853,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ; "
  1463. 511463,113,2854,2,14,1,61,9,"Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇāti caraṇena danto’’ ti. "
  1464. 511464,113,2855,2,24,1,110,16,"Tattha na {hevā}ti nāhaṃ‘‘ vedā aphalā’’ ti vadāmi, apica kho pana sasaṃyamaṃ caraṇaṃ saccameva sabhāvabhūtaṃ uttamaṃ. "
  1465. 511465,113,2855,25,30,1,29,5,Tena hi sakkā dukkhā muccituṃ.
  1466. 511466,113,2855,31,40,1,86,8,Santiṃ {puṇātī}ti samāpattisaṅkhātena caraṇena danto bhayasantikaraṃ nibbānaṃ pāpuṇātīti.
  1467. 511467,113,2856,2,33,1,175,23,"Taṃ sutvā uddālako‘‘ na sakkā iminā saddhiṃ paṭipakkhavasena ṭhātuṃ,‘ putto tavāhan’ ti vutte sinehaṃ akaronto nāma natthi, puttabhāvamassa kathessāmī’’ ti cintetvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  1468. 511468,113,2857,2,4,1,0,0,66.
  1469. 511469,113,2858,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Bhaccā mātā pitā bandhū, yena jāto sayeva so; "
  1470. 511470,113,2859,2,10,1,41,5,"Uddālako ahaṃ bhoto, sottiyākulavaṃsako’’ ti. "
  1471. 511471,113,2860,2,13,1,61,10,Tattha {bhaccā}ti mātā ca pitā ca sesabandhū ca bharitabbā nāma.
  1472. 511472,113,2860,14,21,1,29,6,"Yena pana jāto, soyeva so hoti. "
  1473. 511473,113,2860,22,40,1,112,15,"Attāyeva hi attano jāyati, ahañca tayāva uddālakarukkhamūle janito, tayā vuttameva nāmaṃ kataṃ, uddālako ahaṃ bhoti. "
  1474. 511474,113,2861,2,44,1,144,25,"So ‘‘ ekaṃsena tvaṃ uddālakosī’’ ti vutte‘‘ āmā’’ ti vatvā‘‘ mayā te mātu saññāṇaṃ dinnaṃ, taṃ kuhin’’ ti vutte‘‘ idaṃ brāhmaṇā’’ ti muddikaṃ tassa hatthe ṭhapesi. "
  1475. 511475,113,2861,45,62,1,123,13,Brāhmaṇo muddikaṃ sañjānitvā nicchayena‘‘ tvaṃ brāhmaṇadhammaṃ pajānāsī’’ ti vatvā brāhmaṇadhammaṃ pucchanto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1476. 511476,113,2862,2,4,1,0,0,67.
  1477. 511477,113,2863,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; "
  1478. 511478,113,2864,2,11,1,49,6,"Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccatī’’ ti. "
  1479. 511479,113,2865,2,9,1,46,5,Uddālakopi tassa ācikkhanto sattamaṃ gāthamāha–
  1480. 511480,113,2866,2,4,1,0,0,68.
  1481. 511481,113,2867,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Niraṃkatvā aggimādāya brāhmaṇo, āpo siñcaṃ yajaṃ usseti yūpaṃ; "
  1482. 511482,113,2868,2,14,1,61,9,"Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsū’’ ti. "
  1483. 511483,113,2869,2,11,1,72,8,Tattha niraṃkatvā {aggimādāyā}ti nirantaraṃ katvā aggiṃ gahetvā paricarati.
  1484. 511484,113,2869,12,29,1,131,17,Āpo siñcaṃ yajaṃ usseti yūpan ti abhisecanakakammaṃ karonto sammāpāsaṃ vā vājapeyyaṃ vā niraggaḷaṃ vā yajanto suvaṇṇayūpaṃ ussāpeti.
  1485. 511485,113,2869,30,33,1,19,2,{Khemī}ti khemappatto.
  1486. 511486,113,2869,34,42,1,56,7,{Amāpayiṃsū}ti teneva ca kāraṇena dhamme ṭhitaṃ kathayiṃsu.
  1487. 511487,113,2870,2,11,1,77,9,Taṃ sutvā purohito tena kathitaṃ brāhmaṇadhammaṃ garahanto aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  1488. 511488,113,2871,2,4,1,0,0,69.
  1489. 511489,113,2872,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Na suddhi secanenatthi, nāpi kevalī brāhmaṇo; "
  1490. 511490,113,2873,2,13,1,46,8,"Na khantī nāpi soraccaṃ, nāpi so parinibbuto’’ ti. "
  1491. 511491,113,2874,2,12,1,81,9,Tattha {secanenā}ti tena vuttesu brāhmaṇadhammesu ekaṃ dassetvā sabbaṃ paṭikkhipati.
  1492. 511492,113,2874,13,16,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  1493. 511493,113,2874,17,49,1,205,24,"‘‘ aggiparicaraṇena vā udakasecanena vā pasughātayaññena vā suddhi nāma natthi, nāpi ettakena brāhmaṇo kevalaparipuṇṇo hoti, na adhivāsanakhanti, na sīlasoraccaṃ, nāpi kilesaparinibbānena parinibbuto nāma hotī’’ ti. "
  1494. 511494,113,2875,2,22,1,92,15,"Tato naṃ uddālako‘‘ yadi evaṃ brāhmaṇo na hoti, atha kathaṃ hotī’’ ti pucchanto navamaṃ gāthamāha– "
  1495. 511495,113,2876,2,4,1,0,0,70.
  1496. 511496,113,2877,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Kathaṃ so brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; "
  1497. 511497,113,2878,2,11,1,49,6,"Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccatī’’ ti. "
  1498. 511498,113,2879,2,8,1,39,4,Purohitopissa kathento itaraṃ gāthamāha–
  1499. 511499,113,2880,2,4,1,0,0,71.
  1500. 511500,113,2881,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Akhettabandhū amamo nirāso, nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo; "
  1501. 511501,113,2882,2,14,1,61,9,"Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsū’’ ti. "
  1502. 511502,113,2883,2,14,1,165,9,"Tattha {akhettabandhū}ti akkhetto abandhu, khettavatthugāmanigamapariggahena ceva ñātibandhavagottabandhavamittabandhavasahāyabandhavasippabandhavapariggahena ca rahito. "
  1503. 511503,113,2883,15,19,1,49,3,{Amamo}ti sattasaṅkhāresu taṇhādiṭṭhimamāyanarahito.
  1504. 511504,113,2883,20,24,1,41,3,{Nirāso}ti lābhadhanaputtajīvitāsāya rahito.
  1505. 511505,113,2883,25,29,1,44,3,{Nillobhapāpo}ti pāpalobhavisamalobhena rahito.
  1506. 511506,113,2883,30,33,1,32,2,{Bhavalobhakhīṇo}ti khīṇabhavarāgo.
  1507. 511507,113,2884,2,5,1,23,3,Tato uddālako gāthamāha–
  1508. 511508,113,2885,2,4,1,0,0,72.
  1509. 511509,113,2886,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; "
  1510. 511510,113,2887,2,8,1,40,5,"Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; "
  1511. 511511,113,2888,2,11,1,46,6,"Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, atthi seyyotha pāpiyo’’ ti. "
  1512. 511512,113,2889,2,29,1,178,23,"Tattha atthi seyyotha {pāpiyo}ti ete khattiyādayo sabbepi soraccādīhi samannāgatā honti, evaṃ bhūtānaṃ pana tesaṃ ayaṃ seyyo, ayaṃ pāpiyoti evaṃ hīnukkaṭṭhatā atthi, natthīti pucchati. "
  1513. 511513,113,2890,2,16,1,90,10,Athassa ‘‘ arahattuppattito paṭṭhāya hīnukkaṭṭhatā nāma natthī’’ ti dassetuṃ brāhmaṇo gāthamāha–
  1514. 511514,113,2891,2,4,1,0,0,73.
  1515. 511515,113,2892,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; "
  1516. 511516,113,2893,2,8,1,40,5,"Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; "
  1517. 511517,113,2894,2,11,1,47,6,"Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo’’ ti. "
  1518. 511518,113,2895,2,7,1,42,5,Atha naṃ garahanto uddālako gāthādvayamāha–
  1519. 511519,113,2896,2,4,1,0,0,74.
  1520. 511520,113,2897,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; "
  1521. 511521,113,2898,2,8,1,40,5,"Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā. "
  1522. 511522,113,2899,2,4,1,0,0,75.
  1523. 511523,113,2900,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo; "
  1524. 511524,113,2901,2,10,1,50,5,"Panaṭṭhaṃ carasi brahmaññaṃ, sottiyākulavaṃsatan’’ ti. "
  1525. 511525,113,2902,2,32,1,191,23,"Tassattho – yadi etehi guṇehi samannāgatānaṃ viseso natthi, eko vaṇṇova hoti, evaṃ sante tvaṃ ubhato sujātabhāvaṃ nāsento panaṭṭhaṃ carasi brahmaññaṃ, caṇḍālasamo hosi, sottiyakulavaṃsataṃ nāsesīti. "
  1526. 511526,113,2903,2,8,1,51,6,Atha naṃ purohito upamāya saññāpento gāthādvayamāha–
  1527. 511527,113,2904,2,4,1,0,0,76.
  1528. 511528,113,2905,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Nānārattehi vatthehi, vimānaṃ bhavati chāditaṃ; "
  1529. 511529,113,2906,2,10,1,44,7,"Na tesaṃ chāyā vatthānaṃ, so rāgo anupajjatha. "
  1530. 511530,113,2907,2,4,1,0,0,77.
  1531. 511531,113,2908,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yadā sujjhanti māṇavā; "
  1532. 511532,113,2909,2,11,1,46,6,"Te sajātiṃ pamuñcanti, dhammamaññāya subbatā’’ ti. "
  1533. 511533,113,2910,2,9,1,38,7,Tattha vimānan ti gehaṃ vā maṇḍapaṃ vā.
  1534. 511534,113,2910,10,25,1,85,13,"{Chāyā}ti tesaṃ vatthānaṃ chāyā so nānāvidho rāgo na upeti, sabbā chāyā ekavaṇṇāva honti. "
  1535. 511535,113,2910,26,41,1,113,13,"{Evamevā}ti manussesupi evameva ekacce aññāṇabrāhmaṇā akāraṇeneva cātuvaṇṇe suddhiṃ paññāpenti, esā atthīti mā gaṇhi. "
  1536. 511536,113,2910,42,58,1,131,15,"Yadā ariyamaggena māṇavā sujjhanti, tadā tehi paṭividdhaṃ nibbānadhammaṃ jānitvā subbatā sīlavantā paṇḍitapurisā te sajātiṃ muñcanti. "
  1537. 511537,113,2910,59,65,1,50,6,Nibbānappattito paṭṭhāya hi jāti nāma niratthakāti.
  1538. 511538,113,2911,2,8,1,57,6,Uddālako pana paccāharituṃ asakkonto appaṭibhānova nisīdi.
  1539. 511539,113,2911,9,13,1,25,4,Atha brāhmaṇo rājānaṃ āha–
  1540. 511540,113,2911,14,40,1,162,18,"‘‘ sabbe ete, mahārāja, kuhakā sakalajambudīpe kohaññeneva nāsenti, uddālakaṃ uppabbājetvā upapurohitaṃ karotha, sese uppabbājetvā phalakāvudhāni datvā sevake karothā’’ ti."
  1541. 511541,113,2911,41,52,1,34,6,"‘‘ Sādhu, ācariyā’’ ti rājā tathā kāresi. "
  1542. 511542,113,2911,53,58,1,42,5,Te rājānaṃ upaṭṭhahantāva yathākammaṃ gatā.
  1543. 511543,113,2912,2,22,1,105,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa kuhakoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1544. 511544,113,2912,23,41,1,77,11,"‘‘ tadā uddālako kuhakabhikkhu ahosi, rājā ānando, purohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1545. 511545,113,2913,2,4,1,30,2,Uddālakajātakavaṇṇanā catutthā.
  1546. 511546,113,2915,2,7,1,18,2,[ 488]5. Bhisajātakavaṇṇanā
  1547. 511547,113,2916,2,15,1,98,12,Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1548. 511548,113,2916,16,31,1,37,5,Vatthu pana kusajātake( jā.2.20.1 ādayo) āvi bhavissati.
  1549. 511549,113,2916,32,101,1,369,45,"Tadā pana satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃ paṭiccā’’ ti vatvā‘‘ kilesaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā kasmā kilesaṃ paṭicca ukkaṇṭhitosi, porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhe bāhirakapabbajjaṃ pabbajitvā vatthukāmakilesakāme ārabbha uppajjanakasaññaṃ sapathaṃ katvā vihariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1550. 511550,113,2917,2,22,1,158,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhavassa brāhmaṇamahāsālakulassa putto hutvā nibbatti,‘‘ mahākañcanakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  1551. 511551,113,2917,23,38,1,83,10,"Athassa padasā vicaraṇakāle aparopi putto jāyi,‘‘ upakañcanakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  1552. 511552,113,2917,39,44,1,34,5,Evaṃ paṭipāṭiyā satta puttā ahesuṃ.
  1553. 511553,113,2917,45,58,1,61,8,"Sabbakaniṭṭhā panekā dhītā, tassā‘‘ kañcanadevī’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  1554. 511554,113,2917,59,65,1,72,6,Mahākañcanakumāro vayappatto takkasilato sabbasippāni uggaṇhitvā āgacchi.
  1555. 511555,113,2917,66,85,1,123,14,"Atha naṃ mātāpitaro gharāvāsena bandhitukāmā‘‘ attanā samānajātiyakulato te dārikaṃ ānessāma, gharāvāsaṃ saṇṭhapehī’’ ti vadiṃsu."
  1556. 511556,113,2917,86,137,1,312,40,"‘‘ Ammatātā, na mayhaṃ gharāvāsenattho, mayhañhi tayo bhavā ādittā viya sappaṭibhayā, bandhanāgāraṃ viya palibuddhā, ukkārabhūmi viya jegucchā hutvā upaṭṭhahanti, mayā supinenapi methunadhammo na diṭṭhapubbo, aññe vo puttā atthi, te gharāvāsena nimantethā’’ ti vatvā punappunaṃ yācitopi sahāye pesetvā tehi yācitopi na icchi. "
  1557. 511557,113,2918,2,22,1,88,14,"Atha naṃ sahāyā‘‘ samma, kiṃ pana tvaṃ patthento kāme paribhuñjituṃ na icchasī’’ ti pucchiṃsu. "
  1558. 511558,113,2918,23,27,1,37,4,So tesaṃ nekkhammajjhāsayataṃ ārocesi.
  1559. 511559,113,2918,28,37,1,58,8,"Taṃ sutvā mātāpitaro sesaputte nimantesuṃ, tepi na icchiṃsu. "
  1560. 511560,113,2918,38,41,1,26,3,Kañcanadevīpi na icchiyeva.
  1561. 511561,113,2918,42,45,1,33,3,Aparabhāge mātāpitaro kālamakaṃsu.
  1562. 511562,113,2918,46,69,1,215,22,Mahākañcanapaṇḍito mātāpitūnaṃ kattabbakiccaṃ katvā asītikoṭidhanena kapaṇaddhikānaṃ mahādānaṃ datvā cha bhātaro bhaginiṃ ekaṃ dāsaṃ ekaṃ dāsiṃ ekaṃ sahāyakañca ādāya mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā himavantaṃ pāvisi.
  1563. 511563,113,2918,70,82,1,109,12,Te tattha ekaṃ padumasaraṃ nissāya ramaṇīye bhūmibhāge assamaṃ katvā pabbajitvā vanamūlaphalāhārehi yāpayiṃsu.
  1564. 511564,113,2918,83,108,1,168,22,"Te araññaṃ gacchantā ekatova gantvā yattha eko phalaṃ vā pattaṃ vā passati, tattha itarepi pakkositvā diṭṭhasutādīni kathentā uccinanti, gāmassa kammantaṭṭhānaṃ viya hoti. "
  1565. 511565,113,2918,109,134,1,199,20,"Atha ācariyo mahākañcanatāpaso cintesi‘‘ amhākaṃ asītikoṭidhanaṃ chaḍḍetvā pabbajitānaṃ evaṃ loluppacāravasena phalāphalatthāya vicaraṇaṃ nāma appatirūpaṃ, ito paṭṭhāya ahameva phalāphalaṃ āharissāmī’’ ti. "
  1566. 511566,113,2918,135,159,1,152,19,"So assamaṃ patvā sabbepi te sāyanhasamaye sannipātetvā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ tumhe idheva samaṇadhammaṃ karontā acchatha, ahaṃ phalāphalaṃ āharissāmī’’ ti āha. "
  1567. 511567,113,2918,160,205,1,258,35,"Atha naṃ upakañcanādayo‘‘ mayaṃ ācariya, tumhe nissāya pabbajitā, tumhe idheva samaṇadhammaṃ karotha, bhaginīpi no idheva hotu, dāsīpi tassā santike acchatu, mayaṃ aṭṭha janā vārena phalāphalaṃ āharissāma, tumhe pana tayo vāramuttāva hothā’’ ti vatvā paṭiññaṃ gaṇhiṃsu. "
  1568. 511568,113,2919,2,10,1,65,8,Tato paṭṭhāya aṭṭhasupi janesu ekeko vāreneva phalāphalaṃ āharati.
  1569. 511569,113,2919,11,22,1,77,10,"Sesā attano attano paṇṇasālāyameva honti, akāraṇena ekato bhavituṃ na labhanti. "
  1570. 511570,113,2919,23,42,1,157,18,"Vārappatto phalāphalaṃ āharitvā eko māḷako atthi, tattha pāsāṇaphalake ekādasa koṭṭhāse katvā ghaṇḍisaññaṃ katvā attano koṭṭhāsaṃ ādāya vasanaṭṭhānaṃ pavisati. "
  1571. 511571,113,2919,43,59,1,158,15,Sesā ghaṇḍisaññāya nikkhamitvā loluppaṃ akatvā gāravaparihārena gantvā attano pāpuṇanakoṭṭhāsaṃ ādāya vasanaṭṭhānaṃ gantvā paribhuñjitvā samaṇadhammaṃ karonti.
  1572. 511572,113,2919,60,71,1,111,11,Te aparabhāge bhisāni āharitvā khādantā tattatapā ghoratapā paramājitindriyā kasiṇaparikammaṃ karontā vihariṃsu.
  1573. 511573,113,2919,72,78,1,45,6,Atha tesaṃ sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi.
  1574. 511574,113,2919,79,99,1,90,14,"Sakkopi āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ kāmādhimuttā nu kho ime isayo , no’’ ti āsaṅkaṃ karotiyeva. "
  1575. 511575,113,2919,100,118,1,112,14,So‘‘ ime tāva isayo pariggaṇhissāmī’’ ti cintetvā attano ānubhāvena mahāsattassa koṭṭhāsaṃ tayo divase antaradhāpesi.
  1576. 511576,113,2919,119,176,1,305,40,"So paṭhamadivase koṭṭhāsaṃ adisvā‘‘ mama koṭṭhāsaṃ pamuṭṭho bhavissatī’’ ti cintesi, dutiyadivase‘‘ mama dosena bhavitabbaṃ, paṇāmanavasena mama koṭṭhāsaṃ na ṭhapesi maññe’’ ti cintesi, tatiyadivase‘‘ kena nu kho kāraṇena mayhaṃ koṭṭhāsaṃ na ṭhapenti, sace me doso atthi, khamāpessāmī’’ ti sāyanhasamaye ghaṇḍisaññaṃ adāsi. "
  1577. 511577,113,2920,2,13,1,51,7,Sabbe sannipatitvā‘‘ kena ghaṇḍisaññā dinnā’’ ti āhaṃsu.
  1578. 511578,113,2920,14,21,1,12,3,‘‘ Mayā tātā’’ ti.
  1579. 511579,113,2920,22,29,1,20,3,‘‘ Kiṃkāraṇā ācariyā’’ ti?
  1580. 511580,113,2920,30,40,1,45,6,‘‘ Tātā tatiyadivase kena phalāphalaṃ ābhatan’’ ti?
  1581. 511581,113,2920,41,53,1,49,8,Tesu eko uṭṭhāya‘‘ mayā ācariyā’’ ti vanditvā aṭṭhāsi.
  1582. 511582,113,2920,54,60,1,44,6,Koṭṭhāse karontena te mayhaṃ koṭṭhāso katoti.
  1583. 511583,113,2920,61,73,1,39,6,"‘‘ Āma, ācariya, jeṭṭhakakoṭṭhāso me kato’’ ti."
  1584. 511584,113,2920,74,81,1,19,3,‘‘ Hiyyo kenābhatan’’ ti?
  1585. 511585,113,2920,82,92,1,38,6,‘‘ Mayā’’ ti aparo uṭṭhāya vanditvā aṭṭhāsi.
  1586. 511586,113,2920,93,97,1,32,4,Koṭṭhāsaṃ karonto maṃ anussarīti.
  1587. 511587,113,2920,98,107,1,39,5,‘‘ Tumhākaṃ me jeṭṭhakakoṭṭhāso ṭhapito’’ ti.
  1588. 511588,113,2920,108,115,1,18,3,‘‘ Ajja kenābhatan’’ ti.
  1589. 511589,113,2920,116,126,1,38,6,‘‘ Mayā’’ ti aparo uṭṭhāya vanditvā aṭṭhāsi.
  1590. 511590,113,2920,127,131,1,32,4,Koṭṭhāsaṃ karonto maṃ anussarīti.
  1591. 511591,113,2920,132,142,1,36,5,‘‘ Tumhākaṃ me jeṭṭhakakoṭṭhāso kato’’ ti.
  1592. 511592,113,2920,143,196,1,276,36,"‘‘ Tātā, ajja mayhaṃ koṭṭhāsaṃ alabhantassa tatiyo divaso, paṭhamadivase koṭṭhāsaṃ adisvā‘ koṭṭhāsaṃ karonto maṃ pamuṭṭho bhavissatī’ ti cintesiṃ, dutiyadivase‘‘ mama koci doso bhavissatī’’ ti cintesiṃ, ajja pana‘‘ sace me doso atthi, khamāpessāmī’’ ti cintetvā ghaṇḍisaññāya tumhe sannipātesiṃ. "
  1593. 511593,113,2920,197,226,1,162,21,"Ete bhisakoṭṭhāse tumhe‘‘ karimhā’’ ti vadatha, ahaṃ na labhāmi, etesaṃ thenetvā khādakaṃ ñātuṃ vaṭṭati, kāme pahāya pabbajitānaṃ bhisamattaṃ thenanaṃ nāma appatirūpanti. "
  1594. 511594,113,2920,227,242,1,71,10,Te tassa kathaṃ sutvā‘‘ aho sāhasikakamman’’ ti sabbeva ubbegappattā ahesuṃ.
  1595. 511595,113,2921,2,11,1,95,9,Tasmiṃ assamapade vanajeṭṭhakarukkhe nibbattadevatāpi otaritvā āgantvā tesaṃyeva santike nisīdi.
  1596. 511596,113,2921,12,33,1,170,20,"Āneñjakaraṇaṃ kāriyamāno dukkhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto āḷānaṃ bhinditvā palāyitvā araññaṃ paviṭṭho eko vāraṇo kālena kālaṃ isigaṇaṃ vandati, sopi āgantvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. "
  1597. 511597,113,2921,34,46,1,109,12,Sappakīḷāpanako eko vānaro ahituṇḍikassa hatthato muccitvā palāyitvā araññaṃ pavisitvā tattheva assame vasati.
  1598. 511598,113,2921,47,54,1,51,7,Sopi taṃ divasaṃ isigaṇaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  1599. 511599,113,2921,55,67,1,70,8,Sakko‘‘ isigaṇaṃ pariggaṇhissāmī’’ ti tesaṃ santike adissamānakāyo aṭṭhāsi.
  1600. 511600,113,2921,68,93,1,183,20,"Tasmiṃ khaṇeva bodhisattassa kaniṭṭho upakañcanatāpaso uṭṭhāyāsanā bodhisattaṃ vanditvā sesānaṃ apacitiṃ dassetvā‘‘ ācariya, ahaṃ aññe apaṭṭhapetvā attānaññeva sodhetuṃ labhāmī’’ ti pucchi."
  1601. 511601,113,2921,94,102,1,14,3,"‘‘ Āma, labhasī’’ ti. "
  1602. 511602,113,2921,103,124,1,111,16,"So isigaṇamajjhe ṭhatvā‘‘ sace te mayā bhisāni khāditāni, evarūpo nāma hotū’’ ti sapathaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1603. 511603,113,2922,2,4,1,0,0,78.
  1604. 511604,113,2923,2,14,1,65,10,"‘ ‘ Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ; "
  1605. 511605,113,2924,2,15,1,59,10,"Puttehi dārehi samaṅgi hotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsī’’ ti. "
  1606. 511606,113,2925,2,33,1,152,20,"Tattha ‘‘ assaṃ gavan’’ ti idaṃ‘‘ so‘ yattakāni piyavatthūni honti, tehi vippayoge tattakāni sokadukkhāni uppajjantī’ ti vatthukāme garahanto abhāsī’’ ti veditabbaṃ. "
  1607. 511607,113,2926,2,21,1,79,13,"Taṃ sutvā isigaṇo‘‘ mārisa, mā evaṃ kathetha, atibhāriyo te sapatho’’ ti kaṇṇe pidahi. "
  1608. 511608,113,2926,22,44,1,88,14,"Bodhisattopi naṃ‘‘ tāta, atibhāriyo te sapatho, na tvaṃ khādasi, tava pattāsane nisīdā’’ ti āha. "
  1609. 511609,113,2926,45,61,1,133,16,Tasmiṃ paṭhamaṃ sapathaṃ katvā nisinne dutiyopi bhātā sahasā uṭṭhāya mahāsattaṃ vanditvā sapathena attānaṃ sodhento dutiyaṃ gāthamāha–
  1610. 511610,113,2927,2,4,1,0,0,79.
  1611. 511611,113,2928,2,14,1,58,8,"‘ ‘ Mālañca so kāsikacandanañca, dhāretu puttassa bahū bhavantu; "
  1612. 511612,113,2929,2,15,1,62,10,"Kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsī’’ ti. "
  1613. 511613,113,2930,2,9,1,65,7,Tattha tibban ti vatthukāmakilesakāmesu bahalaṃ apekkhaṃ karotūti.
  1614. 511614,113,2930,10,30,1,113,15,"Idaṃ so‘‘ yassetesu tibbā apekkhā honti, so tehi vippayoge mahantaṃ dukkhaṃ pāpuṇātī’’ ti dukkhapaṭikkhepavaseneva āha. "
  1615. 511615,113,2931,2,12,1,78,10,Tasmiṃ nisinne sesāpi attano attano ajjhāsayānurūpena taṃ taṃ gāthaṃ abhāsiṃsu–
  1616. 511616,113,2932,2,4,1,0,0,80.
  1617. 511617,113,2933,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Pahūtadhañño kasimā yasassī, putte gihī dhanimā sabbakāme; "
  1618. 511618,113,2934,2,11,1,56,8,"Vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1619. 511619,113,2935,2,4,1,0,0,81.
  1620. 511620,113,2936,2,12,1,55,8,"‘ ‘ So khattiyo hotu pasayhakārī, rājābhirājā balavā yasassī; "
  1621. 511621,113,2937,2,11,1,55,8,"Sa cāturantaṃ mahimāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1622. 511622,113,2938,2,4,1,0,0,82.
  1623. 511623,113,2939,2,11,1,56,7,"‘ ‘ So brāhmaṇo hotu avītarāgo, muhuttanakkhattapathesu yutto; "
  1624. 511624,113,2940,2,12,1,58,9,"Pūjetu naṃ raṭṭhapatī yasassī, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1625. 511625,113,2941,2,4,1,0,0,83.
  1626. 511626,113,2942,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Ajjhāyakaṃ sabbasamantavedaṃ, tapassinaṃ maññatu sabbaloko; "
  1627. 511627,113,2943,2,12,1,57,9,"Pūjentu naṃ jānapadā samecca, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1628. 511628,113,2944,2,4,1,0,0,84.
  1629. 511629,113,2945,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ, dinnañhi so bhuñjatu vāsavena; "
  1630. 511630,113,2946,2,11,1,52,8,"Avītarāgo maraṇaṃ upetu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1631. 511631,113,2947,2,4,1,0,0,85.
  1632. 511632,113,2948,2,14,1,53,8,"‘ ‘ So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe, naccehi gītehi pamodamāno; "
  1633. 511633,113,2949,2,13,1,61,10,"So rājato byasana mālattha kiñci, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1634. 511634,113,2950,2,4,1,0,0,86.
  1635. 511635,113,2951,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Yaṃ ekarājā pathaviṃ vijetvā, itthīsahassāna ṭhapetu aggaṃ; "
  1636. 511636,113,2952,2,11,1,56,8,"Sīmantinīnaṃ pavarā bhavātu, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. "
  1637. 511637,113,2953,2,4,1,0,0,87.
  1638. 511638,113,2954,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Isīnañhi sā sabbasamāgatānaṃ, bhuñjeyya sāduṃ avikampamānā; "
  1639. 511639,113,2955,2,11,1,56,8,"Carātu lābhena vikatthamānā, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. "
  1640. 511640,113,2956,2,4,1,0,0,88.
  1641. 511641,113,2957,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Āvāsiko hotu mahāvihāre, navakammiko hotu gajaṅgalāyaṃ; "
  1642. 511642,113,2958,2,11,1,56,8,"Ālokasandhiṃ divasaṃ karotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1643. 511643,113,2959,2,4,1,0,0,89.
  1644. 511644,113,2960,2,13,1,60,9,"‘ ‘ So bajjhatū pāsasatehi chabbhi, rammā vanā niyyatu rājadhāniṃ; "
  1645. 511645,113,2961,2,12,1,56,9,"Tuttehi so haññatu pācanehi, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. "
  1646. 511646,113,2962,2,4,1,0,0,90.
  1647. 511647,113,2963,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Alakkamālī tipukaṇṇaviddho, laṭṭhīhato sappamukhaṃ upetu; "
  1648. 511648,113,2964,2,14,1,62,9,"Sakacchabandho visikhaṃ carātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsī’’ ti. "
  1649. 511649,113,2965,2,8,1,55,5,Tattha tatiyena vuttagāthāya {kasimā}ti sampannakasikammo.
  1650. 511650,113,2965,9,28,1,124,15,"Putte gihī dhanimā {sabbakāme}ti putte labhatu, gihī hotu, sattavidhena ratanadhanena dhanimā hotu, rūpādibhede sabbakāme labhatu. "
  1651. 511651,113,2965,29,41,1,114,11,Vayaṃ apassan ti mahallakakāle pabbajjānurūpampi attano vayaṃ apassanto pañcakāmaguṇasamiddhaṃ gharameva āvasatūti.
  1652. 511652,113,2965,42,55,1,88,9,Idaṃ so‘‘ pañcakāmaguṇagiddho kāmaguṇavippayogena mahāvināsaṃ pāpuṇātī’’ ti dassetuṃ kathesi.
  1653. 511653,113,2966,2,10,1,63,6,Catutthena vuttagāthāya {rājābhirājā}ti rājūnaṃ antare abhirājāti.
  1654. 511654,113,2966,11,29,1,101,14,Idaṃ so‘‘ issarānaṃ nāma issariye parigalite mahantaṃ dukkhaṃ uppajjatī’’ ti rajje dosaṃ dassento kathesi.
  1655. 511655,113,2966,30,36,1,66,5,Pañcamena vuttagāthāya {avītarāgo}ti purohitaṭṭhānataṇhāya sataṇhoti.
  1656. 511656,113,2966,37,52,1,95,11,Idaṃ so‘‘ purohitassa purohitaṭṭhāne parigalite mahantaṃ domanassaṃ uppajjatī’’ ti dassetuṃ kathesi.
  1657. 511657,113,2966,53,60,1,67,7,Chaṭṭhena vuttagāthāya tapassinan ti tapasīlasampannoti taṃ maññatu.
  1658. 511658,113,2966,61,74,1,94,9,Idaṃ so‘‘ lābhasakkārāpagamena mahantaṃ domanassaṃ uppajjatī’’ ti lābhasakkāragarahavasena kathesi.
  1659. 511659,113,2967,2,23,1,191,16,"Sahāyatāpasena vuttagāthāya catussadan ti ākiṇṇamanussatāya manussehi, pahūtadhaññatāya dhaññena, sulabhadārutāya dārūhi, sampannodakatāya udakenāti catūhi ussannaṃ, catussadasamannāgatanti attho. "
  1660. 511660,113,2967,24,39,1,112,13,"{Vāsavenā}ti vāsavena dinnaṃ viya acalaṃ, vāsavato laddhavarānubhāvena ekaṃ rājānaṃ ārādhetvā tena dinnantipi attho. "
  1661. 511661,113,2967,40,48,1,57,7,{Avītarāgo}ti kaddame sūkaro viya kāmapaṅke nimuggova hutvā.
  1662. 511662,113,2967,49,55,1,42,6,Iti sopi kāmānaṃ ādīnavaṃ kathento evamāha.
  1663. 511663,113,2968,2,7,1,41,4,Dāsena vuttagāthāya {gāmaṇī}ti gāmajeṭṭhako.
  1664. 511664,113,2968,8,12,1,33,4,Ayampi kāme garahantoyeva evamāha.
  1665. 511665,113,2968,13,20,1,52,7,Kañcanadeviyā vuttagāthāya yan ti yaṃ itthinti attho.
  1666. 511666,113,2968,21,24,1,18,2,{Ekarājā}ti aggarājā.
  1667. 511667,113,2968,25,35,1,96,9,"Itthisahassānan ti vacanamaṭṭhatāya vuttaṃ, soḷasannaṃ itthisahassānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapetūti attho. "
  1668. 511668,113,2968,36,41,1,48,5,Sīmantinīnan ti sīmantadharānaṃ itthīnanti attho.
  1669. 511669,113,2968,42,51,1,78,9,Iti sā itthibhāve ṭhatvāpi duggandhagūtharāsiṃ viya kāme garahantīyeva evamāha.
  1670. 511670,113,2968,52,65,1,133,13,Dāsiyā vuttagāthāya sabbasamāgatānan ti sabbesaṃ sannipatitānaṃ majjhe nisīditvā avikampamānā anosakkamānā sādurasaṃ bhuñjatūti attho.
  1671. 511671,113,2968,66,74,1,63,8,Dāsīnaṃ kira sāmikassa santike nisīditvā bhuñjanaṃ nāma appiyaṃ.
  1672. 511672,113,2968,75,80,1,32,5,Iti sā attano appiyatāya evamāha.
  1673. 511673,113,2968,81,84,1,15,2,{Carātū}ti caratu.
  1674. 511674,113,2968,85,95,1,92,9,Lābhena {vikatthamānā}ti lābhahetu kuhanakammaṃ karontī lābhasakkāraṃ uppādentī caratūti attho.
  1675. 511675,113,2968,96,102,1,56,6,Iminā sā dāsibhāve ṭhitāpi kilesakāmavatthukāme garahati.
  1676. 511676,113,2969,2,8,1,46,4,Devatāya vuttagāthāya {āvāsiko}ti āvāsajagganako.
  1677. 511677,113,2969,9,13,1,33,4,Gajaṅgalāyan ti evaṃnāmake nagare.
  1678. 511678,113,2969,14,18,1,33,4,Tattha kira dabbasambhārā sulabhā.
  1679. 511679,113,2969,19,25,1,54,6,Ālokasandhiṃ divasan ti ekadivaseneva vātapānaṃ karotu.
  1680. 511680,113,2969,26,41,1,167,15,So kira devaputto kassapabuddhakāle gajaṅgalanagaraṃ nissāya yojanike jiṇṇamahāvihāre āvāsikasaṅghatthero hutvā jiṇṇavihāre navakammaṃ karontoyeva mahādukkhaṃ anubhavi.
  1681. 511681,113,2969,42,47,1,36,5,Tasmā tadeva dukkhaṃ ārabbha evamāha.
  1682. 511682,113,2969,48,54,1,48,5,Hatthinā vuttagāthāya {pāsasatehī}ti bahūhi pāsehi.
  1683. 511683,113,2969,55,64,1,59,8,{Chabbhī}ti catūsu pādesu gīvāya kaṭibhāge cāti chasu ṭhānesu.
  1684. 511684,113,2969,65,69,1,36,3,{Tuttehī}ti dvikaṇḍakāhi dīghalaṭṭhīhi.
  1685. 511685,113,2969,70,75,1,35,4,{Pācanehī}ti dasapācanehi aṅkusehi vā.
  1686. 511686,113,2969,76,82,1,50,6,So kira attano anubhūtadukkhaññeva ārabbha evamāha.
  1687. 511687,113,2970,2,12,1,103,9,Vānarena vuttagāthāya {alakkamālī}ti ahituṇḍikena kaṇṭhe parikkhipitvā ṭhapitāya alakkamālāya samannāgato.
  1688. 511688,113,2970,13,17,1,48,3,{Tipukaṇṇaviddho}ti tipupiḷandhanena piḷandhakaṇṇo.
  1689. 511689,113,2970,18,25,1,58,6,{Laṭṭhīhato}ti sappakīḷaṃ sikkhāpayamāno laṭṭhiyā hato hutvā.
  1690. 511690,113,2970,26,33,1,69,7,Esopi ahituṇḍikassa hatthe attano anubhūtadukkhameva sandhāya evamāha.
  1691. 511691,113,2971,2,33,1,153,22,"Evaṃ tehi terasahi janehi sapathe kate mahāsatto cintesi‘‘ kadāci ime‘ ayaṃ anaṭṭhameva naṭṭhanti kathetī’ ti mayi āsaṅkaṃ kareyyuṃ, ahampi sapathaṃ karomī’’ ti. "
  1692. 511692,113,2971,34,39,1,37,5,Atha naṃ karonto cuddasamaṃ gāthamāha–
  1693. 511693,113,2972,2,4,1,0,0,91.
  1694. 511694,113,2973,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Yo ve anaṭṭhaṃva naṭṭhanti cāha, kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca; "
  1695. 511695,113,2974,2,14,1,59,9,"Agāramajjhe maraṇaṃ upetu, yo vā bhonto saṅkati kañcidevā’’ ti. "
  1696. 511696,113,2975,2,6,1,24,3,Tattha {bhonto}ti ālapanaṃ.
  1697. 511697,113,2975,7,43,1,196,28,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhavanto yo anaṭṭhe koṭṭhāse‘‘ naṭṭhaṃ me’’ ti vadati, yo vā tumhesu kañci āsaṅkati, so pañca kāmaguṇe labhatu ceva bhuñjatu ca, ramaṇīyameva pabbajjaṃ alabhitvā agāramajjheyeva maratūti. "
  1698. 511698,113,2976,2,16,1,81,11,Evaṃ isīhi sapathe kate sakko bhāyitvā‘‘ ahaṃ ime vīmaṃsanto bhisāni antaradhāpesiṃ.
  1699. 511699,113,2976,17,40,1,174,20,"Ime ca chaḍḍitakheḷapiṇḍaṃ viya kāme garahantā sapathaṃ karonti, kāme garahakāraṇaṃ te pucchissāmī’’ ti cintetvā dissamānarūpo bodhisattaṃ vanditvā pucchanto anantaraṃ gāthamāha– "
  1700. 511700,113,2977,2,4,1,0,0,92.
  1701. 511701,113,2978,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Yadesamānā vicaranti loke, iṭṭhañca kantañca bahūnametaṃ; "
  1702. 511702,113,2979,2,14,1,63,9,"Piyaṃ manuññaṃ cidha jīvaloke, kasmā isayo nappasaṃsanti kāme’’ ti. "
  1703. 511703,113,2980,2,28,1,222,23,"Tattha {yadesamānā}ti yaṃ vatthukāmaṃ kilesakāmañca kasigorakkhādīhi samavisamakammehi pariyesamānā sattā loke vicaranti, etaṃ bahūnaṃ devamanussānaṃ iṭṭhañca kantañca piyañca manuññañca, kasmā isayo nappasaṃsanti kāmeti attho."
  1704. 511704,113,2980,29,40,1,42,7,‘‘ Kāme’’ ti iminā taṃ vatthuṃ sarūpato dasseti.
  1705. 511705,113,2981,2,9,1,53,7,Athassa pañhaṃ vissajjento mahāsatto dve gāthā abhāsi–
  1706. 511706,113,2982,2,4,1,0,0,93.
  1707. 511707,113,2983,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Kāmesu ve haññare bajjhare ca, kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ; "
  1708. 511708,113,2984,2,10,1,55,7,"Kāmesu bhūtādhipatī pamattā, pāpāni kammāni karonti mohā. "
  1709. 511709,113,2985,2,4,1,0,0,94.
  1710. 511710,113,2986,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Te pāpadhammā pasavetva pāpaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti; "
  1711. 511711,113,2987,2,14,1,59,8,"Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā isayo nappasaṃsanti kāme’’ ti. "
  1712. 511712,113,2988,2,13,1,71,8,"Tattha {kāmesū}ti kāmahetu, kāme nissāya kāyaduccaritādīni karontīti attho. "
  1713. 511713,113,2988,14,18,1,28,3,{Haññare}ti daṇḍādīhi haññanti.
  1714. 511714,113,2988,19,23,1,38,3,{Bajjhare}ti rajjubandhanādīhi bajjhanti.
  1715. 511715,113,2988,24,29,1,41,5,Dukkhan ti kāyikacetasikaṃ asātaṃ dukkhaṃ.
  1716. 511716,113,2988,30,35,1,41,5,Bhayan ti attānuvādādikaṃ sabbampi bhayaṃ.
  1717. 511717,113,2988,36,40,1,29,3,{Bhūtādhipatī}ti sakkaṃ ālapati.
  1718. 511718,113,2988,41,45,1,26,4,Ādīnavan ti evarūpaṃ dosaṃ.
  1719. 511719,113,2988,46,61,1,54,6,So panesa ādīnavo dukkhakkhandhādīhi suttehi( ma. ni.1.163-180) dīpetabbo.
  1720. 511720,113,2989,2,10,1,66,7,Sakko mahāsattassa kathaṃ sutvā saṃviggamānaso anantaraṃ gāthamāha–
  1721. 511721,113,2990,2,4,1,0,0,95.
  1722. 511722,113,2991,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Vīmaṃsamāno isino bhisāni, tīre gahetvāna thale nidhesiṃ; "
  1723. 511723,113,2992,2,14,1,57,9,"Suddhā apāpā isayo vasanti, etāni te brahmacārī bhisānī’’ ti. "
  1724. 511724,113,2993,2,21,1,78,12,"Tattha {vimaṃsamāno}ti bhante, ahaṃ‘‘ ime isayo kāmādhimuttā vā, no vā’’ ti vīmaṃsanto. "
  1725. 511725,113,2993,22,28,1,39,5,{Isino}ti tava mahesino santakāni bhisāni.
  1726. 511726,113,2993,29,38,1,65,8,Tīre {gahetvānā}ti tīre nikkhittāni gahetvā thale ekamante nidhesiṃ.
  1727. 511727,113,2993,39,57,1,90,13,{Suddhā}ti idāni mayā tumhākaṃ sapathakiriyāya ñātaṃ‘‘ ime isayo suddhā apāpā hutvā vasantī’’ ti.
  1728. 511728,113,2994,2,6,1,30,4,Taṃ sutvā bodhisatto gāthamāha–
  1729. 511729,113,2995,2,4,1,0,0,96.
  1730. 511730,113,2996,2,17,1,58,13,"‘ ‘ Na te naṭā no pana kīḷaneyyā, na bandhavā no pana te sahāyā; "
  1731. 511731,113,2997,2,13,1,62,8,"Kismiṃ vupatthambha sahassanetta, isīhi tvaṃ kīḷasi devarājā’’ ti. "
  1732. 511732,113,2998,2,39,1,187,32,"Tattha na te naṭā {no}ti devarāja, mayaṃ tava naṭā vā kīḷitabbayuttakā vā keci na homa, nāpi tava ñātakā, na sahāyā, atha tvaṃ kiṃ vā upatthambhaṃ katvā kiṃ nissāya isīhi saddhiṃ kīḷasīti attho. "
  1733. 511733,113,2999,2,8,1,45,6,Atha naṃ sakko khamāpento vīsatimaṃ gāthamāha–
  1734. 511734,113,3000,2,4,1,0,0,97.
  1735. 511735,113,3001,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ, esā patiṭṭhā khalitassa brahme; "
  1736. 511736,113,3002,2,13,1,61,8,"Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavantī’’ ti. "
  1737. 511737,113,3003,2,16,1,89,12,Tattha esā {patiṭṭhā}ti esā tava pādacchāyā ajja mama khalitassa aparaddhassa patiṭṭhā hotu.
  1738. 511738,113,3003,17,26,1,59,7,"{Kodhabalā}ti paṇḍitā nāma khantibalā bhavanti, na kodhabalāti. "
  1739. 511739,113,3004,2,14,1,85,10,Atha mahāsatto sakkassa devarañño khamitvā sayaṃ isigaṇaṃ khamāpento itaraṃ gāthamāha–
  1740. 511740,113,3005,2,4,1,0,0,98.
  1741. 511741,113,3006,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Suvāsitaṃ isinaṃ ekarattaṃ, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma; "
  1742. 511742,113,3007,2,14,1,64,9,"Sabbeva bhonto sumanā bhavantu, yaṃ brāhmaṇo paccupādī bhisānī’’ ti. "
  1743. 511743,113,3008,2,14,1,104,12,Tattha suvāsitaṃ isinaṃ ekarattan ti āyasmantānaṃ isīnaṃ ekarattampi imasmiṃ araññe vasitaṃ suvasitameva.
  1744. 511744,113,3008,15,16,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1745. 511745,113,3008,17,31,1,78,12,"Yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiṃ addasāma, sace hi mayaṃ nagare avasimha, imaṃ na addasāma. "
  1746. 511746,113,3008,32,44,1,78,9,"{Bhonto}ti bhavanto sabbepi sumanā bhavantu, tussantu, sakkassa devarañño khamantu. "
  1747. 511747,113,3008,45,46,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1748. 511748,113,3008,47,57,1,73,9,"Yaṃ brāhmaṇo paccupādī bhisāni, yasmā tumhākaṃ ācariyo bhisāni paṭilabhīti. "
  1749. 511749,113,3009,2,7,1,41,5,Sakko isigaṇaṃ vanditvā devalokameva gato.
  1750. 511750,113,3009,8,13,1,56,5,Isigaṇopi jhānābhiññāyo nibbattetvā brahmalokūpago ahosi.
  1751. 511751,113,3010,2,26,1,181,19,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā sapathaṃ katvā kilese pajahiṃsū’’ ti vatvā saccāni pakāsesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1752. 511752,113,3010,27,34,1,51,7,Jātakaṃ samodhānento puna satthā tisso gāthā abhāsi–
  1753. 511753,113,3011,2,4,1,0,0,99.
  1754. 511754,113,3012,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ahañca sāriputto ca, moggallāno ca kassapo; "
  1755. 511755,113,3013,2,9,1,44,6,"Anuruddho puṇṇo ānando, tadāsuṃ satta bhātaro. "
  1756. 511756,113,3014,2,4,1,0,0,100.
  1757. 511757,113,3015,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Bhaginī uppalavaṇṇā ca, dāsī khujjuttarā tadā; "
  1758. 511758,113,3016,2,9,1,40,6,"Citto gahapati dāso, yakkho sātāgiro tadā. "
  1759. 511759,113,3017,2,4,1,0,0,101.
  1760. 511760,113,3018,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pālileyyo tadā nāgo, madhudo seṭṭhavānaro; "
  1761. 511761,113,3019,2,12,1,44,7,"Kāḷudāyī tadā sakko, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti. "
  1762. 511762,113,3020,2,4,1,26,2,Bhisajātakavaṇṇanā pañcamā.
  1763. 511763,113,3022,2,7,1,19,2,[ 489]6. Surucijātakavaṇṇanā
  1764. 511764,113,3023,2,21,1,143,16,Mahesī surucino {bhariyā}ti idaṃ satthā sāvatthiṃ upanissāya migāramātupāsāde viharanto visākhāya mahāupāsikāya laddhe aṭṭha vare ārabbha kathesi.
  1765. 511765,113,3023,22,34,1,109,12,Sā hi ekadivasaṃ jetavane dhammakathaṃ sutvā bhagavantaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena svātanāya nimantetvā pakkāmi.
  1766. 511766,113,3023,35,43,1,57,7,Tassā pana rattiyā accayena cātuddīpiko mahāmegho pāvassi .
  1767. 511767,113,3023,44,84,1,257,29,"Bhagavā bhikkhū āmantetvā‘‘ yathā, bhikkhave, jetavane vassati, evaṃ catūsu dīpesu vassati, ovassāpetha, bhikkhave, kāyaṃ, ayaṃ pacchimako cātuddīpiko mahāmegho’’ ti vatvā ovassāpitakāyehi bhikkhūhi saddhiṃ iddhibalena jetavane antarahito visākhāya koṭṭhake pāturahosi. "
  1768. 511768,113,3023,85,142,1,377,44,"Upāsikā‘‘ acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma jāṇukamattesupi oghesu vattamānesu kaṭimattesupi oghesu vattamānesu na hi nāma ekabhikkhussapi pādā vā cīvarāni vā allāni bhavissantī’’ ti haṭṭhā udaggā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ parivisitvā katabhattakiccaṃ bhagavantaṃ etadavoca‘‘ aṭṭhāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ varāni yācāmī’’ ti."
  1769. 511769,113,3023,143,154,1,38,5,"‘‘ Atikkantavarā kho, visākhe, tathāgatā’’ ti."
  1770. 511770,113,3023,155,169,1,46,8,"‘‘ Yāni ca, bhante, kappiyāni yāni ca anavajjānī’’ ti."
  1771. 511771,113,3023,170,177,1,17,3,‘‘ Vadehi visākhe’’ ti.
  1772. 511772,113,3023,178,214,1,245,23,"‘‘ Icchāmahaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa yāvajīvaṃ vassikasāṭikaṃ dātuṃ, āgantukabhattaṃ dātuṃ, gamikabhattaṃ dātuṃ, gilānabhattaṃ dātuṃ, gilānupaṭṭhākabhattaṃ dātuṃ, gilānabhesajjaṃ dātuṃ, dhuvayāguṃ dātuṃ, bhikkhunisaṅghassa yāvajīvaṃ udakasāṭikaṃ dātun’’ ti. "
  1773. 511773,113,3024,2,66,1,311,44,"Satthā ‘‘ kaṃ pana tvaṃ, visākhe, atthavasaṃ sampassamānā tathāgataṃ aṭṭha varāni yācasī’’ ti pucchitvā tāya varānisaṃse kathite‘‘ sādhu sādhu, visākhe, sādhu kho tvaṃ, visākhe, imaṃ ānisaṃsaṃ sampassamānā tathāgataṃ aṭṭha varāni yācasī’’ ti vatvā‘‘ anujānāmi te, visākhe, aṭṭha varānī’’ ti aṭṭha vare datvā anumodanaṃ katvā pakkāmi. "
  1774. 511774,113,3024,67,94,1,191,21,"Athekadivasaṃ satthari pubbārāme viharante bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, visākhā mahāupāsikā mātugāmattabhāve ṭhatvāpi dasabalassa santike aṭṭha vare labhi, aho mahāguṇā’’ ti. "
  1775. 511775,113,3024,95,141,1,193,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, visākhā idāneva mama santikā vare labhati, pubbepesā labhiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1776. 511776,113,3025,2,21,1,105,14,Atīte mithilāyaṃ suruci nāma rājā rajjaṃ kārento puttaṃ paṭilabhitvā tassa‘‘ surucikumāro’’ tveva nāmaṃ akāsi.
  1777. 511777,113,3025,22,36,1,83,10,So vayappatto‘‘ takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhissāmī’’ ti gantvā nagaradvāre sālāyaṃ nisīdi.
  1778. 511778,113,3025,37,47,1,101,9,Bārāṇasiraññopi putto brahmadattakumāro nāma tatheva gantvā surucikumārassa nisinnaphalakeyeva nisīdi.
  1779. 511779,113,3025,48,99,1,359,43,"Te aññamaññaṃ pucchitvā vissāsikā hutvā ekatova ācariyassa santikaṃ gantvā ācariyabhāgaṃ datvā sippaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva niṭṭhitasippā ācariyaṃ āpucchitvā thokaṃ maggaṃ ekatova gantvā dvedhāpathe ṭhitā aññamaññaṃ āliṅgitvā mittadhammānurakkhaṇatthaṃ katikaṃ kariṃsu‘‘ sace mama putto jāyati, tava dhītā, tava putto, mama dhītā, tesaṃ āvāhavivāhaṃ karissāmā’’ ti. "
  1780. 511780,113,3025,100,115,1,86,10,"Tesu rajjaṃ kārentesu surucimahārājassa putto jāyi,‘‘ surucikumāro’’ tvevassa nāmaṃ kariṃsu. "
  1781. 511781,113,3025,116,128,1,53,7,"Brahmadattassa dhītā jāyi,‘‘ sumedhā’’ tissā nāmaṃ kariṃsu. "
  1782. 511782,113,3026,2,9,1,69,7,Surucikumāro vayappatto takkasilāyaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhitvā āgacchi.
  1783. 511783,113,3026,10,38,1,171,23,"Atha naṃ pitā rajje abhisiñcitukāmo hutvā‘‘ sahāyassa kira me bārāṇasirañño dhītā atthi, tamevassa aggamahesiṃ karissāmī’’ ti tassā atthāya bahuṃ paṇṇākāraṃ datvā amacce pesesi. "
  1784. 511784,113,3026,39,55,1,93,11,"Tesaṃ anāgatakāleyeva bārāṇasirājā deviṃ pucchi‘‘ bhadde, mātugāmassa nāma kiṃ atirekadukkhan’’ ti?"
  1785. 511785,113,3026,56,63,1,26,3,‘‘ Sapattirosadukkhaṃ devā’’ ti.
  1786. 511786,113,3026,64,89,1,120,18,"‘‘ Tena hi, bhadde, amhākaṃ ekaṃ dhītaraṃ sumedhādeviṃ tamhā dukkhā mocetvā yo etaṃ ekikameva gaṇhissati, tassa dassāmā’’ ti āha. "
  1787. 511787,113,3026,90,128,1,196,30,"So tehi amaccehi āgantvā tassā nāme gahite‘‘ tātā, kāmaṃ mayā pubbe mayhaṃ sahāyassa paṭiññā katā, imaṃ pana mayaṃ itthighaṭāya antare na khipitukāmā, yo etaṃ ekikameva gaṇhāti, tassa dātukāmamhā’’ ti āha. "
  1788. 511788,113,3026,129,133,1,27,4,Te rañño santikaṃ pahiṇiṃsu.
  1789. 511789,113,3026,134,160,1,169,19,"Rājā pana‘‘ amhākaṃ rajjaṃ mahantaṃ, sattayojanikaṃ mithilanagaraṃ, tīṇi yojanasatāni raṭṭhaparicchedo, heṭṭhimantena soḷasa itthisahassāni laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā na rocesi. "
  1790. 511790,113,3027,2,30,1,168,20,"Surucikumāro pana sumedhāya rūpasampadaṃ sutvā savanasaṃsaggena bajjhitvā‘‘ ahaṃ taṃ ekikameva gaṇhissāmi, na mayhaṃ itthighaṭāya attho, tameva ānentū’’ ti mātāpitūnaṃ pesesi. "
  1791. 511791,113,3027,31,47,1,127,16,Te tassa manaṃ abhinditvā bahuṃ dhanaṃ pesetvā mahantena parivārena taṃ ānetvā kumārassa aggamahesiṃ katvā ekatova abhisiñciṃsu.
  1792. 511792,113,3027,48,59,1,83,11,So surucimahārājā nāma hutvā dhammena rajjaṃ kārento tāya saddhiṃ piyasaṃvāsaṃ vasi.
  1793. 511793,113,3027,60,73,1,76,12,"Sā pana dasa vassasahassāni tassa gehe vasantī neva puttaṃ, na dhītaraṃ labhi. "
  1794. 511794,113,3027,74,161,1,440,62,"Atha nāgarā sannipatitvā rājaṅgaṇe upakkositvā‘‘ kimetan’’ ti vutte‘‘ rañño doso natthi, vaṃsānupālako pana vo putto na vijjati, tumhākaṃ ekāva devī, rājakule ca nāma heṭṭhimantena soḷasahi itthisahassehi bhavitabbaṃ, itthighaṭaṃ gaṇha, deva, addhā tāsu puññavatī puttaṃ labhissatī’’ ti vatvā‘‘ tātā, kiṃ kathetha,‘ ahaṃ aññaṃ na gaṇhissāmī’ ti paṭiññaṃ datvā mayā esā ānītā, na sakkā musāvādaṃ kātuṃ, na mayhaṃ itthighaṭāya attho’’ ti raññā paṭikkhittā pakkamiṃsu. "
  1795. 511795,113,3028,2,41,1,290,31,"Sumedhā taṃ kathaṃ sutvā‘‘ rājā tāva saccavāditāya aññā itthiyo na ānesi, ahameva panassa ānessāmī’’ ti rañño mātusamabhariyaṭṭhāne ṭhatvā attano ruciyāva khattiyakaññānaṃ sahassaṃ, amaccakaññānaṃ sahassaṃ, gahapatikaññānaṃ sahassaṃ, sabbasamayanāṭakitthīnaṃ sahassanti cattāri itthisahassāni ānesi. "
  1796. 511796,113,3028,42,53,1,74,10,"Tāpi dasa vassasahassāni rājakule vasitvā neva puttaṃ, na dhītaraṃ labhiṃsu. "
  1797. 511797,113,3028,54,61,1,66,7,Etenevupāyena aparānipi tikkhattuṃ cattāri cattāri sahassāni ānesi.
  1798. 511798,113,3028,62,69,1,37,6,"Tāpi neva puttaṃ, na dhītaraṃ labhiṃsu. "
  1799. 511799,113,3028,70,74,1,37,4,Ettāvatā soḷasa itthisahassāni ahesuṃ.
  1800. 511800,113,3028,75,89,1,117,13,"Cattālīsa vassasahassāni atikkamiṃsu, tāni tāya ekikāya vutthehi dasahi sahassehi saddhiṃ paññāsa vassasahassāni honti. "
  1801. 511801,113,3028,90,116,1,117,16,"Atha nāgarā sannipatitvā puna upakkositvā‘‘ kimetan’’ ti vutte‘‘ deva, tumhākaṃ itthiyo puttaṃ patthetuṃ āṇāpethā’’ ti vadiṃsu. "
  1802. 511802,113,3028,117,134,1,58,9,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ tumhe puttaṃ patthethā’’ ti āha.
  1803. 511803,113,3028,135,148,1,96,11,"Tā tato paṭṭhāya puttaṃ patthayamānā nānādevatā namassanti, nānāvatāni caranti, putto nuppajjateva. "
  1804. 511804,113,3028,149,163,1,55,9,"Atha rājā sumedhaṃ āha‘‘ bhadde, tvampi puttaṃ patthehī’’ ti. "
  1805. 511805,113,3028,164,181,1,126,12,Sā‘‘ sādhū’’ ti pannarasauposathadivase aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ samādāya sirigabbhe sīlāni āvajjamānā kappiyamañcake nisīdi .
  1806. 511806,113,3028,182,189,1,58,7,Sesā ajavatagovatā hutvā puttaṃ alabhitvā uyyānaṃ agamaṃsu.
  1807. 511807,113,3029,2,7,1,44,5,Sumedhāya sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi.
  1808. 511808,113,3029,8,39,1,179,24,"Tadā sakko āvajjento‘‘ sumedhā puttaṃ pattheti, puttamassā dassāmi, na kho pana sakkā yaṃ vā taṃ vā dātuṃ, anucchavikamassā puttaṃ upadhāressāmī’’ ti upadhārento naḷakāradevaputtaṃ passi. "
  1809. 511809,113,3029,40,61,1,146,17,So hi puññasampanno satto purimattabhāve bārāṇasiyaṃ vasanto vappakāle khettaṃ gacchanto ekaṃ paccekabuddhaṃ disvā dāsakammakare‘‘ vapathā’’ ti pahiṇi.
  1810. 511810,113,3029,62,93,1,285,31,Sayaṃ nivattitvā paccekabuddhaṃ gehaṃ netvā bhojetvā puna gaṅgātīraṃ ānetvā puttena saddhiṃ ekato hutvā udumbarabhittipādaṃ naḷabhittikaṃ paṇṇasālaṃ katvā dvāraṃ yojetvā caṅkamaṃ katvā paccekabuddhaṃ tattheva temāsaṃ vasāpetvā vutthavassaṃ dve pitāputtā ticīvarena acchādetvā uyyojesuṃ.
  1811. 511811,113,3029,94,103,1,85,9,Eteneva niyāmena sattaṭṭha paccekabuddhe tāya paṇṇasālāya vasāpetvā ticīvarāni adaṃsu.
  1812. 511812,113,3029,104,120,1,105,12,‘‘ Dve pitāputtā naḷakārā hutvā gaṅgātīre veḷuṃ upadhārentā paccekabuddhaṃ disvā evamakaṃsū’’ tipi vadantiyeva.
  1813. 511813,113,3030,2,15,1,129,12,Te kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā chasu kāmāvacarasaggesu anulomapaṭilomena mahantaṃ devissariyaṃ anubhavantā vicaranti.
  1814. 511814,113,3030,16,22,1,50,6,Te tato cavitvā uparidevaloke nibbattitukāmā honti.
  1815. 511815,113,3030,23,37,1,92,13,Sakko tathā gatabhāvaṃ ñatvā tesu ekassa vimānadvāraṃ gantvā taṃ āgantvā vanditvā ṭhitaṃ āha–
  1816. 511816,113,3030,38,49,1,42,6,"‘‘ mārisa, tayā manussalokaṃ gantuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  1817. 511817,113,3030,50,74,1,130,17,"‘‘ Mahārāja, manussaloko nāma jeguccho paṭikūlo, tattha ṭhitā dānādīni puññāni katvā devalokaṃ patthenti, tattha gantvā kiṃ karissāmī’’ ti."
  1818. 511818,113,3030,75,94,1,165,12,"‘‘ Mārisa, devaloke paribhuñjitabbasampattiṃ manussaloke paribhuñjissasi, pañcavīsatiyojanubbedhe navayojanaāyāme aṭṭhayojanavitthāre ratanapāsāde vasissasi, adhivāsehī’’ ti. "
  1819. 511819,113,3030,95,97,1,13,2,So adhivāsesi.
  1820. 511820,113,3030,98,125,1,169,22,"Sakko tassa paṭiññaṃ gahetvā isivesena rājuyyānaṃ gantvā tāsaṃ itthīnaṃ upari ākāse caṅkamanto attānaṃ dassetvā‘‘ kassāhaṃ puttavaraṃ dammi, kā puttavaraṃ gaṇhissatī’’ ti āha."
  1821. 511821,113,3030,126,142,1,73,10,"‘‘ Bhante, mayhaṃ dehi, mayhaṃ dehī’’ ti soḷasa itthisahassāni hatthe ukkhipiṃsu. "
  1822. 511822,113,3030,143,147,1,14,3,Tato sakko āha–
  1823. 511823,113,3030,148,164,1,60,10,"‘‘ ahaṃ sīlavatīnaṃ puttaṃ dammi, tumhākaṃ kiṃ sīlaṃ, ko ācāro’’ ti. "
  1824. 511824,113,3030,165,181,1,93,11,"Tā ukkhittahatthe samañchitvā‘‘ sace sīlavatiyā dātukāmo, sumedhāya santikaṃ gacchāhī’’ ti vadiṃsu. "
  1825. 511825,113,3030,182,189,1,54,7,So ākāseneva gantvā tassā vāsāgāre sīhapañjare aṭṭhāsi.
  1826. 511826,113,3031,2,26,1,118,16,"Athassā tā itthiyo ārocesuṃ‘‘ etha, devi, sakko devarājā‘ tumhākaṃ puttavaraṃ dassāmī’ ti ākāsenāgantvā sīhapañjare ṭhito’’ ti. "
  1827. 511827,113,3031,27,46,1,107,13,"Sā garuparihārenāgantvā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā‘‘ saccaṃ kira, bhante, tumhe sīlavatiyā puttavaraṃ dethā’’ ti āha."
  1828. 511828,113,3031,47,54,1,11,3,‘‘ Āma devī’’ ti.
  1829. 511829,113,3031,55,64,1,23,5,‘‘ Tena hi mayhaṃ dethā’’ ti.
  1830. 511830,113,3031,65,84,1,66,12,"‘‘ Kiṃ pana te sīlaṃ, kathehi, sace me ruccati, dassāmi te puttavaran’’ ti. "
  1831. 511831,113,3031,85,104,1,95,15,Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ tena hi suṇāhī’’ ti vatvā attano sīlaguṇaṃ kathentī pannarasa gāthā abhāsi–
  1832. 511832,113,3032,2,4,1,0,0,102.
  1833. 511833,113,3033,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Mahesī surucino bhariyā, ānītā paṭhamaṃ ahaṃ; "
  1834. 511834,113,3034,2,8,1,40,5,"Dasa vassasahassāni, yaṃ maṃ surucimānayi. "
  1835. 511835,113,3035,2,4,1,0,0,103.
  1836. 511836,113,3036,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ; "
  1837. 511837,113,3037,2,8,1,36,5,"Nābhijānāmi kāyena, vācāya uda cetasā; "
  1838. 511838,113,3038,2,10,1,40,7,"Suruciṃ atimaññittha, āvi vā yadi vā raho. "
  1839. 511839,113,3039,2,4,1,0,0,104.
  1840. 511840,113,3040,2,12,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1841. 511841,113,3041,2,9,1,43,6,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. "
  1842. 511842,113,3042,2,4,1,0,0,105.
  1843. 511843,113,3043,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Bhattu mama sassu mātā, pitā cāpi ca sassuro; "
  1844. 511844,113,3044,2,10,1,44,7,"Te maṃ brahme vinetāro, yāva aṭṭhaṃsu jīvitaṃ. "
  1845. 511845,113,3045,2,4,1,0,0,106.
  1846. 511846,113,3046,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sāhaṃ ahiṃsāratinī, kāmasā dhammacārinī; "
  1847. 511847,113,3047,2,7,1,43,4,"Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatanditā. "
  1848. 511848,113,3048,2,4,1,0,0,107.
  1849. 511849,113,3049,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1850. 511850,113,3050,2,9,1,43,6,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. "
  1851. 511851,113,3051,2,4,1,0,0,108.
  1852. 511852,113,3052,2,9,1,42,4,"‘ ‘ Soḷasitthisahassāni , sahabhariyāni brāhmaṇa; "
  1853. 511853,113,3053,2,11,1,43,8,"Tāsu issā vā kodho vā, nāhu mayhaṃ kudācanaṃ. "
  1854. 511854,113,3054,2,4,1,0,0,109.
  1855. 511855,113,3055,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Hitena tāsaṃ nandāmi, na ca me kāci appiyā; "
  1856. 511856,113,3056,2,7,1,39,4,"Attānaṃvānukampāmi , sadā sabbā sapattiyo. "
  1857. 511857,113,3057,2,4,1,0,0,110.
  1858. 511858,113,3058,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1859. 511859,113,3059,2,9,1,43,6,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. "
  1860. 511860,113,3060,2,4,1,0,0,111.
  1861. 511861,113,3061,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Dāse kammakare pesse, ye caññe anujīvino; "
  1862. 511862,113,3062,2,7,1,39,4,"Pesemi sahadhammena, sadā pamuditindriyā. "
  1863. 511863,113,3063,2,4,1,0,0,112.
  1864. 511864,113,3064,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1865. 511865,113,3065,2,9,1,43,6,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. "
  1866. 511866,113,3066,2,4,1,0,0,113.
  1867. 511867,113,3067,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Samaṇe brāhmaṇe cāpi, aññe cāpi vanibbake; "
  1868. 511868,113,3068,2,7,1,36,4,"Tappemi annapānena, sadā payatapāṇinī. "
  1869. 511869,113,3069,2,4,1,0,0,114.
  1870. 511870,113,3070,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1871. 511871,113,3071,2,9,1,43,6,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. "
  1872. 511872,113,3072,2,4,1,0,0,115.
  1873. 511873,113,3073,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcaddasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1874. 511874,113,3074,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; "
  1875. 511875,113,3075,2,8,1,39,5,"Uposathaṃ upavasāmi, sadā sīlesu saṃvutā. "
  1876. 511876,113,3076,2,4,1,0,0,116.
  1877. 511877,113,3077,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; "
  1878. 511878,113,3078,2,12,1,46,7,"Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā’’ ti. "
  1879. 511879,113,3079,2,6,1,26,3,Tattha {mahesī}ti aggamahesī.
  1880. 511880,113,3079,7,10,1,22,2,{Surucino}ti surucirañño.
  1881. 511881,113,3079,11,16,1,52,5,Paṭhaman ti soḷasannaṃ itthisahassānaṃ sabbapaṭhamaṃ.
  1882. 511882,113,3079,17,35,1,105,17,"Yaṃ man ti yasmiṃ kāle maṃ suruci ānayi, tato paṭṭhāya ahaṃ dasa vassasahassāni ekikāva imasmiṃ gehe vasiṃ. "
  1883. 511883,113,3079,36,51,1,109,14,{Atimaññitthā}ti muhuttampi sammukhā vā parammukhā vā atimaññinti idaṃ atikkamitvā maññanaṃ na jānāmi na sarāmi.
  1884. 511884,113,3079,52,56,1,17,3,{Ise}ti taṃ ālapati.
  1885. 511885,113,3080,2,27,1,107,20,"Te man ti sasuro ca sassu cāti te ubhopi maṃ vinetāro, tehi vinītā amhi, te me yāva jīviṃsu, tāva ovādamadaṃsu. "
  1886. 511886,113,3080,28,33,1,50,4,{Ahiṃsāratinī}ti ahiṃsāsaṅkhātāya ratiyā samannāgatā.
  1887. 511887,113,3080,34,39,1,41,5,Mayā hi kunthakipillikopi na hiṃsitapubbo.
  1888. 511888,113,3080,40,43,1,19,2,{Kāmasā}ti ekanteneva.
  1889. 511889,113,3080,44,48,1,44,3,{Dhammacārinī}ti dasakusalakammapathesu pūremi.
  1890. 511890,113,3080,49,55,1,58,6,Upaṭṭhāsin ti pādaparikammādīni kiccāni karontī upaṭṭhahiṃ.
  1891. 511891,113,3081,2,8,1,53,5,{Sahabhariyānī}ti mayā saha ekasāmikassa bhariyabhūtāni.
  1892. 511892,113,3081,9,20,1,72,10,{Nāhū}ti kilesaṃ nissāya issādhammo vā kodhadhammo vā mayhaṃ na bhūtapubbo.
  1893. 511893,113,3081,21,36,1,79,12,"{Hitenā}ti yaṃ tāsaṃ hitaṃ, teneva nandāmi, ure vutthadhītaro viya tā disvā tussāmi. "
  1894. 511894,113,3081,37,48,1,62,9,"{Kācī}ti tāsu ekāpi mayhaṃ appiyā nāma natthi, sabbāpi piyakāyeva. "
  1895. 511895,113,3081,49,58,1,73,8,{Anukampāmī}ti muducittena sabbā soḷasasahassāpi tā attānaṃ viya anukampāmi.
  1896. 511896,113,3082,2,16,1,85,12,"{Sahadhammenā}ti nayena kāraṇena yo yaṃ kātuṃ sakkoti, taṃ tasmiṃ kamme payojemīti attho. "
  1897. 511897,113,3082,17,44,1,147,21,"{Pamuditindriyā}ti pesentī ca niccaṃ pamuditindriyāva hutvā pesemi,‘‘ are duṭṭha dāsa idaṃ nāma karohī’ ti evaṃ kujjhitvā na me koci katthaci pesitapubbo. "
  1898. 511898,113,3082,45,50,1,49,4,{Payatapāṇinī}ti dhotahatthā pasāritahatthāva hutvā.
  1899. 511899,113,3082,51,57,1,93,5,{Pāṭihāriyapakkhañcā}ti aṭṭhamīcātuddasīpannarasīnaṃ paccuggamanānuggamanavasena cattāro divasā.
  1900. 511900,113,3082,58,68,1,75,8,"{Sadā}ti niccakālaṃ pañcasu sīlesu saṃvutā, tehi pihitagopitattabhāvāva homīti. "
  1901. 511901,113,3083,2,37,1,255,30,"Evaṃ tassā gāthāya satenapi sahassenapi vaṇṇiyamānānaṃ guṇānaṃ pamāṇaṃ nāma natthi, tāya pannarasahi gāthāhi attano guṇānaṃ vaṇṇitakāleyeva sakko attano bahukaraṇīyatāya tassā kathaṃ avicchinditvā‘‘ pahūtā abbhutāyeva te guṇā’’ ti taṃ pasaṃsanto gāthādvayamāha– "
  1902. 511902,113,3084,2,4,1,0,0,117.
  1903. 511903,113,3085,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sabbeva te dhammaguṇā, rājaputti yasassini; "
  1904. 511904,113,3086,2,10,1,46,7,"Saṃvijjanti tayi bhadde, ye tvaṃ kittesi attani. "
  1905. 511905,113,3087,2,4,1,0,0,118.
  1906. 511906,113,3088,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Khattiyo jātisampanno, abhijāto yasassimā; "
  1907. 511907,113,3089,2,11,1,44,6,"Dhammarājā videhānaṃ, putto uppajjate tavā’’ ti. "
  1908. 511908,113,3090,2,7,1,41,4,Tattha {dhammaguṇā}ti sabhāvaguṇā bhūtaguṇā.
  1909. 511909,113,3090,8,18,1,56,8,"{Saṃvijjantī}ti ye tayā vuttā, te sabbeva tayi upalabbhanti. "
  1910. 511910,113,3090,19,23,1,29,3,{Abhijāto}ti atijāto suddhajāto.
  1911. 511911,113,3090,24,29,1,57,4,{Yasassimā}ti yasasampannena parivārasampannena samannāgato.
  1912. 511912,113,3090,30,39,1,56,7,"{Uppajjate}ti evarūpo putto tava uppajjissati, mā cintayīti. "
  1913. 511913,113,3091,2,12,1,67,10,Sā tassa vacanaṃ sutvā somanassajātā taṃ pucchantī dve gāthā abhāsi–
  1914. 511914,113,3092,2,4,1,0,0,119.
  1915. 511915,113,3093,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Dummī rajojalladharo, aghe vehāyasaṃ ṭhito; "
  1916. 511916,113,3094,2,9,1,46,6,"Manuññaṃ bhāsase vācaṃ, yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ. "
  1917. 511917,113,3095,2,4,1,0,0,120.
  1918. 511918,113,3096,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Devatānusi saggamhā, isi vāsi mahiddhiko; "
  1919. 511919,113,3097,2,13,1,45,8,"Ko vāsi tvaṃ anuppatto, attānaṃ me pavedayā’’ ti. "
  1920. 511920,113,3098,2,17,1,118,13,"Tattha {dummī}ti anañjitāmaṇḍito sakko āgacchanto ramaṇīyena tāpasavesena āgato, pabbajitavesena āgatattā pana sā evamāha. "
  1921. 511921,113,3098,18,22,1,22,3,{Aghe}ti appaṭighe ṭhāne.
  1922. 511922,113,3098,23,40,1,100,15,"Yaṃ mayhan ti yaṃ etaṃ manuññaṃ vācaṃ mayhaṃ bhāsasi, taṃ bhāsamāno tvaṃ devatānusi saggamhā idhāgato. "
  1923. 511923,113,3098,41,59,1,109,15,"Isi vāsi {mahiddhiko}ti yakkhādīsu ko vā tvaṃ asi idhānuppatto, attānaṃ me pavedaya, yathābhūtaṃ kathehīti vadati. "
  1924. 511924,113,3099,2,8,1,37,6,Sakko tassā kathento cha gāthā abhāsi–
  1925. 511925,113,3100,2,4,1,0,0,121.
  1926. 511926,113,3101,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yaṃ devasaṅghā vandanti, sudhammāyaṃ samāgatā; "
  1927. 511927,113,3102,2,8,1,42,5,"Sohaṃ sakko sahassakkho, āgatosmi tavantike. "
  1928. 511928,113,3103,2,4,1,0,0,122.
  1929. 511929,113,3104,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Itthiyo jīvalokasmiṃ, yā hoti samacārinī; "
  1930. 511930,113,3105,2,7,1,38,4,"Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā. "
  1931. 511931,113,3106,2,4,1,0,0,123.
  1932. 511932,113,3107,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Tādisāya sumedhāya, sucikammāya nāriyā; "
  1933. 511933,113,3108,2,7,1,36,4,"Devā dassanamāyanti, mānusiyā amānusā. "
  1934. 511934,113,3109,2,4,1,0,0,124.
  1935. 511935,113,3110,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tvañca bhadde suciṇṇena, pubbe sucaritena ca; "
  1936. 511936,113,3111,2,7,1,38,4,"Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī. "
  1937. 511937,113,3112,2,4,1,0,0,125.
  1938. 511938,113,3113,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ayañca te rājaputti, ubhayattha kaṭaggaho; "
  1939. 511939,113,3114,2,9,1,39,6,"Devalokūpapattī ca, kittī ca idha jīvite. "
  1940. 511940,113,3115,2,4,1,0,0,126.
  1941. 511941,113,3116,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ciraṃ sumedhe sukhinī, dhammamattani pālaya; "
  1942. 511942,113,3117,2,13,1,45,8,"Esāhaṃ tidivaṃ yāmi, piyaṃ me tava dassanan’’ ti. "
  1943. 511943,113,3118,2,9,1,74,6,Tattha {sahassakkho}ti atthasahassassa taṃmuhuttaṃ dassanavasena sahassakkho.
  1944. 511944,113,3118,10,13,1,15,2,{Itthiyo}ti itthī.
  1945. 511945,113,3118,14,20,1,50,5,{Samacārinī}ti tīhi dvārehi samacariyāya samannāgatā.
  1946. 511946,113,3118,21,24,1,22,2,{Tādisāyā}ti tathārūpāya.
  1947. 511947,113,3118,25,28,1,21,2,{Sumedhāyā}ti supaññāya.
  1948. 511948,113,3118,29,39,1,73,9,Ubhayattha {kaṭaggaho}ti ayaṃ tava imasmiñca attabhāve anāgate ca jayaggāho.
  1949. 511949,113,3118,40,53,1,96,13,Tesu anāgate devalokuppatti ca idha jīvite pavattamāne kitti cāti ayaṃ ubhayattha kaṭaggaho nāma.
  1950. 511950,113,3118,54,61,1,48,7,Dhamman ti evaṃ sabhāvaguṇaṃ ciraṃ attani pālaya.
  1951. 511951,113,3118,62,66,1,18,4,Esāhan ti eso ahaṃ.
  1952. 511952,113,3118,67,74,1,37,6,Piyaṃ {me}ti mayhaṃ tava dassanaṃ piyaṃ.
  1953. 511953,113,3119,2,20,1,101,14,"Devaloke pana me kiccakaraṇīyaṃ atthi, tasmā gacchāmi, tvaṃ appamattā hohīti tassā ovādaṃ datvā pakkāmi. "
  1954. 511954,113,3119,21,29,1,76,8,Naḷakāradevaputto pana paccūsakāle cavitvā tassā kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi.
  1955. 511955,113,3119,30,41,1,80,10,"Sā gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā rañño ārocesi, rājā gabbhassa parihāraṃ adāsi. "
  1956. 511956,113,3119,42,55,1,63,8,"Sā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyi,‘‘ mahāpanādo’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  1957. 511957,113,3119,56,72,1,104,11,"Ubhayaraṭṭhavāsino‘‘ sāmiputtassa no khīramūlan’’ ti ekekaṃ kahāpaṇaṃ rājaṅgaṇe khipiṃsu, mahādhanarāsi ahosi. "
  1958. 511958,113,3119,73,87,1,95,10,Raññā paṭikkhittāpi‘‘ sāmiputtassa no vaḍḍhitakāle paribbayo bhavissatī’’ ti aggahetvāva pakkamiṃsu.
  1959. 511959,113,3119,88,97,1,98,9,Kumāro pana mahāparivārena vaḍḍhitvā vayappatto soḷasavassakāleyeva sabbasippesu nipphattiṃ pāpuṇi.
  1960. 511960,113,3119,98,105,1,38,6,Rājā puttassa vayaṃ oloketvā deviṃ āha–
  1961. 511961,113,3119,106,122,1,88,10,"‘‘ bhadde, puttassa me rajjābhisekakālo, ramaṇīyamassa pāsādaṃ kāretvā abhisekaṃ karissāmī’’ ti. "
  1962. 511962,113,3119,123,132,1,28,5,Sā‘‘ sādhu devā’’ ti sampaṭicchi.
  1963. 511963,113,3119,133,157,1,147,18,"Rājā vatthuvijjācariye pakkosāpetvā‘‘ tātā, vaḍḍhakiṃ gahetvā amhākaṃ nivesanato avidūre puttassa me pāsādaṃ māpetha, rajjena naṃ abhisiñcissāmā’’ ti āha. "
  1964. 511964,113,3119,158,169,1,41,6,"Te‘‘ sādhu, devā’’ ti bhūmippadesaṃ vīmaṃsanti. "
  1965. 511965,113,3120,2,8,1,48,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  1966. 511966,113,3120,9,37,1,184,19,"So taṃ kāraṇaṃ ñatvā vissakammaṃ āmantetvā‘‘ gaccha, tāta, mahāpanādakumārassa āyāmena navayojanikaṃ, vitthārato aṭṭhayojanikaṃ, ubbedhena pañcavīsatiyojanikaṃ, ratanapāsādaṃ māpehī’’ ti pesesi. "
  1967. 511967,113,3120,38,63,1,164,20,"So vaḍḍhakīvesena vaḍḍhakīnaṃ santikaṃ gantvā‘‘ tumhe pātarāsaṃ bhuñjitvā ethā’’ ti te pesetvā daṇḍakena bhūmiṃ pahari, tāvadeva vuttappakāro sattabhūmiko pāsādo uṭṭhahi. "
  1968. 511968,113,3120,64,74,1,89,8,"Mahāpanādassa pāsādamaṅgalaṃ, chattamaṅgalaṃ, āvāhamaṅgalanti tīṇi maṅgalāni ekatova ahesuṃ. "
  1969. 511969,113,3120,75,82,1,87,7,Maṅgalaṭṭhāne ubhayaraṭṭhavāsino sannipatitvā maṅgalacchaṇena satta vassāni vītināmesuṃ.
  1970. 511970,113,3120,83,94,1,94,9,"Neva ne rājā uyyojesi, tesaṃ vatthālaṅkārakhādanīyabhojanīyādi sabbaṃ rājakulasantakameva ahosi. "
  1971. 511971,113,3120,95,125,1,177,20,"Te sattasaṃvaccharaccayena upakkositvā surucimahārājena‘‘ kimetan’’ ti puṭṭhā‘‘ mahārāja, amhākaṃ maṅgalaṃ bhuñjantānaṃ satta vassāni gatāni, kadā maṅgalassa osānaṃ bhavissatī’’ ti āhaṃsu. "
  1972. 511972,113,3120,126,149,1,96,16,"Tato rājā‘‘ tātā, puttena me ettakaṃ kālaṃ na hasitapubbaṃ, yadā so hasissati, tadā gamissathā’’ ti āha. "
  1973. 511973,113,3120,150,156,1,47,6,Atha mahājano bheriṃ carāpetvā naṭe sannipātesi.
  1974. 511974,113,3120,157,167,1,90,10,Cha naṭasahassāni sannipatitvā satta koṭṭhāsā hutvā naccantā rājānaṃ hasāpetuṃ nāsakkhiṃsu.
  1975. 511975,113,3120,168,177,1,76,9,Tassa kira dīgharattaṃ dibbanāṭakānaṃ diṭṭhattā tesaṃ naccaṃ amanuññaṃ ahosi.
  1976. 511976,113,3121,2,19,1,104,13,Tadā bhaṇḍukaṇḍo ca paṇḍukaṇḍo cāti dve nāṭakajeṭṭhakā‘‘ mayaṃ rājānaṃ hasāpessāmā’’ ti rājaṅgaṇaṃ pavisiṃsu.
  1977. 511977,113,3121,20,38,1,138,17,Tesu bhaṇḍukaṇḍo tāva rājadvāre mahantaṃ atulaṃ nāma ambaṃ māpetvā suttaguḷaṃ khipitvā tassa sākhāya laggāpetvā suttena atulambaṃ abhiruhi.
  1978. 511978,113,3121,39,44,1,33,4,Atulamboti kira vessavaṇassa ambo.
  1979. 511979,113,3121,45,59,1,119,13,"Atha tampi vessavaṇassa dāsā gahetvā aṅgapaccaṅgāni chinditvā pātesuṃ, sesanāṭakā tāni samodhānetvā udakena abhisiñciṃsu. "
  1980. 511980,113,3121,60,68,1,59,8,So pupphapaṭaṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca naccantova uṭṭhahi.
  1981. 511981,113,3121,69,74,1,32,5,Mahāpanādo tampi disvā neva hasi.
  1982. 511982,113,3121,75,85,1,82,10,Paṇḍukaṇḍo naṭo rājaṅgaṇe dārucitakaṃ kāretvā attano parisāya saddhiṃ aggiṃ pāvisi.
  1983. 511983,113,3121,86,91,1,43,5,Tasmiṃ nibbute citakaṃ udakena abhisiñciṃsu.
  1984. 511984,113,3121,92,101,1,68,9,So sapariso pupphapaṭaṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca naccantova uṭṭhahi.
  1985. 511985,113,3121,102,107,1,26,5,Tampi disvā rājā neva hasi.
  1986. 511986,113,3121,108,115,1,51,7,Iti taṃ hasāpetuṃ asakkontā manussā upaddutā ahesuṃ.
  1987. 511987,113,3122,2,20,1,81,12,"Sakko taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ gaccha, tāta, mahāpanādaṃ hasāpetvā ehī’’ ti devanaṭaṃ pesesi. "
  1988. 511988,113,3122,21,48,1,148,21,"So āgantvā rājaṅgaṇe ākāse ṭhatvā upaḍḍhaaṅgaṃ nāma dassesi, ekova hattho, ekova pādo, ekaṃ akkhi, ekā dāṭhā naccati calati phandati, sesaṃ niccalamahosi. "
  1989. 511989,113,3122,49,55,1,41,6,Taṃ disvā mahāpanādo thokaṃ hasitaṃ akāsi.
  1990. 511990,113,3122,56,74,1,149,17,"Mahājano pana hasanto hasanto hāsaṃ sandhāretuṃ satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkonto aṅgāni vissajjetvā rājaṅgaṇeyeva pati, tasmiṃ kāle maṅgalaṃ niṭṭhitaṃ. "
  1991. 511991,113,3122,75,91,1,85,11,"Sesamettha‘‘ panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo’’ ti mahāpanādajātakena vaṇṇetabbaṃ. "
  1992. 511992,113,3122,92,100,1,70,8,Rājā mahāpanādo dānādīni puññāni katvā āyupariyosāne devalokameva gato.
  1993. 511993,113,3123,2,24,1,123,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, visākhā pubbepi mama santikā varaṃ labhiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1994. 511994,113,3123,25,45,1,97,13,"‘‘ tadā mahāpanādo bhaddaji ahosi, sumedhādevī visākhā, vissakammo ānando, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1995. 511995,113,3124,2,4,1,27,2,Surucijātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  1996. 511996,113,3126,2,7,1,25,2,[ 490]7. Pañcuposathajātakavaṇṇanā
  1997. 511997,113,3127,2,16,1,106,13,Appossukko dāni tuvaṃ {kapotā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathike pañcasate upāsake ārabbha kathesi.
  1998. 511998,113,3127,17,84,1,397,46,"Tadā hi satthā dhammasabhāyaṃ catuparisamajjhe alaṅkatabuddhāsane nisīditvā muducittena parisaṃ oloketvā‘‘ ajja upāsakānaṃ kathaṃ paṭicca desanā samuṭṭhahissatī’’ ti ñatvā upāsake āmantetvā‘‘ uposathikattha upāsakā’’ ti pucchitvā‘‘ āma , bhante’’ ti vutte‘‘ sādhu vo kataṃ, uposatho nāmesa porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃso, porāṇakapaṇḍitā hi rāgādikilesaniggahatthaṃ uposathavāsaṃ vasiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  1999. 511999,113,3128,2,9,1,60,7,Atīte magadharaṭṭhādīnaṃ tiṇṇaṃ raṭṭhānaṃ antare aṭavī ahosi.
  2000. 512000,113,3128,10,27,1,165,17,Bodhisatto magadharaṭṭhe brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā vayappatto kāme pahāya nikkhamitvā taṃ aṭaviṃ pavisitvā assamaṃ katvā isipabbajjaṃ pabbajitvā vāsaṃ kappesi.
  2001. 512001,113,3128,28,52,1,162,20,"Tassa pana assamassa avidūre ekasmiṃ veḷugahane attano bhariyāya saddhiṃ kapotasakuṇo vasati, ekasmiṃ vammike ahi, ekasmiṃ vanagumbe siṅgālo, ekasmiṃ vanagumbe accho. "
  2002. 512002,113,3128,53,61,1,60,8,Te cattāropi kālena kālaṃ isiṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇanti.
  2003. 512003,113,3129,2,10,1,76,8,Athekadivasaṃ kapoto bhariyāya saddhiṃ kulāvakā nikkhamitvā gocarāya pakkāmi.
  2004. 512004,113,3129,11,19,1,57,8,Tassa pacchato gacchantiṃ kapotiṃ eko seno gahetvā palāyi.
  2005. 512005,113,3129,20,30,1,78,10,Tassā viravasaddaṃ sutvā kapoto nivattitvā olokento taṃ tena hariyamānaṃ passi.
  2006. 512006,113,3129,31,36,1,39,5,Senopi naṃ viravantiṃyeva māretvā khādi.
  2007. 512007,113,3129,37,60,1,139,18,"Kapoto tāya viyogena rāgapariḷāhena pariḍayhamāno cintesi‘‘ ayaṃ rāgo maṃ ativiya kilameti, na idāni imaṃ aniggahetvā gocarāya pakkamissāmī’’ ti. "
  2008. 512008,113,3129,61,72,1,108,11,So gocarapathaṃ pacchinditvā tāpasassa santikaṃ gantvā rāganiggahāya uposathaṃ samādiyitvā ekamantaṃ nipajji.
  2009. 512009,113,3130,2,17,1,112,11,Sappopi ‘‘ gocaraṃ pariyesissāmī’’ ti vasanaṭṭhānā nikkhamitvā paccantagāme gāvīnaṃ vicaraṇaṭṭhāne gocaraṃ pariyesati.
  2010. 512010,113,3130,18,41,1,195,22,"Tadā gāmabhojakassa sabbaseto maṅgalausabho gocaraṃ gahetvā ekasmiṃ vammikapāde jaṇṇunā patiṭṭhāya siṅgehi mattikaṃ gaṇhanto kīḷati, sappo gāvīnaṃ padasaddena bhīto taṃ vammikaṃ pavisituṃ pakkanto. "
  2011. 512011,113,3130,42,47,1,29,5,Atha naṃ usabho pādena akkami.
  2012. 512012,113,3130,48,57,1,58,8,"So taṃ kujjhitvā ḍaṃsi, usabho tattheva jīvitakkhayaṃ patto. "
  2013. 512013,113,3130,58,79,1,128,17,Gāmavāsino‘‘ usabho kira mato’’ ti sutvā sabbe ekato āgantvā roditvā kanditvā taṃ gandhamālādīhi pūjetvā āvāṭe nikhaṇitvā pakkamiṃsu.
  2014. 512014,113,3130,80,118,1,260,32,"Sappo tesaṃ gatakāle nikkhamitvā‘‘ ahaṃ kodhaṃ nissāya imaṃ jīvitā voropetvā mahājanassa hadaye sokaṃ pavesesiṃ, na dāni imaṃ kodhaṃ aniggahetvā gocarāya pakkamissāmī’’ ti cintetvā nivattitvā taṃ assamaṃ gantvā kodhaniggahāya uposathaṃ samādiyitvā ekamantaṃ nipajji. "
  2015. 512015,113,3131,2,27,1,136,19,"Siṅgālopi gocaraṃ pariyesanto ekaṃ matahatthiṃ disvā‘‘ mahā me gocaro laddho’’ ti tuṭṭho gantvā soṇḍāyaṃ ḍaṃsi, thambhe daṭṭhakālo viya ahosi. "
  2016. 512016,113,3131,28,38,1,65,9,"Tattha assādaṃ alabhitvā dante ḍaṃsi, pāsāṇe daṭṭhakālo viya ahosi. "
  2017. 512017,113,3131,39,46,1,44,6,"Kucchiyaṃ ḍaṃsi, kusule daṭṭhakālo viya ahosi. "
  2018. 512018,113,3131,47,55,1,47,6,"Naṅguṭṭhe ḍaṃsi, ayasalāke daṭṭhakālo viya ahosi. "
  2019. 512019,113,3131,56,63,1,48,6,"Vaccamagge ḍaṃsi, ghatapūve daṭṭhakālo viya ahosi. "
  2020. 512020,113,3131,64,85,1,161,18,"So lobhavasena khādanto antokucchiyaṃ pāvisi, tattha chātakāle maṃsaṃ khādati, pipāsitakāle lohitaṃ pivati, nipajjanakāle antāni ca papphāsañca avattharitvā nipajji. "
  2021. 512021,113,3131,86,108,1,139,17,"So‘‘ idheva me annapānañca sayanañca nipphannaṃ, aññattha kiṃ karissāmī’’ ti cintetvā tattheva abhirato bahi anikkhamitvā antokucchiyaṃyeva vasi. "
  2022. 512022,113,3131,109,125,1,157,15,"Aparabhāge vātātapena hatthikuṇape sukkhante karīsamaggo pihito, siṅgālo antokucchiyaṃ nipajjamāno appamaṃsalohito paṇḍusarīro hutvā nikkhamanamaggaṃ na passi. "
  2023. 512023,113,3131,126,136,1,80,9,"Athekadivasaṃ akālamegho vassi, karīsamaggo temiyamāno mudu hutvā vivaraṃ dassesi. "
  2024. 512024,113,3131,137,154,1,97,12,"Siṅgālo chiddaṃ disvā‘‘ aticiramhi kilanto, iminā chiddena palāyissāmī’’ ti karīsamaggaṃ sīsena pahari. "
  2025. 512025,113,3131,155,170,1,136,14,"Tassa sambādhaṭṭhānena vegena nikkhantassa sinnasarīrassa sabbāni lomāni karīsamagge laggāni, tālakando viya nillomasarīro hutvā nikkhami. "
  2026. 512026,113,3131,171,199,1,179,23,"So‘‘ lobhaṃ nissāya mayā idaṃ dukkhaṃ anubhūtaṃ, na dāni imaṃ aniggahetvā gocaraṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā taṃ assamaṃ gantvā lobhaniggahatthāya uposathaṃ samādiyitvā ekamantaṃ nipajji. "
  2027. 512027,113,3132,2,9,1,74,7,Acchopi araññā nikkhamitvā atricchābhibhūto mallaraṭṭhe paccantagāmaṃ gato.
  2028. 512028,113,3132,10,25,1,95,11,Gāmavāsino‘‘ accho kira āgato’’ ti dhanudaṇḍādihatthā nikkhamitvā tena paviṭṭhaṃ gumbaṃ parivāresuṃ.
  2029. 512029,113,3132,26,40,1,108,13,"So mahājanena parivāritabhāvaṃ ñatvā nikkhamitvā palāyi, palāyantameva taṃ dhanūhi ceva daṇḍādīhi ca pothesuṃ. "
  2030. 512030,113,3132,41,77,1,245,29,"So bhinnena sīsena lohitena galantena attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā‘‘ idaṃ dukkhaṃ mama atricchālobhavasena uppannaṃ, na dāni imaṃ aniggahetvā gocaraṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā taṃ assamaṃ gantvā atricchāniggahāya uposathaṃ samādiyitvā ekamantaṃ nipajji. "
  2031. 512031,113,3133,2,12,1,74,10,Tāpasopi attano jātiṃ nissāya mānavasiko hutvā jhānaṃ uppādetuṃ na sakkoti.
  2032. 512032,113,3133,13,48,1,282,28,"Atheko paccekabuddho tassa mānanissitabhāvaṃ ñatvā‘‘ ayaṃ na lāmakasatto, buddhaṅkuro esa, imasmiṃyeva bhaddakappe sabbaññutaṃ pāpuṇissati, imassa mānaniggahaṃ katvā samāpattinibbattanākāraṃ karissāmī’’ ti tasmiṃ paṇṇasālāya nisinneyeva uttarahimavantato āgantvā tassa pāsāṇaphalake nisīdi. "
  2033. 512033,113,3133,49,84,1,206,25,"So nikkhamitvā taṃ attano āsane nisinnaṃ disvā mānanissitabhāvena anattamano hutvā taṃ upasaṅkamitvā accharaṃ paharitvā‘‘ nassa, vasala, kāḷakaṇṇi, muṇḍaka, samaṇaka, kimatthaṃ mama nisinnaphalake nisinnosī’’ ti āha. "
  2034. 512034,113,3133,85,148,1,418,48,"Atha naṃ so‘‘ sappurisa, kasmā mānanissitosi, ahaṃ paṭividdhapaccekabodhiñāṇo, tvaṃ imasmiṃyeva bhaddakappe sabbaññubuddho bhavissasi, buddhaṅkurosi, pāramiyo pūretvā āgato aññaṃ ettakaṃ nāma kālaṃ atikkamitvā buddho bhavissasi, buddhattabhāve ṭhito siddhattho nāma bhavissasī’’ ti nāmañca gottañca kulañca aggasāvakādayo ca sabbe ācikkhitvā‘‘ kimatthaṃ tvaṃ mānanissito hutvā pharuso hosi, nayidaṃ tava anucchavikan’’ ti ovādamadāsi. "
  2035. 512035,113,3133,149,168,1,83,14,"So tena evaṃ vuttopi neva naṃ vandi, na ca‘‘ kadāhaṃ buddho bhavissāmī’’ tiādīni pucchi. "
  2036. 512036,113,3133,169,201,1,200,26,"Atha naṃ paccekabuddho‘‘ tava jātiyā mama guṇānaṃ mahantabhāvaṃ jāna, sace sakkosi, ahaṃ viya ākāse vicarāhī’’ ti vatvā ākāse uppatitvā attano pādapaṃsuṃ tassa jaṭāmaṇḍale vikiranto uttarahimavantameva gato. "
  2037. 512037,113,3134,2,91,1,616,74,"Tāpaso tassa gatakāle saṃvegappatto hutvā‘‘ ayaṃ samaṇo evaṃ garusarīro vātamukhe khittatūlapicu viya ākāse pakkhando, ahaṃ jātimānena evarūpassa paccekabuddhassa neva pāde vandiṃ, na ca‘‘ kadāhaṃ buddho bhavissāmī’ ti pucchiṃ, jāti nāmesā kiṃ karissati, imasmiṃ loke sīlacaraṇameva mahantaṃ, ayaṃ kho pana me māno vaḍḍhanto nirayaṃ upanessati, na idāni imaṃ mānaṃ aniggahetvā phalāphalatthāya gamissāmī’’ ti paṇṇasālaṃ pavisitvā mānaniggahāya uposathaṃ samādāya kaṭṭhattharikāya nisinno mahāñāṇo kulaputto mānaṃ niggahetvā kasiṇaṃ vaḍḍhetvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā nikkhamitvā caṅkamanakoṭiyaṃ pāsāṇaphalake nisīdi. "
  2038. 512038,113,3134,92,99,1,62,7,Atha naṃ kapotādayo upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
  2039. 512039,113,3134,100,125,1,127,19,"Mahāsatto kapotaṃ pucchi‘‘ tvaṃ aññesu divasesu na imāya velāya āgacchasi, gocaraṃ pariyesasi, kiṃ nu kho ajja uposathiko jātosī’’ ti?"
  2040. 512040,113,3134,126,133,1,13,3,‘‘ Āma bhante’’ ti.
  2041. 512041,113,3134,134,146,1,54,8,Atha naṃ‘‘ kena kāraṇenā’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  2042. 512042,113,3135,2,4,1,0,0,127.
  2043. 512043,113,3136,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Appossukko dāni tuvaṃ kapota, vihaṅgama na tava bhojanattho; "
  2044. 512044,113,3137,2,12,1,60,7,"Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko kapotā’’ ti. "
  2045. 512045,113,3138,2,6,1,28,3,Tattha {appossukko}ti nirālayo.
  2046. 512046,113,3138,7,17,1,58,9,Na tava {bhojanattho}ti kiṃ ajja tava bhojanena attho natthi.
  2047. 512047,113,3139,2,9,1,33,6,Taṃ sutvā kapoto dve gāthā abhāsi–
  2048. 512048,113,3140,2,4,1,0,0,128.
  2049. 512049,113,3141,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā, asmiṃ padesasmimubho ramāma; "
  2050. 512050,113,3142,2,10,1,51,7,"Athaggahī sākuṇiko kapotiṃ, akāmako tāya vinā ahosiṃ. "
  2051. 512051,113,3143,2,4,1,0,0,129.
  2052. 512052,113,3144,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Nānābhavā vippayogena tassā, manomayaṃ vedana vedayāmi; "
  2053. 512053,113,3145,2,13,1,57,8,"Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, rāgo mamaṃ mā punarāgamāsī’’ ti. "
  2054. 512054,113,3146,2,9,1,52,6,Tattha {ramāmā}ti imasmiṃ bhūmibhāge kāmaratiyā ramāma.
  2055. 512055,113,3146,10,13,1,21,2,{Sākuṇiko}ti senasakuṇo.
  2056. 512056,113,3147,2,11,1,71,8,Kapotena attano uposathakamme vaṇṇite mahāsatto sappādīsu ekekaṃ pucchi.
  2057. 512057,113,3147,12,15,1,27,3,Tepi yathābhūtaṃ byākariṃsu–
  2058. 512058,113,3148,2,4,1,0,0,130.
  2059. 512059,113,3149,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Anujjugāmī uragā dujivha, dāṭhāvudho ghoravisosi sappa; "
  2060. 512060,113,3150,2,10,1,59,7,"Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu dīgha. "
  2061. 512061,113,3151,2,4,1,0,0,131.
  2062. 512062,113,3152,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Usabho ahū balavā gāmikassa, calakkakū vaṇṇabalūpapanno; "
  2063. 512063,113,3153,2,12,1,61,9,"So maṃ akkami taṃ kupito aḍaṃsiṃ, dukkhābhituṇṇo maraṇaṃ upāgā. "
  2064. 512064,113,3154,2,4,1,0,0,132.
  2065. 512065,113,3155,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kanditvā roditvā apakkamiṃsu; "
  2066. 512066,113,3156,2,10,1,55,7,"Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, kodho mamaṃ mā punarāgamāsi. "
  2067. 512067,113,3157,2,4,1,0,0,133.
  2068. 512068,113,3158,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Matāna maṃsāni bahū susāne, manuññarūpaṃ tava bhojane taṃ; "
  2069. 512069,113,3159,2,9,1,58,6,"Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko siṅgāla. "
  2070. 512070,113,3160,2,4,1,0,0,134.
  2071. 512071,113,3161,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Pavisi kucchiṃ mahato gajassa, kuṇape rato hatthimaṃsesu giddho; "
  2072. 512072,113,3162,2,13,1,61,10,"Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo, te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ. "
  2073. 512073,113,3163,2,4,1,0,0,135.
  2074. 512074,113,3164,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante, na me ahū nikkhamanāya maggo; "
  2075. 512075,113,3165,2,12,1,57,9,"Mahā ca megho sahasā pavassi, so temayī tassa karīsamaggaṃ. "
  2076. 512076,113,3166,2,4,1,0,0,136.
  2077. 512077,113,3167,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Tato ahaṃ nikkhamisaṃ bhadante, cando yathā rāhumukhā pamutto; "
  2078. 512078,113,3168,2,11,1,55,7,"Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, lobho mamaṃ mā punarāgamāsi. "
  2079. 512079,113,3169,2,4,1,0,0,137.
  2080. 512080,113,3170,2,12,1,60,7,"‘ ‘ Vammīkathūpasmiṃ kipillikāni, nippothayanto tuvaṃ pure carāsi; "
  2081. 512081,113,3171,2,10,1,59,7,"Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu accha. "
  2082. 512082,113,3172,2,4,1,0,0,138.
  2083. 512083,113,3173,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Sakaṃ niketaṃ atihīḷayāno, atricchatā mallagāmaṃ agacchiṃ; "
  2084. 512084,113,3174,2,10,1,59,7,"Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ. "
  2085. 512085,113,3175,2,4,1,0,0,139.
  2086. 512086,113,3176,2,11,1,58,7,"‘ ‘ So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo, paccāgamāsiṃ sakaṃ niketaṃ; "
  2087. 512087,113,3177,2,12,1,57,7,"Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, atricchatā mā punarāgamāsī’’ ti. "
  2088. 512088,113,3178,2,7,1,36,4,Tattha {anujjugāmī}tiādīhi taṃ ālapati.
  2089. 512089,113,3178,8,11,1,27,2,{Calakkakū}ti calamānakakudho.
  2090. 512090,113,3178,12,20,1,57,7,{Dukkhābhituṇṇo}ti so usabho dukkhena abhituṇṇo āturo hutvā.
  2091. 512091,113,3178,21,24,1,13,2,{Bahū}ti bahūni.
  2092. 512092,113,3178,25,28,1,16,2,{Pavisī}ti pāvisiṃ.
  2093. 512093,113,3178,29,32,1,23,2,{Rasmiyo}ti sūriyarasmiyo.
  2094. 512094,113,3178,33,36,1,24,3,Nikkhamisan ti nikkhamiṃ.
  2095. 512095,113,3178,37,40,1,23,2,{Kipillikānī}ti upacikāyo.
  2096. 512096,113,3178,41,44,1,25,2,{Nippothayanto}ti khādamāno.
  2097. 512097,113,3178,45,50,1,44,4,{Atihīḷayāno}ti atimaññanto nindanto garahanto.
  2098. 512098,113,3178,51,57,1,46,5,{Kodaṇḍakenā}ti dhanudaṇḍakehi ceva muggarehi ca.
  2099. 512099,113,3179,2,32,1,205,24,"Evaṃ te cattāropi attano uposathakammaṃ vaṇṇetvā uṭṭhāya mahāsattaṃ vanditvā‘‘ bhante, tumhe aññesu divasesu imāya velāya phalāphalatthāya gacchatha, ajja agantvā kasmā uposathikatthā’’ ti pucchantā gāthamāhaṃsu– "
  2100. 512100,113,3180,2,4,1,0,0,140.
  2101. 512101,113,3181,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante, sabbeva byākarimha yathāpajānaṃ; "
  2102. 512102,113,3182,2,14,1,66,9,"Mayampi pucchāma tuvaṃ bhadante, kasmā bhavaṃposathiko nu brahme’’ ti. "
  2103. 512103,113,3183,2,7,1,18,3,Sopi nesaṃ byākāsi–
  2104. 512104,113,3184,2,4,1,0,0,141.
  2105. 512105,113,3185,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Anūpalitto mama assamamhi, paccekabuddho muhuttaṃ nisīdi; "
  2106. 512106,113,3186,2,11,1,58,8,"So maṃ avedī gatimāgatiñca, nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ. "
  2107. 512107,113,3187,2,4,1,0,0,142.
  2108. 512108,113,3188,2,16,1,60,11,"‘ ‘ Evampahaṃ na vandi tassa pāde, na cāpi naṃ mānagatena pucchiṃ; "
  2109. 512109,113,3189,2,13,1,57,8,"Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, māno mamaṃ mā punarāgamāsī’’ ti. "
  2110. 512110,113,3190,2,11,1,44,8,Tattha yaṃ {no}ti yaṃ atthaṃ tvaṃ amhe apucchi.
  2111. 512111,113,3190,12,19,1,60,7,Yathāpajānan ti attano pajānananiyāmena taṃ mayaṃ byākarimha.
  2112. 512112,113,3190,20,24,1,33,3,{Anūpalitto}ti sabbakilesehi alitto.
  2113. 512113,113,3190,25,61,1,222,29,"So maṃ {avedī}ti so mama idāni gantabbaṭṭhānañca gataṭṭhānañca‘‘ anāgate tvaṃ evaṃnāmo buddho bhavissasi evaṃgotto, evarūpaṃ te sīlacaraṇaṃ bhavissatī’’ ti evaṃ nāmañca gottañca caraṇañca sabbaṃ maṃ avedi jānāpesi, kathesīti attho. "
  2114. 512114,113,3190,62,76,1,88,13,Evampahaṃ na {vandī}ti evaṃ kathentassapi tassa ahaṃ attano mānaṃ nissāya pāde na vandinti.
  2115. 512115,113,3191,2,16,1,117,13,"Evaṃ mahāsatto attano uposathakāraṇaṃ kathetvā te ovaditvā uyyojetvā paṇṇasālaṃ pāvisi, itarepi yathāṭṭhānāni agamaṃsu. "
  2116. 512116,113,3191,17,28,1,97,10,"Mahāsatto aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi, itare ca tassovāde ṭhatvā saggaparāyaṇā ahesuṃ. "
  2117. 512117,113,3192,2,24,1,143,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ upāsakā, uposatho nāmesa porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃso, upavasitabbo uposathavāso’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  2118. 512118,113,3192,25,48,1,106,15,"‘‘ tadā kapoto anuruddho ahosi, accho kassapo, siṅgālo moggallāno, sappo sāriputto, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2119. 512119,113,3193,2,4,1,33,2,Pañcuposathajātakavaṇṇanā sattamā.
  2120. 512120,113,3195,2,7,1,21,2,[ 491]8. Mahāmorajātakavaṇṇanā
  2121. 512121,113,3196,2,17,1,104,13,Sace hi tyāhaṃ dhanahetu {gāhito}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2122. 512122,113,3196,18,72,1,313,38,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu ayaṃ nandīrāgo tādisaṃ kiṃ nāma nālolessati, na hi sineruubbāhanakavāto sāmante purāṇapaṇṇassa lajjati, pubbe satta vassasatāni antokilesasamudācāraṃ vāretvā viharante visuddhasattepesa ālolesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2123. 512123,113,3197,2,14,1,114,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto paccantapadese morasakuṇiyā kucchimhi paṭisandhiṃ aggahesi.
  2124. 512124,113,3197,15,22,1,61,7,Gabbhe paripākagate mātā gocarabhūmiyaṃ aṇḍaṃ pātetvā pakkāmi.
  2125. 512125,113,3197,23,34,1,91,11,Aṇḍañca nāma mātu arogabhāve sati aññasmiṃ dīghajātikādiparipanthe ca avijjamāne na nassati.
  2126. 512126,113,3197,35,50,1,127,14,"Tasmā taṃ aṇḍaṃ kaṇikāramakulaṃ viya suvaṇṇavaṇṇaṃ hutvā pariṇatakāle attano dhammatāya bhijji, suvaṇṇavaṇṇo moracchāpo nikkhami. "
  2127. 512127,113,3197,51,65,1,120,12,"Tassa dve akkhīni jiñjukāphalasadisāni, tuṇḍaṃ pavāḷavaṇṇaṃ, tisso rattarājiyo gīvaṃ parikkhipitvā piṭṭhimajjhena agamaṃsu. "
  2128. 512128,113,3197,66,71,1,52,5,So vayappatto bhaṇḍasakaṭamattasarīro abhirūpo ahosi.
  2129. 512129,113,3197,72,79,1,59,7,Taṃ sabbe nīlamorā sannipatitvā rājānaṃ katvā parivārayiṃsu.
  2130. 512130,113,3198,2,35,1,237,26,"So ekadivasaṃ udakasoṇḍiyaṃ pānīyaṃ pivanto attano rūpasampattiṃ disvā cintesi‘‘ ahaṃ sabbamorehi atirekarūpasobho, sacāhaṃ imehi saddhiṃ manussapathe vasissāmi, paripantho me uppajjissati, himavantaṃ gantvā ekakova phāsukaṭṭhāne vasissāmī’’ ti. "
  2131. 512131,113,3198,36,68,1,272,30,"So rattibhāge moresu paṭisallīnesu kañci ajānāpetvā uppatitvā himavantaṃ pavisitvā tisso pabbatarājiyo atikkamma catutthāya pabbatarājiyā ekasmiṃ araññe padumasañchanno jātassaro atthi, tassa avidūre ekaṃ pabbataṃ nissāya ṭhito mahānigrodharukkho atthi, tassa sākhāya nilīyi. "
  2132. 512132,113,3198,69,76,1,48,7,Tassa pana pabbatassa vemajjhe manāpā guhā atthi.
  2133. 512133,113,3198,77,85,1,59,8,So tattha vasitukāmo hutvā tassā pamukhe pabbatatale nilīyi.
  2134. 512134,113,3198,86,102,1,118,12,"Taṃ pana ṭhānaṃ neva heṭṭhābhāgena abhiruhituṃ, na uparibhāgena otarituṃ sakkā, biḷāladīghajātikamanussabhayehi vimuttaṃ. "
  2135. 512135,113,3198,103,163,1,454,48,So‘‘ idaṃ me phāsukaṭṭhānan’’ ti taṃ divasaṃ tattheva vasitvā punadivase pabbataguhāto uṭṭhāya pabbatamatthake puratthābhimukho nisinno udentaṃ sūriyamaṇḍalaṃ disvā attano divārakkhāvaraṇatthāya‘‘ udetayaṃ cakkhumā ekarājā’’ ti parittaṃ katvā gocarabhūmiyaṃ otaritvā gocaraṃ gahetvā sāyaṃ āgantvā pabbatamatthake pacchābhimukho nisinno atthaṅgataṃ sūriyamaṇḍalaṃ disvā attano rattirakkhāvaraṇatthāya‘‘ apetayaṃ cakkhumā ekarājā’’ ti parittaṃ katvā etenupāyena vasati.
  2136. 512136,113,3199,2,19,1,140,17,Atha naṃ ekadivasaṃ eko luddaputto araññe vicaranto pabbatamatthake nisinnaṃ moraṃ disvā attano nivesanaṃ āgantvā maraṇāsannakāle puttaṃ āha–
  2137. 512137,113,3199,20,39,1,95,12,"‘‘ tāta, catutthāya pabbatarājiyā araññe suvaṇṇavaṇṇo moro atthi, sace rājā pucchati, ācikkheyyāsī’’ ti. "
  2138. 512138,113,3199,40,49,1,79,9,Athekasmiṃ divase bārāṇasirañño khemā nāma aggamahesī paccūsakāle supinaṃ passi.
  2139. 512139,113,3199,50,53,1,20,3,Evarūpo supino ahosi–
  2140. 512140,113,3199,54,74,1,104,14,"‘‘ suvaṇṇavaṇṇo moro dhammaṃ deseti, sā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇāti, moro dhammaṃ desetvā uṭṭhāya pakkāmi’’. "
  2141. 512141,113,3199,75,119,1,205,30,"Sā‘‘ morarājā gacchati, gaṇhatha nan’’ ti vadantīyeva pabujjhi, pabujjhitvā ca pana supinabhāvaṃ ñatvā‘‘ supinoti vutte rājā na ādaraṃ karissati,‘ dohaḷo me’ ti vutte karissatī’’ ti cintetvā dohaḷinī viya hutvā nipajji. "
  2142. 512142,113,3199,120,135,1,61,10,"Atha naṃ rājā upasaṅkamitvā pucchi‘‘ bhadde, kiṃ te aphāsukan’’ ti."
  2143. 512143,113,3199,136,144,1,20,4,‘‘ Dohaḷo me uppanno’’ ti.
  2144. 512144,113,3199,145,153,1,21,4,‘‘ Kiṃ icchasi bhadde’’ ti?
  2145. 512145,113,3199,154,164,1,45,6,‘‘ Suvaṇṇavaṇṇassa morassa dhammaṃ sotuṃ devā’’ ti.
  2146. 512146,113,3199,165,176,1,38,6,"‘‘ Bhadde, kuto evarūpaṃ moraṃ lacchāmī’’ ti?"
  2147. 512147,113,3199,177,191,1,41,8,"‘‘ Deva, sace na labhāmi, jīvitaṃ me natthī’’ ti."
  2148. 512148,113,3199,192,233,1,192,27,"‘‘ Bhadde, mā cintayi, sace katthaci atthi, labhissasī’’ ti rājā naṃ assāsetvā gantvā rājāsane nisinno amacce pucchi‘‘ ambho, devī suvaṇṇavaṇṇassa morassa dhammaṃ sotukāmā, morā nāma suvaṇṇavaṇṇā hontī’’ ti?"
  2149. 512149,113,3199,234,242,1,27,4,‘‘ Brāhmaṇā jānissanti devā’’ ti.
  2150. 512150,113,3200,2,6,1,33,4,Rājā brāhmaṇe pakkosāpetvā pucchi.
  2151. 512151,113,3200,7,33,1,183,21,"Brāhmaṇā evamāhaṃsu‘‘ mahārāja jalajesu macchakacchapakakkaṭakā, thalajesu migā haṃsā morā tittirā ete tiracchānagatā ca manussā ca suvaṇṇavaṇṇā hontīti amhākaṃ lakkhaṇamantesu āgatan’’ ti. "
  2152. 512152,113,3200,34,49,1,85,11,Rājā attano vijite luddaputte sannipātetvā‘‘ suvaṇṇavaṇṇo moro vo diṭṭhapubbo’’ ti pucchi.
  2153. 512153,113,3200,50,60,1,29,5,Sesā‘‘ na diṭṭhapubbo’’ ti āhaṃsu.
  2154. 512154,113,3200,61,68,1,35,6,"Yassa pana pitarā ācikkhitaṃ, so āha–"
  2155. 512155,113,3200,69,90,1,89,14,"‘‘ mayāpi na diṭṭhapubbo, pitā pana me‘ asukaṭṭhāne nāma suvaṇṇavaṇṇo moro atthī’ ti kathesī’’ ti. "
  2156. 512156,113,3200,91,116,1,122,19,"Atha naṃ rājā‘‘ samma, mayhañca deviyā ca jīvitaṃ dinnaṃ bhavissati, gantvā taṃ bandhitvā ānehī’’ ti bahuṃ dhanaṃ datvā uyyojesi. "
  2157. 512157,113,3200,117,144,1,159,21,"So puttadārassa dhanaṃ datvā tattha gantvā mahāsattaṃ disvā pāse oḍḍetvā‘‘ ajja bajjhissati, ajja bajjhissatī’’ ti abajjhitvāva mato, devīpi patthanaṃ alabhantī matā. "
  2158. 512158,113,3200,145,185,1,246,31,"Rājā‘‘ taṃ moraṃ nissāya piyabhariyā me matā’’ ti kujjhitvā kodhavasiko hutvā‘‘ himavante catutthāya pabbatarājiyā suvaṇṇavaṇṇo moro carati, tassa maṃsaṃ khāditvā ajarā amarā hontī’’ ti suvaṇṇapaṭṭe likhāpetvā taṃ paṭṭaṃ sāramañjūsāyaṃ ṭhapetvā kālamakāsi. "
  2159. 512159,113,3201,2,6,1,20,4,Atha añño rājā ahosi.
  2160. 512160,113,3201,7,24,1,100,13,So suvaṇṇapaṭṭe akkharāni disvā‘‘ ajaro amaro bhavissāmī’’ ti tassa gahaṇatthāya ekaṃ luddaputtaṃ pesesi.
  2161. 512161,113,3201,25,28,1,18,3,Sopi tattheva mato.
  2162. 512162,113,3201,29,38,1,61,8,"Evaṃ cha rājaparivaṭṭā gatā, cha luddaputtā himavanteyeva matā. "
  2163. 512163,113,3201,39,70,1,168,23,Sattamena pana raññā pesito sattamo luddo‘‘ ajja ajjevā’’ ti satta saṃvaccharāni bajjhituṃ asakkonto cintesi‘‘ kiṃ nu kho imassa morarājassa pāde pāsassa asañcaraṇakāraṇan’’ ti?
  2164. 512164,113,3201,71,133,1,441,52,"Atha naṃ pariggaṇhanto sāyaṃpātaṃ parittaṃ karontaṃ disvā‘‘ imasmiṃ ṭhāne añño moro natthi, iminā brahmacārinā bhavitabbaṃ, brahmacariyānubhāvena ceva parittānubhāvena cassa pādo pāse na bajjhatī’’ ti nayato pariggahetvā paccantajanapadaṃ gantvā ekaṃ moriṃ bandhitvā yathā sā accharāya pahaṭāya vassati, pāṇimhi pahaṭe naccati, evaṃ sikkhāpetvā ādāya gantvā bodhisattassa parittakaraṇato puretarameva pāsaṃ oḍḍetvā accharaṃ paharitvā moriṃ vassāpesi. "
  2165. 512165,113,3201,134,149,1,118,14,"Moro tassā saddaṃ suṇi, tāvadevassa satta vassasatāni sannisinnakileso phaṇaṃ karitvā daṇḍena pahaṭāsīviso viya uṭṭhahi. "
  2166. 512166,113,3201,150,165,1,114,15,So kilesāturo hutvā parittaṃ kātuṃ asakkuṇitvāva vegena tassā santikaṃ gantvā pāse pādaṃ pavesentoyeva ākāsā otari.
  2167. 512167,113,3201,166,173,1,72,7,Satta vassasatāni asañcaraṇakapāso taṅkhaṇaññeva sañcaritvā pādaṃ bandhi.
  2168. 512168,113,3202,2,62,1,378,49,"Atha naṃ luddaputto yaṭṭhiagge olambantaṃ disvā cintesi‘‘ imaṃ morarājaṃ cha luddaputtā bandhituṃ nāsakkhiṃsu, ahampi satta vassāni nāsakkhiṃ, ajja panesa imaṃ moriṃ nissāya kilesāturo hutvā parittaṃ kātuṃ asakkuṇitvā āgamma pāse baddho heṭṭhāsīsako olambati, evarūpo me sīlavā kilamito, evarūpaṃ rañño paṇṇākāratthāya netuṃ ayuttaṃ, kiṃ me raññā dinnena sakkārena, vissajjessāmi nan’’ ti. "
  2169. 512169,113,3202,63,102,1,255,31,"Puna cintesi‘‘ ayaṃ nāgabalo thāmasampanno mayi upasaṅkamante‘ esa maṃ māretuṃ āgacchatī’ ti maraṇabhayatajjito phandamāno pādaṃ vā pakkhaṃ vā bhindeyya, anupagantvā pana paṭicchanne ṭhatvā khurappenassa pāsaṃ chindissāmi, tato sayameva yathāruciyā gamissatī’’ ti. "
  2170. 512170,113,3202,103,111,1,67,8,So paṭicchanne ṭhatvā dhanuṃ āropetvā khurappaṃ sannayhitvā ākaḍḍhi.
  2171. 512171,113,3202,112,159,1,274,37,"Moropi‘‘ ayaṃ luddako maṃ kilesāturaṃ katvā baddhabhāvaṃ ñatvā nirāsaṅko āgacchissati, kahaṃ nu kho so’’ ti cintetvā ito cito ca viloketvā dhanuṃ āropetvā ṭhitaṃ disvā‘‘ māretvā maṃ ādāya gantukāmo bhavissatī’’ ti maññamāno maraṇabhayatajjito hutvā jīvitaṃ yācanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2172. 512172,113,3203,2,4,1,0,0,143.
  2173. 512173,113,3204,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gāhito, mā maṃ vadhī jīvagāhaṃ gahetvā; "
  2174. 512174,113,3205,2,15,1,68,10,"Rañño ca maṃ samma upantikaṃ nehi, maññe dhanaṃ lacchasinapparūpan’’ ti. "
  2175. 512175,113,3206,2,11,1,40,9,Tattha sace hi tyāhan ti sace hi te ahaṃ.
  2176. 512176,113,3206,12,17,1,33,4,Upantikaṃ {nehī}ti upasantikaṃ nehi.
  2177. 512177,113,3206,18,22,1,44,4,Lacchasinapparūpan ti lacchasi anappakarūpaṃ.
  2178. 512178,113,3207,2,6,1,28,4,Taṃ sutvā luddaputto cintesi–
  2179. 512179,113,3207,7,26,1,83,11,"‘‘ morarājā,‘ ayaṃ maṃ vijjhitukāmatāya khurappaṃ sannayhī’ ti maññati, assāsessāmi nan’’ ti. "
  2180. 512180,113,3207,27,31,1,30,4,So assāsento dutiyaṃ gāthamāha–
  2181. 512181,113,3208,2,4,1,0,0,144.
  2182. 512182,113,3209,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Na me ayaṃ tuyha vadhāya ajja, samāhito cāpadhure khurappo; "
  2183. 512183,113,3210,2,12,1,62,7,"Pāsañca tyāhaṃ adhipātayissaṃ, yathāsukhaṃ gacchatu morarājā’’ ti. "
  2184. 512184,113,3211,2,6,1,37,4,Tattha adhipātayissan ti chindayissaṃ.
  2185. 512185,113,3212,2,8,1,30,5,Tato morarājā dve gāthā abhāsi–
  2186. 512186,113,3213,2,4,1,0,0,145.
  2187. 512187,113,3214,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Yaṃ satta vassāni mamānubandhi, rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto; "
  2188. 512188,113,3215,2,10,1,60,7,"Atha kissa maṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā. "
  2189. 512189,113,3216,2,4,1,0,0,146.
  2190. 512190,113,3217,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Pāṇātipātā virato nusajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; "
  2191. 512191,113,3218,2,13,1,62,8,"Yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā’’ ti. "
  2192. 512192,113,3219,2,25,1,143,21,"Tattha yan ti yasmā maṃ ettakaṃ kālaṃ tvaṃ anubandhi, tasmā taṃ pucchāmi, atha kissa maṃ pāsavasaṃ upanītaṃ bandhanasmā pamocetuṃ icchasīti attho. "
  2193. 512193,113,3219,26,32,1,33,5,Virato {nusajjā}ti virato nusi ajja.
  2194. 512194,113,3219,33,36,1,28,2,{Sabbabhūtesū}ti sabbasattānaṃ.
  2195. 512195,113,3220,2,5,1,9,2,Ito paraṃ–
  2196. 512196,113,3221,2,4,1,0,0,147.
  2197. 512197,113,3222,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Pāṇātipātā viratassa brūhi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; "
  2198. 512198,113,3223,2,12,1,61,9,"Pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so. "
  2199. 512199,113,3224,2,4,1,0,0,148.
  2200. 512200,113,3225,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Pāṇātipātā viratassa brūmi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; "
  2201. 512201,113,3226,2,11,1,61,8,"Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā. "
  2202. 512202,113,3227,2,4,1,0,0,149.
  2203. 512203,113,3228,2,15,1,52,11,"‘ ‘ Na santi devā iti āhu eke, idheva jīvo vibhavaṃ upeti; "
  2204. 512204,113,3229,2,9,1,60,6,"Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca vadanti dānaṃ; "
  2205. 512205,113,3230,2,14,1,60,9,"Tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno, tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmī’’ ti."
  2206. 512206,113,3230,15,15,1,0,0,–
  2207. 512207,113,3231,2,6,1,45,4,Imā uttānasambandhagāthā pāḷinayena veditabbā.
  2208. 512208,113,3232,2,13,1,56,8,Tattha iti āhu {eke}ti ekacce samaṇabrāhmaṇā evaṃ kathenti.
  2209. 512209,113,3232,14,24,1,79,9,Tesaṃ vaco arahataṃ {saddahāno}ti tassa kira kulūpakā ucchedavādino naggasamaṇakā.
  2210. 512210,113,3232,25,32,1,79,7,Te taṃ paccekabodhiñāṇassa upanissayasampannampi sattaṃ ucchedavādaṃ gaṇhāpesuṃ.
  2211. 512211,113,3232,33,46,1,64,9,So tehi saṃsaggena‘‘ kusalākusalaṃ natthī’’ ti gahetvā sakuṇe māreti.
  2212. 512212,113,3232,47,52,1,42,5,Evaṃ mahāsāvajjā esā asappurisasevanā nāma.
  2213. 512213,113,3232,53,63,1,41,6,Teyeva ayaṃ‘‘ arahanto’’ ti maññamāno evamāha.
  2214. 512214,113,3233,2,19,1,116,13,Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ tasseva paralokassa atthibhāvaṃ kathessāmī’’ ti pāsayaṭṭhiyaṃ adhosiro olambamānova imaṃ gāthamāha–
  2215. 512215,113,3234,2,4,1,0,0,150.
  2216. 512216,113,3235,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; "
  2217. 512217,113,3236,2,16,1,60,11,"Imassa lokassa parassa vā te, kathaṃ nu te āhu manussaloke’’ ti. "
  2218. 512218,113,3237,2,15,1,66,10,"Tattha {imassā}ti kiṃ nu te imassa lokassa santi, udāhu paralokassāti. "
  2219. 512219,113,3237,16,20,1,30,4,Bhummatthe vā etaṃ sāmivacanaṃ.
  2220. 512220,113,3237,21,45,1,135,19,"Kathaṃ nu {te}ti etesu vimānesu candimasūriyadevaputte kathaṃ nu kathenti, kiṃ atthīti kathenti, udāhu natthīti, kiṃ vā devā, udāhu manussāti? "
  2221. 512221,113,3238,2,4,1,20,2,Luddaputto gāthamāha–
  2222. 512222,113,3239,2,4,1,0,0,151.
  2223. 512223,113,3240,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; "
  2224. 512224,113,3241,2,15,1,57,10,"Parassa lokassa na te imassa, devāti te āhu manussaloke’’ ti. "
  2225. 512225,113,3242,2,6,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha–
  2226. 512226,113,3243,2,4,1,0,0,152.
  2227. 512227,113,3244,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Ettheva te nīhatā hīnavādā, ahetukā ye na vadanti kammaṃ; "
  2228. 512228,113,3245,2,14,1,67,9,"Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattaṃ ye ca vadanti dānan’’ ti. "
  2229. 512229,113,3246,2,34,1,175,26,"Tattha ettheva te nihatā {hīnavādā}ti sace candimasūriyā devaloke ṭhitā, na manussaloke, sace ca te devā, na manussā, ettheva ettake byākaraṇe te tava kulūpakā hīnavādā nīhatā honti. "
  2230. 512230,113,3246,35,49,1,74,10,Ahetukā‘‘ visuddhiyā vā saṃkilesassa vā hetubhūtaṃ kammaṃ natthī’’ ti evaṃvādā.
  2231. 512231,113,3246,50,63,1,59,9,Dattupaññattan ti ye ca dānaṃ‘‘ bālakehi paññattan’’ ti vadanti.
  2232. 512232,113,3247,2,8,1,49,5,So mahāsatte kathente sallakkhetvā gāthādvayamāha–
  2233. 512233,113,3248,2,4,1,0,0,153.
  2234. 512234,113,3249,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavedaṃ, kathañhi dānaṃ aphalaṃ bhaveyya; "
  2235. 512235,113,3250,2,9,1,62,6,"Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca kathaṃ bhaveyya. "
  2236. 512236,113,3251,2,4,1,0,0,154.
  2237. 512237,113,3252,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno kena tapoguṇena; "
  2238. 512238,113,3253,2,14,1,62,9,"Akkhāhi me morarājetamatthaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyan’’ ti. "
  2239. 512239,113,3254,2,12,1,77,8,Tattha {dattupaññattañcā}ti dānañca dattupaññattaṃ nāma kathaṃ bhaveyyāti attho.
  2240. 512240,113,3254,13,17,1,33,3,{Kathaṃkaro}ti katarakammaṃ karonto.
  2241. 512241,113,3254,18,27,1,60,8,{Kintikaro}ti kena kāraṇena karonto ahaṃ nirayaṃ na gaccheyyaṃ.
  2242. 512242,113,3254,28,31,1,26,3,Itarāni tasseva vevacanāni.
  2243. 512243,113,3255,2,31,1,186,23,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sacāhaṃ imaṃ pañhaṃ na kathessāmi, manussaloko tuccho viya kato bhavissati, tathevassa dhammikānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ atthibhāvaṃ kathessāmī’’ ti cintetvā dve gāthā abhāsi– "
  2244. 512244,113,3256,2,4,1,0,0,155.
  2245. 512245,113,3257,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Ye keci atthi samaṇā pathabyā, kāsāyavatthā anagāriyā te; "
  2246. 512246,113,3258,2,11,1,56,8,"Pātova piṇḍāya caranti kāle, vikālacariyā viratā hi santo. "
  2247. 512247,113,3259,2,4,1,0,0,156.
  2248. 512248,113,3260,2,15,1,62,10,"‘ ‘ Te tattha kālenupasaṅkamitvā, pucchāhi yaṃ te manaso piyaṃ siyā; "
  2249. 512249,113,3261,2,14,1,64,9,"Te te pavakkhanti yathāpajānaṃ, imassa lokassa parassa catthan’’ ti. "
  2250. 512250,113,3262,2,8,1,46,5,Tattha {santo}ti santapāpā paṇḍitā paccekabuddhā.
  2251. 512251,113,3262,9,21,1,92,11,"Yathāpajānan ti te tuyhaṃ attano pajānananiyāmena vakkhanti, kaṅkhaṃ te chinditvā kathessanti. "
  2252. 512252,113,3262,22,49,1,177,24,"Imassa lokassa parassa catthan ti iminā nāma kammena manussaloke nibbattanti, iminā devaloke, iminā nirayādīsūti evaṃ imassa ca parassa ca lokassa atthaṃ ācikkhissanti, te pucchāti. "
  2253. 512253,113,3263,2,7,1,39,5,Evañca pana vatvā nirayabhayena tajjesi.
  2254. 512254,113,3263,8,19,1,123,11,So pana pūritapāramī paccekabodhisatto sūriyarasmisamphassaṃ oloketvā ṭhitaṃ pariṇatapadumaṃ viya paripākagatañāṇo vicarati.
  2255. 512255,113,3263,20,33,1,124,12,So tassa dhammakathaṃ suṇanto ṭhitapadeneva ṭhito saṅkhāre pariggaṇhitvā tilakkhaṇaṃ sammasanto paccekabodhiñāṇaṃ paṭivijjhi.
  2256. 512256,113,3263,34,43,1,68,9,Tassa paṭivedho ca mahāsattassa pāsato mokkho ca ekakkhaṇeyeva ahosi.
  2257. 512257,113,3263,44,52,1,84,8,Paccekabuddho sabbakilese padāletvā bhavapariyante ṭhitova udānaṃ udānanto gāthamāha–
  2258. 512258,113,3264,2,4,1,0,0,157.
  2259. 512259,113,3265,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ, paṇḍūpalāsaṃ harito dumova; "
  2260. 512260,113,3266,2,11,1,57,6,"Esappahīno mama luddabhāvo, jahāmahaṃ luddakabhāvamajjā’’ ti. "
  2261. 512261,113,3267,2,40,1,260,33,"Tassattho – yathā jiṇṇaṃ purāṇaṃ tacaṃ urago jahati, yathā ca harito sampajjamānanīlapatto dumo katthaci ṭhitaṃ paṇḍupalāsaṃ jahati, evaṃ ahampi ajja luddabhāvaṃ dāruṇabhāvaṃ jahitvā ṭhito, so dāni esa pahīno mama luddabhāvo, sādhu vata jahāmahaṃ luddakabhāvamajjāti. "
  2262. 512262,113,3267,41,46,1,33,5,Jahāmahan ti pajahiṃ ahanti attho.
  2263. 512263,113,3268,2,31,1,164,23,"So imaṃ udānaṃ udānetvā‘‘ ahaṃ tāva sabbakilesabandhanehi mutto, nivesane pana me bandhitvā ṭhapitā bahū sakuṇā atthi, te kathaṃ mocessāmī’’ ti cintetvā mahāsattaṃ pucchi–"
  2264. 512264,113,3268,32,50,1,68,11,"‘‘ morarāja, nivesane me bahū sakuṇā baddhā atthi, te kathaṃ mocessāmī’’ ti? "
  2265. 512265,113,3268,51,84,1,246,26,"Paccekabuddhatopi sabbaññubodhisattānaññeva upāyapariggahañāṇaṃ mahantataraṃ hoti, tena naṃ āha‘‘ yaṃ vo maggena kilese khaṇḍetvā paccekabodhiñāṇaṃ paṭividdhaṃ, taṃ ārabbha saccakiriyaṃ karotha, sakalajambudīpe bandhanagato satto nāma na bhavissatī’’ ti. "
  2266. 512266,113,3268,85,92,1,68,7,So bodhisattena dinnanayadvāre ṭhatvā saccakiriyaṃ karonto gāthamāha–
  2267. 512267,113,3269,2,4,1,0,0,158.
  2268. 512268,113,3270,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā, satāninekāni nivesanasmiṃ; "
  2269. 512269,113,3271,2,14,1,64,9,"Tesampahaṃ jīvitamajja dammi, mokkhañca te pattā sakaṃ niketan’’ ti. "
  2270. 512270,113,3272,2,21,1,133,16,"Tattha mokkhañca te {pattā}ti svāhaṃ mokkhaṃ patto paccekabodhiñāṇaṃ paṭivijjhitvā ṭhito, te satte jīvitadānena anukampāmi, etena saccena. "
  2271. 512271,113,3272,22,33,1,80,11,Sakaṃ niketan ti sabbepi te sattā attano attano vasanaṭṭhānaṃ gacchantūti vadati.
  2272. 512272,113,3273,2,12,1,99,9,Athassa saccakiriyāsamakālameva sabbe bandhanā muccitvā tuṭṭhiravaṃ ravantā sakaṭṭhānameva agamiṃsu.
  2273. 512273,113,3273,13,26,1,96,13,Tasmiṃ khaṇe tesaṃ tesaṃ gehesu biḷāle ādiṃ katvā sakalajambudīpe bandhanagato satto nāma nāhosi.
  2274. 512274,113,3273,27,32,1,47,5,Paccekabuddho hatthaṃ ukkhipitvā sīsaṃ parāmasi.
  2275. 512275,113,3273,33,40,1,58,5,"Tāvadeva gihiliṅgaṃ antaradhāyi, pabbajitaliṅgaṃ pāturahosi. "
  2276. 512276,113,3273,41,65,1,192,20,So saṭṭhivassikatthero viya ākappasampanno aṭṭhaparikkhāradharo hutvā‘‘ tvameva mama patiṭṭhā ahosī’’ ti morarājassa añjaliṃ paggayha padakkhiṇaṃ katvā ākāse uppatitvā nandamūlakapabbhāraṃ agamāsi.
  2277. 512277,113,3273,66,74,1,75,8,Morarājāpi yaṭṭhiaggato uppatitvā gocaraṃ gahetvā attano vasanaṭṭhānaṃ gato.
  2278. 512278,113,3273,75,88,1,123,13,Idāni luddassa satta vassāni pāsahatthassa caritvāpi morarājānaṃ nissāya dukkhā muttabhāvaṃ pakāsento satthā osānagāthamāha–
  2279. 512279,113,3274,2,4,1,0,0,159.
  2280. 512280,113,3275,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Luddo carī pāsahattho araññe, bādhetu morādhipatiṃ yasassiṃ; "
  2281. 512281,113,3276,2,14,1,69,9,"Bandhitvā morādhipatiṃ yasassiṃ, dukkhā sa pamucci yathāhaṃ pamutto’’ ti. "
  2282. 512282,113,3277,2,10,1,41,6,"Tattha {bādhetū}ti māretuṃ, ayameva vā pāṭho. "
  2283. 512283,113,3277,11,20,1,81,8,{Bandhitvā}ti bandhitvā ṭhitassa dhammakathaṃ sutvā paṭiladdhasaṃvego hutvāti attho.
  2284. 512284,113,3277,21,31,1,64,9,"Yathāhan ti yathā ahaṃ sayambhuñāṇena mutto, evameva sopi muttoti. "
  2285. 512285,113,3278,2,15,1,123,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahattaṃ pāpuṇi. "
  2286. 512286,113,3278,16,20,1,30,4,Tadā morarājā ahameva ahosinti.
  2287. 512287,113,3279,2,4,1,29,2,Mahāmorajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  2288. 512288,113,3281,2,7,1,25,2,[ 492]9. Tacchasūkarajātakavaṇṇanā
  2289. 512289,113,3282,2,13,1,89,10,Yadesamānā {vicarimhā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto dve mahallakatthere ārabbha kathesi.
  2290. 512290,113,3282,14,24,1,89,10,Mahākosalo kira rañño bimbisārassa dhītaraṃ dento dhītu nhānīyamūlatthāya kāsigāmaṃ adāsi.
  2291. 512291,113,3282,25,34,1,59,8,Pasenadi rājā ajātasattunā pitari mārite taṃ gāmaṃ acchindi.
  2292. 512292,113,3282,35,42,1,62,7,Tesu tassatthāya yujjhantesu paṭhamaṃ ajātasattussa jayo ahosi.
  2293. 512293,113,3282,43,58,1,85,11,Kosalarājā parājayappatto amacce pucchi‘‘ kena nu kho upāyena ajātasattuṃ gaṇheyyāmā’’ ti.
  2294. 512294,113,3282,59,73,1,107,12,"Mahārāja, bhikkhū nāma mantakusalā honti, carapurise pesetvā vihāre bhikkhūnaṃ kathaṃ pariggaṇhituṃ vaṭṭatīti. "
  2295. 512295,113,3282,74,99,1,126,16,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā‘‘ etha, tumhe vihāraṃ gantvā paṭicchannā hutvā bhadantānaṃ kathaṃ pariggaṇhathā’’ ti carapurise payojesi. "
  2296. 512296,113,3282,100,105,1,42,5,Jetavanepi bahū rājapurisā pabbajitā honti.
  2297. 512297,113,3282,106,121,1,117,12,"Tesu dve mahallakattherā vihārapaccante paṇṇasālāyaṃ vasanti, eko dhanuggahatissatthero nāma, eko mantidattatthero nāma. "
  2298. 512298,113,3282,122,127,1,46,5,Te sabbarattiṃ supitvā paccūsakāle pabujjhiṃsu.
  2299. 512299,113,3283,2,16,1,71,8,"Tesu dhanuggahatissatthero aggiṃ jāletvā āha‘‘ bhante, mantidattattherā’’ ti."
  2300. 512300,113,3283,17,24,1,13,3,‘‘ Kiṃ bhante’’ ti.
  2301. 512301,113,3283,25,32,1,19,3,‘‘ Niddāyatha tumhe’’ ti.
  2302. 512302,113,3283,33,43,1,28,5,"‘‘ Na niddāyāmi, kiṃ kātabban’’ ti?"
  2303. 512303,113,3283,44,57,1,73,8,"‘‘ Bhante, lālako vatāyaṃ kosalarājā cāṭimattabhojanameva bhuñjituṃ jānātī’’ ti."
  2304. 512304,113,3283,58,66,1,18,4,‘‘ Atha kiṃ bhante’’ ti.
  2305. 512305,113,3283,67,78,1,60,7,‘‘ Attano kucchimhi pāṇakamattena ajātasattunā parājito rājā’’ ti.
  2306. 512306,113,3283,79,89,1,34,6,‘‘ Kinti pana bhante kātuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  2307. 512307,113,3283,90,99,1,84,6,"‘‘ Bhante, mantidattatthera yuddhaṃ nāma sakaṭabyūhacakkabyūhapadumabyūhavasena tividhaṃ. "
  2308. 512308,113,3283,100,135,1,273,32,"Tesu bhāgineyyaṃ ajātasattuṃ gaṇhantena sakaṭabyūhaṃ katvā gaṇhituṃ vaṭṭati, asukasmiṃ nāma pabbatakaṇṇe dvīsu passesu sūrapurise ṭhapetvā purato balaṃ dassetvā anto paviṭṭhabhāvaṃ ñatvā naditvā vaggitvā kumine paviṭṭhamacchaṃ viya antomuṭṭhiyaṃ katvāva naṃ gahetuṃ sakkā’’ ti. "
  2309. 512309,113,3284,2,8,1,46,6,Payojitapurisā taṃ kathaṃ sutvā rañño ārocesuṃ.
  2310. 512310,113,3284,9,41,1,230,28,Rājā mahatiyā senāya gantvā tathā katvā ajātasattuṃ gahetvā saṅkhalikabandhanena bandhitvā katipāhaṃ nimmadaṃ katvā‘‘ puna evarūpaṃ mā karī’’ ti assāsetvā mocetvā dhītaraṃ vajirakumāriṃ nāma tassa datvā mahantena parivārena vissajjesi.
  2311. 512311,113,3284,42,61,1,150,14,"‘‘ Kosalaraññā dhanuggahatissattherassa saṃvidhānena ajātasattu gahito’’ ti bhikkhūnaṃ antare kathā samuṭṭhahi, dhammasabhāyampi tameva kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. "
  2312. 512312,113,3284,62,104,1,190,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi dhanuggahatisso yuddhasaṃvidhāne chekoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2313. 512313,113,3285,2,26,1,161,19,Atīte bārāṇasinagarassa dvāragāmavāsī eko vaḍḍhakī dāruatthāya araññaṃ gantvā āvāṭe patitaṃ ekaṃ sūkarapotakaṃ disvā ānetvā‘‘ tacchasūkaro’’ tissa nāmaṃ katvā posesi.
  2314. 512314,113,3285,27,31,1,24,4,So tassa upakārako ahosi.
  2315. 512315,113,3285,32,46,1,115,12,"Tuṇḍena rukkhe parivattetvā deti, dāṭhāya veṭhetvā kāḷasuttaṃ kaḍḍhati, mukhena ḍaṃsitvā vāsinikhādanamuggare āharati. "
  2316. 512316,113,3285,47,52,1,41,5,So vuḍḍhippatto mahābalo mahāsarīro ahosi.
  2317. 512317,113,3285,53,70,1,106,13,Atha vaḍḍhakī tasmiṃ puttapemaṃ paccupaṭṭhāpetvā‘‘ imaṃ idha vasantaṃ kocideva hiṃseyyā’’ ti araññe vissajjesi.
  2318. 512318,113,3285,71,92,1,107,15,"So cintesi‘‘ ahaṃ imasmiṃ araññe ekakova vasituṃ na sakkhissāmi, ñātake pariyesitvā tehi parivuto vasissāmī’’ ti. "
  2319. 512319,113,3285,93,104,1,79,11,So vanaghaṭāya sūkare pariyesanto bahū sūkare disvā tussitvā tisso gāthā abhāsi–
  2320. 512320,113,3286,2,4,1,0,0,160.
  2321. 512321,113,3287,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yadesamānā vicarimha, pabbatāni vanāni ca; "
  2322. 512322,113,3288,2,9,1,39,6,"Anvesaṃ vicariṃ ñātī, teme adhigatā mayā. "
  2323. 512323,113,3289,2,4,1,0,0,161.
  2324. 512324,113,3290,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Bahuñcidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako; "
  2325. 512325,113,3291,2,8,1,41,5,"Rammā cimā girīnajjo, phāsuvāso bhavissati. "
  2326. 512326,113,3292,2,4,1,0,0,162.
  2327. 512327,113,3293,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idhevāhaṃ vasissāmi, saha sabbehi ñātibhi; "
  2328. 512328,113,3294,2,10,1,40,5,"Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo’’ ti. "
  2329. 512329,113,3295,2,10,1,61,7,Tattha {yadesamānā}ti yaṃ ñātigaṇaṃ pariyesantā mayaṃ vicarimha.
  2330. 512330,113,3295,11,17,1,39,6,Anvesan ti ciraṃ vata anvesanto vicariṃ.
  2331. 512331,113,3295,18,22,1,13,3,{Teme}ti te ime.
  2332. 512332,113,3295,23,28,1,45,4,{Bhakkho}ti sveva vanamūlaphalasaṅkhāto bhakkho.
  2333. 512333,113,3295,29,33,1,28,3,{Appossukko}ti anussukko hutvā.
  2334. 512334,113,3296,2,8,1,49,6,Sūkarā tassa vacanaṃ sutvā catutthaṃ gāthamāhaṃsu–
  2335. 512335,113,3297,2,4,1,0,0,163.
  2336. 512336,113,3298,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Aññampi leṇaṃ pariyesa, sattu no idha vijjati; "
  2337. 512337,113,3299,2,13,1,48,8,"So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varan’’ ti. "
  2338. 512338,113,3300,2,7,1,33,4,Tattha {tacchā}ti taṃ nāmenālapanti.
  2339. 512339,113,3300,8,17,1,64,9,Varaṃ varan ti sūkare hananto thūlamaṃsaṃ varaṃ varaññeva hanati.
  2340. 512340,113,3301,2,7,1,51,5,Ito paraṃ uttānasambandhagāthā pāḷinayena veditabbā–
  2341. 512341,113,3302,2,4,1,0,0,164.
  2342. 512342,113,3303,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Ko numhākaṃ idha sattu, ko ñātī susamāgate; "
  2343. 512343,113,3304,2,9,1,47,6,"Duppadhaṃse padhaṃseti, taṃ me akkhātha pucchitā. "
  2344. 512344,113,3305,2,4,1,0,0,165.
  2345. 512345,113,3306,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Uddhaggarājī migarājā, balī dāṭhāvudho migo; "
  2346. 512346,113,3307,2,10,1,45,7,"So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ. "
  2347. 512347,113,3308,2,4,1,0,0,166.
  2348. 512348,113,3309,2,14,1,44,9,"‘ ‘ Na no dāṭhā na vijjanti, balaṃ kāye samohitaṃ; "
  2349. 512349,113,3310,2,9,1,41,6,"Sabbe samaggā hutvāna, vasaṃ kāhāma ekakaṃ. "
  2350. 512350,113,3311,2,4,1,0,0,167.
  2351. 512351,113,3312,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ, vācaṃ bhāsasi tacchaka; "
  2352. 512352,113,3313,2,12,1,46,7,"Yopi yuddhe palāyeyya, tampi pacchā hanāmase’’ ti. "
  2353. 512353,113,3314,2,32,1,150,23,"Tattha ko numhākan ti ahaṃ tumhe disvāva‘‘ ime sūkarā appamaṃsalohitā, bhayena nesaṃ bhavitabban’’ ti cintesiṃ, tasmā me ācikkhatha, ko nu amhākaṃ idha sattu. "
  2354. 512354,113,3314,33,38,1,50,4,{Uddhaggarājī}ti uddhaggāhi sarīrarājīhi samannāgato.
  2355. 512355,113,3314,39,41,1,26,2,Byagghaṃ sandhāyevamāhaṃsu.
  2356. 512356,113,3314,42,54,1,73,10,"{Yopī}ti yo amhākaṃ antare ekopi palāyissati, tampi mayaṃ pacchā hanissāmāti. "
  2357. 512357,113,3315,2,17,1,81,11,Tacchasūkaro sabbe sūkare ekacitte katvā pucchi‘‘ kāya velāya byaggho āgamissatī’’ ti.
  2358. 512358,113,3315,18,27,1,53,8,"Ajja pātova ekaṃ gahetvā gato, sve pātova āgamissatīti. "
  2359. 512359,113,3315,28,66,1,245,29,"So yuddhakusalo‘‘ imasmiṃ ṭhāne ṭhitena sakkā jetun’’ ti bhūmisīsaṃ pajānāti, tasmā ekaṃ padesaṃ sallakkhetvā rattimeva sūkare gocaraṃ gāhāpetvā balavapaccūsato paṭṭhāya‘‘ yuddhaṃ nāma sakaṭabyūhādivasena tividhaṃ hotī’’ ti vatvā padumabyūhaṃ saṃvidahati. "
  2360. 512360,113,3315,67,72,1,45,5,Majjhe ṭhāne khīrapivake sūkarapotake ṭhapesi.
  2361. 512361,113,3315,73,109,1,260,30,"Te parivāretvā tesaṃ mātaro, tā parivāretvā vañjhā sūkariyo, tāsaṃ anantarā sūkarapotake, tesaṃ anantarā makuladāṭhe taruṇasūkare, tesaṃ anantarā mahādāṭhe, tesaṃ anantarā jiṇṇasūkare, tato tattha tattha dasavaggaṃ vīsativaggaṃ tiṃsavaggañca katvā balagumbaṃ ṭhapesi. "
  2362. 512362,113,3315,110,122,1,96,11,"Attano atthāya ekaṃ āvāṭaṃ, byagghassa patanatthāya ekaṃ suppasaṇṭhānaṃ pabbhāraṃ katvā khaṇāpesi. "
  2363. 512363,113,3315,123,130,1,59,7,Dvinnaṃ āvāṭānaṃ antare attano vasanatthāya pīṭhakaṃ kāresi.
  2364. 512364,113,3315,131,141,1,80,10,So thāmasampanne yodhasūkare gahetvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne sūkare assāsento vicari.
  2365. 512365,113,3315,142,147,1,39,4,Tassevaṃ karontasseva sūriyo uggacchati.
  2366. 512366,113,3316,2,9,1,73,7,Atha byaggharājā kūṭajaṭilassa assamapadā nikkhamitvā pabbatatale aṭṭhāsi.
  2367. 512367,113,3316,10,23,1,48,9,Taṃ disvā sūkarā‘‘ āgato no bhante verī’’ ti vadiṃsu.
  2368. 512368,113,3316,24,37,1,66,11,"Mā bhāyatha, yaṃ yaṃ esa karoti, taṃ sabbaṃ sarikkhā hutvā karothāti. "
  2369. 512369,113,3316,38,48,1,80,9,"Byaggho sarīraṃ vidhunitvā osakkanto viya passāvamakāsi, sūkarāpi tatheva kariṃsu. "
  2370. 512370,113,3316,49,58,1,59,8,"Byaggho sūkare oloketvā mahānadaṃ nadi, tepi tatheva kariṃsu. "
  2371. 512371,113,3316,59,99,1,238,31,"So tesaṃ kiriyaṃ disvā cintesi‘‘ na ime pubbasadisā, ajja mayhaṃ paṭisattuno hutvā vaggavaggā ṭhitā, saṃvidahako nesaṃ senānāyakopi atthi, ajja mayā etesaṃ santikaṃ gantuṃ na vaṭṭatī’’ ti maraṇabhayatajjito nivattitvā kūṭajaṭilassa santikaṃ gato. "
  2372. 512372,113,3316,100,107,1,49,7,Atha naṃ so tucchahatthaṃ disvā navamaṃ gāthamāha–
  2373. 512373,113,3317,2,4,1,0,0,168.
  2374. 512374,113,3318,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Pāṇātipātā virato nu ajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; "
  2375. 512375,113,3319,2,16,1,67,11,"Dāṭhā nu te migavadhāya na santi, yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasī’’ ti. "
  2376. 512376,113,3320,2,15,1,98,12,Tattha {saṅghapatto}ti yo tvaṃ sūkarasaṅghapatto hutvā kiñci gocaraṃ alabhitvā kapaṇo viya jhāyasīti.
  2377. 512377,113,3321,2,7,1,31,5,Atha byaggho tisso gāthā abhāsi–
  2378. 512378,113,3322,2,4,1,0,0,169.
  2379. 512379,113,3323,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Na me dāṭhā na vijjanti, balaṃ kāye samohitaṃ; "
  2380. 512380,113,3324,2,13,1,60,10,"Ñātī ca disvāna sāmaggī ekato, tasmā ca jhāyāmi vanamhi ekako. "
  2381. 512381,113,3325,2,4,1,0,0,170.
  2382. 512382,113,3326,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Imassudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; "
  2383. 512383,113,3327,2,12,1,64,9,"Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā. "
  2384. 512384,113,3328,2,4,1,0,0,171.
  2385. 512385,113,3329,2,9,1,35,4,"‘ ‘ Pariṇāyakasampannā , sahitā ekavādino; "
  2386. 512386,113,3330,2,14,1,51,9,"Te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ, tasmā nesaṃ na patthaye’’ ti. "
  2387. 512387,113,3331,2,10,1,47,7,Tattha sāmaggī {ekato}ti sahitā hutvā ekato ṭhite.
  2388. 512388,113,3331,11,22,1,86,11,Imassudan ti ime sudaṃ mayā akkhīni ummīletvā olokitamattāva pubbe disodisaṃ gacchanti.
  2389. 512389,113,3331,23,27,1,19,3,{Puthū}ti visuṃ visuṃ.
  2390. 512390,113,3331,28,33,1,38,4,{Yatthaṭṭhitā}ti yasmiṃ bhūmibhāge ṭhitā.
  2391. 512391,113,3331,34,38,1,42,3,{Pariṇāyakasampannā}ti senānāyakena sampannā.
  2392. 512392,113,3331,39,49,1,58,9,Tasmā nesaṃ na {patthaye}ti tena kāraṇena etesaṃ na patthemi.
  2393. 512393,113,3332,2,10,1,54,7,Taṃ sutvā kūṭajaṭilo tassa ussāhaṃ janayanto gāthamāha–
  2394. 512394,113,3333,2,4,1,0,0,172.
  2395. 512395,113,3334,2,14,1,53,10,"‘ ‘ Ekova indo asure jināti, ekova seno hanti dije pasayha; "
  2396. 512396,113,3335,2,14,1,66,9,"Ekova byaggho migasaṅghapatto, varaṃ varaṃ hanti balañhi tādisan’’ ti. "
  2397. 512397,113,3336,2,12,1,68,8,Tattha {migasaṅghapatto}ti migagaṇapatto hutvā varaṃ varaṃ migaṃ hanti.
  2398. 512398,113,3336,13,19,1,40,6,Balañhi tādisan ti tādisañhi tassa balaṃ.
  2399. 512399,113,3337,2,5,1,22,3,Atha byaggho gāthamāha–
  2400. 512400,113,3338,2,4,1,0,0,173.
  2401. 512401,113,3339,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na heva indo na seno, napi byaggho migādhipo; "
  2402. 512402,113,3340,2,13,1,45,8,"Samagge sahite ñātī, na byagghe kurute vase’’ ti. "
  2403. 512403,113,3341,2,20,1,125,16,"Tattha {byagghe}ti byagghasadise hutvā sarīravidhūnanādīni katvā ṭhite vase na kurute, attano vase vattāpetuṃ na sakkotīti attho. "
  2404. 512404,113,3342,2,9,1,42,7,Puna jaṭilo taṃ ussāhento dve gāthā abhāsi–
  2405. 512405,113,3343,2,4,1,0,0,174.
  2406. 512406,113,3344,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Kumbhīlakā sakuṇakā, saṅghino gaṇacārino; "
  2407. 512407,113,3345,2,8,1,41,5,"Sammodamānā ekajjhaṃ, uppatanti ḍayanti ca. "
  2408. 512408,113,3346,2,4,1,0,0,175.
  2409. 512409,113,3347,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Tesañca ḍayamānānaṃ, ekettha apasakkati; "
  2410. 512410,113,3348,2,12,1,44,7,"Tañca seno nitāḷeti, veyyagghiyeva sā gatī’’ ti. "
  2411. 512411,113,3349,2,8,1,45,4,Tattha {kumbhīlakā}ti evaṃnāmakā khuddakasakuṇā.
  2412. 512412,113,3349,9,14,1,37,4,{Uppatantī}ti gocaraṃ carantā uppatanti.
  2413. 512413,113,3349,15,22,1,46,6,Ḍayanti {cā}ti gocaraṃ gahetvā ākāsena gacchanti.
  2414. 512414,113,3349,23,34,1,72,10,Ekettha {apasakkatī}ti eko etesu osakkitvā vā ekapassena vā visuṃ gacchati.
  2415. 512415,113,3349,35,39,1,28,3,{Nitāḷetī}ti paharitvā gaṇhāti.
  2416. 512416,113,3349,40,57,1,123,15,"Veyyagghiyeva sā {gatī}ti byagghānaṃ esāti veyyagghi, samaggānaṃ gacchantānampi esā evarūpā gati byagghānaṃ gatiyeva nāma hoti. "
  2417. 512417,113,3349,58,74,1,80,14,"Na hi sakkā sabbehi ekatova gantuṃ, tasmā yo evaṃ tattha eko gacchati, taṃ gaṇhāti. "
  2418. 512418,113,3350,2,33,1,149,23,"Evañca pana vatvā‘‘ byaggharāja tvaṃ attano balaṃ na jānāsi, mā bhāyi, kevalaṃ tvaṃ naditvā pakkhanda, dve ekato gacchantā nāma na bhavissantī’’ ti ussāhesi . "
  2419. 512419,113,3350,34,37,1,14,3,So tathā akāsi.
  2420. 512420,113,3350,38,42,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  2421. 512421,113,3351,2,4,1,0,0,176.
  2422. 512422,113,3352,2,9,1,37,4,"‘ ‘ Ussāhito jaṭilena, luddenāmisacakkhunā; "
  2423. 512423,113,3353,2,12,1,47,7,"Dāṭhī dāṭhīsu pakkhanti, maññamāno yathā pure’’ ti. "
  2424. 512424,113,3354,2,10,1,62,7,Tattha {dāṭhī}ti sayaṃ dāṭhāvudho itaresu dāṭhāvudhesu pakkhandi.
  2425. 512425,113,3354,11,20,1,50,7,"Yathā {pure}ti yathā pubbe maññati, tatheva maññamāno. "
  2426. 512426,113,3355,2,8,1,39,6,So kira gantvā pabbatatale tāva aṭṭhāsi.
  2427. 512427,113,3355,9,21,1,47,7,"Sūkarā‘‘ punāgato sāmi, coro’’ ti tacchassa ārocesuṃ. "
  2428. 512428,113,3355,22,38,1,80,12,So‘‘ mā bhāyathā’’ ti te assāsetvā uṭṭhāya dvinnaṃ āvāṭānaṃ antare pīṭhakāya aṭṭhāsi.
  2429. 512429,113,3355,39,45,1,54,6,Byaggho vegaṃ janetvā tacchasūkaraṃ sandhāya pakkhandi.
  2430. 512430,113,3355,46,51,1,54,5,Tacchasūkaro parivattitvā pacchāmukho purimaāvāṭe pati.
  2431. 512431,113,3355,52,63,1,93,11,Byaggho ca vegaṃ sandhāretuṃ asakkonto gantvā suppapabbhāre āvāṭe patitvā puñjakitova aṭṭhāsi.
  2432. 512432,113,3355,64,88,1,162,20,Tacchasūkaro vegena uṭṭhāya tassa antarasatthimhi dāṭhaṃ otāretvā yāva hadayā phāletvā maṃsaṃ khāditvā mukhena ḍaṃsitvā bahiāvāṭe pātetvā‘‘ gaṇhathimaṃ dāsan’’ ti āha.
  2433. 512433,113,3355,89,107,1,111,12,"Paṭhamāgatā ekavārameva tuṇḍotāraṇamattaṃ labhiṃsu, pacchā āgatā alabhitvā‘‘ byagghamaṃsaṃ nāma kīdisan’’ ti vadiṃsu. "
  2434. 512434,113,3355,108,124,1,74,12,Tacchasūkaro āvāṭā uttaritvā sūkare oloketvā‘‘ kiṃ nu kho na tussathā’’ ti āha.
  2435. 512435,113,3355,125,141,1,69,10,"‘‘ Sāmi, eko tāva byaggho gahito, añño paneko dasabyagghagghanako atthī’’ ti?"
  2436. 512436,113,3355,142,149,1,12,3,‘‘ Ko nāmeso’’ ti?
  2437. 512437,113,3355,150,159,1,49,5,‘‘ Byagghena ābhatābhatamaṃsaṃ khādako kūṭajaṭilo’’ ti.
  2438. 512438,113,3355,160,175,1,60,10,"‘‘ Tena hi etha, gaṇhissāma nan’’ ti tehi saddhiṃ vegena pakkhandi. "
  2439. 512439,113,3356,2,33,1,183,23,Jaṭilo ‘‘ byaggho cirāyatī’’ ti tassa āgamanamaggaṃ olokento bahū sūkare āgacchante disvā‘‘ ime byagghaṃ māretvā mama māraṇatthāya āgacchanti maññe’’ ti palāyitvā ekaṃ udumbararukkhaṃ abhiruhi.
  2440. 512440,113,3356,34,44,1,36,6,Sūkarā‘‘ esa rukkhaṃ āruḷho’’ ti vadiṃsu.
  2441. 512441,113,3356,45,52,1,14,3,‘‘ Kiṃ rukkhan’’ ti.
  2442. 512442,113,3356,53,59,1,18,2,‘‘ Udumbararukkhan’’ ti.
  2443. 512443,113,3356,60,89,1,184,21,"‘‘ Tena hi mā cintayittha, idāni naṃ gaṇhissāmā’’ ti taruṇasūkare pakkositvā rukkhamūlatā paṃsuṃ apabyūhāpesi, sūkarīhi mukhapūraṃ udakaṃ āharāpesi, mahādāṭhasūkarehi samantā mūlāni chindāpesi. "
  2444. 512444,113,3356,90,94,1,34,4,Ekaṃ ujukaṃ otiṇṇamūlameva aṭṭhāsi.
  2445. 512445,113,3356,95,116,1,125,16,"Tato sesasūkare‘‘ tumhe apethā’’ ti ussāretvā jaṇṇukehi patiṭṭhahitvā dāṭhāya mūlaṃ pahari, pharasunā pahaṭaṃ viya chijjitvā gataṃ. "
  2446. 512446,113,3356,117,120,1,24,3,Rukkho parivattitvā pati.
  2447. 512447,113,3356,121,127,1,60,6,Taṃ kūṭajaṭilaṃ patantameva sampaṭicchitvā maṃsaṃ bhakkhesuṃ.
  2448. 512448,113,3356,128,133,1,43,5,Taṃ acchariyaṃ disvā rukkhadevatā gāthamāha–
  2449. 512449,113,3357,2,4,1,0,0,177.
  2450. 512450,113,3358,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Sādhu sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā; "
  2451. 512451,113,3359,2,11,1,42,6,"Sūkarehi samaggehi, byaggho ekāyane hato’’ ti. "
  2452. 512452,113,3360,2,8,1,44,5,Tattha ekāyane {hato}ti ekagamanasmiṃyeva hato.
  2453. 512453,113,3361,2,10,1,64,8,Ubhinnaṃ pana nesaṃ hatabhāvaṃ pakāsento satthā itaraṃ gāthamāha–
  2454. 512454,113,3362,2,4,1,0,0,178.
  2455. 512455,113,3363,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Brāhmaṇañceva byagghañca, ubho hantvāna sūkarā; "
  2456. 512456,113,3364,2,10,1,40,5,"Ānandino pamuditā, mahānādaṃ panādisun’’ ti. "
  2457. 512457,113,3365,2,16,1,53,9,Puna tacchasūkaro te pucchi‘‘ aññepi vo amittā atthī’’ ti?
  2458. 512458,113,3365,17,50,1,224,24,"Sūkarā‘‘ natthi, sāmī’’ ti vatvā‘‘ taṃ abhisiñcitvā rājānaṃ karissāmā’’ ti udakaṃ pariyesantā jaṭilassa pānīyasaṅkhaṃ disvā taṃ dakkhiṇāvaṭṭaṃ saṅkharatanaṃ pūretvā udakaṃ abhiharitvā tacchasūkaraṃ udumbararukkhamūleyeva abhisiñciṃsu. "
  2459. 512459,113,3365,51,57,1,56,5,"Abhisekaudakaṃ āsittaṃ, sūkarimevassa aggamahesiṃ kariṃsu. "
  2460. 512460,113,3365,58,65,1,92,7,Tato paṭṭhāya udumbarabhaddapīṭhe nisīdāpetvā dakkhiṇāvaṭṭasaṅkhena abhisekakaraṇaṃ pavattaṃ.
  2461. 512461,113,3365,66,71,1,44,5,Tampi atthaṃ pakāsento satthā osānagāthamāha–
  2462. 512462,113,3366,2,4,1,0,0,179.
  2463. 512463,113,3367,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Te su udumbaramūlasmiṃ, sūkarā susamāgatā; "
  2464. 512464,113,3368,2,12,1,47,7,"Tacchakaṃ abhisiñciṃsu, tvaṃ no rājāsi issaro’’ ti. "
  2465. 512465,113,3369,2,12,1,45,8,"Tattha te {sū}ti te sūkarā, su -kāro nipātamattaṃ. "
  2466. 512466,113,3369,13,17,1,36,4,Udumbaramūlasmin ti udumbarassa mūle.
  2467. 512467,113,3370,2,25,1,142,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi dhanuggahatissatthero yuddhasaṃvidahane chekoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi –"
  2468. 512468,113,3370,26,43,1,96,11,"‘‘ tadā kūṭajaṭilo devadatto ahosi, tacchasūkaro dhanuggahatisso, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2469. 512469,113,3371,2,4,1,32,2,Tacchasūkarajātakavaṇṇanā navamā.
  2470. 512470,113,3373,2,7,1,23,2,[ 493]10. Mahāvāṇijajātakavaṇṇanā
  2471. 512471,113,3374,2,15,1,91,11,Vāṇijā samitiṃ {katvā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthivāsino vāṇije ārabbha kathesi.
  2472. 512472,113,3374,16,64,1,356,42,"Te kira vohāratthāya gacchantā satthu mahādānaṃ datvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāya‘‘ bhante, sace arogā āgamissāma, puna tumhākaṃ pāde vandissāmā’’ ti vatvā pañcamattehi sakaṭasatehi nikkhamitvā kantāraṃ patvā maggaṃ asallakkhetvā maggamūḷhā nirudake nirāhāre araññe vicarantā ekaṃ nāgapariggahitaṃ nigrodharukkhaṃ disvā sakaṭāni mocetvā rukkhamūle nisīdiṃsu. "
  2473. 512473,113,3374,65,97,1,194,26,"Te tassa udakatintāni viya nīlāni siniddhāni pattāni udakapuṇṇā viya ca sākhā disvā cintayiṃsu‘‘ imasmiṃ rukkhe udakaṃ sañcarantaṃ viya paññāyati, imassa purimasākhaṃ chindāma, pānīyaṃ no dassatī’’ ti. "
  2474. 512474,113,3374,98,109,1,84,9,"Atheko rukkhaṃ abhiruhitvā sākhaṃ chindi, tato tālakkhandhappamāṇā udakadhārā pavatti. "
  2475. 512475,113,3374,110,121,1,86,10,"Te tattha nhatvā pivitvā ca dakkhiṇasākhaṃ chindiṃsu, tato nānaggarasabhojanaṃ nikkhami. "
  2476. 512476,113,3374,122,130,1,71,7,"Taṃ bhuñjitvā pacchimasākhaṃ chindiṃsu, tato alaṅkataitthiyo nikkhamiṃsu. "
  2477. 512477,113,3374,131,141,1,79,9,"Tāhi saddhiṃ abhiramitvā uttarasākhaṃ chindiṃsu, tato satta ratanāni nikkhamiṃsu. "
  2478. 512478,113,3374,142,181,1,300,34,"Tāni gahetvā pañca sakaṭasatāni pūretvā sāvatthiṃ paccāgantvā dhanaṃ gopetvā gandhamālādihatthā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pūjetvā ekamantaṃ nisinnā dhammakathaṃ sutvā nimantetvā punadivase mahādānaṃ datvā‘‘ bhante, imasmiṃ dāne amhākaṃ dhanadāyikāya rukkhadevatāya pattiṃ demā’’ ti pattiṃ adaṃsu. "
  2479. 512479,113,3374,182,193,1,70,7,Satthā niṭṭhitabhattakicco‘‘ katararukkhadevatāya pattiṃ dethā’’ ti pucchi.
  2480. 512480,113,3374,194,199,1,62,5,Vāṇijā nigrodharukkhe dhanassa laddhākāraṃ tathāgatassārocesuṃ.
  2481. 512481,113,3374,200,226,1,166,21,"Satthā‘‘ tumhe tāva mattaññutāya taṇhāvasikā ahutvā dhanaṃ labhittha, pubbe pana amattaññutāya taṇhāvasikā dhanañca jīvitañca vijahiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  2482. 512482,113,3375,2,10,1,56,7,Atīte bārāṇasinagare tadeva pana kantāraṃ sveva nigrodho.
  2483. 512483,113,3375,11,17,1,49,6,Vāṇijā maggamūḷhā hutvā tameva nigrodhaṃ passiṃsu.
  2484. 512484,113,3375,18,26,1,59,8,Tamatthaṃ satthā abhisambuddho hutvā kathento imā gāthā āha–
  2485. 512485,113,3376,2,4,1,0,0,180.
  2486. 512486,113,3377,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Vāṇijā samitiṃ katvā, nānāraṭṭhato āgatā; "
  2487. 512487,113,3378,2,8,1,41,5,"Dhanāharā pakkamiṃsu, ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ. "
  2488. 512488,113,3379,2,4,1,0,0,181.
  2489. 512489,113,3380,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Te taṃ kantāramāgamma, appabhakkhaṃ anodakaṃ; "
  2490. 512490,113,3381,2,6,1,44,3,"Mahānigrodhamaddakkhuṃ , sītacchāyaṃ manoramaṃ. "
  2491. 512491,113,3382,2,4,1,0,0,182.
  2492. 512492,113,3383,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Te ca tattha nisīditvā, tassa rukkhassa chāyayā; "
  2493. 512493,113,3384,2,8,1,38,5,"Vāṇijā samacintesuṃ, bālā mohena pārutā. "
  2494. 512494,113,3385,2,4,1,0,0,183.
  2495. 512495,113,3386,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Allāyate ayaṃ rukkho, api vārīva sandati; "
  2496. 512496,113,3387,2,9,1,45,6,"Iṅghassa purimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. "
  2497. 512497,113,3388,2,4,1,0,0,184.
  2498. 512498,113,3389,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sā ca chinnāva pagghari, acchaṃ vāriṃ anāvilaṃ; "
  2499. 512499,113,3390,2,9,1,45,6,"Te tattha nhatvā pivitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. "
  2500. 512500,113,3391,2,4,1,0,0,185.
  2501. 512501,113,3392,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Dutiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; "
  2502. 512502,113,3393,2,9,1,47,6,"Iṅghassa dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. "
  2503. 512503,113,3394,2,4,1,0,0,186.
  2504. 512504,113,3395,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Sā ca chinnāva pagghari, sālimaṃsodanaṃ bahuṃ; "
  2505. 512505,113,3396,2,7,1,39,4,"Appodavaṇṇe kummāse, siṅgiṃ vidalasūpiyo. "
  2506. 512506,113,3397,2,4,1,0,0,187.
  2507. 512507,113,3398,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Te tattha bhutvā khāditvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā; "
  2508. 512508,113,3399,2,8,1,39,5,"Tatiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; "
  2509. 512509,113,3400,2,9,1,47,6,"Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. "
  2510. 512510,113,3401,2,4,1,0,0,188.
  2511. 512511,113,3402,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sā ca chinnāva pagghari, nāriyo samalaṅkatā; "
  2512. 512512,113,3403,2,5,1,38,2,"Vicitravatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā. "
  2513. 512513,113,3404,2,4,1,0,0,189.
  2514. 512514,113,3405,2,11,1,36,7,"‘ ‘ Api su vāṇijā ekā, nāriyo paṇṇavīsati; "
  2515. 512515,113,3406,2,8,1,43,5,"Samantā parivāriṃsu, tassa rukkhassa chāyayā; "
  2516. 512516,113,3407,2,8,1,40,5,"Te tāhi paricāretvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. "
  2517. 512517,113,3408,2,4,1,0,0,190.
  2518. 512518,113,3409,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Catutthaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; "
  2519. 512519,113,3410,2,9,1,45,6,"Iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. "
  2520. 512520,113,3411,2,4,1,0,0,191.
  2521. 512521,113,3412,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Sā ca chinnāva pagghari, muttā veḷuriyā bahū; "
  2522. 512522,113,3413,2,8,1,39,5,"Rajataṃ jātarūpañca, kuttiyo paṭiyāni ca. "
  2523. 512523,113,3414,2,4,1,0,0,192.
  2524. 512524,113,3415,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Kāsikāni ca vatthāni, uddiyāni ca kambalā; "
  2525. 512525,113,3416,2,9,1,46,6,"Te tattha bhāre bandhitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. "
  2526. 512526,113,3417,2,4,1,0,0,193.
  2527. 512527,113,3418,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pañcamaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; "
  2528. 512528,113,3419,2,9,1,44,6,"Iṅghassa mūlaṃ chindāma, api bhiyyo labhāmase. "
  2529. 512529,113,3420,2,4,1,0,0,194.
  2530. 512530,113,3421,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Athuṭṭhahi satthavāho, yācamāno katañjalī; "
  2531. 512531,113,3422,2,9,1,46,6,"Nigrodho kiṃ parajjhati, vāṇijā bhaddamatthu te. "
  2532. 512532,113,3423,2,4,1,0,0,195.
  2533. 512533,113,3424,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Vāridā purimā sākhā, annapānañca dakkhiṇā; "
  2534. 512534,113,3425,2,9,1,41,6,"Nāridā pacchimā sākhā, sabbakāme ca uttarā; "
  2535. 512535,113,3426,2,9,1,46,6,"Nigrodho kiṃ parajjhati, vāṇijā bhaddamatthu te. "
  2536. 512536,113,3427,2,4,1,0,0,196.
  2537. 512537,113,3428,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; "
  2538. 512538,113,3429,2,10,1,47,7,"Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. "
  2539. 512539,113,3430,2,4,1,0,0,197.
  2540. 512540,113,3431,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Te ca tassānādiyitvā, ekassa vacanaṃ bahū; "
  2541. 512541,113,3432,2,11,1,42,6,"Nisitāhi kuṭhārīhi, mūlato naṃ upakkamun’’ ti. "
  2542. 512542,113,3433,2,14,1,75,10,"Tattha samitiṃ {katvā}ti bārāṇasiyaṃ samāgamaṃ katvā, bahū ekato hutvāti attho. "
  2543. 512543,113,3433,15,23,1,73,7,{Pakkamiṃsū}ti pañcahi sakaṭasatehi bārāṇaseyyakaṃ bhaṇḍaṃ ādāya pakkamiṃsu.
  2544. 512544,113,3433,24,31,1,49,6,Gāmaṇin ti ekaṃ paññavantataraṃ satthavāhaṃ katvā .
  2545. 512545,113,3433,32,35,1,17,2,{Chāyayā}ti chāyāya.
  2546. 512546,113,3433,36,43,1,49,6,{Allāyate}ti udakabharito viya allo hutvā paññāyati.
  2547. 512547,113,3433,44,57,1,101,11,"Chinnāva {paggharī}ti eko rukkhārohanakusalo abhiruhitvā taṃ chindi, sā chinnamattāva paggharīti dasseti. "
  2548. 512548,113,3433,58,61,1,19,3,Paratopi eseva nayo.
  2549. 512549,113,3434,2,8,1,50,4,Appodavaṇṇe {kummāse}ti appodakapāyāsasadise kummāse.
  2550. 512550,113,3434,9,13,1,38,4,Siṅgin ti siṅgiverādikaṃ uttaribhaṅgaṃ.
  2551. 512551,113,3434,14,17,1,28,2,{Vidalasūpiyo}ti muggasūpādayo.
  2552. 512552,113,3434,18,36,1,115,14,"Vāṇijā {ekā}ti ekekassa vāṇijassa yattakā vāṇijā , tesu ekekassa ekekāva, satthavāhassa pana santike pañcavīsatīti attho. "
  2553. 512553,113,3434,37,40,1,25,2,{Parivāriṃsū}ti parivāresuṃ.
  2554. 512554,113,3434,41,47,1,68,6,Tāhi pana saddhiṃyeva nāgānubhāvena sāṇivitānasayanādīni pagghariṃsu.
  2555. 512555,113,3435,2,5,1,26,2,{Kuttiyo}ti hatthattharādayo.
  2556. 512556,113,3435,6,9,1,36,2,{Paṭiyānicā}ti uṇṇāmayapaccattharaṇāni.
  2557. 512557,113,3435,10,17,1,30,3,‘‘ Setakambalānī’’ tipi vadantiyeva.
  2558. 512558,113,3435,18,26,1,49,7,Uddiyāni ca {kambalā}ti uddiyāni nāma kambalā atthi.
  2559. 512559,113,3435,27,41,1,99,12,"Te tattha bhāre {bandhitvā}ti yāvatakaṃ icchiṃsu, tāvatakaṃ gahetvā pañca sakaṭasatāni pūretvāti attho. "
  2560. 512560,113,3435,42,58,1,72,11,Vāṇijā bhaddamatthu {te}ti ekekaṃ vāṇijaṃ ālapanto‘‘ bhaddaṃ te atthū’’ ti āha.
  2561. 512561,113,3435,59,64,1,35,4,{Annapānañcā}ti annañca pānañca adāsi.
  2562. 512562,113,3435,65,71,1,33,5,Sabbakāme {cā}ti sabbakāme ca adāsi.
  2563. 512563,113,3435,72,81,1,62,8,Mittadubbho {hī}ti mittānaṃ dubbhanapuriso hi pāpako lāmako nāma.
  2564. 512564,113,3435,82,87,1,36,4,{Anādiyitvā}ti tassa vacanaṃ aggahetvā.
  2565. 512565,113,3435,88,93,1,39,5,Upakkamun ti mohāva chindituṃ ārabhiṃsu.
  2566. 512566,113,3436,2,55,1,314,40,"Atha ne chindanatthāya rukkhaṃ upagate disvā nāgarājā cintesi‘‘ ahaṃ etesaṃ pipāsitānaṃ pānīyaṃ dāpesiṃ, tato dibbabhojanaṃ, tato sayanādīni ceva paricārikā ca nāriyo, tato pañcasatasakaṭapūraṃ ratanaṃ, idāni panime‘‘ rukkhaṃ mūlato chindissāmā’ ti vadanti, ativiya luddhā ime, ṭhapetvā satthavāhaṃ avasese māretuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2567. 512567,113,3436,56,73,1,87,11,"So‘‘ ettakā sannaddhayodhā nikkhamantu, ettakā dhanuggahā, ettakā vammino’’ ti senaṃ vicāresi. "
  2568. 512568,113,3436,74,78,1,36,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā gāthamāha–
  2569. 512569,113,3437,2,4,1,0,0,198.
  2570. 512570,113,3438,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tato nāgā nikkhamiṃsu, sannaddhā paṇṇavīsati; "
  2571. 512571,113,3439,2,11,1,45,6,"Dhanuggahānaṃ tisatā, chasahassā ca vammino’’ ti. "
  2572. 512572,113,3440,2,6,1,47,3,Tattha {sannaddhā}ti suvaṇṇarajatādivammakavacikā.
  2573. 512573,113,3440,7,13,1,59,5,Dhanuggahānaṃ {tisatā}ti meṇḍavisāṇadhanuggahānaṃ tīṇi satāni.
  2574. 512574,113,3440,14,18,1,41,3,{vammino}ti kheṭakaphalakahatthā chasahassā.
  2575. 512575,113,3441,2,4,1,0,0,199.
  2576. 512576,113,3442,2,14,1,45,8,"‘ ‘ Ete hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvitaṃ; "
  2577. 512577,113,3443,2,12,1,50,7,"Ṭhapetvā satthavāhaṃva, sabbe bhasmaṃ karotha ne’’ ti."
  2578. 512578,113,3443,13,17,1,26,3,– ayaṃ nāgarājena vuttagāthā;
  2579. 512579,113,3444,2,13,1,71,11,Tattha mā vo muñcittha jīvitan ti kassaci ekassapi jīvitaṃ mā muñcittha.
  2580. 512580,113,3445,2,28,1,205,25,Nāgā tathā katvā attharaṇādīni pañcasu sakaṭasatesu āropetvā satthavāhaṃ gahetvā sayaṃ tāni sakaṭāni pājentā bārāṇasiṃ gantvā sabbaṃ dhanaṃ tassa gehe paṭisāmetvā taṃ āpucchitvā attano nāgabhavanameva gatā.
  2581. 512581,113,3445,29,34,1,51,5,Tamatthaṃ viditvā satthā ovādavasena gāthādvayamāha–
  2582. 512582,113,3446,2,4,1,0,0,200.
  2583. 512583,113,3447,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; "
  2584. 512584,113,3448,2,9,1,45,6,"Lobhassa na vasaṃ gacche, haneyyārisakaṃ manaṃ. "
  2585. 512585,113,3449,2,4,1,0,0,201.
  2586. 512586,113,3450,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Evamādīnavaṃ ñatvā, taṇhā dukkhassa sambhavaṃ; "
  2587. 512587,113,3451,2,11,1,43,6,"Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ ti. "
  2588. 512588,113,3452,2,14,1,83,9,"Tattha {tasmā}ti yasmā lobhavasikā mahāvināsaṃ pattā, satthavāho uttamasampattiṃ, tasmā. "
  2589. 512589,113,3452,15,28,1,123,12,"Haneyyārisakaṃ manan ti anto uppajjamānānaṃ nānāvidhānaṃ lobhasattūnaṃ santakaṃ manaṃ, lobhasampayuttacittaṃ haneyyāti attho. "
  2590. 512590,113,3452,29,35,1,43,6,Evamādīnavan ti evaṃ lobhe ādīnavaṃ jānitvā.
  2591. 512591,113,3452,36,70,1,263,32,"Taṇhā dukkhassa sambhavan ti jātiādidukkhassa taṇhā sambhavo, tato etaṃ dukkhaṃ nibbattati, evaṃ taṇhāva dukkhassa sambhavaṃ ñatvā vītataṇho taṇhāādānena anādāno maggena āgatāya satiyā sato hutvā bhikkhu paribbaje iriyetha vattethāti arahattena desanāya kūṭaṃ gaṇhi. "
  2592. 512592,113,3453,2,34,1,224,26,"Imañca pana dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ upāsakā pubbe lobhavasikā vāṇijā mahāvināsaṃ pattā, tasmā lobhavasikena na bhavitabban’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne te vāṇijā sotāpattiphale patiṭṭhitā. "
  2593. 512593,113,3453,35,44,1,62,8,"Tadā nāgarājā sāriputto ahosi, satthavāho pana ahameva ahosinti. "
  2594. 512594,113,3454,2,4,1,30,2,Mahāvāṇijajātakavaṇṇanā dasamā.
  2595. 512595,113,3456,2,7,1,20,2,[ 494]11. Sādhinajātakavaṇṇanā
  2596. 512596,113,3457,2,16,1,90,12,Abbhuto vata lokasmin ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathike upāsake ārabbha kathesi.
  2597. 512597,113,3457,17,40,1,151,19,Tadā hi satthā‘‘ upāsakā porāṇakapaṇḍitā attano uposathakammaṃ nissāya manussasarīreneva devalokaṃ gantvā ciraṃ vasiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.
  2598. 512598,113,3458,2,11,1,57,8,Atīte mithilāyaṃ sādhino nāma rājā dhammena rajjaṃ kāresi.
  2599. 512599,113,3458,12,39,1,224,24,"So catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāre cāti cha dānasālāyo kāretvā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā mahādānaṃ pavattesi, devasikaṃ cha satasahassāni vayakaraṇaṃ gacchanti, pañca sīlāni rakkhati, uposathaṃ upavasati. "
  2600. 512600,113,3458,40,50,1,92,10,Raṭṭhavāsinopi tassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā matamatā devanagareyeva nibbattiṃsu.
  2601. 512601,113,3458,51,58,1,71,7,Sudhammadevasabhaṃ pūretvā nisinnā devā rañño sīlādiguṇameva vaṇṇayanti.
  2602. 512602,113,3458,59,65,1,46,6,Taṃ sutvā sesadevāpi rājānaṃ daṭṭhukāmā ahesuṃ.
  2603. 512603,113,3458,66,72,1,38,6,Sakko devarājā tesaṃ manaṃ viditvā āha–
  2604. 512604,113,3458,73,80,1,32,3,‘‘ sādhinarājānaṃ daṭṭhukāmatthā’’ ti.
  2605. 512605,113,3458,81,88,1,11,3,‘‘ Āma devā’’ ti.
  2606. 512606,113,3458,89,103,1,78,10,So mātaliṃ āṇāpesi‘‘ gaccha tvaṃ vejayantarathaṃ yojetvā sādhinarājānaṃ ānehī’’ ti.
  2607. 512607,113,3458,104,120,1,87,11,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā rathaṃ yojetvā videharaṭṭhaṃ agamāsi, tadā puṇṇamadivaso hoti. "
  2608. 512608,113,3458,121,132,1,112,11,Mātali manussānaṃ sāyamāsaṃ bhuñjitvā gharadvāresu sukhakathāya nisinnakāle candamaṇḍalena saddhiṃ rathaṃ pesesi.
  2609. 512609,113,3458,133,188,1,317,41,"Manussā‘‘ dve candā uṭṭhitā’’ ti vadantā puna candamaṇḍalaṃ ohāya rathaṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ nāyaṃ cando, ratho eso, devaputto paññāyati, kassesa etaṃ manomayasindhavayuttaṃ dibbarathaṃ āneti, na aññassa, amhākaṃ rañño bhavissati, rājā hi no dhammiko dhammarājā’’ ti somanassajātā hutvā añjaliṃ paggayha ṭhitā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu– "
  2610. 512610,113,3459,2,4,1,0,0,202.
  2611. 512611,113,3460,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano; "
  2612. 512612,113,3461,2,11,1,43,6,"Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino’’ ti. "
  2613. 512613,113,3462,2,20,1,117,14,"Tassattho – abbhuto vatesa amhākaṃ rājā, lokasmiṃ lomahaṃsano uppajji, yassa dibbo ratho pāturahosi vedehassa yasassinoti. "
  2614. 512614,113,3463,2,25,1,214,22,Mātalipie taṃ rathaṃ ānetvā manussesu gandhamālādīhi pūjentesu tikkhattuṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā rañño nivesanadvāraṃ gantvā rathaṃ nivattetvā pacchābhāgena sīhapañjaraummāre ṭhapetvā ārohaṇasajjaṃ katvā aṭṭhāsi.
  2615. 512615,113,3463,26,52,1,216,22,Taṃ divasaṃ rājāpi dānasālāyo oloketvā‘‘ iminā niyāmena dānaṃ dethā’’ ti āṇāpetvā uposathaṃ samādiyitvā divasaṃ vītināmetvā amaccagaṇaparivuto alaṅkatamahātale pācīnasīhapañjarābhimukho dhammayuttaṃ kathento nisinno hoti.
  2616. 512616,113,3463,53,60,1,60,7,Atha naṃ mātali rathābhiruhanatthaṃ nimantetvā ādāya agamāsi.
  2617. 512617,113,3463,61,67,1,43,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā abhāsi–
  2618. 512618,113,3464,2,4,1,0,0,203.
  2619. 512619,113,3465,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Devaputto mahiddhiko, mātali devasārathi; "
  2620. 512620,113,3466,2,7,1,43,4,"Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ. "
  2621. 512621,113,3467,2,4,1,0,0,204.
  2622. 512622,113,3468,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati; "
  2623. 512623,113,3469,2,8,1,38,5,"Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā; "
  2624. 512624,113,3470,2,9,1,42,6,"Saramānā hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare. "
  2625. 512625,113,3471,2,4,1,0,0,205.
  2626. 512626,113,3472,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tato ca rājā sādhino, vedeho mithilaggaho; "
  2627. 512627,113,3473,2,7,1,38,4,"Sahassayuttamāruyha , agā devāna santike; "
  2628. 512628,113,3474,2,8,1,41,5,"Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ. "
  2629. 512629,113,3475,2,4,1,0,0,206.
  2630. 512630,113,3476,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; "
  2631. 512631,113,3477,2,8,1,38,5,"Nisīda dāni rājīsi, devarājassa santike. "
  2632. 512632,113,3478,2,4,1,0,0,207.
  2633. 512633,113,3479,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Sakkopi paṭinandittha, vedehaṃ mithilaggahaṃ; "
  2634. 512634,113,3480,2,8,1,38,5,"Nimantayittha kāmehi, āsanena ca vāsavo. "
  2635. 512635,113,3481,2,4,1,0,0,208.
  2636. 512636,113,3482,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ; "
  2637. 512637,113,3483,2,7,1,38,4,"Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu; "
  2638. 512638,113,3484,2,11,1,41,6,"Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse’’ ti. "
  2639. 512639,113,3485,2,6,1,28,3,Tattha {samacchare}ti acchanti.
  2640. 512640,113,3485,7,14,1,45,6,Agā devāna {santike}ti devānaṃ santikaṃ agamāsi.
  2641. 512641,113,3485,15,27,1,97,11,"Tasmiñhi rathaṃ abhiruhitvā ṭhite ratho ākāsaṃ pakkhandi, so mahājanassa olokentasseva antaradhāyi. "
  2642. 512642,113,3485,28,33,1,29,4,Mātali rājānaṃ devalokaṃ nesi .
  2643. 512643,113,3485,34,46,1,83,11,Taṃ disvā devatā ca sakko ca haṭṭhatuṭṭhā paccuggamanaṃ katvā paṭisanthāraṃ kariṃsu.
  2644. 512644,113,3485,47,57,1,41,6,Tamatthaṃ dassetuṃ‘‘ taṃ devā’’ tiādi vuttaṃ.
  2645. 512645,113,3485,58,63,1,41,4,Tattha {paṭinandiṃsū}ti punappunaṃ nandiṃsu.
  2646. 512646,113,3485,64,88,1,145,18,"Āsanena {cā}ti rājānaṃ āliṅgitvā‘‘ idha nisīdā’’ ti attano paṇḍukambalasilāsanena ca kāmehi ca nimantesi, upaḍḍharajjaṃ datvā ekāsane nisīdāpesīti attho. "
  2647. 512647,113,3486,2,21,1,196,18,Tattha sakkena devaraññā dasayojanasahassaṃ devanagaraṃ aḍḍhatiyā ca accharākoṭiyo vejayantapāsādañca majjhe bhinditvā dinnaṃ sampattiṃ anubhavantassa manussagaṇanāya satta vassasatāni atikkantāni.
  2648. 512648,113,3486,22,36,1,109,12,"Tenattabhāvena devaloke vasanakaṃ puññaṃ khīṇaṃ, anabhirati uppannā, tasmā sakkena saddhiṃ sallapanto gāthamāha– "
  2649. 512649,113,3487,2,4,1,0,0,209.
  2650. 512650,113,3488,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Ahaṃ pure saggagato ramāmi, naccehi gītehi ca vāditehi; "
  2651. 512651,113,3489,2,15,1,61,12,"So dāni ajja na ramāmi sagge, āyuṃ nu khīṇo maraṇaṃ nu santike; "
  2652. 512652,113,3490,2,8,1,31,4,Udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭhā’’ ti.
  2653. 512653,113,3491,2,20,1,126,16,"Tattha āyuṃ nu {khīṇo}ti kiṃ nu mama sarasena jīvitindriyaṃ khīṇaṃ, udāhu upacchedakakammavasena maraṇaṃ santike jātanti pucchati. "
  2654. 512654,113,3491,21,26,1,41,4,{Janindaseṭṭhā}ti janindānaṃ devānaṃ seṭṭha.
  2655. 512655,113,3492,2,6,1,18,4,Atha naṃ sakko āha–
  2656. 512656,113,3493,2,4,1,0,0,210.
  2657. 512657,113,3494,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Na tāyu khīṇaṃ maraṇañca dūre, na cāpi mūḷho naravīraseṭṭha; "
  2658. 512658,113,3495,2,10,1,58,7,"Tuyhañca puññāni parittakāni, yesaṃ vipākaṃ idha vedayittho. "
  2659. 512659,113,3496,2,4,1,0,0,211.
  2660. 512660,113,3497,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Vasa devānubhāvena, rājaseṭṭha disampati; "
  2661. 512661,113,3498,2,11,1,41,6,"Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse’’ ti. "
  2662. 512662,113,3499,2,25,1,148,18,"Tattha ‘‘ parittakānī’’ ti idaṃ tena attabhāvena devaloke vipākadāyakāni puññāni sandhāya vuttaṃ, itarāni panassa puññāni pathaviyaṃ paṃsu viya appamāṇāni. "
  2663. 512663,113,3499,26,43,1,110,14,"Vasa {devānubhāvenā}ti ahaṃ te attano puññāni majjhe bhinditvā dassāmi, mamānubhāvena vasāti taṃ samassāsento āha. "
  2664. 512664,113,3500,2,8,1,36,5,Atha naṃ paṭikkhipanto mahāsatto āha–
  2665. 512665,113,3501,2,4,1,0,0,212.
  2666. 512666,113,3502,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ; "
  2667. 512667,113,3503,2,7,1,41,4,"Evaṃsampadamevetaṃ , yaṃ parato dānapaccayā. "
  2668. 512668,113,3504,2,4,1,0,0,213.
  2669. 512669,113,3505,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā; "
  2670. 512670,113,3506,2,9,1,42,6,"Sayaṃkatāni puññāni, taṃ me āveṇikaṃ dhanaṃ. "
  2671. 512671,113,3507,2,4,1,0,0,214.
  2672. 512672,113,3508,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ; "
  2673. 512673,113,3509,2,8,1,39,5,"Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca; "
  2674. 512674,113,3510,2,13,1,47,8,"Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappatī’’ ti. "
  2675. 512675,113,3511,2,15,1,88,11,"Tattha yaṃ parato {dānapaccayā}ti yaṃ parena dinnattā labbhati, taṃ yācitakasadisameva hoti. "
  2676. 512676,113,3511,16,24,1,70,7,"Yācitakañhi tuṭṭhakāle denti, atuṭṭhakāle acchinditvā gaṇhantīti vadati. "
  2677. 512677,113,3511,25,30,1,41,4,{Samacariyāyā}ti kāyādīhi pāpassa akaraṇena.
  2678. 512678,113,3511,31,34,1,25,2,{Saṃyamenā}ti sīlasaṃyamena.
  2679. 512679,113,3511,35,38,1,24,2,{Damenā}ti indriyadamanena.
  2680. 512680,113,3511,39,54,1,96,13,"Yaṃ {katvā}ti yaṃ karitvā sukhito ceva hoti na ca pacchānutappati, tathārūpameva kammaṃ karissāmīti. "
  2681. 512681,113,3512,2,22,1,103,14,"Athassa vacanaṃ sutvā sakko mātaliṃ āṇāpesi‘‘ gaccha, tāta, sādhinarājānaṃ mithilaṃ netvā uyyāne otārehī’’ ti. "
  2682. 512682,113,3512,23,26,1,14,3,So tathā akāsi.
  2683. 512683,113,3512,27,30,1,21,3,Rājā uyyāne caṅkamati.
  2684. 512684,113,3512,31,39,1,62,8,Atha naṃ uyyānapālo disvā pucchitvā gantvā nāradarañño ārocesi.
  2685. 512685,113,3512,40,62,1,126,18,So rañño āgatabhāvaṃ sutvā‘‘ tvaṃ purato gantvā uyyānaṃ sajjetvā tassa ca mayhañca dve āsanāni paññāpehī’’ ti uyyānapālaṃ uyyojesi.
  2686. 512686,113,3512,63,66,1,14,3,So tathā akāsi.
  2687. 512687,113,3512,67,80,1,51,9,Atha naṃ rājā pucchi‘‘ kassa dve āsanāni paññāpesī’’ ti?
  2688. 512688,113,3512,81,92,1,35,6,"‘‘ Ekaṃ tumhākaṃ, ekaṃ amhākaṃ rañño’’ ti. "
  2689. 512689,113,3512,93,114,1,106,17,Atha naṃ rājā‘‘ ko añño satto mama santike āsane nisīdissatī’’ ti vatvā ekasmiṃ nisīditvā ekasmiṃ pāde ṭhapesi.
  2690. 512690,113,3512,115,122,1,55,7,Nāradarājā āgantvā tassa pāde vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  2691. 512691,113,3512,123,127,1,26,4,So kirassa sattamo panattā.
  2692. 512692,113,3512,128,132,1,34,4,Tadā kira vassasatāyukakālova hoti.
  2693. 512693,113,3512,133,140,1,58,7,Mahāsatto pana attano puññabalena ettakaṃ kālaṃ vītināmesi.
  2694. 512694,113,3512,141,150,1,61,9,So nāradaṃ hatthe gahetvā uyyāne vicaranto tisso gāthā abhāsi–
  2695. 512695,113,3513,2,4,1,0,0,215.
  2696. 512696,113,3514,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Imāni tāni khettāni, imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ; "
  2697. 512697,113,3515,2,9,1,37,6,"Imā tā haritānūpā, imā najjo savantiyo. "
  2698. 512698,113,3516,2,4,1,0,0,216.
  2699. 512699,113,3517,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā; "
  2700. 512700,113,3518,2,7,1,40,4,"Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; "
  2701. 512701,113,3519,2,10,1,42,7,"Yassimāni mamāyiṃsu, kiṃ nu te disataṃ gatā. "
  2702. 512702,113,3520,2,4,1,0,0,217.
  2703. 512703,113,3521,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo, teyeva ārāmavanūpacārā; "
  2704. 512704,113,3522,2,15,1,65,10,"Tameva mayhaṃ janataṃ apassato, suññaṃva me nārada khāyate disā’’ ti. "
  2705. 512705,113,3523,2,7,1,39,4,Tattha {khettānī}ti bhūmibhāge sandhāyāha.
  2706. 512706,113,3523,8,14,1,48,6,Imaṃ nikkhan ti imaṃ tādisameva udakaniddhamanaṃ.
  2707. 512707,113,3523,15,20,1,60,5,Sukuṇḍalan ti sobhanena musalapavesanakuṇḍalena samannāgataṃ.
  2708. 512708,113,3523,21,28,1,79,6,{Haritānūpā}ti udakaniddhamanassa ubhosu passesu haritatiṇasañchannā anūpabhūmiyo.
  2709. 512709,113,3523,29,62,1,197,29,"Yassimāni {mamāyiṃsū}ti tāta nārada, ye mama upaṭṭhākā ca orodhā ca imasmiṃ uyyāne mahantena yasena mayā saddhiṃ vicarantā imāni ṭhānāni mamāyiṃsu piyāyiṃsu, kataraṃ nu te disataṃ gatā, kattha te pesitā. "
  2710. 512710,113,3523,63,71,1,74,7,Tānīdha {khettānī}ti imasmiṃ uyyāne tāneva etāni uparopanakaviruhanaṭṭhānāni.
  2711. 512711,113,3523,72,81,1,73,7,"Teyeva {ārāmavanūpacārā}ti ime teyeva ārāmavanūpacārā, vihārabhūmiyoti attho. "
  2712. 512712,113,3524,2,6,1,19,4,Atha naṃ nārado āha–
  2713. 512713,113,3524,7,41,1,178,25,"‘‘ deva, tumhākaṃ devalokagatānaṃ idāni satta vassasatāni, ahaṃ vo sattamo panattā, tumhākaṃ upaṭṭhākā ca orodhā ca maraṇamukhaṃ pattā, idaṃ vo attano santakaṃ rajjaṃ, anubhavatha nan’’ ti. "
  2714. 512714,113,3524,42,65,1,125,16,"Rājā‘‘ tāta nārada, nāhaṃ idhāgacchanto rajjatthāya āgato, puññakaraṇatthāyamhi āgato, ahaṃ puññameva karissāmī’’ ti vatvā gāthā āha– "
  2715. 512715,113,3525,2,4,1,0,0,218.
  2716. 512716,113,3526,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā vimānāni, obhāsentā catuddisā; "
  2717. 512717,113,3527,2,7,1,41,4,"Sammukhā devarājassa, tidasānañca sammukhā. "
  2718. 512718,113,3528,2,4,1,0,0,219.
  2719. 512719,113,3529,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Vutthaṃ me bhavanaṃ dibyaṃ, bhuttā kāmā amānusā; "
  2720. 512720,113,3530,2,6,1,38,3,"Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu. "
  2721. 512721,113,3531,2,4,1,0,0,220.
  2722. 512722,113,3532,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sohaṃ etādisaṃ hitvā, puññāyamhi idhāgato; "
  2723. 512723,113,3533,2,8,1,42,5,"Dhammameva carissāmi, nāhaṃ rajjena atthiko. "
  2724. 512724,113,3534,2,4,1,0,0,221.
  2725. 512725,113,3535,2,10,1,42,4,"‘ ‘ Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; "
  2726. 512726,113,3536,2,12,1,50,7,"Taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ, yena gacchanti subbatā’’ ti. "
  2727. 512727,113,3537,2,11,1,60,9,Tattha vutthaṃ me bhavanaṃ dibyan ti vejayantaṃ sandhāya āha.
  2728. 512728,113,3537,12,26,1,127,13,"Sohaṃ etādisan ti tāta nārada, sohaṃ buddhañāṇena aparicchindanīyaṃ evarūpaṃ kāmaguṇasampattiṃ pahāya puññakaraṇatthāya idhāgato. "
  2729. 512729,113,3537,27,35,1,104,8,Adaṇḍāvacaran ti adaṇḍehi nikkhittadaṇḍahatthehi avacaritabbaṃ sammādiṭṭhipurekkhāraṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ.
  2730. 512730,113,3537,36,53,1,138,15,"{Subbatā}ti yena maggena subbatā sabbaññubuddhā gacchanti, ahampi agatapubbaṃ disaṃ gantuṃ bodhitale nisīditvā tameva maggaṃ paṭipajjissāmīti. "
  2731. 512731,113,3538,2,9,1,65,7,Evaṃ bodhisatto imā gāthāyo sabbaññutaññāṇena saṅkhipitvā kathesi.
  2732. 512732,113,3538,10,13,1,17,3,Nārado punapi āha–
  2733. 512733,113,3538,14,24,1,22,4,"‘‘ rajjaṃ, deva, anusāsā’’ ti."
  2734. 512734,113,3538,25,42,1,81,11,"‘‘ Tāta, na me rajjenattho, satta vassasatāni vigataṃ dānaṃ sattāheneva dātukāmamhī’’ ti. "
  2735. 512735,113,3538,43,55,1,65,8,Nārado‘‘ sādhū’’ ti tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā mahādānaṃ paṭiyādesi.
  2736. 512736,113,3538,56,66,1,82,10,Rājā sattāhaṃ dānaṃ datvā sattame divase kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavaneyeva nibbatti.
  2737. 512737,113,3539,2,33,1,239,24,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ vasitabbayuttakaṃ uposathakammaṃ nāmā’’ ti dassetvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne uposathikesu upāsakesu keci sotāpattiphale, keci sakadāgāmiphale, keci anāgāmiphale patiṭṭhahiṃsu. "
  2738. 512738,113,3539,34,49,1,95,12,"Tadā nāradarājā sāriputto ahosi, mātali ānando, sakko anuruddho, sādhinarājā pana ahameva ahosinti. "
  2739. 512739,113,3540,2,4,1,30,2,Sādhinajātakavaṇṇanā ekādasamā.
  2740. 512740,113,3542,2,7,1,25,2,[ 495]12. Dasabrāhmaṇajātakavaṇṇanā
  2741. 512741,113,3543,2,14,1,82,11,Rājā avoca vidhuran ti idaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi.
  2742. 512742,113,3543,15,29,1,45,4,Taṃ aṭṭhakanipāte ādittajātake( jā.1.8.69 ādayo) vitthāritameva.
  2743. 512743,113,3543,30,44,1,119,14,Rājā kira taṃ dānaṃ dadanto satthāraṃ jeṭṭhakaṃ katvā pañca bhikkhusatāni vicinitvā gaṇhitvā mahākhīṇāsavānaṃyeva adāsi.
  2744. 512744,113,3543,45,64,1,131,14,"Athassa guṇakathaṃ kathentā‘‘ āvuso, rājā asadisadānaṃ dadanto vicinitvā mahapphalaṭṭhāne adāsī’’ ti dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. "
  2745. 512745,113,3543,65,117,1,265,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, yaṃ kosalarājā mādisassa buddhassa upaṭṭhāko hutvā viceyyadānaṃ deti, porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhepi viceyyadānaṃ adaṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2746. 512746,113,3544,2,11,1,82,9,Atīte kururaṭṭhe indapatthanagare yudhiṭṭhilagotto korabyo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  2747. 512747,113,3544,12,19,1,54,7,Tassa vidhuro nāma amacco atthañca dhammañca anusāsati.
  2748. 512748,113,3544,20,25,1,46,5,Rājā sakalajambudīpaṃ khobhetvā mahādānaṃ deti.
  2749. 512749,113,3544,26,42,1,107,14,"Taṃ gahetvā bhuñjantesu ekopi pañcasīlamattaṃ rakkhanto nāma natthi, sabbe dussīlāva, dānaṃ rājānaṃ na toseti. "
  2750. 512750,113,3544,43,63,1,109,12,Rājā‘‘ viceyyadānaṃ mahapphalan’’ ti sīlavantānaṃ dātukāmo hutvā cintesi‘‘ vidhurapaṇḍitena saddhiṃ mantayissāmī’’ ti.
  2751. 512751,113,3544,64,72,1,56,8,So taṃ upaṭṭhānaṃ āgataṃ āsane nisīdāpetvā pañhaṃ pucchi.
  2752. 512752,113,3544,73,77,1,43,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthamāha–
  2753. 512753,113,3545,2,4,1,0,0,222.
  2754. 512754,113,3546,2,13,1,45,7,"‘ ‘ Rājā avoca vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo’’ ti; "
  2755. 512755,113,3547,2,9,1,52,7,Parato rañño ca vidhurassa ca vacanapaṭivacanaṃ hoti–
  2756. 512756,113,3548,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Brāhmaṇe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2757. 512757,113,3549,2,4,1,0,0,223.
  2758. 512758,113,3550,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2759. 512759,113,3551,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2760. 512760,113,3552,2,4,1,0,0,224.
  2761. 512761,113,3553,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dullabhā brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; "
  2762. 512762,113,3554,2,10,1,46,7,"Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. "
  2763. 512763,113,3555,2,4,1,0,0,225.
  2764. 512764,113,3556,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Dasa khalu mahārāja, yā tā brāhmaṇajātiyo; "
  2765. 512765,113,3557,2,9,1,44,6,"Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ, vitthārena suṇohi me. "
  2766. 512766,113,3558,2,4,1,0,0,226.
  2767. 512767,113,3559,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Pasibbake gahetvāna, puṇṇe mūlassa saṃvute; "
  2768. 512768,113,3560,2,8,1,42,5,"Osadhikāyo ganthenti, nhāpayanti japanti ca. "
  2769. 512769,113,3561,2,4,1,0,0,227.
  2770. 512770,113,3562,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tikicchakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2771. 512771,113,3563,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2772. 512772,113,3564,2,4,1,0,0,228.
  2773. 512773,113,3565,2,15,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2774. 512774,113,3566,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2775. 512775,113,3567,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2776. 512776,113,3568,2,4,1,0,0,229.
  2777. 512777,113,3569,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2778. 512778,113,3570,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2779. 512779,113,3571,2,4,1,0,0,230.
  2780. 512780,113,3572,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kiṅkiṇikāyo gahetvā, ghosenti puratopi te; "
  2781. 512781,113,3573,2,7,1,43,4,"Pesanānipi gacchanti, rathacariyāsu sikkhare. "
  2782. 512782,113,3574,2,4,1,0,0,231.
  2783. 512783,113,3575,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Paricārakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2784. 512784,113,3576,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2785. 512785,113,3577,2,4,1,0,0,232.
  2786. 512786,113,3578,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2787. 512787,113,3579,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2788. 512788,113,3580,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2789. 512789,113,3581,2,4,1,0,0,233.
  2790. 512790,113,3582,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2791. 512791,113,3583,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2792. 512792,113,3584,2,4,1,0,0,234.
  2793. 512793,113,3585,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Kamaṇḍaluṃ gahetvāna, vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā; "
  2794. 512794,113,3586,2,8,1,39,5,"Paccupessanti rājāno, gāmesu nigamesu ca; "
  2795. 512795,113,3587,2,9,1,43,6,"Nādinne vuṭṭhahissāma, gāmamhi vā vanamhi vā. "
  2796. 512796,113,3588,2,4,1,0,0,235.
  2797. 512797,113,3589,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Niggāhakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2798. 512798,113,3590,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2799. 512799,113,3591,2,4,1,0,0,236.
  2800. 512800,113,3592,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2801. 512801,113,3593,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2802. 512802,113,3594,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2803. 512803,113,3595,2,4,1,0,0,237.
  2804. 512804,113,3596,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2805. 512805,113,3597,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2806. 512806,113,3598,2,4,1,0,0,238.
  2807. 512807,113,3599,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā; "
  2808. 512808,113,3600,2,8,1,37,5,"Okiṇṇā rajareṇūhi, yācakā vicaranti te. "
  2809. 512809,113,3601,2,4,1,0,0,239.
  2810. 512810,113,3602,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Khāṇughātasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2811. 512811,113,3603,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2812. 512812,113,3604,2,4,1,0,0,240.
  2813. 512813,113,3605,2,14,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2814. 512814,113,3606,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2815. 512815,113,3607,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2816. 512816,113,3608,2,4,1,0,0,241.
  2817. 512817,113,3609,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2818. 512818,113,3610,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2819. 512819,113,3611,2,4,1,0,0,242.
  2820. 512820,113,3612,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Harītakaṃ āmalakaṃ, ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ; "
  2821. 512821,113,3613,2,8,1,38,5,"Labujaṃ dantapoṇāni, beluvā badarāni ca. "
  2822. 512822,113,3614,2,4,1,0,0,243.
  2823. 512823,113,3615,2,9,1,47,5,"‘ ‘ Rājāyatanaṃ ucchupuṭaṃ, dhūmanettaṃ madhuañjanaṃ; "
  2824. 512824,113,3616,2,7,1,39,4,"Uccāvacāni paṇiyāni, vipaṇenti janādhipa. "
  2825. 512825,113,3617,2,4,1,0,0,244.
  2826. 512826,113,3618,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Vāṇijakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2827. 512827,113,3619,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2828. 512828,113,3620,2,4,1,0,0,245.
  2829. 512829,113,3621,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2830. 512830,113,3622,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2831. 512831,113,3623,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2832. 512832,113,3624,2,4,1,0,0,246.
  2833. 512833,113,3625,2,14,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2834. 512834,113,3626,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2835. 512835,113,3627,2,4,1,0,0,247.
  2836. 512836,113,3628,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Kasivāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake; "
  2837. 512837,113,3629,2,7,1,40,4,"Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca. "
  2838. 512838,113,3630,2,4,1,0,0,248.
  2839. 512839,113,3631,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2840. 512840,113,3632,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2841. 512841,113,3633,2,4,1,0,0,249.
  2842. 512842,113,3634,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2843. 512843,113,3635,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2844. 512844,113,3636,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2845. 512845,113,3637,2,4,1,0,0,250.
  2846. 512846,113,3638,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2847. 512847,113,3639,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2848. 512848,113,3640,2,4,1,0,0,251.
  2849. 512849,113,3641,2,10,1,46,5,"‘ ‘ Nikkhittabhikkhaṃ bhuñjanti, gāmesveke purohitā; "
  2850. 512850,113,3642,2,8,1,43,5,"Bahū te paripucchanti, aṇḍacchedā nilañchakā. "
  2851. 512851,113,3643,2,4,1,0,0,252.
  2852. 512852,113,3644,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Pasūpi tattha haññanti, mahiṃsā sūkarā ajā; "
  2853. 512853,113,3645,2,8,1,41,5,"Goghātakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2854. 512854,113,3646,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2855. 512855,113,3647,2,4,1,0,0,253.
  2856. 512856,113,3648,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2857. 512857,113,3649,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2858. 512858,113,3650,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2859. 512859,113,3651,2,4,1,0,0,254.
  2860. 512860,113,3652,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2861. 512861,113,3653,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2862. 512862,113,3654,2,4,1,0,0,255.
  2863. 512863,113,3655,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā; "
  2864. 512864,113,3656,2,7,1,44,4,"Vessapathesu tiṭṭhanti, satthaṃ abbāhayantipi. "
  2865. 512865,113,3657,2,4,1,0,0,256.
  2866. 512866,113,3658,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Samā gopanisādehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2867. 512867,113,3659,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2868. 512868,113,3660,2,4,1,0,0,257.
  2869. 512869,113,3661,2,14,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2870. 512870,113,3662,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2871. 512871,113,3663,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2872. 512872,113,3664,2,4,1,0,0,258.
  2873. 512873,113,3665,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2874. 512874,113,3666,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2875. 512875,113,3667,2,4,1,0,0,259.
  2876. 512876,113,3668,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Araññe kuṭikaṃ katvā, kuṭāni kārayanti te; "
  2877. 512877,113,3669,2,7,1,42,4,"Sasabiḷāre bādhenti, āgodhā macchakacchapaṃ. "
  2878. 512878,113,3670,2,4,1,0,0,260.
  2879. 512879,113,3671,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Te luddakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2880. 512880,113,3672,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2881. 512881,113,3673,2,4,1,0,0,261.
  2882. 512882,113,3674,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2883. 512883,113,3675,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2884. 512884,113,3676,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2885. 512885,113,3677,2,4,1,0,0,262.
  2886. 512886,113,3678,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2887. 512887,113,3679,2,9,1,49,6,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  2888. 512888,113,3680,2,4,1,0,0,263.
  2889. 512889,113,3681,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Aññe dhanassa kāmā hi, heṭṭhāmañce pasakkitā; "
  2890. 512890,113,3682,2,8,1,40,5,"Rājāno upari nhāyanti, somayāge upaṭṭhite. "
  2891. 512891,113,3683,2,4,1,0,0,264.
  2892. 512892,113,3684,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Malamajjakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; "
  2893. 512893,113,3685,2,8,1,37,5,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. "
  2894. 512894,113,3686,2,4,1,0,0,265.
  2895. 512895,113,3687,2,13,1,21,5,"‘ ‘ Apetā te ca brahmaññā,( iti rājā korabyo) "
  2896. 512896,113,3688,2,6,1,23,4,Na te vuccanti brāhmaṇā;
  2897. 512897,113,3689,2,8,1,41,5,"Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. "
  2898. 512898,113,3690,2,4,1,0,0,266.
  2899. 512899,113,3691,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; "
  2900. 512900,113,3692,2,12,1,52,7,"Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalan’’ ti. "
  2901. 512901,113,3693,2,6,1,34,3,Tattha {sīlavante}ti maggenāgatasīle.
  2902. 512902,113,3693,7,10,1,30,2,{Bahussute}ti paṭivedhabahussute.
  2903. 512903,113,3693,11,14,1,18,3,Dakkhiṇan ti dānaṃ.
  2904. 512904,113,3693,15,28,1,68,10,"Ye {te}ti ye dhammikā samaṇabrāhmaṇā tava dānaṃ bhuñjeyyuṃ, te dullabhā. "
  2905. 512905,113,3693,29,32,1,31,2,{Brāhmaṇajātiyo}ti brāhmaṇakulāni.
  2906. 512906,113,3693,33,45,1,98,12,Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayan ti tesaṃ brāhmaṇānaṃ vibhaṅgaṃ mama paññāya vicitabhāvaṃ vitthārena suṇohi.
  2907. 512907,113,3693,46,49,1,21,2,{Saṃvute}ti baddhamukhe.
  2908. 512908,113,3693,50,72,1,124,16,"Osadhikāyo {ganthentī}ti‘‘ idaṃ imassa rogassa bhesajjaṃ, idaṃ imassa rogassa bhesajjan’’ ti evaṃ siloke bandhitvā manussānaṃ denti. "
  2909. 512909,113,3693,73,78,1,35,4,{Nhāpayantī}ti nahāpanaṃ nāma karonti.
  2910. 512910,113,3693,79,84,1,37,4,Japanti {cā}ti bhūtavijjaṃ parivattenti.
  2911. 512911,113,3693,85,88,1,28,2,{Tikicchakasamā}ti vejjasadisā.
  2912. 512912,113,3693,89,116,1,123,17,"Tepi {vuccantī}ti tepi‘‘ brāhmaṇā vā mayaṃ, abrāhmaṇā vā’’ ti ajānitvā vejjakammena jīvikaṃ kappentā vohārena‘‘ brāhmaṇā’’ ti vuccanti. "
  2913. 512913,113,3693,117,126,1,51,8,Akkhātā {te}ti ime te mayā vejjabrāhmaṇā nāma akkhātā.
  2914. 512914,113,3693,127,145,1,114,14,"{Nipatāmase}ti vadehi dāni, kiṃ tādise brāhmaṇe nipatāma, nimantanatthāya upasaṅkamāma, atthi te etehi atthoti pucchati. "
  2915. 512915,113,3693,146,149,1,28,2,{Brahmaññā}ti brāhmaṇadhammato.
  2916. 512916,113,3693,150,160,1,60,9,Na te {vuccantī}ti te bāhitapāpatāya brāhmaṇā nāma na vuccanti.
  2917. 512917,113,3694,2,19,1,157,15,"{Kiṅkiṇikāyo}ti mahārāja, aparepi brāhmaṇā attano brāhmaṇadhammaṃ chaḍḍetvā jīvikatthāya rājarājamahāmattānaṃ purato kaṃsatāḷe gahetvā vādentā gāyantā gacchanti. "
  2918. 512918,113,3694,20,26,1,52,5,{Pesanānipī}ti dāsakammakarā viya pesanānipi gacchanti.
  2919. 512919,113,3694,27,31,1,37,3,{Rathacariyāsū}ti rathasippaṃ sikkhanti.
  2920. 512920,113,3694,32,35,1,36,2,{Paricārakasamā}ti dāsakammakarasadisā.
  2921. 512921,113,3694,36,40,1,32,3,Vaṅkadaṇḍan ti vaṅkadaṇḍakaṭṭhaṃ.
  2922. 512922,113,3694,41,49,1,75,7,Paccupessanti {rājāno}ti rājarājamahāmatte paṭicca āgamma sandhāya upasevanti.
  2923. 512923,113,3694,50,57,1,50,6,Gāmesu nigamesu {cā}ti tesaṃ nivesanadvāre nisīdanti.
  2924. 512924,113,3694,58,63,1,60,4,{Niggāhakasamā}ti niggahakārakehi balisādhakarājapurisehi samā.
  2925. 512925,113,3694,64,95,1,140,21,"Yathā te purisā‘‘ aggahetvā na gamissāmā’’ ti niggahaṃ katvā gaṇhantiyeva, tathā‘‘ gāme vā vane vā aladdhā marantāpi na vuṭṭhahissāmā’’ ti upavasanti. "
  2926. 512926,113,3694,96,101,1,40,4,{Tepī}ti tepi balisādhakasadisā pāpadhammā.
  2927. 512927,113,3695,2,9,1,40,6,{Rajareṇūhī}ti rajehi ca paṃsūhi ca okiṇṇā.
  2928. 512928,113,3695,10,13,1,20,2,{Yācakā}ti dhanayācakā.
  2929. 512929,113,3695,14,38,1,211,18,"{Khāṇughātasamā}ti malīnasarīratāya jhāmakhette khāṇughātakehi bhūmiṃ khaṇitvā jhāmakhāṇukauddharaṇakamanussehi samānā,‘‘ aggahetvā na gamissāmā’’ ti niccalabhāvena ṭhitattā nikhaṇitvā ṭhapitavatikhāṇukā viyātipi attho. "
  2930. 512930,113,3695,39,52,1,90,12,{Tepī}ti tepi tathā laddhaṃ dhanaṃ vaḍḍhiyā payojetvā puna tatheva ṭhitattā dussīlā brāhmaṇā.
  2931. 512931,113,3696,2,7,1,39,4,Ucchupuṭan ti ucchuñceva phāṇitapuṭañca.
  2932. 512932,113,3696,8,12,1,36,4,Madhuañjanan ti madhuñceva añjanañca.
  2933. 512933,113,3696,13,16,1,31,2,{Uccāvacānī}ti mahagghaappagghāni.
  2934. 512934,113,3696,17,20,1,19,2,{Paṇiyānī}ti bhaṇḍāni.
  2935. 512935,113,3696,21,24,1,22,2,{Vipaṇentī}ti vikkiṇanti.
  2936. 512936,113,3696,25,33,1,68,7,{Tepī}ti tepi imāni ettakāni vikkiṇitvā jīvikakappakā vāṇijakabrāhmaṇā.
  2937. 512937,113,3696,34,39,1,54,4,{Posayantī}ti gorasavikkayena jīvikakappanatthaṃ posenti.
  2938. 512938,113,3696,40,48,1,66,7,{Pavecchantī}ti attano dhītaro hiraññasuvaṇṇaṃ gahetvā paresaṃ denti.
  2939. 512939,113,3696,49,62,1,87,12,"Te evaṃ paresaṃ dadamānā vivāhanti nāma, attano puttānaṃ atthāya gaṇhamānā āvāhanti nāma. "
  2940. 512940,113,3696,63,80,1,92,11,"{Ambaṭṭhavessehī}ti kuṭumbikehi ceva gahapatīhi ca samā, tepi vohāravasena‘‘ brāhmaṇā’’ ti vuccanti. "
  2941. 512941,113,3697,2,9,1,71,7,Nikkhittabhikkhan ti gāmapurohitā hutvā attano atthāya nibaddhabhikkhaṃ.
  2942. 512942,113,3697,10,19,1,72,8,Bahū {te}ti bahū janā ete gāmapurohite nakkhattamuhuttamaṅgalāni pucchanti.
  2943. 512943,113,3697,20,34,1,125,12,"Aṇḍacchedā {nilañchakā}ti bhatiṃ gahetvā balibaddānaṃ aṇḍacchedakā ceva tisūlādiaṅkakaraṇena lañchakā ca, lakkhaṇakārakāti attho. "
  2944. 512944,113,3697,35,44,1,82,8,{Tatthā}ti tesaṃ gāmapurohitānaṃ gehesu maṃsavikkiṇanatthaṃ ete pasuādayopi haññanti.
  2945. 512945,113,3697,45,51,1,45,5,{Tepī}ti tepi goghātakasamā brāhmaṇāti vuccanti.
  2946. 512946,113,3698,2,6,1,42,4,Asicamman ti asilaṭṭhiñceva kaṇḍavāraṇañca.
  2947. 512947,113,3698,7,11,1,38,3,{Vessapathesū}ti vāṇijānaṃ gamanamaggesu.
  2948. 512948,113,3698,12,23,1,99,10,Satthaṃ {abbāhayantī}ti satthavāhānaṃ hatthato satampi sahassampi gahetvā satthe corāṭaviṃ atibāhenti.
  2949. 512949,113,3698,24,33,1,74,8,{Gopanisādehī}ti gopālakehi ceva nisādehi ca gāmaghātakacorehi samāti vuttaṃ.
  2950. 512950,113,3698,34,40,1,39,5,{Tepī}ti tepi evarūpā brāhmaṇāti vuccanti.
  2951. 512951,113,3698,41,47,1,42,5,Kuṭāni kārayanti {te}ti kūṭapāsādīni ropenti.
  2952. 512952,113,3698,48,54,1,32,5,{Sasabiḷāre}ti sase ceva biḷāre ca.
  2953. 512953,113,3698,55,59,1,28,4,Etena thalacare mige dasseti.
  2954. 512954,113,3698,60,76,1,120,15,"Āgodhā macchakacchapan ti thalajesu tāva āgodhato mahante ca khuddake ca pāṇayo bādhenti mārenti, jalajesu macchakacchape. "
  2955. 512955,113,3698,77,84,1,43,5,{Tepī}ti tepi luddakasamā brāhmaṇāti vuccanti.
  2956. 512956,113,3699,2,12,1,55,8,Aññe dhanassa kāmā {hī}ti apare brāhmaṇā dhanaṃ patthentā.
  2957. 512957,113,3699,13,30,1,110,12,Heṭṭhāmañce {pasakkitā}ti‘‘ kalipavāhakammaṃ kāressāmā’’ ti ratanamayaṃ mañcaṃ kāretvā tassa heṭṭhā nipannā acchanti.
  2958. 512958,113,3699,31,48,1,109,15,"Atha nesaṃ somayāge upaṭṭhite rājāno upari nahāyanti, te kira somayāge niṭṭhite āgantvā tasmiṃ mañce nisīdanti. "
  2959. 512959,113,3699,49,61,1,52,8,Atha ne aññe brāhmaṇā‘‘ kaliṃ pavāhessāmā’’ ti nahāpenti.
  2960. 512960,113,3699,62,71,1,73,9,Ratanamañco ceva rañño rājālaṅkāro ca sabbo heṭṭhāmañce nipannasseva hoti.
  2961. 512961,113,3699,72,80,1,63,7,{Tepī}ti tepi malamajjakehi nahāpitehi sadisā brāhmaṇāti vuccanti.
  2962. 512962,113,3700,2,11,1,88,9,Evañcime vohāramattabrāhmaṇe dassetvā idāni paramatthabrāhmaṇe dassento dve gāthā abhāsi–
  2963. 512963,113,3701,2,4,1,0,0,267.
  2964. 512964,113,3702,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Atthi kho brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; "
  2965. 512965,113,3703,2,10,1,46,7,"Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. "
  2966. 512966,113,3704,2,4,1,0,0,268.
  2967. 512967,113,3705,2,13,1,48,9,"‘ ‘ Ekañca bhattaṃ bhuñjanti, na ca majjaṃ pivanti te; "
  2968. 512968,113,3706,2,11,1,40,6,"Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase’’ ti. "
  2969. 512969,113,3707,2,7,1,42,4,Tattha {sīlavanto}ti ariyasīlena samannāgatā.
  2970. 512970,113,3707,8,12,1,44,3,{Bahussutā}ti paṭivedhabāhusaccena samannāgatā.
  2971. 512971,113,3707,13,20,1,80,6,{Tādise}ti evarūpe bāhitapāpe paccekabuddhabrāhmaṇe nimantanatthāya upasaṅkamāmāti.
  2972. 512972,113,3708,2,20,1,94,13,"Rājā tassa kathaṃ sutvā pucchi‘‘ samma vidhura, evarūpā aggadakkhiṇeyyā brāhmaṇā kahaṃ vasantī’’ ti? "
  2973. 512973,113,3708,21,25,1,46,3,"Uttarahimavante nandamūlakapabbhāre, mahārājāti."
  2974. 512974,113,3708,26,44,1,81,12,"‘‘ Tena hi, paṇḍita, tava balena mayhaṃ te brāhmaṇe pariyesā’’ ti tuṭṭhamānaso gāthamāha– "
  2975. 512975,113,3709,2,4,1,0,0,269.
  2976. 512976,113,3710,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ete kho brāhmaṇā vidhura, sīsavanto bahussutā; "
  2977. 512977,113,3711,2,12,1,46,7,"Ete vidhura pariyesa, khippañca ne nimantayā’’ ti. "
  2978. 512978,113,3712,2,82,1,572,60,"Mahāsatto ‘‘ sādhū’’ ti tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā‘‘ tena hi, mahārāja, nagaraṃ alaṅkārāpetvā sabbe nagaravāsino dānaṃ datvā uposathaṃ adhiṭṭhāya samādinnasīlā hontū’’ ti bheriṃ carāpetvā‘‘ tumhepi saddhiṃ parijanena uposathaṃ samādiyathā’’ ti vatvā sayaṃ pātova bhuñjitvā uposathaṃ samādāya sāyanhasamaye jātipupphapuṇṇaṃ suvaṇṇasamuggaṃ āharāpetvā raññā saddhiṃ pañcapatiṭṭhitaṃ patiṭṭhahitvā paccekabuddhānaṃ guṇe anussaritvā vanditvā‘‘ uttarahimavante nandamūlakapabbhāravāsino pañcasatā paccekabuddhā sve amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ ti nimantetvā ākāse aṭṭha pupphamuṭṭhiyo vissajjesi. "
  2979. 512979,113,3712,83,94,1,79,10,"Tadā tattha pañcasatā paccekabuddhā vasanti, pupphāni gantvā tesaṃ upari patiṃsu. "
  2980. 512980,113,3712,95,128,1,195,23,"Te āvajjentā taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ mārisā, vidhurapaṇḍitena nimantitamha, na kho panesa ittarasatto, buddhaṅkuro esa, imasmiṃyeva kappe buddho bhavissati, karissāmassa saṅgahan’’ ti nimantanaṃ adhivāsayiṃsu. "
  2981. 512981,113,3712,129,148,1,128,13,"Mahāsatto pupphānaṃ anāgamanasaññāya adhivāsitabhāvaṃ ñatvā‘‘ mahārāja, sve paccekabuddhā āgamissanti, sakkārasammānaṃ karohī’’ ti āha. "
  2982. 512982,113,3712,149,157,1,72,8,Rājā punadivase mahāsakkāraṃ katvā mahātale mahārahāni āsanāni paññapesi.
  2983. 512983,113,3712,158,166,1,100,8,Paccekabuddhā anotattadahe katasarīrapaṭijagganā velaṃ sallakkhetvā ākāsenāgantvā rājaṅgaṇe otariṃsu.
  2984. 512984,113,3712,167,185,1,160,18,Rājā ca bodhisatto ca pasannamānasā tesaṃ hatthato pattāni gahetvā pāsādaṃ āropetvā nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisiṃsu.
  2985. 512985,113,3712,186,199,1,126,13,Bhattakiccapariyosāne ca punadivasatthāyāti evaṃ satta divase nimantetvā mahādānaṃ datvā sattame divase sabbaparikkhāre adaṃsu.
  2986. 512986,113,3712,200,211,1,76,10,"Te anumodanaṃ katvā ākāsena tattheva gatā, parikkhārāpi tehi saddhiṃyeva gatā. "
  2987. 512987,113,3713,2,30,1,192,21,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, kosalarañño mama upaṭṭhākassa sato viceyyadānaṃ dātuṃ, porāṇakapaṇḍitā anuppannepi buddhe dānaṃ adaṃsuyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  2988. 512988,113,3713,31,45,1,60,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, vidhurapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2989. 512989,113,3714,2,4,1,35,2,Dasabrāhmaṇajātakavaṇṇanā dvādasamā.
  2990. 512990,113,3716,2,7,1,29,2,[ 496]13. Bhikkhāparamparajātakavaṇṇanā
  2991. 512991,113,3717,2,14,1,90,10,Sukhumālarūpaṃ {disvā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  2992. 512992,113,3717,15,28,1,89,12,"So kira saddho ahosi pasanno, tathāgatassa ceva saṅghassa ca nibaddhaṃ mahāsakkāraṃ karoti. "
  2993. 512993,113,3717,29,63,1,239,27,"Athekadivasaṃ cintesi‘‘ ahaṃ buddharatanassa ceva saṅgharatanassa ca paṇītāni khādanīyabhojanīyāni ceva sukhumavatthāni ca dento niccaṃ mahāsakkāraṃ karomi, idāni dhammaratanassapi karissāmi, kathaṃ nu kho tassa sakkāraṃ karontena kattabban’’ ti. "
  2994. 512994,113,3717,64,94,1,175,22,"So bahūni gandhamālādīni ādāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pucchi‘‘ ahaṃ, bhante, dhammaratanassa sakkāraṃ kattukāmomhi, kathaṃ nu kho tassa sakkāraṃ karontena kattabban’’ ti. "
  2995. 512995,113,3717,95,99,1,19,4,Atha naṃ satthā āha–
  2996. 512996,113,3717,100,114,1,90,9,"‘‘ sace dhammaratanassa sakkāraṃ kattukāmo, dhammabhaṇḍāgārikassa ānandassa sakkāraṃ karohī’’ ti. "
  2997. 512997,113,3717,115,142,1,208,23,So‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā theraṃ nimantetvā punadivase mahantena sakkārena attano gehaṃ netvā mahārahe āsane nisīdāpetvā gandhamālādīhi pūjetvā nānaggarasabhojanaṃ datvā mahagghe ticīvarappahonake sāṭake adāsi.
  2998. 512998,113,3717,143,169,1,185,20,"Theropi‘‘ ayaṃ sakkāro dhammaratanassa kato, na mayhaṃ anucchaviko, aggasāvakassa dhammasenāpatissa anucchaviko’’ ti cintetvā piṇḍapātañca vatthāni ca vihāraṃ haritvā sāriputtattherassa adāsi. "
  2999. 512999,113,3717,170,188,1,123,13,"Sopi‘‘ ayaṃ sakkāro dhammaratanassa kato, ekantena dhammassāmino sammāsambuddhasseva anucchaviko’’ ti cintetvā dasabalassa adāsi. "
  3000. 513000,113,3717,189,198,1,76,8,"Satthā attano uttaritaraṃ adisvā piṇḍapātaṃ paribhuñji, cīvarasāṭake aggahesi. "
  3001. 513001,113,3718,2,22,1,149,15,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko nāma kuṭumbiko‘ dhammaratanassa sakkāraṃ karomī’ ti dhammabhaṇḍāgārikassa ānandattherassa adāsi. "
  3002. 513002,113,3718,23,42,1,108,14,"Thero‘ nāyaṃ mayhaṃ anucchaviko’ ti dhammasenāpatino adāsi, sopi‘ nāyaṃ mayhaṃ anucchaviko’ ti tathāgatassa adāsi. "
  3003. 513003,113,3718,43,71,1,206,22,"Tathāgato aññaṃ uttaritaraṃ apassanto attano dhammassāmitāya‘ mayhameveso anucchaviko’ ti taṃ piṇḍapātaṃ paribhuñji, cīvarasāṭakepi gaṇhi, evaṃ so piṇḍapāto yathānucchavikatāya dhammassāminova pādamūlaṃ gato’’ ti. "
  3004. 513004,113,3718,72,118,1,222,29,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva piṇḍapāto paramparā yathānucchavikaṃ gacchati, pubbepi anuppanne buddhe agamāsiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3005. 513005,113,3719,2,14,1,97,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto agatigamanaṃ pahāya dasa rājadhamme akopento dhammena rajjaṃ kāresi.
  3006. 513006,113,3719,15,21,1,43,6,Evaṃ santepissa vinicchayo suñño viya ahosi.
  3007. 513007,113,3719,22,64,1,323,37,Rājā attano aguṇagavesako hutvā antonivesanādīni pariggaṇhanto antepure ca antonagare ca dvāragāmesu ca attano aguṇaṃ kathentaṃ adisvā‘‘ janapade gavesissāmī’’ ti amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā purohitena saddhiṃ aññātakaveseneva kāsiraṭṭhe caranto kañci aguṇaṃ kathentaṃ adisvā paccante ekaṃ nigamaṃ patvā bahidvārasālāyaṃ nisīdi.
  3008. 513008,113,3719,65,103,1,327,33,Tasmiṃ khaṇe nigamavāsī asītikoṭivibhavo kuṭumbiko mahantena parivārena nhānatitthaṃ gacchanto sālāyaṃ nisinnaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sukhumālasarīraṃ rājānaṃ disvā uppannasineho sālaṃ pavisitvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ idheva hothā’’ ti vatvā gehaṃ gantvā nānaggarasabhojanaṃ sampādetvā mahantena parivārena bhattabhājanāni gāhāpetvā agamāsi.
  3009. 513009,113,3719,104,112,1,69,8,Tasmiṃ khaṇe himavantavāsī pañcābhiñño tāpaso āgantvā tattheva nisīdi.
  3010. 513010,113,3719,113,118,1,61,5,Nandamūlakapabbhārato paccekabuddhopi āgantvā tattheva nisīdi.
  3011. 513011,113,3720,2,12,1,105,10,Kuṭumbiko rañño hatthadhovanaudakaṃ datvā nānaggarasehi sūpabyañjanehi bhattapātiṃ sajjetvā rañño upanesi.
  3012. 513012,113,3720,13,19,1,46,6,Rājā naṃ gahetvā purohitassa brāhmaṇassa adāsi.
  3013. 513013,113,3720,20,24,1,32,4,Brāhmaṇo gahetvā tāpasassa adāsi.
  3014. 513014,113,3720,25,40,1,143,14,"Tāpaso paccekabuddhassa santikaṃ gantvā vāmahatthena bhattapātiṃ, dakkhiṇahatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā dakkhiṇodakaṃ datvā patte bhattaṃ pakkhipi. "
  3015. 513015,113,3720,41,46,1,44,5,So kañci animantetvā anāpucchitvā paribhuñji.
  3016. 513016,113,3720,47,92,1,295,33,"Tassa bhattakiccapariyosāne kuṭumbiko cintesi‘‘ mayā rañño bhattaṃ dinnaṃ, raññā brāhmaṇassa, brāhmaṇena tāpasassa, tāpasena paccekabuddhassa, paccekabuddho kañci anāpucchitvā paribhuñji, kiṃ nu kho imesaṃ ettakaṃ dānakāraṇaṃ, kiṃ imassa kañci anāpucchitvāva bhuñjanakāraṇaṃ, anupubbena te pucchissāmī’’ ti. "
  3017. 513017,113,3720,93,98,1,39,5,So ekekaṃ upasaṅkamitvā vanditvā pucchi.
  3018. 513018,113,3720,99,101,1,16,2,Tepissa kathesuṃ–
  3019. 513019,113,3721,2,4,1,0,0,270.
  3020. 513020,113,3722,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sukhumālarūpaṃ disvā, raṭṭhā vivanamāgataṃ; "
  3021. 513021,113,3723,2,5,1,37,2,"Kuṭāgāravarūpetaṃ , mahāsayanamupāsitaṃ. "
  3022. 513022,113,3724,2,4,1,0,0,271.
  3023. 513023,113,3725,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tassa te pemakenāhaṃ, adāsiṃ vaḍḍhamodanaṃ; "
  3024. 513024,113,3726,2,8,1,44,5,"Sālīnaṃ vicitaṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. "
  3025. 513025,113,3727,2,4,1,0,0,272.
  3026. 513026,113,3728,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, brāhmaṇassa adāsayi; "
  3027. 513027,113,3729,2,9,1,43,6,"Attānaṃ anasitvāna, koyaṃ dhammo namatthu te. "
  3028. 513028,113,3730,2,4,1,0,0,273.
  3029. 513029,113,3731,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ, kiccākiccesu byāvaṭo; "
  3030. 513030,113,3732,2,9,1,43,6,"Garu ca āmantanīyo ca, dātumarahāmi bhojanaṃ. "
  3031. 513031,113,3733,2,4,1,0,0,274.
  3032. 513032,113,3734,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Brāhmaṇaṃ dāni pucchāmi, gotamaṃ rājapūjitaṃ; "
  3033. 513033,113,3735,2,9,1,43,6,"Rājā te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. "
  3034. 513034,113,3736,2,4,1,0,0,275.
  3035. 513035,113,3737,2,13,1,47,8,"‘ ‘ Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, isissa bhojanaṃ adā; "
  3036. 513036,113,3738,2,9,1,45,6,"Akhettaññūsi dānassa, koyaṃ dhammo namatthu te. "
  3037. 513037,113,3739,2,4,1,0,0,276.
  3038. 513038,113,3740,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Bharāmi puttadāre ca, gharesu gadhito ahaṃ; "
  3039. 513039,113,3741,2,8,1,37,5,"Bhuñje mānusake kāme, anusāsāmi rājino. "
  3040. 513040,113,3742,2,4,1,0,0,277.
  3041. 513041,113,3743,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino; "
  3042. 513042,113,3744,2,7,1,45,4,"Vuḍḍhassa bhāvitattassa, dātumarahāmi bhojanaṃ. "
  3043. 513043,113,3745,2,4,1,0,0,278.
  3044. 513044,113,3746,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Isiñca dāni pucchāmi, kisaṃ dhamanisanthataṃ; "
  3045. 513045,113,3747,2,6,1,46,3,"Parūḷhakacchanakhalomaṃ , paṅkadantaṃ rajassiraṃ. "
  3046. 513046,113,3748,2,4,1,0,0,279.
  3047. 513047,113,3749,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Eko araññe viharasi, nāvakaṅkhasi jīvitaṃ; "
  3048. 513048,113,3750,2,11,1,47,8,"Bhikkhu kena tayā seyyo, yassa tvaṃ bhojanaṃ adā. "
  3049. 513049,113,3751,2,4,1,0,0,280.
  3050. 513050,113,3752,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Khaṇantālukalambāni, bilālitakkalāni ca; "
  3051. 513051,113,3753,2,7,1,42,4,"Dhunaṃ sāmākanīvāraṃ, saṅghāriyaṃ pasāriyaṃ. "
  3052. 513052,113,3754,2,4,1,0,0,281.
  3053. 513053,113,3755,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, badarāmalakāni ca; "
  3054. 513054,113,3756,2,10,1,44,7,"Tāni āharitvā bhuñjāmi, atthi me so pariggaho. "
  3055. 513055,113,3757,2,4,1,0,0,282.
  3056. 513056,113,3758,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Pacanto apacantassa, amamassa sakiñcano; "
  3057. 513057,113,3759,2,7,1,39,4,"Anādānassa sādāno, dātumarahāmi bhojanaṃ. "
  3058. 513058,113,3760,2,4,1,0,0,283.
  3059. 513059,113,3761,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Bhikkhuñca dāni pucchāmi, tuṇhīmāsīna subbataṃ; "
  3060. 513060,113,3762,2,9,1,42,6,"Isi te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. "
  3061. 513061,113,3763,2,4,1,0,0,284.
  3062. 513062,113,3764,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, tuṇhī bhuñjasi ekako; "
  3063. 513063,113,3765,2,10,1,47,7,"Nāññaṃ kañci nimantesi, koyaṃ dhammo namatthu te. "
  3064. 513064,113,3766,2,4,1,0,0,285.
  3065. 513065,113,3767,2,14,1,42,9,"‘ ‘ Na pacāmi na pācemi, na chindāmi na chedaye; "
  3066. 513066,113,3768,2,9,1,42,6,"Taṃ maṃ akiñcanaṃ ñatvā, sabbapāpehi ārataṃ. "
  3067. 513067,113,3769,2,4,1,0,0,286.
  3068. 513068,113,3770,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Vāmena bhikkhamādāya, dakkhiṇena kamaṇḍaluṃ; "
  3069. 513069,113,3771,2,9,1,42,6,"Isi me bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. "
  3070. 513070,113,3772,2,4,1,0,0,287.
  3071. 513071,113,3773,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ete hi dātumarahanti, samamā sapariggahā; "
  3072. 513072,113,3774,2,11,1,44,6,"Paccanīkamahaṃ maññe, yo dātāraṃ nimantaye’’ ti. "
  3073. 513073,113,3775,2,9,1,60,7,Tattha vivanan ti nirudakāraññasadisaṃ imaṃ paccantaṃ āgataṃ.
  3074. 513074,113,3775,10,18,1,77,7,"Kūṭāgāravarūpetan ti kūṭāgāravarena upagataṃ, ekaṃ varakūṭāgāravāsinanti attho. "
  3075. 513075,113,3775,19,25,1,64,6,Mahāsayanamupāsitan ti tattheva supaññattaṃ sirisayanaṃ upāsitaṃ.
  3076. 513076,113,3775,26,38,1,64,10,"Tassa {te}ti evarūpaṃ taṃ disvā ahaṃ pemamakāsiṃ, tassa te pemakena. "
  3077. 513077,113,3775,39,42,1,28,3,Vaḍḍhamodanan ti uttamodanaṃ.
  3078. 513078,113,3775,43,48,1,54,5,Vicitan ti apagatakhaṇḍakāḷakehi vicitataṇḍulehi kataṃ.
  3079. 513079,113,3775,49,52,1,15,2,{Adāsayī}ti adāsi.
  3080. 513080,113,3775,53,60,1,34,6,"Attānan ti attanā, ayameva vā pāṭho. "
  3081. 513081,113,3775,61,64,1,23,2,{Anasitvānā}ti abhuñjitvā.
  3082. 513082,113,3775,65,74,1,47,7,"Koyaṃ {dhammo}ti mahārāja, ko esa tumhākaṃ sabhāvo. "
  3083. 513083,113,3775,75,88,1,69,11,"Namatthu {te}ti namo tava atthu, yo tvaṃ attanā abhuñjitvā parassa adāsi. "
  3084. 513084,113,3776,2,9,1,54,6,{Ācariyo}ti kuṭumbika esa mayhaṃ ācārasikkhāpako ācariyo.
  3085. 513085,113,3776,10,13,1,16,2,{Byāvaṭo}ti ussuko.
  3086. 513086,113,3776,14,22,1,67,7,{Āmantanīyo}ti āmantetabbayuttako mayā dinnaṃ bhattaṃ gahetuṃ anurūpo.
  3087. 513087,113,3776,23,40,1,98,12,{Dātumarahāmī}ti‘‘ ahaṃ evarūpassa ācariyassa bhojanaṃ dātuṃ arahāmī’’ ti rājā brāhmaṇassa guṇaṃ vaṇṇesi.
  3088. 513088,113,3776,41,58,1,115,15,"{Akhettaññūsī}ti nāhaṃ dānassa khettaṃ, mayi dinnaṃ mahapphalaṃ na hotīti evaṃ attānaṃ dānassa akhettaṃ jānāsi maññeti. "
  3089. 513089,113,3776,59,68,1,67,8,{Anusāsāmī}ti attano atthaṃ pahāya rañño atthañca dhammañca anusāsāmi.
  3090. 513090,113,3777,2,11,1,61,8,Evaṃ attano aguṇaṃ kathetvā {āraññikassā}ti isino guṇaṃ kathesi.
  3091. 513091,113,3777,12,15,1,31,2,{Isino}ti sīlādiguṇapariyesakassa.
  3092. 513092,113,3777,16,19,1,26,2,{Tapassino}ti tapanissitassa.
  3093. 513093,113,3777,20,25,1,36,3,{Vuḍḍhassā}ti paṇḍitassa guṇavuḍḍhassa.
  3094. 513094,113,3777,26,41,1,104,13,"{Nāvakaṅkhasī}ti sayaṃ dullabhabhojano hutvā evarūpaṃ bhojanaṃ aññassa desi, kiṃ attano jīvitaṃ na kaṅkhasi. "
  3095. 513095,113,3777,42,51,1,59,8,Bhikkhu {kenā}ti ayaṃ bhikkhu katarena guṇena tayā seṭṭhataro.
  3096. 513096,113,3778,2,11,1,56,6,{Khaṇantālukalambānī}ti khaṇanto ālūni ceva tālakandāni ca.
  3097. 513097,113,3778,12,17,1,49,4,Bilālitakkalāni {cā}ti bilālikandatakkalakandāni ca.
  3098. 513098,113,3778,18,24,1,52,6,Dhunaṃ sāmākanīvāran ti sāmākañca nīvārañca dhunitvā.
  3099. 513099,113,3778,25,43,1,157,18,Saṅghāriyaṃ pasāriyan ti ete sāmākanīvāre dhunanto saṅghāretvā puna sukkhāpite pasāretvā suppena papphoṭetvā koṭṭetvā taṇḍule ādāya pacitvā bhuñjāmīti vadati.
  3100. 513100,113,3778,44,49,1,32,5,Sākan ti yaṃ kiñci sūpeyyapaṇṇaṃ.
  3101. 513101,113,3778,50,53,1,36,3,Maṃsan ti sīhabyagghavighāsādimaṃsaṃ.
  3102. 513102,113,3778,54,60,1,38,5,Tāni {āharitvā}ti tāni sākādīni āharitvā.
  3103. 513103,113,3778,61,64,1,38,2,{Amamassā}ti taṇhādiṭṭhimamattarahitassa.
  3104. 513104,113,3778,65,68,1,23,2,{Sakiñcano}ti sapalibodho.
  3105. 513105,113,3778,69,72,1,25,2,{Anādānassā}ti niggahaṇassa.
  3106. 513106,113,3778,73,81,1,78,7,{Dātumarahāmī}ti evarūpassa paccekabuddhassa attanā laddhabhojanaṃ dātuṃ arahāmi.
  3107. 513107,113,3779,2,7,1,37,5,Tuṇhīmāsīnan ti kiñci avatvā nisinnaṃ.
  3108. 513108,113,3779,8,12,1,36,4,Akiñcanan ti rāgakiñcanādīhi rahitaṃ.
  3109. 513109,113,3779,13,19,1,43,6,Āratan ti virataṃ sabbapāpāni pahāya ṭhitaṃ.
  3110. 513110,113,3779,20,23,1,22,3,Kamaṇḍalun ti kuṇḍikaṃ.
  3111. 513111,113,3779,24,36,1,73,11,Ete {hī}ti ete rājādayo tayo janāti hatthaṃ pasāretvā te niddisanto evamāha.
  3112. 513112,113,3779,37,42,1,40,4,{Dātumarahantī}ti mādisassa dātuṃ arahanti.
  3113. 513113,113,3779,43,46,1,32,3,Paccanīkan ti paccanīkapaṭipadaṃ.
  3114. 513114,113,3779,47,58,1,130,11,Dāyakassa hi nimantanaṃ ekavīsatiyā anesanāsu aññatarāya piṇḍapātapariyesanāya jīvikakappanasaṅkhātā micchājīvapaṭipatti nāma hoti.
  3115. 513115,113,3780,2,10,1,60,8,Tassa vacanaṃ sutvā kuṭumbiko attamano dve osānagāthā abhāsi–
  3116. 513116,113,3781,2,4,1,0,0,288.
  3117. 513117,113,3782,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Atthāya vata me ajja, idhāgacchi rathesabho; "
  3118. 513118,113,3783,2,9,1,45,6,"Sohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. "
  3119. 513119,113,3784,2,4,1,0,0,289.
  3120. 513120,113,3785,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Raṭṭhesu giddhā rājāno, kiccākiccesu brāhmaṇā; "
  3121. 513121,113,3786,2,12,1,47,7,"Isī mūlaphale giddhā, vippamuttā ca bhikkhavo’’ ti. "
  3122. 513122,113,3787,2,7,1,38,4,Tattha {rathesabho}ti rājānaṃ sandhāyāha.
  3123. 513123,113,3787,8,12,1,36,3,{Kiccākiccesū}ti rañño kiccakaraṇīyesu.
  3124. 513124,113,3787,13,20,1,64,6,{Bhikkhavo}ti paccekabuddhā bhikkhavo pana sabbabhavehi vippamuttā.
  3125. 513125,113,3788,2,12,1,68,8,"Paccekabuddho tassa dhammaṃ desetvā sakaṭṭhānameva gato, tathā tāpaso. "
  3126. 513126,113,3788,13,21,1,59,8,Rājā pana katipāhaṃ tassa santike vasitvā bārāṇasimeva gato.
  3127. 513127,113,3789,2,27,1,137,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva piṇḍapāto yathānucchavikaṃ gacchati , pubbepi gatoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  3128. 513128,113,3789,28,50,1,130,15,"‘‘ tadā kuṭumbiko dhammaratanassa sakkārakārako kuṭumbiko ahosi, rājā ānando, purohito sāriputto, himavantatāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3129. 513129,113,3790,2,4,1,38,2,Bhikkhāparamparajātakavaṇṇanā terasamā.
  3130. 513130,113,3791,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  3131. 513131,113,3792,2,6,1,40,3,"Kedāraṃ candakinnarī, ukkusuddālabhisakaṃ; "
  3132. 513132,113,3793,2,7,1,42,4,"Suruci pañcuposathaṃ, mahāmorañca tacchakaṃ. "
  3133. 513133,113,3794,2,6,1,39,3,"Mahāvāṇija sādhinaṃ, dasabrāhmaṇajātakaṃ; "
  3134. 513134,113,3795,2,7,1,40,4,"Bhikkhāparamparāpi ca, terasāni pakiṇṇake. "
  3135. 513135,113,3796,2,4,1,31,2,Pakiṇṇakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  3136. 513136,113,3797,2,4,1,12,2,15 . Vīsatinipāto
  3137. 513137,113,3799,2,7,1,20,2,[ 497]1. Mātaṅgajātakavaṇṇanā
  3138. 513138,113,3800,2,19,1,101,13,Kuto nu āgacchasi {dummavāsī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto udenaṃ nāma vaṃsarājānaṃ ārabbha kathesi.
  3139. 513139,113,3800,20,34,1,131,14,Tasmiñhi kāle āyasmā piṇḍolabhāradvājo jetavanato ākāsena gantvā yebhuyyena kosambiyaṃ udenassa rañño uyyānaṃ divāvihārāya gacchati.
  3140. 513140,113,3800,35,46,1,98,11,Thero kira purimabhave rajjaṃ kārento dīghamaddhānaṃ tasmiṃ uyyāne mahāparivāro sampattiṃ anubhavi.
  3141. 513141,113,3800,47,56,1,95,9,So tena pubbāciṇṇena yebhuyyena tattheva divāvihāraṃ nisīditvā phalasamāpattisukhena vītināmeti.
  3142. 513142,113,3800,57,86,1,233,25,Tasmiṃ ekadivasaṃ tattha gantvā supupphitasālamūle nisinne udeno sattāhaṃ mahāpānaṃ pivitvā‘‘ uyyānakīḷaṃ kīḷissāmī’’ ti mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭṭe aññatarāya itthiyā aṅke nipanno surāmadamattatāya niddaṃ okkami.
  3143. 513143,113,3800,87,100,1,125,13,Gāyantā nisinnitthiyo tūriyāni chaḍḍetvā uyyānaṃ pavisitvā pupphaphalādīni vicinantiyo theraṃ disvā gantvā vanditvā nisīdiṃsu.
  3144. 513144,113,3800,101,106,1,40,5,Thero tāsaṃ dhammakathaṃ kathento nisīdi.
  3145. 513145,113,3800,107,133,1,118,18,Itarāpi itthī aṅkaṃ cāletvā rājānaṃ pabodhetvā‘‘ kuhiṃ tā vasaliyo gatā’’ ti vutte‘‘ ekaṃ samaṇaṃ parivāretvā nisinnā’’ ti āha.
  3146. 513146,113,3800,134,156,1,159,17,"So kuddho gantvā theraṃ akkositvā paribhāsitvā‘‘ handāhaṃ, taṃ samaṇaṃ tambakipillakehi khādāpessāmī’’ ti kodhavasena therassa sarīre tambakipillakapuṭaṃ bhindāpesi. "
  3147. 513147,113,3800,157,177,1,132,16,Thero ākāse ṭhatvā tassovādaṃ datvā jetavane gandhakuṭidvāreyeva otaritvā tathāgatena‘‘ kuto āgatosī’’ ti puṭṭho thero tamatthaṃ ārocesi.
  3148. 513148,113,3800,178,201,1,114,16,"Satthā‘‘ na kho, bhāradvāja, udeno idāneva pabbajite viheṭheti, pubbepi viheṭhesiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3149. 513149,113,3801,2,22,1,122,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tadā mahāsatto bahinagare caṇḍālayoniyaṃ nibbatti,‘‘ mātaṅgo’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  3150. 513150,113,3801,23,35,1,56,7,Aparabhāge viññutaṃ patto‘‘ mātaṅgapaṇḍito’’ ti pākaṭo ahosi.
  3151. 513151,113,3801,36,46,1,107,10,Tadā bārāṇasiseṭṭhino dhītā diṭṭhamaṅgalikā nāma ekamāsadvemāsavārena mahāparivārā uyyānaṃ kīḷituṃ gacchati.
  3152. 513152,113,3801,47,60,1,129,13,Athekadivasaṃ mahāsatto kenaci kammena nagaraṃ pavisanto antaradvāre diṭṭhamaṅgalikaṃ disvā ekamantaṃ apagantvā allīyitvā aṭṭhāsi.
  3153. 513153,113,3801,61,97,1,172,23,Diṭṭhamaṅgalikā sāṇiyā antarena olokentī taṃ disvā‘‘ ko eso’’ ti pucchitvā‘‘ caṇḍālo ayye’’ ti vutte‘‘ adiṭṭhapubbayuttakaṃ vata passāmī’’ ti gandhodakena akkhīni dhovitvā tato nivatti.
  3154. 513154,113,3801,98,128,1,186,24,"Tāya saddhiṃ nikkhantajano‘‘ are, duṭṭha caṇḍāla, ajja taṃ nissāya amhākaṃ amūlakaṃ surābhattaṃ naṭṭhan’’ ti kodhābhibhūto mātaṅgapaṇḍitaṃ hatthehi ca pādehi ca pothetvā visaññiṃ katvā pakkāmi. "
  3155. 513155,113,3801,129,158,1,213,23,"So muhuttaṃ vītināmetvā paṭiladdhasañño cintesi‘‘ diṭṭhamaṅgalikāya parijano maṃ niddosaṃ akāraṇena pothesi, diṭṭhamaṅgalikaṃ labhitvāva uṭṭhahissāmi, no alabhitvā’’ ti adhiṭṭhāya gantvā tassā pitu nivesanadvāre nipajji. "
  3156. 513156,113,3801,159,182,1,90,14,"So‘‘ kena kāraṇena nipannosī’’ ti vutte‘‘ aññaṃ kāraṇaṃ natthi, diṭṭhamaṅgalikāya me attho’’ ti āha. "
  3157. 513157,113,3801,183,198,1,64,10,"Eko divaso atīto, tathā dutiyo, tatiyo, catuttho, pañcamo, chaṭṭho ca. "
  3158. 513158,113,3801,199,211,1,102,11,"Bodhisattānaṃ adhiṭṭhānaṃ nāma samijjhati, tasmā sattame divase diṭṭhamaṅgalikaṃ nīharitvā tassa adaṃsu. "
  3159. 513159,113,3802,2,18,1,55,10,"Atha naṃ sā‘‘ uṭṭhehi, sāmi, tumhākaṃ gehaṃ gacchāmā’’ ti āha. "
  3160. 513160,113,3802,19,32,1,92,11,"Bhadde, tava parijanenamhi supothito dubbalo, maṃ ukkhipitvā piṭṭhiṃ āropetvā ādāya gacchāhīti. "
  3161. 513161,113,3802,33,42,1,83,9,Sā tathā katvā nagaravāsīnaṃ passantānaññeva nagarā nikkhamitvā caṇḍālagāmakaṃ gatā.
  3162. 513162,113,3802,43,67,1,169,18,"Atha naṃ mahāsatto jātisambhedavītikkamaṃ akatvāva katipāhaṃ gehe vasāpetvā cintesi‘‘ ahametaṃ lābhaggayasaggappattaṃ karonto pabbajitvāva kātuṃ sakkhissāmi, na itarathā’’ ti . "
  3163. 513163,113,3802,68,136,1,441,53,"Atha naṃ āmantetvā‘ bhadde, mayi araññato kiñci anāharante amhākaṃ jīvikā nappavattati, yāva mamāgamanā mā ukkaṇṭhi, ahaṃ araññaṃ gamissāmī’’ ti vatvā gehavāsinopi‘‘ imaṃ mā pamajjitthā’’ ti ovaditvā araññaṃ gantvā samaṇapabbajjaṃ pabbajitvā appamatto sattame divase aṭṭha samāpattiyo ca pañca abhiññāyo ca uppādetvā‘‘ idāni diṭṭhamaṅgalikāya avassayo bhavituṃ sakkhissāmī’’ ti iddhiyā gantvā caṇḍālagāmadvāre otaritvā diṭṭhamaṅgalikāya gehadvāraṃ agamāsi. "
  3164. 513164,113,3802,137,155,1,93,13,"Sā tassāgamanaṃ sutvā gehato nikkhamitvā‘‘ sāmi, kasmā maṃ anāthaṃ katvā pabbajitosī’’ ti paridevi. "
  3165. 513165,113,3802,156,193,1,199,28,"Atha naṃ‘‘ bhadde, mā cintayi, tava porāṇakayasato idāni mahantataraṃ yasaṃ karissāmi, apica kho pana‘ na mayhaṃ mātaṅgapaṇḍito sāmiko, mahābrahmā me sāmiko’ ti ettakaṃ parisamajjhe vattuṃ sakkhissasī’ ti āha."
  3166. 513166,113,3802,194,204,1,23,4,"‘‘ Āma, sāmi, sakkhissāmī’’ ti."
  3167. 513167,113,3802,205,247,1,202,30,‘‘ Tena hi‘‘ idāni te sāmiko kuhinti puṭṭhā‘ brahmalokaṃ gato’ ti vatvā‘ kadā āgamissatī’ ti vutte‘ ito sattame divase puṇṇamāyaṃ candaṃ bhinditvā āgamissatī’ ti vadeyyāsī’’ ti naṃ vatvā mahāsatto himavantameva gato.
  3168. 513168,113,3803,2,12,1,80,9,Diṭṭhamaṅgalikāpi bārāṇasiyaṃ mahājanassa majjhe tesu tesu ṭhānesu tathā kathesi.
  3169. 513169,113,3803,13,29,1,90,11,"Mahājano‘‘ aho mahābrahmā samāno diṭṭhamaṅgalikaṃ na gacchati, evametaṃ bhavissatī’’ ti saddahi. "
  3170. 513170,113,3803,30,55,1,297,25,Bodhisattopi puṇṇamadivase candassa gaganamajjhe ṭhitakāle brahmattabhāvaṃ māpetvā sakalaṃ kāsiraṭṭhaṃ dvādasayojanikaṃ bārāṇasinagarañca ekobhāsaṃ katvā candamaṇḍalaṃ bhinditvā otaritvā bārāṇasiyā uparūpari tikkhattuṃ paribbhamitvā mahājanena gandhamālādīhi pūjiyamāno caṇḍālagāmakābhimukho ahosi.
  3171. 513171,113,3803,56,86,1,311,29,Brahmabhattā sannipatitvā caṇḍālagāmakaṃ gantvā diṭṭhamaṅgalikāya gehaṃ suddhavatthehi chādetvā bhūmiṃ catujjātiyagandhehi opuñchitvā pupphāni vikiritvā dhūmaṃ datvā celavitānaṃ pasāretvā mahāsayanaṃ paññapetvā gandhatelehi dīpaṃ jāletvā dvāre rajatapaṭṭavaṇṇavālukaṃ okiritvā pupphāni vikiritvā dhaje bandhiṃsu.
  3172. 513172,113,3803,87,97,1,79,10,Evaṃ alaṅkate gehe mahāsatto otaritvā anto pavisitvā thokaṃ sayanapiṭṭhe nisīdi.
  3173. 513173,113,3804,2,6,1,31,4,Tadā diṭṭhamaṅgalikā utunī hoti.
  3174. 513174,113,3804,7,15,1,64,7,"Athassā aṅguṭṭhakena nābhiṃ parāmasi, kucchiyaṃ gabbho patiṭṭhāsi. "
  3175. 513175,113,3804,16,100,1,591,67,"Atha naṃ mahāsatto āmantetvā‘‘ bhadde, gabbho te patiṭṭhito, tvaṃ puttaṃ vijāyissasi, tvampi puttopi te lābhaggayasaggappattā bhavissatha, tava pādadhovanaudakaṃ sakalajambudīpe rājūnaṃ abhisekodakaṃ bhavissati, nahānodakaṃ pana te amatosadhaṃ bhavissati, ye taṃ sīse āsiñcissanti, te sabbarogehi muccissanti, kāḷakaṇṇiṃ parivajjessanti, tava pādapiṭṭhe sīsaṃ ṭhapetvā vandantā sahassaṃ dassanti, sotapathe ṭhatvā vandantā sataṃ dassanti, cakkhupathe ṭhatvā vandantā ekaṃ kahāpaṇaṃ datvā vandissanti, appamattā hohī’’ ti naṃ ovaditvā gehā nikkhamitvā mahājanassa passantasseva uppatitvā candamaṇḍalaṃ pāvisi. "
  3176. 513176,113,3804,101,114,1,138,13,Brahmabhattā sannipatitvā ṭhitakāva rattiṃ vītināmetvā pātova diṭṭhamaṅgalikaṃ suvaṇṇasivikaṃ āropetvā sīsena ukkhipitvā nagaraṃ pavisiṃsu.
  3177. 513177,113,3804,115,126,1,69,7,‘‘ Mahābrahmabhariyā’’ ti taṃ upasaṅkamitvā mahājano gandhamālādīhi pūjesi.
  3178. 513178,113,3804,127,149,1,171,20,"Pādapiṭṭhe sīsaṃ ṭhapetvā vandituṃ labhantā sahassatthavikaṃ denti, sotapathe ṭhatvā vandituṃ labhantā sataṃ denti, cakkhupathe ṭhatvā vandituṃ labhantā ekaṃ kahāpaṇaṃ denti. "
  3179. 513179,113,3804,150,158,1,82,8,Evaṃ dvādasayojanikaṃ bārāṇasiṃ taṃ gahetvā vicarantā aṭṭhārasakoṭidhanaṃ labhiṃsu.
  3180. 513180,113,3805,2,18,1,154,16,Atha naṃ nagaraṃ pariharitvā ānetvā nagaramajjhe mahāmaṇḍapaṃ kāretvā sāṇiṃ parikkhipitvā mahāsayanaṃ paññapetvā mahantena sirisobhaggena tattha vasāpesuṃ.
  3181. 513181,113,3805,19,29,1,100,9,"Maṇḍapasantikeyeva sattadvārakoṭṭhaṃ sattabhūmikaṃ pāsādaṃ kātuṃ ārabhiṃsu, mahantaṃ navakammaṃ ahosi. "
  3182. 513182,113,3805,30,34,1,41,4,Diṭṭhamaṅgalikā maṇḍapeyeva puttaṃ vijāyi.
  3183. 513183,113,3805,35,51,1,95,10,Athassa nāmaggahaṇadivase brāhmaṇā sannipatitvā maṇḍape jātattā‘‘ maṇḍabyakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  3184. 513184,113,3805,52,57,1,34,5,Pāsādo pana dasahi māsehi niṭṭhito.
  3185. 513185,113,3805,58,70,1,94,11,"Tato paṭṭhāya sā mahantena yasena tasmiṃ vasati, maṇḍabyakumāropi mahantena parivārena vaḍḍhati. "
  3186. 513186,113,3805,71,76,1,68,5,Tassa sattaṭṭhavassakāleyeva jambudīpatale uttamācariyā sannipatiṃsu.
  3187. 513187,113,3805,77,82,1,29,5,Te taṃ tayo vede uggaṇhāpesuṃ.
  3188. 513188,113,3805,83,94,1,105,10,"So soḷasavassakālato paṭṭhāya brāhmaṇānaṃ bhattaṃ paṭṭhapesi, nibaddhaṃ soḷasa brāhmaṇasahassāni bhuñjanti. "
  3189. 513189,113,3805,95,100,1,45,5,Catutthe dvārakoṭṭhake brāhmaṇānaṃ dānaṃ deti.
  3190. 513190,113,3806,2,8,1,56,6,Athekasmiṃ mahāmahadivase gehe bahuṃ pāyāsaṃ paṭiyādesuṃ.
  3191. 513191,113,3806,9,21,1,154,12,Soḷasa brāhmaṇasahassāni catutthe dvārakoṭṭhake nisīditvā suvaṇṇarasavaṇṇena navasappinā pakkamadhukhaṇḍasakkharāhi ca abhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ paribhuñjanti.
  3192. 513192,113,3806,22,42,1,134,15,"Kumāropi sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito suvaṇṇapādukā āruyha hatthena kañcanadaṇḍaṃ gahetvā‘‘ idha sappiṃ detha, idha madhun’’ ti vicārento carati. "
  3193. 513193,113,3806,43,107,1,498,54,"Tasmiṃ khaṇe mātaṅgapaṇḍito himavante assamapade nisinno‘‘ kā nu kho diṭṭhamaṅgalikāya puttassa pavattī’’ ti olokento tassa atitthe pakkhandabhāvaṃ disvā‘‘ ajjeva gantvā māṇavaṃ dametvā yattha dinnaṃ mahapphalaṃ hoti, tattha dānaṃ dāpetvā āgamissāmī’’ ti cintetvā ākāsena anotattadahaṃ gantvā mukhadhovanādīni katvā manosilātale ṭhito rattadupaṭṭaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā paṃsukūlasaṅghāṭiṃ pārupitvā mattikāpattaṃ ādāya ākāsenāgantvā catutthe dvārakoṭṭhake dānaggeyeva otaritvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. "
  3194. 513194,113,3806,108,137,1,183,25,Maṇḍabyo kumāro ito cito ca olokento taṃ disvā‘‘ evaṃvirūpo saṅkārayakkhasadiso ayaṃ pabbajito imaṃ ṭhānaṃ āgacchanto kuto nu kho āgacchatī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  3195. 513195,113,3807,2,4,1,0,0,1.
  3196. 513196,113,3808,2,12,1,52,7,"‘ ‘ Kuto nu āgacchasi dummavāsī, otallako paṃsupisācakova; "
  3197. 513197,113,3809,2,14,1,62,9,"Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, ko re tuvaṃ hosi adakkhiṇeyyo’’ ti. "
  3198. 513198,113,3810,2,6,1,66,3,Tattha {dummavāsī}ti anañjitaamaṇḍitaghaṭitasaṅghāṭikapilotikavasano.
  3199. 513199,113,3810,7,12,1,46,4,{Otallako}ti lāmako olambavilambanantakadharo vā.
  3200. 513200,113,3810,13,18,1,45,4,{Paṃsupisācakovā}ti saṅkāraṭṭhāne pisācako viya.
  3201. 513201,113,3810,19,23,1,45,4,Saṅkāracoḷan ti saṅkāraṭṭhāne laddhapilotikaṃ.
  3202. 513202,113,3810,24,27,1,24,2,{Paṭimuñcā}ti paṭimuñcitvā.
  3203. 513203,113,3810,28,39,1,96,10,{Adakkhiṇeyyo}ti tvaṃ adakkhiṇeyyo imesaṃ paramadakkhiṇeyyānaṃ nisinnaṭṭhānaṃ eko hutvā kuto āgato.
  3204. 513204,113,3811,2,11,1,75,9,Taṃ sutvā mahāsatto muducitteneva tena saddhiṃ sallapanto dutiyaṃ gāthamāha–
  3205. 513205,113,3812,2,4,1,0,0,2.
  3206. 513206,113,3813,2,15,1,62,10,"‘ ‘ Annaṃ tavedaṃ pakataṃ yasassi, taṃ khajjare bhuñjare piyyare ca; "
  3207. 513207,113,3814,2,13,1,66,8,"Jānāsi maṃ tvaṃ paradattūpajīviṃ, uttiṭṭhapiṇḍaṃ labhataṃ sapāko’’ ti. "
  3208. 513208,113,3815,2,6,1,28,4,Tattha pakatan ti paṭiyattaṃ.
  3209. 513209,113,3815,7,10,1,26,2,{Yasassī}ti parivārasampanna.
  3210. 513210,113,3815,11,21,1,55,9,Taṃ {khajjare}ti taṃ khajjanti ca bhuñjanti ca pivanti ca.
  3211. 513211,113,3815,22,25,1,25,3,Kiṃkāraṇā mayhaṃ kujjhasi?
  3212. 513212,113,3815,26,39,1,107,11,"Uttiṭṭhapiṇḍan ti upatiṭṭhitvā labhitabbapiṇḍaṃ, uṭṭhāya ṭhitehi vā dīyamānaṃ heṭṭhā ṭhatvā labhitabbapiṇḍaṃ. "
  3213. 513213,113,3815,40,46,1,42,5,Labhataṃ {sapāko}ti sapāko caṇḍālopi labhatu.
  3214. 513214,113,3815,47,68,1,144,17,"Jātisampannā hi yattha katthaci labhanti, sapākacaṇḍālassa pana ko deti, dullabhapiṇḍo ahaṃ, tasmā me jīvitapavattanatthaṃ bhojanaṃ dāpehi, kumārāti. "
  3215. 513215,113,3816,2,6,1,23,3,Tato maṇḍabyo gāthamāha–
  3216. 513216,113,3817,2,4,1,0,0,3.
  3217. 513217,113,3818,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Annaṃ mamedaṃ pakataṃ brāhmaṇānaṃ, attatthāya saddahato mamedaṃ; "
  3218. 513218,113,3819,2,14,1,60,9,"Apehi etto kimidhaṭṭhitosi, na mādisā tumhaṃ dadanti jammā’’ ti. "
  3219. 513219,113,3820,2,8,1,40,4,Tattha {attatthāyā}ti attano vaḍḍhiatthāya.
  3220. 513220,113,3820,9,15,1,35,5,Apehi {etto}ti imamhā ṭhānā apagaccha.
  3221. 513221,113,3820,16,32,1,100,12,"Na {mādisā}ti mādisā jātisampannānaṃ udiccabrāhmaṇānaṃ dānaṃ denti, na tuyhaṃ caṇḍālassa, gaccha, jammāti. "
  3222. 513222,113,3821,2,5,1,24,3,Tato mahāsatto gāthamāha–
  3223. 513223,113,3822,2,4,1,0,0,4.
  3224. 513224,113,3823,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Thale ca ninne ca vapanti bījaṃ, anūpakhette phalamāsamānā; "
  3225. 513225,113,3824,2,13,1,58,8,"Etāya saddhāya dadāhi dānaṃ, appeva ārādhaye dakkhiṇeyye’’ ti. "
  3226. 513226,113,3825,2,12,1,68,8,"Tassattho – kumāra, sassaphalaṃ āsīsamānā tīsupi khettesu bījaṃ vapanti. "
  3227. 513227,113,3825,13,30,1,122,15,"Tattha ativuṭṭhikāle thale sassaṃ sampajjati, ninne pūtikaṃ hoti, anūpakhette nadiñca taḷākañca nissāya kataṃ oghena vuyhati. "
  3228. 513228,113,3825,31,42,1,87,9,"Mandavuṭṭhikāle thale khette vipajjati, ninne thokaṃ sampajjati, anūpakhette sampajjateva. "
  3229. 513229,113,3825,43,51,1,66,7,"Samavuṭṭhikāle thale khette thokaṃ sampajjati, itaresu sampajjateva. "
  3230. 513230,113,3825,52,75,1,183,21,"Tasmā yathā phalamāsīsamānā tīsupi khettesu vapanti, tathā tvampi etāya phalasaddhāya āgatāgatānaṃ sabbesaṃyeva dānaṃ dehi, appeva nāma evaṃ dadanto dakkhiṇeyye ārādheyyāsi labheyyāsīti. "
  3231. 513231,113,3826,2,6,1,23,3,Tato maṇḍabyo gāthamāha–
  3232. 513232,113,3827,2,4,1,0,0,5.
  3233. 513233,113,3828,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Khettāni mayhaṃ viditāni loke, yesāhaṃ bījāni patiṭṭhapemi; "
  3234. 513234,113,3829,2,12,1,59,7,"Ye brāhmaṇā jātimantūpapannā, tānīdha khettāni supesalānī’’ ti. "
  3235. 513235,113,3830,2,7,1,27,5,Tattha yesāhan ti yesu ahaṃ.
  3236. 513236,113,3830,8,15,1,48,6,{Jātimantūpapannā}ti jātiyā ca mantehi ca upapannā.
  3237. 513237,113,3831,2,7,1,31,5,Tato mahāsatto dve gāthā abhāsi–
  3238. 513238,113,3832,2,4,1,0,0,6.
  3239. 513239,113,3833,2,16,1,54,12,"‘ ‘ Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; "
  3240. 513240,113,3834,2,12,1,56,9,"Ete aguṇā yesu ca santi sabbe, tānīdha khettāni apesalāni. "
  3241. 513241,113,3835,2,4,1,0,0,7.
  3242. 513242,113,3836,2,16,1,54,12,"‘ ‘ Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; "
  3243. 513243,113,3837,2,16,1,60,10,"Ete aguṇā yesu na santi sabbe, tānīdha khettāni supesalānī’’ ti. "
  3244. 513244,113,3838,2,14,1,59,7,Tattha {jātimado}ti‘‘ ahamasmi jātisampanno’’ ti evaṃ uppannamāno.
  3245. 513245,113,3838,15,31,1,81,11,Atimānitā {cā}ti‘‘ añño mayā saddhiṃ jātiādīhi sadiso natthī’’ ti atikkamma pavattamāno.
  3246. 513246,113,3838,32,34,1,46,2,Lobhādayo lubbhanadussanamajjanamuyhanamattāva.
  3247. 513247,113,3838,35,44,1,72,8,{Apesalānī}ti evarūpā puggalā āsīvisabharitā viya vammikā appiyasīlā honti.
  3248. 513248,113,3838,45,56,1,84,10,"Evarūpānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti, tasmā mā etesaṃ supesalakhettabhāvaṃ maññittha. "
  3249. 513249,113,3838,57,61,1,27,4,Na hi jātimantā saggadāyakā.
  3250. 513250,113,3838,62,78,1,102,13,"Ye pana jātimānādirahitā ariyā, tāni khettāni supesalāni, tesu dinnaṃ mahapphalaṃ, te saggadāyakā hontīti. "
  3251. 513251,113,3839,2,27,1,141,19,"Iti so mahāsatte punappunaṃ kathente kujjhitvā‘‘ ayaṃ ativiya bahuṃ vippalapati, kuhiṃ gatā ime dovārikā, nayimaṃ caṇḍālaṃ nīharantī’’ ti gāthamāha– "
  3252. 513252,113,3840,2,4,1,0,0,8.
  3253. 513253,113,3841,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Kvettha gatā upajotiyo ca, upajjhāyo atha vā gaṇḍakucchi; "
  3254. 513254,113,3842,2,14,1,64,9,"Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, gale gahetvā khalayātha jamman’’ ti. "
  3255. 513255,113,3843,2,21,1,124,18,Tattha kvettha {gatā}ti imesu tīsu dvāresu ṭhapitā upajotiyo ca upajjhāyo ca gaṇḍakucchi cāti tayo dovārikā kuhiṃ gatāti attho.
  3256. 513256,113,3844,2,18,1,72,11,Tepi tassa vacanaṃ sutvā vegenāgantvā vanditvā‘‘ kiṃ karoma devā’’ ti āhaṃsu.
  3257. 513257,113,3844,19,29,1,31,6,‘‘ Ayaṃ vo jammo caṇḍālo diṭṭho’’ ti?
  3258. 513258,113,3844,30,43,1,47,8,"‘‘ Na passāma deva, kutoci āgatabhāvaṃ na jānāmā’’ ti."
  3259. 513259,113,3844,44,60,1,67,11,"‘‘ Ko cesa māyākāro vā vijjādharo vā bhavissati, idāni kiṃ tiṭṭhathā’’ ti."
  3260. 513260,113,3844,61,69,1,18,4,‘‘ Kiṃ karoma devā’’ ti?
  3261. 513261,113,3844,70,92,1,144,17,"‘‘ Imassa mukhameva pothetvā bhindantā daṇḍaveḷupesikāhi piṭṭhicammaṃ uppāṭentā vadhañca datvā gale gahetvā etaṃ jammaṃ khalayātha, ito nīharathā’’ ti. "
  3262. 513262,113,3845,2,11,1,75,9,Mahāsatto tesu attano santikaṃ anāgatesveva uppatitvā ākāse ṭhito gāthamāha–
  3263. 513263,113,3846,2,4,1,0,0,9.
  3264. 513264,113,3847,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Giriṃ nakhena khaṇasi, ayo dantehi khādasi; "
  3265. 513265,113,3848,2,11,1,41,6,"Jātavedaṃ padahasi, yo isiṃ paribhāsasī’’ ti. "
  3266. 513266,113,3849,2,9,1,50,6,Tattha jātavedaṃ {padahasī}ti aggiṃ gilituṃ vāyamasi.
  3267. 513267,113,3850,2,13,1,91,11,Imañca pana gāthaṃ vatvā mahāsatto passantasseva māṇavassa ca brāhmaṇānañca ākāse pakkhandi.
  3268. 513268,113,3850,14,18,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  3269. 513269,113,3851,2,4,1,0,0,10.
  3270. 513270,113,3852,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna mātaṅgo, isi saccaparakkamo; "
  3271. 513271,113,3853,2,10,1,48,5,"Antalikkhasmiṃ pakkāmi, brāhmaṇānaṃ udikkhatan’’ ti. "
  3272. 513272,113,3854,2,6,1,40,3,Tattha {saccaparakkamo}ti sabhāvaparakkamo.
  3273. 513273,113,3855,2,27,1,202,20,So pācīnadisābhimukho gantvā ekāya vīthiyā otaritvā‘‘ padavaḷañjaṃ paññāyatū’’ ti adhiṭṭhāya pācīnadvārasamīpe piṇḍāya caranto missakabhattaṃ saṃkaḍḍhitvā ekissaṃ sālāyaṃ nisīditvā missakabhattaṃ paribhuñji .
  3274. 513274,113,3855,28,41,1,72,9,Nagaradevatā‘‘ ayaṃ amhākaṃ ayyaṃ viheṭhetvā kathetī’’ ti asahamānā āgamiṃsu.
  3275. 513275,113,3855,42,54,1,115,11,"Athassa jeṭṭhakayakkho maṇḍabyassa gīvaṃ gahetvā parivattesi, sesadevatā sesabrāhmaṇānaṃ gīvaṃ gaṇhitvā parivattesuṃ. "
  3276. 513276,113,3855,55,71,1,81,11,"Bodhisatte muducittatāya pana‘‘ tassa putto’’ ti naṃ na mārenti, kevalaṃ kilamentiyeva. "
  3277. 513277,113,3855,72,86,1,128,12,"Maṇḍabyassa sīsaṃ parivattitvā piṭṭhipassābhimukhaṃ jātaṃ, hatthapādā ujukā thaddhāva aṭṭhaṃsu, akkhīni kālakatasseva parivattiṃsu. "
  3278. 513278,113,3855,87,98,1,86,9,"So thaddhasarīrova nipajji, sesabrāhmaṇā mukhena kheḷaṃ vamantā aparāparaṃ parivattanti . "
  3279. 513279,113,3855,99,113,1,65,9,"Māṇavā‘‘ ayye, puttassa te kiṃ jātan’’ ti diṭṭhamaṅgalikāya ārocayiṃsu. "
  3280. 513280,113,3855,114,127,1,56,9,Sā vegena gantvā puttaṃ disvā‘‘ kimetan’’ ti vatvā gāthamāha–
  3281. 513281,113,3856,2,4,1,0,0,11.
  3282. 513282,113,3857,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ; "
  3283. 513283,113,3858,2,15,1,59,10,"Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evan’’ ti. "
  3284. 513284,113,3859,2,7,1,32,4,Tattha āvellitan ti parivattitaṃ.
  3285. 513285,113,3860,2,8,1,49,6,Athassā tasmiṃ ṭhāne ṭhitajano ārocetuṃ gāthamāha–
  3286. 513286,113,3861,2,4,1,0,0,12.
  3287. 513287,113,3862,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Idhāgamā samaṇo dummavāsī, otallako paṃsupisācakova; "
  3288. 513288,113,3863,2,14,1,60,9,"Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, so te imaṃ puttamakāsi evan’’ ti. "
  3289. 513289,113,3864,2,35,1,197,26,"Sā taṃ sutvāva cintesi‘‘ aññassetaṃ balaṃ natthi, nissaṃsayaṃ mātaṅgapaṇḍito bhavissati, sampannamettābhāvano kho pana dhīro na ettakaṃ janaṃ kilametvā gamissati, kataraṃ nu kho disaṃ gato bhavissatī’’ ti. "
  3290. 513290,113,3864,36,39,1,24,3,Tato pucchantī gāthamāha–
  3291. 513291,113,3865,2,4,1,0,0,13.
  3292. 513292,113,3866,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Katamaṃ disaṃ agamā bhūripañño, akkhātha me māṇavā etamatthaṃ; "
  3293. 513293,113,3867,2,15,1,67,10,"Gantvāna taṃ paṭikaremu accayaṃ, appeva naṃ putta labhemu jīvitan’’ ti. "
  3294. 513294,113,3868,2,9,1,39,5,Tattha {gantvānā}ti tassa santikaṃ gantvā.
  3295. 513295,113,3868,10,21,1,80,10,"Taṃ paṭikaremu accayan ti taṃ accayaṃ paṭikarissāma desessāma, khamāpessāma nanti. "
  3296. 513296,113,3868,22,31,1,64,9,Putta labhemu jīvitan ti appeva nāma puttassa jīvitaṃ labheyyāma.
  3297. 513297,113,3869,2,8,1,49,6,Athassā tattha ṭhitā māṇavā kathentā gāthamāhaṃsu–
  3298. 513298,113,3870,2,4,1,0,0,14.
  3299. 513299,113,3871,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Vehāyasaṃ agamā bhūripañño, pathaddhuno pannaraseva cando; "
  3300. 513300,113,3872,2,14,1,62,9,"Api cāpi so purimadisaṃ agacchi, saccappaṭiñño isi sādhurūpo’’ ti. "
  3301. 513301,113,3873,2,13,1,84,9,Tattha {pathaddhuno}ti ākāsapathasaṅkhātassa addhuno majjhe ṭhito pannarase cando viya.
  3302. 513302,113,3873,14,25,1,54,10,Api cāpi {so}ti apica kho pana so puratthimaṃ disaṃ gato.
  3303. 513303,113,3874,2,33,1,252,26,Sā tesaṃ vacanaṃ sutvā‘‘ mama sāmikaṃ upadhāressāmī’’ ti suvaṇṇakalasasuvaṇṇasarakāni gāhāpetvā dāsigaṇaparivutā tena padavaḷañjassa adhiṭṭhitaṭṭhānaṃ patvā tenānusārena gacchantī tasmiṃ pīṭhikāya nisīditvā bhuñjamāne tassa santikaṃ gantvā vanditvā aṭṭhāsi.
  3304. 513304,113,3874,34,41,1,40,7,So taṃ disvā thokaṃ odanaṃ patte ṭhapesi.
  3305. 513305,113,3874,42,47,1,50,5,Diṭṭhamaṅgalikā suvaṇṇakalasena tassa udakaṃ adāsi.
  3306. 513306,113,3874,48,54,1,46,6,So tattheva hatthaṃ dhovitvā mukhaṃ vikkhālesi.
  3307. 513307,113,3874,55,71,1,69,12,Atha naṃ sā‘‘ kena me puttassa so vippakāro kato’’ ti pucchantī gāthamāha–
  3308. 513308,113,3875,2,4,1,0,0,15.
  3309. 513309,113,3876,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ; "
  3310. 513310,113,3877,2,15,1,59,10,"Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evan’’ ti. "
  3311. 513311,113,3878,2,7,1,43,5,Tato parā tesaṃ vacanapaṭivacanagāthā honti–
  3312. 513312,113,3879,2,4,1,0,0,16.
  3313. 513313,113,3880,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Yakkhā have santi mahānubhāvā, anvāgatā isayo sādhurūpā; "
  3314. 513314,113,3881,2,12,1,62,9,"Te duṭṭhacittaṃ kupitaṃ viditvā, yakkhā hi te puttamakaṃsu evaṃ. "
  3315. 513315,113,3882,2,4,1,0,0,17.
  3316. 513316,113,3883,2,16,1,63,11,"‘ ‘ Yakkhā ca me puttamakaṃsu evaṃ, tvaññeva me mā kuddho brahmacāri; "
  3317. 513317,113,3884,2,10,1,57,7,"Tumheva pāde saraṇaṃ gatāsmi, anvāgatā puttasokena bhikkhu. "
  3318. 513318,113,3885,2,4,1,0,0,18.
  3319. 513319,113,3886,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Tadeva hi etarahi ca mayhaṃ, manopadoso na mamatthi koci; "
  3320. 513320,113,3887,2,13,1,58,10,"Putto ca te vedamadena matto, atthaṃ na jānāti adhicca vede. "
  3321. 513321,113,3888,2,4,1,0,0,19.
  3322. 513322,113,3889,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Addhā have bhikkhu muhuttakena, sammuyhateva purisassa saññā; "
  3323. 513323,113,3890,2,13,1,61,8,"Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavantī’’ ti. "
  3324. 513324,113,3891,2,6,1,39,3,Tattha {yakkhā}ti nagarapariggāhakayakkhā.
  3325. 513325,113,3891,7,18,1,73,9,"{Anvāgatā}ti anu āgatā, isayo sādhurūpā guṇasampannāti evaṃ jānamānāti attho. "
  3326. 513326,113,3891,19,30,1,72,10,{Te}ti te isīnaṃ guṇaṃ ñatvā tava puttaṃ duṭṭhacittaṃ kupitacittaṃ viditvā.
  3327. 513327,113,3891,31,60,1,166,22,"Tvaññeva {me}ti sace yakkhā kupitā evamakaṃsu, karontu, devatā nāma pānīyauḷuṅkamattena santappetuṃ sakkā, tasmāhaṃ tesaṃ na bhāyāmi, kevalaṃ tvaññeva me puttassa mā kujjhi. "
  3328. 513328,113,3891,61,64,1,19,2,{Anvāgatā}ti āgatāsmi.
  3329. 513329,113,3891,65,72,1,57,6,{Bhikkhū}ti mahāsattaṃ ālapantī puttassa jīvitadānaṃ yācati.
  3330. 513330,113,3891,73,95,1,154,20,"Tadeva {hī}ti diṭṭhamaṅgalike tadā tava puttassa maṃ akkosanakāle ca mayhaṃ manopadoso natthi, etarahi ca tayi yācamānāyapi mama tasmiṃ manopadoso natthiyeva. "
  3331. 513331,113,3891,96,108,1,44,7,{Vedamadenā}ti‘‘ tayo vedā me uggahitā’’ ti madena.
  3332. 513332,113,3891,109,116,1,49,6,{Adhiccā}ti vede uggahetvāpi atthānatthaṃ na jānāti.
  3333. 513333,113,3891,117,123,1,47,5,{Muhuttakenā}ti yaṃ kiñci uggahetvā muhuttakeneva.
  3334. 513334,113,3892,2,20,1,112,14,Evaṃ tāya khamāpiyamāno mahāsatto‘‘ tena hi etesaṃ yakkhānaṃ palāyanatthāya amatosadhaṃ dassāmī’’ ti vatvā gāthamāha–
  3335. 513335,113,3893,2,4,1,0,0,20.
  3336. 513336,113,3894,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Idañca mayhaṃ uttiṭṭhapiṇḍaṃ, tava maṇḍabyo bhuñjatu appapañño; "
  3337. 513337,113,3895,2,18,1,65,13,"Yakkhā ca te naṃ na viheṭhayeyyuṃ, putto ca te hessati so arogo’’ ti. "
  3338. 513338,113,3896,2,14,1,70,7,"Tattha uttiṭṭhapiṇḍan ti ucchiṭṭhakapiṇḍaṃ,‘‘ ucchiṭṭhapiṇḍan’’ tipi pāṭho. "
  3339. 513339,113,3897,2,18,1,80,10,"Sā mahāsattassa vacanaṃ sutvā‘‘ detha, sāmi, amatosadhan’’ ti suvaṇṇasarakaṃ upanāmesi. "
  3340. 513340,113,3897,19,50,1,229,26,"Mahāsatto ucchiṭṭhakakañjikaṃ tattha āsiñcitvā‘‘ paṭhamaññeva ito upaḍḍhaṃ tava puttassa mukhe osiñcitvā sesaṃ cāṭiyaṃ udakena missetvā sesabrāhmaṇānaṃ mukhe osiñcehi, sabbepi nirogā bhavissantī’’ ti vatvā uppatitvā himavantameva gato. "
  3341. 513341,113,3897,51,74,1,132,18,"Sāpi taṃ sarakaṃ sīsenādāya‘‘ amatosadhaṃ me laddhan’’ ti vadantī nivesanaṃ gantvā paṭhamaṃ puttassa mukhe kañjikaṃ osiñci, yakkho palāyi. "
  3342. 513342,113,3897,75,87,1,50,8,Itaro paṃsuṃ puñchanto uṭṭhāya‘‘ amma kimetan’’ ti āha.
  3343. 513343,113,3897,88,92,1,28,4,Tayā kataṃ tvameva jānissasi.
  3344. 513344,113,3897,93,102,1,53,7,"Ehi, tāta, tava dakkhiṇeyyānaṃ tesaṃ vippakāraṃ passāti. "
  3345. 513345,113,3897,103,108,1,29,5,So te disvā vippaṭisārī ahosi.
  3346. 513346,113,3897,109,148,1,212,29,"Atha naṃ mātā‘‘ tāta maṇḍabya, tvaṃ bālo dānassa mahapphalaṭṭhānaṃ na jānāsi, dakkhiṇeyyā nāma evarūpā na honti, mātaṅgapaṇḍitasadisāva honti, ito paṭṭhāya mā etesaṃ dussīlānaṃ dānamadāsi, sīlavantānaṃ dehī’’ ti vatvā āha– "
  3347. 513347,113,3898,2,4,1,0,0,21.
  3348. 513348,113,3899,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Maṇḍabya bālosi parittapañño, yo puññakkhettānamakovidosi; "
  3349. 513349,113,3900,2,8,1,53,5,"Mahakkasāvesu dadāsi dānaṃ, kiliṭṭhakammesu asaññatesu. "
  3350. 513350,113,3901,2,4,1,0,0,22.
  3351. 513351,113,3902,2,14,1,57,9,"‘ ‘ Jaṭā ca kesā ajinā nivatthā, jarūdapānaṃva mukhaṃ parūḷhaṃ; "
  3352. 513352,113,3903,2,11,1,61,8,"Pajaṃ imaṃ passatha dummarūpaṃ, na jaṭājinaṃ tāyati appapaññaṃ. "
  3353. 513353,113,3904,2,4,1,0,0,23.
  3354. 513354,113,3905,2,14,1,40,9,"‘ ‘ Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; "
  3355. 513355,113,3906,2,11,1,45,6,"Khīṇāsavā arahanto, tesu dinnaṃ mahapphalan’’ ti. "
  3356. 513356,113,3907,2,9,1,74,6,Tattha {mahakkasāvesū}ti mahākasāvesu mahantehi rāgakasāvādīhi samannāgatesu.
  3357. 513357,113,3907,10,24,1,80,12,"Jaṭā ca {kesā}ti tāta maṇḍabya, tava dakkhiṇeyyesu ekaccānaṃ kesā jaṭā katvā baddhā. "
  3358. 513358,113,3907,25,31,1,48,5,Ajinā {nivatthā}ti sakhurāni ajinacammāni nivatthā.
  3359. 513359,113,3907,32,41,1,75,8,Jarūdapānaṃ {vā}ti tiṇagahanena jiṇṇakūpo viya mukhaṃ dīghamassutāya parūḷhaṃ.
  3360. 513360,113,3907,42,50,1,68,8,Pajaṃ iman ti imaṃ evarūpaṃ anañjitāmaṇḍitalūkhavesaṃ pajaṃ passatha.
  3361. 513361,113,3907,51,68,1,127,16,"Na jaṭājinan ti etaṃ jaṭājinaṃ imaṃ appapaññaṃ pajaṃ tāyituṃ na sakkoti, sīlapaññāṇatapokammāneva imesaṃ sattānaṃ patiṭṭhā honti. "
  3362. 513362,113,3907,69,117,1,348,42,"Yesan ti yasmā yesaṃ ete rajjanadussanamuyhanasabhāvā rāgādayo aṭṭhavatthukā ca avijjā virājitā vigatā, vigatattāyeva ca etesaṃ kilesānaṃ ye khīṇāsavā arahanto, tesu dinnaṃ mahapphalaṃ, tasmā tvaṃ, tāta, ito paṭṭhāya evarūpānaṃ dussīlānaṃ adatvā ye loke aṭṭhasamāpattilābhino pañcābhiññā dhammikasamaṇabrāhmaṇā ca paccekabuddhā ca santi, tesaṃ dānaṃ dehi. "
  3363. 513363,113,3907,118,138,1,168,17,"Ehi, tāta, tava kulūpake amatosadhaṃ pāyetvā aroge karissāmāti vatvā ucchiṭṭhakañjikaṃ gāhāpetvā udakacāṭiyaṃ pakkhipitvā soḷasannaṃ brāhmaṇasahassānaṃ mukhesu āsiñcāpesi. "
  3364. 513364,113,3908,2,6,1,32,4,Ekeko paṃsuṃ puñchantova uṭṭhahi.
  3365. 513365,113,3908,7,20,1,68,9,Atha ne brāhmaṇā‘‘ imehi caṇḍālucchiṭṭhakaṃ pītan’’ ti abrāhmaṇe kariṃsu.
  3366. 513366,113,3908,21,35,1,110,13,"Te lajjitā bārāṇasito nikkhamitvā majjharaṭṭhaṃ gantvā majjharañño santike vasiṃsu, maṇḍabyo pana tattheva vasi. "
  3367. 513367,113,3908,36,48,1,120,12,Tadā vettavatīnagaraṃ upanissāya vettavatīnadītīre jātimanto nāmeko brāhmaṇo pabbajito jātiṃ nissāya mahantaṃ mānamakāsi.
  3368. 513368,113,3908,49,66,1,93,13,Mahāsatto‘‘ etassa mānaṃ bhindissāmī’’ ti taṃ ṭhānaṃ gantvā tassa santike uparisote vāsaṃ kappesi.
  3369. 513369,113,3908,67,84,1,110,13,So ekadivasaṃ dantakaṭṭhaṃ khāditvā‘‘ imaṃ dantakaṭṭhaṃ jātimantassa jaṭāsu laggatū’’ ti adhiṭṭhāya nadiyaṃ pātesi.
  3370. 513370,113,3908,85,91,1,41,6,Taṃ tassa udakaṃ ācamantassa jaṭāsu laggi.
  3371. 513371,113,3908,92,126,1,144,21,"So taṃ disvāva‘‘ nassa vasalā’’ ti vatvā‘‘ kuto ayaṃ kāḷakaṇṇī āgato, upadhāressāmi nan’’ ti uddhaṃsotaṃ gacchanto mahāsattaṃ disvā‘‘ kiṃjātikosī’’ ti pucchi."
  3372. 513372,113,3908,127,133,1,13,2,‘‘ Caṇḍālosmī’’ ti.
  3373. 513373,113,3908,134,144,1,35,5,‘‘ Tayā nadiyā dantakaṭṭhaṃ pātitan’’ ti ?
  3374. 513374,113,3908,145,153,1,11,3,"‘‘ Āma, mayā’’ ti."
  3375. 513375,113,3908,154,201,1,236,33,"‘‘ Nassa, vasala, caṇḍāla kāḷakaṇṇi mā idha vasi, heṭṭhāsote vasāhī’’ ti vatvā heṭṭhāsote vasantenapi tena pātite dantakaṭṭhe paṭisotaṃ āgantvā jaṭāsu laggante so‘‘ nassa vasala, sace idha vasissasi, sattame divase sattadhā muddhā phalissatī’’ ti āha. "
  3376. 513376,113,3909,2,24,1,140,16,"Mahāsatto ‘‘ sacāhaṃ etassa kujjhissāmi, sīlaṃ me arakkhitaṃ bhavissati, upāyenevassa mānaṃ bhindissāmī’’ ti sattame divase sūriyuggamanaṃ nivāresi. "
  3377. 513377,113,3909,25,42,1,98,12,"Manussā ubbāḷhā jātimantaṃ tāpasaṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, tumhe sūriyuggamanaṃ na dethā’’ ti pucchiṃsu. "
  3378. 513378,113,3909,43,45,1,6,2,So āha–
  3379. 513379,113,3909,46,64,1,77,12,"‘‘ na me taṃ kammaṃ, nadītīre paneko caṇḍālo vasati, tassetaṃ kammaṃ bhavissatī’’ ti. "
  3380. 513380,113,3909,65,82,1,82,10,"Manussā mahāsattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tumhe, bhante, sūriyuggamanaṃ na dethā’’ ti pucchiṃsu."
  3381. 513381,113,3909,83,89,1,10,2,‘‘ Āmāvuso’’ ti.
  3382. 513382,113,3909,90,96,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti.
  3383. 513383,113,3909,97,117,1,125,15,"‘‘ Tumhākaṃ kulūpako tāpaso maṃ niraparādhaṃ abhisapi, tasmiṃ āgantvā khamāpanatthāya mama pādesu patite sūriyaṃ vissajjessāmī’’ ti. "
  3384. 513384,113,3909,118,136,1,113,14,Te gantvā taṃ kaḍḍhantā ānetvā mahāsattassa pādamūle nipajjāpetvā khamāpetvā āhaṃsu‘‘ sūriyaṃ vissajjetha bhante’’ ti.
  3385. 513385,113,3909,137,153,1,79,10,"‘‘ Na sakkā vissajjetuṃ, sacāhaṃ vissajjessāmi, imassa sattadhā muddhā phalissatī’’ ti."
  3386. 513386,113,3909,154,165,1,25,5,"‘‘ Atha, bhante, kiṃ karomā’’ ti? "
  3387. 513387,113,3909,166,191,1,133,17,So‘‘ mattikāpiṇḍaṃ āharathā’’ ti āharāpetvā‘‘ imaṃ tāpasassa sīse ṭhapetvā tāpasaṃ otāretvā udake ṭhapethā’’ ti ṭhapāpetvā sūriyaṃ vissajjesi.
  3388. 513388,113,3909,192,201,1,75,8,"Sūriyarasmīhi pahaṭamatte mattikāpiṇḍo sattadhā bhijji, tāpaso udake nimujji. "
  3389. 513389,113,3910,2,42,1,203,28,Mahāsatto taṃ dametvā‘‘ kahaṃ nu kho dāni soḷasa brāhmaṇasahassāni vasantī’’ ti upadhārento‘‘ majjharañño santike’’ ti ñatvā‘‘ te damessāmī’’ ti iddhiyā gantvā nagarasāmante otaritvā pattaṃ ādāya nagare piṇḍāya cari.
  3390. 513390,113,3910,43,79,1,174,26,"Brāhmaṇā taṃ disvā‘‘ ayaṃ idha ekaṃ dve divase vasantopi amhe appatiṭṭhe karissatī’’ ti vegena gantvā‘‘ mahārāja, māyākāro eko vijjādharo coro āgato, gaṇhāpetha nan’’ ti rañño ārocesuṃ. "
  3391. 513391,113,3910,80,88,1,25,4,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  3392. 513392,113,3910,89,98,1,84,9,Mahāsattopi missakabhattaṃ ādāya aññataraṃ kuṭṭaṃ nissāya pīṭhikāya nisinno bhuñjati.
  3393. 513393,113,3910,99,112,1,111,12,Atha naṃ aññavihitakaṃ āhāraṃ paribhuñjamānameva raññā pahitapurisā asinā gīvaṃ paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ.
  3394. 513394,113,3910,113,118,1,34,5,So kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti.
  3395. 513395,113,3910,119,125,1,48,6,Imasmiṃ kira jātake bodhisatto koṇḍadamako ahosi.
  3396. 513396,113,3910,126,131,1,52,5,So teneva paratantiyuttabhāvena jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  3397. 513397,113,3910,132,141,1,95,9,Devatā kujjhitvā sakalameva majjharaṭṭhaṃ uṇhaṃ kukkuḷavassaṃ vassāpetvā raṭṭhaṃ araṭṭhamakaṃsu.
  3398. 513398,113,3910,142,144,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  3399. 513399,113,3911,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Upahacca manaṃ majjho, mātaṅgasmiṃ yasassine; "
  3400. 513400,113,3912,2,21,1,45,6,"Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahū’’ ti.( jā.2.19.96); "
  3401. 513401,113,3913,2,22,1,112,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na idāneva, pubbepi udeno pabbajite viheṭhesiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  3402. 513402,113,3913,23,37,1,63,9,"‘‘ tadā maṇḍabyo udeno ahosi, mātaṅgapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3403. 513403,113,3914,2,4,1,28,2,Mātaṅgajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  3404. 513404,113,3916,2,7,1,26,2,[ 498]2. Cittasambhūtajātakavaṇṇanā
  3405. 513405,113,3917,2,19,1,145,17,Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇan ti idaṃ satthā jetavane viharanto āyasmato mahākassapassa piyasaṃvāse dve saddhivihārike bhikkhū ārabbha kathesi.
  3406. 513406,113,3917,20,39,1,142,16,"Te kira aññamaññaṃ appaṭivibhattabhogā paramavissāsikā ahesuṃ, piṇḍāya carantāpi ekatova gacchanti, ekatova āgacchanti, vinā bhavituṃ na sakkonti. "
  3407. 513407,113,3917,40,46,1,63,6,Dhammasabhāyaṃ bhikkhū tesaṃyeva vissāsaṃ vaṇṇayamānā nisīdiṃsu.
  3408. 513408,113,3917,47,96,1,263,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, imesaṃ ekasmiṃ attabhāve vissāsikattaṃ, porāṇakapaṇḍitā tīṇi cattāri bhavantarāni gacchantāpi mittabhāvaṃ na vijahiṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3409. 513409,113,3918,2,9,1,62,7,Atīte avantiraṭṭhe ujjeniyaṃ avantimahārājā nāma rajjaṃ kāresi.
  3410. 513410,113,3918,10,15,1,38,5,Tadā ujjeniyā bahi caṇḍālagāmako ahosi.
  3411. 513411,113,3918,16,26,1,76,9,"Mahāsatto tattha nibbatti, aparopi satto tasseva mātucchāputto hutvā nibbatti. "
  3412. 513412,113,3918,27,36,1,43,8,"Tesu eko citto nāma ahosi, eko sambhūto nāma. "
  3413. 513413,113,3918,37,61,1,161,18,"Te ubhopi vayappattā caṇḍālavaṃsadhovanaṃ nāma sippaṃ uggaṇhitvā ekadivasaṃ‘‘ ujjenīnagaradvāre sippaṃ dassessāmā’’ ti eko uttaradvāre sippaṃ dassesi, eko pācīnadvāre. "
  3414. 513414,113,3918,62,73,1,78,9,"Tasmiñca nagare dve diṭṭhamaṅgalikāyo ahesuṃ, ekā seṭṭhidhītā, ekā purohitadhītā. "
  3415. 513415,113,3918,74,90,1,119,11,"Tā bahukhādanīyabhojanīyamālāgandhādīni gāhāpetvā‘‘ uyyānakīḷaṃ kīḷissāmā’’ ti ekā uttaradvārena nikkhami, ekā pācīnadvārena. "
  3416. 513416,113,3918,91,125,1,160,21,Tā te caṇḍālaputte sippaṃ dassente disvā‘‘ ke ete’’ ti pucchitvā‘‘ caṇḍālaputtā’’ ti sutvā‘‘ apassitabbayuttakaṃ vata passimhā’’ ti gandhodakena akkhīni dhovitvā nivattiṃsu.
  3417. 513417,113,3918,126,148,1,134,17,"Mahājano‘‘ are duṭṭhacaṇḍāla, tumhe nissāya mayaṃ amūlakāni surābhattādīni na labhimhā’’ ti te ubhopi bhātike pothetvā anayabyasanaṃ pāpesi. "
  3418. 513418,113,3919,2,60,1,437,47,"Te paṭiladdhasaññā uṭṭhāya aññamaññassa santikaṃ gacchantā ekasmiṃ ṭhāne samāgantvā aññamaññassa taṃ dukkhuppattiṃ ārocetvā roditvā paridevitvā‘‘ kinti karissāmā’’ ti mantetvā‘‘ imaṃ amhākaṃ jātiṃ nissāya dukkhaṃ uppannaṃ, caṇḍālakammaṃ kātuṃ na sakkhissāma, jātiṃ paṭicchādetvā brāhmaṇamāṇavavaṇṇena takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhissāmā’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā tattha gantvā dhammantevāsikā hutvā disāpāmokkhācariyassa santike sippaṃ paṭṭhapesuṃ. "
  3419. 513419,113,3919,61,75,1,80,10,Jambudīpatale‘‘ dve kira caṇḍālā jātiṃ paṭicchādetvā sippaṃ uggaṇhantī’’ ti sūyittha.
  3420. 513420,113,3919,76,85,1,66,8,"Tesu cittapaṇḍitassa sippaṃ niṭṭhitaṃ, sambhūtassa na tāva niṭṭhāti. "
  3421. 513421,113,3920,2,14,1,76,8,Athekadivasaṃ eko gāmavāsī‘‘ brāhmaṇavācanakaṃ karissāmī’’ ti ācariyaṃ nimantesi.
  3422. 513422,113,3920,15,22,1,52,7,Tameva rattiṃ devo vassitvā magge kandarādīni pūresi.
  3423. 513423,113,3920,23,52,1,173,23,"Ācariyo pātova cittapaṇḍitaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, ahaṃ gantuṃ na sakkhissāmi, tvaṃ māṇavehi saddhiṃ gantā maṅgalaṃ vatvā tumhehi laddhaṃ bhuñjitvā amhehi laddhaṃ āharā’’ ti pesesi. "
  3424. 513424,113,3920,53,63,1,33,6,So‘‘ sādhū’’ ti māṇavake gahetvā gato.
  3425. 513425,113,3920,64,78,1,95,13,"Yāva māṇavā nhāyanti ceva mukhāni ca dhovanti, tāva manussā pāyāsaṃ vaḍḍhetvā nibbātūti ṭhapesuṃ. "
  3426. 513426,113,3920,79,84,1,44,5,Māṇavā tasmiṃ anibbuteyeva āgantvā nisīdiṃsu.
  3427. 513427,113,3920,85,92,1,56,7,Manussā dakkhiṇodakaṃ datvā tesaṃ purato pātiyo ṭhapesuṃ.
  3428. 513428,113,3920,93,116,1,129,17,"Sambhūto luddhadhātuko viya hutvā‘‘ sītalo’’ ti saññāya pāyāsapiṇḍaṃ ukkhipitvā mukhe ṭhapesi, so tassa ādittaayoguḷo viya mukhaṃ dahi. "
  3429. 513429,113,3920,117,134,1,94,12,So kampamāno satiṃ anupaṭṭhāpetvā cittapaṇḍitaṃ oloketvā caṇḍālabhāsāya eva‘‘ khaḷu khaḷū’’ ti āha .
  3430. 513430,113,3920,135,149,1,75,10,Sopi tatheva satiṃ anupaṭṭhāpetvā caṇḍālabhāsāya eva‘‘ niggala niggalā’’ ti āha.
  3431. 513431,113,3920,150,162,1,54,8,Māṇavā aññamaññaṃ oloketvā‘‘ kiṃ bhāsā nāmesā’’ ti vadiṃsu.
  3432. 513432,113,3920,163,166,1,28,3,Cittapaṇḍito maṅgalaṃ abhāsi.
  3433. 513433,113,3920,167,203,1,191,25,"Māṇavā bahi nikkhamitvā vaggavaggā hutvā tattha tattha nisīditvā bhāsaṃ sodhentā‘‘ caṇḍālabhāsā’’ ti ñatvā‘‘ are duṭṭhacaṇḍālā, ettakaṃ kālaṃ‘ brāhmaṇāmhā’ ti vatvā vañcayitthā’’ ti ubhopi te pothayiṃsu. "
  3434. 513434,113,3920,204,231,1,125,18,"Atheko sappuriso‘‘ apethā’’ ti vāretvā‘‘ ayaṃ tumhākaṃ jātiyā doso, gacchatha katthaci deseva pabbajitvā jīvathā’’ ti te ubho uyyojesi. "
  3435. 513435,113,3920,232,237,1,46,5,Māṇavā tesaṃ caṇḍālabhāvaṃ ācariyassa ārocesuṃ.
  3436. 513436,113,3921,2,16,1,119,14,Tepi araññaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā na cirasseva tato cavitvā nerañjarāya tīre migiyā kucchismiṃ nibbattiṃsu.
  3437. 513437,113,3921,17,28,1,84,10,"Te mātukucchito nikkhantakālato paṭṭhāya ekatova vicaranti, vinā bhavituṃ na sakkonti. "
  3438. 513438,113,3921,29,54,1,189,23,"Te ekadivasaṃ gocaraṃ gahetvā ekasmiṃ rukkhamūle sīsena sīsaṃ, siṅgena siṅgaṃ, tuṇḍena tuṇḍaṃ allīyāpetvā romanthayamāne ṭhite disvā eko luddako sattiṃ khipitvā ekappahāreneva jīvitā voropesi. "
  3439. 513439,113,3921,55,61,1,54,5,Tato cavitvā nammadānadītīre ukkusayoniyaṃ nibbattiṃsu.
  3440. 513440,113,3921,62,79,1,137,16,"Tatrāpi vuddhippatte gocaraṃ gahetvā sīsena sīsaṃ, tuṇḍena tuṇḍaṃ allīyāpetvā ṭhite disvā eko yaṭṭhiluddako ekappahāreneva bandhitvā vadhi. "
  3441. 513441,113,3921,80,89,1,74,9,Tato pana cavitvā cittapaṇḍito kosambiyaṃ purohitassa putto hutvā nibbatti.
  3442. 513442,113,3921,90,95,1,55,5,Sambhūtapaṇḍito uttarapañcālarañño putto hutvā nibbatti.
  3443. 513443,113,3921,96,102,1,56,6,Te nāmaggahaṇadivasato paṭṭhāya attano jātiṃ anussariṃsu.
  3444. 513444,113,3921,103,116,1,127,12,"Tesu sambhūtapaṇḍito nirantaraṃ sarituṃ asakkonto catutthaṃ caṇḍālajātimeva anussarati, cittapaṇḍito paṭipāṭiyā catassopi jātiyo. "
  3445. 513445,113,3921,117,130,1,130,12,So soḷasavassakāle nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññaṃ nibbattetvā jhānasukhena vītināmento vasi.
  3446. 513446,113,3921,131,145,1,136,13,Sambhūtapaṇḍitopi pitu accayena chattaṃ ussāpetvā chattamaṅgaladivaseyeva mahājanamajjhe maṅgalagītaṃ katvā udānavasena dve gāthā abhāsi.
  3447. 513447,113,3921,146,161,1,81,11,Taṃ sutvā‘‘ amhākaṃ rañño maṅgalagītan’’ ti orodhāpi gandhabbāpi tameva gītaṃ gāyanti.
  3448. 513448,113,3921,162,175,1,75,9,Anukkameneva‘‘ rañño piyagītan’’ ti sabbepi nagaravāsino manussā tameva gāyanti.
  3449. 513449,113,3922,2,59,1,400,47,"Cittapaṇḍitopi himavantapadese vasantoyeva‘‘ kiṃ nu kho mama bhātikena sambhūtena chattaṃ laddhaṃ, udāhu na vā’’ ti upadhārento laddhabhāvaṃ ñatvā‘‘ navarajjaṃ tāva idāni gantvāpi bodhetuṃ na sakkhissāmi, mahallakakāle naṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ kathetvā pabbājessāmī’’ ti cintetvā paṇṇāsa vassāni agantvā rañño puttadhītāhi vaḍḍhitakāle iddhiyā gantvā uyyāne otaritvā maṅgalasilāpaṭṭe suvaṇṇapaṭimā viya nisīdi. "
  3450. 513450,113,3922,60,69,1,58,9,Tasmiṃ khaṇe eko dārako taṃ gītaṃ gāyanto dārūni uddharati.
  3451. 513451,113,3922,70,73,1,24,3,Cittapaṇḍito taṃ pakkosi.
  3452. 513452,113,3922,74,78,1,27,4,So āgantvā vanditvā aṭṭhāsi.
  3453. 513453,113,3922,79,82,1,12,3,Atha naṃ āha–
  3454. 513454,113,3922,83,99,1,64,11,"‘‘ tvaṃ pātova paṭṭhāya imameva gītaṃ gāyasi, kiṃ aññaṃ na jānāsī’’ ti."
  3455. 513455,113,3922,100,120,1,85,13,"‘‘ Bhante, aññānipi bahūni jānāmi, imāni pana dve rañño piyagītāni, tasmā imāneva gāyāmī’’ ti."
  3456. 513456,113,3922,121,132,1,45,7,‘‘ Atthi pana rañño gītassa paṭigītaṃ gāyanto’’ ti?
  3457. 513457,113,3922,133,140,1,16,3,‘‘ Natthi bhante’’ ti.
  3458. 513458,113,3922,141,151,1,42,6,‘‘ Sakkhissasi pana tvaṃ paṭigītaṃ gāyitun’’ ti?
  3459. 513459,113,3922,152,159,1,22,3,‘‘ Jānanto sakkhissāmī’’ ti.
  3460. 513460,113,3922,160,194,1,169,25,"‘‘ Tena hi tvaṃ raññā dvīsu gītesu gāyitesu idaṃ tatiyaṃ katvā gāyassū’’ ti gītaṃdatvā‘‘ gantvā rañño santike gāyissasi, rājā te pasīditvā mahantaṃ issariyaṃ dassatī’’ ti uyyojesi. "
  3461. 513461,113,3923,2,81,1,371,51,"So sīghaṃ mātu santikaṃ gantvā attānaṃ alaṅkārāpetvā rājadvāraṃ gantvā‘‘ eko kira dārako tumhehi saddhiṃ paṭigītaṃ gāyissatī’’ ti rañño ārocāpetvā‘‘ āgacchatū’’ ti vutte gantvā vanditvā‘‘ tvaṃ kira, tāta, paṭigītaṃ gāyissasī’’ ti puṭṭho‘‘ āma, deva, sabbaṃ rājaparisaṃ sannipātethā’’ ti sannipatitāya parisāya rājānaṃ āha‘‘ tumhe tāva, deva, tumhākaṃ gītaṃ gāyatha, athāhaṃ paṭigītaṃ gāyissāmī’’ ti. "
  3462. 513462,113,3923,82,84,1,19,2,Rājā gāthādvayamāha–
  3463. 513463,113,3924,2,4,1,0,0,24.
  3464. 513464,113,3925,2,14,1,63,9,"‘ ‘ Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; "
  3465. 513465,113,3926,2,8,1,59,5,"Passāmi sambhūtaṃ mahānubhāvaṃ, sakammunā puññaphalūpapannaṃ. "
  3466. 513466,113,3927,2,4,1,0,0,25.
  3467. 513467,113,3928,2,14,1,63,9,"‘ ‘ Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; "
  3468. 513468,113,3929,2,14,1,63,9,"Kaccinnu cittassapi evamevaṃ, iddho mano tassa yathāpi mayhan’’ ti. "
  3469. 513469,113,3930,2,25,1,183,20,"Tattha na kammunā kiñcana {moghamatthī}ti sukatadukkaṭesu kammesu kiñcana ekakammampi moghaṃ nāma natthi, nipphalaṃ na hoti, vipākaṃ datvāva nassatīti aparāpariyavedanīyakammaṃ sandhāyāha. "
  3470. 513470,113,3930,26,45,1,153,17,"Sambhūtan ti attānaṃ vadati, passāmahaṃ āyasmantaṃ sambhūtaṃ sakena kammena puññaphalūpapannaṃ, sakammaṃ nissāya puññaphalena upapannaṃ taṃ passāmīti attho. "
  3471. 513471,113,3930,46,77,1,190,28,"Kaccinnu {cittassapī}ti mayañhi dvepi janā ekato hutvā na ciraṃ sīlaṃ rakkhimha, ahaṃ tāva tassa phalena mahantaṃ yasaṃ patto, kacci nu kho me bhātikassa cittassapi evameva mano iddho samiddhoti. "
  3472. 513472,113,3931,2,8,1,49,6,Tassa gītāvasāne dārako gāyanto tatiyaṃ gāthamāha–
  3473. 513473,113,3932,2,4,1,0,0,26.
  3474. 513474,113,3933,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; "
  3475. 513475,113,3934,2,15,1,63,10,"Cittampi jānāhi tatheva deva, iddho mano tassa yathāpi tuyhan’’ ti. "
  3476. 513476,113,3935,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā rājā catutthaṃ gāthamāha–
  3477. 513477,113,3936,2,4,1,0,0,27.
  3478. 513478,113,3937,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Bhavaṃ nu citto sutamaññato te, udāhu te koci naṃ etadakkhā; "
  3479. 513479,113,3938,2,15,1,62,10,"Gāthā sugītā na mamatthi kaṅkhā, dadāmi te gāmavaraṃ satañcā’’ ti. "
  3480. 513480,113,3939,2,19,1,109,15,Tattha sutamaññato {te}ti ahaṃ sambhūtassa bhātā citto nāmāti vadantassa cittasseva nu te santikā sutanti attho.
  3481. 513481,113,3939,20,34,1,88,14,Koci nan ti udāhu mayā sambhūtassa rañño bhātā citto diṭṭhoti koci te etamatthaṃ ācikkhi.
  3482. 513482,113,3939,35,45,1,60,8,"{Sugītā}ti sabbathāpi ayaṃ gāthā sugītā, natthettha mama kaṅkhā. "
  3483. 513483,113,3939,46,54,1,56,7,Gāmavaraṃ {satañcā}ti gāmavarānaṃ te sataṃ dadāmīti vadati.
  3484. 513484,113,3940,2,7,1,30,4,Tato dārako pañcamaṃ gāthamāha–
  3485. 513485,113,3941,2,4,1,0,0,28.
  3486. 513486,113,3942,2,16,1,57,11,"‘ ‘ Na cāhaṃ citto sutamaññato me, isī ca me etamatthaṃ asaṃsi; "
  3487. 513487,113,3943,2,15,1,63,10,"Gantvāna rañño paṭigāhi gāthaṃ, api te varaṃ attamano dadeyyā’’ ti. "
  3488. 513488,113,3944,2,13,1,78,11,Tattha etamatthan ti tumhākaṃ uyyāne nisinno eko isi mayhaṃ etamatthaṃ ācikkhi.
  3489. 513489,113,3945,2,23,1,109,16,"Taṃ sutvā rājā‘‘ so mama bhātā citto bhavissati, idāneva naṃ gantvā passissāmī’’ ti purise āṇāpento gāthādvayamāha– "
  3490. 513490,113,3946,2,4,1,0,0,29.
  3491. 513491,113,3947,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yojentu ve rājarathe, sukate cittasibbane; "
  3492. 513492,113,3948,2,8,1,47,5,"Kacchaṃ nāgānaṃ bandhatha, gīveyyaṃ paṭimuñcatha. "
  3493. 513493,113,3949,2,4,1,0,0,30.
  3494. 513494,113,3950,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Āhaññantu bherimudiṅgasaṅkhe, sīghāni yānāni ca yojayantu; "
  3495. 513495,113,3951,2,13,1,66,8,"Ajjevahaṃ assamaṃ taṃ gamissaṃ, yattheva dakkhissamisiṃ nisinnan’’ ti. "
  3496. 513496,113,3952,2,6,1,27,3,Tattha {āhaññantū}ti āhanantu.
  3497. 513497,113,3952,7,12,1,26,5,Assamaṃ tan ti taṃ assamaṃ.
  3498. 513498,113,3953,2,20,1,159,18,So evaṃ vatvā rathaṃ abhiruyha sīghaṃ gantvā uyyānadvāre rathaṃ ṭhapetvā cittapaṇḍitaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno tuṭṭhamānaso aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  3499. 513499,113,3954,2,4,1,0,0,31.
  3500. 513500,113,3955,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Suladdhalābho vata me ahosi, gāthā sugītā parisāya majjhe; "
  3501. 513501,113,3956,2,12,1,58,7,"Svāhaṃ isiṃ sīlavatūpapannaṃ, disvā patīto sumanohamasmī’’ ti. "
  3502. 513502,113,3957,2,22,1,164,17,"Tassattho – suladdhalābho vata mayhaṃ chattamaṅgaladivase parisāya majjhe gītagāthā sugītāva ahosi, svāhaṃ ajja sīlavatasampannaṃ isiṃ disvā pītisomanassappatto jātoti. "
  3503. 513503,113,3958,2,20,1,127,13,So cittapaṇḍitassa diṭṭhakālato paṭṭhāya somanassappatto‘‘ bhātikassa me pallaṅkaṃ attharathā’’ tiādīni āṇāpento navamaṃ gāthamāha–
  3504. 513504,113,3959,2,4,1,0,0,32.
  3505. 513505,113,3960,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭiggaṇhātu no bhavaṃ; "
  3506. 513506,113,3961,2,13,1,51,8,"Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavan’’ ti. "
  3507. 513507,113,3962,2,11,1,68,7,Tattha {agghe}ti atithino dātabbayuttakasmiṃ agghe bhavantaṃ āpucchāma.
  3508. 513508,113,3962,12,20,1,46,7,Kurutu {no}ti imaṃ no agghaṃ bhavaṃ paṭiggaṇhātu.
  3509. 513509,113,3963,2,11,1,78,9,Evaṃ madhurapaṭisanthāraṃ katvā rajjaṃ majjhe bhinditvā dento itaraṃ gāthamāha–
  3510. 513510,113,3964,2,4,1,0,0,33.
  3511. 513511,113,3965,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Rammañca te āvasathaṃ karontu, nārīgaṇehi paricārayassu; "
  3512. 513512,113,3966,2,11,1,53,6,"Karohi okāsamanuggahāya, ubhopimaṃ issariyaṃ karomā’’ ti. "
  3513. 513513,113,3967,2,15,1,110,13,Tattha imaṃ issariyan ti kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagare rajjaṃ majjhe bhinditvā dvepi janā karoma anubhavāma.
  3514. 513514,113,3968,2,12,1,69,10,Tassa taṃ vacanaṃ sutvā cittapaṇḍito dhammaṃ desento cha gāthā abhāsi–
  3515. 513515,113,3969,2,4,1,0,0,34.
  3516. 513516,113,3970,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Disvā phalaṃ duccaritassa rāja, attho suciṇṇassa mahāvipākaṃ; "
  3517. 513517,113,3971,2,11,1,60,8,"Attānameva paṭisaṃyamissaṃ, na patthaye putta pasuṃ dhanaṃ vā. "
  3518. 513518,113,3972,2,4,1,0,0,35.
  3519. 513519,113,3973,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dasevimā vassadasā, maccānaṃ idha jīvitaṃ; "
  3520. 513520,113,3974,2,9,1,43,6,"Apattaññeva taṃ odhiṃ, naḷo chinnova sussati. "
  3521. 513521,113,3975,2,4,1,0,0,36.
  3522. 513522,113,3976,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā ratī kā dhanesanā; "
  3523. 513523,113,3977,2,10,1,44,7,"Kiṃ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā. "
  3524. 513524,113,3978,2,4,1,0,0,37.
  3525. 513525,113,3979,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sohaṃ evaṃ pajānāmi, maccu me nappamajjati; "
  3526. 513526,113,3980,2,8,1,40,5,"Antakenādhipannassa , kā ratī kā dhanesanā. "
  3527. 513527,113,3981,2,4,1,0,0,38.
  3528. 513528,113,3982,2,13,1,55,7,"‘ ‘ Jāti narānaṃ adhamā janinda, caṇḍālayoni dvipadākaniṭṭhā; "
  3529. 513529,113,3983,2,9,1,54,6,"Sakehi kammehi supāpakehi, caṇḍālagabbhe avasimha pubbe. "
  3530. 513530,113,3984,2,4,1,0,0,39.
  3531. 513531,113,3985,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Caṇḍālāhumha avantīsu, migā nerañjaraṃ pati; "
  3532. 513532,113,3986,2,10,1,45,5,"Ukkusā nammadātīre, tyajja brāhmaṇakhattiyā’’ ti. "
  3533. 513533,113,3987,2,18,1,107,12,"Tattha {duccaritassā}ti mahārāja, tvaṃ sucaritasseva phalaṃ jānāsi, ahaṃ pana duccaritassapi phalaṃ passāmiyeva. "
  3534. 513534,113,3987,19,28,1,80,9,Mayañhi ubho duccaritassa phalena ito catutthe attabhāve caṇḍālayoniyaṃ nibbattā.
  3535. 513535,113,3987,29,63,1,234,31,"Tattha na ciraṃ sīlaṃ rakkhitvā tassa phalena tvaṃ khattiyakule nibbatto, ahaṃ brāhmaṇakule, evāhaṃ duccaritassa ca phalaṃ suciṇṇassa ca mahāvipākaṃ disvā attānameva sīlasaṃyamena paṭisaṃyamissaṃ, puttaṃ vā pasuṃ vā dhanaṃ vā na patthemi. "
  3536. 513536,113,3988,2,28,1,258,24,"Dasevimā {vassadasā}ti mahārāja, mandadasakaṃ khiḍḍādasakaṃ vaṇṇadasakaṃ baladasakaṃ paññādasakaṃ hānidasakaṃ pabbhāradasakaṃ vaṅkadasakaṃ momūhadasakaṃ sayanadasakanti imesañhi dasannaṃ dasakānaṃ vasena daseva vassadasā imesaṃ maccānaṃ idha manussaloke jīvitaṃ. "
  3537. 513537,113,3988,29,46,1,101,16,"Tayidaṃ na niyamena sabbā eva etā dasā pāpuṇāti, atha kho appattaññeva taṃ odhiṃ naḷo chinnova sussati. "
  3538. 513538,113,3988,47,75,1,238,25,"Yepi sakalaṃ vassasataṃ jīvanti, tesampi mandadasake pavattā rūpārūpadhammā vicchinditvā ātape khittanaḷo viya tattheva sussanti antaradhāyanti, taṃ odhiṃ atikkamitvā khiḍḍādasakaṃ na pāpuṇanti, tathā khiṭṭādasakādīsu pavattā vaṇṇadasakādīni. "
  3539. 513539,113,3989,2,36,1,204,27,"{Tatthā}ti tasmiṃ evaṃ sussamāne jīvite kā pañca kāmaguṇe nissāya abhinandī, kā kāyakīḷādivasena khiḍḍā, kā somanassavasena rati, kā dhanesanā, kiṃ me puttehi, kiṃ dārehi, muttosmi tamhā puttadārabandhanāti attho. "
  3540. 513540,113,3989,37,42,1,58,4,{Antakenādhipannassā}ti jīvitantakarena maccunā abhibhūtassa.
  3541. 513541,113,3989,43,48,1,42,4,{Dvipadākaniṭṭhā}ti dvipadānaṃ antare lāmakā.
  3542. 513542,113,3989,49,54,1,30,4,{Avasimhā}ti dvepi mayaṃ vasimha.
  3543. 513543,113,3990,2,24,1,146,18,"{Caṇḍālāhumhā}ti mahārāja, ito pubbe catutthaṃ jātiṃ avantiraṭṭhe ujjeninagare caṇḍālā ahumha, tato cavitvā nerañjarāya nadiyā tīre ubhopi migā ahumha. "
  3544. 513544,113,3990,25,45,1,154,19,"Tattha dvepi amhe ekasmiṃ rukkhamūle aññamaññaṃ nissāya ṭhite eko luddako ekeneva sattipahārena jīvitā voropesi, tato cavitvā nammadānadītīre kurarā ahumha. "
  3545. 513545,113,3990,46,65,1,130,17,"Tatrāpi no nissāya ṭhite eko nesādo ekappahāreneva bandhitvā jīvitakkhayaṃ pāpesi, tato cavitvā te mayaṃ ajja brāhmaṇakhattiyā jātā. "
  3546. 513546,113,3990,66,75,1,59,8,"Ahaṃ kosambiyaṃ brāhmaṇakule nibbatto, tvaṃ idha rājā jātoti. "
  3547. 513547,113,3991,2,17,1,135,15,Evamassa atīte lāmakajātiyo pakāsetvā idāni imissāpi jātiyā āyusaṅkhāraparittataṃ dassetvā puññesu ussāhaṃ janento catasso gāthā abhāsi–
  3548. 513548,113,3992,2,4,1,0,0,40.
  3549. 513549,113,3993,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; "
  3550. 513550,113,3994,2,10,1,57,7,"Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhudrayāni. "
  3551. 513551,113,3995,2,4,1,0,0,41.
  3552. 513552,113,3996,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; "
  3553. 513553,113,3997,2,10,1,58,7,"Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhapphalāni. "
  3554. 513554,113,3998,2,4,1,0,0,42.
  3555. 513555,113,3999,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; "
  3556. 513556,113,4000,2,10,1,55,7,"Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni rajassirāni. "
  3557. 513557,113,4001,2,4,1,0,0,43.
  3558. 513558,113,4002,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Upanīyati jīvitamappamāyu, vaṇṇaṃ jarā hanti narassa jiyyato; "
  3559. 513559,113,4003,2,13,1,61,8,"Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammaṃ nirayūpapattiyā’’ ti. "
  3560. 513560,113,4004,2,12,1,60,7,"Tattha {upanīyatī}ti mahārāja, idaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ upagacchati. "
  3561. 513561,113,4004,13,24,1,122,10,"Idañhi imesaṃ sattānaṃ appamāyu sarasaparittatāyapi ṭhitiparittatāyapi parittakaṃ, sūriyuggamane tiṇagge ussāvabindusadisaṃ. "
  3562. 513562,113,4004,25,38,1,73,12,Na santi {tāṇā}ti na hi jarāya maraṇaṃ upanītassa puttādayo tāṇā nāma honti.
  3563. 513563,113,4004,39,45,1,34,6,Mameta vākyan ti mama etaṃ vacanaṃ.
  3564. 513564,113,4004,46,56,1,89,9,{Mākāsī}ti mā rūpādikāmaguṇahetu pamādaṃ āpajjitvā nirayādīsu dukkhavaḍḍhanāni kammāni kari.
  3565. 513565,113,4004,57,60,1,31,2,{Dukkhapphalānī}ti dukkhavipākāni.
  3566. 513566,113,4004,61,65,1,39,3,{Rajassirānī}ti kilesarajena okiṇṇasīsāni.
  3567. 513567,113,4004,66,73,1,53,7,Vaṇṇan ti jīramānassa narassa sarīravaṇṇaṃ jarā hanti.
  3568. 513568,113,4004,74,79,1,50,4,{Nirayūpapattiyā}ti nirassāde niraye uppajjanatthāya.
  3569. 513569,113,4005,2,11,1,56,8,Evaṃ mahāsatte kathente rājā tussitvā tisso gāthā abhāsi–
  3570. 513570,113,4006,2,4,1,0,0,44.
  3571. 513571,113,4007,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, yathā isī bhāsasi evametaṃ; "
  3572. 513572,113,4008,2,12,1,57,9,"Kāmā ca me santi anapparūpā, te duccajā mādisakena bhikkhu. "
  3573. 513573,113,4009,2,4,1,0,0,45.
  3574. 513574,113,4010,2,13,1,66,9,"‘ ‘ Nāgo yathā paṅkamajjhe byasanno, passaṃ thalaṃ nābhisambhoti gantuṃ; "
  3575. 513575,113,4011,2,9,1,58,6,"Evampahaṃ kāmapaṅke byasanno, na bhikkhuno maggamanubbajāmi. "
  3576. 513576,113,4012,2,4,1,0,0,46.
  3577. 513577,113,4013,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Yathāpi mātā ca pitā ca puttaṃ, anusāsare kinti sukhī bhaveyya; "
  3578. 513578,113,4014,2,16,1,67,11,"Evampi maṃ tvaṃ anusāsa bhante, yathā ciraṃ pecca sukhī bhaveyyan’’ ti. "
  3579. 513579,113,4015,2,9,1,49,5,Tattha {anapparūpā}ti aparittajātikā bahū aparimitā.
  3580. 513580,113,4015,10,31,1,117,17,"Te duccajā {mādisakenā}ti bhātika, tvaṃ kilese pahāya ṭhito, ahaṃ pana kāmapaṅke nimuggo, tasmā mādisakena te kāmā duccajā."
  3581. 513581,113,4015,32,45,1,67,9,‘‘ Nāgo yathā’’ ti iminā attano kāmapaṅke nimuggabhāvassa upamaṃ dasseti.
  3582. 513582,113,4015,46,54,1,54,7,Tattha {byasanno}ti visanno anupaviṭṭho ayameva vā pāṭho.
  3583. 513583,113,4015,55,71,1,111,14,"Maggan ti tumhākaṃ ovādānusāsanīmaggaṃ nānubbajāmi pabbajituṃ na sakkomi, idheva pana me ṭhitassa ovādaṃ dethāti. "
  3584. 513584,113,4015,72,75,1,22,2,{Anusāsare}ti anusāsanti.
  3585. 513585,113,4016,2,6,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha–
  3586. 513586,113,4017,2,4,1,0,0,47.
  3587. 513587,113,4018,2,14,1,54,10,"‘ ‘ No ce tuvaṃ ussahase janinda, kāme ime mānusake pahātuṃ; "
  3588. 513588,113,4019,2,11,1,61,8,"Dhammiṃ baliṃ paṭṭhapayassu rāja, adhammakāro tava māhu raṭṭhe. "
  3589. 513589,113,4020,2,4,1,0,0,48.
  3590. 513590,113,4021,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Dūtā vidhāvantu disā catasso, nimantakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; "
  3591. 513591,113,4022,2,9,1,56,6,"Te annapānena upaṭṭhahassu, vatthena senāsanapaccayena ca. "
  3592. 513592,113,4023,2,4,1,0,0,49.
  3593. 513593,113,4024,2,12,1,55,7,"‘ ‘ Annena pānena pasannacitto, santappaya samaṇabrāhmaṇe ca; "
  3594. 513594,113,4025,2,11,1,60,8,"Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, anindito saggamupehi ṭhānaṃ. "
  3595. 513595,113,4026,2,4,1,0,0,50.
  3596. 513596,113,4027,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Sace ca taṃ rāja mado saheyya, nārīgaṇehi paricārayantaṃ; "
  3597. 513597,113,4028,2,11,1,58,8,"Imameva gāthaṃ manasī karohi, bhāsesi cenaṃ parisāya majjhe. "
  3598. 513598,113,4029,2,4,1,0,0,51.
  3599. 513599,113,4030,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Abbhokāsasayo jantu, vajantyā khīrapāyito; "
  3600. 513600,113,4031,2,11,1,43,6,"Parikiṇṇo suvānehi, svājja rājāti vuccatī’’ ti. "
  3601. 513601,113,4032,2,6,1,26,3,Tattha {ussahase}ti ussahasi.
  3602. 513602,113,4032,7,16,1,64,9,Dhammiṃ balin ti dhammena samena anatirittaṃ baliṃ gaṇhāti attho.
  3603. 513603,113,4032,17,25,1,87,7,{Adhammakāro}ti porāṇakarājūhi ṭhapitaṃ vinicchayadhammaṃ bhinditvā pavattā adhammakiriyā.
  3604. 513604,113,4032,26,31,1,55,4,{Nimantakā}ti dhammikasamaṇabrāhmaṇe nimantetvā pakkosakā.
  3605. 513605,113,4032,32,36,1,39,4,Yathānubhāvan ti yathābalaṃ yathāsattiṃ.
  3606. 513606,113,4032,37,43,1,44,6,Imameva gāthan ti idāni vattabbaṃ sandhāyāha.
  3607. 513607,113,4032,44,46,1,18,2,Tatrāyaṃ adhippāyo–
  3608. 513608,113,4032,47,121,1,500,62,"‘‘ mahārāja, sace taṃ mado abhibhaveyya, sace te nārīgaṇaparivutassa rūpādayo vā kāmaguṇe rajjasukhaṃ vā ārabbha māno uppajjeyya, athevaṃ cinteyyāsi‘ ahaṃ pure caṇḍālayoniyaṃ nibbatto channassa tiṇakuṭimattassapi abhāvā abbhokāsasayo ahosiṃ, tadā hi me mātā caṇḍālī araññaṃ dārupaṇṇādīnaṃ atthāya gacchantī maṃ kukkuragaṇassa majjhe abbhokāse nipajjāpetvā attano khīraṃ pāyetvā gacchati, sohaṃ kukkurehi parivārito tehiyeva saddhiṃ sunakhiyā khīraṃ pivitvā vaḍḍhito, evaṃ nīcajacco hutvā ajja rājā nāma jāto’ ti."
  3609. 513609,113,4032,122,165,1,247,36,"‘ Iti kho, tvaṃ mahārāja, iminā atthena attānaṃ ovadanto yo so pubbe abbhokāsasayo jantu araññe vajantiyā caṇḍāliyā ito cito ca anusañcarantiyā sunakhiyā ca khīraṃ pāyito sunakhehi parikiṇṇo vaḍḍhito, so ajja rājāti vuccatī’ ti imaṃ gāthaṃ bhāseyyāsī’’ ti. "
  3610. 513610,113,4033,2,38,1,205,30,"Evaṃ mahāsatto tassa ovādaṃ datvā‘‘ dinno te mayā ovādo, idāni tvaṃ pabbaja vā mā vā, attanāva attano kammassa vipākaṃ paṭisevissatī’’ ti vatvā ākāse uppatitvā tassa matthake pādarajaṃ pātento himavantameva gato. "
  3611. 513611,113,4033,39,51,1,105,11,Rājāpi taṃ disvā uppannasaṃvego jeṭṭhaputtassa rajjaṃ datvā balakāyaṃ nivattetvā himavantābhimukho pāyāsi.
  3612. 513612,113,4033,52,63,1,105,11,Mahāsatto tassāgamanaṃ ñatvā isigaṇaparivuto āgantvā taṃ ādāya gantvā pabbājetvā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi.
  3613. 513613,113,4033,64,67,1,26,3,So jhānābhiññaṃ nibbattesi.
  3614. 513614,113,4033,68,73,1,35,5,Iti te ubhopi brahmalokūpagā ahesuṃ.
  3615. 513615,113,4034,2,25,1,154,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā tīṇi cattāri bhavantarāni gacchantāpi daḷhavissāsāva ahesun’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  3616. 513616,113,4034,26,40,1,69,9,"‘‘ tadā sambhūtapaṇḍito ānando ahosi, cittapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3617. 513617,113,4035,2,3,1,33,2,Cittasambhūtajātakavaṇṇanā dutiyā
  3618. 513618,113,4037,2,7,1,17,2,[ 499]3. Sivijātakavaṇṇanā
  3619. 513619,113,4038,2,14,1,82,10,Dūre apassaṃ {therovā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi.
  3620. 513620,113,4038,15,19,1,43,4,Taṃ aṭṭhakanipāte sivijātake vitthāritameva.
  3621. 513621,113,4038,20,33,1,91,12,"Tadā pana rājā sattame divase sabbaparikkhāre datvā anumodanaṃ yāci, satthā akatvāva pakkāmi. "
  3622. 513622,113,4038,34,51,1,77,11,"Rājā bhuttapātarāso vihāraṃ gantvā‘‘ kasmā, bhante, anumodanaṃ na karitthā’’ ti āha. "
  3623. 513623,113,4038,52,84,1,102,15,"Satthā‘‘ aparisuddhā, mahārāja, parisā’’ ti vatvā‘‘ na ve kadariyā devalokaṃ vajantī’’ ti( dha. pa.177) gāthāya dhammaṃ desesi. "
  3624. 513624,113,4038,85,94,1,96,9,Rājā pasīditvā satasahassagghanakena sīveyyakena uttarāsaṅgena tathāgataṃ pūjetvā nagaraṃ pāvisi.
  3625. 513625,113,4038,95,127,1,219,25,"Punadivase dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, kosalarājā asadisadānaṃ datvā tādisenapi dānena atitto dasabalena dhamme desite puna satasahassagghanakaṃ sīveyyakavatthaṃ adāsi, yāva atitto vata āvuso dānena rājā’’ ti. "
  3626. 513626,113,4038,128,186,1,356,41,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ bhikkhave, bāhirabhaṇḍaṃ nāma sudinnaṃ, porāṇakapaṇḍitā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā devasikaṃ chasatasahassapariccāgena dānaṃ dadamānāpi bāhiradānena atittā‘ piyassa dātā piyaṃ labhatī’ ti sampattayācakānaṃ akkhīni uppāṭetvā adaṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3627. 513627,113,4039,2,22,1,130,15,"Atīte siviraṭṭhe ariṭṭhapuranagare sivimahārāje rajjaṃ kārente mahāsatto tassa putto hutvā nibbatti,‘‘ sivikumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  3628. 513628,113,4039,23,60,1,324,36,So vayappatto takkasilaṃ gantvā uggahitasippo āgantvā pitu sippaṃ dassetvā uparajjaṃ labhitvā aparabhāge pitu accayena rājā hutvā agatigamanaṃ pahāya dasa rājadhamme akopetvā dhammena rajjaṃ kāretvā catūsu dvāresu nagaramajjhe nivesanadvāre cāti cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ chasatasahassapariccāgena mahādānaṃ pavattesi.
  3629. 513629,113,4039,61,69,1,76,8,Aṭṭhamiyaṃ cātuddasiyaṃ pannarasiyañca niccaṃ dānasālaṃ gantvā dānaṃ olokesi.
  3630. 513630,113,4039,70,138,1,510,60,"So ekadā puṇṇamadivase pātova samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno attanā dinnadānaṃ āvajjento bāhiravatthuṃ attanā adinnaṃ nāma adisvā‘‘ mayā bāhiravatthu adinnaṃ nāma natthi, na maṃ bāhiradānaṃ toseti, ahaṃ ajjhattikadānaṃ dātukāmo, aho vata ajja mama dānasālaṃ gatakāle kocideva yācako bāhiravatthuṃ ayācitvā ajjhattikassa nāmaṃ gaṇheyya, sace hi me koci hadayamaṃsassa nāmaṃ gaṇheyya, kaṇayena uraṃ paharitvā pasannaudakato sanāḷaṃ padumaṃ uddharanto viya lohitabindūni paggharantaṃ hadayaṃ nīharitvā dassāmi. "
  3631. 513631,113,4039,139,151,1,110,11,"Sace sarīramaṃsassa nāmaṃ gaṇheyya, avalekhanasatthakena telasiṅgaṃ likhanto viya sarīramaṃsaṃ otāretvā dassāmi. "
  3632. 513632,113,4039,152,164,1,95,11,"Sace lohitassa nāmaṃ gaṇheyya, yantamukhe pakkhanditvā upanītaṃ bhājanaṃ pūretvā lohitaṃ dassāmi. "
  3633. 513633,113,4039,165,191,1,150,22,"Sace vā pana koci‘ gehe me kammaṃ nappavattati, gehe me dāsakammaṃ karohī’ ti vadeyya, rājavesaṃ apanetvā bahi ṭhatvā attānaṃ sāvetvā dāsakammaṃ karissāmi. "
  3634. 513634,113,4039,192,209,1,98,14,"Sace me koci akkhino nāmaṃ gaṇheyya, tālamiñjaṃ nīharanto viya akkhīni uppāṭetvā dassāmī’’ ti cintesi. "
  3635. 513635,113,4040,2,4,1,6,2,Iti so–
  3636. 513636,113,4041,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yaṃkiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati; "
  3637. 513637,113,4042,2,20,1,47,7,"Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’’ ti.( cariyā.1.52)– "
  3638. 513638,113,4043,2,14,1,146,10,Cintetvā soḷasahi gandhodakaghaṭehi nhāyitvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā alaṅkatahatthikkhandhavaragato dānaggaṃ agamāsi.
  3639. 513639,113,4043,15,57,1,284,34,"Sakko tassa ajjhāsayaṃ viditvā‘‘ sivirājā‘ ajja sampattayācakānaṃ cakkhūni uppāṭetvā dassāmī’ ti cintesi, sakkhissati nu kho dātuṃ, udāhu no’’ ti tassa vimaṃsanatthāya jarāpatto andhabrāhmaṇo viya hutvā rañño dānaggagamanakāle ekasmiṃ unnatappadese hatthaṃ pasāretvā rājānaṃ jayāpetvā aṭṭhāsi. "
  3640. 513640,113,4043,58,72,1,64,9,"Rājā tadabhimukhaṃ vāraṇaṃ pesetvā‘‘ brāhmaṇa, kiṃ vadesī’’ ti pucchi. "
  3641. 513641,113,4043,73,102,1,184,22,"Atha naṃ sakko‘‘ mahārāja, tava dānajjhāsayaṃ nissāya samuggatena kittighosena sakalalokasannivāso nirantaraṃ phuṭo, ahaṃ andho, tvaṃ dvicakkhuko’’ ti vatvā cakkhuṃ yācanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3642. 513642,113,4044,2,4,1,0,0,52.
  3643. 513643,113,4045,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Dūre apassaṃ therova, cakkhuṃ yācitumāgato; "
  3644. 513644,113,4046,2,12,1,45,7,"Ekanettā bhavissāma, cakkhuṃ me dehi yācito’’ ti. "
  3645. 513645,113,4047,2,8,1,30,5,Tattha {dūre}ti ito dūre vasanto.
  3646. 513646,113,4047,9,12,1,22,2,{Thero}ti jarājiṇṇathero.
  3647. 513647,113,4047,13,24,1,69,9,"{Ekanettā}ti ekaṃ nettaṃ mayhaṃ dehi, evaṃ dvepi ekekanettā bhavissāmāti. "
  3648. 513648,113,4048,2,32,1,176,23,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ idānevāhaṃ pāsāde nisinno cintetvā āgato, aho me lābho, ajjeva me manoratho matthakaṃ pāpuṇissati, adinnapubbaṃ dānaṃ dassāmī’’ ti tuṭṭhamānaso dutiyaṃ gāthamāha– "
  3649. 513649,113,4049,2,4,1,0,0,53.
  3650. 513650,113,4050,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Kenānusiṭṭho idha māgatosi, vanibbaka cakkhupathāni yācituṃ; "
  3651. 513651,113,4051,2,13,1,63,8,"Suduccajaṃ yācasi uttamaṅgaṃ, yamāhu nettaṃ purisena‘ duccajan’ ti. "
  3652. 513652,113,4052,2,7,1,30,4,Tattha {vanibbakā}ti taṃ ālapati.
  3653. 513653,113,4052,8,12,1,35,3,{Cakkhupathānī}ti cakkhūnametaṃ nāmaṃ.
  3654. 513654,113,4052,13,24,1,41,6,{Yamāhū}ti yaṃ paṇḍitā‘‘ duccajan’’ ti kathenti.
  3655. 513655,113,4053,2,7,1,53,5,Ito paraṃ uttānasambandhagāthā pāḷinayeneva veditabbā–
  3656. 513656,113,4054,2,4,1,0,0,54.
  3657. 513657,113,4055,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti naṃ āhu manussaloke; "
  3658. 513658,113,4056,2,10,1,59,6,"Tenānusiṭṭho idha māgatosmi, vanibbako cakkhupathāni yācituṃ. "
  3659. 513659,113,4057,2,4,1,0,0,55.
  3660. 513660,113,4058,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Vanibbato mayha vaniṃ anuttaraṃ, dadāhi te cakkhupathāni yācito; "
  3661. 513661,113,4059,2,11,1,64,8,"Dadāhi me cakkhupathaṃ anuttaraṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. "
  3662. 513662,113,4060,2,4,1,0,0,56.
  3663. 513663,113,4061,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Yena atthena āgacchi, yamatthamabhipatthayaṃ; "
  3664. 513664,113,4062,2,10,1,47,7,"Te te ijjhantu saṅkappā, labha cakkhūni brāhmaṇa. "
  3665. 513665,113,4063,2,4,1,0,0,57.
  3666. 513666,113,4064,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Ekaṃ te yācamānassa, ubhayāni dadāmahaṃ; "
  3667. 513667,113,4065,2,15,1,72,10,"Sa cakkhumā gaccha janassa pekkhato, yadicchase tvaṃ tadate samijjhatū’’ ti. "
  3668. 513668,113,4066,2,6,1,29,3,Tattha {vanibbato}ti yācantassa.
  3669. 513669,113,4066,7,10,1,16,3,Vanin ti yācanaṃ.
  3670. 513670,113,4066,11,19,1,39,7,Te {te}ti te tava tassa atthassa saṅkappā.
  3671. 513671,113,4066,20,29,1,50,8,Sa {cakkhumā}ti so tvaṃ mama cakkhūhi cakkhumā hutvā.
  3672. 513672,113,4066,30,44,1,85,12,"Yadicchase tvaṃ tadate {samijjhatū}ti yaṃ tvaṃ mama santikā icchasi, taṃ te samijjhatūti. "
  3673. 513673,113,4067,2,36,1,189,26,Rājā ettakaṃ kathetvā‘‘ idheva mayā akkhīni uppāṭetvā dātuṃ asāruppan’’ ti cintetvā brāhmaṇaṃ ādāya antepuraṃ gantvā rājāsane nisīditvā sīvikaṃ nāma vejjaṃ pakkosāpetvā‘‘ akkhiṃ me sodhehī’’ ti āha.
  3674. 513674,113,4067,37,52,1,91,11,‘‘ Amhākaṃ kira rājā akkhīni uppāṭetvā brāhmaṇassa dātukāmo’’ ti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi.
  3675. 513675,113,4067,53,68,1,108,15,Atha senāpatiādayo rājavallabhā ca nāgarā ca orodhā ca sabbe sannipatitvā rājānaṃ vārentā tisso gāthā avocuṃ–
  3676. 513676,113,4068,2,4,1,0,0,58.
  3677. 513677,113,4069,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Mā no deva adā cakkhuṃ, mā no sabbe parākari; "
  3678. 513678,113,4070,2,9,1,40,6,"Dhanaṃ dehi mahārāja, muttā veḷuriyā bahū. "
  3679. 513679,113,4071,2,4,1,0,0,59.
  3680. 513680,113,4072,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yutte deva rathe dehi, ājānīye calaṅkate; "
  3681. 513681,113,4073,2,7,1,36,4,"Nāge dehi mahārāja, hemakappanavāsase. "
  3682. 513682,113,4074,2,4,1,0,0,60.
  3683. 513683,113,4075,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Yathā taṃ sivayo sabbe, sayoggā sarathā sadā; "
  3684. 513684,113,4076,2,11,1,44,6,"Samantā parikireyyuṃ, evaṃ dehi rathesabhā’’ ti. "
  3685. 513685,113,4077,2,6,1,27,3,Tattha {parākarī}ti pariccaji.
  3686. 513686,113,4077,7,27,1,130,17,"Akkhīsu hi dinnesu rajjaṃ tvaṃ na kāressasi, añño rājā bhavissati, evaṃ tayā mayaṃ pariccattā nāma bhavissāmāti adhippāyenevamāhaṃsu. "
  3687. 513687,113,4077,28,31,1,28,3,Parikireyyun ti parivāreyyuṃ.
  3688. 513688,113,4077,32,47,1,96,12,"Evaṃ {dehī}ti yathā taṃ avikalacakkhuṃ sivayo parivāreyyuṃ, evaṃ bāhiradhanamevassa dehi, mā akkhīni. "
  3689. 513689,113,4077,48,55,1,49,7,Akkhīsu hi dinnesu na taṃ sivayo parivāressantīti.
  3690. 513690,113,4078,2,8,1,28,5,Atha rājā tisso gāthā abhāsi–
  3691. 513691,113,4079,2,4,1,0,0,61.
  3692. 513692,113,4080,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; "
  3693. 513693,113,4081,2,9,1,44,6,"Bhūmyaṃ so patitaṃ pāsaṃ, gīvāyaṃ paṭimuñcati. "
  3694. 513694,113,4082,2,4,1,0,0,62.
  3695. 513695,113,4083,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yo ve dassanti vatvānaṃ, adāne kurute mano; "
  3696. 513696,113,4084,2,8,1,40,5,"Pāpā pāpataro hoti, sampatto yamasādhanaṃ. "
  3697. 513697,113,4085,2,4,1,0,0,63.
  3698. 513698,113,4086,2,15,1,45,11,"‘ ‘ Yañhi yāce tañhi dade, yaṃ na yāce na taṃ dade; "
  3699. 513699,113,4087,2,13,1,48,8,"Svāhaṃ tameva dassāmi, yaṃ maṃ yācati brāhmaṇo’’ ti. "
  3700. 513700,113,4088,2,6,1,29,3,Tattha {paṭimuñcatī}ti paveseti.
  3701. 513701,113,4088,7,14,1,45,6,Pāpā {pāpataro}ti lāmakāpi lāmakataro nāma hoti.
  3702. 513702,113,4088,15,25,1,88,10,Sampatto yamasādhanan ti yamassa āṇāpavattiṭṭhānaṃ ussadanirayaṃ esa pattoyeva nāma hoti.
  3703. 513703,113,4088,26,53,1,153,21,"Yañhi {yāce}ti yaṃ yācako yāceyya, dāyakopi tameva dadeyya, na ayācitaṃ, ayañca brāhmaṇo maṃ cakkhuṃ yācati, na muttādikaṃ dhanaṃ, tadevassāhaṃ dassāmīti vadati. "
  3704. 513704,113,4089,2,16,1,69,10,Atha naṃ amaccā‘‘ kiṃ patthetvā cakkhūni desī’’ ti pucchantā gāthamāhaṃsu–
  3705. 513705,113,4090,2,4,1,0,0,64.
  3706. 513706,113,4091,2,17,1,64,13,"‘ ‘ Āyuṃ nu vaṇṇaṃ nu sukhaṃ balaṃ nu, kiṃ patthayāno nu janinda desi; "
  3707. 513707,113,4092,2,13,1,61,8,"Kathañhi rājā sivinaṃ anuttaro, cakkhūni dajjā paralokahetū’’ ti. "
  3708. 513708,113,4093,2,17,1,128,13,"Tattha {paralokahetū}ti mahārāja, kathaṃ nāma tumhādiso paṇḍitapuriso sandiṭṭhikaṃ issariyaṃ pahāya paralokahetu cakkhūni dadeyyāti. "
  3709. 513709,113,4094,2,8,1,34,5,Atha nesaṃ kathento rājā gāthamāha–
  3710. 513710,113,4095,2,4,1,0,0,65.
  3711. 513711,113,4096,2,16,1,62,11,"‘ ‘ Na vāhametaṃ yasasā dadāmi, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; "
  3712. 513712,113,4097,2,15,1,60,10,"Satañca dhammo carito purāṇo, icceva dāne ramate mano mamā’’ ti. "
  3713. 513713,113,4098,2,10,1,29,7,Tattha na vāhan ti na ve ahaṃ.
  3714. 513714,113,4098,11,19,1,48,7,{Yasasā}ti dibbassa vā mānusassa vā yasassa kāraṇā.
  3715. 513715,113,4098,20,47,1,196,23,"Na {puttamicche}ti imassa cakkhudānassa phalena nevāhaṃ puttaṃ icchāmi, na dhanaṃ na raṭṭhaṃ, apica sataṃ paṇḍitānaṃ sabbaññubodhisattānaṃ esa āciṇṇo samāciṇṇo porāṇakamaggo, yadidaṃ pāramīpūraṇaṃ nāma. "
  3716. 513716,113,4098,48,64,1,122,15,"Na hi pāramiyo apūretvā bodhipallaṅke sabbaññutaṃ pāpuṇituṃ samattho nāma atthi, ahañca pāramiyo pūretvā buddho bhavitukāmo. "
  3717. 513717,113,4098,65,78,1,80,12,Icceva dāne ramate mano {mamā}ti iminā kāraṇena mama mano dāneyeva niratoti vadati.
  3718. 513718,113,4099,2,18,1,140,12,Sammāsambuddhopi dhammasenāpatisāriputtattherassa cariyāpiṭakaṃ desento‘‘ mayhaṃ dvīhi cakkhūhipi sabbaññutaññāṇameva piyataran’’ ti dīpetuṃ āha–
  3719. 513719,113,4100,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Na me dessā ubho cakkhū, attānaṃ me na dessiyaṃ; "
  3720. 513720,113,4101,2,20,1,50,7,"Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsahan’’ ti.( cariyā.1.66); "
  3721. 513721,113,4102,2,14,1,105,12,Mahāsattassa pana kathaṃ sutvā amaccesu appaṭibhāṇesu ṭhitesu mahāsatto sīvikaṃ vejjaṃ gāthāya ajjhabhāsi–
  3722. 513722,113,4103,2,4,1,0,0,66.
  3723. 513723,113,4104,2,16,1,63,12,"‘ ‘ Sakhā ca mitto ca mamāsi sīvika, susikkhito sādhu karohi me vaco; "
  3724. 513724,113,4105,2,13,1,67,8,"Uddharitvā cakkhūni mamaṃ jigīsato, hatthesu ṭhapehi vanibbakassā’’ ti. "
  3725. 513725,113,4106,2,21,1,104,16,"Tassattho – samma sīvika, tvaṃ mayhaṃ sahāyo ca mitto ca vejjasippe cāsi susikkhito, sādhu me vacanaṃ karohi. "
  3726. 513726,113,4106,22,35,1,116,13,Mama jigīsato upadhārentassa olokentasseva tālamiñjaṃ viya me akkhīni uddharitvā imassa yācakassa hatthesu ṭhapehīti.
  3727. 513727,113,4107,2,18,1,64,10,"Atha naṃ sīviko āha‘‘ cakkhudānaṃ nāma bhāriyaṃ, upadhārehi, devā’’ ti. "
  3728. 513728,113,4107,19,35,1,79,12,"Sīvika, upadhāritaṃ mayā, tvaṃ mā papañcaṃ karohi, mā mayā saddhiṃ bahuṃ kathehīti. "
  3729. 513729,113,4107,36,50,1,82,10,So cintesi‘‘ ayuttaṃ mādisassa susikkhitassa vejjassa rañño akkhīsu satthapātanan’’ ti.
  3730. 513730,113,4107,51,67,1,132,12,"So nānābhesajjāni ghaṃsitvā bhesajjacuṇṇena nīluppalaṃ paribhāvetvā dakkhiṇakkhiṃ upasiṅghāpesi, akkhi parivatti, dukkhavedanā uppajji."
  3731. 513731,113,4107,68,80,1,56,6,"‘‘ Sallakkhehi, mahārāja, paṭipākatikakaraṇaṃ mayhaṃ bhāro’’ ti."
  3732. 513732,113,4107,81,91,1,31,6,‘‘ Alañhi tāta mā papañcaṃ karī’’ ti.
  3733. 513733,113,4107,92,104,1,84,10,"So paribhāvetvā puna upasiṅghāpesi, akkhi akkhikūpato mucci, balavatarā vedanā udapādi."
  3734. 513734,113,4107,105,116,1,54,6,"‘‘ Sallakkhehi mahārāja, sakkomahaṃ paṭipākatikaṃ kātun’’ ti."
  3735. 513735,113,4107,117,125,1,19,4,‘‘ Mā papañcaṃ karī’’ ti.
  3736. 513736,113,4107,126,131,1,47,5,So tatiyavāre kharataraṃ paribhāvetvā upanāmesi.
  3737. 513737,113,4107,132,140,1,91,8,Akkhi osadhabalena paribbhamitvā akkhikūpato nikkhamitvā nhārusuttakena olambamānaṃ aṭṭhāsi.
  3738. 513738,113,4107,141,148,1,55,6,"Sallakkhehi narinda, puna pākatikakaraṇaṃ mayhaṃ balanti. "
  3739. 513739,113,4107,149,152,1,18,3,Mā papañcaṃ karīti.
  3740. 513740,113,4107,153,163,1,73,8,"Adhimattā vedanā udapādi, lohitaṃ pagghari, nivatthasāṭakā lohitena temiṃsu. "
  3741. 513741,113,4107,164,182,1,92,14,Orodhā ca amaccā ca rañño pādamūle patitvā‘‘ deva akkhīni mā dehī’’ ti mahāparidevaṃ parideviṃsu.
  3742. 513742,113,4108,2,16,1,53,9,"Rājā vedanaṃ adhivāsetvā‘‘ tāta, mā papañcaṃ karī’’ ti āha. "
  3743. 513743,113,4108,17,39,1,145,17,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti vāmahatthena akkhiṃ dhāretvā dakkhiṇahatthena satthakaṃ ādāya akkhisuttakaṃ chinditvā akkhiṃ gahetvā mahāsattassa hatthe ṭhapesi. "
  3744. 513744,113,4108,40,78,1,248,29,"So vāmakkhinā dakkhiṇakkhiṃ oloketvā vedanaṃ adhivāsetvā‘‘ ehi brāhmaṇā’’ ti brāhmaṇaṃ pakkositvā‘‘ mama ito akkhito sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena sabbaññutaññāṇakkhimeva piyataraṃ, tassa me idaṃ paccayo hotū’’ ti vatvā brāhmaṇassa akkhiṃ adāsi. "
  3745. 513745,113,4108,79,85,1,41,6,So taṃ ukkhipitvā attano akkhimhi ṭhapesi.
  3746. 513746,113,4108,86,92,1,59,6,Taṃ tassānubhāvena vikasitanīluppalaṃ viya hutvā patiṭṭhāsi.
  3747. 513747,113,4108,93,119,1,144,20,"Mahāsatto vāmakkhinā tassa taṃ akkhiṃ disvā‘‘ aho, sudinnaṃ mayā akkhidānan’’ ti anto samuggatāya pītiyā nirantaraṃ phuṭo hutvā itarampi akkhiṃ adāsi. "
  3748. 513748,113,4108,120,133,1,124,13,Sakko tampi attano akkhimhi ṭhapetvā rājanivesanā nikkhamitvā mahājanassa olokentasseva nagarā nikkhamitvā devalokameva gato.
  3749. 513749,113,4108,134,138,1,44,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā diyaḍḍhagāthamāha–
  3750. 513750,113,4109,2,4,1,0,0,67.
  3751. 513751,113,4110,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Codito sivirājena, sīviko vacanaṃkaro; "
  3752. 513752,113,4111,2,6,1,43,3,"Rañño cakkhūnuddharitvā, brāhmaṇassūpanāmayi; "
  3753. 513753,113,4112,2,12,1,43,7,"Sacakkhu brāhmaṇo āsi, andho rājā upāvisī’’ ti. "
  3754. 513754,113,4113,2,25,1,175,20,"Rañño na cirasseva akkhīni ruhiṃsu, ruhamānāni ca āvāṭabhāvaṃ appatvā kambalageṇḍukena viya uggatena maṃsapiṇḍena pūretvā cittakammarūpassa viya akkhīni ahesuṃ, vedanā pacchijji. "
  3755. 513755,113,4113,26,82,1,355,41,"Atha mahāsatto katipāhaṃ pāsāde vasitvā‘‘ kiṃ andhassa rajjena, amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā uyyānaṃ gantvā pabbajitvā samaṇadhammaṃ karissāmī’’ ti cintetvā amacce pakkosāpetvā tesaṃ tamatthaṃ ārocetvā‘‘ eko mukhadhovanādidāyako kappiyakārakova mayhaṃ santike bhavissati, sarīrakiccaṭṭhānesupi me rajjukaṃ bandhathā’’ ti vatvā sārathiṃ āmantetvā‘‘ rathaṃ yojehī’’ ti āha. "
  3756. 513756,113,4113,83,96,1,122,13,Amaccā panassa rathena gantuṃ adatvā suvaṇṇasivikāya naṃ netvā pokkharaṇītīre nisīdāpetvā ārakkhaṃ saṃvidhāya paṭikkamiṃsu.
  3757. 513757,113,4113,97,103,1,45,6,Rājā pallaṅkena nisinno attano dānaṃ āvajjesi.
  3758. 513758,113,4113,104,110,1,40,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa āsanaṃ uṇhaṃ ahosi.
  3759. 513759,113,4113,111,134,1,152,19,So āvajjento taṃ kāraṇaṃ disvā‘‘ mahārājassa varaṃ datvā cakkhuṃ paṭipākatikaṃ karissāmī’’ ti cintetvā tattha gantvā mahāsattassa avidūre aparāparaṃ caṅkami.
  3760. 513760,113,4113,135,141,1,40,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā āha–
  3761. 513761,113,4114,2,4,1,0,0,68.
  3762. 513762,113,4115,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tato so katipāhassa, uparūḷhesu cakkhusu; "
  3763. 513763,113,4116,2,8,1,42,5,"Sūtaṃ āmantayī rājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. "
  3764. 513764,113,4117,2,4,1,0,0,69.
  3765. 513765,113,4118,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yojehi sārathi yānaṃ, yuttañca paṭivedaya; "
  3766. 513766,113,4119,2,8,1,43,5,"Uyyānabhūmiṃ gacchāma, pokkharañño vanāni ca. "
  3767. 513767,113,4120,2,4,1,0,0,70.
  3768. 513768,113,4121,2,10,1,39,6,"‘ ‘ So ca pokkharaṇītīre, pallaṅkena upāvisi; "
  3769. 513769,113,4122,2,11,1,42,6,"Tassa sakko pāturahu, devarājā sujampatī’’ ti. "
  3770. 513770,113,4123,2,15,1,63,9,Sakkopi mahāsattena padasaddaṃ sutvā‘‘ ko eso’’ ti puṭṭho gāthamāha–
  3771. 513771,113,4124,2,4,1,0,0,71.
  3772. 513772,113,4125,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; "
  3773. 513773,113,4126,2,12,1,46,7,"Varaṃ varassu rājīsi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti."
  3774. 513774,113,4126,13,13,1,0,0,–
  3775. 513775,113,4127,2,6,1,25,4,Evaṃ vutte rājā gāthamāha–
  3776. 513776,113,4128,2,4,1,0,0,72.
  3777. 513777,113,4129,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Pahūtaṃ me dhanaṃ sakka, balaṃ koso canappako; "
  3778. 513778,113,4130,2,12,1,44,7,"Andhassa me sato dāni, maraṇaññeva ruccatī’’ ti. "
  3779. 513779,113,4132,2,19,1,96,12,"Tattha maraṇaññeva {ruccatī}ti devarāja, idāni mayhaṃ andhabhāvena maraṇameva ruccati, taṃ me dehīti. "
  3780. 513780,113,4133,2,23,1,95,15,"Atha naṃ sakko āha‘‘ sivirāja, kiṃ pana tvaṃ maritukāmo hutvā maraṇaṃ rocesi, udāhu andhabhāvenā’’ ti?"
  3781. 513781,113,4133,24,31,1,20,3,‘‘ Andhabhāvena devā’’ ti.
  3782. 513782,113,4133,32,63,1,179,23,"‘‘ Mahārāja, dānaṃ nāma na kevalaṃ samparāyatthameva dīyati, diṭṭhadhammatthāyapi paccayo hoti, tvañca ekaṃ cakkhuṃ yācito dve adāsi, tena saccakiriyaṃ karohī’’ ti kathaṃ samuṭṭhāpetvā āha– "
  3783. 513783,113,4134,2,4,1,0,0,73.
  3784. 513784,113,4135,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yāni saccāni dvipadinda, tāni bhāsassu khattiya; "
  3785. 513785,113,4136,2,12,1,48,7,"Saccaṃ te bhaṇamānassa, puna cakkhu bhavissatī’’ ti. "
  3786. 513786,113,4137,2,66,1,326,47,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sakka, sacesi mama cakkhuṃ dātukāmo, aññaṃ upāyaṃ mā kari, mama dānanissandeneva me cakkhu uppajjatū’’ ti vatvā sakkena‘‘ mahārāja, ahaṃ sakko devarājāpi na paresaṃ cakkhuṃ dātuṃ sakkomi, tayā dinnadānassa phaleneva te cakkhu uppajjissatī’’ ti vutte‘‘ tena hi mayā dānaṃ sudinnan’’ ti vatvā saccakiriyaṃ karonto gāthamāha– "
  3787. 513787,113,4138,2,4,1,0,0,74.
  3788. 513788,113,4139,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Ye maṃ yācitumāyanti, nānāgottā vanibbakā; "
  3789. 513789,113,4140,2,11,1,42,8,"Yopi maṃ yācate tattha, sopi me manaso piyo; "
  3790. 513790,113,4141,2,11,1,43,6,"Etena saccavajjena, cakkhu me upapajjathā’’ ti. "
  3791. 513791,113,4142,2,22,1,105,18,"Tattha ye man ti ye maṃ yācituṃ āgacchanti, tesu yācakesu āgacchantesu yopi maṃ yācate, sopi me manaso piyo. "
  3792. 513792,113,4142,23,44,1,129,18,"{Etenā}ti sace mama sabbepi yācakā piyā, saccamevetaṃ mayā vuttaṃ, etena me saccavacanena ekaṃ me cakkhu upapajjatha upapajjatūti āha. "
  3793. 513793,113,4143,2,7,1,49,5,Athassa vacanānantarameva paṭhamaṃ cakkhu udapādi.
  3794. 513794,113,4143,8,12,1,45,4,Tato dutiyassa uppajjanatthāya gāthādvayamāha–
  3795. 513795,113,4144,2,4,1,0,0,75.
  3796. 513796,113,4145,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Yaṃ maṃ so yācituṃ āgā, dehi cakkhunti brāhmaṇo; "
  3797. 513797,113,4146,2,8,1,44,5,"Tassa cakkhūni pādāsiṃ, brāhmaṇassa vanibbato. "
  3798. 513798,113,4147,2,4,1,0,0,76.
  3799. 513799,113,4148,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Bhiyyo maṃ āvisī pīti, somanassañcanappakaṃ; "
  3800. 513800,113,4149,2,11,1,44,6,"Etena saccavajjena, dutiyaṃ me upapajjathā’’ ti. "
  3801. 513801,113,4150,2,10,1,31,7,Tattha yaṃ man ti yo maṃ yācati.
  3802. 513802,113,4150,11,26,1,62,10,{So}ti so cakkhuvikalo brāhmaṇo‘‘ dehi me cakkhun’’ ti yācituṃ āgato.
  3803. 513803,113,4150,27,30,1,22,2,{Vanibbato}ti yācantassa.
  3804. 513804,113,4150,31,70,1,253,32,"Bhiyyo maṃ {āvisī}ti brāhmaṇassa cakkhūni datvā andhakālato paṭṭhāya tasmiṃ andhakāle tathārūpaṃ vedanaṃ agaṇetvā‘‘ aho sudinnaṃ me dānan’’ ti paccavekkhantaṃ maṃ bhiyyo atirekatarā pīti āvisi, mama hadayaṃ paviṭṭhā, somanassañca mama anantaṃ aparimāṇaṃ uppajji. "
  3805. 513805,113,4150,71,91,1,138,17,"{Etenā}ti sace mama tadā anappakaṃ pītisomanassaṃ uppannaṃ, saccamevetaṃ mayā vuttaṃ, etena me saccavacanena dutiyampi cakkhu upapajjatūti āha. "
  3806. 513806,113,4151,2,6,1,38,4,Taṅkhaṇaññeva dutiyampi cakkhu udapādi.
  3807. 513807,113,4151,7,15,1,48,7,"Tāni panassa cakkhūni neva pākatikāni, na dibbāni. "
  3808. 513808,113,4151,16,40,1,179,21,"Sakkabrāhmaṇassa hi dinnaṃ cakkhuṃ puna pākatikaṃ kātuṃ na sakkā, upahatavatthuno ca dibbacakkhu nāma na uppajjati, tāni panassa saccapāramitānubhāvena sambhūtāni cakkhūnīti vuttāni. "
  3809. 513809,113,4151,41,48,1,78,7,Tesaṃ uppattisamakālameva sakkānubhāvena sabbā rājaparisā sannipatitāva ahesuṃ.
  3810. 513810,113,4151,49,55,1,62,6,Athassa sakko mahājanamajjheyeva thutiṃ karonto gāthādvayamāha–
  3811. 513811,113,4152,2,4,1,0,0,77.
  3812. 513812,113,4153,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Dhammena bhāsitā gāthā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; "
  3813. 513813,113,4154,2,8,1,38,5,"Etāni tava nettāni, dibbāni paṭidissare. "
  3814. 513814,113,4155,2,4,1,0,0,78.
  3815. 513815,113,4156,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; "
  3816. 513816,113,4157,2,11,1,44,6,"Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhontu te’’ ti. "
  3817. 513817,113,4158,2,14,1,76,10,"Tattha dhammena {bhāsitā}ti mahārāja, imā te gāthā dhammena sabhāveneva bhāsitā. "
  3818. 513818,113,4158,15,18,1,29,2,{Dibbānī}ti dibbānubhāvayuttāni.
  3819. 513819,113,4158,19,22,1,26,2,{Paṭidissare}ti paṭidissanti.
  3820. 513820,113,4158,23,47,1,200,23,"Tirokuṭṭan ti mahārāja, imāni te cakkhūni devatānaṃ cakkhūni viya parakuṭṭaṃ paraselaṃ yaṃkiñci pabbatampi samatiggayha atikkamitvā samantā dasa disā yojanasataṃ rūpadassanaṃ anubhontu sādhentūti attho. "
  3821. 513821,113,4159,2,21,1,109,15,Iti so ākāse ṭhatvā mahājanamajjhe imā gāthā bhāsitvā‘‘ appamatto hohī’’ ti mahāsattaṃ ovaditvā devalokameva gato.
  3822. 513822,113,4159,22,32,1,94,9,Mahāsattopi mahājanaparivuto mahantena sakkārena nagaraṃ pavisitvā sucandakaṃ pāsādaṃ abhiruhi.
  3823. 513823,113,4159,33,39,1,59,6,Tena cakkhūnaṃ paṭiladdhabhāvo sakalasiviraṭṭhe pākaṭo jāto.
  3824. 513824,113,4159,40,48,1,73,7,Athassa dassanatthaṃ sakalaraṭṭhavāsino bahuṃ paṇṇākāraṃ gahetvā āgamiṃsu.
  3825. 513825,113,4159,49,94,1,315,36,"Mahāsatto‘‘ imasmiṃ mahājanasannipāte mama dānaṃ vaṇṇayissāmī’’ ti rājadvāre mahāmaṇḍapaṃ kāretvā samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno nagare bheriṃ carāpetvā sabbaseniyo sannipātetvā‘‘ ambho, siviraṭṭhavāsino imāni me dibbacakkhūni disvā ito paṭṭhāya dānaṃ adatvā mā bhuñjathā’’ ti dhammaṃ desento catasso gāthā abhāsi– "
  3826. 513826,113,4160,2,4,1,0,0,79.
  3827. 513827,113,4161,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Ko nīdha vittaṃ na dadeyya yācito, api visiṭṭhaṃ supiyampi attano; "
  3828. 513828,113,4162,2,11,1,63,8,"Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā, dibbāni nettāni mamajja passatha. "
  3829. 513829,113,4163,2,4,1,0,0,80.
  3830. 513830,113,4164,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; "
  3831. 513831,113,4165,2,8,1,41,5,"Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhonti me. "
  3832. 513832,113,4166,2,4,1,0,0,81.
  3833. 513833,113,4167,2,12,1,50,8,"‘ ‘ Na cāgamattā paramatthi kiñci, maccānaṃ idha jīvite; "
  3834. 513834,113,4168,2,10,1,51,7,"Datvāna mānusaṃ cakkhuṃ, laddhaṃ me cakkhuṃ amānusaṃ. "
  3835. 513835,113,4169,2,4,1,0,0,82.
  3836. 513836,113,4170,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Etampi disvā sivayo, detha dānāni bhuñjatha; "
  3837. 513837,113,4171,2,14,1,64,9,"Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, aninditā saggamupetha ṭhānan’’ ti. "
  3838. 513838,113,4172,2,8,1,27,5,Tattha {konīdhā}ti ko nu idha.
  3839. 513839,113,4172,9,14,1,34,5,Api visiṭṭhan ti uttamampi samānaṃ.
  3840. 513840,113,4172,15,22,1,48,6,{Cāgamattā}ti cāgapamāṇato aññaṃ varaṃ nāma natthi.
  3841. 513841,113,4172,23,28,1,30,4,Idha {jīvite}ti imasmiṃ jīvaloke.
  3842. 513842,113,4172,29,42,1,57,8,"‘‘ Idha jīvatan’’ tipi pāṭho, imasmiṃ loke jīvamānānanti attho. "
  3843. 513843,113,4172,43,61,1,96,13,"Amānusan ti dibbacakkhu mayā laddhaṃ, iminā kāraṇena veditabbametaṃ‘‘ cāgato uttamaṃ nāma natthī’’ ti. "
  3844. 513844,113,4172,62,70,1,53,7,Etampi {disvā}ti etaṃ mayā laddhaṃ dibbacakkhuṃ disvāpi.
  3845. 513845,113,4173,2,19,1,148,17,Iti imāhi catūhi gāthāhi dhammaṃ desetvā tato paṭṭhāya anvaddhamāsaṃ pannarasuposathesu mahājanaṃ sannipātāpetvā niccaṃ imāhi gāthāhi dhammaṃ desesi.
  3846. 513846,113,4173,20,29,1,69,9,Taṃ sutvā mahājano dānādīni puññāni katvā devalokaṃ pūrentova agamāsi.
  3847. 513847,113,4174,2,30,1,187,20,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā bāhiradānena asantuṭṭhā sampattayācakānaṃ attano cakkhūni uppāṭetvā adaṃsū’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–"
  3848. 513848,113,4174,31,52,1,107,14,"‘‘ tadā sīvikavejjo ānando ahosi, sakko anuruddho ahosi, sesaparisā buddhaparisā, sivirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3849. 513849,113,4175,2,4,1,24,2,Sivijātakavaṇṇanā tatiyā.
  3850. 513850,113,4177,2,7,1,22,2,[ 500]4. Sirīmantajātakavaṇṇanā
  3851. 513851,113,4178,2,4,1,0,0,83-103.
  3852. 513852,113,4178,5,24,1,76,9,Paññāyupetaṃ siriyā vihīnan ti ayaṃ sirīmantapañho mahāumaṅge( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  3853. 513853,113,4179,2,4,1,31,2,Sirīmantajātakavaṇṇanā catutthā.
  3854. 513854,113,4181,2,7,1,23,2,[ 501]5. Rohaṇamigajātakavaṇṇanā
  3855. 513855,113,4182,2,16,1,104,12,Ete yūthā {patiyantī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto āyasmato ānandassa jīvitapariccāgaṃ ārabbha kathesi.
  3856. 513856,113,4182,17,35,1,85,8,So panassa jīvitapariccāgo asītinipāte cūḷahaṃsajātake( jā.2.21.1 ādayo) dhanapāladamane āvi bhavissati.
  3857. 513857,113,4182,36,59,1,175,18,"Evaṃ tenāyasmatā satthu atthāya jīvite pariccatte dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, āyasmā ānando sekkhapaṭisambhidappatto hutvā dasabalassatthāya jīvitaṃ pariccajī’’ ti. "
  3858. 513858,113,4182,60,102,1,182,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mamatthāya jīvitaṃ pariccajiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3859. 513859,113,4183,2,11,1,75,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente khemā nāmassa aggamahesī ahosi.
  3860. 513860,113,4183,12,20,1,89,8,Tadā bodhisatto himavantapadese migayoniyaṃ nibbattitvā suvaṇṇavaṇṇo ahosi sobhaggappatto.
  3861. 513861,113,4183,21,33,1,103,10,"Kaniṭṭhopissa cittamigo nāma suvaṇṇavaṇṇova ahosi, kaniṭṭhabhaginīpissa sutanā nāma suvaṇṇavaṇṇāva ahosi. "
  3862. 513862,113,4183,34,40,1,41,6,Mahāsatto pana rohaṇo nāma migarājā ahosi.
  3863. 513863,113,4183,41,55,1,124,14,So himavante dve pabbatarājiyo atikkamitvā tatiyāya antare rohaṇaṃ nāma saraṃ nissāya asītimigasahassaparivāro vāsaṃ kappesi.
  3864. 513864,113,4183,56,61,1,32,5,So andhe jiṇṇe mātāpitaro posesi.
  3865. 513865,113,4183,62,100,1,257,30,"Atheko bārāṇasito avidūre nesādagāmavāsī nesādaputto himavantaṃ paviṭṭho mahāsattaṃ disvā attano gāmaṃ āgantvā aparabhāge kālaṃ karonto puttassārocesi‘‘ tāta, amhākaṃ kammabhūmiyaṃ asukasmiṃ nāma ṭhāne suvaṇṇavaṇṇo migo vasati, sace rājā puccheyya, katheyyāsī’’ ti. "
  3866. 513866,113,4184,2,8,1,51,6,Athekadivasaṃ khemā devī paccūsakāle supinaṃ addasa.
  3867. 513867,113,4184,9,31,1,173,20,"Evarūpo supino ahosi– suvaṇṇavaṇṇo migo āgantvā kañcanapīṭhe nisīditvā suvaṇṇakiṅkiṇikaṃ ākoṭento viya madhurassarena deviyā dhammaṃ deseti, sā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇāti. "
  3868. 513868,113,4184,32,50,1,102,13,"Migo dhammakathāya aniṭṭhitāya eva uṭṭhāya gacchati, sā‘‘ migaṃ gaṇhatha gaṇhathā’’ ti vadantīyeva pabujjhi. "
  3869. 513869,113,4184,51,73,1,129,16,"Paricārikāyo tassā saddaṃ sutvā‘‘ pihitadvāravātapānaṃ gehaṃ vātassapi okāso natthi, ayyā, imāya velāya migaṃ gaṇhāpetī’’ ti avahasiṃsu. "
  3870. 513870,113,4184,74,112,1,184,25,"Sā tasmiṃ khaṇe ‘‘ supino ayan’’ ti ñatvā cintesi‘‘ supinoti vutte rājā anādaro bhavissati,‘ dohaḷo uppanno’ ti vutte pana ādarena pariyesissati, suvaṇṇavaṇṇassa migassa dhammakathaṃ suṇissāmī’’ ti. "
  3871. 513871,113,4184,113,117,1,28,4,Sā gilānālayaṃ katvā nipajji.
  3872. 513872,113,4184,118,131,1,46,8,"Rājā āgantvā‘‘ bhadde, kiṃ te aphāsukan’’ ti pucchi."
  3873. 513873,113,4184,132,146,1,43,8,"‘‘ Deva, aññaṃ natthi, dohaḷo pana me uppanno’’ ti."
  3874. 513874,113,4184,147,155,1,19,4,‘‘ Kiṃ icchasi devī’’ ti?
  3875. 513875,113,4184,156,166,1,56,6,‘‘ Suvaṇṇavaṇṇassa dhammikamigassa dhammaṃ sotukāmā devā’’ ti.
  3876. 513876,113,4184,167,186,1,79,12,"‘‘ Bhadde, yaṃ natthi, tattha te dohaḷo uppanno, suvaṇṇavaṇṇo nāma migoyeva natthī’’ ti. "
  3877. 513877,113,4184,187,204,1,67,12,"So‘‘ sace na labhāmi, idheva me maraṇan’’ ti rañño piṭṭhiṃ datvā nipajji. "
  3878. 513878,113,4185,2,86,1,384,53,"Rājā ‘‘ sace atthi, labhissasī’’ ti parisamajjhe nisīditvā morajātake( jā.1.2.17 ādayo) vuttanayeneva amacce ca brāhmaṇe ca pucchitvā‘‘ suvaṇṇavaṇṇā migā nāma hontī’’ ti sutvā luddake sannipātetvā‘‘ evarūpo migo kena diṭṭho, kena suto’’ ti pucchitvā tena nesādaputtena pitu santikā sutaniyāmena kathite‘‘ samma, tassa te migassa ānītakāle mahantaṃ sakkāraṃ karissāmi, gaccha ānehi nan’’ ti vatvā paribbayaṃ datvā taṃ pesesi. "
  3879. 513879,113,4185,87,145,1,337,45,"Sopi‘‘ sacāhaṃ, deva, taṃ ānetuṃ na sakkhissāmi, cammamassa ānessāmi, taṃ ānetuṃ asakkonto lomānipissa ānessāmi, tumhe mā cintayitthā’’ ti vatvā attano nivesanaṃ gantvā puttadārassa paribbayaṃ datvā tattha gantvā taṃ migarājānaṃ disvā‘‘ kasmiṃ nu kho ṭhāne pāsaṃ oḍḍetvā imaṃ migarājānaṃ gaṇhituṃ sakkhissāmī’’ ti vīmaṃsanto pānīyatitthe okāsaṃ passi. "
  3880. 513880,113,4185,146,154,1,81,8,So daḷhaṃ cammayottaṃ vaṭṭetvā mahāsattassa pānīyapivanaṭṭhāne yaṭṭhipāsaṃ oḍḍesi.
  3881. 513881,113,4186,2,23,1,143,16,Punadivase mahāsatto asītiyā migasahassehi saddhiṃ gocaraṃ caritvā‘‘ pakatitittheyeva pānīyaṃ pivissāmī’’ ti tattha gantvā otarantoyeva pāse bajjhi.
  3882. 513882,113,4186,24,51,1,167,21,"So‘‘ sacāhaṃ idāneva baddharavaṃ ravissāmi, ñātigaṇā pānīyaṃ apivitvāva bhītā palāyissantī’’ ti cintetvā yaṭṭhiyaṃ allīyitvā attano vase vattetvā pānīyaṃ pivanto viya ahosi. "
  3883. 513883,113,4186,52,68,1,103,12,Atha asītiyā migasahassānaṃ pānīyaṃ pivitvā uttaritvā ṭhitakāle‘‘ pāsaṃ chindissāmī’’ ti tikkhattuṃ ākaḍḍhi.
  3884. 513884,113,4186,69,84,1,105,13,"Paṭhamavāre cammaṃ chijji, dutiyavāre maṃsaṃ chijji, tatiyavāre nhāruṃ chinditvā pāso aṭṭhiṃ āhacca aṭṭhāsi. "
  3885. 513885,113,4186,85,96,1,80,10,"So chindituṃ asakkonto baddharavaṃ ravi, migagaṇā bhāyitvā tīhi ghaṭāhi palāyiṃsu. "
  3886. 513886,113,4186,97,121,1,156,20,Cittamigo tiṇṇampi ghaṭānaṃ antare mahāsattaṃ adisvā‘‘ idaṃ bhayaṃ uppajjamānaṃ mama bhātu uppannaṃ bhavissatī’’ ti cintetvā tassa santikaṃ gantvā baddhaṃ passi.
  3887. 513887,113,4186,122,144,1,106,16,"Atha naṃ mahāsatto disvā‘‘ bhātika, mā idha tiṭṭha, sāsaṅkaṃ idaṃ ṭhānan’’ ti vatvā uyyojento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3888. 513888,113,4187,2,4,1,0,0,104.
  3889. 513889,113,4188,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Ete yūthā patiyanti, bhītā maraṇassa cittaka; "
  3890. 513890,113,4189,2,12,1,47,7,"Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā sahā’’ ti. "
  3891. 513891,113,4190,2,9,1,57,6,Tattha {ete}ti cakkhupathaṃ atikkamitvā dūragate sandhāyāha.
  3892. 513892,113,4190,10,16,1,43,4,"{Patiyantī}ti patigacchanti, palāyantīti attho. "
  3893. 513893,113,4190,17,21,1,21,3,{Cittakā}ti taṃ ālapati.
  3894. 513894,113,4190,22,37,1,81,13,"Tayā {sahā}ti tvaṃ etesaṃ mama ṭhāne ṭhatvā rājā hohi, ete tayā saddhiṃ jīvissantīti. "
  3895. 513895,113,4191,2,8,1,45,5,Tato ubhinnampi tisso ekantarikagāthāyo honti–
  3896. 513896,113,4192,2,4,1,0,0,105.
  3897. 513897,113,4193,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; "
  3898. 513898,113,4194,2,10,1,42,7,"Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. "
  3899. 513899,113,4195,2,4,1,0,0,106.
  3900. 513900,113,4196,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; "
  3901. 513901,113,4197,2,9,1,44,6,"Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. "
  3902. 513902,113,4198,2,4,1,0,0,107.
  3903. 513903,113,4199,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; "
  3904. 513904,113,4200,2,13,1,48,8,"Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitan’’ ti. "
  3905. 513905,113,4201,2,7,1,39,4,Tattha {rohaṇā}ti mahāsattaṃ nāmenālapati.
  3906. 513906,113,4201,8,16,1,44,5,"{Avakassatī}ti kaḍḍhayati, sokena vā kaḍḍhīyati . "
  3907. 513907,113,4201,17,47,1,195,26,"Te hi {nūnā}ti te amhākaṃ mātāpitaro ekaṃseneva dvīsupi amhesu idha matesu apariṇāyakā hutvā appaṭijaggiyamānā sussitvā marissanti, tasmā bhātika cittaka, gaccha tuvaṃ, tayā saha te jīvissantīti attho. "
  3908. 513908,113,4201,48,55,1,52,6,Idha {hissāmī}ti imasmiṃyeva ṭhāne jīvitaṃ jahissāmīti.
  3909. 513909,113,4202,2,12,1,80,9,Iti vatvā bodhisattassa dakkhiṇapassaṃ nissāya taṃ sandhāretvā assāsento aṭṭhāsi.
  3910. 513910,113,4202,13,36,1,150,19,Sutanāpi migapotikā palāyitvā migānaṃ antare ubho bhātike apassantī‘‘ idaṃ bhayaṃ mama bhātikānaṃ uppannaṃ bhavissatī’’ ti nivattitvā tesaṃ santikaṃ āgatā.
  3911. 513911,113,4202,37,43,1,50,6,Naṃ āgacchantiṃ disvā mahāsatto pañcamaṃ gāthamāha–
  3912. 513912,113,4203,2,4,1,0,0,108.
  3913. 513913,113,4204,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Gaccha bhīru palāyassu, kūṭe baddhosmi āyase; "
  3914. 513914,113,4205,2,12,1,47,7,"Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā sahā’’ ti. "
  3915. 513915,113,4206,2,14,1,74,10,"Tattha {bhīrū}ti mātugāmo nāma appamattakenapi bhāyati, tena naṃ evaṃ ālapati. "
  3916. 513916,113,4206,15,18,1,22,2,{Kūṭe}ti paṭicchannapāse.
  3917. 513917,113,4206,19,34,1,101,13,"{Āyase}ti so hi antoudake ayakkhandhaṃ koṭṭetvā tattha sāradāruṃ yaṭṭhiṃ bandhitvā oḍḍito, tasmā evamāha. "
  3918. 513918,113,4206,35,44,1,58,8,Tayā {sahā}ti te asītisahassā migā tayā saddhiṃ jīvissantīti.
  3919. 513919,113,4207,2,9,1,43,6,Tato paraṃ purimanayeneva tisso gāthā honti–
  3920. 513920,113,4208,2,4,1,0,0,109.
  3921. 513921,113,4209,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; "
  3922. 513922,113,4210,2,10,1,42,7,"Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. "
  3923. 513923,113,4211,2,4,1,0,0,110.
  3924. 513924,113,4212,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; "
  3925. 513925,113,4213,2,9,1,44,6,"Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. "
  3926. 513926,113,4214,2,4,1,0,0,111.
  3927. 513927,113,4215,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; "
  3928. 513928,113,4216,2,13,1,48,8,"Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitan’’ ti. "
  3929. 513929,113,4217,2,10,1,52,7,Tattha te hi {nūnā}ti idhāpi mātāpitaroyeva sandhāyāha.
  3930. 513930,113,4218,2,11,1,79,8,Sāpi tatheva paṭikkhipitvā mahāsattassa vāmapassaṃ nissāya assāsayamānā aṭṭhāsi.
  3931. 513931,113,4218,12,33,1,142,17,Luddopi te mige palāyante disvā baddharavañca sutvā‘‘ baddho bhavissati migarājā’’ ti daḷhaṃ kacchaṃ bandhitvā migamāraṇasattiṃ ādāya vegenāgacchi.
  3932. 513932,113,4218,34,40,1,49,6,Mahāsatto taṃ āgacchantaṃ disvā navamaṃ gāthamāha–
  3933. 513933,113,4219,2,4,1,0,0,112.
  3934. 513934,113,4220,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ayaṃ so luddako eti, luddarūpo sahāvudho; "
  3935. 513935,113,4221,2,13,1,42,8,"Yo no vadhissati ajja, usunā sattiyā apī’’ ti. "
  3936. 513936,113,4222,2,6,1,31,3,Tattha {luddarūpo}ti dāruṇajātiko.
  3937. 513937,113,4222,7,22,1,89,12,"Sattiyā {apī}ti sattiyāpi no paharitvā vadhissati, tasmā yāva so nāgacchati, tāva palāyathāti. "
  3938. 513938,113,4223,2,8,1,31,5,Taṃ disvāpi cittamigo na palāyi.
  3939. 513939,113,4223,9,17,1,77,8,Sutanā pana sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontī maraṇabhayabhītā thokaṃ palāyitvā–
  3940. 513940,113,4223,18,39,1,124,17,‘‘ ahaṃ dve bhātike pahāya kuhiṃ palāyissāmī’’ ti attano jīvitaṃ jahitvā nalāṭena maccuṃ ādāya punāgantvā bhātu vāmapasse aṭṭhāsi.
  3941. 513941,113,4223,40,45,1,44,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā dasamaṃ gāthamāha–
  3942. 513942,113,4224,2,4,1,0,0,113.
  3943. 513943,113,4225,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Sā muhuttaṃ palāyitvā, bhayaṭṭā bhayatajjitā; "
  3944. 513944,113,4226,2,10,1,46,5,"Sudukkaraṃ akarā bhīru, maraṇāyūpanivattathā’’ ti. "
  3945. 513945,113,4227,2,7,1,53,4,Tattha {maraṇāyūpanivattathā}ti maraṇatthāya upanivatti.
  3946. 513946,113,4228,2,43,1,226,33,"Luddopi āgantvā te tayo jane ekato ṭhite disvā mettacittaṃ uppādetvā ekakucchiyaṃ nibbattabhātaro viya te maññamāno cintesi‘‘ migarājā, tāva pāse baddho, ime pana dve janā hirottappabandhanena baddhā, kiṃ nu kho ime etassa hontī’’ ti? "
  3947. 513947,113,4228,44,48,1,28,4,Atha naṃ pucchanto gāthamāha–
  3948. 513948,113,4229,2,4,1,0,0,114.
  3949. 513949,113,4230,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Kiṃ nu teme migā honti, muttā baddhaṃ upāsare; "
  3950. 513950,113,4231,2,11,1,44,6,"Na taṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā’’ ti. "
  3951. 513951,113,4232,2,11,1,34,8,Tattha kiṃ nu {teme}ti kiṃ nu te ime.
  3952. 513952,113,4232,12,15,1,18,2,{Upāsare}ti upāsanti.
  3953. 513953,113,4233,2,6,1,26,3,Athassa bodhisatto ācikkhi–
  3954. 513954,113,4234,2,4,1,0,0,115.
  3955. 513955,113,4235,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Bhātaro honti me ludda, sodariyā ekamātukā; "
  3956. 513956,113,4236,2,11,1,44,6,"Na maṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā’’ ti. "
  3957. 513957,113,4237,2,9,1,54,7,So tassa vacanaṃ sutvā bhiyyosomattāya muducitto ahosi.
  3958. 513958,113,4237,10,41,1,222,25,"Cittamigarājā tassa muducittabhāvaṃ ñatvā‘‘ samma luddaka, mā tvaṃ etaṃ migarājānaṃ‘ migamattoyevā’ ti maññittha, ayañhi asītiyā migasahassānaṃ rājā sīlācārasampanno sabbasattesu muducitto mahāpañño andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti. "
  3959. 513959,113,4237,42,61,1,122,18,"Sace tvaṃ evarūpaṃ dhammikaṃ migaṃ māresi, etaṃ mārento mātāpitaro ca no mañca bhaginiñca meti amhe pañcapi jane māresiyeva. "
  3960. 513960,113,4237,62,75,1,85,11,Mayhaṃ pana bhātu jīvitaṃ dento pañcannampi janānaṃ jīvitadāyakosī’’ ti vatvā gāthamāha–
  3961. 513961,113,4238,2,4,1,0,0,116.
  3962. 513962,113,4239,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; "
  3963. 513963,113,4240,2,12,1,48,7,"Pañcannaṃ jīvitaṃ dehi, bhātaraṃ muñca luddakā’’ ti. "
  3964. 513964,113,4241,2,18,1,83,12,So tassa dhammakathaṃ sutvā pasannacitto‘‘ mā bhāyi sāmī’’ ti vatvā anantaraṃ gāthamāha–
  3965. 513965,113,4242,2,4,1,0,0,117.
  3966. 513966,113,4243,2,11,1,43,7,"‘ ‘ So vo ahaṃ pamokkhāmi, mātāpettibharaṃ migaṃ; "
  3967. 513967,113,4244,2,11,1,45,6,"Nandantu mātāpitaro, muttaṃ disvā mahāmigan’’ ti. "
  3968. 513968,113,4245,2,6,1,24,3,Tattha {vo}ti nipātamattaṃ.
  3969. 513969,113,4245,7,12,1,34,5,Muttan ti bandhanā muttaṃ passitvā.
  3970. 513970,113,4246,2,39,1,195,28,"Evañca pana vatvā cintesi‘‘ raññā dinnayaso mayhaṃ kiṃ karissati, sacāhaṃ imaṃ migarājānaṃ vadhissāmi, ayaṃ vā me pathavī bhijjitvā vivaraṃ dassati, asani vā me matthake patissati, vissajjessāmi nan’’ ti. "
  3971. 513971,113,4246,40,70,1,265,28,"So mahāsattaṃ upasaṅkamitvā yaṭṭhiṃ pātetvā cammayottaṃ chinditvā migarājānaṃ āliṅgitvā udakapariyante nipajjāpetvā muducittena saṇikaṃ pāsā mocetvā nhārūhi nhāruṃ, maṃsena maṃsaṃ, cammena cammaṃ samodhānetvā udakena lohitaṃ dhovitvā mettacittena punappunaṃ parimajji. "
  3972. 513972,113,4246,71,91,1,174,17,"Tassa mettānubhāveneva mahāsattassa pāramitānubhāvena ca sabbāni nhārumaṃsacammāni sandhīyiṃsu, pādo sañchannachavi sañchannalomo ahosi, asukaṭṭhāne baddho ahosītipi na paññāyi. "
  3973. 513973,113,4246,92,96,1,35,4,Mahāsatto sukhappatto hutvā aṭṭhāsi.
  3974. 513974,113,4246,97,105,1,71,8,Taṃ disvā cittamigo somanassajāto luddassa anumodanaṃ karonto gāthamāha–
  3975. 513975,113,4247,2,4,1,0,0,118.
  3976. 513976,113,4248,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; "
  3977. 513977,113,4249,2,11,1,46,6,"Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā mahāmigan’’ ti. "
  3978. 513978,113,4250,2,26,1,124,19,"Atha mahāsatto‘‘ kiṃ nu kho esa luddo maṃ gaṇhanto attano kāmena gaṇhi, udāhu aññassa āṇattiyā’’ ti cintetvā gahitakāraṇaṃ pucchi. "
  3979. 513979,113,4250,27,29,1,14,2,Luddaputto āha–
  3980. 513980,113,4250,30,58,1,145,21,"‘‘ sāmi, na mayhaṃ tumhehi kammaṃ atthi, rañño pana aggamahesī khemā nāma tumhākaṃ dhammakathaṃ sotukāmā, tadatthāya rañño āṇattiyā tvaṃ mayā gahito’’ ti. "
  3981. 513981,113,4250,59,78,1,107,15,"Samma, evaṃ sante maṃ vissajjento atidukkaraṃ karosi, ehi maṃ netvā rañño dassehi, deviyā dhammaṃ kathessāmīti. "
  3982. 513982,113,4250,79,100,1,115,16,"Sāmi, rājāno nāma kakkhaḷā, ko jānāti, kiṃ bhavissati, mayhaṃ raññā dinnayasena kammaṃ natthi, gaccha tvaṃ yathāsukhanti. "
  3983. 513983,113,4250,101,131,1,154,20,"Puna mahāsatto‘‘ iminā maṃ vissajjentena atidukkaraṃ kataṃ, yasapaṭilābhassa upāyamassa karissāmī’’ ti cintetvā‘‘ samma, piṭṭhiṃ tāva me hatthena parimajjā’’ ti āha."
  3984. 513984,113,4250,132,143,1,46,6,"‘‘ So parimajji, hattho suvaṇṇavaṇṇehi lomehi pūri’’."
  3985. 513985,113,4250,144,155,1,31,6,"‘‘ Sāmi, imehi lomehi kiṃ kāromī’’ ti."
  3986. 513986,113,4250,156,193,1,199,28,"‘‘ Samma, imāni haritvā rañño ca deviyā ca dassetvā‘ imāni tassa suvaṇṇavaṇṇamigassa lomānī’ ti vatvā mama ṭhāne ṭhatvā imāhi gāthāhi deviyā dhammaṃ desehi, taṃ sutvāyeva cassā dohaḷo paṭippassambhissatī’’ ti ."
  3987. 513987,113,4250,194,211,1,108,13,‘‘ Dhammaṃ cara mahārājā’’ ti dasa dhammacariyagāthā uggaṇhāpetvā pañca sīlāni datvā appamādena ovaditvā uyyojesi.
  3988. 513988,113,4250,212,226,1,136,14,Luddaputto mahāsattaṃ ācariyaṭṭhāne ṭhapetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditvā lomāni paduminipattena gahetvā pakkāmi.
  3989. 513989,113,4250,227,239,1,96,12,Tepi tayo janā thokaṃ anugantvā mukhena gocarañca pānīyañca gahetvā mātāpitūnaṃ santikaṃ gamiṃsu.
  3990. 513990,113,4250,240,257,1,85,12,"Mātāpitaro‘‘ tāta rohaṇa, tvaṃ kira pāse baddho kathaṃ muttosī’’ ti pucchantā gāthamāhaṃsu– "
  3991. 513991,113,4251,2,4,1,0,0,119.
  3992. 513992,113,4252,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kathaṃ tvaṃ pamokkho āsi, upanītasmi jīvite; "
  3993. 513993,113,4253,2,11,1,43,6,"Kathaṃ putta amocesi, kūṭapāsamha luddako’’ ti. "
  3994. 513994,113,4254,2,12,1,74,9,Tattha {upanītasmī}ti tava jīvite maraṇasantikaṃ upanīte kathaṃ pamokkho āsi.
  3995. 513995,113,4255,2,8,1,39,6,Taṃ sutvā bodhisatto tisso gāthā abhāsi–
  3996. 513996,113,4256,2,4,1,0,0,120.
  3997. 513997,113,4257,2,11,1,48,6,"‘ ‘ Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; "
  3998. 513998,113,4258,2,8,1,38,5,"Subhāsitāhi vācāhi, cittako maṃ amocayi. "
  3999. 513999,113,4259,2,4,1,0,0,121.
  4000. 514000,113,4260,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; "
  4001. 514001,113,4261,2,8,1,37,5,"Subhāsitāhi vācāhi, sutanā maṃ amocayi. "
  4002. 514002,113,4262,2,4,1,0,0,122.
  4003. 514003,113,4263,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Sutvā kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; "
  4004. 514004,113,4264,2,11,1,42,6,"Subhāsitāni sutvāna, luddako maṃ amocayī’’ ti. "
  4005. 514005,113,4265,2,6,1,25,4,Tattha bhaṇan ti bhaṇanto.
  4006. 514006,113,4265,7,10,1,26,3,Hadayaṅgan ti hadayaṅgamaṃ.
  4007. 514007,113,4265,11,15,1,33,4,Dutiyagāthāya bhaṇan ti bhaṇamānā.
  4008. 514008,113,4265,16,23,1,38,6,{Sutvā}ti so imesaṃ ubhinnaṃ vācaṃ sutvā.
  4009. 514009,113,4266,2,6,1,36,4,Athassa mātāpitaro anumodantā āhaṃsu–
  4010. 514010,113,4267,2,4,1,0,0,123.
  4011. 514011,113,4268,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Evaṃ ānandito hotu, saha dārehi luddako; "
  4012. 514012,113,4269,2,11,1,44,6,"Yathā mayajja nandāma, disvā rohaṇamāgatan’’ ti. "
  4013. 514013,113,4270,2,11,1,78,9,Luddopi araññā nikkhamitvā rājakulaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  4014. 514014,113,4270,12,16,1,24,4,Taṃ disvā rājā gāthamāha–
  4015. 514015,113,4271,2,4,1,0,0,124.
  4016. 514016,113,4272,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Nanu tvaṃ avaca ludda,‘ migacammāni āhariṃ’; "
  4017. 514017,113,4273,2,12,1,42,7,"Atha kena nu vaṇṇena, migacammāni nāharī’’ ti. "
  4018. 514018,113,4274,2,10,1,39,6,Tattha {migacammānī}ti migaṃ vā cammaṃ vā.
  4019. 514019,113,4274,11,14,1,20,3,Āharin ti āharissāmi.
  4020. 514020,113,4274,15,51,1,169,27,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ambho ludda, nanu tvaṃ evaṃ avaca‘‘ migaṃ ānetuṃ asakkonto cammaṃ āharissāmi, taṃ asakkonto lomānī’’ ti, so tvaṃ kena kāraṇena neva migaṃ, na migacammaṃ āharīti? "
  4021. 514021,113,4275,2,6,1,25,4,Taṃ sutvā luddo gāthamāha–
  4022. 514022,113,4276,2,4,1,0,0,125.
  4023. 514023,113,4277,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Āgamā ceva hatthatthaṃ, kūṭapāsañca so migo; "
  4024. 514024,113,4278,2,9,1,41,6,"Abajjhi taṃ migarājaṃ, tañca muttā upāsare. "
  4025. 514025,113,4279,2,4,1,0,0,126.
  4026. 514026,113,4280,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tassa me ahu saṃvego, abbhuto lomahaṃsano; "
  4027. 514027,113,4281,2,12,1,45,7,"Imañcāhaṃ migaṃ haññe, ajja hissāmi jīvitan’’ ti. "
  4028. 514028,113,4282,2,20,1,121,15,"Tattha {āgamā}ti mahārāja, so migo mama hatthatthaṃ hatthapāsañceva mayā oḍḍitaṃ kūṭapāsañca āgato, tasmiñca kūṭapāse abajjhi. "
  4029. 514029,113,4282,21,36,1,97,14,Tañca muttā {upāsare}ti tañca baddhaṃ apare muttā abaddhāva dve migā assāsentā taṃ nissāya aṭṭhaṃsu.
  4030. 514030,113,4282,37,41,1,27,3,{Abbhuto}ti pubbe abhūtapubbo.
  4031. 514031,113,4282,42,64,1,119,17,"Imañcāhan ti atha me saṃviggassa etadahosi‘‘ sace ahaṃ imaṃ migaṃ hanissāmi, ajjeva imasmiṃyeva ṭhāne jīvitaṃ jahissāmī’’ ti. "
  4032. 514032,113,4283,2,6,1,18,4,Taṃ sutvā rājā āha–
  4033. 514033,113,4284,2,4,1,0,0,127.
  4034. 514034,113,4285,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kīdisā te migā ludda, kīdisā dhammikā migā; "
  4035. 514035,113,4286,2,12,1,49,7,"Kathaṃvaṇṇā kathaṃsīlā, bāḷhaṃ kho ne pasaṃsasī’’ ti. "
  4036. 514036,113,4287,2,8,1,46,6,Idaṃ so rājā vimhayavasena punappunaṃ pucchati.
  4037. 514037,113,4287,9,13,1,25,4,Taṃ sutvā luddo gāthamāha–
  4038. 514038,113,4288,2,4,1,0,0,128.
  4039. 514039,113,4289,2,9,1,36,4,"‘ ‘ Odātasiṅgā sucivālā, jātarūpatacūpamā; "
  4040. 514040,113,4290,2,11,1,42,6,"Pādā lohitakā tesaṃ, añjitakkhā manoramā’’ ti. "
  4041. 514041,113,4291,2,6,1,41,3,Tattha {odātasiṅgā}ti rajatadāmasadisasiṅgā.
  4042. 514042,113,4291,7,13,1,55,5,{Sucivālā}ti cāmarivālasadisena sucinā vālena samannāgatā.
  4043. 514043,113,4291,14,18,1,34,3,{Lohitakā}ti rattanakhā pavāḷasadisā.
  4044. 514044,113,4291,19,22,1,21,2,{Pādā}ti khurapariyantā.
  4045. 514045,113,4291,23,30,1,68,6,{Añjitakkhā}ti añjitehi viya visuddhapañcapasādehi akkhīhi samannāgatā.
  4046. 514046,113,4292,2,17,1,121,14,Iti so kathentova mahāsattassa suvaṇṇavaṇṇāni lomāni rañño hatthe ṭhapetvā tesaṃ migānaṃ sarīravaṇṇaṃ pakāsento gāthamāha–
  4047. 514047,113,4293,2,4,1,0,0,129.
  4048. 514048,113,4294,2,13,1,38,8,"‘ ‘ Edisā te migā deva, edisā dhammikā migā; "
  4049. 514049,113,4295,2,12,1,43,7,"Mātāpettibharā deva, na te so abhihāritun’’ ti. "
  4050. 514050,113,4296,2,13,1,79,9,"Tattha {mātāpettibharā}ti jiṇṇe andhe mātāpitaro posenti, etādisā nesaṃ dhammikatā. "
  4051. 514051,113,4296,14,28,1,92,14,Na te so abhihāritun ti so migarājā na sakkā kenaci tava paṇṇākāratthāya abhiharitunti attho.
  4052. 514052,113,4296,29,46,1,85,12,"‘‘ Abhihārayin’’ tipi pāṭho, so ahaṃ taṃ te paṇṇākāratthāya nābhihārayiṃ na āharinti attho. "
  4053. 514053,113,4297,2,40,1,234,31,"Iti so mahāsattassa ca cittamigassa ca sutanāya migapotikāya ca guṇaṃ kathetvā‘‘ mahārāja, ahaṃ tena migaraññā‘ attano lomāni dassetvā mama ṭhāne ṭhatvā dasahi rājadhammacariyagāthāhi deviyā dhammaṃ katheyyāsī’ ti uggaṇhāpito āṇatto’’ ti āha. "
  4054. 514054,113,4297,41,61,1,169,20,Taṃ sutvā rājā naṃ nhāpetvā ahatavatthāni nivāsetvā sattaratanakhacite pallaṅke nisīdāpetvā sayaṃ deviyā saddhiṃ nīcāsane ekamantaṃ nisīditvā taṃ añjaliṃ paggayha yācati.
  4055. 514055,113,4297,62,66,1,22,4,So dhammaṃ desento āha–
  4056. 514056,113,4298,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; "
  4057. 514057,113,4299,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4058. 514058,113,4300,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; "
  4059. 514059,113,4301,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4060. 514060,113,4302,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; "
  4061. 514061,113,4303,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4062. 514062,113,4304,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; "
  4063. 514063,113,4305,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4064. 514064,113,4306,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; "
  4065. 514065,113,4307,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4066. 514066,113,4308,2,13,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca; "
  4067. 514067,113,4309,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4068. 514068,113,4310,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca; "
  4069. 514069,113,4311,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4070. 514070,113,4312,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; "
  4071. 514071,113,4313,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4072. 514072,113,4314,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; "
  4073. 514073,113,4315,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi."
  4074. 514074,113,4316,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; "
  4075. 514075,113,4317,2,23,1,47,8,"Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ ti.( jā.2.18.114-123); "
  4076. 514076,113,4318,2,12,1,96,10,Iti nesādaputto mahāsattena desitaniyāmena ākāsagaṅgaṃ otārento viya buddhalīlāya dhammaṃ desesi.
  4077. 514077,113,4318,13,16,1,37,3,Mahājano sādhukārasahassāni pavattesi.
  4078. 514078,113,4318,17,23,1,51,5,Dhammakathaṃ sutvāyeva deviyā dohaḷo paṭippassambhi.
  4079. 514079,113,4318,24,33,1,73,9,Rājā tussitvā luddaputtaṃ mahantena yasena santappento tisso gāthā abhāsi–
  4080. 514080,113,4319,2,4,1,0,0,130.
  4081. 514081,113,4320,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; "
  4082. 514082,113,4321,2,6,1,43,3,"Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ. "
  4083. 514083,113,4322,2,4,1,0,0,131.
  4084. 514084,113,4323,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; "
  4085. 514085,113,4324,2,9,1,46,6,"Dhammena rajjaṃ kāressaṃ, bahukāro mesi luddaka. "
  4086. 514086,113,4325,2,4,1,0,0,132.
  4087. 514087,113,4326,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kasivāṇijjā iṇadānaṃ, ucchācariyā ca luddaka; "
  4088. 514088,113,4327,2,13,1,41,8,"Etena dāraṃ posehi, mā pāpaṃ akarī punā’’ ti. "
  4089. 514089,113,4328,2,9,1,59,7,Tattha thūlan ti mahagghaṃ maṇikuṇḍalapasādhanañca te dammi.
  4090. 514090,113,4328,10,17,1,48,5,"Catussadan ti caturussadaṃ, catuussīsakanti attho. "
  4091. 514091,113,4328,18,28,1,118,9,"Umāpupphasarinnibhan ti nīlapaccattharaṇattā umāpupphasadisāya nibhāya obhāsena samannāgataṃ, kāḷavaṇṇadārusāramayaṃ vā. "
  4092. 514092,113,4328,29,38,1,49,7,{Sādisiyo}ti aññamaññaṃ rūpena ca bhogena ca sadisā.
  4093. 514093,113,4328,39,50,1,71,11,Usabhañca gavaṃ satan ti usabhaṃ jeṭṭhakaṃ katvā gavaṃ satañca te dammi.
  4094. 514094,113,4328,51,60,1,64,8,Kāressan ti dasa rājadhamme akopento dhammeneva rajjaṃ kāressāmi.
  4095. 514095,113,4328,61,81,1,158,18,"Bahukāro {mesī}ti suvaṇṇavaṇṇassa migarañño ṭhāne ṭhatvā dhammassa desitattā tvaṃ mama bahupakāro, migarājena vuttaniyāmeneva te ahaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpito. "
  4096. 514096,113,4328,82,120,1,259,32,"{Kasivāṇijjā}ti samma luddaka, ahampi migarājānaṃ adisvā tassa vacanameva sutvā pañcasu sīlesu patiṭṭhito, tvampi ito paṭṭhāya sīlavā hohi, yāni tāni kasivāṇijjāni iṇadānaṃ uñchācariyāti ājīvamukhāni, eteneva sammāājīvena tava puttadāraṃ posehi, mā puna pāpaṃ karīti. "
  4097. 514097,113,4329,2,33,1,225,26,"So rañño kathaṃ sutvā‘‘ na me gharāvāsenattho, pabbajjaṃ me anujānātha devā’’ ti anujānāpetvā raññā dinnadhanaṃ puttadārassa datvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi. "
  4098. 514098,113,4329,34,45,1,84,10,"Rājāpi mahāsattassa ovāde ṭhatvā saggapuraṃ pūresi, tassa ovādo vassasahassaṃ pavatti. "
  4099. 514099,113,4330,2,21,1,129,15,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhave pubbepi mamatthāya ānandena jīvitaṃ pariccattamevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  4100. 514100,113,4330,22,57,1,191,24,"‘‘ tadā luddo channo ahosi, rājā sāriputto, devī khemā bhikkhunī, mātāpitaro mahārājakulāni, sutanā uppalavaṇṇā, cittamigo ānando, asīti migasahassāni sākiyagaṇo, rohaṇo migarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4101. 514101,113,4331,2,4,1,31,2,Rohaṇamigajātakavaṇṇanā pañcamā.
  4102. 514102,113,4333,2,7,1,22,2,[ 502]6. Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā
  4103. 514103,113,4334,2,14,1,104,11,Ete haṃsā {pakkamantī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ānandatherassa jīvitapariccāgameva ārabbha kathesi.
  4104. 514104,113,4334,15,65,1,256,33,"Tadāpi hi dhammasabhāyaṃ therassa guṇakathaṃ kathentesu bhikkhūsu satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānandena mamatthāya jīvitaṃ pariccattamevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4105. 514105,113,4335,2,11,1,53,7,Atīte bārāṇasiyaṃ bahuputtako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  4106. 514106,113,4335,12,16,1,30,4,Khemā nāmassa aggamahesī ahosi.
  4107. 514107,113,4335,17,24,1,88,7,Tadā mahāsatto suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbattitvā navutihaṃsasahassaparivuto cittakūṭe vasi.
  4108. 514108,113,4335,25,35,1,100,9,Tadāpi devī vuttanayeneva supinaṃ disvā rañño suvaṇṇavaṇṇahaṃsassa dhammadesanāsavanadohaḷaṃ ārocesi.
  4109. 514109,113,4335,36,68,1,248,27,"Rājāpi amacce pucchitvā‘‘ suvaṇṇavaṇṇahaṃsā nāma cittakūṭapabbate vasantī’’ ti ca sutvā khemaṃ nāma saraṃ kāretvā nānappakārāni nivāpadhaññāni ropāpetvā catūsu kaṇṇesu devasikaṃ abhayaghosanaṃ ghosāpesi, ekañca luddaputtaṃ haṃsānaṃ gahaṇatthāya payojesi. "
  4110. 514110,113,4335,69,113,1,271,30,"Tassa payojitākāro ca, tena tattha sakuṇānaṃ upaparikkhitabhāvo ca, suvaṇṇahaṃsānaṃ āgatakāle rañño ārocetvā pāsānaṃ oḍḍitaniyāmo ca, mahāsattassa pāse baddhaniyāmo ca, sumukhassa haṃsasenāpatino tīsu haṃsaghaṭāsu taṃ adisvā nivattanañca sabbaṃ mahāhaṃsajātake( jā.2.21.89 ādayo) āvi bhavissati. "
  4111. 514111,113,4335,114,142,1,208,24,Idhāpi mahāsatto yaṭṭhipāse bajjhitvā pāsayaṭṭhiyaṃ olambantoyeva gīvaṃ pasāretvā haṃsānaṃ gatamaggaṃ olokento sumukhaṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ āgatakāle naṃ vīmaṃsissāmī’’ ti cintetvā tasmiṃ āgate tisso gāthā abhāsi–
  4112. 514112,113,4336,2,4,1,0,0,133.
  4113. 514113,113,4337,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; "
  4114. 514114,113,4338,2,8,1,41,5,"Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama. "
  4115. 514115,113,4339,2,4,1,0,0,134.
  4116. 514116,113,4340,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ; "
  4117. 514117,113,4341,2,8,1,42,5,"Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eko avahiyyasi. "
  4118. 514118,113,4342,2,4,1,0,0,135.
  4119. 514119,113,4343,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā; "
  4120. 514120,113,4344,2,12,1,43,7,"Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkamā’’ ti. "
  4121. 514121,113,4345,2,8,1,55,5,Tattha {bhayameritā}ti bhayeritā bhayatajjitā bhayacalitā.
  4122. 514122,113,4345,9,15,1,51,5,Harittaca {hemavaṇṇā}ti dvīhipi vacanehi tamevālapati.
  4123. 514123,113,4345,16,30,1,99,11,"Kāman ti suvaṇṇattaca, suvaṇṇavaṇṇa, sundaramukha ekaṃsena pakkamāhiyeva, kiṃ te idhāgamanenāti vadati. "
  4124. 514124,113,4345,31,36,1,28,4,{Ohāyā}ti maṃ jahitvā uppatitā.
  4125. 514125,113,4345,37,45,1,57,7,{Anapekkhamānā}ti te mama ñātakā mayi anapekkhāva gacchanti.
  4126. 514126,113,4345,46,49,1,17,2,{Patevā}ti uppateva.
  4127. 514127,113,4345,50,61,1,70,9,Mā {anīghāyā}ti ito gantvā pattabbāya niddukkhabhāvāya vīriyaṃ mā hāpesi.
  4128. 514128,113,4346,2,8,1,44,5,Tato sumukho paṅkapiṭṭhe nisīditvā gāthamāha–
  4129. 514129,113,4347,2,4,1,0,0,136.
  4130. 514130,113,4348,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nāhaṃ dukkhaparetoti, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; "
  4131. 514131,113,4349,2,13,1,48,8,"Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissatī’’ ti. "
  4132. 514132,113,4350,2,18,1,85,10,"Tattha {dukkhapareto}ti mahārāja,‘‘ tvaṃ maraṇadukkhapareto’’ ti ettakeneva nāhaṃ taṃ jahāmi. "
  4133. 514133,113,4351,2,8,1,53,6,Evaṃ sumukhena sīhanāde kathite dhataraṭṭho gāthamāha–
  4134. 514134,113,4352,2,4,1,0,0,137.
  4135. 514135,113,4353,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Etadariyassa kalyāṇaṃ, yaṃ tvaṃ sumukha bhāsasi; "
  4136. 514136,113,4354,2,10,1,43,5,"Tañca vīmaṃsamānohaṃ, patatetaṃ avassajin’’ ti. "
  4137. 514137,113,4355,2,22,1,110,14,"Tattha {etadariyassā}ti yaṃ tvaṃ‘‘ nāhaṃ taṃ jahe’’ ti bhāsasi, etaṃ ācārasampannassa ariyassa kalyāṇaṃ uttamavacanaṃ. "
  4138. 514138,113,4355,23,50,1,141,21,"Patatetan ti ahañca na taṃ vissajjetukāmova evaṃ avacaṃ, atha kho taṃ vīmaṃsamāno‘‘ patatū’’ ti etaṃ vacanaṃ avassajiṃ, gacchāti taṃ avocanti attho. "
  4139. 514139,113,4356,2,8,1,60,6,Evaṃ tesaṃ kathentānaññeva luddaputto daṇḍamādāya vegenāgato.
  4140. 514140,113,4356,9,19,1,93,10,Sumukho dhataraṭṭhaṃ assāsetvā tassābhimukho gantvā apacitiṃ dassetvā haṃsarañño guṇe kathesi.
  4141. 514141,113,4356,20,24,1,30,4,Tāvadeva luddo muducitto ahosi.
  4142. 514142,113,4356,25,34,1,71,9,So tassa muducittakaṃ ñatvā puna gantvā haṃsarājameva assāsento aṭṭhāsi.
  4143. 514143,113,4356,35,40,1,53,5,Luddopi haṃsarājānaṃ upasaṅkamitvā chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  4144. 514144,113,4357,2,4,1,0,0,138.
  4145. 514145,113,4358,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Apadena padaṃ yāti, antalikkhacaro dijo; "
  4146. 514146,113,4359,2,13,1,48,8,"Ārā pāsaṃ na bujjhi tvaṃ, haṃsānaṃ pavaruttamā’’ ti. "
  4147. 514147,113,4360,2,16,1,91,13,"Tattha apadena padan ti mahārāja, tumhādiso antalikkhacaro dijo apade ākāse padaṃ katvā yāti. "
  4148. 514148,113,4360,17,32,1,82,15,Na bujjhi tvan ti so tvaṃ evarūpo dūratova imaṃ pāsaṃ na bujjhi na jānīti pucchati.
  4149. 514149,113,4361,2,5,1,13,2,Mahāsatto āha–
  4150. 514150,113,4362,2,4,1,0,0,139.
  4151. 514151,113,4363,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; "
  4152. 514152,113,4364,2,12,1,44,7,"Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhatī’’ ti. "
  4153. 514153,113,4365,2,28,1,157,21,"Tattha yadā {parābhavo}ti samma luddaputta, yadā parābhavo avuḍḍhi vināso sampatto hoti, atha poso jīvitasaṅkhaye patte jālañca pāsañca patvāpi na jānātīti attho. "
  4154. 514154,113,4366,2,12,1,84,10,Luddo haṃsarañño kathaṃ abhinanditvā sumukhena saddhiṃ sallapanto tisso gāthā abhāsi–
  4155. 514155,113,4367,2,4,1,0,0,140.
  4156. 514156,113,4368,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; "
  4157. 514157,113,4369,2,7,1,39,4,"Harittaca hemavaṇṇa, tvaññeva avahiyyasi. "
  4158. 514158,113,4370,2,4,1,0,0,141.
  4159. 514159,113,4371,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Ete bhutvā ca pivitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; "
  4160. 514160,113,4372,2,7,1,41,4,"Anapekkhamānā vakkaṅgā, tvaññeveko upāsasi. "
  4161. 514161,113,4373,2,4,1,0,0,142.
  4162. 514162,113,4374,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Kiṃ nu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; "
  4163. 514163,113,4375,2,12,1,40,7,"Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahiyyasī’’ ti. "
  4164. 514164,113,4376,2,8,1,45,5,Tattha {tvaññevā}ti tvameva ohiyyasīti pucchati.
  4165. 514165,113,4376,9,12,1,22,2,{Upāsasī}ti payirupāsasi.
  4166. 514166,113,4377,2,4,1,11,2,Sumukho āha–
  4167. 514167,113,4378,2,4,1,0,0,143.
  4168. 514168,113,4379,2,14,1,42,10,"‘ ‘ Rājā me so dijo mitto, sakhā pāṇasamo ca me; "
  4169. 514169,113,4380,2,12,1,46,7,"Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyan’’ ti. "
  4170. 514170,113,4381,2,16,1,103,13,"Tattha yāva kālassa pariyāyan ti luddaputta, yāva jīvitakālassa pariyosānaṃ ahaṃ etaṃ na vijahissāmiyeva. "
  4171. 514171,113,4382,2,34,1,190,25,"Taṃ sutvā luddo pasannacitto hutvā‘‘ sacāhaṃ evaṃ sīlasampannesu imesu aparajjhissāmi, pathavīpi me vivaraṃ dadeyya, kiṃ me rañño santikā laddhena dhanena, vissajjessāmi nan’’ ti cintetvā gāthamāha– "
  4172. 514172,113,4383,2,4,1,0,0,144.
  4173. 514173,113,4384,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Yo ca tvaṃ sakhino hetu, pāṇaṃ cajitumicchasi; "
  4174. 514174,113,4385,2,13,1,43,8,"So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo’’ ti. "
  4175. 514175,113,4386,2,11,1,33,8,Tattha yo ca tvan ti yo nāma tvaṃ.
  4176. 514176,113,4386,12,16,1,12,3,{So}ti so ahaṃ.
  4177. 514177,113,4386,17,30,1,78,11,"{Tavānugo}ti esa haṃsarājā tava vasaṃ anugato hotu, tayā saddhiṃ ekaṭṭhāne vasatu. "
  4178. 514178,113,4387,2,18,1,134,15,Evañca pana vatvā dhataraṭṭhaṃ yaṭṭhipāsato otāretvā saratīraṃ netvā pāsaṃ muñcitvā muducittena lohitaṃ dhovitvā nhāruādīni paṭipādesi.
  4179. 514179,113,4387,19,32,1,109,12,"Tassa muducittatāya mahāsattassa pāramitānubhāvena ca tāvadeva pādo sacchavi ahosi, baddhaṭṭhānampi na paññāyi. "
  4180. 514180,113,4387,33,40,1,69,7,Sumukho bodhisattaṃ oloketvā tuṭṭhacitto anumodanaṃ karonto gāthamāha–
  4181. 514181,113,4388,2,4,1,0,0,145.
  4182. 514182,113,4389,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; "
  4183. 514183,113,4390,2,11,1,47,6,"Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipan’’ ti. "
  4184. 514184,113,4391,2,14,1,37,7,"Taṃ sutvā luddo‘‘ gacchatha, sāmī’’ ti āha. "
  4185. 514185,113,4391,15,117,1,549,75,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ kiṃ pana tvaṃ samma, maṃ attano atthāya bandhi, udāhu aññassa āṇattiyā’’ ti pucchitvā tena tasmiṃ kāraṇe ārocite‘‘ kiṃ nu kho me itova cittakūṭaṃ gantuṃ seyyo, udāhu nagaran’’ ti vimaṃsanto‘‘ mayi nagaraṃ gate luddaputto dhanaṃ labhissati, deviyā dohaḷo paṭippassambhissati, sumukhassa mittadhammo pākaṭo bhavissati, tathā mama ñāṇabalaṃ, khemañca saraṃ abhayadakkhiṇaṃ katvā labhissāmi, tasmā nagarameva gantuṃ seyyo’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā‘‘ ludda, tvaṃ amhe kājenādāya rañño santikaṃ nehi, sace no rājā vissajjetukāmo bhavissati, vissajjessatī’’ ti āha. "
  4186. 514186,113,4391,118,126,1,43,6,"Rājāno nāma sāmi, kakkhaḷā, gacchatha tumheti. "
  4187. 514187,113,4391,127,142,1,87,12,"Mayaṃ tādisaṃ luddampi mudukaṃ karimha, rañño ārādhane amhākaṃ bhāro, nehiyeva no, sammāti. "
  4188. 514188,113,4391,143,146,1,14,3,So tathā akāsi.
  4189. 514189,113,4391,147,164,1,153,17,Rājā haṃse disvāva somanassajāto hutvā dvepi haṃse kañcanapīṭhe nisīdāpetvā madhulāje khādāpetvā madhurodakaṃ pāyetvā añjaliṃ paggayha dhammakathaṃ āyāci.
  4190. 514190,113,4391,165,173,1,68,7,Haṃsarājā tassa sotukāmataṃ viditvā paṭhamaṃ tāva paṭisanthāramakāsi .
  4191. 514191,113,4391,174,181,1,58,7,Tatrimā haṃsassa ca rañño ca vacanapaṭivacanagāthāyo honti–
  4192. 514192,113,4392,2,4,1,0,0,146.
  4193. 514193,113,4393,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; "
  4194. 514194,113,4394,2,8,1,44,5,"Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi. "
  4195. 514195,113,4395,2,4,1,0,0,147.
  4196. 514196,113,4396,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Kusalaṃ ceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; "
  4197. 514197,113,4397,2,8,1,44,5,"Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ. "
  4198. 514198,113,4398,2,4,1,0,0,148.
  4199. 514199,113,4399,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; "
  4200. 514200,113,4400,2,9,1,40,6,"Kacci ārā amittā te, chāyā dakkhiṇatoriva. "
  4201. 514201,113,4401,2,4,1,0,0,149.
  4202. 514202,113,4402,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; "
  4203. 514203,113,4403,2,9,1,39,6,"Atho ārā amittā me, chāyā dakkhiṇatoriva. "
  4204. 514204,113,4404,2,4,1,0,0,150.
  4205. 514205,113,4405,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; "
  4206. 514206,113,4406,2,6,1,37,3,"Puttarūpayasūpetā , tava chandavasānugā. "
  4207. 514207,113,4407,2,4,1,0,0,151.
  4208. 514208,113,4408,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; "
  4209. 514209,113,4409,2,6,1,37,3,"Puttarūpayasūpetā , mama chandavasānugā. "
  4210. 514210,113,4410,2,4,1,0,0,152.
  4211. 514211,113,4411,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kacci te bahavo puttā, sujātā raṭṭhavaḍḍhana; "
  4212. 514212,113,4412,2,8,1,41,5,"Paññājavena sampannā, sammodanti tato tato. "
  4213. 514213,113,4413,2,4,1,0,0,153.
  4214. 514214,113,4414,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Satameko ca me puttā, dhataraṭṭha mayā sutā; "
  4215. 514215,113,4415,2,12,1,49,7,"Tesaṃ tvaṃ kiccamakkhāhi, nāvarujjhanti te vaco’’ ti. "
  4216. 514216,113,4416,2,10,1,50,7,"Tattha kusalan ti ārogyaṃ, itaraṃ tasseva vevacanaṃ. "
  4217. 514217,113,4416,11,25,1,86,13,"Phītan ti kacci te idaṃ raṭṭhaṃ phītaṃ subhikkhaṃ, dhammena ca naṃ anusāsasīti pucchati. "
  4218. 514218,113,4416,26,29,1,15,2,{Doso}ti aparādho.
  4219. 514219,113,4416,30,47,1,115,15,"Chāyā {dakkhiṇatorivā}ti yathā nāma dakkhiṇadisābhimukhā chāyā na vaḍḍhati, evaṃ te kacci amittā na vaḍḍhantīti vadati. "
  4220. 514220,113,4416,48,52,1,37,3,{Sādisī}ti jātigottakulapadesehi samānā.
  4221. 514221,113,4416,53,58,1,28,5,Evarūpā hi aticārinī na hoti.
  4222. 514222,113,4416,59,62,1,26,2,{Assavā}ti vacanapaṭiggāhikā.
  4223. 514223,113,4416,63,73,1,56,8,{Puttarūpayasūpetā}ti puttehi ca rūpena ca yasena ca upetā.
  4224. 514224,113,4416,74,85,1,95,10,{Paññājavenā}ti paññāvegena paññaṃ javāpetvā tāni tāni kiccāni paricchindituṃ samatthāti pucchati.
  4225. 514225,113,4416,86,102,1,99,13,"Sammodanti tato {tato}ti yattha yattha niyuttā honti, tato tato sammodanteva, na virujjhantīti pucchati. "
  4226. 514226,113,4416,103,108,1,24,4,Mayā {sutā}ti mayā vissutā.
  4227. 514227,113,4416,109,131,1,105,17,"Mañhi loko‘‘ bahuputtarājā’’ ti vadati, iti te maṃ nissāya vissutā pākaṭā jātāti mayā sutā nāma hontīti vadati. "
  4228. 514228,113,4416,132,159,1,151,20,"Tesaṃ tvaṃ {kiccamakkhāhī}ti tesaṃ mama puttānaṃ‘‘ idaṃ nāma karontū’’ ti tvaṃ kiccamakkhāhi, na te vacanaṃ avarujjhanti, ovādaṃ nesaṃ dehīti adhippāyenevamāha. "
  4229. 514229,113,4417,2,12,1,57,9,Taṃ sutvā mahāsatto tassa ovādaṃ dento pañca gāthā abhāsi–
  4230. 514230,113,4418,2,4,1,0,0,154.
  4231. 514231,113,4419,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Upapannopi ce hoti, jātiyā vinayena vā; "
  4232. 514232,113,4420,2,10,1,44,7,"Atha pacchā kurute yogaṃ, kicche āpāsu sīdati. "
  4233. 514233,113,4421,2,4,1,0,0,155.
  4234. 514234,113,4422,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa saṃhīrapaññassa, vivaro jāyate mahā; "
  4235. 514235,113,4423,2,7,1,40,4,"Rattimandhova rūpāni, thūlāni manupassati. "
  4236. 514236,113,4424,2,4,1,0,0,156.
  4237. 514237,113,4425,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Asāre sārayogaññū, matiṃ na tveva vindati; "
  4238. 514238,113,4426,2,7,1,41,4,"Sarabhova giriduggasmiṃ, antarāyeva sīdati. "
  4239. 514239,113,4427,2,4,1,0,0,157.
  4240. 514240,113,4428,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Hīnajaccopi ce hoti, uṭṭhātā dhitimā naro; "
  4241. 514241,113,4429,2,7,1,37,4,"Ācārasīlasampanno , nise aggīva bhāsati. "
  4242. 514242,113,4430,2,4,1,0,0,158.
  4243. 514243,113,4431,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Etaṃ me upamaṃ katvā, putte vijjāsu vācaya; "
  4244. 514244,113,4432,2,11,1,48,6,"Saṃvirūḷhetha medhāvī, khette bījaṃva vuṭṭhiyā’’ ti. "
  4245. 514245,113,4433,2,6,1,25,3,Tattha {vinayenā}ti ācārena.
  4246. 514246,113,4433,7,36,1,201,27,"Pacchā kurute yogan ti yo ce sikkhitabbasikkhāsu daharakāle yogaṃ vīriyaṃ akatvā pacchā mahallakakāle karoti, evarūpo pacchā tathārūpe dukkhe vā āpadāsu vā uppannāsu sīdati, attānaṃ uddharituṃ na sakkoti. "
  4247. 514247,113,4433,37,47,1,90,9,Tassa {saṃhīrapaññassā}ti tassa asikkhitattā tato tato haritabbapaññassa niccaṃ calabuddhino.
  4248. 514248,113,4433,48,55,1,44,5,"{Vivaro}ti bhogādīnaṃ chiddaṃ, parihānīti attho. "
  4249. 514249,113,4433,56,59,1,23,2,{Rattimandho}ti rattandho.
  4250. 514250,113,4433,60,64,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  4251. 514251,113,4433,65,104,1,267,31,"‘‘ yathā rattandho rattikāṇo rattiṃ candobhāsādīhi thūlarūpāneva passati, sukhumāni passituṃ na sakkoti, evaṃ asikkhito saṃhīrapañño kismiñcideva bhaye uppanne sukhumāni kiccāni passituṃ na sakkoti, oḷārikeyeva passati, tasmā tava putte daharakāleyeva sikkhāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4252. 514252,113,4434,2,6,1,34,3,{Asāre}ti nissāre lokāyatavedasamaye.
  4253. 514253,113,4434,7,13,1,46,5,{Sārayogaññū}ti sārayutto esa samayoti maññamāno.
  4254. 514254,113,4434,14,24,1,64,9,Matiṃ na tveva {vindatī}ti bahuṃ sikkhitvāpi paññaṃ na labhatiyeva.
  4255. 514255,113,4434,25,58,1,282,30,"Giriduggasmin ti so evarūpo yathā nāma sarabho attano vasanaṭṭhānaṃ āgacchanto antarāmagge visamampi samanti maññamāno giridugge vegenāgacchanto narakapapātaṃ patitvā antarāyeva sīdati, āvāsaṃ na pāpuṇāti, evametaṃ asāraṃ lokāyatavedasamayaṃ sārasaññāya uggahetvā mahāvināsaṃ pāpuṇāti. "
  4256. 514256,113,4434,59,67,1,74,8,Tasmā tava putte atthanissitesu vaḍḍhiāvahesu kiccesu yojetvā sikkhāpehīti.
  4257. 514257,113,4434,68,79,1,91,9,"Nise {aggīvā}ti mahārāja, hīnajātikopi uṭṭhānādiguṇasampanno rattiṃ aggikkhandho viya obhāsati. "
  4258. 514258,113,4434,80,98,1,129,16,"Etaṃ {me}ti etaṃ mayā vuttaṃ rattandhañca aggikkhandhañca upamaṃ katvā tava putte vijjāsu vācaya, sikkhitabbayuttāsu sikkhāsu yojehi. "
  4259. 514259,113,4434,99,117,1,117,16,"Evaṃ yutto hi yathā sukhette suvuṭṭhiyā bījaṃ saṃvirūhati, tatheva medhāvī saṃvirūhati, yasena ca bhogehi ca vaḍḍhatīti. "
  4260. 514260,113,4435,2,13,1,76,9,"Evaṃ mahāsatto sabbarattiṃ rañño dhammaṃ desesi, deviyā dohaḷo paṭippassambhi. "
  4261. 514261,113,4435,14,28,1,158,14,Mahāsatto aruṇuggamanavelāyameva rājānaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhapetvā appamādena ovaditvā saddhiṃ sumukhena uttarasīhapañjarena nikkhamitvā cittakūṭameva gato.
  4262. 514262,113,4436,2,23,1,126,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi iminā mamatthāya jīvitaṃ pariccattamevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  4263. 514263,113,4436,24,50,1,129,17,"‘‘ tadā luddo channo ahosi, rājā sāriputto, devī khemābhikkhunī, haṃsaparisā sākiyagaṇo, sumukho ānando, haṃsarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4264. 514264,113,4437,2,4,1,30,2,Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  4265. 514265,113,4439,2,7,1,23,2,[ 503]7. Sattigumbajātakavaṇṇanā
  4266. 514266,113,4440,2,14,1,94,10,Migaluddo {mahārājā}ti idaṃ satthā maddakucchismiṃ migadāye viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  4267. 514267,113,4440,15,25,1,85,10,Devadattena hi silāya paviddhāya bhagavato pāde sakalikāya khate balavavedanā uppajji.
  4268. 514268,113,4440,26,31,1,52,5,Tathāgatassa dassanatthāya bahū bhikkhū sannipatiṃsu.
  4269. 514269,113,4440,32,57,1,147,18,"Atha bhagavā parisaṃ sannipatitaṃ disvā‘‘ bhikkhave, idaṃ senāsanaṃ atisambādhaṃ, sannipāto mahā bhavissati, maṃ mañcasivikāya maddakucchiṃ nethā’’ ti āha. "
  4270. 514270,113,4440,58,61,1,21,3,Bhikkhū tathā kariṃsu.
  4271. 514271,113,4440,62,67,1,40,5,Jīvako tathāgatassa pādaṃ phāsukaṃ akāsi.
  4272. 514272,113,4440,68,93,1,138,18,"Bhikkhū satthu santike nisinnāva kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto sayampi pāpo, parisāpissa pāpā, iti so pāpo pāpaparivārova viharatī’’ ti. "
  4273. 514273,113,4440,94,131,1,144,21,"Satthā‘‘ kiṃ kathetha, bhikkhave’’ ti pucchitvā‘‘ idaṃ nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto pāpo pāpaparivāroyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4274. 514274,113,4441,2,10,1,57,7,Atīte uttarapañcālanagare pañcālo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  4275. 514275,113,4441,11,25,1,111,13,"Mahāsatto araññāyatane ekasmiṃ sānupabbate simbalivane ekassa suvarañño putto hutvā nibbatti, dve bhātaro ahesuṃ. "
  4276. 514276,113,4441,26,41,1,121,14,"Tassa pana pabbatassa uparivāte coragāmako ahosi pañcannaṃ corasatānaṃ nivāso, adhovāte assamo pañcannaṃ isisatānaṃ nivāso. "
  4277. 514277,113,4441,42,47,1,62,5,Tesaṃ suvapotakānaṃ pakkhanikkhamanakāle vātamaṇḍalikā udapādi.
  4278. 514278,113,4441,48,69,1,118,15,"Tāya pahaṭo eko suvapotako coragāmake corānaṃ āvudhantare patito, tassa tattha patitattā‘‘ sattigumbo’’ tveva nāmaṃ kariṃsu. "
  4279. 514279,113,4441,70,87,1,90,12,"Eko assame vālukatale pupphantare pati, tassa tattha patitattā‘‘ pupphako’’ tveva nāmaṃ kariṃsu. "
  4280. 514280,113,4441,88,95,1,50,6,"Sattigumbo corānaṃ antare vaḍḍhito, pupphako isīnaṃ. "
  4281. 514281,113,4442,2,37,1,279,30,"Athekadivasaṃ rājā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito rathavaraṃ abhiruhitvā mahantena parivārena migavadhāya nagarato nātidūre supupphitaphalitaṃ ramaṇīyaṃ upagumbavanaṃ gantvā‘‘ yassa passena migo palāyati, tasseva gīvā’’ ti vatvā rathā oruyha paṭicchādetvā dinne koṭṭhake dhanuṃ ādāya aṭṭhāsi. "
  4282. 514282,113,4442,38,56,1,173,17,Purisehi migānaṃ uṭṭhāpanatthāya vanagumbesu pothiyamānesu eko eṇimigo uṭṭhāya gamanamaggaṃ olokento rañño ṭhitaṭṭhānasseva vivittataṃ disvā tadabhimukho pakkhanditvā palāyi.
  4283. 514283,113,4442,57,80,1,98,15,Amaccā‘‘ kassa passena migo palāyito’’ ti pucchantā‘‘ rañño passenā’’ ti ñatvā raññā saddhiṃ keḷiṃ kariṃsu.
  4284. 514284,113,4442,81,109,1,142,20,Rājā asmimānena tesaṃ keḷiṃ asahanto‘‘ idāni taṃ migaṃ gahessāmī’’ ti rathaṃ āruyha‘‘ sīghaṃ pesehī’’ ti sārathiṃ āṇāpetvā migena gatamaggaṃ paṭipajji.
  4285. 514285,113,4442,110,116,1,53,6,Rathaṃ vegena gacchantaṃ parisā anubandhituṃ nāsakkhi.
  4286. 514286,113,4442,117,139,1,166,22,Rājā sārathidutiyo yāva majjhanhikā gantvā taṃ migaṃ adisvā nivattanto tassa coragāmassa santike ramaṇīyaṃ kandaraṃ disvā rathā oruyha nhatvā ca pivitvā ca paccuttari.
  4287. 514287,113,4442,140,152,1,100,11,"Athassa sārathi rathassa uttarattharaṇaṃ otāretvā sayanaṃ rukkhacchāyāya paññapesi, so tattha nipajji. "
  4288. 514288,113,4442,153,158,1,38,5,Sārathipi tassa pāde sambāhanto nisīdi.
  4289. 514289,113,4442,159,165,1,45,6,Rājā antarantarā niddāyati ceva pabujjhati ca.
  4290. 514290,113,4443,2,8,1,64,6,Coragāmavāsino corāpi rañño ārakkhaṇatthāya araññameva pavisiṃsu.
  4291. 514291,113,4443,9,19,1,87,10,Coragāmake sattigumbo ceva bhattarandhako patikolambo nāmeko puriso cāti dveva ohīyiṃsu.
  4292. 514292,113,4443,20,44,1,169,20,Tasmiṃ khaṇe sattigumbo gāmakā nikkhamitvā rājānaṃ disvā‘‘ imaṃ niddāyamānameva māretvā ābharaṇāni gahessāmā’’ ti cintetvā patikolambassa santikaṃ gantvā taṃ kāraṇaṃ ārocesi.
  4293. 514293,113,4443,45,52,1,45,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā pañca gāthā abhāsi–
  4294. 514294,113,4444,2,4,1,0,0,159.
  4295. 514295,113,4445,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Migaluddo mahārājā, pañcālānaṃ rathesabho; "
  4296. 514296,113,4446,2,8,1,38,5,"Nikkhanto saha senāya, ogaṇo vanamāgamā. "
  4297. 514297,113,4447,2,4,1,0,0,160.
  4298. 514298,113,4448,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Tatthaddasā araññasmiṃ, takkarānaṃ kuṭiṃ kataṃ; "
  4299. 514299,113,4449,2,9,1,43,6,"Tassā kuṭiyā nikkhamma, suvo luddāni bhāsati. "
  4300. 514300,113,4450,2,4,1,0,0,161.
  4301. 514301,113,4451,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sampannavāhano poso, yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo; "
  4302. 514302,113,4452,2,8,1,41,5,"Sobhati lohituṇhīso, divā sūriyova bhāsati. "
  4303. 514303,113,4453,2,4,1,0,0,162.
  4304. 514304,113,4454,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Majjhanhike sampatike, sutto rājā sasārathi; "
  4305. 514305,113,4455,2,8,1,44,5,"Handassābharaṇaṃ sabbaṃ, gaṇhāma sāhasā mayaṃ. "
  4306. 514306,113,4456,2,4,1,0,0,163.
  4307. 514307,113,4457,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Nisīthepi rahodāni, sutto rājā sasārathi; "
  4308. 514308,113,4458,2,12,1,60,7,"Ādāya vatthaṃ maṇikuṇḍalañca, hantvāna sākhāhi avattharāmā’’ ti. "
  4309. 514309,113,4459,2,17,1,67,9,Tattha {migaluddo}ti luddo viya migānaṃ gavesanato‘‘ migaluddo’’ ti vutto.
  4310. 514310,113,4459,18,24,1,33,5,{Ogaṇo}ti gaṇā ohīno parihīno hutvā.
  4311. 514311,113,4459,25,38,1,89,13,Takkarānaṃ kuṭiṃ katan ti so rājā tattha araññe corānaṃ vasanatthāya kataṃ gāmakaṃ addasa.
  4312. 514312,113,4459,39,43,1,23,3,{Tassā}ti tato corakuṭito.
  4313. 514313,113,4459,44,52,1,65,7,Luddāni {bhāsatī}ti patikolambena saddhiṃ dāruṇāni vacanāni katheti.
  4314. 514314,113,4459,53,56,1,35,2,{Sampannavāhano}ti sampannaassavāhano.
  4315. 514315,113,4459,57,62,1,47,4,{Lohituṇhīso}ti rattena uṇhīsapaṭṭena samannāgato.
  4316. 514316,113,4459,63,71,1,62,6,"{Sampatike}ti sampati idāni, evarūpe ṭhitamajjhanhikakāleti attho. "
  4317. 514317,113,4459,72,79,1,53,6,{Sāhasā}ti sāhasena pasayhākāraṃ katvā gaṇhāmāti vadati.
  4318. 514318,113,4459,80,86,1,43,5,Nisīthepi {rahodānī}ti nisīthepi idānipi raho.
  4319. 514319,113,4459,87,105,1,121,15,"Idaṃ vadati– yathā nisīthe aḍḍharattasamaye manussā kilantā sayanti, raho nāma hoti, idāni ṭhitamajjhanhikepi kāle tathevāti. "
  4320. 514320,113,4459,106,120,1,117,13,{Hantvānā}ti rājānaṃ māretvā vatthābharaṇānissa gahetvā atha naṃ pāde gahetvā kaḍḍhitvā ekamante sākhāhi paṭicchādemāti.
  4321. 514321,113,4460,2,12,1,69,9,"Iti so vegena sakiṃ nikkhamati, sakiṃ patikolambassa santikaṃ gacchati. "
  4322. 514322,113,4460,13,23,1,76,10,So tassa vacanaṃ sutvā nikkhamitvā olokento rājabhāvaṃ ñatvā bhīto gāthamāha–
  4323. 514323,113,4461,2,4,1,0,0,164.
  4324. 514324,113,4462,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Kinnu ummattarūpova, sattigumba pabhāsasi; "
  4325. 514325,113,4463,2,12,1,42,7,"Durāsadā hi rājāno, aggi pajjalito yathā’’ ti. "
  4326. 514326,113,4464,2,7,1,32,5,Atha naṃ suvo gāthāya ajjhabhāsi–
  4327. 514327,113,4465,2,4,1,0,0,165.
  4328. 514328,113,4466,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Atha tvaṃ patikolamba, matto thullāni gajjasi; "
  4329. 514329,113,4467,2,12,1,47,7,"Mātari mayha naggāya, kinnu tvaṃ vijigucchase’’ ti. "
  4330. 514330,113,4468,2,9,1,29,6,Tattha atha tvan ti nanu tvaṃ.
  4331. 514331,113,4468,10,21,1,84,10,{Matto}ti corānaṃ ucchiṭṭhasuraṃ labhitvā tāya matto hutvā pubbe mahāgajjitāni gajjasi.
  4332. 514332,113,4468,22,27,1,44,4,{Mātarī}ti corajeṭṭhakassa bhariyaṃ sandhāyāha.
  4333. 514333,113,4468,28,34,1,42,6,Sā kira tadā sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā carati.
  4334. 514334,113,4468,35,49,1,92,12,"{Vijigucchase}ti mama mātari naggāya kinnu tvaṃ idāni corakammaṃ jigucchasi, kātuṃ na icchasīti. "
  4335. 514335,113,4469,2,22,1,135,16,Rājā pabujjhitvā tassa tena saddhiṃ manussabhāsāya kathentassa vacanaṃ sutvā‘‘ sappaṭibhayaṃ idaṃ ṭhānan’’ ti sārathiṃ uṭṭhāpento gāthamāha–
  4336. 514336,113,4470,2,4,1,0,0,166.
  4337. 514337,113,4471,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Uṭṭhehi samma taramāno, rathaṃ yojehi sārathi; "
  4338. 514338,113,4472,2,13,1,46,8,"Sakuṇo me na ruccati, aññaṃ gacchāma assaman’’ ti. "
  4339. 514339,113,4473,2,8,1,47,6,Sopi sīghaṃ uṭṭhahitvā rathaṃ yojetvā gāthamāha–
  4340. 514340,113,4474,2,4,1,0,0,167.
  4341. 514341,113,4475,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yutto ratho mahārāja, yutto ca balavāhano; "
  4342. 514342,113,4476,2,11,1,45,6,"Adhitiṭṭha mahārāja, aññaṃ gacchāma assaman’’ ti. "
  4343. 514343,113,4477,2,9,1,62,5,"Tattha {balavāhano}ti balavavāhano, mahāthāmaassasampannoti attho. "
  4344. 514344,113,4477,10,13,1,21,2,{Adhitiṭṭhā}ti abhiruha.
  4345. 514345,113,4478,2,8,1,61,6,Abhiruḷhamatteyeva ca tasmiṃ sindhavā vātavegena pakkhandiṃsu.
  4346. 514346,113,4478,9,17,1,65,8,Sattigumbo rathaṃ gacchantaṃ disvā saṃvegappatto dve gāthā abhāsi–
  4347. 514347,113,4479,2,4,1,0,0,168.
  4348. 514348,113,4480,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Ko numeva gatā sabbe, ye asmiṃ paricārakā; "
  4349. 514349,113,4481,2,9,1,41,6,"Esa gacchati pañcālo, mutto tesaṃ adassanā. "
  4350. 514350,113,4482,2,4,1,0,0,169.
  4351. 514351,113,4483,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kodaṇḍakāni gaṇhatha, sattiyo tomarāni ca; "
  4352. 514352,113,4484,2,13,1,47,8,"Esa gacchati pañcālo, mā vo muñcittha jīvatan’’ ti. "
  4353. 514353,113,4485,2,9,1,29,6,Tattha ko {nume}ti kuhiṃ nu ime.
  4354. 514354,113,4485,10,14,1,23,4,Asmin ti imasmiṃ assame.
  4355. 514355,113,4485,15,18,1,17,2,{Paricārakā}ti corā.
  4356. 514356,113,4485,19,36,1,118,15,"{Adassanā}ti etesaṃ corānaṃ adassanena mutto esa gacchatīti, etesaṃ hatthato mutto hutvā esa adassanaṃ gacchatītipi attho. "
  4357. 514357,113,4485,37,40,1,21,2,{Kodaṇḍakānī}ti dhanūni.
  4358. 514358,113,4485,41,52,1,80,10,"Jīvatan ti tumhākaṃ jīvantānaṃ mā muñcittha, āvudhahatthā dhāvitvā gaṇhatha nanti. "
  4359. 514359,113,4486,2,11,1,71,9,Evaṃ tassa viravitvā aparāparaṃ dhāvantasseva rājā isīnaṃ assamaṃ patto.
  4360. 514360,113,4486,12,18,1,40,5,Tasmiṃ khaṇe isayo phalāphalatthāya gatā .
  4361. 514361,113,4486,19,24,1,40,5,Eko pupphakasuvova assamapade ṭhito hoti.
  4362. 514362,113,4486,25,31,1,55,6,So rājānaṃ disvā paccuggamanaṃ katvā paṭisanthāramakāsi.
  4363. 514363,113,4486,32,38,1,47,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā catasso gāthā abhāsi–
  4364. 514364,113,4487,2,4,1,0,0,170.
  4365. 514365,113,4488,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Athāparo paṭinandittha, suvo lohitatuṇḍako; "
  4366. 514366,113,4489,2,9,1,39,6,"Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; "
  4367. 514367,113,4490,2,8,1,40,5,"Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. "
  4368. 514368,113,4491,2,4,1,0,0,171.
  4369. 514369,113,4492,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Tiṇḍukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; "
  4370. 514370,113,4493,2,9,1,45,6,"Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. "
  4371. 514371,113,4494,2,4,1,0,0,172.
  4372. 514372,113,4495,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; "
  4373. 514373,113,4496,2,9,1,41,6,"Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi. "
  4374. 514374,113,4497,2,4,1,0,0,173.
  4375. 514375,113,4498,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Araññaṃ uñchāya gatā, ye asmiṃ paricārakā; "
  4376. 514376,113,4499,2,13,1,49,8,"Sayaṃ uṭṭhāya gaṇhavho, hatthā me natthi dātave’’ ti. "
  4377. 514377,113,4500,2,8,1,44,5,Tattha {paṭinanditthā}ti rājānaṃ disvāva tussi.
  4378. 514378,113,4500,9,14,1,41,3,{Lohitatuṇḍako}ti rattatuṇḍo sobhaggappatto .
  4379. 514379,113,4500,15,18,1,24,2,{Madhuke}ti madhukaphalāni.
  4380. 514380,113,4500,19,26,1,48,5,"{Kāsumāriyo}ti evaṃnāmakāni phalāni, kāraphalāni vā. "
  4381. 514381,113,4500,27,35,1,50,7,Tato {pivā}ti tato pānīyamāḷato gahetvā pānīyaṃ piva.
  4382. 514382,113,4500,36,52,1,89,13,"Ye asmiṃ {paricārakā}ti mahārāja, ye imasmiṃ assame vicaraṇakā isayo, te araññaṃ uñchāya gatā. "
  4383. 514383,113,4500,53,57,1,32,3,{Gaṇhavho}ti phalāphalāni gaṇhatha.
  4384. 514384,113,4500,58,61,1,14,2,{Dātave}ti dātuṃ.
  4385. 514385,113,4501,2,7,1,48,5,Rājā tassa paṭisanthāre pasīditvā gāthādvayamāha–
  4386. 514386,113,4502,2,4,1,0,0,174.
  4387. 514387,113,4503,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; "
  4388. 514388,113,4504,2,9,1,40,6,"Atheso itaro pakkhī, suvo luddāni bhāsati. "
  4389. 514389,113,4505,2,4,1,0,0,175.
  4390. 514390,113,4506,2,14,1,46,8,"‘ ‘‘ Etaṃ hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvataṃ’; "
  4391. 514391,113,4507,2,11,1,48,6,"Iccevaṃ vilapantassa, sotthiṃ pattosmi assaman’’ ti. "
  4392. 514392,113,4508,2,7,1,33,4,Tattha {itaro}ti corakuṭiyaṃ suvako.
  4393. 514393,113,4508,8,19,1,74,11,Iccevan ti ahaṃ pana tassa evaṃ vilapantasseva imaṃ assamaṃ sotthinā patto.
  4394. 514394,113,4509,2,9,1,44,7,Rañño kathaṃ sutvā pupphako dve gāthā abhāsi–
  4395. 514395,113,4510,2,4,1,0,0,176.
  4396. 514396,113,4511,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Bhātarosma mahārāja, sodariyā ekamātukā; "
  4397. 514397,113,4512,2,7,1,43,4,"Ekarukkhasmiṃ saṃvaḍḍhā, nānākhettagatā ubho. "
  4398. 514398,113,4513,2,4,1,0,0,177.
  4399. 514399,113,4514,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sattigumbo ca corānaṃ, ahañca isinaṃ idha; "
  4400. 514400,113,4515,2,15,1,45,9,"Asataṃ so, sataṃ ahaṃ, tena dhammena no vinā’’ ti. "
  4401. 514401,113,4516,2,14,1,59,9,"Tattha {bhātarosmā}ti mahārāja, so ca ahañca ubho bhātaro homa. "
  4402. 514402,113,4516,15,26,1,59,9,"Corānan ti so corānaṃ santike saṃvaḍḍho, ahaṃ isīnaṃ santike . "
  4403. 514403,113,4516,27,42,1,91,13,"Asataṃ so, sataṃ ahan ti so asādhūnaṃ dussīlānaṃ santikaṃ upagato, ahaṃ sādhūnaṃ sīlavantānaṃ. "
  4404. 514404,113,4516,43,75,1,199,27,"Tena dhammena no {vinā}ti mahārāja, taṃ sattigumbaṃ corā coradhammena corakiriyāya vinesuṃ, maṃ isayo isidhammena isisīlācārena, tasmā sopi tena coradhammena no vinā hoti, ahampi isidhammena no vinā homīti. "
  4405. 514405,113,4517,2,8,1,43,5,Idāni taṃ dhammaṃ vibhajanto gāthādvayamāha–
  4406. 514406,113,4518,2,4,1,0,0,178.
  4407. 514407,113,4519,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Tattha vadho ca bandho ca, nikatī vañcanāni ca; "
  4408. 514408,113,4520,2,9,1,40,6,"Ālopā sāhasākārā, tāni so tattha sikkhati. "
  4409. 514409,113,4521,2,4,1,0,0,179.
  4410. 514410,113,4522,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Idha saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo; "
  4411. 514411,113,4523,2,10,1,43,5,"Āsanūdakadāyīnaṃ , aṅke vaddhosmi bhāradhā’’ ti. "
  4412. 514412,113,4524,2,7,1,36,4,Tattha {nikatī}ti patirūpakena vañcanā.
  4413. 514413,113,4524,8,11,1,28,2,{Vañcanānī}ti ujukavañcanāneva.
  4414. 514414,113,4524,12,16,1,22,3,{Ālopā}ti divā gāmaghātā.
  4415. 514415,113,4524,17,24,1,68,6,{Sāhasākārā}ti gehaṃ pavisitvā maraṇena tajjetvā sāhasikakammakaraṇāni.
  4416. 514416,113,4524,25,28,1,17,3,Saccan ti sabhāvo.
  4417. 514417,113,4524,29,32,1,23,2,{Dhammo}ti sucaritadhammo.
  4418. 514418,113,4524,33,36,1,24,2,{Ahiṃsā}ti mettāpubbabhāgo.
  4419. 514419,113,4524,37,40,1,21,2,{Saṃyamo}ti sīlasaṃyamo.
  4420. 514420,113,4524,41,44,1,21,2,{Damo}ti indriyadamanaṃ.
  4421. 514421,113,4524,45,51,1,62,6,Āsanūdakadāyīnan ti abbhāgatānaṃ āsanañca udakañca dānasīlānaṃ.
  4422. 514422,113,4524,52,56,1,26,3,{Bhāradhā}ti rājānaṃ ālapati.
  4423. 514423,113,4525,2,9,1,44,7,Idāni rañño dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–
  4424. 514424,113,4526,2,4,1,0,0,180.
  4425. 514425,113,4527,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ; "
  4426. 514426,113,4528,2,9,1,44,6,"Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati. "
  4427. 514427,113,4529,2,4,1,0,0,181.
  4428. 514428,113,4530,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati; "
  4429. 514429,113,4531,2,9,1,37,6,"Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso. "
  4430. 514430,113,4532,2,4,1,0,0,182.
  4431. 514431,113,4533,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ; "
  4432. 514432,113,4534,2,7,1,39,4,"Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati; "
  4433. 514433,113,4535,2,8,1,38,5,"Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā. "
  4434. 514434,113,4536,2,4,1,0,0,183.
  4435. 514435,113,4537,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; "
  4436. 514436,113,4538,2,8,1,37,5,"Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā. "
  4437. 514437,113,4539,2,4,1,0,0,184.
  4438. 514438,113,4540,2,13,1,37,6,"‘ ‘ Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; "
  4439. 514439,113,4541,2,8,1,42,5,"Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā. "
  4440. 514440,113,4542,2,4,1,0,0,185.
  4441. 514441,113,4543,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tasmā pattapuṭasseva, ñatvā sampākamattano; "
  4442. 514442,113,4544,2,8,1,40,5,"Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito; "
  4443. 514443,113,4545,2,12,1,46,7,"Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatin’’ ti. "
  4444. 514444,113,4546,2,13,1,61,11,Tattha santaṃ vā yadi vā asan ti sappurisaṃ vā asappurisaṃ vā.
  4445. 514445,113,4546,14,21,1,62,7,Sevamāno sevamānan ti seviyamāno ācariyo sevamānaṃ antevāsikaṃ.
  4446. 514446,113,4546,22,28,1,42,5,{Samphuṭṭho}ti antevāsinā vā phuṭṭho ācariyo.
  4447. 514447,113,4546,29,37,1,57,8,Samphusaṃ paran ti paraṃ ācariyaṃ samphusanto antevāsī vā.
  4448. 514448,113,4546,38,52,1,105,14,Alittan ti taṃ antevāsikaṃ pāpadhammena alittaṃ so ācariyo visadiddho saro sesaṃ sarakalāpaṃ viya limpati.
  4449. 514449,113,4546,53,68,1,120,13,"Evaṃ {bālūpasevanā}ti bālūpasevī hi pūtimacchaṃ upanayhanakusaggaṃ viya hoti, pāpakammaṃ akarontopi avaṇṇaṃ akittiṃ labhati. "
  4450. 514450,113,4546,69,83,1,146,12,"{Dhīrūpasevanā}ti dhīrūpasevī puggalo tagarādigandhajātipaliveṭhanapattaṃ viya hoti, paṇḍito bhavituṃ asakkontopi kalyāṇamittasevī guṇakittiṃ labhati. "
  4451. 514451,113,4546,84,87,1,55,2,{Pattapuṭassevā}ti duggandhasugandhapaliveṭhanapaṇṇasseva.
  4452. 514452,113,4546,88,96,1,87,7,{Sampākamattano}ti kalyāṇamittasaṃsaggavasena attano paripākaṃ paribhāvanaṃ ñatvāti attho.
  4453. 514453,113,4546,97,110,1,114,13,Pāpenti suggatin ti santo sammādiṭṭhikā attānaṃ nissite satte saggameva pāpentīti desanaṃ yathānusandhimeva pāpesi.
  4454. 514454,113,4547,2,9,1,47,6,"Rājā tassa dhammakathāya pasīdi, isigaṇopi āgato. "
  4455. 514455,113,4547,10,34,1,138,19,"Rājā isayo vanditvā‘‘ bhante, maṃ anukampamānā mama vasanaṭṭhāne vasathā’’ ti vatvā tesaṃ paṭiññaṃ gahetvā nagaraṃ gantvā suvānaṃ abhayaṃ adāsi. "
  4456. 514456,113,4547,35,38,1,23,3,Isayopi tattha agamaṃsu.
  4457. 514457,113,4547,39,47,1,71,8,Rājā isigaṇaṃ uyyāne vasāpento yāvajīvaṃ upaṭṭhahitvā saggapuraṃ pūresi.
  4458. 514458,113,4547,48,61,1,122,13,Athassa puttopi chattaṃ ussāpento isigaṇaṃ paṭijaggiyevāti tasmiṃ kulaparivaṭṭe satta rājāno isigaṇassa dānaṃ pavattayiṃsu.
  4459. 514459,113,4547,62,67,1,45,5,Mahāsatto araññe vasantoyeva yathākammaṃ gato.
  4460. 514460,113,4548,2,23,1,118,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi devadatto pāpo pāpaparivāroyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  4461. 514461,113,4548,24,48,1,121,15,"‘‘ tadā sattigumbo devadatto ahosi, corā devadattaparisā , rājā ānando, isigaṇā buddhaparisā, pupphakasuvo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4462. 514462,113,4549,2,4,1,31,2,Sattigumbajātakavaṇṇanā sattamā.
  4463. 514463,113,4551,2,7,1,23,2,[ 504]8. Bhallātiyajātakavaṇṇanā
  4464. 514464,113,4552,2,16,1,90,12,Bhallātiyo nāma ahosi {rājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi.
  4465. 514465,113,4552,17,26,1,64,9,Tassā kira ekadivasaṃ raññā saddhiṃ sayanaṃ nissāya kalaho ahosi.
  4466. 514466,113,4552,27,32,1,29,5,Rājā kujjhitvā naṃ na olokesi.
  4467. 514467,113,4552,33,47,1,62,10,Sā cintesi‘‘ nanu tathāgato rañño mayi kuddhabhāvaṃ na jānātī’’ ti.
  4468. 514468,113,4552,48,60,1,107,12,Satthā taṃ kāraṇaṃ ñatvā punadivase bhikkhusaṅghaparivuto sāvatthiṃ piṇḍāya pavisitvā rañño gehadvāraṃ gato.
  4469. 514469,113,4552,61,78,1,179,17,Rājā paccuggantvā pattaṃ gahetvā satthāraṃ pāsādaṃ āropetvā paṭipāṭiyā bhikkhusaṅghaṃ nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā paṇītenāhārena parivisitvā bhattakiccāvasāne ekamantaṃ nisīdi.
  4470. 514470,113,4552,79,129,1,250,34,"Satthā‘‘ kiṃ nu kho, mahārāja, mallikā na paññāyatī’’ ti pucchitvā‘‘ attano sukhamadamattatāyā’’ ti vutte‘‘ nanu, mahārāja, tvaṃ pubbe kinnarayoniyaṃ nibbattitvā ekarattiṃ kinnariyā vinā hutvā satta vassasatāni paridevamāno vicarī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  4471. 514471,113,4553,2,42,1,386,36,Atīte bārāṇasiyaṃ bhallātiyo nāma rājā rajjaṃ kārento‘‘ aṅgārapakkamigamaṃsaṃ khādissāmī’’ ti rajjaṃ amaccānaṃ niyyādetvā sannaddhapañcāvudho susikkhitakoleyyakasuṇakhagaṇaparivuto nagarā nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā anugaṅgaṃ gantvā upari abhiruhituṃ asakkonto ekaṃ gaṅgaṃ otiṇṇanadiṃ disvā tadanusārena gacchanto migasūkarādayo vadhitvā aṅgārapakkamaṃsaṃ khādanto uccaṭṭhānaṃ abhiruhi.
  4472. 514472,113,4553,43,54,1,96,10,"Tattha ramaṇīyā nadikā paripuṇṇakāle thanapamāṇodakā hutvā sandati, aññadā jaṇṇukapamāṇodakā hoti. "
  4473. 514473,113,4553,55,59,1,45,4,Tattha nānappakārakā macchakacchapā vicaranti.
  4474. 514474,113,4553,60,72,1,189,11,Udakapariyante rajatapaṭṭavaṇṇavālukā ubhosu tīresu nānāpupphaphalabharitavinamitā rukkhā pupphaphalarasamattehi nānāvihaṅgamabhamaragaṇehi samparikiṇṇā vividhamigasaṅghanisevitā sītacchāyā.
  4475. 514475,113,4553,73,86,1,115,12,Evaṃ ramaṇīyāya hemavatanadiyā tīre dve kinnarā aññamaññaṃ āliṅgitvā paricumbitvā nānappakārehi paridevantā rodanti.
  4476. 514476,113,4554,2,30,1,159,23,"Rājā tassā nadiyā tīrena gandhamādanaṃ abhiruhanto te kinnare disvā‘‘ kiṃ nu kho ete evaṃ paridevanti, pucchissāmi ne’’ ti cintetvā sunakhe oloketvā accharaṃ pahari. "
  4477. 514477,113,4554,31,38,1,73,7,Susikkhitakoleyyakasunakhā tāya saññāya gumbaṃ pavisitvā urena nipajjiṃsu.
  4478. 514478,113,4554,39,65,1,181,22,So tesaṃ paṭisallīnabhāvaṃ ñatvā dhanukalāpañceva sesāvudhāni ca rukkhaṃ nissāya ṭhapetvā padasaddaṃ akaronto saṇikaṃ tesaṃ santikaṃ gantvā‘‘ kiṃkāraṇā tumhe rodathā’’ ti kinnare pucchi.
  4479. 514479,113,4554,66,72,1,45,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā tisso gāthā abhāsi–
  4480. 514480,113,4555,2,4,1,0,0,186.
  4481. 514481,113,4556,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Bhallātiyo nāma ahosi rājā, raṭṭhaṃ pahāya migavaṃ acāri so; "
  4482. 514482,113,4557,2,8,1,59,5,"Agamā girivaraṃ gandhamādanaṃ, supupphitaṃ kimpurisānuciṇṇaṃ. "
  4483. 514483,113,4558,2,4,1,0,0,187.
  4484. 514484,113,4559,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sāḷūrasaṅghañca nisedhayitvā, dhanuṃ kalāpañca so nikkhipitvā; "
  4485. 514485,113,4560,2,9,1,55,6,"Upāgami vacanaṃ vattukāmo, yatthaṭṭhitā kimpurisā ahesuṃ. "
  4486. 514486,113,4561,2,4,1,0,0,188.
  4487. 514487,113,4562,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Himaccaye hemavatāya tīre, kimidhaṭṭhitā mantayavho abhiṇhaṃ; "
  4488. 514488,113,4563,2,13,1,60,8,"Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ vo jānanti manussaloke’’ ti. "
  4489. 514489,113,4564,2,6,1,36,4,Tattha sāḷūrasaṅghan ti sunakhagaṇaṃ.
  4490. 514490,113,4564,7,12,1,44,4,{Himaccaye}ti catunnaṃ hemantamāsānaṃ atikkame.
  4491. 514491,113,4564,13,19,1,42,5,{Hemavatāyā}ti imissā hemavatāya nadiyā tīre.
  4492. 514492,113,4565,2,15,1,74,11,"Rañño vacanaṃ sutvā kinnaro tuṇhī ahosi, kinnarī pana raññā saddhiṃ sallapi– "
  4493. 514493,113,4566,2,4,1,0,0,189.
  4494. 514494,113,4567,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Mallaṃ giriṃ paṇḍarakaṃ tikūṭaṃ, sītodakā anuvicarāma najjo; "
  4495. 514495,113,4568,2,14,1,59,8,"Migā manussāva nibhāsavaṇṇā, jānanti no kimpurisāti luddā’’ ti. "
  4496. 514496,113,4569,2,18,1,108,15,"Tattha mallaṃ girin ti samma luddaka, mayaṃ imaṃ mallagiriñca paṇḍarakañca tikūṭañca imā ca najjo anuvicarāma."
  4497. 514497,113,4569,19,26,1,21,3,‘‘ Mālāgirin’’ tipi pāṭho.
  4498. 514498,113,4569,27,33,1,55,4,"{Nibhāsavaṇṇā}ti nibhāsamānavaṇṇā, dissamānasarīrāti attho. "
  4499. 514499,113,4570,2,7,1,28,5,Tato rājā tisso gāthā abhāsi–
  4500. 514500,113,4571,2,4,1,0,0,190.
  4501. 514501,113,4572,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; "
  4502. 514502,113,4573,2,10,1,57,7,"Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane rodatha appatītā. "
  4503. 514503,113,4574,2,4,1,0,0,191.
  4504. 514504,113,4575,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; "
  4505. 514505,113,4576,2,10,1,59,7,"Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane vilapatha appatītā. "
  4506. 514506,113,4577,2,4,1,0,0,192.
  4507. 514507,113,4578,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; "
  4508. 514508,113,4579,2,13,1,60,8,"Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane socatha appatītā’’ ti. "
  4509. 514509,113,4580,2,9,1,54,7,Tattha sukiccharūpan ti suṭṭhu dukkhappattā viya hutvā.
  4510. 514510,113,4580,10,22,1,65,11,Āliṅgito cāsi piyo {piyāyā}ti tayā piyāya tava piyo āliṅgito ca āsi.
  4511. 514511,113,4580,23,33,1,36,5,"‘‘ Āliṅgiyo cāsī’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  4512. 514512,113,4580,34,48,1,113,13,Kimidha {vane}ti kiṃkāraṇā idha vane antarantarā āliṅgitvā paricumbitvā piyakathaṃ kathetvā puna appatītā rodathāti.
  4513. 514513,113,4581,2,8,1,44,5,Tato parā ubhinnampi ālāpasallāpagāthā honti–
  4514. 514514,113,4582,2,4,1,0,0,193.
  4515. 514515,113,4583,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Mayekarattaṃ vippavasimha ludda, akāmakā aññamaññaṃ sarantā; "
  4516. 514516,113,4584,2,13,1,58,8,"Tamekarattaṃ anutappamānā, socāma‘ sā ratti punaṃ na hossati’. "
  4517. 514517,113,4585,2,4,1,0,0,194.
  4518. 514518,113,4586,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Yamekarattaṃ anutappathetaṃ, dhanaṃva naṭṭhaṃ pitaraṃva petaṃ; "
  4519. 514519,113,4587,2,10,1,57,6,"Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ vinā vāsamakappayittha. "
  4520. 514520,113,4588,2,4,1,0,0,195.
  4521. 514521,113,4589,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Yamimaṃ nadiṃ passasi sīghasotaṃ, nānādumacchādanaṃ selakūlaṃ; "
  4522. 514522,113,4590,2,11,1,57,8,"Taṃ me piyo uttari vassakāle, mamañca maññaṃ anubandhatīti. "
  4523. 514523,113,4591,2,4,1,0,0,196.
  4524. 514524,113,4592,2,9,1,53,5,"‘ ‘ Ahañca aṅkolakamocināmi, atimuttakaṃ sattaliyothikañca;"
  4525. 514525,113,4593,2,14,1,57,10,"‘ Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’. "
  4526. 514526,113,4594,2,4,1,0,0,197.
  4527. 514527,113,4595,2,9,1,54,5,"‘ ‘ Ahañcidaṃ kuravakamocināmi, uddālakā pāṭalisindhuvārakā;"
  4528. 514528,113,4596,2,14,1,57,10,"‘ Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’. "
  4529. 514529,113,4597,2,4,1,0,0,198.
  4530. 514530,113,4598,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi mālaṃ;"
  4531. 514531,113,4599,2,14,1,57,10,"‘ Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’. "
  4532. 514532,113,4600,2,4,1,0,0,199.
  4533. 514533,113,4601,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi bhāraṃ; "
  4534. 514534,113,4602,2,10,1,62,7,"Idañca no hehiti santharatthaṃ, yatthajjimaṃ viharissāma rattiṃ. "
  4535. 514535,113,4603,2,4,1,0,0,200.
  4536. 514536,113,4604,2,14,1,55,8,"‘ ‘ Ahañca kho agaḷuṃ candanañca, silāya piṃsāmi pamattarūpā;"
  4537. 514537,113,4605,2,14,1,57,10,"‘ Piyo ca me hehiti rositaṅgo, ahañca naṃ rositā ajjhupessaṃ’. "
  4538. 514538,113,4606,2,4,1,0,0,201.
  4539. 514539,113,4607,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Athāgamā salilaṃ sīghasotaṃ, nudaṃ sāle salaḷe kaṇṇikāre; "
  4540. 514540,113,4608,2,12,1,55,8,"Āpūratha tena muhuttakena, sāyaṃ nadī āsi mayā suduttarā. "
  4541. 514541,113,4609,2,4,1,0,0,202.
  4542. 514542,113,4610,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Ubhosu tīresu mayaṃ tadā ṭhitā, sampassantā ubhayo aññamaññaṃ; "
  4543. 514543,113,4611,2,12,1,56,9,"Sakimpi rodāma sakiṃ hasāma, kicchena no āgamā saṃvarī sā. "
  4544. 514544,113,4612,2,4,1,0,0,203.
  4545. 514545,113,4613,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Pātova kho uggate sūriyamhi, catukkaṃ nadiṃ uttariyāna ludda; "
  4546. 514546,113,4614,2,11,1,58,8,"Āliṅgiyā aññamaññaṃ mayaṃ ubho, sakimpi rodāma sakiṃ hasāma. "
  4547. 514547,113,4615,2,4,1,0,0,204.
  4548. 514548,113,4616,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Tīhūnakaṃ satta satāni ludda, yamidha mayaṃ vippavasimha pubbe; "
  4549. 514549,113,4617,2,11,1,58,8,"Vassekimaṃ jīvitaṃ bhūmipāla, ko nīdha kantāya vinā vaseyya. "
  4550. 514550,113,4618,2,4,1,0,0,205.
  4551. 514551,113,4619,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Āyuñca vo kīvatako nu samma, sacepi jānātha vadetha āyuṃ; "
  4552. 514552,113,4620,2,10,1,54,7,"Anussavā vuḍḍhato āgamā vā, akkhātha metaṃ avikampamānā. "
  4553. 514553,113,4621,2,4,1,0,0,206.
  4554. 514554,113,4622,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Āyuñca no vassasahassaṃ ludda, na cantarā pāpako atthi rogo; "
  4555. 514555,113,4623,2,13,1,62,8,"Appañca dukkhaṃ sukhameva bhiyyo, avītarāgā vijahāma jīvitan’’ ti. "
  4556. 514556,113,4624,2,8,1,38,5,Tattha mayekarattan ti mayaṃ ekarattaṃ.
  4557. 514557,113,4624,9,14,1,39,4,{Vippavasimhā}ti vippayuttā hutvā vasimha.
  4558. 514558,113,4624,15,29,1,79,9,{Anutappamānā}ti‘‘ anicchamānānaṃ no ekaratto atīto’’ ti taṃ ekarattaṃ anucintayamānā.
  4559. 514559,113,4624,30,39,1,58,8,Punaṃ na {hessatī}ti puna na bhavissati nāgamissatīti socāma.
  4560. 514560,113,4624,40,70,1,201,29,"Dhanaṃva naṭṭhaṃ pitaraṃva petan ti dhanaṃ vā naṭṭhaṃ pitaraṃ vā mātaraṃ vāpetaṃ kālakataṃ kiṃ nu kho tumhe cintayamānā kena kāraṇena taṃ ekarattaṃ vinā vāsaṃ akappayittha, idaṃ me ācikkhathāti pucchati. "
  4561. 514561,113,4624,71,75,1,19,4,Yamiman ti yaṃ imaṃ.
  4562. 514562,113,4624,76,82,1,46,6,Selakūlan ti dvinnaṃ selānaṃ antare sandamānaṃ.
  4563. 514563,113,4624,83,90,1,47,5,{Vassakāle}ti ekassa meghassa uṭṭhāya vassanakāle .
  4564. 514564,113,4624,91,99,1,67,8,Amhākañhi imasmiṃ vanasaṇḍe rativasena carantānaṃ eko megho uṭṭhahi.
  4565. 514565,113,4624,100,116,1,85,12,Atha me piyasāmiko kinnaromaṃ‘‘ pacchato āgacchatī’’ ti maññamāno etaṃ nadiṃ uttarīti āha.
  4566. 514566,113,4625,2,14,1,96,10,{Ahañcā}ti ahaṃ panetassa paratīraṃ gatabhāvaṃ ajānantī supupphitāni aṅkolakādīni pupphāni ocināmi.
  4567. 514567,113,4625,15,41,1,169,20,"Tattha {sattaliyothikañcā}ti kundālapupphañca suvaṇṇayothikañca ocinantī pana‘‘ piyo ca me mālabhārī bhavissati, ahañca naṃ mālinī hutvā ajjhupessan’’ ti iminā kāraṇena ocināmi. "
  4568. 514568,113,4625,42,49,1,58,6,Uddālakā {pāṭalisindhuvārakā}ti tepi mayā ocitāyevāti vadati.
  4569. 514569,113,4625,50,53,1,17,2,{Oceyyā}ti ocinitvā.
  4570. 514570,113,4625,54,59,1,47,4,Agaḷuṃ {candanañcā}ti kāḷāgaḷuñca rattacandanañca.
  4571. 514571,113,4625,60,63,1,25,2,{Rositaṅgo}ti vilittasarīro.
  4572. 514572,113,4625,64,68,1,22,3,{Rositā}ti vilittā hutvā.
  4573. 514573,113,4625,69,73,1,34,4,Ajjhupessan ti sayane upagamissāmi.
  4574. 514574,113,4625,74,87,1,91,12,Nudaṃ sāle salaḷe {kaṇṇikāre}ti etāni mayā ocinitvā tīre ṭhapitāni pupphāni nudantaṃ harantaṃ.
  4575. 514575,113,4625,88,115,1,177,22,"{Suduttarā}ti tassā hi orimatīre ṭhitakāleyeva nadiyā udakaṃ āgataṃ, taṅkhaṇaññeva sūriyo atthaṅgato, vijjulatā niccharanti, kinnarā nāma udakabhīrukā honti, iti sā otarituṃ na visahi. "
  4576. 514576,113,4625,116,127,1,39,7,Tenāha‘‘ sāyaṃ nadī āsi mayā suduttarā’’ ti.
  4577. 514577,113,4626,2,6,1,46,3,{Sampassantā}ti vijjulatāniccharaṇakāle passantā.
  4578. 514578,113,4626,7,16,1,79,7,"{Rodāmā}ti andhakārakāle apassantā rodāma, vijjulatāniccharaṇakāle passantā hasāma. "
  4579. 514579,113,4626,17,20,1,15,2,{Saṃvarī}ti ratti.
  4580. 514580,113,4626,21,24,1,19,3,Catukkan ti tucchaṃ.
  4581. 514581,113,4626,25,28,1,22,2,{Uttariyānā}ti uttaritvā.
  4582. 514582,113,4626,29,35,1,41,6,Tīhūnakan ti tīhi ūnāni satta vassasatāni.
  4583. 514583,113,4626,36,53,1,103,16,"Yamidha mayan ti yaṃ kālaṃ idha mayaṃ vippavasimha, so ito tīhi ūnakāni satta vassasatāni hontīti vadati. "
  4584. 514584,113,4626,54,66,1,80,11,"Vassekiman ti vassaṃ ekaṃ imaṃ, tumhākaṃ ekameva vassasataṃ imaṃ jīvitanti vadati. "
  4585. 514585,113,4626,67,87,1,115,17,"Ko {nīdhā}ti evaṃ parittake jīvite ko nu idha kantāya vinā bhaveyya, ayuttaṃ tava piyabhariyāya vinā bhavitunti dīpeti. "
  4586. 514586,113,4627,2,27,1,118,16,Kīvatako {nū}ti rājā kinnariyā vacanaṃ sutvā‘‘ imesaṃ āyuppamāṇaṃ pucchissāmī’’ ti cintetvā‘‘ tumhākaṃ kittako āyū’’ ti pucchati.
  4587. 514587,113,4627,28,55,1,171,24,"{Anussavā}ti sace vo kassaci vadantassa vā sutaṃ, mātāpitūnaṃ vā vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ santikā āgamo atthi, atha me tato anussavā vuḍḍhato āgamā vā etaṃ avikampamānā akkhātha. "
  4588. 514588,113,4627,56,70,1,90,12,"Na {cantarā}ti amhākaṃ vassasahassaṃ āyu, antarā ca no pāpako jīvitantarāyakaro rogopi natthi. "
  4589. 514589,113,4627,71,76,1,42,4,{Avītarāgā}ti aññamaññaṃ avigatapemāva hutvā.
  4590. 514590,113,4628,2,62,1,348,46,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ime hi nāma tiracchānagatā hutvā ekarattiṃ vippayogena satta vassasatāni rodantā vicaranti, ahaṃ pana tiyojanasatike rajje mahāsampattiṃ pahāya araññe vicarāmi, aho akiccakārimhī’’ ti tatova nivatto bārāṇasiṃ gantvā‘‘ kiṃ te, mahārāja, himavante acchariyaṃ diṭṭhan’’ ti amaccehi puṭṭho sabbaṃ ārocetvā tato paṭṭhāya dānāni dadanto bhoge bhuñji. "
  4591. 514591,113,4628,63,66,1,26,3,Tamatthaṃ pakāsento satthā–
  4592. 514592,113,4629,2,4,1,0,0,207.
  4593. 514593,113,4630,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Idañca sutvāna amānusānaṃ, bhallātiyo ittaraṃ jīvitanti; "
  4594. 514594,113,4631,2,14,1,57,9,"Nivattatha na migavaṃ acari, adāsi dānāni abhuñji bhoge’’ ti."
  4595. 514595,113,4631,15,15,1,0,0,–
  4596. 514596,113,4632,2,10,1,48,8,Imaṃ gāthaṃ vatvā puna ovadanto dve gāthā abhāsi–
  4597. 514597,113,4633,2,4,1,0,0,208.
  4598. 514598,113,4634,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā kalahaṃ akattha; "
  4599. 514599,113,4635,2,10,1,56,7,"Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattaṃ. "
  4600. 514600,113,4636,2,4,1,0,0,209.
  4601. 514601,113,4637,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā vivādaṃ akattha; "
  4602. 514602,113,4638,2,13,1,59,8,"Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattan’’ ti. "
  4603. 514603,113,4639,2,7,1,31,4,Tattha amānusānan ti kinnarānaṃ.
  4604. 514604,113,4639,8,12,1,35,3,{Attakammāparādho}ti attano kammadoso.
  4605. 514605,113,4639,13,29,1,106,15,"Kimpurisekarattan ti yathā te kimpurise ekarattiṃ kato attano kammadoso tapi, tathā tumhepi mā tapīti attho. "
  4606. 514606,113,4640,2,14,1,116,12,Mallikā devī tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā uṭṭhāyāsanā añjaliṃ paggayha dasabalassa thutiṃ karontī osānagāthamāha–
  4607. 514607,113,4641,2,4,1,0,0,210.
  4608. 514608,113,4642,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Vividhaṃ adhimanā suṇomahaṃ, vacanapathaṃ tava atthasaṃhitaṃ; "
  4609. 514609,113,4643,2,16,1,64,11,"Muñcaṃ giraṃ nudaseva me daraṃ, samaṇa sukhāvaha jīva me ciran’’ ti. "
  4610. 514610,113,4644,2,20,1,149,17,"Tattha vividhaṃ adhimanā suṇomahan ti bhante, tumhehi vividhehi nānākāraṇehi alaṅkaritvā desitaṃ dhammadesanaṃ ahaṃ adhimanā pasannacittā hutvā suṇomi. "
  4611. 514611,113,4644,21,27,1,49,6,Vacanapathan ti taṃ tumhehi vuttaṃ vividhavacanaṃ.
  4612. 514612,113,4644,28,43,1,116,15,Muñcaṃ giraṃ nudaseva me daran ti kaṇṇasukhaṃ madhuraṃ giraṃ muñcanto mama hadaye sokadarathaṃ nudasiyeva harasiyeva.
  4613. 514613,113,4644,44,61,1,123,14,"Samaṇa sukhāvaha jīva me ciran ti bhante buddhasamaṇa, dibbamānusalokiyalokuttarasukhāvaha mama sāmi dhammarāja, ciraṃ jīvāti. "
  4614. 514614,113,4645,2,10,1,55,7,Kosalarājā tato paṭṭhāya tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasi.
  4615. 514615,113,4646,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4616. 514616,113,4646,9,26,1,83,11,"‘‘ tadā kinnaro kosalarājā ahosi, kinnarī mallikā devī, bhallātiyarājā ahameva ahosin’’ ti. "
  4617. 514617,113,4647,2,4,1,31,2,Bhallātiyajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  4618. 514618,113,4649,2,7,1,22,2,[ 505]9. Somanassajātakavaṇṇanā
  4619. 514619,113,4650,2,16,1,105,13,Ko taṃ hiṃsati {heṭhetī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  4620. 514620,113,4650,17,38,1,94,14,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mama vadhāya parisakkiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4621. 514621,113,4651,2,11,1,65,8,Atīte kururaṭṭhe uttarapañcālanagare reṇu nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  4622. 514622,113,4651,12,32,1,203,20,Tadā mahārakkhito nāma tāpaso pañcasatatāpasaparivāro himavante ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya cārikaṃ caranto uttarapañcālanagaraṃ patvā rājuyyāne vasitvā sapariso piṇḍāya caranto rājadvāraṃ pāpuṇi.
  4623. 514623,113,4651,33,65,1,246,27,"Rājā isigaṇaṃ disvā iriyāpathe pasanno alaṅkatamahātale nisīdāpetvā paṇītenāhārena parivisitvā‘‘ bhante, imaṃ vassārattaṃ mama uyyāneyeva vasathā’’ ti vatvā tehi saddhiṃ uyyānaṃ gantvā vasanaṭṭhānāni kāretvā pabbajitaparikkhāre datvā vanditvā nikkhami. "
  4624. 514624,113,4651,66,72,1,47,6,Tato paṭṭhāya sabbepi te rājanivesane bhuñjanti.
  4625. 514625,113,4651,73,81,1,52,7,"Rājā pana aputtako puttaṃ pattheti, puttā nuppajjanti. "
  4626. 514626,113,4651,82,111,1,251,24,"Vassārattaccayena mahārakkhito‘‘ idāni himavanto ramaṇīyo, tattheva gamissāmā’’ ti rājānaṃ āpucchitvā raññā katasakkārasammāno nikkhamitvā antarāmagge majjhanhikasamaye maggā okkamma ekassa sandacchāyassa rukkhassa heṭṭhā taruṇatiṇapiṭṭhe saparivāro nisīdi. "
  4627. 514627,113,4652,2,24,1,126,16,"Tāpasā kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ rājagehe vaṃsānurakkhito putto natthi, sādhu vatassa sace rājā puttaṃ labheyya, paveṇi ghaṭīyethā’’ ti. "
  4628. 514628,113,4652,25,71,1,229,31,"Mahārakkhito tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ bhavissati nu kho rañño putto, udāhu no’’ ti upadhārento‘‘ bhavissatī’’ ti ñatvā evamāha‘‘ mā bhonto cintayittha, ajja paccūsakāle eko devaputto cavitvā rañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhissatī’’ ti. "
  4629. 514629,113,4652,72,107,1,156,22,Taṃ sutvā eko kuṭajaṭilo‘‘ idāni rājakulūpako bhavissāmī’’ ti cintetvā tāpasānaṃ gamanakāle gilānālayaṃ katvā nipajjitvā‘‘ ehi gacchāmā’’ ti vutto‘‘ na sakkomī’’ ti āha.
  4630. 514630,113,4652,108,127,1,113,14,"Mahārakkhito tassa nipannakāraṇaṃ ñatvā‘‘ yadā sakkosi, tadā āgaccheyyāsī’’ ti vatvā isigaṇaṃ ādāya himavantameva gato. "
  4631. 514631,113,4652,128,150,1,170,18,Kuhakopi nivattitvā vegenāgantvā rājadvāre ṭhatvā‘‘ mahārakkhitassa upaṭṭhākatāpaso āgato’’ ti rañño ārocāpetvā raññā vegena pakkosāpito pāsādaṃ abhiruyha paññattāsane nisīdi.
  4632. 514632,113,4652,151,173,1,135,16,"Rājā kuhakaṃ tāpasaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno isīnaṃ ārogyaṃ pucchitvā‘‘ bhante, atikhippaṃ nivattittha, vegena kenatthenāgatatthā’’ ti āha."
  4633. 514633,113,4652,174,195,1,111,14,"‘‘ Āma, mahārāja, isigaṇo sukhanisinno‘ sādhu vatassa, sace rañño paveṇipālako putto uppajjeyyā’ ti kathaṃ samuṭṭhāpesi. "
  4634. 514634,113,4652,196,242,1,245,31,"Ahaṃ kathaṃ sutvā‘‘ bhavissati nu kho rañño putto, udāhu no’’ ti dibbacakkhunā olokento‘‘ mahiddhiko devaputto cavitvā aggamahesiyā sudhammāya kucchimhi nibbattissatī’’ ti disvā‘‘ ajānantā gabbhaṃ nāseyyuṃ, ācikkhissāmi nesan’’ ti tumhākaṃ kathanatthāya āgato. "
  4635. 514635,113,4652,243,250,1,39,5,"Kathitaṃ te mayā, gacchāmahaṃ, mahārājāti. "
  4636. 514636,113,4652,251,270,1,117,14,"Rājā‘‘ bhante, na sakkā gantun’’ ti haṭṭhatuṭṭho pasannacitto kuhakatāpasaṃ uyyānaṃ netvā vasanaṭṭhānaṃ saṃvidahitvā adāsi. "
  4637. 514637,113,4652,271,286,1,77,10,"So tato paṭṭhāya rājakule bhuñjanto vasati,‘‘ dibbacakkhuko’’ tvevassa nāmaṃ ahosi. "
  4638. 514638,113,4653,2,9,1,65,7,Tadā bodhisatto tāvatiṃsabhavanā cavitvā tattha paṭisandhiṃ gaṇhi.
  4639. 514639,113,4653,10,21,1,67,7,Jātassa cassa nāmaggahaṇadivase‘‘ somanassakumāro’’ tveva nāmaṃ kariṃsu.
  4640. 514640,113,4653,22,25,1,28,3,So kumāraparihārena vaḍḍhati.
  4641. 514641,113,4653,26,40,1,137,14,Kuhakatāpasopi uyyānassa ekasmiṃ passe nānappakāraṃ sūpeyyasākañca valliphalāni ca ropetvā paṇṇikānaṃ hatthe vikkiṇanto dhanaṃ saṇṭhapesi.
  4642. 514642,113,4653,41,47,1,51,5,Bodhisattassa sattavassikakāle rañño paccanto kuppi.
  4643. 514643,113,4653,48,66,1,86,10,‘‘ Dibbacakkhutāpasaṃ mā pamajjī’’ ti kumāraṃ paṭicchāpetvā‘‘ paccantaṃ vūpasamessāmī’’ ti gato.
  4644. 514644,113,4653,67,118,1,335,39,Athekadivasaṃ kumāro‘‘ jaṭilaṃ passissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā kūṭajaṭilaṃ ekaṃ gaṇṭhikakāsāvaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ubhohi hatthehi dve udakaghaṭe gahetvā sākavatthusmiṃ udakaṃ āsiñcantaṃ disvā‘‘ ayaṃ kūṭajaṭilo attano samaṇadhammaṃ akatvā paṇṇikakammaṃ karotī’’ ti ñatvā‘‘ kiṃ karosi paṇṇikagahapatikā’’ ti taṃ lajjāpetvā avanditvāva nikkhami.
  4645. 514645,113,4653,119,161,1,310,36,"Kūṭajaṭilo‘‘ ayaṃ idāneva evarūpo paccāmitto, ko jānāti kiṃ karissati, idāneva naṃ nāsetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā rañño āgamanakāle pāsāṇaphalakaṃ ekamantaṃ khipitvā pānīyaghaṭaṃ bhinditvā paṇṇasālāya tiṇāni vikiritvā sarīraṃ telena makkhetvā paṇṇasālaṃ pavisitvā sasīsaṃ pārupitvā mahādukkhappatto viya mañce nipajji. "
  4646. 514646,113,4653,162,202,1,239,31,Rājā āgantvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā nivesanaṃ apavisitvāva‘‘ mama sāmikaṃ dibbacakkhukaṃ passissāmī’’ ti paṇṇasāladvāraṃ gantvā taṃ vippakāraṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho etan’’ ti anto pavisitvā taṃ nipannakaṃ disvā pāde parimajjanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  4647. 514647,113,4654,2,4,1,0,0,211.
  4648. 514648,113,4655,2,14,1,50,9,"‘ ‘ Ko taṃ hiṃsati heṭheti, kiṃ dummano socasi appatīto; "
  4649. 514649,113,4656,2,13,1,58,8,"Kassajja mātāpitaro rudantu, kvajja setu nihato pathabyā’’ ti. "
  4650. 514650,113,4657,2,6,1,25,3,Tattha {hiṃsatī}ti paharati.
  4651. 514651,113,4657,7,10,1,18,2,{Heṭhetī}ti akkosati.
  4652. 514652,113,4657,11,17,1,28,5,Kvajja {setū}ti ko ajja sayatu.
  4653. 514653,113,4658,2,9,1,58,7,Taṃ sutvā kūṭajaṭilo nitthunanto uṭṭhāya dutiyaṃ gāthamāha–
  4654. 514654,113,4659,2,4,1,0,0,212.
  4655. 514655,113,4660,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Tuṭṭhosmi deva tava dassanena, cirassaṃ passāmi taṃ bhūmipāla; "
  4656. 514656,113,4661,2,13,1,57,7,"Ahiṃsako reṇumanuppavissa, puttena te heṭhayitosmi devā’’ ti. "
  4657. 514657,113,4662,2,7,1,52,5,Ito parā uttānasambandhagāthā pāḷinayeneva veditabbā–
  4658. 514658,113,4663,2,4,1,0,0,213.
  4659. 514659,113,4664,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Āyantu dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā yantu antepurantaṃ; "
  4660. 514660,113,4665,2,10,1,60,7,"Hantvāna taṃ somanassaṃ kumāraṃ, chetvāna sīsaṃ varamāharantu. "
  4661. 514661,113,4666,2,4,1,0,0,214.
  4662. 514662,113,4667,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Pesitā rājino dūtā, kumāraṃ etadabravuṃ; "
  4663. 514663,113,4668,2,8,1,42,5,"Issarena vitiṇṇosi, vadhaṃ pattosi khattiya. "
  4664. 514664,113,4669,2,4,1,0,0,215.
  4665. 514665,113,4670,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Sa rājaputto paridevayanto, dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā; "
  4666. 514666,113,4671,2,11,1,61,8,"Ahampi icchāmi janinda daṭṭhuṃ, jīvaṃ maṃ netvā paṭidassayetha. "
  4667. 514667,113,4672,2,4,1,0,0,216.
  4668. 514668,113,4673,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rañño puttaṃ adassayuṃ; "
  4669. 514669,113,4674,2,8,1,43,5,"Putto ca pitaraṃ disvā, dūratovajjhabhāsatha. "
  4670. 514670,113,4675,2,4,1,0,0,217.
  4671. 514671,113,4676,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; "
  4672. 514672,113,4677,2,15,1,65,10,"Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, aparādho ko nidha mamajja atthī’’ ti. "
  4673. 514673,113,4678,2,10,1,56,6,Tattha {ahiṃsako}ti ahaṃ kassaci ahiṃsako sīlācārasampanno.
  4674. 514674,113,4678,11,52,1,271,34,"{Reṇumanuppavissā}ti mahārāja reṇu, ahaṃ tava puttena mahāparivārena anupavisitvā‘‘ are kūṭatāpasa, kasmā tvaṃ idha vasasī’’ ti vatvā pāsāṇaphalakaṃ khipitvā ghaṭaṃ bhinditvā hatthehi ca pādehi ca koṭṭentena viheṭhitosmīti evaṃ so abhūtameva bhūtaṃ viya katvā rājānaṃ saddahāpesi. "
  4675. 514675,113,4678,53,56,1,18,2,{Āyantū}ti gacchantu.
  4676. 514676,113,4678,57,75,1,107,14,‘‘ Mama sāmimhi vippaṭipannakālato paṭṭhāya mayipi so na lajjissatī’’ ti kujjhitvā tassa vadhaṃ āṇāpento evamāha.
  4677. 514677,113,4678,76,79,1,22,2,{Kāsāviyā}ti coraghātakā.
  4678. 514678,113,4678,80,86,1,54,6,Tepi pharasuhatthā attano vidhānena gacchantūti vadati.
  4679. 514679,113,4678,87,94,1,51,7,Varan ti varaṃ sīsaṃ uttamasīsaṃ chinditvā āharantu.
  4680. 514680,113,4679,2,21,1,138,17,"{Rājino}ti bhikkhave, rañño santikā dūtā raññā pesitā vegena gantvā mātarā alaṅkaritvā attano aṅke nisīdāpitaṃ kumāraṃ parivāretvā etadavocuṃ. "
  4681. 514681,113,4679,22,25,1,16,2,{Issarenā}ti raññā.
  4682. 514682,113,4679,26,29,1,24,2,{Vitiṇṇosī}ti pariccattosi.
  4683. 514683,113,4679,30,45,1,96,12,"Sa {rājaputto}ti bhikkhave, tesaṃ vacanaṃ sutvā maraṇabhayatajjito mātu aṅkato uṭṭhāya so rājaputto . "
  4684. 514684,113,4679,46,49,1,25,2,{Paṭidassayethā}ti dassetha.
  4685. 514685,113,4679,50,70,1,130,18,"{Tassā}ti bhikkhave, te dūtā kumārassa taṃ vacanaṃ sutvā māretuṃ avisahantā goṇaṃ viya naṃ rajjuyā parikaḍḍhantā netvā rañño dassayuṃ. "
  4686. 514686,113,4679,71,94,1,154,19,Kumāre pana nīyamāne dāsigaṇaparivutā saddhiṃ orodhehi sudhammāpi devī nāgarāpi‘‘ mayaṃ niraparādhaṃ kumāraṃ māretuṃ na dassāmā’’ ti tena saddhiṃyeva agamaṃsu.
  4687. 514687,113,4679,95,102,1,49,7,Āgacchun ti tumhākaṃ āṇāya mama santikaṃ āgamiṃsu.
  4688. 514688,113,4679,103,108,1,27,5,Hantuṃ maman ti maṃ māretuṃ.
  4689. 514689,113,4679,109,123,1,65,12,"Ko {nīdhā}ti ko nu idha mama aparādho, yena maṃ tvaṃ māresīti pucchi. "
  4690. 514690,113,4680,2,18,1,78,11,"Rājā ‘‘ bhavaggaṃ atinīcaṃ, tava doso atimahanto’’ ti tassa dosaṃ kathento gāthamāha– "
  4691. 514691,113,4681,2,4,1,0,0,218.
  4692. 514692,113,4682,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Sāyañca pāto udakaṃ sajāti, aggiṃ sadā pāricaratappamatto; "
  4693. 514693,113,4683,2,14,1,63,9,"Taṃ tādisaṃ saṃyataṃ brahmacāriṃ, kasmā tuvaṃ brūsi gahappatī’’ ti. "
  4694. 514694,113,4684,2,8,1,47,5,Tattha udakaṃ {sajātī}ti udakorohaṇakammaṃ karoti.
  4695. 514695,113,4684,9,22,1,107,13,Taṃ tādisan ti taṃ tathārūpaṃ mama sāmiṃ dibbacakkhutāpasaṃ kasmā tvaṃ gahapativādena samudācarasīti vadati.
  4696. 514696,113,4685,2,22,1,87,13,"Tato kumāro‘‘ deva, mayhaṃ gahapatiññeva‘ gahapatī’ ti vadantassa ko doso’’ ti vatvā gāthamāha– "
  4697. 514697,113,4686,2,4,1,0,0,219.
  4698. 514698,113,4687,2,16,1,58,11,"‘ ‘ Tālā ca mūlā ca phalā ca deva, pariggahā vividhā santimassa; "
  4699. 514699,113,4688,2,13,1,58,8,"Te rakkhati gopayatappamatto, tasmā ahaṃ brūmi gahappatī’’ ti. "
  4700. 514700,113,4689,2,6,1,28,3,Tattha {mūlā}ti mūlakādimūlāni.
  4701. 514701,113,4689,7,11,1,32,3,{Phalā}ti nānāvidhāni valliphalāni.
  4702. 514702,113,4689,12,38,1,179,23,"Te rakkhati {gopayatappamatto}ti te esa tava kulūpakatāpaso paṇṇikakammaṃ karonto nisīditvā rakkhati, vatiṃ katvā gopayati appamatto, tena kāraṇena so tava brāhmaṇo gahapati nāma hoti. "
  4703. 514703,113,4690,2,12,1,35,6,Iti naṃ ahampi‘‘ gahapatī’’ ti kathesiṃ.
  4704. 514704,113,4690,13,21,1,53,7,"Sace na saddahasi, catūsu dvāresu paṇṇike pucchāpehīti. "
  4705. 514705,113,4690,22,24,1,15,2,Rājā pucchāpesi.
  4706. 514706,113,4690,25,42,1,70,11,"Te ‘‘ āma, mayaṃ imassa hatthato paṇṇañca phalāphalāni ca kiṇāmā’’ ti āhaṃsu. "
  4707. 514707,113,4690,43,46,1,44,3,Paṇṇavatthumpi upadhārāpetvā paccakkhamakāsi.
  4708. 514708,113,4690,47,56,1,111,9,Paṇṇasālampissa pavisitvā kumārassa purisā paṇṇavikkayaladdhaṃ kahāpaṇamāsakabhaṇḍikaṃ nīharitvā rañño dassesuṃ.
  4709. 514709,113,4690,57,62,1,47,5,Rājā mahāsattassa niddosabhāvaṃ ñatvā gāthamāha–
  4710. 514710,113,4691,2,4,1,0,0,220.
  4711. 514711,113,4692,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Saccaṃ kho etaṃ vadasi kumāra, pariggahā vividhā santimassa; "
  4712. 514712,113,4693,2,14,1,62,9,"Te rakkhati gopayatappamatto, sa brāhmaṇo gahapati tena hotī’’ ti. "
  4713. 514713,113,4694,2,28,1,181,20,"Tato mahāsatto cintesi‘‘ evarūpassa bālassa rañño santike vāsato himavantaṃ pavisitvā pabbajituṃ varaṃ, parisamajjheyevassa dosaṃ āvikatvā āpucchitvā ajjeva nikkhamitvā pabbajissāmī’’ ti. "
  4714. 514714,113,4694,29,34,1,38,5,So parisāya namakkāraṃ katvā gāthamāha–
  4715. 514715,113,4695,2,4,1,0,0,221.
  4716. 514716,113,4696,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Suṇantu mayhaṃ parisā samāgatā, sanegamā jānapadā ca sabbe; "
  4717. 514717,113,4697,2,14,1,61,9,"Bālāyaṃ bālassa vaco nisamma, ahetunā ghātayate maṃ janindo’’ ti. "
  4718. 514718,113,4698,2,18,1,114,15,Tattha bālāyaṃ {bālassā}ti ayaṃ rājā sayaṃ bālo imassa bālassa kūṭajaṭilassa vacanaṃ sutvā ahetunāva maṃ ghātayateti.
  4719. 514719,113,4699,2,12,1,83,10,Evañca pana vatvā pitaraṃ vanditvā attānaṃ pabbajjāya anujānāpento itaraṃ gāthamāha–
  4720. 514720,113,4700,2,4,1,0,0,222.
  4721. 514721,113,4701,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Daḷhasmi mūle visaṭe virūḷhe, dunnikkayo veḷu pasākhajāto; "
  4722. 514722,113,4702,2,14,1,60,9,"Vandāmi pādāni tava janinda, anujāna maṃ pabbajissāmi devā’’ ti. "
  4723. 514723,113,4703,2,9,1,35,5,Tattha {visaṭe}ti visāle mahante jāte.
  4724. 514724,113,4703,10,13,1,27,2,{Dunnikkayo}ti dunnikkaḍḍhiyo.
  4725. 514725,113,4704,2,11,1,58,8,Tato parā rañño ca puttassa ca vacanapaṭivacanagāthā honti–
  4726. 514726,113,4705,2,4,1,0,0,223.
  4727. 514727,113,4706,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Bhuñjassu bhoge vipule kumāra, sabbañca te issariyaṃ dadāmi; "
  4728. 514728,113,4707,2,13,1,59,10,"Ajjeva tvaṃ kurūnaṃ hohi rājā, mā pabbajī pabbajjā hi dukkhā. "
  4729. 514729,113,4708,2,4,1,0,0,224.
  4730. 514730,113,4709,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Kinnūdha deva tavamatthi bhogā, pubbevahaṃ devaloke ramissaṃ; "
  4731. 514731,113,4710,2,10,1,55,7,"Rūpehi saddehi atho rasehi, gandhehi phassehi manoramehi. "
  4732. 514732,113,4711,2,4,1,0,0,225.
  4733. 514733,113,4712,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Bhuttā ca me bhogā tidivasmiṃ deva, parivārito accharānaṃ gaṇena; "
  4734. 514734,113,4713,2,11,1,60,8,"Tuvañca bālaṃ paraneyyaṃ viditvā, na tādise rājakule vaseyyaṃ. "
  4735. 514735,113,4714,2,4,1,0,0,226.
  4736. 514736,113,4715,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Sacāhaṃ bālo paraneyyo asmi, ekāparādhaṃ khama putta mayhaṃ; "
  4737. 514737,113,4716,2,13,1,58,8,"Punapi ce edisakaṃ bhaveyya, yathāmatiṃ somanassa karohī’’ ti. "
  4738. 514738,113,4717,2,19,1,97,13,"Tattha {dukkhā}ti tāta, pabbajjā nāma parapaṭibaddhajīvikattā dukkhā, mā pabbaji, rājā hohīti taṃ yāci. "
  4739. 514739,113,4717,20,34,1,67,11,"Kinnūdha {devā}ti deva, ye tava bhogā, tesu kiṃ nāma bhuñjitabbaṃ atthi. "
  4740. 514740,113,4717,35,42,1,40,5,"{Parivārito}ti paricārito, ayameva vā pāṭho. "
  4741. 514741,113,4717,43,50,1,47,6,"Tassa kira jātissarañāṇaṃ uppajji, tasmā evamāha. "
  4742. 514742,113,4717,51,58,1,50,7,Paraneyyan ti andhaṃ viya yaṭṭhiyā parena netabbaṃ.
  4743. 514743,113,4717,59,81,1,147,19,"{Tādise}ti tādisassa rañño santike na paṇḍitena vasitabbaṃ, mayā attano ñāṇabalena ajja jīvitaṃ laddhaṃ, nāhaṃ tava santike vasissāmīti ñāpetuṃ evamāha. "
  4744. 514744,113,4717,82,97,1,100,14,"Yathāmatin ti sace puna mayhaṃ evarūpo doso hoti, atha tvaṃ yathāajjhāsayaṃ karohīti puttaṃ khamāpesi. "
  4745. 514745,113,4718,2,8,1,45,6,Mahāsatto rājānaṃ ovadanto aṭṭha gāthā abhāsi–
  4746. 514746,113,4719,2,4,1,0,0,227.
  4747. 514747,113,4720,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Anisamma kataṃ kammaṃ, anavatthāya cintitaṃ; "
  4748. 514748,113,4721,2,8,1,41,5,"Bhesajjasseva vebhaṅgo, vipāko hoti pāpako. "
  4749. 514749,113,4722,2,4,1,0,0,228.
  4750. 514750,113,4723,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Nisamma ca kataṃ kammaṃ, sammāvatthāya cintitaṃ; "
  4751. 514751,113,4724,2,8,1,43,5,"Bhesajjasseva sampatti, vipāko hoti bhadrako. "
  4752. 514752,113,4725,2,4,1,0,0,229.
  4753. 514753,113,4726,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; "
  4754. 514754,113,4727,2,13,1,58,10,"Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. "
  4755. 514755,113,4728,2,4,1,0,0,230.
  4756. 514756,113,4729,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; "
  4757. 514757,113,4730,2,9,1,41,6,"Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhati. "
  4758. 514758,113,4731,2,4,1,0,0,231.
  4759. 514759,113,4732,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Nisamma daṇḍaṃ paṇayeyya issaro, vegā kataṃ tappati bhūmipāla; "
  4760. 514760,113,4733,2,11,1,59,8,"Sammāpaṇīdhī ca narassa atthā, anānutappā te bhavanti pacchā. "
  4761. 514761,113,4734,2,4,1,0,0,232.
  4762. 514762,113,4735,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Anānutappāni hi ye karonti, vibhajja kammāyatanāni loke; "
  4763. 514763,113,4736,2,8,1,58,5,"Viññuppasatthāni sukhudrayāni, bhavanti buddhānumatāni tāni. "
  4764. 514764,113,4737,2,4,1,0,0,233.
  4765. 514765,113,4738,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; "
  4766. 514766,113,4739,2,10,1,55,7,"Mātuñca aṅkasmimahaṃ nisinno, ākaḍḍhito sahasā tehi deva. "
  4767. 514767,113,4740,2,4,1,0,0,234.
  4768. 514768,113,4741,2,14,1,70,10,"‘ ‘ Kaṭukañhi sambādhaṃ sukicchaṃ patto, madhurampi yaṃ jīvitaṃ laddha rāja; "
  4769. 514769,113,4742,2,11,1,60,6,"Kicchenahaṃ ajja vadhā pamutto, pabbajjamevābhimanohamasmī’’ ti. "
  4770. 514770,113,4743,2,8,1,42,4,Tattha {anisammā}ti anoloketvā anupadhāretvā.
  4771. 514771,113,4743,9,16,1,65,7,Anavatthāya cintitan ti anavatthapetvā atuletvā atīretvā cintitaṃ.
  4772. 514772,113,4743,17,33,1,97,14,"Vipāko hoti {pāpako}ti tassa hi yathā nāma bhesajjassa vebhaṅgo vipatti, evamevaṃ vipāko hoti pāpako. "
  4773. 514773,113,4743,34,39,1,36,4,{Asaññato}ti kāyādīhi asaññato dussīlo.
  4774. 514774,113,4743,40,49,1,42,8,Taṃ na {sādhū}ti taṃ tassa kodhanaṃ na sādhu.
  4775. 514775,113,4743,50,57,1,46,6,{Nānisammā}ti anisāmetvā kiñci kammaṃ na kareyya.
  4776. 514776,113,4743,58,62,1,34,3,{Paṇayeyyā}ti paṭṭhapeyya pavatteyya.
  4777. 514777,113,4743,63,67,1,20,3,{Vegā}ti vegena sahasā.
  4778. 514778,113,4743,68,81,1,96,12,Sammāpaṇīdhī {cā}ti yoniso ṭhapitena cittena katā narassa atthā pacchā anānutappā bhavantīti attho.
  4779. 514779,113,4743,82,98,1,72,10,"{Vibhajjā}ti‘‘ imāni kātuṃ yuttāni, imāni ayuttānī’’ ti evaṃ paññāya vibhajitvā. "
  4780. 514780,113,4743,99,102,1,23,2,{Kammāyatanānī}ti kammāni.
  4781. 514781,113,4743,103,109,1,53,5,{Buddhānumatānī}ti paṇḍitehi anumatāni anavajjāni honti.
  4782. 514782,113,4743,110,121,1,65,8,"Kaṭukan ti deva , kaṭukaṃ sambādhaṃ sukicchaṃ maraṇabhayaṃ pattomhi. "
  4783. 514783,113,4743,122,127,1,35,4,{Laddhā}ti attano ñāṇabalena labhitvā.
  4784. 514784,113,4743,128,131,1,57,2,{Pabbajjamevābhimanohamasmī}ti pabbajjābhimukhacittoyevasmi.
  4785. 514785,113,4744,2,10,1,61,8,Evaṃ mahāsattena dhamme desite rājā deviṃ āmantetvā gāthamāha–
  4786. 514786,113,4745,2,4,1,0,0,235.
  4787. 514787,113,4746,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Putto tavāyaṃ taruṇo sudhamme, anukampako somanasso kumāro; "
  4788. 514788,113,4747,2,15,1,62,10,"Taṃ yācamāno na labhāmi svajja, arahasi naṃ yācitave tuvampī’’ ti. "
  4789. 514789,113,4748,2,6,1,25,3,Tattha {yācitave}ti yācituṃ.
  4790. 514790,113,4749,2,6,1,36,4,Sā pabbajjāyameva uyojentī gāthamāha–
  4791. 514791,113,4750,2,4,1,0,0,236.
  4792. 514792,113,4751,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Ramassu bhikkhācariyāya putta, nisamma dhammesu paribbajassu; "
  4793. 514793,113,4752,2,13,1,62,8,"Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupeti ṭhānan’’ ti. "
  4794. 514794,113,4753,2,14,1,120,11,Tattha {nisammā}ti pabbajanto ca nisāmetvā micchādiṭṭhikānaṃ pabbajjaṃ pahāya sammādiṭṭhiyuttaṃ niyyānikapabbajjaṃ pabbaja.
  4795. 514795,113,4754,2,5,1,19,3,Atha rājā gāthamāha–
  4796. 514796,113,4755,2,4,1,0,0,237.
  4797. 514797,113,4756,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Accherarūpaṃ vata yādisañca, dukkhitaṃ maṃ dukkhāpayase sudhamme; "
  4798. 514798,113,4757,2,14,1,59,8,"Yācassu puttaṃ iti vuccamānā, bhiyyova ussāhayase kumāran’’ ti. "
  4799. 514799,113,4758,2,13,1,67,9,"Tattha {yādisañcā}ti yādisaṃ idaṃ tvaṃ vadesi, taṃ acchariyarūpaṃ vata. "
  4800. 514800,113,4758,14,21,1,57,7,Dukkhitan ti pakatiyāpi maṃ dukkhitaṃ bhiyyo dukkhāpayasi.
  4801. 514801,113,4759,2,5,1,19,3,Puna devī gāthamāha–
  4802. 514802,113,4760,2,4,1,0,0,238.
  4803. 514803,113,4761,2,12,1,59,7,"‘ ‘ Ye vippamuttā anavajjabhogino, parinibbutā lokamimaṃ caranti; "
  4804. 514804,113,4762,2,12,1,60,7,"Tamariyamaggaṃ paṭipajjamānaṃ, na ussahe vārayituṃ kumāran’’ ti. "
  4805. 514805,113,4763,2,8,1,39,4,Tattha {vippamuttā}ti rāgādīhi vippamuttā.
  4806. 514806,113,4763,9,13,1,41,3,{Parinibbutā}ti kilesaparinibbānena nibbutā.
  4807. 514807,113,4763,14,29,1,118,15,Tamariyamaggan ti taṃ tesaṃ buddhādīnaṃ ariyānaṃ santakaṃ maggaṃ paṭipajjamānaṃ mama puttaṃ vāretuṃ na ussahāmi devāti.
  4808. 514808,113,4764,2,7,1,39,5,Tassā vacanaṃ sutvā rājā osānagāthamāha–
  4809. 514809,113,4765,2,4,1,0,0,239.
  4810. 514810,113,4766,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; "
  4811. 514811,113,4767,2,12,1,59,7,"Yesāyaṃ sutvāna subhāsitāni, appossukkā vītasokā sudhammā’’ ti. "
  4812. 514812,113,4768,2,6,1,43,3,Tattha {bahuṭhānacintino}ti bahukāraṇacintino.
  4813. 514813,113,4768,7,11,1,21,4,Yesāyan ti yesaṃ ayaṃ.
  4814. 514814,113,4768,12,23,1,84,10,"Somanassakumārasseva hi sā subhāsitaṃ sutvā appossukkā jātā, rājāpi tadeva sandhāyāha. "
  4815. 514815,113,4769,2,35,1,269,28,"Mahāsatto mātāpitaro vanditvā‘‘ sace mayhaṃ doso atthi, khamathā’’ ti mahājanassa añjaliṃ katvā himavantābhimukho gantvā manussesu nivattesu manussavaṇṇenāgantvā devatāhi satta pabbatarājiyo atikkamitvā himavantaṃ nīto vissakammunā nimmitāya paṇṇasālāya isipabbajjaṃ pabbaji. "
  4816. 514816,113,4769,36,43,1,80,7,Taṃ tattha yāva soḷasavassakālā rājakulaparicārikavesena devatāyeva upaṭṭhahiṃsu.
  4817. 514817,113,4769,44,49,1,52,5,Kūṭajaṭilampi mahājano pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpesi.
  4818. 514818,113,4769,50,55,1,55,5,Mahāsatto jhānābhiññaṃ nibbattetvā brahmalokūpago ahosi.
  4819. 514819,113,4770,2,23,1,117,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepesa mayhaṃ vadhāya parisakkiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  4820. 514820,113,4770,24,44,1,103,13,"‘‘ tadā kuhako devadatto ahosi, mātā mahāmāyā, mahārakkhito sāriputto, somanassakumāro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4821. 514821,113,4771,2,4,1,29,2,Somanassajātakavaṇṇanā navamā.
  4822. 514822,113,4773,2,7,1,21,2,[ 506]10. Campeyyajātakavaṇṇanā
  4823. 514823,113,4774,2,14,1,84,10,Kā nu {vijjurivābhāsī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathakammaṃ ārabbha kathesi.
  4824. 514824,113,4774,15,40,1,158,20,"Tadā hi satthā‘‘ sādhu vo kataṃ upāsakā uposathavāsaṃ vasantehi, porāṇakapaṇḍitā nāgasampattiṃ pahāya uposathavāsaṃ vasiṃsuyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  4825. 514825,113,4775,2,21,1,134,17,"Atīte aṅgaraṭṭhe aṅge ca magadharaṭṭhe magadhe ca rajjaṃ kārente aṅgamagadharaṭṭhānaṃ antare campā nāma nadī, tattha nāgabhavanaṃ ahosi. "
  4826. 514826,113,4775,22,27,1,36,5,Campeyyo nāma nāgarājā rajjaṃ kāresi.
  4827. 514827,113,4775,28,36,1,69,7,"Kadāci magadharājā aṅgaraṭṭhaṃ gaṇhāti, kadāci aṅgarājā magadharaṭṭhaṃ. "
  4828. 514828,113,4775,37,67,1,220,26,Athekadivasaṃ magadharājā aṅgena saddhiṃ yujjhitvā yuddhaparājito assaṃ āruyha palāyanto aṅgarañño yodhehi anubaddho puṇṇaṃ campānadiṃ patvā‘‘ parahatthe maraṇato nadiṃ pavisitvā mataṃ seyyo’’ ti asseneva saddhiṃ nadiṃ otari.
  4829. 514829,113,4775,68,77,1,87,9,Tadā campeyyo nāgarājā antodake ratanamaṇḍapaṃ nimminitvā mahāparivāro mahāpānaṃ pivati.
  4830. 514830,113,4775,78,86,1,58,8,Asso raññā saddhiṃ udake nimujjitvā nāgarañño purato otari.
  4831. 514831,113,4775,87,111,1,158,19,"Nāgarājā alaṅkatapaṭiyattaṃ rājānaṃ disvā sinehaṃ uppādetvā āsanā uṭṭhāya‘‘ mā bhāyi, mahārājā’’ ti rājānaṃ attano pallaṅke nisīdāpetvā udake nimuggakāraṇaṃ pucchi. "
  4832. 514832,113,4775,112,115,1,24,3,Rājā yathābhūtaṃ kathesi.
  4833. 514833,113,4775,116,145,1,178,23,"Atha naṃ‘‘ mā bhāyi, mahārāja, ahaṃ taṃ dvinnaṃ raṭṭhānaṃ sāmikaṃ karissāmī’’ ti assāsetvā sattāhaṃ mahantaṃ yasaṃ anubhavitvā sattame divase magadharājena saddhiṃ nāgabhavanā nikkhami. "
  4834. 514834,113,4775,146,156,1,98,10,Magadharājā nāgarājassānubhāvena aṅgarājānaṃ gahetvā jīvitā voropetvā dvīsu raṭṭhesu rajjaṃ kāresi.
  4835. 514835,113,4775,157,166,1,57,9,Tato paṭṭhāya rañño ca nāgarājassa ca vissāso thiro ahosi.
  4836. 514836,113,4775,167,178,1,107,10,Rājā anusaṃvaccharaṃ campānadītīre ratanamaṇḍapaṃ kāretvā mahantena pariccāgena nāgarañño balikammaṃ karoti.
  4837. 514837,113,4775,179,186,1,74,7,Sopi mahantena parivārena nāgabhavanā nikkhamitvā balikammaṃ sampaṭicchati.
  4838. 514838,113,4775,187,191,1,36,4,Mahājano nāgarañño sampattiṃ oloketi.
  4839. 514839,113,4776,2,33,1,280,30,Tadā bodhisatto daliddakule nibbatto rājaparisāya saddhiṃ nadītīraṃ gantvā taṃ nāgarājassa sampattiṃ disvā lobhaṃ uppādetvā taṃ patthayamāno dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā campeyyanāgarājassa kālakiriyato sattame divase cavitvā tassa vasanapāsāde sirigabbhe sirisayanapiṭṭhe nibbatti .
  4840. 514840,113,4776,34,38,1,39,4,Sarīraṃ sumanadāmavaṇṇaṃ mahantaṃ ahosi.
  4841. 514841,113,4776,39,56,1,122,15,So taṃ disvā vippaṭisārī hutvā‘‘ mayā katakusalanissandena chasu kāmasaggesu issariyaṃ koṭṭhe paṭisāmitaṃ dhaññaṃ viya ahosi.
  4842. 514842,113,4776,57,72,1,93,12,"Svāhaṃ imissā tiracchānayoniyā paṭisandhiṃ gaṇhiṃ, kiṃ me jīvitenā’’ ti maraṇāya cittaṃ uppādesi. "
  4843. 514843,113,4776,73,98,1,167,20,"Atha naṃ sumanā nāma nāgamāṇavikā disvā‘‘ mahānubhāvo satto nibbatto bhavissatī’’ ti sesanāgamāṇavikānaṃ saññaṃ adāsi, sabbā nānātūriyahatthā āgantvā tassa upahāraṃ kariṃsu. "
  4844. 514844,113,4776,99,114,1,142,13,"Tassa taṃ nāgabhavanaṃ sakkabhavanaṃ viya ahosi, maraṇacittaṃ paṭippassambhi, sappasarīraṃ vijahitvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito sayanapiṭṭhe nisīdi. "
  4845. 514845,113,4776,115,121,1,37,6,Athassa tato paṭṭhāya yaso mahā ahosi.
  4846. 514846,113,4777,2,37,1,255,29,"So tattha nāgarajjaṃ kārento aparabhāge vippaṭisārī hutvā‘‘ kiṃ me imāya tiracchānayoniyā , uposathavāsaṃ vasitvā ito muccitvā manussapathaṃ gantvā saccāni paṭivijjhitvā dukkhassantaṃ karissāmī’’ ti cintetvā tato paṭṭhāya tasmiṃyeva pāsāde uposathakammaṃ karoti. "
  4847. 514847,113,4777,38,46,1,74,7,"Alaṅkatanāgamāṇavikā tassa santikaṃ gacchanti, yebhuyyenassa sīlaṃ bhijjati. "
  4848. 514848,113,4777,47,54,1,52,7,So tato paṭṭhāya pāsādā nikkhamitvā uyyānaṃ gacchati.
  4849. 514849,113,4777,55,61,1,40,5,"Tā tatrāpi gacchanti, uposatho bhijjateva. "
  4850. 514850,113,4777,62,78,1,96,12,So cintesi‘‘ mayā ito nāgabhavanā nikkhamitvā manussalokaṃ gantvā uposathavāsaṃ vasituṃ vaṭṭatī’’ ti.
  4851. 514851,113,4777,79,114,1,265,29,"So tato paṭṭhāya uposathadivasesu nāgabhavanā nikkhamitvā ekassa paccantagāmassa avidūre mahāmaggasamīpe vammikamatthake‘‘ mama cammādīhi atthikā gaṇhantu, maṃ kīḷāsappaṃ vā kātukāmā karontū’’ ti sarīraṃ dānamukhe vissajjetvā bhoge ābhujitvā nipanno uposathavāsaṃ vasati. "
  4852. 514852,113,4777,115,125,1,78,10,Mahāmaggena gacchantā ca āgacchantā ca taṃ disvā gandhādīhi pūjetvā pakkamanti.
  4853. 514853,113,4777,126,144,1,124,14,Paccantagāmavāsino gantvā‘‘ mahānubhāvo nāgarājā’’ ti tassa upari maṇḍapaṃ karitvā samantā vālukaṃ okiritvā gandhādīhi pūjayiṃsu.
  4854. 514854,113,4777,145,157,1,89,11,"Tato paṭṭhāya manussā mahāsatte pasīditvā pūjaṃ katvā puttaṃ patthenti, dhītaraṃ patthenti. "
  4855. 514855,113,4778,2,11,1,113,9,Mahāsattopi uposathakammaṃ karonto cātuddasīpannarasīsu vammikamatthake nipajjitvā pāṭipade nāgabhavanaṃ gacchati.
  4856. 514856,113,4778,12,17,1,45,5,Tassevaṃ uposathaṃ karontassa addhā vītivatto.
  4857. 514857,113,4778,18,55,1,200,27,"Ekadivasaṃ sumanā aggamahesī āha‘‘ deva , tvaṃ manussalokaṃ gantvā uposathaṃ upavasasi, manussaloko ca sāsaṅko sappaṭibhayo, sace te bhayaṃ uppajjeyya, atha mayaṃ yena nimittena jāneyyāma, taṃ no ācikkhāhī’’ ti. "
  4858. 514858,113,4778,56,96,1,247,30,"Atha naṃ mahāsatto maṅgalapokkharaṇiyā tīraṃ netvā‘‘ sace maṃ bhadde, koci paharitvā kilamessati, imissā pokkharaṇiyā udakaṃ āvilaṃ bhavissati, sace supaṇṇo gahessati, udakaṃ pakkuthissati, sace ahituṇḍiko gaṇhissati, udakaṃ lohitavaṇṇaṃ bhavissatī’’ ti āha. "
  4859. 514859,113,4778,97,113,1,163,16,Evaṃ tassā tīṇi nimittāni ācikkhitvā cātuddasīuposathaṃ adhiṭṭhāya nāgabhavanā nikkhamitvā tattha gantvā vammikamatthake nipajji sarīrasobhāya vammikaṃ sobhayamāno.
  4860. 514860,113,4778,114,122,1,75,8,Sarīrañhissa rajatadāmaṃ viya setaṃ ahosi matthako rattakambalageṇḍuko viya.
  4861. 514861,113,4778,123,156,1,133,11,"Imasmiṃ pana jātake bodhisattassa sarīraṃ naṅgalasīsapamāṇaṃ ahosi, bhūridattajātake( jā.2.22.784 ādayo) ūruppamāṇaṃ, saṅkhapālajātake( jā.2.17.143 ādayo) ekadoṇikanāvapamāṇaṃ. "
  4862. 514862,113,4779,2,42,1,314,34,Tadā eko bārāṇasivāsī māṇavo takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhassa ācariyassa santike alampāyanamantaṃ uggaṇhitvā tena maggena attano gehaṃ gacchanto mahāsattaṃ disvā‘‘ imaṃ sappaṃ gahetvā gāmanigamarājadhānīsu kīḷāpento dhanaṃ uppādessāmī’’ ti cintetvā dibbosadhāni gahetvā dibbamantaṃ parivattetvā tassa santikaṃ agamāsi.
  4863. 514863,113,4779,43,56,1,128,12,"Dibbamantasutakālato paṭṭhāya mahāsattassa kaṇṇesu ayasalākapavesanakālo viya jāto, matthako sikharena abhimatthiyamāno viya jāto. "
  4864. 514864,113,4779,57,104,1,253,35,"So‘‘ ko nu kho eso’’ ti bhogantarato sīsaṃ ukkhipitvā olokento ahituṇḍikaṃ disvā cintesi‘‘ mama visaṃ mahantaṃ, sacāhaṃ kujjhitvā nāsavātaṃ vissajjessāmi, etassa sarīraṃ bhasmamuṭṭhi viya vippakirissati, atha me sīlaṃ khaṇḍaṃ bhavissati, na dāni taṃ olokessāmī’’ ti. "
  4865. 514865,113,4779,105,111,1,46,6,So akkhīni nimmīletvā sīsaṃ bhogantare ṭhapesi.
  4866. 514866,113,4780,2,23,1,180,19,"Ahituṇḍiko brāhmaṇo osadhaṃ khāditvā mantaṃ parivattetvā kheḷaṃ mahāsattassa sarīre opi, osadhānañca mantassa cānubhāvena kheḷena phuṭṭhaphuṭṭhaṭṭhāne phoṭānaṃ uṭṭhānakālo viya jāto. "
  4867. 514867,113,4780,24,45,1,159,20,"Atha naṃ so naṅguṭṭhe gahetvā kaḍḍhitvā dīghaso nipajjāpetvā ajapadena daṇḍena uppīḷento dubbalaṃ katvā sīsaṃ daḷhaṃ gahetvā nippīḷi, mahāsattassa mukhaṃ vivari. "
  4868. 514868,113,4780,46,58,1,81,11,"Athassa mukhe kheḷaṃ opitvā osadhamantaṃ katvā dante bhindi, mukhaṃ lohitassa pūri. "
  4869. 514869,113,4780,59,69,1,103,10,Mahāsatto attano sīlabhedabhayena evarūpaṃ dukkhaṃ adhivāsento akkhīni ummīletvā olokanamattampi nākari.
  4870. 514870,113,4780,70,99,1,210,23,"Sopi‘‘ nāgarājānaṃ dubbalaṃ karissāmī’’ ti naṅguṭṭhato paṭṭhāyassa aṭṭhīni cuṇṇayamāno viya sakalasarīraṃ madditvā paṭṭakaveṭhanaṃ nāma veṭhesi, tantamajjitaṃ nāma majji, naṅguṭṭhaṃ gahetvā dussapothimaṃ nāma pothesi. "
  4871. 514871,113,4780,100,104,1,48,4,Mahāsattassa sakalasarīraṃ lohitamakkhitaṃ ahosi.
  4872. 514872,113,4780,105,108,1,25,3,So mahāvedanaṃ adhivāsesi.
  4873. 514873,113,4781,2,16,1,116,13,Athassa dubbalabhāvaṃ ñatvā vallīhi peḷaṃ karitvā tattha naṃ pakkhipitvā paccantagāmaṃ netvā mahājanamajjhe kīḷāpesi.
  4874. 514874,113,4781,17,36,1,166,17,"Nīlādīsu vaṇṇesu vaṭṭacaturassādīsu saṇṭhānesu aṇuṃthūlādīsu pamāṇesu yaṃ yaṃ brāhmaṇo icchati, mahāsatto taṃtadeva katvā naccati, phaṇasataṃ phaṇasahassampi karotiyeva. "
  4875. 514875,113,4781,37,42,1,37,5,Mahājano pasīditvā bahuṃ dhanaṃ adāsi.
  4876. 514876,113,4781,43,49,1,70,6,Ekadivasameva kahāpaṇasahassañceva sahassagghanake ca parikkhāre labhi.
  4877. 514877,113,4781,50,107,1,394,43,"Brāhmaṇo āditova sahassaṃ labhitvā‘‘ vissajjessāmī’’ ti cintesi, taṃ pana dhanaṃ labhitvā‘‘ paccantagāmeyeva tāva me ettakaṃ dhanaṃ laddhaṃ, rājarājamahāmaccānaṃ santike bahuṃ dhanaṃ labhissāmī’’ ti sakaṭañca sukhayānakañca gahetvā sakaṭe parikkhāre ṭhapetvā sukhayānake nisinno mahantena parivārena mahāsattaṃ gāmanigamādīsu kīḷāpento‘‘ bārāṇasiyaṃ uggasenarañño santike kīḷāpetvā vissajjessāmī’’ ti agamāsi. "
  4878. 514878,113,4781,108,113,1,33,5,So maṇḍūke māretvā nāgarañño deti.
  4879. 514879,113,4781,114,127,1,59,9,Nāgarājā‘‘ punappunaṃ esa maṃ nissāya māressatī’’ ti na khādati.
  4880. 514880,113,4781,128,131,1,23,3,Athassa madhulāje adāsi.
  4881. 514881,113,4781,132,150,1,90,12,"Mahāsatto‘‘ sacāhaṃ bhojanaṃ gaṇhissāmi, antopeḷāya eva maraṇaṃ bhavissatī’’ ti tepi na khādati. "
  4882. 514882,113,4781,151,160,1,77,9,Brāhmaṇo māsamattena bārāṇasiṃ patvā dvāragāmesu kīḷāpento bahuṃ dhanaṃ labhi.
  4883. 514883,113,4782,2,14,1,47,7,Rājāpi naṃ pakkosāpetvā‘‘ amhākaṃ kīḷāpehī’’ ti āha.
  4884. 514884,113,4782,15,28,1,48,7,"‘‘ Sādhu, deva, sve pannarase tumhākaṃ kīḷāpessāmī’’ ti. "
  4885. 514885,113,4782,29,50,1,146,16,"Rājā‘‘ sve nāgarājā rājaṅgaṇe naccissati, mahājano sannipatitvā passatū’’ ti bheriṃ carāpetvā punadivase rājaṅgaṇaṃ alaṅkārāpetvā brāhmaṇaṃ pakkosāpesi. "
  4886. 514886,113,4782,51,59,1,68,8,So ratanapeḷāya mahāsattaṃ netvā vicittatthare peḷaṃ ṭhapetvā nisīdi.
  4887. 514887,113,4782,60,66,1,53,6,Rājāpi pāsādā oruyha mahājanaparivuto rājāsane nisīdi.
  4888. 514888,113,4782,67,71,1,39,4,Brāhmaṇo mahāsattaṃ nīharitvā naccāpesi.
  4889. 514889,113,4782,72,78,1,69,6,Mahājano sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkonto celukkhepasahassaṃ pavatteti.
  4890. 514890,113,4782,79,83,1,45,4,Bodhisattassa upari sattaratanavassaṃ vassati.
  4891. 514891,113,4782,84,88,1,28,4,Tassa gahitassa māso sampūri.
  4892. 514892,113,4782,89,93,1,30,4,Ettakaṃ kālaṃ nirāhārova ahosi.
  4893. 514893,113,4782,94,153,1,422,48,"Sumanā ‘‘ aticirāyati me piyasāmiko, idānissa idha anāgacchantassa māso sampuṇṇo, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti gantvā pokkharaṇiṃ olokentī lohitavaṇṇaṃ udakaṃ disvā‘‘ ahituṇḍikena gahito bhavissatī’’ ti ñatvā nāgabhavanā nikkhamitvā vammikasantikaṃ gantvā mahāsattassa gahitaṭṭhānañca kilamitaṭṭhānañca disvā roditvā kanditvā paccantagāmaṃ gantvā pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā bārāṇasiṃ gantvā rājaṅgaṇe parisamajjhe ākāse rodamānā aṭṭhāsi. "
  4894. 514894,113,4782,154,164,1,78,10,Mahāsatto naccantova ākāsaṃ oloketvā taṃ disvā lajjito peḷaṃ pavisitvā nipajji.
  4895. 514895,113,4782,165,188,1,114,19,Rājā tassa peḷaṃ paviṭṭhakāle‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti ito cito ca olokento taṃ ākāse ṭhitaṃ disvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  4896. 514896,113,4783,2,4,1,0,0,240.
  4897. 514897,113,4784,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā; "
  4898. 514898,113,4785,2,13,1,47,8,"Devatā nusi gandhabbī, na taṃ maññāmī mānusin’’ ti. "
  4899. 514899,113,4786,2,22,1,122,19,"Tattha na taṃ maññāmi mānusin ti ahaṃ taṃ mānusīti na maññāmi, tayā ekāya devatāya gandhabbiyā vā bhavituṃ vaṭṭatīti vadati. "
  4900. 514900,113,4787,2,6,1,39,4,Idāni tesaṃ vacanapaṭivacanagāthā honti–
  4901. 514901,113,4788,2,4,1,0,0,241.
  4902. 514902,113,4789,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Namhi devī na gandhabbī, na mahārāja mānusī; "
  4903. 514903,113,4790,2,7,1,42,4,"Nāgakaññāsmi bhaddante, atthenamhi idhāgatā. "
  4904. 514904,113,4791,2,4,1,0,0,242.
  4905. 514905,113,4792,2,13,1,57,7,"‘ ‘ Vibbhantacittā kupitindriyāsi, nettehi te vārigaṇā savanti; "
  4906. 514906,113,4793,2,13,1,63,10,"Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayānā, idhāgatā nāri tadiṅgha brūhi. "
  4907. 514907,113,4794,2,4,1,0,0,243.
  4908. 514908,113,4795,2,13,1,52,9,"‘ ‘ Yamuggatejo uragoti cāhu, nāgoti naṃ āhu janā janinda; "
  4909. 514909,113,4796,2,11,1,58,8,"Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso. "
  4910. 514910,113,4797,2,4,1,0,0,244.
  4911. 514911,113,4798,2,10,1,62,6,"‘ ‘ Kathaṃ nvayaṃ balaviriyūpapanno, hatthattamāgacchi vanibbakassa; "
  4912. 514912,113,4799,2,10,1,58,7,"Akkhāhi me nāgakaññe tamatthaṃ, kathaṃ vijānemu gahītanāgaṃ. "
  4913. 514913,113,4800,2,4,1,0,0,245.
  4914. 514914,113,4801,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Nagarampi nāgo bhasmaṃ kareyya, tathā hi so balaviriyūpapanno; "
  4915. 514915,113,4802,2,13,1,58,8,"Dhammañca nāgo apacāyamāno, tasmā parakkamma tapo karotī’’ ti. "
  4916. 514916,113,4803,2,10,1,54,7,Tattha {atthenamhī}ti ahaṃ ekaṃ kāraṇaṃ paṭicca idhāgatā.
  4917. 514917,113,4803,11,14,1,28,2,{Kupitindriyā}ti kilantindriyā.
  4918. 514918,113,4803,15,18,1,25,2,{Vārigaṇā}ti assubindughaṭā.
  4919. 514919,113,4803,19,26,1,45,6,Uragoti {cāhū}ti uragoti cāyaṃ mahājano kathesi.
  4920. 514920,113,4803,27,36,1,68,8,Tamaggahī {puriso}ti ayaṃ puriso taṃ nāgarājānaṃ jīvikatthāya aggahesi.
  4921. 514921,113,4803,37,49,1,95,11,{Vanibbakassā}ti imassa vanibbakassa kathaṃ nu esa mahānubhāvo samāno hatthattaṃ āgatoti pucchati.
  4922. 514922,113,4803,50,92,1,293,33,"{Dhammañcā}ti pañcasīladhammaṃ uposathavāsadhammañca garuṃ karonto viharati, tasmā iminā purisena gahitopi‘‘ sacāhaṃ imassa upari nāsavātaṃ vissajjessāmi, bhasmamuṭṭhi viya vikirissati, evaṃ me sīlaṃ bhijjissatī’’ ti sīlabhedabhayā parakkamma taṃ dukkhaṃ adhivāsetvā tapo karoti, vīriyameva karotīti āha. "
  4923. 514923,113,4804,2,13,1,40,7,Rājā ‘‘ kahaṃ paneso iminā gahito’’ ti pucchi.
  4924. 514924,113,4804,14,18,1,31,4,Athassa sā ācikkhantī gāthamāha–
  4925. 514925,113,4805,2,4,1,0,0,246.
  4926. 514926,113,4806,2,12,1,56,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiñca rāja, catuppathe sammati nāgarājā; "
  4927. 514927,113,4807,2,14,1,61,9,"Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso’’ ti. "
  4928. 514928,113,4808,2,16,1,152,13,Tattha {catuppathe}ti catukkamaggassa āsannaṭṭhāne ekasmiṃ vammike caturaṅgasamannāgataṃ adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhahitvā uposathavāsaṃ vasanto nipajjatīti attho.
  4929. 514929,113,4808,17,30,1,97,12,Taṃ {bandhanā}ti taṃ evaṃ dhammikaṃ guṇavantaṃ nāgarājānaṃ etassa dhanaṃ datvā peḷabandhanā pamuñca.
  4930. 514930,113,4809,2,12,1,53,9,Evañca pana vatvā punapi taṃ yācantī dve gāthā abhāsi–
  4931. 514931,113,4810,2,4,1,0,0,247.
  4932. 514932,113,4811,2,7,1,37,3,"‘ ‘ Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; "
  4933. 514933,113,4812,2,9,1,39,6,"Vārigehasayā nārī, tāpi taṃ saraṇaṃ gatā. "
  4934. 514934,113,4813,2,4,1,0,0,248.
  4935. 514935,113,4814,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Dhammena mocehi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; "
  4936. 514936,113,4815,2,12,1,60,7,"Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā’’ ti. "
  4937. 514937,113,4816,2,15,1,76,11,Tattha {soḷasitthisahassānī}ti mā tvaṃ esa yo vā so vā daliddanāgoti maññittha.
  4938. 514938,113,4816,16,26,1,84,9,"Etassa hi ettakā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā itthiyova, sesā sampatti aparimāṇāti dasseti. "
  4939. 514939,113,4816,27,34,1,66,6,{Vārigehasayā}ti udakacchadanaṃ udakagabbhaṃ katvā tattha sayanasīlā.
  4940. 514940,113,4816,35,39,1,34,3,{Ossaṭṭhakāyo}ti nissaṭṭhakāyo hutvā.
  4941. 514941,113,4816,40,43,1,15,2,{Carātū}ti caratu.
  4942. 514942,113,4817,2,8,1,32,6,Atha naṃ rājā tisso gāthā abhāsi–
  4943. 514943,113,4818,2,4,1,0,0,249.
  4944. 514944,113,4819,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Dhammena mocemi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; "
  4945. 514945,113,4820,2,9,1,57,6,"Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. "
  4946. 514946,113,4821,2,4,1,0,0,250.
  4947. 514947,113,4822,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; "
  4948. 514948,113,4823,2,6,1,43,3,"Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ. "
  4949. 514949,113,4824,2,4,1,0,0,251.
  4950. 514950,113,4825,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; "
  4951. 514951,113,4826,2,12,1,60,7,"Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā’’ ti. "
  4952. 514952,113,4827,2,15,1,101,12,Tattha {luddā}ti rājā uragaṃ mocetuṃ ahituṇḍikaṃ āmantetvā tassa dātabbaṃ deyyadhammaṃ dassento evamāha.
  4953. 514953,113,4827,16,20,1,31,4,Gāthā pana heṭṭhā vuttatthāyeva.
  4954. 514954,113,4828,2,6,1,18,4,Atha naṃ luddo āha–
  4955. 514955,113,4829,2,4,1,0,0,252.
  4956. 514956,113,4830,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Vināpi dānā tava vacanaṃ janinda, muñcemu naṃ uragaṃ bandhanasmā; "
  4957. 514957,113,4831,2,12,1,60,7,"Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā’’ ti. "
  4958. 514958,113,4832,2,14,1,74,11,"Tattha tava vacanan ti mahārāja, vināpi dānena tava vacanameva amhākaṃ garu. "
  4959. 514959,113,4832,15,21,1,39,6,Muñcemu nan ti muñcissāmi etanti vadati.
  4960. 514960,113,4833,2,8,1,42,6,Evañca pana vatvā mahāsattaṃ peḷato nīhari.
  4961. 514961,113,4833,9,24,1,147,15,Nāgarājā nikkhamitvā pupphantaraṃ pavisitvā taṃ attabhāvaṃ vijahitvā māṇavakavaṇṇena alaṅkatasarīro hutvā pathaviṃ bhindanto viya nikkhanto aṭṭhāsi.
  4962. 514962,113,4833,25,31,1,43,6,Sumanā ākāsato otaritvā tassa santike ṭhitā.
  4963. 514963,113,4833,32,38,1,53,6,Nāgarājā añjaliṃ paggayha rājānaṃ namassamāno aṭṭhāsi.
  4964. 514964,113,4833,39,46,1,43,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthā abhāsi–
  4965. 514965,113,4834,2,4,1,0,0,253.
  4966. 514966,113,4835,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Mutto campeyyako nāgo, rājānaṃ etadabravi; "
  4967. 514967,113,4836,2,9,1,41,6,"Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; "
  4968. 514968,113,4837,2,9,1,44,6,"Añjaliṃ te paggaṇhāmi, passeyyaṃ me nivesanaṃ. "
  4969. 514969,113,4838,2,4,1,0,0,254.
  4970. 514970,113,4839,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; "
  4971. 514971,113,4840,2,15,1,60,10,"Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanānī’’ ti. "
  4972. 514972,113,4841,2,13,1,97,10,Tattha passeyyaṃ me nivesanan ti mama nivesanaṃ campeyyanāgabhavanaṃ ramaṇīyaṃ passitabbayuttakaṃ.
  4973. 514973,113,4841,14,27,1,76,11,"Taṃ te ahaṃ dassetukāmo, taṃ sabalavāhano tvaṃ āgantvā passa, narindāti vadati. "
  4974. 514974,113,4841,28,31,1,29,3,Dubbissasan ti duvissāsanīyaṃ.
  4975. 514975,113,4841,32,51,1,92,16,"Sace {cā}ti sace maṃ yācasi, passeyyāma te nivesanāni, api ca kho pana taṃ na saddahāmīti vadati. "
  4976. 514976,113,4842,2,11,1,65,9,Atha naṃ saddahāpetuṃ sapathaṃ karonto mahāsatto dve gāthā abhāsi–
  4977. 514977,113,4843,2,4,1,0,0,255.
  4978. 514978,113,4844,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca suriyo ca chamā pateyyuṃ; "
  4979. 514979,113,4845,2,13,1,65,10,"Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. "
  4980. 514980,113,4846,2,4,1,0,0,256.
  4981. 514981,113,4847,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā; "
  4982. 514982,113,4848,2,14,1,63,9,"Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyan’’ ti. "
  4983. 514983,113,4849,2,18,1,129,15,Tattha saṃvaṭṭaye bhūtadharā {vasundharā}ti ayaṃ bhūtadharāti ca vasundharāti ca saṅkhaṃ gatā mahāpathavī kilañjaṃ viya saṃvaṭṭeyya.
  4984. 514984,113,4849,19,29,1,90,9,{Samūlamuppate}ti evaṃ mahāsinerupabbato samūlo uṭṭhāya purāṇapaṇṇaṃ viya ākāse pakkhandeyya.
  4985. 514985,113,4850,2,7,1,39,5,So mahāsattena evaṃ vuttepi asaddahanto–
  4986. 514986,113,4851,2,4,1,0,0,257.
  4987. 514987,113,4852,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; "
  4988. 514988,113,4853,2,16,1,60,10,"Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanānī’’ ti."
  4989. 514989,113,4853,17,17,1,0,0,–
  4990. 514990,113,4854,2,28,1,154,21,"Punapi tameva gāthaṃ vatvā‘‘ tvaṃ mayā kataguṇaṃ jānituṃ arahasi, saddahituṃ pana yuttabhāvaṃ vā ayuttabhāvaṃ vā ahaṃ jānissāmī’’ ti pakāsento itaraṃ gāthamāha– "
  4991. 514991,113,4855,2,4,1,0,0,258.
  4992. 514992,113,4856,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Tumhe khottha ghoravisā uḷārā, mahātejā khippakopī ca hotha; "
  4993. 514993,113,4857,2,13,1,59,8,"Maṃkāraṇā bandhanasmā pamutto, arahasi no jānituye katānī’’ ti. "
  4994. 514994,113,4858,2,6,1,24,3,Tattha {uḷārā}ti uḷāravisā.
  4995. 514995,113,4858,7,10,1,18,2,{Jānituye}ti jānituṃ.
  4996. 514996,113,4859,2,10,1,63,8,Atha naṃ saddahāpetuṃ puna sapathaṃ karonto mahāsatto gāthamāha–
  4997. 514997,113,4860,2,4,1,0,0,259.
  4998. 514998,113,4861,2,13,1,58,9,"‘ ‘ So paccataṃ niraye ghorarūpe, mā kāyikaṃ sātamalattha kiñci; "
  4999. 514999,113,4862,2,15,1,60,10,"Peḷāya baddho maraṇaṃ upetu, yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne’’ ti. "
  5000. 515000,113,4863,2,6,1,26,4,Tattha paccatan ti paccatu.
  5001. 515001,113,4863,7,21,1,90,13,"Kammakatan ti katakammaṃ evaṃ guṇakārakaṃ tumhādisaṃ yo na jānāti, so evarūpo hotūti vadati. "
  5002. 515002,113,4864,2,8,1,48,6,Athassa rājā saddahitvā thutiṃ karonto gāthamāha–
  5003. 515003,113,4865,2,4,1,0,0,260.
  5004. 515004,113,4866,2,13,1,53,8,"‘ ‘ Saccappaṭiññā tava mesa hotu, akkodhano hohi anupanāhī; "
  5005. 515005,113,4867,2,13,1,61,8,"Sabbañca te nāgakulaṃ supaṇṇā, aggiṃva gimhesu vivajjayantū’’ ti. "
  5006. 515006,113,4868,2,12,1,51,9,Tattha tava mesa {hotū}ti tava esā paṭiññā saccā hotu.
  5007. 515007,113,4868,13,30,1,138,15,"Aggiṃva gimhesu {vivajjayantū}ti yathā manussā gimhakāle santāpaṃ anicchantā jalamānaṃ aggiṃ vivajjenti, evaṃ vivajjentu dūratova pariharantu. "
  5008. 515008,113,4869,2,8,1,49,6,Mahāsattopi rañño thutiṃ karonto itaraṃ gāthamāha–
  5009. 515009,113,4870,2,4,1,0,0,261.
  5010. 515010,113,4871,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Anukampasī nāgakulaṃ janinda, mātā yathā suppiyaṃ ekaputtaṃ; "
  5011. 515011,113,4872,2,13,1,58,8,"Ahañca te nāgakulena saddhiṃ, kāhāmi veyyāvaṭikaṃ uḷāran’’ ti. "
  5012. 515012,113,4873,2,14,1,81,10,Taṃ sutvā rājā nāgabhavanaṃ gantukāmo senaṃ gamanasajjaṃ kātuṃ āṇāpento gāthamāha–
  5013. 515013,113,4874,2,4,1,0,0,262.
  5014. 515014,113,4875,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Yojentu ve rājarathe sucitte, kambojake assatare sudante; "
  5015. 515015,113,4876,2,13,1,61,8,"Nāge ca yojentu suvaṇṇakappane, dakkhemu nāgassa nivesanānī’’ ti. "
  5016. 515016,113,4877,2,11,1,85,8,Tattha kambojake assatare {sudante}ti susikkhite kambojaraṭṭhasambhave assatare yojentu.
  5017. 515017,113,4878,2,4,1,24,2,Itarā abhisambuddhagāthā–
  5018. 515018,113,4879,2,4,1,0,0,263.
  5019. 515019,113,4880,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Bherī mudiṅgā paṇavā ca saṅkhā, avajjayiṃsu uggasenassa rañño; "
  5020. 515020,113,4881,2,13,1,59,8,"Pāyāsi rājā bahu sobhamāno, purakkhato nārigaṇassa majjhe’’ ti. "
  5021. 515021,113,4882,2,22,1,175,18,"Tattha bahu {sobhamāno}ti bhikkhave, bārāṇasirājā soḷasahi nārīsahassehi purakkhato parivārito tassa nārīgaṇassa majjhe bārāṇasito nāgabhavanaṃ gacchanto ativiya sobhamāno pāyāsi. "
  5022. 515022,113,4883,2,20,1,184,17,Tassa nagarā nikkhantakāleyeva mahāsatto attano ānubhāvena nāgabhavanaṃ sabbaratanamayaṃ pākārañca dvāraṭṭālake ca dissamānarūpe katvā nāgabhavanagāmiṃ maggaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ māpesi .
  5023. 515023,113,4883,21,32,1,90,11,Rājā sapariso tena maggena nāgabhavanaṃ pavisitvā ramaṇīyaṃ bhūmibhāgañca pāsāde ca addasa.
  5024. 515024,113,4883,33,37,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  5025. 515025,113,4884,2,4,1,0,0,264.
  5026. 515026,113,4885,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Suvaṇṇacitakaṃ bhūmiṃ, addakkhi kāsivaḍḍhano; "
  5027. 515027,113,4886,2,5,1,39,2,"Sovaṇṇamayapāsāde , veḷuriyaphalakatthate. "
  5028. 515028,113,4887,2,4,1,0,0,265.
  5029. 515029,113,4888,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sa rājā pāvisi byamhaṃ, campeyyassa nivesanaṃ; "
  5030. 515030,113,4889,2,5,1,42,2,"Ādiccavaṇṇasannibhaṃ , kaṃsavijjupabhassaraṃ. "
  5031. 515031,113,4890,2,4,1,0,0,266.
  5032. 515032,113,4891,2,9,1,43,4,"‘ ‘ Nānārukkhehi sañchannaṃ, nānāgandhasamīritaṃ; "
  5033. 515033,113,4892,2,8,1,42,5,"So pāvekkhi kāsirājā, campeyyassa nivesanaṃ. "
  5034. 515034,113,4893,2,4,1,0,0,267.
  5035. 515035,113,4894,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Paviṭṭhasmiṃ kāsiraññe, campeyyassa nivesanaṃ; "
  5036. 515036,113,4895,2,9,1,45,6,"Dibbā tūriyā pavajjiṃsu, nāgakaññā ca naccisuṃ. "
  5037. 515037,113,4896,2,4,1,0,0,268.
  5038. 515038,113,4897,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Taṃ nāgakaññā caritaṃ gaṇena, anvāruhī kāsirājā pasanno; "
  5039. 515039,113,4898,2,11,1,57,6,"Nisīdi sovaṇṇamayamhi pīṭhe, sāpassaye candanasāralitte’’ ti. "
  5040. 515040,113,4899,2,7,1,50,5,Tattha suvaṇṇacitakan ti suvaṇṇavālukāya santhataṃ.
  5041. 515041,113,4899,8,11,1,31,3,Byamhan ti alaṅkatanāgabhavanaṃ.
  5042. 515042,113,4899,12,19,1,73,6,{Campeyyassā}ti nāgabhavanaṃ pavisitvā campeyyanāgarājassa nivesanaṃ pāvisi.
  5043. 515043,113,4899,20,26,1,74,6,Kaṃsavijjupabhassaran ti meghamukhe sañcaraṇasuvaṇṇavijju viya obhāsamānaṃ.
  5044. 515044,113,4899,27,32,1,62,5,Nānāgandhasamīritan ti nānāvidhehi dibbagandhehi anusañcaritaṃ.
  5045. 515045,113,4899,33,41,1,68,7,Caritaṃ {gaṇenā}ti taṃ nivesanaṃ nāgakaññāgaṇena caritaṃ anusañcaritaṃ.
  5046. 515046,113,4899,42,46,1,46,3,{Candanasāralitte}ti dibbasāracandanena anulitte.
  5047. 515047,113,4900,2,13,1,118,10,"Tattha nisinnamattassevassa nānaggarasaṃ dibbabhojanaṃ upanāmesuṃ, tathā soḷasannaṃ itthisahassānaṃ sesarājaparisāya ca. "
  5048. 515048,113,4900,14,45,1,249,26,"So sattāhamattaṃ sapariso dibbannapānādīni paribhuñjitvā dibbehi kāmaguṇehi abhiramitvā sukhasayane nisinno mahāsattassa yasaṃ vaṇṇetvā‘‘ nāgarāja, tvaṃ evarūpaṃ sampattiṃ pahāya manussaloke vammikamatthake nipajjitvā kasmā uposathavāsaṃ vasī’’ ti pucchi. "
  5049. 515049,113,4900,46,48,1,15,2,Sopissa kathesi.
  5050. 515050,113,4900,49,53,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  5051. 515051,113,4901,2,4,1,0,0,269.
  5052. 515052,113,4902,2,15,1,59,10,"‘ ‘ So tattha bhutvā ca atho ramitvā, campeyyakaṃ kāsirājā avoca; "
  5053. 515053,113,4903,2,8,1,54,5,"Vimānaseṭṭhāni imāni tuyhaṃ, ādiccavaṇṇāni pabhassarāni; "
  5054. 515054,113,4904,2,11,1,58,8,"Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  5055. 515055,113,4905,2,4,1,0,0,270.
  5056. 515056,113,4906,2,11,1,56,6,"‘ ‘ Tā kambukāyūradharā suvatthā, vaṭṭaṅgulī tambatalūpapannā; "
  5057. 515057,113,4907,2,9,1,55,6,"Paggayha pāyenti anomavaṇṇā, netādisaṃ atthi manussaloke; "
  5058. 515058,113,4908,2,7,1,30,5,Kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi.
  5059. 515059,113,4909,2,4,1,0,0,271.
  5060. 515060,113,4910,2,12,1,56,7,"‘ ‘ Najjo ca temā puthulomamacchā, āṭāsakuntābhirudā sutitthā; "
  5061. 515061,113,4911,2,11,1,58,8,"Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  5062. 515062,113,4912,2,4,1,0,0,272.
  5063. 515063,113,4913,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Koñcā mayūrā diviyā ca haṃsā, vaggussarā kokilā sampatanti; "
  5064. 515064,113,4914,2,11,1,58,8,"Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  5065. 515065,113,4915,2,4,1,0,0,273.
  5066. 515066,113,4916,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā; "
  5067. 515067,113,4917,2,11,1,58,8,"Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  5068. 515068,113,4918,2,4,1,0,0,274.
  5069. 515069,113,4919,2,15,1,65,11,"‘ ‘ Imā ca te pokkharañño samantato, dibbā ca gandhā satataṃ pavāyanti; "
  5070. 515070,113,4920,2,11,1,58,8,"Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  5071. 515071,113,4921,2,4,1,0,0,275.
  5072. 515072,113,4922,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Na puttahetu na dhanassa hetu, na āyuno cāpi janinda hetu; "
  5073. 515073,113,4923,2,12,1,59,7,"Manussayoniṃ abhipatthayāno, tasmā parakkamma tapo karomī’’ ti. "
  5074. 515074,113,4924,2,7,1,47,4,Tattha {tā}ti soḷasasahassanāgakaññāyo sandhāyāha.
  5075. 515075,113,4924,8,11,1,38,2,{Kambukāyūradharā}ti suvaṇṇābharaṇadharā.
  5076. 515076,113,4924,12,15,1,40,2,{Vaṭṭaṅgulī}ti pavāḷaṅkurasadisavaṭṭaṅgulī.
  5077. 515077,113,4924,16,21,1,59,4,{Tambatalūpapannā}ti abhirattehi hatthapādatalehi samannāgatā.
  5078. 515078,113,4924,22,29,1,43,5,{Pāyentī}ti dibbapānaṃ ukkhipitvā taṃ pāyenti.
  5079. 515079,113,4924,30,35,1,57,4,{Puthulomamacchā}ti puthulapattehi nānāmacchehi samannāgatā.
  5080. 515080,113,4924,36,41,1,51,4,{Āṭāsakuntābhirudā}ti āṭāsaṅkhātehi sakuṇehi abhirudā.
  5081. 515081,113,4924,42,45,1,24,2,{Sutitthā}ti sundaratitthā.
  5082. 515082,113,4924,46,52,1,31,5,Diviyā ca {haṃsā}ti dibbahaṃsā ca.
  5083. 515083,113,4924,53,60,1,61,6,{Sampatantī}ti manuññaravaṃ ravantā rukkhato rukkhaṃ sampatanti.
  5084. 515084,113,4924,61,70,1,63,8,Dibbā ca {gandhā}ti tāsu pokkharaṇīsu satataṃ dibbagandhā vāyanti.
  5085. 515085,113,4924,71,76,1,37,3,{Abhipatthayāno}ti patthayanto vicarāmi.
  5086. 515086,113,4924,77,89,1,85,10,"{Tasmā}ti tena kāraṇena parakkamma vīriyaṃ paggahetvā tapo karomi, uposathaṃ upavasāmīti. "
  5087. 515087,113,4925,2,6,1,19,4,Evaṃ vutte rājā āha–
  5088. 515088,113,4926,2,4,1,0,0,276.
  5089. 515089,113,4927,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso, alaṅkato kappitakesamassu; "
  5090. 515090,113,4928,2,8,1,55,5,"Surosito lohitacandanena, gandhabbarājāva disā pabhāsasi. "
  5091. 515091,113,4929,2,4,1,0,0,277.
  5092. 515092,113,4930,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; "
  5093. 515093,113,4931,2,13,1,60,8,"Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, seyyo ito kena manussaloko’’ ti. "
  5094. 515094,113,4932,2,7,1,27,3,Tattha {surosito}ti suvilitto.
  5095. 515095,113,4933,2,6,1,31,4,Athassa ācikkhanto nāgarājā āha–
  5096. 515096,113,4934,2,4,1,0,0,278.
  5097. 515097,113,4935,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Janinda nāññatra manussalokā, suddhīva saṃvijjati saṃyamo vā; "
  5098. 515098,113,4936,2,12,1,58,7,"Ahañca laddhāna manussayoniṃ, kāhāmi jātimaraṇassa antan’’ ti. "
  5099. 515099,113,4937,2,16,1,104,12,"Tattha suddhī {vā}ti mahārāja, aññatra manussalokā amatamahānibbānasaṅkhātā suddhi vā sīlasaṃyamo vā natthi. "
  5100. 515100,113,4937,17,26,1,74,9,Antan ti manussayoniṃ laddhā jātimaraṇassa antaṃ karissāmīti tapo karomīti.
  5101. 515101,113,4938,2,6,1,18,4,Taṃ sutvā rājā āha–
  5102. 515102,113,4939,2,4,1,0,0,279.
  5103. 515103,113,4940,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; "
  5104. 515104,113,4941,2,14,1,59,9,"Nāriyo ca disvāna tuvañca nāga, kāhāmi puññāni anappakānī’’ ti. "
  5105. 515105,113,4942,2,16,1,90,13,Tattha nāriyo {cā}ti imā tava nāgakaññāyo ca tuvañca disvā bahūni puññāni karissāmīti vadati.
  5106. 515106,113,4943,2,7,1,21,4,Atha naṃ nāgarājā āha–
  5107. 515107,113,4944,2,4,1,0,0,280.
  5108. 515108,113,4945,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; "
  5109. 515109,113,4946,2,14,1,59,9,"Nāriyo ca disvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakānī’’ ti. "
  5110. 515110,113,4947,2,8,1,36,4,"Tattha {karohī}ti kareyyāsi, mahārājāti. "
  5111. 515111,113,4948,2,19,1,79,11,"Evaṃ vutte uggaseno gantukāmo hutvā‘‘ nāgarāja, ciraṃ vasimha, gamissāmā’’ ti āpucchi. "
  5112. 515112,113,4948,20,38,1,87,13,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ tena hi mahārāja, yāvadicchakaṃ dhanaṃ gaṇhāhī’’ ti dhanaṃ dassento āha– "
  5113. 515113,113,4949,2,4,1,0,0,281.
  5114. 515114,113,4950,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Idañca me jātarūpaṃ pahūtaṃ, rāsī suvaṇṇassa ca tālamattā; "
  5115. 515115,113,4951,2,9,1,58,6,"Ito haritvāna suvaṇṇagharāni, karassu rūpiyapākāraṃ karontu. "
  5116. 515116,113,4952,2,4,1,0,0,282.
  5117. 515117,113,4953,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Muttā ca vāhasahassāni pañca, veḷuriyamissāni ito haritvā; "
  5118. 515118,113,4954,2,10,1,57,7,"Antepure bhūmiyaṃ santharantu, nikkaddamā hehiti nīrajā ca. "
  5119. 515119,113,4955,2,4,1,0,0,283.
  5120. 515120,113,4956,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Etādisaṃ āvasa rājaseṭṭha, vimānaseṭṭhaṃ bahu sobhamānaṃ; "
  5121. 515121,113,4957,2,13,1,61,8,"Bārāṇasiṃ nagaraṃ iddhaṃ phītaṃ, rajjañca kārehi anomapaññā’’ ti. "
  5122. 515122,113,4958,2,11,1,49,7,Tattha {rāsī}ti tesu tesu ṭhānesu tālapamāṇā rāsiyo.
  5123. 515123,113,4958,12,15,1,30,2,{Suvaṇṇagharānī}ti suvaṇṇagehāni.
  5124. 515124,113,4958,16,27,1,70,10,{Nikkaddamā}ti evaṃ te antepure bhūmi nikkaddamā ca nirajā ca bhavissati.
  5125. 515125,113,4958,28,34,1,80,6,Etādisan ti evarūpaṃ suvaṇṇamayaṃ rajatapākāraṃ muttāveḷuriyasanthatabhūmibhāgaṃ.
  5126. 515126,113,4958,35,40,1,40,5,Phītan ti phītaṃ bārāṇasinagarañca āvasa.
  5127. 515127,113,4958,41,44,1,25,2,{Anomapaññā}ti alāmakapaññā.
  5128. 515128,113,4959,2,7,1,34,5,Rājā tassa kathaṃ sutvā adhivāsesi.
  5129. 515129,113,4959,8,24,1,112,12,Atha mahāsatto nāgabhavane bheriṃ carāpesi‘‘ sabbā rājaparisā yāvadicchakaṃ hiraññasuvaṇṇādikaṃ dhanaṃ gaṇhantū’’ ti.
  5130. 515130,113,4959,25,31,1,43,6,Rañño ca anekehi sakaṭasatehi dhanaṃ pesesi.
  5131. 515131,113,4959,32,39,1,63,7,Rājā mahantena yasena nāgabhavanā nikkhamitvā bārāṇasimeva gato.
  5132. 515132,113,4959,40,46,1,50,6,Tato paṭṭhāya kira jambudīpatalaṃ sahiraññaṃ jātaṃ.
  5133. 515133,113,4960,2,21,1,127,14,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ porāṇakapaṇḍitā nāgasampattiṃ pahāya uposathavāsaṃ vasiṃsū’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  5134. 515134,113,4960,22,42,1,108,13,"‘‘ tadā ahituṇḍiko devadatto ahosi, sumanā rāhulamātā, uggaseno sāriputto, campeyyanāgarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5135. 515135,113,4961,2,4,1,28,2,Campeyyajātakavaṇṇanā dasamā.
  5136. 515136,113,4963,2,7,1,26,2,[ 507]11. Mahāpalobhanajātakavaṇṇanā
  5137. 515137,113,4964,2,12,1,88,9,Brahmalokā {cavitvānā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto visuddhasaṃkilesaṃ ārabbha kathesi.
  5138. 515138,113,4964,13,16,1,28,3,Vatthu heṭṭhā vitthāritameva.
  5139. 515139,113,4964,17,34,1,97,13,Idha pana satthā‘‘ bhikkhu mātugāmo nāmesa visuddhasattepi saṃkiliṭṭhe karotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  5140. 515140,113,4965,2,19,1,74,6,Atīte bārāṇasiyanti cūḷapalobhane( jā.1.3.37 ādayo) vuttanayeneva atītavatthu vitthāritabbaṃ.
  5141. 515141,113,4965,20,33,1,100,12,"Tadā pana mahāsatto brahmalokā cavitvā kāsirañño putto hutvā nibbatti, anitthigandhakumāro nāma ahosi. "
  5142. 515142,113,4965,34,50,1,96,13,"Itthīnaṃ hatthe na saṇṭhāti, purisavesena naṃ thaññaṃ pāyenti, jhānāgāre vasati, itthiyo na passati. "
  5143. 515143,113,4965,51,57,1,47,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā catasso gāthā abhāsi–
  5144. 515144,113,4966,2,4,1,0,0,284.
  5145. 515145,113,4967,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Brahmalokā cavitvāna, devaputto mahiddhiko; "
  5146. 515146,113,4968,2,7,1,39,4,"Rañño putto udapādi, sabbakāmasamiddhisu. "
  5147. 515147,113,4969,2,4,1,0,0,285.
  5148. 515148,113,4970,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Kāmā vā kāmasaññā vā, brahmaloke na vijjati; "
  5149. 515149,113,4971,2,8,1,42,5,"Svāssu tāyeva saññāya, kāmehi vijigucchatha. "
  5150. 515150,113,4972,2,4,1,0,0,286.
  5151. 515151,113,4973,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa cantepure āsi, jhānāgāraṃ sumāpitaṃ; "
  5152. 515152,113,4974,2,9,1,41,6,"So tattha paṭisallīno, eko rahasi jhāyatha. "
  5153. 515153,113,4975,2,4,1,0,0,287.
  5154. 515154,113,4976,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Sa rājā paridevesi, puttasokena aṭṭito; "
  5155. 515155,113,4977,2,13,1,46,8,"Ekaputto cayaṃ mayhaṃ, na ca kāmāni bhuñjatī’’ ti. "
  5156. 515156,113,4978,2,16,1,113,12,Tattha {sabbakāmasamiddhisū}ti sabbakāmānaṃ samiddhīsu sampattīsu ṭhitassa rañño putto hutvā eko devaputto nibbatti.
  5157. 515157,113,4978,17,21,1,18,3,{Svāssū}ti so kumāro.
  5158. 515158,113,4978,22,29,1,54,6,{Tāyevā}ti tāya brahmaloke nibbattitāya jhānasaññāya eva.
  5159. 515159,113,4978,30,37,1,48,7,Sumāpitan ti pitarā suṭṭhu manāpaṃ katvā māpitaṃ.
  5160. 515160,113,4978,38,44,1,42,5,Rahasi {jhāyathā}ti mātugāmaṃ apassanto vasi.
  5161. 515161,113,4978,45,48,1,19,2,{Paridevesī}ti vilapi.
  5162. 515162,113,4979,2,5,1,29,3,Pañcamā rañño paridevanagāthā–
  5163. 515163,113,4980,2,4,1,0,0,288.
  5164. 515164,113,4981,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Ko nu khvettha upāyo so, ko vā jānāti kiñcanaṃ; "
  5165. 515165,113,4982,2,13,1,48,8,"Yo me puttaṃ palobheyya, yathā kāmāni patthaye’’ ti. "
  5166. 515166,113,4983,2,15,1,74,12,Tattha ko nu khvettha {upāyo}ti ko nu kho ettha etassa kāmānaṃ bhuñjanaupāyo.
  5167. 515167,113,4983,16,43,1,111,18,"‘‘ Ko nu kho idhupāyo so’’ tipi pāṭho, aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ ko nu kho etaṃ upavasitvā upalāpanakāraṇaṃ jānātī’’ ti vuttaṃ. "
  5168. 515168,113,4983,44,55,1,69,11,Ko vā jānāti kiñcanan ti ko vā etassa palibodhakāraṇaṃ jānātīti attho.
  5169. 515169,113,4984,2,6,1,43,4,Tato paraṃ diyaḍḍhagāthā abhisambuddhagāthā–
  5170. 515170,113,4985,2,4,1,0,0,289.
  5171. 515171,113,4986,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Ahu kumārī tattheva, vaṇṇarūpasamāhitā; "
  5172. 515172,113,4987,2,8,1,40,5,"Kusalā naccagītassa, vādite ca padakkhiṇā. "
  5173. 515173,113,4988,2,4,1,0,0,290.
  5174. 515174,113,4989,2,14,1,43,7,"‘ ‘ Sā tattha upasaṅkamma, rājānaṃ etadabravī’’ ti; "
  5175. 515175,113,4990,2,15,1,86,10,"Tattha {ahū}ti bhikkhave, tattheva antepure cūḷanāṭakānaṃ antare ekā taruṇakumārikā ahosi. "
  5176. 515176,113,4990,16,19,1,23,2,{Padakkhiṇā}ti susikkhitā.
  5177. 515177,113,4991,2,15,1,50,9,"‘ ‘ Ahaṃ kho naṃ palobheyyaṃ, sace bhattā bhavissatī’’ ti."
  5178. 515178,113,4991,16,16,1,0,0,–
  5179. 515179,113,4992,2,5,1,29,3,Upaḍḍhagāthā kumārikāya vuttā.
  5180. 515180,113,4993,2,11,1,54,8,Tattha sace {bhattā}ti sace esa mayhaṃ pati bhavissatīti.
  5181. 515181,113,4994,2,4,1,0,0,291.
  5182. 515182,113,4995,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Taṃ tathāvādiniṃ rājā, kumāriṃ etadabravi; "
  5183. 515183,113,4996,2,9,1,47,6,"Tvaññeva naṃ palobhehi, tava bhattā bhavissatīti. "
  5184. 515184,113,4997,2,21,1,122,15,"Tattha tava {bhattā}ti tavesa pati bhavissati, tvaññeva tassa aggamahesī bhavissasi, gaccha naṃ palobhehi, kāmarasaṃ jānāpehīti. "
  5185. 515185,113,4998,2,17,1,75,11,Evaṃ vatvā rājā‘‘ imissā kira okāsaṃ karontū’’ ti kumārassa upaṭṭhākānaṃ pesesi.
  5186. 515186,113,4998,18,35,1,141,17,Sā paccūsakāle vīṇaṃ ādāya gantvā kumārassa sayanagabbhassa bahi avidūre ṭhatvā agganakhehi vīṇaṃ vādentī madhurasarena gāyitvā taṃ palobhesi.
  5187. 515187,113,4998,36,40,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  5188. 515188,113,4999,2,4,1,0,0,292.
  5189. 515189,113,5000,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sā ca antepuraṃ gantvā, bahuṃ kāmupasaṃhitaṃ; "
  5190. 515190,113,5001,2,8,1,42,5,"Hadayaṅgamā pemanīyā, citrā gāthā abhāsatha. "
  5191. 515191,113,5002,2,4,1,0,0,293.
  5192. 515192,113,5003,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Tassā ca gāyamānāya, saddaṃ sutvāna nāriyā; "
  5193. 515193,113,5004,2,8,1,45,5,"Kāmacchandassa uppajji, janaṃ so paripucchatha. "
  5194. 515194,113,5005,2,4,1,0,0,294.
  5195. 515195,113,5006,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Kasseso saddo ko vā so, bhaṇati uccāvacaṃ bahuṃ; "
  5196. 515196,113,5007,2,8,1,43,5,"Hadayaṅgamaṃ pemanīyaṃ, aho kaṇṇasukhaṃ mama. "
  5197. 515197,113,5008,2,4,1,0,0,295.
  5198. 515198,113,5009,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Esā kho pamadā deva, khiḍḍā esā anappikā; "
  5199. 515199,113,5010,2,11,1,51,8,"Sace tvaṃ kāme bhuñjeyya, bhiyyo bhiyyo chādeyyu taṃ. "
  5200. 515200,113,5011,2,4,1,0,0,296.
  5201. 515201,113,5012,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Iṅgha āgacchatorena, avidūramhi gāyatu; "
  5202. 515202,113,5013,2,8,1,40,5,"Assamassa samīpamhi, santike mayha gāyatu. "
  5203. 515203,113,5014,2,4,1,0,0,297.
  5204. 515204,113,5015,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tirokuṭṭamhi gāyitvā, jhānāgāramhi pāvisi; "
  5205. 515205,113,5016,2,8,1,41,5,"Bandhi naṃ anupubbena, āraññamiva kuñjaraṃ. "
  5206. 515206,113,5017,2,4,1,0,0,298.
  5207. 515207,113,5018,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Tassa kāmarasaṃ ñatvā, issādhammo ajāyatha;"
  5208. 515208,113,5019,2,12,1,42,8,"‘ Ahameva kāme bhuñjeyyaṃ, mā añño puriso ahu’. "
  5209. 515209,113,5020,2,4,1,0,0,299.
  5210. 515210,113,5021,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tato asiṃ gahetvāna, purise hantuṃ upakkami; "
  5211. 515211,113,5022,2,9,1,40,6,"Ahameveko bhuñjissaṃ, mā añño puriso siyā. "
  5212. 515212,113,5023,2,4,1,0,0,300.
  5213. 515213,113,5024,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tato jānapadā sabbe, vikkandiṃsu samāgatā; "
  5214. 515214,113,5025,2,8,1,43,5,"Putto tyāyaṃ mahārāja, janaṃ heṭhetyadūsakaṃ. "
  5215. 515215,113,5026,2,4,1,0,0,301.
  5216. 515216,113,5027,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Tañca rājā vivāhesi, samhā raṭṭhā ca khattiyo; "
  5217. 515217,113,5028,2,10,1,44,7,"Yāvatā vijitaṃ mayhaṃ, na te vatthabba tāvade. "
  5218. 515218,113,5029,2,4,1,0,0,302.
  5219. 515219,113,5030,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tato so bhariyamādāya, samuddaṃ upasaṅkami; "
  5220. 515220,113,5031,2,7,1,40,4,"Paṇṇasālaṃ karitvāna, vanamuñchāya pāvisi. "
  5221. 515221,113,5032,2,4,1,0,0,303.
  5222. 515222,113,5033,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Athettha isi māgacchi, samuddaṃ uparūpari; "
  5223. 515223,113,5034,2,9,1,44,6,"So tassa gehaṃ pāvekkhi, bhattakāle upaṭṭhite. "
  5224. 515224,113,5035,2,4,1,0,0,304.
  5225. 515225,113,5036,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tañca bhariyā palobhesi, passa yāva sudāruṇaṃ; "
  5226. 515226,113,5037,2,8,1,43,5,"Cuto so brahmacariyamhā, iddhiyā parihāyatha. "
  5227. 515227,113,5038,2,4,1,0,0,305.
  5228. 515228,113,5039,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Rājaputto ca uñchāto, vanamūlaphalaṃ bahuṃ; "
  5229. 515229,113,5040,2,8,1,37,5,"Sāyaṃ kājena ādāya, assamaṃ upasaṅkami. "
  5230. 515230,113,5041,2,4,1,0,0,306.
  5231. 515231,113,5042,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Isī ca khattiyaṃ disvā, samuddaṃ upasaṅkami;"
  5232. 515232,113,5043,2,11,1,41,7,"‘ Vehāyasaṃ gamissan’ ti, sīdate so mahaṇṇave. "
  5233. 515233,113,5044,2,4,1,0,0,307.
  5234. 515234,113,5045,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Khattiyo ca isiṃ disvā, sīdamānaṃ mahaṇṇave; "
  5235. 515235,113,5046,2,8,1,38,5,"Tasseva anukampāya, imā gāthā abhāsatha. "
  5236. 515236,113,5047,2,4,1,0,0,308.
  5237. 515237,113,5048,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; "
  5238. 515238,113,5049,2,7,1,43,4,"Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. "
  5239. 515239,113,5050,2,4,1,0,0,309.
  5240. 515240,113,5051,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; "
  5241. 515241,113,5052,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. "
  5242. 515242,113,5053,2,4,1,0,0,310.
  5243. 515243,113,5054,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; "
  5244. 515244,113,5055,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. "
  5245. 515245,113,5056,2,4,1,0,0,311.
  5246. 515246,113,5057,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; "
  5247. 515247,113,5058,2,9,1,44,6,"Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti taṃ. "
  5248. 515248,113,5059,2,4,1,0,0,312.
  5249. 515249,113,5060,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Khattiyassa vaco sutvā, isissa nibbidā ahu; "
  5250. 515250,113,5061,2,9,1,45,6,"Laddhā porāṇakaṃ maggaṃ, gacchate so vihāyasaṃ. "
  5251. 515251,113,5062,2,4,1,0,0,313.
  5252. 515252,113,5063,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Khattiyo ca isiṃ disvā, gacchamānaṃ vihāyasaṃ; "
  5253. 515253,113,5064,2,8,1,42,5,"Saṃvegaṃ alabhī dhīro, pabbajjaṃ samarocayi. "
  5254. 515254,113,5065,2,4,1,0,0,314.
  5255. 515255,113,5066,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tato so pabbajitvāna, kāmarāgaṃ virājayi; "
  5256. 515256,113,5067,2,10,1,41,5,"Kāmarāgaṃ virājetvā, brāhmalokūpago ahū’’ ti. "
  5257. 515257,113,5068,2,8,1,43,5,Tattha antepuran ti kumārassa vasanaṭṭhānaṃ.
  5258. 515258,113,5068,9,13,1,27,4,Bahun ti bahuṃ nānappakāraṃ.
  5259. 515259,113,5068,14,19,1,50,5,Kāmupasaṃhitan ti kāmanissitaṃ gītaṃ pavattayamānā.
  5260. 515260,113,5068,20,26,1,64,5,{Kāmacchandassā}ti assa anitthigandhakumārassa kāmacchando uppajji.
  5261. 515261,113,5068,27,32,1,46,5,Janan ti attano santikāvacaraṃ paricārikajanaṃ.
  5262. 515262,113,5068,33,37,1,34,4,Uccāvacan ti uggatañca anuggatañca.
  5263. 515263,113,5068,38,42,1,28,3,{Bhuñjeyyā}ti sace bhuñjeyyāsi.
  5264. 515264,113,5068,43,51,1,44,8,Chādeyyu tan ti ete kāmā nāma tava rucceyyuṃ.
  5265. 515265,113,5068,52,63,1,38,7,So‘‘ pamadā’’ ti vacanaṃ sutvā tuṇhī ahosi.
  5266. 515266,113,5068,64,67,1,23,3,Itarā punadivasepi gāyi.
  5267. 515267,113,5068,68,84,1,96,12,Evaṃ kumāro paṭibaddhacitto hutvā tassā āgamanaṃ rocento paricārike āmantetvā‘‘ iṅghā’’ ti gāthamāha.
  5268. 515268,113,5069,2,6,1,40,3,{Tirokuṭṭamhī}ti sayanagabbhakuṭṭassa bahi.
  5269. 515269,113,5069,7,17,1,53,9,Mā {añño}ti añño kāme paribhuñjanto puriso nāma mā siyā.
  5270. 515270,113,5069,18,25,1,54,6,Hantuṃ {upakkamī}ti antaravīthiṃ otaritvā māretuṃ ārabhi.
  5271. 515271,113,5069,26,37,1,84,9,{Vikandiṃsū}ti kumārena katipayesu purisesu pahatesu purisā palāyitvā gehāni pavisiṃsu.
  5272. 515272,113,5069,38,43,1,34,5,So purise alabhanto thokaṃ vissami.
  5273. 515273,113,5069,44,49,1,47,5,Tasmiṃ khaṇe rājaṅgaṇe sannipatitvā upakkosiṃsu.
  5274. 515274,113,5069,50,60,1,76,9,"Janaṃ heṭhetyadūsakan ti niraparādhaṃ janaṃ heṭheti, taṃ gaṇhāpethāti vadiṃsu. "
  5275. 515275,113,5069,61,74,1,62,9,Rājā upāyena kumāraṃ gaṇhāpetvā‘‘ imassa kiṃ kattabban’’ ti pucchi.
  5276. 515276,113,5069,75,97,1,106,16,"‘‘ Deva, aññaṃ natthi, imaṃ pana kumāraṃ tāya kumārikāya saddhiṃ raṭṭhā pabbājetuṃ vaṭṭatī’’ ti vutte tathā akāsi. "
  5277. 515277,113,5069,98,107,1,43,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā‘‘ tañcā’’ tiādimāha.
  5278. 515278,113,5069,108,112,1,27,3,Tattha {vivāhesī}ti pabbājesi.
  5279. 515279,113,5069,113,126,1,75,11,"Na te vatthabba {tāvade}ti yattakaṃ mayhaṃ vijitaṃ, tattake tayā na vatthabbaṃ. "
  5280. 515280,113,5069,127,130,1,26,2,{Uñchāyā}ti phalāphalatthāya.
  5281. 515281,113,5070,2,19,1,125,15,"Tasmiṃ pana vanaṃ paviṭṭhe itarā yaṃ tattha pacitabbayuttakaṃ atthi, taṃ pacitvā tassāgamanaṃ olokentī paṇṇasāladvāre nisīdati. "
  5282. 515282,113,5070,20,54,1,272,30,Evaṃ kāle gacchante ekadivasaṃ antaradīpakavāsī eko iddhimantatāpaso assamapadato nikkhamitvā maṇiphalakaṃ viya udakaṃ maddamānova ākāse uppatitvā bhikkhācāraṃ gacchanto paṇṇasālāya uparibhāgaṃ patvā dhūmaṃ disvā‘‘ imasmiṃ ṭhāne manussā vasanti maññe’’ ti paṇṇasāladvāre otari.
  5283. 515283,113,5070,55,67,1,95,12,Sā taṃ disvā nisīdāpetvā paṭibaddhacittā hutvā itthikuttaṃ dassetvā tena saddhiṃ anācāraṃ acari.
  5284. 515284,113,5070,68,77,1,46,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā‘‘ athetthā’’ tiādimāha.
  5285. 515285,113,5070,78,84,1,33,5,Tattha isi {māgacchī}ti isi āgacchi.
  5286. 515286,113,5070,85,90,1,50,4,Samuddaṃ {uparūparī}ti samuddassa matthakamatthakena.
  5287. 515287,113,5070,91,106,1,94,13,"Passa yāva sudāruṇan ti passatha, bhikkhave, tāya kumārikāya yāva sudāruṇaṃ kammaṃ katanti attho. "
  5288. 515288,113,5071,2,5,1,22,3,Sāyan ti sāyanhasamaye.
  5289. 515289,113,5071,6,31,1,177,20,{Disvā}ti taṃ vijahituṃ asakkonto sakaladivasaṃ tattheva hutvā sāyanhasamaye rājaputtaṃ āgataṃ disvā palāyituṃ‘‘ vehāyasaṃ gamissan’’ ti uppatanākāraṃ karonto patitvā mahaṇṇave sīdati.
  5290. 515290,113,5071,32,38,1,42,5,Isiṃ {disvā}ti anubandhamāno gantvā passitvā.
  5291. 515291,113,5071,39,65,1,195,21,"{Anukampāyā}ti sacāyaṃ bhūmiyā āgato abhavissa, palāyitvā araññaṃ paviseyya, ākāsena āgato bhavissati, tasmā samudde patitopi uppatanākārameva karotīti anukampaṃ uppādetvā tasseva anukampāya abhāsatha. "
  5292. 515292,113,5071,66,72,1,46,6,Tāsaṃ pana gāthānaṃ attho tikanipāte vuttoyeva.
  5293. 515293,113,5071,73,79,1,33,5,Nibbidā {ahū}ti kāmesu nibbedo jāto.
  5294. 515294,113,5071,80,86,1,48,6,Porāṇakaṃ maggan ti pubbe adhigataṃ jhānavisesaṃ.
  5295. 515295,113,5071,87,103,1,138,14,"{Pabbajitvānā}ti taṃ itthiṃ manussāvāsaṃ netvā nivattitvā araññe isipabbajjaṃ pabbajitvā kāmarāgaṃ virājayi, virājetvā brahmalokūpago ahosīti. "
  5296. 515296,113,5072,2,30,1,194,20,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, mātugāmaṃ paṭicca visuddhasattāpi saṃkilissantī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahattaṃ patto. "
  5297. 515297,113,5072,31,35,1,41,4,Tadā anitthigandhakumāro ahameva ahosinti.
  5298. 515298,113,5073,2,4,1,36,2,Mahāpalobhanajātakavaṇṇanā ekādasamā.
  5299. 515299,113,5075,2,7,1,25,2,[ 508]12. Pañcapaṇḍitajātakavaṇṇanā
  5300. 515300,113,5076,2,4,1,0,0,315-336.
  5301. 515301,113,5076,5,10,1,45,4,Pañcapaṇḍitajātakaṃ mahāumaṅge āvi bhavissati.
  5302. 515302,113,5077,2,4,1,35,2,Pañcapaṇḍitajātakavaṇṇanā dvādasamā.
  5303. 515303,113,5079,2,7,1,23,2,[ 509]13. Hatthipālajātakavaṇṇanā
  5304. 515304,113,5080,2,13,1,89,10,Cirassaṃ vata {passāmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi.
  5305. 515305,113,5080,14,35,1,108,14,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5306. 515306,113,5081,2,8,1,41,6,Atīte bārāṇasiyaṃ esukārī nāma rājā ahosi.
  5307. 515307,113,5081,9,14,1,47,5,Tassa purohito daharakālato paṭṭhāya piyasahāyo.
  5308. 515308,113,5081,15,19,1,25,4,Te ubhopi aputtakā ahesuṃ.
  5309. 515309,113,5081,20,44,1,120,18,"Te ekadivasaṃ sukhasayane nisinnā mantayiṃsu‘‘ amhākaṃ issariyaṃ mahantaṃ, putto vā dhītā vā natthi, kiṃ nu kho kattabban’’ ti. "
  5310. 515310,113,5081,45,49,1,23,4,Tato rājā purohitaṃ āha–
  5311. 515311,113,5081,50,78,1,134,20,"‘‘ samma, sace tava gehe putto jāyissati, mama rajjassa sāmiko bhavissati, sace mama putto jāyissati, tava gehe bhogānaṃ sāmiko bhavissatī’’ ti. "
  5312. 515312,113,5081,79,83,1,33,4,Evaṃ ubhopi aññamaññaṃ saṅkariṃsu.
  5313. 515313,113,5082,2,17,1,139,14,Athekadivasaṃ purohito bhogagāmaṃ gantvā āgamanakāle dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisanto bahinagare ekaṃ bahuputtikaṃ nāma duggatitthiṃ passi.
  5314. 515314,113,5082,18,48,1,165,23,"Tassā satta puttā sabbeva arogā, eko pacanabhājanakapallaṃ gaṇhi, eko sayanakaṭasārakaṃ, eko purato gacchati, eko pacchato, eko aṅguliṃ gaṇhi, eko aṅke nisinno, eko khandhe. "
  5315. 515315,113,5082,49,64,1,62,10,"Atha naṃ purohito pucchi‘‘ bhadde, imesaṃ dārakānaṃ pitā kuhin’’ ti?"
  5316. 515316,113,5082,65,77,1,40,7,"‘‘ Sāmi, imesaṃ pitā nāma nibaddho natthī’’ ti."
  5317. 515317,113,5082,78,89,1,42,7,‘‘ Evarūpe satta putte kinti katvā alatthā’’ ti?
  5318. 515318,113,5082,90,118,1,167,22,"Sā aññaṃ gahaṇaṃ apassantī nagaradvāre ṭhitaṃ nigrodharukkhaṃ dassetvā‘‘ sāmi etasmiṃ nigrodhe adhivatthāya devatāya santike patthetvā labhiṃ, etāya me puttā dinnā’’ ti āha. "
  5319. 515319,113,5082,119,174,1,292,43,"Purohito‘‘ tena hi gaccha tvan’’ ti rathā oruyha nigrodhamūlaṃ gantvā sākhāya gahetvā cāletvā‘‘ ambho devate, tvaṃ rañño santikā kiṃ nāma na labhasi, rājā te anusaṃvaccharaṃ sahassaṃ vissajjetvā balikammaṃ karoti, tassa puttaṃ na desi, etāya duggatitthiyā tava ko upakāro kato, yenassā satta putte adāsi. "
  5320. 515320,113,5082,175,196,1,136,18,"Sace amhākaṃ rañño puttaṃ na desi, ito taṃ sattame divase samūlaṃ chindāpetvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ kāressāmī’’ ti rukkhadevataṃ tajjetvā pakkāmi. "
  5321. 515321,113,5082,197,205,1,64,8,So etena niyāmeneva punadivasepīti paṭipāṭiyā cha divase kathesi.
  5322. 515322,113,5082,206,231,1,135,19,"Chaṭṭhe pana divase sākhāya gahetvā‘‘ rukkhadevate ajjekarattimattakameva sesaṃ, sace me rañño puttaṃ na desi, sve taṃ niṭṭhāpessāmī’’ ti āha. "
  5323. 515323,113,5083,2,35,1,207,28,"Rukkhadevatā āvajjetvā taṃ kāraṇaṃ tathato ñatvā‘‘ ayaṃ brāhmaṇo puttaṃ alabhanto mama vimānaṃ nāsessati, kena nu kho upāyena tassa puttaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti catunnaṃ mahārājānaṃ santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesi. "
  5324. 515324,113,5083,36,49,1,53,9,Te‘‘ mayaṃ tassa puttaṃ dātuṃ na sakkhissāmā’’ ti vadiṃsu.
  5325. 515325,113,5083,50,56,1,63,5,"Aṭṭhavīsatiyakkhasenāpatīnaṃ santikaṃ agamāsi, tepi tathevāhaṃsu. "
  5326. 515326,113,5083,57,62,1,42,5,Sakkassa devarañño santikaṃ gantvā kathesi.
  5327. 515327,113,5083,63,84,1,104,15,"Sopi‘‘ labhissati nu kho rājā anucchavike putte, udāhu no’’ ti upadhārento puññavante cattāro devaputte passi. "
  5328. 515328,113,5083,85,99,1,121,14,Te kira purimabhave bārāṇasiyaṃ pesakārā hutvā tena kammena laddhakaṃ pañcakoṭṭhāsaṃ katvā cattāro koṭṭhāse paribhuñjiṃsu.
  5329. 515329,113,5083,100,105,1,37,5,pañcamaṃ gahetvā ekatova dānaṃ adaṃsu.
  5330. 515330,113,5083,106,121,1,131,14,"Te tato cutā tāvatiṃsabhavane nibbattiṃsu, tato yāmabhavaneti evaṃ anulomapaṭilomaṃ chasu devalokesu sampattiṃ anubhavantā vicaranti. "
  5331. 515331,113,5083,122,130,1,71,8,Tadā pana nesaṃ tāvatiṃsabhavanato cavitvā yāmabhavanaṃ gamanavāro hoti.
  5332. 515332,113,5083,131,153,1,136,16,"Sakko tesaṃ santikaṃ gantvā pakkositvā‘‘ mārisā, tumhehi manussalokaṃ gantuṃ vaṭṭati, esukārīrañño aggamahesiyā kucchimhi nibbattathā’’ ti āha. "
  5333. 515333,113,5083,154,180,1,152,19,"Te tassa vacanaṃ sutvā‘‘ sādhu deva, gamissāma, na panamhākaṃ rājakulenattho, purohitassa gehe nibbattitvā daharakāleyeva kāme pahāya pabbajissāmā’’ ti vadiṃsu. "
  5334. 515334,113,5083,181,195,1,78,10,Sakko‘‘ sādhū’’ ti tesaṃ paṭiññaṃ gahetvā āgantvā rukkhadevatāya tamatthaṃ ārocesi.
  5335. 515335,113,5083,196,203,1,54,7,Sā tuṭṭhamānasā sakkaṃ vanditvā attano vimānameva gatā.
  5336. 515336,113,5084,2,32,1,201,23,"Purohitopi punadivase balavapurise sannipātāpetvā vāsipharasuādīni gāhāpetvā rukkhamūlaṃ gantvā rukkhasākhāya gahetvā‘‘ ambho devate, ajja mayhaṃ taṃ yācantassa sattamo divaso, idāni te niṭṭhānakālo’’ ti āha. "
  5337. 515337,113,5084,33,57,1,152,18,"Tato rukkhadevatā mahantenānubhāvena khandhavivarato nikkhamitvā madhurasarena taṃ āmantetvā‘ brāhmaṇa, tiṭṭhatu eko putto, cattāro te putte dassāmī’’ ti āha."
  5338. 515338,113,5084,58,71,1,52,8,"‘‘ Mama puttenattho natthi, amhākaṃ rañño puttaṃ dehī’’ ti."
  5339. 515339,113,5084,72,79,1,18,3,‘‘ Tuyhaṃyeva demī’’ ti.
  5340. 515340,113,5084,80,93,1,34,8,"‘‘ Tena hi mama dve, rañño dve dehī’’ ti."
  5341. 515341,113,5084,94,117,1,125,16,"‘‘ Rañño na demi, cattāropi tuyhameva dammi, tayā ca laddhamattāva bhavissanti, agāre pana aṭṭhatvā daharakāleyeva pabbajissantī’’ ti."
  5342. 515342,113,5084,118,133,1,66,10,"‘‘ Tvaṃ me kevalaṃ putte dehi, apabbajanakāraṇaṃ pana amhākaṃ bhāro’’ ti. "
  5343. 515343,113,5084,134,141,1,48,7,Sā tassa puttavaraṃ datvā attano bhavanaṃ pāvisi.
  5344. 515344,113,5084,142,148,1,41,6,Tato paṭṭhāya devatāya sakkāro mahā ahosi.
  5345. 515345,113,5085,2,9,1,67,6,Jeṭṭhakadevaputto cavitvā purohitassa brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti.
  5346. 515346,113,5085,10,23,1,93,9,Tassa nāmaggahaṇadivase‘‘ hatthipālo’’ ti nāmaṃ katvā apabbajanatthāya hatthigopake paṭicchāpesuṃ.
  5347. 515347,113,5085,24,28,1,25,4,So tesaṃ santike vaḍḍhati.
  5348. 515348,113,5085,29,48,1,105,14,"Tassa padasā gamanakāle dutiyo cavitvā assā kucchimhi nibbatti, tassapi jātakāle‘‘ assapālo’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  5349. 515349,113,5085,49,53,1,33,4,So assagopakānaṃ santike vaḍḍhati.
  5350. 515350,113,5085,54,64,1,42,6,Tatiyassa jātakāle‘‘ gopālo’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  5351. 515351,113,5085,65,69,1,28,4,So gopālehi saddhiṃ vaḍḍhati.
  5352. 515352,113,5085,70,80,1,45,6,Catutthassa jātakāle‘‘ ajapālo’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  5353. 515353,113,5085,81,85,1,29,4,So ajapālehi saddhiṃ vaḍḍhati.
  5354. 515354,113,5085,86,90,1,38,4,Te vuḍḍhimanvāya sobhaggappattā ahesuṃ.
  5355. 515355,113,5086,2,9,1,60,7,Atha nesaṃ pabbajitabhayena rañño vijitā pabbajite nīhariṃsu.
  5356. 515356,113,5086,10,13,1,38,3,Sakalakāsiraṭṭhe ekapabbajitopi nāhosi.
  5357. 515357,113,5086,14,27,1,89,11,"Te kumārā atipharusā ahesuṃ, yāya disāya gacchanti, tāya āhariyamānaṃ paṇṇākāraṃ vilumpanti. "
  5358. 515358,113,5086,28,96,1,446,52,"Hatthipālassa soḷasavassakāle kāyasampattiṃ disvā rājā ca purohito ca‘‘ kumārā mahallakā jātā, chattussāpanasamayo, tesaṃ kiṃ nu kho kātabban’’ ti mantetvā‘‘ ete abhisittakālato paṭṭhāya atissarā bhavissanti, tato tato pabbajitā āgamissanti, te disvā pabbajissanti, etesaṃ pabbajitakāle janapado ulloḷo bhavissati, vīmaṃsissāma tāva ne, pacchā abhisiñcissāmā’’ ti cintetvā ubhopi isivesaṃ gahetvā bhikkhaṃ carantā hatthipālassa kumārassa nivesanadvāraṃ agamaṃsu. "
  5359. 515359,113,5086,97,107,1,74,10,Kumāro te disvāva tuṭṭho pasanno upasaṅkamitvā vanditvā tisso gāthā abhāsi–
  5360. 515360,113,5087,2,4,1,0,0,337.
  5361. 515361,113,5088,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Cirassaṃ vata passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ; "
  5362. 515362,113,5089,2,7,1,44,4,"Mahājaṭaṃ khāridharaṃ, paṅkadantaṃ rajassiraṃ. "
  5363. 515363,113,5090,2,4,1,0,0,338.
  5364. 515364,113,5091,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Cirassaṃ vata passāma, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; "
  5365. 515365,113,5092,2,6,1,41,3,"Kāsāyavatthavasanaṃ , vākacīraṃ paṭicchadaṃ. "
  5366. 515366,113,5093,2,4,1,0,0,339.
  5367. 515367,113,5094,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭigaṇhātu no bhavaṃ; "
  5368. 515368,113,5095,2,13,1,51,8,"Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavan’’ ti. "
  5369. 515369,113,5096,2,7,1,39,4,Tattha brāhmaṇan ti bāhitapāpabrāhmaṇaṃ.
  5370. 515370,113,5096,8,16,1,94,8,Devavaṇṇinan ti seṭṭhavaṇṇinaṃ ghoratapaṃ paramatikkhindriyaṃ pabbajitabhāvaṃ upagatanti attho.
  5371. 515371,113,5096,17,20,1,31,3,Khāridharan ti khāribhāradharaṃ.
  5372. 515372,113,5096,21,26,1,43,5,Isin ti sīlakkhandhādayo pariyesitvā ṭhitaṃ.
  5373. 515373,113,5096,27,32,1,46,5,Dhammaguṇe ratan ti sucaritakoṭṭhāse abhirataṃ.
  5374. 515374,113,5096,33,48,1,97,11,‘‘ Āsanan’’ ti idaṃ tesaṃ nisīdanatthāya āsanaṃ paññapetvā gandhodakañca pādabbhañjanañca upanetvā āha.
  5375. 515375,113,5096,49,57,1,54,7,{Agghe}ti ime sabbepi āsanādayo agghe bhavantaṃ pucchāma.
  5376. 515376,113,5096,58,66,1,46,7,Kurutu {no}ti ime no agghe bhavaṃ paṭiggaṇhatūti.
  5377. 515377,113,5097,2,7,1,28,5,Evaṃ so tesu ekekaṃ vārenāha.
  5378. 515378,113,5097,8,12,1,21,4,Atha naṃ purohito āha–
  5379. 515379,113,5097,13,30,1,61,11,‘‘ tāta hatthipāla tvaṃ amhe‘ ke ime’ ti maññamāno evaṃ kathesī’’ ti.
  5380. 515380,113,5097,31,38,1,20,3,‘‘ Hemavantakā isayo’’ ti.
  5381. 515381,113,5097,39,59,1,61,12,"‘‘ Na mayaṃ, tāta, isayo, esa rājā esukārī, ahaṃ te pitā parohito’’ ti."
  5382. 515382,113,5097,60,69,1,32,5,‘‘ Atha kasmā isivesaṃ gaṇhitthā’’ ti?
  5383. 515383,113,5097,70,77,1,23,3,‘‘ Tava vīmaṃsanatthāyā’’ ti.
  5384. 515384,113,5097,78,86,1,22,4,‘‘ Mama kiṃ vīmaṃsathā’’ ti?
  5385. 515385,113,5097,87,103,1,71,11,"‘‘ Sace amhe disvā na pabbajissasi, atha taṃ rajje abhisiñcituṃ āgatāmhā’’ ti."
  5386. 515386,113,5097,104,112,1,40,5,"‘‘ Tāta na me rajjenattho, pabbajissāmahanti. "
  5387. 515387,113,5097,113,131,1,104,13,"Atha naṃ pitā‘‘ tāta hatthipāla, nāyaṃ kālo pabbajjāyā’’ ti vatvā yathājjhāsayaṃ anusāsanto catutthagāthamāha– "
  5388. 515388,113,5098,2,4,1,0,0,340.
  5389. 515389,113,5099,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Adhicca vede pariyesa vittaṃ, putte gehe tāta patiṭṭhapetvā; "
  5390. 515390,113,5100,2,15,1,66,10,"Gandhe rase paccanubhuyya sabbaṃ, araññaṃ sādhu muni so pasattho’’ ti. "
  5391. 515391,113,5101,2,6,1,28,3,Tattha {adhiccā}ti sajjhāyitvā.
  5392. 515392,113,5101,7,21,1,111,13,{Putte}ti chattaṃ ussāpetvā nāṭake vārena upaṭṭhāpetvā puttadhītāhi vaḍḍhitvā te putte gehe patiṭṭhāpetvāti attho.
  5393. 515393,113,5101,22,31,1,66,9,Sabban ti ete ca gandharase sesañca sabbaṃ vatthukāmaṃ anubhavitvā.
  5394. 515394,113,5101,32,45,1,95,12,Araññaṃ sādhu muni so {pasattho}ti pacchā mahallakakāle pabbajitassa araññaṃ sādhu laddhakaṃ hoti.
  5395. 515395,113,5101,46,57,1,70,10,"Yo evarūpe kāle pabbajati, so muni buddhādīhi ariyehi pasatthoti vadati. "
  5396. 515396,113,5102,2,5,1,25,3,Tato hatthipālo gāthamāha–
  5397. 515397,113,5103,2,4,1,0,0,341.
  5398. 515398,113,5104,2,16,1,60,11,"‘ ‘ Vedā na saccā na ca vittalābho, na puttalābhena jaraṃ vihanti; "
  5399. 515399,113,5105,2,14,1,60,8,"Gandhe rase muccanamāhu santo, sakammunā hoti phalūpapattī’’ ti. "
  5400. 515400,113,5106,2,18,1,87,13,"Tattha na {saccā}ti yaṃ saggañca maggañca vadanti, na taṃ sādhenti, tucchā nissārā nipphalā. "
  5401. 515401,113,5106,19,29,1,74,9,Na ca {vittalābho}ti dhanalābhopi pañcasādhāraṇattā sabbo ekasabhāvo na hoti.
  5402. 515402,113,5106,30,45,1,92,14,"Jaran ti tāta, jaraṃ vā byādhimaraṇaṃ vā na koci puttalābhena paṭibāhituṃ samattho nāma atthi. "
  5403. 515403,113,5106,46,49,1,24,3,Dukkhamūlā hete upadhayo.
  5404. 515404,113,5106,50,65,1,99,14,Gandhe {rase}ti gandhe ca rase ca sesesu ārammaṇesu ca muccanaṃ muttimeva buddhādayo paṇḍitā kathenti.
  5405. 515405,113,5106,66,74,1,74,7,{Sakammunā}ti attanā katakammeneva sattānaṃ phalūpapatti phalanipphatti hoti.
  5406. 515406,113,5106,75,81,1,26,4,"Kammassakā hi, tāta, sattāti. "
  5407. 515407,113,5107,2,7,1,38,5,Kumārassa vacanaṃ sutvā rājā gāthamāha–
  5408. 515408,113,5108,2,4,1,0,0,342.
  5409. 515409,113,5109,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, sakammunā hoti phalūpapatti; "
  5410. 515410,113,5110,2,14,1,61,9,"Jiṇṇā ca mātāpitaro tavīme, passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogan’’ ti. "
  5411. 515411,113,5111,2,19,1,117,15,"Tattha vassasataṃ arogan ti ete vassasataṃ arogaṃ taṃ passeyyuṃ, tvampi vassasataṃ jīvanto mātāpitaro posassūti vadati. "
  5412. 515412,113,5112,2,20,1,71,13,"Taṃ sutvā kumāro‘‘ deva, tvaṃ kiṃ nāmetaṃ vadasī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  5413. 515413,113,5113,2,4,1,0,0,343.
  5414. 515414,113,5114,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Yassassa sakkhī maraṇena rāja, jarāya mettī naravīraseṭṭha; "
  5415. 515415,113,5115,2,13,1,64,10,"Yo cāpi jaññā na marissaṃ kadāci, passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ. "
  5416. 515416,113,5116,2,4,1,0,0,344.
  5417. 515417,113,5117,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Yathāpi nāvaṃ puriso dakamhi, ereti ce naṃ upaneti tīraṃ; "
  5418. 515418,113,5118,2,14,1,62,9,"Evampi byādhī satataṃ jarā ca, upaneti maccaṃ vasamantakassā’’ ti. "
  5419. 515419,113,5119,2,6,1,27,3,Tattha {sakkhī}ti mittadhammo.
  5420. 515420,113,5119,7,14,1,50,6,{Maraṇenā}ti datto mato mitto matoti sammutimaraṇena.
  5421. 515421,113,5119,15,32,1,113,14,"{Jarāyā}ti pākaṭajarāya vā saddhiṃ yassa mettī bhaveyya, yassetaṃ maraṇañca jarā ca mittabhāvena nāgaccheyyāti attho. "
  5422. 515422,113,5119,33,62,1,188,26,"Ereti ce nan ti mahārāja, yathā nāma puriso nadītitthe udakamhi nāvaṃ ṭhapetvā paratīragāmiṃ janaṃ āropetvā sace arittena uppīḷento phiyena kaḍḍhanto cāleti ghaṭṭeti, atha naṃ paratīraṃ neti. "
  5423. 515423,113,5119,63,72,1,64,9,Evaṃ byādhi jarā ca niccaṃ antakassa maccuno vasaṃ upanetiyevāti.
  5424. 515424,113,5120,2,46,1,300,33,"Evaṃ imesaṃ sattānaṃ jīvitasaṅkhārassa parittabhāvaṃ dassetvā‘‘ mahārāja, tumhe tiṭṭhatha, tumhehi saddhiṃ kathayantameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchanti, appamattā hothā’’ ti ovādaṃ datvā rājānañca pitarañca vanditvā attano paricārake gahetvā bārāṇasiyaṃ rajjaṃ pahāya‘‘ pabbajissāmī’’ ti nagarato nikkhami."
  5425. 515425,113,5120,47,60,1,82,9,‘‘ Pabbajjā nāmesā sobhanā bhavissatī’’ ti hatthipālakumārena saddhiṃ mahājano nikkhami.
  5426. 515426,113,5120,61,64,1,21,3,Yojanikā parisā ahosi.
  5427. 515427,113,5120,65,110,1,294,37,"So tāya parisāya saddhiṃ gaṅgāya tīraṃ patvā gaṅgāya udakaṃ oloketvā kasiṇaparikammaṃ katvā jhānāni nibbattetvā cintesi ‘‘ ayaṃ samāgamo mahā bhavissati, mama tayo kaniṭṭhabhātaro mātāpitaro rājā devīti sabbe saparisā pabbajissanti, bārāṇasī suññā bhavissati, yāva etesaṃ āgamanā idheva bhavissāmī’’ ti. "
  5428. 515428,113,5120,111,117,1,43,6,So tattheva mahājanassa ovādaṃ dento nisīdi.
  5429. 515429,113,5121,2,30,1,173,21,"Punadivase rājā ca purohito ca cintayiṃsu‘‘ hatthipālakumāro tāva‘ rajjaṃ pahāya mahājanaṃ ādāya pabbajissāmī’ ti gantvā gaṅgātīre nisinno, assapālaṃ vīmaṃsitvā abhisiñcissāmā’’ ti. "
  5430. 515430,113,5121,31,36,1,42,5,Te isiveseneva tassapi gehadvāraṃ agamaṃsu.
  5431. 515431,113,5121,37,53,1,98,12,Sopi te disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā‘‘ cirassaṃ vata passāmā’’ tiādīni vadanto tatheva paṭipajji.
  5432. 515432,113,5121,54,61,1,53,7,Tepi taṃ tatheva vatvā attano āgatakāraṇaṃ kathayiṃsu.
  5433. 515433,113,5121,62,152,1,418,61,"So‘‘ mama bhātike hatthipālakumāre sante kathaṃ paṭhamataraṃ mayhameva setacchattaṃ pāpuṇātī’’ ti pucchitvā‘‘ tāta, bhātā, te‘ na mayhaṃ rajjenattho, pabbajissāmī’ ti vatvā nikkhanto’’ ti vutte‘‘ kahaṃ paneso idānī’’ ti vatvā‘‘ gaṅgātīre nisinno’’ ti vutte‘‘ tāta, mama bhātarā chaḍḍitakheḷena kammaṃ natthi, bālā hi parittakapaññā sattā etaṃ kilesaṃ jahituṃ na sakkonti, ahaṃ pana jahissāmī’’ ti rañño ca pitu ca dhammaṃ desento dve gāthā abhāsi– "
  5434. 515434,113,5122,2,4,1,0,0,345.
  5435. 515435,113,5123,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, manoharā duttarā maccudheyyā; "
  5436. 515436,113,5124,2,11,1,58,8,"Etasmiṃ paṅke palipe byasannā, hīnattarūpā na taranti pāraṃ. "
  5437. 515437,113,5125,2,4,1,0,0,346.
  5438. 515438,113,5126,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Ayaṃ pure luddamakāsi kammaṃ, svāyaṃ gahīto na hi mokkhito me; "
  5439. 515439,113,5127,2,13,1,62,8,"Orundhiyā naṃ parirakkhissāmi, māyaṃ puna luddamakāsi kamman’’ ti. "
  5440. 515440,113,5128,2,9,1,30,5,Tattha {paṅko}ti yo koci kaddamo.
  5441. 515441,113,5128,10,14,1,40,3,{Palipo}ti sukhumavālukamisso saṇhakaddamo.
  5442. 515442,113,5128,15,25,1,74,9,"Tattha kāmā laggāpanavasena paṅko nāma, osīdāpanavasena palipo nāmāti vuttā. "
  5443. 515443,113,5128,26,29,1,21,2,{Duttarā}ti duratikkamā.
  5444. 515444,113,5128,30,34,1,32,3,{Maccudheyyā}ti maccuno adhiṭṭhānā.
  5445. 515445,113,5128,35,50,1,129,14,Etesu hi laggā ceva anupaviṭṭhā ca sattā uttarituṃ asakkontā dukkhakkhandhapariyāye vuttappakāraṃ dukkhañceva maraṇañca pāpuṇanti.
  5446. 515446,113,5128,51,52,1,6,1,Tenāha–
  5447. 515447,113,5128,53,66,1,61,9,‘‘ etasmiṃ paṅke palipe byasannā hīnattarūpā na taranti pāran’’ ti.
  5448. 515448,113,5128,67,71,1,23,3,Tattha {byasannā}ti sannā.
  5449. 515449,113,5128,72,81,1,30,4,"‘‘ Visannā’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  5450. 515450,113,5128,82,85,1,30,2,{Hīnattarūpā}ti hīnacittasabhāvā.
  5451. 515451,113,5128,86,94,1,51,8,Na taranti pāran ti nibbānapāraṃ gantuṃ na sakkonti.
  5452. 515452,113,5129,2,18,1,144,15,"Ayan ti mahārāja, ayaṃ mamattabhāvo pubbe assagopakehi saddhiṃ vaḍḍhanto mahājanassa vilumpanaviheṭhanādivasena bahuṃ luddaṃ sāhasikakammaṃ akāsi. "
  5453. 515453,113,5129,19,29,1,57,9,Svāyaṃ {gahīto}ti so ayaṃ tassa kammassa vipāko mayā gahito.
  5454. 515454,113,5129,30,44,1,80,13,Na hi mokkhito {me}ti saṃsāravaṭṭe sati na hi mokkho ito akusalaphalato mama atthi.
  5455. 515455,113,5129,45,55,1,98,9,Orundhiyā naṃ {parirakkhissāmī}ti idāni naṃ kāyavacīmanodvārāni pidahanto orundhitvā parirakkhissāmi.
  5456. 515456,113,5129,56,57,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  5457. 515457,113,5129,58,62,1,29,4,Māyaṃ puna luddamakāsi kammaṃ.
  5458. 515458,113,5129,63,70,1,54,7,Ahañhi ito paṭṭhāya pāpaṃ akatvā kalyāṇameva karissāmi.
  5459. 515459,113,5130,2,32,1,220,24,"Evaṃ assapālakumāro dvīhi gāthāhi dhammaṃ desetvā‘‘ tiṭṭhatha tumhe, tumhehi saddhiṃ kathentameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchantī’’ ti ovādaṃ datvā yojanikaṃ parisaṃ gahetvā nikkhamitvā hatthipālakumārasseva santikaṃ gato. "
  5460. 515460,113,5130,33,55,1,102,16,"So tassa ākāse nisīditvā dhammaṃ desetvā‘‘ bhātika, ayaṃ samāgamo mahā bhavissati, idheva tāva homā’’ ti āha. "
  5461. 515461,113,5130,56,64,1,28,4,Itaropi‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  5462. 515462,113,5130,65,80,1,137,15,Punadivase rājā ca purohito ca tenevupāyena gopālakumārassa nivesanaṃ gantvā tenapi tatheva paṭinanditvā attano āgamanakāraṇaṃ ācikkhiṃsu.
  5463. 515463,113,5130,81,116,1,238,29,"Sopi assapālakumāro viya paṭikkhipitvā‘‘ ahaṃ cirato paṭṭhāya pabbajitukāmo vane naṭṭhagoṇaṃ viya pabbajjaṃ upadhārento vicarāmi, tena me naṭṭhagoṇassa padaṃ viya bhātikānaṃ gatamaggo diṭṭho, svāhaṃ teneva maggena gamissāmī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  5464. 515464,113,5131,2,4,1,0,0,347.
  5465. 515465,113,5132,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Gavaṃva naṭṭhaṃ puriso yathā vane, anvesatī rāja apassamāno; "
  5466. 515466,113,5133,2,15,1,63,10,"Evaṃ naṭṭho esukārī mamattho, sohaṃ kathaṃ na gaveseyyaṃ rājā’’ ti. "
  5467. 515467,113,5134,2,8,1,32,4,Tattha {esukārī}ti rājānaṃ ālapati.
  5468. 515468,113,5134,9,19,1,60,8,{Mamattho}ti vane goṇo viya mama pabbajjāsaṅkhāto attho naṭṭho.
  5469. 515469,113,5134,20,38,1,128,17,"Sohan ti so ahaṃ ajja pabbajitānaṃ maggaṃ disvā kathaṃ pabbajjaṃ na gaveseyyaṃ, mama bhātikānaṃ gatamaggameva gamissāmi narindāti. "
  5470. 515470,113,5135,2,21,1,91,13,"Atha naṃ‘‘ tāta gopāla, ekāhaṃ dvīhaṃ āgamehi, amhe samassāsetvā pacchā pabbajissasī’’ ti vadiṃsu. "
  5471. 515471,113,5135,22,47,1,123,17,"So‘‘ mahārāja, ajja kattabbakammaṃ‘ sve karissāmī’ ti na vattabbaṃ, kalyāṇakammaṃ nāma ajjeva kattabban’’ ti vatvā itaraṃ gāthamāha– "
  5472. 515472,113,5136,2,4,1,0,0,348.
  5473. 515473,113,5137,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Hiyyoti hiyyati poso, pareti parihāyati; "
  5474. 515474,113,5138,2,13,1,64,8,"Anāgataṃ netamatthīti ñatvā, uppannachandaṃ ko panudeyya dhīro’’ ti. "
  5475. 515475,113,5139,2,7,1,26,4,Tattha {hiyyo}ti sveti attho.
  5476. 515476,113,5139,8,11,1,17,2,{Pare}ti punadivase.
  5477. 515477,113,5139,12,15,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  5478. 515478,113,5139,16,52,1,135,24,"‘‘ yo mahārāja, ajja kattabbaṃ kammaṃ‘ sve’ ti, sve kattabbaṃ kammaṃ‘ pare’ ti vatvā na karoti, so tato parihāyati, na taṃ kammaṃ kātuṃ sakkotī’’ ti. "
  5479. 515479,113,5139,53,69,1,44,5,Evaṃ gopālo bhaddekarattasuttaṃ ( ma. ni.3.272 ādayo) nāma kathesi.
  5480. 515480,113,5139,70,73,1,43,3,Svāyamattho bhaddekarattasuttena kathetabbo.
  5481. 515481,113,5139,74,95,1,112,15,"Anāgataṃ {netamatthī}ti yaṃ anāgataṃ, taṃ‘‘ netaṃ atthī’’ ti ñatvā uppannaṃ kusalacchandaṃ ko paṇḍito panudeyya hareyya. "
  5482. 515482,113,5140,2,30,1,202,23,"Evaṃ gopālakumāro dvīhi gāthāhi dhammaṃ desetvā‘‘ tiṭṭhatha tumhe, tumhehi saddhiṃ kathentameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchantī’’ ti yojanikaṃ parisaṃ gahetvā nikkhamitvā dvinnaṃ bhātikānaṃ santikaṃ gato. "
  5483. 515483,113,5140,31,35,1,33,4,Hatthipālo tassapi dhammaṃ desesi.
  5484. 515484,113,5140,36,60,1,172,20,Punadivase rājā ca purohito ca tenevupāyena ajapālakumārassa nivesanaṃ gantvā tenapi tatheva paṭinanditvā attano āgamanakāraṇaṃ ācikkhitvā‘‘ chattaṃ te ussāpessāmā’’ ti vadiṃsu.
  5485. 515485,113,5140,61,63,1,10,2,Kumāro āha–
  5486. 515486,113,5140,64,72,1,23,4,‘‘ mayhaṃ bhātikā kuhin’’ ti?
  5487. 515487,113,5140,73,90,1,112,13,Te‘‘ amhākaṃ rajjenattho natthī’’ ti setacchattaṃ pahāya tiyojanikaṃ parisaṃ gahetvā nikkhamitvā gaṅgātīre nisinnāti.
  5488. 515488,113,5140,91,100,1,80,8,"Nāhaṃ mama bhātikehi chaḍḍitakheḷaṃ sīsenādāya vicarissāmi, ahampi pabbajissāmīti. "
  5489. 515489,113,5140,101,113,1,71,8,"Tāta, tvaṃ tāva daharo , amhākaṃ hatthabhāro, vayappattakāle pabbajissasīti. "
  5490. 515490,113,5140,114,163,1,264,38,"Atha ne kumāro‘‘ kiṃ tumhe kathetha, nanu ime sattā daharakālepi mahallakakālepi marantiyeva,‘ ayaṃ daharakāle marissati, ayaṃ mahallakakāle’ ti kassaci hatthe vā pāde vā nimittaṃ natthi, ahaṃ mama maraṇakālaṃ na jānāmi, tasmā idāneva pabbajissāmī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  5491. 515491,113,5141,2,4,1,0,0,349.
  5492. 515492,113,5142,2,12,1,59,7,"‘ ‘ Passāmi vohaṃ daharaṃ kumāriṃ, mattūpamaṃ ketakapupphanettaṃ; "
  5493. 515493,113,5143,2,10,1,56,7,"Abhuttabhoge paṭhame vayasmiṃ, ādāya maccu vajate kumāriṃ. "
  5494. 515494,113,5144,2,4,1,0,0,350.
  5495. 515495,113,5145,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Yuvā sujāto sumukho sudassano, sāmo kusumbhaparikiṇṇamassu; "
  5496. 515496,113,5146,2,14,1,61,9,"Hitvāna kāme paṭikacca gehaṃ, anujāna maṃ pabbajissāmi devā’’ ti. "
  5497. 515497,113,5147,2,10,1,45,5,"Tattha {vo}ti nipātamattaṃ, passāmiccevāti attho. "
  5498. 515498,113,5147,11,17,1,52,6,Mattūpaman ti hāsabhāsavilāsehi mattaṃ viya carantiṃ.
  5499. 515499,113,5147,18,23,1,63,5,Ketakapupphanettan ti ketakapupphapattaṃ viya puthulāyatanettaṃ.
  5500. 515500,113,5147,24,40,1,150,15,{Abhuttabhoge}ti evaṃ uttamarūpadharaṃ kumāriṃ paṭhamavaye vattamānaṃ abhuttabhogameva mātāpitūnaṃ upari mahantaṃ sokaṃ pātetvā maccu gahetvāva gacchati.
  5501. 515501,113,5147,41,44,1,19,2,{Sujāto}ti susaṇṭhito.
  5502. 515502,113,5147,45,48,1,42,2,{Sumukho}ti kañcanādāsapuṇṇacandasadisamukho.
  5503. 515503,113,5147,49,53,1,47,3,{Sudassano}ti uttamarūpadhāritāya sampannadassano.
  5504. 515504,113,5147,54,57,1,18,2,{Sāmo}ti suvaṇṇasāmo.
  5505. 515505,113,5147,58,64,1,99,5,{Kusumbhaparikiṇṇamassū}ti sannisinnaṭṭhena sukhumaṭṭhena ca taruṇakusumbhakesarasadisaparikiṇṇamassu.
  5506. 515506,113,5147,65,70,1,42,5,Iminā evarūpopi kumāro maccuvasaṃ gacchati.
  5507. 515507,113,5147,71,81,1,80,10,Tathāvidhampi hi sineruṃ uppātento viya nikkaruṇo maccu ādāya gacchatīti dasseti.
  5508. 515508,113,5147,82,113,1,209,25,"Hitvāna kāme paṭikacca gehaṃ, anujāna maṃ pabbajissāmi {devā}ti deva, puttadārabandhanasmiñhi uppanne taṃ bandhanaṃ ducchedanīyaṃ hoti, tenāhaṃ puretaraññeva kāme ca gehañca hitvā idāneva pabbajissāmi, anujāna, manti. "
  5509. 515509,113,5148,2,29,1,180,21,"Evañca pana vatvā‘‘ tiṭṭhatha tumhe, tumhehi saddhiṃ kathentameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchantī’’ ti te ubhopi vanditvā yojanikaṃ parisaṃ gahetvā nikkhamitvā gaṅgātīrameva agamāsi. "
  5510. 515510,113,5148,30,46,1,94,12,Hatthipālo tassapi ākāse nisīditvā dhammaṃ desetvā‘‘ samāgamo mahā bhavissatī’’ ti tattheva nisīdi.
  5511. 515511,113,5148,47,68,1,144,15,"Punadivase purohito pallaṅkavaramajjhagato nisīditvā cintesi‘‘ mama puttā pabbajitā, idānāhaṃ ekakova manussakhāṇuko jātomhi, ahampi pabbajissāmī’’ ti. "
  5512. 515512,113,5148,69,74,1,40,5,So brāhmaṇiyā saddhiṃ mantento gāthamāha–
  5513. 515513,113,5149,2,4,1,0,0,351.
  5514. 515514,113,5150,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Sākhāhi rukkho labhate samaññaṃ, pahīnasākhaṃ pana khāṇumāhu; "
  5515. 515515,113,5151,2,12,1,61,7,"Pahīnaputtassa mamajja bhoti, vāseṭṭhi bhikkhācariyāya kālo’’ ti. "
  5516. 515516,113,5152,2,9,1,51,7,Tattha labhate samaññan ti rukkhoti vohāraṃ labhati.
  5517. 515517,113,5152,10,14,1,28,3,{Vāseṭṭhī}ti brāhmaṇiṃ ālapati.
  5518. 515518,113,5152,15,24,1,75,7,"{Bhikkhācariyāyā}ti mayhampi pabbajjāya kālo, puttānaṃ santikameva gamissāmīti. "
  5519. 515519,113,5153,2,12,1,72,8,"So evaṃ vatvā brāhmaṇe pakkosāpesi, saṭṭhi brāhmaṇasahassāni sannipatiṃsu. "
  5520. 515520,113,5153,13,16,1,11,3,Atha ne āha–
  5521. 515521,113,5153,17,29,1,44,7,‘‘ tumhe kiṃ karissathā’’ ti tumhe pana ācariyāti.
  5522. 515522,113,5153,30,40,1,42,6,‘‘ Ahaṃ mama puttassa santike pabbajissāmī’’ ti.
  5523. 515523,113,5153,41,53,1,50,7,"‘‘ Na tumhākameva nirayo uṇho, mayampi pabbajissāmā’’ ti. "
  5524. 515524,113,5153,54,65,1,111,11,So asītikoṭidhanaṃ brāhmaṇiyā niyyādetvā yojanikaṃ brāhmaṇaparisaṃ ādāya nikkhamitvā puttānaṃ santikaññeva gato.
  5525. 515525,113,5153,66,73,1,54,7,Hatthipālo tāyapi parisāya ākāse ṭhatvā dhammaṃ desesi.
  5526. 515526,113,5153,74,110,1,238,27,"Punadivase brāhmaṇī cintesi‘‘ mama cattāro puttā setacchattaṃ pahāya‘ pabbajissāmā’ ti gatā, brāhmaṇopi purohitaṭṭhānena saddhiṃ asītikoṭidhanaṃ chaḍḍetvā puttānaññeva santikaṃ gato, ahameva ekā kiṃ karissāmi, puttānaṃ gatamaggeneva gamissāmī’’ ti. "
  5527. 515527,113,5153,111,116,1,44,5,Sā atītaṃ udāharaṇaṃ āharantī udānagāthamāha–
  5528. 515528,113,5154,2,4,1,0,0,352.
  5529. 515529,113,5155,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Aghasmi koñcāva yathā himaccaye, katāni jālāni padāliya haṃsā; "
  5530. 515530,113,5156,2,16,1,66,11,"Gacchanti puttā ca patī ca mayhaṃ, sāhaṃ kathaṃ nānuvaje pajānan’’ ti. "
  5531. 515531,113,5157,2,13,1,77,9,Tattha aghasmi koñcāva {yathā}ti yatheva ākāse koñcasakuṇā asajjamānā gacchanti.
  5532. 515532,113,5157,14,17,1,24,2,{Himaccaye}ti vassānaccaye.
  5533. 515533,113,5157,18,36,1,180,17,Katāni jālāni padāliya {haṃsā}ti atīte kira channavutisahassā suvaṇṇahaṃsāvassārattapahonakaṃ sāliṃ kañcanaguhāyaṃ nikkhipitvā vassabhayena bahi anikkhamitvā catumāsaṃ tattha vasanti.
  5534. 515534,113,5157,37,45,1,60,8,Atha nesaṃ uṇṇanābhi nāma makkaṭako guhādvāre jālaṃ bandhati.
  5535. 515535,113,5157,46,52,1,50,6,Haṃsā dvinnaṃ taruṇahaṃsānaṃ dviguṇaṃ vaṭṭaṃ denti.
  5536. 515536,113,5157,53,65,1,90,11,"Te thāmasampannatāya taṃ jālaṃ chinditvā purato gacchanti, sesā tesaṃ gatamaggena gacchanti. "
  5537. 515537,113,5157,66,70,1,30,4,Sā tamatthaṃ pakāsentī evamāha.
  5538. 515538,113,5157,71,96,1,179,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yatheva ākāse koñcasakuṇā asajjamānā gacchanti, tathā himaccaye vassānātikkame dve taruṇahaṃsā katāni jālāni padāletvā gacchanti, atha nesaṃ gatamaggena itare haṃsā. "
  5539. 515539,113,5157,97,130,1,193,27,"Idāni pana mama puttā taruṇahaṃsā jālaṃ viya kāmajālaṃ chinditvā gatā, mayāpi tesaṃ gatamaggena gantabbanti iminādhippāyena‘‘ gacchanti puttā ca patī ca mayhaṃ, sāhaṃ kathaṃ nānuvaje pajānan’’ ti āha. "
  5540. 515540,113,5158,2,32,1,145,20,"Iti sā‘‘ kathaṃ ahaṃ evaṃ pajānantī na pabbajissāmi, pabbajissāmi yevā’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā brāhmaṇiyo pakkosāpetvā evamāha‘‘ tumhe kiṃ karissathā’’ ti?"
  5541. 515541,113,5158,33,41,1,18,4,‘‘ Tumhe pana ayye’’ ti.
  5542. 515542,113,5158,42,49,1,20,3,‘‘ Ahaṃ pabbajissāmī’’ ti.
  5543. 515543,113,5158,50,57,1,23,3,‘‘ Mayampi pabbajissāmā’’ ti.
  5544. 515544,113,5158,58,68,1,77,10,Sā taṃ vibhavaṃ chaḍḍetvā yojanikaṃ parisaṃ gahetvā puttānaṃ santikameva gatā.
  5545. 515545,113,5158,69,76,1,57,7,Hatthipālo tāyapi parisāya ākāse nisīditvā dhammaṃ desesi.
  5546. 515546,113,5158,77,87,1,40,6,Punadivase rājā‘‘ kuhiṃ purohito’’ ti pucchi.
  5547. 515547,113,5158,88,109,1,107,15,"‘‘ Deva, purohito ca brāhmaṇī ca sabbaṃ dhanaṃ chaḍḍetvā dviyojanikaṃ parisaṃ gahetvā puttānaṃ santikaṃ gatā’’ ti. "
  5548. 515548,113,5158,110,124,1,70,10,Rājā‘‘ asāmikaṃ dhanaṃ amhākaṃ pāpuṇātī’’ ti tassa gehato dhanaṃ āharāpesi.
  5549. 515549,113,5158,125,199,1,390,52,"Athassa aggamahesī‘‘ rājā kiṃ karotī’’ ti pucchitvā‘‘ purohitassa gehato dhanaṃ āharāpetī’’ ti vutte‘‘ purohito kuhin’’ ti vatvā‘‘ sapajāpatiko pabbajjatthāya nikkhanto’’ ti sutvā‘‘ ayaṃ rājā brāhmaṇena ca brāhmaṇiyā ca catūhi puttehi ca jahitaṃ ukkāraṃ mohena mūḷho attano gharaṃ āharāpeti, upamāya naṃ bodhessāmī’’ ti sūnato maṃsaṃ āharāpetvā rājaṅgaṇe rāsiṃ kāretvā ujumaggaṃ vissajjetvā jālaṃ parikkhipāpesi. "
  5550. 515550,113,5158,200,205,1,42,5,Gijjhā dūratova disvā tassatthāya otariṃsu.
  5551. 515551,113,5158,206,231,1,174,21,Tattha sappaññā jālaṃ pasāritaṃ ñatvā atibhārikā hutvā‘‘ ujukaṃ uppatituṃ na sakkhissāmā’’ ti attanā khāditamaṃsaṃ chaḍḍetvā vamitvā jālaṃ anallīyitvā ujukameva uppatitvā gamiṃsu.
  5552. 515552,113,5158,232,246,1,110,14,Andhabālā pana tehi chaḍḍitaṃ vamitaṃ khāditvā bhāriyā hutvā ujukaṃ uppatituṃ asakkontā āgantvā jāle bajjhiṃsu.
  5553. 515553,113,5158,247,252,1,40,5,Athekaṃ gijjhaṃ ānetvā deviyā dassayiṃsu.
  5554. 515554,113,5158,253,288,1,167,25,"Sā taṃ ādāya rañño santikaṃ gantvā‘‘ etha tāva, mahārāja, rājaṅgaṇe ekaṃ kiriyaṃ passissāmā’’ ti sīhapañjaraṃ vivaritvā‘‘ ime gijjhe olokehi mahārājā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  5555. 515555,113,5159,2,4,1,0,0,353.
  5556. 515556,113,5160,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ete bhutvā vamitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; "
  5557. 515557,113,5161,2,11,1,45,8,"Ye ca bhutvā na vamiṃsu, te me hatthattamāgatā. "
  5558. 515558,113,5162,2,4,1,0,0,354.
  5559. 515559,113,5163,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Avamī brāhmaṇo kāme, so tvaṃ paccāvamissasi; "
  5560. 515560,113,5164,2,13,1,43,8,"Vantādo puriso rāja, na so hoti pasaṃsiyo’’ ti. "
  5561. 515561,113,5165,2,11,1,53,8,Tattha bhutvā vamitvā {cā}ti maṃsaṃ khāditvā vamitvā ca.
  5562. 515562,113,5165,12,15,1,32,2,{Paccāvamissasī}ti paṭibhuñjissasi.
  5563. 515563,113,5165,16,20,1,31,3,{Vantādo}ti parassa vamitakhādako.
  5564. 515564,113,5165,21,32,1,76,10,Na {pasaṃsiyo}ti so taṇhāvasiko bālo buddhādīhi paṇḍitehi pasaṃsitabbo na hoti.
  5565. 515565,113,5166,2,13,1,68,10,"Taṃ sutvā rājā vippaṭisārī ahosi, tayo bhavā ādittā viya upaṭṭhahiṃsu. "
  5566. 515566,113,5166,14,31,1,97,13,So‘‘ ajjeva rajjaṃ pahāya mama pabbajituṃ vaṭṭatī’’ ti uppannasaṃvego deviyā thutiṃ karonto gāthamāha–
  5567. 515567,113,5167,2,4,1,0,0,355.
  5568. 515568,113,5168,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Paṅke ca posaṃ palipe byasannaṃ, balī yathā dubbalamuddhareyya; "
  5569. 515569,113,5169,2,14,1,60,9,"Evampi maṃ tvaṃ udatāri bhoti, pañcāli gāthāhi subhāsitāhī’’ ti. "
  5570. 515570,113,5170,2,15,1,49,7,"Tattha byasannan ti nimuggaṃ,‘‘ visannan’’ tipi pāṭho. "
  5571. 515571,113,5170,16,26,1,68,9,{Uddhareyyā}ti kesesu vā hatthesu vā gahetvā ukkhipitvā thale ṭhapeyya.
  5572. 515572,113,5170,27,31,1,30,3,{Udatārī}ti kāmapaṅkato uttārayi.
  5573. 515573,113,5170,32,41,1,30,4,"‘‘ Udatāsī’’ tipi pāṭho, ayamevattho."
  5574. 515574,113,5170,42,52,1,36,5,"‘‘ Uddhaṭāsī’’ tipi pāṭho, uddharīti attho. "
  5575. 515575,113,5170,53,56,1,26,2,{Pañcālī}ti pañcālarājadhīte.
  5576. 515576,113,5171,2,12,1,75,9,Evañca pana vatvā taṅkhaṇaññeva pabbajitukāmo hutvā amacce pakkosāpetvā āha–
  5577. 515577,113,5171,13,25,1,41,7,"‘‘ tumhe kiṃ karissathā’’ ti tumhe pana, devāti?"
  5578. 515578,113,5171,26,35,1,42,5,‘‘ Ahaṃ hatthipālassa santike pabbajissāmī’’ ti.
  5579. 515579,113,5171,36,45,1,28,4,"‘‘ Mayampi pabbajissāma, devā’’ ti. "
  5580. 515580,113,5171,46,66,1,155,16,Rājā dvādasayojanike bārāṇasinagare rajjaṃ chaḍḍetvā‘‘ atthikā setacchattaṃ ussāpentū’’ ti amaccaparivuto tiyojanikaṃ parisaṃ gahetvā kumārasseva santikaṃ gato.
  5581. 515581,113,5171,67,74,1,56,7,Hatthipālo tassāpi parisāya ākāse nisinno dhammaṃ desesi.
  5582. 515582,113,5171,75,80,1,48,5,Satthā rañño pabbajitabhāvaṃ pakāsento gāthamāha–
  5583. 515583,113,5172,2,4,1,0,0,356.
  5584. 515584,113,5173,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvā mahārājā, esukārī disampati; "
  5585. 515585,113,5174,2,12,1,50,7,"Raṭṭhaṃ hitvāna pabbaji, nāgo chetvāva bandhanan’’ ti. "
  5586. 515586,113,5175,2,18,1,135,15,Punadivase nagare ohīnajano sannipatitvā rājadvāraṃ gantvā deviyā ārocetvā nivesanaṃ pavisitvā deviṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhito gāthamāha.
  5587. 515587,113,5176,2,4,1,0,0,357.
  5588. 515588,113,5177,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; "
  5589. 515589,113,5178,2,15,1,59,10,"Tuvampi no hohi yatheva rājā, amhehi guttā anusāsa rajjan’’ ti. "
  5590. 515590,113,5179,2,11,1,58,8,Tattha {anusāsā}ti amhehi guttā hutvā dhammena rajjaṃ kārehi.
  5591. 515591,113,5180,2,8,1,44,6,Sā mahājanassa kathaṃ sutvā sesagāthā abhāsi–
  5592. 515592,113,5181,2,4,1,0,0,358.
  5593. 515593,113,5182,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; "
  5594. 515594,113,5183,2,10,1,51,7,"Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. "
  5595. 515595,113,5184,2,4,1,0,0,359.
  5596. 515596,113,5185,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; "
  5597. 515597,113,5186,2,10,1,53,7,"Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. "
  5598. 515598,113,5187,2,4,1,0,0,360.
  5599. 515599,113,5188,2,14,1,57,8,"‘ ‘ Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; "
  5600. 515600,113,5189,2,10,1,51,7,"Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. "
  5601. 515601,113,5190,2,4,1,0,0,361.
  5602. 515602,113,5191,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; "
  5603. 515603,113,5192,2,10,1,53,7,"Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. "
  5604. 515604,113,5193,2,4,1,0,0,362.
  5605. 515605,113,5194,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; "
  5606. 515606,113,5195,2,13,1,58,8,"Ahampi ekā carissāmi loke, sītibhūtā sabbamaticca saṅgan’’ ti. "
  5607. 515607,113,5196,2,12,1,79,8,Tattha {ekā}ti puttadhītukilesasambādhehi muccitvā imasmiṃ loke ekikāva carissāmi.
  5608. 515608,113,5196,13,17,1,26,3,{Kāmānī}ti rūpādayo kāmaguṇe.
  5609. 515609,113,5196,18,34,1,96,13,"{Yatodhikānī}ti yena yena odhinā ṭhitāni, tena tena ṭhitāneva jahissāmi, na kiñci āmasissāmīti attho. "
  5610. 515610,113,5196,35,41,1,44,5,Accenti {kālā}ti pubbaṇhādayo kālā atikkamanti.
  5611. 515611,113,5196,42,50,1,72,7,{Tarayantī}ti atucchā hutvā āyusaṅkhāraṃ khepayamānā khādayamānā gacchanti.
  5612. 515612,113,5196,51,60,1,64,7,"{Vayoguṇā}ti paṭhamavayādayo tayo, mandadasakādayo vā dasa koṭṭhāsā. "
  5613. 515613,113,5196,61,69,1,74,7,Anupubbaṃ {jahantī}ti uparūparikoṭṭhāsaṃ appatvā tattha tattheva nirujjhanti.
  5614. 515614,113,5196,70,78,1,61,7,{Sītibhūtā}ti uṇhakārake uṇhasabhāve kilese pahāya sītalā hutvā.
  5615. 515615,113,5196,79,92,1,126,12,"Sabbamaticca saṅgan ti rāgasaṅgādikaṃ sabbasaṅgaṃ atikkamitvā ekā carissāmi, hatthipālakumārassa santikaṃ gantvā pabbajissāmīti. "
  5616. 515616,113,5197,2,12,1,81,10,Iti sā imāhi gāthāhi mahājanassa dhammaṃ desetvā amaccabhariyāyo pakkosāpetvā āha–
  5617. 515617,113,5197,13,24,1,41,7,‘‘ tumhe kiṃ karissathā’’ ti tumhe pana ayyeti?
  5618. 515618,113,5197,25,32,1,20,3,‘‘ Ahaṃ pabbajissāmī’’ ti.
  5619. 515619,113,5197,33,40,1,23,3,‘‘ Mayampi pabbajissāmā’’ ti.
  5620. 515620,113,5197,41,85,1,278,31,"Sā‘‘ sādhū’’ ti rājanivesane suvaṇṇakoṭṭhāgārādīni vivarāpetvā‘‘ asukaṭṭhāne ca asukaṭṭhāne ca mahānidhi nidahitan’’ ti suvaṇṇapaṭṭe likhāpetvā‘‘ dinnaññeva, atthikā harantū’’ ti vatvā suvaṇṇapaṭṭaṃ mahātale thambhe bandhāpetvā nagare bheriṃ carāpetvā mahāsampattiṃ chaḍḍetvā nagarā nikkhami. "
  5621. 515621,113,5197,86,91,1,36,4,Tasmiṃ khaṇe sakalanagaraṃ saṅkhubhi.
  5622. 515622,113,5197,92,124,1,176,25,"‘‘ Rājā ca kira devī ca rajjaṃ pahāya‘ pabbajissāmā’ ti nikkhamanti, mayaṃ idha kiṃ karissāmā’’ ti tato tato manussā yathāpūritāneva gehāni chaḍḍetvā putte hatthesu gahetvā nikkhamiṃsu. "
  5623. 515623,113,5197,125,133,1,66,7,"Sabbāpaṇā pasāritaniyāmeneva ṭhitā, nivattitvā olokento nāma nāhosi. "
  5624. 515624,113,5197,134,144,1,76,9,"Sakalanagaraṃ tucchaṃ ahosi, devīpi tiyojanikaṃ parisaṃ gahetvā tattheva gatā. "
  5625. 515625,113,5197,145,157,1,115,12,Hatthipālo tassāpi parisāya ākāse nisinno dhammaṃ desetvā dvādasayojanikaṃ parisaṃ gahetvā himavantābhimukho pāyāsi.
  5626. 515626,113,5197,158,184,1,165,18,"‘‘ Hatthipālakumāro kira dvādasayojanikaṃ bārāṇasiṃ tucchaṃ katvā‘ pabbajissāmī’ ti mahājanaṃ ādāya himavantaṃ gacchati, kimaṅgaṃ pana mayan’’ ti sakalakāsiraṭṭhaṃ saṅkhubhi. "
  5627. 515627,113,5197,185,197,1,81,10,"Aparabhāge parisā tiṃsayojanikā ahesuṃ, so tāya parisāya saddhiṃ himavantaṃ pāvisi. "
  5628. 515628,113,5198,2,41,1,267,27,"Sakko āvajjento taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ hatthipālakumāro mahābhinikkhamanaṃ nikkhanto, samāgamo mahā bhavissati, vasanaṭṭhānaṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti vissakammaṃ āṇāpesi‘‘ gaccha, āyāmato chattiṃsayojanaṃ, vitthārato pannarasayojanaṃ assamaṃ māpetvā pabbajitaparikkhāre sampādehī’’ ti. "
  5629. 515629,113,5198,42,62,1,181,16,So‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā gaṅgātīre ramaṇīye bhūmibhāge vuttappamāṇaṃ assamapadaṃ māpetvā paṇṇasālāsu kaṭṭhattharaṇapaṇṇattharaṇaāsanādīni paññapetvā sabbe pabbajitaparikkhāre māpesi.
  5630. 515630,113,5198,63,94,1,285,27,"Ekekissā paṇṇasālāya dvāre ekeko caṅkamo rattiṭṭhānadivāṭṭhānaparicchinno katasudhāparikammo ālambanaphalako, tesu tesu ṭhānesu nānāvaṇṇasurabhikusumasañchannā pupphagacchā, ekekassa caṅkamassa koṭiyaṃ ekeko udakabharito kūpo, tassa santike ekeko phalarukkho, so ekova sabbaphalāni phalati. "
  5631. 515631,113,5198,95,99,1,33,4,Idaṃ sabbaṃ devatānubhāvena ahosi.
  5632. 515632,113,5198,100,131,1,263,27,Vissakammo assamapadaṃ māpetvā paṇṇasālāsu pabbajitaparikkhāre ṭhapetvā‘‘ ye keci pabbajitukāmā ime parikkhāre gaṇhantū’’ ti jātihiṅgulakena bhittiyā akkharāni likhitvā attano ānubhāvena bheravasadde migapakkhī duddasike amanusse ca paṭikkamāpetvā sakaṭṭhānameva gato.
  5633. 515633,113,5199,2,43,1,378,36,Hatthipālakumāro ekapadikamaggena sakkadattiyaṃ assamaṃ pavisitvā akkharāni disvā‘‘ sakkena mama mahābhinikkhamanaṃ nikkhantabhāvo ñāto bhavissatī’’ ti dvāraṃ vivaritvā paṇṇasālaṃ pavisitvā isipabbajjaliṅgaṃ gahetvā nikkhamitvā caṅkamaṃ otaritvā katipaye vāre aparāparaṃ caṅkamitvā sesajanakāyaṃ pabbājetvā assamapadaṃ vicārento taruṇaputtānaṃ itthīnaṃ majjhaṭṭhāne paṇṇasālaṃ adāsi.
  5634. 515634,113,5199,44,58,1,105,11,"Tato anantaraṃ mahallakitthīnaṃ, tato anantaraṃ majjhimitthīnaṃ, samantā parikkhipitvā pana purisānaṃ adāsi . "
  5635. 515635,113,5199,59,100,1,282,33,Atheko rājā‘‘ bārāṇasiyaṃ kira rājā natthī’’ ti āgantvā alaṅkatapaṭiyattaṃ nagaraṃ oloketvā rājanivesanaṃ āruyha tattha tattha ratanarāsiṃ disvā‘‘ evarūpaṃ nagaraṃ pahāya pabbajitakālato paṭṭhāya pabbajjā nāmesā uḷārā bhavissatī’’ ti surāsoṇḍe maggaṃ pucchitvā hatthipālassa santikaṃ pāyāsi.
  5636. 515636,113,5199,101,117,1,143,16,Hatthipālo tassa vanantaraṃ āgatabhāvaṃ ñatvā paṭimaggaṃ gantvā ākāse nisinno parisāya dhammaṃ desetvā assamapadaṃ netvā sabbaparisaṃ pabbājesi.
  5637. 515637,113,5199,118,123,1,40,5,Etenupāyena aññepi cha rājāno pabbajiṃsu.
  5638. 515638,113,5199,124,133,1,74,8,"Satta rājāno bhoge chaḍḍayiṃsu, chattiṃsayojaniko assamo nirantaro paripūri. "
  5639. 515639,113,5199,134,147,1,123,11,"Yo kāmavitakkādīsu aññataraṃ vitakketi, mahāpuriso tassa dhammaṃ desetvā brahmavihārabhāvanañceva kasiṇabhāvanañca ācikkhati. "
  5640. 515640,113,5199,148,158,1,89,10,Te yebhuyyena jhānābhiññā nibbattetvā tīsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāsā brahmaloke nibbattiṃsu.
  5641. 515641,113,5199,159,179,1,152,18,"Tatiyakoṭṭhāsaṃ tidhā katvā eko koṭṭhāso brahmaloke nibbatti, eko chasu kāmasaggesu, eko isīnaṃ pāricariyaṃ katvā manussaloke tīsu kulasampattīsu nibbatti. "
  5642. 515642,113,5199,180,185,1,80,5,Evaṃ hatthipālassa sāsanaṃ apagatanirayatiracchānayonipettivisayāsurakāyaṃ ahosi.
  5643. 515643,113,5200,2,31,1,390,23,"Imasmiṃ tambapaṇṇidīpe pathavicālakadhammaguttatthero, kaṭakandhakāravāsī phussadevatthero, uparimaṇḍalavāsī mahāsaṅgharakkhitatthero, malayamahādevatthero, abhayagirivāsī mahādevatthero, gāmantapabbhāravāsī mahāsivatthero, kāḷavallimaṇḍapavāsī mahānāgatthero kuddālasamāgame mūgapakkhasamāgame cūḷasutasomasamāgame ayogharapaṇḍitasamāgame hatthipālasamāgame ca sabbapacchā nikkhantapurisā ahesuṃ. "
  5644. 515644,113,5200,32,34,1,16,2,Tenevāha bhagavā–
  5645. 515645,113,5201,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Abhittharetha kalyāṇe, pāpā cittaṃ nivāraye; "
  5646. 515646,113,5202,2,20,1,47,7,"Dandhañhi karoto puññaṃ, pāpasmiṃ ramate mano’’ ti.( dha. pa.116); "
  5647. 515647,113,5203,2,6,1,42,4,Tasmā kalyāṇaṃ turitaturiteneva kātabbanti.
  5648. 515648,113,5204,2,23,1,129,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  5649. 515649,113,5204,24,60,1,210,24,"‘‘ tadā esukārī rājā suddhodanamahārājā ahosi, devī mahāmāyā, purohito kassapo, brāhmaṇī bhaddakāpilānī, ajapālo anuruddho, gopālo moggallāno, assapālo sāriputto, sesaparisā buddhaparisā, hatthipālo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5650. 515650,113,5205,2,4,1,32,2,Hatthipālajātakavaṇṇanā terasamā.
  5651. 515651,113,5207,2,7,1,21,2,[ 510]14. Ayogharajātakavaṇṇanā
  5652. 515652,113,5208,2,12,1,94,10,Yamekarattiṃ paṭhaman ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaññeva ārabbha kathesi.
  5653. 515653,113,5208,13,34,1,106,14,"Tadāpi hi so‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5654. 515654,113,5209,2,18,1,166,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente brahmadattassa rañño aggamahesī gabbhaṃ paṭilabhitvā laddhagabbhaparihārā pariṇatagabbhā paccūsasamanantare puttaṃ vijāyi.
  5655. 515655,113,5209,19,36,1,101,13,Tassā purimattabhāve ekā sapattikā‘‘ tava jātaṃ jātaṃ pajaṃ khādituṃ labhissāmī’’ ti patthanaṃ paṭṭhapesi.
  5656. 515656,113,5209,37,48,1,86,11,Sā kira sayaṃ vañjhā hutvā puttamātukodhena taṃ patthanaṃ katvā yakkhayoniyaṃ nibbatti.
  5657. 515657,113,5209,49,56,1,47,7,Itarā rañño aggamahesī hutvā imaṃ puttaṃ vijāyi.
  5658. 515658,113,5209,57,71,1,107,14,Sā yakkhinī tadā okāsaṃ labhitvā deviyā passantiyāva bībhaccharūpā hutvā āgantvā taṃ dārakaṃ gahetvā palāyi.
  5659. 515659,113,5209,72,85,1,60,9,Devī‘‘ yakkhinī me puttaṃ gahetvā palāyī’’ ti mahāsaddena viravi.
  5660. 515660,113,5209,86,100,1,120,14,Itarāpi dārakaṃ mūlakandaṃ viya muruṃ muruṃ karontī khāditvā deviyā hatthavikārādīhi bheravaṃ pakāsetvā tajjetvā pakkāmi.
  5661. 515661,113,5209,101,116,1,64,11,Rājā taṃ vacanaṃ sutvā‘‘ kiṃ sakkā yakkhiniyā kātun’’ ti tuṇhī ahosi.
  5662. 515662,113,5209,117,122,1,45,5,Puna deviyā vijāyanakāle daḷhaṃ ārakkhamakāsi.
  5663. 515663,113,5209,123,127,1,23,4,Devī puttaṃ puna vijāyi.
  5664. 515664,113,5209,128,133,1,36,5,Yakkhinī āgantvā tampi khāditvā gatā.
  5665. 515665,113,5209,134,141,1,54,6,Tatiyavāre tassā kucchiyaṃ mahāsatto paṭisandhiṃ gaṇhi.
  5666. 515666,113,5209,142,164,1,103,16,"Rājā mahājanaṃ sannipātetvā‘‘ deviyā jātaṃ jātaṃ pajaṃ ekā yakkhinī khādati , kiṃ nu kho kātabban’’ ti pucchi. "
  5667. 515667,113,5209,165,182,1,96,12,"Atheko‘‘ yakkhā nāma tālapaṇṇassa bhāyanti, deviyā hatthapādesu tālapaṇṇaṃ bandhituṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  5668. 515668,113,5209,183,196,1,58,8,"Atheko‘‘ ayogharassa bhāyanti, ayogharaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  5669. 515669,113,5209,197,218,1,93,13,Rājā‘‘ sādhū’’ ti attano vijite kammāre sannipātetvā‘‘ ayogharaṃ karothā’’ ti āṇāpetvā āyuttake adāsi.
  5670. 515670,113,5209,219,239,1,171,18,"Antonagareyeva ramaṇīye bhūmibhāge gehaṃ paṭṭhapesuṃ, thambhe ādiṃ katvā sabbagehasambhārā ayomayāva ahesuṃ, navahi māsehi ayomayaṃ mahantaṃ caturassasālaṃ niṭṭhānaṃ agamāsi. "
  5671. 515671,113,5209,240,244,1,35,4,Taṃ niccaṃ pajjalitapadīpameva hoti.
  5672. 515672,113,5210,2,12,1,84,10,Rājā deviyā gabbhaparipākaṃ ñatvā ayogharaṃ alaṅkārāpetvā taṃ ādāya ayogharaṃ pāvisi.
  5673. 515673,113,5210,13,27,1,90,9,"Sā tattha dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi,‘‘ ayogharakumāro’’ tvevassa nāmaṃ kariṃsu. "
  5674. 515674,113,5210,28,42,1,124,14,Taṃ dhātīnaṃ datvā mahantaṃ ārakkhaṃ saṃvidahitvā rājā deviṃ ādāya nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā alaṅkatapāsādatalameva abhiruhi.
  5675. 515675,113,5210,43,51,1,76,8,Yakkhinīpi udakavāraṃ gantvā vessavaṇassa udakaṃ vahantī jīvitakkhayaṃ pattā.
  5676. 515676,113,5210,52,60,1,77,8,Mahāsatto ayoghareyeva vaḍḍhitvā viññutaṃ patto tattheva sabbasippāni uggaṇhi.
  5677. 515677,113,5210,61,103,1,218,27,"Rājā‘‘ ko me puttassa vayappadeso’’ ti amacce pucchitvā‘‘ soḷasavasso, deva, sūro thāmasampanno yakkhasahassampi paṭibāhituṃ samattho’’ ti sutvā‘‘ rajjamassa dassāmi, sakalanagaraṃ alaṅkaritvā ayogharato taṃ nīharitvā ānethā’’ ti āha. "
  5678. 515678,113,5210,104,145,1,289,29,"Amaccā‘‘ sādhu, devā’’ ti dvādasayojanikaṃ bārāṇasiṃ alaṅkaritvā sabbālaṅkāravibhūsitaṃ maṅgalavāraṇaṃ ādāya tattha gantvā kumāraṃ alaṅkārāpetvā hatthikkhandhe nisīdāpetvā‘‘ deva, kulasantakaṃ alaṅkatanagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā pitaraṃ kāsirājānaṃ vandatha, ajjeva setacchattaṃ labhissathā’’ ti āhaṃsu. "
  5679. 515679,113,5211,2,19,1,169,14,Mahāsatto nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto ārāmarāmaṇeyyakavanapokkharaṇibhūmirāmaṇeyyakapāsādarāmaṇeyyakādīni disvā cintesi‘‘ mama pitā maṃ ettakaṃ kālaṃ bandhanāgāre vasāpesi.
  5680. 515680,113,5211,20,35,1,78,12,"Evarūpaṃ alaṅkatanagaraṃ daṭṭhuṃ nādāsi, ko nu kho mayhaṃ doso’’ ti amacce pucchi."
  5681. 515681,113,5211,36,65,1,139,20,"‘‘ Deva, natthi tumhākaṃ doso, tumhākaṃ pana dvebhātike ekā yakkhinī khādi, tena vo pitā ayoghare vasāpesi, ayogharena jīvitaṃ tumhākaṃ laddhan’’ ti. "
  5682. 515682,113,5211,66,135,1,453,58,"So tesaṃ vacanaṃ sutvā cintesi‘‘ ahaṃ dasa māse lohakumbhiniraye viya ca gūthaniraye viya ca mātukucchimhi vasitvā mātukucchito nikkhantakālato paṭṭhāya soḷasa vassāni etasmiṃ bandhanāgāre vasiṃ, bahi oloketumpi na labhiṃ, ussadaniraye khitto viya ahosiṃ, yakkhiniyā hatthato muttopi panāhaṃ neva ajaro, na amaro homi, kiṃ me rajjena, rajje ṭhitakālato paṭṭhāya dunnikkhamanaṃ hoti, ajjeva mama pitaraṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā himavantaṃ pavisitvā pabbajissāmī’’ ti. "
  5683. 515683,113,5211,136,145,1,73,9,So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā rājakulaṃ pavisitvā rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi.
  5684. 515684,113,5212,2,9,1,62,7,Rājā tassa sarīrasobhaṃ oloketvā balavasinehena amacce olokesi.
  5685. 515685,113,5212,10,21,1,29,6,"Te‘‘ kiṃ karoma, devā’’ ti vadiṃsu. "
  5686. 515686,113,5212,22,32,1,97,10,Puttaṃ me ratanarāsimhi ṭhapetvā tīhi saṅkhehi abhisiñcitvā kañcanamālaṃ setacchattaṃ ussāpethāti.
  5687. 515687,113,5212,33,52,1,97,13,"Mahāsatto pitaraṃ vanditvā‘‘ na mayhaṃ rajjenattho, ahaṃ pabbajissāmi, pabbajjaṃ me anujānāthā’’ ti āha. "
  5688. 515688,113,5212,53,58,1,50,5,Tāta rajjaṃ paṭikkhipitvā kiṃkāraṇā pabbajissasīti.
  5689. 515689,113,5212,59,93,1,245,30,"‘‘ Deva ahaṃ mātukucchimhi dasa māse gūthaniraye viya vasitvā mātukucchito nikkhanto yakkhinibhayena soḷasa vassāni bandhanāgāre vasanto bahi oloketumpi na alabhiṃ, ussadaniraye khitto viya ahosiṃ, yakkhiniyā hatthato muttomhītipi ajaro amaro na homi. "
  5690. 515690,113,5212,94,130,1,203,28,"Maccu nāmesa na sakkā kenaci jinituṃ, bhave ukkaṇṭhitomhi, yāva me byādhijarāmaraṇāni nāgacchanti, tāvadeva pabbajitvā dhammaṃ carissāmi, alaṃ me rajjena, anujānātha maṃ, devā’’ ti vatvā pitu dhammaṃ desento āha– "
  5691. 515691,113,5213,2,4,1,0,0,363.
  5692. 515692,113,5214,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati māṇavo; "
  5693. 515693,113,5215,2,10,1,45,7,"Abbhuṭṭhitova so yāti, sa gacchaṃ na nivattati. "
  5694. 515694,113,5216,2,4,1,0,0,364.
  5695. 515695,113,5217,2,16,1,61,11,"‘ ‘ Na yujjhamānā na balenavassitā, narā na jīranti na cāpi mīyare; "
  5696. 515696,113,5218,2,12,1,63,9,"Sabbaṃ hidaṃ jātijarāyupaddutaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5697. 515697,113,5219,2,4,1,0,0,365.
  5698. 515698,113,5220,2,12,1,62,7,"‘ ‘ Caturaṅginiṃ senaṃ subhiṃsarūpaṃ, jayanti raṭṭhādhipatī pasayha; "
  5699. 515699,113,5221,2,12,1,59,9,"Na maccuno jayitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5700. 515700,113,5222,2,4,1,0,0,366.
  5701. 515701,113,5223,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, parivāritā muccare ekacceyyā; "
  5702. 515702,113,5224,2,12,1,60,9,"Na maccuno muccitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5703. 515703,113,5225,2,4,1,0,0,367.
  5704. 515704,113,5226,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, sūrā pabhañjanti padhaṃsayanti; "
  5705. 515705,113,5227,2,12,1,61,9,"Na maccuno bhañjitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5706. 515706,113,5228,2,4,1,0,0,368.
  5707. 515707,113,5229,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Mattā gajā bhinnagaḷā pabhinnā, nagarāni maddanti janaṃ hananti; "
  5708. 515708,113,5230,2,12,1,60,9,"Na maccuno madditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5709. 515709,113,5231,2,4,1,0,0,369.
  5710. 515710,113,5232,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Issāsino katahatthāpi vīrā, dūrepātī akkhaṇavedhinopi; "
  5711. 515711,113,5233,2,12,1,61,9,"Na maccuno vijjhitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5712. 515712,113,5234,2,4,1,0,0,370.
  5713. 515713,113,5235,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Sarāni khīyanti saselakānanā, sabbaṃ hidaṃ khīyati dīghamantaraṃ; "
  5714. 515714,113,5236,2,13,1,67,10,"Sabbaṃ hidaṃ bhañjare kālapariyāyaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5715. 515715,113,5237,2,4,1,0,0,371.
  5716. 515716,113,5238,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sabbesamevañhi narāna nārinaṃ, calācalaṃ pāṇabhunodha jīvitaṃ; "
  5717. 515717,113,5239,2,14,1,62,10,"Paṭova dhuttassa, dumova kūlajo, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5718. 515718,113,5240,2,4,1,0,0,372.
  5719. 515719,113,5241,2,15,1,61,9,"‘ ‘ Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; "
  5720. 515720,113,5242,2,13,1,61,10,"Nāriyo narā majjhimaporisā ca, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5721. 515721,113,5243,2,4,1,0,0,373.
  5722. 515722,113,5244,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Nāyaṃ vayo tārakarājasannibho, yadabbhatītaṃ gatameva dāni taṃ; "
  5723. 515723,113,5245,2,15,1,67,12,"Jiṇṇassa hī natthi ratī kuto sukhaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5724. 515724,113,5246,2,4,1,0,0,374.
  5725. 515725,113,5247,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Yakkhā pisācā athavāpi petā, kupitā te assasanti manusse; "
  5726. 515726,113,5248,2,12,1,59,9,"Na maccuno assasitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5727. 515727,113,5249,2,4,1,0,0,375.
  5728. 515728,113,5250,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Yakkhe pisāce athavāpi pete, kupitepi te nijjhapanaṃ karonti; "
  5729. 515729,113,5251,2,13,1,62,10,"Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5730. 515730,113,5252,2,4,1,0,0,376.
  5731. 515731,113,5253,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Aparādhake dūsake heṭhake ca, rājāno daṇḍenti viditvāna dosaṃ; "
  5732. 515732,113,5254,2,12,1,60,9,"Na maccuno daṇḍayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5733. 515733,113,5255,2,4,1,0,0,377.
  5734. 515734,113,5256,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Aparādhakā dūsakā heṭhakā ca, labhanti te rājino nijjhapetuṃ; "
  5735. 515735,113,5257,2,13,1,62,10,"Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5736. 515736,113,5258,2,4,1,0,0,378.
  5737. 515737,113,5259,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Na khattiyoti na ca brāhmaṇoti, na aḍḍhakā balavā tejavāpi; "
  5738. 515738,113,5260,2,12,1,61,9,"Na maccurājassa apekkhamatthi, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5739. 515739,113,5261,2,4,1,0,0,379.
  5740. 515740,113,5262,2,15,1,64,10,"‘ ‘ Sīhā ca byagghā ca athopi dīpiyo, pasayha khādanti vipphandamānaṃ; "
  5741. 515741,113,5263,2,12,1,60,9,"Na maccuno khāditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5742. 515742,113,5264,2,4,1,0,0,380.
  5743. 515743,113,5265,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Māyākārā raṅgamajjhe karontā, mohenti cakkhūni janassa tāvade; "
  5744. 515744,113,5266,2,12,1,59,9,"Na maccuno mohayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5745. 515745,113,5267,2,4,1,0,0,381.
  5746. 515746,113,5268,2,13,1,53,8,"‘ ‘ Āsīvisā kupitā uggatejā, ḍaṃsanti mārentipi te manusse; "
  5747. 515747,113,5269,2,12,1,60,9,"Na maccuno ḍaṃsitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5748. 515748,113,5270,2,4,1,0,0,382.
  5749. 515749,113,5271,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Āsīvisā kupitā yaṃ ḍaṃsanti, tikicchakā tesa visaṃ hananti; "
  5750. 515750,113,5272,2,13,1,62,10,"Na maccuno daṭṭhavisaṃ hananti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5751. 515751,113,5273,2,4,1,0,0,383.
  5752. 515752,113,5274,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Dhammantarī vettaraṇī ca bhojo, visāni hantvāna bhujaṅgamānaṃ; "
  5753. 515753,113,5275,2,13,1,60,10,"Suyyanti te kālakatā tatheva, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5754. 515754,113,5276,2,4,1,0,0,384.
  5755. 515755,113,5277,2,11,1,54,6,"‘ ‘ Vijjādharā ghoramadhīyamānā, adassanaṃ osadhehi vajanti; "
  5756. 515756,113,5278,2,12,1,63,9,"Na maccurājassa vajantadassanaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. "
  5757. 515757,113,5279,2,4,1,0,0,385.
  5758. 515758,113,5280,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; "
  5759. 515759,113,5281,2,10,1,57,7,"Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. "
  5760. 515760,113,5282,2,4,1,0,0,386.
  5761. 515761,113,5283,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; "
  5762. 515762,113,5284,2,12,1,46,7,"Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatin’’ ti. "
  5763. 515763,113,5285,2,15,1,110,12,"Tattha yamekarattin ti yebhuyyena sattā mātukucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhantā rattiyaṃyeva gaṇhanti, tasmā evamāha. "
  5764. 515764,113,5285,16,31,1,110,14,Ayaṃ panettha attho– yaṃ ekarattiṃ vā divā vā paṭhamameva paṭisandhiṃ gaṇhitvā mātukucchisaṅkhāte gabbhe vasati.
  5765. 515765,113,5285,32,37,1,39,4,{Māṇavo}ti satto kalalabhāvena patiṭṭhāti.
  5766. 515766,113,5285,38,54,1,118,14,"Abbhuṭṭhitova so {yātī}ti so māṇavo yathā nāma valāhakasaṅkhāto abbho uṭṭhito nibbatto vāyuvegāhato paṭigacchati, tatheva–"
  5767. 515767,113,5286,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ; "
  5768. 515768,113,5287,2,9,1,40,6,"Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano; "
  5769. 515769,113,5288,2,10,1,42,7,"Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpi ca."
  5770. 515770,113,5289,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ; "
  5771. 515771,113,5290,2,19,1,43,6,"Tena so tattha yāpeti, mātukucchigato naroti.( saṃ. ni.1.235); "
  5772. 515772,113,5291,2,14,1,115,11,"Imaṃ mātukucchiyaṃ kalalādibhāvaṃ, mātukucchito ca nikkhanto mandadasakādibhāvaṃ āpajjamāno satataṃ samitaṃ gacchati. "
  5773. 515773,113,5291,15,41,1,199,21,"Sa gacchaṃ na {nivattatī}ti sacāyaṃ evaṃ gacchanto puna abbudato kalalabhāvaṃ, pesiādito vā abbudādibhāvaṃ, khiḍḍādasakato mandadasakabhāvaṃ, vaṇṇadasakādito vā khiḍḍādasakādibhāvaṃ pāpuṇituṃ na nivattati. "
  5774. 515774,113,5291,42,127,1,532,67,"Yathā pana so valāhako vātavegena saṃcuṇṇiyamāno‘‘ ahaṃ asukaṭṭhāne nāma uṭṭhito puna nivattitvā tattheva gantvā pakatibhāvena ṭhassāmī’’ ti na labhati, yaṃ disaṃ gataṃ, taṃ gatameva, yaṃ antarahitaṃ, taṃ antarahitameva hoti, tathā sopi kalalādibhāvena gacchamāno gacchateva, tasmiṃ tasmiṃ koṭṭhāse saṅkhārā purimānaṃ purimānaṃ paccayā hutvā pacchato anivattitvā tattha tattheva bhijjanti, jarākāle saṅkhārā‘‘ amhehi esa pubbe yuvā thāmasampanno kato, puna naṃ nivattitvā tattheva karissāmā’’ ti na labhanti, tattha tattheva antaradhāyantīti dasseti. "
  5775. 515775,113,5292,2,10,1,47,6,Na {yujjhamānā}ti ubhato byūḷhe saṅgāme yujjhantā.
  5776. 515776,113,5292,11,21,1,70,9,Na {balenavassitā}ti na kāyabalena vā yodhabalena vā upagatā samannāgatā.
  5777. 515777,113,5292,22,37,1,97,14,Na {jīrantī}ti purima-na-kāraṃ āharitvā evarūpāpi narā na jīranti na cāpi na mīyareti attho veditabbo.
  5778. 515778,113,5292,38,57,1,138,18,"Sabbaṃ hidan ti mahārāja, sabbameva idaṃ pāṇamaṇḍalaṃ mahāyantena pīḷiyamānā ucchughaṭikā viya jātiyā ca jarāya ca upaddutaṃ niccaṃ pīḷitaṃ. "
  5779. 515779,113,5292,58,78,1,93,15,Taṃ me matī {hotī}ti tena kāraṇena mama‘‘ pabbajitvā dhammaṃ carāmī’’ ti mati hoti cittaṃ uppajjati.
  5780. 515780,113,5293,2,7,1,52,5,Caturaṅginin ti hatthiādīhi caturaṅgehi samannāgataṃ.
  5781. 515781,113,5293,8,14,1,53,6,Senaṃ subhiṃsarūpan ti suṭṭhu bhiṃsanakajātikaṃ senaṃ.
  5782. 515782,113,5293,15,23,1,52,7,{Jayantī}ti kadāci ekacce rājāno attano senāya jayanti.
  5783. 515783,113,5293,24,40,1,111,14,"Na {maccuno}ti tepi rājāno mahāsenassa maccuno senaṃ jayituṃ na ussahanti, na byādhijarāmaraṇāni maddituṃ sakkonti. "
  5784. 515784,113,5293,41,58,1,129,15,"Muccare {ekacceyyā}ti etehi hatthiādīhi parivāritā ekacce paccāmittānaṃ hatthato muccanti, maccuno pana santikā muccituṃ na sakkonti. "
  5785. 515785,113,5293,59,66,1,71,6,{Pabhañjantī}ti etehi hatthiādīhi paccatthikarājūnaṃ nagarāni pabhañjanti.
  5786. 515786,113,5293,67,74,1,69,6,{Padhaṃsayantī}ti mahājanaṃ dhaṃsentā padhaṃsentā jīvitakkhayaṃ pāpenti.
  5787. 515787,113,5293,75,85,1,64,9,Na {maccuno}ti tepi maraṇakāle patte maccuno bhañjituṃ na sakkonti.
  5788. 515788,113,5294,2,14,1,86,10,"Bhinnagaḷā {pabhinnā}ti tīsu ṭhānesu pabhinnā hutvā madaṃ gaḷantā, paggharitamadāti attho. "
  5789. 515789,113,5294,15,23,1,49,7,Na {maccuno}ti tepi mahāmaccuṃ maddituṃ na sakkonti.
  5790. 515790,113,5294,24,28,1,28,3,{Issāsino}ti issāsā dhanuggahā.
  5791. 515791,113,5294,29,32,1,23,2,{Katahatthā}ti susikkhitā.
  5792. 515792,113,5294,33,39,1,38,5,{Dūrepātī}ti saraṃ dūre pātetuṃ samatthā.
  5793. 515793,113,5294,40,47,1,66,5,"{Akkhaṇavedhino}ti aviraddhavedhino, vijjuālokena vijjhanasamatthā vā. "
  5794. 515794,113,5294,48,53,1,45,4,{Sarānī}ti anotattādīni mahāsarāni khīyantiyeva.
  5795. 515795,113,5294,54,59,1,55,4,{Saselakānanā}ti sapabbatavanasaṇḍā mahāpathavīpi khīyati.
  5796. 515796,113,5294,60,68,1,71,8,Sabbaṃ hidan ti sabbamidaṃ saṅkhāragataṃ dīghamantaraṃ ṭhatvā khīyateva.
  5797. 515797,113,5294,69,83,1,113,12,"Kappuṭṭhānaggiṃ patvā mahāsinerupi aggimukhe madhusitthakaṃ viya vilīyateva, aṇumattopi saṅkhāro ṭhātuṃ na sakkoti. "
  5798. 515798,113,5294,84,95,1,101,10,"Kālapariyāyan ti kālapariyāyaṃ nassanakālavāraṃ patvā sabbaṃ bhañjare, sabbaṃ saṅkhāragataṃ bhijjateva. "
  5799. 515799,113,5294,96,109,1,49,4,Tassa pakāsanatthaṃ sattasūriyasuttaṃ( a. ni.7.66) āharitabbaṃ.
  5800. 515800,113,5295,2,9,1,81,7,Calācalan ti cañcalaṃ sakabhāvena ṭhātuṃ asamatthaṃ nānābhāvavinābhāvasabhāvameva.
  5801. 515801,113,5295,10,20,1,61,8,Pāṇabhunodha jīvitan ti idha loke imesaṃ pāṇabhūtānaṃ jīvitaṃ .
  5802. 515802,113,5295,21,56,1,203,29,"Paṭova dhuttassa, dumova {kūlajo}ti suradhutto hi suraṃ disvāva udare baddhaṃ sāṭakaṃ datvā pivateva, nadīkūle jātadumova kūle lujjamāne lujjati, yathā esa paṭo ca dumo ca cañcalo, evaṃ sattānaṃ jīvitaṃ, devāti. "
  5803. 515803,113,5295,57,74,1,146,15,"{Dumapphalānevā}ti yathā pakkāni phalāni vātāhatāni dumaggato bhūmiyaṃ patanti, tathevime māṇavā jarāvātāhatā jīvitā gaḷitvā maraṇapathaviyaṃ patanti. "
  5804. 515804,113,5295,75,80,1,37,4,{Daharā}ti antamaso kalalabhāve ṭhitāpi.
  5805. 515805,113,5295,81,87,1,67,5,{Majjhimaporisā}ti nārīnarānaṃ majjhe ṭhitā ubhatobyañjanakanapuṃsakā.
  5806. 515806,113,5296,2,17,1,100,12,"{Tārakarājasannibho}ti yathā tārakarājā kāḷapakkhe khīṇo, puna juṇhapakkhe pūrati, na evaṃ sattānaṃ vayo. "
  5807. 515807,113,5296,18,30,1,70,10,"Sattānañhi yaṃ abbhatītaṃ, gatameva dāni taṃ, na tassa punāgamanaṃ atthi. "
  5808. 515808,113,5296,31,43,1,90,11,"Kuto sukhan ti jarājiṇṇassa kāmaguṇesu ratipi natthi, te paṭicca uppajjanakasukhaṃ kutoyeva. "
  5809. 515809,113,5296,44,48,1,26,3,{Yakkhā}ti mahiddhikā yakkhā.
  5810. 515810,113,5296,49,52,1,22,2,{Pisācā}ti paṃsupisācakā.
  5811. 515811,113,5296,53,56,1,20,2,{Petā}ti pettivisayikā.
  5812. 515812,113,5296,57,65,1,55,6,"{Assasantī}ti assāsavātena upahananti, āvisantīti vā attho. "
  5813. 515813,113,5296,66,79,1,76,12,Na {maccuno}ti maccuṃ pana tepi assāsena upahanituṃ vā āvisituṃ vā na sakkonti.
  5814. 515814,113,5296,80,86,1,58,5,Nijjhapanaṃ {karontī}ti balikammavasena khamāpenti pasādenti.
  5815. 515815,113,5296,87,90,1,30,2,{Aparādhake}ti rājāparādhakārake.
  5816. 515816,113,5296,91,94,1,20,2,{Dūsake}ti rajjadūsake.
  5817. 515817,113,5296,95,99,1,40,3,{Heṭhake}ti sandhicchedādīhi lokaviheṭhake.
  5818. 515818,113,5296,100,103,1,15,2,{Rājāno}ti rājāno.
  5819. 515819,113,5296,104,113,1,71,9,Viditvāna dosan ti dosaṃ jānitvā yathānurūpena daṇḍena daṇḍentīti attho.
  5820. 515820,113,5296,114,122,1,47,7,Na {maccuno}ti tepi maccuṃ daṇḍayituṃ na sakkonti.
  5821. 515821,113,5297,2,9,1,68,7,Nijjhapetun ti sakkhīhi attano niraparādhabhāvaṃ pakāsetvā pasādetuṃ.
  5822. 515822,113,5297,10,45,1,201,26,"Na aḍḍhakā balavā {tejavāpī}ti‘‘ ime aḍḍhā, ayaṃ kāyabalañāṇabalādīhi balavā, ayaṃ tejavā’’ ti evampi na paccurājassa apekkhaṃ atthi, ekasmimpi satte apekkhaṃ pemaṃ sineho natthi, sabbameva abhimaddatīti dasseti. "
  5823. 515823,113,5297,46,50,1,34,3,{Pasayhā}ti balakkārena abhibhavitvā.
  5824. 515824,113,5297,51,59,1,45,7,Na {maccuno}ti tepi maccuṃ khādituṃ na sakkonti.
  5825. 515825,113,5297,60,64,1,23,3,{Karontā}ti māyaṃ karontā.
  5826. 515826,113,5297,65,72,1,47,6,{Mohentī}ti abhūtaṃ bhūtaṃ katvā dassentā mohenti.
  5827. 515827,113,5297,73,78,1,42,4,{Uggatejā}ti uggatena visatejena samannāgatā.
  5828. 515828,113,5297,79,82,1,22,2,{Tikicchakā}ti visavejjā.
  5829. 515829,113,5297,83,91,1,53,7,Dhammantarī vettaraṇī ca {bhojo}ti ete evaṃnāmakā vejjā.
  5830. 515830,113,5297,92,98,1,47,5,{Ghoramadhīyamānā}ti ghoraṃ nāma vijjaṃ adhīyantā.
  5831. 515831,113,5297,99,115,1,109,14,{Osadhehī}ti ghoraṃ vā gandhāriṃ vā vijjaṃ sāvetvā osadhaṃ ādāya tehi osadhehi paccatthikānaṃ adassanaṃ vajanti.
  5832. 515832,113,5298,2,6,1,23,2,{Dhammo}ti sucaritadhammo.
  5833. 515833,113,5298,7,14,1,41,5,"{Rakkhatī}ti yena rakkhito, taṃ paṭirakkhati. "
  5834. 515834,113,5298,15,21,1,42,6,Sukhan ti chasu kāmasaggesu sukhaṃ āvahati.
  5835. 515835,113,5298,22,26,1,33,3,{Pāpetī}ti paṭisandhivasena upaneti.
  5836. 515836,113,5299,2,52,1,334,40,"Evaṃ mahāsatto catuvīsatiyā gāthāhi pitu dhammaṃ desetvā‘‘ mahārāja, tumhākaṃ rajjaṃ tumhākameva hotu, na mayhaṃ iminā attho, tumhehi pana saddhiṃ kathentameva maṃ byādhijarāmaraṇāni upagacchanti, tiṭṭhatha, tumhe’’ ti vatvā ayadāmaṃ chinditvā mattahatthī viya kañcanapañjaraṃ chinditvā sīhapotako viya kāme pahāya mātāpitaro vanditvā nikkhami. "
  5837. 515837,113,5299,53,78,1,189,20,"Athassa pitā‘‘ mamapi rajjenattho natthī’’ ti rajjaṃ pahāya tena saddhiññeva nikkhami, tasmiṃ nikkhante devīpi amaccāpi brāhmaṇagahapatikādayopīti sakalanagaravāsino gehāni chaḍḍetvā nikkhamiṃsu. "
  5838. 515838,113,5299,79,86,1,47,6,"Samāgamo mahā ahosi, parisā dvādasayojanikā jātā. "
  5839. 515839,113,5299,87,92,1,37,5,Taṃ ādāya mahāsatto himavantaṃ pāvisi.
  5840. 515840,113,5299,93,103,1,112,10,Sakko tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā vissakammaṃ pesetvā dvādasayojanāyāmaṃ sattayojanavitthāraṃ assamapadaṃ kāresi.
  5841. 515841,113,5299,104,107,1,38,3,Sabbe pabbajitaparikkhāre paṭiyādāpesi.
  5842. 515842,113,5299,108,123,1,138,15,Ito paraṃ mahāsattassa pabbajjā ca ovādadānañca brahmalokaparāyaṇatā ca parisāya anapāyagamanīyatā ca sabbā heṭṭhā vuttanayeneva veditabbā.
  5843. 515843,113,5300,2,22,1,129,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  5844. 515844,113,5300,23,40,1,100,11,"‘‘ tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, sesaparisā buddhaparisā, ayogharapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5845. 515845,113,5301,2,4,1,31,2,Ayogharajātakavaṇṇanā cuddasamā.
  5846. 515846,113,5302,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  5847. 515847,113,5303,2,9,1,42,6,"Mātaṅgo cittasambhūto, sivi sirī ca rohaṇaṃ; "
  5848. 515848,113,5304,2,8,1,46,5,"Haṃso sattigumbo bhallā, somanassaṃ campeyyakaṃ. "
  5849. 515849,113,5305,2,7,1,44,4,"Palobhaṃ pañcapaṇḍitaṃ, hatthipālaṃ ayogharaṃ; "
  5850. 515850,113,5306,2,7,1,38,4,"Vīsatiyamhi jātakā, catuddaseva saṅgitā. "
  5851. 515851,113,5307,2,4,1,28,2,Vīsatinipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  5852. 515852,113,5308,2,6,1,0,1,( Catuttho bhāgo niṭṭhito)
  5853. 515853,113,5309,2,6,1,46,5,Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  5854. 515854,113,5310,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  5855. 515855,113,5311,2,2,1,16,1,Jātaka-aṭṭhakathā
  5856. 515856,113,5312,2,5,1,0,1,( Pañcamo bhāgo)
  5857. 515857,113,5313,2,4,1,11,2,16 . Tiṃsanipāto
  5858. 515858,113,5315,2,7,1,22,2,[ 151]1. Kiṃchandajātakavaṇṇanā
  5859. 515859,113,5316,2,15,1,86,9,Kiṃchando {kimadhippāyo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathakammaṃ ārabbha kathesi.
  5860. 515860,113,5316,16,68,1,306,37,"Ekadivasañhi satthā bahū upāsake ca upāsikāyo ca uposathike dhammassavanatthāya āgantvā dhammasabhāyaṃ nisinne‘‘ uposathikāttha upāsakā’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ sādhu vo kataṃ uposathaṃ karontehi, porāṇakā upaḍḍhūposathakammassa nissandena mahantaṃ yasaṃ paṭilabhiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  5861. 515861,113,5317,2,12,1,100,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto dhammena rajjaṃ kārento saddho ahosi dānasīlauposathakammesu appamatto.
  5862. 515862,113,5317,13,18,1,40,5,So sesepi amaccādayo dānādīsu samādapesi.
  5863. 515863,113,5317,19,25,1,70,6,Purohito panassa parapiṭṭhimaṃsiko lañjakhādako kūṭavinicchayiko ahosi.
  5864. 515864,113,5317,26,38,1,67,8,Rājā uposathadivase amaccādayo pakkosāpetvā‘‘ uposathikā hothā’’ ti āha.
  5865. 515865,113,5317,39,43,1,30,4,Purohito uposathaṃ na samādiyi.
  5866. 515866,113,5317,44,72,1,139,20,Atha naṃ divā lañjaṃ gahetvā kūṭaḍḍaṃ katvā upaṭṭhānaṃ āgataṃ rājā‘‘ tumhe uposathikā’’ ti amacce pucchanto‘‘ tvampi ācariya uposathiko’’ ti pucchi.
  5867. 515867,113,5317,73,85,1,38,7,So‘‘ āmā’’ ti musāvādaṃ katvā pāsādā otari.
  5868. 515868,113,5317,86,100,1,54,10,Atha naṃ eko amacco‘‘ nanu tumhe na uposathikā’’ ti codesi.
  5869. 515869,113,5317,101,103,1,6,2,So āha–
  5870. 515870,113,5317,104,133,1,170,21,"‘‘ ahaṃ velāyameva bhuñjiṃ, gehaṃ pana gantvā mukhaṃ vikkhāletvā uposathaṃ adhiṭṭhāya sāyaṃ na bhuñjissāmi, rattiṃ sīlaṃ rakkhissāmi, evaṃ me upaḍḍhūposathakammaṃ bhavissatī’’ ti?"
  5871. 515871,113,5317,134,142,1,16,3,"‘‘ Sādhu, ācariyā’’ ti. "
  5872. 515872,113,5317,143,148,1,27,5,So gehaṃ gantvā tathā akāsi.
  5873. 515873,113,5317,149,173,1,176,20,Punekadivasaṃ tasmiṃ vinicchaye nisinne aññatarā sīlavatī itthī aḍḍaṃ karontī gharaṃ gantuṃ alabhamānā‘‘ uposathakammaṃ nātikkamissāmī’’ ti upakaṭṭhe kāle mukhaṃ vikkhāletuṃ ārabhi.
  5874. 515874,113,5317,174,181,1,70,7,Tasmiṃ khaṇe brāhmaṇassa supakkānaṃ ambaphalānaṃ ambapiṇḍi āhariyittha.
  5875. 515875,113,5317,182,196,1,71,10,So tassā uposathikabhāvaṃ ñatvā‘‘ imāni khāditvā uposathikā hohī’’ ti adāsi.
  5876. 515876,113,5317,197,200,1,14,3,Sā tathā akāsi.
  5877. 515877,113,5317,201,204,1,26,3,Ettakaṃ brāhmaṇassa kammaṃ.
  5878. 515878,113,5318,2,22,1,241,20,So aparabhāge kālaṃ katvā himavantapadese kosikigaṅgāya tīre tiyojanike ambavane ramaṇīye bhūmibhāge sobhaggappatte kanakavimāne alaṅkatasirisayane suttappabuddho viya nibbatti alaṅkatapaṭiyatto uttamarūpadharo soḷasasahassadevakaññāparivāro.
  5879. 515879,113,5318,23,28,1,40,5,So rattiññeva taṃ sirisampattiṃ anubhoti.
  5880. 515880,113,5318,29,55,1,249,21,"Vemānikapetabhāvena hissa kammasarikkhako vipāko ahosi, tasmā aruṇe uggacchante ambavanaṃ pavisati, paviṭṭhakkhaṇeyevassa dibbattabhāvo antaradhāyati, asītihatthatālakkhandhappamāṇo attabhāvo nibbattati, sakalasarīraṃ jhāyati, supupphitakiṃsuko viya hoti. "
  5881. 515881,113,5318,56,65,1,67,8,"Dvīsu hatthesu ekekāva aṅguli, tattha mahākuddālappamāṇā nakhā honti. "
  5882. 515882,113,5318,66,78,1,108,12,Tehi nakhehi attano piṭṭhimaṃsaṃ phāletvā uppāṭetvā khādanto vedanāppatto mahāravaṃ ravanto dukkhaṃ anubhoti.
  5883. 515883,113,5318,79,93,1,136,12,"Sūriye atthaṅgate taṃ sarīraṃ antaradhāyati, dibbasarīraṃ nibbattati, alaṅkatapaṭiyattā dibbanāṭakitthiyo nānātūriyāni gahetvā parivārenti. "
  5884. 515884,113,5318,94,101,1,70,7,So mahāsampattiṃ anubhavanto ramaṇīye ambavane dibbapāsādaṃ abhiruhati.
  5885. 515885,113,5318,102,131,1,265,24,"Iti so uposathikāya itthiyā ambaphaladānassa nissandena tiyojanikaṃ ambavanaṃ paṭilabhati , lañjaṃ gahetvā kūṭaḍḍakaraṇanissandena pana piṭṭhimaṃsaṃ uppāṭetvā khādati, upaḍḍhūposathassa nissandena rattiṃ sampattiṃ anubhoti, soḷasasahassanāṭakitthīhi parivuto paricāresi. "
  5886. 515886,113,5319,2,19,1,148,16,Tasmiṃ kāle bārāṇasirājā kāmesu dosaṃ disvā isipabbajjaṃ pabbajitvā adhogaṅgāya ramaṇīye bhūmipadese paṇṇasālaṃ kāretvā uñchācariyāya yāpento vihāsi.
  5887. 515887,113,5319,20,33,1,140,13,Athekadivasaṃ tamhā ambavanā mahāghaṭappamāṇaṃ ambapakkaṃ gaṅgāya patitvā sotena vuyhamānaṃ tassa tāpasassa paribhogatitthābhimukhaṃ agamāsi.
  5888. 515888,113,5319,34,63,1,244,29,So mukhaṃ dhovanto taṃ majjhe nadiyā āgacchantaṃ disvā udakaṃ taranto gantvā ādāya assamapadaṃ āharitvā agyāgāre ṭhapetvā satthakena phāletvā yāpanamattaṃ khāditvā sesaṃ kadalipaṇṇehi paṭicchādetvā punappunaṃ divase divase yāva parikkhayā khādi.
  5889. 515889,113,5319,64,98,1,200,25,"Tasmiṃ pana khīṇe aññaṃ phalāphalaṃ khādituṃ nāsakkhi, rasataṇhāya bajjhitvā‘‘ tameva ambapakkaṃ khādissāmī’’ ti nadītīraṃ gantvā nadiṃ olokento‘‘ ambaṃ alabhitvā na uṭṭhahissāmī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā nisīdi. "
  5890. 515890,113,5319,99,120,1,114,16,"So tattha nirāhāro ekampi divasaṃ, dvepi, tīṇi, catu, pañca, cha divasāni vātātapena parisussanto ambaṃ olokento nisīdi. "
  5891. 515891,113,5319,121,165,1,280,37,"Atha sattame divase nadīdevatā āvajjamānā taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ ayaṃ tāpaso taṇhāvasiko hutvā sattāhaṃ nirāhāro gaṅgaṃ olokento nisīdi, imassa ambapakkaṃ adātuṃ na yuttaṃ, alabhanto marissati, dassāmi tassā’’ ti āgantvā gaṅgāya upari ākāse ṭhatvā tena saddhiṃ sallapantī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5892. 515892,113,5320,2,4,1,0,0,1.
  5893. 515893,113,5321,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kiṃchando kimadhippāyo, eko sammasi ghammani; "
  5894. 515894,113,5322,2,12,1,47,7,"Kiṃpatthayāno kiṃ esaṃ, kena atthena brāhmaṇā’’ ti. "
  5895. 515895,113,5323,2,6,1,25,3,Tattha {chando}ti ajjhāsayo.
  5896. 515896,113,5323,7,10,1,18,2,{Adhippāyo}ti cittaṃ.
  5897. 515897,113,5323,11,14,1,17,2,{Sammasī}ti acchasi.
  5898. 515898,113,5323,15,18,1,16,2,{Ghammanī}ti gimhe.
  5899. 515899,113,5323,19,22,1,14,3,Esan ti esanto.
  5900. 515900,113,5323,23,28,1,39,4,{Brāhmaṇā}ti pabbajitattā tāpasaṃ ālapati.
  5901. 515901,113,5323,29,50,1,140,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– brāhmaṇa, tvaṃ kiṃ adhippāyo kiṃ cintento kiṃ patthento kiṃ gavesanto kenatthena imasmiṃ gaṅgātīre gaṅgaṃ olokento nisinnoti. "
  5902. 515902,113,5324,2,9,1,34,6,Taṃ sutvā tāpaso nava gāthā abhāsi–
  5903. 515903,113,5325,2,4,1,0,0,2.
  5904. 515904,113,5326,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathā mahā vāridharo, kumbho supariṇāhavā; "
  5905. 515905,113,5327,2,6,1,43,3,"Tathūpamaṃ ambapakkaṃ, vaṇṇagandharasuttamaṃ. "
  5906. 515906,113,5328,2,4,1,0,0,3.
  5907. 515907,113,5329,2,11,1,41,5,"‘ ‘ Taṃ vuyhamānaṃ sotena, disvānāmalamajjhime; "
  5908. 515908,113,5330,2,7,1,39,4,"Pāṇībhi naṃ gahetvāna, agyāyatanamāhariṃ. "
  5909. 515909,113,5331,2,4,1,0,0,4.
  5910. 515910,113,5332,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tato kadalipattesu, nikkhipitvā sayaṃ ahaṃ; "
  5911. 515911,113,5333,2,9,1,44,6,"Satthena naṃ vikappetvā, khuppipāsaṃ ahāsi me. "
  5912. 515912,113,5334,2,4,1,0,0,5.
  5913. 515913,113,5335,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sohaṃ apetadaratho, byantībhūto dukhakkhamo; "
  5914. 515914,113,5336,2,7,1,42,4,"Assādaṃ nādhigacchāmi, phalesvaññesu kesuci. "
  5915. 515915,113,5337,2,4,1,0,0,6.
  5916. 515916,113,5338,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sosetvā nūna maraṇaṃ, taṃ mamaṃ āvahissati; "
  5917. 515917,113,5339,2,9,1,45,6,"Ambaṃ yassa phalaṃ sādu, madhuraggaṃ manoramaṃ; "
  5918. 515918,113,5340,2,7,1,42,4,"Yamuddhariṃ vuyhamānaṃ, udadhismā mahaṇṇave. "
  5919. 515919,113,5341,2,4,1,0,0,7.
  5920. 515920,113,5342,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Akkhātaṃ te mayā sabbaṃ, yasmā upavasāmahaṃ; "
  5921. 515921,113,5343,2,8,1,42,5,"Rammaṃ pati nisinnosmi, puthulomāyutā puthu. "
  5922. 515922,113,5344,2,4,1,0,0,8.
  5923. 515923,113,5345,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tvañca kho meva akkhāhi, attānamapalāyini; "
  5924. 515924,113,5346,2,11,1,46,8,"Kā vā tvamasi kalyāṇi, kissa vā tvaṃ sumajjhime. "
  5925. 515925,113,5347,2,4,1,0,0,9.
  5926. 515926,113,5348,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Ruppapaṭṭapalimaṭṭhīva, byagghīva girisānujā; "
  5927. 515927,113,5349,2,9,1,41,6,"Yā santi nāriyo devesu, devānaṃ paricārikā. "
  5928. 515928,113,5350,2,4,1,0,0,10.
  5929. 515929,113,5351,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yā ca manussalokasmiṃ, rūpenānvāgatitthiyo; "
  5930. 515930,113,5352,2,9,1,51,6,"Rūpena te sadisī natthi, devesu gandhabbamanussaloke; "
  5931. 515931,113,5353,2,12,1,50,7,"Puṭṭhāsi me cārupubbaṅgi, brūhi nāmañca bandhave’’ ti. "
  5932. 515932,113,5354,2,7,1,36,4,Tattha vāridharo {kumbho}ti udakaghaṭo.
  5933. 515933,113,5354,8,11,1,25,2,{Supariṇāhavā}ti susaṇṭhāno.
  5934. 515934,113,5354,12,16,1,50,4,Vaṇṇagandharasuttaman ti vaṇṇagandharasehi uttamaṃ.
  5935. 515935,113,5354,17,20,1,15,2,{Disvānā}ti disvā.
  5936. 515936,113,5354,21,24,1,29,2,{Amalamajjhime}ti nimmalamajjhe.
  5937. 515937,113,5354,25,28,1,24,3,Devataṃ ālapanto evamāha.
  5938. 515938,113,5354,29,32,1,18,2,{Pāṇībhī}ti hatthehi.
  5939. 515939,113,5354,33,38,1,48,5,Agyāyatanamāharin ti attano aggihutasālaṃ āhariṃ.
  5940. 515940,113,5354,39,42,1,25,2,{Vikappetvā}ti vicchinditvā.
  5941. 515941,113,5354,43,50,1,21,3,‘‘ Vikantetvā’’ tipi pāṭho.
  5942. 515942,113,5354,51,58,1,19,3,‘‘ Khādin’’ ti pāṭhaseso.
  5943. 515943,113,5354,59,74,1,104,12,Ahāsi {me}ti taṃ jivhagge ṭhapitamattameva satta rasaharaṇisahassāni pharitvā mama khudañca pipāsañca hari.
  5944. 515944,113,5354,75,79,1,37,2,{Apetadaratho}ti vigatakāyacittadaratho .
  5945. 515945,113,5354,80,87,1,59,7,Sudhābhojanaṃ bhuttassa viya hi tassa sabbadarathaṃ apahari.
  5946. 515946,113,5354,88,98,1,81,8,"{Byantībhūto}ti tassa ambapakkassa vigatanto jāto, parikkhīṇaambapakko hutvāti attho. "
  5947. 515947,113,5354,99,108,1,77,8,{Dukhakkhamo}ti dukkhena asātena kāyakkhamena ceva cittakkhamena ca samannāgato.
  5948. 515948,113,5354,109,124,1,138,14,"Aññesu pana kadalipanasādīsu phalesu parittakampi assādaṃ nādhigacchāmi, sabbāni me jivhāya ṭhapitamattāni tittakāneva sampajjantīti dīpeti. "
  5949. 515949,113,5355,2,7,1,42,4,{Sosetvā}ti nirāhāratāya sosetvā sukkhāpetvā.
  5950. 515950,113,5355,8,13,1,21,5,Taṃ maman ti taṃ mama.
  5951. 515951,113,5355,14,21,1,30,5,"{Yassā}ti yaṃ assa, ahosīti attho. "
  5952. 515952,113,5355,22,53,1,228,27,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yaṃ phalaṃ mama sādu ahosi, yamahaṃ gambhīre puthulaudakakkhandhasaṅkhāte mahaṇṇave vuyhamānaṃ tato udadhismā uddhariṃ, taṃ ambaṃ mama maraṇaṃ āvahissatīti maññāmi, mayhaṃ taṃ alabhantassa jīvitaṃ nappavattissatīti. "
  5953. 515953,113,5355,54,59,1,39,4,{Upavasāmī}ti khuppipāsāhi upagato vasāmi.
  5954. 515954,113,5355,60,69,1,58,8,Rammaṃ pati {nisinnosmī}ti ramaṇīyaṃ nadiṃ pati ahaṃ nisinno.
  5955. 515955,113,5355,70,88,1,115,16,"Puthulomāyutā {puthū}ti ayaṃ nadī puthulomehi macchehi āyutā puthu vipulā, api nāma me ito sotthi bhaveyyāti adhippāyo. "
  5956. 515956,113,5355,89,98,1,64,8,{Apalāyinī}ti apalāyitvā mama sammukhe ṭhiteti taṃ devataṃ ālapati.
  5957. 515957,113,5355,99,110,1,56,6,"‘‘ Apalāsinī’’ tipi pāṭho, palāsarahite anavajjasarīreti attho. "
  5958. 515958,113,5355,111,119,1,48,7,Kissa {vā}ti kissa vā kāraṇā idhāgatāsīti pucchati.
  5959. 515959,113,5356,2,6,1,60,3,{Rūpapaṭṭapalimaṭṭhīvā}ti suṭṭhu parimajjitakañcanapaṭṭasadisī.
  5960. 515960,113,5356,7,12,1,49,4,{Byagghīvā}ti līlāvilāsena taruṇabyagghapotikā viya.
  5961. 515961,113,5356,13,17,1,36,4,Devānan ti channaṃ kāmāvacaradevānaṃ.
  5962. 515962,113,5356,18,25,1,42,7,Yā ca manussalokasmin ti yā ca manussaloke.
  5963. 515963,113,5356,26,35,1,82,8,{Rūpenānvāgatitthiyo}ti rūpena anvāgatā itthiyo natthīti attano sambhāvanāya evamāha.
  5964. 515964,113,5356,36,43,1,55,7,Tava rūpasadisāya nāma na bhavitabbanti hissa adhippāyo.
  5965. 515965,113,5356,44,51,1,74,6,{Gandhabbamanussaloke}ti mūlagandhādinissitesu gandhabbesu ca manussaloke ca.
  5966. 515966,113,5356,52,58,1,58,5,{Cārupubbaṅgī}ti cārunā pubbaṅgena ūrulakkhaṇena samannāgate.
  5967. 515967,113,5356,59,69,1,74,9,Nāmañca {bandhave}ti attano nāmagottañca bandhave ca mayhaṃ akkhāhīti vadati.
  5968. 515968,113,5357,2,7,1,33,5,Tato devadhītā aṭṭha gāthā abhāsi–
  5969. 515969,113,5358,2,4,1,0,0,11.
  5970. 515970,113,5359,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Yaṃ tvaṃ pati nisinnosi, rammaṃ brāhmaṇa kosikiṃ; "
  5971. 515971,113,5360,2,6,1,39,3,"Sāhaṃ bhusālayāvutthā, varavārivahoghasā. "
  5972. 515972,113,5361,2,4,1,0,0,12.
  5973. 515973,113,5362,2,10,1,36,4,"‘ ‘ Nānādumagaṇākiṇṇā , bahukā girikandarā; "
  5974. 515974,113,5363,2,8,1,40,5,"Mameva pamukhā honti, abhisandanti pāvuse. "
  5975. 515975,113,5364,2,4,1,0,0,13.
  5976. 515976,113,5365,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Atho bahū vanatodā, nīlavārivahindharā; "
  5977. 515977,113,5366,2,7,1,38,4,"Bahukā nāgavittodā, abhisandanti vārinā. "
  5978. 515978,113,5367,2,4,1,0,0,14.
  5979. 515979,113,5368,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tā ambajambulabujā, nīpā tālā cudumbarā; "
  5980. 515980,113,5369,2,7,1,37,4,"Bahūni phalajātāni, āvahanti abhiṇhaso. "
  5981. 515981,113,5370,2,4,1,0,0,15.
  5982. 515982,113,5371,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yaṃ kiñci ubhato tīre, phalaṃ patati ambuni; "
  5983. 515983,113,5372,2,9,1,43,6,"Asaṃsayaṃ taṃ sotassa, phalaṃ hoti vasānugaṃ. "
  5984. 515984,113,5373,2,4,1,0,0,16.
  5985. 515985,113,5374,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Etadaññāya medhāvi, puthupañña suṇohi me; "
  5986. 515986,113,5375,2,8,1,41,5,"Mā rocaya mabhisaṅgaṃ, paṭisedha janādhipa. "
  5987. 515987,113,5376,2,4,1,0,0,17.
  5988. 515988,113,5377,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Na vāhaṃ vaḍḍhavaṃ maññe, yaṃ tvaṃ raṭṭhābhivaḍḍhana; "
  5989. 515989,113,5378,2,7,1,38,4,"Āceyyamāno rājisi, maraṇaṃ abhikaṅkhasi. "
  5990. 515990,113,5379,2,4,1,0,0,18.
  5991. 515991,113,5380,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tassa jānanti pitaro, gandhabbā ca sadevakā; "
  5992. 515992,113,5381,2,9,1,39,6,"Ye cāpi isayo loke, saññatattā tapassino; "
  5993. 515993,113,5382,2,11,1,47,6,"Asaṃsayaṃ tepi jānanti, paṭṭhabhūtā yasassino’’ ti. "
  5994. 515994,113,5383,2,15,1,70,11,"Tattha kosikin ti yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, rammaṃ kosikiṃ gaṅgaṃ pati nisinno. "
  5995. 515995,113,5383,16,29,1,105,10,"{Bhusālayāvutthā}ti bhuse caṇḍasote ālayo yassa vimānassa, tasmiṃ adhivatthā, gaṅgaṭṭhakavimānavāsinīti attho. "
  5996. 515996,113,5383,30,35,1,53,4,{Varavārivahoghasā}ti varavārivahena oghena samannāgatā.
  5997. 515997,113,5383,36,50,1,93,12,"{Pamukhā}ti tā vuttappakārā girikandarā maṃ pamukhaṃ karonti, ahaṃ tāsaṃ pāmokkhā homīti dasseti. "
  5998. 515998,113,5383,51,63,1,87,10,"{Abhisandantī}ti sandanti pavattanti, tato tato āgantvā maṃ kosikigaṅgaṃ pavisantīti attho. "
  5999. 515999,113,5383,64,81,1,105,15,"{Vanatodā}ti na kevalaṃ kandarāva, atha kho bahū vanatodā tamhā tamhā vanamhā udakānipi maṃ bahūni pavisanti. "
  6000. 516000,113,5383,82,90,1,89,7,{Nīlavārivahindharā}ti maṇivaṇṇena nīlavārinā yutte udakakkhandhasaṅkhāte vahe dhārayantiyo.
  6001. 516001,113,5383,91,100,1,72,7,{Nāgavittodā}ti nāgānaṃ vittikārena dhanasaṅkhātena vā udakena samannāgatā.
  6002. 516002,113,5383,101,112,1,75,10,{Vārinā}ti evarūpā hi bahū nadiyo maṃ vārināva abhisandanti pūrentīti dasseti.
  6003. 516003,113,5384,2,7,1,14,3,{Tā}ti tā nadiyo.
  6004. 516004,113,5384,8,13,1,36,4,{Āvahantī}ti etāni ambādīni ākaḍḍhanti.
  6005. 516005,113,5384,14,19,1,45,5,Sabbāni hi etāni upayogatthe paccattavacanāni.
  6006. 516006,113,5384,20,25,1,31,4,Atha vā {tā}ti upayogabahuvacanaṃ.
  6007. 516007,113,5384,26,44,1,120,15,"{Āvahantī}ti imāni ambādīni tā nadiyo āgacchanti, upagacchantīti attho, evaṃ upagatāni pana mama sotaṃ pavisantīti adhippāyo. "
  6008. 516008,113,5384,45,62,1,105,15,"{Sotassā}ti yaṃ ubhato tīre jātarukkhehi phalaṃ mama ambuni patati, sabbaṃ taṃ mama sotasseva vasānugaṃ hoti. "
  6009. 516009,113,5384,63,70,1,72,7,Natthettha saṃsayoti evaṃ ambapakkassa nadīsotena āgamanakāraṇaṃ kathesi.
  6010. 516010,113,5385,2,7,1,40,4,Medhāvi {puthupaññā}ti ubhayaṃ ālapanameva.
  6011. 516011,113,5385,8,15,1,41,6,Mā {rocayā}ti evaṃ taṇhābhisaṅgaṃ mā rocaya.
  6012. 516012,113,5385,16,22,1,45,5,{Paṭisedhā}ti paṭisedhehi nanti rājānaṃ ovadati.
  6013. 516013,113,5385,23,27,1,44,4,Vaḍḍhavan ti paññāvaḍḍhabhāvaṃ paṇḍitabhāvaṃ.
  6014. 516014,113,5385,28,33,1,42,3,{Raṭṭhābhivaḍḍhanā}ti raṭṭhassa abhivaḍḍhana.
  6015. 516015,113,5385,34,43,1,68,7,"{Āceyyamāno}ti maṃsalohitehi āciyanto vaḍḍhanto, taruṇova hutvāti attho. "
  6016. 516016,113,5385,44,48,1,20,3,{Rājisī}ti taṃ ālapati.
  6017. 516017,113,5385,49,70,1,142,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yaṃ tvaṃ nirāhāratāya sussamāno taruṇova samāno ambalobhena maraṇaṃ abhikaṅkhasi, na ve ahaṃ tava imaṃ paṇḍitabhāvaṃ maññāmīti. "
  6018. 516018,113,5386,2,31,1,186,23,"{Tassā}ti yo puggalo taṇhāvasiko hoti, tassa taṇhāvasikabhāvaṃ‘‘ pitaro’’ ti saṅkhaṃ gatā brahmāno ca saddhiṃ kāmāvacaradevehi gandhabbā ca vuttappakārā dibbacakkhukā isayo ca asaṃsayaṃ jānanti. "
  6019. 516019,113,5386,32,49,1,78,11,"Anacchariyañcetaṃ, yaṃ te iddhimanto jāneyyuṃ,‘‘ asuko hi nāma taṇhāvasiko hotī’’ ti. "
  6020. 516020,113,5386,50,63,1,94,12,"Puna tesaṃ bhāsamānānaṃ vacanaṃ sutvā yepi tesaṃ paṭṭhabhūtā yasassino paricārakā, tepi jānanti. "
  6021. 516021,113,5386,64,74,1,80,10,Pāpakammaṃ karontassa hi raho nāma natthīti tāpasassa saṃvegaṃ uppādentī evamāha.
  6022. 516022,113,5387,2,7,1,32,5,Tato tāpaso catasso gāthā abhāsi–
  6023. 516023,113,5388,2,4,1,0,0,19.
  6024. 516024,113,5389,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Evaṃ viditvā vidū sabbadhammaṃ, viddhaṃsanaṃ cavanaṃ jīvitassa; "
  6025. 516025,113,5390,2,13,1,58,10,"Na cīyatī tassa narassa pāpaṃ, sace na ceteti vadhāya tassa. "
  6026. 516026,113,5391,2,4,1,0,0,20.
  6027. 516027,113,5392,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Isipūgasamaññāte , evaṃ lokyā viditā sati; "
  6028. 516028,113,5393,2,6,1,39,3,"Anariyaparisambhāse , pāpakammaṃ jigīsasi. "
  6029. 516029,113,5394,2,4,1,0,0,21.
  6030. 516030,113,5395,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Sace ahaṃ marissāmi, tīre te puthusussoṇi; "
  6031. 516031,113,5396,2,9,1,42,6,"Asaṃsayaṃ taṃ asiloko, mayi pete āgamissati. "
  6032. 516032,113,5397,2,4,1,0,0,22.
  6033. 516033,113,5398,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Tasmā hi pāpakaṃ kammaṃ, rakkhasseva sumajjhime; "
  6034. 516034,113,5399,2,14,1,48,9,"Mā taṃ sabbo jano pacchā, pakuṭṭhāyi mayi mate’’ ti. "
  6035. 516035,113,5400,2,15,1,81,11,"Tattha evaṃ {viditvā}ti yathā ahaṃ sīlañca aniccatañca jānāmi, evaṃ jānitvā ṭhitassa. "
  6036. 516036,113,5400,16,19,1,13,2,{Vidū}ti viduno.
  6037. 516037,113,5400,20,24,1,38,4,Sabbadhamman ti sabbaṃ sucaritadhammaṃ.
  6038. 516038,113,5400,25,30,1,50,5,Tividhañhi sucaritaṃ idha sabbadhammoti adhippetaṃ.
  6039. 516039,113,5400,31,34,1,23,3,Viddhaṃsanan ti bhaṅgaṃ.
  6040. 516040,113,5400,35,38,1,16,3,Cavanan ti cutiṃ.
  6041. 516041,113,5400,39,42,1,17,2,{Jīvitassā}ti āyuno.
  6042. 516042,113,5400,43,64,1,153,20,Idaṃ vuttaṃ hoti– evaṃ viditvā ṭhitassa paṇḍitassa sabbaṃ sucaritadhammaṃ jīvitassa ca aniccataṃ jānantassa evarūpassa narassa pāpaṃ na cīyati na vaḍḍhati.
  6043. 516043,113,5400,65,108,1,286,38,"Sace na ceteti vadhāya {tassā}ti tassa saṅkhaṃ gatassa parapuggalassa vadhāya na ceteti na pakappeti, neva parapuggalaṃ vadhāya ceteti, nāpi parasantakaṃ vināseti, ahañca kassaci vadhāya acetetvā kevalaṃ ambapakke āsaṅgaṃ katvā gaṅgaṃ olokento nisinno, tvaṃ mayhaṃ kiṃ nāma akusalaṃ passasīti. "
  6044. 516044,113,5401,2,10,1,57,6,{Isipūgasamaññāte}ti isigaṇena suṭṭhu aññāte isīnaṃ sammate.
  6045. 516045,113,5401,11,21,1,64,9,Evaṃ {lokyā}ti tvaṃ nāma pāpapavāhanena lokassa hitāti evaṃ viditā.
  6046. 516046,113,5401,22,28,1,41,5,{Satī}ti sati sobhane uttameti ālapanametaṃ.
  6047. 516047,113,5401,29,42,1,88,8,{Anariyaparisambhāse}ti‘‘ tassa jānanti pitaro’’ tiādikāya asundarāya paribhāsāya samannāgate.
  6048. 516048,113,5401,43,59,1,126,15,{Jigīsasī}ti mayi pāpe asaṃvijjantepi maṃ evaṃ paribhāsantī ca paramaraṇaṃ ajjhupekkhantī ca attano pāpakammaṃ gavesasi uppādesi.
  6049. 516049,113,5401,60,65,1,24,4,Tīre {te}ti tava gaṅgātīre.
  6050. 516050,113,5401,66,72,1,53,5,{Puthusussoṇī}ti puthulāya sundarāya soṇiyā samannāgate.
  6051. 516051,113,5401,73,82,1,55,7,"{Pete}ti ambapakkaṃ alabhitvā paralokaṃ gate, mateti attho. "
  6052. 516052,113,5401,83,88,1,32,4,{Pakuṭṭhāyī}ti akkosi garahi nindi.
  6053. 516053,113,5401,89,96,1,22,3,‘‘ Pakvatthāsī’’ tipi pāṭho.
  6054. 516054,113,5402,2,9,1,38,6,Taṃ sutvā devadhītā pañca gāthā abhāsi–
  6055. 516055,113,5403,2,4,1,0,0,23.
  6056. 516056,113,5404,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Aññātametaṃ avisayhasāhi, attānamambañca dadāmi te taṃ; "
  6057. 516057,113,5405,2,10,1,58,7,"Yo dubbaje kāmaguṇe pahāya, santiñca dhammañca adhiṭṭhitosi. "
  6058. 516058,113,5406,2,4,1,0,0,24.
  6059. 516059,113,5407,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Yo hitvā pubbasaññogaṃ, pacchāsaṃyojane ṭhito; "
  6060. 516060,113,5408,2,7,1,41,4,"Adhammañceva carati, pāpañcassa pavaḍḍhati. "
  6061. 516061,113,5409,2,4,1,0,0,25.
  6062. 516062,113,5410,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ehi taṃ pāpayissāmi, kāmaṃ appossuko bhava; "
  6063. 516063,113,5411,2,7,1,36,4,"Upanayāmi sītasmiṃ, viharāhi anussuko. "
  6064. 516064,113,5412,2,4,1,0,0,26.
  6065. 516065,113,5413,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Taṃ puppharasamattebhi, vakkaṅgehi arindama; "
  6066. 516066,113,5414,2,7,1,39,4,"Koñcā mayūrā diviyā, kolaṭṭhimadhusāḷikā; "
  6067. 516067,113,5415,2,7,1,39,4,"Kūjitā haṃsapūgehi, kokilettha pabodhare. "
  6068. 516068,113,5416,2,4,1,0,0,27.
  6069. 516069,113,5417,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Ambettha vippasākhaggā, palālakhalasannibhā; "
  6070. 516070,113,5418,2,9,1,40,4,"Kosambasalaḷā nīpā, pakkatālavilambino’’ ti. "
  6071. 516071,113,5419,2,20,1,104,14,Tattha aññātametan ti‘‘ garahā te bhavissatīti vadanto ambapakkatthāya vadasī’’ ti etaṃ kāraṇaṃ mayā aññātaṃ.
  6072. 516072,113,5419,21,32,1,69,9,"{Avisayhasāhī}ti rājāno nāma dussahaṃ sahanti, tena naṃ ālapantī evamāha. "
  6073. 516073,113,5419,33,44,1,74,11,Attānan ti taṃ āliṅgitvā ambavanaṃ nayantī attānañca te dadāmi tañca ambaṃ.
  6074. 516074,113,5419,45,49,1,55,3,{Kāmaguṇe}ti kañcanamālāsetacchattapaṭimaṇḍite vatthukāme.
  6075. 516075,113,5419,50,57,1,82,6,Santiñca {dhammañcā}ti dussīlyavūpasamena santisaṅkhātaṃ sīlañceva sucaritadhammañca.
  6076. 516076,113,5419,58,70,1,67,10,"{Adhiṭṭhitosī}ti yo tvaṃ ime guṇe upagato, etesu vā patiṭṭhitoti attho. "
  6077. 516077,113,5420,2,5,1,32,3,Pubbasaññogan ti purimabandhanaṃ.
  6078. 516078,113,5420,6,9,1,34,2,{Pacchāsaṃyojane}ti pacchimabandhane.
  6079. 516079,113,5420,10,35,1,205,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ambho tāpasa yo mahantaṃ rajjasirivibhavaṃ pahāya ambapakkamatte rasataṇhāya bajjhitvā vātātapaṃ agaṇetvā nadītīre sussamāno nisīdati, so mahāsamuddaṃ taritvā velante saṃsīdanapuggalasadiso. "
  6080. 516080,113,5420,36,46,1,98,9,"Yo puggalo rasataṇhāvasiko adhammañceva carati, rasataṇhāvasena kariyamānaṃ pāpañcassa pavaḍḍhatīti. "
  6081. 516081,113,5420,47,52,1,32,5,Iti sā tāpasaṃ garahantī evamāha.
  6082. 516082,113,5421,2,10,1,58,7,Kāmaṃ appossuko {bhavā}ti ekaṃseneva ambapakke nirālayo hohi.
  6083. 516083,113,5421,11,15,1,27,4,Sītasmin ti sītale ambavane.
  6084. 516084,113,5421,16,42,1,170,21,Tan ti evaṃ vadamānāva devatā tāpasaṃ āliṅgitvā ure nipajjāpetvā ākāse pakkhantā tiyojanikaṃ dibbaambavanaṃ disvā sakuṇasaddañca sutvā tāpasassa ācikkhantī‘‘ tan’’ ti evamāha.
  6085. 516085,113,5421,43,47,1,41,3,{Puppharasamattebhī}ti puppharasena mattehi.
  6086. 516086,113,5421,48,55,1,53,5,{Vakkaṅgehī}ti vaṅkagīvehi sakuṇehi abhināditanti attho.
  6087. 516087,113,5421,56,66,1,43,6,Idāni te sakuṇe ācikkhantī‘‘ koñcā’’ tiādimāha.
  6088. 516088,113,5421,67,71,1,21,3,Tattha {diviyā}ti dibyā.
  6089. 516089,113,5421,72,80,1,68,7,{Kolaṭṭhimadhusāḷikā}ti kolaṭṭhisakuṇā ca nāma suvaṇṇasāḷikā sakuṇā ca.
  6090. 516090,113,5421,81,86,1,39,5,Ete dibbasakuṇā ettha vasantīti dasseti.
  6091. 516091,113,5421,87,93,1,60,5,Kūjitā {haṃsapūgehī}ti haṃsagaṇehi upakūjitā viravasaṅghaṭṭitā.
  6092. 516092,113,5421,94,104,1,82,9,Kokilettha {pabodhare}ti ettha ambavane kokilā vassantiyo attānaṃ pabodhenti ñāpenti.
  6093. 516093,113,5421,105,109,1,21,3,{Ambetthā}ti ambā ettha.
  6094. 516094,113,5421,110,114,1,44,3,{Vippasākhaggā}ti phalabhārena onamitasākhaggā.
  6095. 516095,113,5421,115,119,1,61,3,{Palālakhalasannibhā}ti pupphasannicayena sālipalālakhalasadisā.
  6096. 516096,113,5421,120,123,1,44,2,{Pakkatālavilambino}ti pakkatālaphalavilambino.
  6097. 516097,113,5421,124,131,1,49,7,Evarūpā rukkhā ca ettha atthīti ambavanaṃ vaṇṇeti.
  6098. 516098,113,5422,2,22,1,113,16,Vaṇṇayitvā ca pana tāpasaṃ tattha otāretvā‘‘ imasmiṃ ambavane ambāni khādanto attano taṇhaṃ pūrehī’’ ti vatvā pakkāmi.
  6099. 516099,113,5422,23,39,1,126,16,Tāpaso ambāni khāditvā taṇhaṃ pūretvā vissamitvā ambavane vicaranto taṃ petaṃ dukkhaṃ anubhavantaṃ disvā kiñci vattuṃ nāsakkhi.
  6100. 516100,113,5422,40,51,1,102,11,Sūriye pana atthaṅgate taṃ nāṭakitthiparivāritaṃ dibbasampattiṃ anubhavamānaṃ disvā tisso gāthā abhāsi–
  6101. 516101,113,5423,2,4,1,0,0,28.
  6102. 516102,113,5424,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Mālī kiriṭī kāyūrī, aṅgadī candanussado; "
  6103. 516103,113,5425,2,9,1,42,6,"Rattiṃ tvaṃ paricāresi, divā vedesi vedanaṃ. "
  6104. 516104,113,5426,2,4,1,0,0,29.
  6105. 516105,113,5427,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Soḷasitthisahassāni, yā temā paricārikā; "
  6106. 516106,113,5428,2,7,1,38,4,"Evaṃ mahānubhāvosi, abbhuto lomahaṃsano. "
  6107. 516107,113,5429,2,4,1,0,0,30.
  6108. 516108,113,5430,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Kiṃ kammamakarī pubbe, pāpaṃ attadukhāvahaṃ; "
  6109. 516109,113,5431,2,11,1,46,6,"Yaṃ karitvā manussesu, piṭṭhimaṃsāni khādasī’’ ti. "
  6110. 516110,113,5432,2,6,1,28,3,Tattha {mālī}ti dibbamālādharo.
  6111. 516111,113,5432,7,10,1,26,2,{Kiriṭī}ti dibbaveṭhanadharo.
  6112. 516112,113,5432,11,14,1,32,2,{Kāyūrī}ti dibbābharaṇapaṭimaṇḍito.
  6113. 516113,113,5432,15,18,1,30,2,{Aṅgadī}ti dibbaṅgadasamannāgato.
  6114. 516114,113,5432,19,23,1,34,2,{Candanussado}ti dibbacandanavilitto.
  6115. 516115,113,5432,24,29,1,43,4,{Paricāresī}ti indriyāni dibbavisayesu cāresi.
  6116. 516116,113,5432,30,37,1,37,5,{Divā}ti divā pana mahādukkhaṃ anubhosi.
  6117. 516117,113,5432,38,44,1,19,5,Yā {temā}ti yā te imā.
  6118. 516118,113,5432,45,49,1,33,3,{Abbhuto}ti manussaloke abhūtapubbo.
  6119. 516119,113,5432,50,59,1,51,7,"{Lomahaṃsano}ti ye taṃ passanti, tesaṃ lomāni haṃsanti. "
  6120. 516120,113,5432,60,63,1,19,2,{Pubbe}ti purimabhave.
  6121. 516121,113,5432,64,68,1,36,4,Attadukhāvahan ti attano dukkhāvahaṃ.
  6122. 516122,113,5432,69,79,1,79,9,{Manussesū}ti yaṃ manussaloke katvā idāni attano piṭṭhimaṃsāni khādasīti pucchati.
  6123. 516123,113,5433,2,36,1,226,28,"Peto taṃ sañjānitvā‘‘ tumhe maṃ na sañjānātha, ahaṃ tumhākaṃ purohito ahosiṃ, idaṃ me rattiṃ sukhānubhavanaṃ tumhe nissāya katassa upaḍḍhūposathassa nissandena laddhaṃ, divā dukkhānubhavanaṃ pana mayā pakatassa pāpasseva nissandena. "
  6124. 516124,113,5433,37,60,1,176,21,Ahañhi tumhehi vinicchaye ṭhapito kūṭaḍḍaṃ karitvā lañjaṃ gahetvā parapiṭṭhimaṃsiko hutvā tassa divā katassa kammassa nissandena idaṃ dukkhaṃ anubhavāmī’’ ti vatvā gāthādvayamāha–
  6125. 516125,113,5434,2,4,1,0,0,31.
  6126. 516126,113,5435,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ajjhenāni paṭiggayha, kāmesu gadhito ahaṃ; "
  6127. 516127,113,5436,2,7,1,40,4,"Acariṃ dīghamaddhānaṃ, paresaṃ ahitāyahaṃ. "
  6128. 516128,113,5437,2,4,1,0,0,32.
  6129. 516129,113,5438,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yo piṭṭhimaṃsiko hoti, evaṃ ukkacca khādati; "
  6130. 516130,113,5439,2,11,1,45,6,"Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attano’’ ti. "
  6131. 516131,113,5440,2,6,1,23,3,Tattha {ajjhenānī}ti vede.
  6132. 516132,113,5440,7,11,1,35,3,{Paṭiggayhā}ti paṭiggahetvā adhīyitvā.
  6133. 516133,113,5440,12,15,1,20,3,Acarin ti paṭipajjiṃ.
  6134. 516134,113,5440,16,21,1,40,5,Ahitāyahan ti ahitāya atthanāsanāya ahaṃ.
  6135. 516135,113,5440,22,31,1,68,8,Yo {piṭṭhimaṃsiko}ti yo puggalo paresaṃ piṭṭhimaṃsakhādako pisuṇo hoti.
  6136. 516136,113,5440,32,35,1,20,2,{Ukkaccā}ti ukkantitvā.
  6137. 516137,113,5441,2,7,1,32,5,Idañca pana vatvā tāpasaṃ pucchi–
  6138. 516138,113,5441,8,16,1,24,4,‘‘ tumhe kathaṃ idhāgatā’’ ti.
  6139. 516139,113,5441,17,21,1,32,4,Tāpaso sabbaṃ vitthārena kathesi.
  6140. 516140,113,5441,22,36,1,49,7,"‘‘ Idāni pana, bhante, idheva vasissatha, gamissathā’’ ti."
  6141. 516141,113,5441,37,47,1,41,5,"‘‘ Na vasissāmi, assamapadaṃyeva gamissāmī’’ ti. "
  6142. 516142,113,5441,48,79,1,164,21,"Peto‘‘ sādhu, bhante, ahaṃ vo nibaddhaṃ ambapakkena upaṭṭhahissāmī’’ ti vatvā attano ānubhāvena assamapadeyeva otāretvā‘‘ anukkaṇṭhā idheva vasathā’’ ti paṭiññaṃ gahetvā gato. "
  6143. 516143,113,5441,80,85,1,45,5,Tato paṭṭhāya nibaddhaṃ ambapakkena upaṭṭhahi.
  6144. 516144,113,5441,86,95,1,96,9,Tāpaso taṃ paribhuñjanto kasiṇaparikammaṃ katvā jhānābhiññā nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  6145. 516145,113,5442,2,24,1,154,17,"Satthā upāsakānaṃ imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne keci sotāpannā ahesuṃ, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino. "
  6146. 516146,113,5442,25,34,1,61,8,"Tadā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  6147. 516147,113,5443,2,4,1,30,2,Kiṃchandajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  6148. 516148,113,5445,2,7,1,19,2,[ 512]2. Kumbhajātakavaṇṇanā
  6149. 516149,113,5446,2,17,1,106,13,Ko {pāturāsī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto visākhāya sahāyikā surāpītā pañcasatā itthiyo ārabbha kathesi.
  6150. 516150,113,5446,18,63,1,247,32,"Sāvatthiyaṃ kira surāchaṇe saṅghuṭṭhe tā pañcasatā itthiyo sāmikānaṃ chaṇe kīḷamānānaṃ tikkhasuraṃ paṭiyādetvā‘‘ chaṇaṃ kīḷissāmā’’ ti sabbāpi visākhāya santikaṃ gantvā‘‘ sahāyike chaṇaṃ kīḷissāmā’’ ti vatvā‘‘ ayaṃ surāchaṇo, na ahaṃ suraṃ pivissāmī’’ ti vutte–"
  6151. 516151,113,5446,64,78,1,68,9,"‘‘ tumhe sammāsambuddhassa dānaṃ detha, mayaṃ chaṇaṃ karissāmā’’ ti āhaṃsu. "
  6152. 516152,113,5446,79,103,1,172,20,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tā uyyojetvā satthāraṃ nimantāpetvā mahādānaṃ pavattetvā bahuṃ gandhamālaṃ ādāya sāyanhasamaye dhammakathaṃ sotuṃ tāhi parivutā jetavanaṃ agamāsi.
  6153. 516153,113,5446,104,120,1,125,16,Tā panitthiyo suraṃ pivamānāva tāya saddhiṃ gantvā dvārakoṭṭhake ṭhatvā suraṃ pivitvāva tāya saddhiṃ satthu santikaṃ agamaṃsu.
  6154. 516154,113,5446,121,142,1,159,17,"Visākhā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi, itarāsu ekaccā satthu santikeyeva nacciṃsu, ekaccā gāyiṃsu, ekaccā hatthakukkuccapādakukkuccāni, ekaccā kalahaṃ akaṃsu. "
  6155. 516155,113,5447,2,11,1,85,8,"Satthā tāsaṃ saṃvegajananatthāya bhamukalomato raṃsī vissajjesi, andhakāratimisā ahosi. "
  6156. 516156,113,5447,12,21,1,55,8,"Tā bhītā ahesuṃ maraṇabhayatajjitā, tena tāsaṃ surā jīri. "
  6157. 516157,113,5447,22,34,1,121,11,"Satthā nisinnapallaṅke antarahito sinerumuddhani ṭhatvā uṇṇalomato raṃsī vissajjesi, candasūriyasahassuggamanaṃ viya ahosi. "
  6158. 516158,113,5447,35,40,1,47,5,Satthā tattha ṭhitova tāsaṃ saṃvegajananatthāya–
  6159. 516159,113,5448,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ko nu hāso kimānando, niccaṃ pajjalite sati; "
  6160. 516160,113,5449,2,19,1,43,6,"Andhakārena onaddhā, padīpaṃ na gavesathā’’ ti.( dha. pa.146)– "
  6161. 516161,113,5450,2,4,1,14,2,Imaṃ gāthamāha.
  6162. 516162,113,5450,5,10,1,59,5,Gāthāpariyosāne tā pañcasatāpi sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu.
  6163. 516163,113,5450,11,16,1,50,5,Satthā āgantvā gandhakuṭichāyāya buddhāsane nisīdi.
  6164. 516164,113,5450,17,37,1,95,13,"Atha naṃ visākhā vanditvā,‘‘ bhante, idaṃ hirottappabhedakaṃ surāpānaṃ nāma kadā uppannan’’ ti pucchi. "
  6165. 516165,113,5450,38,43,1,32,5,So tassā ācikkhanto atītaṃ āhari.
  6166. 516166,113,5451,2,16,1,126,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko kāsiraṭṭhavāsī suro nāma vanacarako bhaṇḍapariyesanatthāya himavantaṃ agamāsi.
  6167. 516167,113,5451,17,24,1,59,7,Tattheko rukkho uggantvā porisamatte ṭhāne tidhākappo ahosi.
  6168. 516168,113,5451,25,32,1,52,7,Tassa tiṇṇaṃ kappānaṃ antare cāṭippamāṇo āvāṭo ahosi.
  6169. 516169,113,5451,33,54,1,133,18,"So deve vassante udakena pūrito, taṃ parivāretvā harītakī āmalakī maricagaccho ca ahosi , tesaṃ pakkāni phalāni chijjitvā tattha patanti. "
  6170. 516170,113,5451,55,67,1,95,11,"Tassāvidūre sayaṃjātasāli jāto, tato suvakā sālisīsāni āharitvā tasmiṃ rukkhe nisīditvā khādanti. "
  6171. 516171,113,5451,68,74,1,50,6,Tesaṃ khādamānānaṃ sālīpi taṇḍulāpi tattha patanti.
  6172. 516172,113,5451,75,83,1,66,8,Iti taṃ udakaṃ sūriyasantāpena paccamānaṃ rasaṃ lohitavaṇṇaṃ ahosi.
  6173. 516173,113,5451,84,100,1,138,15,"Nidāghasamaye pipāsitā sakuṇagaṇā āgantvā taṃ pivitvā mattā parivattitvā rukkhamūle patiṃsu, tasmiṃ thokaṃ niddāyitvā vikūjamānā pakkamanti. "
  6174. 516174,113,5451,101,104,1,37,3,Rukkhasunakhamakkaṭādīsupi eseva nayo.
  6175. 516175,113,5451,105,137,1,175,25,"Vanacarako taṃ disvā‘‘ sace idaṃ visaṃ bhaveyya, ime mareyyuṃ, ime pana thokaṃ niddāyitvā yathāsukhaṃ gacchanti, nayidaṃ visan’’ ti sayaṃ pivitvā matto hutvā maṃsaṃ khāditukāmo ahosi. "
  6176. 516176,113,5451,138,157,1,156,19,Tato aggiṃ katvā rukkhamūle patite tittirakukkuṭādayo māretvā maṃsaṃ aṅgāre pacitvā ekena hatthena naccanto ekena maṃsaṃ khādanto ekāhadvīhaṃ tattheva ahosi.
  6177. 516177,113,5452,2,10,1,47,8,Tato pana avidūre eko varuṇo nāma tāpaso vasati.
  6178. 516178,113,5452,11,16,1,43,5,Vanacarako aññadāpi tassa santikaṃ gacchati.
  6179. 516179,113,5452,17,19,1,17,2,Athassa etadahosi–
  6180. 516180,113,5452,20,30,1,40,6,‘‘ idaṃ pānaṃ tāpasena saddhiṃ pivissāmī’’ ti.
  6181. 516181,113,5452,31,56,1,135,18,"So ekaṃ veḷunāḷikaṃ pūretvā pakkamaṃsena saddhiṃ āharitvā paṇṇasālaṃ gantvā,‘‘ bhante, imaṃ pivathā’’ ti vatvā ubhopi maṃsaṃ khādantā piviṃsu. "
  6182. 516182,113,5452,57,81,1,85,16,Iti surena ca varuṇena ca diṭṭhattā tassa pānassa‘‘ surā’’ ti ca‘‘ varuṇā’’ ti ca nāmaṃ jātaṃ.
  6183. 516183,113,5452,82,106,1,121,16,Te ubhopi‘‘ attheso upāyo’’ ti veḷunāḷiyo pūretvā kājenādāya paccantanagaraṃ gantvā‘‘ pānakārakā nāma āgatā’’ ti rañño ārocāpesuṃ.
  6184. 516184,113,5452,107,115,1,43,7,"Rājā ne pakkosāpesi, te tassa pānaṃ upanesuṃ. "
  6185. 516185,113,5452,116,127,1,68,10,"Rājā dve tayo vāre pivitvā majji, tassa taṃ ekāhadvīhamattameva ahosi. "
  6186. 516186,113,5452,128,139,1,31,6,Atha ne‘‘ aññampi atthī’’ ti pucchi.
  6187. 516187,113,5452,140,148,1,13,3,"‘‘ Atthi, devā’’ ti."
  6188. 516188,113,5452,149,155,1,8,2,‘‘ Kuhin’’ ti?
  6189. 516189,113,5452,156,163,1,17,3,‘‘ Himavante devā’’ ti.
  6190. 516190,113,5452,164,172,1,17,4,‘‘ Tena hi ānethā’’ ti.
  6191. 516191,113,5452,173,199,1,165,22,Te gantvā ekadve vāre ānetvā‘‘ nibaddhaṃ gantuṃ na sakkhissāmā’’ ti sambhāre sallakkhetvā tassa rukkhassa tacaṃ ādiṃ katvā sabbasambhāre pakkhipitvā nagare suraṃ kariṃsu.
  6192. 516192,113,5452,200,228,1,161,22,"Nāgarā suraṃ pivitvā pamādaṃ āpannā duggatā ahesuṃ, nagaraṃ suññaṃ viya ahosi, tena pānakārakā tato palāyitvā bārāṇasiṃ gantvā‘‘ pānakārakā āgatā’’ ti rañño ārocāpesuṃ. "
  6193. 516193,113,5452,229,234,1,37,5,Rājā ne pakkosāpetvā paribbayaṃ adāsi.
  6194. 516194,113,5452,235,252,1,105,14,"Te tatthāpi suraṃ akaṃsu, tampi nagaraṃ tatheva vinassi, tato palāyitvā sāketaṃ, sāketato sāvatthiṃ agamaṃsu. "
  6195. 516195,113,5453,2,8,1,43,6,Tadā sāvatthiyaṃ sabbamitto nāma rājā ahosi.
  6196. 516196,113,5453,9,37,1,131,20,So tesaṃ saṅgahaṃ katvā‘‘ kena vo attho’’ ti pucchitvā‘‘ sambhāramūlena ceva sālipiṭṭhena ca pañcahi cāṭisatehi cā’’ ti vutte sabbaṃ dāpesi.
  6197. 516197,113,5453,38,52,1,120,13,Te pañcasu cāṭisatesu suraṃ saṇṭhāpetvā mūsikabhayena cāṭirakkhaṇatthāya ekekāya cāṭiyā santike ekekaṃ biḷāraṃ bandhiṃsu.
  6198. 516198,113,5453,53,62,1,81,9,Te paccitvā uttaraṇakāle cāṭikucchīsu paggharantaṃ suraṃ pivitvā mattā niddāyiṃsu.
  6199. 516199,113,5453,63,69,1,66,6,Mūsikā āgantvā tesaṃ kaṇṇanāsikadāṭhikanaṅguṭṭhe khāditvā agamaṃsu.
  6200. 516200,113,5453,70,83,1,58,8,‘‘ Biḷārā suraṃ pivitvā matā’’ ti āyuttakapurisā rañño ārocesuṃ.
  6201. 516201,113,5453,84,98,1,76,10,Rājā‘‘ visakārakā ete bhavissantī’’ ti tesaṃ dvinnampi janānaṃ sīsāni chindāpesi.
  6202. 516202,113,5453,99,112,1,50,8,"Te‘‘ suraṃ deva, madhuraṃ devā’’ ti viravantāva mariṃsu. "
  6203. 516203,113,5453,113,124,1,45,7,Rājā te mārāpetvā‘‘ cāṭiyo bhindathā’’ ti āṇāpesi.
  6204. 516204,113,5453,125,136,1,76,10,"Biḷārāpi surāya jiṇṇāya uṭṭhahitvā kīḷantā vicariṃsu, te disvā rañño ārocesuṃ. "
  6205. 516205,113,5453,137,168,1,223,24,"Rājā‘‘ sace visaṃ assa, ete mareyyuṃ, madhureneva bhavitabbaṃ, pivissāmi nan’’ ti nagaraṃ alaṅkārāpetvā rājaṅgaṇe maṇḍapaṃ kārāpetvā alaṅkatamaṇḍape samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīditvā amaccagaṇaparivuto suraṃ pātuṃ ārabhi. "
  6206. 516206,113,5454,2,34,1,189,25,"Tadā sakko devarājā‘‘ ke nu kho mātupaṭṭhānādīsu appamattā tīṇi sucaritāni pūrentī’’ ti lokaṃ volokento taṃ rājānaṃ suraṃ pātuṃ nisinnaṃ disvā‘‘ sacāyaṃ suraṃ pivissati, sakalajambudīpo nassissati. "
  6207. 516207,113,5454,35,69,1,189,25,"Yathā na pivissati, tathā naṃ karissāmī’’ ti ekaṃ surāpuṇṇaṃ kumbhaṃ hatthatale ṭhapetvā brāhmaṇavesenāgantvā rañño sammukhaṭṭhāne ākāse ṭhatvā ‘‘ imaṃ kumbhaṃ kiṇātha, imaṃ kumbhaṃ kiṇāthā’’ ti āha. "
  6208. 516208,113,5454,70,93,1,129,19,Sabbamittarājā taṃ tathā vadantaṃ ākāse ṭhitaṃ disvā‘‘ kuto nu kho brāhmaṇo āgacchatī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto tisso gāthā abhāsi–
  6209. 516209,113,5455,2,4,1,0,0,33.
  6210. 516210,113,5456,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Ko pāturāsī tidivā nabhamhi, obhāsayaṃ saṃvariṃ candimāva; "
  6211. 516211,113,5457,2,9,1,58,6,"Gattehi te rasmiyo niccharanti, sateratā vijjurivantalikkhe. "
  6212. 516212,113,5458,2,4,1,0,0,34.
  6213. 516213,113,5459,2,13,1,60,9,"‘ ‘ So chinnavātaṃ kamasī aghamhi, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca; "
  6214. 516214,113,5460,2,11,1,59,8,"Iddhī nu te vatthukatā subhāvitā, anaddhagūnaṃ api devatānaṃ. "
  6215. 516215,113,5461,2,4,1,0,0,35.
  6216. 516216,113,5462,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Vehāyasaṃ gammamāgamma tiṭṭhasi, kumbhaṃ kiṇāthāti yametamatthaṃ; "
  6217. 516217,113,5463,2,18,1,66,12,"Ko vā tuvaṃ kissa vā tāya kumbho, akkhāhi me brāhmaṇa etamatthan’’ ti. "
  6218. 516218,113,5464,2,12,1,58,8,"Tattha ko {pāturāsī}ti kuto pātubhūtosi, kuto āgatosīti attho. "
  6219. 516219,113,5464,13,25,1,91,11,Tidivā {nabhamhī}ti kiṃ tāvatiṃsabhavanā āgantvā idha nabhamhi ākāse pākaṭo jātosīti pucchati.
  6220. 516220,113,5464,26,29,1,18,3,Saṃvarin ti rattiṃ.
  6221. 516221,113,5464,30,33,1,21,2,{Sateratā}ti evaṃnāmikā.
  6222. 516222,113,5464,34,38,1,12,3,{So}ti so tvaṃ.
  6223. 516223,113,5464,39,54,1,83,12,"Chinnavātan ti valāhakopi tāva vātena kamati, tassa pana sopi vāto natthi, tenevamāha. "
  6224. 516224,113,5464,55,58,1,18,2,{Kamasī}ti pavattesi.
  6225. 516225,113,5464,59,63,1,25,3,{Aghamhī}ti appaṭighe ākāse.
  6226. 516226,113,5464,64,71,1,43,6,{Vatthukatā}ti vatthu viya patiṭṭhā viya katā.
  6227. 516227,113,5464,72,89,1,120,16,"Anaddhagūnaṃ api devatānan ti yā padasā addhānaṃ agamanena anaddhagūnaṃ devatānaṃ iddhi, sā api tava subhāvitāti pucchati. "
  6228. 516228,113,5464,90,98,1,69,7,Vehāyasaṃ {gammamāgammā}ti ākāse pavattaṃ padavītihāraṃ paṭicca nissāya.
  6229. 516229,113,5464,99,123,1,84,15,"‘‘ Tiṭṭhasī’’ ti imassa‘‘ ko vā tuvan’’ ti iminā sambandho, evaṃ tiṭṭhamāno ko vā tvanti attho. "
  6230. 516230,113,5464,124,129,1,32,5,Yametamatthan ti yaṃ etaṃ vadasi.
  6231. 516231,113,5464,130,154,1,106,18,"Imassa‘‘ kissa vā tāyan’’ ti iminā sambandho, yaṃ etaṃ kumbhaṃ kiṇāthāti vadasi, kissa vā te ayaṃ kumbhoti attho. "
  6232. 516232,113,5465,2,18,1,59,11,Tato sakko‘‘ tena hi suṇāhī’’ ti vatvā surāya dose dassento āha–
  6233. 516233,113,5466,2,4,1,0,0,36.
  6234. 516234,113,5467,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Na sappikumbho napi telakumbho, na phāṇitassa na madhussa kumbho; "
  6235. 516235,113,5468,2,10,1,57,7,"Kumbhassa vajjāni anappakāni, dose bahū kumbhagate suṇātha. "
  6236. 516236,113,5469,2,4,1,0,0,37.
  6237. 516237,113,5470,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Gaḷeyya yaṃ pitvā pate papātaṃ, sobbhaṃ guhaṃ candaniyoḷigallaṃ; "
  6238. 516238,113,5471,2,10,1,63,7,"Bahumpi bhuñjeyya abhojaneyyaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6239. 516239,113,5472,2,4,1,0,0,38.
  6240. 516240,113,5473,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Yaṃ pitvā cittasmiṃ anesamāno, āhiṇḍatī goriva bhakkhasādī; "
  6241. 516241,113,5474,2,12,1,64,8,"Anāthamāno upagāyati naccati ca, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6242. 516242,113,5475,2,4,1,0,0,39.
  6243. 516243,113,5476,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pivitvā acelova naggo, careyya gāme visikhantarāni; "
  6244. 516244,113,5477,2,9,1,58,6,"Sammūḷhacitto ativelasāyī, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6245. 516245,113,5478,2,4,1,0,0,40.
  6246. 516246,113,5479,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Yaṃ pitvā uṭṭhāya pavedhamāno, sīsañca bāhuñca pacālayanto; "
  6247. 516247,113,5480,2,10,1,59,7,"So naccatī dārukaṭallakova, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6248. 516248,113,5481,2,4,1,0,0,41.
  6249. 516249,113,5482,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pivitvā aggidaḍḍhā sayanti, atho sigālehipi khāditāse; "
  6250. 516250,113,5483,2,10,1,65,7,"Bandhaṃ vadhaṃ bhogajāniñcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6251. 516251,113,5484,2,4,1,0,0,42.
  6252. 516252,113,5485,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Yaṃ pitvā bhāseyya abhāsaneyyaṃ, sabhāyamāsīno apetavattho; "
  6253. 516253,113,5486,2,10,1,63,7,"Sammakkhito vantagato byasanno, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6254. 516254,113,5487,2,4,1,0,0,43.
  6255. 516255,113,5488,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pivitvā ukkaṭṭho āvilakkho, mameva sabbapathavīti maññe; "
  6256. 516256,113,5489,2,12,1,60,9,"Na me samo cāturantopi rājā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6257. 516257,113,5490,2,4,1,0,0,44.
  6258. 516258,113,5491,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Mānātimānā kalahāni pesuṇī, dubbaṇṇinī naggayinī palāyinī; "
  6259. 516259,113,5492,2,11,1,60,8,"Corāna dhuttāna gatī niketo, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6260. 516260,113,5493,2,4,1,0,0,45.
  6261. 516261,113,5494,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Iddhāni phītāni kulāni assu, anekasāhassadhanāni loke; "
  6262. 516262,113,5495,2,8,1,58,5,"Ucchinnadāyajjakatānimāya , tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6263. 516263,113,5496,2,4,1,0,0,46.
  6264. 516264,113,5497,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, khettaṃ gavaṃ yattha vināsayanti; "
  6265. 516265,113,5498,2,10,1,61,7,"Ucchedanī vittagataṃ kulānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6266. 516266,113,5499,2,4,1,0,0,47.
  6267. 516267,113,5500,2,14,1,56,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā dittarūpova poso, akkosati mātaraṃ pitarañca; "
  6268. 516268,113,5501,2,11,1,64,8,"Sassumpi gaṇheyya athopi suṇhaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6269. 516269,113,5502,2,4,1,0,0,48.
  6270. 516270,113,5503,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā dittarūpāva nārī, akkosatī sassuraṃ sāmikañca; "
  6271. 516271,113,5504,2,10,1,60,7,"Dāsampi gaṇhe paricārikampi, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6272. 516272,113,5505,2,4,1,0,0,49.
  6273. 516273,113,5506,2,16,1,64,11,"‘ ‘ Yaṃ ve pivitvāna haneyya poso, dhamme ṭhitaṃ samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā; "
  6274. 516274,113,5507,2,10,1,60,7,"Gacche apāyampi tatonidānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6275. 516275,113,5508,2,4,1,0,0,50.
  6276. 516276,113,5509,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Yaṃ ve pivitvā duccaritaṃ caranti, kāyena vācāya ca cetasā ca; "
  6277. 516277,113,5510,2,11,1,67,8,"Nirayaṃ vajanti duccaritaṃ caritvā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6278. 516278,113,5511,2,4,1,0,0,51.
  6279. 516279,113,5512,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Yaṃ yācamānā na labhanti pubbe, bahuṃ hiraññampi pariccajantā; "
  6280. 516280,113,5513,2,12,1,62,9,"So taṃ pivitvā alikaṃ bhaṇāti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6281. 516281,113,5514,2,4,1,0,0,52.
  6282. 516282,113,5515,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā pesane pesiyanto, accāyike karaṇīyamhi jāte; "
  6283. 516283,113,5516,2,11,1,62,8,"Atthampi so nappajānāti vutto, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6284. 516284,113,5517,2,4,1,0,0,53.
  6285. 516285,113,5518,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Hirīmanāpi ahirīkabhāvaṃ, pātuṃ karonti madanāya mattā; "
  6286. 516286,113,5519,2,11,1,63,8,"Dhīrāpi santā bahukaṃ bhaṇanti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6287. 516287,113,5520,2,4,1,0,0,54.
  6288. 516288,113,5521,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā ekathūpā sayanti, anāsakā thaṇḍiladukkhaseyyaṃ; "
  6289. 516289,113,5522,2,9,1,61,6,"Dubbaṇṇiyaṃ āyasakyañcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6290. 516290,113,5523,2,4,1,0,0,55.
  6291. 516291,113,5524,2,16,1,64,11,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā pattakhandhā sayanti, gāvo kūṭahatāva na hi vāruṇiyā; "
  6292. 516292,113,5525,2,10,1,55,7,"Vego narena susahoriva, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6293. 516293,113,5526,2,4,1,0,0,56.
  6294. 516294,113,5527,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Yaṃ manussā vivajjanti, sappaṃ ghoravisamiva; "
  6295. 516295,113,5528,2,9,1,41,6,"Taṃ loke visasamānaṃ, ko naro pātumarahati. "
  6296. 516296,113,5529,2,4,1,0,0,57.
  6297. 516297,113,5530,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā andhakaveṇḍaputtā, samuddatīre paricārayantā; "
  6298. 516298,113,5531,2,10,1,63,7,"Upakkamuṃ musalebhi aññamaññaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. "
  6299. 516299,113,5532,2,4,1,0,0,58.
  6300. 516300,113,5533,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Yaṃ ve pitvā pubbadevā pamattā, tidivā cutā sassatiyā samāyā; "
  6301. 516301,113,5534,2,11,1,64,8,"Taṃ tādisaṃ majjamimaṃ niratthakaṃ, jānaṃ mahārāja kathaṃ piveyya. "
  6302. 516302,113,5535,2,4,1,0,0,59.
  6303. 516303,113,5536,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Nayimasmiṃ kumbhasmiṃ dadhi vā madhu vā, evaṃ abhiññāya kiṇāhi rāja; "
  6304. 516304,113,5537,2,13,1,60,8,"Evañhimaṃ kumbhagatā mayā te, akkhātarūpaṃ tava sabbamittā’’ ti. "
  6305. 516305,113,5538,2,5,1,23,2,Tattha {vajjānī}tiādīnavā.
  6306. 516306,113,5538,6,12,1,42,5,{Gaḷeyyā}ti gacchanto pade pade parivatteyya.
  6307. 516307,113,5538,13,20,1,36,6,Yaṃ pitvā {pate}ti yaṃ pivitvā pateyya.
  6308. 516308,113,5538,21,24,1,17,3,Sobbhan ti āvāṭaṃ.
  6309. 516309,113,5538,25,29,1,45,4,Candaniyoḷigallan ti candanikañca oḷigallañca.
  6310. 516310,113,5538,30,34,1,33,4,Abhojaneyyan ti bhuñjituṃ ayuttaṃ.
  6311. 516311,113,5538,35,38,1,20,2,{Anesamāno}ti anissaro.
  6312. 516312,113,5538,39,43,1,18,3,{Gorivā}ti goṇo viya.
  6313. 516313,113,5538,44,59,1,110,12,"{Bhakkhasādī}ti purāṇakasaṭakhādako, yathā so tattha tattha bhakkhasaṃ pariyesanto āhiṇḍati, evaṃ āhiṇḍatīti attho. "
  6314. 516314,113,5538,60,65,1,36,4,{Anāthamāno}ti niravassayo anātho viya.
  6315. 516315,113,5538,66,73,1,49,6,{Upagāyatī}ti aññaṃ gāyantaṃ disvā upagantvā gāyati.
  6316. 516316,113,5538,74,78,1,22,3,{Acelovā}ti acelako viya.
  6317. 516317,113,5538,79,82,1,30,2,{Visikhantarānī}ti antaravīthiyo.
  6318. 516318,113,5538,83,88,1,41,4,{Ativelasāyī}ti aticirampi niddaṃ okkameyya.
  6319. 516319,113,5538,89,101,1,56,7,"‘‘ Ativelacārī’’ tipi pāṭho, ativelacārī hutvā careyyāti attho. "
  6320. 516320,113,5539,2,8,1,44,4,Dārukaṭallako {vā}ti dārumayayantarūpakaṃ viya.
  6321. 516321,113,5539,9,22,1,134,11,"{Bhogajāniñcupentī}ti bhogajāniñca upenti, pāṇātipātādīni katvā daṇḍapīḷitā dhanajāniñca aññañca vadhabandhanādidukkhaṃ pāpuṇantīti attho. "
  6322. 516322,113,5539,23,29,1,33,4,{Vantagato}ti attano vantasmiṃ gato.
  6323. 516323,113,5539,30,33,1,23,2,{Byasanno}ti byasanāpanno.
  6324. 516324,113,5539,34,47,1,46,7,"‘‘ Visanno’’ tipi pāṭho , tasmiṃ vante osannoti attho. "
  6325. 516325,113,5539,48,60,1,71,10,"{Ukkaṭṭho}ti ahaṃ mahāyodho, ko mayā sadiso atthīti evaṃ ukkaṃsagato hutvā. "
  6326. 516326,113,5539,61,64,1,21,2,{Āvilakkho}ti rattakkho.
  6327. 516327,113,5539,65,69,1,28,3,{Sabbapathavī}ti sabbā pathavī.
  6328. 516328,113,5539,70,77,1,23,3,‘‘ Sabbaputhuvī’’ tipi pāṭho.
  6329. 516329,113,5539,78,83,1,51,4,{Cāturanto}ti catusamuddapariyantāya pathaviyā issaro.
  6330. 516330,113,5539,84,87,1,23,2,{Mānātimānā}ti mānakārikā.
  6331. 516331,113,5539,88,91,1,23,3,Sesapadesupi eseva nayo.
  6332. 516332,113,5539,92,95,1,15,2,{Gatī}ti nibbatti.
  6333. 516333,113,5539,96,99,1,15,2,{Niketo}ti nivāso.
  6334. 516334,113,5539,100,108,1,39,7,"Tassā puṇṇan ti yā evarūpā, tassā puṇṇaṃ. "
  6335. 516335,113,5539,109,112,1,20,2,{Iddhānī}ti samiddhāni.
  6336. 516336,113,5539,113,117,1,47,3,{Phītānī}ti vatthālaṅkārakappabhaṇḍehi pupphitāni.
  6337. 516337,113,5539,118,123,1,58,4,{Ucchinnadāyajjakatānī}ti ucchinnadāyādāni niddhanāni katāni.
  6338. 516338,113,5539,124,139,1,110,12,"Yattha {vināsayantī}ti yaṃ nissāya yattha patiṭṭhitā, evaṃ bahumpi dhanadhaññādisāpateyyaṃ nāsayanti, kapaṇā honti. "
  6339. 516339,113,5540,2,5,1,23,2,{Dittarūpo}ti dappitarūpo.
  6340. 516340,113,5540,6,12,1,54,5,{Gaṇheyyā}ti bhariyasaññāya kilesavasena hatthe gaṇheyya.
  6341. 516341,113,5540,13,27,1,65,9,Dāsampi {gaṇhe}ti attano dāsampi kilesavasena‘‘ sāmiko me’’ ti gaṇheyya.
  6342. 516342,113,5540,28,31,1,19,2,{Pivitvānā}ti pivitvā.
  6343. 516343,113,5540,32,41,1,66,8,Duccaritaṃ {caritvā}ti evaṃ tīhi dvārehi dasavidhampi akusalaṃ katvā.
  6344. 516344,113,5540,42,58,1,116,15,Yaṃ {yācamānā}ti yaṃ purisaṃ pubbe suraṃ apivantaṃ bahuṃ hiraññaṃ pariccajantā musāvādaṃ karohīti yācamānā na labhanti.
  6345. 516345,113,5540,59,63,1,21,3,{Pitvā}ti pivitvā ṭhito.
  6346. 516346,113,5540,64,81,1,91,12,Nappajānāti {vutto}ti‘‘ kenaṭṭhena āgatosī’’ ti vutto sāsanassa duggahitattā taṃ atthaṃ na jānāti.
  6347. 516347,113,5540,82,85,1,29,2,{Hirīmanāpī}ti hirīyuttacittāpi.
  6348. 516348,113,5540,86,94,1,64,7,{Ekathūpā}ti sūkarapotakā viya hīnajaccehipi saddhiṃ ekarāsī hutvā.
  6349. 516349,113,5540,95,98,1,18,2,{Anāsakā}ti nirāhārā.
  6350. 516350,113,5540,99,104,1,53,5,Thaṇḍiladukkhaseyyan ti bhūmiyaṃ dukkhaseyyaṃ sayanti.
  6351. 516351,113,5540,105,108,1,20,3,Āyasakyan ti garahaṃ.
  6352. 516352,113,5541,2,5,1,29,2,{Pattakhandhā}ti patitakkhandhā.
  6353. 516353,113,5541,6,26,1,126,17,"{Kūṭahatāvā}ti gīvāya baddhena kūṭena hatā gāvo viya, yathā tā tiṇaṃ akhādantiyo pānīyaṃ apivantiyo sayanti, tathā sayantīti attho. "
  6354. 516354,113,5541,27,31,1,31,3,{Ghoravisamivā}ti ghoravisaṃ viya.
  6355. 516355,113,5541,32,35,1,26,3,Visasamānan ti visasadisaṃ.
  6356. 516356,113,5541,36,40,1,38,3,{Andhakaveṇḍaputtā}ti dasa bhātikarājāno.
  6357. 516357,113,5541,41,44,1,22,3,Upakkamun ti pahariṃsu.
  6358. 516358,113,5541,45,48,1,17,2,{Pubbadevā}ti asurā.
  6359. 516359,113,5541,49,52,1,26,2,{Tidivā}ti tāvatiṃsadevalokā.
  6360. 516360,113,5541,53,61,1,66,6,"{Sassatiyā}ti sassatā, dīghāyukabhāvena niccasammatā devalokāti attho. "
  6361. 516361,113,5541,62,66,1,28,3,{Samāyā}ti saddhiṃ asuramāyāhi.
  6362. 516362,113,5541,67,84,1,81,12,Jānan ti evaṃ‘‘ niratthakaṃ etan’’ ti jānanto tumhādiso paṇḍito puriso kathaṃ piveyya .
  6363. 516363,113,5541,85,94,1,51,7,"Kumbhagatā {mayā}ti kumbhagataṃ mayā, ayameva vā pāṭho. "
  6364. 516364,113,5541,95,99,1,34,4,Akkhātarūpan ti sabhāvato akkhātaṃ.
  6365. 516365,113,5542,2,16,1,84,13,Taṃ sutvā rājā surāya ādīnavaṃ ñatvā tuṭṭho sakkassa thutiṃ karonto dve gāthā abhāsi–
  6366. 516366,113,5543,2,4,1,0,0,60.
  6367. 516367,113,5544,2,15,1,52,10,"‘ ‘ Na me pitā vā athavāpi mātā, etādisā yādisako tuvaṃsi; "
  6368. 516368,113,5545,2,9,1,57,6,"Hitānukampī paramatthakāmo, sohaṃ karissaṃ vacanaṃ tavajja. "
  6369. 516369,113,5546,2,4,1,0,0,61.
  6370. 516370,113,5547,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Dadāmi te gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃsatāni; "
  6371. 516371,113,5548,2,14,1,58,9,"Ājaññayutte ca rathe dasa ime, ācariyo hosi mamatthakāmo’’ ti. "
  6372. 516372,113,5549,2,21,1,146,15,"Tattha {gāmavarānī}ti, brāhmaṇa, ācariyassa nāma ācariyabhāgo icchitabbo, saṃvacchare saṃvacchare satasahassuṭṭhānake tuyhaṃ pañca gāme dadāmīti vadati. "
  6373. 516373,113,5549,22,33,1,70,10,Dasa {ime}ti ime dasa purato ṭhite kañcanavicitte rathe dassento evamāha.
  6374. 516374,113,5550,2,14,1,86,12,Taṃ sutvā sakko devattabhāvaṃ dassetvā attānaṃ jānāpento ākāse ṭhatvā dve gāthā abhāsi–
  6375. 516375,113,5551,2,4,1,0,0,62.
  6376. 516376,113,5552,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Taveva dāsīsatamatthu rāja, gāmā ca gāvo ca taveva hontu; "
  6377. 516377,113,5553,2,9,1,54,6,"Ājaññayuttā ca rathā taveva, sakkohamasmī tidasānamindo. "
  6378. 516378,113,5554,2,4,1,0,0,63.
  6379. 516379,113,5555,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Maṃsodanaṃ sappipāyāsaṃ bhuñja, khādassu ca tvaṃ madhumāsapūve; "
  6380. 516380,113,5556,2,13,1,60,8,"Evaṃ tuvaṃ dhammarato janinda, anindito saggamupehi ṭhānan’’ ti. "
  6381. 516381,113,5557,2,22,1,179,19,Tattha evaṃ tuvaṃ {dhammarato}ti evaṃ tvaṃ nānaggarasabhojanaṃ bhuñjanto surāpānā virato tīṇi duccaritāni pahāya tividhasucaritadhammarato hutvā kenaci anindito saggaṭṭhānaṃ upehīti.
  6382. 516382,113,5558,2,10,1,48,7,Iti sakko tassa ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato.
  6383. 516383,113,5558,11,22,1,92,11,Sopi suraṃ apivitvā surābhājanāni bhindāpetvā sīlaṃ samādāya dānaṃ datvā saggaparāyaṇo ahosi.
  6384. 516384,113,5558,23,28,1,53,5,Jambudīpepi anukkamena surāpānaṃ vepullappattaṃ jātaṃ.
  6385. 516385,113,5559,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6386. 516386,113,5559,10,24,1,51,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6387. 516387,113,5560,2,4,1,26,2,Kumbhajātakavaṇṇanā dutiyā.
  6388. 516388,113,5562,2,7,1,22,2,[ 513]3. Jayaddisajātakavaṇṇanā
  6389. 516389,113,5563,2,15,1,89,11,Cirassaṃ vata {me}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6390. 516390,113,5563,16,29,1,36,3,Paccuppannavatthu sāmajātaka sadisaṃ( jā.2.22.296 ādayo).
  6391. 516391,113,5563,30,47,1,106,13,Tadā pana satthā‘‘ porāṇakapaṇḍitā kañcanamālaṃ setacchattaṃ pahāya mātāpitaro posesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  6392. 516392,113,5564,2,9,1,62,7,Atīte kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagare pañcālo nāma rājā ahosi.
  6393. 516393,113,5564,10,16,1,51,6,Tassa aggamahesī gabbhaṃ paṭilabhitvā puttaṃ vijāyi.
  6394. 516394,113,5564,17,38,1,132,17,Tassā purimabhave ekā sapattikā kujjhitvā‘‘ tuyhaṃ jātaṃ jātaṃ pajaṃ khādituṃ samatthā bhavissāmī’’ ti patthanaṃ ṭhapetvā yakkhinī ahosi.
  6395. 516395,113,5564,39,52,1,115,13,Sā tadā okāsaṃ labhitvā tassā passantiyāva taṃ allamaṃsapesivaṇṇaṃ kumārakaṃ gahetvā murumurāyantī khāditvā pakkāmi.
  6396. 516396,113,5564,53,56,1,26,3,Dutiyavārepi tatheva akāsi.
  6397. 516397,113,5564,57,67,1,88,10,Tatiyavāre pana tassā pasūtigharaṃ paviṭṭhakāle gehaṃ parivāretvā gāḷhaṃ ārakkhaṃ akaṃsu.
  6398. 516398,113,5564,68,74,1,51,6,Vijātadivase yakkhinī āgantvā puna dārakaṃ aggahesi.
  6399. 516399,113,5564,75,83,1,32,4,Devī‘‘ yakkhinī’’ ti mahāsaddamakāsi.
  6400. 516400,113,5564,84,91,1,70,7,Āvudhahatthā purisā āgantvā deviyā dinnasaññāya yakkhiniṃ anubandhiṃsu.
  6401. 516401,113,5564,92,100,1,67,8,Sā khādituṃ okāsaṃ alabhantī tato palāyitvā udakaniddhamanaṃ pāvisi.
  6402. 516402,113,5564,101,107,1,45,6,Dārako mātusaññāya tassā thanaṃ mukhena gaṇhi.
  6403. 516403,113,5564,108,119,1,93,11,Sā puttasinehaṃ uppādetvā tato palāyitvā susānaṃ gantvā dārakaṃ pāsāṇaleṇe ṭhapetvā paṭijaggi.
  6404. 516404,113,5564,120,126,1,61,6,Athassa anukkamena vaḍḍhamānassa manussamaṃsaṃ āharitvā adāsi.
  6405. 516405,113,5564,127,133,1,44,5,Ubhopi manussamaṃsaṃ khāditvā tattha vasiṃsu.
  6406. 516406,113,5564,134,146,1,65,8,Dārako attano manussabhāvaṃ na jānāti‘‘ yakkhiniputtosmī’’ ti saññāya.
  6407. 516407,113,5564,147,153,1,47,6,So attabhāvaṃ jahitvā antaradhāyituṃ na sakkoti.
  6408. 516408,113,5564,154,160,1,45,6,Athassa sā antaradhānatthāya ekaṃ mūlaṃ adāsi.
  6409. 516409,113,5564,161,167,1,63,6,So mūlānubhāvena antaradhāyitvā manussamaṃsaṃ khādanto vicarati.
  6410. 516410,113,5564,168,175,1,75,7,Yakkhinī vessavaṇassa mahārājassa veyyāvaccatthāya gatā tattheva kālamakāsi.
  6411. 516411,113,5564,176,182,1,39,5,Devīpi catutthavāre aññaṃ puttaṃ vijāyi.
  6412. 516412,113,5564,183,188,1,34,5,So yakkhiniyā muttattā arogo ahosi.
  6413. 516413,113,5564,189,201,1,72,8,Paccāmittaṃ yakkhiniṃ jinitvā jātattā‘‘ jayaddisakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu.
  6414. 516414,113,5564,202,210,1,75,8,So vayappatto sabbasippesu nipphattiṃ patvā chattaṃ ussāpetvā rajjamanusāsi.
  6415. 516415,113,5565,2,18,1,90,10,"Tadā bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti,‘‘ alīnasattukumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  6416. 516416,113,5565,19,24,1,46,5,So vayappatto uggahitasabbasippo uparājā ahosi.
  6417. 516417,113,5565,25,38,1,124,13,Sopi yakkhiniputto aparabhāge pamādena taṃ mūlaṃ nāsetvā antaradhāyituṃ asakkonto dissamānarūpova susāne manussamaṃsaṃ khādi.
  6418. 516418,113,5565,39,70,1,192,25,"Manussā taṃ disvā bhītā āgantvā rañño upakkosiṃsu‘‘ deva eko yakkho dissamānarūpo susāne manussamaṃsaṃ khādati, so anukkamena nagaraṃ pavisitvā manusse māretvā khādissati, taṃ gāhāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  6419. 516419,113,5565,71,87,1,50,8,Rājā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā‘‘ gaṇhatha nan’’ ti āṇāpesi.
  6420. 516420,113,5565,88,93,1,43,5,Balakāyo gantvā susānaṃ parivāretvā aṭṭhāsi.
  6421. 516421,113,5565,94,102,1,87,8,Yakkhiniputto naggo ubbiggarūpo maraṇabhayabhīto viravanto manussānaṃ antaraṃ pakkhandi.
  6422. 516422,113,5565,103,113,1,51,6,Manussā‘‘ yakkho’’ ti maraṇabhayabhītā dvidhā bhijjiṃsu.
  6423. 516423,113,5565,114,124,1,64,9,"Sopi tato palāyitvā araññaṃ pāvisi, na puna manussapathaṃ āgacchi. "
  6424. 516424,113,5565,125,141,1,145,16,So ekaṃ mahāvattaniaṭaviṃ nissāya maggapaṭipannesu manussesu ekekaṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā māretvā khādanto ekasmiṃ nigrodhamūle vāsaṃ kappesi.
  6425. 516425,113,5566,2,12,1,95,10,Atheko satthavāhabrāhmaṇo aṭavipālānaṃ sahassaṃ datvā pañcahi sakaṭasatehi taṃ maggaṃ paṭipajji.
  6426. 516426,113,5566,13,21,1,64,7,"Manussayakkho viravanto pakkhandi, bhītā manussā urena nipajjiṃsu. "
  6427. 516427,113,5566,22,36,1,135,14,So brāhmaṇaṃ gahetvā palāyanto khāṇunā pāde viddho aṭavipālesu anubandhantesu brāhmaṇaṃ chaḍḍetvā attano vasanaṭṭhānarukkhamūle nipajji.
  6428. 516428,113,5566,37,47,1,88,10,Tassa tattha nipannassa sattame divase jayaddisarājā migavadhaṃ āṇāpetvā nagarā nikkhami.
  6429. 516429,113,5566,48,63,1,126,13,Taṃ nagarā nikkhantamattameva takkasilavāsī nando nāma mātuposakabrāhmaṇo catasso satārahagāthāyo ādāya āgantvā rājānaṃ addasa.
  6430. 516430,113,5566,64,90,1,117,17,"Rājā‘‘ nivattitvā suṇissāmī’’ ti tassa nivāsagehaṃ dāpetvā migavaṃ gantvā‘‘ yassa passena migo palāyati, tasseva gīvā’’ ti āha. "
  6431. 516431,113,5566,91,98,1,58,7,Atheko pasadamigo uṭṭhahitvā rañño abhimukho gantvā palāyi.
  6432. 516432,113,5566,99,102,1,24,3,Amaccā parihāsaṃ kariṃsu.
  6433. 516433,113,5566,103,126,1,214,23,Rājā khaggaṃ gahetvā taṃ anubandhitvā tiyojanamatthake patvā khaggena paharitvā dve khaṇḍāni karitvā kājenādāya āgacchanto manussayakkhassa nipannaṭṭhānaṃ patvā dabbatiṇesu nisīditvā thokaṃ vissamitvā gantuṃ ārabhi.
  6434. 516434,113,5566,127,146,1,91,14,"Atha naṃ so uṭṭhāya‘‘ tiṭṭha kuhiṃ gacchasi, bhakkhosi me’’ ti hatthe gahetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6435. 516435,113,5567,2,4,1,0,0,64.
  6436. 516436,113,5568,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Cirassaṃ vata me udapādi ajja, bhakkho mahā sattamibhattakāle; "
  6437. 516437,113,5569,2,14,1,60,9,"Kutosi kovāsi tadiṅgha brūhi, ācikkha jātiṃ vidito yathāsī’’ ti. "
  6438. 516438,113,5570,2,7,1,33,4,Tattha bhakkho {mahā}ti mahābhakkho.
  6439. 516439,113,5570,8,15,1,73,6,{Sattamibhattakāle}ti pāṭipadato paṭṭhāya nirāhārassa sattamiyaṃ bhattakāle.
  6440. 516440,113,5570,16,20,1,23,3,{Kutosī}ti kuto āgatosīti.
  6441. 516441,113,5571,2,17,1,108,13,"Rājā yakkhaṃ disvā bhīto ūrutthambhaṃ patvā palāyituṃ nāsakkhi, satiṃ pana paccupaṭṭhāpetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  6442. 516442,113,5572,2,4,1,0,0,65.
  6443. 516443,113,5573,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Pañcālarājā migavaṃ paviṭṭho, jayaddiso nāma yadissuto te; "
  6444. 516444,113,5574,2,15,1,64,10,"Carāmi kacchāni vanāni cāhaṃ, pasadaṃ imaṃ khāda mamajja muñcā’’ ti. "
  6445. 516445,113,5575,2,9,1,54,6,Tattha migavaṃ {paviṭṭho}ti migavadhāya raṭṭhā nikkhanto.
  6446. 516446,113,5575,10,13,1,25,2,{Kacchānī}ti pabbatapassāni.
  6447. 516447,113,5575,14,17,1,22,3,Pasadan ti pasadamigaṃ.
  6448. 516448,113,5576,2,9,1,34,5,Taṃ sutvā yakkho tatiyaṃ gāthamāha–
  6449. 516449,113,5577,2,4,1,0,0,66.
  6450. 516450,113,5578,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Seneva tvaṃ paṇasi sassamāno, mamesa bhakkho pasado yaṃ vadesi; "
  6451. 516451,113,5579,2,14,1,65,9,"Taṃ khādiyāna pasadaṃ jighaññaṃ, khādissaṃ pacchā na vilāpakālo’’ ti. "
  6452. 516452,113,5580,2,7,1,32,4,Tattha {senevā}ti mama santakeneva.
  6453. 516453,113,5580,8,13,1,35,4,{Paṇasī}ti voharasi attānaṃ vikkiṇāsi.
  6454. 516454,113,5580,14,17,1,25,2,{Sassamāno}ti vihiṃsayamāno.
  6455. 516455,113,5580,18,24,1,37,5,Taṃ {khādiyānā}ti taṃ paṭhamaṃ khāditvā.
  6456. 516456,113,5580,25,28,1,24,3,Jighaññan ti ghasitukāmo.
  6457. 516457,113,5580,29,34,1,35,5,Khādissan ti etaṃ pacchā khādissāmi.
  6458. 516458,113,5580,35,40,1,25,4,Na {vilāpakālo}ti mā vilapi.
  6459. 516459,113,5580,41,44,1,25,3,Nāyaṃ vilāpakāloti vadati.
  6460. 516460,113,5581,2,9,1,57,7,Taṃ sutvā rājā nandabrāhmaṇaṃ saritvā catutthaṃ gāthamāha–
  6461. 516461,113,5582,2,4,1,0,0,67.
  6462. 516462,113,5583,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Na catthi mokkho mama nikkayena, gantvāna pacchāgamanāya paṇhe; "
  6463. 516463,113,5584,2,11,1,63,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissan’’ ti. "
  6464. 516464,113,5585,2,12,1,56,9,Tattha na {catthī}ti na ce mayhaṃ nikkayena vimokkho atthi.
  6465. 516465,113,5585,13,24,1,71,10,{Gantvānā}ti evaṃ sante ajja imaṃ migamaṃsaṃ khāditvā mama nagaraṃ gantvā.
  6466. 516466,113,5585,25,35,1,82,8,"{Paṇhe}ti pageyeva, sveva pātarāsakāle paccāgamanatthāya paṭiññaṃ gaṇhāhīti adhippāyo. "
  6467. 516467,113,5585,36,64,1,148,23,"Taṃ saṅgaran ti mayā‘‘ dhanaṃ te dassāmī’’ ti brāhmaṇassa saṅgaro kato, taṃ tassa datvā imaṃ mayā vuttaṃ saccaṃ anurakkhanto ahaṃ puna āgamissāmīti attho. "
  6468. 516468,113,5586,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā yakkho pañcamaṃ gāthamāha–
  6469. 516469,113,5587,2,4,1,0,0,68.
  6470. 516470,113,5588,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Kiṃ kammajātaṃ anutappate tvaṃ, pattaṃ samīpaṃ maraṇassa rāja; "
  6471. 516471,113,5589,2,14,1,58,9,"Ācikkha me taṃ api sakkuṇemu, anujānituṃ āgamanāya paṇhe’’ ti. "
  6472. 516472,113,5590,2,7,1,27,3,Tattha kammameva kammajātaṃ.
  6473. 516473,113,5590,8,12,1,27,3,{Anutappate}ti taṃ anutappati.
  6474. 516474,113,5590,13,16,1,18,3,Pattan ti upagataṃ.
  6475. 516475,113,5590,17,32,1,104,14,Api {sakkuṇemū}ti api nāma taṃ tava sokakāraṇaṃ sutvā pātova āgamanāya taṃ anujānituṃ sakkuṇeyyāmāti attho.
  6476. 516476,113,5591,2,8,1,44,6,Rājā taṃ kāraṇaṃ kathento chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  6477. 516477,113,5592,2,4,1,0,0,69.
  6478. 516478,113,5593,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Katā mayā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅgaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ; "
  6479. 516479,113,5594,2,11,1,63,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissan’’ ti. "
  6480. 516480,113,5595,2,31,1,162,24,"Tattha paṭimukkaṃ na muttan ti catasso satārahā gāthā sutvā‘‘ dhanaṃ te dassāmī’’ ti paṭiññāya mayā attani paṭimuñcitvā ṭhapitaṃ, na pana taṃ muttaṃ dhanassa adinnattā. "
  6481. 516481,113,5596,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā yakkho sattamaṃ gāthamāha–
  6482. 516482,113,5597,2,4,1,0,0,70.
  6483. 516483,113,5598,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Yā te katā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅgaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ; "
  6484. 516484,113,5599,2,11,1,62,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajassū’’ ti. "
  6485. 516485,113,5600,2,7,1,38,4,Tattha {punarāvajassū}ti puna āgacchassu.
  6486. 516486,113,5601,2,7,1,36,5,Evañca pana vatvā rājānaṃ vissajjesi.
  6487. 516487,113,5601,8,63,1,384,46,"So tena vissaṭṭho‘‘ tvaṃ mā cintayi, ahaṃ pātova āgamissāmī’’ ti vatvā magganimittāni sallakkhento attano balakāyaṃ upagantvā balakāyaparivuto nagaraṃ pavisitvā nandabrāhmaṇaṃ pakkosāpetvā mahārahe āsane nisīdāpetvā tā gāthā sutvā cattāri sahassāni datvā yānaṃ āropetvā‘‘ imaṃ takkasilameva nethā’’ ti manusse datvā brāhmaṇaṃ uyyojetvā dutiyadivase paṭigantukāmo hutvā puttaṃ āmantetvā anusāsi. "
  6488. 516488,113,5601,64,70,1,41,6,Tamatthaṃ dīpento satthā dve gāthā abhāsi–
  6489. 516489,113,5602,2,4,1,0,0,71.
  6490. 516490,113,5603,2,15,1,60,9,"‘ ‘ Muttoca so porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; "
  6491. 516491,113,5604,2,9,1,58,5,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassappadāya, āmantayī puttamalīnasattuṃ. "
  6492. 516492,113,5605,2,4,1,0,0,72.
  6493. 516493,113,5606,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Ajjeva rajjaṃ abhisiñcayassu, dhammaṃ cara sesu paresu cāpi; "
  6494. 516494,113,5607,2,14,1,62,9,"Adhammakāro ca te māhu raṭṭhe, gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ ti. "
  6495. 516495,113,5608,2,7,1,41,5,Tattha alīnasattun ti evaṃnāmakaṃ kumāraṃ.
  6496. 516496,113,5608,8,17,1,36,5,Pāḷiyaṃ pana‘‘ arinasattun’’ ti likhitaṃ.
  6497. 516497,113,5608,18,31,1,84,12,"Ajjeva rajjan ti putta rajjaṃ te dammi, tvaṃ ajjeva muddhani abhisekaṃ abhisiñcayassu. "
  6498. 516498,113,5608,32,38,1,31,4,"{Ñatte}ti abhyāse, santiketi attho. "
  6499. 516499,113,5609,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā kumāro dasamaṃ gāthamāha–
  6500. 516500,113,5610,2,4,1,0,0,73.
  6501. 516501,113,5611,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Kiṃ kamma krubbaṃ tava deva pāva, nārādhayī taṃ tadicchāmi sotuṃ; "
  6502. 516502,113,5612,2,15,1,67,9,"Yamajja rajjamhi udassaye tuvaṃ, rajjampi niccheyyaṃ, tayā vināhan’’ ti. "
  6503. 516503,113,5613,2,6,1,25,4,Tattha krubban ti karonto.
  6504. 516504,113,5613,7,30,1,144,20,"{Yamajjā}ti yena anārādhakammena ajja maṃ rajjamhi tvaṃ udassaye ussāpesi patiṭṭhāpesi, taṃ me ācikkha, ahañhi tayā vinā rajjampi na icchāmīti attho. "
  6505. 516505,113,5614,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā rājā anantaraṃ gāthamāha–
  6506. 516506,113,5615,2,4,1,0,0,74.
  6507. 516507,113,5616,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Na kammunā vā vacasāva tāta, aparādhitohaṃ tuviyaṃ sarāmi; "
  6508. 516508,113,5617,2,12,1,62,7,"Sandhiñca katvā purisādakena, saccānurakkhī punāhaṃ gamissan’’ ti. "
  6509. 516509,113,5618,2,7,1,33,4,Tattha {aparādhito}ti aparādhaṃ ito.
  6510. 516510,113,5618,8,12,1,24,4,Tuviyan ti tava santakaṃ.
  6511. 516511,113,5618,13,34,1,104,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, ahaṃ ito tava kammato vā tava vacanato vā kiñci mama appiyaṃ aparādhaṃ na sarāmīti. "
  6512. 516512,113,5618,35,52,1,71,11,Sandhiñca {katvā}ti maṃ pana migavaṃ gataṃ eko yakkho‘‘ khādissāmī’’ ti gaṇhi.
  6513. 516513,113,5618,53,88,1,220,29,"Athāhaṃ brāhmaṇassa dhammakathaṃ sutvā tassa sakkāraṃ katvā‘‘ sve tava pātarāsakāle āgamissāmī’’ ti tena purisādakena sandhiṃ saccaṃ katvā āgato, tasmā taṃ saccaṃ anurakkhanto puna tattha gamissāmi, tvaṃ rajjaṃ kārehīti vadati. "
  6514. 516514,113,5619,2,7,1,26,4,Taṃ sutvā kumāro gāthamāha–
  6515. 516515,113,5620,2,4,1,0,0,75.
  6516. 516516,113,5621,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Ahaṃ gamissāmi idheva hohi, natthi tato jīvato vippamokkho; "
  6517. 516517,113,5622,2,15,1,60,10,"Sace tuvaṃ gacchasiyeva rāja, ahampi gacchāmi ubho na homā’’ ti. "
  6518. 516518,113,5623,2,8,1,32,5,Tattha {idhevā}ti tvaṃ idheva hoti.
  6519. 516519,113,5623,9,17,1,50,7,{Tato}ti tassa santikā jīvantassa mokkho nāma natthi.
  6520. 516520,113,5623,18,25,1,38,6,{Ubho}ti evaṃ sante ubhopi na bhavissāma.
  6521. 516521,113,5624,2,6,1,24,4,Taṃ sutvā rājā gāthamāha–
  6522. 516522,113,5625,2,4,1,0,0,76.
  6523. 516523,113,5626,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Addhā hi tāta satānesa dhammo, maraṇā ca me dukkhataraṃ tadassa; "
  6524. 516524,113,5627,2,14,1,62,9,"Kammāsapādo taṃ yadā pacitvā, pasayha khāde bhidā rukkhasūle’’ ti. "
  6525. 516525,113,5628,2,32,1,164,24,"Tassattho – addhā ekaṃsena esa, tāta, satānaṃ paṇḍitānaṃ dhammo sabhāvo, yuttaṃ tvaṃ vadasi, api ca kho pana mayhaṃ maraṇatopetaṃ dukkhataraṃ assa, yadā taṃ so kammāsapādo. "
  6526. 516526,113,5628,33,42,1,82,8,Bhidā {rukkhasūle}ti tikhiṇarukkhasūle bhitvā pacitvā pasayha balakkārena khādeyyāti.
  6527. 516527,113,5629,2,6,1,26,4,Taṃ sutvā kumāro gāthamāha–
  6528. 516528,113,5630,2,4,1,0,0,77.
  6529. 516529,113,5631,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Pāṇena te pāṇamahaṃ nimissaṃ, mā tvaṃ agā porisādassa ñatte; "
  6530. 516530,113,5632,2,14,1,61,9,"Evañca te pāṇamahaṃ nimissaṃ, tasmā mataṃ jīvitassa vaṇṇemī’’ ti. "
  6531. 516531,113,5633,2,13,1,67,10,Tattha nimissan ti ahaṃ idheva tava pāṇena mama pāṇaṃ parivattessaṃ.
  6532. 516532,113,5633,14,35,1,130,17,"{Tasmā}ti yasmā etaṃ pāṇaṃ tava pāṇenāhaṃ nimissaṃ, tasmā tava jīvitassatthāya mama maraṇaṃ vaṇṇemi maraṇameva varemi, icchāmīti attho. "
  6533. 516533,113,5634,2,18,1,72,11,"Taṃ sutvā rājā puttassa balaṃ jānanto‘‘ sādhu tāta, gacchāhī’’ ti sampaṭicchi. "
  6534. 516534,113,5634,19,24,1,41,5,So mātāpitaro vanditvā nagaramhā nikkhami.
  6535. 516535,113,5634,25,29,1,43,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthamāha–
  6536. 516536,113,5635,2,4,1,0,0,78.
  6537. 516537,113,5636,2,19,1,60,12,"‘ ‘ Tato have dhitimā rājaputto, vanditvā mātu ca pitu ca pāde’’ ti. "
  6538. 516538,113,5637,2,9,1,45,6,Tattha {pāde}ti pāde vanditvā nikkhantoti attho;
  6539. 516539,113,5638,2,9,1,81,7,Athassa mātāpitaropi bhaginīpi bhariyāpi amaccaparijanehi saddhiṃyeva nikkhamiṃsu.
  6540. 516540,113,5638,10,30,1,169,20,So nagarā nikkhamitvā pitaraṃ maggaṃ pucchitvā suṭṭhu vavatthapetvā mātāpitaro vanditvā sesānaṃ ovādaṃ datvā acchambhito kesarasīho viya maggaṃ āruyha yakkhāvāsaṃ pāyāsi.
  6541. 516541,113,5638,31,40,1,73,9,Taṃ gacchantaṃ disvā mātā sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontī pathaviyaṃ pati.
  6542. 516542,113,5638,41,47,1,42,6,Pitā bāhā paggayha mahantena saddena kandi.
  6543. 516543,113,5638,48,52,1,29,4,Tampi atthaṃ pakāsento satthā–
  6544. 516544,113,5639,2,16,1,67,10,"‘ ‘ Dukhinissa mātā nipatā pathabyā, pitāssa paggayha bhujāni kandatī’’ ti."
  6545. 516545,113,5639,17,17,1,0,0,–
  6546. 516546,113,5640,2,19,1,153,17,Upaḍḍhagāthaṃ vatvā tassa pitarā payuttaṃ āsīsavādaṃ abhivādanavādaṃ mātarā bhaginībhariyāhi ca kataṃ saccakiriyaṃ pakāsento aparāpi catasso gāthā abhāsi–
  6547. 516547,113,5641,2,4,1,0,0,79.
  6548. 516548,113,5642,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Taṃ gacchantaṃ tāva pitā viditvā, parammukho vandati pañjalīko; "
  6549. 516549,113,5643,2,13,1,54,10,"Somo ca rājā varuṇo ca rājā, pajāpatī candimā sūriyo ca; "
  6550. 516550,113,5644,2,10,1,54,7,"Etehi gutto purisādakamhā, anuññāto sotthi paccehi tāta. "
  6551. 516551,113,5645,2,4,1,0,0,80.
  6552. 516552,113,5646,2,14,1,59,8,"‘ ‘ Yaṃ daṇḍakirañño gatassa mātā, rāmassakāsi sotthānaṃ suguttā; "
  6553. 516553,113,5647,2,12,1,55,9,"Taṃ te ahaṃ sotthānaṃ karomi, etena saccena sarantu devā; "
  6554. 516554,113,5648,2,6,1,29,4,Anuññāto sotthi paccehi putta.
  6555. 516555,113,5649,2,4,1,0,0,81.
  6556. 516556,113,5650,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Āvī raho vāpi manopadosaṃ, nāhaṃ sare jātu malīnasatte; "
  6557. 516557,113,5651,2,11,1,58,8,"Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi bhātika. "
  6558. 516558,113,5652,2,4,1,0,0,82.
  6559. 516559,113,5653,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Yasmā ca me anadhimanosi sāmi, na cāpi me manasā appiyosi; "
  6560. 516560,113,5654,2,14,1,58,9,"Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi sāmī’’ ti. "
  6561. 516561,113,5655,2,20,1,119,15,"Tattha {parammukho}ti ayaṃ me putto parammukho mātāpitaro vanditvā gacchati, iti etaṃ parammukhaṃ gacchantaṃ disvā viditvā. "
  6562. 516562,113,5655,21,31,1,72,9,{Pañjalīko}ti tasmiṃ kāle sirasi añjaliṃ ṭhapetvā vandati devatā namassati.
  6563. 516563,113,5655,32,40,1,66,7,{Purisādakamhā}ti purisādassa santikā tena anuññāto sotthinā paccehi.
  6564. 516564,113,5656,2,6,1,27,3,{Rāmassakāsī}ti rāmassa akāsi.
  6565. 516565,113,5656,7,28,1,198,21,Eko kira bārāṇasivāsī rāmo nāma mātuposako mātāpitaro paṭijagganto vohāratthāya gato daṇḍakirañño vijite kumbhavatīnagaraṃ gantvā navavidhena vassena sakalaraṭṭhe vināsiyamāne mātāpitūnaṃ guṇaṃ sari.
  6566. 516566,113,5656,29,38,1,74,9,Atha naṃ mātupaṭṭhānakammassa phalena devatā sotthinā ānayitvā mātu adaṃsu.
  6567. 516567,113,5656,39,43,1,37,4,Taṃ kāraṇaṃ sutavasenāharitvā evamāha.
  6568. 516568,113,5656,44,47,1,25,3,Sotthānan ti sotthibhāvaṃ.
  6569. 516569,113,5656,48,61,1,90,12,"Taṃ pana kiñcāpi devatā kariṃsu, mātupaṭṭhānaṃ nissāya nibbattattā pana mātā akāsīti vuttaṃ. "
  6570. 516570,113,5656,62,79,1,98,16,"Taṃ te ahan ti ahampi te tameva sotthānaṃ karomi, maṃ nissāya tatheva tava sotthibhāvo hotūti attho. "
  6571. 516571,113,5656,80,85,1,24,4,Atha vā {karomī}ti icchāmi.
  6572. 516572,113,5656,86,111,1,150,21,"Etena {saccenā}ti sace devatāhi tassa sotthinā ānītabhāvo sacco, etena saccena mamapi puttaṃ sarantu devā , rāmaṃ viya tampi āharitvā mama dassantūti attho. "
  6573. 516573,113,5656,112,128,1,95,11,{Anuññāto}ti porisādena‘‘ gacchā’’ ti anuññāto devatānaṃ ānubhāvena sotthi paṭiāgaccha puttāti vadati.
  6574. 516574,113,5657,2,27,1,176,23,"Jātu {malīnasatte}ti jātu ekaṃsena alīnasatte mama bhātike ahaṃ sammukhā vā parammukhā vā manopadosaṃ na sarāmi, na mayā tamhi manopadoso katapubboti evamassa kaniṭṭhā saccamakāsi. "
  6575. 516575,113,5657,28,51,1,130,18,"Yasmā ca me anadhimanosi , {sāmī}ti mama, sāmi alīnasattu yasmā tvaṃ anadhimanosi, maṃ abhibhavitvā atikkamitvā aññaṃ manena na patthesi. "
  6576. 516576,113,5657,52,72,1,132,18,"Na cāpi me manasā {appiyosī}ti mayhampi ca manasā tvaṃ appiyo na hosi, aññamaññaṃ piyasaṃvāsāva mayanti evamassa aggamahesī saccamakāsi. "
  6577. 516577,113,5658,2,7,1,56,5,Kumāropi pitarā akkhātanayena rakkhāvāsamaggaṃ paṭipajji.
  6578. 516578,113,5658,8,30,1,116,16,"Yakkhopi‘‘ khattiyā nāma bahumāyā honti, ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti rukkhaṃ abhiruhitvā rañño āgamanaṃ olokento nisīdi. "
  6579. 516579,113,5658,31,54,1,129,18,"So kumāraṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ pitaraṃ nivattetvā putto āgato bhavissati, natthi me bhayan’’ ti otaritvā tassa piṭṭhiṃ dassento nisīdi. "
  6580. 516580,113,5658,55,60,1,31,5,So āgantvā tassa purato aṭṭhāsi.
  6581. 516581,113,5658,61,64,1,21,3,Atha yakkho gāthamāha–
  6582. 516582,113,5659,2,4,1,0,0,83.
  6583. 516583,113,5660,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Brahā ujū cārumukho kutosi, na maṃ pajānāsi vane vasantaṃ; "
  6584. 516584,113,5661,2,15,1,61,8,"Luddaṃ maṃ ñatvā‘ purisādako’ si, ko sotthimājānamidhāvajeyyā’’ ti. "
  6585. 516585,113,5662,2,21,1,137,16,"Tattha ko {sotthimājānamidhāvajeyyā}ti kumāra ko nāma puriso attano sotthibhāvaṃ jānanto icchanto idhāgaccheyya, tvaṃ ajānanto āgato maññeti. "
  6586. 516586,113,5663,2,6,1,26,4,Taṃ sutvā kumāro gāthamāha–
  6587. 516587,113,5664,2,4,1,0,0,84.
  6588. 516588,113,5665,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Jānāmi ludda purisādako tvaṃ, na taṃ na jānāmi vane vasantaṃ; "
  6589. 516589,113,5666,2,13,1,61,8,"Ahañca puttosmi jayaddisassa, mamajja khāda pituno pamokkhā’’ ti. "
  6590. 516590,113,5667,2,20,1,99,14,"Tattha {pamokkhā}ti pamokkhahetu ahaṃ pitu jīvitaṃ datvā idhāgato, tasmā taṃ muñca, maṃ khādāhīti attho. "
  6591. 516591,113,5668,2,5,1,21,3,Tato yakkho gāthamāha–
  6592. 516592,113,5669,2,4,1,0,0,85.
  6593. 516593,113,5670,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Jānāmi puttoti jayaddisassa, tathā hi vo mukhavaṇṇo ubhinnaṃ; "
  6594. 516594,113,5671,2,14,1,62,8,"Sudukkaraññeva kataṃ tavedaṃ, yo mattumicche pituno pamokkhā’’ ti. "
  6595. 516595,113,5672,2,10,1,39,7,Tattha tathā hi {vo}ti tādiso vo tumhākaṃ.
  6596. 516596,113,5672,11,16,1,43,5,Ubhinnampi sadisova mukhavaṇṇo hotīti attho.
  6597. 516597,113,5672,17,24,1,44,7,Kataṃ tavedan ti idaṃ tava kammaṃ sudukkaraṃ.
  6598. 516598,113,5673,2,5,1,21,3,Tato kumāro gāthamāha–
  6599. 516599,113,5674,2,4,1,0,0,86.
  6600. 516600,113,5675,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Na dukkaraṃ kiñci mahettha maññe, yo mattumicche pituno pamokkhā; "
  6601. 516601,113,5676,2,15,1,61,10,"Mātu ca hetu paraloka gantvā, sukhena saggena ca sampayutto’’ ti. "
  6602. 516602,113,5677,2,12,1,57,9,Tattha kiñci mahettha {maññe}ti kiñci ahaṃ ettha na maññāmi.
  6603. 516603,113,5677,13,47,1,250,32,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yakkha yo puggalo pitu vā pamokkhatthāya mātu vā hetu paralokaṃ gantvā sukhena sagge nibbattanakasukhena sampayutto bhavituṃ mattumicche marituṃ icchati, tasmā ahaṃ ettha mātāpitūnaṃ atthāya jīvitapariccāge kiñci dukkaraṃ na maññāmīti. "
  6604. 516604,113,5678,2,23,1,93,14,"Taṃ sutvā yakkho‘‘ kumāra, maraṇassa abhayānakasatto nāma natthi, tvaṃ kasmā na bhāyasī’’ ti pucchi. "
  6605. 516605,113,5678,24,30,1,34,6,So tassa kathento dve gāthā abhāsi–
  6606. 516606,113,5679,2,4,1,0,0,87.
  6607. 516607,113,5680,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Ahañca kho attano pāpakiriyaṃ, āvī raho vāpi sare na jātu; "
  6608. 516608,113,5681,2,9,1,56,6,"Saṅkhātajātīmaraṇohamasmi , yatheva me idha tathā parattha. "
  6609. 516609,113,5682,2,4,1,0,0,88.
  6610. 516610,113,5683,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Khādajja maṃ dāni mahānubhāva, karassu kiccāni imaṃ sarīraṃ; "
  6611. 516611,113,5684,2,15,1,68,10,"Rukkhassa vā te papatāmi aggā, chādayamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsan’’ ti. "
  6612. 516612,113,5685,2,10,1,42,7,Tattha sare na {jātū}ti ekaṃseneva na sarāmi.
  6613. 516613,113,5685,11,22,1,108,9,"{Saṅkhātajātīmaraṇohamasmī}ti ahaṃ ñāṇena suparicchinnajātimaraṇo, jātasatto amaraṇadhammo nāma natthīti jānāmi. "
  6614. 516614,113,5685,23,49,1,144,21,"Yatheva me {idhā}ti yatheva mama idha , tathā paraloke, yathā ca paraloke, tathā idhāpi maraṇato mutti nāma natthīti idampi mama ñāṇena suparicchinnaṃ. "
  6615. 516615,113,5685,50,63,1,85,11,"Karassu {kiccānī}ti iminā sarīrena kattabbakiccāni kara, imaṃ te mayā nissaṭṭhaṃ sarīraṃ. "
  6616. 516616,113,5685,64,89,1,164,23,"Chādayamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsan ti mayi rukkhaggā patitvā mate mama sarīrato tvaṃ chādayamāno rocayamāno yaṃ yaṃ icchasi, taṃ taṃ maṃsaṃ adesi, khādeyyāsīti attho. "
  6617. 516617,113,5686,2,25,1,121,18,"Yakkho tassa vacanaṃ sutvā bhīto hutvā‘‘ na sakkā imassa maṃsaṃ khādituṃ, upāyena naṃ palāpessāmī’’ ti cintetvā imaṃ gāthamāha– "
  6618. 516618,113,5687,2,4,1,0,0,89.
  6619. 516619,113,5688,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Idañca te ruccati rājaputta, cajesi pāṇaṃ pituno pamokkhā; "
  6620. 516620,113,5689,2,15,1,64,10,"Tasmā hi so tvaṃ taramānarūpo, sambhañja kaṭṭhāni jalehi aggin’’ ti. "
  6621. 516621,113,5690,2,21,1,133,17,"Tattha {jalehī}ti araññaṃ pavisitvā sāradārūni āharitvā aggiṃ jāletvā niddhūme aṅgāre kara, tattha te maṃsaṃ pacitvā khādissāmīti dīpeti. "
  6622. 516622,113,5691,2,8,1,37,6,So tathā katvā tassa santikaṃ agamāsi.
  6623. 516623,113,5691,9,15,1,45,6,Taṃ kāraṇaṃ pakāsento satthā itaraṃ gāthamāha–
  6624. 516624,113,5692,2,4,1,0,0,90.
  6625. 516625,113,5693,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Tato have dhitimā rājaputto, dāruṃ samāharitvā mahantamaggiṃ; "
  6626. 516626,113,5694,2,11,1,55,6,"Santīpayitvā paṭivedayittha, ādīpito dāni mahāyamaggī’’ ti. "
  6627. 516627,113,5695,2,35,1,189,25,"Yakkho aggiṃ katvā āgataṃ kumāraṃ oloketvā‘‘ ayaṃ purisasīho, maraṇāpissa bhayaṃ natthi, mayā ettakaṃ kālaṃ evaṃ nibbhayo nāma na diṭṭhapubbo’’ ti lomahaṃsajāto kumāraṃ punappunaṃ olokento nisīdi. "
  6628. 516628,113,5695,36,41,1,36,5,Kumāro tassa kiriyaṃ disvā gāthamāha–
  6629. 516629,113,5696,2,4,1,0,0,91.
  6630. 516630,113,5697,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Khādajja maṃ dāni pasayhakāri, kiṃ maṃ muhuṃ pekkhasi haṭṭhalomo; "
  6631. 516631,113,5698,2,16,1,66,10,"Tathā tathā tuyhamahaṃ karomi, yathā yathā maṃ chādayamāno adesī’’ ti. "
  6632. 516632,113,5699,2,6,1,26,4,Tattha muhun ti punappunaṃ.
  6633. 516633,113,5699,7,33,1,161,23,"Tathā tathā tuyhamahan ti ahaṃ tuyhaṃ tathā tathā vacanaṃ karomi, idāni kiṃ karissāmi, yathā yathā maṃ chādayamāno rocayamāno adesi khādissasi, tasmā khādajja manti. "
  6634. 516634,113,5700,2,7,1,38,5,Athassa vacanaṃ sutvā yakkho gāthamāha–
  6635. 516635,113,5701,2,4,1,0,0,92.
  6636. 516636,113,5702,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Ko tādisaṃ arahati khāditāye, dhamme ṭhitaṃ saccavādiṃ vadaññuṃ; "
  6637. 516637,113,5703,2,14,1,66,9,"Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyyā’’ ti. "
  6638. 516638,113,5704,2,56,1,284,39,"Taṃ sutvā kumāro‘‘ sace maṃ na khāditukāmosi, atha kasmā dārūni bhañjāpetvā aggiṃ kāresī’’ ti vatvā‘‘ palāyissati nu kho, noti tava pariggaṇhanatthāyā’’ ti vutte‘‘ tvaṃ idāni maṃ kathaṃ pariggaṇhissasi, yohaṃ tiracchānayoniyaṃ nibbatto sakkassa devarañño attānaṃ pariggaṇhituṃ nādāsin’’ ti vatvā āha– "
  6639. 516639,113,5705,2,4,1,0,0,93.
  6640. 516640,113,5706,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Idañhi so brāhmaṇaṃ maññamāno, saso avāsesi sake sarīre; "
  6641. 516641,113,5707,2,13,1,60,8,"Teneva so candimā devaputto, sasatthuto kāmaduhajja yakkhā’’ ti. "
  6642. 516642,113,5708,2,37,1,172,25,"Tassattho – idañhi so sasapaṇḍito‘‘ brāhmaṇo eso’’ ti brāhmaṇaṃ maññamāno‘‘ ajja imaṃ sarīraṃ khāditvā idheva vasā’’ ti evaṃ sake sarīre attano sarīraṃ dātuṃ avāsesi, vasāpesīti attho. "
  6643. 516643,113,5708,38,42,1,32,3,Sarīrañcassa bhakkhatthāya adāsi.
  6644. 516644,113,5708,43,50,1,65,7,Sakko pabbatarasaṃ pīḷetvā ādāya candamaṇḍale sasalakkhaṇaṃ akāsi.
  6645. 516645,113,5708,51,73,1,136,18,Tato paṭṭhāya teneva sasalakkhaṇena so candimā devaputto‘‘ sasī sasī’’ ti evaṃ sasatthuto lokassa kāmaduho pemavaḍḍhano ajja yakkha virocati.
  6646. 516646,113,5708,74,76,1,31,2,Kappaṭṭhiyañhetaṃ pāṭihāriyanti.
  6647. 516647,113,5709,2,10,1,46,6,Taṃ sutvā yakkho kumāraṃ vissajjento gāthamāha–
  6648. 516648,113,5710,2,4,1,0,0,94.
  6649. 516649,113,5711,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Cando yathā rāhumukhā pamutto, virocate pannaraseva bhāṇumā; "
  6650. 516650,113,5712,2,10,1,54,7,"Evaṃ tuvaṃ porisādā pamutto, viroca kappile mahānubhāva; "
  6651. 516651,113,5713,2,14,1,60,9,"Āmodayaṃ pitaraṃ mātarañca, sabbo ca te nandatu ñātipakkho’’ ti. "
  6652. 516652,113,5714,2,6,1,23,3,Tattha {bhāṇumā}ti sūriyo.
  6653. 516653,113,5714,7,29,1,142,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā pannarase rāhumukhā mutto cando vā bhāṇumā vā virocati, evaṃ tvampi mama santikā mutto kapilaraṭṭhe viroca mahānubhāvāti. "
  6654. 516654,113,5714,30,33,1,17,2,{Nandatū}ti tussatu.
  6655. 516655,113,5715,2,6,1,37,4,Gaccha mahāvīrāti mahāsattaṃ uyyojesi.
  6656. 516656,113,5715,7,41,1,167,25,"Sopi taṃ nibbisevanaṃ katvā pañca sīlāni datvā‘‘ yakkho nu kho esa, no’’ ti pariggaṇhanto‘‘ yakkhānaṃ akkhīni rattāni honti animmisāni ca, chāyā na paññāyati, acchambhitā honti. "
  6657. 516657,113,5715,42,47,1,24,4,"Nāyaṃ yakkho, manusso eso. "
  6658. 516658,113,5715,48,55,1,47,7,Mayhaṃ pitu kira tayo bhātaro yakkhiniyā gahitā.
  6659. 516659,113,5715,56,146,1,454,64,"Tesu etāya dve khāditā bhavissanti, eko puttasinehena paṭijaggito bhavissati, iminā tena bhavitabbaṃ, imaṃ netvā mayhaṃ pitu ācikkhitvā rajje patiṭṭhāpessāmī’’ ti cintetvā‘‘ ehi ambho, na tvaṃ yakkho, pitu me jeṭṭhabhātikosi, ehi mayā saddhiṃ gantvā kulasantake rajje chattaṃ ussāpehī’’ ti vatvā itarena‘‘ nāhaṃ manusso’’ ti vutte‘‘ na tvaṃ mayhaṃ saddahasi, atthi pana so, yassa saddahasī’’ ti pucchitvā‘‘ atthi asukaṭṭhāne dibbacakkhukatāpaso’’ ti vutte taṃ ādāya tattha agamāsi. "
  6660. 516660,113,5715,147,165,1,88,13,Tāpaso te disvāva‘‘ kiṃ karontā pitāputtā araññe carathā’’ ti vatvā tesaṃ ñātibhāvaṃ kathesi .
  6661. 516661,113,5715,166,194,1,157,20,"Porisādo tassa saddahitvā‘‘ tāta, tvaṃ gaccha, ahaṃ ekasmiññeva attabhāve dvidhā jāto, na me rajjenattho, pabbajissāmahan’’ ti tāpasassa santike isipabbajjaṃ pabbaji. "
  6662. 516662,113,5715,195,201,1,40,6,Atha naṃ kumāro vanditvā nagaraṃ agamāsi.
  6663. 516663,113,5715,202,206,1,26,3,Tamatthaṃ pakāsento satthā–
  6664. 516664,113,5716,2,4,1,0,0,95.
  6665. 516665,113,5717,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Tato have dhitimā rājaputto, katañjalī pariyāya porisādaṃ; "
  6666. 516666,113,5718,2,12,1,58,7,"Anuññāto sotthi sukhī arogo, paccāgamā kapilamalīnasattā’’ ti."
  6667. 516667,113,5718,13,13,1,0,0,–
  6668. 516668,113,5719,2,11,1,81,9,Gāthaṃ vatvā tassa nagaraṃ gatassa negamādīhi katakiriyaṃ dassento osānagāthamāha–
  6669. 516669,113,5720,2,4,1,0,0,96.
  6670. 516670,113,5721,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Taṃ negamā jānapadā ca sabbe, hatthārohā rathikā pattikā ca; "
  6671. 516671,113,5722,2,12,1,61,7,"Namassamānā pañjalikā upāgamuṃ, namatthu te dukkarakārakosī’’ ti. "
  6672. 516672,113,5723,2,14,1,51,8,Rājā ‘‘ kumāro kira āgato’’ ti sutvā paccuggamanaṃ akāsi.
  6673. 516673,113,5723,15,20,1,44,5,Kumāro mahājanaparivāro gantvā rājānaṃ vandi.
  6674. 516674,113,5723,21,25,1,18,4,Atha naṃ so pucchi–
  6675. 516675,113,5723,26,37,1,38,6,"‘‘ tāta, kathaṃ tādisā porisādā muttosī’’ ti."
  6676. 516676,113,5723,38,68,1,134,19,"‘‘ Tāta, nāyaṃ yakkho, tumhākaṃ jeṭṭhabhātiko, esa mayhaṃ petteyyo’’ ti sabbaṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ tumhehi mama petteyyaṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  6677. 516677,113,5723,69,78,1,83,9,Rājā taṅkhaṇaññeva bheriṃ carāpetvā mahantena parivārena tāpasānaṃ santikaṃ agamāsi.
  6678. 516678,113,5723,79,91,1,126,12,Mahātāpaso tassa yakkhiniyā ānetvā akhāditvā positakāraṇañca yakkhābhāvakāraṇañca tesaṃ ñātibhāvañca sabbaṃ vitthārato kathesi.
  6679. 516679,113,5723,92,105,1,37,7,"Rājā‘‘ ehi, bhātika, rajjaṃ kārehī’’ ti āha."
  6680. 516680,113,5723,106,113,1,16,3,‘‘ Alaṃ mahārājā’’ ti.
  6681. 516681,113,5723,114,130,1,73,11,"‘‘ Tena hi etha uyyāne vasissatha, ahaṃ vo catūhi paccayehi upaṭṭhahissāmī’’ ti?"
  6682. 516682,113,5723,131,139,1,24,4,‘‘ Na āgacchāmi mahārājā’’ ti.
  6683. 516683,113,5723,140,159,1,185,19,Rājā tesaṃ assamapadato avidūre ekaṃ pabbatantaraṃ bandhitvā mahantaṃ taḷākaṃ kāretvā kedāre sampādetvā mahaḍḍhakulasahassaṃ ānetvā mahāgāmaṃ nivāsetvā tāpasānaṃ bhikkhācāraṃ paṭṭhapesi.
  6684. 516684,113,5723,160,166,1,40,5,So gāmo cūḷakammāsadammanigamo nāma jāto.
  6685. 516685,113,5723,167,174,1,84,6,Sutasomamahāsattena porisādassa damitapadeso pana mahākammāsadammanigamoti veditabbo.
  6686. 516686,113,5724,2,15,1,131,12,"Satthā idaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakatthero sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6687. 516687,113,5724,16,37,1,156,16,"Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, tāpaso sāriputto, porisādo aṅgulimālo, kaniṭṭhā uppalavaṇṇā, aggamahesī rāhulamātā, alīnasattukumāro pana ahameva ahosinti. "
  6688. 516688,113,5725,2,4,1,29,2,Jayaddisajātakavaṇṇanā tatiyā.
  6689. 516689,113,5727,2,7,1,22,2,[ 514]4. Chaddantajātakavaṇṇanā
  6690. 516690,113,5728,2,14,1,84,11,Kiṃ nu {socasī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ daharabhikkhuniṃ ārabbha kathesi.
  6691. 516691,113,5728,15,54,1,358,34,Sā kira sāvatthiyaṃ kuladhītā gharāvāse ādīnavaṃ disvā sāsane pabbajitvā ekadivasaṃ bhikkhunīhi saddhiṃ dhammasavanāya gantvā alaṅkatadhammāsane nisīditvā dhammaṃ desentassa dasabalassa aparimāṇapuññapabhāvābhinibbattaṃ uttamarūpasampattiyuttaṃ attabhāvaṃ oloketvā‘‘ pariciṇṇapubbā nu kho me bhavasmiṃ vicarantiyā imassa mahāpurisassa pādaparicārikā’’ ti cintesi.
  6692. 516692,113,5728,55,59,1,44,4,Athassā taṅkhaṇaññeva jātissarañāṇaṃ uppajji–
  6693. 516693,113,5728,60,71,1,74,7,‘‘ chaddantavāraṇakāle ahaṃ imassa mahāpurisassa pādaparicārikā bhūtapubbā’’ ti.
  6694. 516694,113,5728,72,77,1,47,5,Athassā sarantiyā mahantaṃ pītipāmojjaṃ uppajji.
  6695. 516695,113,5728,78,84,1,46,6,Sā pītivegena mahāhasitaṃ hasitvā puna cintesi–
  6696. 516696,113,5728,85,108,1,144,16,"‘‘ pādaparicārikā nāma sāmikānaṃ hitajjhāsayā appakā, ahitajjhāsayāva bahutarā, hitajjhāsayā nu kho ahaṃ imassa mahāpurisassa ahosiṃ, ahitajjhāsayā’’ ti. "
  6697. 516697,113,5728,109,132,1,189,19,Sā anussaramānā‘‘ ahaṃ appamattakaṃ dosaṃ hadaye ṭhapetvā vīsaratanasatikaṃ chaddantamahāgajissaraṃ sonuttaraṃ nāma nesādaṃ pesetvā visapītasallena vijjhāpetvā jīvitakkhayaṃ pāpesin’’ ti addasa.
  6698. 516698,113,5728,133,148,1,108,13,"Athassā soko udapādi, hadayaṃ uṇhaṃ ahosi, sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī assasitvā passasitvā mahāsaddena parodi. "
  6699. 516699,113,5728,149,193,1,209,31,"Taṃ disvā satthā sitaṃ pātu karitvā‘‘ ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ ti bhikkhusaṅghena puṭṭho‘‘ bhikkhave, ayaṃ daharabhikkhunī pubbe mayi kataṃ aparādhaṃ saritvā rodatī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6700. 516700,113,5729,2,12,1,102,9,Atīte himavantapadese chaddantadahaṃ upanissāya aṭṭhasahassā hatthināgā vasiṃsu iddhimantā vehāsaṅgamā.
  6701. 516701,113,5729,13,24,1,88,10,"Tadā bodhisatto jeṭṭhakavāraṇassa putto hutvā nibbatti, so sabbaseto ahosi rattamukhapādo. "
  6702. 516702,113,5729,25,31,1,73,6,So aparabhāge vuddhippatto aṭṭhāsītihatthubbedho ahosi vīsaratanasatāyāmo.
  6703. 516703,113,5729,32,36,1,59,4,Aṭṭhapaṇṇāsahatthāya rajatadāmasadisāya soṇḍāya samannāgato.
  6704. 516704,113,5729,37,46,1,98,9,Dantā panassa parikkhepato pannarasahatthā ahesuṃ dīghato tiṃsahatthā chabbaṇṇaraṃsīhi samannāgatā.
  6705. 516705,113,5729,47,56,1,73,8,"So aṭṭhannaṃ nāgasahassānaṃ jeṭṭhako ahosi, pañcasate paccekabuddhe pūjesi. "
  6706. 516706,113,5729,57,66,1,60,7,"Tassa dve aggamahesiyo ahesuṃ– cūḷasubhaddā, mahāsubhaddā cāti. "
  6707. 516707,113,5729,67,71,1,55,4,Nāgarājā aṭṭhanāgasahassaparivāro kañcanaguhāyaṃ vasati.
  6708. 516708,113,5729,72,81,1,65,9,So pana chaddantadaho āyāmato ca vitthārato ca paṇṇāsayojano hoti.
  6709. 516709,113,5729,82,120,1,391,33,"Tassa majjhe dvādasayojanappamāṇe ṭhāne sevālo vā paṇakaṃ vā natthi, maṇikkhandhavaṇṇaudakameva santiṭṭhati, tadanantaraṃ yojanavitthataṃ suddhaṃ kallahāravanaṃ, taṃ udakaṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ, tadanantaraṃ yojanavitthatameva suddhaṃ nīluppalavanaṃ taṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ, tato yojanayojanavitthatāneva rattuppalasetuppalarattapadumasetapadumakumudavanāni purimaṃ purimaṃ parikkhipitvā ṭhitāni. "
  6710. 516710,113,5729,121,135,1,141,14,Imesaṃ pana sattannaṃ vanānaṃ anantaraṃ sabbesampi tesaṃ kallahārādivanānaṃ vasena omissakavanaṃ yojanavitthatameva tāni parikkhipitvā ṭhitaṃ.
  6711. 516711,113,5729,136,154,1,230,16,"Tadanantaraṃ nāgānaṃ kaṭippamāṇe udake yojanavitthatameva rattasālivanaṃ, tadanantaraṃ udakapariyante yojanavitthatameva nīlapītalohitaodātasurabhisukhumakusumasamākiṇṇaṃ khuddakagacchavanaṃ, iti imāni dasa vanāni yojanavitthatāneva. "
  6712. 516712,113,5729,155,200,1,366,31,"Tato khuddakarājamāsamahārājamāsamuggavanaṃ, tadanantaraṃ tipusaelālukalābukumbhaṇḍavallivanāni, tato pūgarukkhappamāṇaṃ ucchuvanaṃ, tato hatthidantappamāṇaphalaṃ kadalivanaṃ , tato sālavanaṃ, tadanantaraṃ cāṭippamāṇaphalaṃ panasavanaṃ, tato madhuraphalaṃ ciñcavanaṃ, tato ambavanaṃ, tato kapiṭṭhavanaṃ, tato omissako mahāvanasaṇḍo, tato veḷuvanaṃ, ayamassa tasmiṃ kāle sampatti. "
  6713. 516713,113,5729,201,206,1,63,5,Saṃyuttaṭṭhakathāyaṃ pana idāni pavattamānasampattiyeva kathitā.
  6714. 516714,113,5730,2,8,1,48,6,Veḷuvanaṃ pana parikkhipitvā satta pabbatā ṭhitā.
  6715. 516715,113,5730,9,39,1,225,24,"Tesaṃ bāhirantato paṭṭhāya paṭhamo cūḷakāḷapabbato nāma, dutiyo mahākāḷapabbato nāma, tato udakapabbato nāma, tato candimapassapabbato nāma, tato sūriyapassapabbato nāma, tato maṇipassapabbato nāma, sattamo suvaṇṇapassapabbato nāma. "
  6716. 516716,113,5730,40,49,1,86,9,So ubbedhato sattayojaniko chaddantadahaṃ parikkhipitvā pattassa mukhavaṭṭi viya ṭhito.
  6717. 516717,113,5730,50,62,1,110,11,"Tassa abbhantarimaṃ passaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ, tato nikkhantena obhāsena chaddantadaho samuggatabālasūriyo viya hoti. "
  6718. 516718,113,5730,63,93,1,213,24,"Bāhirapabbatesu pana eko ubbedhato chayojaniko, eko pañca, eko cattāri, eko tīṇi, eko dve, eko yojaniko, evaṃ sattapabbataparikkhittassa pana tassa dahassa pubbuttarakaṇṇe udakavātappaharaṇokāse mahānigrodharukkho atthi. "
  6719. 516719,113,5730,94,132,1,316,32,"Tassa khandho parikkhepato pañcayojaniko, ubbedhato sattayojaniko, catūsu disāsu catasso sākhā chayojanikā, uddhaṃ uggatasākhāpi chayojanikāva, iti so mūlato paṭṭhāya ubbedhena terasayojaniko, sākhānaṃ orimantato yāva pārimantā dvādasayojaniko, aṭṭhahi pārohasahassehi paṭimaṇḍito muṇḍamaṇipabbato viya vilāsamāno tiṭṭhati. "
  6720. 516720,113,5730,133,140,1,96,7,Chaddantadahassa pana pacchimadisābhāge suvaṇṇapassapabbate dvādasayojanikā kañcanaguhā tiṭṭhati.
  6721. 516721,113,5730,141,149,1,89,8,Chaddanto nāma nāgarājā vassāratte hemante aṭṭhasahassanāgaparivuto kañcanaguhāyaṃ vasati.
  6722. 516722,113,5730,150,156,1,74,6,Gimhakāle udakavātaṃ sampaṭicchamāno mahānigrodhamūle pārohantare tiṭṭhatī.
  6723. 516723,113,5731,2,14,1,75,8,Athassa ekadivasaṃ‘‘ mahāsālavanaṃ pupphitan’’ ti taruṇanāgā āgantvā ārocayiṃsu.
  6724. 516724,113,5731,15,32,1,98,12,So saparivāro‘‘ sālakīḷaṃ kīḷissāmī’’ ti sālavanaṃ gantvā ekaṃ supupphitaṃ sālarukkhaṃ kumbhena pahari.
  6725. 516725,113,5731,33,46,1,120,12,"Tadā cūḷasubhaddā paṭivātapasse ṭhitā, tassā sarīre sukkhadaṇḍakamissakāni purāṇapaṇṇāni ceva tambakipillikāni ca patiṃsu. "
  6726. 516726,113,5731,47,55,1,80,7,"Mahāsubhaddā adhovātapasse ṭhitā, tassā sarīre pupphareṇukiñjakkhapattāni patiṃsu. "
  6727. 516727,113,5731,56,87,1,216,23,"Cūḷasubhaddā‘‘ ayaṃ nāgarājā attano piyabhariyāya upari pupphareṇukiñjakkhapattāni pātesi, mama sarīre sukkhadaṇḍakamissāni purāṇapaṇṇāni ceva tambakipillikāni ca pātesi, hotu, kātabbaṃ jānissāmī’’ ti mahāsatte veraṃ bandhi. "
  6728. 516728,113,5732,2,9,1,69,7,Aparampi divasaṃ nāgarājā saparivāro nhānatthāya chaddantadahaṃ otari.
  6729. 516729,113,5732,10,21,1,82,10,Atha dve taruṇanāgā soṇḍāhi usirakalāpe gahetvā kelāsakūṭaṃ majjantā viya nhāpesuṃ.
  6730. 516730,113,5732,22,28,1,43,6,Tasmiṃ nhatvā uttiṇṇe dve kareṇuyo nhāpesuṃ.
  6731. 516731,113,5732,29,34,1,44,5,Tāpi uttaritvā mahāsattassa santike aṭṭhaṃsu.
  6732. 516732,113,5732,35,52,1,168,17,Tato aṭṭhasahassanāgāsaraṃ otaritvā udakakīḷaṃ kīḷitvā sarato nānāpupphāni āharitvā rajatathūpaṃ alaṅkarontā viya mahāsattaṃ alaṅkaritvā pacchā dve kareṇuyo alaṅkariṃsu.
  6733. 516733,113,5732,53,64,1,94,11,Atheko hatthī sare vicaranto sattuddayaṃ nāma mahāpadumaṃ labhitvā āharitvā mahāsattassa adāsi.
  6734. 516734,113,5732,65,75,1,76,10,So taṃ soṇḍāya gahetvā reṇuṃ kumbhe okiritvā jeṭṭhakāya mahāsubhaddāya adāsi.
  6735. 516735,113,5732,76,98,1,117,17,"Taṃ disvā itarā‘‘ idampi sattuddayaṃ mahāpadumaṃ attano piyabhariyāya eva adāsi, na mayhan’’ ti punapi tasmiṃ veraṃ bandhi. "
  6736. 516736,113,5733,2,67,1,551,59,"Athekadivasaṃ bodhisatte madhuraphalāni ceva bhisamuḷālāni ca pokkharamadhunā yojetvā pañcasate paccekabuddhe bhojente cūḷasubhaddā attanā laddhaphalāphalaṃ paccekabuddhānaṃ datvā‘‘ bhante, ito cavitvā maddarājakule nibbattitvā subhaddā nāma rājakaññā hutvā vayappattā bārāṇasirañño aggamahesibhāvaṃ patvā tassa piyā manāpā taṃ attano ruciṃ kāretuṃ samatthā hutvā tassa ācikkhitvā ekaṃ luddakaṃ pesetvā imaṃ hatthiṃ visapītena sallena vijjhāpetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā chabbaṇṇaraṃsiṃ vissajjente yamakadante āharāpetuṃ samatthā homī’’ ti patthanaṃ ṭhapesi. "
  6737. 516737,113,5733,68,85,1,143,16,"Sā tato paṭṭhāya gocaraṃ aggahetvā sussitvā nacirasseva kālaṃ katvā maddaraṭṭhe rājaaggamahesiyā kucchimhi nibbatti, subhaddātissā nāmaṃ kariṃsu. "
  6738. 516738,113,5733,86,91,1,41,5,Atha naṃ vayappattaṃ bārāṇasirañño adaṃsu.
  6739. 516739,113,5733,92,104,1,95,11,"Sā tassa piyā ahosi manāpā, soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā hutvā jātissarañāṇañca paṭilabhi. "
  6740. 516740,113,5733,105,107,1,10,2,Sā cintesi–
  6741. 516741,113,5733,108,122,1,68,9,"‘‘ samiddhā me patthanā, idāni tassa nāgassa yamakadante āharāpessāmī’’ ti. "
  6742. 516742,113,5733,123,135,1,114,12,Tato sarīraṃ telena makkhetvā kiliṭṭhavatthaṃ nivāsetvā gilānākāraṃ dassetvā sirigabbhaṃ pavisitvā mañcake nipajji.
  6743. 516743,113,5733,136,161,1,130,17,Rājā‘‘ kuhiṃ subhaddā’’ ti vatvā‘‘ gilānā’’ ti sutvā sirigabbhaṃ pavisitvā mañcake nisīditvā tassā piṭṭhiṃ parimajjanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  6744. 516744,113,5734,2,4,1,0,0,97.
  6745. 516745,113,5735,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Kiṃ nu socasinuccaṅgi, paṇḍūsi varavaṇṇini; "
  6746. 516746,113,5736,2,10,1,41,5,"Milāyasi visālakkhi, mālāva parimadditā’’ ti. "
  6747. 516747,113,5737,2,6,1,40,3,Tattha {anuccaṅgī}ti kañcanasannibhasarīre.
  6748. 516748,113,5737,7,14,1,57,6,Mālāva {parimadditā}ti hatthehi parimadditā padumamālā viya.
  6749. 516749,113,5738,2,7,1,29,5,Taṃ sutvā sā itaraṃ gāthamāha–
  6750. 516750,113,5739,2,4,1,0,0,98.
  6751. 516751,113,5740,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Dohaḷo me mahārāja, supinantenupajjhagā; "
  6752. 516752,113,5741,2,12,1,41,7,"Na so sulabharūpova, yādiso mama dohaḷo’’ ti. "
  6753. 516753,113,5742,2,31,1,174,25,"Tattha na {so}ti yādiso mama supinantenupajjhagā supine passantiyā mayā diṭṭho dohaḷo, so sulabharūpo viya na hoti, dullabho so, mayhaṃ pana taṃ alabhantiyā jīvitaṃ natthīti avaca. "
  6754. 516754,113,5743,2,6,1,24,4,Taṃ sutvā rājā gāthamāha–
  6755. 516755,113,5744,2,4,1,0,0,99.
  6756. 516756,113,5745,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Ye keci mānusā kāmā, idha lokamhi nandane; "
  6757. 516757,113,5746,2,14,1,47,9,"Sabbe te pacurā mayhaṃ, ahaṃ te dammi dohaḷan’’ ti. "
  6758. 516758,113,5747,2,7,1,28,4,Tattha {pacurā}ti bahū sulabhā.
  6759. 516759,113,5748,2,39,1,173,26,"Taṃ sutvā devī,‘‘ mahārāja, dullabho mama dohaḷo, na taṃ idāni kathemi, yāvattakā pana te vijite luddā, te sabbe sannipātetha , tesaṃ majjhe kathessāmī’’ ti dīpentī anantaraṃ gāthamāha– "
  6760. 516760,113,5749,2,4,1,0,0,100.
  6761. 516761,113,5750,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Luddā deva samāyantu, ye keci vijite tava; "
  6762. 516762,113,5751,2,11,1,42,6,"Etesaṃ ahamakkhissaṃ, yādiso mama dohaḷo’’ ti. "
  6763. 516763,113,5752,2,27,1,136,16,"Rājā ‘‘ sādhū’’ ti sirigabbhā nikkhamitvā‘‘ yāvatikā tiyojanasatike kāsikaraṭṭhe luddā, tesaṃ sannipātatthāya bheriṃ carāpethā’’ ti amacce āṇāpesi. "
  6764. 516764,113,5752,28,31,1,15,3,Te tathā akaṃsu.
  6765. 516765,113,5752,32,43,1,101,10,Nacirasseva kāsiraṭṭhavāsino luddā yathābalaṃ paṇṇākāraṃ gahetvā āgantvā āgatabhāvaṃ rañño ārocāpesuṃ .
  6766. 516766,113,5752,44,48,1,36,4,Te sabbepi saṭṭhisahassamattā ahesuṃ.
  6767. 516767,113,5752,49,62,1,99,13,Rājā tesaṃ āgatabhāvaṃ ñatvā vātapāne ṭhito hatthaṃ pasāretvā tesaṃ āgatabhāvaṃ deviyā kathento āha–
  6768. 516768,113,5753,2,4,1,0,0,101.
  6769. 516769,113,5754,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ime te luddakā devi, katahatthā visāradā; "
  6770. 516770,113,5755,2,12,1,45,7,"Vanaññū ca migaññū ca, mamatthe cattajīvitā’’ ti. "
  6771. 516771,113,5756,2,12,1,44,8,"Tattha ime teti ye tvaṃ sannipātāpesi, ime te. "
  6772. 516772,113,5756,13,18,1,59,5,Katahatthāti vijjhanachedanesu katahatthā kusalā susikkhitā.
  6773. 516773,113,5756,19,21,1,19,2,Visāradāti nibbhayā.
  6774. 516774,113,5756,22,31,1,49,9,Vanaññū ca migaññū cāti vanāni ca mige ca jānanti.
  6775. 516775,113,5756,32,43,1,74,9,"Mamattheti sabbepi cete mamatthe cattajīvitā, yamahaṃ icchāmi, taṃ karontīti. "
  6776. 516776,113,5757,2,9,1,44,7,Taṃ sutvā devī te āmantetvā itaraṃ gāthamāha–
  6777. 516777,113,5758,2,4,1,0,0,102.
  6778. 516778,113,5759,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Luddaputtā nisāmetha, yāvantettha samāgatā; "
  6779. 516779,113,5760,2,9,1,43,6,"Chabbisāṇaṃ gajaṃ setaṃ, addasaṃ supine ahaṃ; "
  6780. 516780,113,5761,2,13,1,47,8,"Tassa dantehi me attho, alābhe natthi jīvitan’’ ti. "
  6781. 516781,113,5762,2,5,1,26,3,Tattha nisāmethāti suṇātha.
  6782. 516782,113,5762,6,8,1,30,2,Chabbisāṇanti chabbaṇṇavisāṇaṃ.
  6783. 516783,113,5763,2,6,1,27,4,Taṃ sutvā luddaputtā āhaṃsu–
  6784. 516784,113,5764,2,4,1,0,0,103.
  6785. 516785,113,5765,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Na no pitūnaṃ na pitāmahānaṃ, diṭṭho suto kuñjaro chabbisāṇo; "
  6786. 516786,113,5766,2,14,1,58,8,"Yamaddasā supine rājaputtī, akkhāhi no yādiso hatthināgo’’ ti. "
  6787. 516787,113,5767,2,6,1,39,4,Tattha pitūnanti karaṇatthe sāmivacanaṃ.
  6788. 516788,113,5767,7,35,1,174,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– devi neva amhākaṃ pitūhi, na pitāmahehi evarūpo kuñjaro diṭṭhapubbo, pageva amhehi, tasmā attanā diṭṭhalakkhaṇavasena akkhāhi no, yādiso tayā diṭṭho hatthināgoti. "
  6789. 516789,113,5768,2,6,1,28,3,Anantaragāthāpi teheva vuttā–
  6790. 516790,113,5769,2,4,1,0,0,104.
  6791. 516791,113,5770,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo; "
  6792. 516792,113,5771,2,13,1,63,8,"Katamaṃ disaṃ tiṭṭhati nāgarājā, yamaddasā supine chabbisāṇan’’ ti. "
  6793. 516793,113,5772,2,5,1,20,3,Tattha disāti disāsu.
  6794. 516794,113,5772,6,11,1,40,5,Katamanti etāsu disāsu katamāya disāyāti.
  6795. 516795,113,5773,2,53,1,482,46,Evaṃ vutte subhaddā sabbe ludde oloketvā tesaṃ antare patthaṭapādaṃ bhattapuṭasadisajaṅghaṃ mahājāṇukaṃ mahāphāsukaṃ bahalamassutambadāṭhikaṃ nibbiddhapiṅgalaṃ dussaṇṭhānaṃ bībhacchaṃ sabbesaṃ matthakamatthakena paññāyamānaṃ mahāsattassa pubbaveriṃ sonuttaraṃ nāma nesādaṃ disvā‘‘ esa mama vacanaṃ kātuṃ sakkhissatī’’ ti rājānaṃ anujānāpetvā taṃ ādāya sattabhūmikapāsādassa uparimatalaṃ āruyha uttarasīhapañjaraṃ vivaritvā uttarahimavantābhimukhaṃ hatthaṃ pasāretvā catasso gāthā abhāsi–
  6796. 516796,113,5774,2,4,1,0,0,105.
  6797. 516797,113,5775,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Ito ujuṃ uttariyaṃ disāyaṃ, atikkamma so satta girī brahmante; "
  6798. 516798,113,5776,2,9,1,56,6,"Suvaṇṇapasso nāma girī uḷāro, supupphito kimpurisānuciṇṇo. "
  6799. 516799,113,5777,2,4,1,0,0,106.
  6800. 516800,113,5778,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokaya pabbatapādamūlaṃ; "
  6801. 516801,113,5779,2,9,1,63,5,"Atha dakkhasī meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ aṭṭhasahassapādaṃ. "
  6802. 516802,113,5780,2,4,1,0,0,107.
  6803. 516803,113,5781,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Tatthacchatī kuñjaro chabbisāṇo, sabbaseto duppasaho parebhi; "
  6804. 516804,113,5782,2,8,1,57,5,"Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino. "
  6805. 516805,113,5783,2,4,1,0,0,108.
  6806. 516806,113,5784,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Tiṭṭhanti te tumūlaṃ passasantā, kuppanti vātassapi eritassa; "
  6807. 516807,113,5785,2,15,1,70,10,"Manussabhūtaṃ pana tattha disvā, bhasmaṃ kareyyuṃ nāssa rajopi tassā’’ ti. "
  6808. 516808,113,5786,2,7,1,25,4,Tattha {ito}ti imamhā ṭhānā.
  6809. 516809,113,5786,8,11,1,21,3,Uttariyan ti uttarāya.
  6810. 516810,113,5786,12,19,1,45,6,{Uḷāro}ti mahā itarehi chahi pabbatehi uccataro.
  6811. 516811,113,5786,20,23,1,20,2,{Olokayā}ti ālokeyyāsi.
  6812. 516812,113,5786,24,32,1,81,7,{Tatthacchatī}ti tasmiṃ nigrodhamūle gimhasamaye udakavātaṃ sampaṭicchanto tiṭṭhati.
  6813. 516813,113,5786,33,45,1,90,11,{Duppasaho}ti aññe taṃ upagantvā pasayhakāraṃ kātuṃ samatthā nāma natthīti duppasaho parebhi.
  6814. 516814,113,5786,46,50,1,32,3,{Īsādantā}ti rathīsāya samānadantā.
  6815. 516815,113,5786,51,61,1,108,9,{Vātajavappahārino}ti vātajavena gantvā paccāmitte paharaṇasīlā evarūpā aṭṭhasahassanāgā nāgarājānaṃ rakkhanti.
  6816. 516816,113,5786,62,69,1,68,7,Tumūlan ti bhiṃsanakaṃ mahāsaddānubandhaṃ assāsaṃ muñcantā tiṭṭhanti.
  6817. 516817,113,5786,70,85,1,106,12,"{Eritassā}ti vātapaharitassa yaṃ saddānubandhaṃ eritaṃ calanaṃ kampanaṃ, tassapi kuppanti, evaṃpharusā te nāgā. "
  6818. 516818,113,5786,86,97,1,80,10,{Nāssā}ti tassa nāsavātena viddhaṃsetvā bhasmaṃ katassa tassa rajopi na bhaveyyāti.
  6819. 516819,113,5787,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā sonuttaro maraṇabhayabhīto āha–
  6820. 516820,113,5788,2,4,1,0,0,109.
  6821. 516821,113,5789,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Bahū hime rājakulamhi santi, piḷandhanā jātarūpassa devi; "
  6822. 516822,113,5790,2,11,1,55,7,"Muttā maṇī veḷuriyāmayā ca, kiṃ kāhasi dantapiḷandhanena; "
  6823. 516823,113,5791,2,12,1,62,7,"Māretukāmā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, udāhu ghātessasi luddaputte’’ ti. "
  6824. 516824,113,5792,2,6,1,30,3,Tattha {piḷandhanā}ti ābharaṇāni.
  6825. 516825,113,5792,7,10,1,29,2,{Veḷuriyāmayā}ti veḷuriyamayāni.
  6826. 516826,113,5792,11,18,1,75,6,{Ghātessasī}ti udāhu piḷandhanāpadesena luddaputte ghātāpetukāmāsīti pucchati.
  6827. 516827,113,5793,2,5,1,19,3,Tato devī gāthamāha–
  6828. 516828,113,5794,2,4,1,0,0,110.
  6829. 516829,113,5795,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Sā issitā dukkhitā casmi ludda, uddhañca sussāmi anussarantī; "
  6830. 516830,113,5796,2,14,1,59,9,"Karohi me luddaka etamatthaṃ, dassāmi te gāmavarāni pañcā’’ ti. "
  6831. 516831,113,5797,2,8,1,19,4,Tattha {sā}ti sā ahaṃ.
  6832. 516832,113,5797,9,18,1,62,8,{Anussarantī}ti tena vāraṇena pure mayi kataṃ veraṃ anussaramānā.
  6833. 516833,113,5797,19,31,1,96,11,Dassāmi {te}ti etasmiṃ te atthe nipphādite saṃvacchare satasahassuṭṭhānake pañca gāmavare dadāmīti.
  6834. 516834,113,5798,2,49,1,300,38,"Evañca pana vatvā‘‘ samma luddaputta ahaṃ‘ etaṃ chaddantahatthiṃ mārāpetvā yamakadante āharāpetuṃ samatthā homī’ ti pubbe paccekabuddhānaṃ dānaṃ datvā patthanaṃ paṭṭhapesiṃ, mayā supinantena diṭṭhaṃ nāma natthi, sā pana mayā patthitapatthanā samijjhissati, tvaṃ gacchanto mā bhāyī’’ ti taṃ samassāsetvā pesesi. "
  6835. 516835,113,5798,50,78,1,126,19,"So‘‘ sādhu, ayye’’ ti tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā‘‘ tena hi me pākaṭaṃ katvā tassa vasanaṭṭhānaṃ kathehī’’ ti pucchanto imaṃ gāthamāha– "
  6836. 516836,113,5799,2,4,1,0,0,111.
  6837. 516837,113,5800,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Katthacchatī kattha mupeti ṭhānaṃ, vīthissa kā nhānagatassa hoti; "
  6838. 516838,113,5801,2,14,1,61,9,"Kathañhi so nhāyati nāgarājā, kathaṃ vijānemu gatiṃ gajassā’’ ti. "
  6839. 516839,113,5802,2,7,1,35,4,Tattha {katthacchatī}ti kattha vasati.
  6840. 516840,113,5802,8,17,1,52,7,"Kattha {mupetī}ti kattha upeti, kattha tiṭṭhatīti attho. "
  6841. 516841,113,5802,18,30,1,72,10,"Vīthissa {kā}ti tassa nhānagatassa kā vīthi hoti, kataramaggena so gacchati. "
  6842. 516842,113,5802,31,48,1,112,16,"Kathaṃ vijānemu gatin ti tayā akathite mayaṃ kathaṃ tassa nāgarājassa gatiṃ vijānissāma, tasmā kathehi noti attho. "
  6843. 516843,113,5803,2,14,1,83,10,Tato sā jātissarañāṇena paccakkhato diṭṭhaṭṭhānaṃ tassa ācikkhantī dve gāthā abhāsi–
  6844. 516844,113,5804,2,4,1,0,0,112.
  6845. 516845,113,5805,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Tattheva sā pokkharaṇī adūre, rammā sutitthā ca mahodikā ca; "
  6846. 516846,113,5806,2,10,1,59,7,"Sampupphitā bhamaragaṇānuciṇṇā, ettha hi so nhāyati nāgarājā. "
  6847. 516847,113,5807,2,4,1,0,0,113.
  6848. 516848,113,5808,2,10,1,54,5,"‘ ‘ Sīsaṃ nahātuppalamālabhārī, sabbaseto puṇḍarīkattacaṅgī; "
  6849. 516849,113,5809,2,12,1,65,7,"Āmodamāno gacchati sanniketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddan’’ ti. "
  6850. 516850,113,5810,2,7,1,40,4,Tattha {tatthevā}ti tassa vasanaṭṭhāneyeva.
  6851. 516851,113,5810,8,12,1,38,3,{Pokkharaṇī}ti chaddantadahaṃ sandhāyāha.
  6852. 516852,113,5810,13,24,1,95,10,{Sampupphitā}ti duvidhehi kumudehi tividhehi uppalehi pañcavaṇṇehi ca padumehi samantato pupphitā.
  6853. 516853,113,5810,25,34,1,53,8,Ettha hi {so}ti so nāgarājā ettha chaddantadahe nhāyati.
  6854. 516854,113,5810,35,42,1,71,6,{Uppalamālabhārī}ti uppalādīnaṃ jalajathalajānaṃ pupphānaṃ mālaṃ dhārento.
  6855. 516855,113,5810,43,49,1,68,5,{Puṇḍarīkattacaṅgī}ti puṇḍarīkasadisatacena odātena aṅgena samannāgato.
  6856. 516856,113,5810,50,53,1,27,2,{Āmodamāno}ti āmoditapamodito.
  6857. 516857,113,5810,54,58,1,34,4,Sanniketan ti attano vasanaṭṭhānaṃ.
  6858. 516858,113,5810,59,72,1,115,12,{Purakkhatvā}ti sabbabhaddaṃ nāma mahesiṃ purato katvā aṭṭhahi nāgasahassehi parivuto attano vasanaṭṭhānaṃ gacchatīti.
  6859. 516859,113,5811,2,21,1,93,14,"Taṃ sutvā sonuttaro‘‘ sādhu ayye, ahaṃ taṃ vāraṇaṃ māretvā tassa dante āharissāmī’’ ti sampaṭicchi. "
  6860. 516860,113,5811,22,83,1,475,45,"Athassa sā tuṭṭhā sahassaṃ datvā‘‘ gehaṃ tāva gaccha, ito sattāhaccayena tattha gamissasī’’ ti taṃ uyyojetvā kammāre pakkosāpetvā‘‘ tātā amhākaṃ vāsipharasu-kuddāla-nikhādana-muṭṭhikaveḷugumbacchedana-sattha-tiṇalāyana-asilohadaṇḍakakacakhāṇuka- ayasiṅghāṭakehi attho, sabbaṃ sīghaṃ katvā āharathā’’ ti āṇāpetvā cammakāre pakkosāpetvā‘‘ tātā amhākaṃ kumbhabhāragāhitaṃ cammabhastaṃ kātuṃ vaṭṭati, cammayottavarattahatthipādaupāhanacammachattehipi no attho, sabbaṃ sīghaṃ katvā āharathā’’ ti āṇāpesi. "
  6861. 516861,113,5811,84,93,1,51,8,Te ubhopi sabbāni tāni sīghaṃ katvā āharitvā adaṃsu.
  6862. 516862,113,5811,94,113,1,171,18,"Sā tassa pātheyyaṃ saṃvidahitvā araṇisahitaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ upakaraṇañca baddhasattumādiṃ katvā pātheyyañca cammabhastāyaṃ pakkhipi, taṃ sabbampi kumbhabhāramattaṃ ahosi. "
  6863. 516863,113,5812,2,12,1,82,10,Sonuttaropi attano parivacchaṃ katvā sattame divase āgantvā deviṃ vanditvā aṭṭhāsi.
  6864. 516864,113,5812,13,31,1,79,13,"Atha naṃ sā‘‘ niṭṭhitaṃ te samma sabbūpakaraṇaṃ, imaṃ tāva pasibbakaṃ gaṇhā’’ ti āha. "
  6865. 516865,113,5812,32,51,1,140,16,"So pana mahāthāmo pañcannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhāreti, tasmā tambūlapasibbakaṃ viya ukkhipitvā upakacchantare ṭhapetvā rittahattho viya aṭṭhāsi. "
  6866. 516866,113,5812,52,61,1,84,9,Subhaddā luddassa puttadārānaṃ paribbayaṃ datvā rañño ācikkhitvā sonuttaraṃ uyyojesi.
  6867. 516867,113,5812,62,213,1,1543,149,"Sopi rājānañca deviñca vanditvā rājanivesanā oruyha rathe ṭhatvā mahantena parivārena nagarā nikkhamitvā gāmanigamajanapadaparamparāya paccantaṃ patvā jānapade nivattetvā paccantavāsīhi saddhiṃ araññaṃ pavisitvā manussapathaṃ atikkamma paccantavāsinopi nivattetvā ekakova gacchanto tiṃsayojanaṃ patvā paṭhamaṃ dabbagahanaṃ kāsagahanaṃ tiṇagahanaṃ tulasigahanaṃ saragahanaṃ tirivacchagahananti cha gahanāni, kaṇṭakaveḷugumbagahanāni vettagahanaṃ omissakagahanaṃ naḷagahanaṃ saragahanasadisaṃ uragenapi dubbinivijjhaṃ ghanavanagahanaṃ rukkhagahanaṃ veḷugahanaṃ aparampi veḷugumbagahanaṃ kalalagahanaṃ udakagahanaṃ pabbatagahananti aṭṭhārasa gahanāni paṭipāṭiyā patvā dabbagahanādīni asitena lāyitvā tulasigahanādīni veḷugumbacchedanasatthena chinditvā rukkhe pharasunā koṭṭetvā atimahante rukkhe nikhādanena vijjhitvā maggaṃ karonto veḷuvane nisseṇiṃ katvā veḷugumbaṃ āruyha veḷuṃ chinditvā aparassa veḷugumbassa upari pātetvā veḷugumbamatthakena gantvā kalalagahane sukkharukkhapadaraṃ attharitvā tena gantvā aparaṃ attharitvā itaraṃ ukkhipitvā puna purato attharanto taṃ atikkamitvā udakagahane doṇiṃ katvā tāya udakagahanaṃ taritvā pabbatapāde ṭhatvā ayasiṅghāṭakaṃ yottena bandhitvā uddhaṃ khipitvā pabbate laggāpetvā yottenāruyha vajiraggena lohadaṇḍena pabbataṃ vijjhitvā khāṇukaṃ koṭṭetvā tattha ṭhatvā siṅghāṭakaṃ ākaḍḍhitvā puna upari laggāpetvā tattha ṭhito cammayottaṃ olambetvā taṃ ādāya otaritvā heṭṭhimakhāṇuke bandhitvā vāmahatthena yottaṃ gahetvā dakkhiṇahatthena muggaraṃ ādāya yottaṃ paharitvā khāṇukaṃ nīharitvā puna abhiruhati. "
  6868. 516868,113,5812,214,237,1,261,23,Etenupāyena pabbatamatthakaṃ abhiruyha parato otaranto purimanayeneva paṭhamaṃ pabbatamatthake khāṇukaṃ koṭṭetvā cammapasibbake yottaṃ bandhitvā khāṇuke veṭhetvā sayaṃ antopasibbake nisīditvā makkaṭakānaṃ makkaṭasuttavissajjanākārena yottaṃ viniveṭhento otarati.
  6869. 516869,113,5812,238,245,1,65,7,Cammachattena vātaṃ gāhāpetvā sakuṇo viya otaratītipi vadantiyeva.
  6870. 516870,113,5813,2,24,1,202,21,Evaṃ tassa subhaddāya vacanaṃ ādāya nagarā nikkhamitvā sattarasa gahanāni atikkamitvā pabbatagahanaṃ patvā tatrāpi cha pabbate atikkamitvā suvaṇṇapassapabbatamatthakaṃ āruḷhabhāvaṃ āvikaronto satthā āha–
  6871. 516871,113,5814,2,4,1,0,0,114.
  6872. 516872,113,5815,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Tattheva so uggahetvāna vākyaṃ, ādāya tūṇiñca dhanuñca luddo; "
  6873. 516873,113,5816,2,11,1,62,8,"Vituriyati satta girī brahante, suvaṇṇapassaṃ nāma giriṃ uḷāraṃ. "
  6874. 516874,113,5817,2,4,1,0,0,115.
  6875. 516875,113,5818,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokayī pabbatapādamūlaṃ; "
  6876. 516876,113,5819,2,7,1,61,4,"Tatthaddasā meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ aṭṭhasahassapādaṃ. "
  6877. 516877,113,5820,2,4,1,0,0,116.
  6878. 516878,113,5821,2,12,1,62,7,"‘ ‘ Tatthaddasā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, sabbasetaṃ duppasahaṃ parebhi; "
  6879. 516879,113,5822,2,8,1,57,5,"Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino. "
  6880. 516880,113,5823,2,4,1,0,0,117.
  6881. 516881,113,5824,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Tatthaddasā pokkharaṇiṃ adūre, rammaṃ sutitthañca mahodikañca; "
  6882. 516882,113,5825,2,10,1,62,7,"Sampupphitaṃ bhamaragaṇānuciṇṇaṃ, yattha hi so nhāyati nāgarājā. "
  6883. 516883,113,5826,2,4,1,0,0,118.
  6884. 516884,113,5827,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Disvāna nāgassa gatiṃ ṭhitiñca, vīthissayā nhānagatassa hoti; "
  6885. 516885,113,5828,2,10,1,53,5,"Opātamāgacchi anariyarūpo, payojito cittavasānugāyā’’ ti. "
  6886. 516886,113,5829,2,41,1,254,30,"Tattha {so}ti, bhikkhave, so luddo tattheva sattabhūmikapāsādatale ṭhitāya tassā subhaddāya vacanaṃ uggahetvā saratūṇiñca mahādhanuñca ādāya pabbatagahanaṃ patvā‘‘ kataro nu kho suvaṇṇapassapabbato nāmā’’ ti satta mahāpabbate vituriyati, tasmiṃ kāle tuleti tīreti. "
  6887. 516887,113,5829,42,59,1,83,13,So evaṃ tīrento suvaṇṇapassaṃ nāma giriṃ uḷāraṃ disvā‘‘ ayaṃ so bhavissatī’’ ti cintesi.
  6888. 516888,113,5829,60,71,1,97,10,{Olokayī}ti taṃ kinnarānaṃ bhavanabhūtaṃ pabbataṃ āruyha subhaddāya dinnasaññāvasena heṭṭhā olokesi.
  6889. 516889,113,5829,72,80,1,64,7,{Tatthā}ti tasmiṃ pabbatapādamūle avidūreyeva taṃ nigrodhaṃ addasa.
  6890. 516890,113,5830,2,7,1,41,4,{Tatthā}ti tasmiṃ nigrodharukkhamūle ṭhitaṃ.
  6891. 516891,113,5830,8,21,1,94,11,"{Tatthā}ti tattheva antopabbate tassa nigrodhassāvidūre yattha so nhāyati, taṃ pokkharaṇiṃ addasa. "
  6892. 516892,113,5830,22,68,1,333,36,"{Disvānā}ti suvaṇṇapassapabbatā oruyha hatthīnaṃ gatakāle hatthipādaupāhanaṃ āruyha tassa nāgarañño gataṭṭhānaṃ nibaddhavasanaṭṭhānaṃ upadhārento‘‘ iminā maggena gacchati, idha nhāyati, nhatvā uttiṇṇo, idha tiṭṭhatī’’ ti sabbaṃ disvā ahirikabhāvena anariyarūpo tāya cittavasānugāya payojito, tasmā opātaṃ āgacchi paṭipajji, āvāṭaṃ khaṇīti attho. "
  6893. 516893,113,5831,2,4,1,22,2,Tatrāyaṃ anupubbikathā–
  6894. 516894,113,5831,5,103,1,822,90,‘‘ so kira mahāsattassa vasanokāsaṃ sattamāsādhikehi sattahi saṃvaccharehi sattahi ca divasehi patvā vuttanayeneva tassa vasanokāsaṃ sallakkhetvā‘‘ idha āvāṭaṃ khaṇitvā tasmiṃ ṭhito vāraṇādhipatiṃ visapītena sallena vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpessāmī’’ ti vavatthapetvā araññaṃ pavisitvā thambhādīnaṃ atthāya rukkhe chinditvā dabbasambhāre sajjetvā hatthīsu nhānatthāya gatesu tassa vasanokāse mahākuddālena caturassaṃ āvāṭaṃ khaṇitvā uddhatapaṃsuṃ bījaṃ vapanto viya udakena vikiritvā udukkhalapāsāṇānaṃ upari thambhe patiṭṭhapetvā tulā ca kāje ca datvā padarāni attharitvā kaṇḍappamāṇaṃ chiddaṃ katvā upari paṃsuñca kacavarañca pakkhipitvā ekena passena attano pavisanaṭṭhānaṃ katvā evaṃ niṭṭhite āvāṭe paccūsakāleyeva patisīsakaṃ paṭimuñcitvā kāsāyāni paridahitvā saddhiṃ visapītena sallena dhanuṃ ādāya āvāṭaṃ otaritvā aṭṭhāsi.
  6895. 516895,113,5831,104,108,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  6896. 516896,113,5832,2,4,1,0,0,119.
  6897. 516897,113,5833,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Khaṇitvāna kāsuṃ phalakehi chādayi, attānamodhāya dhanuñca luddo; "
  6898. 516898,113,5834,2,8,1,56,5,"Passāgataṃ puthusallena nāgaṃ, samappayī dukkaṭakammakārī. "
  6899. 516899,113,5835,2,4,1,0,0,120.
  6900. 516900,113,5836,2,16,1,67,11,"‘ ‘ Viddho ca nāgo koñcamanādi ghoraṃ, sabbe ca nāgā ninnaduṃ ghorarūpaṃ; "
  6901. 516901,113,5837,2,12,1,64,9,"Tiṇañca kaṭṭhañca raṇaṃ karontā, dhāviṃsu te aṭṭha disā samantato. "
  6902. 516902,113,5838,2,4,1,0,0,121.
  6903. 516903,113,5839,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṃ isīnaṃ; "
  6904. 516904,113,5840,2,12,1,65,7,"Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo’’ ti. "
  6905. 516905,113,5841,2,7,1,34,4,Tattha {odhāyā}ti odahitvā pavesetvā.
  6906. 516906,113,5841,8,14,1,43,6,Passāgatan ti attano āvāṭassa passaṃ āgataṃ.
  6907. 516907,113,5841,15,26,1,87,11,So kira dutiyadivase āgantvā nhatvā uttiṇṇo tasmiṃ mahāvisālamālake nāma padese aṭṭhāsi.
  6908. 516908,113,5841,27,37,1,81,10,Athassa sarīrato udakaṃ nābhipadesena ogalitvā tena chiddena luddassa sarīre pati.
  6909. 516909,113,5841,38,51,1,102,13,Tāya saññāya so mahāsattassa āgantvā ṭhitabhāvaṃ ñatvā taṃ passāgataṃ puthunā sallena samappayi vijjhi.
  6910. 516910,113,5841,52,62,1,103,9,{Dukkaṭakammakārī}ti tassa mahāsattassa kāyikacetasikassa dukkhassa uppādanena dukkaṭassa kammassa kārako.
  6911. 516911,113,5842,2,6,1,30,3,{Koñcamanādī}ti koñcanādaṃ akari.
  6912. 516912,113,5842,7,25,1,144,17,Tassa kira taṃ sallaṃ nābhiyaṃ pavisitvā pihakādīni sañcuṇṇetvā antāni chinditvā piṭṭhibhāgaṃ pharasunā padālentaṃ viya uggantvā ākāse pakkhandi.
  6913. 516913,113,5842,26,35,1,85,8,"Bhinnarajatakumbhato rajanaṃ viya pahāramukhena lohitaṃ pagghari, balavavedanā uppajji. "
  6914. 516914,113,5842,36,48,1,116,12,So vedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto vedanāppatto sakalapabbataṃ ekaninnādaṃ karonto tikkhattuṃ mahantaṃ koñcanādaṃ nadi.
  6915. 516915,113,5842,49,63,1,109,13,Sabbe {cā}ti tepi sabbe aṭṭhasahassanāgā taṃ saddaṃ sutvā maraṇabhayabhītā ghorarūpaṃ ninnaduṃ anuravaṃ kariṃsu.
  6916. 516916,113,5842,64,87,1,155,17,Raṇaṃ {karontā}ti tena saddena gantvā chaddantavāraṇaṃ vedanāppattaṃ disvā‘‘ paccāmittaṃ gaṇhissāmā’’ ti tiṇañca kaṭṭhañca cuṇṇavicuṇṇaṃ karontā samantā dhāviṃsu.
  6917. 516917,113,5843,2,121,1,780,90,"Vadhissametan ti‘‘ bhikkhave, so chaddantavāraṇo disā pakkantesu nāgesu subhaddāya kareṇuyā passe ṭhatvā sandhāretvā samassāsayamānāya vedanaṃ adhivāsetvā kaṇḍassa āgataṭṭhānaṃ sallakkhento‘ sace idaṃ puratthimadisādīhi āgataṃ abhavissa, kumbhādīhi pavisitvā pacchimakāyīdīhi nikkhamissa, idaṃ pana nābhiyā pavisitvā ākāsaṃ pakkhandi, tasmā pathaviyaṃ ṭhitena vissaṭṭhaṃ bhavissatī’ ti upadhāretvā ṭhitaṭṭhānaṃ upaparikkhitukāmo‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissati, subhaddaṃ apanetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā‘‘ bhadde, aṭṭhasahassanāgā mama paccāmittaṃ pariyesantā disā pakkhandā, tvaṃ idha kiṃ karosī’’ ti vatvā,‘‘ deva, ahaṃ tumhe sandhāretvā samassāsentī ṭhitā, khamatha me’’ ti tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditvā tāya ākāsaṃ pakkhandāya nāgarājā bhūmiṃ pādanakhena pahari, padaraṃ uppatitvā gataṃ. "
  6918. 516918,113,5843,122,144,1,157,18,So chiddena olokento sonuttaraṃ disvā‘‘ vadhissāmi nan’’ ti cittaṃ uppādetvā rajatadāmavaṇṇasoṇḍaṃ pavesetvā parāmasanto buddhānaṃ isīnaṃ dhajaṃ kāsāvaṃ addakkhi.
  6919. 516919,113,5843,145,150,1,41,5,Luddo kāsāvaṃ mahāsattassa hatthe ṭhapesi.
  6920. 516920,113,5843,151,156,1,32,5,So taṃ ukkhipitvā purato ṭhapesi.
  6921. 516921,113,5843,157,179,1,152,17,"Athassa tena tathārūpenapi dukkhena phuṭṭhassa‘‘ arahaddhajo nāma sabbhi paṇḍitehi avajjharūpo, aññadatthu sakkātabbo garukātabboyevā’’ ti ayaṃ saññā udapādi. "
  6922. 516922,113,5844,2,7,1,41,5,So tena saddhiṃ sallapanto gāthādvayamāha–
  6923. 516923,113,5845,2,4,1,0,0,122.
  6924. 516924,113,5846,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati; "
  6925. 516925,113,5847,2,8,1,38,5,"Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. "
  6926. 516926,113,5848,2,4,1,0,0,123.
  6927. 516927,113,5849,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; "
  6928. 516928,113,5850,2,11,1,41,6,"Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahatī’’ ti. "
  6929. 516929,113,5851,2,33,1,224,27,"Tassattho – samma luddaputta yo puriso rāgādīhi kasāvehi anikkasāvo indriyadamena ceva vacīsaccena ca apeto anupagato tehi guṇehi kasāvarasapītaṃ kāsāvavatthaṃ paridahati, so taṃ kāsāvaṃ nārahati, nānucchaviko so tassa vatthassa. "
  6930. 516930,113,5851,34,52,1,128,16,"Yo pana tesaṃ kasāvānaṃ vantattā vantakasāvo assa sīlesu susamāhito supatiṭṭhito paripuṇṇasīlācāro, so taṃ kāsāvaṃ arahati nāmāti. "
  6931. 516931,113,5852,2,27,1,132,19,"Evaṃ vatvā mahāsatto tasmiṃ cittaṃ nibbāpetvā‘‘ samma kimatthaṃ tvaṃ maṃ vijjhasi, kiṃ attano atthāya, udāhu aññena payojitosī’’ ti pucchi. "
  6932. 516932,113,5852,28,32,1,31,4,Tamatthaṃ āvīkaronto satthā āha–
  6933. 516933,113,5853,2,4,1,0,0,124.
  6934. 516934,113,5854,2,11,1,59,6,"‘ ‘ Samappito puthusallena nāgo, aduṭṭhacitto luddakamajjhabhāsi; "
  6935. 516935,113,5855,2,16,1,65,11,"Kimatthayaṃ kissa vā samma hetu, mamaṃ vadhī kassa vāyaṃ payogo’’ ti. "
  6936. 516936,113,5856,2,8,1,42,6,Tattha kimatthayan ti āyatiṃ kiṃ patthento.
  6937. 516937,113,5856,9,24,1,80,13,"Kissa {vā}ti kissa hetu kena kāraṇena, kiṃ nāma tava mayā saddhiṃ veranti adhippāyo. "
  6938. 516938,113,5856,25,39,1,72,12,"Kassa {vā}ti kassa vā aññassa ayaṃ payogo, kena payojito maṃ avadhīti attho. "
  6939. 516939,113,5857,2,6,1,34,4,Athassa ācikkhanto luddo gāthamāha–
  6940. 516940,113,5858,2,4,1,0,0,125.
  6941. 516941,113,5859,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Kāsissa rañño mahesī bhadante, sā pūjitā rājakule subhaddā; "
  6942. 516942,113,5860,2,17,1,61,12,"Taṃ addasā sā ca mamaṃ asaṃsi, dantehi atthoti ca maṃ avocā’’ ti. "
  6943. 516943,113,5861,2,8,1,48,5,Tattha {pūjitā}ti aggamahesiṭṭhāne ṭhapetvā pūjitā.
  6944. 516944,113,5861,9,16,1,37,6,{Addasā}ti sā kira taṃ supinante addasa.
  6945. 516945,113,5861,17,39,1,115,17,{Asaṃsī}ti sā ca mama sakkāraṃ kāretvā‘‘ himavantapadese evarūpo nāma nāgo asukasmiṃ nāma ṭhāne vasatī’’ ti mamaṃ ācikkhi.
  6946. 516946,113,5861,40,59,1,121,15,"{Dantehī}ti tassa nāgassa chabbaṇṇaraṃsisamujjalā dantā, tehi mama attho, piḷandhanaṃ kāretukāmāmhi, te me āharāti maṃ avocāti. "
  6947. 516947,113,5862,2,33,1,164,22,"Taṃ sutvā‘‘ idaṃ cūḷasubhaddāya kamman’’ ti ñatvā mahāsatto vedanaṃ adhivāsetvā‘‘ tassā mama dantehi attho natthi, maṃ māretukāmatāya pana pahiṇī’’ ti dīpento gāthādvayamāha– "
  6948. 516948,113,5863,2,4,1,0,0,126.
  6949. 516949,113,5864,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Bahū hime dantayugā uḷārā, ye me pitūnañca pitāmahānaṃ; "
  6950. 516950,113,5865,2,10,1,55,7,"Jānāti sā kodhanā rājaputtī, vadhatthikā veramakāsi bālā. "
  6951. 516951,113,5866,2,4,1,0,0,127.
  6952. 516952,113,5867,2,17,1,62,11,"‘ ‘ Uṭṭhehi tvaṃ ludda kharaṃ gahetvā, dante ime chinda purā marāmi; "
  6953. 516953,113,5868,2,15,1,63,10,"Vajjāsi taṃ kodhanaṃ rājaputtiṃ, nāgo hato handa imassa dantā’’ ti. "
  6954. 516954,113,5869,2,19,1,100,14,"Tattha {ime}ti tassa kira pitu pitāmahānaṃ dantā mā vinassantūti guhāyaṃ sannicitā, te sandhāya evamāha. "
  6955. 516955,113,5869,20,28,1,54,7,{Jānātī}ti bahūnaṃ vāraṇānaṃ idha sannicihe dante jānāti.
  6956. 516956,113,5869,29,48,1,140,17,"{Vadhatthikā}ti kevalaṃ pana sā maṃ māretukāmā appamattakaṃ dosaṃ hadaye ṭhapetvā attano veraṃ akāsi, evarūpena pharusakammena matthakaṃ pāpesi. "
  6957. 516957,113,5869,49,52,1,17,3,Kharan ti kakacaṃ.
  6958. 516958,113,5869,53,59,1,28,5,Purā {marāmī}ti yāva na marāmi.
  6959. 516959,113,5869,60,63,1,19,2,{Vajjasī}ti vadeyyāsi.
  6960. 516960,113,5869,64,82,1,90,14,"Handa imassa {dantā}ti hato so mayā nāgo, manoratho te matthakappatto, gaṇha, ime tassa dantāti. "
  6961. 516961,113,5870,2,20,1,104,14,So tassa vacanaṃ sutvā nisīdanaṭṭhānā vuṭṭhāya kakacaṃ ādāya‘‘ dante chindissāmī’’ ti tassa santikaṃ upagato.
  6962. 516962,113,5870,21,34,1,92,12,"So pana ubbedhato aṭṭhāsītihattho rajatapabbato viya ṭhito, tenassa so dantaṭṭhānaṃ na pāpuṇi. "
  6963. 516963,113,5870,35,41,1,52,6,Atha mahāsatto kāyaṃ upanāmento heṭṭhāsīsako nipajji.
  6964. 516964,113,5870,42,69,1,237,26,"Tadā nesādo mahāsattassa rajatadāmasadisaṃ soṇḍaṃ maddanto abhiruhitvā kelāsakūṭe viya kumbhe ṭhatvā mukhakoṭimaṃsaṃ dhanukena paharitvā anto pakkhipitvā kumbhato oruyha kakacaṃ antomukhe pavesesi, ubhohi hatthehi daḷhaṃ aparāparaṃ kaḍḍhi. "
  6965. 516965,113,5870,70,77,1,54,6,"Mahāsattassa balavavedanā uppajji, mukhaṃ lohitena pūri. "
  6966. 516966,113,5870,78,86,1,57,8,Nesādo ito cito ca sañcārento kakacena chindituṃ nāsakkhi.
  6967. 516967,113,5870,87,106,1,105,15,Atha naṃ mahāsatto mukhato lohitaṃ chaḍḍetvā vedanaṃ adhivāsetvā‘‘ kiṃ samma chindituṃ na sakkosī’’ ti pucchi.
  6968. 516968,113,5870,107,115,1,11,3,"‘‘ Āma, sāmī’’ ti. "
  6969. 516969,113,5870,116,140,1,140,19,"Mahāsatto satiṃ paccupaṭṭhapetvā‘‘ tena hi samma mama soṇḍaṃ ukkhipitvā kakacakoṭiṃ gaṇhāpehi, mama sayaṃ soṇḍaṃ ukkhipituṃ balaṃ natthī’’ ti āha. "
  6970. 516970,113,5870,141,144,1,18,3,Nesādo tathā akāsi.
  6971. 516971,113,5871,2,13,1,79,10,"Mahāsatto soṇḍāya kakacaṃ gahetvā aparāparaṃ cāresi, dantā kaḷīrā viya chijjiṃsu. "
  6972. 516972,113,5871,14,83,1,430,51,"Atha naṃ te āharāpetvā gaṇhitvā‘‘ samma luddaputta ahaṃ ime dante tuyhaṃ dadamāno neva‘ mayhaṃ appiyā’ ti dammi, na sakkattamārattabrahmattāni patthento, imehi pana me dantehi sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena sabbaññutaññāṇadantāva piyatarā, sabbaññutaññāṇappaṭivedhāya me idaṃ puññaṃ paccayo hotū’’ ti dante datvā‘‘ samma idaṃ ṭhānaṃ kittakena kālena āgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ sattamāsasattadivasādhikehi sattahi saṃvaccharehī’’ ti vutte–"
  6973. 516973,113,5871,84,104,1,123,14,‘‘ gaccha imesaṃ dantānaṃ ānubhāvena sattadivasabbhantareyeva bārāṇasiṃ pāpuṇissasī’’ ti vatvā tassa parittaṃ katvā taṃ uyyojesi .
  6974. 516974,113,5871,105,115,1,78,10,Uyyojetvā ca pana anāgatesuyeva tesu nāgesu subhaddāya ca anāgatāya kālamakāsi.
  6975. 516975,113,5871,116,120,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  6976. 516976,113,5872,2,4,1,0,0,128.
  6977. 516977,113,5873,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Uṭṭhāya so luddo kharaṃ gahetvā, chetvāna dantāni gajuttamassa; "
  6978. 516978,113,5874,2,15,1,62,10,"Vaggū subhe appaṭime pathabyā, ādāya pakkāmi tato hi khippan’’ ti. "
  6979. 516979,113,5875,2,6,1,26,3,Tattha {vaggū}ti vilāsavante.
  6980. 516980,113,5875,7,10,1,15,2,{Subhe}ti sundare.
  6981. 516981,113,5875,11,18,1,54,6,{Appaṭime}ti imissaṃ pathaviyaṃ aññehi dantehi asadiseti.
  6982. 516982,113,5876,2,9,1,51,7,Tasmiṃ pakkante te nāgā paccāmittaṃ adisvā āgamiṃsu.
  6983. 516983,113,5876,10,14,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  6984. 516984,113,5877,2,4,1,0,0,129.
  6985. 516985,113,5878,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Bhayaṭṭitā nāgavadhena aṭṭā, ye te nāgā aṭṭha disā vidhāvuṃ; "
  6986. 516986,113,5879,2,13,1,61,8,"Adisvāna posaṃ gajapaccamittaṃ, paccāgamuṃ yena so nāgarājā’’ ti. "
  6987. 516987,113,5880,2,7,1,42,4,Tattha {bhayaṭṭitā}ti maraṇabhayena upaddutā.
  6988. 516988,113,5880,8,11,1,15,2,{Aṭṭā}ti dukkhitā.
  6989. 516989,113,5880,12,16,1,38,4,Gajapaccamittan ti gajassa paccāmittaṃ.
  6990. 516990,113,5880,17,34,1,109,15,"Yena {so}ti yattha visālamālake so nāgarājā kālaṃ katvā kelāsapabbato viya patito, taṃ ṭhānaṃ paccāgamunti attho. "
  6991. 516991,113,5881,2,8,1,38,5,Tehi pana saddhiṃ mahāsubhaddāpi āgatā.
  6992. 516992,113,5881,9,38,1,218,22,"Te sabbepi aṭṭhasahassanāgā tattha roditvā kanditvā mahāsattassa kulupakānaṃ paccekabuddhānaṃ santikaṃ gantvā,‘‘ bhante, tumhākaṃ paccayadāyako visapītena sallena viddho kālakato, sīvathikadassanamassa āgacchathā’’ ti vadiṃsu. "
  6993. 516993,113,5881,39,44,1,61,5,Pañcasatā paccekabuddhāpi ākāsenāgantvā visālamālake otariṃsu.
  6994. 516994,113,5881,45,58,1,117,13,Tasmiṃ khaṇe dve taruṇanāgā nāgarañño sarīraṃ dantehi ukkhipitvā paccekabuddhe vandāpetvā citakaṃ āropetvā jhāpayiṃsu.
  6995. 516995,113,5881,59,64,1,55,4,Paccekabuddhā sabbarattiṃ āḷāhane dhammasajjhāyamakaṃsu.
  6996. 516996,113,5881,65,76,1,109,11,Aṭṭhasahassanāgā āḷāhanaṃ nibbāpetvā vanditvā nhatvā mahāsubhaddaṃ purato katvā attano vasanaṭṭhānaṃ agamaṃsu.
  6997. 516997,113,5881,77,81,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  6998. 516998,113,5882,2,4,1,0,0,130.
  6999. 516999,113,5883,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Te tattha kanditvā roditvāna nāgā, sīse sake paṃsukaṃ okiritvā; "
  7000. 517000,113,5884,2,14,1,67,9,"Agamaṃsu te sabbe sakaṃ niketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddan’’ ti. "
  7001. 517001,113,5885,2,7,1,34,4,Tattha paṃsukan ti āḷāhanapaṃsukaṃ.
  7002. 517002,113,5886,2,10,1,70,8,Sonuttaropi appatteyeva sattame divase dante ādāya bārāṇasiṃ sampāpuṇi.
  7003. 517003,113,5886,11,15,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  7004. 517004,113,5887,2,4,1,0,0,131.
  7005. 517005,113,5888,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; "
  7006. 517006,113,5889,2,9,1,56,6,"Suvaṇṇarājīhi samantamodare, so luddako kāsipuraṃ upāgami; "
  7007. 517007,113,5890,2,15,1,60,10,"Upanesi so rājakaññāya dante, nāgo hato handa imassa dantā’’ ti. "
  7008. 517008,113,5891,2,6,1,41,3,Tattha {suvaṇṇarājīhī}ti suvaṇṇarājiraṃsīhi.
  7009. 517009,113,5891,7,15,1,79,7,{Samantamodare}ti samantato obhāsante sakalavanasaṇḍaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ viya karonte.
  7010. 517010,113,5891,16,91,1,453,58,"{Upanesī}ti ahaṃ chaddantavāraṇassa chabbaṇṇaraṃsivissajjane yamakadante ādāya āgacchāmi, nagaraṃ alaṅkārāpethāti deviyā sāsanaṃ pesetvā tāya rañño ārocāpetvā devanagaraṃ viya nagare alaṅkārāpite sonuttaropi nagaraṃ pavisitvā pāsādaṃ āruhitvā dante upanesi, upanetvā ca pana,‘‘ ayye, yassa kira tumhe appamattakaṃ dosaṃ hadaye karittha, so nāgo mayā hato mato,‘ matabhāvaṃ me āroceyyāsī’ ti āha, tassa matabhāvaṃ tumhe jānātha, gaṇhatha, ime tassa dantā’’ ti dante adāsi. "
  7011. 517011,113,5892,2,38,1,302,31,Sā mahāsattassa chabbaṇṇaraṃsivicittadante maṇitālavaṇṭena gahetvā ūrūsu ṭhapetvā purimabhave attano pirasāmikassa dante olokentī‘‘ evarūpaṃ sobhaggappattaṃ vāraṇaṃ visapītena sallena jīvitakkhayaṃ pāpetvā ime dante chinditvā sonuttaro āgato’’ ti mahāsattaṃ anussarantī sokaṃ uppādetvā adhivāsetuṃ nāsakkhi.
  7012. 517012,113,5892,39,47,1,56,7,"Athassā tattheva hadayaṃ phali, taṃ divasameva kālamakāsi. "
  7013. 517013,113,5892,48,52,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  7014. 517014,113,5893,2,4,1,0,0,132.
  7015. 517015,113,5894,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Disvāna dantāni gajuttamassa, bhattuppiyassa purimāya jātiyā; "
  7016. 517016,113,5895,2,14,1,58,9,"Tattheva tassā hadayaṃ aphāli, teneva sā kālamakāsi bālā’’ ti. "
  7017. 517017,113,5896,2,4,1,0,0,133.
  7018. 517018,113,5897,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Sambodhipatto sa mahānubhāvo, sitaṃ akāsī parisāya majjhe; "
  7019. 517019,113,5898,2,9,1,60,6,"Pucchiṃsu bhikkhū suvimuttacittā, nākāraṇe pātukaronti buddhā. "
  7020. 517020,113,5899,2,4,1,0,0,134.
  7021. 517021,113,5900,2,12,1,62,7,"‘ ‘ Yamaddasātha dahariṃ kumāriṃ, kāsāyavatthaṃ anagāriyaṃ carantiṃ; "
  7022. 517022,113,5901,2,12,1,53,9,"Sā kho tadā rājakaññā ahosi, ahaṃ tadā nāgarājā ahosiṃ. "
  7023. 517023,113,5902,2,4,1,0,0,135.
  7024. 517024,113,5903,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; "
  7025. 517025,113,5904,2,13,1,56,9,"Yo luddako kāsipuraṃ upāgami, so kho tadā devadatto ahosi. "
  7026. 517026,113,5905,2,4,1,0,0,136.
  7027. 517027,113,5906,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Anāvasūraṃ cirarattasaṃsitaṃ, uccāvacaṃ caritamidaṃ purāṇaṃ; "
  7028. 517028,113,5907,2,10,1,56,7,"Vītaddaro vītasoko visallo, sayaṃ abhiññāya abhāsi buddho. "
  7029. 517029,113,5908,2,4,1,0,0,137.
  7030. 517030,113,5909,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Ahaṃ vo tena kālena, ahosiṃ tattha bhikkhavo; "
  7031. 517031,113,5910,2,12,1,43,7,"Nāgarājā tadā homi, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti."
  7032. 517032,113,5910,13,13,1,0,0,–
  7033. 517033,113,5911,2,10,1,69,7,Imā gāthā dasabalassa guṇe vaṇṇentehi dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitā.
  7034. 517034,113,5912,2,17,1,143,14,Tattha sitaṃ {akāsī}ti so sambodhippatto satthā mahānubhāvo alaṅkatadhammasabhāyaṃ alaṅkatadhammāsane parisamajjhe nisinno ekadivasaṃ sitaṃ akāsi.
  7035. 517035,113,5912,18,48,1,145,22,"{Nākāraṇe}ti‘‘ bhante, buddhā nāma akāraṇe sitaṃ na karonti, tumhehi ca sitaṃ kataṃ, kena nu kho kāraṇena sitaṃ katan’’ ti mahākhīṇāsavā bhikkhū pucchiṃsu. "
  7036. 517036,113,5912,49,64,1,108,12,"{Yamaddasāthā}ti evaṃ puṭṭho, āvuso, satthā attano sitakāraṇaṃ ācikkhanto ekaṃ daharabhikkhuniṃ dassetvā evamāha–"
  7037. 517037,113,5912,65,100,1,229,27,"‘‘ bhikkhave, yaṃ ekaṃ daharaṃ yobbanappattaṃ kumāriṃ kāsāyavatthaṃ anagāriyaṃ upetaṃ pabbajitvā imasmiṃ sāsane carantiṃ addasātha passatha, sā tadā‘ visapītena sallena nāgarājaṃ vijjhitvā vadhehī’’’ ti sonuttarassa pesetā rājakaññā ahosi. "
  7038. 517038,113,5912,101,111,1,69,10,Tena gantvā jīvitakkhayaṃ pāpito ahaṃ tadā so nāgarājā ahosinti attho.
  7039. 517039,113,5912,112,123,1,59,8,"{Devadatto}ti, bhikkhave, idāni devadatto tadā so luddako ahosi. "
  7040. 517040,113,5913,2,9,1,53,6,"Anāvasūran ti na avasūraṃ, anatthaṅgatasūriyanti attho. "
  7041. 517041,113,5913,10,18,1,87,8,Cirarattasaṃsitan ti ito ciraratte anekavassakoṭimatthake saṃsitaṃ saṃsaritaṃ anuciṇṇaṃ.
  7042. 517042,113,5913,19,65,1,371,42,"Idaṃ vuttaṃ hoti– āvuso, ito anekavassakoṭimatthake saṃsaritampi pubbaṇhe kataṃ taṃ divasameva sāyanhe saranto viya attano caritavasena uccattā tāya rājadhītāya ca sonuttarassa ca caritavasena nīcattā uccānīcaṃ caritaṃ idaṃ purāṇaṃ rāgādīnaṃ darānaṃ vigatatāya vītaddaro, ñātidhanasokādīnaṃ abhāvena vītasoko, rāgasallādīnaṃ vigatattā visallo attanāva jānitvā buddho abhāsīti. "
  7043. 517043,113,5913,66,84,1,96,13,"Ahaṃ {vo}ti ettha {vo}ti nipātamattaṃ, bhikkhave, ahaṃ tena kālena tattha chaddantadahe ahosinti attho. "
  7044. 517044,113,5913,85,101,1,78,14,"{Nāgarājā}ti honto ca pana na añño koci tadā homi, atha kho nāgarājā homīti attho. "
  7045. 517045,113,5913,102,112,1,73,9,Evaṃ {cārethā}ti tumhe taṃ jātakaṃ evaṃ dhāretha uggaṇhātha pariyāpuṇāthāti.
  7046. 517046,113,5914,2,10,1,57,7,Imañca pana dhammadesanaṃ sutvā bahū sotāpannādayo ahesuṃ.
  7047. 517047,113,5914,11,18,1,53,7,Sā pana bhikkhunī pacchā vipassitvā arahattaṃ pattāti.
  7048. 517048,113,5915,2,4,1,31,2,Chaddantajātakavaṇṇanā catutthā.
  7049. 517049,113,5917,2,7,1,21,2,[ 515]5. Sambhavajātakavaṇṇanā
  7050. 517050,113,5918,2,13,1,83,9,Rajjañca {paṭipannāsmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  7051. 517051,113,5918,14,28,1,49,4,Paccuppannavatthu mahāumaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  7052. 517052,113,5919,2,11,1,80,9,Atīte pana kururaṭṭhe indapatthanagare dhanañcayakorabyo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  7053. 517053,113,5919,12,19,1,63,7,Tassa sucirato nāma brāhmaṇo purohito atthadhammānusāsako ahosi.
  7054. 517054,113,5919,20,26,1,52,6,Rājā dānādīni puññāni karonto dhammena rajjamanusāsi.
  7055. 517055,113,5919,27,46,1,161,19,So ekadivasaṃ dhammayāgaṃ nāma pañhaṃ abhisaṅkharitvā sucirataṃ nāma brāhmaṇaṃ purohitaṃ āsane nisīdāpetvā sakkāraṃ katvā pañhaṃ pucchanto catasso gāthāyo abhāsi–
  7056. 517056,113,5920,2,4,1,0,0,138.
  7057. 517057,113,5921,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Rajjañca paṭipannāsma, ādhipaccaṃ sucīrata; "
  7058. 517058,113,5922,2,8,1,44,5,"Mahattaṃ pattumicchāmi, vijetuṃ pathaviṃ imaṃ. "
  7059. 517059,113,5923,2,4,1,0,0,139.
  7060. 517060,113,5924,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Dhammena no adhammena, adhammo me na ruccati; "
  7061. 517061,113,5925,2,9,1,41,6,"Kiccova dhammo carito, rañño hoti sucīrata. "
  7062. 517062,113,5926,2,4,1,0,0,140.
  7063. 517063,113,5927,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Idha cevāninditā yena, pecca yena aninditā; "
  7064. 517064,113,5928,2,8,1,41,5,"Yasaṃ devamanussesu, yena pappomu brāhmaṇa. "
  7065. 517065,113,5929,2,4,1,0,0,141.
  7066. 517066,113,5930,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Yohaṃ atthañca dhammañca, kattumicchāmi brāhmaṇa; "
  7067. 517067,113,5931,2,12,1,54,7,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, brāhmaṇakkhāhi pucchito’’ ti. "
  7068. 517068,113,5932,2,18,1,138,13,"Tattha rajjan ti, ācariya, mayaṃ imasmiṃ sattayojanike indapatthanagare rajjañca, tiyojanasatike kururaṭṭhe issarabhāvasaṅkhātaṃ ādhipaccañca. "
  7069. 517069,113,5932,19,23,1,31,3,{Paṭipannāsmā}ti adhigatā bhavāma.
  7070. 517070,113,5932,24,28,1,31,4,Mahattan ti idāni mahantabhāvaṃ.
  7071. 517071,113,5932,29,38,1,83,9,Pattumicchāmi vijetun ti imaṃ pathaviṃ dhammena abhibhavituṃ ajjhottharituṃ icchāmi.
  7072. 517072,113,5932,39,47,1,62,7,{Kiccovā}ti avasesajanehi rañño carito dhammo kicco karaṇīyataro.
  7073. 517073,113,5932,48,58,1,62,9,"Rājānuvattako hi loko, so tasmiṃ dhammike sabbopi dhammiko hoti. "
  7074. 517074,113,5932,59,65,1,37,6,Tasmā esa dhammo nāma raññova kiccoti.
  7075. 517075,113,5933,2,12,1,59,8,Idha {cevāninditā}ti yena mayaṃ idhaloke paraloke ca aninditā.
  7076. 517076,113,5933,13,34,1,135,18,"Yena {pappomū}ti yena mayaṃ nirayādīsu anibbattitvā devesu ca manussesu ca yasaṃ issariyaṃ sobhaggaṃ pāpuṇeyyāma, taṃ no kāraṇaṃ kathehīti . "
  7077. 517077,113,5933,35,53,1,136,16,"Yohan ti, brāhmaṇa, yo ahaṃ phalavipākasaṅkhātaṃ atthañca tassa atthassa hetubhūtaṃ dhammañca kattuṃ samādāya vattituṃ uppādetuñca icchāmi. "
  7078. 517078,113,5933,54,77,1,195,22,"Taṃ tvan ti tassa mayhaṃ tvaṃ sukheneva nibbānagāmimaggaṃ āruyha apaṭisandhikabhāvaṃ patthentassa taṃ atthañca dhammañca pucchito akkhāhi, pākaṭaṃ katvā kathehīti brāhmaṇaṃ dhammayāgapañhaṃ pucchi. "
  7079. 517079,113,5934,2,17,1,131,13,"Ayaṃ pana pañho gambhīro buddhavisayo, sabbaññubuddhameva taṃ pucchituṃ yuttaṃ, tasmiṃ asati sabbaññutaññāṇapariyesakaṃ bodhisattanti. "
  7080. 517080,113,5934,18,34,1,136,15,"Sucirato pana attano abodhisattatāya pañhaṃ kathetuṃ nāsakkhi, asakkonto ca paṇḍitamānaṃ akatvā attano asamatthabhāvaṃ kathento gāthamāha– "
  7081. 517081,113,5935,2,4,1,0,0,142.
  7082. 517082,113,5936,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Nāññatra vidhurā rāja, etadakkhātumarahati; "
  7083. 517083,113,5937,2,12,1,53,7,"Yaṃ tvaṃ atthañca dhammañca, kattumicchasi khattiyā’’ ti. "
  7084. 517084,113,5938,2,11,1,46,6,"Tassattho – avisayo esa, mahārāja, pañho mādisānaṃ. "
  7085. 517085,113,5938,12,24,1,72,10,"Ahañhi nevassa ādiṃ, na pariyosānaṃ passāmi, andhakāraṃ paviṭṭho viya homi. "
  7086. 517086,113,5938,25,50,1,161,22,"Bārāṇasirañño pana purohito vidhuro nāma brāhmaṇo atthi, so etaṃ ācikkheyya, taṃ ṭhapetvā yaṃ tvaṃ atthañca dhammañca kattumicchasi, etaṃ akkhātuṃ na añño arahatīti. "
  7087. 517087,113,5939,2,27,1,124,18,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ tena hi, brāhmaṇa, khippaṃ tassa santikaṃ gacchāhī’’ ti paṇṇākāraṃ datvā taṃ pesetukāmo hutvā gāthamāha– "
  7088. 517088,113,5940,2,4,1,0,0,143.
  7089. 517089,113,5941,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ehi kho pahito gaccha, vidhurassa upantikaṃ; "
  7090. 517090,113,5942,2,8,1,45,5,"Nikkhañcimaṃ suvaṇṇassa, haraṃ gaccha sucīrata; "
  7091. 517091,113,5943,2,10,1,45,5,"Abhihāraṃ imaṃ dajjā, atthadhammānusiṭṭhiyā’’ ti. "
  7092. 517092,113,5944,2,6,1,28,4,Tattha upantikan ti santikaṃ.
  7093. 517093,113,5944,7,12,1,34,5,Nikkhan ti pañcasuvaṇṇo eko nikkho.
  7094. 517094,113,5944,13,19,1,54,6,Ayaṃ pana rattasuvaṇṇassa nikkhasahassaṃ datvā evamāha.
  7095. 517095,113,5944,20,34,1,131,13,Imaṃ {dajjā}ti tena imasmiṃ dhammayāgapañhe kathite tassa atthadhammānusiṭṭhiyā abhihārapūjaṃ karonto imaṃ nikkhasahassaṃ dadeyyāsīti.
  7096. 517096,113,5945,2,22,1,177,16,"Evañca pana vatvā pañhavissajjanassa likhanatthāya satasahassagghanakaṃ suvaṇṇapaṭṭañca gamanatthāya yānaṃ, parivāratthāya balakāyaṃ, tañca paṇṇākāraṃ datvā taṅkhaṇaññeva uyyojesi. "
  7097. 517097,113,5945,23,66,1,386,42,"So pana indapatthanagarā nikkhamitvā ujukameva bārāṇasiṃ agantvā yattha yattha paṇḍitā vasanti, sabbāni tāni ṭhānāni upasaṅkamitvā sakalajambudīpe pañhassa vissajjetāraṃ alabhitvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā ekasmiṃ ṭhāne nivāsaṃ gahetvā katipayehi janehi saddhiṃ pātarāsabhuñjanavelāya vidhurassa nivesanaṃ gantvā āgatabhāvaṃ ārocāpetvā tena pakkosāpito taṃ sake ghare bhuñjamānaṃ addasa. "
  7098. 517098,113,5945,67,72,1,46,5,Tamatthaṃ āvikaronto satthā sattamaṃ gāthamāha–
  7099. 517099,113,5946,2,4,1,0,0,144.
  7100. 517100,113,5947,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Svādhippāgā bhāradvājo, vidhurassa upantikaṃ; "
  7101. 517101,113,5948,2,11,1,43,6,"Tamaddasa mahābrahmā, asamānaṃ sake ghare’’ ti. "
  7102. 517102,113,5949,2,12,1,71,8,"Tattha {svādhippāgā}ti so bhāradvājagotto sucirato adhippāgā, gatoti attho. "
  7103. 517103,113,5949,13,16,1,25,2,{Mahābrahmā}ti mahābrāhmaṇo.
  7104. 517104,113,5949,17,20,1,23,3,Asamānan ti bhuñjamānaṃ.
  7105. 517105,113,5950,2,29,1,203,22,"So pana tassa bālasahāyako ekācariyakule uggahitasippo, tasmā tena saddhiṃ ekato bhuñjitvā bhattakiccapariyosāne sukhanisinno‘‘ samma kimatthaṃ āgatosī’’ ti puṭṭho āgamanakāraṇaṃ ācikkhanto aṭṭhamaṃ gāthamāha– "
  7106. 517106,113,5951,2,4,1,0,0,145.
  7107. 517107,113,5952,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;"
  7108. 517108,113,5953,2,10,1,47,6,"‘ Atthaṃ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; "
  7109. 517109,113,5954,2,12,1,53,7,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, vidhurakkhāhi pucchito’’ ti. "
  7110. 517110,113,5955,2,10,1,55,8,Tattha raññohan ti ahaṃ rañño korabyassa yasassino dūto.
  7111. 517111,113,5955,11,16,1,30,4,{Pahito}ti tena pesito idhāgamiṃ.
  7112. 517112,113,5955,17,64,1,300,36,"{Pucchesī}ti so yudhiṭṭhilagotto dhanañcayarājā maṃ dhammayāgapañhaṃ nāma pucchi, ahaṃ kathetuṃ asakkonto‘‘ tvaṃ sakkhissasī’’ ti ñatvā tassa ārocesiṃ, so ca paṇṇākāraṃ datvā pañhapucchanatthāya maṃ tava santikaṃ pesento‘‘ vidhurassa santikaṃ gantvā imassa pañhassa atthañca pāḷidhammañca puccheyyāsī’’ ti abravi."
  7113. 517113,113,5955,65,76,1,39,7,‘‘ Taṃ tvaṃ idāni mayā pucchito akkhāhī’’ ti.
  7114. 517114,113,5956,2,20,1,97,13,Tadā pana so brāhmaṇo‘‘ mahājanassa cittaṃ gaṇhissāmī’’ ti gaṅgaṃ pidahanto viya vinicchayaṃ vicāreti.
  7115. 517115,113,5956,21,25,1,34,4,Tassa pañhavissajjane okāso natthi.
  7116. 517116,113,5956,26,31,1,41,5,So tamatthaṃ ācikkhanto navamaṃ gāthamāha–
  7117. 517117,113,5957,2,4,1,0,0,146.
  7118. 517118,113,5958,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Gaṅgaṃ me pidahissanti, na taṃ sakkomi brāhmaṇa; "
  7119. 517119,113,5959,2,9,1,46,6,"Apidhetuṃ mahāsindhuṃ, taṃ kathaṃ so bhavissati; "
  7120. 517120,113,5960,2,13,1,51,8,"Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito’’ ti. "
  7121. 517121,113,5961,2,36,1,205,25,"Tassattho – brāhmaṇa, mayhaṃ‘‘ mahājanassa nānācittagatisaṅkhātaṃ gaṅgaṃ pidahissan’’ ti byāpāro uppanno, tamahaṃ mahāsindhuṃ apidhetuṃ na sakkomi, tasmā kathaṃ so okāso bhavissati, yasmā te ahaṃ pañhaṃ vissajjeyyaṃ. "
  7122. 517122,113,5961,37,48,1,91,11,Iti cittekaggatañceva okāsañca alabhanto na te sakkomi akkhātuṃ atthaṃ dhammañca pucchitoti.
  7123. 517123,113,5962,2,26,1,123,18,"Evañca pana vatvā‘‘ putto me paṇḍito mayā ñāṇavantataro, so te byākarissati, tassa santikaṃ gacchāhī’’ ti vatvā dasamaṃ gāthamāha– "
  7124. 517124,113,5963,2,4,1,0,0,147.
  7125. 517125,113,5964,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Bhadrakāro ca me putto, oraso mama atrajo; "
  7126. 517126,113,5965,2,13,1,56,8,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇā’’ ti. "
  7127. 517127,113,5966,2,7,1,28,4,Tattha {oraso}ti ure saṃvaḍḍho.
  7128. 517128,113,5966,8,12,1,22,3,{Atrajo}ti attanā jātoti.
  7129. 517129,113,5967,2,16,1,129,13,Taṃ sutvā sucirato vidhurassa gharā nikkhamitvā bhadrakārassa bhuttapātarāsassa attano parisamajjhe nisinnakāle nivesanaṃ agamāsi.
  7130. 517130,113,5967,17,22,1,47,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā ekādasamaṃ gāthamāha–
  7131. 517131,113,5968,2,4,1,0,0,148.
  7132. 517132,113,5969,2,8,1,44,4,"‘ ‘ Svādhippāgā bhāradvājo, bhadrakārassupantikaṃ; "
  7133. 517133,113,5970,2,11,1,46,6,"Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmanī’’ ti. "
  7134. 517134,113,5971,2,6,1,22,3,Tattha {vesmanī}ti ghare.
  7135. 517135,113,5972,2,12,1,111,10,So tattha gantvā bhadrakāramāṇavena katāsanābhihārasakkāro nisīditvā āgamanakāraṇaṃ puṭṭho dvādasamaṃ gāthamāha–
  7136. 517136,113,5973,2,4,1,0,0,149.
  7137. 517137,113,5974,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;"
  7138. 517138,113,5975,2,10,1,47,6,"‘ Atthaṃ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; "
  7139. 517139,113,5976,2,13,1,52,8,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, bhadrakāra pabrūhi me’’ ti. "
  7140. 517140,113,5977,2,52,1,279,38,"Atha naṃ bhadrakāro,‘‘ tāta, ahaṃ imesu divasesu paradārikakamme abhiniviṭṭho, cittaṃ me byākulaṃ, tena tyāhaṃ vissajjetuṃ na sakkhissāmi, mayhaṃ pana kaniṭṭho sañcayakumāro nāma mayā ativiya ñāṇavantataro, taṃ puccha, so te pañhaṃ vissajjessatī’’ ti tassa santikaṃ pesento dve gāthā abhāsi– "
  7141. 517141,113,5978,2,4,1,0,0,150.
  7142. 517142,113,5979,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Maṃsakājaṃ avahāya, godhaṃ anupatāmahaṃ; "
  7143. 517143,113,5980,2,10,1,48,7,"Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito. "
  7144. 517144,113,5981,2,4,1,0,0,151.
  7145. 517145,113,5982,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Sañcayo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata; "
  7146. 517146,113,5983,2,13,1,56,8,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇā’’ ti. "
  7147. 517147,113,5984,2,32,1,266,29,"Tattha maṃsakājan ti yathā nāma puriso thūlamigamaṃsaṃ kājenādāya gacchanto antarāmagge godhapotakaṃ disvā maṃsakājaṃ chaḍḍetvā taṃ anubandheyya, evameva attano ghare vasavattiniṃ bhariyaṃ chaḍḍetvā parassa rakkhitagopitaṃ itthiṃ anubandhanto homīti dīpento evamāhāti. "
  7148. 517148,113,5985,2,14,1,90,11,So tasmiṃ khaṇe sañcayassa nivesanaṃ gantvā tena katasakkāro āgamanakāraṇaṃ puṭṭho ācikkhi.
  7149. 517149,113,5985,15,21,1,43,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthā abhāsi–
  7150. 517150,113,5986,2,4,1,0,0,152.
  7151. 517151,113,5987,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Svādhippāgā bhāradvājo, sañcayassa upantikaṃ; "
  7152. 517152,113,5988,2,8,1,43,5,"Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani. "
  7153. 517153,113,5989,2,4,1,0,0,153.
  7154. 517154,113,5990,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;"
  7155. 517155,113,5991,2,10,1,47,6,"‘ Atthaṃ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; "
  7156. 517156,113,5992,2,12,1,53,7,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sañcayakkhāhi pucchito’’ ti. "
  7157. 517157,113,5993,2,7,1,43,5,Sañcayakumāro pana tadā paradārameva sevati.
  7158. 517158,113,5993,8,74,1,372,51,"Athassa so‘‘ ahaṃ, tāta, paradāraṃ sevāmi, sevanto ca pana gaṅgaṃ otaritvā paratīraṃ gacchāmi, taṃ maṃ sāyañca pāto ca nadiṃ tarantaṃ maccu gilati nāma, tena cittaṃ me byākulaṃ, na tyāhaṃ ācikkhituṃ sakkhissāmi, kaniṭṭho pana me sambhavakumāro nāma atthi jātiyā sattavassiko, mayā sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇenādhikañāṇataro, so te ācikkhissati, gaccha taṃ pucchāhī’’ ti āha. "
  7159. 517159,113,5993,75,81,1,44,6,Imamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthā abhāsi–
  7160. 517160,113,5994,2,4,1,0,0,154.
  7161. 517161,113,5995,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Sadā maṃ gilate maccu, sāyaṃ pāto sucīrata; "
  7162. 517162,113,5996,2,10,1,48,7,"Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito. "
  7163. 517163,113,5997,2,4,1,0,0,155.
  7164. 517164,113,5998,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Sambhavo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata; "
  7165. 517165,113,5999,2,13,1,56,8,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇā’’ ti. "
  7166. 517166,113,6000,2,28,1,141,21,"Taṃ sutvā sucirato‘‘ ayaṃ pañho imasmiṃ loke abbhuto bhavissati, imaṃ pañhaṃ vissajjetuṃ samattho nāma natthi maññe’’ ti cintetvā dve gāthā abhāsi– "
  7167. 517167,113,6001,2,4,1,0,0,156.
  7168. 517168,113,6002,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Abbhuto vata bho dhammo, nāyaṃ asmāka ruccati; "
  7169. 517169,113,6003,2,11,1,41,8,"Tayo janā pitāputtā, te su paññāya no vidū. "
  7170. 517170,113,6004,2,4,1,0,0,157.
  7171. 517171,113,6005,2,13,1,50,8,"‘ ‘ Na taṃ sakkotha akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchitā; "
  7172. 517172,113,6006,2,13,1,51,8,"Kathaṃ nu daharo jaññā, atthaṃ dhammañca pucchito’’ ti. "
  7173. 517173,113,6007,2,31,1,150,22,"Tattha nāyan ti ayaṃ pañhadhammo abbhuto, imaṃ kathetuṃ samatthena nāma na bhavitabbaṃ, tasmā yaṃ tvaṃ‘‘ kumāro kathessatī’’ ti vadati, nāyaṃ asmākaṃ ruccati. "
  7174. 517174,113,6007,32,39,1,34,6,Te {sū}ti ettha su -kāro nipātamattaṃ.
  7175. 517175,113,6007,40,65,1,140,21,"{Pitā}ti vidhuro paṇḍito, puttā bhadrakāro sañcayo cāti tepi tayo pitāputtā paññāya imaṃ dhammaṃ no vidū, na vijānanti, añño ko jānissatīti attho. "
  7176. 517176,113,6007,66,91,1,154,23,"Na tan ti tumhe tayo janā pucchitā etaṃ akkhātuṃ na sakkotha, daharo sattavassiko kumāro pucchito kathaṃ nu jaññā, kena kāraṇena jānituṃ sakkhissatīti attho. "
  7177. 517177,113,6008,2,35,1,186,23,"Taṃ sutvā sañcayakumāro,‘‘ tāta, sambhavakumāraṃ‘ daharo’ ti mā uññāsi, sacepi pañhavissajjanenātthiko, gaccha naṃ pucchā’’ ti atthadīpanāhi upamāhi kumārassa vaṇṇaṃ pakāsento dvādasa gāthā abhāsi– "
  7178. 517178,113,6009,2,4,1,0,0,158.
  7179. 517179,113,6010,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7180. 517180,113,6011,2,9,1,51,6,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. "
  7181. 517181,113,6012,2,4,1,0,0,159.
  7182. 517182,113,6013,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā; "
  7183. 517183,113,6014,2,8,1,36,5,"Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati. "
  7184. 517184,113,6015,2,4,1,0,0,160.
  7185. 517185,113,6016,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; "
  7186. 517186,113,6017,2,9,1,45,6,"Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7187. 517187,113,6018,2,9,1,51,6,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. "
  7188. 517188,113,6019,2,4,1,0,0,161.
  7189. 517189,113,6020,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yathāpi rammako māso, gimhānaṃ hoti brāhmaṇa; "
  7190. 517190,113,6021,2,7,1,38,4,"Atevaññehi māsehi, dumapupphehi sobhati. "
  7191. 517191,113,6022,2,4,1,0,0,162.
  7192. 517192,113,6023,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; "
  7193. 517193,113,6024,2,9,1,45,6,"Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7194. 517194,113,6025,2,9,1,51,6,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. "
  7195. 517195,113,6026,2,4,1,0,0,163.
  7196. 517196,113,6027,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano; "
  7197. 517197,113,6028,2,6,1,40,3,"Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo; "
  7198. 517198,113,6029,2,10,1,40,7,"Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca. "
  7199. 517199,113,6030,2,4,1,0,0,164.
  7200. 517200,113,6031,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; "
  7201. 517201,113,6032,2,9,1,45,6,"Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7202. 517202,113,6033,2,9,1,51,6,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. "
  7203. 517203,113,6034,2,4,1,0,0,165.
  7204. 517204,113,6035,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathāpi pāvako brahme, accimālī yasassimā; "
  7205. 517205,113,6036,2,8,1,39,5,"Jalamāno vane gacche, analo kaṇhavattanī. "
  7206. 517206,113,6037,2,4,1,0,0,166.
  7207. 517207,113,6038,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Ghatāsano dhūmaketu, uttamāhevanandaho; "
  7208. 517208,113,6039,2,7,1,41,4,"Nisīthe pabbataggasmiṃ, pahūtedho virocati. "
  7209. 517209,113,6040,2,4,1,0,0,167.
  7210. 517210,113,6041,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; "
  7211. 517211,113,6042,2,9,1,45,6,"Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7212. 517212,113,6043,2,9,1,51,6,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. "
  7213. 517213,113,6044,2,4,1,0,0,168.
  7214. 517214,113,6045,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Javena bhadraṃ jānanti, balibaddañca vāhiye; "
  7215. 517215,113,6046,2,8,1,43,5,"Dohena dhenuṃ jānanti, bhāsamānañca paṇḍitaṃ. "
  7216. 517216,113,6047,2,4,1,0,0,169.
  7217. 517217,113,6048,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; "
  7218. 517218,113,6049,2,9,1,45,6,"Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; "
  7219. 517219,113,6050,2,12,1,54,7,"Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇā’’ ti. "
  7220. 517220,113,6051,2,7,1,24,3,Tattha {jaññā}ti jānissasi.
  7221. 517221,113,6051,8,11,1,18,2,{Cando}ti puṇṇacando.
  7222. 517222,113,6051,12,15,1,28,2,{Vimalo}ti abbhādimalavirahito.
  7223. 517223,113,6051,16,30,1,130,12,Evampi {daharūpeto}ti evaṃ sambhavakumāro daharabhāvena upetopi paññāyogena sakalajambudīpatale avasese paṇḍite atikkamitvā virocati.
  7224. 517224,113,6051,31,34,1,19,2,{Rammako}ti cittamāso.
  7225. 517225,113,6051,35,41,1,44,5,{Atevaññehī}ti ativiya aññehi ekādasahi māsehi.
  7226. 517226,113,6051,42,48,1,43,6,Evan ti evaṃ sambhavopi paññāyogena sobhati.
  7227. 517227,113,6051,49,59,1,74,8,"{Himavā}ti himapātasamaye himayuttoti himavā, gimhakāle himaṃ vamatīti himavā. "
  7228. 517228,113,6051,60,66,1,48,5,Sampattaṃ janaṃ gandhena madayatīti gandhamādano.
  7229. 517229,113,6051,67,71,1,38,3,{Mahābhūtagaṇālayo}ti devagaṇānaṃ nivāso.
  7230. 517230,113,6051,72,79,1,43,6,Disā {bhātī}ti sabbadisā ekobhāsā viya karoti.
  7231. 517231,113,6051,80,85,1,34,4,{Pavātī}ti gandhena sabbadisā vāyati.
  7232. 517232,113,6051,86,96,1,66,10,Evan ti evaṃ sambhavopi paññāyogena sabbadisā bhāti ceva pavāti ca.
  7233. 517233,113,6052,2,6,1,36,3,{Yasassimā}ti tejasampattiyā yasassimā.
  7234. 517234,113,6052,7,11,1,23,3,{Accimālī}ti accīhi yutto.
  7235. 517235,113,6052,12,20,1,61,7,Jalamāno vane {gacche}ti gacchasaṅkhāte mahāvane jalanto carati.
  7236. 517236,113,6052,21,24,1,14,2,{Analo}ti atitto.
  7237. 517237,113,6052,25,28,1,38,3,Gatamaggassa kaṇhabhāvena kaṇhavattanī.
  7238. 517238,113,6052,29,35,1,50,6,Yaññe āhutivasena āhutaṃ ghataṃ asnātīti ghatāsano.
  7239. 517239,113,6052,36,41,1,41,5,Dhūmo ketukiccaṃ assa sādhetīti dhūmaketu.
  7240. 517240,113,6052,42,52,1,80,8,"{Uttamāhevanandaho}ti ahevanaṃ vuccati vanasaṇḍo, uttamaṃ vanasaṇḍaṃ dahatīti attho. "
  7241. 517241,113,6052,53,56,1,20,2,{Nisīthe}ti rattibhāge.
  7242. 517242,113,6052,57,60,1,32,3,Pabbataggasmin ti pabbatasikhare.
  7243. 517243,113,6052,61,64,1,25,2,{Pahūtedho}ti pahūtaindhano.
  7244. 517244,113,6052,65,69,1,31,3,{Virocatī}ti sabbadisāsu obhāsati.
  7245. 517245,113,6052,70,79,1,71,9,Evan ti evaṃ mama kaniṭṭho sambhavakumāro daharopi paññāyogena virocati.
  7246. 517246,113,6052,80,89,1,65,8,"Bhadran ti bhadraṃ assājānīyaṃ javasampattiyā jānanti, na sarīrena. "
  7247. 517247,113,6052,90,104,1,76,9,{Vāhiye}ti vahitabbabhāre sati bhāravahatāya‘‘ ahaṃ uttamo’’ ti balibaddaṃ jānanti.
  7248. 517248,113,6052,105,116,1,49,6,{Dohenā}ti dohasampattiyā dhenuṃ‘‘ sukhīrā’’ ti jānanti.
  7249. 517249,113,6052,117,142,1,85,11,"Bhāsamānan ti ettha‘‘ nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitan’’ ti suttaṃ( saṃ. ni.2.241) āharitabbaṃ. "
  7250. 517250,113,6053,2,26,1,109,16,Sucirato evaṃ tasmiṃ sambhavaṃ vaṇṇente‘‘ pañhaṃ pucchitvā jānissāmī’’ ti‘‘ kahaṃ pana te kumāra kaniṭṭho’’ ti pucchi.
  7251. 517251,113,6053,27,60,1,208,26,"Athassa so sīhapañjaraṃ vivaritvā hatthaṃ pasāretvā‘‘ yo esa pāsādadvāre antaravīthiyā kumārakehi saddhiṃ suvaṇṇavaṇṇo kīḷati, ayaṃ mama kaniṭṭho, upasaṅkamitvā taṃ puccha, buddhalīḷāya te pañhaṃ kathessatī’’ ti āha. "
  7252. 517252,113,6053,61,71,1,69,9,Sucirato tassa vacanaṃ sutvā pāsādā oruyha kumārassa santikaṃ agamāsi.
  7253. 517253,113,6053,72,74,1,13,2,Kāya velāyāti?
  7254. 517254,113,6053,75,86,1,93,10,Kumārassa nivatthasāṭakaṃ mocetvā khandhe khipitvā ubhohi hatthehi paṃsuṃ gahetvā ṭhitavelāya.
  7255. 517255,113,6053,87,91,1,37,4,Tamatthaṃ āvikaronto satthā gāthamāha–
  7256. 517256,113,6054,2,4,1,0,0,170.
  7257. 517257,113,6055,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Svādhippāgā bhāradvājo, sambhavassa upantikaṃ; "
  7258. 517258,113,6056,2,10,1,42,5,"Tamaddasa mahābrahmā, kīḷamānaṃ bahīpure’’ ti. "
  7259. 517259,113,6057,2,6,1,30,3,Tattha {bahīpure}ti bahinivesane.
  7260. 517260,113,6058,2,79,1,453,54,"Mahāsattopi brāhmaṇaṃ āgantvā purato ṭhitaṃ disvā‘‘ tāta, kenatthenāgatosī’’ ti pucchitvā,‘‘ tāta, kumāra ahaṃ jambudīpatale āhiṇḍanto mayā pucchitaṃ pañhaṃ kathetuṃ samatthaṃ alabhitvā tava santikaṃ āgatomhī’’ ti vutte‘‘ sakalajambudīpe kira avinicchito pañho mama santikaṃ āgato, ahaṃ ñāṇena mahallako’’ ti hirottappaṃ paṭilabhitvā hatthagataṃ paṃsuṃ chaḍḍetvā khandhato sāṭakaṃ ādāya nivāsetvā‘‘ puccha, brāhmaṇa, buddhalīḷāya te kathessāmī’’ ti sabbaññupavāraṇaṃ pavāresi. "
  7261. 517261,113,6058,80,82,1,13,2,Tato brāhmaṇo–
  7262. 517262,113,6059,2,4,1,0,0,171.
  7263. 517263,113,6060,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;"
  7264. 517264,113,6061,2,10,1,47,6,"‘ Atthaṃ dhammañca pucchesi’, iccabravi yudhiṭṭhilo; "
  7265. 517265,113,6062,2,12,1,54,7,"Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sambhavakkhāhi pucchito’’ ti."
  7266. 517266,113,6062,13,13,1,0,0,–
  7267. 517267,113,6063,2,5,1,21,3,Gāthāya pañhaṃ pucchi.
  7268. 517268,113,6064,2,10,1,72,8,Tassa attho sambhavapaṇḍitassa gaganamajjhe puṇṇacando viya pākaṭo ahosi.
  7269. 517269,113,6065,2,16,1,71,10,Atha naṃ‘‘ tena hi suṇohī’’ ti vatvā dhammayāgapañhaṃ vissajjento gāthamāha–
  7270. 517270,113,6066,2,4,1,0,0,172.
  7271. 517271,113,6067,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā; "
  7272. 517272,113,6068,2,16,1,46,11,"Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā’’ ti. "
  7273. 517273,113,6069,2,12,1,116,10,Tassa antaravīthiyaṃ ṭhatvā madhurassarena dhammaṃ desentassa saddo dvādasayojanikaṃ sakalabārāṇasinagaraṃ avatthari.
  7274. 517274,113,6069,13,20,1,46,7,Atha rājā ca uparājādayo ca sabbe sannipatiṃsu.
  7275. 517275,113,6069,21,26,1,53,5,Mahāsatto mahājanassa majjhe dhammadesanaṃ paṭṭhapesi.
  7276. 517276,113,6070,2,8,1,29,3,Tattha {tagghā}ti ekaṃsavacanaṃ.
  7277. 517277,113,6070,9,22,1,99,11,"Yathāpi {kusalo}ti yathā atikusalo sabbaññubuddho ācikkhati, tathā te ekaṃseneva ahamakkhissanti attho. "
  7278. 517278,113,6070,23,39,1,87,15,"Rājā ca kho tan ti ahaṃ taṃ pañhaṃ yathā tumhākaṃ rājā jānituṃ sakkoti, tathā kathessāmi. "
  7279. 517279,113,6070,40,66,1,149,23,"Tato uttari rājā eva taṃ jānāti, yadi karissati vā na vā karissati, karontassa vā akarontassa vā tassevetaṃ bhavissati, mayhaṃ pana doso natthīti dīpeti. "
  7280. 517280,113,6071,2,11,1,80,9,Evaṃ imāya gāthāya pañhakathanaṃ paṭijānitvā idāni dhammayāgapañhaṃ kathento āha–
  7281. 517281,113,6072,2,4,1,0,0,173.
  7282. 517282,113,6073,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Ajja suveti saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata; "
  7283. 517283,113,6074,2,10,1,42,7,"Mā katvā avasī rājā, atthe jāte yudhiṭṭhilo. "
  7284. 517284,113,6075,2,4,1,0,0,174.
  7285. 517285,113,6076,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ajjhattaññeva saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata; "
  7286. 517286,113,6077,2,9,1,42,6,"Kummaggaṃ na niveseyya, yathā mūḷho acetaso. "
  7287. 517287,113,6078,2,4,1,0,0,175.
  7288. 517288,113,6079,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Attānaṃ nātivatteyya, adhammaṃ na samācare; "
  7289. 517289,113,6080,2,9,1,41,6,"Atitthe nappatāreyya, anatthe na yuto siyā. "
  7290. 517290,113,6081,2,4,1,0,0,176.
  7291. 517291,113,6082,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yo ca etāni ṭhānāni, kattuṃ jānāti khattiyo; "
  7292. 517292,113,6083,2,9,1,43,6,"Sadā so vaḍḍhate rājā, sukkapakkheva candimā. "
  7293. 517293,113,6084,2,4,1,0,0,177.
  7294. 517294,113,6085,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; "
  7295. 517295,113,6086,2,12,1,46,7,"Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatī’’ ti. "
  7296. 517296,113,6087,2,6,1,26,3,Tattha {saṃseyyā}ti katheyya.
  7297. 517297,113,6087,7,89,1,483,62,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, sucirata sace tumhākaṃ raññā‘‘ ajja dānaṃ dema, sīlaṃ rakkhāma, uposathakammaṃ karomā’’ ti koci puṭṭho,‘‘ mahārāja, ajja tāva pāṇaṃ hanāma, kāme paribhuñjāma, suraṃ pivāma, kusalaṃ pana karissāma suve’’ ti rañño katheyya, tassa atimahantassapi amaccassa vacanaṃ katvā tumhākaṃ rājā yudhiṭṭhilagotto tathārūpe atthe jāte taṃ divasaṃ pamādena vītināmento mā avasi, tassa vacanaṃ akatvā uppannaṃ kusalacittaṃ aparihāpetvā kusalapaṭisaṃyuttaṃ kammaṃ karotuyeva, idamassa katheyyāsīti. "
  7298. 517298,113,6087,90,94,1,28,4,Evaṃ mahāsatto imāya gāthāya–
  7299. 517299,113,6088,2,25,1,45,8,"‘ ‘ Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve’’ ti.( ma. ni.3.272)– "
  7300. 517300,113,6089,2,3,1,23,1,"Bhaddekarattasuttañceva ,"
  7301. 517301,113,6090,2,21,1,43,7,"‘ ‘ Appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padan’’ ti.( dha. pa.21)– "
  7302. 517302,113,6091,2,4,1,23,2,Appamādovādañca kathesi.
  7303. 517303,113,6092,2,29,1,222,22,"{Ajjhattaññevā}ti , tāta, sucirata sambhavapaṇḍito tayā dhammayāgapañhe pucchite kiṃ kathesīti raññā puṭṭho samāno tumhākaṃ rañño ajjhattaññeva saṃseyya, niyakajjhattasaṅkhātaṃ khandhapañcakaṃ hutvā abhāvato aniccanti katheyyāsi. "
  7304. 517304,113,6092,30,32,1,18,2,Ettāvatā mahāsatto–
  7305. 517305,113,6093,2,21,1,44,7,"‘ ‘ Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati’’.( dha. pa.277)–"
  7306. 517306,113,6094,2,22,1,42,6,"‘ ‘ Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino’’ ti.( dī. ni.2.221)– "
  7307. 517307,113,6095,2,6,1,35,4,Evaṃ vibhāvitaṃ aniccataṃ kathesīti.
  7308. 517308,113,6096,2,30,1,216,22,"Kummaggan ti, brāhmaṇa, yathā mūḷho acetano andhabālaputhujjano dvāsaṭṭhidiṭṭhigatasaṅkhātaṃ kummaggaṃ sevati, evaṃ tava rājā taṃ kummaggaṃ na seveyya, niyyānikaṃ dasakusalakammapathamaggameva sevatu, evamassa vadeyyāsīti. "
  7309. 517309,113,6097,2,24,1,167,20,"Attānan ti imaṃ sugatiyaṃ ṭhitaṃ attabhāvaṃ nātivatteyya, yena kammena tisso kusalasampattiyo sabbakāmasagge atikkamitvā apāye nibbattanti, taṃ kammaṃ na kareyyāti attho. "
  7310. 517310,113,6097,25,31,1,61,6,Adhamman ti tividhaduccaritasaṅkhātaṃ adhammaṃ na samācareyya.
  7311. 517311,113,6097,32,39,1,66,6,{Atitthe}ti dvāsaṭṭhidiṭṭhisaṅkhāte atitthe nappatāreyya na otāreyya.
  7312. 517312,113,6097,40,54,1,70,9,"‘‘ Na tāreyyā’’ tipi pāṭho, attano diṭṭhānugatimāpajjantaṃ janaṃ na otāreyya. "
  7313. 517313,113,6097,55,58,1,17,2,{Anatthe}ti akāraṇe.
  7314. 517314,113,6097,59,65,1,30,5,Na {yuto}ti yuttapayutto na siyā.
  7315. 517315,113,6097,66,86,1,113,14,"Brāhmaṇa, yadi te rājā dhammayāgapañhe vattitukāmo,‘‘ imasmiṃ ovāde vattatū’’ ti tassa katheyyāsīti ayamettha adhippāyo. "
  7316. 517316,113,6098,2,5,1,14,2,{Sadā}ti satataṃ.
  7317. 517317,113,6098,6,9,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7318. 517318,113,6098,10,30,1,87,14,"‘‘ yo khattiyo etāni kāraṇāni kātuṃ jānāti, so rājā sukkapakkhe cando viya sadā vaḍḍhatī’’ ti . "
  7319. 517319,113,6098,31,40,1,81,8,{Virocatī}ti mittāmaccānaṃ majjhe attano sīlācārañāṇādīhi guṇehi sobhati virocatīti.
  7320. 517320,113,6099,2,12,1,88,10,Evaṃ mahāsatto gaganatale candaṃ uṭṭhāpento viya buddhalīḷāya brāhmaṇassa pañhaṃ kathesi.
  7321. 517321,113,6099,13,28,1,126,13,"Mahājano nadanto selento apphoṭento sādhukārasahassāni adāsi, celukkhepe ca aṅguliphoṭe ca pavattesi, hatthapiḷandhanādīni khipi. "
  7322. 517322,113,6099,29,33,1,34,4,Evaṃ khittadhanaṃ koṭimattaṃ ahosi.
  7323. 517323,113,6099,34,39,1,37,5,Rājāpissa tuṭṭho mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  7324. 517324,113,6099,40,54,1,149,13,Suciratopi nikkhasahassena pūjaṃ katvā suvaṇṇapaṭṭe jātihiṅgulakena pañhavissajjanaṃ likhitvā indapatthanagaraṃ gantvā rañño dhammayāgapañhaṃ kathesi.
  7325. 517325,113,6099,55,61,1,45,6,Rājā tasmiṃ dhamme vattitvā saggapuraṃ pūresi.
  7326. 517326,113,6100,2,49,1,269,31,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahāpaññoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā dhanañcayarājā ānando ahosi, sucirato anuruddho, vidhuro kassapo, bhadrakāro moggallāno, sañcayamāṇavo sāriputto, sambhavapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7327. 517327,113,6101,2,4,1,29,2,Sambhavajātakavaṇṇanā pañcamā.
  7328. 517328,113,6103,2,7,1,21,2,[ 516]6. Mahākapijātakavaṇṇanā
  7329. 517329,113,6104,2,14,1,97,11,Bārāṇasyaṃ ahū {rājā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa silāpavijjhanaṃ ārabbha kathesi.
  7330. 517330,113,6104,15,47,1,189,24,"Tena hi dhanuggahe payojetvā aparabhāge silāya paviddhāya bhikkhūhi devadattassa avaṇṇe kathite satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayhaṃ silaṃ pavijjhiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7331. 517331,113,6105,2,17,1,137,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente kāsikagāmake eko kassakabrāhmaṇo khettaṃ kasitvā goṇe vissajjetvā kuddālakammaṃ kātuṃ ārabhi.
  7332. 517332,113,6105,18,27,1,74,9,Goṇā ekasmiṃ gacche paṇṇāni khādantā anukkamena aṭaviṃ pavisitvā palāyiṃsu.
  7333. 517333,113,6105,28,45,1,140,16,So velaṃ sallakkhetvā kuddālaṃ ṭhapetvā goṇe olokento adisvā domanassappatto te pariyesanto antoaṭaviṃ pavisitvā āhiṇḍanto himavantaṃ pāvisi.
  7334. 517334,113,6105,46,64,1,165,18,So tattha disāmūḷho hutvā sattāhaṃ nirāhāro vicaranto ekaṃ tindukarukkhaṃ disvā abhiruyha phalāni khādanto tindukarukkhato parigaḷitvā saṭṭhihatthe narakapapāte pati.
  7335. 517335,113,6105,65,69,1,30,4,Tatrassa dasa divasā vītivattā.
  7336. 517336,113,6105,70,89,1,158,19,Tadā bodhisatto kapiyoniyaṃ nibbattitvā phalāphalāni khādanto taṃ purisaṃ disvā silāya yoggaṃ katvā taṃ purisaṃ uddharitvā silāya matthake nisīdāpetvā evamāha–
  7337. 517337,113,6105,90,106,1,64,9,"‘‘ bho brāhmaṇa, ahaṃ kilamāmi, muhuttaṃ niddāyissāmi, maṃ rakkhāhī’’ ti. "
  7338. 517338,113,6105,107,113,1,48,6,So tassa niddāyantassa silāya matthakaṃ padālesi.
  7339. 517339,113,6105,114,148,1,214,28,"Mahāsatto tassa taṃ kammaṃ ñatvā uppatitvā sākhāya nisīditvā‘‘ bho purisa, tvaṃ bhūmiyā gaccha, ahaṃ sākhaggena tuyhaṃ maggaṃ ācikkhanto gamissāmī’’ ti taṃ purisaṃ araññato nīharitvā magge ṭhapetvā pabbatapādameva pāvisi. "
  7340. 517340,113,6105,149,158,1,80,9,So puriso mahāsatte aparajjhitvā kuṭṭhī hutvā diṭṭhadhammeyeva manussapeto ahosi.
  7341. 517341,113,6106,2,18,1,141,15,So satta vassāni dukkhapīḷito vicaranto bārāṇasiyaṃ migājinaṃ nāma uyyānaṃ pavisitvā pākārantare kadalipaṇṇaṃ attharitvā vedanāppatto nipajji.
  7342. 517342,113,6106,19,42,1,111,18,"Tadā bārāṇasirājā uyyānaṃ gantvā tattha vicaranto taṃ disvā‘‘ kosi tvaṃ, kiṃ vā katvā imaṃ dukkhaṃ patto’’ ti pucchi. "
  7343. 517343,113,6106,43,47,1,33,4,Sopissa sabbaṃ vitthārato ācikkhi.
  7344. 517344,113,6106,48,52,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  7345. 517345,113,6107,2,4,1,0,0,178.
  7346. 517346,113,6108,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Bārāṇasyaṃ ahū rājā, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; "
  7347. 517347,113,6109,2,6,1,38,3,"Mittāmaccaparibyūḷho , agamāsi migājinaṃ. "
  7348. 517348,113,6110,2,4,1,0,0,179.
  7349. 517349,113,6111,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Tattha brāhmaṇamaddakkhi, setaṃ citraṃ kilāsinaṃ; "
  7350. 517350,113,6112,2,7,1,45,4,"Viddhastaṃ koviḷāraṃva, kisaṃ dhamanisanthataṃ. "
  7351. 517351,113,6113,2,4,1,0,0,180.
  7352. 517352,113,6114,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Paramakāruññataṃ pattaṃ, disvā kicchagataṃ naraṃ; "
  7353. 517353,113,6115,2,9,1,41,6,"Avaca byamhito rājā, yakkhānaṃ katamo nusi. "
  7354. 517354,113,6116,2,4,1,0,0,181.
  7355. 517355,113,6117,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Hatthapādā ca te setā, tato setataraṃ siro; "
  7356. 517356,113,6118,2,8,1,41,5,"Gattaṃ kammāsavaṇṇaṃ te, kilāsabahulo casi. "
  7357. 517357,113,6119,2,4,1,0,0,182.
  7358. 517358,113,6120,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Vaṭṭanāvaḷisaṅkāsā , piṭṭhi te ninnatunnatā; "
  7359. 517359,113,6121,2,9,1,41,6,"Kāḷapabbāva te aṅgā, nāññaṃ passāmi edisaṃ. "
  7360. 517360,113,6122,2,4,1,0,0,183.
  7361. 517361,113,6123,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ugghaṭṭapādo tasito, kiso dhamanisanthato; "
  7362. 517362,113,6124,2,8,1,41,5,"Chāto ātattarūposi, kutosi kattha gacchati. "
  7363. 517363,113,6125,2,4,1,0,0,184.
  7364. 517364,113,6126,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Duddasī appakārosi, dubbaṇṇo bhīmadassano; "
  7365. 517365,113,6127,2,11,1,45,8,"Janetti yāpi te mātā, na taṃ iccheyya passituṃ. "
  7366. 517366,113,6128,2,4,1,0,0,185.
  7367. 517367,113,6129,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kiṃ kammamakaraṃ pubbe, kaṃ avajjhaṃ aghātayi; "
  7368. 517368,113,6130,2,12,1,46,7,"Kibbisaṃ yaṃ karitvāna, idaṃ dukkhaṃ upāgamī’’ ti. "
  7369. 517369,113,6131,2,6,1,32,4,Tattha bārāṇasyan ti bārāṇasiyaṃ.
  7370. 517370,113,6131,7,16,1,68,7,{Mittāmaccaparibyūḷho}ti mittehi ca daḷhabhattīhi amaccehi ca parivuto.
  7371. 517371,113,6131,17,21,1,32,4,Migājinan ti evaṃnāmakaṃ uyyānaṃ.
  7372. 517372,113,6131,22,35,1,140,13,Setan ti setakuṭṭhena setaṃ kabarakuṭṭhena vicitraṃ paribhinnena kaṇḍūyanakilāsakuṭṭhena kilāsinaṃ vedanāppattaṃ kadalipaṇṇe nipannaṃ addasa.
  7373. 517373,113,6131,36,44,1,93,7,Viddhastaṃ {koviḷāraṃvā}ti vaṇamukhehi paggharantena maṃsena viddhastaṃ pupphitakoviḷārasadisaṃ.
  7374. 517374,113,6131,45,51,1,67,6,Kisan ti ekaccesu padesesu aṭṭhicammamattasarīraṃ sirājālasanthataṃ.
  7375. 517375,113,6131,52,57,1,34,4,{Byamhito}ti bhīto vimhayamāpanno vā.
  7376. 517376,113,6131,58,65,1,54,7,Yakkhānan ti yakkhānaṃ antare tvaṃ katarayakkho nāmāsi.
  7377. 517377,113,6131,66,71,1,74,4,{Vaṭṭanāvaḷisaṅkāsā}ti piṭṭhikaṇṭakaṭṭhāne āvunitvā ṭhapitāvaṭṭanāvaḷisadisā.
  7378. 517378,113,6131,72,77,1,39,4,{Aṅgā}ti kāḷapabbavallisadisāni te aṅgāni.
  7379. 517379,113,6131,78,85,1,41,7,Nāññan ti aññaṃ purisaṃ edisaṃ na passāmi.
  7380. 517380,113,6131,86,89,1,28,2,{Ugghaṭṭapādo}ti rajokiṇṇapādo.
  7381. 517381,113,6131,90,93,1,25,2,{Ātattarūpo}ti sukkhasarīro.
  7382. 517382,113,6131,94,98,1,29,3,{Duddasī}ti dukkhena passitabbo.
  7383. 517383,113,6131,99,105,1,56,4,"{Appakārosī}ti sarīrappakārarahitosi, dussaṇṭhānosīti attho. "
  7384. 517384,113,6131,106,117,1,61,10,"Kiṃ kammamakaran ti ito pubbe kiṃ kammaṃ akaraṃ, akāsīti attho. "
  7385. 517385,113,6131,118,121,1,24,3,Kibbisan ti dāruṇakammaṃ.
  7386. 517386,113,6132,2,6,1,23,4,Tato paraṃ brāhmaṇo āha–
  7387. 517387,113,6133,2,4,1,0,0,186.
  7388. 517388,113,6134,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā; "
  7389. 517389,113,6135,2,7,1,43,4,"Saccavādiñhi lokasmiṃ, pasaṃsantīdha paṇḍitā. "
  7390. 517390,113,6136,2,4,1,0,0,187.
  7391. 517391,113,6137,2,13,1,39,7,"‘ ‘ Eko caraṃ gogaveso, mūḷho accasariṃ vane; "
  7392. 517392,113,6138,2,7,1,37,4,"Araññe irīṇe vivane, nānākuñjarasevite. "
  7393. 517393,113,6139,2,4,1,0,0,188.
  7394. 517394,113,6140,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Vāḷamigānucarite, vippanaṭṭhosmi kānane; "
  7395. 517395,113,6141,2,7,1,42,4,"Acariṃ tattha sattāhaṃ, khuppipāsasamappito. "
  7396. 517396,113,6142,2,4,1,0,0,189.
  7397. 517397,113,6143,2,9,1,48,5,"‘ ‘ Tattha tindukamaddakkhiṃ, visamaṭṭhaṃ bubhukkhito; "
  7398. 517398,113,6144,2,5,1,42,2,"Papātamabhilambantaṃ , sampannaphaladhārinaṃ. "
  7399. 517399,113,6145,2,4,1,0,0,190.
  7400. 517400,113,6146,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Vātassitāni bhakkhesiṃ, tāni rucciṃsu me bhusaṃ; "
  7401. 517401,113,6147,2,8,1,41,5,"Atitto rukkhamārūhiṃ, tattha hessāmi āsito. "
  7402. 517402,113,6148,2,4,1,0,0,191.
  7403. 517403,113,6149,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ekaṃ me bhakkhitaṃ āsi, dutiyaṃ abhipatthitaṃ; "
  7404. 517404,113,6150,2,10,1,45,7,"Tato sā bhañjatha sākhā, chinnā pharasunā viya. "
  7405. 517405,113,6151,2,4,1,0,0,192.
  7406. 517406,113,6152,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Sohaṃ sahāva sākhāhi, uddhaṃpādo avaṃsiro; "
  7407. 517407,113,6153,2,7,1,40,4,"Appatiṭṭhe anālambe, giriduggasmi pāpataṃ. "
  7408. 517408,113,6154,2,4,1,0,0,193.
  7409. 517409,113,6155,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Yasmā ca vāri gambhīraṃ, tasmā na samapajjisaṃ; "
  7410. 517410,113,6156,2,9,1,41,6,"Tattha sesiṃ nirānando, anūnā dasa rattiyo. "
  7411. 517411,113,6157,2,4,1,0,0,194.
  7412. 517412,113,6158,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Athettha kapi māgañchi, gonaṅgulo darīcaro; "
  7413. 517413,113,6159,2,8,1,46,5,"Sākhāhi sākhaṃ vicaranto, khādamāno dumapphalaṃ. "
  7414. 517414,113,6160,2,4,1,0,0,195.
  7415. 517415,113,6161,2,12,1,45,8,"‘ ‘ So maṃ disvā kisaṃ paṇḍuṃ, kāruññamakaraṃ mayi; "
  7416. 517416,113,6162,2,11,1,43,8,"Ambho ko nāma so ettha, evaṃ dukkhena aṭṭito. "
  7417. 517417,113,6163,2,4,1,0,0,196.
  7418. 517418,113,6164,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Manusso amanusso vā, attānaṃ me pavedaya; "
  7419. 517419,113,6165,2,7,1,41,4,"Tassañjaliṃ paṇāmetvā, idaṃ vacanamabraviṃ. "
  7420. 517420,113,6166,2,4,1,0,0,197.
  7421. 517421,113,6167,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Manussohaṃ byasampatto, sā me natthi ito gati; "
  7422. 517422,113,6168,2,12,1,48,9,"Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, tvañca me saraṇaṃ bhava. "
  7423. 517423,113,6169,2,4,1,0,0,198.
  7424. 517424,113,6170,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Garuṃ silaṃ gahetvāna, vicarī pabbate kapi; "
  7425. 517425,113,6171,2,8,1,40,5,"Silāya yoggaṃ katvāna, nisabho etadabravi. "
  7426. 517426,113,6172,2,4,1,0,0,199.
  7427. 517427,113,6173,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Ehi me piṭṭhimāruyha, gīvaṃ gaṇhāhi bāhubhi; "
  7428. 517428,113,6174,2,8,1,40,5,"Ahaṃ taṃ uddharissāmi, giriduggata vegasā. "
  7429. 517429,113,6175,2,4,1,0,0,200.
  7430. 517430,113,6176,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, vānarindassa sirīmato; "
  7431. 517431,113,6177,2,8,1,43,5,"Piṭṭhimāruyha dhīrassa, gīvaṃ bāhāhi aggahiṃ. "
  7432. 517432,113,6178,2,4,1,0,0,201.
  7433. 517433,113,6179,2,12,1,42,8,"‘ ‘ So maṃ tato samuṭṭhāsi, tejassī balavā kapi; "
  7434. 517434,113,6180,2,7,1,39,4,"Vihaññamāno kicchena, giriduggata vegasā. "
  7435. 517435,113,6181,2,4,1,0,0,202.
  7436. 517436,113,6182,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Uddharitvāna maṃ santo, nisabho etadabravi; "
  7437. 517437,113,6183,2,9,1,47,6,"Iṅgha maṃ samma rakkhassu, pasupissaṃ muhuttakaṃ. "
  7438. 517438,113,6184,2,4,1,0,0,203.
  7439. 517439,113,6185,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchayo; "
  7440. 517440,113,6186,2,11,1,48,8,"Te maṃ pamattaṃ hiṃseyyuṃ, te tvaṃ disvā nivāraya. "
  7441. 517441,113,6187,2,4,1,0,0,204.
  7442. 517442,113,6188,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ me parittātūna, pasupī so muhuttakaṃ; "
  7443. 517443,113,6189,2,8,1,43,5,"Tadāhaṃ pāpikaṃ diṭṭhiṃ, paṭilacchiṃ ayoniso. "
  7444. 517444,113,6190,2,4,1,0,0,205.
  7445. 517445,113,6191,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Bhakkho ayaṃ manussānaṃ, yathā caññe vane migā; "
  7446. 517446,113,6192,2,9,1,45,6,"Yaṃ nūnimaṃ vadhitvāna, chāto khādeyya vānaraṃ. "
  7447. 517447,113,6193,2,4,1,0,0,206.
  7448. 517448,113,6194,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Asito ca gamissāmi, maṃsamādāya sambalaṃ; "
  7449. 517449,113,6195,2,8,1,46,5,"Kantāraṃ nittharissāmi, pātheyyaṃ me bhavissati. "
  7450. 517450,113,6196,2,4,1,0,0,207.
  7451. 517451,113,6197,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tato silaṃ gahetvāna, matthakaṃ sannitāḷayiṃ; "
  7452. 517452,113,6198,2,8,1,39,5,"Mama gattakilantassa, pahāro dubbalo ahu. "
  7453. 517453,113,6199,2,4,1,0,0,208.
  7454. 517454,113,6200,2,10,1,40,6,"‘ ‘ So ca vegenudappatto, kapi ruhiramakkhito; "
  7455. 517455,113,6201,2,8,1,41,5,"Assupuṇṇehi nettehi, rodanto maṃ udikkhati. "
  7456. 517456,113,6202,2,4,1,0,0,209.
  7457. 517457,113,6203,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Māyyo maṃ kari bhaddante, tvañca nāmedisaṃ kari; "
  7458. 517458,113,6204,2,9,1,43,6,"Tvañca kho nāma dīghāvu, aññe vāretumarahasi. "
  7459. 517459,113,6205,2,4,1,0,0,210.
  7460. 517460,113,6206,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Aho vata re purisa, tāvadukkarakāraka; "
  7461. 517461,113,6207,2,9,1,38,6,"Edisā visamā duggā, papātā uddhato mayā. "
  7462. 517462,113,6208,2,4,1,0,0,211.
  7463. 517463,113,6209,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ānīto paralokāva, dubbheyyaṃ maṃ amaññatha; "
  7464. 517464,113,6210,2,9,1,42,6,"Taṃ tena pāpakammena, pāpaṃ pāpena cintitaṃ. "
  7465. 517465,113,6211,2,4,1,0,0,212.
  7466. 517466,113,6212,2,14,1,46,8,"‘ ‘ Mā heva tvaṃ adhammaṭṭha, vedanaṃ kaṭukaṃ phusi; "
  7467. 517467,113,6213,2,11,1,47,8,"Mā heva pāpakammaṃ taṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi. "
  7468. 517468,113,6214,2,4,1,0,0,213.
  7469. 517469,113,6215,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tayi me natthi vissāso, pāpadhamma asaññata; "
  7470. 517470,113,6216,2,9,1,42,6,"Ehi me piṭṭhito gaccha, dissamānova santike. "
  7471. 517471,113,6217,2,4,1,0,0,214.
  7472. 517472,113,6218,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Muttosi hatthā vāḷānaṃ, pattosi mānusiṃ padaṃ; "
  7473. 517473,113,6219,2,9,1,45,6,"Esa maggo adhammaṭṭha, tena gaccha yathāsukhaṃ. "
  7474. 517474,113,6220,2,4,1,0,0,215.
  7475. 517475,113,6221,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Idaṃ vatvā giricaro, rahade pakkhalya matthakaṃ; "
  7476. 517476,113,6222,2,7,1,39,4,"Assūni sampamajjitvā, tato pabbatamāruhi. "
  7477. 517477,113,6223,2,4,1,0,0,216.
  7478. 517478,113,6224,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sohaṃ tenābhisattosmi, pariḷāhena aṭṭito; "
  7479. 517479,113,6225,2,8,1,40,5,"Ḍayhamānena gattena, vāriṃ pātuṃ upāgamiṃ. "
  7480. 517480,113,6226,2,4,1,0,0,217.
  7481. 517481,113,6227,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Agginā viya santatto, rahado ruhiramakkhito; "
  7482. 517482,113,6228,2,7,1,40,4,"Pubbalohitasaṅkāso , sabbo me samapajjatha. "
  7483. 517483,113,6229,2,4,1,0,0,218.
  7484. 517484,113,6230,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yāvanto udabindūni, kāyasmiṃ nipatiṃsu me; "
  7485. 517485,113,6231,2,7,1,39,4,"Tāvanto gaṇḍa jāyetha, addhabeluvasādisā. "
  7486. 517486,113,6232,2,4,1,0,0,219.
  7487. 517487,113,6233,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Pabhinnā pagghariṃsu me, kuṇapā pubbalohitā; "
  7488. 517488,113,6234,2,9,1,39,6,"Yena yeneva gacchāmi, gāmesu nigamesu ca. "
  7489. 517489,113,6235,2,4,1,0,0,220.
  7490. 517490,113,6236,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Daṇḍahatthā nivārenti, itthiyo purisā ca maṃ; "
  7491. 517491,113,6237,2,8,1,37,5,"Okkitā pūtigandhena, māssu orena āgamā. "
  7492. 517492,113,6238,2,4,1,0,0,221.
  7493. 517493,113,6239,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Etādisaṃ idaṃ dukkhaṃ, satta vassāni dāni me; "
  7494. 517494,113,6240,2,8,1,42,5,"Anubhomi sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano. "
  7495. 517495,113,6241,2,4,1,0,0,222.
  7496. 517496,113,6242,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā; "
  7497. 517497,113,6243,2,9,1,46,6,"Māssu mittāna dubbhittho, mittadubbho hi pāpako. "
  7498. 517498,113,6244,2,4,1,0,0,223.
  7499. 517499,113,6245,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kuṭṭhī kilāsī bhavati, yo mittānidha dubbhati; "
  7500. 517500,113,6246,2,11,1,45,6,"Kāyassa bhedā mittaddu, nirayaṃ sopapajjatī’’ ti. "
  7501. 517501,113,6247,2,14,1,62,9,"Tattha {kusalo}ti yathā cheko kusalo katheti, tathā vo kathessāmi. "
  7502. 517502,113,6247,15,20,1,32,4,{Gogaveso}ti naṭṭhe goṇe gavesanto.
  7503. 517503,113,6247,21,27,1,57,6,Accasarin ti manussapathaṃ atikkamitvā himavantaṃ pāvisiṃ.
  7504. 517504,113,6247,28,32,1,22,3,{Araññe}ti arājake suññe.
  7505. 517505,113,6247,33,36,1,21,2,{Irīṇe}ti sukkhakantāre.
  7506. 517506,113,6247,37,40,1,16,2,{Vivane}ti vivitte.
  7507. 517507,113,6247,41,44,1,24,2,{Vippanaṭṭho}ti maggamūḷho.
  7508. 517508,113,6247,45,49,1,43,3,{Bubhukkhito}ti sañjātabubhukkho chātajjhatto.
  7509. 517509,113,6247,50,54,1,50,4,Papātamabhilambantan ti papātābhimukhaṃ olambantaṃ.
  7510. 517510,113,6247,55,58,1,45,3,Sampannaphaladhārinan ti madhuraphaladhārinaṃ.
  7511. 517511,113,6247,59,65,1,47,5,{Vātassitānī}ti paṭhamaṃ tāva vātapatitāni khādiṃ.
  7512. 517512,113,6247,66,74,1,60,7,Tattha {hessāmī}ti tasmiṃ rukkhe suhito bhavissāmīti āruḷhomhi.
  7513. 517513,113,6247,75,93,1,128,17,Tato sā bhañjatha {sākhā}ti tassa abhipatthitassa atthāya hatthe pasārite sā mayā abhiruḷhā sākhā pharasunā chinnā viya abhañjatha.
  7514. 517514,113,6247,94,97,1,34,2,{Anālambe}ti ālambitabbaṭṭhānarahite.
  7515. 517515,113,6247,98,101,1,27,3,Giriduggasmin ti girivisame.
  7516. 517516,113,6247,102,105,1,18,3,Sesin ti sayitomhi.
  7517. 517517,113,6248,2,7,1,28,4,Kapi {māgañchī}ti kapi āgañchi.
  7518. 517518,113,6248,8,12,1,43,3,{Gonaṅgulo}ti gunnaṃ naṅguṭṭhasadisanaṅguṭṭho.
  7519. 517519,113,6248,13,20,1,22,3,‘‘ Gonaṅguṭṭho’’ tipi pāṭho.
  7520. 517520,113,6248,21,28,1,23,3,‘‘ Gonaṅgulī’’ tipi paṭhanti.
  7521. 517521,113,6248,29,34,1,24,4,Akaraṃ {mayī}ti akarā mayi.
  7522. 517522,113,6248,35,63,1,120,17,"{Ambho}ti, mahārāja, so kapirājā tasmiṃ narakapapāte mama udakapothanasaddaṃ sutvā maṃ‘‘ ambho’’ ti ālapitvā‘‘ ko nāmeso’’ ti pucchi. "
  7523. 517523,113,6248,64,74,1,61,8,"{Byasampatto}ti byasanaṃ patto, papātassa vasaṃ pattoti vā attho. "
  7524. 517524,113,6248,75,81,1,31,5,Bhaddaṃ {vo}ti tasmā tumhe vadāmi–
  7525. 517525,113,6248,82,90,1,24,4,‘‘ bhaddaṃ tumhākaṃ hotū’’ ti.
  7526. 517526,113,6248,91,121,1,141,23,"Garuṃ silan ti, mahārāja, so kapirājā mayā evaṃ vutte‘‘ mā bhāyī’’ ti maṃ assāsetvā paṭhamaṃ tāva garuṃ silaṃ gahetvā yoggaṃ karonto pabbate vicari . "
  7527. 517527,113,6248,122,130,1,77,7,{Nisabho}ti purisanisabho uttamavānarindo pabbatapapāte ṭhatvā maṃ etadabravīti.
  7528. 517528,113,6249,2,10,1,50,7,{Bāhubhī}ti dvīhi bāhāhi mama gīvaṃ suggahitaṃ gaṇha.
  7529. 517529,113,6249,11,14,1,15,2,{Vegasā}ti vegena.
  7530. 517530,113,6249,15,18,1,24,2,{Sirīmato}ti puññavantassa.
  7531. 517531,113,6249,19,34,1,140,15,Aggahin ti saṭṭhihatthaṃ narakapapātaṃ vātavegena otaritvā udakapiṭṭhe ṭhitassa ahaṃ vegena piṭṭhimabhiruhitvā ubhohi bāhāhi gīvaṃ aggahesiṃ.
  7532. 517532,113,6249,35,38,1,23,2,{Vihaññamāno}ti kilamanto.
  7533. 517533,113,6249,39,42,1,19,2,{Kicchenā}ti dukkhena.
  7534. 517534,113,6249,43,51,1,41,6,"{Santo}ti paṇḍito, atha vā parisanto kilanto. "
  7535. 517535,113,6249,52,65,1,89,11,"{Rakkhassū}ti ahaṃ taṃ uddharanto kilanto muhuttaṃ vissamanto pasupissaṃ, tasmā maṃ rakkhāhi. "
  7536. 517536,113,6249,66,78,1,64,10,Yathā caññe vane {migā}ti sīhādīhi aññepi ye imasmiṃ vane vāḷamigā.
  7537. 517537,113,6249,79,88,1,44,5,Pāḷiyaṃ pana‘‘ acchakokataracchayo’’ ti likhanti.
  7538. 517538,113,6249,89,104,1,83,11,"{Parittātūnā}ti, mahārāja, evaṃ so kapirājā maṃ attano parittāṇaṃ katvā muhuttaṃ pasupi. "
  7539. 517539,113,6249,105,108,1,29,2,{Ayoniso}ti ayonisomanasikārena.
  7540. 517540,113,6249,109,112,1,27,2,{Bhakkho}ti khāditabbayuttako.
  7541. 517541,113,6249,113,116,1,18,3,Asito dhāto suhito.
  7542. 517542,113,6249,117,120,1,21,3,Sambalan ti pātheyyaṃ.
  7543. 517543,113,6249,121,128,1,62,7,Matthakaṃ sannitāḷayin ti tassa vānarindassa matthakaṃ pahariṃ.
  7544. 517544,113,6249,129,136,1,24,3,‘‘ Sannitāḷayan’’ tipi pāṭho.
  7545. 517545,113,6249,137,147,1,55,8,"Dubbalo {ahū}ti na balavā āsi, yathādhippāyaṃ na agamāsīti. "
  7546. 517546,113,6250,2,6,1,32,3,{Vegenā}ti mayā pahaṭapāsāṇavegena.
  7547. 517547,113,6250,7,10,1,19,2,{Udappatto}ti uṭṭhito.
  7548. 517548,113,6250,11,23,1,95,10,"{Māyyo}ti tena mittadubbhipurisena silāya paviddhāya mahācammaṃ chinditvā olambi, ruhiraṃ pagghari. "
  7549. 517549,113,6250,24,27,1,30,3,Mahāsatto vedanāppatto cintesi–
  7550. 517550,113,6250,28,44,1,70,11,"‘‘ imasmiṃ ṭhāne añño natthi, idaṃ bhayaṃ imaṃ purisaṃ nissāya uppannan’’ ti. "
  7551. 517551,113,6250,45,65,1,145,16,So maraṇabhayabhīto olambantaṃ cammabandhaṃ hatthena gahetvā uppatitvā sākhaṃ abhiruyha tena pāpapurisena saddhiṃ sallapanto‘‘ māyyo man’’ tiādimāha.
  7552. 517552,113,6250,66,79,1,76,12,Tattha māyyo maṃ kari {bhaddante}ti mā akari ayyo maṃ bhaddanteti taṃ nivāreti.
  7553. 517553,113,6250,80,99,1,106,17,"Tvañca kho {nāmā}ti tvaṃ nāma evaṃ mayā papātā uddhaṭo edisaṃ pharusakammaṃ mayi kari, aho te ayuttaṃ katanti. "
  7554. 517554,113,6250,100,106,1,32,5,Aho {vatā}ti taṃ garahanto evamāha.
  7555. 517555,113,6250,107,112,1,60,4,{Tāvadukkarakārakā}ti mayi aparajjhanena atidukkarakammakāraka.
  7556. 517556,113,6250,113,118,1,34,4,{Paralokāvā}ti paralokato viya ānīto.
  7557. 517557,113,6250,119,123,1,38,4,Dubbheyyan ti dubbhitabbaṃ vadhitabbaṃ.
  7558. 517558,113,6250,124,149,1,152,23,"Vedanaṃ kaṭukan ti evaṃ santepi tvaṃ adhammaṭṭha yādisaṃ vedanaṃ ahaṃ phusāmi, edisaṃ vedanaṃ kaṭukaṃ mā phusi, taṃ pāpakammaṃ phalaṃ veḷuṃva taṃ mā vadhi. "
  7559. 517559,113,6250,150,159,1,46,7,"Iti maṃ, mahārāja, so piyaputtakaṃ viya anukampi. "
  7560. 517560,113,6251,2,6,1,24,4,Atha naṃ ahaṃ etadavocaṃ–
  7561. 517561,113,6251,7,48,1,203,31,"‘‘ ayya, mayā kataṃ dosaṃ hadaye mā kari, mā maṃ asappurisaṃ evarūpe araññe nāsaya, ahaṃ disāmūḷho maggaṃ na jānāmi, attanā kataṃ kammaṃ mā nāsetha, jīvitadānaṃ me detha, araññā nīharitvā manussapathe ṭhapethā’’ ti. "
  7562. 517562,113,6251,49,65,1,71,12,Evaṃ vutte so mayā saddhiṃ sallapanto‘‘ tayi me natthi vissāso’’ ti ādimāha.
  7563. 517563,113,6251,66,76,1,53,8,Tattha {tayī}ti ito paṭṭhāya mayhaṃ tayi vissāso natthi.
  7564. 517564,113,6251,77,102,1,147,20,"{Ehī}ti, bho purisa, ahaṃ tayā saddhiṃ maggena na gamissāmi, tvaṃ pana ehi mama piṭṭhito avidūre dissamānasarīrova gaccha, ahaṃ rukkhaggeheva gamissāmīti. "
  7565. 517565,113,6251,103,120,1,85,12,"{Muttosī}ti atha so maṃ, mahārāja, araññā nīharitvā, bho purisa, vāḷamigānaṃ hatthā muttosi. "
  7566. 517566,113,6251,121,136,1,85,13,"Pattosi mānusiṃ padan ti manussūpacāraṃ patto āgatosi, esa te maggo, etena gacchāti āha. "
  7567. 517567,113,6252,2,7,1,26,3,{Giricaro}ti giricārī vānaro.
  7568. 517568,113,6252,8,11,1,20,2,{Pakkhalyā}ti dhovitvā.
  7569. 517569,113,6252,12,29,1,113,12,"{Tenābhisattosmī}ti so ahaṃ, mahārāja , tena vānarena abhisatto, pāpakamme pariṇate tenābhisattosmīti maññamāno evamāha. "
  7570. 517570,113,6252,30,33,1,17,2,{Aṭṭito}ti upadduto.
  7571. 517571,113,6252,34,39,1,35,5,Upāgamin ti ekaṃ rahadaṃ upagatosmi.
  7572. 517572,113,6252,40,47,1,43,5,"{Samapajjathā}ti jāto, evarūpo hutvā upaṭṭhāsi. "
  7573. 517573,113,6252,48,51,1,19,2,{Yāvanto}ti yattakāni.
  7574. 517574,113,6252,52,57,1,29,4,Gaṇḍa {jāyethā}ti gaṇḍā jāyiṃsu.
  7575. 517575,113,6252,58,70,1,94,12,So kira pipāsaṃ sandhāretuṃ asakkonto udakañjaliṃ ukkhipitvā thokaṃ pivitvā sesaṃ sarīre siñci.
  7576. 517576,113,6252,71,80,1,90,8,"Athassa tāvadeva udakabindugaṇanāya aḍḍhabeluvapakkappamāṇā gaṇḍā uṭṭhahiṃsu, tasmā evamāha. "
  7577. 517577,113,6252,81,93,1,96,11,{Pabhinnā}ti te gaṇḍā taṃ divasameva bhijjitvā kuṇapā pūtigandhikā hutvā pubbalohitāni pagghariṃsu.
  7578. 517578,113,6252,94,100,1,29,5,Yena {yenā}ti yena yena maggena.
  7579. 517579,113,6252,101,107,1,51,5,{Okkitā}ti pūtigandhena okiṇṇā parikkhittā parivāritā.
  7580. 517580,113,6252,108,126,1,112,16,"Māssu orena {āgamā}ti duṭṭhasatta orena māssu āgamā, amhākaṃ santikaṃ mā āgamīti evaṃ vadantā maṃ nivārentīti attho. "
  7581. 517581,113,6252,127,146,1,107,16,"Satta vassāni dāni {me}ti, mahārāja, tato paṭṭhāya idāni satta vassāni mama ettakaṃ kālaṃ sakaṃ kammaṃ anubhomi. "
  7582. 517582,113,6253,2,30,1,132,18,"Iti so attano mittadubbhikammaṃ vitthāretvā,‘‘ mahārāja, maññeva oloketvā evarūpaṃ kammaṃ na kenaci kattabban’’ ti vatvā‘‘ taṃ vo’’ tiādimāha. "
  7583. 517583,113,6253,31,35,1,19,4,Tattha tan ti tasmā.
  7584. 517584,113,6253,36,44,1,54,7,"Yasmā evarūpaṃ kammaṃ evaṃ dukkhavipākaṃ, tasmāti attho. "
  7585. 517585,113,6254,2,4,1,0,0,223.
  7586. 517586,113,6255,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kuṭṭhī kilāsī bhavati, yo mittānidha dubbhati; "
  7587. 517587,113,6256,2,11,1,45,6,"Kāyassa bhedā mittaddu, nirayaṃ sopapajjatī’’ ti."
  7588. 517588,113,6256,12,12,1,0,0,–
  7589. 517589,113,6257,2,4,1,23,2,Ayaṃ abhisambuddhagāthā.
  7590. 517590,113,6257,5,18,1,71,11,"Bhikkhave, yo idha loke mittāni dubbhati hiṃsati, so evarūpo hotīti attho. "
  7591. 517591,113,6258,2,10,1,67,8,Tassapi purisassa raññā saddhiṃ kathentasseva pathavī vivaraṃ adāsi.
  7592. 517592,113,6258,11,15,1,39,4,Taṅkhaṇaññeva cavitvā avīcimhi nibbatto.
  7593. 517593,113,6258,16,24,1,65,8,Rājā tasmiṃ pathaviṃ paviṭṭhe uyyānā nikkhamitvā nagaraṃ paviṭṭho.
  7594. 517594,113,6259,2,25,1,130,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayhaṃ silaṃ paṭivijjhiyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7595. 517595,113,6259,26,42,1,71,10,"‘‘ tadā mittadubbhī puriso devadatto ahosi, kapirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7596. 517596,113,6260,2,4,1,29,2,Mahākapijātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  7597. 517597,113,6262,2,7,1,25,2,[ 517]7. Dakarakkhasajātakavaṇṇanā
  7598. 517598,113,6263,2,4,1,0,0,224-257.
  7599. 517599,113,6263,5,12,1,43,5,Sace vo vuyhamānānan ti dakarakkhasajātakaṃ.
  7600. 517600,113,6263,13,18,1,44,5,Taṃ sabbaṃ mahāumaṅgajātake āvi bhavissatīti.
  7601. 517601,113,6264,2,4,1,33,2,Dakarakkhasajātakavaṇṇanā sattamā.
  7602. 517602,113,6266,2,7,1,28,2,[ 518]8. Paṇḍaranāgarājajātakavaṇṇanā
  7603. 517603,113,6267,2,14,1,109,12,Vikiṇṇavācan ti idaṃ satthā jetavane viharanto musāvādaṃ katvā devadattassa pathavippavesanaṃ ārabbha kathesi.
  7604. 517604,113,6267,15,42,1,144,20,"Tadā hi satthā bhikkhūhi tassa avaṇṇe kathite‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto musāvādaṃ katvā pathaviṃ paviṭṭhoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7605. 517605,113,6268,2,29,1,250,26,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente pañcasatavāṇijā nāvāya samuddaṃ pakkhanditvā sattame divase atīradassaniyā nāvāya samuddapiṭṭhe bhinnāya ṭhapetvā ekaṃ avasesā macchakacchapabhakkhā ahesuṃ, eko pana vātavegena karampiyapaṭṭanaṃ nāma pāpuṇi. "
  7606. 517606,113,6268,30,38,1,67,8,So samuddato uttaritvā naggabhogo tasmiṃ paṭṭaneyeva bhikkhāya cari.
  7607. 517607,113,6268,39,53,1,78,10,Tamenaṃ manussā‘‘ ayaṃ samaṇo appiccho santuṭṭho’’ ti sambhāvetvā sakkāraṃ kariṃsu.
  7608. 517608,113,6268,54,68,1,68,10,So‘‘ laddho me jīvikūpāyo’’ ti tesu nivāsanapārupanaṃ dentesupi na icchi.
  7609. 517609,113,6268,69,89,1,110,16,Te‘‘ natthi ito uttari appiccho samaṇo’’ ti bhiyyo bhiyyo pasīditvā tassa assamapadaṃ katvā tattha naṃ nivāsāpesuṃ.
  7610. 517610,113,6268,90,98,1,28,4,So‘‘ karampiyaacelo’’ ti paññāyi.
  7611. 517611,113,6268,99,104,1,48,5,Tassa tattha vasantassa mahālābhasakkāro udapādi.
  7612. 517612,113,6269,2,9,1,54,6,Eko nāgarājāpissa supaṇṇarājā ca upaṭṭhānaṃ āgacchanti.
  7613. 517613,113,6269,10,15,1,33,5,Tesu nāgarājā nāmena paṇḍaro nāma.
  7614. 517614,113,6269,16,25,1,82,9,Athekadivasaṃ supaṇṇarājā tassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinno evamāha–
  7615. 517615,113,6269,26,63,1,198,28,"‘‘ bhante, amhākaṃ ñātakā nāge gaṇhantā bahū vinassanti, etesaṃ nāgānaṃ gahaṇaniyāmaṃ mayaṃ na jānāma, guyhakāraṇaṃ kira tesaṃ atthi, sakkuṇeyyātha nu kho tumhe ete piyāyamānā viya taṃ kāraṇaṃ pucchitun’’ ti. "
  7616. 517616,113,6269,64,81,1,115,13,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā supaṇṇarāje vanditvā pakkante nāgarājassa āgatakāle vanditvā nisinnaṃ nāgarājānaṃ pucchi–
  7617. 517617,113,6269,82,102,1,98,14,"‘‘ nāgarāja, supaṇṇā kira tumhe gaṇhantā bahū vinassanti, tumhe gaṇhantā kathaṃ gaṇhituṃ na sakkontī’’ ti. "
  7618. 517618,113,6269,103,118,1,92,12,"Bhante, idaṃ amhākaṃ guyhaṃ rahassaṃ, mayā imaṃ kathentena ñātisaṅghassa maraṇaṃ āhaṭaṃ hotīti. "
  7619. 517619,113,6269,119,151,1,170,23,"Kiṃ pana tvaṃ, āvuso,‘‘ ayaṃ aññassa kathessatī’’ ti evaṃsaññī hosi, nāhaṃ aññassa kathessāmi, attanā pana jānitukāmatāya pucchāmi, tvaṃ mayhaṃ saddahitvā nibbhayo hutvā kathehīti. "
  7620. 517620,113,6269,152,164,1,49,7,"Nāgarājā‘‘ na kathessāmi, bhante’’ ti vanditvā pakkāmi. "
  7621. 517621,113,6269,165,171,1,41,5,"Punadivasepi pucchi, tathāpissa na kathesi. "
  7622. 517622,113,6270,2,25,1,112,16,"Atha naṃ tatiyadivase āgantvā nisinnaṃ,‘‘ nāgarāja, ajja tatiyo divaso, mama pucchantassa kimatthaṃ na kathesī’’ ti āha."
  7623. 517623,113,6270,26,37,1,47,6,"‘‘ Tumhe aññassa ācikkhissathā’’ ti bhayena, bhanteti. "
  7624. 517624,113,6270,38,44,1,40,5,"Kassaci na kathessāmi, nibbhayo kathehīti."
  7625. 517625,113,6270,45,98,1,322,41,"‘‘ Tena hi, bhante, aññassa mā kathayitthā’’ ti paṭiññaṃ gahetvā,‘‘ bhante, mayaṃ mahante mahante pāsāṇe gilitvā bhāriyā hutvā nipajjitvā supaṇṇānaṃ āgamanakāle mukhaṃ nibbāhetvā dante vivaritvā supaṇṇe ḍaṃsituṃ acchāma, te āgantvā amhākaṃ sīsaṃ gaṇhanti, tesaṃ amhe garubhāre hutvā nipanne uddharituṃ vāyamantānaññeva udakaṃ ottharati. "
  7626. 517626,113,6270,99,140,1,279,36,"Te sīdantā antoudakeyeva maranti, iminā kāraṇena bahū supaṇṇā vinassanti, tesaṃ amhe gaṇhantānaṃ kiṃ sīsena gahitena, bālā naṅguṭṭhe gahetvā amhe heṭṭhāsīsake katvā gahitaṃ gocaraṃ mukhena chaḍḍāpetvā lahuke katvā gantuṃ sakkontī’’ ti so attano rahassakāraṇaṃ tassa dussīlassa kathesi. "
  7627. 517627,113,6271,2,23,1,121,15,"Atha tasmiṃ pakkante supaṇṇarājā āgantvā karampiyaacelaṃ vanditvā‘‘ kiṃ, bhante, pucchitaṃ te nāgarājassa guyhakāraṇan’’ ti āha. "
  7628. 517628,113,6271,24,38,1,57,8,So‘‘ āmāvuso’’ ti vatvā sabbaṃ tena kathitaniyāmeneva kathesi.
  7629. 517629,113,6271,39,80,1,290,34,"Taṃ sutvā supaṇṇo‘‘ nāgarājena ayuttaṃ kataṃ, ñātīnaṃ nāma nassananiyāmo parassa na kathetabbo, hotu, ajjeva mayā supaṇṇavātaṃ katvā paṭhamaṃ etameva gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti supaṇṇavātaṃ katvā paṇḍaranāgarājānaṃ naṅguṭṭhe gahetvā heṭṭhāsīsaṃ katvā gahitagocaraṃ chaḍḍāpetvā uppatitvā ākāsaṃ pakkhandi. "
  7630. 517630,113,6271,81,96,1,84,11,Paṇḍaro ākāse heṭṭhāsīsakaṃ olambanto‘‘ mayāva mama dukkhaṃ ābhatan’’ ti paridevanto āha–
  7631. 517631,113,6272,2,4,1,0,0,258.
  7632. 517632,113,6273,2,9,1,54,5,"‘ ‘ Vikiṇṇavācaṃ aniguyhamantaṃ, asaññataṃ aparicakkhitāraṃ; "
  7633. 517633,113,6274,2,11,1,61,8,"Bhayaṃ tamanveti sayaṃ abodhaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo. "
  7634. 517634,113,6275,2,4,1,0,0,259.
  7635. 517635,113,6276,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yo guyhamantaṃ parirakkhaṇeyyaṃ, mohā naro saṃsati hāsamāno; "
  7636. 517636,113,6277,2,11,1,68,8,"Taṃ bhinnamantaṃ bhayamanveti khippaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo. "
  7637. 517637,113,6278,2,4,1,0,0,260.
  7638. 517638,113,6279,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Nānumitto garuṃ atthaṃ, guyhaṃ veditumarahati; "
  7639. 517639,113,6280,2,9,1,46,6,"Sumitto ca asambuddhaṃ, sambuddhaṃ vā anatthavā. "
  7640. 517640,113,6281,2,4,1,0,0,261.
  7641. 517641,113,6282,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Vissāsamāpajjimahaṃ acelaṃ, samaṇo ayaṃ sammato bhāvitatto; "
  7642. 517642,113,6283,2,9,1,62,6,"Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi. "
  7643. 517643,113,6284,2,4,1,0,0,262.
  7644. 517644,113,6285,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Tassāhaṃ paramaṃ brahme guyhaṃ, vācaṃ himaṃ nāsakkhiṃ saṃyametuṃ; "
  7645. 517645,113,6286,2,10,1,60,7,"Tappakkhato hi bhayamāgataṃ mamaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi. "
  7646. 517646,113,6287,2,4,1,0,0,263.
  7647. 517647,113,6288,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Yo ve naro suhadaṃ maññamāno, guyhamatthaṃ saṃsati dukkulīne; "
  7648. 517648,113,6289,2,11,1,57,8,"Dosā bhayā athavā rāgarattā, pallatthito bālo asaṃsayaṃ so. "
  7649. 517649,113,6290,2,4,1,0,0,264.
  7650. 517650,113,6291,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Tirokkhavāco asataṃ paviṭṭho, yo saṅgatīsu mudīreti vākyaṃ; "
  7651. 517651,113,6292,2,11,1,57,8,"Āsīviso dummukhotyāhu taṃ naraṃ, ārā ārā saṃyame tādisamhā. "
  7652. 517652,113,6293,2,4,1,0,0,265.
  7653. 517653,113,6294,2,10,1,59,6,"‘ ‘ Annaṃ pānaṃ kāsikacandanañca, manāpitthiyo mālamucchādanañca; "
  7654. 517654,113,6295,2,12,1,57,7,"Ohāya gacchāmase sabbakāme, supaṇṇa pāṇūpagatāva tyamhā’’ ti. "
  7655. 517655,113,6296,2,6,1,38,4,Tattha vikiṇṇavācan ti patthaṭavacanaṃ.
  7656. 517656,113,6296,7,10,1,37,3,Aniguyhamantan ti appaṭicchannamantaṃ.
  7657. 517657,113,6296,11,16,1,47,5,Asaññatan ti kāyadvārādīni rakkhituṃ asakkontaṃ.
  7658. 517658,113,6296,17,36,1,127,14,"Aparicakkhitāran ti‘‘ ayaṃ mayā kathitamantaṃ rakkhituṃ sakkhissati, na sakkhissatī’’ ti puggalaṃ oloketuṃ upaparikkhituṃ asakkontaṃ. "
  7659. 517659,113,6296,37,57,1,154,18,"Bhayaṃ {tamanvetī}ti taṃ imehi catūhi aṅgehi samannāgataṃ abodhaṃ duppaññaṃ puggalaṃ sayaṃkatameva bhayaṃ anveti, yathā maṃ paṇḍarakanāgaṃ supaṇṇo anvāgatoti. "
  7660. 517660,113,6296,58,66,1,72,7,Saṃsati {hāsamāno}ti rakkhituṃ asamatthassa pāpapurisassa hāsamāno katheti.
  7661. 517661,113,6296,67,82,1,97,12,"{Nānumitto}ti anuvattanamattena yo mitto, na hadayena, so guyhaṃ atthaṃ jānituṃ nārahatīti paridevati. "
  7662. 517662,113,6296,83,90,1,53,6,"Asambuddhan ti asambuddhanto ajānanto, appaññoti attho. "
  7663. 517663,113,6296,91,98,1,51,6,"Sambuddhan ti sambuddhanto jānanto, sappaññoti attho. "
  7664. 517664,113,6296,99,102,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7665. 517665,113,6296,103,125,1,111,17,"‘‘ yopi suhadayo mitto vā amitto vā appañño sappaññopi vā yo anatthavā anatthacaro, sopi guyhaṃ vedituṃ nārahate’’ ti. "
  7666. 517666,113,6297,2,17,1,103,14,Samaṇo ayan ti ayaṃ samaṇoti ca lokasammatoti ca bhāvitattoti ca maññamāno ahaṃ etasmiṃ vissāsamāpajjiṃ.
  7667. 517667,113,6297,18,21,1,18,3,Akkhin ti kathesiṃ.
  7668. 517668,113,6297,22,32,1,77,8,"{Atītamattho}ti atītattho, atikkantattho hutvā idāni kapaṇaṃ rudāmīti paridevati. "
  7669. 517669,113,6297,33,37,1,24,3,{Tassā}ti tassa acelakassa.
  7670. 517670,113,6297,38,42,1,25,3,{Brahme}ti supaṇṇaṃ ālapati.
  7671. 517671,113,6297,43,50,1,64,7,Saṃyametun ti imaṃ guyhavācaṃ rahassakāraṇaṃ rakkhituṃ nāsakkhiṃ.
  7672. 517672,113,6297,51,70,1,122,16,"Tappakkhato {hī}ti idāni idaṃ bhayaṃ mama tassa acelakassa pakkhato koṭṭhāsato santikā āgataṃ, iti atītattho kapaṇaṃ rudāmīti. "
  7673. 517673,113,6297,71,82,1,40,7,Suhadan ti‘‘ suhado mama ayan’’ ti maññamāno.
  7674. 517674,113,6297,83,88,1,24,3,{Dukkulīne}ti akulaje nīce.
  7675. 517675,113,6297,89,109,1,129,17,"{Dosā}ti etehi dosādīhi kāraṇehi yo evarūpaṃ guyhaṃ saṃsati, so bālo asaṃsayaṃ pallatthito parivattetvā pāpito, hatoyeva nāmāti attho. "
  7676. 517676,113,6298,2,12,1,81,8,"{Tirokkhavāco}ti attano yaṃ vācaṃ kathetukāmo, tassā tirokkhakatattā paṭicchannavāco. "
  7677. 517677,113,6298,13,21,1,73,7,Asataṃ {paviṭṭho}ti asappurisānaṃ antaraṃ paviṭṭho asappurisesu pariyāpanno.
  7678. 517678,113,6298,22,71,1,256,36,"Saṅgatīsu {mudīretī}ti yo evarūpo paresaṃ rahassaṃ sutvāva parisamajjhesu‘‘ asukena asukaṃ nāma kataṃ vā vuttaṃ vā’’ ti vākyaṃ udīreti, taṃ naraṃ‘‘ āsīviso dummukho pūtimukho’’ ti āhu, tādisamhā purisā ārā ārā saṃyame, dūrato dūratova virameyya, parivajjeyya nanti attho. "
  7679. 517679,113,6298,72,78,1,68,5,{Mālamucchādanañcā}ti mālañca dibbaṃ catujjātiyagandhañca ucchādanañca.
  7680. 517680,113,6298,79,89,1,72,9,{Ohāyā}ti ete dibbaannādayo sabbakāme ajja mayaṃ ohāya chaḍḍetvā gamissāma.
  7681. 517681,113,6298,90,107,1,84,12,"Supaṇṇa, pāṇūpagatāva {tyamhā}ti, bho supaṇṇa, pāṇehi upagatāva te amhā, saraṇaṃ no hohīti. "
  7682. 517682,113,6299,2,10,1,68,8,Evaṃ paṇḍarako ākāse heṭṭhāsīsako olambanto aṭṭhahi gāthāhi paridevi.
  7683. 517683,113,6299,11,32,1,135,16,"Supaṇṇo tassa paridevanasaddaṃ sutvā,‘‘ nāgarāja attano rahassaṃ acelakassa kathetvā idāni kimatthaṃ paridevasī’’ ti taṃ garahitvā gāthamāha– "
  7684. 517684,113,6300,2,4,1,0,0,266.
  7685. 517685,113,6301,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Ko nīdha tiṇṇaṃ garahaṃ upeti, asmiṃdha loke pāṇabhū nāgarāja; "
  7686. 517686,113,6302,2,12,1,59,7,"Samaṇo supaṇṇo athavā tvameva, kiṃkāraṇā paṇḍarakaggahīto’’ ti. "
  7687. 517687,113,6303,2,12,1,47,9,Tattha ko {nīdhā}ti idha amhesu tīsu janesu ko nu.
  7688. 517688,113,6303,13,23,1,55,7,"{Asmiṃdhā}ti ettha {idhā}ti nipātamattaṃ, asmiṃ loketi attho. "
  7689. 517689,113,6303,24,27,1,19,2,{Pāṇabhū}ti pāṇabhūto.
  7690. 517690,113,6303,28,33,1,31,4,Athavā {tvamevā}ti udāhu tvaṃyeva.
  7691. 517691,113,6303,34,46,1,63,11,"Tattha samaṇaṃ tāva mā garaha, so hi upāyena taṃ rahassaṃ pucchi. "
  7692. 517692,113,6303,47,54,1,46,6,"Supaṇṇampi mā garaha, ahañhi tava paccatthikova. "
  7693. 517693,113,6303,55,86,1,183,23,"{Paṇḍarakaggahīto}ti, samma paṇḍaraka,‘‘ ahaṃ kiṃkāraṇā supaṇṇena gahito’’ ti cintetvā ca pana attānameva garaha, tayā hi rahassaṃ kathentena attanāva attano anattho katoti ayamettha adhippāyo. "
  7694. 517694,113,6304,2,9,1,36,5,Taṃ sutvā paṇḍarako itaraṃ gāthamāha–
  7695. 517695,113,6305,2,4,1,0,0,267.
  7696. 517696,113,6306,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Samaṇoti me sammatatto ahosi, piyo ca me manasā bhāvitatto; "
  7697. 517697,113,6307,2,13,1,65,7,"Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmī’’ ti. "
  7698. 517698,113,6308,2,17,1,73,10,Tattha {sammatatto}ti so samaṇo mayhaṃ‘‘ sappuriso ayan’’ ti sammatabhāvo ahosi.
  7699. 517699,113,6308,18,24,1,42,5,{Bhāvitatto}ti sambhāvitabhāvo ca me ahosīti.
  7700. 517700,113,6309,2,7,1,33,5,Tato supaṇṇo catasso gāthā abhāsi–
  7701. 517701,113,6310,2,4,1,0,0,268.
  7702. 517702,113,6311,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Na catthi satto amaro pathabyā, paññāvidhā natthi na ninditabbā; "
  7703. 517703,113,6312,2,10,1,60,7,"Saccena dhammena dhitiyā damena, alabbhamabyāharatī naro idha. "
  7704. 517704,113,6313,2,4,1,0,0,269.
  7705. 517705,113,6314,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Mātā pitā paramā bandhavānaṃ, nāssa tatiyo anukampakatthi; "
  7706. 517706,113,6315,2,11,1,61,8,"Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno. "
  7707. 517707,113,6316,2,4,1,0,0,270.
  7708. 517708,113,6317,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Mātā pitā bhaginī bhātaro ca, sahāyā vā yassa honti sapakkhā; "
  7709. 517709,113,6318,2,11,1,61,8,"Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno. "
  7710. 517710,113,6319,2,4,1,0,0,271.
  7711. 517711,113,6320,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Bhariyā ce purisaṃ vajjā, komārī piyabhāṇinī; "
  7712. 517712,113,6321,2,5,1,38,2,"Puttarūpayasūpetā , ñātisaṅghapurakkhatā; "
  7713. 517713,113,6322,2,14,1,64,9,"Tassāpi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno’’ ti. "
  7714. 517714,113,6323,2,9,1,47,6,Tattha {amaro}ti amaraṇasabhāvo satto nāma natthi.
  7715. 517715,113,6323,10,20,1,67,8,"Paññāvidhā {natthī}ti na -kāro padasandhikaro, paññāvidhā atthīti attho. "
  7716. 517716,113,6323,21,43,1,142,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– nāgarāja , loke amaropi natthi, paññāvidhāpi atthi, sā aññesaṃ paññākoṭṭhāsasaṅkhātā paññāvidhā attano jīvitahetu na ninditabbāti. "
  7717. 517717,113,6323,44,59,1,94,13,"Atha vā {paññāvidhā}ti paññāsadisā na ninditabbā nāma aññā dhammajāti natthi, taṃ kasmā nindasīti. "
  7718. 517718,113,6323,60,74,1,69,9,"Yesaṃ pana‘‘ paññāvidhānampi na ninditabban’’ tipi pāṭho, tesaṃ ujukameva. "
  7719. 517719,113,6323,75,106,1,256,26,"{Saccenā}tiādīsu vacīsaccena ca sucaritadhammena ca paññāsaṅkhātāya dhitiyā ca indriyadamena ca alabbhaṃ dullabhaṃ aṭṭhasamāpattimaggaphalanibbānasaṅkhātampi visesaṃ abyāharati āvahati taṃ nipphādeti naro idha, tasmā nārahasi acelaṃ nindituṃ, attānameva garaha. "
  7720. 517720,113,6323,107,120,1,105,13,Acelena hi attano paññavantatāya upāyakusalatāya ca vañcetvā tvaṃ rahassaṃ guyhaṃ mantaṃ pucchitoti attho.
  7721. 517721,113,6324,2,9,1,49,6,{Paramā}ti ete ubho bandhavānaṃ uttamabandhavā nāma.
  7722. 517722,113,6324,10,41,1,231,28,"Nāssa {tatiyo}ti assa puggalassa mātāpitūhi añño tatiyo satto anukampako nāma natthi, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno paṇḍito tesaṃ mātāpitūnampi paramaṃ guyhaṃ na saṃseyya, tvaṃ pana mātāpitūnampi akathetabbaṃ acelakassa kathesīti attho. "
  7723. 517723,113,6324,42,47,1,28,4,Sahāyā {vā}ti suhadayamittā vā.
  7724. 517724,113,6324,48,53,1,57,4,{Sapakkhā}ti petteyyamātulapitucchādayo samānapakkhā ñātayo.
  7725. 517725,113,6324,54,69,1,100,12,"{Tesampī}ti etesampi ñātimittānaṃ na katheyya, tvaṃ pana acelakassa kathesi, attanova kujjhassūti dīpeti. "
  7726. 517726,113,6324,70,99,1,145,23,"Bhariyā {ce}ti komārī piyabhāṇinī puttehi ca rūpena ca yasena ca upetā evarūpā bhariyāpi ce‘‘ ācikkhāhi me tava guyhan’’ ti vadeyya, tassāpi na saṃseyya. "
  7727. 517727,113,6325,2,4,1,9,2,Tato parā–
  7728. 517728,113,6326,2,4,1,0,0,272.
  7729. 517729,113,6327,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; "
  7730. 517730,113,6328,2,10,1,41,7,"Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā. "
  7731. 517731,113,6329,2,4,1,0,0,273.
  7732. 517732,113,6330,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito; "
  7733. 517733,113,6331,2,10,1,43,7,"Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro. "
  7734. 517734,113,6332,2,4,1,0,0,274.
  7735. 517735,113,6333,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro; "
  7736. 517736,113,6334,2,7,1,42,4,"Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati. "
  7737. 517737,113,6335,2,4,1,0,0,275.
  7738. 517738,113,6336,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ; "
  7739. 517739,113,6337,2,10,1,44,7,"Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje; "
  7740. 517740,113,6338,2,4,1,0,0,276.
  7741. 517741,113,6339,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce; "
  7742. 517742,113,6340,2,14,1,63,9,"Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedan’’ ti."
  7743. 517743,113,6340,15,15,1,0,0,–
  7744. 517744,113,6341,2,9,1,58,6,Pañca gāthā umaṅgajātake pañcapaṇḍitapañhe āvi bhavissanti.
  7745. 517745,113,6342,2,4,1,11,2,Tato parāsu–
  7746. 517746,113,6343,2,4,1,0,0,277.
  7747. 517747,113,6344,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yathāpi assa nagaraṃ mahantaṃ, advārakaṃ āyasaṃ bhaddasālaṃ; "
  7748. 517748,113,6345,2,10,1,54,6,"Samantakhātāparikhāupetaṃ , evampi me te idha guyhamantā. "
  7749. 517749,113,6346,2,4,1,0,0,278.
  7750. 517750,113,6347,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Ye guyhamantā avikiṇṇavācā, daḷhā sadatthesu narā dujivha; "
  7751. 517751,113,6348,2,14,1,57,9,"Ārā amittā byavajanti tehi, āsīvisā vā riva sattusaṅghā’’ ti."
  7752. 517752,113,6348,15,15,1,0,0,–
  7753. 517753,113,6349,2,9,1,55,7,Dvīsu gāthāsu bhaddasālan ti āpaṇādīhi sālāhi sampannaṃ.
  7754. 517754,113,6349,10,16,1,67,6,Samantakhātāparikhāupetan ti samantakhātāhi tīhi parikhāhi upagataṃ.
  7755. 517755,113,6349,17,25,1,44,7,Evampi {me}ti evampi mayhaṃ te purisā khāyanti.
  7756. 517756,113,6349,26,27,1,6,1,Katare?
  7757. 517757,113,6349,28,31,1,18,3,Ye idha guyhamantā.
  7758. 517758,113,6349,32,72,1,272,33,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā advārakassa ayomayanagarassa manussānaṃ upabhogaparibhogo antova hoti, na abbhantarimā bahi nikkhamanti, na bāhirā anto pavisanti, aparāparaṃ sañcāro chijjati, guyhamantā purisā evarūpā honti, attano guyhaṃ attano antoyeva jīrāpenti, na aññassa kathentīti. "
  7759. 517759,113,6349,73,79,1,39,5,Daḷhā {sadatthesū}ti attano atthesu thirā.
  7760. 517760,113,6349,80,84,1,32,3,{Dujivhā}ti paṇḍarakanāgaṃ ālapati.
  7761. 517761,113,6349,85,88,1,25,2,{Byavajantī}ti paṭikkamanti.
  7762. 517762,113,6349,89,103,1,86,11,"Āsīvisā vā riva {sattusaṅghā}ti ettha {vā}ti nipātamattaṃ, āsīvisā sattusaṅghā rivāti attho. "
  7763. 517763,113,6349,104,127,1,160,20,"Yathā āsīvisato sattusaṅghā jīvitukāmā manussā ārā paṭikkamanti, evaṃ tehi guyhamantehi narehi ārā amittā paṭikkamanti, upagantuṃ okāsaṃ na labhantīti vuttaṃ hoti. "
  7764. 517764,113,6350,2,8,1,43,6,Evaṃ supaṇṇena dhamme kathite paṇḍarako āha–
  7765. 517765,113,6351,2,4,1,0,0,279.
  7766. 517766,113,6352,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Hitvā gharaṃ pabbajito acelo, naggo muṇḍo carati ghāsahetu; "
  7767. 517767,113,6353,2,13,1,64,10,"Tamhi nu kho vivariṃ guyhamatthaṃ, atthā ca dhammā ca apaggatāmhā. "
  7768. 517768,113,6354,2,4,1,0,0,280.
  7769. 517769,113,6355,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Kathaṃkaro hoti supaṇṇarāja, kiṃsīlo kena vatena vattaṃ; "
  7770. 517770,113,6356,2,13,1,62,8,"Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, kathaṃkaro saggamupeti ṭhānan’’ ti. "
  7771. 517771,113,6357,2,10,1,85,7,Tattha {ghāsahetū}ti nissiriko kucchipūraṇatthāya khādanīyabhojanīye pariyesanto carati.
  7772. 517772,113,6357,11,16,1,33,3,{Apaggatāmhā}ti apagatā parihīnāmhā.
  7773. 517773,113,6357,17,29,1,91,10,{Kathaṃkaro}ti idaṃ nāgarājā tassa naggassa samaṇabhāvaṃ ñatvā samaṇapaṭipattiṃ pucchanto āha.
  7774. 517774,113,6357,30,36,1,45,5,Tattha {kiṃsīlo}ti katarena ācārena samannāgato.
  7775. 517775,113,6357,37,43,1,46,5,Kena {vatenā}ti katarena vatasamādānena vattanto.
  7776. 517776,113,6357,44,55,1,90,11,Samaṇo caran ti pabbajjāya caranto taṇhāmamāyitāni hitvā kathaṃ samitapāpasamaṇo nāma hoti.
  7777. 517777,113,6357,56,67,1,70,11,Saggan ti kathaṃ karonto ca suṭṭhu aggaṃ devanagaraṃ so samaṇo upetīti.
  7778. 517778,113,6358,2,4,1,11,2,Supaṇṇo āha–
  7779. 517779,113,6359,2,4,1,0,0,281.
  7780. 517780,113,6360,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Hiriyā titikkhāya damenupeto, akkodhano pesuṇiyaṃ pahāya; "
  7781. 517781,113,6361,2,13,1,60,8,"Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, evaṃkaro saggamupeti ṭhānan’’ ti. "
  7782. 517782,113,6362,2,37,1,297,30,"Tattha {hiriyā}ti, samma nāgarāja, ajjhattabahiddhāsamuṭṭhānehi hirottappehi titikkhāsaṅkhātāya adhivāsanakhantiyā indriyadamena ca upeto akujjhanasīlo pisuṇavācaṃ pahāya taṇhāmamāyitāni ca hitvā pabbajjāya caranto samaṇo nāma hoti, evaṃkaroyeva ca etāni hirīādīni kusalāni karonto saggamupeti ṭhānanti. "
  7783. 517783,113,6363,2,10,1,74,8,Idaṃ supaṇṇarājassa dhammakathaṃ sutvā paṇḍarako jīvitaṃ yācanto gāthamāha–
  7784. 517784,113,6364,2,4,1,0,0,282.
  7785. 517785,113,6365,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Mātāva puttaṃ taruṇaṃ tanujjaṃ, samphassatā sabbagattaṃ phareti; "
  7786. 517786,113,6366,2,14,1,61,9,"Evampi me tvaṃ pāturahu dijinda, mātāva puttaṃ anukampamāno’’ ti. "
  7787. 517787,113,6367,2,52,1,338,45,"Tassattho – yathā mātā tanujaṃ attano sarīrajātaṃ taruṇaṃ puttaṃ samphassataṃ disvā taṃ ure nipajjāpetvā thaññaṃ pāyentī puttasamphassena sabbaṃ attano gattaṃ phareti, napi mātā puttato bhāyati napi putto mātito, evampi me tvaṃ pāturahu pātubhūto dijinda dijarāja, tasmā mātāva puttaṃ mudukena hadayena anukampamāno maṃ passa, jīvitaṃ me dehīti. "
  7788. 517788,113,6368,2,8,1,46,6,Athassa supaṇṇo jīvitaṃ dento itaraṃ gāthamāha–
  7789. 517789,113,6369,2,4,1,0,0,283.
  7790. 517790,113,6370,2,17,1,64,13,"‘ ‘ Handajja tvaṃ muñca vadhā dujivha, tayo hi puttā na hi añño atthi; "
  7791. 517791,113,6371,2,15,1,60,9,"Antevāsī dinnako atrajo ca, rajjassu puttaññataro me ahosī’’ ti. "
  7792. 517792,113,6372,2,11,1,37,6,"Tattha {muñcā}ti mucca, ayameva vā pāṭho. "
  7793. 517793,113,6372,12,16,1,21,3,{Dujivhā}ti taṃ ālapati.
  7794. 517794,113,6372,17,24,1,38,6,{Añño}ti añño catuttho putto nāma natthi.
  7795. 517795,113,6372,25,35,1,67,9,{Antevāsī}ti sippaṃ vā uggaṇhamāno pañhaṃ vā suṇanto santike nivuttho.
  7796. 517796,113,6372,36,49,1,44,8,{Dinnako}ti‘‘ ayaṃ te putto hotū’’ ti parehi dinno.
  7797. 517797,113,6372,50,53,1,22,2,{Rajjassū}ti abhiramassu.
  7798. 517798,113,6372,54,65,1,69,10,{Aññataro}ti tīsu puttesu aññataro antevāsī putto me tvaṃ jātoti dīpeti.
  7799. 517799,113,6373,2,10,1,58,8,Evañca pana vatvā ākāsā otaritvā taṃ bhūmiyaṃ patiṭṭhāpesi.
  7800. 517800,113,6373,11,17,1,43,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthā abhāsi–
  7801. 517801,113,6374,2,4,1,0,0,284.
  7802. 517802,113,6375,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Icceva vākyaṃ visajjī supaṇṇo, bhumyaṃ patiṭṭhāya dijo dujivhaṃ; "
  7803. 517803,113,6376,2,9,1,59,6,"Muttajja tvaṃ sabbabhayātivatto, thalūdake hohi mayābhigutto. "
  7804. 517804,113,6377,2,4,1,0,0,285.
  7805. 517805,113,6378,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Ātaṅkinaṃ yathā kusalo bhisakko, pipāsitānaṃ rahadova sīto; "
  7806. 517806,113,6379,2,13,1,62,8,"Vesmaṃ yathā himasītaṭṭitānaṃ, evampi te saraṇamahaṃ bhavāmī’’ ti. "
  7807. 517807,113,6380,2,13,1,69,11,Tattha icceva vākyan ti iti evaṃ vacanaṃ vatvā taṃ nāgarājaṃ vissajji.
  7808. 517808,113,6380,14,40,1,176,26,Bhumyan ti so sayampi bhūmiyaṃ patiṭṭhāya dijo taṃ dujivhaṃ samassāsento mutto ajja tvaṃ ito paṭṭhāya sabbabhayāni ativatto thale ca udake ca mayā abhigutto rakkhito hohīti āha.
  7809. 517809,113,6380,41,44,1,22,3,Ātaṅkinan ti gilānānaṃ.
  7810. 517810,113,6380,45,53,1,42,7,Evampi {te}ti evaṃ ahaṃ tava saraṇaṃ bhavāmi.
  7811. 517811,113,6381,2,5,1,22,3,Gaccha tvanti uyyojesi.
  7812. 517812,113,6381,6,10,1,31,4,So nāgarājā nāgabhavanaṃ pāvisi.
  7813. 517813,113,6381,11,39,1,181,22,"Itaropi supaṇṇabhavanaṃ gantvā‘‘ mayā paṇḍarakanāgo sapathaṃ katvā saddahāpetvā vissajjito, kīdisaṃ nu kho mayi tassa hadayaṃ, vīmaṃsissāmi nan’’ ti nāgabhavanaṃ gantvā supaṇṇavātaṃ akāsi. "
  7814. 517814,113,6381,40,74,1,253,29,Taṃ disvā nāgo‘‘ supaṇṇarājā maṃ gahetuṃ āgato bhavissatī’’ ti maññamāno byāmasahassamattaṃ attabhāvaṃ māpetvā pāsāṇe ca vālukañca gilitvā bhāriyo hutvā naṅguṭṭhaṃ heṭṭhākatvā bhogamatthake phaṇaṃ dhārayamāno nipajjitvā supaṇṇarājānaṃ ḍaṃsitukāmo viya ahosi.
  7815. 517815,113,6381,75,80,1,34,5,Taṃ disvā supaṇṇo itaraṃ gāthamāha–
  7816. 517816,113,6382,2,4,1,0,0,286.
  7817. 517817,113,6383,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sandhiṃ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja; "
  7818. 517818,113,6384,2,12,1,45,7,"Vivariya dāṭhaṃ sesi, kuto taṃ bhayamāgatan’’ ti. "
  7819. 517819,113,6385,2,9,1,37,6,Taṃ sutvā nāgarājā tisso gāthā abhāsi–
  7820. 517820,113,6386,2,4,1,0,0,287.
  7821. 517821,113,6387,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Saṅketheva amittasmiṃ, mittasmimpi na vissase; "
  7822. 517822,113,6388,2,8,1,40,5,"Abhayā bhayamuppannaṃ, api mūlāni kantati. "
  7823. 517823,113,6389,2,4,1,0,0,288.
  7824. 517824,113,6390,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Kathaṃ nu vissase tyamhi, yenāsi kalaho kato; "
  7825. 517825,113,6391,2,9,1,45,6,"Niccayattena ṭhātabbaṃ, so disabbhi na rajjati. "
  7826. 517826,113,6392,2,4,1,0,0,289.
  7827. 517827,113,6393,2,15,1,59,10,"‘ ‘ Vissāsaye na ca taṃ vissayeyya, asaṅkito saṅkito ca bhaveyya; "
  7828. 517828,113,6394,2,16,1,66,11,"Tathā tathā viññū parakkameyya, yathā yathā bhāvaṃ paro na jaññā’’ ti. "
  7829. 517829,113,6395,2,12,1,92,9,Tattha {abhayā}ti abhayaṭṭhānabhūtā mittamhā bhayaṃ uppannaṃ jīvitasaṅkhātāni mūlāneva kantati.
  7830. 517830,113,6395,13,16,1,15,2,{Tyamhī}ti tasmiṃ.
  7831. 517831,113,6395,17,24,1,39,6,{Yenāsī}ti yena saddhiṃ kalaho kato ahosi.
  7832. 517832,113,6395,25,28,1,31,2,{Niccayattenā}ti niccapaṭiyattena.
  7833. 517833,113,6395,29,52,1,149,20,"So disabbhi na {rajjatī}ti yo niccayattena abhitiṭṭhati, so attano sattūhi saddhiṃ vissāsavasena na rajjati, tato tesaṃ yathākāmakaraṇīyo na hotīti attho. "
  7834. 517834,113,6395,53,64,1,63,9,"{Vissāsaye}ti paraṃ attani vissāsaye, taṃ pana sayaṃ na vissaseyya. "
  7835. 517835,113,6395,65,72,1,45,7,Parena asaṅkito attanā ca so saṅkito bhaveyya.
  7836. 517836,113,6395,73,94,1,130,18,"Bhāvaṃ {paro}ti yathā yathā paṇḍito parakkamati, tathā tathā tassa paro bhāvaṃ na jānāti, tasmā paṇḍitena vīriyaṃ kātabbamevāti dīpeti. "
  7837. 517837,113,6396,2,12,1,83,10,Iti te aññamaññaṃ sallapitvā samaggā sammodamānā ubhopi acelakassa assamaṃ agamiṃsu.
  7838. 517838,113,6396,13,17,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  7839. 517839,113,6397,2,4,1,0,0,290.
  7840. 517840,113,6398,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Te devavaṇṇā sukhumālarūpā, ubho samā sujayā puññakhandhā; "
  7841. 517841,113,6399,2,13,1,56,7,"Upāgamuṃ karampiyaṃ acelaṃ, missībhūtā assavāhāva nāgā’’ ti. "
  7842. 517842,113,6400,2,8,1,45,5,Tattha {samā}ti samānarūpā sadisasaṇṭhānā hutvā.
  7843. 517843,113,6400,9,17,1,43,6,"{Sujayā}ti suvayā parisuddhā, ayameva vā pāṭho. "
  7844. 517844,113,6400,18,23,1,48,4,{Puññakhandhā}ti katakusalatāya puññakkhandhā viya.
  7845. 517845,113,6400,24,31,1,61,6,{Missībhūtā}ti hatthena hatthaṃ gahetvā kāyamissībhāvaṃ upagatā.
  7846. 517846,113,6400,32,45,1,89,12,Assavāhāva {nāgā}ti dhure yuttakā rathavāhā dve assā viya purisanāgā tassa assamaṃ agamiṃsu.
  7847. 517847,113,6401,2,8,1,34,5,Gantvā ca pana supaṇṇarājā cintesi–
  7848. 517848,113,6401,9,25,1,74,11,"‘‘ ayaṃ nāgarājā acelakassa jīvitaṃ na dassati, etaṃ dussīlaṃ na vandissāmī’’ ti. "
  7849. 517849,113,6401,26,33,1,51,7,So bahi ṭhatvā nāgarājānameva tassa santikaṃ pesesi.
  7850. 517850,113,6401,34,39,1,36,5,Taṃ sandhāya satthā itaraṃ gāthamāha.
  7851. 517851,113,6402,2,4,1,0,0,291.
  7852. 517852,113,6403,2,13,1,53,8,"‘ ‘ Tato have paṇḍarako acelaṃ, sayamevupāgamma idaṃ avoca; "
  7853. 517853,113,6404,2,14,1,65,9,"Muttajjahaṃ sabbabhayātivatto, na hi nūna tuyhaṃ manaso piyamhā’’ ti. "
  7854. 517854,113,6405,2,14,1,93,11,Tattha {piyamhā}ti dussīlanaggabhoggamusāvādi nūna mayaṃ tava manaso na piyā ahumhāti paribhāsi.
  7855. 517855,113,6406,2,6,1,27,4,Tato acelo itaraṃ gāthamāha–
  7856. 517856,113,6407,2,4,1,0,0,292.
  7857. 517857,113,6408,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Piyo hi me āsi supaṇṇarājā, asaṃsayaṃ paṇḍarakena saccaṃ; "
  7858. 517858,113,6409,2,13,1,57,8,"So rāgarattova akāsimetaṃ, pāpakammaṃ sampajāno na mohā’’ ti. "
  7859. 517859,113,6410,2,13,1,71,9,"Tattha {paṇḍarakenā}ti tayā paṇḍarakena so mama piyataro ahosi, saccametaṃ. "
  7860. 517860,113,6410,14,31,1,100,15,"{So}ti so ahaṃ tasmiṃ supaṇṇe rāgena ratto hutvā etaṃ pāpakammaṃ jānantova akāsiṃ, na mohena ajānantoti. "
  7861. 517861,113,6411,2,8,1,35,6,Taṃ sutvā nāgarājā dve gāthā abhāsi–
  7862. 517862,113,6412,2,4,1,0,0,293.
  7863. 517863,113,6413,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Na me piyaṃ appiyaṃ vāpi hoti, sampassato lokamimaṃ parañca; "
  7864. 517864,113,6414,2,8,1,52,5,"Susaññatānañhi viyañjanena, asaññato lokamimaṃ carāsi. "
  7865. 517865,113,6415,2,4,1,0,0,294.
  7866. 517866,113,6416,2,10,1,51,5,"‘ ‘ Ariyāvakāsosi anariyovāsi, asaññato saññatasannikāso; "
  7867. 517867,113,6417,2,12,1,60,7,"Kaṇhābhijātikosi anariyarūpo, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ acārī’’ ti. "
  7868. 517868,113,6418,2,35,1,233,31,"Tattha na {me}ti ambho dussīlanaggamusāvādi pabbajitassa hi imañca parañca lokaṃ sampassato piyaṃ vā me appiyaṃ vāpi meti na hoti, tvaṃ pana susaññatānaṃ sīlavantānaṃ byañjanena pabbajitaliṅgena asaññato hutvā imaṃ lokaṃ vañcento carasi. "
  7869. 517869,113,6418,36,40,1,33,2,{Ariyāvakāsosī}ti ariyapaṭirūpakosi .
  7870. 517870,113,6418,41,46,1,30,3,{Asaññato}ti kāyādīhi asaññatosi.
  7871. 517871,113,6418,47,50,1,30,2,{Kaṇhābhijātiko}ti kāḷakasabhāvo.
  7872. 517872,113,6418,51,54,1,28,2,{Anariyarūpo}ti ahirikasabhāvo.
  7873. 517873,113,6418,55,58,1,13,2,{Acārī}ti akāsi.
  7874. 517874,113,6419,2,9,1,50,7,Iti taṃ garahitvā idāni abhisapanto imaṃ gāthamāha–
  7875. 517875,113,6420,2,4,1,0,0,295.
  7876. 517876,113,6421,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi, dubbhī ca pisuṇo casi; "
  7877. 517877,113,6422,2,12,1,48,7,"Etena saccavajjena, muddhā te phalatu sattadhā’’ ti. "
  7878. 517878,113,6423,2,21,1,119,16,"Tassattho – ambho dubbhi tvaṃ aduṭṭhassa mittassa dubbhī cāsi, pisuṇo cāsi, etena saccavajjena muddhā te sattadhā phalatūti. "
  7879. 517879,113,6424,2,9,1,60,7,Iti nāgarājassa sapantasseva acelakassa sīsaṃ sattadhā phali.
  7880. 517880,113,6424,10,14,1,40,4,Nisinnaṭṭhāneyevassa bhūmi vivaraṃ adāsi.
  7881. 517881,113,6424,15,25,1,91,9,"So pathaviṃ pavisitvā avīcimhi nibbatti, nāgarājasupaṇṇarājānopi attano bhavanameva agamiṃsu. "
  7882. 517882,113,6424,26,32,1,61,6,Satthā tassa pathaviṃ paviṭṭhabhāvaṃ pakāsento osānagāthamāha–
  7883. 517883,113,6425,2,4,1,0,0,296.
  7884. 517884,113,6426,2,14,1,64,10,"‘ ‘ Tasmā hi mittānaṃ na dubbhitabbaṃ, mittadubbhā pāpiyo natthi añño; "
  7885. 517885,113,6427,2,14,1,62,9,"Āsittasatto nihato pathabyā, indassa vākyena hi saṃvaro hato’’ ti. "
  7886. 517886,113,6428,2,11,1,61,7,"Tattha {tasmā}ti yasmā mittadubbhikammassa pharuso vipāko, tasmā. "
  7887. 517887,113,6428,12,16,1,32,3,{Āsittasatto}ti āsittavisena satto.
  7888. 517888,113,6428,17,21,1,28,3,{Indassā}ti nāgindassa vākyena.
  7889. 517889,113,6428,22,37,1,72,10,{Saṃvaro}ti‘‘ ahaṃ saṃvare ṭhitosmī’’ ti paṭiññāya evaṃ paññāto ājīvako hatoti.
  7890. 517890,113,6429,2,27,1,140,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto musāvādaṃ katvā pathaviṃ paviṭṭhoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7891. 517891,113,6429,28,45,1,82,11,"‘‘ tadā acelako devadatto ahosi, nāgarājā sāriputto, supaṇṇarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7892. 517892,113,6430,2,4,1,36,2,Paṇḍaranāgarājajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  7893. 517893,113,6432,2,7,1,20,2,[ 519]9. Sambulājātakavaṇṇanā
  7894. 517894,113,6433,2,15,1,76,10,Kā {vedhamānā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi.
  7895. 517895,113,6433,16,29,1,40,3,Vatthu kummāsapiṇḍijātake( jā.1.7.142 ādayo) vitthāritameva.
  7896. 517896,113,6433,30,49,1,205,19,Sā pana tathāgatassa tiṇṇaṃ kummāsapiṇḍikānaṃ dānānubhāvena taṃ divasaññeva rañño aggamahesibhāvaṃ patvā pubbuṭṭhāyitādīhi pañcahi kalyāṇadhammehi samannāgatā ñāṇasampannā buddhupaṭṭhāyikā patidevatā ahosi.
  7897. 517897,113,6433,50,55,1,47,5,Tassā patidevatābhāvo sakalanagare pākaṭo ahosi.
  7898. 517898,113,6433,56,60,1,49,4,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  7899. 517899,113,6433,61,74,1,64,8,"‘‘ āvuso, mallikā devī kira vattasampannā ñāṇasampannā patidevatā’’ ti. "
  7900. 517900,113,6433,75,116,1,178,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesā vattasampannā patidevatāyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7901. 517901,113,6434,2,10,1,66,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadattassa rañño sotthiseno nāma putto ahosi.
  7902. 517902,113,6434,11,29,1,151,16,"Taṃ rājā vayappattaṃ uparajje patiṭṭhapesi, sambulā nāmassa aggamahesī ahosi uttamarūpadharā sarīrappabhāsampannā, nivāte jalamānā dīpasikhā viya khāyati. "
  7903. 517903,113,6434,30,39,1,79,8,"Aparabhāge sotthisenassa sarīre kuṭṭhaṃ uppajjati, vejjā tikicchituṃ nāsakkhiṃsu. "
  7904. 517904,113,6434,40,65,1,155,20,"So bhijjamāne kuṭṭhe paṭikūlo hutvā vippaṭisāraṃ patvā‘‘ ko me rajjena attho, araññe anāthamaraṇaṃ marissāmī’’ ti rañño ārocāpetvā itthāgāraṃ chaḍḍetvā nikkhami. "
  7905. 517905,113,6434,66,84,1,121,14,Sambulā bahūhi upāyehi nivattiyamānāpi anivattitvāva‘‘ ahaṃ taṃ sāmikaṃ araññe paṭijaggissāmī’’ ti vatvā saddhiññeva nikkhami.
  7906. 517906,113,6434,85,95,1,98,10,So araññaṃ pavisitvā sulabhamūlaphalāphale chāyūdakasampanne padese paṇṇasālaṃ katvā vāsaṃ kappesi.
  7907. 517907,113,6434,96,99,1,23,3,Rājadhītā taṃ paṭijaggi.
  7908. 517908,113,6434,100,101,1,6,1,Kathaṃ?
  7909. 517909,113,6434,102,160,1,500,52,Sā hi pāto vuṭṭhāya assamapadaṃ sammajjitvā pānīyaparibhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā dantakaṭṭhañca mukhadhovanañca upanāmetvā mukhe dhote nānāosadhāni pisitvā tassa vaṇe makkhetvā madhuramadhurāni phalāphalāni khādāpetvā mukhaṃ vikkhāletvā hatthesu dhotesu‘‘ appamatto hohi devā’’ ti vatvā vanditvā pacchikhaṇittiaṅkusake ādāya phalāphalatthāya araññaṃ pavisitvā phalāphalāni āharitvā ekamante ṭhapetvā ghaṭena udakaṃ āharitvā nānācuṇṇehi ca mattikāhi ca sotthisenaṃ nhāpetvā puna madhuraphalāphalāni upanāmeti.
  7910. 517910,113,6434,161,180,1,225,19,Paribhogāvasāne vāsitapānīyaṃ upanetvā sayaṃ phalāphalāni paribhuñjitvā padarasantharaṃ saṃvidahitvā tasmiṃ tattha nipanne tassa pāde dhovitvā sīsaparikammapiṭṭhiparikammapādaparikammāni katvā sayanapassaṃ upagantvā nipajjati.
  7911. 517911,113,6434,181,184,1,29,3,Etenupāyena sāmikaṃ paṭijaggi.
  7912. 517912,113,6435,2,33,1,233,26,Sā ekadivasaṃ araññe phalāphalaṃ āharantī ekaṃ girikandaraṃ disvā sīsato pacchiṃ otāretvā kandaratīre ṭhapetvā‘‘ nhāyissāmī’’ ti otaritvā haliddāya sarīraṃ ubbaṭṭetvā nhatvā sudhotasarīrā uttaritvā vākacīraṃ nivāsetvā kandaratīre aṭṭhāsi.
  7913. 517913,113,6435,34,39,1,44,5,Athassā sarīrappabhāya vanaṃ ekobhāsaṃ ahosi.
  7914. 517914,113,6435,40,52,1,92,12,Tasmiṃ khaṇe eko dānavo gocaratthāya caranto taṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā gāthādvayaṃ āha–
  7915. 517915,113,6436,2,4,1,0,0,297.
  7916. 517916,113,6437,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Kā vedhamānā girikandarāyaṃ, ekā tuvaṃ tiṭṭhasi saṃhitūru; "
  7917. 517917,113,6438,2,11,1,60,8,"Puṭṭhāsi me pāṇipameyyamajjhe, akkhāhi me nāmañca bandhave ca. "
  7918. 517918,113,6439,2,4,1,0,0,298.
  7919. 517919,113,6440,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Obhāsayaṃ vanaṃ rammaṃ, sīhabyagghanisevitaṃ; "
  7920. 517920,113,6441,2,11,1,46,8,"Kā vā tvamasi kalyāṇi, kassa vā tvaṃ sumajjhime; "
  7921. 517921,113,6442,2,12,1,46,7,"Abhivādemi taṃ bhadde, dānavāhaṃ namatthu te’’ ti. "
  7922. 517922,113,6443,2,9,1,58,6,Tattha kā {vedhamānā}ti nhānamattatāya sītabhāvena kampamānā.
  7923. 517923,113,6443,10,14,1,42,3,{Saṃhitūrū}ti sampiṇḍitūru uttamaūrulakkhaṇe.
  7924. 517924,113,6443,15,20,1,44,3,{Pāṇipameyyamajjhe}ti hatthena minitabbamajjhe.
  7925. 517925,113,6443,21,30,1,37,9,Kā vā tvan ti kā nāma vā tvaṃ bhavasi.
  7926. 517926,113,6443,31,34,1,20,2,{Abhivādemī}ti vandāmi.
  7927. 517927,113,6443,35,50,1,84,13,"Dānavāhan ti ahaṃ eko dānavo, ayaṃ namakkāro tava atthu, añjaliṃ te paggaṇhāmīti avaca. "
  7928. 517928,113,6444,2,9,1,41,7,Sā tassa vacanaṃ sutvā tisso gāthā abhāsi–
  7929. 517929,113,6445,2,4,1,0,0,299.
  7930. 517930,113,6446,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yo putto kāsirājassa, sotthisenoti taṃ vidū; "
  7931. 517931,113,6447,2,9,1,43,6,"Tassāhaṃ sambulā bhariyā, evaṃ jānāhi dānava; "
  7932. 517932,113,6448,2,9,1,44,6,"Abhivādemi taṃ bhante, sambulāhaṃ namatthu te. "
  7933. 517933,113,6449,2,4,1,0,0,300.
  7934. 517934,113,6450,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Vedehaputto bhaddante, vane vasati āturo; "
  7935. 517935,113,6451,2,8,1,41,5,"Tamahaṃ rogasammattaṃ, ekā ekaṃ upaṭṭhahaṃ. "
  7936. 517936,113,6452,2,4,1,0,0,301.
  7937. 517937,113,6453,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Ahañca vanamuñchāya, madhumaṃsaṃ migābilaṃ; "
  7938. 517938,113,6454,2,12,1,47,7,"Yadāharāmi taṃ bhakkho, tassa nūnajja nādhatī’’ ti. "
  7939. 517939,113,6455,2,8,1,44,4,Tattha {vedehaputto}ti vedeharājadhītāya putto.
  7940. 517940,113,6455,9,12,1,28,3,Rogasammattan ti rogapīḷitaṃ.
  7941. 517941,113,6455,13,17,1,37,4,Upaṭṭhahan ti upaṭṭhahāmi paṭijaggāmi.
  7942. 517942,113,6455,18,25,1,20,3,‘‘ Upaṭṭhitā’’ tipi pāṭho.
  7943. 517943,113,6455,26,32,1,50,5,{Vanamuñchāyā}ti vanaṃ uñchetvā uñchācariyaṃ caritvā.
  7944. 517944,113,6455,33,41,1,104,8,Madhumaṃsan ti nimmakkhikaṃ madhuñca migābilamaṃsañca sīhabyagghamigehi khāditamaṃsato atirittakoṭṭhāsaṃ.
  7945. 517945,113,6455,42,54,1,59,10,"Taṃ {bhakkho}ti yaṃ ahaṃ āharāmi, taṃ bhakkhova so mama sāmiko. "
  7946. 517946,113,6455,55,70,1,117,14,Tassa {nūnajjā}ti tassa maññe ajja āhāraṃ alabhamānassa sarīraṃ ātape pakkhittapadumaṃ viya nādhati upatappati milāyati.
  7947. 517947,113,6456,2,10,1,62,8,Tato paraṃ dānavassa ca tassā ca vacanapaṭivacanagāthāyo honti–
  7948. 517948,113,6457,2,4,1,0,0,302.
  7949. 517949,113,6458,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Kiṃ vane rājaputtena, āturena karissasi; "
  7950. 517950,113,6459,2,9,1,42,6,"Sambule pariciṇṇena, ahaṃ bhattā bhavāmi te. "
  7951. 517951,113,6460,2,4,1,0,0,303.
  7952. 517952,113,6461,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sokaṭṭāya durattāya, kiṃ rūpaṃ vijjate mama; "
  7953. 517953,113,6462,2,8,1,43,5,"Aññaṃ pariyesa bhaddante, abhirūpataraṃ mayā. "
  7954. 517954,113,6463,2,4,1,0,0,304.
  7955. 517955,113,6464,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ehimaṃ girimāruyha, bhariyā me catussatā; "
  7956. 517956,113,6465,2,8,1,42,5,"Tāsaṃ tvaṃ pavarā hohi, sabbakāmasamiddhinī. "
  7957. 517957,113,6466,2,4,1,0,0,305.
  7958. 517958,113,6467,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Nūna tārakavaṇṇābhe, yaṃ kiñci manasicchasi; "
  7959. 517959,113,6468,2,10,1,47,7,"Sabbaṃ taṃ pacuraṃ mayhaṃ, ramassvajja mayā saha. "
  7960. 517960,113,6469,2,4,1,0,0,306.
  7961. 517961,113,6470,2,12,1,42,7,"‘ ‘ No ce tuvaṃ maheseyyaṃ, sambule kārayissasi; "
  7962. 517962,113,6471,2,9,1,45,6,"Alaṃ tvaṃ pātarāsāya, paṇhe bhakkhā bhavissasi. "
  7963. 517963,113,6472,2,4,1,0,0,307.
  7964. 517964,113,6473,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tañca sattajaṭo luddo, kaḷāro purisādako; "
  7965. 517965,113,6474,2,9,1,44,6,"Vane nāthaṃ apassantiṃ, sambulaṃ aggahī bhuje. "
  7966. 517966,113,6475,2,4,1,0,0,308.
  7967. 517967,113,6476,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Adhipannā pisācena, luddenāmisacakkhunā; "
  7968. 517968,113,6477,2,8,1,39,5,"Sā ca sattuvasaṃ pattā, patimevānusocati. "
  7969. 517969,113,6478,2,4,1,0,0,309.
  7970. 517970,113,6479,2,16,1,50,10,"‘ ‘ Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso; "
  7971. 517971,113,6480,2,9,1,42,6,"Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā. "
  7972. 517972,113,6481,2,4,1,0,0,310.
  7973. 517973,113,6482,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā; "
  7974. 517974,113,6483,2,13,1,62,8,"Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santi paṭisedhitāro’’ ti. "
  7975. 517975,113,6484,2,10,1,59,7,Tattha {pariciṇṇenā}ti tena āturena pariciṇṇena kiṃ karissasi.
  7976. 517976,113,6484,11,14,1,22,2,{Sokaṭṭāyā}ti sokāturāya.
  7977. 517977,113,6484,15,26,1,42,6,"‘‘ Sokaṭṭhāyā’’ tipi pāṭho, soke ṭhitāyāti attho. "
  7978. 517978,113,6484,27,31,1,50,3,{Durattāyā}ti duggatakapaṇabhāvappattāya attabhāvāya.
  7979. 517979,113,6484,32,48,1,90,14,"Ehiman ti mā tvaṃ durattāmhīti cintayi, etaṃ mama girimhi dibbavimānaṃ, ehi imaṃ giriṃ āruha. "
  7980. 517980,113,6484,49,58,1,62,8,{Catussatā}ti tasmiṃ me vimāne aparāpi catussatā bhariyāyo atthi.
  7981. 517981,113,6484,59,85,1,173,23,"Sabbaṃ tan ti yaṃ kiñci upabhogaparibhogavatthābharaṇādikaṃ icchasi, sabbaṃ taṃ nūna mayhaṃ pacuraṃ bahuṃ sulabhaṃ, tasmā mā kapaṇāmhīti cintayi, ehi mayā saha ramassūti vadati. "
  7982. 517982,113,6485,2,58,1,336,47,"Maheseyyan ti,‘‘ bhadde, sambule no ce me tvaṃ mahesibhāvaṃ kāressasi, pariyattā tvaṃ mama pātarāsāya, tena taṃ balakkārena vimānaṃ nessāmi, tatra maṃ asaṅgaṇhantī mama sve pātova bhakkhā bhavissasī’’ ti evaṃ vatvā so sattahi jaṭāhi samannāgato luddako dāruṇo nikkhantadanto taṃ tasmiṃ vane kiñci attano nāthaṃ apassantiṃ sambulaṃ bhuje aggahesi. "
  7983. 517983,113,6485,59,62,1,23,2,{Adhipannā}ti ajjhotthaṭā.
  7984. 517984,113,6485,63,66,1,28,2,{Āmisacakkhunā}ti kilesalolena.
  7985. 517985,113,6485,67,73,1,46,5,{Patimevā}ti attano acintetvā patimeva anusocati.
  7986. 517986,113,6485,74,83,1,63,8,Mano {hessatī}ti maṃ cirāyantiṃ viditvā aññathā cittaṃ bhavissati.
  7987. 517987,113,6485,84,96,1,73,11,Na santi {devā}ti idaṃ sā dānavena bhuje gahitā devatujjhāpanaṃ karontī āha.
  7988. 517988,113,6485,97,110,1,101,12,{Lokapālā}ti evarūpānaṃ sīlavantīnaṃ patidevatānaṃ pālakā lokapālā nūna idha loke na santīti paridevati.
  7989. 517989,113,6486,2,12,1,82,8,"Athassā sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi, paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. "
  7990. 517990,113,6486,13,27,1,104,14,Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā vajiraṃ ādāya vegena gantvā dānavassa matthake ṭhatvā itaraṃ gāthamāha–
  7991. 517991,113,6487,2,4,1,0,0,311.
  7992. 517992,113,6488,2,13,1,55,7,"‘ ‘ Itthīnamesā pavarā yasassinī, santā samā aggirivuggatejā; "
  7993. 517993,113,6489,2,13,1,65,10,"Tañce tuvaṃ rakkhasādesi kaññaṃ, muddhā ca hi sattadhā te phaleyya; "
  7994. 517994,113,6490,2,10,1,33,6,Mā tvaṃ dahī muñca patibbatāyā’’ ti.
  7995. 517995,113,6491,2,11,1,52,7,"Tattha {santā}ti upasantā, atha vā paṇḍitā ñāṇasampannā. "
  7996. 517996,113,6491,12,15,1,27,2,{Samā}ti kāyavisamādivirahitā.
  7997. 517997,113,6491,16,19,1,15,2,{Adesī}ti khādasi.
  7998. 517998,113,6491,20,28,1,59,7,{Phaleyyā}ti iminā me indavajirena paharitvā muddhā bhijjetha.
  7999. 517999,113,6491,29,38,1,50,8,Mā tvaṃ {dahī}ti tvaṃ imaṃ patibbataṃ mā tāpeyyāsīti.
  8000. 518000,113,6492,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā dānavo sambulaṃ vissajjesi.
  8001. 518001,113,6492,8,33,1,181,20,"Sakko‘‘ punapi esa evarūpaṃ kareyyā’’ ti cintetvā dānavaṃ devasaṅkhalikāya bandhitvā puna anāgamanāya tatiye pabbatantare vissajjesi, rājadhītaraṃ appamādena ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. "
  8002. 518002,113,6492,34,40,1,56,6,Rājadhītāpi atthaṅgate sūriye candālokena assamaṃ pāpuṇi.
  8003. 518003,113,6492,41,47,1,45,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā aṭṭha gāthā abhāsi–
  8004. 518004,113,6493,2,4,1,0,0,312.
  8005. 518005,113,6494,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sā ca assamamāgacchi, pamuttā purisādakā; "
  8006. 518006,113,6495,2,8,1,42,5,"Nīḷaṃ paḷinaṃ sakuṇīva, gatasiṅgaṃva ālayaṃ. "
  8007. 518007,113,6496,2,4,1,0,0,313.
  8008. 518008,113,6497,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sā tattha paridevesi, rājaputtī yasassinī; "
  8009. 518009,113,6498,2,8,1,42,5,"Sambulā utumattakkhā, vane nāthaṃ apassantī. "
  8010. 518010,113,6499,2,4,1,0,0,314.
  8011. 518011,113,6500,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Samaṇe brāhmaṇe vande, sampannacaraṇe ise; "
  8012. 518012,113,6501,2,8,1,43,5,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. "
  8013. 518013,113,6502,2,4,1,0,0,315.
  8014. 518014,113,6503,2,15,1,45,11,"‘ ‘ Vande sīhe ca byagghe ca, ye ca aññe vane migā; "
  8015. 518015,113,6504,2,8,1,43,5,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. "
  8016. 518016,113,6505,2,4,1,0,0,316.
  8017. 518017,113,6506,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tiṇā latāni osajho, pabbatāni vanāni ca; "
  8018. 518018,113,6507,2,8,1,43,5,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. "
  8019. 518019,113,6508,2,4,1,0,0,317.
  8020. 518020,113,6509,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Vande indīvarīsāmaṃ, rattiṃ nakkhattamāliniṃ; "
  8021. 518021,113,6510,2,8,1,43,5,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. "
  8022. 518022,113,6511,2,4,1,0,0,318.
  8023. 518023,113,6512,2,13,1,46,6,"‘ ‘ Vande bhāgīrathiṃ gaṅgaṃ, savantīnaṃ paṭiggahaṃ; "
  8024. 518024,113,6513,2,8,1,43,5,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. "
  8025. 518025,113,6514,2,4,1,0,0,319.
  8026. 518026,113,6515,2,10,1,51,6,"‘ ‘ Vande ahaṃ pabbatarājaseṭṭhaṃ, himavantaṃ siluccayaṃ; "
  8027. 518027,113,6516,2,11,1,46,6,"Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā’’ ti. "
  8028. 518028,113,6517,2,36,1,287,31,"Tattha nīḷaṃ paḷinaṃ {sakuṇīvā}ti yathā sakuṇikā mukhatuṇḍakena gocaraṃ gahetvā kenaci upaddavena sakuṇapotakānaṃ paḷinattā paḷinaṃ sakuṇinīḷaṃ āgaccheyya, yathā vā gatasiṅgaṃ nikkhantavacchakaṃ ālayaṃ suññaṃ vacchakasālaṃ vacchagiddhinī dhenu āgaccheyya, evaṃ suññaṃ assamaṃ āgacchīti attho. "
  8029. 518029,113,6517,37,61,1,163,19,"Tadā hi sotthiseno sambulāya ciramānāya‘‘ itthiyo nāma lolā, paccāmittampi me gahetvā āgaccheyyā’’ ti parisaṅkanto paṇṇasālato nikkhamitvā gacchantaraṃ pavisitvā nisīdi. "
  8030. 518030,113,6517,62,64,1,14,2,Tenetaṃ vuttaṃ.
  8031. 518031,113,6517,65,71,1,57,5,{Utumattakkhā}ti sokavegasañjātena uṇhena utunā mandalocanā.
  8032. 518032,113,6517,72,85,1,89,12,{Apassantī}ti tasmiṃ vane nāthaṃ attano patiṃ apassantī ito cito ca sandhāvamānā paridevesi.
  8033. 518033,113,6518,2,9,1,61,6,Tattha samaṇe {brāhmaṇe}ti samitapāpabāhitapāpe samaṇe brāhmaṇe.
  8034. 518034,113,6518,10,29,1,147,18,{Sampannacaraṇe}ti saha sīlena aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ vasena ca sampannacaraṇe ise vandeti evaṃ vatvā rājaputtaṃ apassantī tumhākaṃ saraṇaṃ gatā amhi.
  8035. 518035,113,6518,30,39,1,72,8,"Sace me sāmikassa nisinnaṭṭhānaṃ jānātha, ācikkhathāti paridevesīti attho. "
  8036. 518036,113,6518,40,43,1,24,3,Sesagāthāsupi eseva nayo.
  8037. 518037,113,6518,44,54,1,78,9,Tiṇā latāni {osajho}ti antopheggubahisāratiṇāni ca latāni ca antosāraosadhiyo ca.
  8038. 518038,113,6518,55,60,1,46,5,Imaṃ gāthaṃ tiṇādīsu nibbattadevatā sandhāyāha.
  8039. 518039,113,6518,61,64,1,43,3,Indīvarīsāman ti indīvarīpupphasamānavaṇṇaṃ.
  8040. 518040,113,6518,65,68,1,49,3,Nakkhattamālinin ti nakkhattapaṭipāṭisamannāgataṃ.
  8041. 518041,113,6518,69,76,1,44,6,{Tumhaṃmhī}ti rattiṃ sandhāya tampi amhīti āha.
  8042. 518042,113,6518,77,82,1,48,5,Bhāgīrathiṃ gaṅgan ti evaṃpariyāyanāmikaṃ gaṅgaṃ.
  8043. 518043,113,6518,83,89,1,50,6,Savantīnan ti aññāsaṃ bahūnaṃ nadīnaṃ paṭiggāhikaṃ.
  8044. 518044,113,6518,90,93,1,38,3,Gaṅgāya nibbattadevataṃ sandhāyevamāha.
  8045. 518045,113,6518,94,97,1,22,3,Himavantepi eseva nayo.
  8046. 518046,113,6519,2,8,1,47,6,Taṃ evaṃ paridevamānaṃ disvā sotthiseno cintesi–
  8047. 518047,113,6519,9,40,1,162,22,"‘‘ ayaṃ ativiya paridevati, na kho panassā bhāvaṃ jānāmi, sace mayi sinehena evaṃ karoti , hadayampissā phaleyya, pariggaṇhissāmi tāva nan’’ ti gantvā paṇṇasāladvāre nisīdi. "
  8048. 518048,113,6519,41,58,1,87,12,"Sāpi paridevamānāva paṇṇasāladvāraṃ gantvā tassa pāde vanditvā‘‘ kuhiṃ gatosi, devā’’ ti āha. "
  8049. 518049,113,6519,59,85,1,110,17,"Atha naṃ so,‘‘ bhadde , tvaṃ aññesu divasesu na imāya velāya āgacchasi, ajja atisāyaṃ āgatāsī’’ ti pucchanto gāthamāha– "
  8050. 518050,113,6520,2,4,1,0,0,320.
  8051. 518051,113,6521,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Atisāyaṃ vatāgañchi, rājaputti yasassini; "
  8052. 518052,113,6522,2,13,1,44,8,"Kena nujja samāgacchi, ko te piyataro mayā’’ ti. "
  8053. 518053,113,6523,2,50,1,246,37,"Atha naṃ sā‘‘ ahaṃ, ayyaputta, phalāphalāni ādāya āgacchantī ekaṃ dānavaṃ passiṃ, so mayi paṭibaddhacitto hutvā maṃ hatthe gaṇhitvā‘ sace mama vacanaṃ na karosi, khādissāmi tan’ ti āha, ahaṃ tāya velāya taññeva anusocantī evaṃ paridevin’’ ti vatvā gāthamāha– "
  8054. 518054,113,6524,2,4,1,0,0,321.
  8055. 518055,113,6525,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Idaṃ khohaṃ tadāvocaṃ, gahitā tena sattunā; "
  8056. 518056,113,6526,2,12,1,50,9,"Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso; "
  8057. 518057,113,6527,2,12,1,45,7,"Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā’’ ti. "
  8058. 518058,113,6528,2,48,1,321,38,"Athassa sesampi pavattiṃ ārocentī‘‘ tena panāhaṃ, deva, dānavena gahitā attānaṃ vissajjāpetuṃ asakkontī devatujjhāpanakammaṃ akāsiṃ, atha sakko vajirahattho āgantvā ākāse ṭhito dānavaṃ santajjetvā maṃ vissajjāpetvā taṃ devasaṅkhalikāya bandhitvā tatiye pabbatantare khipitvā pakkāmi, evāhaṃ sakkaṃ nissāya jīvitaṃ labhin’’ ti āha. "
  8059. 518059,113,6528,49,79,1,170,21,"Taṃ sutvā sotthiseno,‘‘ bhadde, hotu, mātugāmassa antare saccaṃ nāma dullabhaṃ, himavante hi bahū vanacarakatāpasavijjādharādayo santi, ko tuyhaṃ saddahissatī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  8060. 518060,113,6529,2,4,1,0,0,322.
  8061. 518061,113,6530,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ; "
  8062. 518062,113,6531,2,11,1,46,6,"Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gatan’’ ti. "
  8063. 518063,113,6532,2,30,1,172,22,"Sā tassa vacanaṃ sutvā,‘‘ ayyaputta, ahaṃ taṃ asaddahantaṃ mama saccabaleneva tikicchissāmī’’ ti udakassa kalasaṃ pūretvā saccakiriyaṃ katvā tassa sīse udakaṃ āsiñcantī gāthamāha– "
  8064. 518064,113,6533,2,4,1,0,0,323.
  8065. 518065,113,6534,2,15,1,44,8,"‘ ‘ Tathā maṃ saccaṃ pāletu, pālayissati ce mamaṃ; "
  8066. 518066,113,6535,2,8,1,41,5,"Yathāhaṃ nābhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā; "
  8067. 518067,113,6536,2,11,1,43,6,"Etena saccavajjena, byādhi te vūpasammatū’’ ti. "
  8068. 518068,113,6537,2,14,1,53,8,Tattha tathā-saddo‘‘ ce maman’’ ti iminā saddhiṃ yojetabbo.
  8069. 518069,113,6537,15,47,1,153,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathāhaṃ vadāmi, tathā ce mama vacanaṃ saccaṃ, atha maṃ idānipi pāletu, āyatimpi pālessati, idāni me vacanaṃ suṇātha‘‘ yathāhaṃ nābhijānāmī’’ ti. "
  8070. 518070,113,6537,48,64,1,76,11,"Potthakesu pana‘‘ tathā maṃ saccaṃ pāletī’’ ti likhitaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ natthi. "
  8071. 518071,113,6538,2,16,1,123,14,Evaṃ tāya saccakiriyaṃ katvā udake āsittamatteyeva sotthisenassa kuṭṭhaṃ ambilena dhotaṃ viya tambamalaṃ tāvadeva apagacchi.
  8072. 518072,113,6538,17,27,1,78,10,Te katipāhaṃ tattha vasitvā araññā nikkhamma bārāṇasiṃ patvā uyyānaṃ pavisiṃsu.
  8073. 518073,113,6538,28,54,1,231,25,"Rājā tesaṃ āgatabhāvaṃ ñatvā uyyānaṃ gantvā tattheva sotthisenassa chattaṃ ussāpetvā sambulaṃ aggamahesiṭṭhāne abhisiñcāpetvā nagaraṃ pavesetvā sayaṃ isipabbajjaṃ pabbajitvā uyyāne vāsaṃ kappesi, rājanivesaneyeva ca nibaddhaṃ bhuñji. "
  8074. 518074,113,6538,55,74,1,145,16,"Sotthisenopi sambulāya aggamahesiṭṭhānamattameva adāsi, na punassā koci sakkāro ahosi, atthibhāvampissā na aññāsi, aññāheva itthīhi saddhiṃ abhirami. "
  8075. 518075,113,6538,75,81,1,75,6,Sambulā sapattidosavasena kisā ahosi upaṇḍupaṇḍukajātā dhamanīsanthatagattā.
  8076. 518076,113,6538,82,95,1,129,13,Sā ekadivasaṃ sokavinodanatthaṃ bhuñjituṃ āgatassa sasuratāpasassa santikaṃ gantvā taṃ katabhattakiccaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  8077. 518077,113,6538,96,101,1,36,5,So taṃ milātindriyaṃ disvā gāthamāha–
  8078. 518078,113,6539,2,4,1,0,0,324.
  8079. 518079,113,6540,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Ye kuñjarā sattasatā uḷārā, rakkhanti rattindivamuyyutāvudhā; "
  8080. 518080,113,6541,2,13,1,67,8,"Dhanuggahānañca satāni soḷasa, kathaṃvidhe passasi bhadde sattavo’’ ti. "
  8081. 518081,113,6542,2,25,1,173,18,"Tassattho – bhadde, sambule ye amhākaṃ sattasatā kuñjarā, tesaññeva khandhagatānaṃ yodhānaṃ vasena uyyuttāvudhā, aparāni ca soḷasadhanuggahasatāni rattindivaṃ bārāṇasiṃ rakkhanti. "
  8082. 518082,113,6542,26,33,1,55,7,Evaṃ surakkhite nagare kathaṃvidhe tvaṃ sattavo passasi.
  8083. 518083,113,6542,34,61,1,173,21,"Bhadde, yassā tava sāsaṅkā sappaṭibhayā araññā āgatakālepi pabhāsampannaṃ sarīraṃ, idāni pana milātā paṇḍupalāsavaṇṇā ativiya kilantindriyāsi, kassa nāma tvaṃ bhāyasī’’ ti pucchi. "
  8084. 518084,113,6543,2,24,1,85,15,"Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ putto te, deva, mayi na purimasadiso’’ ti vatvā pañca gāthā abhāsi– "
  8085. 518085,113,6544,2,4,1,0,0,325.
  8086. 518086,113,6545,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Alaṅkatāyo padumuttarattacā, virāgitā passati haṃsagaggarā; "
  8087. 518087,113,6546,2,13,1,62,10,"Tāsaṃ suṇitvā mitagītavāditaṃ, na dāni me tāta tathā yathā pure. "
  8088. 518088,113,6547,2,4,1,0,0,326.
  8089. 518089,113,6548,2,9,1,58,5,"‘ ‘ Suvaṇṇasaṃkaccadharā suviggahā, alaṅkatā mānusiyaccharūpamā; "
  8090. 518090,113,6549,2,9,1,60,6,"Senopiyā tāta aninditaṅgiyo, khattiyakaññā paṭilobhayanti naṃ. "
  8091. 518091,113,6550,2,4,1,0,0,327.
  8092. 518092,113,6551,2,16,1,64,12,"‘ ‘ Sace ahaṃ tāta tathā yathā pure, patiṃ tamuñchāya punā vane bhare; "
  8093. 518093,113,6552,2,15,1,62,12,"Sammānaye maṃ na ca maṃ vimānaye, itopi me tāta tato varaṃ siyā. "
  8094. 518094,113,6553,2,4,1,0,0,328.
  8095. 518095,113,6554,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Yamannapāne vipulasmi ohite, nārī vimaṭṭhābharaṇā alaṅkatā; "
  8096. 518096,113,6555,2,12,1,62,9,"Sabbaṅgupetā patino ca appiyā, abajjha tassā maraṇaṃ tato varaṃ. "
  8097. 518097,113,6556,2,4,1,0,0,329.
  8098. 518098,113,6557,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Api ce daliddā kapaṇā anāḷhiyā, kaṭādutīyā patino ca sā piyā; "
  8099. 518099,113,6558,2,13,1,59,8,"Sabbaṅgupetāyapi appiyāya, ayameva seyyā kapaṇāpi yā piyā’’ ti. "
  8100. 518100,113,6559,2,6,1,55,3,Tattha {padumuttarattacā}ti padumagabbhasadisauttarattacā.
  8101. 518101,113,6559,7,12,1,51,5,Sabbāsaṃ sarīrato suvaṇṇapabhā niccharantīti dīpeti.
  8102. 518102,113,6559,13,20,1,43,4,"{Virāgitā}ti vilaggasarīrā, tanumajjhāti attho. "
  8103. 518103,113,6559,21,29,1,61,7,{Haṃsagaggarā}ti evarūpā haṃsā viya madhurassarā nāriyo passati.
  8104. 518104,113,6559,30,52,1,116,18,"Tāsan ti so tava putto tāsaṃ nārīnaṃ mitagītavāditādīni suṇitvā idāni me, tāta, yathā pure, tathā na pavattatīti vadati. "
  8105. 518105,113,6559,53,56,1,54,2,{Suvaṇṇasaṃkaccadharā}ti suvaṇṇamayasaṃkaccālaṅkāradharā.
  8106. 518106,113,6559,57,60,1,33,2,{Alaṅkatā}ti nānālaṅkārapaṭimaṇḍitā.
  8107. 518107,113,6559,61,65,1,41,3,{Mānusiyaccharūpamā}ti mānusiyo accharūpamā.
  8108. 518108,113,6559,66,70,1,29,3,{Senopiyā}ti sotthisenassa piyā.
  8109. 518109,113,6559,71,78,1,52,7,Paṭilobhayanti nan ti naṃ tava puttaṃ paṭilobhayanti.
  8110. 518110,113,6560,2,42,1,250,36,"Sace ahan ti, tāta, yathā pure sace ahaṃ punapi taṃ patiṃ tatheva kuṭṭharogena vanaṃ paviṭṭhaṃ uñchāya tasmiṃ vane bhareyyaṃ, punapi maṃ so sammāneyya na vimāneyya, tato me itopi bārāṇasirajjato taṃ araññameva varaṃ siyā sapattidosena sussantiyāti dīpeti. "
  8111. 518111,113,6560,43,47,1,26,3,{Yamannapāne}ti yaṃ annapāne.
  8112. 518112,113,6560,48,52,1,25,3,{Ohite}ti ṭhapite paṭiyatte.
  8113. 518113,113,6560,53,56,1,31,3,Iminā bahunnapānagharaṃ dasseti.
  8114. 518114,113,6560,57,92,1,252,32,"Ayaṃ kirassā adhippāyo – yā nārī vipulannapāne ghare ekikāva asapatti samānā vimaṭṭhābharaṇā nānālaṅkārehi alaṅkatā sabbehi guṇaṅgehi upetā patino ca appiyā hoti, abajjha gīvāya valliyā vā rajjuyā vā bandhitvā tassā tato gharāvāsato maraṇameva varataranti. "
  8115. 518115,113,6560,93,96,1,17,2,{Anāḷhīyā}ti anāḷhā.
  8116. 518116,113,6560,97,100,1,38,2,{Kaṭādutīyā}ti nipajjanakaṭasārakadutiyā.
  8117. 518117,113,6560,101,111,1,55,8,"{Seyyā}ti kapaṇāpi samānā yā patino piyā, ayameva uttamāti. "
  8118. 518118,113,6561,2,59,1,400,48,"Evaṃ tāya attano parisussanakāraṇe tāpasassa kathite tāpaso rājānaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, sotthisena tayi kuṭṭharogābhibhūte araññaṃ pavisante tayā saddhiṃ pavisitvā taṃ upaṭṭhahantī attano saccabalena tava rogaṃ vūpasametvā yā te rajje patiṭṭhānakāraṇamakāsi, tassā nāma tvaṃ neva ṭhitaṭṭhānaṃ, na nisinnaṭṭhānaṃ jānāsi, ayuttaṃ te kataṃ, mittadubbhikammaṃ nāmetaṃ pāpakan’’ ti vatvā puttaṃ ovadanto gāthamāha– "
  8119. 518119,113,6562,2,4,1,0,0,330.
  8120. 518120,113,6563,2,14,1,65,10,"‘ ‘ Sudullabhitthī purisassa yā hitā, bhattitthiyā dullabho yo hito ca; "
  8121. 518121,113,6564,2,16,1,64,11,"Hitā ca te sīlavatī ca bhariyā, janinda dhammaṃ cara sambulāyā’’ ti. "
  8122. 518122,113,6565,2,24,1,122,17,"Tassattho – tāta, yā purisassa hitā muducittā anukampikā itthī, yo ca bhattā itthiyā hito kataguṇaṃ jānāti, ubhopete sudullabhā. "
  8123. 518123,113,6565,25,46,1,130,17,"Ayañca sambulā tuyhaṃ hitā ceva sīlasampannā ca, tasmā etissā dhammaṃ cara, kataguṇaṃ jānitvā muducitto hohi, cittamassā paritosehīti. "
  8124. 518124,113,6566,2,9,1,49,7,Evaṃ so puttassa ovādaṃ datvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
  8125. 518125,113,6566,10,37,1,149,20,"Rājā pitari gate sambulaṃ pakkosāpetvā,‘‘ bhadde, ettakaṃ kālaṃ mayā kataṃ dosaṃ khama, ito paṭṭhāya sabbissariyaṃ tuyhameva dammī’’ ti vatvā osānagāthamāha– "
  8126. 518126,113,6567,2,4,1,0,0,331.
  8127. 518127,113,6568,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Sace tuvaṃ vipule laddhabhoge, issāvatiṇṇā maraṇaṃ upesi; "
  8128. 518128,113,6569,2,15,1,61,10,"Ahañca te bhadde imā rājakaññā, sabbe te vacanakarā bhavāmā’’ ti. "
  8129. 518129,113,6570,2,39,1,265,32,"Tassattho – bhadde, sambule sace tvaṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisittā aggamahesiṭṭhānavasena vipule bhoge labhitvāpi issāya otiṇṇā maraṇaṃ upesi, ahañca imā ca rājakaññā sabbe tava vacanakarā bhavāma, tvaṃ yathādhippāyaṃ imaṃ rajjaṃ vicārehīti sabbissariyaṃ tassā adāsi. "
  8130. 518130,113,6571,2,12,1,84,10,Tato paṭṭhāya ubho samaggavāsaṃ vasantā dānādīni puññāni karitvā yathākammaṃ gamiṃsu.
  8131. 518131,113,6571,13,18,1,53,5,Tāpaso jhānābhiññāyo nibbattetvā brahmalokūpago ahosi.
  8132. 518132,113,6572,2,41,1,199,26,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi mallikā patidevatāyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā sambulā mallikā ahosi, sotthiseno kosalarājā, pitā tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8133. 518133,113,6573,2,4,1,27,2,Sambulājātakavaṇṇanā navamā.
  8134. 518134,113,6575,2,7,1,26,2,[ 520]10. Gandhatindukajātakavaṇṇanā
  8135. 518135,113,6576,2,12,1,67,8,{Appamādo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādaṃ ārabbha kathesi.
  8136. 518136,113,6576,13,16,1,28,3,Rājovādo heṭṭhā vitthāritova.
  8137. 518137,113,6576,17,30,1,111,13,Atīte pana kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagare pañcālo nāma rājā agatigamane ṭhito adhammena pamatto rajjaṃ kāresi.
  8138. 518138,113,6576,31,36,1,43,5,Athassa amaccādayo sabbepi adhammikāva jātā.
  8139. 518139,113,6576,37,50,1,92,12,"Balipīḷitā raṭṭhavāsino puttadāre ādāya araññe migā viya cariṃsu, gāmaṭṭhāne gāmo nāma nāhosi. "
  8140. 518140,113,6576,51,69,1,153,17,Manussā rājapurisānaṃ bhayena divā gehe vasituṃ asakkontā gehāni kaṇṭakasākhāhi parikkhipitvā gehe rattiṃ vasitvā aruṇe uggacchanteyeva araññaṃ pavisanti.
  8141. 518141,113,6576,70,76,1,38,5,"Divā rājapurisā vilumpanti, rattiṃ corā. "
  8142. 518142,113,6576,77,91,1,134,13,"Tadā bodhisatto bahinagare gandhatindukarukkhe devatā hutvā nibbatti, anusaṃvaccharaṃ rañño santikā sahassagghanakaṃ balikammaṃ labhati. "
  8143. 518143,113,6576,92,94,1,10,2,So cintesi–
  8144. 518144,113,6576,95,128,1,202,25,"‘‘ ayaṃ rājā pamatto rajjaṃ kāreti, sakalaraṭṭhaṃ vinassati, ṭhapetvā maṃ añño rājānaṃ patirūpe nivesetuṃ samattho nāma natthi, upakārako cāpi me anusaṃvaccharaṃ sahassagghanakabalinā pūjeti, ovadissāmi nan’’ ti. "
  8145. 518145,113,6577,2,13,1,96,11,So rattibhāge rañño sirigabbhaṃ pavisitvā ussīsakapasse ṭhatvā obhāsaṃ vissajjetvā ākāse aṭṭhāsi.
  8146. 518146,113,6577,14,33,1,89,14,"Rājā taṃ bālasūriyaṃ viya jalamānaṃ disvā‘‘ kosi tvaṃ, kena vā kāraṇena idhāgatosī’’ ti pucchi. "
  8147. 518147,113,6577,34,57,1,97,14,"So tassa vacanaṃ sutvā,‘‘ mahārāja, ahaṃ gandhatindukadevatā,‘ tuyhaṃ ovādaṃ dassāmī’ ti āgatomhī’’ ti āha."
  8148. 518148,113,6577,58,107,1,275,37,"‘‘ Kiṃ nāma ovādaṃ dassasī’’ ti evaṃ vutte mahāsatto,‘‘ mahārāja, tvaṃ pamatto hutvā rajjaṃ kāresi, tena te sakalaraṭṭhaṃ hataviluttaṃ viya vinaṭṭhaṃ, rājāno nāma pamādena rajjaṃ kārentā sakalaraṭṭhassa sāmino na honti, diṭṭheva dhamme vināsaṃ patvā samparāye puna mahāniraye nibbattanti. "
  8149. 518149,113,6577,108,132,1,166,21,"Tesu ca pamādaṃ āpannesu antojanā bahijanāpissa pamattāva honti, tasmā raññā atirekena appamattena bhavitabban’’ ti vatvā dhammadesanaṃ paṭṭhapento imā ekādasa gāthā āha– "
  8150. 518150,113,6578,2,4,1,0,0,332.
  8151. 518151,113,6579,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃ; "
  8152. 518152,113,6580,2,10,1,42,7,"Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā. "
  8153. 518153,113,6581,2,4,1,0,0,333.
  8154. 518154,113,6582,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Madā pamādo jāyetha, pamādā jāyate khayo; "
  8155. 518155,113,6583,2,9,1,41,6,"Khayā padosā jāyanti, mā mado bharatūsabha. "
  8156. 518156,113,6584,2,4,1,0,0,334.
  8157. 518157,113,6585,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Bahū hi khattiyā jīnā, atthaṃ raṭṭhaṃ pamādino; "
  8158. 518158,113,6586,2,8,1,34,5,"Athopi gāmino gāmā, anagārā agārino. "
  8159. 518159,113,6587,2,4,1,0,0,335.
  8160. 518160,113,6588,2,10,1,48,5,"‘ ‘ Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana; "
  8161. 518161,113,6589,2,10,1,46,7,"Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ. "
  8162. 518162,113,6590,2,4,1,0,0,336.
  8163. 518163,113,6591,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Nesa dhammo mahārāja, ativelaṃ pamajjasi; "
  8164. 518164,113,6592,2,9,1,47,6,"Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, corā viddhaṃsayanti naṃ. "
  8165. 518165,113,6593,2,4,1,0,0,337.
  8166. 518166,113,6594,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Na te puttā bhavissanti, na hiraññaṃ na dhāniyaṃ; "
  8167. 518167,113,6595,2,7,1,41,4,"Raṭṭhe viluppamānamhi, sabbabhogehi jīyasi. "
  8168. 518168,113,6596,2,4,1,0,0,338.
  8169. 518169,113,6597,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Sabbabhogā parijiṇṇaṃ, rājānaṃ vāpi khattiyaṃ; "
  8170. 518170,113,6598,2,10,1,44,7,"Ñātimittā suhajjā ca, na taṃ maññanti māniyaṃ. "
  8171. 518171,113,6599,2,4,1,0,0,339.
  8172. 518172,113,6600,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; "
  8173. 518173,113,6601,2,8,1,41,5,"Tamevamupajīvantā , na taṃ maññanti māniyaṃ. "
  8174. 518174,113,6602,2,4,1,0,0,340.
  8175. 518175,113,6603,2,9,1,42,4,"‘ ‘ Asaṃvihitakammantaṃ , bālaṃ dummantimantinaṃ; "
  8176. 518176,113,6604,2,9,1,42,6,"Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ. "
  8177. 518177,113,6605,2,4,1,0,0,341.
  8178. 518178,113,6606,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Susaṃvihitakammantaṃ, kāluṭṭhāyiṃ atanditaṃ; "
  8179. 518179,113,6607,2,7,1,41,4,"Sabbe bhogābhivaḍḍhanti, gāvo sausabhāmiva. "
  8180. 518180,113,6608,2,4,1,0,0,342.
  8181. 518181,113,6609,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Upassutiṃ mahārāja, raṭṭhe janapade cara; "
  8182. 518182,113,6610,2,14,1,48,9,"Tattha disvā ca sutvā ca, tato taṃ paṭipajjasī’’ ti. "
  8183. 518183,113,6611,2,7,1,35,4,Tattha {appamādo}ti satiyā avippavāso.
  8184. 518184,113,6611,8,14,1,55,6,Amatapadan ti amatassa nibbānassa padaṃ adhigamakāraṇaṃ.
  8185. 518185,113,6611,15,20,1,34,5,Maccuno padan ti maraṇassa kāraṇaṃ.
  8186. 518186,113,6611,21,41,1,145,18,"Pamattā hi vipassanaṃ avaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ pattuṃ asakkontā punappunaṃ saṃsāre jāyanti ceva mīyanti ca, tasmā pamādo maccuno padaṃ nāma . "
  8187. 518187,113,6611,42,55,1,102,12,Na {mīyantī}ti vipassanaṃ vaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ pattā puna saṃsāre anibbattattā na mīyanti nāma.
  8188. 518188,113,6611,56,72,1,72,11,"Ye {pamattā}ti, mahārāja, ye puggalā pamattā, te yathā matā, tatheva daṭṭhabbā. "
  8189. 518189,113,6611,73,74,1,5,1,Kasmā?
  8190. 518190,113,6611,75,76,1,17,1,Akiccasādhanatāya.
  8191. 518191,113,6611,77,110,1,221,25,"Matassapi hi‘‘ ahaṃ dānaṃ dassāmi, sīlaṃ rakkhissāmi, uposathakammaṃ karissāmi, kalyāṇakammaṃ pūressāmī’’ ti ābhogo vā patthanā vā pariyuṭṭhānaṃ vā natthi apagataviññāṇattā, pamattassapi appamādābhāvāti tasmā ubhopete ekasadisāva. "
  8192. 518192,113,6612,2,13,1,79,8,"{Madā}ti , mahārāja, ārogyayobbanajīvitamadasaṅkhātā tividhā madā pamādo nāma jāyati. "
  8193. 518193,113,6612,14,20,1,59,6,So madappatto pamādāpanno pāṇātipātādīni pāpakammāni karoti.
  8194. 518194,113,6612,21,38,1,117,15,"Atha naṃ rājāno chindāpenti vā hanāpenti vā, sabbaṃ vā dhanamassa haranti, evamassa pamādā ñātidhanajīvitakkhayo jāyati. "
  8195. 518195,113,6612,39,71,1,233,27,"Puna so dhanakkhayaṃ vā yasakkhayaṃ vā patto jīvituṃ asakkonto jīvitavuttatthāya kāyaduccaritādīni karoti, iccassa khayā padosā jāyanti, tena taṃ vadāmi mā mado {bharatūsabhā}ti, raṭṭhabhārakajeṭṭhaka bharatūsabha mā pamādamāpajjīti attho. "
  8196. 518196,113,6612,72,81,1,80,9,Atthaṃ raṭṭhan ti janapadavāsīnaṃ vuddhiñceva sakalaraṭṭhañca bahū pamādino jīnā.
  8197. 518197,113,6612,82,86,1,104,4,Tesaṃ āvibhāvatthāya khantivādijātaka-mātaṅgajātaka-bharujātaka-sarabhaṅgajātaka-cetiyajātakāni kathetabbāni.
  8198. 518198,113,6612,87,97,1,73,9,{Gāmino}ti gāmabhojakāpi te gāmāpi bahū pamādadosena jīnā parihīnā vinaṭṭhā.
  8199. 518199,113,6612,98,113,1,121,13,"Anagārā {agārino}ti pabbajitāpi pabbajitapaṭipattito, gihīpi gharāvāsato ceva dhanadhaññādīhi ca bahū jīnā parihīnāti vadati. "
  8200. 518200,113,6612,114,127,1,77,10,"Taṃ vuccate aghan ti, mahārāja, yasabhogaparihāni nāmetaṃ rañño dukkhaṃ vuccati. "
  8201. 518201,113,6612,128,138,1,88,9,"Bhogābhāvena hi niddhanassa yaso hāyati, hīnayaso mahantaṃ kāyikacetasikadukkhaṃ pāpuṇāti. "
  8202. 518202,113,6613,2,13,1,57,8,"Nesa {dhammo}ti, mahārāja, esa porāṇakarājūnaṃ dhammo na hoti. "
  8203. 518203,113,6613,14,22,1,75,8,Iddhaṃ phītan ti annapānādinā samiddhaṃ hiraññasuvaṇṇādinā phītaṃ pupphitaṃ.
  8204. 518204,113,6613,23,35,1,59,9,"Na te {puttā}ti, mahārāja, paveṇipālakā te puttā na bhavissanti. "
  8205. 518205,113,6613,36,58,1,112,16,"Raṭṭhavāsino hi‘‘ adhammikarañño esa putto, kiṃ amhākaṃ vuḍḍhiṃ karissati, nāssa chattaṃ dassāmā’’ ti chattaṃ na denti. "
  8206. 518206,113,6613,59,65,1,43,6,Evametesaṃ paveṇipālakā puttā na honti nāma.
  8207. 518207,113,6613,66,69,1,23,3,Parijiṇṇan ti parihīnaṃ.
  8208. 518208,113,6613,70,82,1,61,10,"Rājānaṃ {vāpī}ti sacepi so rājā hoti, atha naṃ rājānaṃ samānampi. "
  8209. 518209,113,6613,83,98,1,67,10,Māniyan ti‘‘ ayaṃ rājā’’ ti garucittena sammānetabbaṃ katvā na maññanti.
  8210. 518210,113,6613,99,110,1,85,10,{Upajīvantā}ti upanissāya jīvantāpi ete ettakā janā garucittena maññitabbaṃ na maññanti.
  8211. 518211,113,6613,111,112,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8212. 518212,113,6613,113,114,1,16,1,Adhammikabhāvena.
  8213. 518213,113,6614,2,5,1,18,2,{Sirī}ti yasavibhavo.
  8214. 518214,113,6614,6,23,1,99,15,"Tacan ti yathā urago jiṇṇatacaṃ jigucchanto jahati, na puna oloketi, evaṃ tādisaṃ rājānaṃ sirī jahati. "
  8215. 518215,113,6614,24,29,1,58,5,Susaṃvihitakammantan ti kāyadvārādīhi pāpakammaṃ akarontaṃ.
  8216. 518216,113,6614,30,35,1,46,4,{Abhivaḍḍhantī}ti abhimukhaṃ gacchantā vaḍḍhanti.
  8217. 518217,113,6614,36,40,1,27,3,{Sausabhāmivā}ti sausabhā iva.
  8218. 518218,113,6614,41,48,1,60,7,Appamattassa hi sausabhajeṭṭhako gogaṇo viya bhogā vaḍḍhanti.
  8219. 518219,113,6614,49,59,1,84,10,Upassutin ti janapadacārittasavanāya cārikaṃ attano sakalaraṭṭhe ca janapade ca cara.
  8220. 518220,113,6614,60,77,1,140,16,{Tatthā}ti tasmiṃ raṭṭhe caranto daṭṭhabbaṃ disvā sotabbaṃ sutvā attano guṇāguṇaṃ paccakkhaṃ katvā tato attano hitapaṭipattiṃ paṭipajjissasīti.
  8221. 518221,113,6615,2,24,1,129,17,"Iti mahāsatto ekādasahi gāthāhi rājānaṃ ovaditvā‘‘ gaccha papañcaṃ akatvā pariggaṇha raṭṭhaṃ, mā nāsayī’’ ti vatvā sakaṭṭhānameva gato. "
  8222. 518222,113,6615,25,43,1,159,17,Rājāpi tassa vacanaṃ sutvā saṃvegappatto punadivase rajjaṃ amacce paṭicchāpetvā purohitena saddhiṃ kālasseva pācīnadvārena nagarā nikkhamitvā yojanamattaṃ gato.
  8223. 518223,113,6615,44,71,1,254,27,Tattheko gāmavāsī mahallako aṭavito kaṇṭakasākhaṃ āharitvā gehadvāraṃ parikkhipitvā pidahitvā puttadāraṃ ādāya araññaṃ pavisitvā sāyaṃ rājapurisesu pakkantesu attano gharaṃ āgacchanto gehadvāre pāde kaṇṭakena viddho ukkuṭikaṃ nisīditvā kaṇṭakaṃ nīharanto–
  8224. 518224,113,6616,2,4,1,0,0,343.
  8225. 518225,113,6617,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evaṃ vedetu pañcālo, saṅgāme saramappito; "
  8226. 518226,113,6618,2,10,1,42,5,"Yathāhamajja vedemi, kaṇṭakena samappito’’ ti."
  8227. 518227,113,6618,11,11,1,0,0,–
  8228. 518228,113,6619,2,7,1,28,4,Imāya gāthāya rājānaṃ akkosi.
  8229. 518229,113,6619,8,13,1,47,5,Taṃ panassa akkosanaṃ bodhisattānubhāvena ahosi.
  8230. 518230,113,6619,14,19,1,48,5,Bodhisattena adhiggahitova so akkosīti veditabbo.
  8231. 518231,113,6619,20,31,1,78,11,Tasmiṃ pana samaye rājā ca purohito ca aññātakavesena tassa santikeva aṭṭhaṃsu.
  8232. 518232,113,6619,32,38,1,47,6,Athassa vacanaṃ sutvā purohito itaraṃ gāthamāha–
  8233. 518233,113,6620,2,4,1,0,0,344.
  8234. 518234,113,6621,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Jiṇṇo dubbalacakkhūsi, na rūpaṃ sādhu passasi; "
  8235. 518235,113,6622,2,13,1,53,8,"Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ taṃ maggeyya kaṇṭako’’ ti. "
  8236. 518236,113,6623,2,7,1,27,3,Tattha {maggeyyā}ti vijjheyya.
  8237. 518237,113,6623,8,23,1,82,13,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yadi tvaṃ attano abyattatāya kaṇṭakena viddho, ko ettha rañño doso. "
  8238. 518238,113,6623,24,34,1,66,9,"Yena rājānaṃ akkosi, kiṃ te raññā kaṇṭako oloketvāva ācikkhitabboti. "
  8239. 518239,113,6624,2,8,1,38,6,Taṃ sutvā mahallako tisso gāthā abhāsi–
  8240. 518240,113,6625,2,4,1,0,0,345.
  8241. 518241,113,6626,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Bahvettha brahmadattassa, sohaṃ maggasmi brāhmaṇa; "
  8242. 518242,113,6627,2,7,1,37,4,"Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. "
  8243. 518243,113,6628,2,4,1,0,0,346.
  8244. 518244,113,6629,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; "
  8245. 518245,113,6630,2,8,1,42,5,"Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. "
  8246. 518246,113,6631,2,4,1,0,0,347.
  8247. 518247,113,6632,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Etādise bhaye jāte, bhayaṭṭā tāta māṇavā; "
  8248. 518248,113,6633,2,11,1,44,6,"Nillenakāni kubbanti, vane āhatva kaṇṭakan’’ ti. "
  8249. 518249,113,6634,2,31,1,176,23,"Tattha {bahvetthā}ti, brāhmaṇa, sohaṃ sakaṇṭake magge patito sannisinno, bahu ettha brahmadattassa doso, tvaṃ ettakaṃ kālaṃ rañño dosena mama sakaṇṭake magge vicaraṇabhāvaṃ na jānāsi. "
  8250. 518250,113,6634,32,40,1,41,6,Tassa hi arakkhitā jānapadā… pe… kaṇṭakanti.
  8251. 518251,113,6634,41,45,1,28,3,Tattha {khādantī}ti vilumpanti.
  8252. 518252,113,6634,46,52,1,55,5,{Tuṇḍiyā}ti vadhabandhādīhi pīḷetvā adhammena balisādhakā.
  8253. 518253,113,6634,53,56,1,23,2,{Kūṭarājassā}ti pāparañño.
  8254. 518254,113,6634,57,60,1,31,2,{Adhammiko}ti paṭicchannakammanto.
  8255. 518255,113,6634,61,65,1,24,3,{Tātā}ti purohitaṃ ālapati.
  8256. 518256,113,6634,66,69,1,16,2,{Māṇavā}ti manussā.
  8257. 518257,113,6634,70,73,1,30,2,{Nillenakānī}ti nilīyanaṭṭhānāni.
  8258. 518258,113,6634,74,94,1,153,19,Vane āhatva kaṇṭakan ti kaṇṭakaṃ āharitvā dvārāni pidahitvā gharaṃ chaḍḍetvā puttadāraṃ ādāya vanaṃ pavisitvā tasmiṃ vane attano nilīyanaṭṭhānāni karonti .
  8259. 518259,113,6634,95,105,1,58,9,"Atha vā vane yo kaṇṭako, taṃ āharitvā gharāni parikkhipanti. "
  8260. 518260,113,6634,106,117,1,77,10,"Iti rañño dosenevamhi kaṇṭakena viddho, mā evarūpassa rañño upatthambho hohīti. "
  8261. 518261,113,6635,2,29,1,130,18,"Taṃ sutvā rājā purohitaṃ āmantetvā,‘‘ ācariya, mahallako yuttaṃ bhaṇati, amhākameva doso, ehi nivattāma, dhammena rajjaṃ kāressāmā’’ ti āha. "
  8262. 518262,113,6635,30,46,1,93,11,"Bodhisatto purohitassa sarīre adhimuccitvā purato gantvā‘‘ pariggaṇhissāma tāva, mahārājā’’ ti āha. "
  8263. 518263,113,6635,47,58,1,81,11,Te tamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ gacchantā antarāmagge ekissā mahallikāya saddaṃ assosuṃ.
  8264. 518264,113,6635,59,72,1,84,12,Sā kirekā dalidditthī dve dhītaro vayappattā rakkhamānā tāsaṃ araññaṃ gantuṃ na deti.
  8265. 518265,113,6635,73,81,1,63,8,Sayaṃ araññato dārūni ceva sākañca āharitvā dhītaro paṭijaggati.
  8266. 518266,113,6635,82,97,1,114,15,Sā taṃ divasaṃ ekaṃ gumbaṃ āruyha sākaṃ gaṇhantī pavaṭṭamānā bhūmiyaṃ patitvā rājānaṃ maraṇena akkosantī gāthamāha–
  8267. 518267,113,6636,2,4,1,0,0,348.
  8268. 518268,113,6637,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Kadāssu nāmayaṃ rājā, brahmadatto marissati; "
  8269. 518269,113,6638,2,11,1,44,6,"Yassa raṭṭhamhi jīyanti, appatikā kumārikā’’ ti. "
  8270. 518270,113,6639,2,6,1,26,3,Tattha {appatikā}ti assāmikā.
  8271. 518271,113,6639,7,15,1,38,7,"Sace hi tāsaṃ sāmikā assu, maṃ poseyyuṃ. "
  8272. 518272,113,6639,16,28,1,70,11,"Pāparañño pana rajje ahaṃ dukkhaṃ anubhomi, kadā nu kho esa marissatīti. "
  8273. 518273,113,6640,2,6,1,36,4,Evaṃ bodhisattānubhāveneva sā akkosi.
  8274. 518274,113,6640,7,12,1,40,5,Atha naṃ purohito paṭisedhento gāthamāha–
  8275. 518275,113,6641,2,4,1,0,0,349.
  8276. 518276,113,6642,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Dubbhāsitañhi te jammi, anatthapadakovide; "
  8277. 518277,113,6643,2,11,1,44,6,"Kuhiṃ rājā kumārīnaṃ, bhattāraṃ pariyesatī’’ ti. "
  8278. 518278,113,6644,2,9,1,36,6,Taṃ sutvā mahallikā dve gāthā abhāsi–
  8279. 518279,113,6645,2,4,1,0,0,350.
  8280. 518280,113,6646,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Na me dubbhāsitaṃ brahme, kovidatthapadā ahaṃ; "
  8281. 518281,113,6647,2,7,1,37,4,"Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. "
  8282. 518282,113,6648,2,4,1,0,0,351.
  8283. 518283,113,6649,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; "
  8284. 518284,113,6650,2,8,1,42,5,"Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano; "
  8285. 518285,113,6651,2,12,1,45,7,"Dujjīve dubbhare dāre, kuto bhattā kumāriyo’’ ti. "
  8286. 518286,113,6652,2,17,1,95,12,"Tattha {kovidatthapadā}ti ahaṃ atthapade kāraṇapade kovidā chekā, mā tvaṃ etaṃ pāparājānaṃ pasaṃsi. "
  8287. 518287,113,6652,18,38,1,149,18,"{Dujjīve}ti dujjīve raṭṭhe dubbhare dāre jāte manussesu bhītatasitesu araññe vasantesu kuto bhattā kumāriyo, kuto kumāriyo bhattāraṃ labhissantīti attho. "
  8288. 518288,113,6653,2,21,1,97,15,Te tassā vacanaṃ sutvā‘‘ yuttaṃ sā kathetī’’ ti tato paraṃ gacchantā ekassa kassakassa saddaṃ assosuṃ.
  8289. 518289,113,6653,22,32,1,63,9,Tassa kira kasantassa sāliyo nāma balibaddo phālena pahaṭo sayi.
  8290. 518290,113,6653,33,37,1,30,4,So rājānaṃ akkosanto gāthamāha–
  8291. 518291,113,6654,2,4,1,0,0,352.
  8292. 518292,113,6655,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ sayatu pañcālo, saṅgāme sattiyā hato; "
  8293. 518293,113,6656,2,12,1,43,7,"Yathāyaṃ kapaṇo seti, hato phālena sāliyo’’ ti. "
  8294. 518294,113,6657,2,14,1,79,10,"Tattha {yathā}ti yathā ayaṃ vedanāppatto sāliyabalibaddo seti, evaṃ sayatūti attho. "
  8295. 518295,113,6658,2,7,1,40,5,Atha naṃ purohito paṭisedhento gāthamāha–
  8296. 518296,113,6659,2,4,1,0,0,353.
  8297. 518297,113,6660,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Adhammena tuvaṃ jamma, brahmadattassa kujjhasi; "
  8298. 518298,113,6661,2,12,1,47,7,"Yo tvaṃ sapasi rājānaṃ, aparajjhitvāna attano’’ ti. "
  8299. 518299,113,6662,2,7,1,39,4,Tattha {adhammenā}ti akāraṇena asabhāvena.
  8300. 518300,113,6663,2,8,1,31,6,Taṃ sutvā so tisso gāthā abhāsi–
  8301. 518301,113,6664,2,4,1,0,0,354.
  8302. 518302,113,6665,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Dhammena brahmadattassa, ahaṃ kujjhāmi brāhmaṇa; "
  8303. 518303,113,6666,2,6,1,37,4,Arakkhitā jānapadā adhammabalinā hatā.
  8304. 518304,113,6667,2,4,1,0,0,355.
  8305. 518305,113,6668,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; "
  8306. 518306,113,6669,2,8,1,42,5,"Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. "
  8307. 518307,113,6670,2,4,1,0,0,356.
  8308. 518308,113,6671,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Sā nūna puna re pakkā, vikāle bhattamāhari; "
  8309. 518309,113,6672,2,11,1,45,6,"Bhattahāriṃ apekkhanto, hato phālena sāliyo’’ ti. "
  8310. 518310,113,6673,2,13,1,64,8,"Tattha {dhammenā}ti kāraṇeneva, akāraṇena akkosatīti saññaṃ mā kari. "
  8311. 518311,113,6673,14,82,1,437,56,"Sā nūna puna re pakkā, vikāle {bhattamāharī}ti, brāhmaṇa, sā bhattahārikā itthī pātova mama bhattaṃ pacitvā āharantī adhammabalisādhakehi brahmadattassa dāsehi palibuddhā bhavissati, te parivisitvā puna mayhaṃ bhattaṃ pakkaṃ bhavissati, tena kāraṇena vikāle bhattaṃ āhari,‘‘ ajja vikāle bhattaṃ āharī’’ ti cintetvā chātajjhatto ahaṃ taṃ bhattahāriṃ olokento goṇaṃ aṭṭhāne patodena vijjhiṃ, tenesa pādaṃ ukkhipitvā phālaṃ paharanto hato phālena sāliyo. "
  8312. 518312,113,6673,83,104,1,87,15,"Tasmā‘‘ esa mayā hato’’ ti saññaṃ mā kari, pāparaññoyeva hato nāmesa, mā tassa vaṇṇaṃ bhaṇīti. "
  8313. 518313,113,6674,2,9,1,37,6,Te purato gantvā ekasmiṃ gāme vasiṃsu.
  8314. 518314,113,6674,10,20,1,84,10,Punadivase pātova ekā kūṭadhenu godohakaṃ pādena paharitvā saddhiṃ khīrena pavaṭṭesi.
  8315. 518315,113,6674,21,25,1,35,4,So brahmadattaṃ akkosanto gāthamāha–
  8316. 518316,113,6675,2,4,1,0,0,357.
  8317. 518317,113,6676,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃ haññatu pañcālo, saṅgāme asinā hato; "
  8318. 518318,113,6677,2,11,1,45,6,"Yathāhamajja pahato, khīrañca me pavaṭṭitan’’ ti. "
  8319. 518319,113,6678,2,7,1,41,5,Taṃ sutvā purohito paṭisedhento gāthamāha–
  8320. 518320,113,6679,2,4,1,0,0,358.
  8321. 518321,113,6680,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yaṃ pasu khīraṃ chaḍḍeti, pasupālaṃ vihiṃsati; "
  8322. 518322,113,6681,2,13,1,51,8,"Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ no garahate bhavan’’ ti. "
  8323. 518323,113,6682,2,10,1,53,8,Brāhmaṇena gāthāya vuttāya puna so tisso gāthā abhāsi–
  8324. 518324,113,6683,2,4,1,0,0,359.
  8325. 518325,113,6684,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Gārayho brahme pañcālo, brahmadattassa rājino; "
  8326. 518326,113,6685,2,7,1,37,4,"Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. "
  8327. 518327,113,6686,2,4,1,0,0,360.
  8328. 518328,113,6687,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; "
  8329. 518329,113,6688,2,8,1,42,5,"Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. "
  8330. 518330,113,6689,2,4,1,0,0,361.
  8331. 518331,113,6690,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Caṇḍā aṭanakā gāvī, yaṃ pure na duhāmase; "
  8332. 518332,113,6691,2,11,1,42,6,"Taṃ dāni ajja dohāma, khīrakāmehupaddutā’’ ti. "
  8333. 518333,113,6692,2,7,1,22,3,Tattha {caṇḍā}ti pharusā.
  8334. 518334,113,6692,8,11,1,22,2,{Aṭanakā}ti palāyanasīlā.
  8335. 518335,113,6692,12,21,1,79,8,{Khīrakāmehī}ti adhammikarañño purisehi bahuṃ khīraṃ āharāpentehi upaddutā duhāma.
  8336. 518336,113,6692,22,34,1,69,11,"Sace hi so dhammena rajjaṃ kāreyya, na no evarūpaṃ bhayaṃ āgaccheyyāti. "
  8337. 518337,113,6693,2,19,1,85,12,Te ‘‘ so yuttaṃ kathetī’’ ti tamhā gāmā nikkhamma mahāmaggaṃ āruyha nagarābhimukhā gamiṃsu.
  8338. 518338,113,6693,20,30,1,93,10,Ekasmiñca gāme balisādhakā asikosatthāya ekaṃ taruṇaṃ kabaravacchakaṃ māretvā cammaṃ gaṇhiṃsu.
  8339. 518339,113,6693,31,43,1,87,11,"Vacchakamātā dhenu puttasokena tiṇaṃ na khādati pānīyaṃ na pivati, paridevamānā āhiṇḍati. "
  8340. 518340,113,6693,44,50,1,51,6,Taṃ disvā gāmadārakā rājānaṃ akkosantā gāthamāhaṃsu–
  8341. 518341,113,6694,2,4,1,0,0,362.
  8342. 518342,113,6695,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Evaṃ kandatu pañcālo, viputto vippasukkhatu; "
  8343. 518343,113,6696,2,11,1,43,6,"Yathāyaṃ kapaṇā gāvī, viputtā paridhāvatī’’ ti. "
  8344. 518344,113,6697,2,7,1,41,4,Tattha {paridhāvatī}ti paridevamāno dhāvati.
  8345. 518345,113,6698,2,7,1,30,4,Tato purohito itaraṃ gāthamāha–
  8346. 518346,113,6699,2,4,1,0,0,363.
  8347. 518347,113,6700,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yaṃ pasu pasupālassa, sambhameyya raveyya vā; "
  8348. 518348,113,6701,2,10,1,45,5,"Konīdha aparādhatthi, brahmadattassa rājino’’ ti. "
  8349. 518349,113,6702,2,11,1,56,8,Tattha sambhameyya raveyya {vā}ti bhameyya vā viraveyya vā.
  8350. 518350,113,6702,12,37,1,146,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tātā, pasu nāma pasupālassa rakkhantasseva dhāvatipi viravatipi, tiṇampi na khādati pānīyampi na pivati, idha rañño ko nu aparādhoti. "
  8351. 518351,113,6703,2,7,1,35,5,Tato gāmadārakā dve gāthā abhāsiṃsu–
  8352. 518352,113,6704,2,4,1,0,0,364.
  8353. 518353,113,6705,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Aparādho mahābrahme, brahmadattassa rājino; "
  8354. 518354,113,6706,2,7,1,37,4,"Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. "
  8355. 518355,113,6707,2,4,1,0,0,365.
  8356. 518356,113,6708,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; "
  8357. 518357,113,6709,2,8,1,42,5,"Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano; "
  8358. 518358,113,6710,2,12,1,45,7,"Kathaṃ no asikosatthā, khīrapā haññate pajā’’ ti. "
  8359. 518359,113,6711,2,6,1,32,3,Tattha {mahābrahme}ti mahābrāhmaṇa.
  8360. 518360,113,6711,7,10,1,14,2,{Rājino}ti rañño.
  8361. 518361,113,6711,11,19,1,40,7,Kathaṃ {no}ti kathaṃ nu kena nāma kāraṇena.
  8362. 518362,113,6711,20,44,1,169,21,"Khīrapā haññate {pajā}ti pāparājassa sevakehi khīrapako vacchako haññati, idāni sā dhenu puttasokena paridevati, sopi rājā ayaṃ dhenu viya paridevatūti rājānaṃ akkosiṃsuyeva. "
  8363. 518363,113,6712,2,14,1,47,8,Te ‘‘ sādhu vo kāraṇaṃ vadathā’’ ti vatvā pakkamiṃsu.
  8364. 518364,113,6712,15,23,1,80,8,Athantarāmagge ekissā sukkhapokkharaṇiyā kākā tuṇḍehi vijjhitvā maṇḍūke khādanti.
  8365. 518365,113,6712,24,32,1,65,8,Bodhisatto tesu taṃ ṭhānaṃ sampattesu attano ānubhāvena maṇḍūkena–
  8366. 518366,113,6713,2,4,1,0,0,366.
  8367. 518367,113,6714,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Evaṃ khajjatu pañcālo, hato yuddhe saputtako; "
  8368. 518368,113,6715,2,10,1,42,5,"Yathāhamajja khajjāmi, gāmikehi araññajo’’ ti."
  8369. 518369,113,6715,11,11,1,0,0,–
  8370. 518370,113,6716,2,4,1,18,2,Rājānaṃ akkosāpesi.
  8371. 518371,113,6717,2,6,1,28,3,Tattha {gāmikehī}ti gāmavāsīhi.
  8372. 518372,113,6718,2,10,1,57,7,Taṃ sutvā purohito maṇḍūkena saddhiṃ sallapanto gāthamāha–
  8373. 518373,113,6719,2,4,1,0,0,367.
  8374. 518374,113,6720,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Na sabbabhūtesu vidhenti rakkhaṃ, rājāno maṇḍūka manussaloke; "
  8375. 518375,113,6721,2,13,1,60,8,"Nettāvatā rājā adhammacārī, yaṃ tādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā’’ ti. "
  8376. 518376,113,6722,2,6,1,24,4,Tattha jīvan ti jīvantaṃ.
  8377. 518377,113,6722,7,10,1,20,3,Adeyyun ti khādeyyuṃ.
  8378. 518378,113,6722,11,14,1,13,2,{Dhaṅkā}ti kākā.
  8379. 518379,113,6722,15,30,1,96,14,"Ettāvatā rājā adhammiko nāma na hoti, kiṃ sakkā araññaṃ pavisitvā raññā taṃ rakkhantena caritunti. "
  8380. 518380,113,6723,2,8,1,34,6,Taṃ sutvā maṇḍūko dve gāthā abhāsi–
  8381. 518381,113,6724,2,4,1,0,0,368.
  8382. 518382,113,6725,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Adhammarūpo vata brahmacārī, anuppiyaṃ bhāsasi khattiyassa; "
  8383. 518383,113,6726,2,8,1,54,5,"Viluppamānāya puthuppajāya, pūjesi rājaṃ paramappamādaṃ. "
  8384. 518384,113,6727,2,4,1,0,0,369.
  8385. 518385,113,6728,2,14,1,67,10,"‘ ‘ Sace idaṃ brahme surajjakaṃ siyā, phītaṃ raṭṭhaṃ muditaṃ vippasannaṃ; "
  8386. 518386,113,6729,2,14,1,63,9,"Bhutvā baliṃ aggapiṇḍañca kākā, na mādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā’’ ti. "
  8387. 518387,113,6730,2,8,1,43,5,Tattha {brahmacārī}ti purohitaṃ garahanto āha.
  8388. 518388,113,6730,9,13,1,34,3,{Khattiyassā}ti evarūpassa pāparañño.
  8389. 518389,113,6730,14,21,1,46,5,"{Viluppamānāyā}ti vilumpamānāya, ayameva vā pāṭho. "
  8390. 518390,113,6730,22,27,1,45,4,{Puthuppajāyā}ti vipulāya pajāya vināsiyamānāya.
  8391. 518391,113,6730,28,31,1,16,2,{Pūjesī}ti pasaṃsi.
  8392. 518392,113,6730,32,46,1,125,14,Surajjakan ti chandādivasena agantvā dasa rājadhamme akopentena appamattena raññā rakkhiyamānaṃ sace idaṃ surajjakaṃ bhaveyya.
  8393. 518393,113,6730,47,53,1,61,6,Phītan ti devesu sammādhāraṃ anuppavecchantesu sampannasassaṃ.
  8394. 518394,113,6730,54,64,1,64,10,Na mādisan ti evaṃ sante mādisaṃ jīvamānaññeva kākā na khādeyyuṃ.
  8395. 518395,113,6731,2,9,1,63,7,Evaṃ chasupi ṭhānesu akkosanaṃ bodhisattasseva ānubhāvena ahosi;
  8396. 518396,113,6732,2,34,1,200,26,Taṃ sutvā rājā ca purohito ca‘‘ araññavāsiṃ tiracchānagataṃ maṇḍūkaṃ upādāya sabbe amheyeva akkosantī’’ ti vatvā tato nagaraṃ gantvā dhammena rajjaṃ kāretvā mahāsattassovāde ṭhitā dānādīni puññāni kariṃsu.
  8397. 518397,113,6733,2,34,1,185,22,"Satthā kosalarañño imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā,‘‘ mahārāja, raññā nāma agatigamanaṃ pahāya dhammena rajjaṃ kāretabban’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā gandhatindukadevatā ahameva ahosin’’ ti. "
  8398. 518398,113,6734,2,4,1,33,2,Gandhatindukajātakavaṇṇanā dasamā.
  8399. 518399,113,6735,2,2,1,12,1,Jātakuddānaṃ
  8400. 518400,113,6736,2,10,1,66,7,"Kiṃchanda kumbha jayaddisa chaddanta, atha paṇḍitasambhava sirakapi; "
  8401. 518401,113,6737,2,8,1,59,5,"Dakarakkhasa paṇḍaranāgavaro, atha sambula tindukadevasutoti. "
  8402. 518402,113,6738,2,4,1,27,2,Tiṃsanipātavaṇṇanā niṭṭhitāniṭṭhitā
  8403. 518403,114,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  8404. 518404,114,2,2,4,1,15,2,17 . Cattālīsanipāto
  8405. 518405,114,4,2,7,1,21,2,[ 521]1. Tesakuṇajātakavaṇṇanā
  8406. 518406,114,5,2,16,1,89,10,Vessantaraṃ taṃ {pucchāmī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño ovādavasena kathesi.
  8407. 518407,114,5,17,83,1,377,42,"Tañhi rājānaṃ dhammassavanatthāya āgataṃ satthā āmantetvā‘‘ mahārāja, raññā nāma dhammena rajjaṃ kāretabbaṃ, yasmiñhi samaye rājāno adhammikā honti, rājayuttāpi tasmiṃ samaye adhammikā hontī’’ ti catukkanipāte( a. ni.4.70) āgatasuttanayena ovaditvā agatigamane agatiagamane ca ādīnavañca ānisaṃsañca kathetvā‘‘ supinakūpamā kāmā’’ tiādinā nayena kāmesu ādīnavaṃ vitthāretvā,‘‘ mahārāja, imesañhi sattānaṃ–"
  8408. 518408,114,6,2,10,1,44,7,"‘ Maccunā saṅgaro natthi, lañjaggāho na vijjati; "
  8409. 518409,114,7,2,10,1,46,6,"Yuddhaṃ natthi jayo natthi, sabbe maccuparāyaṇā’. "
  8410. 518410,114,8,2,13,1,90,11,Tesaṃ paralokaṃ gacchantānaṃ ṭhapetvā attanā kataṃ kalyāṇakammaṃ aññā patiṭṭhā nāma natthi.
  8411. 518411,114,8,14,32,1,135,16,"Evaṃ ittarapaccupaṭṭhānaṃ avassaṃ pahātabbaṃ, na yasaṃ nissāya pamādaṃ kātuṃ vaṭṭati, appamatteneva hutvā dhammena rajjaṃ kāretuṃ vaṭṭati. "
  8412. 518412,114,8,33,53,1,146,18,Porāṇakarājāno anuppannepi buddhe paṇḍitānaṃ ovāde ṭhatvā dhammena rajjaṃ kāretvā devanagaraṃ pūrayamānā gamiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
  8413. 518413,114,9,2,17,1,102,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rajjaṃ kārento aputtako ahosi, patthentopi puttaṃ vā dhītaraṃ vā na labhi. "
  8414. 518414,114,9,18,44,1,232,24,"So ekadivasaṃ mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā divasabhāgaṃ uyyāne kīḷitvā maṅgalasālarukkhamūle sayanaṃ attharāpetvā thokaṃ niddāyitvā pabuddho sālarukkhaṃ oloketvā tattha sakuṇakulāvakaṃ passi, saha dassanenevassa sineho uppajji. "
  8415. 518415,114,9,45,66,1,117,17,So ekaṃ purisaṃ pakkosāpetvā‘‘ imaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā etasmiṃ kulāvake kassaci atthitaṃ vā natthitaṃ vā jānāhī’’ ti āha.
  8416. 518416,114,9,67,86,1,75,12,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti vatvā abhiruhitvā tattha tīṇi aṇḍakāni disvā rañño ārocesi. "
  8417. 518417,114,9,87,128,1,228,29,Rājā‘‘ tena hi etesaṃ upari nāsavātaṃ mā vissajjesī’’ ti vatvā‘‘ caṅkoṭake kappāsapicuṃ attharitvā tattheva tāni aṇḍakāni ṭhapetvā saṇikaṃ otarāhī’’ ti otārāpetvā caṅkoṭakaṃ hatthena gahetvā‘‘ katarasakuṇaṇḍakāni nāmetānī’’ ti amacce pucchi.
  8418. 518418,114,9,129,142,1,47,8,"Te‘‘ mayaṃ na jānāma, nesādā jānissantī’’ ti vadiṃsu. "
  8419. 518419,114,9,143,147,1,31,4,Rājā nesāde pakkosāpetvā pucchi.
  8420. 518420,114,9,148,167,1,84,11,"Nesādā,‘‘ mahārāja, tesu ekaṃ ulūkaaṇḍaṃ, ekaṃ sālikāaṇḍaṃ, ekaṃ suvakaaṇḍan’’ ti kathayiṃsu. "
  8421. 518421,114,9,168,176,1,59,8,Kiṃ pana ekasmiṃ kulāvake tiṇṇaṃ sakuṇikānaṃ aṇḍāni hontīti.
  8422. 518422,114,9,177,186,1,53,7,"Āma, deva, paripanthe asati sunikkhittāni na nassantīti. "
  8423. 518423,114,9,187,221,1,190,25,"Rājā tussitvā‘‘ ime mama puttā bhavissantī’’ ti tāni tīṇi aṇḍāni tayo amacce paṭicchāpetvā‘‘ ime mayhaṃ puttā bhavissanti, tumhe sādhukaṃ paṭijaggitvā aṇḍakosato nikkhantakāle mamāroceyyāthā’’ ti āha. "
  8424. 518424,114,9,222,226,1,26,4,Te tāni sādhukaṃ rakkhiṃsu.
  8425. 518425,114,10,2,6,1,31,4,Tesu paṭhamaṃ ulūkaaṇḍaṃ bhijji.
  8426. 518426,114,10,7,47,1,168,26,"Amacco ekaṃ nesādaṃ pakkosāpetvā‘‘ tvaṃ itthibhāvaṃ vā purisabhāvaṃ vā jānāhī’’ ti vatvā tena taṃ vīmaṃsitvā‘‘ puriso’’ ti vutte rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ putto te, deva, jāto’’ ti āha. "
  8427. 518427,114,10,48,73,1,118,18,"Rājā tuṭṭho tassa bahuṃ dhanaṃ datvā‘‘ puttakaṃ me sādhukaṃ paṭijagga,‘ vessantaro’ ti cassa nāmaṃ karohī’’ ti vatvā uyyojesi. "
  8428. 518428,114,10,74,77,1,14,3,So tathā akāsi.
  8429. 518429,114,10,78,82,1,39,4,Tato katipāhaccayena sālikāaṇḍaṃ bhijji.
  8430. 518430,114,10,83,110,1,100,17,"Sopi amacco taṃ nesādena vīmaṃsāpetvā‘‘ itthī’’ ti sutvā rañño santikaṃ gantvā‘‘ dhītā te, deva, jātā’’ ti āha. "
  8431. 518431,114,10,111,137,1,119,18,"Rājā tuṭṭho tassapi bahuṃ dhanaṃ datvā‘‘ dhītaraṃ me sādhukaṃ paṭijagga,‘ kuṇḍalinī’ ti cassā nāmaṃ karohī’’ ti vatvā uyyojesi. "
  8432. 518432,114,10,138,141,1,16,3,Sopi tathā akāsi.
  8433. 518433,114,10,142,146,1,39,4,Puna katipāhaccayena suvakaaṇḍaṃ bhijji.
  8434. 518434,114,10,147,174,1,99,17,"Sopi amacco nesādena taṃ vīmaṃsitvā‘‘ puriso’’ ti vutte rañño santikaṃ gantvā‘‘ putto te, deva, jāto’’ ti āha. "
  8435. 518435,114,10,175,200,1,131,19,Rājā tuṭṭho tassapi bahuṃ dhanaṃ datvā‘‘ puttassa me mahantena parivārena maṅgalaṃ katvā‘ jambuko’ tissa nāmaṃ karohī’’ ti vatvā uyyojesi.
  8436. 518436,114,10,201,204,1,16,3,Sopi tathā akāsi.
  8437. 518437,114,10,205,213,1,73,8,Te tayopi sakuṇā tiṇṇaṃ amaccānaṃ gehesu rājakumāraparihāreneva vaḍḍhanti.
  8438. 518438,114,10,214,226,1,38,7,"Rājā‘‘ mama putto, mama dhītā’’ ti voharati. "
  8439. 518439,114,10,227,255,1,121,17,"Athassa amaccā aññamaññaṃ avahasanti‘‘ passatha, bho, rañño kiriyaṃ, tiracchānagatepi‘ putto me, dhītā me’ ti vadanto vicaratī’’ ti. "
  8440. 518440,114,11,2,6,1,22,4,Taṃ sutvā rājā cintesi–
  8441. 518441,114,11,7,24,1,83,12,"‘‘ ime amaccā etesaṃ mama puttānaṃ paññāsampadaṃ na jānanti, pākaṭaṃ nesaṃ karissāmī’’ ti. "
  8442. 518442,114,11,25,30,1,45,5,Athekaṃ amaccaṃ vessantarassa santikaṃ pesesi–
  8443. 518443,114,11,31,45,1,63,9,"‘‘ tumhākaṃ pitā pañhaṃ pucchitukāmo, kadā kira āgantvā pucchatū’’ ti. "
  8444. 518444,114,11,46,55,1,57,8,So amacco gantvā vessantaraṃ vanditvā taṃ sāsanaṃ ārocesi.
  8445. 518445,114,11,56,84,1,166,22,"Taṃ sutvā vessantaro attano paṭijaggakaṃ amaccaṃ pakkositvā‘‘ mayhaṃ kira pitā maṃ pañhaṃ pucchitukāmo, tassa idhāgatassa sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭati, kadā āgacchatū’’ ti pucchi. "
  8446. 518446,114,11,85,98,1,52,9,Amacco‘‘ ito sattame divase tava pitā āgacchatū’’ ti āha.
  8447. 518447,114,11,99,115,1,75,12,Taṃ sutvā vessantaro‘‘ pitā me ito sattame divase āgacchatū’’ ti vatvā uyyojesi.
  8448. 518448,114,11,116,120,1,24,4,So āgantvā rañño ācikkhi.
  8449. 518449,114,11,121,130,1,70,9,Rājā sattame divase nagare bheriṃ carāpetvā puttassa nivesanaṃ agamāsi.
  8450. 518450,114,11,131,141,1,85,9,"Vessantaro rañño mahantaṃ sakkāraṃ kāresi, antamaso dāsakammakārānampi sakkāraṃ kāresi. "
  8451. 518451,114,11,142,173,1,248,26,Rājā vessantarasakuṇassa gehe bhuñjitvā mahantaṃ yasaṃ anubhavitvā sakaṃ nivesanaṃ āgantvā rājaṅgaṇe mahantaṃ maṇḍapaṃ kārāpetvā nagare bheriṃ carāpetvā alaṅkatamaṇḍapamajjhe mahājanaparivāro nisīditvā‘‘ vessantaraṃ ānetū’’ ti amaccassa santikaṃ pesesi.
  8452. 518452,114,11,174,179,1,49,5,Amacco vessantaraṃ suvaṇṇapīṭhe nisīdāpetvā ānesi.
  8453. 518453,114,11,180,191,1,92,11,Vessantarasakuṇo pitu aṅke nisīditvā pitarā saha kīḷitvā gantvā tattheva suvaṇṇapīṭhe nisīdi.
  8454. 518454,114,11,192,200,1,69,8,Atha naṃ rājā mahājanamajjhe rājadhammaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  8455. 518455,114,12,2,4,1,0,0,1.
  8456. 518456,114,13,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Vessantaraṃ taṃ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te; "
  8457. 518457,114,14,2,13,1,48,8,"Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varan’’ ti. "
  8458. 518458,114,15,2,7,1,27,4,Tattha {sakuṇā}ti taṃ ālapati.
  8459. 518459,114,15,8,30,1,110,18,"Kiṃ {sū}ti kataraṃ kiccaṃ kataṃ varaṃ uttamaṃ hoti, kathehi me, tāta, sakalaṃ rājadhammanti evaṃ kira taṃ so pucchi. "
  8460. 518460,114,16,2,13,1,87,11,Taṃ sutvā vessantaro pañhaṃ akathetvāva rājānaṃ tāva pamādena codento dutiyaṃ gāthamāha–
  8461. 518461,114,17,2,4,1,0,0,2.
  8462. 518462,114,18,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Cirassaṃ vata maṃ tāto, kaṃso bārāṇasiggaho; "
  8463. 518463,114,19,2,12,1,45,7,"Pamatto appamattaṃ maṃ, pitā puttaṃ acodayī’’ ti. "
  8464. 518464,114,20,2,7,1,18,3,Tattha {tāto}ti pitā.
  8465. 518465,114,20,8,13,1,24,4,{Kaṃso}ti idaṃ tassa nāmaṃ.
  8466. 518466,114,20,14,21,1,68,6,{Bārāṇasiggaho}ti catūhi saṅgahavatthūhi bārāṇasiṃ saṅgahetvā vattanto.
  8467. 518467,114,20,22,31,1,76,8,{Pamatto}ti evarūpānaṃ paṇḍitānaṃ santike vasanto pañhassa apucchanena pamatto.
  8468. 518468,114,20,32,38,1,49,6,Appamattaṃ man ti sīlādiguṇayogena maṃ appamattaṃ.
  8469. 518469,114,20,39,42,1,17,2,{Pitā}ti posakapitā.
  8470. 518470,114,20,43,65,1,133,16,"{Acodayī}ti amaccehi‘‘ tiracchānagate putte katvā voharatī’’ ti avahasiyamāno pamādaṃ āpajjitvā cirassaṃ ajja codesi, pañhaṃ pucchīti vadati. "
  8471. 518471,114,21,2,29,1,143,21,"Evaṃ so imāya gāthāya codetvā‘‘ mahārāja, raññā nāma tīsu dhammesu ṭhatvā dhammena rajjaṃ kāretabban’’ ti vatvā rājadhammaṃ kathento imā gāthāyo āha– "
  8472. 518472,114,22,2,4,1,0,0,3.
  8473. 518473,114,23,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Paṭhameneva vitathaṃ, kodhaṃ hāsaṃ nivāraye; "
  8474. 518474,114,24,2,10,1,43,7,"Tato kiccāni kāreyya, taṃ vataṃ āhu khattiya. "
  8475. 518475,114,25,2,4,1,0,0,4.
  8476. 518476,114,26,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yaṃ tvaṃ tāta tapokammaṃ, pubbe katamasaṃsayaṃ; "
  8477. 518477,114,27,2,13,1,50,10,"Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā, na taṃ kayirā tato puna. "
  8478. 518478,114,28,2,4,1,0,0,5.
  8479. 518479,114,29,2,9,1,48,5,"‘ ‘ Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana; "
  8480. 518480,114,30,2,10,1,46,7,"Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ. "
  8481. 518481,114,31,2,4,1,0,0,6.
  8482. 518482,114,32,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sirī tāta alakkhī ca, pucchitā etadabravuṃ; "
  8483. 518483,114,33,2,7,1,36,4,"Uṭṭhānavīriye pose, ramāhaṃ anusūyake. "
  8484. 518484,114,34,2,4,1,0,0,7.
  8485. 518485,114,35,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Usūyake duhadaye, purise kammadussake; "
  8486. 518486,114,36,2,7,1,39,4,"Kāḷakaṇṇī mahārāja, ramati cakkabhañjanī. "
  8487. 518487,114,37,2,4,1,0,0,8.
  8488. 518488,114,38,2,12,1,46,8,"‘ ‘ So tvaṃ sabbe suhadayo, sabbesaṃ rakkhito bhava; "
  8489. 518489,114,39,2,9,1,46,6,"Alakkhiṃ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṃ. "
  8490. 518490,114,40,2,4,1,0,0,9.
  8491. 518491,114,41,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sa lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato; "
  8492. 518492,114,42,2,8,1,41,5,"Amittānaṃ kāsipati, mūlaṃ aggañca chindati. "
  8493. 518493,114,43,2,4,1,0,0,10.
  8494. 518494,114,44,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati; "
  8495. 518495,114,45,2,10,1,43,7,"Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā, uṭṭhāne kurute mano. "
  8496. 518496,114,46,2,4,1,0,0,11.
  8497. 518497,114,47,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Gandhabbā pitaro devā, sājīvā honti tādino; "
  8498. 518498,114,48,2,7,1,41,4,"Uṭṭhāhato appamajjato, anutiṭṭhanti devatā. "
  8499. 518499,114,49,2,4,1,0,0,12.
  8500. 518500,114,50,2,12,1,41,7,"‘ ‘ So appamatto akkuddho, tāta kiccāni kāraya; "
  8501. 518501,114,51,2,9,1,42,6,"Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṃ. "
  8502. 518502,114,52,2,4,1,0,0,13.
  8503. 518503,114,53,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī; "
  8504. 518504,114,54,2,12,1,45,7,"Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya cā’’ ti. "
  8505. 518505,114,55,2,14,1,72,10,"Tattha paṭhameneva vitathan ti, tāta, rājā nāma āditova musāvādaṃ nivāraye. "
  8506. 518506,114,55,15,38,1,167,21,"Musāvādino hi rañño raṭṭhaṃ nirojaṃ hoti, pathaviyā ojā kammakaraṇaṭṭhānato sattaratanamattaṃ heṭṭhā bhassati, tato āhāre vā telamadhuphāṇitādīsu vā osadhesu ojā na hoti. "
  8507. 518507,114,55,39,54,1,122,13,"Nirojāhārabhojanā manussā bahvābādhā honti, raṭṭhe thalajalapathesu āyo nuppajjati, tasmiṃ anuppajjante rājāno duggatā honti. "
  8508. 518508,114,55,55,67,1,83,11,"Te sevake saṅgaṇhituṃ na sakkonti, asaṅgahitā sevakā rājānaṃ garucittena na olokenti. "
  8509. 518509,114,55,68,87,1,114,15,"Evaṃ, tāta, musāvādo nāmesa nirojo, na so jīvitahetupi kātabbo, saccaṃ pana sādutaraṃ rasānanti tadeva paṭiggahetabbaṃ. "
  8510. 518510,114,55,88,97,1,92,8,"Apica musāvādo nāma guṇaparidhaṃsako vipattipariyosāno, dutiyacittavāre avīciparāyaṇaṃ karoti. "
  8511. 518511,114,55,98,121,1,68,9,Imasmiṃ panatthe‘‘ dhammo have hato hantī’’ ti cetiyajātakaṃ( jā.1.8.45 ādayo) kathetabbaṃ.
  8512. 518512,114,56,2,13,1,73,9,"Kodhan ti, tāta, rājā nāma paṭhamameva kujjhanalakkhaṇaṃ kodhampi nivāreyya. "
  8513. 518513,114,56,14,25,1,67,9,"Tāta, aññesañhi kodho khippaṃ matthakaṃ na pāpuṇāti, rājūnaṃ pāpuṇāti. "
  8514. 518514,114,56,26,49,1,211,21,"Rājāno nāma vācāvudhā kujjhitvā olokitamattenāpi paraṃ vināsenti, tasmā raññā aññehi manussehi atirekataraṃ nikkodhena bhavitabbaṃ, khantimettānuddayāsampannena attano piyaputtaṃ viya lokaṃ volokentena bhavitabbaṃ. "
  8515. 518515,114,56,50,60,1,61,9,"Tāta, atikodhano nāma rājā uppannaṃ yasaṃ rakkhituṃ na sakkoti. "
  8516. 518516,114,56,61,87,1,83,6,Imassa panatthassa dīpanatthaṃ khantivādijātaka-( jā.1.4.49 ādayo) cūḷadhammapālajātakāni( jā.1.5.44 ādayo) kathetabbāni.
  8517. 518517,114,56,88,107,1,161,17,Cūḷadhammapālajātakasmiñhi mahāpatāpano nāma rājā puttaṃ ghātetvā puttasokena hadayena phalitena matāya deviyā sayampi deviṃ anusocanto hadayena phaliteneva mari.
  8518. 518518,114,56,108,113,1,36,5,Atha te tayopi ekaāḷāhaneva jhāpesuṃ.
  8519. 518519,114,56,114,122,1,67,8,Tasmā raññā paṭhamameva musāvādaṃ vajjetvā dutiyaṃ kodho vajjetabbo.
  8520. 518520,114,57,2,9,1,32,6,"Hāsan ti hassaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  8521. 518521,114,57,10,17,1,69,7,Tesu tesu kiccesu uppilāvitacittatāya keḷisīlataṃ parihāsaṃ nivāreyya.
  8522. 518522,114,57,18,32,1,106,12,"Tāta, raññā nāma keḷisīlena na bhavitabbaṃ, aparapattiyena hutvā sabbāni kiccāni attapaccakkheneva kātabbāni. "
  8523. 518523,114,57,33,43,1,71,9,Uppilāvitacitto hi rājā atuletvā kammāni karonto laddhaṃ yasaṃ vināseti.
  8524. 518524,114,57,44,113,1,427,39,Imasmiṃ panatthe sarabhaṅgajātake( jā.2.17.50 ādayo) purohitassa vacanaṃ gahetvā daṇḍakirañño kisavacche aparajjhitvā saha raṭṭhena ucchijjitvā kukkuḷaniraye nibbattabhāvo ca mātaṅgajātake( jā.1.15.1 ādayo) majjharañño brāhmaṇānaṃ kathaṃ gahetvā mātaṅgatāpase aparajjhitvā saha raṭṭhena ucchijjitvā niraye nibbattabhāvo ca ghaṭapaṇḍitajātake( jā.1.10.165 ādayo) dasabhātikarājadārakānaṃ mohamūḷhānaṃ vacanaṃ gahetvā kaṇhadīpāyane aparajjhitvā vāsudevakulassa nāsitabhāvo ca kathetabbo.
  8525. 518525,114,58,2,23,1,151,18,"Tato kiccāni {kāreyyā}ti evaṃ, tāta, paṭhamaṃ musāvādaṃ dutiyaṃ kodhaṃ tatiyaṃ adhammahāsaṃ vajjetvā tato pacchā rājā raṭṭhavāsīnaṃ kattabbakiccāni kāreyya. "
  8526. 518526,114,58,24,41,1,111,13,"Taṃ vataṃ āhu {khattiyā}ti, khattiyamahārāja, yaṃ mayā vuttaṃ, etaṃ rañño vatasamādānanti porāṇakapaṇḍitā kathayiṃsu. "
  8527. 518527,114,59,2,28,1,140,22,"Na taṃ {kayirā}ti yaṃ tayā rāgādivasena pacchā tāpakaraṃ kammaṃ kataṃ hoti, tato pubbe katato puna tādisaṃ kammaṃ na kayirā, mā kareyyāsi, tātāti. "
  8528. 518528,114,59,29,39,1,67,8,"{Vuccate}ti taṃ rañño aghanti vuccati, evaṃ porāṇakapaṇḍitā kathayiṃsu. "
  8529. 518529,114,59,40,50,1,85,9,{Sirī}ti idaṃ vessantarasakuṇo pubbe bārāṇasiyaṃ pavattitakāraṇaṃ āharitvā dassento āha.
  8530. 518530,114,59,51,57,1,58,6,Tattha abravun ti suciparivāraseṭṭhinā pucchitā kathayiṃsu.
  8531. 518531,114,59,58,78,1,119,17,"{Uṭṭhānavīriye}ti yo poso uṭṭhāne vīriye ca patiṭṭhito, na ca paresaṃ sampattiṃ disvā usūyati, tasmiṃ ahaṃ abhiramāmīti āha. "
  8532. 518532,114,59,79,84,1,27,5,Evaṃ tāva tāta sirī kathesi.
  8533. 518533,114,59,85,110,1,179,20,"{Usūyake}ti alakkhī pana, tāta, pucchitā ahaṃ parasampattiusūyake duhadaye ducitte kalyāṇakammadūsake yo kalyāṇakammaṃ dussanto appiyāyanto aṭṭīyanto na karoti, tasmiṃ abhiramāmīti āha. "
  8534. 518534,114,59,111,121,1,78,8,"Evaṃ sā kāḷakaṇṇī, mahārāja, ramati patirūpadesavāsādino kusalacakkassa bhañjanī. "
  8535. 518535,114,60,2,6,1,35,3,{Suhadayo}ti sundaracitto hitacittako.
  8536. 518536,114,60,7,10,1,13,2,{Nudā}ti nīhara.
  8537. 518537,114,60,11,19,1,56,8,Nivesanan ti lakkhiyā pana nivesanaṃ bhava patiṭṭhā hohi.
  8538. 518538,114,60,20,34,1,86,11,"Sa {lakkhīdhitisampanno}ti, mahārāja, kāsipati so puriso paññāya ceva vīriyena ca sampanno. "
  8539. 518539,114,60,35,49,1,118,13,{Mahaggato}ti mahajjhāsayo corānaṃ paccayabhūte gaṇhanto amittānaṃ mūlaṃ core gaṇhanto amittānaṃ aggaṃ chindatīti vadati.
  8540. 518540,114,60,50,54,1,12,2,{Sakko}ti indo.
  8541. 518541,114,60,55,59,1,27,3,{Bhūtapatī}ti rājānaṃ ālapati.
  8542. 518542,114,60,60,63,1,23,2,{Uṭṭhāne}ti uṭṭhānavīriye.
  8543. 518543,114,60,64,71,1,47,5,"{Nappamajjatī}ti na pamajjati, sabbakiccāni karoti. "
  8544. 518544,114,60,72,130,1,428,44,"Sa {kalyāṇe}ti so devarājā uṭṭhānavīriye manaṃ karonto pāpakammaṃ akatvā kalyāṇe puññakammasmiññeva dhitiṃ katvā appamatto uṭṭhāne manaṃ karoti, tassa pana kalyāṇakamme vīriyakaraṇabhāvadassanatthaṃ sarabhaṅgajātake dvīsu devalokesu devatāhi saddhiṃ kapiṭṭhārāmaṃ āgantvā pañhaṃ pucchitvā dhammassa sutabhāvo, mahākaṇhajātake( jā.1.12.61 ādayo) attano ānubhāvena janaṃ tāsetvā osakkantassa sāsanassa pavattitabhāvo cāti evamādīni vatthūni kathetabbāni. "
  8545. 518545,114,61,2,15,1,98,11,"{Gandhabbā}ti cātumahārājikānaṃ heṭṭhā catuyonikā devā, catuyonikattāyeva kira te gandhabbā nāma jātā. "
  8546. 518546,114,61,16,19,1,17,2,{Pitaro}ti brahmāno.
  8547. 518547,114,61,20,25,1,44,4,{Devā}ti upapattidevavasena cha kāmāvacaradevā.
  8548. 518548,114,61,26,31,1,45,4,{Tādino}ti tathāvidhassa kusalābhiratassa rañño.
  8549. 518549,114,61,32,37,1,40,4,Sājīvā {hontī}ti samānajīvikā upajīvitabbā.
  8550. 518550,114,61,38,55,1,126,16,"Tādisā hi rājāno dānādīni puññāni karontā devatānaṃ pattiṃ denti, tā taṃ pattiṃ anumoditvā sampaṭicchitvā dibbayasena vaḍḍhanti. "
  8551. 518551,114,61,56,72,1,144,14,"{Anutiṭṭhantī}ti tādisassa rañño vīriyaṃ karontassa appamādaṃ āpajjantassa devatā anutiṭṭhanti anugacchanti, dhammikaṃ rakkhaṃ saṃvidahantīti attho. "
  8552. 518552,114,62,2,6,1,12,3,{So}ti so tvaṃ.
  8553. 518553,114,62,7,20,1,119,12,{Vāyamassū}ti tāni raṭṭhakiccāni karonto tulanavasena tīraṇavasena paccakkhakammavasena tesu tesu kiccesu vīriyaṃ karassu.
  8554. 518554,114,62,21,59,1,191,27,"Tattheva te {vattapadā}ti, tāta, yaṃ maṃ tvaṃ kiṃsu kiccaṃ kataṃ varanti pucchi, tattha tava pañheyeva ete mayā‘‘ paṭhameneva vitathan’’ tiādayo vuttā, ete vattapadā vattakoṭṭhāsā, evaṃ tattha vattassu. "
  8555. 518555,114,62,60,70,1,45,8,"{Esā}ti yā te mayā kathitā, esāva tava anusāsanī. "
  8556. 518556,114,62,71,86,1,101,14,"Alan ti evaṃ vattamāno hi rājā attano mitte sukhāpetuṃ, amittānañca dukkhāya alaṃ pariyatto samatthoti. "
  8557. 518557,114,63,2,25,1,182,19,Evaṃ vessantarasakuṇena ekāya gāthāya rañño pamādaṃ codetvā ekādasahi gāthāhi dhamme kathite‘‘ buddhalīḷāya pañho kathito’’ ti mahājano acchariyabbhutacittajāto sādhukārasatāni pavattesi.
  8558. 518558,114,63,26,31,1,44,5,Rājā somanassappatto amacce āmantetvā pucchi–
  8559. 518559,114,63,32,35,1,6,1,‘‘ bhonto!
  8560. 518560,114,63,36,49,1,79,11,Amaccā mama puttena vessantarena evaṃ kathentena kena kattabbaṃ kiccaṃ katan’’ ti.
  8561. 518561,114,63,50,53,1,22,2,"Mahāsenaguttena, devāti."
  8562. 518562,114,63,54,66,1,71,8,‘‘ Tena hissa mahāsenaguttaṭṭhānaṃ dammī’’ ti vessantaraṃ ṭhānantare ṭhapesi.
  8563. 518563,114,63,67,75,1,62,8,So tato paṭṭhāya mahāsenaguttaṭṭhāne ṭhito pitu kammaṃ akāsīti.
  8564. 518564,114,64,2,4,1,24,2,Vessantarapañho niṭṭhito.
  8565. 518565,114,65,2,27,1,225,23,Puna rājā katipāhaccayena purimanayeneva kuṇḍaliniyā santikaṃ dūtaṃ pesetvā sattame divase tattha gantvā paccāgantvā tattheva maṇḍapamajjhe nisīditvā kuṇḍaliniṃ āharāpetvā suvaṇṇapīṭhe nisinnaṃ rājadhammaṃ pucchanto gāthamāha–
  8566. 518566,114,66,2,4,1,0,0,14.
  8567. 518567,114,67,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Sakkhisi tvaṃ kuṇḍalini, maññasi khattabandhuni; "
  8568. 518568,114,68,2,13,1,48,8,"Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varan’’ ti. "
  8569. 518569,114,69,2,10,1,67,7,Tattha {sakkhisī}ti mayā puṭṭhapañhaṃ kathetuṃ sakkhissasīti pucchati.
  8570. 518570,114,69,11,16,1,45,4,{Kuṇḍalinī}ti tassā saliṅgato āgatanāmenālapati.
  8571. 518571,114,69,17,35,1,97,13,"Tassā kira dvīsu kaṇṇapiṭṭhesu kuṇḍalasaṇṭhānā dve lekhā ahesuṃ, tenassā‘‘ kuṇḍalinī’’ ti nāmaṃ kāresi. "
  8572. 518572,114,69,36,42,1,48,5,{Maññasī}ti jānissasi mayā puṭṭhapañhassa atthanti.
  8573. 518573,114,69,43,51,1,75,7,{Khattabandhunī}ti khattassa mahāsenaguttassa bhaginibhāvena naṃ evaṃ ālapati.
  8574. 518574,114,69,52,59,1,65,7,Kasmā panesa vessantarasakuṇaṃ evaṃ apucchitvā imameva pucchatīti?
  8575. 518575,114,69,60,61,1,12,1,Itthibhāvena.
  8576. 518576,114,69,62,88,1,131,18,"Itthiyo hi parittapaññā, tasmā‘‘ sace sakkoti, pucchissāmi, no ce, na pucchissāmī’’ ti vīmaṃsanavasena evaṃ pucchitvā taññeva pañhaṃ pucchi. "
  8577. 518577,114,70,2,37,1,170,25,"Sā evaṃ raññā rājadhamme pucchite,‘‘ tāta, tvaṃ maṃ‘ itthikā nāma kiṃ kathessatī’ ti vīmaṃsasi maññe, sakalaṃ te rājadhammaṃ dvīsuyeva padesu pakkhipitvā kathessāmī’’ ti vatvā āha– "
  8578. 518578,114,71,2,4,1,0,0,15.
  8579. 518579,114,72,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Dveva tāta padakāni, yattha sabbaṃ patiṭṭhitaṃ; "
  8580. 518580,114,73,2,9,1,45,6,"Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā. "
  8581. 518581,114,74,2,4,1,0,0,16.
  8582. 518582,114,75,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide; "
  8583. 518583,114,76,2,7,1,35,4,"Anakkhākitave tāta, asoṇḍe avināsake. "
  8584. 518584,114,77,2,4,1,0,0,17.
  8585. 518585,114,78,2,14,1,47,10,"‘ ‘ Yo ca taṃ tāta rakkheyya, dhanaṃ yañceva te siyā; "
  8586. 518586,114,79,2,10,1,43,7,"Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye. "
  8587. 518587,114,80,2,4,1,0,0,18.
  8588. 518588,114,81,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Susaṅgahitantajano, sayaṃ vittaṃ avekkhiya; "
  8589. 518589,114,82,2,8,1,39,5,"Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā. "
  8590. 518590,114,83,2,4,1,0,0,19.
  8591. 518591,114,84,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Sayaṃ āyaṃ vayaṃ jaññā, sayaṃ jaññā katākataṃ; "
  8592. 518592,114,85,2,7,1,43,4,"Niggaṇhe niggahārahaṃ, paggaṇhe paggahārahaṃ. "
  8593. 518593,114,86,2,4,1,0,0,20.
  8594. 518594,114,87,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ, anusāsa rathesabha; "
  8595. 518595,114,88,2,10,1,46,7,"Mā te adhammikā yuttā, dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ. "
  8596. 518596,114,89,2,4,1,0,0,21.
  8597. 518597,114,90,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Mā ca vegena kiccāni, karosi kārayesi vā; "
  8598. 518598,114,91,2,9,1,44,6,"Vegasā hi kataṃ kammaṃ, mando pacchānutappati. "
  8599. 518599,114,92,2,4,1,0,0,22.
  8600. 518600,114,93,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikopitaṃ; "
  8601. 518601,114,94,2,10,1,40,7,"Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṃ gatā. "
  8602. 518602,114,95,2,4,1,0,0,23.
  8603. 518603,114,96,2,13,1,39,7,"‘ ‘‘ Mā tāta issaromhī’ ti, anatthāya patārayi; "
  8604. 518604,114,97,2,9,1,41,6,"Itthīnaṃ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo. "
  8605. 518605,114,98,2,4,1,0,0,24.
  8606. 518606,114,99,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Apetalomahaṃsassa, rañño kāmānusārino; "
  8607. 518607,114,100,2,10,1,46,7,"Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ. "
  8608. 518608,114,101,2,4,1,0,0,25.
  8609. 518609,114,102,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī; "
  8610. 518610,114,103,2,7,1,40,4,"Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako; "
  8611. 518611,114,104,2,10,1,40,5,"Sīlavāssu mahārāja, dussīlo vinipātiko’’ ti. "
  8612. 518612,114,105,2,7,1,30,3,Tattha {padakānī}ti kāraṇapadāni.
  8613. 518613,114,105,8,17,1,67,8,{Yatthā}ti yesu dvīsu padesu sabbaṃ atthajātaṃ hitasukhaṃ patiṭṭhitaṃ.
  8614. 518614,114,105,18,31,1,78,11,"{Aladdhassā}ti yo ca pubbe aladdhassa lābhassa lābho, yā ca laddhassa anurakkhaṇā. "
  8615. 518615,114,105,32,46,1,91,12,"Tāta, anuppannassa hi lābhassa uppādanaṃ nāma na bhāro, uppannassa pana anurakkhaṇameva bhāro. "
  8616. 518616,114,105,47,63,1,122,15,"Ekacco hi yasaṃ uppādetvāpi yase pamatto pamādaṃ uppādetvā pāṇātipātādīni karoti, mahācoro hutvā raṭṭhaṃ vilumpamāno carati. "
  8617. 518617,114,105,64,70,1,45,6,Atha naṃ rājāno gāhāpetvā mahāvināsaṃ pāpenti.
  8618. 518618,114,105,71,86,1,132,15,Atha vā uppannarūpādīsu kāmaguṇesu pamatto ayoniso dhanaṃ nāsento sabbasāpateyye khīṇe kapaṇo hutvā cīrakavasano kapālamādāya carati.
  8619. 518619,114,105,87,95,1,85,8,Pabbajito vā pana ganthadhurādivasena lābhasakkāraṃ nibbattetvā pamatto hīnāyāvattati.
  8620. 518620,114,105,96,106,1,98,9,Aparo paṭhamajhānādīni nibbattetvāpi muṭṭhassatitāya tathārūpe ārammaṇe bajjhitvā jhānā parihāyati.
  8621. 518621,114,105,107,115,1,67,8,Evaṃ uppannassa yasassa vā jhānādilābhassa vā rakkhaṇameva dukkaraṃ.
  8622. 518622,114,105,116,167,1,124,11,"Tadatthadīpanatthaṃ pana devadattassa vatthu ca, mudulakkhaṇa-( jā.1.1.66) lomasakassapa-( jā.1.9.60 ādayo) haritacajātaka-( jā.1.9.40 ādayo) saṅkappajātakādīni( jā.1.3.1 ādayo) ca kathetabbāni. "
  8623. 518623,114,105,168,200,1,227,28,"Eko pana lābhasakkāraṃ uppādetvā appamāde ṭhatvā kalyāṇakammaṃ karoti, tassa so yaso sukkapakkhe cando viya vaḍḍhati, tasmā tvaṃ, mahārāja, appamatto payogasampattiyā ṭhatvā dhammena rajjaṃ kārento tava uppannaṃ yasaṃ anurakkhāhīti. "
  8624. 518624,114,106,2,7,1,54,4,{Jānāhī}ti bhaṇḍāgārikakammādīnaṃ karaṇatthaṃ upadhārehi.
  8625. 518625,114,106,8,17,1,59,7,{Anakkhākitave}ti anakkhe akitave ajutakare ceva akerāṭike ca .
  8626. 518626,114,106,18,21,1,43,2,{Asoṇḍe}ti pūvasurāgandhamālāsoṇḍabhāvarahite.
  8627. 518627,114,106,22,28,1,54,5,{Avināsake}ti tava santakānaṃ dhanadhaññādīnaṃ avināsake.
  8628. 518628,114,106,29,33,1,14,3,{Yo}ti yo amacco.
  8629. 518629,114,106,34,44,1,50,8,"{Yañcevā}ti yañca te ghare dhanaṃ siyā, taṃ rakkheyya. "
  8630. 518630,114,106,45,49,1,26,3,{Sūtovā}ti rathasārathi viya.
  8631. 518631,114,106,50,74,1,183,22,"Yathā sārathi visamamagganivāraṇatthaṃ asse saṅgaṇhanto rathaṃ saṅgaṇheyya, evaṃ yo saha bhogehi taṃ rakkhituṃ sakkoti, so te amacco nāma tādisaṃ saṅgahetvā bhaṇḍāgārikādikiccāni kāraye. "
  8632. 518632,114,107,2,77,1,474,57,"{Susaṅgahitantajano}ti , tāta, yassa hi rañño attano antojano attano valañjanakaparijano ca dānādīhi asaṅgahito hoti, tassa antonivesane suvaṇṇahiraññādīni tesaṃ asaṅgahitamanussānaṃ vasena nassanti, antojanā bahi gacchanti, tasmā tvaṃ suṭṭhusaṅgahitaantojano hutvā‘‘ ettakaṃ nāma me vittan’’ ti sayaṃ attano dhanaṃ avekkhitvā‘‘ asukaṭṭhāne nāma nidhiṃ nidhema, asukassa iṇaṃ demā’’ ti idaṃ ubhayampi na kare parapattiyā, parapattiyāpi tvaṃ mā kari, sabbaṃ attapaccakkhameva kareyyāsīti vadati. "
  8633. 518633,114,108,2,14,1,88,12,Āyaṃ vayan ti tato uppajjanakaṃ āyañca tesaṃ tesaṃ dātabbaṃ vayañca sayameva jāneyyāsīti.
  8634. 518634,114,108,15,45,1,147,24,"Katākatan ti saṅgāme vā navakamme vā aññesu vā kiccesu‘‘ iminā idaṃ nāma mayhaṃ kataṃ, iminā na katan’’ ti etampi sayameva jāneyyāsi, mā parapattiyo hohi. "
  8635. 518635,114,108,46,64,1,162,15,"{Niggaṇhe}ti, tāta, rājā nāma sandhicchedādikārakaṃ niggahārahaṃ ānetvā dassitaṃ upaparikkhitvā sodhetvā porāṇakarājūhi ṭhapitadaṇḍaṃ oloketvā dosānurūpaṃ niggaṇheyya. "
  8636. 518636,114,108,65,105,1,260,32,"{Paggaṇhe}ti yo pana paggahāraho hoti, abhinnassa vā parabalassa bhedetā, bhinnassa vā sakabalassa ārādhako, aladdhassa vā rajjassa āharako, laddhassa vā thāvarakārako, yena vā pana jīvitaṃ dinnaṃ hoti, evarūpaṃ paggahārahaṃ paggahetvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ kareyya. "
  8637. 518637,114,108,106,114,1,57,8,Evaṃ hissa kiccesu aññepi uraṃ datvā kattabbaṃ karissanti.
  8638. 518638,114,109,2,9,1,67,7,Jānapadan ti janapadavāsīnaṃ atthaṃ sayaṃ attapaccakkheneva anusāsa.
  8639. 518639,114,109,10,27,1,130,16,Adhammikā {yuttā}ti adhammikā tattha tattha niyuttā āyuttakā lañjaṃ gahetvā vinicchayaṃ bhindantā tava dhanañca raṭṭhañca mā nāsayuṃ.
  8640. 518640,114,109,28,34,1,47,6,Iminā kāraṇena appamatto hutvā sayameva anusāsa.
  8641. 518641,114,109,35,40,1,33,4,{Vegenā}ti sahasā atuletvā atīretvā.
  8642. 518642,114,109,41,53,1,84,11,{Vegasā}ti atuletvā atīretvā chandādivasena sahasā kataṃ kammañhi na sādhu na sundaraṃ.
  8643. 518643,114,109,54,55,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8644. 518644,114,109,56,68,1,104,12,Tādisañhi katvā mando pacchā vippaṭisāravasena idha loke apāyadukkhaṃ anubhavanto paraloke ca anutappati.
  8645. 518645,114,109,69,95,1,87,11,"Ayaṃ panettha attho‘‘ isīnamantaraṃ katvā, bharurājāti me sutan’’ ti bharujātakena( jā.1.2.125-126) dīpetabbo . "
  8646. 518646,114,110,2,31,1,199,25,"Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikopitan ti, tāta, tava hadayaṃ kusalaṃ adhisaritvā atikkamitvā pavatte paresaṃ akusalakamme suṭṭhu bāḷhaṃ adhikopitaṃ kujjhāpitaṃ hutvā mā muñca, mā patiṭṭhāyatūti attho. "
  8647. 518647,114,110,32,68,1,206,31,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, yadā te vinicchaye ṭhitassa iminā puriso vā hato sandhi vā chinnoti coraṃ dassenti, tadā te paresaṃ vacanehi suṭṭhu kopitampi hadayaṃ kodhavasena mā muñca, apariggahetvā mā daṇḍaṃ paṇehi. "
  8648. 518648,114,110,69,70,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8649. 518649,114,110,71,98,1,192,22,"Acorampi hi‘‘ coro’’ ti gahetvā ānenti, tasmā akujjhitvā ubhinnaṃ attapaccatthikānaṃ kathaṃ sutvā suṭṭhu sodhetvā attapaccakkhena tassa corabhāvaṃ ñatvā paveṇiyā ṭhapitadaṇḍavasena kattabbaṃ karohi. "
  8650. 518650,114,110,99,109,1,66,10,Raññā hi uppannepi kodhe hadayaṃ sītalaṃ akatvā kammaṃ na kātabbaṃ.
  8651. 518651,114,110,110,120,1,73,9,"Yadā panassa hadayaṃ nibbutaṃ hoti mudukaṃ, tadā vinicchayakammaṃ kātabbaṃ. "
  8652. 518652,114,110,121,131,1,73,10,Pharuse hi citte pakkuthite udake mukhanimittaṃ viya kāraṇaṃ na paññāyati.
  8653. 518653,114,110,132,147,1,98,12,"Kodhasā {hī}ti, tāta, kodhena hi bahūni phītāni rājakulāni akulabhāvaṃ gatāni mahāvināsameva pattānīti. "
  8654. 518654,114,110,148,164,1,107,6,Imassa panatthassa dīpanatthaṃ khantivādijātaka-( jā.1.4.49 ādayo) nāḷikerarājavatthusahassabāhuajjunavatthuādīni kathetabbāni.
  8655. 518655,114,111,2,37,1,181,23,"Mā , tāta, issaromhīti, anatthāya {patārayī}ti, tāta,‘‘ ahaṃ pathavissaro’’ ti mā mahājanaṃ kāyaduccaritādianatthāya patārayi mā otārayi, yathā taṃ anatthaṃ samādāya vattati, mā evamakāsīti attho. "
  8656. 518656,114,111,38,56,1,117,15,"Mā te {āsī}ti, tāta, tava vijite manussajātikānaṃ vā tiracchānajātikānaṃ vā itthipurisānaṃ dukhudrayo dukkhuppatti mā āsi. "
  8657. 518657,114,111,57,79,1,148,19,"Yathā hi adhammikarājūnaṃ vijite manussā kāyaduccaritādīni katvā niraye uppajjanti, tava raṭṭhavāsīnaṃ taṃ dukkhaṃ yathā na hoti, tathā karohīti attho. "
  8658. 518658,114,112,2,6,1,51,3,{Apetalomahaṃsassā}ti attānuvādādibhayehi nibbhayassa.
  8659. 518659,114,112,7,51,1,265,37,"Iminā imaṃ dasseti– tāta, yo rājā kismiñci āsaṅkaṃ akatvā attano kāmameva anussarati, chandavasena yaṃ yaṃ icchati, taṃ taṃ karoti, vissaṭṭhayaṭṭhi viya andho niraṅkuso viya ca caṇḍahatthī hoti, tassa sabbe bhogā vinassanti, tassa taṃ bhogabyasanaṃ aghaṃ dukkhanti vuccati. "
  8660. 518660,114,113,2,8,1,49,5,Tattheva te {vattapadā}ti purimanayeneva yojetabbaṃ.
  8661. 518661,114,113,9,26,1,115,13,"{Dakkhassudānī}ti, tāta, tvaṃ imaṃ anusāsaniṃ sutvā idāni dakkho analaso puññānaṃ karaṇena puññakaro surādipariharaṇena. "
  8662. 518662,114,113,27,33,1,79,6,Asoṇḍo diṭṭhadhammikasamparāyikassa atthassa avināsanena avināsako bhaveyyāsīti.
  8663. 518663,114,113,34,45,1,83,9,"{Sīlavāssū}ti sīlavā ācārasampanno bhava, dasasu rājadhammesu patiṭṭhāya rajjaṃ kārehi. "
  8664. 518664,114,113,46,60,1,90,11,"Dussīlo {vinipātiko}ti dussīlo hi, mahārāja, attānaṃ niraye vinipātento vinipātiko nāma hotīti. "
  8665. 518665,114,114,2,9,1,49,6,Evaṃ kuṇḍalinīpi ekādasahi gāthāhi dhammaṃ desesi.
  8666. 518666,114,114,10,15,1,35,5,Rājā tuṭṭho amacce āmantetvā pucchi–
  8667. 518667,114,114,16,19,1,6,1,‘‘ bhonto!
  8668. 518668,114,114,20,33,1,81,11,Amaccā mama dhītāya kuṇḍaliniyā evaṃ kathayamānāya kena kattabbaṃ kiccaṃ katan’’ ti.
  8669. 518669,114,114,34,37,1,21,2,"Bhaṇḍāgārikena, devāti."
  8670. 518670,114,114,38,50,1,69,8,‘‘ Tena hissā bhaṇḍāgārikaṭṭhānaṃ dammī’’ ti kuṇḍaliniṃ ṭhānantare ṭhapesi.
  8671. 518671,114,114,51,59,1,62,8,Sā tato paṭṭhāya bhaṇḍāgārikaṭṭhāne ṭhatvā pitu kammaṃ akāsīti.
  8672. 518672,114,115,2,4,1,23,2,Kuṇḍalinipañho niṭṭhito.
  8673. 518673,114,116,2,20,1,172,18,Puna rājā katipāhaccayena purimanayeneva jambukapaṇḍitassa santikaṃ dūtaṃ pesetvā sattame divase tattha gantvā sampattiṃ anubhavitvā paccāgato tattheva maṇḍapamajjhe nisīdi.
  8674. 518674,114,116,21,28,1,79,7,Amacco jambukapaṇḍitaṃ kañcanabhaddapīṭhe nisīdāpetvā pīṭhaṃ sīsenādāya āgacchi.
  8675. 518675,114,116,29,37,1,66,8,Paṇḍito pitu aṅke nisīditvā kīḷitvā gantvā kañcanapīṭheyeva nisīdi.
  8676. 518676,114,116,38,44,1,40,6,Atha naṃ rājā pañhaṃ pucchanto gāthamāha–
  8677. 518677,114,117,2,4,1,0,0,26.
  8678. 518678,114,118,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Apucchimha kosiyagottaṃ, kuṇḍaliniṃ tatheva ca; "
  8679. 518679,114,119,2,12,1,48,7,"Tvaṃ dāni vadehi jambuka, balānaṃ balamuttaman’’ ti. "
  8680. 518680,114,120,2,46,1,257,34,"Tassattho – tāta, jambuka, ahaṃ tava bhātaraṃ kosiyagottaṃ vessantaraṃ bhaginiñca te kuṇḍaliniṃ rājadhammaṃ apucchiṃ, te attano balena kathesuṃ, yathā pana te pucchiṃ, tatheva idāni, putta jambuka, taṃ pucchāmi, tvaṃ me rājadhammañca balānaṃ uttamaṃ balañca kathehīti. "
  8681. 518681,114,121,2,12,1,90,10,Evaṃ rājā mahāsattaṃ pañhaṃ pucchanto aññesaṃ pucchitaniyāmena apucchitvā visesetvā pucchi.
  8682. 518682,114,121,13,37,1,140,17,"Athassa paṇḍito‘‘ tena hi, mahārāja, ohitasoto suṇāhi, sabbaṃ te kathessāmī’’ ti pasāritahatthe sahassatthavikaṃ ṭhapento viya dhammadesanaṃ ārabhi– "
  8683. 518683,114,122,2,4,1,0,0,27.
  8684. 518684,114,123,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Balaṃ pañcavidhaṃ loke, purisasmiṃ mahaggate; "
  8685. 518685,114,124,2,9,1,43,6,"Tattha bāhubalaṃ nāma, carimaṃ vuccate balaṃ. "
  8686. 518686,114,125,2,4,1,0,0,28.
  8687. 518687,114,126,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṃ vuccate balaṃ; "
  8688. 518688,114,127,2,8,1,43,5,"Amaccabalañca dīghāvu, tatiyaṃ vuccate balaṃ. "
  8689. 518689,114,128,2,4,1,0,0,29.
  8690. 518690,114,129,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Abhijaccabalañceva, taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ; "
  8691. 518691,114,130,2,8,1,39,5,"Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito. "
  8692. 518692,114,131,2,4,1,0,0,30.
  8693. 518693,114,132,2,13,1,48,8,"‘ ‘ Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭhaṃ, aggaṃ paññābalaṃ balaṃ; "
  8694. 518694,114,133,2,7,1,44,4,"Paññābalenupatthaddho , atthaṃ vindati paṇḍito. "
  8695. 518695,114,134,2,4,1,0,0,31.
  8696. 518696,114,135,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Api ce labhati mando, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ; "
  8697. 518697,114,136,2,9,1,41,6,"Akāmassa pasayhaṃ vā, añño taṃ paṭipajjati. "
  8698. 518698,114,137,2,4,1,0,0,32.
  8699. 518699,114,138,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Abhijātopi ce hoti, rajjaṃ laddhāna khattiyo; "
  8700. 518700,114,139,2,9,1,40,6,"Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati. "
  8701. 518701,114,140,2,4,1,0,0,33.
  8702. 518702,114,141,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Paññāva sutaṃ vinicchinī, paññā kittisilokavaḍḍhanī; "
  8703. 518703,114,142,2,10,1,48,7,"Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati. "
  8704. 518704,114,143,2,4,1,0,0,34.
  8705. 518705,114,144,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Paññañca kho asussūsaṃ, na koci adhigacchati; "
  8706. 518706,114,145,2,7,1,44,4,"Bahussutaṃ anāgamma, dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ. "
  8707. 518707,114,146,2,4,1,0,0,35.
  8708. 518708,114,147,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yo ca dhammavibhaṅgaññū, kāluṭṭhāyī atandito; "
  8709. 518709,114,148,2,7,1,42,4,"Anuṭṭhahati kālena, kammaphalaṃ tassijjhati. "
  8710. 518710,114,149,2,4,1,0,0,36.
  8711. 518711,114,150,2,7,1,32,3,"‘ ‘ Anāyatanasīlassa, anāyatanasevino; "
  8712. 518712,114,151,2,7,1,42,4,"Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati. "
  8713. 518713,114,152,2,4,1,0,0,37.
  8714. 518714,114,153,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino; "
  8715. 518715,114,154,2,6,1,40,3,"Anibbindiyakārissa , sammadattho vipaccati. "
  8716. 518716,114,155,2,4,1,0,0,38.
  8717. 518717,114,156,2,7,1,43,3,"‘ ‘ Yogappayogasaṅkhātaṃ, sambhatassānurakkhaṇaṃ; "
  8718. 518718,114,157,2,10,1,43,7,"Tāni tvaṃ tāta sevassu, mā akammāya randhayi; "
  8719. 518719,114,158,2,11,1,42,6,"Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṃva sīdatī’’ ti. "
  8720. 518720,114,159,2,16,1,88,10,"Tattha {mahaggate}ti, mahārāja, imasmiṃ sattaloke mahajjhāsaye purise pañcavidhaṃ balaṃ hoti. "
  8721. 518721,114,159,17,20,1,22,3,Bāhubalan ti kāyabalaṃ.
  8722. 518722,114,159,21,27,1,47,6,Cariman ti taṃ atimahantampi samānaṃ lāmakameva.
  8723. 518723,114,159,28,29,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8724. 518724,114,159,30,31,1,16,1,Andhabālabhāvena.
  8725. 518725,114,159,32,58,1,208,23,"Sace hi kāyabalaṃ mahantaṃ nāma bhaveyya, vāraṇabalato laṭukikāya balaṃ khuddakaṃ bhaveyya, vāraṇabalaṃ pana andhabālabhāvena maraṇassa paccayaṃ jātaṃ, laṭukikā attano ñāṇakusalatāya vāraṇaṃ jīvitakkhayaṃ pāpesi. "
  8726. 518726,114,159,59,87,1,99,14,"Imasmiṃ panatthe‘‘ na heva sabbattha balena kiccaṃ, balañhi bālassa vadhāya hotī’’ ti suttaṃ( jā.1.5.42) āharitabbaṃ. "
  8727. 518727,114,160,2,14,1,115,11,"Bhogabalan ti upatthambhanavasena sabbaṃ hiraññasuvaṇṇādi upabhogajātaṃ bhogabalaṃ nāma, taṃ kāyabalato mahantataraṃ. "
  8728. 518728,114,160,15,29,1,130,13,"Amaccabalan ti abhejjamantassa sūrassa suhadayassa amaccamaṇḍalassa atthitā, taṃ balaṃ saṅgāmasūratāya purimehi balehi mahantataraṃ. "
  8729. 518729,114,160,30,43,1,105,11,"Abhijaccabalan ti tīṇi kulāni atikkamitvā khattiyakulavasena jātisampatti , taṃ itarehi balehi mahantataraṃ. "
  8730. 518730,114,160,44,51,1,40,6,"Jātisampannā eva hi sujjhanti, na itareti. "
  8731. 518731,114,160,52,73,1,151,19,"Yāni {cetānī}ti yāni ca etāni cattāripi balāni paṇḍito paññānubhāvena adhigaṇhāti abhibhavati, taṃ sabbabalānaṃ paññābalaṃ seṭṭhanti ca agganti ca vuccati. "
  8732. 518732,114,160,74,75,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8733. 518733,114,160,76,87,1,66,9,"Tena hi balena upatthaddho paṇḍito atthaṃ vindati, vuḍḍhiṃ pāpuṇāti . "
  8734. 518734,114,160,88,147,1,183,15,Tadatthajotanatthaṃ‘‘ puṇṇaṃ nadiṃ yena ca peyyamāhū’’ ti puṇṇanadījātakañca( jā.1.2.127 ādayo) sirīkāḷakaṇṇipañhaṃ pañcapaṇḍitapañhañca sattubhastajātaka-( jā.1.7.46 ādayo) sambhavajātaka-( jā.1.16.138 ādayo) sarabhaṅgajātakādīni( jā.2.17.50 ādayo) ca kathetabbāni.
  8735. 518735,114,161,2,6,1,23,3,{Mando}ti mandapañño bālo.
  8736. 518736,114,161,7,30,1,166,20,"Phītan ti, tāta, mandapañño puggalo sattaratanapuṇṇaṃ cepi uttamaṃ dharaṇiṃ labhati, tassa anicchamānasseva pasayhakāraṃ vā pana katvā añño paññāsampanno taṃ paṭipajjati. "
  8737. 518737,114,161,31,44,1,97,13,Mando hi laddhaṃ yasaṃ rakkhituṃ kulasantakaṃ vā pana paveṇiāgatampi rajjaṃ adhigantuṃ na sakkoti.
  8738. 518738,114,161,45,68,1,91,9,"Tadatthajotanatthaṃ‘‘ addhā pādañjalī sabbe, paññāya atirocatī’’ ti pādañjalījātakaṃ( jā.1.2.194-195) kathetabbaṃ. "
  8739. 518739,114,161,69,76,1,63,6,{Laddhānā}ti jātisampattiṃ nissāya kulasantakaṃ rajjaṃ labhitvāpi.
  8740. 518740,114,161,77,88,1,80,9,"{Sabbenapī}ti tena sakalenapi rajjena na jīvati, anupāyakusalatāya duggatova hotīti. "
  8741. 518741,114,162,2,19,1,100,12,Evaṃ mahāsatto ettakena ṭhānena apaṇḍitassa aguṇaṃ kathetvā idāni paññaṃ pasaṃsanto‘‘ paññā’’ tiādimāha.
  8742. 518742,114,162,20,24,1,29,4,Tattha sutan ti sutapariyatti.
  8743. 518743,114,162,25,28,1,26,3,Tañhi paññāva vinicchinati.
  8744. 518744,114,162,29,36,1,66,6,{Kittisilokavaḍḍhanī}ti kittighosassa ca lābhasakkārassa ca vaḍḍhanī.
  8745. 518745,114,162,37,48,1,91,10,Dukkhe sukhāni {vindatī}ti dukkhe uppannepi nibbhayo hutvā upāyakusalatāya sukhaṃ paṭilabhati.
  8746. 518746,114,162,49,50,1,19,1,Tadatthadīpanatthaṃ–
  8747. 518747,114,163,2,23,1,42,7,"‘ ‘ Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava’’.( jā.1.1.57); "
  8748. 518748,114,164,2,21,1,39,6,"Alametehi ambehi, jambūhi panasehi cā’’ ti.( jā.1.2.115)– "
  8749. 518749,114,165,2,5,1,27,3,Ādīni jātakāni kathetabbāni.
  8750. 518750,114,166,2,7,1,52,5,Asussūsan ti paṇḍitapuggale apayirupāsanto assuṇanto.
  8751. 518751,114,166,8,16,1,71,8,Dhammaṭṭhan ti sabhāvakāraṇe ṭhitaṃ bahussutaṃ anāgamma taṃ asaddahanto.
  8752. 518752,114,166,17,29,1,97,11,"Avinibbhujan ti atthānatthaṃ kāraṇākāraṇaṃ anogāhanto atīrento na koci paññaṃ adhigacchati, tātāti. "
  8753. 518753,114,167,2,5,1,54,2,{Dhammavibhaṅgaññū}ti dasakusalakammapathavibhaṅgakusalo.
  8754. 518754,114,167,6,13,1,53,6,{Kāluṭṭhāyī}ti vīriyaṃ kātuṃ yuttakāle vīriyassa kārako.
  8755. 518755,114,167,14,23,1,54,8,{Anuṭṭhahatī}ti tasmiṃ tasmiṃ kāle taṃ taṃ kiccaṃ karoti.
  8756. 518756,114,167,24,32,1,59,6,{Tassā}ti tassa puggalassa kammaphalaṃ samijjhati nipphajjati.
  8757. 518757,114,167,33,79,1,385,39,"{Anāyatanasīlassā}ti anāyatanaṃ vuccati lābhayasasukhānaṃ anākaro dussīlyakammaṃ, taṃsīlassa tena dussīlyakammena samannāgatassa, anāyatanabhūtameva dussīlapuggalaṃ sevantassa, kusalassa kammassa karaṇakāle nibbindiyakārissa nibbinditvā ukkaṇṭhitvā karontassa evarūpassa, tāta, puggalassa kammānaṃ attho sammā na vipaccati na sampajjati, tīṇi kulaggāni ca cha kāmasaggāni ca na upanetīti attho. "
  8758. 518758,114,167,80,87,1,68,5,{Ajjhattañcā}ti attano niyakajjhattaṃ aniccabhāvanādivasena payuttassa.
  8759. 518759,114,167,88,94,1,57,5,{Tathāyatanasevino}ti tatheva sīlavante puggale sevamānassa.
  8760. 518760,114,167,95,101,1,42,5,{Vipaccatī}ti sampajjati mahantaṃ yasaṃ deti.
  8761. 518761,114,168,2,9,1,81,7,Yogappayogasaṅkhātan ti yoge yuñjitabbayuttake kāraṇe payogakoṭṭhāsabhūtaṃ paññaṃ.
  8762. 518762,114,168,10,15,1,47,4,{Sambhatassā}ti rāsikatassa dhanassa anurakkhaṇaṃ.
  8763. 518763,114,168,16,43,1,141,23,"Tāni tvan ti etāni ca dve purimāni ca mayā vuttakāraṇāni sabbāni, tāta, tvaṃ sevassu, mayā vuttaṃ ovādaṃ hadaye katvā attano ghare dhanaṃ rakkha. "
  8764. 518764,114,168,44,59,1,85,13,"Mā akammāya {randhayī}ti ayuttena akāraṇena mā randhayi, taṃ dhanaṃ mā jhāpayi mā nāsayi. "
  8765. 518765,114,168,60,61,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8766. 518766,114,168,62,73,1,86,10,Akammunā {hī}ti ayuttakammakaraṇena dummedho puggalo sakaṃ dhanaṃ nāsetvā pacchā duggato.
  8767. 518767,114,168,74,91,1,132,15,"Naḷāgāraṃva {sīdatī}ti yathā naḷāgāraṃ mūlato paṭṭhāya jīramānaṃ appatiṭṭhaṃ patati, evaṃ akāraṇena dhanaṃ nāsetvā apāyesu nibbattatīti. "
  8768. 518768,114,169,2,22,1,160,20,Evampi bodhisatto ettakena ṭhānena pañca balāni vaṇṇetvā paññābalaṃ ukkhipitvā candamaṇḍalaṃ nīharanto viya kathetvā idāni dasahi gāthāhi rañño ovādaṃ dento āha–
  8769. 518769,114,170,2,4,1,0,0,39.
  8770. 518770,114,171,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; "
  8771. 518771,114,172,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8772. 518772,114,173,2,4,1,0,0,40.
  8773. 518773,114,174,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; "
  8774. 518774,114,175,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8775. 518775,114,176,2,4,1,0,0,41.
  8776. 518776,114,177,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; "
  8777. 518777,114,178,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8778. 518778,114,179,2,4,1,0,0,42.
  8779. 518779,114,180,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; "
  8780. 518780,114,181,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8781. 518781,114,182,2,4,1,0,0,43.
  8782. 518782,114,183,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; "
  8783. 518783,114,184,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8784. 518784,114,185,2,4,1,0,0,44.
  8785. 518785,114,186,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhe janapadesu ca; "
  8786. 518786,114,187,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8787. 518787,114,188,2,4,1,0,0,45.
  8788. 518788,114,189,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇe brāhmaṇesu ca; "
  8789. 518789,114,190,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8790. 518790,114,191,2,4,1,0,0,46.
  8791. 518791,114,192,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; "
  8792. 518792,114,193,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8793. 518793,114,194,2,4,1,0,0,47.
  8794. 518794,114,195,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; "
  8795. 518795,114,196,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  8796. 518796,114,197,2,4,1,0,0,48.
  8797. 518797,114,198,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; "
  8798. 518798,114,199,2,13,1,47,8,"Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ ti. "
  8799. 518799,114,200,2,9,1,66,7,Tattha paṭhamagāthāya tāva idha dhamman ti mātāpitupaṭṭhānadhammaṃ.
  8800. 518800,114,200,10,20,1,124,10,Taṃ kālasseva vuṭṭhāya mātāpitūnaṃ mukhodakadantakaṭṭhadānamādiṃ katvā sabbasarīrakiccapariharaṇaṃ karontova pūrehīti vadati.
  8801. 518801,114,200,21,56,1,305,32,"{Puttadāresū}ti puttadhītaro tāva pāpā nivāretvā kalyāṇe nivesento sippaṃ uggaṇhāpento vayappattakāle patirūpakulavaṃsena āvāhavivāhaṃ karonto samaye dhanaṃ dento puttesu dhammaṃ carati nāma, bhariyaṃ sammānento anavamānento anaticaranto issariyaṃ vossajjento alaṅkāraṃ anuppadento dāresu dhammaṃ carati nāma. "
  8802. 518802,114,200,57,68,1,100,10,{Mittāmaccesū}ti mittāmacce catūhi saṅgahavatthūhi saṅgaṇhanto avisaṃvādento etesu dhammaṃ carati nāma.
  8803. 518803,114,200,69,89,1,171,19,Vāhanesu balesu {cā}ti hatthiassādīnaṃ vāhanānaṃ balakāyassa ca dātabbayuttakaṃ dento sakkāraṃ karonto hatthiassādayo mahallakakāle kammesu ayojento tesu dhammaṃ carati nāma.
  8804. 518804,114,201,2,13,1,85,10,Gāmesu nigamesu {cā}ti gāmanigamavāsino daṇḍabalīhi apīḷentova tesu dhammaṃ carati nāma.
  8805. 518805,114,201,14,38,1,183,21,"Raṭṭhe janapadesu {cā}ti raṭṭhañca janapadañca akāraṇena kilamento hitacittaṃ apaccupaṭṭhapento tattha adhammaṃ carati nāma, apīḷento pana hitacittena pharanto tattha dhammaṃ carati nāma. "
  8806. 518806,114,201,39,51,1,77,11,Samaṇe brāhmaṇesu {cā}ti tesaṃ cattāro paccaye dentova tesu dhammaṃ carati nāma.
  8807. 518807,114,201,52,61,1,77,8,{Migapakkhīsū}ti sabbacatuppadasakuṇānaṃ abhayaṃ dento tesu dhammaṃ carati nāma.
  8808. 518808,114,201,62,67,1,35,4,Dhammo {ciṇṇo}ti sucaritadhammo ciṇṇo.
  8809. 518809,114,201,68,76,1,63,7,{Sukhāvaho}ti tīsu kulasampadāsu chasu kāmasaggesu sukhaṃ āvahati.
  8810. 518810,114,201,77,83,1,51,5,{Suciṇṇenā}ti idha ciṇṇena kāyasucaritādinā suciṇṇena.
  8811. 518811,114,201,84,94,1,85,8,"Divaṃ {pattā}ti devalokabrahmalokasaṅkhātaṃ divaṃ gatā, tattha dibbasampattilābhino jātā. "
  8812. 518812,114,201,95,110,1,83,12,"Mā dhammaṃ rāja {pāmado}ti tasmā tvaṃ, mahārāja, jīvitaṃ jahantopi dhammaṃ mā pamajjīti. "
  8813. 518813,114,202,2,10,1,68,7,Evaṃ dasa dhammacariyagāthāyo vatvā uttaripi ovadanto osānagāthamāha–
  8814. 518814,114,203,2,4,1,0,0,49.
  8815. 518815,114,204,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī; "
  8816. 518816,114,205,2,12,1,46,7,"Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma taṃ vidū’’ ti. "
  8817. 518817,114,206,2,10,1,61,7,Tattha tattheva te {vattapadā}ti idaṃ purimanayeneva yojetabbaṃ.
  8818. 518818,114,206,11,39,1,226,24,"Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma taṃ {vidū}ti, mahārāja, taṃ mayā vuttaṃ ovādaṃ tvaṃ niccakālaṃ sappaññapuggalasevī kalyāṇaguṇasamannāgato hutvā samattaṃ paripuṇṇaṃ sāmaṃ vidū attapaccakkhatova jānitvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjāti. "
  8819. 518819,114,207,2,10,1,68,8,Evaṃ mahāsatto ākāsagaṅgaṃ otārento viya buddhalīḷāya dhammaṃ desesi.
  8820. 518820,114,207,11,17,1,52,5,"Mahājano mahāsakkāraṃ akāsi, sādhukārasahassāni adāsi. "
  8821. 518821,114,207,18,23,1,35,5,Rājā tuṭṭho amacce āmantetvā pucchi–
  8822. 518822,114,207,24,27,1,6,1,‘‘ bhonto!
  8823. 518823,114,207,28,43,1,113,12,Amaccā mama puttena taruṇajambuphalasamānatuṇḍena jambukapaṇḍitena evaṃ kathentena kena kattabbaṃ kiccaṃ katan’’ ti.
  8824. 518824,114,207,44,47,1,17,2,"Senāpatinā, devāti."
  8825. 518825,114,207,48,60,1,63,8,‘‘ Tena hissa senāpatiṭṭhānaṃ dammī’’ ti jambukaṃ ṭhānantare ṭhapesi.
  8826. 518826,114,207,61,69,1,57,8,So tato paṭṭhāya senāpatiṭṭhāne ṭhatvā pitu kammāni akāsi.
  8827. 518827,114,207,70,75,1,38,5,Tiṇṇaṃ sakuṇānaṃ mahanto sakkāro ahosi.
  8828. 518828,114,207,76,82,1,47,6,Tayopi janā rañño atthañca dhammañca anusāsiṃsu.
  8829. 518829,114,207,83,91,1,71,8,Mahāsattassovāde ṭhatvā rājā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  8830. 518830,114,207,92,112,1,121,15,"Amaccā rañño sarīrakiccaṃ katvā sakuṇānaṃ ārocetvā‘‘ sāmi, jambukasakuṇa rājā tumhākaṃ chattaṃ ussāpetabbaṃ akāsī’’ ti vadiṃsu. "
  8831. 518831,114,207,113,143,1,187,21,"Mahāsatto‘‘ na mayhaṃ rajjenattho, tumhe appamattā rajjaṃ kārethā’’ ti mahājanaṃ sīlesu patiṭṭhāpetvā‘‘ evaṃ vinicchayaṃ pavatteyyāthā’’ ti vinicchayadhammaṃ suvaṇṇapaṭṭe likhāpetvā araññaṃ pāvisi. "
  8832. 518832,114,207,144,148,1,44,4,Tassovādo cattālīsa vassasahassāni pavattati.
  8833. 518833,114,208,2,31,1,174,21,"Satthā rañño ovādavasena imaṃ dhammadesanaṃ desetvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā rājā ānando ahosi, kuṇḍalinī uppalavaṇṇā, vessantaro sāriputto, jambukasakuṇo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8834. 518834,114,209,2,4,1,29,2,Tesakuṇajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  8835. 518835,114,211,2,7,1,23,2,[ 522]2. Sarabhaṅgajātakavaṇṇanā
  8836. 518836,114,212,2,15,1,113,11,Alaṅkatā kuṇḍalino {suvatthā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto mahāmoggallānattherassa parinibbānaṃ ārabbha kathesi.
  8837. 518837,114,212,16,27,1,122,11,Sāriputtatthero tathāgataṃ jetavane viharantaṃ attano parinibbānaṃ anujānāpetvā gantvā nāḷakagāmake jātovarake parinibbāyi.
  8838. 518838,114,212,28,36,1,69,8,Tassa parinibbutabhāvaṃ sutvā satthā rājagahaṃ gantvā veḷuvane vihāsi.
  8839. 518839,114,212,37,42,1,59,5,Tadā mahāmoggallānatthero isigilipasse kāḷasilāyaṃ viharati.
  8840. 518840,114,212,43,50,1,86,7,So pana iddhibalena koṭippattabhāvena devalokacārikañca ussadanirayacārikañca gacchati.
  8841. 518841,114,212,51,93,1,315,36,"Devaloke buddhasāvakānaṃ mahantaṃ issariyaṃ disvā ussadanirayesu ca titthiyasāvakānaṃ mahantaṃ dukkhaṃ disvā manussalokaṃ āgantvā‘‘ asuko upāsako asukā ca upāsikā asukasmiṃ nāma devaloke nibbattitvā mahāsampattiṃ anubhavanti, titthiyasāvakesu asuko ca asukā ca nirayādīsu asukaapāye nāma nibbattā’’ ti manussānaṃ kathesi. "
  8842. 518842,114,212,94,100,1,46,5,"Manussā sāsane pasīdanti, titthiye parivajjenti. "
  8843. 518843,114,212,101,108,1,60,6,"Buddhasāvakānaṃ sakkāro mahanto ahosi, titthiyānaṃ parihāyati. "
  8844. 518844,114,213,2,30,1,178,22,"Te there āghātaṃ bandhitvā‘‘ imasmiṃ jīvante amhākaṃ upaṭṭhākā bhijjanti, sakkāro ca parihāyati, mārāpessāma nan’’ ti therassa māraṇatthaṃ samaṇaguttakassa nāma corassa sahassaṃ adaṃsu. "
  8845. 518845,114,213,31,44,1,69,9,So‘‘ theraṃ māressāmī’’ ti mahantena parivārena saddhiṃ kāḷasilaṃ agamāsi.
  8846. 518846,114,213,45,52,1,55,7,Thero taṃ āgacchantaṃ disvāva iddhiyā uppatitvā pakkāmi.
  8847. 518847,114,213,53,63,1,75,10,Coro taṃ divasaṃ theraṃ adisvā nivattitvā punadivasepīti cha divase agamāsi.
  8848. 518848,114,213,64,68,1,31,4,Theropi tatheva iddhiyā pakkāmi.
  8849. 518849,114,213,69,78,1,79,9,Sattame pana divase therassa pubbe kataṃ aparāpariyavedanīyakammaṃ okāsaṃ labhi.
  8850. 518850,114,213,79,96,1,137,17,So kira pubbe bhariyāya vacanaṃ gahetvā mātāpitaro māretukāmo yānakena araññaṃ netvā corānaṃ uṭṭhitākāraṃ katvā mātāpitaro pothesi pahari.
  8851. 518851,114,213,97,131,1,171,23,"Te cakkhudubbalatāya rūpadassanarahitā taṃ attano puttaṃ asañjānantā‘‘ corā eva ete’’ ti saññāya,‘‘ tāta, asukā nāma corā no ghātenti, tvaṃ paṭikkamāhī’’ ti tassevatthāya parideviṃsu. "
  8852. 518852,114,213,132,134,1,10,2,So cintesi–
  8853. 518853,114,213,135,150,1,77,10,"‘‘ ime mayā pothiyamānāpi mayhaṃ yevatthāya paridevanti, ayuttaṃ kammaṃ karomī’’ ti. "
  8854. 518854,114,213,151,181,1,147,21,"Atha ne assāsetvā corānaṃ palāyanākāraṃ dassetvā tesaṃ hatthapāde sambāhitvā‘‘ amma , tātā, mā bhāyittha, corā palātā’’ ti vatvā puna attano gehameva ānesi. "
  8855. 518855,114,213,182,196,1,119,14,Taṃ kammaṃ ettakaṃ kālaṃ okāsaṃ alabhitvā bhasmapaṭicchanno aṅgārarāsi viya ṭhatvā imaṃ antimasarīraṃ upadhāvitvā gaṇhi.
  8856. 518856,114,213,197,230,1,209,29,"Yathā hi pana sunakhaluddakena migaṃ disvā sunakho vissajjito migaṃ anubandhitvā yasmiṃ ṭhāne pāpuṇāti, tasmiṃyeva gaṇhāti, evaṃ idaṃ kammaṃ yasmiṃ ṭhāne okāsaṃ labhati, tasmiṃ vipākaṃ deti, tena mutto nāma natthi. "
  8857. 518857,114,214,2,9,1,60,7,Thero attanā katakammassa ākaḍḍhitabhāvaṃ ñatvā na apagacchi.
  8858. 518858,114,214,10,16,1,47,6,Thero tassa nissandena ākāse uppatituṃ nāsakkhi.
  8859. 518859,114,214,17,22,1,90,5,Nandopanandadamanasamatthavejayantakampanasamatthāpissa iddhi kammabalena dubbalataṃ pattā.
  8860. 518860,114,214,23,47,1,182,20,Coro theraṃ gahetvā therassa aṭṭhīni taṇḍulakaṇamattāni karonto bhinditvā sañcuṇṇetvā palālapiṭṭhikakaraṇaṃ nāma katvā‘‘ mato’’ ti saññāya ekasmiṃ gumbapiṭṭhe khipitvā saparivāro pakkāmi.
  8861. 518861,114,214,48,86,1,239,28,"Thero satiṃ paṭilabhitvā‘‘ satthāraṃ passitvā parinibbāyissāmī’’ ti cintetvā sarīraṃ jhānaveṭhanena veṭhetvā thiraṃ katvā ākāsaṃ uppatitvā ākāsena satthu santikaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā‘‘ bhante, āyusaṅkhāro me ossaṭṭho, parinibbāyissāmī’’ ti āha."
  8862. 518862,114,214,87,95,1,31,3,"‘‘ Parinibbāyissasi, moggallāna’’ āti."
  8863. 518863,114,214,96,104,1,13,3,"‘‘ Āma, bhante’’ ti."
  8864. 518864,114,214,105,113,1,33,4,‘‘ Kattha gantvā parinibbāyissasī’’ ti.
  8865. 518865,114,214,114,122,1,23,3,"‘‘ Kāḷasilāpaṭṭe, bhante’’ ti. "
  8866. 518866,114,214,123,138,1,91,12,"Tena hi, moggallāna, dhammaṃ mayhaṃ kathetvā yāhi, tādisassa sāvakassa idāni dassanaṃ natthīti. "
  8867. 518867,114,214,139,167,1,209,23,"So‘‘ evaṃ karissāmi, bhante’’ ti satthāraṃ vanditvā tālappamāṇaṃ ākāse uppatitvā parinibbānadivase sāriputtatthero viya nānappakārā iddhiyo katvā dhammaṃ kathetvā satthāraṃ vanditvā kāḷasilāyaṃ aṭaviyaṃ parinibbāyi. "
  8868. 518868,114,215,2,27,1,191,18,"Taṅkhaṇaññeva cha devalokā ekakolāhalā ahesuṃ,‘‘ amhākaṃ kira ācariyo parinibbuto’’ ti dibbagandhamālāvāsadhūmacandanacuṇṇāni ceva nānādārūni ca gahetvā āgamiṃsu, ekūnasataratanacandanacitakā ahosi. "
  8869. 518869,114,215,28,34,1,53,6,Satthā therassa santike ṭhatvā sarīranikkhepaṃ kāresi.
  8870. 518870,114,215,35,41,1,58,6,Āḷāhanassa samantato yojanamatte padese pupphavassaṃ vassi.
  8871. 518871,114,215,42,50,1,52,7,"Devānaṃ antare manussā, manussānaṃ antare devā ahesuṃ. "
  8872. 518872,114,215,51,97,1,324,37,"Yathākkamena devānaṃ antare yakkhā tiṭṭhanti, yakkhānaṃ antare gandhabbā tiṭṭhanti, gandhabbānaṃ antare nāgā tiṭṭhanti, nāgānaṃ antare venateyyā tiṭṭhanti, venateyyānaṃ antare kinnarā tiṭṭhanti, kinnarānaṃ antare chattā tiṭṭhanti, chattānaṃ antare suvaṇṇacāmarā tiṭṭhanti, tesaṃ antare dhajā tiṭṭhanti, tesaṃ antare paṭākā tiṭṭhanti. "
  8873. 518873,114,215,98,102,1,33,4,Satta divasāni sādhukīḷaṃ kīḷiṃsu.
  8874. 518874,114,215,103,110,1,71,7,Satthā therassa dhātuṃ gāhāpetvā veḷuvanadvārakoṭṭhake cetiyaṃ kārāpesi.
  8875. 518875,114,215,111,142,1,228,24,"Tadā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, sāriputtatthero tathāgatassa santike aparinibbutattā buddhānaṃ santikā mahantaṃ sammānaṃ na labhi, moggallānatthero pana buddhānaṃ samīpe parinibbutattā mahāsammānaṃ labhī’’ ti. "
  8876. 518876,114,215,143,188,1,198,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva moggallāno mama santikā sammānaṃ labhati, pubbepi labhiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8877. 518877,114,216,2,17,1,161,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto purohitassa brāhmaṇiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā dasamāsaccayena paccūsasamaye mātukucchito nikkhami.
  8878. 518878,114,216,18,24,1,67,6,Tasmiṃ khaṇe dvādasayojanike bārāṇasinagare sabbāvudhāni pajjaliṃsu.
  8879. 518879,114,216,25,55,1,234,26,Purohito puttassa jātakkhaṇe bahi nikkhamitvā ākāsaṃ olokento nakkhattayogaṃ disvā‘‘ iminā nakkhattena jātattā eso kumāro sakalajambudīpe dhanuggahānaṃ aggo bhavissatī’’ ti ñatvā kālasseva rājakulaṃ gantvā rājānaṃ sukhasayitabhāvaṃ pucchi.
  8880. 518880,114,216,56,97,1,191,26,"‘‘ Kuto me, ācariya, sukhaṃ, ajja sakalanivesane āvudhāni pajjalitānī’’ ti vutte‘‘ mā bhāyi, deva, na tumhākaṃ nivesaneyeva, sakalanagarepi pajjaliṃsuyeva, ajja amhākaṃ gehe kumārassa jātattā evaṃ ahosī’’ ti."
  8881. 518881,114,216,98,110,1,49,7,"‘‘ Ācariya, evaṃ jātakumārassa pana kiṃ bhavissatī’’ ti?"
  8882. 518882,114,216,111,127,1,74,10,"‘‘ Na kiñci, mahārāja, so pana sakalajambudīpe dhanuggahānaṃ aggo bhavissatī’’ ti."
  8883. 518883,114,216,128,149,1,113,15,"‘‘ Sādhu, ācariya, tena hi naṃ paṭijaggitvā vayappattakāle amhākaṃ dasseyyāsī’’ ti vatvā khīramūlaṃ tāva sahassaṃ dāpesi. "
  8884. 518884,114,216,150,170,1,142,16,Purohito taṃ gahetvā nivesanaṃ gantvā brāhmaṇiyā datvā puttassa nāmaggahaṇadivase jātakkhaṇe āvudhānaṃ pajjalitattā‘‘ jotipālo’’ tissa nāmaṃ akāsi.
  8885. 518885,114,217,2,9,1,72,7,So mahantena parivārena vaḍḍhamāno soḷasavassakāle uttamarūpadharo ahosi.
  8886. 518886,114,217,10,33,1,134,16,"Athassa pitā sarīrasampattiṃ oloketvā sahassaṃ datvā,‘‘ tāta, takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippaṃ uppaṇhāhī’’ ti āha. "
  8887. 518887,114,217,34,56,1,146,17,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ācariyabhāgaṃ gahetvā mātāpitaro vanditvā tattha gantvā sahassaṃ datvā sippaṃ paṭṭhapetvā sattāheneva nipphattiṃ pāpuṇi.
  8888. 518888,114,217,57,90,1,251,27,"Athassa ācariyo tussitvā attano santakaṃ khaggaratanaṃ sandhiyuttaṃ meṇḍakasiṅgadhanuṃ sandhiyuttaṃ tūṇīraṃ attano sannāhakañcukaṃ uṇhīsañca datvā‘‘ tāta jotipola, ahaṃ mahallako, idāni tvaṃ ime māṇavake sikkhāpehī’’ ti pañcasatamāṇavakepi tasseva niyyādesi. "
  8889. 518889,114,217,91,102,1,103,11,Bodhisatto sabbaṃ upakaraṇaṃ gahetvā ācariyaṃ vanditvā bārāṇasimeva āgantvā mātāpitaro vanditvā aṭṭhāsi.
  8890. 518890,114,217,103,120,1,63,11,"Atha naṃ vanditvā ṭhitaṃ pitā avoca‘‘ uggahitaṃ te, tāta, sippan’’ ti."
  8891. 518891,114,217,121,129,1,11,3,"‘‘ Āma, tātā’’ ti. "
  8892. 518892,114,217,130,154,1,94,16,"So tassa vacanaṃ sutvā rājakulaṃ gantvā‘‘ putto me , deva, sippaṃ sikkhitvā āgato, kiṃ karotū’’ ti āha."
  8893. 518893,114,217,155,164,1,27,4,"‘‘ Ācariya, amhe upaṭṭhahatū’’ ti."
  8894. 518894,114,217,165,174,1,30,4,"‘‘ Paribbayamassa jānātha, devā’’ ti."
  8895. 518895,114,217,175,184,1,32,5,‘‘ So devasikaṃ sahassaṃ labhatū’’ ti.
  8896. 518896,114,217,185,207,1,90,13,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā gehaṃ gantvā kumāraṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, rājānaṃ upaṭṭhahā’’ ti āha. "
  8897. 518897,114,217,208,216,1,62,8,So tato paṭṭhāya devasikaṃ sahassaṃ labhitvā rājānaṃ upaṭṭhahi.
  8898. 518898,114,218,2,4,1,25,2,Rājapādamūlikā ujjhāyiṃsu–
  8899. 518899,114,218,5,23,1,97,12,"‘‘ mayaṃ jotipālena katakammaṃ na passāma, devasikaṃ sahassaṃ gaṇhāti, mayamassa sippaṃ passitukāmā’’ ti. "
  8900. 518900,114,218,24,30,1,44,6,Rājā tesaṃ vacanaṃ sutvā purohitassa kathesi.
  8901. 518901,114,218,31,41,1,37,5,"Purohito‘‘ sādhu, devā’’ ti puttassārocesi. "
  8902. 518902,114,218,42,65,1,107,16,"So‘‘ sādhu, tāta, ito sattame divase dassessāmi sippaṃ, apica rājā attano vijite dhanuggahe sannipātāpetū’’ ti āha. "
  8903. 518903,114,218,66,71,1,39,5,Purohito gantvā rañño tamatthaṃ ārocesi.
  8904. 518904,114,218,72,78,1,53,6,Rājā nagare bheriṃ carāpetvā dhanuggahe sannipātāpesi.
  8905. 518905,114,218,79,82,1,37,3,Saṭṭhisahassā dhanuggahā sannipatiṃsu.
  8906. 518906,114,218,83,115,1,217,23,Rājā tesaṃ sannipatitabhāvaṃ ñatvā‘‘ nagaravāsino jotipālassa sippaṃ passantū’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā rājaṅgaṇaṃ sajjāpetvā mahājanaparivuto pallaṅkavare nisīditvā dhanuggahe pakkosāpetvā‘‘ jotipālo āgacchatū’’ ti pesesi.
  8907. 518907,114,218,116,130,1,148,14,So ācariyena dinnāni dhanutūṇīrasannāhakañcukauṇhīsāni nivāsanantare ṭhapetvā khaggaṃ gāhāpetvā pakativesena rañño santikaṃ gantvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  8908. 518908,114,219,2,29,1,161,20,"Dhanuggahā ‘‘ jotipālo kira dhanusippaṃ dassetuṃ āgato, dhanuṃ aggahetvā pana āgatattā amhākaṃ hatthato dhanuṃ gahetukāmo bhavissati , nāssa dassāmā’’ ti katikaṃ kariṃsu. "
  8909. 518909,114,219,30,41,1,46,7,Rājā jotipālaṃ āmantetvā‘‘ sippaṃ dassehī’’ ti āha.
  8910. 518910,114,219,42,80,1,362,38,So sāṇiṃ parikkhipāpetvā antosāṇiyaṃ ṭhito sāṭakaṃ apanetvā sannāhakañcukaṃ pavesetvā uṇhīsaṃ sīse paṭimuñcitvā meṇḍakasiṅgadhanumhi pavālavaṇṇaṃ jiyaṃ āropetvā tūṇīraṃ piṭṭhe bandhitvā khaggaṃ vāmato katvā vajiraggaṃ nārācaṃ nakhapiṭṭhena parivattetvā sāṇiṃ vivaritvā pathaviṃ bhinditvā alaṅkatanāgakumāro viya nikkhamitvā gantvā rañño apacitiṃ dassetvā aṭṭhāsi.
  8911. 518911,114,219,81,88,1,54,7,Taṃ disvā mahājanā vagganti nadanti apphoṭenti seḷenti.
  8912. 518912,114,219,89,101,1,35,6,"Rājā‘‘ dassehi, jotipāla, sippan’’ ti āha. "
  8913. 518913,114,219,102,110,1,102,7,"Deva, tumhākaṃ dhanuggahesu akkhaṇavedhivālavedhisaravedhisaddavedhino cattāro dhanuggahe pakkosāpehīti. "
  8914. 518914,114,219,111,114,1,21,3,Atha rājā pakkosāpesi.
  8915. 518915,114,220,2,50,1,369,41,"Mahāsatto rājaṅgaṇe caturassaparicchedabbhantare maṇḍalaṃ katvā catūsu kaṇṇesu cattāro dhanuggahe ṭhapetvā ekekassa tiṃsa tiṃsa kaṇḍasahassāni dāpetvā ekekassa santike ekekaṃ kaṇḍadāyakaṃ ṭhapetvā sayaṃ vajiraggaṃ nārācaṃ gahetvā maṇḍalamajjhe ṭhatvā‘‘ mahārāja, ime cattāro dhanuggahā ekappahāreneva sare khipitvā maṃ vijjhantu, ahaṃ etehi khittakaṇḍāni nivāressāmī’’ ti āha. "
  8916. 518916,114,220,51,60,1,28,5,Rājā‘‘ evaṃ karothā’’ ti āṇāpesi.
  8917. 518917,114,220,61,80,1,121,11,"Dhanuggahā āhaṃsu,‘‘ mahārāja, mayaṃ akkhaṇavedhivālavedhisaravedhisaddavedhino, jotipālo taruṇadārako, na mayaṃ vijjhissāmā’’ ti. "
  8918. 518918,114,220,81,93,1,44,7,"Mahāsatto‘‘ sace sakkotha, vijjhatha man’’ ti āha. "
  8919. 518919,114,220,94,105,1,58,7,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ekappahāreneva kaṇḍāni khipiṃsu.
  8920. 518920,114,220,106,137,1,199,26,"Mahāsatto tāni nārācena paharitvā yathā vā tathā vā na pātesi, bodhikoṭṭhakaṃ pana parikkhipanto viya tālena tālaṃ, vālena vālaṃ, daṇḍakena daṇḍakaṃ, vājena vājaṃ anatikkamanto khipitvā saragabbhaṃ akāsi. "
  8921. 518921,114,220,138,141,1,29,3,Dhanuggahānaṃ kaṇḍāni khīṇāni.
  8922. 518922,114,220,142,153,1,95,11,So tesaṃ kaṇḍakhīṇabhāvaṃ ñatvā saragabbhaṃ avināsentova uppatitvā gantvā rañño santike aṭṭhāsi.
  8923. 518923,114,220,154,165,1,109,11,Mahājano unnādento vagganto apphoṭento seḷento accharaṃ paharanto mahākolāhalaṃ katvā vatthābharaṇādīni khipi.
  8924. 518924,114,220,166,171,1,53,5,Evaṃ ekarāsibhūtaṃ aṭṭhārasakoṭisaṅkhyaṃ dhanaṃ ahosi.
  8925. 518925,114,221,2,7,1,20,4,Atha naṃ rājā pucchi–
  8926. 518926,114,221,8,17,1,30,5,‘‘ kiṃ sippaṃ nāmetaṃ jotipālā’’ ti?
  8927. 518927,114,221,18,22,1,27,3,"Sarapaṭibāhanaṃ nāma, devāti. "
  8928. 518928,114,221,23,27,1,25,4,Aññe etaṃ jānantā atthīti.
  8929. 518929,114,221,28,35,1,47,6,"Sakalajambudīpe maṃ ṭhapetvā añño natthi, devāti. "
  8930. 518930,114,221,36,40,1,21,3,"Aparaṃ dassehi, tātāti. "
  8931. 518931,114,221,41,63,1,139,20,"Deva, ete tāva catūsu kaṇṇesu ṭhatvā cattāropi janā maṃ vijjhituṃ na sakkhiṃsu, ahaṃ panete catūsu kaṇṇesu ṭhite ekeneva sarena vijjhissāmīti. "
  8932. 518932,114,221,64,68,1,30,4,Dhanuggahā ṭhātuṃ na ussahiṃsu.
  8933. 518933,114,221,69,82,1,117,13,Mahāsatto catūsu kaṇṇesu catasso kadaliyo ṭhapāpetvā nārācapuṅkhe rattasuttakaṃ bandhitvā ekaṃ kadaliṃ sandhāya khipi.
  8934. 518934,114,221,83,104,1,137,18,"Nārāco taṃ kadaliṃ vijjhitvā tato dutiyaṃ, tato tatiyaṃ, tato catutthaṃ, tato paṭhamaṃ viddhameva vijjhitvā puna tassa hattheyeva patiṭṭhahi. "
  8935. 518935,114,221,105,108,1,34,3,Kadaliyo suttaparikkhittā aṭṭhaṃsu.
  8936. 518936,114,221,109,112,1,34,3,Mahājano unnādasahassāni pavattesi.
  8937. 518937,114,221,113,124,1,31,6,"Rājā‘‘ kiṃ sippaṃ nāmetaṃ, tātā’’ ti? "
  8938. 518938,114,221,125,129,1,24,3,"Cakkaviddhaṃ nāma, devāti. "
  8939. 518939,114,221,130,134,1,23,3,"Aparampi dassehi, tātāti. "
  8940. 518940,114,221,135,169,1,216,25,"Mahāsatto saralaṭṭhiṃ nāma, sararajjuṃ nāma, saravedhiṃ nāma dassesi, sarapāsādaṃ nāma, sarasopānaṃ nāma, saramaṇḍapaṃ nāma, sarapākāraṃ nāma, sarapokkharaṇiṃ nāma akāsi, sarapadumaṃ nāma pupphāpesi, saravassaṃ nāma vassāpesi. "
  8941. 518941,114,221,170,221,1,479,42,"Iti aññehi asādhāraṇāni imāni dvādasa sippāni dassetvā puna aññehi asādhāraṇeyeva satta mahākāye padālesi, aṭṭhaṅgulabahalaṃ udumbarapadaraṃ vijjhi, caturaṅgulabahalaṃ asanapadaraṃ, dvaṅgulabahalaṃ tambapaṭṭaṃ, ekaṅgulabahalaṃ ayapaṭṭaṃ, ekābaddhaṃ phalakasataṃ vinivijjhitvā palālasakaṭavālukasakaṭapadarasakaṭānaṃ purimabhāgena saraṃ khipitvā pacchābhāgena nikkhamāpesi, pacchābhāgena saraṃ khipitvā purimabhāgena nikkhamāpesi, udake catuusabhaṃ, thale aṭṭhausabhaṭṭhānaṃ kaṇḍaṃ pesesi. "
  8942. 518942,114,221,222,226,1,43,4,Vātiṅgaṇasaññāya usabhamattake vālaṃ vijjhi.
  8943. 518943,114,221,227,250,1,135,18,Bodhisatto sare khipitvā ākāse sarapāsādādīni katvā puna ekena sarena te sare pātento bhaṅgavibhaṅge akāsīti‘‘ sarabhaṅgo’’ ti nāma paññāto.
  8944. 518944,114,221,251,257,1,54,6,Tassa ettakāni sippāni dassentasseva sūriyo atthaṅgato.
  8945. 518945,114,222,2,31,1,186,22,"Athassa rājā senāpatiṭṭhānaṃ paṭijānitvā‘‘ jotipāla, ajja vikālo, sve tvaṃ senāpatiṭṭhānaṃ sakkāraṃ gaṇhissasi, kesamassuṃ kāretvā nhatvā ehī’’ ti taṃ divasaṃ paribbayatthāya satasahassaṃ adāsi. "
  8946. 518946,114,222,32,119,1,708,74,"Mahāsatto ‘‘ iminā mayhaṃ attho natthī’’ ti aṭṭhārasakoṭisaṅkhyaṃ dhanaṃ sāmikānaññeva datvā mahantena parivārena nhāyituṃ nadiṃ gantvā kesamassuṃ kāretvā nhatvā sabbālaṅkārappaṭimaṇḍito anopamāya siriyā nivesanaṃ pavisitvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā sirisayanaṃ abhiruyha nipanno dve yāme sayitvā pacchimayāme pabuddho uṭṭhāya pallaṅkaṃ ābhujitvā sayanapiṭṭhe nisinnova attano sippassa ādimajjhapariyosānaṃ olokento‘‘ mama sippassa āditova paramāraṇaṃ paññāyati, majjhe kilesaparibhogo, pariyosāne nirayamhi paṭisandhi, pāṇātipāto kilesaparibhogesu ca adhimattappamādo niraye paṭisandhiṃ deti, raññā mayhaṃ mahantaṃ senāpatiṭṭhānaṃ dinnaṃ, mahantaṃ me issariyaṃ bhavissati, bhariyā ca puttadhītaro ca bahū bhavissanti. "
  8947. 518947,114,222,120,156,1,297,32,"Kilesavatthu kho pana vepullagataṃ duccajaṃ hoti, idāneva nikkhamitvā ekakova araññaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajituṃ yuttaṃ mayhan’’ ti mahāsayanato uṭṭhāya kañci ajānāpento pāsādā oruyha aggadvārena nikkhamitvā ekakova araññaṃ pavisitvā godhāvarinadītīre tiyojanikaṃ kapiṭṭhavanaṃ sandhāya pāyāsi. "
  8948. 518948,114,223,2,29,1,207,20,"Tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā sakko vissakammaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, jātipālo abhinikkhamanaṃ nikkhanto, mahāsamāgamo bhavissati, godhāvarinadītīre kapiṭṭhavane assamaṃ māpetvā pabbajitaparikkhāre paṭiyādehī’’ ti āha. "
  8949. 518949,114,223,30,33,1,14,3,So tathā akāsi.
  8950. 518950,114,223,34,113,1,654,70,"Mahāsatto taṃ ṭhānaṃ patvā ekapadikamaggaṃ disvā‘‘ pabbajitānaṃ vasanaṭṭhānena bhavitabban’’ ti tena maggena tattha gantvā kañci apassanto paṇṇasālaṃ pavisitvā pabbajitaparikkhāre disvā‘‘ sakko devarājā mama nikkhantabhāvaṃ aññāsi maññe’’ ti cintetvā sāṭakaṃ apanetvā rattavākaciraṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca ajinacammaṃ ekaṃsagataṃ akāsi, jaṭāmaṇḍalaṃ bandhitvā khārikājaṃ aṃse katvā kattaradaṇḍaṃ gahetvā paṇṇasālato nikkhamitvā caṅkamaṃ āruyha katipayavāre aparāparaṃ caṅkamitvā pabbajjāsiriyā vanaṃ upasobhayamāno kasiṇaparikammaṃ katvā pabbajitato sattame divase aṭṭha samāpattiyo pañca abhiññāyo ca nibbattetvā uñchācariyāya vanamūlaphalāhāro ekakova vihāsi. "
  8951. 518951,114,223,114,122,1,86,8,Mātāpitaro mittasuhajjādayo ñātivaggāpissa taṃ apassantā rodantā paridevantā vicaranti.
  8952. 518952,114,224,2,23,1,174,19,Atheko vanacarako araññaṃ pavisitvā kapiṭṭhakaassamapade nisinnaṃ mahāsattaṃ disvā sañjānitvā gantvā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā nagaraṃ gantvā tassa mātāpitūnaṃ ārocesi.
  8953. 518953,114,224,24,27,1,19,3,Te rañño ārocayiṃsu.
  8954. 518954,114,224,28,46,1,125,14,Rājā‘‘ etha naṃ passissāmā’’ ti tassa mātāpitaro gahetvā mahājanaparivuto vanacarakena desitena maggena godhāvarinadītīraṃ pāpuṇi.
  8955. 518955,114,224,47,68,1,160,20,Bodhisatto nadītīraṃ āgantvā ākāse nisinno dhammaṃ desetvā te sabbe assamapadaṃ pavesetvā tatrapi tesaṃ ākāse nisinnova kāmesu ādīnavaṃ pakāsetvā dhammaṃ desesi.
  8956. 518956,114,224,69,74,1,37,5,Rājānaṃ ādiṃ katvā sabbeva pabbajiṃsu.
  8957. 518957,114,224,75,79,1,40,4,Bodhisatto isigaṇaparivuto tattheva vasi.
  8958. 518958,114,224,80,86,1,55,6,Athassa tattha vasanabhāvo sakalajambudīpe pākaṭo ahosi.
  8959. 518959,114,224,87,99,1,87,11,"Aññepi rājāno raṭṭhavāsīhi saddhiṃ āgantvā tassa santike pabbajiṃsu, samāgamo mahā ahosi. "
  8960. 518960,114,224,100,103,1,40,3,Anupubbena anekasatasahassaparisā ahesuṃ.
  8961. 518961,114,224,104,124,1,154,18,"Yo kāmavitakkaṃ vā byāpādavitakkaṃ vā vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakketi, mahāsatto gantvā tassa purato ākāse nisīditvā dhammaṃ deseti, kasiṇaparikammaṃ ācikkhati. "
  8962. 518962,114,224,125,142,1,164,17,Tassovāde ṭhatvā aṭṭha samāpattiyo uppādetvā jhānanipphattiṃ pattā sālissaro meṇḍissaro pabbato kāḷadevilo kisavaccho anusisso nāradoti satta jeṭṭhantevāsino ahesuṃ.
  8963. 518963,114,224,143,146,1,36,3,Aparabhāge kapiṭṭhakaassamo paripūri.
  8964. 518964,114,224,147,150,1,31,3,Isigaṇassa vasanokāso nappahoti.
  8965. 518965,114,225,2,28,1,171,20,"Atha mahāsatto sālissaraṃ āmantetvā‘‘ sālissara, ayaṃ assamo isigaṇassa nappahoti, tvaṃ imaṃ isigaṇaṃ gahetvā majjharañño vijite kalappacullakanigamaṃ upanissāya vasāhī’’ ti āha. "
  8966. 518966,114,225,29,46,1,99,13,So‘‘ sādhū’’ ti tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā anekasahassaṃ isigaṇaṃ gahetvā gantvā tattha vāsaṃ kappesi.
  8967. 518967,114,225,47,53,1,51,6,Manussesu āgantvā pabbajantesu puna assamo paripūri.
  8968. 518968,114,225,54,84,1,184,22,"Bodhisatto meṇḍissaraṃ āmantetvā,‘‘ meṇḍissara, tvaṃ imaṃ isigaṇaṃ ādāya suraṭṭhajanapadassa sīmantare sātodikā nāma nadī atthi, tassā tīre vasāhī’’ ti uyyojesi, puna kapiṭṭhakaassamo paripūri. "
  8969. 518969,114,225,85,106,1,124,15,"Etenupāyena tatiyavāre pabbataṃ āmantetvā‘‘ pabbata, tvaṃ mahāaṭaviyaṃ añjanapabbato nāma atthi, taṃ upanissāya vasāhī’’ ti pesesi. "
  8970. 518970,114,225,107,129,1,137,15,"Catutthavāre kāḷadevilaṃ āmantetvā‘‘ kāḷadevila, tvaṃ dakkhiṇapathe avantiraṭṭhe ghanaselapabbato nāma atthi, taṃ upanissāya vasāhī’’ ti pesesi. "
  8971. 518971,114,225,130,138,1,76,7,"Puna kapiṭṭhakaassamo paripūri, pañcasu ṭhānesu anekasatasahassaisigaṇo ahosi. "
  8972. 518972,114,225,139,154,1,115,13,"Kisavaccho pana mahāsattaṃ āpucchitvā daṇḍakirañño vijite kumbhavatinagaraṃ nāma atthi, taṃ upanissāya uyyāne vihāsi. "
  8973. 518973,114,225,155,160,1,60,5,Nārado majjhimadese añjanagirināmake pabbatajālantare vihāsi.
  8974. 518974,114,225,161,166,1,42,5,Anusisso pana mahāsattassa santikeva ahosi.
  8975. 518975,114,226,2,10,1,64,8,Tasmiṃ kāle daṇḍakirājā ekaṃ laddhasakkāraṃ gaṇikaṃ ṭhānā cāvesi.
  8976. 518976,114,226,11,51,1,322,34,"Sā attano dhammatāya vicarantī uyyānaṃ gantvā kisavacchatāpasaṃ disvā‘‘ ayaṃ kāḷakaṇṇī bhavissati, imassa sarīre kaliṃ pavāhetvā nhatvā gamissāmī’’ ti dantakaṭṭhaṃ khāditvā sabbapaṭhamaṃ tassūpari bahalakheḷaṃ niṭṭhubhantī kisavacchatāpasassa jaṭantare niṭṭhubhitvā dantakaṭṭhampissa sīseyeva khipitvā sayaṃ sīsaṃ nhāyitvā gatā. "
  8977. 518977,114,226,52,58,1,42,6,Rājāpi taṃ saritvā puna pākatikameva akāsi.
  8978. 518978,114,226,59,79,1,112,16,Sā mohamūḷhā hutvā‘‘ kāḷakaṇṇisarīre kaliṃ pavāhetvā mampi rājā puna ṭhāne ṭhapeti mayā yaso laddho’’ ti saññamakāsi.
  8979. 518979,114,226,80,86,1,46,6,Tato nacirasseva rājā purohitaṃ ṭhānato cāvesi.
  8980. 518980,114,226,87,103,1,73,12,So tassā santikaṃ gantvā‘‘ tvaṃ kena kāraṇena puna ṭhānaṃ labhasī’’ ti pucchi.
  8981. 518981,114,226,104,116,1,67,8,Athassa sā‘‘ rājuyyāne kāḷakaṇṇisarīre kalissa pavāhitattā’’ ti ārocesi.
  8982. 518982,114,226,117,130,1,81,12,"Purohito gantvā tatheva tassa sarīre kaliṃ pavāhesi, tampi rājā puna ṭhāne ṭhapesi. "
  8983. 518983,114,226,131,135,1,33,4,Athassa aparabhāge paccanto kuppi.
  8984. 518984,114,226,136,140,1,36,4,So senaṅgaparivuto yuddhāya nikkhami.
  8985. 518985,114,226,141,168,1,105,16,"Atha naṃ mohamūḷho purohito,‘‘ mahārāja, kiṃ tumhe jayaṃ icchatha, udāhu parājayan’’ ti pucchitvā‘‘ jayan’’ ti vutte–"
  8986. 518986,114,226,169,186,1,75,12,"‘‘ tena hi rājuyyāne kāḷakaṇṇī vasati, tassa sarīre kaliṃ pavāhetvā yāhī’’ ti āha. "
  8987. 518987,114,226,187,221,1,236,29,"So tassa kathaṃ gahetvā‘‘ ye mayā saddhiṃ āgacchanti, te uyyāne kāḷakaṇṇisarīre kaliṃ pavāhentū’’ ti vatvā uyyānaṃ pavisitvā dantakaṭṭhaṃ khāditvā sabbapaṭhamaṃ sayameva tassa jaṭantare kheḷaṃ niṭṭhubhitvā dantakaṭṭhañca khipitvā sīsaṃ nhāyi. "
  8988. 518988,114,226,222,225,1,25,3,Balakāyopissa tathā akāsi.
  8989. 518989,114,227,2,23,1,127,16,"Tasmiṃ pakkante senāpati gantvā tāpasaṃ disvā dantakaṭṭhādīni nīharitvā sādhukaṃ nhāpetvā‘‘ bhante, rañño kiṃ bhavissatī’’ ti pucchi. "
  8990. 518990,114,227,24,48,1,159,20,"Āvusā mayhaṃ manopadoso natthi, devatā pana kupitā ito sattame divase sakalaraṭṭhaṃ araṭṭhaṃ karissanti, tvaṃ puttadāraṃ gahetvā sīghaṃ palāyitvā aññattha yāhīti. "
  8991. 518991,114,227,49,60,1,63,10,"So bhītatasito gantvā rañño ārocesi, rājā tassa vacanaṃ na gaṇhi. "
  8992. 518992,114,227,61,72,1,82,11,So nivattitvā attano gehaṃ gantvā puttadāraṃ ādāya palāyitvā aññaṃ raṭṭhaṃ agamāsi.
  8993. 518993,114,227,73,90,1,111,13,Sarabhaṅgasatthā taṃ kāraṇaṃ ñatvā dve taruṇatāpase pesetvā‘‘ kisavacchaṃ mañcasivikāya ānethā’’ ti ākāsena āṇāpesi.
  8994. 518994,114,227,91,97,1,48,6,Rājā yujjhitvā core gahetvā nagarameva paccāgami.
  8995. 518995,114,227,98,130,1,322,26,"Tasmiṃ āgate devatā paṭhamaṃ devaṃ vassāpesuṃ, vassoghena sabbakuṇapesu avahaṭesu suddhavālukavassaṃ vassi, suddhavālukamatthake dibbapupphavassaṃ vassi, dibbapupphamatthake māsakavassaṃ, māsakamatthake kahāpaṇavassaṃ, kahāpaṇamatthake dibbābharaṇavassaṃ vassi, manussā somanassappattā hiraññasuvaṇṇābharaṇāni gaṇhituṃ ārabhiṃsu. "
  8996. 518996,114,227,131,142,1,97,10,"Atha nesaṃ sarīre sampajjalitaṃ nānappakāraṃ āvudhavassaṃ vassi, manussā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chijjiṃsu. "
  8997. 518997,114,227,143,163,1,183,17,"Atha nesaṃ upari mahantamahantā vītaccitaṅgārā patiṃsu , tesaṃ upari mahantamahantāni pajjalitapabbatakūṭāni patiṃsu, tesaṃ upari saṭṭhihatthaṭṭhānaṃ pūrayantaṃ sukhumavālukavassaṃ vassi. "
  8998. 518998,114,227,164,174,1,87,9,"Evaṃ saṭṭhiyojanaṭṭhānaṃ araṭṭhaṃ ahosi, tassa evaṃ araṭṭhabhāvo sakalajambudīpe paññāyi. "
  8999. 518999,114,228,2,14,1,96,10,"Atha tassa raṭṭhassa anantararaṭṭhādhipatino kāliṅgo, aṭṭhako, bhīmarathoti tayo rājāno cintayiṃsu–"
  9000. 519000,114,228,15,52,1,262,28,"‘‘ pubbe bārāṇasiyaṃ kalābukāsikarājā khantivāditāpase aparajjhitvā pathaviṃ paviṭṭhoti sūyati, tathā‘‘ nāḷikerarājā tāpase sunakhehi khādāpetvā, sahassabāhu ajjuno ca aṅgīrase aparajjhitvā, idāni daṇḍakirājā kisavacche aparajjhitvā saha raṭṭhena vināsaṃ patto’’ ti sūyati. "
  9001. 519001,114,228,53,81,1,174,23,"Imesaṃ pana catunnaṃ rājūnaṃ nibbattaṭṭhānaṃ mayaṃ na jānāma, taṃ no ṭhapetvā sarabhaṅgasatthāraṃ añño kathetuṃ samattho nāma natthi, taṃ upasaṅkamitvā ime pañhe pucchissāmā’’ ti . "
  9002. 519002,114,228,82,88,1,62,6,Te tayopi mahantena parivārena pañhapucchanatthāya nikkhamiṃsu.
  9003. 519003,114,228,89,117,1,118,17,"Te pana‘‘ asukopi nikkhanto’’ ti na jānanti, ekeko‘‘ ahameva gacchāmī’’ ti maññati, tesaṃ godhāvarinadito avidūre samāgamo ahosi. "
  9004. 519004,114,228,118,127,1,83,9,Te rathehi otaritvā tayopi ekameva rathaṃ abhiruyha godhāvarinadītīraṃ sampāpuṇiṃsu.
  9005. 519005,114,229,2,51,1,352,42,"Tasmiṃ khaṇe sakko paṇḍukambalasilāsane nisinno satta pañhe cintetvā‘‘ ime pañhe ṭhapetvā sarabhaṅgasatthāraṃ añño sadevake loke kathetuṃ samattho nāma natthi, taṃ ime pañhe pucchissāmi, imepi tayo rājāno sarabhaṅgasatthāraṃ pañhaṃ pucchituṃ godhāvarinadītīraṃ pattā, etesaṃ pañhepi ahameva pucchissāmī’’ ti dvīsu devalokesu devatāhi parivuto devalokato otari. "
  9006. 519006,114,229,52,56,1,36,4,Taṃ divasameva kisavaccho kālamakāsi.
  9007. 519007,114,229,57,78,1,194,21,Tassa sarīrakiccaṃ kāretuṃ catūsu ṭhānesu anekasahassā isayo tattheva gantvā pañcasu ṭhānesu maṇḍapañca kāretvā anekasahassā isigaṇā kisavacchassa tāpasassa candanacitakaṃ katvā sarīraṃ jhāpesuṃ.
  9008. 519008,114,229,79,85,1,65,6,Āḷāhanassa samantā aḍḍhayojanamatte ṭhāne dibbakusumavassaṃ vassi.
  9009. 519009,114,229,86,96,1,90,10,Mahāsatto tassa sarīranikkhepaṃ kārāpetvā assamaṃ pavisitvā tehi isigaṇehi parivuto nisīdi.
  9010. 519010,114,229,97,103,1,67,6,Tesampi rājūnaṃ nadītīraṃ āgatakāle mahāsenāvāhanatūriyasaddo ahosi.
  9011. 519011,114,229,104,126,1,100,16,"Mahāsatto taṃ sutvā anusissaṃ tāpasaṃ āmantetvā‘‘ tāta, tvaṃ gantvā tāva jānāhi, kiṃ saddo nāmeso’’ ti āha. "
  9012. 519012,114,229,127,138,1,85,11,So pānīyaghaṭaṃ ādāya tattha gantvā te rājāno disvā pucchanavasena paṭhamaṃ gāthamāha–
  9013. 519013,114,230,2,4,1,0,0,50.
  9014. 519014,114,231,2,9,1,58,5,"‘ ‘ Alaṅkatā kuṇḍalino suvatthā, veḷuriyamuttātharukhaggabandhā; "
  9015. 519015,114,232,2,15,1,65,10,"Rathesabhā tiṭṭhatha ke nu tumhe, kathaṃ vo jānanti manussaloke’’ ti. "
  9016. 519016,114,233,2,13,1,120,9,Tattha {veḷuriyamuttātharukhaggabandhā}ti veḷuriyamaṇīhi ceva muttālambakehi ca alaṅkatatharūhi khaggaratanehi samannāgatā.
  9017. 519017,114,233,14,19,1,35,4,{Tiṭṭhathā}ti ekasmiṃ rathe tiṭṭhatha.
  9018. 519018,114,233,20,30,1,44,8,"Ke {nū}ti ke nāma tumhe, kathaṃ vo sañjānantīti? "
  9019. 519019,114,234,2,11,1,55,8,Te tassa vacanaṃ sutvā rathā otaritvā vanditvā aṭṭhaṃsu.
  9020. 519020,114,234,12,19,1,58,7,Tesu aṭṭhakarājā tena saddhiṃ sallapanto dutiyaṃ gāthamāha–
  9021. 519021,114,235,2,4,1,0,0,51.
  9022. 519022,114,236,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Ahamaṭṭhako bhīmaratho panāyaṃ, kāliṅgarājā pana uggatoyaṃ; "
  9023. 519023,114,237,2,12,1,61,7,"Susaññatānaṃ isīnaṃ dassanāya, idhāgatā pucchitāyemha pañhe’’ ti. "
  9024. 519024,114,238,2,12,1,56,9,Tattha {uggato}ti cando viya sūriyo viya ca pākaṭo paññāto.
  9025. 519025,114,238,13,33,1,143,17,"Susaññatānaṃ isīnan ti, bhante, na mayaṃ vanakīḷādīnaṃ atthāya āgatā, atha kho kāyādīhi susaññatānaṃ sīlasampannānaṃ isīnaṃ dassanatthāya idhāgatā. "
  9026. 519026,114,238,34,44,1,79,8,"Pucchitāyemha {pañhe}ti sarabhaṅgasatthāraṃ pañhe pucchituṃ emha, āgatāmhāti attho. "
  9027. 519027,114,238,45,48,1,37,3,Ya-kāro byañjanasandhikaroti veditabbo.
  9028. 519028,114,239,2,48,1,383,40,"Atha ne tāpaso‘‘ sādhu mahārājā, āgantabbaṭṭhānaññeva āgatāttha, tena hi nhatvā vissamitvā assamapadaṃ pavisitvā isigaṇaṃ vanditvā sarabhaṅgasatthārameva pañhaṃ pucchathā’’ ti tehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā pānīyaghaṭaṃ ukkhipitvā udakatheve puñchanto ākāsaṃ olokento sakkaṃ devarājānaṃ devagaṇaparivutaṃ erāvaṇakkhandhavaragataṃ otarantaṃ disvā tena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha– "
  9029. 519029,114,240,2,4,1,0,0,52.
  9030. 519030,114,241,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Vehāyasaṃ tiṭṭhasi antalikkhe, pathaddhuno pannaraseva cando; "
  9031. 519031,114,242,2,14,1,64,9,"Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, kataṃ taṃ jānanti manussaloke’’ ti. "
  9032. 519032,114,243,2,9,1,58,7,Tattha vehāyasan ti abbhuggantvā antalikkhe ākāse tiṭṭhasi.
  9033. 519033,114,243,10,18,1,65,6,"{Pathaddhuno}ti pathaddhagato, addhapathe gaganamajjhe ṭhitoti attho. "
  9034. 519034,114,244,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā sakko catutthaṃ gāthamāha–
  9035. 519035,114,245,2,4,1,0,0,53.
  9036. 519036,114,246,2,19,1,57,10,"‘ ‘ Yamāhu devesu‘ sujampatī’ ti,‘ maghavā’ ti taṃ āhu manussaloke; "
  9037. 519037,114,247,2,13,1,59,8,"Sa devarājā idamajja patto, susaññatānaṃ isīnaṃ dassanāyā’’ ti. "
  9038. 519038,114,248,2,11,1,43,7,Tattha sa {devarājā}ti so ahaṃ sakko devarājā.
  9039. 519039,114,248,12,19,1,39,6,Idamajja {patto}ti idaṃ ṭhānaṃ ajja āgato.
  9040. 519040,114,248,20,28,1,89,7,{Dassanāyā}ti dassanatthāya vandanatthāya sarabhaṅgasatthārañca pañhaṃ pucchanatthāyāti āha.
  9041. 519041,114,249,2,33,1,214,24,"Atha naṃ anusisso‘‘ sādhu, mahārāja, tumhe pacchā āgacchathā’’ ti vatvā pānīyaghaṭaṃ ādāya assamapadaṃ pavisitvā pānīyaghaṭaṃ paṭisāmetvā tiṇṇaṃ rājūnaṃ devarājassa ca pañhapucchanatthāya āgatabhāvaṃ mahāsattassa ārocesi. "
  9042. 519042,114,249,34,38,1,42,4,So isigaṇaparivuto mahāvisālamāḷake nisīdi.
  9043. 519043,114,249,39,46,1,57,7,Tayo rājāno āgantvā isigaṇaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
  9044. 519044,114,249,47,59,1,109,12,Sakkopi otaritvā isigaṇaṃ upasaṅkamitvā añjaliṃ paggayha ṭhito isigaṇaṃ vaṇṇetvā vandamāno pañcamaṃ gāthamāha–
  9045. 519045,114,250,2,4,1,0,0,54.
  9046. 519046,114,251,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Dūre sutā no isayo samāgatā, mahiddhikā iddhiguṇūpapannā; "
  9047. 519047,114,252,2,13,1,62,8,"Vandāmi te ayire pasannacitto, ye jīvalokettha manussaseṭṭhā’’ ti. "
  9048. 519048,114,253,2,18,1,92,13,"Tattha dūre sutā {no}ti, bhante, amhehi tumhe dūre devaloke ṭhitehiyeva sutāti mamāyanto evamāha. "
  9049. 519049,114,253,19,34,1,91,14,Idaṃ vuttaṃ hoti– ime idha samāgatā amhākaṃ isayo dūre sutā yāva brahmalokā vissutā pākaṭāti.
  9050. 519050,114,253,35,38,1,24,2,{Mahiddhikā}ti mahānubhāvā.
  9051. 519051,114,253,39,44,1,55,4,{Iddhiguṇūpapannā}ti pañcavidhena iddhiguṇena samannāgatā.
  9052. 519052,114,253,45,49,1,12,2,"{Ayire}ti, ayye. "
  9053. 519053,114,253,50,58,1,49,7,{Ye}ti ye tumhe imasmiṃ jīvaloke manussesu seṭṭhāti.
  9054. 519054,114,254,2,11,1,73,9,Evaṃ isigaṇaṃ vaṇṇetvā sakko cha nisajjadose pariharanto ekamantaṃ nisīdi.
  9055. 519055,114,254,12,21,1,67,9,Atha naṃ isīnaṃ adhovāte nisinnaṃ disvā anusisso chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  9056. 519056,114,255,2,4,1,0,0,55.
  9057. 519057,114,256,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, kāyā cuto gacchati mālutena; "
  9058. 519058,114,257,2,13,1,59,8,"Ito paṭikkamma sahassanetta, gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ ti. "
  9059. 519059,114,258,2,6,1,42,4,Tattha ciradikkhitānan ti cirapabbajitānaṃ.
  9060. 519060,114,258,7,11,1,28,3,{Paṭikkammā}ti paṭikkama apehi.
  9061. 519061,114,258,12,15,1,27,2,{Sahassanettā}ti ālapanametaṃ.
  9062. 519062,114,258,16,33,1,86,11,"Sakko hi amaccasahassehi cintitaṃ atthaṃ ekakova passati, tasmā‘‘ sahassanetto’’ ti vuccati . "
  9063. 519063,114,258,34,43,1,82,7,Atha vā sahassanettānaṃ pana devānaṃ dassanūpacārātikkamanasamatthoti sahassanettā .
  9064. 519064,114,258,44,59,1,92,12,"{Asucī}ti sedamalādīhi paribhāvitattā duggandho, tumhe ca sucikāmā, tena vo esa gandho bādhatīti. "
  9065. 519065,114,259,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā sakko itaraṃ gāthamāha–
  9066. 519066,114,260,2,4,1,0,0,56.
  9067. 519067,114,261,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, kāyā cuto gacchatu mālutena; "
  9068. 519068,114,262,2,10,1,66,7,"Vicittapupphaṃ surabhiṃva mālaṃ, gandhañca etaṃ pāṭikaṅkhāma bhante; "
  9069. 519069,114,263,2,9,1,34,5,Na hettha devā paṭikkūlasaññino’’ ti.
  9070. 519070,114,264,2,12,1,69,8,"Tattha {gacchatū}ti yathāsukhaṃ pavattatu, nāsapuṭaṃ no paharatūti attho. "
  9071. 519071,114,264,13,17,1,31,3,{Pāṭikaṅkhāmā}ti icchāma patthema.
  9072. 519072,114,264,18,26,1,52,7,{Etthā}ti etasmiṃ gandhe devā jigucchasaññino na honti.
  9073. 519073,114,264,27,34,1,46,6,"Dussīleyeva hi devā jigucchanti, na sīlavanteti. "
  9074. 519074,114,265,2,24,1,104,16,"Evañca pana vatvā‘‘ bhante, anusissa ahaṃ mahantena ussāhena pañhaṃ pucchituṃ āgato, okāsaṃ me karohī’’ ti āha. "
  9075. 519075,114,265,25,34,1,73,9,So tassa vacanaṃ sutvā uṭṭhāyāsanā isigaṇaṃ okāsaṃ karonto gāthādvayamāha–
  9076. 519076,114,266,2,4,1,0,0,57.
  9077. 519077,114,267,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Purindado bhūtapatī yasassī, devānamindo sakko maghavā sujampati; "
  9078. 519078,114,268,2,9,1,63,6,"Sa devarājā asuragaṇappamaddano, okāsamākaṅkhati pañha pucchituṃ. "
  9079. 519079,114,269,2,4,1,0,0,58.
  9080. 519080,114,270,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Ko nevimesaṃ idha paṇḍitānaṃ, pañhe puṭṭho nipuṇe byākarissati; "
  9081. 519081,114,271,2,12,1,60,7,"Tiṇañca raññaṃ manujādhipānaṃ, devānamindassa ca vāsavassā’’ ti. "
  9082. 519082,114,272,2,11,1,47,5,Tattha ‘‘ purindado’’ tiādīni sakkasseva guṇanāmāni.
  9083. 519083,114,272,12,47,1,259,27,"So hi pure dānaṃ dinnattā purindado, bhūtesu jeṭṭhakattā bhūtapati, parivārasampadāya yasassī, paramissaratāya devānamindo, sattannaṃ vattapadānaṃ suṭṭhu katattā sakko, purimajātivasena maghavā, sujāya asurakaññāya patibhāvena sujampati, devānaṃ rañjanatāya devarājā. "
  9084. 519084,114,272,48,54,1,19,5,Ko {nevā}ti ko nu eva.
  9085. 519085,114,272,55,59,1,27,3,{Nipuṇe}ti saṇhasukhume pañhe.
  9086. 519086,114,272,60,63,1,17,3,Raññan ti rājūnaṃ.
  9087. 519087,114,272,64,82,1,131,17,"Imesaṃ catunnaṃ rājūnaṃ manaṃ gahetvā ko imesaṃ paṇḍitānaṃ isīnaṃ pañhe kathessati, pañhaṃ nesaṃ kathetuṃ samatthaṃ jānāthāti vadati. "
  9088. 519088,114,273,2,34,1,176,23,"Taṃ sutvā isigaṇo,‘‘ mārisa, anusissa tvaṃ pathaviyaṃ ṭhatvā pathaviṃ apassanto viya kathesi, ṭhapetvā sarabhaṅgasatthāraṃ ko añño etesaṃ pañhaṃ kathetuṃ samattho’’ ti vatvā gāthamāha– "
  9089. 519089,114,274,2,4,1,0,0,59.
  9090. 519090,114,275,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Ayaṃ isi sarabhaṅgo tapassī, yato jāto virato methunasmā; "
  9091. 519091,114,276,2,12,1,57,7,"Āceraputto suvinītarūpo, so nesaṃ pañhāni viyākarissatī’’ ti. "
  9092. 519092,114,277,2,19,1,128,16,Tattha {sarabhaṅgo}ti sare khipitvā ākāse sarapāsādādīni katvā puna ekena sarena te sare pātento bhaṅgavibhaṅge akāsīti sarabhaṅgo.
  9093. 519093,114,277,20,23,1,28,2,{Methunasmā}ti methunadhammato.
  9094. 519094,114,277,24,29,1,35,5,So kira methunaṃ asevitvā pabbajito.
  9095. 519095,114,277,30,36,1,47,5,{Āceraputto}ti rañño ācariyassa purohitassa putto.
  9096. 519096,114,278,2,8,1,39,6,Evañca pana vatvā isigaṇo anusissaṃ āha–
  9097. 519097,114,278,9,25,1,101,11,"‘‘ mārisa, tvameva satthāraṃ vanditvā isigaṇassa vacanena sakkena pucchitapañhakathanāya okāsaṃ kārehī’’ ti. "
  9098. 519098,114,278,26,40,1,80,10,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā satthāraṃ vanditvā okāsaṃ kārento anantaraṃ gāthamāha–
  9099. 519099,114,279,2,4,1,0,0,60.
  9100. 519100,114,280,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Koṇḍañña pañhāni viyākarohi, yācanti taṃ isayo sādhurūpā; "
  9101. 519101,114,281,2,14,1,62,9,"Koṇḍañña eso manujesu dhammo, yaṃ vuddhamāgacchati esa bhāro’’ ti. "
  9102. 519102,114,282,2,7,1,35,4,Tattha {koṇḍaññā}ti taṃ gottenālapati.
  9103. 519103,114,282,8,11,1,16,2,{Dhammo}ti sabhāvo.
  9104. 519104,114,282,12,38,1,191,24,"Yaṃ vuddhan ti yaṃ paññāya vuddhaṃ purisaṃ esa pañhānaṃ vissajjanabhāro nāma āgacchati, eso manujesu sabhāvo, tasmā candimasūriyasahassaṃ uṭṭhāpento viya pākaṭaṃ katvā devarañño pañhe kathehīti. "
  9105. 519105,114,283,2,9,1,50,6,Tato mahāpuriso okāsaṃ karonto anantaraṃ gāthamāha–
  9106. 519106,114,284,2,4,1,0,0,61.
  9107. 519107,114,285,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Katāvakāsā pucchantu bhonto, yaṃ kiñci pañhaṃ manasābhipatthitaṃ; "
  9108. 519108,114,286,2,15,1,63,10,"Ahañhi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ, ñatvā sayaṃ lokamimaṃ parañcā’’ ti. "
  9109. 519109,114,287,2,22,1,123,16,"Tattha yaṃ {kiñcī}ti na kevalaṃ tumhākaṃyeva, atha kho sadevakassapi lokassa yaṃ manasābhipatthitaṃ, taṃ maṃ bhavanto pucchantu. "
  9110. 519110,114,287,23,40,1,153,17,Ahañhi vo idhalokanissitaṃ vā paralokanissitaṃ vā sabbaṃ pañhaṃ imañca parañca lokaṃ sayaṃ paññāya sacchikatvā kathessāmīti sabbaññupavāraṇaṃ sampavāresi.
  9111. 519111,114,288,2,12,1,61,9,Evaṃ tena okāse kate sakko attanā abhisaṅkhataṃ pañhaṃ pucchi.
  9112. 519112,114,288,13,17,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9113. 519113,114,289,2,4,1,0,0,62.
  9114. 519114,114,290,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tato ca maghavā sakko, atthadassī purindado; "
  9115. 519115,114,291,2,8,1,45,5,"Apucchi paṭhamaṃ pañhaṃ, yañcāsi abhipatthitaṃ. "
  9116. 519116,114,292,2,4,1,0,0,63.
  9117. 519117,114,293,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Kiṃ sū vadhitvā na kadāci socati, kissappahānaṃ isayo vaṇṇayanti; "
  9118. 519118,114,294,2,14,1,67,9,"Kassīdha vuttaṃ pharusaṃ khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthan’’ ti. "
  9119. 519119,114,295,2,14,1,70,10,"Tattha {yañcāsī}ti yaṃ tassa manasā abhipatthitaṃ āsi, taṃ pucchīti attho. "
  9120. 519120,114,295,15,26,1,75,11,Etan ti etaṃ mayā pucchitamatthaṃ akkhāhi meti ekagāthāya tayo pañhe pucchi.
  9121. 519121,114,296,2,6,1,25,4,Tato paraṃ byākaronto āha–
  9122. 519122,114,297,2,4,1,0,0,64.
  9123. 519123,114,298,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Kodhaṃ vadhitvā na kadāci socati, makkhappahānaṃ isayo vaṇṇayanti; "
  9124. 519124,114,299,2,14,1,66,9,"Sabbesaṃ vuttaṃ pharusaṃ khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’ ti. "
  9125. 519125,114,300,2,9,1,49,6,Tattha kodhaṃ {vadhitvā}ti kodhaṃ māretvā chaḍḍetvā.
  9126. 519126,114,300,10,18,1,55,7,"Socanto hi paṭighacitteneva socati, kodhābhāvā kuto soko. "
  9127. 519127,114,300,19,30,1,31,6,Tena vuttaṃ ‘‘ na kadāci socatī’’ ti.
  9128. 519128,114,300,31,41,1,119,10,Makkhappahānan ti parehi attano kataguṇamakkhanalakkhaṇassa akataññubhāvasaṅkhātassa makkhassa pahānaṃ isayo vaṇṇayanti.
  9129. 519129,114,300,42,49,1,71,7,Sabbesan ti hīnamajjhimukkaṭṭhānaṃ sabbesampi pharusaṃ vacanaṃ khametha.
  9130. 519130,114,300,50,56,1,38,5,{Santo}ti porāṇakā paṇḍitā evaṃ kathenti.
  9131. 519131,114,301,2,4,1,9,2,Sakko āha–
  9132. 519132,114,302,2,4,1,0,0,65.
  9133. 519133,114,303,2,13,1,66,9,"‘ ‘ Sakkā ubhinnaṃ vacanaṃ titikkhituṃ, sadisassa vā seṭṭhatarassa vāpi; "
  9134. 519134,114,304,2,15,1,65,10,"Kathaṃ nu hīnassa vaco khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthan’’ ti. "
  9135. 519135,114,305,2,4,1,14,2,Sarabhaṅgo āha–
  9136. 519136,114,306,2,4,1,0,0,66.
  9137. 519137,114,307,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Bhayā hi seṭṭhassa vaco khametha, sārambhahetū pana sādisassa; "
  9138. 519138,114,308,2,16,1,63,10,"Yo cīdha hīnassa vaco khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’ ti."
  9139. 519139,114,308,17,17,1,0,0,–
  9140. 519140,114,309,2,7,1,63,5,Evamādīnaṃ gāthānaṃ vacanappaṭivacanavasena sambandho veditabbo.
  9141. 519141,114,310,2,33,1,177,25,"Tattha akkhāhi {me}ti, bhante koṇḍañña, tumhehi dve pañhā sukathitā, eko me cittaṃ na gaṇhāti, kathaṃ sakkā attano hīnatarassa vacanaṃ adhivāsetuṃ, taṃ mama akkhāhīti pucchanto evamāha. "
  9142. 519142,114,310,34,47,1,106,12,"Etaṃ khantin ti yadetaṃ jātigottādihīnassa vacanaṃ khamanaṃ, etaṃ khantiṃ uttamanti porāṇakapaṇḍitā vadanti. "
  9143. 519143,114,310,48,64,1,141,14,"Yaṃ panetaṃ jātiādīhi seṭṭhassa bhayena, sadisassa karaṇuttariyalakkhaṇe sārambhe ādīnavadassanena khamanaṃ, nesā adhivāsanakhanti nāmāti attho. "
  9144. 519144,114,311,2,7,1,31,5,Evaṃ vutte sakko mahāsattaṃ āha–
  9145. 519145,114,311,8,51,1,207,31,"‘‘ bhante, paṭhamaṃ tumhe‘ sabbesaṃ vuttaṃ pharusaṃ khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’ ti vatvā idāni‘ yo cīdha hīnassa vaco khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’ ti vadatha, na vo purimena pacchimaṃ sametī’’ ti. "
  9146. 519146,114,311,52,98,1,295,35,"Atha naṃ mahāsatto,‘‘ sakka, pacchimaṃ mayā‘ ayaṃ hīno’ ti ñatvā pharusavacanaṃ adhivāsentassa vasena vuttaṃ, yasmā pana na sakkā rūpadassanamattena sattānaṃ seṭṭhādibhāvo ñātuṃ, tasmā purimaṃ vuttan’’ ti vatvā sattānaṃ aññatra saṃvāsā rūpadassanamattena seṭṭhādibhāvassa duviññeyyataṃ pakāsento gāthamāha– "
  9147. 519147,114,312,2,4,1,0,0,67.
  9148. 519148,114,313,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Kathaṃ vijaññā catupattharūpaṃ, seṭṭhaṃ sarikkhaṃ athavāpi hīnaṃ; "
  9149. 519149,114,314,2,14,1,61,9,"Virūparūpena caranti santo, tasmā hi sabbesaṃ vaco khamethā’’ ti. "
  9150. 519150,114,315,2,8,1,65,6,Tattha catupattharūpan ti catūhi iriyāpathehi paṭicchannasabhāvaṃ.
  9151. 519151,114,315,9,17,1,77,7,{Virūparūpenā}ti virūpānaṃ lāmakapuggalānaṃ rūpena uttamaguṇā santopi vicaranti.
  9152. 519152,114,315,18,23,1,56,5,Imasmiṃ panatthe majjhantikattherassa vatthu kathetabbaṃ.
  9153. 519153,114,316,2,21,1,82,13,"Taṃ sutvā sakko nikkaṅkho hutvā,‘‘ bhante, etāya no khantiyā ānisaṃsaṃ kathehī’’ ti yāci. "
  9154. 519154,114,316,22,25,1,27,3,Athassa mahāsatto gāthamāha–
  9155. 519155,114,317,2,4,1,0,0,68.
  9156. 519156,114,318,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Na hetamatthaṃ mahatīpi senā, sarājikā yujjhamānā labhetha; "
  9157. 519157,114,319,2,13,1,62,7,"Yaṃ khantimā sappuriso labhetha, khantībalassūpasamanti verā’’ ti. "
  9158. 519158,114,320,2,8,1,71,6,Tattha etamatthan ti etaṃ veravūpasamanippaṭighasabhāvasaṅkhātaṃ atthaṃ.
  9159. 519159,114,321,2,9,1,56,7,Evaṃ mahāsattena khantiguṇe kathite te rājāno cintayiṃsu–
  9160. 519160,114,321,10,24,1,65,9,"‘‘ sakko attanova pañhe pucchati, amhākaṃ pucchanokāsaṃ na dassatī’’ ti. "
  9161. 519161,114,321,25,39,1,114,14,Atha nesaṃ ajjhāsayaṃ viditvā sakko attanā abhisaṅkhate cattāro pañhe ṭhapetvāva tesaṃ kaṅkhaṃ pucchanto gāthamāha–
  9162. 519162,114,322,2,4,1,0,0,69.
  9163. 519163,114,323,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi; "
  9164. 519164,114,324,2,11,1,54,8,"Yathā ahuṃ daṇḍakī nāḷikero, athajjuno kalābu cāpi rājā; "
  9165. 519165,114,325,2,13,1,66,8,"Tesaṃ gatiṃ brūhi supāpakamminaṃ, katthūpapannā isīnaṃ viheṭhakā’’ ti. "
  9166. 519166,114,326,2,15,1,103,11,Tattha {anumodiyānā}ti idaṃ mayā puṭṭhānaṃ tiṇṇaṃ pañhānaṃ vissajjanasaṅkhātaṃ tava subhāsitaṃ anumoditvā.
  9167. 519167,114,326,16,23,1,39,7,Yathā ahun ti yathā cattāro janā ahesuṃ.
  9168. 519168,114,326,24,29,1,25,4,Kalābu {cā}ti kalāburājā ca.
  9169. 519169,114,326,30,34,1,27,3,{Athajjuno}ti atha ajjunarājā.
  9170. 519170,114,327,2,8,1,50,6,Athassa vissajjento mahāsatto pañca gāthāyo abhāsi–
  9171. 519171,114,328,2,4,1,0,0,70.
  9172. 519172,114,329,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Kisañhi vacchaṃ avakiriya daṇḍakī, ucchinnamūlo sajano saraṭṭho; "
  9173. 519173,114,330,2,10,1,59,7,"Kukkuḷanāme nirayamhi paccati, tassa phuliṅgāni patanti kāye. "
  9174. 519174,114,331,2,4,1,0,0,71.
  9175. 519175,114,332,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Yo saññate pabbajite aheṭhayi, dhammaṃ bhaṇante samaṇe adūsake; "
  9176. 519176,114,333,2,10,1,62,7,"Taṃ nāḷikeraṃ sunakhā parattha, saṅgamma khādanti viphandamānaṃ. "
  9177. 519177,114,334,2,4,1,0,0,72.
  9178. 519178,114,335,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Athajjuno niraye sattisūle, avaṃsiro patito uddhaṃpādo; "
  9179. 519179,114,336,2,10,1,61,6,"Aṅgīrasaṃ gotamaṃ heṭhayitvā, khantiṃ tapassiṃ cirabrahmacāriṃ. "
  9180. 519180,114,337,2,4,1,0,0,73.
  9181. 519181,114,338,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Yo khaṇḍaso pabbajitaṃ achedayi, khantiṃ vadantaṃ samaṇaṃ adūsakaṃ; "
  9182. 519182,114,339,2,9,1,59,6,"Kalābuvīciṃ upapajja paccati, mahāpatāpaṃ kaṭukaṃ bhayānakaṃ. "
  9183. 519183,114,340,2,4,1,0,0,74.
  9184. 519184,114,341,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Etāni sutvā nirayāni paṇḍito, aññāni pāpiṭṭhatarāni cettha; "
  9185. 519185,114,342,2,12,1,60,7,"Dhammaṃ care samaṇabrāhmaṇesu, evaṃkaro saggamupeti ṭhānan’’ ti. "
  9186. 519186,114,343,2,7,1,46,5,Tattha kisan ti appamaṃsalohitattā kisasarīraṃ.
  9187. 519187,114,343,8,16,1,82,7,{Avakiriyā}ti avakiritvā niṭṭhubhanadantakaṭṭhapātanena tassa sarīre kaliṃ pavāhetvā.
  9188. 519188,114,343,17,22,1,33,3,{Ucchinnamūlo}ti ucchinnamūlo hutvā.
  9189. 519189,114,343,23,26,1,17,2,{Sajano}ti sapariso.
  9190. 519190,114,343,27,33,1,73,5,Kukkuḷanāme {nirayamhī}ti yojanasatappamāṇe kappasaṇṭhite uṇhachārikaniraye.
  9191. 519191,114,343,34,37,1,27,2,{Phuliṅgānī}ti vītaccitaṅgārā.
  9192. 519192,114,343,38,53,1,117,14,"Tassa kira tattha uṇhakukkuḷe nimuggassa navahi vaṇamukhehi uṇhā chārikā pavisanti, sīse mahantamahantā aṅgārā patanti. "
  9193. 519193,114,343,54,64,1,80,9,"Tesaṃ pana patanakāle sakalasarīraṃ dīparukkho viya jalati, balavavedanā vattanti. "
  9194. 519194,114,343,65,70,1,43,5,So adhivāsetuṃ asakkonto mahāviravaṃ ravati.
  9195. 519195,114,343,71,81,1,99,9,"Sarabhaṅgasatthā pathaviṃ bhinditvā taṃ tattha tathāpaccamānaṃ dassesi, mahājano bhayasantāsamāpajji. "
  9196. 519196,114,343,82,90,1,67,8,Tassa ativiya bhītabhāvaṃ ñatvā mahāsatto taṃ nirayaṃ antaradhāpesi.
  9197. 519197,114,344,2,7,1,55,4,Dhammaṃ {bhaṇante}ti dasakusalakammapathadhammaṃ bhāsante.
  9198. 519198,114,344,8,11,1,19,2,{Samaṇe}ti samitapāpe.
  9199. 519199,114,344,12,15,1,21,2,{Adūsake}ti niraparādhe.
  9200. 519200,114,344,16,20,1,32,4,Nāḷikeran ti evaṃnāmakaṃ rājānaṃ.
  9201. 519201,114,344,21,26,1,36,4,{Paratthā}ti paraloke niraye nibbattaṃ.
  9202. 519202,114,344,27,37,1,75,9,{Saṅgammā}ti ito cito ca samāgantvā chinditvā mahantamahantā sunakhā khādanti.
  9203. 519203,114,344,38,58,1,187,20,Tasmiṃ kira kaliṅgaraṭṭhe dantapuranagare nāḷikere nāma raññe rajjaṃ kārayamāne eko mahātāpaso pañcasatatāpasaparivuto himavantā āgamma rājuyyāne vāsaṃ kappetvā mahājanassa dhammaṃ desesi.
  9204. 519204,114,344,59,69,1,50,6,‘‘ Dhammikatāpaso uyyāne vasatī’’ ti raññopi ārocayiṃsu.
  9205. 519205,114,344,70,76,1,43,6,Rājā pana adhammiko adhammena rajjaṃ kāresi.
  9206. 519206,114,344,77,94,1,99,13,So amaccesu tāpasaṃ pasaṃsantesu‘‘ ahampi dhammaṃ suṇissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā tāpasaṃ vanditvā nisīdi.
  9207. 519207,114,344,95,117,1,101,15,"Tāpaso raññā saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto‘‘ kiṃ, mahārāja, dhammena rajjaṃ kāresi, janaṃ na pīḷesī’’ ti āha. "
  9208. 519208,114,344,118,187,1,515,57,"So tassa kujjhitvā‘‘ ayaṃ kūṭajaṭilo ettakaṃ kālaṃ nāgarānaṃ santike mamaññeva aguṇaṃ kathesi maññe, hotu jānissāmī’’ ti cintetvā‘‘ sve amhākaṃ gharadvāraṃ āgaccheyyāthā’’ ti nimantetvā punadivase purāṇagūthassa cāṭiyo paripūrāpetvā tāpasesu āgatesu tesaṃ bhikkhābhājanāni gūthassa pūrāpetvā dvāraṃ pidahāpetvā musalāni ca lohadaṇḍe ca gāhāpetvā isīnaṃ sīsāni bhindāpetvā jaṭāsu gāhāpetvā kaḍḍhāpetvā sunakhehi khādāpetvā tattheva bhinnaṃ pathaviṃ pavisitvā sunakhamahāniraye nibbattati, tatrassa tigāvutappamāṇasarīraṃ ahosi. "
  9209. 519209,114,344,188,203,1,166,15,Atha naṃ mahantamahantā mahāhatthippamāṇā pañcavaṇṇā sunakhā anubandhitvā ḍaṃsitvā navayojanāya jalitaayapathaviyā pātetvā mukhapūraṃ luñcantā vipphandamānaṃ khādiṃsu.
  9210. 519210,114,344,204,215,1,100,11,Mahāsatto pathaviṃ dvidhā bhinditvā taṃ nirayaṃ dassetvā mahājanassa bhītabhāvaṃ ñatvā antaradhāpesi.
  9211. 519211,114,345,2,6,1,27,2,{Athajjuno}ti sahassabāhurājā.
  9212. 519212,114,345,7,13,1,57,6,Aṅgīrasan ti aṅgehi raṃsīnaṃ niccharaṇato evaṃladdhanāmaṃ.
  9213. 519213,114,345,14,21,1,71,6,{Heṭhayitvā}ti viheṭhetvā visapītakaṇḍena vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā.
  9214. 519214,114,345,22,38,1,136,16,So kira ajjuno nāma rājā mahisakaraṭṭhe ketakarājadhāniyaṃ rajjaṃ kārento migavaṃ gantvā mige vadhitvā aṅgārapakkamaṃsaṃ khādanto vicari.
  9215. 519215,114,345,39,47,1,76,8,Athekadivasaṃ migānaṃ āgamanaṭṭhāne koṭṭhakaṃ katvā mige olokayamāno aṭṭhāsi.
  9216. 519216,114,345,48,61,1,105,13,Tadā so tāpaso tassa rañño avidūre ekaṃ kārarukkhaṃ abhiruhitvā phalāni ocinanto ocinitaphalasākhaṃ muñci.
  9217. 519217,114,345,62,69,1,56,7,Tassā vissaṭṭhāya saddena taṃṭhānaṃ pattā migā palāyiṃsu.
  9218. 519218,114,345,70,76,1,51,6,Rājā kujjhitvā tāpasaṃ visamissitena sallena vijjhi.
  9219. 519219,114,345,77,85,1,81,8,So parigalitvā patanto matthakena khadirakhāṇukaṃ āsādetvā sūlaggeyeva kālamakāsi.
  9220. 519220,114,345,86,98,1,107,11,"Rājā taṅkhaṇeyeva dvidhā bhinnaṃ pathaviṃ pavisitvā sattisūlaniraye nibbatti, tigāvutappamāṇaṃ sarīraṃ ahosi. "
  9221. 519221,114,345,99,108,1,76,9,Tatra taṃ nirayapālā jalitehi āvudhehi koṭṭetvā jalitaṃ ayapabbataṃ āropenti.
  9222. 519222,114,345,109,118,1,75,8,"Pabbatamatthake ṭhitakāle vāto paharati, so vātappahārena parigalitvā patati. "
  9223. 519223,114,345,119,128,1,103,9,Tasmiṃ khaṇe heṭṭhā navayojanāya jalitaayapathaviyā mahātālakkhandhappamāṇaṃ jalitaṃ ayasūlaṃ uṭṭhahati.
  9224. 519224,114,345,129,134,1,49,5,So sūlaggamatthakeyeva āsādetvā sūlāvuto tiṭṭhati.
  9225. 519225,114,345,135,146,1,61,9,"Tasmiṃ khaṇe pathavī jalati, sūlaṃ jalati, tassa sarīraṃ jalati. "
  9226. 519226,114,345,147,152,1,35,5,So tattha mahāravaṃ ravanto paccati.
  9227. 519227,114,345,153,164,1,96,11,Mahāsatto pathaviṃ dvidhā katvā taṃ nirayaṃ dassetvā mahājanassa bhītabhāvaṃ ñatvā antaradhāpesi.
  9228. 519228,114,346,2,9,1,62,6,{Khaṇḍaso}ti cattāro hatthapāde kaṇṇanāsañca khaṇḍākhaṇḍaṃ katvā.
  9229. 519229,114,346,10,13,1,24,3,Adūsakan ti niraparādhaṃ.
  9230. 519230,114,346,14,31,1,162,16,Tathā chedāpetvā dvīhi kasāhi pahārasahassehi tāḷāpetvā jaṭāsu gahetvā ākaḍḍhāpetvā paṭikujjaṃ nipajjāpetvā piṭṭhiyaṃ paṇhiyā paharitvā mahādukkhasamappitaṃ akāsi.
  9231. 519231,114,346,32,36,1,28,4,Kalābuvīcin ti kalābu avīciṃ.
  9232. 519232,114,346,37,48,1,85,10,"Kaṭukan ti tikhiṇavedanaṃ, evarūpaṃ nirayaṃ upapajjitvā channaṃ jālānaṃ antare paccati. "
  9233. 519233,114,346,49,64,1,63,6,Vitthārato pana kalāburañño vatthu khantivādijātake( jā.1.4.49-52) kathitameva.
  9234. 519234,114,346,65,76,1,85,10,Aññāni pāpiṭṭhatarāni {cetthā}ti etehi nirayehi pāpiṭṭhatarāni ca aññāni nirayāni sutvā.
  9235. 519235,114,346,77,112,1,265,29,"Dhammaṃ {care}ti, sakka devarāja, paṇḍito kulaputto na kevalaṃ eteyeva cattāro nirayā, eteyeva ca rājāno nerayikā, atha kho aññepi nirayā, aññepi ca rājāno nirayesu uppannāti viditvā catupaccayadānadhammikārakkhāvaraṇasaṃvidhānasaṅkhātaṃ samaṇabrāhmaṇesu dhammaṃ careyyāti. "
  9236. 519236,114,347,2,13,1,85,10,Evaṃ mahāsattena catunnaṃ rājūnaṃ nibbattaṭṭhāne dassite tayo rājāno nikkaṅkhā ahesuṃ.
  9237. 519237,114,347,14,21,1,52,7,Tato sakko avasese cattāro pañhe pucchanto gāthamāha–
  9238. 519238,114,348,2,4,1,0,0,75.
  9239. 519239,114,349,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi; "
  9240. 519240,114,350,2,9,1,64,6,"Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; "
  9241. 519241,114,351,2,14,1,65,9,"Kathaṃvidhaṃ sappurisaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ no siri no jahātī’’ ti. "
  9242. 519242,114,352,2,15,1,90,12,Tattha kathaṃvidhaṃ no siri no {jahātī}ti kathaṃvidhaṃ nu purisaṃ paṭiladdhasirī na jahātīti.
  9243. 519243,114,353,2,8,1,52,6,Athassa vissajjento mahāsatto catasso gāthāyo abhāsi–
  9244. 519244,114,354,2,4,1,0,0,76.
  9245. 519245,114,355,2,16,1,62,12,"‘ ‘ Kāyena vācāya ca yodha saññato, manasā ca kiñci na karoti pāpaṃ; "
  9246. 519246,114,356,2,10,1,57,7,"Na attahetū alikaṃ bhaṇeti, tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti. "
  9247. 519247,114,357,2,4,1,0,0,77.
  9248. 519248,114,358,2,12,1,63,7,"‘ ‘ Gambhīrapañhaṃ manasābhicintayaṃ, nāccāhitaṃ kamma karoti luddaṃ; "
  9249. 519249,114,359,2,10,1,63,7,"Kālāgataṃ atthapadaṃ na riñcati, tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti. "
  9250. 519250,114,360,2,4,1,0,0,78.
  9251. 519251,114,361,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Yo ve kataññū katavedi dhīro, kalyāṇamitto daḷhabhatti ca hoti; "
  9252. 519252,114,362,2,10,1,64,7,"Dukhitassa sakkacca karoti kiccaṃ, tathāvidhaṃ sappurisaṃ vadanti. "
  9253. 519253,114,363,2,4,1,0,0,79.
  9254. 519254,114,364,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Etehi sabbehi guṇehupeto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū; "
  9255. 519255,114,365,2,14,1,63,9,"Saṅgāhakaṃ sakhilaṃ saṇhavācaṃ, tathāvidhaṃ no siri no jahātī’’ ti. "
  9256. 519256,114,366,2,13,1,64,6,Tattha ‘‘ kāyenā’’ tiādīni padāni tividhasucaritadvāravasena vuttāni.
  9257. 519257,114,366,14,35,1,141,19,"Na {attahetū}ti desanāsīsamevetaṃ, attahetu vā parahetu vā yasahetu vā dhanahetu vā lābhahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā alikaṃ na kathetīti attho. "
  9258. 519258,114,366,36,58,1,141,17,"Kāmañcesa attho‘‘ vācāya saññato’’ ti imināva siddho, musāvādino pana akattabbaṃ pāpaṃ nāma natthīti garubhāvadīpanatthaṃ puna evamāhāti veditabbo. "
  9259. 519259,114,366,59,63,1,31,4,Taṃ puggalaṃ sīlavantaṃ vadanti.
  9260. 519260,114,367,2,46,1,140,14,Gambhīrapañhan ti atthato ca pāḷito ca gambhīraṃ guḷhaṃ paṭicchannaṃ sattubhastajātaka-( jā.1.7.46 ādayo) sambhavajātaka-( jā.1.16.138 ādayo) mahāumaṅgajātakesu( jā.2.22.590 ādayo) āgatasadisaṃ pañhaṃ.
  9261. 519261,114,367,47,64,1,148,16,Manasābhicintayan ti manasā abhicintento atthaṃ paṭivijjhitvā candasahassaṃ sūriyasahassaṃ uṭṭhāpento viya pākaṭaṃ katvā yo kathetuṃ sakkotīti attho.
  9262. 519262,114,367,65,78,1,94,12,"Nāccāhitan ti na atiahitaṃ, hitātikkantaṃ luddaṃ pharusaṃ sāhasikakammañca yo na karotīti attho. "
  9263. 519263,114,367,79,82,1,32,3,Imassa panatthassa āvibhāvatthaṃ–
  9264. 519264,114,368,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Na paṇḍitā attasukhassa hetu, pāpāni kammāni samācaranti; "
  9265. 519265,114,369,2,16,1,68,11,"Dukkhena phuṭṭhā piḷitāpi santā, chandā dosā ca na jahanti dhamman’’ ti."
  9266. 519266,114,369,17,17,1,0,0,–
  9267. 519267,114,370,2,4,1,21,2,Bhūripañho kathetabbo.
  9268. 519268,114,371,2,36,1,258,28,"Kālāgatan ti ettha dānaṃ dātabbakāle, sīlaṃ rakkhaṇakāle, uposathaṃ upavāsakāle, saraṇesu patiṭṭhānakāle, pabbajitakāle, samaṇadhammakaraṇakāle, vipassanācārasmiṃ yuñjanakāle cāti imāni dānādīni sampādento kālāgataṃ atthapadaṃ na riñcati na hāpeti na gaḷāpeti nāma. "
  9269. 519269,114,371,37,51,1,117,14,Tathāvidhan ti sakka sabbaññubuddhā ca paccekabuddhā ca bodhisattā ca paññavantaṃ kathentā evarūpaṃ puggalaṃ kathenti.
  9270. 519270,114,372,2,15,1,57,10,‘ ‘ Yo ve’’ ti gāthāya parena attano kataguṇaṃ jānātīti kataññū.
  9271. 519271,114,372,16,28,1,71,11,"Evaṃ ñatvā pana yenassa guṇo kato, tassa guṇaṃ paṭikaronto katavedī nāma. "
  9272. 519272,114,372,29,49,1,165,18,"{Dukhitassā}ti attano sahāyassa dukkhappattassa dukkhaṃ attani āropetvā yo tassa uppannakiccaṃ sahatthena sakkaccaṃ karoti, buddhādayo evarūpaṃ sappurisaṃ nāma kathenti. "
  9273. 519273,114,372,50,89,1,112,10,Apica sappurisā nāma kataññū katavedino hontīti satapattajātaka-( jā.1.3.85-87) cūḷahaṃsajātaka-( jā.1.15.133 ādayo) mahāhaṃsajātakādīni( jā.2.21.89 ādayo) kathetabbāni.
  9274. 519274,114,372,90,102,1,77,11,Etehi {sabbehī}ti sakka yo etehi heṭṭhā vuttehi sīlādīhi sabbehipi guṇehi upeto.
  9275. 519275,114,372,103,107,1,37,3,{Saddho}ti okappanasaddhāya samannāgato.
  9276. 519276,114,372,108,111,1,16,2,{Mudū}ti piyabhāṇī.
  9277. 519277,114,372,112,116,1,62,3,{Saṃvibhāgī}ti sīlasaṃvibhāgadānasaṃvibhāgābhiratattā saṃvibhāgī.
  9278. 519278,114,372,117,122,1,42,5,Yācakānaṃ vacanaṃ ñatvā dānavasena vadaññū.
  9279. 519279,114,372,123,146,1,204,20,"Catūhi saṅgahavatthūhi tesaṃ tesaṃ saṅgaṇhanato saṅgāhakaṃ, madhuravacanatāya sakhilaṃ, maṭṭhavacanatāya saṇhavācaṃ tathāvidhaṃ nu puggalaṃ adhigatayasasobhaggasaṅkhātā sirī no jahāti, nāssa sirī vinassatīti. "
  9280. 519280,114,373,2,12,1,78,9,Evaṃ mahāsatto gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpento viya cattāro pañhe vissajjesi.
  9281. 519281,114,373,13,20,1,52,7,Tato paraṃ sesapañhānaṃ pucchā ca vissajjanañca hoti–
  9282. 519282,114,374,2,4,1,0,0,80.
  9283. 519283,114,375,2,15,1,59,9,"‘ ‘ Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi; "
  9284. 519284,114,376,2,11,1,64,8,"Sīlaṃ siriñcāpi satañca dhammaṃ, paññañca kaṃ seṭṭhataraṃ vadanti. "
  9285. 519285,114,377,2,4,1,0,0,81.
  9286. 519286,114,378,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Paññā hi seṭṭhā kusalā vadanti, nakkhattarājāriva tārakānaṃ; "
  9287. 519287,114,379,2,11,1,58,8,"Sīlaṃ sirī cāpi satañca dhammo, anvāyikā paññavato bhavanti. "
  9288. 519288,114,380,2,4,1,0,0,82.
  9289. 519289,114,381,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi; "
  9290. 519290,114,382,2,10,1,61,7,"Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno labhatīdha paññaṃ; "
  9291. 519291,114,383,2,10,1,59,7,"Paññāya dānippaṭipadaṃ vadehi, kathaṃkaro paññavā hoti macco. "
  9292. 519292,114,384,2,4,1,0,0,83.
  9293. 519293,114,385,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Sevetha vuddhe nipuṇe bahussute, uggāhako ca paripucchako siyā; "
  9294. 519294,114,386,2,10,1,56,7,"Suṇeyya sakkacca subhāsitāni, evaṃkaro paññavā hoti macco. "
  9295. 519295,114,387,2,4,1,0,0,84.
  9296. 519296,114,388,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Sa paññavā kāmaguṇe avekkhati, aniccato dukkhato rogato ca; "
  9297. 519297,114,389,2,10,1,58,7,"Evaṃ vipassī pajahāti chandaṃ, dukkhesu kāmesu mahabbhayesu. "
  9298. 519298,114,390,2,4,1,0,0,85.
  9299. 519299,114,391,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Sa vītarāgo pavineyya dosaṃ, mettaṃ cittaṃ bhāvaye appamāṇaṃ; "
  9300. 519300,114,392,2,13,1,62,8,"Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupeti ṭhānan’’ ti. "
  9301. 519301,114,393,2,7,1,26,4,Tattha sīlan ti ācārasīlaṃ.
  9302. 519302,114,393,8,11,1,22,3,Sirin ti issariyasiriṃ.
  9303. 519303,114,393,12,16,1,35,4,Satañca dhamman ti sappurisadhammaṃ.
  9304. 519304,114,393,17,20,1,18,3,Paññan ti supaññaṃ.
  9305. 519305,114,393,21,30,1,77,9,Evaṃ imesaṃ catunnaṃ dhammānaṃ kataraṃ dhammaṃ seṭṭhataraṃ vadantīti pucchati.
  9306. 519306,114,393,31,53,1,98,16,"Paññā {hī}ti, sakka, etesu catūsu dhammesu yā esā paññā nāma, sāva seṭṭhā, iti buddhādayo kusalā vadanti. "
  9307. 519307,114,393,54,63,1,59,8,"Yathā hi tārakagaṇā candaṃ parivārenti, candova tesaṃ uttamo. "
  9308. 519308,114,393,64,83,1,141,18,"Evaṃ sīlañca sirī cāpi satañca dhammoti ete tayopi anvāyikā paññavato bhavanti paññavantameva anugacchanti, paññāya eva parivārā hontīti attho."
  9309. 519309,114,394,2,9,1,41,4,‘ ‘ Kathaṃkaro’’ tiādīni aññamaññavevacanāneva.
  9310. 519310,114,394,10,38,1,200,24,"{Kathaṃkaro}ti kiṃ nāma kammaṃ karonto kiṃ ācaranto kiṃ sevamāno bhajamāno payirupāsamāno idhaloke paññaṃ labhati, paññāyameva paṭipadaṃ vadehi, jānitukāmomhi, kathaṃkaro macco paññavā nāma hotīti pucchati. "
  9311. 519311,114,394,39,43,1,34,3,{Vuddhe}ti paññāvuddhippatte paṇḍite.
  9312. 519312,114,394,44,47,1,36,2,{Nipuṇe}ti sukhumakāraṇajānanasamatthe.
  9313. 519313,114,394,48,85,1,264,31,"{Evaṃkaro}ti yo puggalo evaṃ vuttappakāre puggale sevati bhajati payirupāsati, pāḷiṃ uggaṇhāti, punappunaṃ atthaṃ pucchati, pāsāṇe lekhaṃ khaṇanto viya kañcananāḷiyā sīhavasaṃ sampaṭicchanto viya ohitasoto sakkaccaṃ subhāsitāni suṇāti, ayaṃ evaṃkaro macco paññavā hotīti. "
  9314. 519314,114,395,2,23,1,140,17,Evaṃ mahāsatto pācīnalokadhātuto sūriyaṃ uṭṭhāpento viya paññāya paṭipadaṃ kathetvā idāni tassā paññāya guṇaṃ kathento‘‘ sa paññavā’’ tiādimāha.
  9315. 519315,114,395,24,75,1,395,42,"Tattha {kāmaguṇe}ti kāmakoṭṭhāse hutvā abhāvaṭṭhena aniccato, diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ dukkhānaṃ vatthubhāvena dukkhato, aṭṭhanavutiyā rogamukhānaṃ kāme nissāya uppattisambhavena rogato ca avekkhati oloketi, so evaṃ vipassī etehi kāraṇehi kāmānaṃ aniccāditaṃ passanto‘‘ kāme nissāya uppajjanakadukkhānaṃ anto natthi, kāmānaṃ pahānameva sukhan’’ ti viditvā dukkhesu kāmesu mahabbhayesu chandaṃ pajahāti. "
  9316. 519316,114,395,76,105,1,216,21,"Sa {vītarāgo}ti,‘‘ sakka, so puggalo evaṃ vītarāgo navāghātavatthuvasena uppajjanakasabhāvadosaṃ vinetvā mettacittaṃ bhāveyya, appamāṇasattārammaṇattā appamāṇaṃ taṃ bhāvetvā aparihīnajjhāno agarahito brahmaloke uppajjatī’’ ti. "
  9317. 519317,114,396,2,14,1,120,12,Evaṃ mahāsatte kāmānaṃ dosaṃ kathenteyeva tesaṃ tiṇṇampi rājūnaṃ sabalakāyānaṃ tadaṅgappahānena pañcakāmaguṇarāgo pahīno.
  9318. 519318,114,396,15,21,1,51,6,Taṃ ñatvā mahāsatto tesaṃ pahaṃsanavasena gāthamāha–
  9319. 519319,114,397,2,4,1,0,0,86.
  9320. 519320,114,398,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Mahatthiyaṃ āgamanaṃ ahosi, tavamaṭṭhakā bhīmarathassa cāpi; "
  9321. 519321,114,399,2,13,1,57,8,"Kāliṅgarājassa ca uggatassa, sabbesa vo kāmarāgo pahīno’’ ti. "
  9322. 519322,114,400,2,9,1,57,6,Tattha mahatthiyan ti mahatthaṃ mahāvipphāraṃ mahājutikaṃ.
  9323. 519323,114,400,10,14,1,27,3,{Tavamaṭṭhakā}ti tava aṭṭhakā.
  9324. 519324,114,400,15,19,1,32,3,{Pahīno}ti tadaṅgappahānena pahīno.
  9325. 519325,114,401,2,9,1,57,7,Taṃ sutvā rājāno mahāsattassa thutiṃ karontā gāthamāhaṃsu–
  9326. 519326,114,402,2,4,1,0,0,87.
  9327. 519327,114,403,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Evametaṃ paracittavedi, sabbesa no kāmarāgo pahīno; "
  9328. 519328,114,404,2,12,1,56,7,"Karohi okāsamanuggahāya, yathā gatiṃ te abhisambhavemā’’ ti. "
  9329. 519329,114,405,2,9,1,51,6,Tattha {anuggahāyā}ti pabbajjatthāya okāsaṃ no karohi.
  9330. 519330,114,405,10,23,1,118,12,"Yathā mayaṃ pabbajitvā tava gatiṃ nipphattiṃ abhisambhavema pāpuṇeyyāma, tayā paṭividdhaguṇaṃ paṭivijjheyyāmāti vadiṃsu. "
  9331. 519331,114,406,2,10,1,52,7,Atha nesaṃ okāsaṃ karonto mahāsatto itaraṃ gāthamāha–
  9332. 519332,114,407,2,4,1,0,0,88.
  9333. 519333,114,408,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Karomi okāsamanuggahāya, tathā hi vo kāmarāgo pahīno; "
  9334. 519334,114,409,2,14,1,64,9,"Pharātha kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ me abhisambhavethā’’ ti. "
  9335. 519335,114,410,2,10,1,62,8,Tattha pharātha kāyan ti jhānapītiyā vipulāya kāyaṃ pharathāti.
  9336. 519336,114,411,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā te sampaṭicchantā gāthamāhaṃsu–
  9337. 519337,114,412,2,4,1,0,0,89.
  9338. 519338,114,413,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Sabbaṃ karissāma tavānusāsaniṃ, yaṃ yaṃ tuvaṃ vakkhasi bhūripañña; "
  9339. 519339,114,414,2,14,1,62,9,"Pharāma kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ te abhisambhavemā’’ ti. "
  9340. 519340,114,415,2,11,1,81,9,Atha nesaṃ sabalakāyānaṃ mahāsatto pabbajjaṃ dāpetvā isigaṇaṃ uyyojento gāthamāha–
  9341. 519341,114,416,2,4,1,0,0,90.
  9342. 519342,114,417,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Katāya vacchassa kisassa pūjā, gacchantu bhonto isayo sādhurūpā; "
  9343. 519343,114,418,2,15,1,62,10,"Jhāne ratā hotha sadā samāhitā, esā ratī pabbajitassa seṭṭhā’’ ti. "
  9344. 519344,114,419,2,9,1,57,6,Tattha {gacchantū}ti attano attano vasanaṭṭhānāni gacchantu.
  9345. 519345,114,420,2,15,1,116,12,Isayo tassa sarabhaṅgasatthuno vacanaṃ sirasā sampaṭicchitvā vanditvā ākāsaṃ uppatitvā sakāni vasanaṭṭhānāni gamiṃsu.
  9346. 519346,114,420,16,30,1,126,14,Sakkopi uṭṭhāyāsanā mahāsattassa thutiṃ katvā añjaliṃ paggayha sūriyaṃ namassanto viya mahāsattaṃ namassamāno sapariso pakkāmi.
  9347. 519347,114,420,31,37,1,44,6,Etamatthaṃ viditvā satthā imā gāthāyo abhāsi–
  9348. 519348,114,421,2,4,1,0,0,91.
  9349. 519349,114,422,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Sutvāna gāthā paramatthasaṃhitā, subhāsitā isinā paṇḍitena; "
  9350. 519350,114,423,2,10,1,56,7,"Te vedajātā anumodamānā, pakkāmu devā devapuraṃ yasassino. "
  9351. 519351,114,424,2,4,1,0,0,92.
  9352. 519352,114,425,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā isinā paṇḍitena; "
  9353. 519353,114,426,2,10,1,58,7,"Yo kocimā aṭṭhikatvā suṇeyya, labhetha pubbāpariyaṃ visesaṃ; "
  9354. 519354,114,427,2,12,1,62,7,"Laddhāna pubbāpariyaṃ visesaṃ, adassanaṃ maccurājassa gacche’’ ti. "
  9355. 519355,114,428,2,8,1,58,4,Tattha {paramatthasaṃhitā}ti aniccādidīpanena nibbānanissitā.
  9356. 519356,114,428,9,19,1,81,9,Gāthā {imā}ti idaṃ satthā sarabhaṅgasatthuno nibbānadāyakaṃ subhāsitaṃ vaṇṇento āha.
  9357. 519357,114,428,20,25,1,56,4,Tattha {atthavatī}ti nibbānadāyakaṭṭhena paramatthanissitā.
  9358. 519358,114,428,26,29,1,31,2,{Subyañjanā}ti parisuddhabyañjanā.
  9359. 519359,114,428,30,33,1,21,2,{Subhāsitā}ti sukathitā.
  9360. 519360,114,428,34,43,1,71,8,{Aṭṭhikatvā}ti attano atthikabhāvaṃ katvā atthiko hutvā sakkaccaṃ suṇeyya.
  9361. 519361,114,428,44,51,1,68,6,"Pubbāpariyan ti paṭhamajjhānaṃ pubbaviseso, dutiyajjhānaṃ aparaviseso. "
  9362. 519362,114,428,52,62,1,120,9,"Dutiyajjhānaṃ pubbaviseso, tatiyajjhānaṃ aparavisesoti evaṃ aṭṭhasamāpatticatumaggavasena pubbāparabhāvena ṭhitaṃ visesaṃ. "
  9363. 519363,114,428,63,72,1,74,8,Adassanan ti pariyosāne aparavisesaṃ arahattaṃ labhitvā nibbānaṃ pāpuṇeyya.
  9364. 519364,114,428,73,81,1,64,8,Nibbānappatto hi puggalo maccurājassa adassanaṃ gato nāma hotīti.
  9365. 519365,114,429,2,30,1,168,21,"Evaṃ satthā arahattena desanāya kūṭaṃ gaṇhitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi moggallānassa āḷāhane pupphavassaṃ vassī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānento āha– "
  9366. 519366,114,430,2,4,1,0,0,93.
  9367. 519367,114,431,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sālissaro sāriputto, meṇḍissaro ca kassapo; "
  9368. 519368,114,432,2,9,1,40,6,"Pabbato anuruddho ca, kaccāyano ca devalo; "
  9369. 519369,114,433,2,4,1,0,0,94.
  9370. 519370,114,434,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Anusisso ca ānando, kisavaccho ca kolito; "
  9371. 519371,114,435,2,7,1,38,4,"Nārado udāyitthero, parisā buddhaparisā; "
  9372. 519372,114,436,2,11,1,45,6,"Sarabhaṅgo lokanātho, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti. "
  9373. 519373,114,437,2,4,1,30,2,Sarabhaṅgajātakavaṇṇanā dutiyā.
  9374. 519374,114,439,2,7,1,21,2,[ 523]3. Alambusājātakavaṇṇanā
  9375. 519375,114,440,2,12,1,83,8,{Athabravī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  9376. 519376,114,440,13,26,1,35,3,Vatthu indriyajātake( jā.1.8.60 ādayo) vitthāritameva.
  9377. 519377,114,440,27,96,1,332,45,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti vatvā‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti vutte‘‘ bhikkhu esā itthī tuyhaṃ anatthakārikā, tvaṃ etaṃ nissāya jhānaṃ nāsetvā tīṇi saṃvaccharāni mūḷho visaññī nipajjitvā uppannāya saññāya mahāparidevaṃ paridevī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9378. 519378,114,441,2,21,1,194,18,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto sabbasippesu nipphattiṃ patvā isipabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane vanamūlaphalāhāro yāpesi.
  9379. 519379,114,441,22,31,1,75,9,Athekā migī tassa passāvaṭṭhāne sambhavamissakaṃ tiṇaṃ khāditvā udakaṃ pivi.
  9380. 519380,114,441,32,49,1,143,16,Ettakeneva ca tasmiṃ paṭibaddhacittā gabbhaṃ paṭilabhitvā tato paṭṭhāya katthaci agantvā tattheva tiṇaṃ khāditvā assamassa sāmanteyeva vicarati .
  9381. 519381,114,441,50,55,1,42,5,Mahāsatto pariggaṇhanto taṃ kāraṇaṃ aññāsi.
  9382. 519382,114,441,56,60,1,35,4,Sā aparabhāge manussadārakaṃ vijāyi.
  9383. 519383,114,441,61,74,1,64,8,"Mahāsatto taṃ puttasinehena paṭijaggi,‘‘ isisiṅgo’’ tissa nāmaṃ akāsi. "
  9384. 519384,114,441,75,121,1,285,38,"Atha naṃ mahāsatto viññutappattaṃ pabbājetvā attano mahallakakāle taṃ ādāya nārivanaṃ nāma gantvā,‘‘ tāta, imasmiṃ himavante imehi pupphehi sadisā itthiyo nāma honti, tā attano vasaṃ gate mahāvināsaṃ pāpenti, na tāsaṃ vasaṃ nāma gantuṃ vaṭṭatī’’ ti ovaditvā aparabhāge brahmalokaparāyaṇo ahosi. "
  9385. 519385,114,442,2,8,1,60,6,Isisiṅgopi jhānakīḷaṃ kīḷanto himavantappadese vāsaṃ kappesi.
  9386. 519386,114,442,9,12,1,33,3,Ghoratapo paramadhitindriyo ahosi.
  9387. 519387,114,442,13,62,1,365,43,"Athassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi, sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ ayaṃ maṃ sakkattā cāveyya, ekaṃ accharaṃ pesetvā sīlamassa bhindāpessāmī’’ ti sakaladevalokaṃ upaparikkhanto attano aḍḍhateyyakoṭisaṅkhānaṃ paricārikānaṃ majjhe ekaṃ alambusaṃ nāma accharaṃ ṭhapetvā aññaṃ tassa sīlaṃ bhindituṃ samatthaṃ adisvā taṃ pakkosāpetvā tassa sīlabhedaṃ kātuṃ āṇāpesi. "
  9388. 519388,114,442,63,69,1,46,5,Tamatthaṃ āvikaronto satthā paṭhamaṃ gāthamāha–
  9389. 519389,114,443,2,4,1,0,0,95.
  9390. 519390,114,444,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Athabravi brahā indo, vatrabhū jayataṃ pitā; "
  9391. 519391,114,445,2,10,1,46,5,"Devakaññaṃ parābhetvā, sudhammāyaṃ alambusan’’ ti. "
  9392. 519392,114,446,2,6,1,19,3,Tattha {brahā}ti mahā.
  9393. 519393,114,446,7,13,1,45,5,{Vatrabhū}ti vatrassa nāma asurassa abhibhavitā.
  9394. 519394,114,446,14,24,1,95,9,Jayataṃ {pitā}ti jayantānaṃ jayappattānaṃ sesānaṃ tettiṃsāya devaputtānaṃ pitukiccasādhanena pitā.
  9395. 519395,114,446,25,41,1,79,11,{Parābhetvā}ti hadayaṃ bhinditvā olokento viya taṃ‘‘ paṭibalā ayan’’ ti ñatvāti attho.
  9396. 519396,114,446,42,46,1,39,4,Sudhammāyan ti sudhammāyaṃ devasabhāyaṃ.
  9397. 519397,114,447,2,8,1,63,6,Paṇḍukambalasilāsane nisinno taṃ alambusaṃ pakkosāpetvā idamāha–
  9398. 519398,114,448,2,4,1,0,0,96.
  9399. 519399,114,449,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Misse devā taṃ yācanti, tāvatiṃsā saindakā; "
  9400. 519400,114,450,2,10,1,42,5,"Isippalobhane gaccha, isisiṅgaṃ alambuse’’ ti. "
  9401. 519401,114,451,2,30,1,156,19,"Tattha {misse}ti taṃ ālapati, idañca tassā nāmaṃ, sabbā panitthiyo purise kilesamissanena missanato‘‘ missā’’ ti vuccanti, tena sādhāraṇena guṇanāmenālapanto evamāha. "
  9402. 519402,114,451,31,35,1,40,3,{Isippalobhane}ti isīnaṃ palobhanasamatthe.
  9403. 519403,114,451,36,49,1,87,12,"Isisiṅgan ti tassa kira matthake migasiṅgākārena dve cūḷā uṭṭhahiṃsu, tasmā evaṃ vuccati. "
  9404. 519404,114,452,2,19,1,98,13,Iti sakko‘‘ gaccha isisiṅgaṃ upasaṅkamitvā attano vasaṃ ānetvā sīlamassa bhindā’’ ti alambusaṃ āṇāpesi.
  9405. 519405,114,453,2,4,1,0,0,97.
  9406. 519406,114,454,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Purāyaṃ amhe acceti, vattavā brahmacariyavā; "
  9407. 519407,114,455,2,11,1,44,6,"Nibbānābhirato vuddho, tassa maggāni āvarā’’ ti."
  9408. 519408,114,455,12,15,1,11,2,– vacanaṃ āha;
  9409. 519409,114,456,2,21,1,142,18,"Tattha purāyan ti ayaṃ tāpaso vattasampanno ca brahmacariyavā ca, so panesa dīghāyukatāya nibbānasaṅkhāte magge abhirato guṇavuddhiyā ca vuddho. "
  9410. 519410,114,456,22,49,1,167,23,"Tasmā yāva esa amhe nātikkamati, na abhibhavitvā imamhā ṭhānā cāveti, tāvadeva tvaṃ gantvā tassa devalokagamanāni maggāni āvara, yathā idha nāgacchati, evaṃ karohīti attho. "
  9411. 519411,114,457,2,6,1,33,4,Taṃ sutvā alambusā gāthādvayamāha–
  9412. 519412,114,458,2,4,1,0,0,98.
  9413. 519413,114,459,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Devarāja kimeva tvaṃ, mameva tuvaṃ sikkhasi; "
  9414. 519414,114,460,2,8,1,41,5,"Isippalobhane gaccha, santi aññāpi accharā. "
  9415. 519415,114,461,2,4,1,0,0,99.
  9416. 519416,114,462,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Mādisiyo pavarā ceva, asoke nandane vane; "
  9417. 519417,114,463,2,12,1,45,7,"Tāsampi hotu pariyāyo, tāpi yantu palobhanā’’ ti. "
  9418. 519418,114,464,2,12,1,54,9,Tattha kimeva tvan ti kiṃ nāmetaṃ tvaṃ karosīti dīpeti.
  9419. 519419,114,464,13,28,1,105,13,"Mameva tuvaṃ {sikkhasī}ti imasmiṃ sakaladevaloke mameva tuvaṃ ikkhasi, aññaṃ na passasīti adhippāyena vadati. "
  9420. 519420,114,464,29,33,1,35,4,Sa -kāro panettha byañjanasandhikaro.
  9421. 519421,114,464,34,43,1,64,7,Isippalobhane {gacchā}ti kiṃkāraṇā maññeva evaṃ vadesīti adhippāyo .
  9422. 519422,114,464,44,50,1,34,5,Pavarā {cevā}ti mayā uttaritarā ceva.
  9423. 519423,114,464,51,54,1,18,2,{Asoke}ti sokarahite.
  9424. 519424,114,464,55,58,1,21,2,{Nandane}ti nandijanake.
  9425. 519425,114,464,59,62,1,21,2,{Pariyāyo}ti gamanavāro.
  9426. 519426,114,465,2,8,1,31,5,Tato sakko tisso gāthāyo abhāsi–
  9427. 519427,114,466,2,4,1,0,0,100.
  9428. 519428,114,467,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Addhā hi saccaṃ bhaṇasi, santi aññāpi accharā; "
  9429. 519429,114,468,2,9,1,39,6,"Tādisiyo pavarā ceva, asoke nandane vane. "
  9430. 519430,114,469,2,4,1,0,0,101.
  9431. 519431,114,470,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Na tā evaṃ pajānanti, pāricariyaṃ pumaṃ gatā; "
  9432. 519432,114,471,2,8,1,42,5,"Yādisaṃ tvaṃ pajānāsi, nāri sabbaṅgasobhane. "
  9433. 519433,114,472,2,4,1,0,0,102.
  9434. 519434,114,473,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tvameva gaccha kalyāṇi, itthīnaṃ pavarā casi; "
  9435. 519435,114,474,2,9,1,39,4,"Taveva vaṇṇarūpena, savasamānayissasī’’ ti. "
  9436. 519436,114,475,2,12,1,86,9,Tattha pumaṃ {gatā}ti purisaṃ upasaṅkamantā samānā purisapalobhinipāricariyaṃ na jānanti.
  9437. 519437,114,475,13,19,1,50,5,{Vaṇṇarūpenā}ti sarīravaṇṇena ceva rūpasampattiyā ca.
  9438. 519438,114,475,20,27,1,55,6,{Savasamānayissasī}ti taṃ tāpasaṃ attano vasaṃ ānessasīti.
  9439. 519439,114,476,2,8,1,35,6,Taṃ sutvā alambusā dve gāthā abhāsi–
  9440. 519440,114,477,2,4,1,0,0,103.
  9441. 519441,114,478,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Na vāhaṃ na gamissāmi, devarājena pesitā; "
  9442. 519442,114,479,2,9,1,41,6,"Vibhemi cetaṃ āsāduṃ, uggatejo hi brāhmaṇo. "
  9443. 519443,114,480,2,4,1,0,0,104.
  9444. 519444,114,481,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Aneke nirayaṃ pattā, isimāsādiyā janā; "
  9445. 519445,114,482,2,11,1,43,6,"Āpannā mohasaṃsāraṃ, tasmā lomāni haṃsaye’’ ti. "
  9446. 519446,114,483,2,9,1,29,7,Tattha na vāhan ti na ve ahaṃ.
  9447. 519447,114,483,10,13,1,17,2,{Vibhemī}ti bhāyāmi.
  9448. 519448,114,483,14,17,1,18,3,Āsādun ti āsādituṃ.
  9449. 519449,114,483,18,41,1,123,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– nāhaṃ, deva, tayā pesitā na gamissāmi, apicāhaṃ taṃ isiṃ sīlabhedanatthāya allīyituṃ bhāyāmi, uggatejo hi soti. "
  9450. 519450,114,483,42,45,1,18,2,{Āsādiyā}ti āsādetvā.
  9451. 519451,114,483,46,62,1,122,14,"Mohasaṃsāran ti mohena saṃsāraṃ, mohena isiṃ palobhetvā saṃsāraṃ āpannā vaṭṭadukkhe patiṭṭhitā sattā gaṇanapathaṃ atikkantā . "
  9452. 519452,114,483,63,67,1,21,3,{Tasmā}ti tena kāraṇena.
  9453. 519453,114,483,68,89,1,117,15,"Lomāni {haṃsaye}ti ahaṃ lomāni uṭṭhapemi,‘‘ tassa kirāhaṃ sīlaṃ bhindissāmī’’ ti cintayamānāya me lomāni pahaṃsantīti vadati. "
  9454. 519454,114,484,2,4,1,0,0,105.
  9455. 519455,114,485,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī; "
  9456. 519456,114,486,2,7,1,41,4,"Missā missitumicchantī, isisiṅgaṃ alambusā. "
  9457. 519457,114,487,2,4,1,0,0,106.
  9458. 519458,114,488,2,13,1,42,7,"‘ ‘ Sā ca taṃ vanamogayha, isisiṅgena rakkhitaṃ; "
  9459. 519459,114,489,2,6,1,42,3,"Bimbijālakasañchannaṃ , samantā addhayojanaṃ. "
  9460. 519460,114,490,2,4,1,0,0,107.
  9461. 519461,114,491,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Pātova pātarāsamhi, udaṇhasamayaṃ pati; "
  9462. 519462,114,492,2,10,1,44,5,"Aggiṭṭhaṃ parimajjantaṃ, isisiṅgaṃ upāgamī’’ ti."
  9463. 519463,114,492,11,14,1,22,2,– imā abhisambuddhagāthā;
  9464. 519464,114,493,2,29,1,181,22,"Tattha {pakkāmī}ti tena hi, devarāja, āvajjeyyāsi manti attano sayanagabbhaṃ pavisitvā alaṅkaritvā isisiṅgaṃ kilesena missituṃ icchantī pakkāmi, bhikkhave, sā accharā tassa assamaṃ gatāti. "
  9465. 519465,114,493,30,34,1,52,4,Bimbijālakasañchannan ti rattaṅkuravanena sañchannaṃ.
  9466. 519466,114,493,35,45,1,71,7,"Pātova {pātarāsamhī}ti, bhikkhave, pātarāsavelāya pātova pageyeva atipageva. "
  9467. 519467,114,493,46,50,1,44,3,Udaṇhasamayaṃ {patī}ti sūriyuggamanavelāyameva.
  9468. 519468,114,493,51,54,1,22,3,Aggiṭṭhan ti aggisālaṃ.
  9469. 519469,114,493,55,78,1,206,22,"Rattiṃ padhānamanuyuñjitvā pātova nhatvā udakakiccaṃ katvā paṇṇasālāyaṃ thokaṃ jhānasukhena vītināmetvā nikkhamitvā aggisālaṃ sammajjantaṃ taṃ isisiṅgaṃ sā upāgami, itthivilāsaṃ dassentī tassa purato aṭṭhāsi. "
  9470. 519470,114,494,2,7,1,29,5,Atha naṃ tāpaso pucchanto āha–
  9471. 519471,114,495,2,4,1,0,0,108.
  9472. 519472,114,496,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā; "
  9473. 519473,114,497,2,5,1,38,2,"Vicittahatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā. "
  9474. 519474,114,498,2,4,1,0,0,109.
  9475. 519475,114,499,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Ādiccavaṇṇasaṅkāsā, hemacandanagandhinī; "
  9476. 519476,114,500,2,7,1,37,4,"Saññatūrū mahāmāyā, kumārī cārudassanā. "
  9477. 519477,114,501,2,4,1,0,0,110.
  9478. 519478,114,502,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Vilaggā mudukā suddhā, pādā te suppatiṭṭhitā; "
  9479. 519479,114,503,2,9,1,38,6,"Gamanā kāmanīyā te, harantiyeva me mano. "
  9480. 519480,114,504,2,4,1,0,0,111.
  9481. 519481,114,505,2,11,1,35,6,"‘ ‘ Anupubbā ca te ūrū, nāganāsasamūpamā; "
  9482. 519482,114,506,2,9,1,47,6,"Vimaṭṭhā tuyhaṃ sussoṇī, akkhassa phalakaṃ yathā. "
  9483. 519483,114,507,2,4,1,0,0,112.
  9484. 519484,114,508,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Uppalasseva kiñjakkhā, nābhi te sādhusaṇṭhitā; "
  9485. 519485,114,509,2,7,1,39,4,"Purā kaṇhañjanasseva, dūrato patidissati. "
  9486. 519486,114,510,2,4,1,0,0,113.
  9487. 519487,114,511,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Duvidhā jātā urajā, avaṇṭā sādhupaccudā; "
  9488. 519488,114,512,2,7,1,37,4,"Payodharā apatitā, aḍḍhalābusamā thanā. "
  9489. 519489,114,513,2,4,1,0,0,114.
  9490. 519490,114,514,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dīghā kambutalābhāsā, gīvā eṇeyyakā yathā; "
  9491. 519491,114,515,2,6,1,40,3,"Paṇḍarāvaraṇā vaggu, catutthamanasannibhā. "
  9492. 519492,114,516,2,4,1,0,0,115.
  9493. 519493,114,517,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Uddhaggā ca adhaggā ca, dumaggaparimajjitā; "
  9494. 519494,114,518,2,8,1,40,5,"Duvijā nelasambhūtā, dantā tava sudassanā. "
  9495. 519495,114,519,2,4,1,0,0,116.
  9496. 519496,114,520,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Apaṇḍarā lohitantā, jiñjūkaphalasannibhā; "
  9497. 519497,114,521,2,10,1,39,7,"Āyatā ca visālā ca, nettā tava sudassanā. "
  9498. 519498,114,522,2,4,1,0,0,117.
  9499. 519499,114,523,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Nātidīghā susammaṭṭhā, kanakabyāsamocitā; "
  9500. 519500,114,524,2,7,1,41,4,"Uttamaṅgaruhā tuyhaṃ, kesā candanagandhikā. "
  9501. 519501,114,525,2,4,1,0,0,118.
  9502. 519502,114,526,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yāvatā kasigorakkhā, vāṇijānañca yā gati; "
  9503. 519503,114,527,2,7,1,42,4,"Isīnañca parakkantaṃ, saññatānaṃ tapassinaṃ. "
  9504. 519504,114,528,2,4,1,0,0,119.
  9505. 519505,114,529,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Na te samasamaṃ passe, asmiṃ pathavimaṇḍale; "
  9506. 519506,114,530,2,16,1,52,11,"Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. "
  9507. 519507,114,531,2,8,1,67,5,Tattha {vicittahatthābharaṇā}ti vicittehi hatthābharaṇehi samannāgatā.
  9508. 519508,114,531,9,12,1,55,2,{Hemacandanagandhinī}ti suvaṇṇavaṇṇacandanagandhavilepanā.
  9509. 519509,114,531,13,17,1,49,3,{Saññatūrū}ti suvaṭṭitaghanaūru sampannaūrulakkhaṇā.
  9510. 519510,114,531,18,21,1,25,2,{Vilaggā}ti saṃkhittamajjhā.
  9511. 519511,114,531,22,26,1,23,3,{Mudukā}ti mudu sukhumālā.
  9512. 519512,114,531,27,30,1,16,2,{Suddhā}ti nimmalā.
  9513. 519513,114,531,31,39,1,57,6,{Suppatiṭṭhitā}ti samaṃ pathaviṃ phusantā suṭṭhu patiṭṭhitā.
  9514. 519514,114,531,40,43,1,19,2,{Gamanā}ti gacchamānā.
  9515. 519515,114,531,44,48,1,33,3,{Kāmanīyā}ti kantā kāmitabbayuttakā.
  9516. 519516,114,531,49,63,1,105,13,Harantiyeva me {mano}ti ete evarūpena paramena itthivilāsena caṅkamantiyā tava pādā mama cittaṃ harantiyeva.
  9517. 519517,114,531,64,67,1,17,2,{Vimaṭṭhā}ti visālā.
  9518. 519518,114,531,68,71,1,21,2,{Sussoṇī}ti sundarasoṇī.
  9519. 519519,114,531,72,82,1,80,9,{Akkhassā}ti sundaravaṇṇassa akkhassa suvaṇṇaphalakaṃ viya visālā te soṇīti vadati.
  9520. 519520,114,531,83,88,1,45,4,Uppalasseva {kiñjakkhā}ti nīluppalakaṇṇikā viya.
  9521. 519521,114,531,89,93,1,50,3,{Kaṇhañjanassevā}ti sukhumakaṇhalomacittattā evamāha.
  9522. 519522,114,532,2,11,1,37,6,‘ ‘ Duvidhā’’ tigāthaṃ thane vaṇṇayanto āha.
  9523. 519523,114,532,12,55,1,291,36,"Te hi dve hutvā ure jātā vaṇṭassa abhāvā avaṇṭā, ure laggā eva hutvā suṭṭhu nikkhantattā sādhupaccudā, payassa dhāraṇato payodharā, {apatitā}ti na patitā, amilātatāya vā alambanatāya vā na anto paviṭṭhāti apatitā, suvaṇṇaphalake ṭhapitasuvaṇṇamayavaṭṭaalābuno aḍḍhena sadisatāya aḍḍhalābusamā thanā. "
  9524. 519524,114,532,56,74,1,95,16,"Eṇeyyakā {yathā}ti eṇīmigassa hi dīghā ca vaṭṭā ca gīvā sobhati yathā, evaṃ tava gīvā thokaṃ dīghā. "
  9525. 519525,114,532,75,80,1,54,4,{Kambutalābhāsā}ti suvaṇṇāliṅgatalasannibhā gīvāti attho.
  9526. 519526,114,532,81,84,1,27,2,{Paṇḍarāvaraṇā}ti dantāvaraṇā.
  9527. 519527,114,532,85,91,1,73,5,{Catutthamanasannibhā}ti catutthamano vuccati catutthamanavatthubhūtā jivhā.
  9528. 519528,114,532,92,97,1,58,5,Abhirattabhāvena jivhāsadisaṃ te oṭṭhapariyosānanti vadati.
  9529. 519529,114,532,98,101,1,24,2,{Uddhaggā}ti heṭṭhimadantā.
  9530. 519530,114,532,102,105,1,22,2,{Adhaggā}ti uparimadantā.
  9531. 519531,114,532,106,111,1,54,3,{Dumaggaparimajjitā}ti dantakaṭṭhaparimajjitā parisuddhā.
  9532. 519532,114,532,112,115,1,14,2,{Duvijā}ti dvijā.
  9533. 519533,114,532,116,121,1,55,4,{Nelasambhūtā}ti niddosesu hanumaṃsapariyosānesu sambhūtā.
  9534. 519534,114,533,2,5,1,16,2,{Apaṇḍarā}ti kaṇhā.
  9535. 519535,114,533,6,9,1,26,2,{Lohitantā}ti rattapariyantā.
  9536. 519536,114,533,10,14,1,53,3,{Jiñjūkaphalasannibhā}ti rattaṭṭhāne jiñjukaphalasadisā.
  9537. 519537,114,533,15,20,1,57,4,{Sudassanā}ti passantānaṃ atittikarā pañcapasādasamannāgatā.
  9538. 519538,114,533,21,24,1,23,2,{Nātidīghā}ti pamāṇayuttā.
  9539. 519539,114,533,25,29,1,30,3,{Susammaṭṭhā}ti suṭṭhu sammaṭṭhā.
  9540. 519540,114,533,30,41,1,93,9,"{Kanakabyāsamocitā}ti kanakabyā vuccati suvaṇṇaphaṇikā, tāya gandhatelaṃ ādāya paharitā suracitā. "
  9541. 519541,114,533,42,50,1,70,7,{Kasigorakkhā}ti iminā kasiñca gorakkhañca nissāya jīvanakasatte dasseti.
  9542. 519542,114,533,51,56,1,27,4,Yā {gatī}ti yattakā nipphatti.
  9543. 519543,114,533,57,70,1,103,12,"Parakkantan ti yattakaṃ isīnaṃ parakkantaṃ, vitthārīkatā imasmiṃ himavante yattakā isayo vasantīti attho. "
  9544. 519544,114,533,71,83,1,87,12,Na te samasaman ti tesu sabbesu ekampi rūpalīḷāvilāsādisamatāya tayā samānaṃ na passāmi.
  9545. 519545,114,533,84,94,1,72,10,Ko vā tvan ti idaṃ tassā itthibhāvaṃ jānanto purisavohāravasena pucchati.
  9546. 519546,114,534,2,22,1,154,20,Evaṃ pādato paṭṭhāya yāva kesā attano vaṇṇaṃ bhāsante tāpase alambusā tuṇhī hutvā tassā kathāya yathānusandhiṃ gatāya tassa sammūḷhabhāvaṃ ñatvā gāthamāha–
  9547. 519547,114,535,2,4,1,0,0,120.
  9548. 519548,114,536,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Na pañhakālo bhaddante, kassapevaṃ gate sati; "
  9549. 519549,114,537,2,8,1,38,5,"Ehi samma ramissāma, ubho asmākamassame; "
  9550. 519550,114,538,2,12,1,43,7,"Ehi taṃ upagūhissaṃ, ratīnaṃ kusalo bhavā’’ ti. "
  9551. 519551,114,539,2,17,1,89,13,Tattha kassapevaṃ gate {satī}ti kassapagotta evaṃ tava citte pavatte sati pañhakālo na hoti.
  9552. 519552,114,539,18,23,1,37,3,"{Sammā}ti vayassa, piyavacanālapanametaṃ. "
  9553. 519553,114,539,24,27,1,31,3,Ratīnan ti pañcakāmaguṇaratīnaṃ.
  9554. 519554,114,540,2,6,1,27,4,Evaṃ vatvā alambusā cintesi–
  9555. 519555,114,540,7,21,1,70,9,"‘‘ nāyaṃ mayi ṭhitāya hatthapāsaṃ āgamissati, gacchantī viya bhavissāmī’’ ti. "
  9556. 519556,114,540,22,28,1,72,6,Sā itthimāyākusalatāya tāpasaṃ anupasaṅkamitvā āgatamaggābhimukhī pāyāsi.
  9557. 519557,114,540,29,33,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9558. 519558,114,541,2,4,1,0,0,121.
  9559. 519559,114,542,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi, accharā kāmavaṇṇinī; "
  9560. 519560,114,543,2,10,1,44,5,"Missā missitumicchantī, isisiṅgaṃ alambusā’’ ti. "
  9561. 519561,114,544,2,24,1,137,17,Atha naṃ tāpaso gacchantiṃ disvā‘‘ ayaṃ gacchatī’’ ti attano dandhaparakkamaṃ mandagamanaṃ chinditvā vegena dhāvitvā kesesu hatthena parāmasi.
  9562. 519562,114,544,25,29,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9563. 519563,114,545,2,4,1,0,0,122.
  9564. 519564,114,546,2,11,1,46,7,"‘ ‘ So ca vegena nikkhamma, chetvā dandhaparakkamaṃ; "
  9565. 519565,114,547,2,7,1,39,4,"Tamuttamāsu veṇīsu, ajjhappatto parāmasi. "
  9566. 519566,114,548,2,4,1,0,0,123.
  9567. 519567,114,549,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Tamudāvatta kalyāṇī, palissaji susobhanā; "
  9568. 519568,114,550,2,9,1,44,6,"Cavitamhi brahmacariyā, yathā taṃ atha tositā. "
  9569. 519569,114,551,2,4,1,0,0,124.
  9570. 519570,114,552,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Manasā agamā indaṃ, vasantaṃ nandane vane; "
  9571. 519571,114,553,2,7,1,41,4,"Tassā saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro. "
  9572. 519572,114,554,2,4,1,0,0,125.
  9573. 519573,114,555,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Pallaṅkaṃ pahiṇī khippaṃ, sovaṇṇaṃ sopavāhanaṃ; "
  9574. 519574,114,556,2,5,1,43,2,"Sauttaracchadapaññāsaṃ , sahassapaṭiyatthataṃ. "
  9575. 519575,114,557,2,4,1,0,0,126.
  9576. 519576,114,558,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Tamenaṃ tattha dhāresi, ure katvāna sobhanā; "
  9577. 519577,114,559,2,8,1,40,5,"Yathā ekamuhuttaṃva, tīṇi vassāni dhārayi. "
  9578. 519578,114,560,2,4,1,0,0,127.
  9579. 519579,114,561,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Vimado tīhi vassehi, pabujjhitvāna brāhmaṇo; "
  9580. 519580,114,562,2,7,1,41,4,"Addasāsi haritarukkhe, samantā aggiyāyanaṃ. "
  9581. 519581,114,563,2,4,1,0,0,128.
  9582. 519582,114,564,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Navapattavanaṃ phullaṃ, kokilaggaṇaghositaṃ; "
  9583. 519583,114,565,2,8,1,40,5,"Samantā paviloketvā, rudaṃ assūni vattayi. "
  9584. 519584,114,566,2,4,1,0,0,129.
  9585. 519585,114,567,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Na juhe na jape mante, aggihuttaṃ pahāpitaṃ; "
  9586. 519586,114,568,2,10,1,44,7,"Ko nu me pāricariyāya, pubbe cittaṃ palobhayi. "
  9587. 519587,114,569,2,4,1,0,0,130.
  9588. 519588,114,570,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Araññe me viharato, yo me tejā ha sambhutaṃ; "
  9589. 519589,114,571,2,10,1,43,5,"Nānāratanaparipūraṃ , nāvaṃva gaṇhi aṇṇave’’ ti. "
  9590. 519590,114,572,2,6,1,29,3,Tattha {ajjhappatto}ti sampatto.
  9591. 519591,114,572,7,21,1,110,13,Tamudāvatta {kalyāṇī}ti taṃ kese parāmasitvā ṭhitaṃ isiṃ udāvattitvā nivattitvā kalyāṇadassanā sā suṭṭhu sobhanā.
  9592. 519592,114,572,22,25,1,18,2,{Palissajī}ti āliṅgi.
  9593. 519593,114,572,26,42,1,96,12,"Cavitamhi brahmacariyā, yathā taṃ atha {tositā}ti, bhikkhave, tassa isino tāvadeva jhānaṃ antaradhāyi. "
  9594. 519594,114,572,43,55,1,80,11,"Tasmiṃ tamhā jhānā brahmacariyā cavite yathā taṃ sakkena patthitaṃ, tatheva ahosi. "
  9595. 519595,114,572,56,70,1,128,13,"Atha sakkassa patthanāya samiddhabhāvaṃ viditvā sā devakaññā tositā, tassa tena brahmacariyavināsena sañjanitapītipāmojjāti attho. "
  9596. 519596,114,573,2,25,1,110,18,Manasā {agamā}ti sā taṃ āliṅgitvā ṭhitā‘‘ aho vata sakko pallaṅkaṃ me peseyyā’’ ti evaṃ pavattena manasā indaṃ agamā.
  9597. 519597,114,573,26,33,1,84,6,Nandane {vane}ti nandijananasamatthatāya nandanavanasaṅkhāte tāvatiṃsabhavane vasantaṃ.
  9598. 519598,114,573,34,38,1,24,2,{Devakuñjaro}ti devaseṭṭho .
  9599. 519599,114,573,39,42,1,15,2,{Pahiṇī}ti pesesi.
  9600. 519600,114,573,43,50,1,17,3,‘‘ Pāhiṇī’’ tipi pāṭho.
  9601. 519601,114,573,51,54,1,26,3,Sopavāhanan ti saparivāraṃ.
  9602. 519602,114,573,55,60,1,64,5,Sauttaracchadapaññāsan ti paññāsāya uttaracchadehi paṭicchāditaṃ.
  9603. 519603,114,573,61,64,1,49,3,Sahassapaṭiyatthatan ti sahassadibbakojavatthataṃ.
  9604. 519604,114,573,65,77,1,80,11,Tamenaṃ {tatthā}ti taṃ isisiṅgaṃ tattha dibbapallaṅke nisinnā sā ure katvā dhāresi.
  9605. 519605,114,573,78,92,1,104,13,Tīṇi {vassānī}ti ekamuhuttaṃ viya manussagaṇanāya tīṇi vassāni taṃ ure nipajjāpetvā tattha nisinnā dhāresi.
  9606. 519606,114,574,2,7,1,33,3,{Vimado}ti nimmado vigatasaññabhāvo.
  9607. 519607,114,574,8,17,1,72,9,So hi tīṇi saṃvaccharāni visañño sayitvā pacchā paṭiladdhasañño pabujjhi.
  9608. 519608,114,574,18,31,1,135,13,Tasmiṃ pabujjhamāne hatthādiphandanaṃ disvāva alambusā tassa pabujjhanabhāvaṃ ñatvā pallaṅkaṃ antaradhāpetvā sayampi antarahitā aṭṭhāsi.
  9609. 519609,114,574,32,52,1,120,15,{Addasāsī}ti so assamapadaṃ olokento‘‘ kena nu khomhi sīlavināsaṃ pāpito’’ ti cintetvā mahantena saddena paridevamāno addasāsi.
  9610. 519610,114,574,53,61,1,88,7,{Haritarukkhe}ti aggiyāyanasaṅkhātaṃ aggisālaṃ samantā parivāretvā ṭhite haritapattarukkhe.
  9611. 519611,114,574,62,68,1,55,6,Navapattavanan ti taruṇehi navapattehi sañchannaṃ vanaṃ.
  9612. 519612,114,574,69,72,1,20,3,Rudan ti paridevanto.
  9613. 519613,114,575,2,11,1,48,7,Na juhe na jape {mante}ti ayamassa paridevanagāthā.
  9614. 519614,114,575,12,19,1,43,6,"Pahāpitan ti hāpitaṃ, pa -kāro upasaggamattaṃ. "
  9615. 519615,114,575,20,31,1,84,10,{Pāricariyāyā}ti ko nu kilesapāricariyāya ito pubbe mama cittaṃ palobhayīti paridevati.
  9616. 519616,114,575,32,41,1,47,9,Yo me tejā ha sambhutan ti ha -kāro nipātamattaṃ.
  9617. 519617,114,575,42,60,1,138,16,"Yo mama samaṇatejena sambhūtaṃ jhānaguṇaṃ nānāratanaparipuṇṇaṃ mahantaṃ mahaṇṇave nāvaṃ viya gaṇhi, vināsaṃ pāpesi, ko nāmesoti paridevatīti. "
  9618. 519618,114,576,2,6,1,26,4,Taṃ sutvā alambusā cintesi–
  9619. 519619,114,576,7,22,1,66,9,"‘‘ sacāhaṃ na kathessāmi, ayaṃ me abhisapissati, handassa kathessāmī’’ ti. "
  9620. 519620,114,576,23,28,1,38,5,Sā dissamānena kāyena ṭhatvā gāthamāha–
  9621. 519621,114,577,2,4,1,0,0,131.
  9622. 519622,114,578,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ahaṃ te pāricariyāya, devarājena pesitā; "
  9623. 519623,114,579,2,13,1,49,8,"Avadhiṃ cittaṃ cittena, pamādo tvaṃ na bujjhasī’’ ti. "
  9624. 519624,114,580,2,23,1,127,17,So tassā kathaṃ sutvā pitarā dinnaovādaṃ saritvā‘‘ pitu vacanaṃ akatvā mahāvināsaṃ pattomhī’’ ti paridevanto catasso gāthāyo abhāsi–
  9625. 519625,114,581,2,4,1,0,0,132.
  9626. 519626,114,582,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Imāni kira maṃ tāto, kassapo anusāsati; "
  9627. 519627,114,583,2,7,1,39,4,"Kamalāsadisitthiyo , tāyo bujjhesi māṇava. "
  9628. 519628,114,584,2,4,1,0,0,133.
  9629. 519629,114,585,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Uregaṇḍāyo bujjhesi, tāyo bujjhesi māṇava; "
  9630. 519630,114,586,2,9,1,40,6,"Iccānusāsi maṃ tāto, yathā maṃ anukampako. "
  9631. 519631,114,587,2,4,1,0,0,134.
  9632. 519632,114,588,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Tassāhaṃ vacanaṃ nākaṃ, pitu vuddhassa sāsanaṃ; "
  9633. 519633,114,589,2,8,1,41,5,"Araññe nimmanussamhi, svajja jhāyāmi ekako. "
  9634. 519634,114,590,2,4,1,0,0,135.
  9635. 519635,114,591,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sohaṃ tathā karissāmi, dhiratthu jīvitena me; "
  9636. 519636,114,592,2,13,1,46,8,"Puna vā tādiso hessaṃ, maraṇaṃ me bhavissatī’’ ti. "
  9637. 519637,114,593,2,7,1,29,4,Tattha {imānī}ti imāni vacanāni.
  9638. 519638,114,593,8,17,1,77,7,"{Kamalāsadisitthiyo}ti kamalā vuccati nāripupphalatā, tāsaṃ pupphasadisā itthiyo. "
  9639. 519639,114,593,18,42,1,157,21,"Tāyo bujjhesi {māṇavā}ti māṇava tvaṃ tāyo jāneyyāsi, ñatvā dassanapathaṃ agantvā palāpeyyāsīti yāni evarūpāni vacanāni tadā maṃ tāto anusāsati, imāni kira tānīti. "
  9640. 519640,114,593,43,49,1,45,5,{Uregaṇḍāyo}ti uramhi dvīhi gaṇḍehi samannāgatā.
  9641. 519641,114,593,50,67,1,85,12,"Tāyo bujjhesi, {māṇavā}ti, māṇava, tāyo attano vasaṃ gate vināsaṃ pāpentīti tvaṃ jāneyyāsi. "
  9642. 519642,114,593,68,71,1,16,3,Nākan ti nākariṃ.
  9643. 519643,114,593,72,76,1,31,3,{Jhāyāmī}ti pajjhāyāmi paridevāmi.
  9644. 519644,114,593,77,90,1,77,11,"Dhiratthu jīvitena {me}ti dhiratthu garahitaṃ mama jīvitaṃ, jīvitena me ko attho. "
  9645. 519645,114,593,91,113,1,129,18,"Puna {vā}ti tathā karissāmi, yathā puna vā tādiso bhavissāmi, naṭṭhaṃ jhānaṃ uppādetvā vītarāgo bhavissāmi, maraṇaṃ vā me bhavissatīti. "
  9646. 519646,114,594,2,8,1,40,6,So kāmarāgaṃ pahāya puna jhānaṃ uppādesi.
  9647. 519647,114,594,9,19,1,83,10,Athassa samaṇatejaṃ disvā jhānassa ca uppāditabhāvaṃ ñatvā alambusā bhītā khamāpesi.
  9648. 519648,114,594,20,26,1,45,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthāyo abhāsi–
  9649. 519649,114,595,2,4,1,0,0,136.
  9650. 519650,114,596,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassa tejaṃ vīriyañca, dhitiṃ ñatvā avaṭṭhitaṃ; "
  9651. 519651,114,597,2,8,1,37,5,"Sirasā aggahī pāde, isisiṅgaṃ alambusā. "
  9652. 519652,114,598,2,4,1,0,0,137.
  9653. 519653,114,599,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Mā me kujjha mahāvīra, mā me kujjha mahāise; "
  9654. 519654,114,600,2,9,1,42,6,"Mahā attho mayā ciṇṇo, tidasānaṃ yasassinaṃ; "
  9655. 519655,114,601,2,12,1,44,7,"Tayā pakampitaṃ āsi, sabbaṃ devapuraṃ tadā’’ ti. "
  9656. 519656,114,602,2,19,1,73,11,"Atha naṃ so‘‘ khamāmi te, bhadde, yathāsukhaṃ gacchā’’ ti vissajjento gāthamāha– "
  9657. 519657,114,603,2,4,1,0,0,138.
  9658. 519658,114,604,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Tāvatiṃsā ca ye devā, tidasānañca vāsavo; "
  9659. 519659,114,605,2,13,1,52,8,"Tvañca bhadde sukhī hohi, gaccha kaññe yathāsukhan’’ ti. "
  9660. 519660,114,606,2,9,1,55,7,Sā taṃ vanditvā teneva suvaṇṇapallaṅkena devapuraṃ gatā.
  9661. 519661,114,606,10,17,1,47,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā tisso gāthāyo abhāsi–
  9662. 519662,114,607,2,4,1,0,0,139.
  9663. 519663,114,608,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ; "
  9664. 519664,114,609,2,8,1,41,5,"Añjaliṃ paggahetvāna, tamhā ṭhānā apakkami. "
  9665. 519665,114,610,2,4,1,0,0,140.
  9666. 519666,114,611,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yo ca tassāsi pallaṅko, sovaṇṇo sopavāhano; "
  9667. 519667,114,612,2,5,1,41,2,"Sauttaracchadapaññāso , sahassapaṭiyatthato; "
  9668. 519668,114,613,2,8,1,41,5,"Tameva pallaṅkamāruyha, agā devāna santike. "
  9669. 519669,114,614,2,4,1,0,0,141.
  9670. 519670,114,615,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tamokkamiva āyantiṃ, jalantiṃ vijjutaṃ yathā; "
  9671. 519671,114,616,2,12,1,42,7,"Patīto sumano vitto, devindo adadā varan’’ ti. "
  9672. 519672,114,617,2,8,1,30,4,Tattha {okkamivā}ti dīpakaṃ viya.
  9673. 519673,114,617,9,26,1,95,13,‘‘ Patīto’’ tiādīhi tuṭṭhākārova dassito adadā varan ti āgantvā vanditvā ṭhitāya tuṭṭho varaṃ adāsi.
  9674. 519674,114,618,2,8,1,46,6,Sā tassa santike varaṃ gaṇhantī osānagāthamāha–
  9675. 519675,114,619,2,4,1,0,0,142.
  9676. 519676,114,620,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  9677. 519677,114,621,2,12,1,46,7,"Nisippalobhikā gacche, etaṃ sakka varaṃ vare’’ ti. "
  9678. 519678,114,622,2,3,1,9,1,Tassattho –
  9679. 519679,114,622,4,32,1,128,20,"‘‘ sakka devarāja, sace me tvaṃ varaṃ ado, puna isipalobhikāya na gaccheyyaṃ, mā maṃ etadatthāya pahiṇeyyāsi, etaṃ varaṃ vare yācāmī’’ ti. "
  9680. 519680,114,623,2,18,1,141,15,"Satthā tassa bhikkhuno imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  9681. 519681,114,623,19,32,1,96,11,"Tadā alambusā purāṇadutiyikā ahosi, isisiṅgo ukkaṇṭhitabhikkhu, pitā mahāisi pana ahameva ahosinti. "
  9682. 519682,114,624,2,4,1,28,2,Alambusājātakavaṇṇanā tatiyā.
  9683. 519683,114,626,2,7,1,23,2,[ 524]4. Saṅkhapālajātakavaṇṇanā
  9684. 519684,114,627,2,12,1,77,8,{Ariyāvakāsosī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathakammaṃ ārabbha kathesi.
  9685. 519685,114,627,13,35,1,155,18,Tadā hi satthā uposathike upāsake sampahaṃsetvā‘‘ porāṇakapaṇḍitā mahatiṃ nāgasampattiṃ pahāya uposathavāsaṃ upavasiṃsuyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.
  9686. 519686,114,628,2,8,1,45,6,Atīte rājagahe magadharājā nāma rajjaṃ kāresi.
  9687. 519687,114,628,9,25,1,90,11,"Tadā bodhisatto tassa rañño aggamahesiyā kucchimhi nibbatti,‘‘ duyyodhano’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  9688. 519688,114,628,26,35,1,78,9,So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā āgantvā pitu sippaṃ dassesi.
  9689. 519689,114,628,36,46,1,68,9,Atha naṃ pitā rajje abhisiñcitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā uyyāne vasi.
  9690. 519690,114,628,47,53,1,53,6,Bodhisatto divasassa tikkhattuṃ pitu santikaṃ agamāsi.
  9691. 519691,114,628,54,57,1,30,3,Tassa mahālābhasakkāro udapādi.
  9692. 519692,114,628,58,65,1,69,7,So teneva palibodhena kasiṇaparikammamattampi kātuṃ asakkonto cintesi–
  9693. 519693,114,628,66,90,1,117,17,"‘‘ mahā me lābhasakkāro, na sakkā mayā idha vasantena imaṃ jaṭaṃ chindituṃ, puttassa me anārocetvāva aññattha gamissāmī’’ ti. "
  9694. 519694,114,628,91,117,1,271,26,So kañci ajānāpetvā uyyānā nikkhamitvā magadharaṭṭhaṃ atikkamitvā mahisakaraṭṭhe saṅkhapāladahato nāma nikkhantāya kaṇṇaveṇṇāya nadiyā nivattane candakapabbataṃ upanissāya paṇṇasālaṃ katvā tattha vasanto kasiṇaparikammaṃ katvā jhānābhiññā nibbattetvā uñchācariyāya yāpesi.
  9695. 519695,114,628,118,128,1,107,10,Tamenaṃ saṅkhapālo nāma nāgarājā mahantena parivārena kaṇṇaveṇṇanadito nikkhamitvā antarantarā upasaṅkamati.
  9696. 519696,114,628,129,133,1,23,4,So tassa dhammaṃ desesi.
  9697. 519697,114,628,134,164,1,242,26,Athassa putto pitaraṃ daṭṭhukāmo gataṭṭhānaṃ ajānanto anuvicārāpetvā‘‘ asukaṭṭhāne nāma vasatī’’ ti ñatvā tassa dassanatthāya mahantena parivārena tattha gantvā ekamante khandhavāraṃ nivāsetvā katipayehi amaccehi saddhiṃ assamapadābhimukho pāyāsi.
  9698. 519698,114,629,2,10,1,67,8,Tasmiṃ khaṇe saṅkhapālo mahantena parivārena dhammaṃ suṇanto nisīdi.
  9699. 519699,114,629,11,20,1,66,9,So taṃ rājānaṃ āgacchantaṃ disvā isiṃ vanditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
  9700. 519700,114,629,21,28,1,58,7,Rājā pitaraṃ vanditvā paṭisanthāraṃ katvā nisīditvā pucchi–
  9701. 519701,114,629,29,41,1,51,7,"‘‘ bhante, katararājā nāmesa tumhākaṃ santikaṃ āgato’’ ti. "
  9702. 519702,114,629,42,46,1,32,3,"Tāta, saṅkhapālanāgarājā nāmesoti. "
  9703. 519703,114,629,47,83,1,329,35,So tassa sampattiṃ nissāya nāgabhavane lobhaṃ katvā katipāhaṃ vasitvā pitu bhikkhāhāraṃ nibaddhaṃ dāpetvā attano nagarameva gantvā catūsu dvāresu dānasālāyo kāretvā sakalajambudīpaṃ saṅkhobhento dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā nāgabhavanaṃ patthetvā āyupariyosāne nāgabhavane nibbattitvā saṅkhapālanāgarājā ahosi .
  9704. 519704,114,629,84,98,1,107,13,So gacchante kāle tāya sampattiyā vippaṭisārī hutvā tato paṭṭhāya manussayoniṃ patthento uposathavāsaṃ vasi.
  9705. 519705,114,629,99,108,1,78,8,"Athassa nāgabhavane vasantassa uposathavāso na sampajjati, sīlavināsaṃ pāpuṇāti. "
  9706. 519706,114,629,109,151,1,364,38,So tato paṭṭhāya nāgabhavanā nikkhamitvā kaṇṇaveṇṇāya nadiyā avidūre mahāmaggassa ca ekapadikamaggassa ca antare ekaṃ vammikaṃ parikkhipitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya samādinnasīlo‘‘ mama cammamaṃsādīhi atthikā cammamaṃsādīni harantū’’ ti attānaṃ dānamukhe vissajjetvā vammikamatthake nipanno samaṇadhammaṃ karonto cātuddase pannarase vasitvā pāṭipade nāgabhavanaṃ gacchati.
  9707. 519707,114,630,2,67,1,416,50,"Tasmiṃ ekadivasaṃ evaṃ sīlaṃ samādiyitvā nipanne paccantagāmavāsino soḷasa janā‘‘ maṃsaṃ āharissāmā’’ ti āvudhahatthā araññe vicarantā kiñci alabhitvā nikkhantā taṃ vammikamatthake nipannaṃ disvā‘‘ mayaṃ ajja godhāpotakampi na labhimhā, imaṃ nāgarājānaṃ vadhitvā khādissāmā’’ ti cintetvā‘‘ mahā kho panesa gayhamāno palāyeyya, yathānipannameva taṃ bhogesu sūlehi vijjhitvā dubbalaṃ katvā gaṇhissāmā’’ ti sūlāni ādāya upasaṅkamiṃsu. "
  9708. 519708,114,630,68,83,1,186,15,Bodhisattassa sarīraṃ mahantaṃ ekadoṇikanāvappamāṇaṃ vaṭṭetvā ṭhapitasumanapupphadāmaṃ viya jiñjukaphalasannibhehi akkhīhi jayasumanapupphasadisena ca sīsena samannāgataṃ ativiya sobhati.
  9709. 519709,114,630,84,99,1,129,15,So tesaṃ soḷasannaṃ janānaṃ padasaddena bhogantarato sīsaṃ nīharitvā rattakkhīni ummīletvā te sūlahatthe āgacchante disvā cintesi–
  9710. 519710,114,630,100,140,1,293,33,"‘‘ ajja mayhaṃ manoratho matthakaṃ pāpuṇissati, ahaṃ attānaṃ dānamukhe niyyādetvā vīriyaṃ adhiṭṭhahitvā nipanno, ime mama sarīraṃ sattīhi koṭṭetvā chiddāvachiddaṃ karonte kodhavasena akkhīni ummīletvā na olokessāmī’’ ti attano sīlabhedabhayena daḷhaṃ adhiṭṭhāya sīsaṃ bhogantareyeva pavesetvā nipajji. "
  9711. 519711,114,630,141,174,1,302,32,"Atha naṃ te upagantvā naṅguṭṭhe gahetvā kaḍḍhantā bhūmiyaṃ pothetvā tikhiṇasūlehi aṭṭhasu ṭhānesu vijjhitvā sakaṇṭakakāḷavettayaṭṭhiyo pahāramukhehi pavesetvā aṭṭhasu ṭhānesu kājenādāya mahāmaggaṃ paṭipajjiṃsu, mahāsatto sūlehi vijjhanato paṭṭhāya ekaṭṭhānepi kodhavasena akkhīni ummīletvā te na olokesi. "
  9712. 519712,114,630,175,184,1,70,9,Tassa aṭṭhahi kājehi ādāya nīyamānassa sīsaṃ olambetvā bhūmiyaṃ pahari.
  9713. 519713,114,630,185,209,1,181,20,Atha naṃ‘‘ sīsamassa olambatī’’ ti mahāmagge nipajjāpetvā taruṇasūlena nāsāpuṭaṃ vijjhitvā rajjukaṃ pavesetvā sīsaṃ ukkhipitvā kājakoṭiyaṃ laggitvā punapi ukkhipitvā maggaṃ paṭipajjiṃsu.
  9714. 519714,114,631,2,38,1,337,35,Tasmiṃ khaṇe videharaṭṭhe mithilanagaravāsī āḷāro nāma kuṭumbiko pañca sakaṭasatāni ādāya sukhayānake nisīditvā gacchanto te bhojaputte bodhisattaṃ tathā gaṇhitvā gacchante disvā tesaṃ soḷasannampi soḷasahi vāhagoṇehi saddhiṃ pasataṃ pasataṃ suvaṇṇamāsake sabbesaṃ nivāsanapārupanāni bhariyānampi nesaṃ vatthābharaṇāni datvā vissajjāpesi.
  9715. 519715,114,631,39,68,1,245,28,Atha so nāgabhavanaṃ gantvā tattha papañcaṃ akatvā mahantena parivārena nikkhamitvā āḷāraṃ upasaṅkamitvā nāgabhavanassa vaṇṇaṃ kathetvā taṃ ādāya nāgabhavanaṃ gantvā tīhi nāgakaññāsatehi saddhiṃ mahantamassa yasaṃ datvā dibbehi kāmehi santappesi.
  9716. 519716,114,631,69,109,1,329,34,"Āḷāro nāgabhavane ekavassaṃ vasitvā dibbakāme paribhuñjitvā‘‘ icchāmahaṃ, samma, pabbajitun’’ ti nāgarājassa kathetvā pabbajitaparikkhāre gahetvā nāgabhavanato himavantappadesaṃ gantvā pabbajitvā tattha ciraṃ vasitvā aparabhāge cārikaṃ caranto bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bhikkhāya nagaraṃ pavisitvā rājadvāraṃ agamāsi. "
  9717. 519717,114,631,110,132,1,199,21,Atha naṃ bārāṇasirājā disvā iriyāpathe pasīditvā pakkosāpetvā paññattāsane nisīdāpetvā nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā aññatarasmiṃ nīce āsane nisinno vanditvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9718. 519718,114,632,2,4,1,0,0,143.
  9719. 519719,114,633,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Ariyāvakāsosi pasannanetto, maññe bhavaṃ pabbajito kulamhā; "
  9720. 519720,114,634,2,15,1,65,10,"Kathaṃ nu vittāni pahāya bhoge, pabbaji nikkhamma gharā sapaññā’’ ti. "
  9721. 519721,114,635,2,9,1,70,5,"Tattha {ariyāvakāsosī}ti niddosasundarasarīrāvakāsosi, abhirūposīti attho. "
  9722. 519722,114,635,10,15,1,42,4,{Pasannanetto}ti pañcahi pasādehi yuttanetto.
  9723. 519723,114,635,16,26,1,77,9,{Kulamhā}ti khattiyakulā vā brāhmaṇakulā vā seṭṭhikulā vā pabbajitosīti maññāmi.
  9724. 519724,114,635,27,45,1,136,17,Kathaṃ {nū}ti kena kāraṇena kiṃ ārammaṇaṃ katvā dhanañca upabhoge ca pahāya gharā nikkhamitvā pabbajitosi sapañña paṇḍitapurisāti pucchati.
  9725. 519725,114,636,2,12,1,85,10,Tato paraṃ tāpasassa ca rañño ca vacanappaṭivacanavasena gāthānaṃ sambandho veditabbo–
  9726. 519726,114,637,2,4,1,0,0,144.
  9727. 519727,114,638,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Sayaṃ vimānaṃ naradeva disvā, mahānubhāvassa mahoragassa; "
  9728. 519728,114,639,2,9,1,57,6,"Disvāna puññāna mahāvipākaṃ, saddhāyahaṃ pabbajitomhi rāja. "
  9729. 519729,114,640,2,4,1,0,0,145.
  9730. 519730,114,641,2,16,1,58,11,"‘ ‘ Na kāmakāmā na bhayā na dosā, vācaṃ musā pabbajitā bhaṇanti; "
  9731. 519731,114,642,2,10,1,57,7,"Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, sutvāna me jāyihitippasādo. "
  9732. 519732,114,643,2,4,1,0,0,146.
  9733. 519733,114,644,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Vāṇijja raṭṭhādhipa gacchamāno, pathe addasāsimhi bhojaputte; "
  9734. 519734,114,645,2,9,1,56,6,"Pavaḍḍhakāyaṃ uragaṃ mahantaṃ, ādāya gacchante pamodamāne. "
  9735. 519735,114,646,2,4,1,0,0,147.
  9736. 519736,114,647,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Sohaṃ samāgamma janinda tehi, pahaṭṭhalomo avacamhi bhīto; "
  9737. 519737,114,648,2,11,1,57,8,"Kuhiṃ ayaṃ nīyati bhīmakāyo, nāgena kiṃ kāhatha bhojaputtā. "
  9738. 519738,114,649,2,4,1,0,0,148.
  9739. 519739,114,650,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Nāgo ayaṃ nīyati bhojanatthā, pavaḍḍhakāyo urago mahanto; "
  9740. 519740,114,651,2,11,1,61,8,"Sāduñca thūlañca muduñca maṃsaṃ, na tvaṃ rasaññāsi videhaputta. "
  9741. 519741,114,652,2,4,1,0,0,149.
  9742. 519742,114,653,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Ito mayaṃ gantvā sakaṃ niketaṃ, ādāya satthāni vikopayitvā; "
  9743. 519743,114,654,2,10,1,58,7,"Maṃsāni bhokkhāma pamodamānā, mayañhi ve sattavo pannagānaṃ. "
  9744. 519744,114,655,2,4,1,0,0,150.
  9745. 519745,114,656,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Sace ayaṃ nīyati bhojanatthā, pavaḍḍhakāyo urago mahanto; "
  9746. 519746,114,657,2,11,1,60,8,"Dadāmi vo balibaddāni soḷasa, nāgaṃ imaṃ muñcatha bandhanasmā. "
  9747. 519747,114,658,2,4,1,0,0,151.
  9748. 519748,114,659,2,16,1,60,12,"‘ ‘ Addhā hi no bhakkho ayaṃ manāpo, bahū ca no uragā bhuttapubbā; "
  9749. 519749,114,660,2,12,1,56,9,"Karoma te taṃ vacanaṃ aḷāra, mittañca no hohi videhaputta. "
  9750. 519750,114,661,2,4,1,0,0,152.
  9751. 519751,114,662,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Tadāssu te bandhanā mocayiṃsu, yaṃ natthuto paṭimokkassa pāse; "
  9752. 519752,114,663,2,11,1,58,8,"Mutto ca so bandhanā nāgarājā, pakkāmi pācīnamukho muhuttaṃ. "
  9753. 519753,114,664,2,4,1,0,0,153.
  9754. 519754,114,665,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Gantvāna pācīnamukho muhuttaṃ, puṇṇehi nettehi palokayī maṃ; "
  9755. 519755,114,666,2,9,1,61,6,"Tadāssahaṃ piṭṭhito anvagacchiṃ, dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā. "
  9756. 519756,114,667,2,4,1,0,0,154.
  9757. 519757,114,668,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Gaccheva kho tvaṃ taramānarūpo, mā taṃ amittā punaraggahesuṃ; "
  9758. 519758,114,669,2,11,1,61,8,"Dukkho hi luddehi punā samāgamo, adassanaṃ bhojaputtāna gaccha. "
  9759. 519759,114,670,2,4,1,0,0,155.
  9760. 519760,114,671,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Agamāsi so rahadaṃ vippasannaṃ, nīlobhāsaṃ ramaṇīyaṃ sutitthaṃ; "
  9761. 519761,114,672,2,10,1,56,6,"Samotataṃ jambuhi vetasāhi, pāvekkhi nittiṇṇabhayo patīto. "
  9762. 519762,114,673,2,4,1,0,0,156.
  9763. 519763,114,674,2,14,1,57,10,"‘ ‘ So taṃ pavissa nacirassa nāgo, dibbena me pāturahū janinda; "
  9764. 519764,114,675,2,10,1,63,7,"Upaṭṭhahī maṃ pitaraṃva putto, hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇanto. "
  9765. 519765,114,676,2,4,1,0,0,157.
  9766. 519766,114,677,2,15,1,55,10,"‘ ‘ Tvaṃ mesi mātā ca pitā aḷāra, abbhantaro pāṇadado sahāyo; "
  9767. 519767,114,678,2,10,1,55,7,"Sakañca iddhiṃ paṭilābhakosmi, aḷāra passa me nivesanāni; "
  9768. 519768,114,679,2,11,1,59,6,"Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassā’’ ti. "
  9769. 519769,114,680,2,8,1,89,6,Tattha vimānan ti saṅkhapālanāgarañño anekasatanāṭakasampattisampannaṃ kañcanamaṇivimānaṃ.
  9770. 519770,114,680,9,25,1,127,15,Puññānan ti tena katapuññānaṃ mahantaṃ vipākaṃ disvā kammañca phalañca paralokañca saddahitvā pavattāya saddhāya ahaṃ pabbajito.
  9771. 519771,114,680,26,35,1,64,8,Na {kāmakāmā}ti na vatthukāmenapi bhayenapi dosenapi musā bhaṇanti.
  9772. 519772,114,680,36,48,1,77,9,"{Jāyihitī}ti, bhante, tumhākaṃ vacanaṃ sutvā mayhampi pasādo somanassaṃ jāyissati. "
  9773. 519773,114,680,49,54,1,47,5,Vāṇijjan ti vāṇijjakammaṃ karissāmīti gacchanto.
  9774. 519774,114,680,55,67,1,116,11,Pathe {addasāsimhī}ti pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ purato sukhayānake nisīditvā gacchanto mahāmagge janapadamanusse addasaṃ.
  9775. 519775,114,680,68,71,1,30,3,Pavaḍḍhakāyan ti vaḍḍhitakāyaṃ.
  9776. 519776,114,680,72,77,1,30,4,{Ādāyā}ti aṭṭhahi kājehi gahetvā.
  9777. 519777,114,680,78,81,1,18,2,{Avacamhī}ti abhāsiṃ.
  9778. 519778,114,680,82,85,1,27,2,{Bhīmakāyo}ti bhayajanakakāyo.
  9779. 519779,114,680,86,90,1,48,3,{Bhojaputtā}ti luddaputtake piyasamudācārenālapati.
  9780. 519780,114,680,91,96,1,50,4,{Videhaputtā}ti videharaṭṭhavāsitāya āḷāraṃ ālapiṃsu.
  9781. 519781,114,680,97,100,1,23,2,{Vikopayitvā}ti chinditvā.
  9782. 519782,114,680,101,110,1,51,8,Mayañhi vo {sattavo}ti mayaṃ pana nāgānaṃ verino nāma.
  9783. 519783,114,680,111,114,1,27,2,{Bhojanatthā}ti bhojanatthāya.
  9784. 519784,114,680,115,126,1,57,9,"Mittañca no {hohī}ti tvaṃ amhākaṃ mitto hohi, kataguṇaṃ jāna. "
  9785. 519785,114,681,2,37,1,301,31,"Tadāssu {te}ti, mahārāja, tehi bhojaputtehi evaṃ vutte ahaṃ tesaṃ soḷasa vāhagoṇe nivāsanapārupanāni pasataṃ pasataṃ suvaṇṇamāsake bhariyānañca nesaṃ vatthālaṅkāraṃ adāsiṃ, atha te saṅkhapālanāgarājānaṃ bhūmiyaṃ nipajjāpetvā attano kakkhaḷatāya sakaṇṭakakāḷavettalatāya koṭiyaṃ gahetvā ākaḍḍhituṃ ārabhiṃsu. "
  9786. 519786,114,681,38,72,1,263,31,"Athāhaṃ nāgarājānaṃ kilamantaṃ disvā akilamentova asinā tā latā chinditvā dārakānaṃ kaṇṇavedhato vaṭṭinīharaṇaniyāmena adukkhāpento saṇikaṃ nīhariṃ, tasmiṃ kāle te bhojaputtā yaṃ bandhanaṃ assa natthuto pavesetvā pāse paṭimokkaṃ, tasmā bandhanā taṃ uragaṃ mocayiṃsu. "
  9787. 519787,114,681,73,81,1,56,8,Tassa nāsato saha pāsena taṃ rajjukaṃ nīhariṃsūti dīpeti.
  9788. 519788,114,681,82,102,1,102,15,"Iti te uragaṃ vissajjetvā thokaṃ gantvā‘‘ ayaṃ urago dubbalo, matakāle naṃ gahetvā gamissāmā’’ ti nilīyiṃsu. "
  9789. 519789,114,682,2,12,1,78,9,{Puṇṇehī}ti sopi muhuttaṃ pācīnābhimukho gantvā assupuṇṇehi nettehi maṃ palokayi.
  9790. 519790,114,682,13,18,1,28,5,Tadāssahan ti tadā assa ahaṃ.
  9791. 519791,114,682,19,25,1,35,5,{Gacchevā}ti evaṃ taṃ avacanti vadati.
  9792. 519792,114,682,26,29,1,26,3,Rahadan ti kaṇṇaveṇṇadahaṃ.
  9793. 519793,114,682,30,36,1,66,6,Samotatan ti ubhayatīresu jamburukkhavetasarukkhehi otataṃ vitataṃ.
  9794. 519794,114,682,37,64,1,197,22,"Nittiṇṇabhayo {patīto}ti so kira taṃ dahaṃ pavisanto āḷārassa nipaccakāraṃ dassetvā yāva naṅguṭṭhā otari, udake paviṭṭhaṭṭhānamevassa nibbhayaṃ ahosi, tasmā nittiṇṇabhayo patīto haṭṭhatuṭṭho pāvekkhīti. "
  9795. 519795,114,682,65,68,1,19,2,{Pavissā}ti pavisitvā.
  9796. 519796,114,682,69,83,1,123,13,Dibbena {me}ti nāgabhavane pamādaṃ anāpajjitvā mayi kaṇṇaveṇṇatīraṃ anatikkanteyeva dibbena parivārena mama purato pāturahosi.
  9797. 519797,114,682,84,87,1,19,2,{Upaṭṭhahī}ti upāgami.
  9798. 519798,114,682,88,91,1,30,2,{Abbhantaro}ti hadayamaṃsasadiso.
  9799. 519799,114,682,92,99,1,42,6,"Tvaṃ mama bahupakāro, sakkāraṃ te karissāmi. "
  9800. 519800,114,682,100,107,1,45,6,Passa me {nivesanānī}ti mama nāgabhavanaṃ passa.
  9801. 519801,114,682,108,117,1,101,8,Masakkasāraṃ {viyā}ti masakkasāro vuccati osakkanaparisakkanābhāvena ghanasāratāya ca sinerupabbatarājā.
  9802. 519802,114,682,118,123,1,52,5,Ayaṃ tattha māpitaṃ tāvatiṃsabhavanaṃ sandhāyevamāha.
  9803. 519803,114,683,2,3,1,8,1,Mahārāja !
  9804. 519804,114,683,4,13,1,73,9,Evaṃ vatvā so nāgarājā uttari attano nāgabhavanaṃ vaṇṇento gāthādvayamāha–
  9805. 519805,114,684,2,4,1,0,0,158.
  9806. 519806,114,685,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, asakkharā ceva mudū subhā ca; "
  9807. 519807,114,686,2,11,1,57,8,"Nīcattiṇā apparajā ca bhūmi, pāsādikā yattha jahanti sokaṃ. "
  9808. 519808,114,687,2,4,1,0,0,159.
  9809. 519809,114,688,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Anāvakulā veḷuriyūpanīlā, catuddisaṃ ambavanaṃ surammaṃ; "
  9810. 519810,114,689,2,15,1,63,10,"Pakkā ca pesī ca phalā suphullā, niccotukā dhārayantī phalānī’’ ti. "
  9811. 519811,114,690,2,13,1,111,10,Tattha {asakkharā}ti yā tattha bhūmi pāsāṇasakkhararahitā mudu subhā kañcanarajatamaṇimayā sattaratanavālukākiṇṇā.
  9812. 519812,114,690,14,19,1,64,4,{Nīcattiṇā}ti indagopakapiṭṭhisadisavaṇṇehi nīcatiṇehi samannāgatā.
  9813. 519813,114,690,20,23,1,22,2,{Apparajā}ti paṃsurahitā.
  9814. 519814,114,690,24,32,1,60,8,Yattha jahanti sokan ti yattha paviṭṭhamattāva nissokā honti.
  9815. 519815,114,690,33,43,1,77,8,{Anāvakulā}ti na avakulā akhāṇumā upari ukkulavikulabhāvarahitā vā samasaṇṭhitā.
  9816. 519816,114,690,44,57,1,141,11,"{Veḷuriyūpanīlā}ti veḷuriyena upanīlā, tasmiṃ nāgabhavane veḷuriyamayā pasannasalilā nīlobhāsā anekavaṇṇakamaluppalasañchannā pokkharaṇīti attho. "
  9817. 519817,114,690,58,64,1,46,6,Catuddisan ti tassā pokkharaṇiyā catūsu disāsu.
  9818. 519818,114,690,65,80,1,106,13,Pakkā {cā}ti tasmiṃ ambavane ambarukkhā pakkaphalā ca aḍḍhapakkaphalā ca taruṇaphalā ca phullitāyevāti attho.
  9819. 519819,114,690,81,88,1,66,6,{Niccotukā}ti channampi utūnaṃ anurūpehi pupphaphalehi samannāgatāti.
  9820. 519820,114,691,2,4,1,0,0,160.
  9821. 519821,114,692,2,9,1,58,6,"Tesaṃ vanānaṃ naradeva majjhe, nivesanaṃ bhassarasannikāsaṃ; "
  9822. 519822,114,693,2,8,1,60,5,"Rajataggaḷaṃ sovaṇṇamayaṃ uḷāraṃ, obhāsatī vijjurivantalikkhe. "
  9823. 519823,114,694,2,4,1,0,0,161.
  9824. 519824,114,695,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Maṇīmayā soṇṇamayā uḷārā, anekacittā satataṃ sunimmitā; "
  9825. 519825,114,696,2,8,1,53,5,"Paripūrā kaññāhi alaṅkatāhi, suvaṇṇakāyūradharāhi rāja. "
  9826. 519826,114,697,2,4,1,0,0,162.
  9827. 519827,114,698,2,10,1,51,6,"‘ ‘ So saṅkhapālo taramānarūpo, pāsādamāruyha anomavaṇṇo; "
  9828. 519828,114,699,2,9,1,60,6,"Sahassathambhaṃ atulānubhāvaṃ, yatthassa bhariyā mahesī ahosi. "
  9829. 519829,114,700,2,4,1,0,0,163.
  9830. 519830,114,701,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Ekā ca nārī taramānarūpā, ādāya veḷuriyamayaṃ mahagghaṃ; "
  9831. 519831,114,702,2,8,1,54,5,"Subhaṃ maṇiṃ jātimantūpapannaṃ, acoditā āsanamabbhihāsi. "
  9832. 519832,114,703,2,4,1,0,0,164.
  9833. 519833,114,704,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Tato maṃ urago hatthe gahetvā, nisīdayī pāmukhaāsanasmiṃ; "
  9834. 519834,114,705,2,11,1,60,8,"Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, bhavañhi me aññataro garūnaṃ. "
  9835. 519835,114,706,2,4,1,0,0,165.
  9836. 519836,114,707,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Aññā ca nārī taramānarūpā, ādāya vāriṃ upasaṅkamitvā; "
  9837. 519837,114,708,2,11,1,60,8,"Pādāni pakkhālayī me janinda, bhariyāva bhattū patino piyassa. "
  9838. 519838,114,709,2,4,1,0,0,166.
  9839. 519839,114,710,2,14,1,56,8,"‘ ‘ Aparā ca nārī taramānarūpā, paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā; "
  9840. 519840,114,711,2,9,1,60,6,"Anekasūpaṃ vividhaṃ viyañjanaṃ, upanāmayī bhatta manuññarūpaṃ. "
  9841. 519841,114,712,2,4,1,0,0,167.
  9842. 519842,114,713,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Turiyehi maṃ bhārata bhuttavantaṃ, upaṭṭhahuṃ bhattu mano viditvā; "
  9843. 519843,114,714,2,13,1,59,8,"Tatuttariṃ maṃ nipatī mahantaṃ, dibbehi kāmehi anappakehī’’ ti. "
  9844. 519844,114,715,2,6,1,26,4,Tattha nivesanan ti pāsādo.
  9845. 519845,114,715,7,10,1,40,3,Bhassarasannikāsan ti pabhassaradassanaṃ.
  9846. 519846,114,715,11,14,1,34,3,Rajataggaḷan ti rajatadvārakavāṭaṃ.
  9847. 519847,114,715,15,23,1,47,7,{Maṇīmayā}ti evarūpā tattha kūṭāgārā ca gabbhā ca.
  9848. 519848,114,715,24,27,1,19,2,{Paripūrā}ti sampuṇṇā.
  9849. 519849,114,715,28,66,1,250,33,"So {saṅkhapālo}ti, mahārāja, ahaṃ evaṃ tasmiṃ nāgabhavanaṃ vaṇṇente taṃ daṭṭhukāmo ahosiṃ, atha maṃ tattha netvā so saṅkhapālo hatthe gahetvā taramāno veḷuriyathambhehi sahassathambhaṃ pāsādaṃ āruyha yasmiṃ ṭhāne assa mahesī ahosi, taṃ ṭhānaṃ netīti dīpeti. "
  9850. 519850,114,715,67,84,1,122,16,Ekā {cā}ti mayi pāsādaṃ abhiruḷhe ekā itthī aññehi maṇīhi jātimahantehi upetaṃ subhaṃ veḷuriyāsanaṃ tena nāgarājena avuttāva.
  9851. 519851,114,715,85,92,1,42,5,"{Abbhihāsī}ti abhihari, attharīti vuttaṃ hoti. "
  9852. 519852,114,716,2,9,1,65,6,"Pāmukhaāsanasmin ti pamukhāsanasmiṃ, uttamāsane nisīdāpesīti attho. "
  9853. 519853,114,716,10,20,1,63,9,Garūnan ti mātāpitūnaṃ me tvaṃ aññataroti evaṃ vatvā nisīdāpesi.
  9854. 519854,114,716,21,26,1,41,5,Vividhaṃ viyañjanan ti vividhaṃ byañjanaṃ.
  9855. 519855,114,716,27,32,1,43,5,Bhatta manuññarūpan ti bhattaṃ manuññarūpaṃ.
  9856. 519856,114,716,33,37,1,25,3,{Bhāratā}ti rājānaṃ ālapati.
  9857. 519857,114,716,38,42,1,42,4,Bhuttavantan ti bhuttāviṃ katabhattakiccaṃ.
  9858. 519858,114,716,43,50,1,67,7,Upaṭṭhahun ti anekasatehi turiyehi gandhabbaṃ kurumānā upaṭṭhahiṃsu.
  9859. 519859,114,716,51,59,1,50,7,Bhattu mano {viditvā}ti attano patino cittaṃ jānitvā.
  9860. 519860,114,716,60,65,1,44,5,Tatuttarin ti tato gandhabbakaraṇato uttariṃ.
  9861. 519861,114,716,66,73,1,39,6,Maṃ {nipatī}ti so nāgarājā maṃ upasaṅkami.
  9862. 519862,114,716,74,84,1,70,9,Mahantaṃ {dibbehī}ti mahantehi uḷārehi dibbehi kāmehi tehi ca anappakehi.
  9863. 519863,114,717,2,7,1,36,5,Evaṃ upasaṅkamitvā ca pana gāthamāha–
  9864. 519864,114,718,2,4,1,0,0,168.
  9865. 519865,114,719,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Bhariyā mametā tisatā aḷāra, sabbattamajjhā padumuttarābhā; "
  9866. 519866,114,720,2,14,1,54,9,"Aḷāra etāssu te kāmakārā, dadāmi te tā paricārayassū’’ ti. "
  9867. 519867,114,721,2,12,1,75,7,"Tattha {sabbattamajjhā}ti sabbā attamajjhā, pāṇinā gahitappamāṇamajjhāti attho. "
  9868. 519868,114,721,13,22,1,36,5,Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ sumajjhā’’ ti pāṭho.
  9869. 519869,114,721,23,30,1,71,4,"{Padumuttarābhā}ti padumavaṇṇauttarābhā, padumavaṇṇauttaracchaviyoti attho. "
  9870. 519870,114,721,31,44,1,107,12,{Paricārayassū}ti tā attano pādaparicārikā karohīti vatvā tīhi itthisatehi saddhiṃ mahāsampattiṃ mayhaṃ adāsi.
  9871. 519871,114,722,2,4,1,6,2,So āha–
  9872. 519872,114,723,2,4,1,0,0,169.
  9873. 519873,114,724,2,9,1,60,5,"‘ ‘ Saṃvaccharaṃ dibbarasānubhutvā, tadāssuhaṃ uttarimajjhabhāsiṃ; "
  9874. 519874,114,725,2,9,1,63,6,"Nāgassidaṃ kinti kathañca laddhaṃ, kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṃ. "
  9875. 519875,114,726,2,4,1,0,0,170.
  9876. 519876,114,727,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ; "
  9877. 519877,114,728,2,11,1,63,6,"Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhan’’ ti. "
  9878. 519878,114,729,2,8,1,57,5,Tattha {dibbarasānubhutvā}ti dibbe kāmaguṇarase anubhavitvā.
  9879. 519879,114,729,9,14,1,28,5,Tadāssuhan ti tadā assu ahaṃ.
  9880. 519880,114,729,15,39,1,183,22,"Nāgassidan ti bhadramukhassa saṅkhapālanāgarājassa idaṃ sampattijātaṃ kinti kiṃ nāma kammaṃ katvā kathañca katvā laddhaṃ, kathametaṃ vimānaseṭṭhaṃ tvaṃ ajjhagamāsi, iti naṃ ahaṃ pucchiṃ. "
  9881. 519881,114,729,40,44,1,33,4,Adhiccaladdhan ti ahetunā laddhaṃ.
  9882. 519882,114,729,45,54,1,67,8,Pariṇāmajaṃ {te}ti kenaci tava atthāya pariṇāmitattā pariṇāmato jātaṃ.
  9883. 519883,114,729,55,62,1,58,7,Sayaṃkatan ti kārake pakkosāpetvā ratanāni datvā kāritanti.
  9884. 519884,114,730,2,7,1,44,4,Tato parā dvinnampi vacanappaṭivacanagāthāva–
  9885. 519885,114,731,2,4,1,0,0,171.
  9886. 519886,114,732,2,14,1,66,10,"‘ ‘ Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃkataṃ nāpi devehi dinnaṃ; "
  9887. 519887,114,733,2,10,1,55,7,"Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ. "
  9888. 519888,114,734,2,4,1,0,0,172.
  9889. 519889,114,735,2,16,1,64,11,"‘ ‘ Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; "
  9890. 519890,114,736,2,11,1,61,8,"Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ. "
  9891. 519891,114,737,2,4,1,0,0,173.
  9892. 519892,114,738,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Rājā ahosiṃ magadhānamissaro, duyyodhano nāma mahānubhāvo; "
  9893. 519893,114,739,2,10,1,57,6,"So ittaraṃ jīvitaṃ saṃviditvā, asassataṃ vipariṇāmadhammaṃ. "
  9894. 519894,114,740,2,4,1,0,0,174.
  9895. 519895,114,741,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Annañca pānañca pasannacitto, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ; "
  9896. 519896,114,742,2,10,1,57,7,"Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca. "
  9897. 519897,114,743,2,4,1,0,0,175.
  9898. 519898,114,744,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ yānamupassayañca; "
  9899. 519899,114,745,2,9,1,60,6,"Acchādanaṃ sayanamathannapānaṃ, sakkacca dānāni adamha tattha. "
  9900. 519900,114,746,2,4,1,0,0,176.
  9901. 519901,114,747,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; "
  9902. 519902,114,748,2,9,1,58,6,"Teneva me laddhamidaṃ vimānaṃ, pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ; "
  9903. 519903,114,749,2,10,1,57,7,"Naccehi gītehi cupetarūpaṃ, ciraṭṭhitikaṃ na ca sassatāyaṃ. "
  9904. 519904,114,750,2,4,1,0,0,177.
  9905. 519905,114,751,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Appānubhāvā taṃ mahānubhāvaṃ, tejassinaṃ hanti atejavanto; "
  9906. 519906,114,752,2,9,1,60,6,"Kimeva dāṭhāvudha kiṃ paṭicca, hatthattamāgacchi vanibbakānaṃ. "
  9907. 519907,114,753,2,4,1,0,0,178.
  9908. 519908,114,754,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Bhayaṃ nu te anvagataṃ mahantaṃ, tejo nu te nānvagaṃ dantamūlaṃ; "
  9909. 519909,114,755,2,9,1,56,6,"Kimeva dāṭhāvudha kiṃ paṭicca, kilesamāpajji vanibbakānaṃ. "
  9910. 519910,114,756,2,4,1,0,0,179.
  9911. 519911,114,757,2,17,1,62,12,"‘ ‘ Na me bhayaṃ anvagataṃ mahantaṃ, tejo na sakkā mama tehi hantuṃ; "
  9912. 519912,114,758,2,8,1,54,5,"Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni. "
  9913. 519913,114,759,2,4,1,0,0,180.
  9914. 519914,114,760,2,11,1,53,6,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ aḷāra, uposathaṃ niccamupāvasāmi; "
  9915. 519915,114,761,2,10,1,59,7,"Athāgamuṃ soḷasa bhojaputtā, rajjuṃ gahetvāna daḷhañca pāsaṃ. "
  9916. 519916,114,762,2,4,1,0,0,181.
  9917. 519917,114,763,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Bhetvāna nāsaṃ atikassa rajjuṃ, nayiṃsu maṃ samparigayha luddā; "
  9918. 519918,114,764,2,8,1,56,5,"Etādisaṃ dukkhamahaṃ titikkhaṃ, uposathaṃ appaṭikopayanto. "
  9919. 519919,114,765,2,4,1,0,0,182.
  9920. 519920,114,766,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Ekāyane taṃ pathe addasaṃsu, balena vaṇṇena cupetarūpaṃ; "
  9921. 519921,114,767,2,12,1,58,9,"Siriyā paññāya ca bhāvitosi, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. "
  9922. 519922,114,768,2,4,1,0,0,183.
  9923. 519923,114,769,2,15,1,54,11,"‘ ‘ Na puttahetū na dhanassa hetū, na āyuno cāpi aḷāra hetu; "
  9924. 519924,114,770,2,9,1,55,6,"Manussayoniṃ abhipatthayāno, tasmā parakkama tapo karomi. "
  9925. 519925,114,771,2,4,1,0,0,184.
  9926. 519926,114,772,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso, alaṅkato kappitakesamassu; "
  9927. 519927,114,773,2,8,1,55,5,"Surosito lohitacandanena, gandhabbarājāva disā pabhāsasi. "
  9928. 519928,114,774,2,4,1,0,0,185.
  9929. 519929,114,775,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Deviddhipattosi mahānubhāvo, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; "
  9930. 519930,114,776,2,10,1,57,7,"Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, seyyo ito kena manussaloko. "
  9931. 519931,114,777,2,4,1,0,0,186.
  9932. 519932,114,778,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Aḷāra nāññatra manussalokā, suddhīva saṃvijjati saṃyamo vā; "
  9933. 519933,114,779,2,9,1,55,6,"Ahañca laddhāna manussayoniṃ, kāhāmi jātimaraṇassa antaṃ. "
  9934. 519934,114,780,2,4,1,0,0,187.
  9935. 519935,114,781,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Saṃvaccharo me vasato tavantike, annena pānena upaṭṭhitosmi; "
  9936. 519936,114,782,2,9,1,55,6,"Āmantayitvāna palemi nāga, cirappavuṭṭhosmi ahaṃ janinda. "
  9937. 519937,114,783,2,4,1,0,0,188.
  9938. 519938,114,784,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Puttā ca dārā anujīvino ca, niccānusiṭṭhā upatiṭṭhathetaṃ; "
  9939. 519939,114,785,2,13,1,64,9,"Kaccinnu taṃ nābhisapittha koci, piyañhi me dassanaṃ tuyhaṃ aḷāra. "
  9940. 519940,114,786,2,4,1,0,0,189.
  9941. 519941,114,787,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Yathāpi mātū ca pitū agāre, putto piyo paṭivihito vaseyya; "
  9942. 519942,114,788,2,12,1,59,9,"Tatopi mayhaṃ idhameva seyyo, cittañhi te nāga mayī pasannaṃ. "
  9943. 519943,114,789,2,4,1,0,0,190.
  9944. 519944,114,790,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Maṇī mamaṃ vijjati lohitaṅko, dhanāharo maṇiratanaṃ uḷāraṃ; "
  9945. 519945,114,791,2,15,1,67,10,"Ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketaṃ, laddhā dhanaṃ taṃ maṇimossajassū’’ ti. "
  9946. 519946,114,792,2,10,1,45,8,Tattha kiṃ te vatan ti kiṃ tava vatasamādānaṃ.
  9947. 519947,114,792,11,14,1,30,3,Brahmacariyan ti seṭṭhacariyaṃ.
  9948. 519948,114,792,15,23,1,111,8,Opānabhūtan ti catumahāpathe khatapokkharaṇī viya dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ yathāsukhaṃ paribhuñjitabbavibhavaṃ.
  9949. 519949,114,792,24,38,1,87,14,Na ca sassatāyan ti ciraṭṭhitikaṃ samānampi ce taṃ mayhaṃ sassataṃ na hotīti me katheti.
  9950. 519950,114,793,2,6,1,35,3,{Appānubhāvā}ti bhojaputte sandhāyāha.
  9951. 519951,114,793,7,15,1,58,7,{Hantī}ti aṭṭhasu ṭhānesu sūlehi vijjhantā kiṃkāraṇā haniṃsu.
  9952. 519952,114,793,16,28,1,75,11,Kiṃ {paṭiccā}ti kiṃ sandhāya tvaṃ tadā tesaṃ hatthattaṃ āgacchi vasaṃ upagato.
  9953. 519953,114,793,29,40,1,50,7,Vanibbakānan ti bhojaputtā idha‘‘ vanibbakā’’ ti vuttā.
  9954. 519954,114,793,41,64,1,134,21,"Tejo nu te nānvagaṃ dantamūlan ti kiṃ nu tava tejo bhojaputte disvā tadā bhayaṃ mahantaṃ anvagataṃ, udāhu visaṃ dantamūlaṃ na anvagataṃ. "
  9955. 519955,114,793,65,68,1,18,3,Kilesan ti dukkhaṃ.
  9956. 519956,114,793,69,77,1,64,7,"Vanibbakānan ti bhojaputtānaṃ santike, bhojaputte nissāyāti attho. "
  9957. 519957,114,794,2,16,1,84,14,Tejo na sakkā mama tehi hantun ti mama visatejo aññassa tejena abhihantumpi na sakkā.
  9958. 519958,114,794,17,20,1,20,3,Satan ti buddhādīnaṃ.
  9959. 519959,114,794,21,25,1,72,3,{Dhammānī}ti sīlasamādhipaññākhantianuddayamettābhāvanāsaṅkhātāni dhammāni.
  9960. 519960,114,794,26,30,1,37,3,{Sukittitānī}ti suvaṇṇitāni sukathitāni.
  9961. 519961,114,794,31,33,1,11,2,Kinti katvā?
  9962. 519962,114,794,34,57,1,212,21,"Samuddavelāva {duraccayānī}ti tehi samuddavelā viya sappurisehi jīvitatthampi duraccayānīti vaṇṇitāni, tasmā ahaṃ sīlabhedabhayena khantimettādisamannāgato hutvā mama kopassa sīlavelantaṃ atikkamituṃ na adāsinti āha."
  9963. 519963,114,795,2,10,1,62,7,‘ ‘ Imissā pana saṅkhapāladhammadesanāya dasapi pāramiyo labbhanti.
  9964. 519964,114,795,11,69,1,449,42,"Tadā hi mahāsattena sarīrassa pariccattabhāvo dānapāramī nāma hoti, tathārūpenāpi visatejena sīlassa abhinnatā sīlapāramī, nāgabhavanato nikkhamitvā samaṇadhammakaraṇaṃ nekkhammapāramī,‘ idañcidañca kātuṃ vaṭṭatī’ ti saṃvidahanaṃ paññāpāramī, adhivāsanavīriyaṃ vīriyapāramī, adhivāsanakhanti khantipāramī, saccasamādānaṃ saccapāramī,‘ mama sīlaṃ na bhindissāmī’ ti adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānapāramī, anuddayabhāvo mettāpāramī, vedanāya majjhattabhāvo upekkhāpāramī’’ ti. "
  9965. 519965,114,796,2,19,1,140,16,Athāgamun ti athekadivasaṃ vammikamatthake nipannaṃ disvā soḷasa bhojaputtā khararajjuñca daḷhapāsañca sūlāni ca gahetvā mama santikaṃ āgatā.
  9966. 519966,114,796,20,29,1,82,8,{Bhetvānā}ti mama sarīraṃ aṭṭhasu ṭhānesu bhinditvā sakaṇṭakakāḷavettalatā pavesetvā.
  9967. 519967,114,796,30,55,1,199,25,Nāsaṃ atikassa rajjun ti thokaṃ gantvā sīsaṃ me olambantaṃ disvā mahāmagge nipajjāpetvā puna nāsampi me bhinditvā vaṭṭarajjuṃ atikassa āvunitvā kājakoṭiyaṃ laggetvā samantato pariggahetvā maṃ nayiṃsu.
  9968. 519968,114,797,2,45,1,283,35,"{Addasaṃsū}ti , samma saṅkhapāla, te bhojaputtā ekāyane ekagamane jaṅghapadikamagge taṃ balena ca vaṇṇena ca upetarūpaṃ passiṃsu, tvaṃ pana issariyasobhaggasiriyā ca paññāya ca bhāvito vaḍḍhito, so tvaṃ evarūpo samānopi kimatthaṃ tapaṃ karosi, kimicchanto uposathavāsaṃ vasasi, sīlaṃ rakkhasi."
  9969. 519969,114,797,46,60,1,64,9,"‘‘ Addasāsin’’ tipi pāṭho, ahaṃ ekāyane mahāmagge taṃ addasinti attho. "
  9970. 519970,114,797,61,64,1,26,2,{Abhipatthayāno}ti patthento.
  9971. 519971,114,797,65,76,1,81,9,"{Tasmā}ti yasmā manussayoniṃ patthemi, tasmā vīriyena parakkamitvā tapokammaṃ karomi. "
  9972. 519972,114,798,2,6,1,27,3,{Surosito}ti suṭṭhu manulitto.
  9973. 519973,114,798,7,14,1,52,6,{Ito}ti imamhā nāgabhavanā manussaloko kena uttaritaro.
  9974. 519974,114,798,15,19,1,43,3,{Suddhī}ti maggaphalanibbānasaṅkhātā visuddhi.
  9975. 519975,114,798,20,23,1,15,2,{Saṃyamo}ti sīlaṃ.
  9976. 519976,114,798,24,30,1,66,6,Idaṃ so manussalokeyeva buddhapaccekabuddhānaṃ uppattiṃ sandhāyāha.
  9977. 519977,114,798,31,38,1,78,6,{Kāhāmī}ti attano appaṭisandhikabhāvaṃ karonto jātijarāmaraṇassantaṃ karissāmīti.
  9978. 519978,114,798,39,47,1,48,6,"Evaṃ, mahārāja, so saṅkhapālo manussalokaṃ vaṇṇesi. "
  9979. 519979,114,798,48,63,1,100,12,"Saṃvaccharo {me}ti evaṃ, mahārāja, tasmiṃ manussalokaṃ vaṇṇente ahaṃ pabbajjāya sinehaṃ katvā etadavocaṃ. "
  9980. 519980,114,798,64,75,1,81,10,Tattha {upaṭṭhitosmī}ti annapānena ceva dibbehi ca kāmaguṇehi pariciṇṇo mānito asmi.
  9981. 519981,114,798,76,80,1,24,3,{Palemī}ti paremi gacchāmi.
  9982. 519982,114,798,81,87,1,56,5,{Cirappavuṭṭhosmī}ti ahaṃ manussalokato cirappavuṭṭho asmi.
  9983. 519983,114,799,2,16,1,86,13,{Nābhisapitthā}ti kacci nu kho mama puttādīsu koci taṃ na akkosi na paribhāsīti pucchati.
  9984. 519984,114,799,17,28,1,42,6,"‘‘ Nābhisajjethā’’ tipi pāṭho, na kopesīti attho. "
  9985. 519985,114,799,29,32,1,24,2,{Paṭivihito}ti paṭijaggito.
  9986. 519986,114,799,33,82,1,345,43,"Maṇī maman ti sace, samma āḷāra, gacchasiyeva, evaṃ sante mama lohitaṅko dhanahārako sabbakāmadado maṇi saṃvijjati, taṃ uḷāraṃ maṇiratanaṃ ādāya tava gehaṃ gaccha, tattha imassānubhāvena yāvadicchakaṃ dhanaṃ laddhā puna imaṃ maṇiṃ ossajassu, ossajanto ca aññattha anossajitvā attano udakacāṭiyaṃ ossajeyyāsīti vatvā mayhaṃ maṇiratanaṃ upanesīti vadati. "
  9987. 519987,114,800,2,13,1,56,7,"Evaṃ vatvā āḷāro‘‘ athāhaṃ, mahārāja, nāgarājānaṃ etadavocaṃ–"
  9988. 519988,114,800,14,46,1,221,24,"‘ samma, nāhaṃ dhanenatthiko, pabbajituṃ pana icchāmī’ ti pabbajitaparikkhāraṃ yācitvā teneva saddhiṃ nāgabhavanā nikkhamitvā taṃ nivattetvā himavantaṃ pavisitvā pabbajitomhī’’ ti vatvā rañño dhammakathaṃ kathento gāthādvayamāha– "
  9989. 519989,114,801,2,4,1,0,0,191.
  9990. 519990,114,802,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā, asassatā vipariṇāmadhammā; "
  9991. 519991,114,803,2,9,1,55,6,"Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, saddhāyahaṃ pabbajitomhi rāja. "
  9992. 519992,114,804,2,4,1,0,0,192.
  9993. 519993,114,805,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; "
  9994. 519994,114,806,2,13,1,61,8,"Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo’’ ti. "
  9995. 519995,114,807,2,9,1,57,6,Tattha {saddhāyā}ti kammañca phalañca nibbānañca saddahitvā.
  9996. 519996,114,807,10,26,1,114,14,"Dumapphalānīva {patantī}ti yathā rukkhaphalāni pakkānipi apakkānipi patanti, tathā māṇavā daharā ca vuddhā ca patanti. "
  9997. 519997,114,807,27,31,1,34,4,Apaṇṇakan ti aviraddhaṃ niyyānikaṃ.
  9998. 519998,114,807,32,43,1,86,9,"Sāmaññameva {seyyo}ti pabbajjāva uttamāti pabbajjāya guṇaṃ disvā pabbajitomhi, mahārājāti. "
  9999. 519999,114,808,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā rājā anantaraṃ gāthamāha–
  10000. 520000,114,809,2,4,1,0,0,193.