xby 1.3 MB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205120612071208120912101211121212131214121512161217121812191220122112221223122412251226122712281229123012311232123312341235123612371238123912401241124212431244124512461247124812491250125112521253125412551256125712581259126012611262126312641265126612671268126912701271127212731274127512761277127812791280128112821283128412851286128712881289129012911292129312941295129612971298129913001301130213031304130513061307130813091310131113121313131413151316131713181319132013211322132313241325132613271328132913301331133213331334133513361337133813391340134113421343134413451346134713481349135013511352135313541355135613571358135913601361136213631364136513661367136813691370137113721373137413751376137713781379138013811382138313841385138613871388138913901391139213931394139513961397139813991400140114021403140414051406140714081409141014111412141314141415141614171418141914201421142214231424142514261427142814291430143114321433143414351436143714381439144014411442144314441445144614471448144914501451145214531454145514561457145814591460146114621463146414651466146714681469147014711472147314741475147614771478147914801481148214831484148514861487148814891490149114921493149414951496149714981499150015011502150315041505150615071508150915101511151215131514151515161517151815191520152115221523152415251526152715281529153015311532153315341535153615371538153915401541154215431544154515461547154815491550155115521553155415551556155715581559156015611562156315641565156615671568156915701571157215731574157515761577157815791580158115821583158415851586158715881589159015911592159315941595159615971598159916001601160216031604160516061607160816091610161116121613161416151616161716181619162016211622162316241625162616271628162916301631163216331634163516361637163816391640164116421643164416451646164716481649165016511652165316541655165616571658165916601661166216631664166516661667166816691670167116721673167416751676167716781679168016811682168316841685168616871688168916901691169216931694169516961697169816991700170117021703170417051706170717081709171017111712171317141715171617171718171917201721172217231724172517261727172817291730173117321733173417351736173717381739174017411742174317441745174617471748174917501751175217531754175517561757175817591760176117621763176417651766176717681769177017711772177317741775177617771778177917801781178217831784178517861787178817891790179117921793179417951796179717981799180018011802180318041805180618071808180918101811181218131814181518161817181818191820182118221823182418251826182718281829183018311832183318341835183618371838183918401841184218431844184518461847184818491850185118521853185418551856185718581859186018611862186318641865186618671868186918701871187218731874187518761877187818791880188118821883188418851886188718881889189018911892189318941895189618971898189919001901190219031904190519061907190819091910191119121913191419151916191719181919192019211922192319241925192619271928192919301931193219331934193519361937193819391940194119421943194419451946194719481949195019511952195319541955195619571958195919601961196219631964196519661967196819691970197119721973197419751976197719781979198019811982198319841985198619871988198919901991199219931994199519961997199819992000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039204020412042204320442045204620472048204920502051205220532054205520562057205820592060206120622063206420652066206720682069207020712072207320742075207620772078207920802081208220832084208520862087208820892090209120922093209420952096209720982099210021012102210321042105210621072108210921102111211221132114211521162117211821192120212121222123212421252126212721282129213021312132213321342135213621372138213921402141214221432144214521462147214821492150215121522153215421552156215721582159216021612162216321642165216621672168216921702171217221732174217521762177217821792180218121822183218421852186218721882189219021912192219321942195219621972198219922002201220222032204220522062207220822092210221122122213221422152216221722182219222022212222222322242225222622272228222922302231223222332234223522362237223822392240224122422243224422452246224722482249225022512252225322542255225622572258225922602261226222632264226522662267226822692270227122722273227422752276227722782279228022812282228322842285228622872288228922902291229222932294229522962297229822992300230123022303230423052306230723082309231023112312231323142315231623172318231923202321232223232324232523262327232823292330233123322333233423352336233723382339234023412342234323442345234623472348234923502351235223532354235523562357235823592360236123622363236423652366236723682369237023712372237323742375237623772378237923802381238223832384238523862387238823892390239123922393239423952396239723982399240024012402240324042405240624072408240924102411241224132414241524162417241824192420242124222423242424252426242724282429243024312432243324342435243624372438243924402441244224432444244524462447244824492450245124522453245424552456245724582459246024612462246324642465246624672468246924702471247224732474247524762477247824792480248124822483248424852486248724882489249024912492249324942495249624972498249925002501250225032504250525062507250825092510251125122513251425152516251725182519252025212522252325242525252625272528252925302531253225332534253525362537253825392540254125422543254425452546254725482549255025512552255325542555255625572558255925602561256225632564256525662567256825692570257125722573257425752576257725782579258025812582258325842585258625872588258925902591259225932594259525962597259825992600260126022603260426052606260726082609261026112612261326142615261626172618261926202621262226232624262526262627262826292630263126322633263426352636263726382639264026412642264326442645264626472648264926502651265226532654265526562657265826592660266126622663266426652666266726682669267026712672267326742675267626772678267926802681268226832684268526862687268826892690269126922693269426952696269726982699270027012702270327042705270627072708270927102711271227132714271527162717271827192720272127222723272427252726272727282729273027312732273327342735273627372738273927402741274227432744274527462747274827492750275127522753275427552756275727582759276027612762276327642765276627672768276927702771277227732774277527762777277827792780278127822783278427852786278727882789279027912792279327942795279627972798279928002801280228032804280528062807280828092810281128122813281428152816281728182819282028212822282328242825282628272828282928302831283228332834283528362837283828392840284128422843284428452846284728482849285028512852285328542855285628572858285928602861286228632864286528662867286828692870287128722873287428752876287728782879288028812882288328842885288628872888288928902891289228932894289528962897289828992900290129022903290429052906290729082909291029112912291329142915291629172918291929202921292229232924292529262927292829292930293129322933293429352936293729382939294029412942294329442945294629472948294929502951295229532954295529562957295829592960296129622963296429652966296729682969297029712972297329742975297629772978297929802981298229832984298529862987298829892990299129922993299429952996299729982999300030013002300330043005300630073008300930103011301230133014301530163017301830193020302130223023302430253026302730283029303030313032303330343035303630373038303930403041304230433044304530463047304830493050305130523053305430553056305730583059306030613062306330643065306630673068306930703071307230733074307530763077307830793080308130823083308430853086308730883089309030913092309330943095309630973098309931003101310231033104310531063107310831093110311131123113311431153116311731183119312031213122312331243125312631273128312931303131313231333134313531363137313831393140314131423143314431453146314731483149315031513152315331543155315631573158315931603161316231633164316531663167316831693170317131723173317431753176317731783179318031813182318331843185318631873188318931903191319231933194319531963197319831993200320132023203320432053206320732083209321032113212321332143215321632173218321932203221322232233224322532263227322832293230323132323233323432353236323732383239324032413242324332443245324632473248324932503251325232533254325532563257325832593260326132623263326432653266326732683269327032713272327332743275327632773278327932803281328232833284328532863287328832893290329132923293329432953296329732983299330033013302330333043305330633073308330933103311331233133314331533163317331833193320332133223323332433253326332733283329333033313332333333343335333633373338333933403341334233433344334533463347334833493350335133523353335433553356335733583359336033613362336333643365336633673368336933703371337233733374337533763377337833793380338133823383338433853386338733883389339033913392339333943395339633973398339934003401340234033404340534063407340834093410341134123413341434153416341734183419342034213422342334243425342634273428342934303431343234333434343534363437343834393440344134423443344434453446344734483449345034513452345334543455345634573458345934603461346234633464346534663467346834693470347134723473347434753476347734783479348034813482348334843485348634873488348934903491349234933494349534963497349834993500350135023503350435053506350735083509351035113512351335143515351635173518351935203521352235233524352535263527352835293530353135323533353435353536353735383539354035413542354335443545354635473548354935503551355235533554355535563557355835593560356135623563356435653566356735683569357035713572357335743575357635773578357935803581358235833584358535863587358835893590359135923593359435953596359735983599360036013602360336043605360636073608360936103611361236133614361536163617361836193620362136223623362436253626362736283629363036313632363336343635363636373638363936403641364236433644364536463647364836493650365136523653365436553656365736583659366036613662366336643665366636673668366936703671367236733674367536763677367836793680368136823683368436853686368736883689369036913692369336943695369636973698369937003701370237033704370537063707370837093710371137123713371437153716371737183719372037213722372337243725372637273728372937303731373237333734373537363737373837393740374137423743374437453746374737483749375037513752375337543755375637573758375937603761376237633764376537663767376837693770377137723773377437753776377737783779378037813782378337843785378637873788378937903791379237933794379537963797379837993800380138023803380438053806380738083809381038113812381338143815381638173818381938203821382238233824382538263827382838293830383138323833383438353836383738383839384038413842384338443845384638473848384938503851385238533854385538563857385838593860386138623863386438653866386738683869387038713872387338743875387638773878387938803881388238833884388538863887388838893890389138923893389438953896389738983899390039013902390339043905390639073908390939103911391239133914391539163917391839193920392139223923392439253926392739283929393039313932393339343935393639373938393939403941394239433944394539463947394839493950395139523953395439553956395739583959396039613962396339643965396639673968396939703971397239733974397539763977397839793980398139823983398439853986398739883989399039913992399339943995399639973998399940004001400240034004400540064007400840094010401140124013401440154016401740184019402040214022402340244025402640274028402940304031403240334034403540364037403840394040404140424043404440454046404740484049405040514052405340544055405640574058405940604061406240634064406540664067406840694070407140724073407440754076407740784079408040814082408340844085408640874088408940904091409240934094409540964097409840994100410141024103410441054106410741084109411041114112411341144115411641174118411941204121412241234124412541264127412841294130413141324133413441354136413741384139414041414142414341444145414641474148414941504151415241534154415541564157415841594160416141624163416441654166416741684169417041714172417341744175417641774178417941804181418241834184418541864187418841894190419141924193419441954196419741984199420042014202420342044205420642074208420942104211421242134214421542164217421842194220422142224223422442254226422742284229423042314232423342344235423642374238423942404241424242434244424542464247424842494250425142524253425442554256425742584259426042614262426342644265426642674268426942704271427242734274427542764277427842794280428142824283428442854286428742884289429042914292429342944295429642974298429943004301430243034304430543064307430843094310431143124313431443154316431743184319432043214322432343244325432643274328432943304331433243334334433543364337433843394340434143424343434443454346434743484349435043514352435343544355435643574358435943604361436243634364436543664367436843694370437143724373437443754376437743784379438043814382438343844385438643874388438943904391439243934394439543964397439843994400440144024403440444054406440744084409441044114412441344144415441644174418441944204421442244234424442544264427442844294430443144324433443444354436443744384439444044414442444344444445444644474448444944504451445244534454445544564457445844594460446144624463446444654466446744684469447044714472447344744475447644774478447944804481448244834484448544864487448844894490449144924493449444954496449744984499450045014502450345044505450645074508450945104511451245134514451545164517451845194520452145224523452445254526452745284529453045314532453345344535453645374538453945404541454245434544454545464547454845494550455145524553455445554556455745584559456045614562456345644565456645674568456945704571457245734574457545764577457845794580458145824583458445854586458745884589459045914592459345944595459645974598459946004601460246034604460546064607460846094610461146124613461446154616461746184619462046214622462346244625462646274628462946304631463246334634463546364637463846394640464146424643464446454646464746484649465046514652465346544655465646574658465946604661466246634664466546664667466846694670467146724673467446754676467746784679468046814682468346844685468646874688468946904691469246934694469546964697469846994700470147024703470447054706470747084709471047114712471347144715471647174718471947204721472247234724472547264727472847294730473147324733473447354736473747384739474047414742474347444745474647474748474947504751475247534754475547564757475847594760476147624763476447654766476747684769477047714772477347744775477647774778477947804781478247834784478547864787478847894790479147924793479447954796479747984799480048014802480348044805480648074808480948104811481248134814481548164817481848194820482148224823482448254826482748284829483048314832483348344835483648374838483948404841484248434844484548464847484848494850485148524853485448554856485748584859486048614862486348644865486648674868486948704871487248734874487548764877487848794880488148824883488448854886488748884889489048914892489348944895489648974898489949004901490249034904490549064907490849094910491149124913491449154916491749184919492049214922492349244925492649274928492949304931493249334934493549364937493849394940494149424943494449454946494749484949495049514952495349544955495649574958495949604961496249634964496549664967496849694970497149724973497449754976497749784979498049814982498349844985498649874988498949904991499249934994499549964997499849995000500150025003500450055006500750085009501050115012501350145015501650175018501950205021502250235024502550265027502850295030503150325033503450355036503750385039504050415042504350445045504650475048504950505051505250535054505550565057505850595060506150625063506450655066506750685069507050715072507350745075507650775078507950805081508250835084508550865087508850895090509150925093509450955096509750985099510051015102510351045105510651075108510951105111511251135114511551165117511851195120512151225123512451255126512751285129513051315132513351345135513651375138513951405141514251435144514551465147514851495150515151525153515451555156515751585159516051615162516351645165516651675168516951705171517251735174517551765177517851795180518151825183518451855186518751885189519051915192519351945195519651975198519952005201520252035204520552065207520852095210521152125213521452155216521752185219522052215222522352245225522652275228522952305231523252335234523552365237523852395240524152425243524452455246524752485249525052515252525352545255525652575258525952605261526252635264526552665267526852695270527152725273527452755276527752785279528052815282528352845285528652875288528952905291529252935294529552965297529852995300530153025303530453055306530753085309531053115312531353145315531653175318531953205321532253235324532553265327532853295330533153325333533453355336533753385339534053415342534353445345534653475348534953505351535253535354535553565357535853595360536153625363536453655366536753685369537053715372537353745375537653775378537953805381538253835384538553865387538853895390539153925393539453955396539753985399540054015402540354045405540654075408540954105411541254135414541554165417541854195420542154225423542454255426542754285429543054315432543354345435543654375438543954405441544254435444544554465447544854495450545154525453545454555456545754585459546054615462546354645465546654675468546954705471547254735474547554765477547854795480548154825483548454855486548754885489549054915492549354945495549654975498549955005501550255035504550555065507550855095510551155125513551455155516551755185519552055215522552355245525552655275528552955305531553255335534553555365537553855395540554155425543554455455546554755485549555055515552555355545555555655575558555955605561556255635564556555665567556855695570557155725573557455755576557755785579558055815582558355845585558655875588558955905591559255935594559555965597559855995600560156025603560456055606560756085609561056115612561356145615561656175618561956205621562256235624562556265627562856295630563156325633563456355636563756385639564056415642564356445645564656475648564956505651565256535654565556565657565856595660566156625663566456655666566756685669567056715672567356745675567656775678567956805681568256835684568556865687568856895690569156925693569456955696569756985699570057015702570357045705570657075708570957105711571257135714571557165717571857195720572157225723572457255726572757285729573057315732573357345735573657375738573957405741574257435744574557465747574857495750575157525753575457555756575757585759576057615762576357645765576657675768576957705771577257735774577557765777577857795780578157825783578457855786578757885789579057915792579357945795579657975798579958005801580258035804580558065807580858095810581158125813581458155816581758185819582058215822582358245825582658275828582958305831583258335834583558365837583858395840584158425843584458455846584758485849585058515852585358545855585658575858585958605861586258635864586558665867586858695870587158725873587458755876587758785879588058815882588358845885588658875888588958905891589258935894589558965897589858995900590159025903590459055906590759085909591059115912591359145915591659175918591959205921592259235924592559265927592859295930593159325933593459355936593759385939594059415942594359445945594659475948594959505951595259535954595559565957595859595960596159625963596459655966596759685969597059715972597359745975597659775978597959805981598259835984598559865987598859895990599159925993599459955996599759985999600060016002600360046005600660076008600960106011601260136014601560166017601860196020602160226023602460256026602760286029603060316032603360346035603660376038603960406041604260436044604560466047604860496050605160526053605460556056605760586059606060616062606360646065606660676068606960706071607260736074607560766077607860796080608160826083608460856086608760886089609060916092609360946095609660976098609961006101610261036104610561066107610861096110611161126113611461156116611761186119612061216122612361246125612661276128612961306131613261336134613561366137613861396140614161426143614461456146614761486149615061516152615361546155615661576158615961606161616261636164616561666167616861696170617161726173617461756176617761786179618061816182618361846185618661876188618961906191619261936194619561966197619861996200620162026203620462056206620762086209621062116212621362146215621662176218621962206221622262236224622562266227622862296230623162326233623462356236623762386239624062416242624362446245624662476248624962506251625262536254625562566257625862596260626162626263626462656266626762686269627062716272627362746275627662776278627962806281628262836284628562866287628862896290629162926293629462956296629762986299630063016302630363046305630663076308630963106311631263136314631563166317631863196320632163226323632463256326632763286329633063316332633363346335633663376338633963406341634263436344634563466347634863496350635163526353635463556356635763586359636063616362636363646365636663676368636963706371637263736374637563766377637863796380638163826383638463856386638763886389639063916392639363946395639663976398639964006401640264036404640564066407640864096410641164126413641464156416641764186419642064216422642364246425642664276428642964306431643264336434643564366437643864396440644164426443644464456446644764486449645064516452645364546455645664576458645964606461646264636464646564666467646864696470647164726473647464756476647764786479648064816482648364846485648664876488648964906491649264936494649564966497649864996500650165026503650465056506650765086509651065116512651365146515651665176518651965206521652265236524652565266527652865296530653165326533653465356536653765386539654065416542654365446545654665476548654965506551655265536554655565566557655865596560656165626563656465656566656765686569657065716572657365746575657665776578657965806581658265836584658565866587658865896590659165926593659465956596659765986599660066016602660366046605660666076608660966106611661266136614661566166617661866196620662166226623662466256626662766286629663066316632663366346635663666376638663966406641664266436644664566466647664866496650665166526653665466556656665766586659666066616662666366646665666666676668666966706671667266736674667566766677667866796680668166826683668466856686668766886689669066916692669366946695669666976698669967006701670267036704670567066707670867096710671167126713671467156716671767186719672067216722672367246725672667276728672967306731673267336734673567366737673867396740674167426743674467456746674767486749675067516752675367546755675667576758675967606761676267636764676567666767676867696770677167726773677467756776677767786779678067816782678367846785678667876788678967906791679267936794679567966797679867996800680168026803680468056806680768086809681068116812681368146815681668176818681968206821682268236824682568266827682868296830683168326833683468356836683768386839684068416842684368446845684668476848684968506851685268536854685568566857685868596860686168626863686468656866686768686869687068716872687368746875687668776878687968806881688268836884688568866887688868896890689168926893689468956896689768986899690069016902690369046905690669076908690969106911691269136914691569166917691869196920692169226923692469256926692769286929693069316932693369346935693669376938693969406941694269436944694569466947694869496950695169526953695469556956695769586959696069616962696369646965696669676968696969706971697269736974697569766977697869796980698169826983698469856986698769886989699069916992699369946995699669976998699970007001700270037004700570067007700870097010701170127013701470157016701770187019702070217022702370247025702670277028702970307031703270337034703570367037703870397040704170427043704470457046704770487049705070517052705370547055705670577058705970607061706270637064706570667067706870697070707170727073707470757076707770787079708070817082708370847085708670877088708970907091709270937094709570967097709870997100710171027103710471057106710771087109711071117112711371147115711671177118711971207121712271237124712571267127712871297130713171327133713471357136713771387139714071417142714371447145714671477148714971507151715271537154715571567157715871597160716171627163716471657166716771687169717071717172717371747175717671777178717971807181718271837184718571867187718871897190719171927193719471957196719771987199720072017202720372047205720672077208720972107211721272137214721572167217721872197220722172227223722472257226722772287229723072317232723372347235723672377238723972407241724272437244724572467247724872497250725172527253725472557256725772587259726072617262726372647265726672677268726972707271727272737274727572767277727872797280728172827283728472857286728772887289729072917292729372947295729672977298729973007301730273037304730573067307730873097310731173127313731473157316731773187319732073217322732373247325732673277328732973307331733273337334733573367337733873397340734173427343734473457346734773487349735073517352735373547355735673577358735973607361736273637364736573667367736873697370737173727373737473757376737773787379738073817382738373847385738673877388738973907391739273937394739573967397739873997400740174027403740474057406740774087409741074117412741374147415741674177418741974207421742274237424742574267427742874297430743174327433743474357436743774387439744074417442744374447445744674477448744974507451745274537454745574567457745874597460746174627463746474657466746774687469747074717472747374747475747674777478747974807481748274837484748574867487748874897490749174927493749474957496749774987499750075017502750375047505750675077508750975107511751275137514751575167517751875197520752175227523752475257526752775287529753075317532753375347535753675377538753975407541754275437544754575467547754875497550755175527553755475557556755775587559756075617562756375647565756675677568756975707571757275737574757575767577757875797580758175827583758475857586758775887589759075917592759375947595759675977598759976007601760276037604760576067607760876097610761176127613761476157616761776187619762076217622762376247625762676277628762976307631763276337634763576367637763876397640764176427643764476457646764776487649765076517652765376547655765676577658765976607661766276637664766576667667766876697670767176727673767476757676767776787679768076817682768376847685768676877688768976907691769276937694769576967697769876997700770177027703770477057706770777087709771077117712771377147715771677177718771977207721772277237724772577267727772877297730773177327733773477357736773777387739774077417742774377447745774677477748774977507751775277537754775577567757775877597760776177627763776477657766776777687769777077717772777377747775777677777778777977807781778277837784778577867787778877897790779177927793779477957796779777987799780078017802780378047805780678077808780978107811781278137814781578167817781878197820782178227823782478257826782778287829783078317832783378347835783678377838783978407841784278437844784578467847784878497850785178527853785478557856785778587859786078617862786378647865786678677868786978707871787278737874787578767877787878797880788178827883788478857886788778887889789078917892789378947895789678977898789979007901790279037904790579067907790879097910791179127913791479157916791779187919792079217922792379247925792679277928792979307931793279337934793579367937793879397940794179427943794479457946794779487949795079517952795379547955795679577958795979607961796279637964796579667967796879697970797179727973797479757976797779787979798079817982798379847985798679877988798979907991799279937994799579967997799879998000800180028003800480058006800780088009801080118012801380148015801680178018801980208021802280238024802580268027802880298030803180328033803480358036803780388039804080418042804380448045804680478048804980508051805280538054805580568057805880598060806180628063806480658066806780688069807080718072807380748075807680778078807980808081808280838084808580868087808880898090809180928093809480958096809780988099810081018102810381048105810681078108810981108111811281138114811581168117811881198120812181228123812481258126812781288129813081318132813381348135813681378138813981408141814281438144814581468147814881498150815181528153815481558156815781588159816081618162816381648165816681678168816981708171817281738174817581768177817881798180818181828183818481858186818781888189819081918192819381948195819681978198819982008201820282038204820582068207820882098210821182128213821482158216821782188219822082218222822382248225822682278228822982308231823282338234823582368237823882398240824182428243824482458246824782488249825082518252825382548255825682578258825982608261826282638264826582668267826882698270827182728273827482758276827782788279828082818282828382848285828682878288828982908291829282938294829582968297829882998300830183028303830483058306830783088309831083118312831383148315831683178318831983208321832283238324832583268327832883298330833183328333833483358336833783388339834083418342834383448345834683478348834983508351835283538354835583568357835883598360836183628363836483658366836783688369837083718372837383748375837683778378837983808381838283838384838583868387838883898390839183928393839483958396839783988399840084018402840384048405840684078408840984108411841284138414841584168417841884198420842184228423842484258426842784288429843084318432843384348435843684378438843984408441844284438444844584468447844884498450845184528453845484558456845784588459846084618462846384648465846684678468846984708471847284738474847584768477847884798480848184828483848484858486848784888489849084918492849384948495849684978498849985008501850285038504850585068507850885098510851185128513851485158516851785188519852085218522852385248525852685278528852985308531853285338534853585368537853885398540854185428543854485458546854785488549855085518552855385548555855685578558855985608561856285638564856585668567856885698570857185728573857485758576857785788579858085818582858385848585858685878588858985908591859285938594859585968597859885998600860186028603860486058606860786088609861086118612861386148615861686178618861986208621862286238624862586268627862886298630863186328633863486358636863786388639864086418642864386448645864686478648864986508651865286538654865586568657865886598660866186628663866486658666866786688669867086718672867386748675867686778678867986808681868286838684868586868687868886898690869186928693869486958696869786988699870087018702870387048705870687078708870987108711871287138714871587168717871887198720872187228723872487258726872787288729873087318732873387348735873687378738873987408741874287438744874587468747874887498750875187528753875487558756875787588759876087618762876387648765876687678768876987708771877287738774877587768777877887798780878187828783878487858786878787888789879087918792879387948795879687978798879988008801880288038804880588068807880888098810881188128813881488158816881788188819882088218822882388248825882688278828882988308831883288338834883588368837883888398840884188428843884488458846884788488849885088518852885388548855885688578858885988608861886288638864886588668867886888698870887188728873887488758876887788788879888088818882888388848885888688878888888988908891889288938894889588968897889888998900890189028903890489058906890789088909891089118912891389148915891689178918891989208921892289238924892589268927892889298930893189328933893489358936893789388939894089418942894389448945894689478948894989508951895289538954895589568957895889598960896189628963896489658966896789688969897089718972897389748975897689778978897989808981898289838984898589868987898889898990899189928993899489958996899789988999900090019002900390049005900690079008900990109011901290139014901590169017901890199020902190229023902490259026902790289029903090319032903390349035903690379038903990409041904290439044904590469047904890499050905190529053905490559056905790589059906090619062906390649065906690679068906990709071907290739074907590769077907890799080908190829083908490859086908790889089909090919092909390949095909690979098909991009101910291039104910591069107910891099110911191129113911491159116911791189119912091219122912391249125912691279128912991309131913291339134913591369137913891399140914191429143914491459146914791489149915091519152915391549155915691579158915991609161916291639164916591669167916891699170917191729173917491759176917791789179918091819182918391849185918691879188918991909191919291939194919591969197919891999200920192029203920492059206920792089209921092119212921392149215921692179218921992209221922292239224922592269227922892299230923192329233923492359236923792389239924092419242924392449245924692479248924992509251925292539254925592569257925892599260926192629263926492659266926792689269927092719272927392749275927692779278927992809281928292839284928592869287928892899290929192929293929492959296929792989299930093019302930393049305930693079308930993109311931293139314931593169317931893199320932193229323932493259326932793289329933093319332933393349335933693379338933993409341934293439344934593469347934893499350935193529353935493559356935793589359936093619362936393649365936693679368936993709371937293739374937593769377937893799380938193829383938493859386938793889389939093919392939393949395939693979398939994009401940294039404940594069407940894099410941194129413941494159416941794189419942094219422942394249425942694279428942994309431943294339434943594369437943894399440944194429443944494459446944794489449945094519452945394549455945694579458945994609461946294639464946594669467946894699470947194729473947494759476947794789479948094819482948394849485948694879488948994909491949294939494949594969497949894999500950195029503950495059506950795089509951095119512951395149515951695179518951995209521952295239524952595269527952895299530953195329533953495359536953795389539954095419542954395449545954695479548954995509551955295539554955595569557955895599560956195629563956495659566956795689569957095719572957395749575957695779578957995809581958295839584958595869587958895899590959195929593959495959596959795989599960096019602960396049605960696079608960996109611961296139614961596169617961896199620962196229623962496259626962796289629963096319632963396349635963696379638963996409641964296439644964596469647964896499650965196529653965496559656965796589659966096619662966396649665966696679668966996709671967296739674967596769677967896799680968196829683968496859686968796889689969096919692969396949695969696979698969997009701970297039704970597069707970897099710971197129713971497159716971797189719972097219722972397249725972697279728972997309731973297339734973597369737973897399740974197429743974497459746974797489749975097519752975397549755975697579758975997609761976297639764976597669767976897699770977197729773977497759776977797789779978097819782978397849785978697879788978997909791979297939794979597969797979897999800980198029803980498059806980798089809981098119812981398149815981698179818981998209821982298239824982598269827982898299830983198329833983498359836983798389839984098419842984398449845984698479848984998509851985298539854985598569857985898599860986198629863986498659866986798689869987098719872987398749875987698779878987998809881988298839884988598869887988898899890989198929893989498959896989798989899990099019902990399049905990699079908990999109911991299139914991599169917991899199920992199229923992499259926992799289929993099319932993399349935993699379938993999409941994299439944994599469947994899499950995199529953995499559956995799589959996099619962996399649965996699679968996999709971997299739974997599769977997899799980998199829983998499859986998799889989999099919992999399949995999699979998999910000
  1. 500001,112,2047,23,66,1,266,30,"Iti so tattheva dvādasasaṃvaccharaṃ vasitvā‘‘ aticiraṃ nivutthomhi, janapadacārikaṃ tāva caritvā āgamissāmī’’ ti rañño akathetvāva uyyānapālaṃ āmantetvā‘‘ tāta, ukkaṇṭhitarūposmi, janapadaṃ caritvā āgamissāmi, tvaṃ rañño katheyyāsī’’ ti vatvā pakkanto gaṅgāya nāvātitthaṃ pāpuṇi. "
  2. 500002,112,2047,67,72,1,36,5,Tattha avāriyapitā nāma nāviko ahosi.
  3. 500003,112,2047,73,109,1,234,31,"So bālo neva guṇavantānaṃ guṇaṃ jānāti, na attano āyāpāyaṃ jānāti, so gaṅgaṃ taritukāmaṃ janaṃ paṭhamaṃ tāretvā pacchā vetanaṃ yācati, vetanaṃ adentehi saddhiṃ kalahaṃ karonto akkosappahāreyeva bahū labhati, appaṃ lābhaṃ, evarūpo andhabālo. "
  4. 500004,112,2047,110,117,1,57,7,Taṃ sandhāya satthā abhisambuddho hutvā tatiyaṃ gāthamāha–
  5. 500005,112,2048,2,4,1,0,0,3.
  6. 500006,112,2049,2,11,1,35,6,"‘ ‘ Avāriyapitā nāma, ahu gaṅgāya nāviko; "
  7. 500007,112,2050,2,9,1,43,6,"Pubbe janaṃ tāretvāna, pacchā yācati vetanaṃ; "
  8. 500008,112,2051,2,13,1,48,8,"Tenassa bhaṇḍanaṃ hoti, na ca bhogehi vaḍḍhatī’’ ti. "
  9. 500009,112,2052,2,17,1,85,12,"Tattha avāriyapitā {nāmā}ti avāriyā nāma tassa dhītā, tassā vasena avāriyapitā nāma jāto. "
  10. 500010,112,2052,18,33,1,98,14,"Tenassa bhaṇḍanan ti tena kāraṇena, tena vā pacchā yāciyamānena janena saddhiṃ tassa bhaṇḍanaṃ hoti. "
  11. 500011,112,2053,2,17,1,68,10,"Bodhisatto taṃ nāvikaṃ upasaṅkamitvā‘‘ āvuso, paratīraṃ maṃ nehī’’ ti āha. "
  12. 500012,112,2053,18,33,1,53,10,"Taṃ sutvā so āha‘‘ samaṇa, kiṃ me nāvāvetanaṃ dassasī’’ ti?"
  13. 500013,112,2053,34,48,1,72,9,"‘‘ Āvuso, ahaṃ bhogavaḍḍhiṃ atthavaḍḍhiṃ dhammavaḍḍhiṃ nāma te kathessāmī’’ ti. "
  14. 500014,112,2053,49,75,1,101,18,Taṃ sutvā nāviko‘‘ dhuvaṃ esa mayhaṃ kiñci dassatī’’ ti taṃ paratīraṃ netvā‘‘ dehi me nāvāya vetanan’’ ti āha.
  15. 500015,112,2053,76,89,1,54,8,"So tassa‘‘ sādhu, āvuso’’ ti paṭhamaṃ bhogavaḍḍhiṃ kathento– "
  16. 500016,112,2054,2,4,1,0,0,4.
  17. 500017,112,2055,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Atiṇṇaṃyeva yācassu, apāraṃ tāta nāvika; "
  18. 500018,112,2056,2,13,1,43,8,"Añño hi tiṇṇassa mano, añño hoti pāresino’’ ti."
  19. 500019,112,2056,14,16,1,9,1,– gāthamāha;
  20. 500020,112,2057,2,30,1,200,25,"Tattha apāran ti tāta, nāvika paratīraṃ atiṇṇameva janaṃ orimatīre ṭhitaññeva vetanaṃ yācassu, tato laddhañca gahetvā guttaṭṭhāne ṭhapetvā pacchā manusse paratīraṃ neyyāsi, evaṃ te bhogavaḍḍhi bhavissati. "
  21. 500021,112,2057,31,48,1,95,14,"Añño hi tiṇṇassa {mano}ti tāta nāvika, paratīraṃ gatassa añño mano bhavati, adatvāva gantukāmo hoti. "
  22. 500022,112,2057,49,83,1,193,29,"Yo panesa pāresī nāma paratīraṃ esati, paratīraṃ gantukāmo hoti, so atirekampi datvā gantukāmo hoti, iti pāresino añño mano hoti, tasmā tvaṃ atiṇṇameva yāceyyāsi, ayaṃ tāva te bhogānaṃ vaḍḍhi nāmāti. "
  23. 500023,112,2058,2,24,1,97,16,"Taṃ sutvā nāviko cintesi‘‘ ayaṃ tāva me ovādo bhavissati, idāni panesa aññaṃ kiñci mayhaṃ dassatī’’ ti. "
  24. 500024,112,2058,25,46,1,100,14,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ ayaṃ tāva te, āvuso, bhogavaḍḍhi, idāni atthadhammavaḍḍhiṃ suṇāhī’’ ti vatvā ovadanto– "
  25. 500025,112,2059,2,4,1,0,0,5.
  26. 500026,112,2060,2,15,1,43,10,"‘ ‘ Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; "
  27. 500027,112,2061,2,11,1,45,6,"Sabbattha anusāsāmi, māsu kujjhittha nāvikā’’ ti."
  28. 500028,112,2061,12,14,1,9,1,– gāthamāha;
  29. 500029,112,2062,2,19,1,94,13,Itissa imāya gāthāya atthadhammavaḍḍhiṃ kathetvā‘‘ ayaṃ te atthavaḍḍhi ca dhammavaḍḍhi cā’’ ti āha.
  30. 500030,112,2062,20,43,1,100,16,"So pana dandhapuriso taṃ ovādaṃ na kiñci maññamāno‘‘ idaṃ, samaṇa, tayā mayhaṃ dinnaṃ nāvāvetanan’’ ti āha."
  31. 500031,112,2062,44,50,1,10,2,‘‘ Āmāvuso’’ ti.
  32. 500032,112,2062,51,64,1,43,8,"‘‘ Mayhaṃ iminā kammaṃ natthi, aññaṃ me dehī’’ ti."
  33. 500033,112,2062,65,77,1,42,7,"‘‘ Āvuso, idaṃ ṭhapetvā mayhaṃ aññaṃ natthī’’ ti."
  34. 500034,112,2062,78,96,1,99,14,‘‘ Atha tvaṃ kasmā mama nāvaṃ āruḷhosī’’ ti tāpasaṃ gaṅgātīre pātetvā ure nisīditvā mukhamevassa pothesi.
  35. 500035,112,2063,2,43,1,257,32,"Satthā ‘‘ iti so, bhikkhave, tāpaso yaṃ ovādaṃ datvā rañño santikā gāmavaraṃ labhi, tameva ovādaṃ andhabālassa nāvikassa kathetvā mukhapothanaṃ pāpuṇi, tasmā ovādaṃ dentena yuttajanasseva dātabbo, na ayuttajanassā’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā tadanantaraṃ gāthamāha– "
  36. 500036,112,2064,2,4,1,0,0,6.
  37. 500037,112,2065,2,9,1,35,5,"‘ ‘ Yāyevānusāsaniyā, rājā gāmavaraṃ adā; "
  38. 500038,112,2066,2,10,1,40,5,"Tāyevānusāsaniyā , nāviko paharī mukhan’’ ti. "
  39. 500039,112,2067,2,26,1,124,18,"Tassa taṃ paharantasseva bhariyā bhattaṃ gahetvā āgatā pāpapurisaṃ disvā‘‘ sāmi, ayaṃ tāpaso nāma rājakulūpako, mā paharī’’ ti āha. "
  40. 500040,112,2067,27,45,1,87,14,So kujjhitvā‘‘ tvaṃ me imaṃ kūṭatāpasaṃ paharituṃ na desī’’ ti uṭṭhāya taṃ paharitvā pātesi.
  41. 500041,112,2067,46,58,1,78,11,"Atha bhattapāti patitvā bhijji, tassā ca pana garugabbhāya gabbho bhūmiyaṃ pati. "
  42. 500042,112,2067,59,74,1,85,10,Atha naṃ manussā samparivāretvā‘‘ purisaghātakacoro’’ ti gahetvā bandhitvā rañño dassesuṃ.
  43. 500043,112,2067,75,80,1,39,5,Rājā vinicchinitvā tassa rājāṇaṃ kāresi.
  44. 500044,112,2067,81,87,1,61,6,Satthā abhisambuddho hutvā tamatthaṃ pakāsento osānagāthamāha–
  45. 500045,112,2068,2,4,1,0,0,7.
  46. 500046,112,2069,2,13,1,51,9,"‘ ‘ Bhattaṃ bhinnaṃ hatā bhariyā, gabbho ca patito chamā; "
  47. 500047,112,2070,2,12,1,44,7,"Migova jātarūpena, na tenatthaṃ abandhi sū’’ ti. "
  48. 500048,112,2071,2,9,1,43,6,Tattha bhattaṃ bhinnan ti bhattapāti bhinnā.
  49. 500049,112,2071,10,13,1,13,2,{Hatā}ti pahatā.
  50. 500050,112,2071,14,17,1,16,2,{Chamā}ti bhūmiyaṃ.
  51. 500051,112,2071,18,56,1,292,36,"Migova {jātarūpenā}ti yathā migo suvaṇṇaṃ vā hiraññaṃ vā muttāmaṇiādīni vā madditvā gacchantopi attharitvā nipajjantopi tena jātarūpena attano atthaṃ vaḍḍhetuṃ nibbattetuṃ na sakkoti, evameva so andhabālo paṇḍitehi dinnaṃ ovādaṃ sutvāpi attano atthaṃ vaḍḍhetuṃ nibbattetuṃ nāsakkhīti vuttaṃ hoti. "
  52. 500052,112,2071,57,65,1,51,7,Abandhi {sū}ti ettha abandhi soti evamattho daṭṭhabbo.
  53. 500053,112,2071,66,72,1,40,6,Sa-oiti imesaṃ padānañhi sūti sandhi hoti.
  54. 500054,112,2072,2,17,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  55. 500055,112,2072,18,31,1,73,11,"Tadā nāviko idāni nāvikova ahosi, rājā ānando, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  56. 500056,112,2073,2,4,1,28,2,Avāriyajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  57. 500057,112,2075,2,7,1,21,2,[ 377]2. Setaketujātakavaṇṇanā
  58. 500058,112,2076,2,32,1,142,18,"Mā tāta kujjhi na hi sādhu {kodho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi, paccuppannavatthu uddālajātake( jā.1.14.62 ādayo) āvi bhavissati. "
  59. 500059,112,2077,2,16,1,124,14,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ disāpāmokkho ācariyo hutvā pañcasate māṇave mante vācesi.
  60. 500060,112,2077,17,30,1,101,12,"Tesaṃ jeṭṭhako setaketu nāma udiccabrāhmaṇakule nibbattamāṇavo, tassa jātiṃ nissāya mahanto māno ahosi. "
  61. 500061,112,2077,31,84,1,288,37,"So ekadivasaṃ aññehi māṇavehi saddhiṃ nagarā nikkhamanto nagaraṃ pavisantaṃ ekaṃ caṇḍālaṃ disvā‘‘ kosi tvan’’ ti pucchitvā‘‘ caṇḍālohamasmī’’ ti vutte tassa sarīraṃ paharitvā āgatavātassa attano sarīre phusanabhayena‘‘ nassa, caṇḍāla, kāḷakaṇṇī, adhovātaṃ yāhī’’ ti vatvā vegena tassa uparivātaṃ agamāsi. "
  62. 500062,112,2077,85,91,1,49,6,Caṇḍālo sīghataraṃ gantvā tassa uparivāte aṭṭhāsi.
  63. 500063,112,2077,92,105,1,59,9,Atha naṃ so‘‘ nassa kāḷakaṇṇī’’ ti suṭṭhutaraṃ akkosi paribhāsi.
  64. 500064,112,2077,106,117,1,37,7,Taṃ sutvā caṇḍālo‘‘ tvaṃ kosī’’ ti pucchi.
  65. 500065,112,2077,118,125,1,24,2,‘‘ Brāhmaṇamāṇavohamasmī’’ ti .
  66. 500066,112,2077,126,139,1,60,8,"‘‘ Brāhmaṇo hotu, mayā pana puṭṭhapañhaṃ kathetuṃ sakkhissasī’’ ti."
  67. 500067,112,2077,140,148,1,18,3,"‘‘ Āma, sakkhissāmī’’ ti."
  68. 500068,112,2077,149,161,1,41,7,"‘‘ Sace na sakkosi, pādantarena taṃ gamemī’’ ti. "
  69. 500069,112,2077,162,172,1,33,6,So attānaṃ takketvā‘‘ gamehī’’ ti āha.
  70. 500070,112,2078,2,19,1,84,12,"Caṇḍālaputto tassa kathaṃ parisaṃ gāhāpetvā‘‘ māṇava, disā nāma katarā’’ ti pañhaṃ pucchi."
  71. 500071,112,2078,20,30,1,40,6,‘‘ Disā nāma puratthimādayo catasso disā’’ ti.
  72. 500072,112,2078,31,57,1,160,21,"Caṇḍālo‘‘ nāhaṃ taṃ etaṃ disaṃ pucchāmi, tvaṃ ettakampi ajānanto mama sarīre pahaṭavātaṃ jigucchasī’’ ti taṃ khandhaṭṭhike gahetvā onametvā attano pādantarena gamesi. "
  73. 500073,112,2078,58,63,1,41,5,Māṇavā taṃ pavattiṃ ācariyassa ācikkhiṃsu.
  74. 500074,112,2078,64,81,1,77,11,"Taṃ sutvā ācariyo‘‘ saccaṃ kira, tāta, setaketu caṇḍālenāsi pādantarena gamito’’ ti?"
  75. 500075,112,2078,82,110,1,164,21,"‘‘ Āma, ācariya, so maṃ caṇḍāladāsiputto disāmattampi na jānāsī’’ ti attano pādantarena gamesi, idāni disvā kattabbaṃ assa jānissāmīti kuddho caṇḍālaputtaṃ akkosi paribhāsi. "
  76. 500076,112,2078,111,149,1,212,29,"Atha naṃ ācariyo‘ tāta, setaketu mā tassa kujjhi, paṇḍito caṇḍāladāsiputto , na so taṃ etaṃ disaṃ pucchati, aññaṃ disaṃ pucchi, tayā pana diṭṭhasutaviññātato adiṭṭhāsutāviññātameva bahutaran’’ ti ovadanto dve gāthā abhāsi– "
  77. 500077,112,2079,2,4,1,0,0,8.
  78. 500078,112,2080,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Mā tāta kujjhi na hi sādhu kodho, bahumpi te adiṭṭhamassutañca; "
  79. 500079,112,2081,2,11,1,54,7,"Mātā pitā disatā setaketu, ācariyamāhu disataṃ pasatthā. "
  80. 500080,112,2082,2,4,1,0,0,9.
  81. 500081,112,2083,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Agārino annadapānavatthadā, avhāyikā tampi disaṃ vadanti; "
  82. 500082,112,2084,2,15,1,61,10,"Esā disā paramā setaketu, yaṃ patvā dukkhī sukhino bhavantī’’ ti. "
  83. 500083,112,2085,2,21,1,132,18,Tattha na hi sādhu {kodho}ti kodho nāma uppajjamāno subhāsitadubbhāsitaṃ atthānatthaṃ hitāhitaṃ jānituṃ na detīti na sādhu na laddhako.
  84. 500084,112,2085,22,33,1,76,11,Bahumpi te adiṭṭhan ti tayā cakkhunā adiṭṭhaṃ sotena ca assutameva bahutaraṃ.
  85. 500085,112,2085,34,37,1,13,2,{Disatā}ti disā.
  86. 500086,112,2085,38,47,1,76,8,Mātāpitaro puttānaṃ purimataraṃ uppannattā puratthimadisā nāma jātāti vadati.
  87. 500087,112,2085,48,64,1,129,15,Ācariyamāhu disataṃ {pasatthā}ti ācariyā pana dakkhiṇeyyattā disataṃ pasatthā dakkhiṇā disāti buddhādayo ariyā āhu kathenti dīpenti.
  88. 500088,112,2086,2,5,1,18,2,{Agārino}ti gahaṭṭhā.
  89. 500089,112,2086,6,14,1,46,5,"{Annadapānavatthadā}ti annadā, pānadā, vatthadā ca. "
  90. 500090,112,2086,15,26,1,57,6,{Avhāyikā}ti‘‘ etha deyyadhammaṃ paṭiggaṇhathā’’ ti pakkosanakā.
  91. 500091,112,2086,27,37,1,63,9,Tampi disaṃ {vadantī}ti tampi buddhādayo ariyā ekaṃ disaṃ vadanti.
  92. 500092,112,2086,38,49,1,114,11,Iminā catupaccayadāyakā gahaṭṭhā paccaye apadisitvā dhammikasamaṇabrāhmaṇehi upagantabbattā ekā disā nāmāti dīpeti.
  93. 500093,112,2086,50,76,1,209,22,"Aparo nayo– ye ete agārino annapānavatthadā, tesaṃ chakāmasaggasampattidāyakaṭṭhena uparūpari avhāyanato ye avhāyikā dhammikasamaṇabrāhmaṇā, tampi disaṃ vadanti, buddhādayo ariyā uparimadisaṃ nāma vadantīti dīpeti. "
  94. 500094,112,2086,77,79,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  95. 500095,112,2087,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Mātā pitā disā pubbā, ācariyā dakkhiṇā disā; "
  96. 500096,112,2088,2,9,1,42,6,"Puttadārā disā pacchā, mittāmaccā ca uttarā."
  97. 500097,112,2089,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Dāsakammakarā heṭṭhā, uddhaṃ samaṇabrāhmaṇā; "
  98. 500098,112,2090,2,22,1,41,7,"Etā disā namasseyya, alamatto kule gihī’’ ti.( dī. ni.3.273); "
  99. 500099,112,2091,2,10,1,45,7,Esā {disā}ti idaṃ pana nibbānaṃ sandhāya vuttaṃ.
  100. 500100,112,2091,11,31,1,127,18,"Jātiādinā hi nānappakārena dukkhena dukkhitā sattā yaṃ patvā niddukkhā sukhino bhavanti, esā eva ca sattehi agatapubbā disā nāma. "
  101. 500101,112,2091,32,42,1,32,6,Teneva ca nibbānaṃ‘‘ paramā’’ ti āha.
  102. 500102,112,2091,43,45,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  103. 500103,112,2092,2,11,1,54,6,"‘ ‘ Samatittikaṃ anavasesakaṃ, telapattaṃ yathā parihareyya; "
  104. 500104,112,2093,2,21,1,54,6,"Evaṃ sacittamanurakkhe, patthayāno disaṃ agatapubban’’ ti.( jā.1.1.96); "
  105. 500105,112,2094,2,7,1,37,5,Evaṃ mahāsatto māṇavassa disā kathesi.
  106. 500106,112,2094,8,35,1,214,22,So pana‘‘ caṇḍālenamhi pādantarena gamito’’ ti tasmiṃ ṭhāne avasitvā takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhācariyassa santike sabbasippāni uggaṇhitvā ācariyena anuññāto takkasilato nikkhamitvā sabbasamayasippaṃ sikkhanto vicari.
  107. 500107,112,2094,36,67,1,240,30,"So ekaṃ paccantagāmaṃ patvā taṃ nissāya vasante pañcasate tāpase disvā tesaṃ santike pabbajitvā yaṃ te jānanti sippamantacaraṇaṃ, taṃ uggaṇhitvā gaṇasatthā hutvā tehi parivārito bārāṇasiṃ gantvā punadivase bhikkhaṃ caranto rājaṅgaṇaṃ agamāsi. "
  108. 500108,112,2094,68,78,1,83,10,Rājā tāpasānaṃ iriyāpathe pasīditvā antonivesane bhojetvā te attano uyyāne vasāpesi.
  109. 500109,112,2094,79,95,1,83,12,So ekadivasaṃ tāpase parivisitvā‘‘ ajja sāyanhe uyyānaṃ gantvā ayye vandissāmī’’ ti āha.
  110. 500110,112,2095,2,70,1,526,56,"Setaketu uyyānaṃ gantvā tāpase sannipātetvā‘‘ mārisā, ajja rājā āgamissati, rājāno ca nāma sakiṃ ārādhetvā yāvatāyukaṃ sukhaṃ jīvituṃ sakkā, ajja ekacce vaggulivataṃ caratha, ekacce kaṇṭakaseyyaṃ kappetha, ekacce pañcātapaṃ tappetha, ekacce ukkuṭikappadhānamanuyuñjatha, ekacce udakorohaṇakammaṃ karotha, ekacce mante sajjhāyathā’’ ti vicāretvā sayaṃ pakkasāladvāre apassayapīṭhake nisīditvā pañcavaṇṇaraṅgasamujjalavāsanaṃ ekaṃ potthakaṃ vicitravaṇṇe ādhārake ṭhapetvā susikkhitehi catūhi pañcahi māṇavehi pucchite pucchite pañhe kathesi. "
  111. 500111,112,2095,71,91,1,160,19,Tasmiṃ khaṇe rājā āgantvā te micchātapaṃ karonte disvā tuṭṭho setaketuṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno purohitena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha–
  112. 500112,112,2096,2,4,1,0,0,10.
  113. 500113,112,2097,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā yeme jappanti mante; "
  114. 500114,112,2098,2,15,1,56,10,"Kacci nu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā’’ ti. "
  115. 500115,112,2099,2,8,1,53,5,Tattha {kharājinā}ti sakhurehi ajinacammehi samannāgatā.
  116. 500116,112,2099,9,14,1,55,4,{Paṅkadantā}ti dantakaṭṭhassa akhādanena malaggahitadantā.
  117. 500117,112,2099,15,24,1,105,6,"{Dummakkharūpā}ti anañjitāmaṇḍitalūkhanivāsanapārupanā mālāgandhavilepanavajjitā , kiliṭṭharūpāti vuttaṃ hoti. "
  118. 500118,112,2099,25,32,1,40,6,Yeme {jappantī}ti ye ime mante sajjhāyanti.
  119. 500119,112,2099,33,39,1,48,5,Mānusake {payoge}ti manussehi kattabbapayoge ṭhitā.
  120. 500120,112,2099,40,66,1,131,20,Idaṃ vidū parimuttā {apāyā}ti imasmiṃ payoge ṭhatvā imaṃ lokaṃ viditvā pākaṭaṃ katvā‘‘ kacci ete isayo catūhi apāyehi muttā’’ ti pucchati.
  121. 500121,112,2100,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā purohito catutthaṃ gāthamāha–
  122. 500122,112,2101,2,4,1,0,0,11.
  123. 500123,112,2102,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Pāpāni kammāni karitva rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ; "
  124. 500124,112,2103,2,14,1,61,9,"Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā’’ ti. "
  125. 500125,112,2104,2,6,1,22,3,Tattha {karitvā}ti katvā.
  126. 500126,112,2104,7,13,1,40,6,Caraṇan ti saha sīlena aṭṭha samāpattiyo.
  127. 500127,112,2104,14,17,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti.
  128. 500128,112,2104,18,55,1,237,29,"Mahārāja,‘‘ ahaṃ bahussutomhī’’ ti sahassavedopi ce tividhaṃ sucaritadhammaṃ na careyya, pāpāneva kareyya, so tāni pāpāni kammāni katvā taṃ bāhusaccaṃ paṭicca sīlasamāpattisaṅkhātaṃ caraṇaṃ appatvā dukkhā na pamuñce, apāyadukkhato na muccatevāti. "
  129. 500129,112,2105,2,8,1,36,6,Taṃ sutvā rājā tāpasesu pasādaṃ hari.
  130. 500130,112,2105,9,36,1,146,21,"Tato setaketu cintesi‘‘ imassa rañño tāpasesu pasādo udapādi, taṃ panesa purohito vāsiyā paharitvā viya chindi, mayā etena saddhiṃ kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  131. 500131,112,2105,37,43,1,43,6,So tena saddhiṃ kathento pañcamaṃ gāthamāha–
  132. 500132,112,2106,2,4,1,0,0,12.
  133. 500133,112,2107,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā; "
  134. 500134,112,2108,2,13,1,60,8,"Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇameva saccan’’ ti. "
  135. 500135,112,2109,2,36,1,183,25,"Tassattho – sace sahassavedopi taṃ bāhusaccaṃ paṭicca caraṇaṃ appatvā attānaṃ dukkhā na pamuñce, evaṃ sante ahaṃ maññāmi‘‘ tayo vedā aphalā honti, sasīlaṃ samāpatticaraṇameva saccaṃ hotī’’ ti. "
  136. 500136,112,2110,2,7,1,37,5,Taṃ sutvā purohito chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  137. 500137,112,2111,2,4,1,0,0,13.
  138. 500138,112,2112,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇameva saccaṃ; "
  139. 500139,112,2113,2,14,1,61,9,"Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇeti caraṇena danto’’ ti. "
  140. 500140,112,2114,2,19,1,103,15,"Tassattho – tayo vedā aphalā na bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇameva saccaṃ seyyaṃ uttamaṃ pavaraṃ na heva hoti. "
  141. 500141,112,2114,20,21,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  142. 500142,112,2114,22,45,1,147,20,"Kittiñhi pappoti adhicca {vede}ti tayo vede adhicca diṭṭhadhamme kittimattaṃ yasamattaṃ lābhamattaṃ labhati, ito paraṃ aññaṃ natthi, tasmā na te aphalā. "
  143. 500143,112,2114,46,65,1,159,18,Santiṃ puṇeti caraṇena {danto}ti sīle patiṭṭhāya samāpattiyo nibbattetvā samāpattipadaṭṭhānaṃ vipassanaṃ vaḍḍhento accantaṃ santaṃ nibbānaṃ nāma taṃ eti pāpuṇāti.
  144. 500144,112,2115,2,18,1,129,16,Iti purohito setaketuno vādaṃ bhinditvā te sabbe gihī kāretvā phalakāvudhāni gāhāpetvā mahantatarake katvā rañño upaṭṭhāke kāresi.
  145. 500145,112,2115,19,23,1,32,4,Ayaṃ kira mahantatarakānaṃ vaṃso.
  146. 500146,112,2116,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  147. 500147,112,2116,9,29,1,95,13,"‘‘ tadā setaketu kuhakabhikkhu ahosi, caṇḍālo sāriputto, rājā ānando, purohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  148. 500148,112,2117,2,4,1,28,2,Setaketujātakavaṇṇanā dutiyā.
  149. 500149,112,2119,2,7,1,22,2,[ 378]3. Darīmukhajātakavaṇṇanā
  150. 500150,112,2120,2,14,1,81,10,Paṅko ca {kāmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi.
  151. 500151,112,2120,15,18,1,36,3,Paccuppannavatthu heṭṭhā kathitameva.
  152. 500152,112,2121,2,8,1,51,6,Atīte rājagahanagare magadharājā nāma rajjaṃ kāresi.
  153. 500153,112,2121,9,19,1,89,9,"Tadā bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, brahmadattakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. "
  154. 500154,112,2121,20,35,1,107,13,"Tassa jātadivaseyeva purohitassapi putto jāyi, tassa mukhaṃ ativiya sobhati, tenassa darīmukhoti nāmaṃ akaṃsu. "
  155. 500155,112,2121,36,68,1,275,27,"Te ubhopi rājakuleyeva saṃvaḍḍhā aññamaññaṃ piyasahāyā hutvā soḷasavassakāle takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā‘‘ sabbasamayasippañca sikkhissāma, desacārittañca jānissāmā’’ ti gāmanigamādīsu carantā bārāṇasiṃ patvā devakule vasitvā punadivase bārāṇasiṃ bhikkhāya pavisiṃsu. "
  156. 500156,112,2121,69,87,1,99,13,Tattha ekasmiṃ kule‘‘ brāhmaṇe bhojetvā vācanakaṃ dassāmā’’ ti pāyāsaṃ pacitvā āsanāni paññattāni honti.
  157. 500157,112,2121,88,111,1,152,18,"Manussā te ubhopi bhikkhāya carante disvā‘‘ brāhmaṇā āgatā’’ ti gehaṃ pavesetvā mahāsattassa āsane suddhavatthaṃ paññāpesuṃ, darīmukhassa āsane rattakambalaṃ. "
  158. 500158,112,2121,112,130,1,95,13,"Darīmukho taṃ nimittaṃ disvā‘‘ ajja mayhaṃ sahāyo bārāṇasirājā bhavissati, ahaṃ senāpatī’’ ti aññāsi. "
  159. 500159,112,2121,131,143,1,86,11,Te tattha bhuñjitvā vācanakaṃ gahetvā maṅgalaṃ vatvā nikkhamma taṃ rājuyyānaṃ agamaṃsu.
  160. 500160,112,2121,144,154,1,84,9,"Tattha mahāsatto maṅgalasilāpaṭṭe nipajji, darīmukho panassa pāde parimajjanto nisīdi. "
  161. 500161,112,2122,2,8,1,46,6,Tadā bārāṇasirañño matassa sattamo divaso hoti.
  162. 500162,112,2122,9,19,1,87,10,Purohito rañño sarīrakiccaṃ katvā aputtake rajje sattame divase phussarathaṃ vissajjesi.
  163. 500163,112,2122,20,34,1,59,4,Phussarathavissajjanakiccaṃ mahājanakajātake( jā.2.22.123 ādayo) āvi bhavissati.
  164. 500164,112,2122,35,47,1,113,11,Phussaratho nagarā nikkhamitvā caturaṅginiyā senāya parivuto anekasatehi tūriyehi vajjamānehi uyyānadvāraṃ pāpuṇi.
  165. 500165,112,2122,48,80,1,227,25,"Darīmukho tūriyasaddaṃ sutvā‘‘ sahāyassa me phussaratho āgacchati, ajjevesa rājā hutvā mayhaṃ senāpatiṭṭhānaṃ dassati, ko me gharāvāsenattho, nikkhamitvā pabbajissāmī’’ ti bodhisattaṃ anāmantetvāva ekamantaṃ gantvā paṭicchanne aṭṭhāsi. "
  166. 500166,112,2122,81,114,1,267,28,"Purohito uyyānadvāre rathaṃ ṭhapetvā uyyānaṃ paviṭṭho bodhisattaṃ maṅgalasilāpaṭṭe nipannaṃ disvā pādesu lakkhaṇāni oloketvā‘‘ ayaṃ puññavā satto dvisahassadīpaparivārānaṃ catunnampi mahādīpānaṃ rajjaṃ kāretuṃ samattho, dhiti panassa kīdisā’’ ti sabbatūriyāni paggaṇhāpesi. "
  167. 500167,112,2122,115,133,1,172,18,Bodhisatto pabujjhitvā mukhato sāṭakaṃ apanetvā mahājanaṃ oloketvā puna sāṭakena mukhaṃ paṭicchādetvā thokaṃ nipajjitvā passaddhadaratho uṭṭhāya silāpaṭṭe pallaṅkena nisīdi.
  168. 500168,112,2122,134,148,1,65,9,"Purohito jāṇukena patiṭṭhāya‘‘ deva, rajjaṃ tumhākaṃ pāpuṇātī’’ ti āha."
  169. 500169,112,2122,149,157,1,25,4,‘‘ Aputtakaṃ bhaṇe rajjan’’ ti.
  170. 500170,112,2122,158,166,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  171. 500171,112,2122,167,176,1,28,5,‘‘ Tena hi sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  172. 500172,112,2122,177,182,1,36,5,Te tassa uyyāneyeva abhisekaṃ akaṃsu.
  173. 500173,112,2122,183,201,1,178,18,So yasamahantatāya darīmukhaṃ asaritvāva rathaṃ abhiruyha mahājanaparivuto nagaraṃ pavisitvā padakkhiṇaṃ katvā rājadvāre ṭhitova amaccānaṃ ṭhānantarāni vicāretvā pāsādaṃ abhiruhi.
  174. 500174,112,2123,2,22,1,107,14,"Tasmiṃ khaṇe darīmukho‘‘ suññaṃ dāni uyyānan’’ ti āgantvā maṅgalasilāya nisīdi, athassa purato paṇḍupalāsaṃ pati. "
  175. 500175,112,2123,23,34,1,115,11,So tasmiṃyeva paṇḍupalāse khayavayaṃ paṭṭhapetvā tilakkhaṇaṃ sammasitvā pathaviṃ unnādento paccekabodhiṃ nibbattesi.
  176. 500176,112,2123,35,45,1,98,9,"Tassa taṅkhaṇaññeva gihiliṅgaṃ antaradhāyi, iddhimayapattacīvaraṃ ākāsato otaritvā sarīre paṭimuñci. "
  177. 500177,112,2123,46,59,1,148,12,Tāvadeva aṭṭhaparikkhāradharo iriyāpathasampanno vassasaṭṭhikatthero viya hutvā iddhiyā ākāse uppatitvā himavantapadese nandamūlakapabbhāraṃ agamāsi.
  178. 500178,112,2123,60,100,1,234,33,"Bodhisattopi dhammena rajjaṃ kāresi, yasamahantatāya pana yasena pamatto hutvā cattālīsa vassāni darīmukhaṃ na sari, cattālīse pana saṃvacchare atīte taṃ saritvā‘‘ mayhaṃ sahāyo darīmukho nāma atthi, kahaṃ nu kho so’’ ti taṃ daṭṭhukāmo ahosi. "
  179. 500179,112,2123,101,129,1,150,21,"So tato paṭṭhāya antepurepi parisamajjhepi‘‘ kahaṃ nu kho mayhaṃ sahāyo darīmukho , yo me tassa vasanaṭṭhānaṃ katheti, mahantamassa yasaṃ dassāmī’’ ti vadati. "
  180. 500180,112,2123,130,139,1,76,9,Evaṃ tassa punappunaṃ taṃ sarantasseva aññāni dasa saṃvaccharāni atikkantāni.
  181. 500181,112,2124,2,40,1,252,29,"Darīmukhapaccekabuddhopi paññāsavassaccayena āvajjento‘‘ maṃ kho sahāyo saratī’’ ti ñatvā‘‘ idāni so mahallako puttadhītādīhi vuddhippatto, gantvā dhammaṃ kathetvā pabbājessāmi nan’’ ti iddhiyā ākāsena āgantvā uyyāne otaritvā suvaṇṇapaṭimā viya silāpaṭṭe nisīdi. "
  182. 500182,112,2124,41,56,1,67,10,"Uyyānapālo taṃ disvā upasaṅkamitvā‘‘ bhante, kuto tumhe ethā’’ ti pucchi."
  183. 500183,112,2124,57,63,1,24,2,‘‘ Nandamūlakapabbhārato’’ ti.
  184. 500184,112,2124,64,72,1,16,4,‘‘ Ke nāma tumhe’’ ti?
  185. 500185,112,2124,73,82,1,39,4,"‘‘ Darīmukhapaccekabuddho nāmāhaṃ, āvuso’’ ti."
  186. 500186,112,2124,83,93,1,33,5,"‘‘ Bhante, amhākaṃ rājānaṃ jānāthā’’ ti?"
  187. 500187,112,2124,94,105,1,32,6,"‘‘ Āma jānāmi, gihikāle no sahāyo’’ ti."
  188. 500188,112,2124,106,121,1,69,9,"‘‘ Bhante, rājā tumhe daṭṭhukāmo, kathessāmi tassa tumhākaṃ āgatabhāvan’’ ti."
  189. 500189,112,2124,122,129,1,17,3,‘‘ Gaccha kathehī’’ ti.
  190. 500190,112,2124,130,145,1,83,11,So‘‘ sādhū’’ ti vatvā turitaturitova gantvā tassa silāpaṭṭe nisinnabhāvaṃ rañño kathesi.
  191. 500191,112,2124,146,171,1,154,20,"Rājā‘‘ āgato kira me sahāyo, passissāmi nan’’ ti rathaṃ āruyha mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā paccekabuddhaṃ vanditvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdi. "
  192. 500192,112,2124,172,226,1,290,37,"Atha naṃ paccekabuddho‘‘ kiṃ, brahmadatta, dhammena rajjaṃ kāresi, agatigamanaṃ na gacchasi, dhanatthāya lokaṃ na pīḷesi, dānādīni puññāni karosī’’ tiādīni vadanto paṭisanthāraṃ katvā‘‘ brahmadatta, mahallakosi, etarahi kāme pahāya pabbajituṃ te samayo’’ ti vatvā tassa dhammaṃ desento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  193. 500193,112,2125,2,4,1,0,0,14.
  194. 500194,112,2126,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, bhayañca metaṃ timūlaṃ pavuttaṃ; "
  195. 500195,112,2127,2,16,1,65,11,"Rajo ca dhūmo ca mayā pakāsitā, hitvā tuvaṃ pabbaja brahmadattā’’ ti. "
  196. 500196,112,2128,2,9,1,66,6,Tattha {paṅko}ti udake jātāni tiṇasevālakumudagacchādīni adhippetāni.
  197. 500197,112,2128,10,31,1,174,20,"Yathā hi udakaṃ tarantaṃ tāni laggāpenti sajjāpenti, tathā saṃsārasāgaraṃ tarantassa yogāvacarassa pañca kāmaguṇā sabbe vā pana vatthukāmakilesakāmā laggāpanavasena paṅko nāma. "
  198. 500198,112,2128,32,42,1,90,10,Imasmiñhi paṅke āsattā visattā devāpi manussāpi tiracchānāpi kilamanti rodanti paridevanti.
  199. 500199,112,2128,43,71,1,181,21,"Palipo ca {kāmā}ti palipo vuccati mahākaddamo, yamhi laggā sūkaramigādayopi sīhāpi vāraṇāpi attānaṃ uddharitvā gantuṃ na sakkonti, vatthukāmakilesakāmāpi taṃsarikkhatāya‘‘ palipā’’ ti vuttā. "
  200. 500200,112,2128,72,92,1,157,20,Paññavantopi hi sattā tesu kāmesu sakiṃ laggakālato paṭṭhāya te kāme padāletvā sīghaṃ uṭṭhāya akiñcanaṃ apalibodhaṃ ramaṇīyaṃ pabbajjaṃ upagantuṃ na sakkonti.
  201. 500201,112,2128,93,102,1,65,8,"Bhayañca metan ti bhayañca etaṃ, ma-kāro byañjanasandhivasena vutto. "
  202. 500202,112,2128,103,111,1,46,7,Timūlan ti tīhi mūlehi patiṭṭhitaṃ viya acalaṃ.
  203. 500203,112,2128,112,114,1,23,2,Balavabhayassetaṃ nāmaṃ.
  204. 500204,112,2128,115,139,1,278,22,"Pavuttan ti mahārāja, ete kāmā nāma diṭṭhadhammikasamparāyikassa attānuvādabhayādikassa ceva dvattiṃsakammakaraṇachanavutirogavasappavattassa ca bhayassa paccayaṭṭhena balavabhayanti buddhapaccekabuddhabuddhasāvakehi ceva sabbaññubodhisattehi ca pavuttaṃ kathitaṃ, dīpitanti attho. "
  205. 500205,112,2128,140,153,1,94,13,Atha vā bhayañca metan ti bhayañca mayā etaṃ timūlaṃ pavuttanti evañcettha attho daṭṭhabboyeva.
  206. 500206,112,2129,2,24,1,74,13,Rajo ca dhūmo {cā}ti rajadhūmasadisattā‘‘ rajo’’ ti ca‘‘ dhūmo’’ ti ca mayā pakāsitā.
  207. 500207,112,2129,25,65,1,337,37,"Yathā hi sunhātassa suvilittālaṅkatassa purisassa sarīre sukhumarajaṃ patitaṃ, taṃ sarīraṃ dubbaṇṇaṃ sobhārahitaṃ kiliṭṭhaṃ karoti, evameva iddhibalena ākāsena āgantvā cando viya ca sūriyo viya ca loke paññātāpi sakiṃ kāmarajassa anto patitakālato paṭṭhāya guṇavaṇṇaguṇasobhāguṇasuddhīnaṃ upahatattā dubbaṇṇā sobhārahitā kiliṭṭhāyeva honti. "
  208. 500208,112,2129,66,87,1,195,19,"Yathā ca dhūmena pahaṭakālato paṭṭhāya suparisuddhāpi bhitti kāḷavaṇṇā hoti, evaṃ atiparisuddhaññāṇāpi kāmadhūmena pahaṭakālato paṭṭhāya guṇavināsappattiyā mahājanamajjhe kāḷakāva hutvā paññāyanti. "
  209. 500209,112,2129,88,116,1,158,23,"Iti rajadhūmasarikkhatāya ete kāmā‘‘ rajo ca dhūmo cā’’ ti mayā tuyhaṃ pakāsitā, tasmā ime kāme hitvā tuvaṃ pabbaja brahmadattāti rājānaṃ pabbajjāya ussāhaṃ janeti. "
  210. 500210,112,2130,2,11,1,70,9,Taṃ sutvā rājā kilesehi attano baddhabhāvaṃ kathento dutiyaṃ gāthamāha–
  211. 500211,112,2131,2,4,1,0,0,15.
  212. 500212,112,2132,2,14,1,67,10,"‘ ‘ Gadhito ca ratto ca adhimucchito ca, kāmesvahaṃ brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ; "
  213. 500213,112,2133,2,13,1,59,8,"Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, kāhāmi puññāni anappakānī’’ ti. "
  214. 500214,112,2134,2,7,1,44,4,Tattha {gadhito}ti abhijjhākāyaganthena baddho.
  215. 500215,112,2134,8,13,1,37,4,{Ratto}ti pakatijahāpanena rāgena ratto.
  216. 500216,112,2134,14,18,1,31,3,{Adhimucchito}ti ativiya mucchito.
  217. 500217,112,2134,19,24,1,37,5,Kāmesvahan ti duvidhesupi kāmesu ahaṃ.
  218. 500218,112,2134,25,29,1,42,3,{Brāhmaṇā}ti darīmukhapaccekabuddhaṃ ālapati.
  219. 500219,112,2134,30,33,1,26,3,Bhiṃsarūpan ti balavarūpaṃ.
  220. 500220,112,2134,34,44,1,57,9,Taṃ {nussahe}ti taṃ duvidhampi kāmaṃ na ussahāmi na sakkomi.
  221. 500221,112,2134,45,58,1,87,13,Jīvikattho pahātun ti imāya jīvikāya atthiko ahaṃ taṃ kāmaṃ pahātuṃ na sakkomīti vadati.
  222. 500222,112,2134,59,68,1,92,8,Kāhāmi {puññānī}ti idāni dānasīlauposathakammasaṅkhātāni puññāni anappakāni bahūni karissāmīti.
  223. 500223,112,2135,2,29,1,174,21,"Evaṃ kilesakāmo nāmesa sakiṃ allīnakālato paṭṭhāya apanetuṃ na sakkoti, yena saṃkiliṭṭhacitto mahāpuriso paccekabuddhena pabbajjāya guṇe kathitepi‘‘ pabbajituṃ na sakkomī’’ ti āha. "
  224. 500224,112,2135,30,40,1,106,10,Yoyaṃ dīpaṅkarapādamūle attani sambhavena ñāṇena buddhakaradhamme vicinanto tatiyaṃ nekkhammapāramiṃ disvā–
  225. 500225,112,2136,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ tatiyaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  226. 500226,112,2137,2,8,1,51,5,"Nekkhammapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi."
  227. 500227,112,2138,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yathā andughare puriso, ciravuttho dukhaṭṭito; "
  228. 500228,112,2139,2,9,1,42,6,"Na tattha rāgaṃ janeti, muttiṃyeva gavesati."
  229. 500229,112,2140,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ sabbabhave, passa andughare viya; "
  230. 500230,112,2141,2,10,1,48,5,"Nekkhammābhimukho hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti."
  231. 500231,112,2141,11,11,1,0,0,–
  232. 500232,112,2142,2,34,1,176,23,"Evaṃ nekkhamme guṇaṃ parikittesi, so paccekabuddhena pabbajjāya vaṇṇaṃ vatvā‘‘ kilese chaḍḍetvā samaṇo hohī’’ ti vuccamānopi‘‘ nāhaṃ kilese chaḍḍetvā samaṇo bhavituṃ sakkomī’’ ti vadati. "
  233. 500233,112,2143,2,8,1,38,6,Imasmiṃ kira loke aṭṭha ummattakā nāma.
  234. 500234,112,2143,9,53,1,303,31,"Tenāhu porāṇā‘‘ aṭṭha puggalā ummattakasaññaṃ paṭilabhanti, kāmummattako lobhavasaṃ gato , kodhummattako dosavasaṃ gato, diṭṭhummattako vipallāsavasaṃ gato, mohummattako aññāṇavasaṃ gato, yakkhummattako yakkhavasaṃ gato, pittummattako pittavasaṃ gato, surummattako pānavasaṃ gato, byasanummattako sokavasaṃ gato’’ ti. "
  235. 500235,112,2143,54,68,1,112,14,Imesu aṭṭhasu ummattakesu mahāsatto imasmiṃ jātake kāmummattako hutvā lobhavasaṃ gato pabbajjāya guṇaṃ na aññāsi.
  236. 500236,112,2144,2,13,1,97,11,Evaṃ anatthakārakaṃ pana imaṃ guṇaparidhaṃsakaṃ lobhajātaṃ kasmā sattā parimuñcituṃ na sakkontīti?
  237. 500237,112,2144,14,20,1,71,6,Anamatagge saṃsāre anekāni kappakoṭisatasahassāni ekato bandhitabhāvena.
  238. 500238,112,2144,21,36,1,92,11,Evaṃ santepi taṃ paṇḍitā‘‘ appassādā kāmā’’ tiādīnaṃ anekesaṃ paccavekkhaṇānaṃ vasena pajahanti.
  239. 500239,112,2144,37,56,1,129,15,Teneva darīmukhapaccekabuddho mahāsattena‘‘ pabbajituṃ na sakkomī’’ ti vuttepi dhuranikkhepaṃ akatvā uttarimpi ovadanto dve gāthā āha.
  240. 500240,112,2145,2,4,1,0,0,16.
  241. 500241,112,2146,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ; "
  242. 500242,112,2147,2,10,1,57,7,"Idameva seyyo iti maññamāno, punappunaṃ gabbhamupeti mando. "
  243. 500243,112,2148,2,4,1,0,0,17.
  244. 500244,112,2149,2,12,1,56,7,"‘ ‘ So ghorarūpaṃ nirayaṃ upeti, subhāsubhaṃ muttakarīsapūraṃ; "
  245. 500245,112,2150,2,15,1,59,10,"Sattā sakāye na jahanti giddhā, ye honti kāmesu avītarāgā’’ ti. "
  246. 500246,112,2151,2,6,1,35,3,Tattha {atthakāmassā}ti vuḍḍhikāmassa.
  247. 500247,112,2151,7,12,1,49,4,{Hitānukampino}ti hitena muducittena anukampantassa.
  248. 500248,112,2151,13,16,1,24,2,{Ovajjamāno}ti ovadiyamāno.
  249. 500249,112,2151,17,32,1,94,13,"Idameva {seyyo}ti yaṃ attanā gahitaṃ aseyyaṃ anuttamampi samānaṃ, taṃ idameva seyyo iti maññamāno. "
  250. 500250,112,2151,33,45,1,93,10,"{Mando}ti so aññāṇapuggalo mātukucchiyaṃ vāsaṃ nātikkamati, punappunaṃ gabbhaṃ upetiyevāti attho. "
  251. 500251,112,2152,2,17,1,101,14,"So ghorarūpan ti mahārāja, so mando taṃ mātukucchiṃ upento ghorarūpaṃ dāruṇajātikaṃ nirayaṃ upeti nāma. "
  252. 500252,112,2152,18,37,1,79,10,"Mātukucchi hi nirassādaṭṭhena idha‘‘ nirayo’’ ti vutto,‘‘ catukuṭṭikanirayo’’ ti vuccati."
  253. 500253,112,2152,38,50,1,68,8,‘‘ Catukuṭṭikanirayo nāma kataro’’ ti vutte mātukucchimeva vattuṃ vaṭṭati.
  254. 500254,112,2152,51,104,1,322,40,"Avīcimahāniraye nibbattasattassa hi aparāparaṃ ādhāvanaparidhāvanaṃ hotiyeva, tasmā taṃ‘‘ catukuṭṭikanirayo’’ ti vattuṃ na labbhati, mātukucchiyaṃ pana nava vā dasa vā māse catūhipi passehi ito cito ca dhāvituṃ nāma na sakkā, atisambādhe okāse catukoṭena catusaṅkuṭiteneva hutvā acchitabbaṃ, tasmā esa‘‘ catukuṭṭikanirayo’’ ti vuccati. "
  255. 500255,112,2153,2,6,1,31,4,Subhāsubhan ti subhānaṃ asubhaṃ.
  256. 500256,112,2153,7,13,1,84,6,Subhānañhi saṃsārabhīrukānaṃ yogāvacarakulaputtānaṃ mātukucchi ekantaṃ asubhasammato.
  257. 500257,112,2153,14,16,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  258. 500258,112,2154,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; "
  259. 500259,112,2155,2,6,1,39,3,"Nānākuṇapaparipūraṃ , jaññarūpaṃ apassato."
  260. 500260,112,2156,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ; "
  261. 500261,112,2157,2,22,1,66,7,"Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyā’’ ti.( jā.1.3.128-129); "
  262. 500262,112,2158,2,17,1,88,12,{Sattā}ti āsattā visattā laggā laggitā sakāye na {jahantī}ti taṃ mātukucchiṃ na pariccajanti .
  263. 500263,112,2158,18,21,1,16,2,{Giddhā}ti gadhitā.
  264. 500264,112,2158,22,35,1,69,11,"Ye {hontī}ti ye kāmesu avītarāgā honti, te etaṃ gabbhavāsaṃ na jahantīti. "
  265. 500265,112,2159,2,14,1,140,10,"Evaṃ darīmukhapaccekabuddho gabbhaokkantimūlakañca, parihāramūlakañca dukkhaṃ dassetvā idāni gabbhavuṭṭhānamūlakaṃ dassetuṃ diyaḍḍhagāthamāha. "
  266. 500266,112,2160,2,4,1,0,0,18.
  267. 500267,112,2161,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Mīḷhena littā ruhirena makkhitā, semhena littā upanikkhamanti; "
  268. 500268,112,2162,2,12,1,64,9,"Yaṃ yañhi kāyena phusanti tāvade, sabbaṃ asātaṃ dukhameva kevalaṃ. "
  269. 500269,112,2163,2,4,1,0,0,19.
  270. 500270,112,2164,2,17,1,62,11,"‘ ‘ Disvā vadāmi na hi aññato savaṃ, pubbenivāsaṃ bahukaṃ sarāmī’’ ti. "
  271. 500271,112,2165,2,25,1,192,20,"Tattha mīḷhena {littā}ti mahārāja, ime sattā mātukucchito nikkhamantā na catujjātigandhehi vilimpitvā surabhimālaṃ piḷandhitvā nikkhamanti, purāṇagūthena pana makkhitā palibuddhā hutvā nikkhamanti. "
  272. 500272,112,2165,26,39,1,114,11,"Ruhirena {makkhitā}ti rattalohitacandanānulittāpi ca hutvā na nikkhamanti, rattalohitamakkhitā pana hutvā nikkhamanti. "
  273. 500273,112,2165,40,52,1,102,10,"Semhena {littā}ti na cāpi setacandanavilittā nikkhamanti, bahalapicchilasemhalittā pana hutvā nikkhamanti. "
  274. 500274,112,2165,53,59,1,53,5,Itthīnañhi gabbhavuṭṭhānakāle etā asuciyo nikkhamanti.
  275. 500275,112,2165,60,64,1,22,3,{Tāvade}ti tasmiṃ samaye.
  276. 500276,112,2165,65,104,1,273,35,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, ime sattā tasmiṃ mātukucchito nikkhamanasamaye evaṃ mīḷhādilittā nikkhamantā yaṃ yaṃ nikkhamanamaggapadesaṃ vā hatthaṃ vā pādaṃ vā phusanti, taṃ sabbaṃ asātaṃ amadhuraṃ kevalaṃ asammissaṃ dukkhameva phusanti, sukhaṃ nāma tesaṃ tasmiṃ samaye natthīti. "
  277. 500277,112,2166,2,38,1,224,33,"Disvā vadāmi na hi aññato savan ti mahārāja, ahaṃ imaṃ ettakaṃ vadanto na aññato savaṃ, aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā taṃ sutvā na vadāmi, attano pana paccekabodhiñāṇena disvā paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā vadāmīti attho. "
  278. 500278,112,2166,39,47,1,58,8,Pubbenivāsaṃ bahukan ti idaṃ attano ānubhāvaṃ dassento āha.
  279. 500279,112,2166,48,65,1,151,14,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, ahañhi pubbe nivutthakkhandhapaṭipāṭisaṅkhātaṃ pubbenivāsaṃ bahukaṃ sarāmi, satasahassakappādhikāni dve asaṅkhyeyyāni sarāmīti. "
  280. 500280,112,2167,2,20,1,120,14,Idāni satthā abhisambuddho hutvā‘‘ evaṃ so paccekabuddho rājānaṃ subhāsitakathāya saṅgaṇhī’’ ti vatvā osāne upaḍḍhagāthamāha–
  281. 500281,112,2168,2,16,1,60,8,"‘ ‘ Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi, darīmukho nijjhāpayi sumedhan’’ ti. "
  282. 500282,112,2169,2,6,1,38,3,Tattha {citrāhī}ti anekatthasannissitāhi.
  283. 500283,112,2169,7,10,1,25,2,{Subhāsitāhī}ti sukathitāhi.
  284. 500284,112,2169,11,31,1,185,18,"Darīmukho nijjhāpayi sumedhan ti bhikkhave, so darīmukhapaccekabuddho taṃ sumedhaṃ sundarapaññaṃ kāraṇākāraṇajānanasamatthaṃ rājānaṃ nijjhāpesi saññāpesi, attano vacanaṃ gaṇhāpesīti attho. "
  285. 500285,112,2170,2,45,1,281,36,"Evaṃ paccekabuddho kāmesu dosaṃ dassetvā attano vacanaṃ gāhāpetvā‘‘ mahārāja, idāni pabbaja vā mā vā, mayā pana tuyhaṃ kāmesu ādīnavo pabbajjāya ca ānisaṃso kathito, tvaṃ appamatto hohī’’ ti vatvā suvaṇṇarājahaṃso viya ākāse uppatitvā valāhakagabbhaṃ maddanto nandamūlakapabbhārameva gato. "
  286. 500286,112,2170,46,81,1,350,34,Mahāsatto dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ sirasmiṃ ṭhapetvā namassamāno tasmiṃ dassanavisaye atīte jeṭṭhaputtaṃ pakkosāpetvā rajjaṃ paṭicchāpetvā mahājanassa rodantassa paridevantassa kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā paṇṇasālaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā na cirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā āyupariyosāne brahmalokūpago ahosi.
  287. 500287,112,2171,2,15,1,114,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpannādayo ahesuṃ. "
  288. 500288,112,2171,16,20,1,26,4,Tadā rājā ahameva ahosinti.
  289. 500289,112,2172,2,4,1,29,2,Darīmukhajātakavaṇṇanā tatiyā.
  290. 500290,112,2174,2,7,1,17,2,[ 379]4. Nerujātakavaṇṇanā
  291. 500291,112,2175,2,14,1,88,11,Kākolā kākasaṅghā {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  292. 500292,112,2175,15,24,1,70,9,So kira satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā ekaṃ paccantagāmaṃ agamāsi.
  293. 500293,112,2175,25,43,1,136,17,"Manussā tassa iriyāpathe pasīditvā taṃ bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā araññe paṇṇasālaṃ katvā tattha vasāpesuṃ, ativiya cassa sakkāraṃ kariṃsu. "
  294. 500294,112,2175,44,47,1,27,3,Atheke sassatavādā āgamaṃsu.
  295. 500295,112,2175,48,60,1,97,12,Te tesaṃ vacanaṃ sutvā therassa vādaṃ vissajjetvā sassatavādaṃ gahetvā tesaññeva sakkāraṃ kariṃsu.
  296. 500296,112,2175,61,70,1,78,8,Tato ucchedavādā āgamaṃsu te sassatavādaṃ vissajjetvā ucchedavādameva gaṇhiṃsu.
  297. 500297,112,2175,71,74,1,24,3,Athaññe acelakā āgamiṃsu.
  298. 500298,112,2175,75,80,1,49,5,Te ucchedavādaṃ vissajjetvā acelakavādaṃ gaṇhiṃsu.
  299. 500299,112,2175,81,135,1,280,35,"So tesaṃ guṇāguṇaṃ ajānantānaṃ manussānaṃ santike dukkhena vasitvā vutthavasso pavāretvā satthu santikaṃ gantvā katapaṭisanthāro‘‘ kahaṃ vassaṃvutthosī’’ ti vutte‘‘ paccantaṃ nissāya, bhante’’ ti vatvā‘‘ sukhaṃ vutthosī’’ ti puṭṭho‘‘ bhante, guṇāguṇaṃ ajānantānaṃ santike dukkhaṃ vutthosmī’’ ti āha. "
  300. 500300,112,2175,136,164,1,193,23,"Satthā‘‘ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi guṇāguṇaṃ ajānantehi saddhiṃ ekadivasampi na vasiṃsu, tvaṃ attano guṇāguṇaṃ ajānanaṭṭhāne kasmā vasī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  301. 500301,112,2176,2,14,1,109,10,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbatti, kaniṭṭhabhātāpissa atthi. "
  302. 500302,112,2176,15,21,1,67,6,Te cittakūṭapabbate vasantā himavantapadese sayaṃjātasāliṃ khādanti.
  303. 500303,112,2176,22,37,1,125,15,Te ekadivasaṃ tattha caritvā cittakūṭaṃ āgacchantā antarāmagge ekaṃ neruṃ nāma kañcanapabbataṃ disvā tassa matthake nisīdiṃsu.
  304. 500304,112,2176,38,58,1,164,19,"Taṃ pana pabbataṃ nissāya vasantā sakuṇasaṅghā catuppadā ca gocarabhūmiyaṃ nānāvaṇṇā honti, pabbataṃ paviṭṭhakālato paṭṭhāya te sabbe tassobhāsena suvaṇṇavaṇṇā honti. "
  305. 500305,112,2176,59,82,1,125,19,Taṃ disvā bodhisattassa kaniṭṭho taṃ kāraṇaṃ ajānitvā‘‘ kiṃ nu kho ettha kāraṇan’’ ti bhātarā saddhiṃ sallapanto dve gāthā abhāsi–
  306. 500306,112,2177,2,4,1,0,0,20.
  307. 500307,112,2178,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Kākolā kākasaṅghā ca, mayañca patataṃ varā; "
  308. 500308,112,2179,2,9,1,40,6,"Sabbeva sadisā homa, imaṃ āgamma pabbataṃ. "
  309. 500309,112,2180,2,4,1,0,0,21.
  310. 500310,112,2181,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Idha sīhā ca byagghā ca, siṅgālā ca migādhamā; "
  311. 500311,112,2182,2,13,1,44,8,"Sabbeva sadisā honti, ayaṃ ko nāma pabbato’’ ti. "
  312. 500312,112,2183,2,6,1,24,3,Tattha {kākolā}ti vanakākā.
  313. 500313,112,2183,7,11,1,32,3,{Kākasaṅghā}ti pakatikākasaṅghā ca.
  314. 500314,112,2183,12,17,1,31,4,Patataṃ {varā}ti pakkhīnaṃ seṭṭhā.
  315. 500315,112,2183,18,23,1,30,4,Sadisā {homā}ti sadisavaṇṇā homa.
  316. 500316,112,2184,2,9,1,48,6,Tassa vacanaṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  317. 500317,112,2185,2,4,1,0,0,22.
  318. 500318,112,2186,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Imaṃ nerūti jānanti, manussā pabbatuttamaṃ; "
  319. 500319,112,2187,2,11,1,44,6,"Idha vaṇṇena sampannā, vasanti sabbapāṇino’’ ti. "
  320. 500320,112,2188,2,11,1,70,8,Tattha idha {vaṇṇenā}ti imasmiṃ nerupabbate obhāsena vaṇṇasampannā hutvā.
  321. 500321,112,2189,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā kaniṭṭho sesagāthā abhāsi–
  322. 500322,112,2190,2,4,1,0,0,23.
  323. 500323,112,2191,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Amānanā yattha siyā, antānaṃ vā vimānanā; "
  324. 500324,112,2192,2,8,1,40,5,"Hīnasammānanā vāpi, na tattha visatiṃvase. "
  325. 500325,112,2193,2,4,1,0,0,24.
  326. 500326,112,2194,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Yatthālaso ca dakkho ca, sūro bhīru ca pūjiyā; "
  327. 500327,112,2195,2,9,1,40,6,"Na tattha santo vasanti, avisesakare nare. "
  328. 500328,112,2196,2,4,1,0,0,25.
  329. 500329,112,2197,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Nāyaṃ neru vibhajati, hīnaukkaṭṭhamajjhime; "
  330. 500330,112,2198,2,11,1,40,6,"Avisesakaro neru, handa neruṃ jahāmase’’ ti. "
  331. 500331,112,2199,2,28,1,203,24,"Tattha paṭhamagāthāya ayamattho– yattha santānaṃ paṇḍitānaṃ sīlasampannānaṃ mānanassa abhāvena amānanā avamaññanā ca avamānavasena vimānanā vā hīnānaṃ vā dussīlānaṃ sammānanā siyā, tattha nivāse na vaseyya. "
  332. 500332,112,2199,29,41,1,78,10,"{Pūjiyā}ti ete ettha ekasadisāya pūjāya pūjanīyā honti, samakaṃ sakkāraṃ labhanti. "
  333. 500333,112,2199,42,54,1,109,11,{Hīnaukkaṭṭhamajjhime}ti jātigottakulappadesasīlācārañāṇādīhi hīne ca majjhime ca ukkaṭṭhe ca ayaṃ na vibhajati.
  334. 500334,112,2199,55,59,1,29,3,{Handā}ti vavassaggatthe nipāto.
  335. 500335,112,2199,60,63,1,22,2,{Jahāmase}ti pariccajāma.
  336. 500336,112,2199,64,73,1,62,9,Evañca pana vatvā ubhopi te haṃsā uppatitvā cittakūṭameva gatā.
  337. 500337,112,2200,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  338. 500338,112,2200,17,26,1,67,8,"Tadā kaniṭṭhahaṃso ānando ahosi, jeṭṭhakahaṃso pana ahameva ahosinti. "
  339. 500339,112,2201,2,4,1,26,2,Nerujātakavaṇṇanā catutthā.
  340. 500340,112,2203,2,7,1,19,2,[ 380]5. Āsaṅkajātakavaṇṇanā
  341. 500341,112,2204,2,14,1,91,10,Āsāvatī nāma {latā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  342. 500342,112,2204,15,29,1,35,4,Vatthu indriyajātake( jā.1.8.60 ādayo) āvi bhavissati.
  343. 500343,112,2204,30,99,1,338,45,"Idha pana satthā taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti vatvā‘‘ purāṇadutiyikāya, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu esā itthī tuyhaṃ anatthakārikā, pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya caturaṅginisenaṃ jahitvā himavantapadese mahantaṃ dukkhaṃ anubhavanto tīṇi saṃvaccharāni vasī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  344. 500344,112,2205,2,25,1,228,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsigāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo isipabbajjaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhāro abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā himavantapadese vasi.
  345. 500345,112,2205,26,50,1,208,23,"Tasmiṃ kāle eko puññasampanno satto tāvatiṃsabhavanato cavitvā tasmiṃ ṭhāne padumasare ekasmiṃ padumagabbhe dārikā hutvā nibbatti, sesapadumesu purāṇabhāvaṃ patvā patantesupi taṃ mahākucchikaṃ hutvā tiṭṭhateva. "
  346. 500346,112,2205,51,90,1,265,34,"Tāpaso nahāyituṃ padumasaraṃ gato taṃ disvā‘‘ aññesu padumesu patantesupi idaṃ mahākucchikaṃ hutvā tiṭṭhati, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti cintetvā udakasāṭakaṃ nivāsetvā otaranto gantvā taṃ padumaṃ vivaritvā taṃ dārikaṃ disvā dhītusaññaṃ uppādetvā paṇṇasālaṃ ānetvā paṭijaggi. "
  347. 500347,112,2205,91,103,1,107,11,"Sā aparabhāge soḷasavassikā hutvā abhirūpā ahosi uttamarūpadharā atikkantā mānusakavaṇṇaṃ, apattā devavaṇṇaṃ. "
  348. 500348,112,2205,104,134,1,145,21,"Tadā sakko bodhisattassa upaṭṭhānaṃ āgacchati, so taṃ dārikaṃ disvā‘‘ kuto esā’’ ti pucchitvā laddhaniyāmaṃ sutvā‘‘ imissā kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti pucchi."
  349. 500349,112,2205,135,144,1,52,4,"‘‘ Nivāsaṭṭhānaṃ vatthālaṅkārabhojanavidhānaṃ, mārisā’’ ti. "
  350. 500350,112,2205,145,161,1,121,11,"So‘‘ sādhu, bhante’’ ti tassā vasanaṭṭhānassa āsanne phalikapāsādaṃ māpetvā dibbasayanadibbavatthālaṅkāradibbannapānāni māpesi. "
  351. 500351,112,2206,2,14,1,98,11,"So pāsādo tassā abhiruhanakāle otaritvā bhūmiyaṃ patiṭṭhāti, abhiruḷhakāle laṅghitvā ākāse tiṭṭhati. "
  352. 500352,112,2206,15,22,1,55,6,Sā bodhisattassa vattapaṭivattaṃ kurumānā pāsāde vasati.
  353. 500353,112,2206,23,66,1,181,28,"Tameko vanacarako disvā‘‘ ayaṃ, vo bhante, kiṃ hotī’’ ti pucchitvā‘‘ dhītā me’’ ti sutvā bārāṇasiṃ gantvā‘‘ deva, mayā himavantapadese evarūpā nāma ekassa tāpasassa dhītā diṭṭhā’’ ti rañño ārocesi. "
  354. 500354,112,2206,67,109,1,318,35,"Taṃ sutvā so savanasaṃsaggena bajjhitvā vanacarakaṃ maggadesakaṃ katvā caturaṅginiyā senāya taṃ ṭhānaṃ gantvā khandhāvāraṃ nivāsāpetvā vanacarakaṃ ādāya amaccagaṇaparivuto assamapadaṃ pavisitvā mahāsattaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno‘‘ bhante, itthiyo nāma brahmacariyassa malaṃ, tumhākaṃ dhītaraṃ ahaṃ paṭijaggissāmī’’ ti āha. "
  355. 500355,112,2206,110,132,1,125,18,Bodhisatto pana‘‘ kiṃ nu kho etasmiṃ padume’’ ti āsaṅkaṃ katvā udakaṃ otaritvā ānītabhāvena tassā kumārikāya āsaṅkāti nāmaṃ akāsi.
  356. 500356,112,2206,133,160,1,114,18,"So taṃ rājānaṃ‘‘ imaṃ gahetvā gacchā’’ ti ujukaṃ avatvā‘‘ mahārāja, imāya kumārikāya nāmaṃ jānanto gaṇhitvā gacchā’’ ti āha."
  357. 500357,112,2206,161,172,1,33,5,"‘‘ Tumhehi kathite ñassāmi, bhante’’ ti."
  358. 500358,112,2206,173,190,1,74,12,"‘‘ Ahaṃ te na kathemi, tvaṃ attano paññābalena nāmaṃ jānantova gahetvā yāhī’’ ti. "
  359. 500359,112,2206,191,214,1,96,15,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya amaccehi saddhiṃ‘‘ kinnāmā nu kho esā’’ ti nāmaṃ upadhāreti.
  360. 500360,112,2206,215,233,1,92,13,"So yāni dujjānāni nāmāni, tāni kittetvā‘‘ asukā nāma bhavissatī’’ ti bodhisattena saddhiṃ katheti. "
  361. 500361,112,2206,234,243,1,38,5,Bodhisatto‘‘ na evaṃnāmā’’ ti paṭikkhipati.
  362. 500362,112,2207,2,8,1,47,6,Rañño ca nāmaṃ upadhārentassa saṃvaccharo atīto.
  363. 500363,112,2207,9,26,1,134,14,"Tadā hatthiassamanusse sīhādayo vāḷā gaṇhanti, dīghajātikaparipantho hoti, makkhikaparipantho hoti, sītena kilamitvā bahū manussā maranti. "
  364. 500364,112,2207,27,41,1,65,10,Atha rājā kujjhitvā‘‘ kiṃ me etāyā’’ ti bodhisattassa kathetvā pāyāsi.
  365. 500365,112,2207,42,51,1,79,9,Āsaṅkā kumārikā taṃ divasaṃ phalikavātapānaṃ vivaritvā attānaṃ dassentī aṭṭhāsi.
  366. 500366,112,2207,52,74,1,97,16,"Rājā taṃ disvā‘‘ mayaṃ tava nāmaṃ jānituṃ na sakkoma, tvaṃ himavanteyeva vasa, mayaṃ gamissāmā’’ ti āha."
  367. 500367,112,2207,75,161,1,514,65,"‘‘ Kahaṃ, mahārāja, gacchanto mādisaṃ itthiṃ labhissasi, mama vacanaṃ suṇāhi, tāvatiṃsadevaloke cittalatāvane āsāvatī nāma latā atthi, tassā phalassa abbhantare dibbapānaṃ nibbattaṃ, taṃ ekavāraṃ pivitvā cattāro māse mattā hutvā dibbasayane sayanti, sā pana vassasahassena phalati, surāsoṇḍā devaputtā‘ ito phalaṃ labhissāmā’ ti dibbapānapipāsaṃ adhivāsetvā vassasahassaṃ nibaddhaṃ gantvā taṃ lataṃ‘ arogā nu kho’ ti olokenti, tvaṃ pana ekasaṃvacchareneva ukkaṇṭhito, āsāphalavatī nāma sukhā, mā ukkaṇṭhī’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi– "
  368. 500368,112,2208,2,4,1,0,0,26.
  369. 500369,112,2209,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane; "
  370. 500370,112,2210,2,8,1,43,5,"Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ. "
  371. 500371,112,2211,2,4,1,0,0,27.
  372. 500372,112,2212,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Taṃ devā payirupāsanti, tāva dūraphalaṃ satiṃ; "
  373. 500373,112,2213,2,9,1,38,6,"Āsīseva tuvaṃ rāja, āsā phalavatī sukhā. "
  374. 500374,112,2214,2,4,1,0,0,28.
  375. 500375,112,2215,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Āsīsateva so pakkhī, āsīsateva so dijo; "
  376. 500376,112,2216,2,9,1,40,6,"Tassa cāsā samijjhati, tāva dūragatā satī; "
  377. 500377,112,2217,2,12,1,41,7,"Āsīseva tuvaṃ rāja, āsā phalavatī sukhā’’ ti. "
  378. 500378,112,2218,2,6,1,27,3,Tattha {āsāvatī}ti evaṃnāmikā.
  379. 500379,112,2218,7,20,1,62,11,"Sā hi yasmā tassā phale āsā uppajjati, tasmā etaṃ nāmaṃ labhati. "
  380. 500380,112,2218,21,25,1,33,3,{Cittalatāvane}ti evaṃnāmake uyyāne.
  381. 500381,112,2218,26,47,1,146,16,"Tasmiṃ kira uyyāne tiṇarukkhalatādīnaṃ pabhā tattha paviṭṭhapaviṭṭhānaṃ devatānaṃ sarīravaṇṇaṃ cittaṃ karoti, tenassa‘‘ cittalatāvanan’’ ti nāmaṃ jātaṃ. "
  382. 500382,112,2218,48,52,1,33,3,{Payirupāsantī}ti punappunaṃ upenti.
  383. 500383,112,2218,53,61,1,57,6,"{Āsīsevā}ti āsīsāhiyeva patthehiyeva, mā āsacchedaṃ karohīti. "
  384. 500384,112,2219,2,16,1,118,14,Rājā tassā kathāya bajjhitvā puna amacce sannipātāpetvā dasanāmakaṃ kāretvā nāmaṃ gavesanto aparampi saṃvaccharaṃ vasi.
  385. 500385,112,2219,17,32,1,78,10,"Tassā dasanāmakampi nāmaṃ nāhosi,‘‘ asukā nāmā’’ ti vutte bodhisatto paṭikkhipateva. "
  386. 500386,112,2219,33,46,1,48,9,Puna rājā‘‘ kiṃ me imāyā’’ ti turaṅgaṃ āruyha pāyāsi.
  387. 500387,112,2219,47,53,1,41,6,Sāpi puna vātapāne ṭhatvā attānaṃ dassesi.
  388. 500388,112,2219,54,67,1,39,7,"Rājā‘‘ tiṭṭha tvaṃ, mayaṃ gamissāmā’’ ti āha."
  389. 500389,112,2219,68,77,1,22,4,"‘‘ Kasmā yāsi, mahārājā’’ ti?"
  390. 500390,112,2219,78,88,1,32,6,‘‘ Tava nāmaṃ jānituṃ na sakkomī’’ ti.
  391. 500391,112,2219,89,124,1,175,25,"‘‘ Mahārāja, kasmā nāmaṃ na jānissasi, āsā nāma asamijjhanakā nāma natthi, eko kira bako pabbatamuddhani ṭhito attanā patthitaṃ labhi, tvaṃ kasmā na labhissasi, adhivāsehi, mahārājā’’ ti. "
  392. 500392,112,2219,125,135,1,81,10,Eko kira bako ekasmiṃ padumasare gocaraṃ gahetvā uppatitvā pabbatamatthake nilīyi.
  393. 500393,112,2219,136,171,1,207,28,"So taṃ divasaṃ tattheva vasitvā punadivase cintesi‘‘ ahaṃ imasmiṃ pabbatamatthake sukhaṃ nisinno, sace ito anotaritvā ettheva nisinno gocaraṃ gahetvā pānīyaṃ pivitvā imaṃ divasaṃ vaseyyaṃ, bhadrakaṃ vata assā’’ ti. "
  394. 500394,112,2219,172,221,1,346,43,"Atha taṃ divasameva sakko devarājā asuranimmathanaṃ katvā tāvatiṃsabhavane devissariyaṃ laddhā cintesi‘ mama tāva manoratho matthakaṃ patto, atthi nu kho añño koci aparipuṇṇamanoratho’ ti upadhārento taṃ disvā‘ imassa manorathaṃ matthakaṃ pāpessāmī’ ti bakassa nisinnaṭṭhānato avidūre ekā nadī atthi, taṃ nadiṃ oghapuṇṇaṃ katvā pabbatamatthakena pesesi. "
  395. 500395,112,2219,222,238,1,109,15,"Sopi bako tattheva nisinno macche khāditvā pānīyaṃ pivitvā taṃ divasaṃ tattheva vasi, udakampi bhassitvā gataṃ."
  396. 500396,112,2219,239,265,1,101,15,"‘‘ Evaṃ, mahārāja, bakopi tāva attano āsāphalaṃ labhi, kiṃ tvaṃ na labhissasī’’ ti vatvā‘‘ āsīsatevā’’ tiādimāha. "
  397. 500397,112,2220,2,7,1,43,4,Tattha {āsīsatevā}ti āsīsatiyeva patthetiyeva.
  398. 500398,112,2220,8,13,1,34,4,{Pakkhī}ti pakkhehi yuttatāya pakkhī.
  399. 500399,112,2220,14,17,1,25,3,Dvikkhattuṃ jātatāya dijo.
  400. 500400,112,2220,18,37,1,143,17,"Tāva dūragatā {satī}ti pabbatamatthakato macchānañca udakassa ca dūrabhāvaṃ passa, evaṃ dūragatā samānā sakkassa ānubhāvena bakassa āsā pūriyevāti. "
  401. 500401,112,2221,2,26,1,173,21,"Atha rājā tassā kathaṃ sutvā rūpe bajjhitvā kathāya allīno gantuṃ asakkonto amacce sannipātetvā satanāmaṃ kāresi, satanāmavasena nāmaṃ gavesatopissa aññaṃ saṃvaccharaṃ atītaṃ . "
  402. 500402,112,2221,27,43,1,106,12,So tiṇṇaṃ saṃvaccharānaṃ accayena bodhisattaṃ upasaṅkamitvā satanāmavasena‘‘ asukā nāma bhavissatī’’ ti pucchi.
  403. 500403,112,2221,44,53,1,21,4,"‘‘ Na jānāsi, mahārājā’’ ti. "
  404. 500404,112,2221,54,66,1,54,8,So‘‘ gamissāma dāni mayan’’ ti bodhisattaṃ vanditvā pāyāsi.
  405. 500405,112,2221,67,74,1,56,7,Āsaṅkā kumārikā ca puna phalikavātapānaṃ nissāya ṭhitāva.
  406. 500406,112,2221,75,89,1,48,9,"Rājā taṃ disvā‘‘ tvaṃ accha, mayaṃ gamissāmā’’ ti āha."
  407. 500407,112,2221,90,98,1,17,3,"‘‘ Kasmā, mahārājā’’ ti."
  408. 500408,112,2221,99,127,1,158,21,"‘‘ Tvaṃ maṃ vacaneneva santappesi, na ca kāmaratiyā, tava madhuravacanena bajjhitvā vasantassa mama tīṇi saṃvaccharāni atikkantāni, idāni gamissāmī’’ ti imā gāthā āha– "
  409. 500409,112,2222,2,4,1,0,0,29.
  410. 500410,112,2223,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Sampesi kho maṃ vācāya, na ca sampesi kammunā; "
  411. 500411,112,2224,2,7,1,40,4,"Mālā sereyyakasseva, vaṇṇavantā agandhikā. "
  412. 500412,112,2225,2,4,1,0,0,30.
  413. 500413,112,2226,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Aphalaṃ madhuraṃ vācaṃ, yo mittesu pakubbati; "
  414. 500414,112,2227,2,9,1,45,6,"Adadaṃ avissajaṃ bhogaṃ, sandhi tenassa jīrati. "
  415. 500415,112,2228,2,4,1,0,0,31.
  416. 500416,112,2229,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; "
  417. 500417,112,2230,2,7,1,40,4,"Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. "
  418. 500418,112,2231,2,4,1,0,0,32.
  419. 500419,112,2232,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Balañca vata me khīṇaṃ, pātheyyañca na vijjati; "
  420. 500420,112,2233,2,11,1,43,6,"Saṅke pāṇūparodhāya, handa dāni vajāmahan’’ ti. "
  421. 500421,112,2234,2,7,1,34,4,Tattha {sampesī}ti santappesi pīṇesi.
  422. 500422,112,2234,8,11,1,34,2,{Sereyyakassā}ti suvaṇṇakuraṇḍakassa.
  423. 500423,112,2234,12,25,1,131,11,"Desanāsīsamevetaṃ, yaṃkiñci pana suvaṇṇakuraṇḍakajayasumanādikaṃ aññampi pupphaṃ vaṇṇasampannaṃ agandhakaṃ, sabbaṃ taṃ sandhāyevamāha. "
  424. 500424,112,2234,26,51,1,182,21,"Vaṇṇavantā {agandhikā}ti yathā sereyyakādīnaṃ mālā vaṇṇavantatāya dassanena tappeti, agandhatāya gandhena na tappeti, evaṃ tvampi dassanena piyavacanena ca santappesi, na kammunāti dīpeti. "
  425. 500425,112,2234,52,88,1,206,28,"Adadan ti bhadde, yo‘‘ imaṃ nāma vo bhogaṃ dassāmī’’ ti madhuravacanena vatvā taṃ bhogaṃ adadanto avissajjento kevalaṃ madhuravacanameva karoti, tena saddhiṃ assa mittassa sandhi jīrati, mittasanthavo na ghaṭīyati. "
  426. 500426,112,2234,89,108,1,187,16,"{Pātheyyañcā}ti bhadde, mayhaṃ tava madhuravacanena bajjhitvā tīṇi saṃvaccharāni vasantasseva hatthiassarathapattisaṅkhātaṃ balañca khīṇaṃ, manussānaṃ bhattavetanasaṅkhātaṃ pātheyyañca natthi. "
  427. 500427,112,2234,109,121,1,90,10,"Saṅke {pāṇūparodhāyā}ti svāhaṃ idheva attano jīvitavināsaṃ āsaṅkāmi, handa dānāhaṃ gacchāmīti. "
  428. 500428,112,2235,2,36,1,167,26,"Āsaṅkā kumārikā rañño vacanaṃ sutvā‘‘ mahārāja, tvaṃ mayhaṃ nāmaṃ jānāsi, tayā vuttameva mama nāmaṃ, idaṃ me pitu kathetvā maṃ gaṇhitvā yāhī’’ ti raññā saddhiṃ sallapantī āha– "
  429. 500429,112,2236,2,4,1,0,0,33.
  430. 500430,112,2237,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Etadeva hi me nāmaṃ, yaṃnāmasmi rathesabha; "
  431. 500431,112,2238,2,10,1,41,5,"Āgamehi mahārāja, pitaraṃ āmantayāmahan’’ ti. "
  432. 500432,112,2239,2,13,1,61,9,"Tassattho – yaṃnāmā ahaṃ asmi, taṃ etaṃ āsaṅkātveva mama nāmanti. "
  433. 500433,112,2240,2,21,1,85,13,"Taṃ sutvā rājā bodhisattassa santikaṃ gantvā‘‘ bhante, tumhākaṃ dhītā āsaṅkā nāmā’’ ti āha."
  434. 500434,112,2240,22,35,1,56,8,"‘‘ Nāmaṃ ñātakālato paṭṭhāya taṃ gahetvā gaccha, mahārājā’’ ti. "
  435. 500435,112,2240,36,42,1,54,6,So mahāsattaṃ vanditvā phalikavimānadvāraṃ āgantvā āha–
  436. 500436,112,2240,43,58,1,53,9,"‘‘ bhadde, pitarāpi te mayhaṃ dinnā, ehi dāni gamissāmā’’ ti."
  437. 500437,112,2240,59,79,1,117,14,"‘‘ Āgamehi, mahārāja, pitaraṃ āmantayāmahan’’ ti pāsādā otaritvā mahāsattaṃ vanditvā roditvā khamāpetvā rañño santikaṃ āgatā. "
  438. 500438,112,2240,80,89,1,74,9,Rājā taṃ gahetvā bārāṇasiṃ gantvā puttadhītāhi vaḍḍhanto piyasaṃvāsaṃ vasi.
  439. 500439,112,2240,90,94,1,45,4,Bodhisatto aparihīnajjhāno brahmaloke uppajji.
  440. 500440,112,2241,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  441. 500441,112,2241,16,29,1,93,11,"Tadā āsaṅkā kumārikā purāṇadutiyikā ahosi, rājā ukkaṇṭhitabhikkhu, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  442. 500442,112,2242,2,4,1,27,2,Āsaṅkajātakavaṇṇanā pañcamā.
  443. 500443,112,2244,2,7,1,21,2,[ 381]6. Migālopajātakavaṇṇanā
  444. 500444,112,2245,2,15,1,81,11,Na me {ruccī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  445. 500445,112,2245,16,66,1,259,35,"Satthā taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu dubbaco’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ na kho bhikkhu idāneva, pubbepi tvaṃ dubbacoyeva, dubbacabhāvañca pana nissāya paṇḍitānaṃ vacanaṃ akaronto verambhavātamukhe byasanaṃ gatosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  446. 500446,112,2246,2,14,1,107,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gijjhayoniyaṃ nibbattitvā apanandagijjho nāma ahosi.
  447. 500447,112,2246,15,19,1,44,4,So gijjhagaṇaparivuto gijjhakūṭapabbate vasi.
  448. 500448,112,2246,20,34,1,106,13,"Putto panassa migālopo nāma thāmabalasampanno ahosi, so aññesaṃ gijjhānaṃ sīmaṃ atikkamitvā atiuccaṃ uppati. "
  449. 500449,112,2246,35,47,1,59,8,Gijjhā‘‘ putto te atidūraṃ uppatatī’’ ti gijjharañño ācikkhiṃsu.
  450. 500450,112,2246,48,73,1,123,17,"So taṃ pakkosetvā‘‘ tvaṃ kira, tāta, atiuccaṃ gacchasi, atiuccaṃ gacchanto jīvitakkhayaṃ pāpuṇissasī’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi– "
  451. 500451,112,2247,2,4,1,0,0,34.
  452. 500452,112,2248,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Na me rucci migālopa, yassa te tādisī gatī; "
  453. 500453,112,2249,2,9,1,39,6,"Atuccaṃ tāta patasi, abhūmiṃ tāta sevasi. "
  454. 500454,112,2250,2,4,1,0,0,35.
  455. 500455,112,2251,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Catukkaṇṇaṃva kedāraṃ, yadā te pathavī siyā; "
  456. 500456,112,2252,2,10,1,42,7,"Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami. "
  457. 500457,112,2253,2,4,1,0,0,36.
  458. 500458,112,2254,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Santi aññepi sakuṇā, pattayānā vihaṅgamā; "
  459. 500459,112,2255,2,11,1,44,6,"Akkhittā vātavegena, naṭṭhā te sassatīsamā’’ ti. "
  460. 500460,112,2256,2,8,1,39,5,Tattha {migālopā}ti puttaṃ nāmena ālapati.
  461. 500461,112,2256,9,22,1,85,11,"Atuccaṃ tāta {patasī}ti tāta, tvaṃ aññesaṃ gijjhānaṃ sīmaṃ atikkamitvā atiuccaṃ gacchasi. "
  462. 500462,112,2256,23,29,1,49,6,Catukkaṇṇaṃva kedāran ti imināssa sīmaṃ ācikkhati.
  463. 500463,112,2256,30,62,1,169,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, yadā te ayaṃ mahāpathavī catukkaṇṇaṃ kedāraṃ viya siyā, evaṃ khuddikā viya hutvā paññāyetha, atha tvaṃ ettakā ṭhānā nivatteyyāsi, etto paraṃ mā gamīti. "
  464. 500464,112,2256,63,75,1,69,10,"Santi {aññepī}ti na kevalaṃ tvameva, aññepi gijjhā evaṃ kariṃsūti dīpeti. "
  465. 500465,112,2256,76,87,1,83,10,{Akkhittā}ti tepi gijjhā amhākaṃ sīmaṃ atikkamitvā gatā vātavegena ākaḍḍhitā nassiṃsu.
  466. 500466,112,2256,88,102,1,133,13,{Sassatīsamā}ti sassatīhi pathavīpabbatādīhi samaṃ attānaṃ maññamānā attano vassasahassaparimāṇaṃ āyuṃ apūretvāpi antarā naṭṭhāti attho.
  467. 500467,112,2257,2,26,1,193,23,"Migālopo anovādakattā pitu vacanaṃ akatvā laṅghanto pitarā akkhātaṃ sīmaṃ disvā taṃ atikkamma kālavāte patvā tepi chinditvā uppatito verambhavātamukhaṃ pakkhandi, atha naṃ verambhavātā pahariṃsu. "
  468. 500468,112,2257,27,34,1,63,7,So tehi pahaṭamattova khaṇḍākhaṇḍaṃ hutvā ākāseyeva antaradhāyi.
  469. 500469,112,2258,2,4,1,0,0,37.
  470. 500470,112,2259,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Akatvā apanandassa, pitu vuddhassa sāsanaṃ; "
  471. 500471,112,2260,2,8,1,40,5,"Kālavāte atikkamma, verambhānaṃ vasaṃ agā. "
  472. 500472,112,2261,2,4,1,0,0,38.
  473. 500473,112,2262,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Tassa puttā ca dārā ca, ye caññe anujīvino; "
  474. 500474,112,2263,2,7,1,37,4,"Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije. "
  475. 500475,112,2264,2,4,1,0,0,39.
  476. 500476,112,2265,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Evampi idha vuddhānaṃ, yo vākyaṃ nāvabujjhati; "
  477. 500477,112,2266,2,6,1,36,3,"Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano; "
  478. 500478,112,2267,2,11,1,47,6,"Sabbe byasanaṃ papponti, akatvā vuddhasāsanan’’ ti."
  479. 500479,112,2267,12,12,1,0,0,–
  480. 500480,112,2268,2,5,1,28,3,Imā tisso abhisambuddhagāthā.
  481. 500481,112,2269,2,8,1,39,5,Tattha {anujīvino}ti taṃ nissāya jīvanakā.
  482. 500482,112,2269,9,25,1,116,15,Anovādakare {dije}ti tasmiṃ migālope gijjhe ovādaṃ agaṇhante sabbepi te tena saddhiṃ atisīmaṃ gantvā vināsaṃ pāpuṇiṃsu.
  483. 500483,112,2269,26,58,1,199,27,"{Evampī}ti, bhikkhave, yathā so gijjho, evaṃ yo aññopi gahaṭṭho vā pabbajito vā hitānukampakānaṃ vuddhānaṃ vacanaṃ na gaṇhāti, sopi ayaṃ sīmaṃ atikkamitvā caranto ditto gabbito gijjhova byasanaṃ pāpuṇātīti. "
  484. 500484,112,2270,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  485. 500485,112,2270,11,25,1,66,9,"‘‘ tadā migālopo dubbacabhikkhu ahosi, apanando pana ahameva ahosin’’ ti. "
  486. 500486,112,2271,2,4,1,29,2,Migālopajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  487. 500487,112,2273,2,7,1,26,2,[ 382]7. Sirikāḷakaṇṇijātakavaṇṇanā
  488. 500488,112,2274,2,15,1,84,11,Kā nu kāḷena {vaṇṇenā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikaṃ ārabbha kathesi.
  489. 500489,112,2274,16,36,1,173,19,"So hi sotāpattiphale patiṭṭhitakālato paṭṭhāya akhaṇḍāni pañca sīlāni rakkhi, bhariyāpissa puttadhītaropi dāsāpi bhatiṃ gahetvā kammaṃ karontā kammakarāpi sabbe rakkhiṃsuyeva. "
  490. 500490,112,2274,37,54,1,115,12,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, anāthapiṇḍiko suciyeva suciparivāro hutvā caratī’’ ti. "
  491. 500491,112,2274,55,101,1,204,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbe porāṇakapaṇḍitāpi sucīyeva suciparivārā ahesun’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  492. 500492,112,2275,2,30,1,206,23,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhi hutvā dānaṃ adāsi, sīlaṃ rakkhi, uposathakammaṃ kari, bhariyāpissa pañca sīlāni rakkhi, puttadhītaropi dāsakammakaraporisāpi pañca sīlāni rakkhiṃsu. "
  493. 500493,112,2275,31,34,1,38,3,So suciparivāraseṭṭhitveva paññāyittha.
  494. 500494,112,2275,35,69,1,256,28,"Athekadivasaṃ so cintesi‘‘ sace mayā suciparivārasīlo koci āgamissati, tassa mama nisīdanapallaṅkaṃ vā nipajjanasayanaṃ vā dātuṃ na yuttaṃ, anucchiṭṭhaṃ aparibhuttaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti attano vasanaṭṭhāneyeva ekapasse aparibhuttapallaṅkañca senāsanañca paññāpesi. "
  495. 500495,112,2275,70,97,1,209,23,Tasmiṃ samaye cātumahārājikadevalokato virūpakkhamahārājassa dhītā kāḷakaṇṇī ca nāma dhataraṭṭhamahārājassa dhītā sirī ca nāmāti imā dve bahuṃ gandhamālaṃ ādāya‘‘ anotatte kīḷissāmā’’ ti anotattatitthaṃ āgacchiṃsu.
  496. 500496,112,2275,98,138,1,314,33,"Tasmiṃ pana dahe bahūni titthāni, tesu buddhānaṃ titthe buddhāyeva nhāyanti, paccekabuddhānaṃ titthe paccekabuddhāva nhāyanti, bhikkhūnaṃ titthe bhikkhūva nhāyanti, tāpasānaṃ titthe tāpasāva nhāyanti, cātumahārājikādīsu chasu kāmasaggesu devaputtānaṃ titthe devaputtāva nhāyanti, devadhītānaṃ titthe devadhītāva nhāyanti. "
  497. 500497,112,2276,2,19,1,86,12,"Tatrimā dve āgantvā‘‘ ahaṃ paṭhamaṃ nhāyissāmi, ahaṃ paṭhaman’’ ti titthāya kalahaṃ kariṃsu. "
  498. 500498,112,2276,20,36,1,78,11,"Kāḷakaṇṇī‘‘ ahaṃ lokaṃ pālemi vicāremi, tasmā paṭhamaṃ nāyituṃ yuttāmhī’’ ti vadati. "
  499. 500499,112,2276,37,54,1,98,12,"Sirī‘‘ ahaṃ mahājanassa issariyadāyikāya paṭipadāya ṭhitā, tasmā paṭhamaṃ nhāyituṃ yuttāmhī’’ ti vadati. "
  500. 500500,112,2276,55,86,1,175,23,Tā‘‘ amhesu paṭhamaṃ nhāyituṃ yuttarūpaṃ vā ayuttarūpaṃ vā cattāro mahārājāno jānissantī’’ ti tesaṃ santikaṃ gantvā‘‘ amhesu kā paṭhamaṃ anotattadahe nhāyituṃ yuttarūpā’’ ti pucchiṃsu.
  501. 500501,112,2276,87,99,1,89,8,Dhataraṭṭhavirūpakkhā‘‘ na sakkā amhehi vinicchinitun’’ ti virūḷhakavessavaṇānaṃ bhāramakaṃsu.
  502. 500502,112,2276,100,117,1,84,12,"Te‘‘ amhepi na sakkhissāma, sakkassa pādamūle pesessāmā’’ ti tā sakkassa santikaṃ pesesuṃ. "
  503. 500503,112,2276,118,140,1,112,17,"Sakko tāsaṃ vacanaṃ sutvā cintesi‘‘ imā dvepi mama purisānaññeva dhītaro, na sakkā mayā imaṃ aḍḍaṃ vinicchinitun’’ ti. "
  504. 500504,112,2276,141,173,1,179,25,"Atha tā sakko āha‘‘ bārāṇasiyaṃ suciparivāro nāma seṭṭhi atthi, tassa ghare anucchiṭṭhasayanañca paññattaṃ, yā tattha nisīdituṃ vā sayituṃ vā labhati, sā paṭhamaṃ nhāyituṃ yuttarūpā’’ ti. "
  505. 500505,112,2276,174,202,1,271,26,Taṃ sutvā kāḷakaṇṇī tasmiṃ khaṇeyeva nīlavatthaṃ nivāsetvā nīlavilepanaṃ vilimpitvā nīlamaṇipiḷandhanaṃ piḷandhitvā yantapāsāṇo viya devalokato otaritvā majjhimayāmasamanantare seṭṭhino pāsādassa upaṭṭhānadvāre sayanassa avidūre ṭhāne nīlarasmiṃ vissajjetvā ākāse aṭṭhāsi.
  506. 500506,112,2276,203,214,1,69,9,"Seṭṭhi oloketvā taṃ addasa, sahadassanenevassa sā appiyā ahosi amanāpā. "
  507. 500507,112,2276,215,221,1,45,6,So tāya saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  508. 500508,112,2277,2,4,1,0,0,40.
  509. 500509,112,2278,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Kā nu kāḷena vaṇṇena, na cāpi piyadassanā; "
  510. 500510,112,2279,2,16,1,52,11,"Kā vā tvaṃ kassa vā dhītā, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. "
  511. 500511,112,2280,2,6,1,22,3,Tattha {kāḷenā}ti nīlena.
  512. 500512,112,2280,7,10,1,36,2,{Vaṇṇenā}ti sarīravatthābharaṇavaṇṇena.
  513. 500513,112,2280,11,35,1,150,18,"Na cāpi {piyadassanā}ti dhātuso, bhikkhave, sattā saṃsandantīti vuttaṃ, ayañca devadhītā anācārā dussīlā, tasmā sā sahadassanenevassa appiyā jātā, tenevamāha. "
  514. 500514,112,2280,36,49,1,41,10,"Kā vā tvan ti‘‘ kā ca tvaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  515. 500515,112,2281,2,7,1,37,5,Taṃ sutvā kāḷakaṇṇī dutiyaṃ gāthamāha–
  516. 500516,112,2282,2,4,1,0,0,41.
  517. 500517,112,2283,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Mahārājassahaṃ dhītā, virūpakkhassa caṇḍiyā; "
  518. 500518,112,2284,2,9,1,40,6,"Ahaṃ kāḷī alakkhikā, kāḷakaṇṇīti maṃ vidū; "
  519. 500519,112,2285,2,12,1,41,7,"Okāsaṃ yācito dehi, vasemu tava santike’’ ti. "
  520. 500520,112,2286,2,6,1,24,3,Tattha {caṇḍiyā}ti kodhanā.
  521. 500521,112,2286,7,13,1,44,6,Kodhabhāvena hi mayhaṃ caṇḍīti nāmaṃ kariṃsu.
  522. 500522,112,2286,14,17,1,20,2,{Alakkhikā}ti nippaññā.
  523. 500523,112,2286,18,25,1,50,6,Maṃ {vidū}ti evaṃ maṃ cātumahārājikadevaloke jānanti.
  524. 500524,112,2286,26,40,1,99,12,"{Vasemū}ti mayaṃ ajja ekarattaṃ tava santike vaseyyāma, etasmiṃ me anucchiṭṭhāsanasayane okāsaṃ dehīti. "
  525. 500525,112,2287,2,6,1,33,4,Tato bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  526. 500526,112,2288,2,4,1,0,0,42.
  527. 500527,112,2289,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kiṃsīle kiṃsamācāre, purise nivisase tuvaṃ; "
  528. 500528,112,2290,2,14,1,49,9,"Puṭṭhā me kāḷi akkhāhi, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. "
  529. 500529,112,2291,2,9,1,54,6,Tattha {nivisase}ti tava cittena nivisasi patiṭṭhahasīti.
  530. 500530,112,2292,2,10,1,49,7,Tato sā attano guṇaṃ kathentī catutthaṃ gāthamāha–
  531. 500531,112,2293,2,4,1,0,0,43.
  532. 500532,112,2294,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Makkhī paḷāsī sārambhī, issukī maccharī saṭho; "
  533. 500533,112,2295,2,13,1,49,8,"So mayhaṃ puriso kanto, laddhaṃ yassa vinassatī’’ ti. "
  534. 500534,112,2296,2,113,1,683,90,"Tassattho – yo puriso attano kataguṇaṃ na jānāti, guṇamakkhī hoti, attano kismiñci kāraṇe kathite‘‘ kiṃ ahaṃ etaṃ na jānāmī’’ ti yugaggāhaṃ gaṇhāti , aññehi kiñci kataṃ disvā sārambhavasena karaṇuttarikaṃ karoti, pare lābhaṃ labhante na tussati,‘‘ mayhaṃ issariyaṃ paresaṃ mā hotu, mayhameva hotū’’ ti sakasampattiṃ gopetvā parassa tiṇaggena telabindumpi na deti, kerāṭikalakkhaṇena samannāgato hutvā attano santakaṃ parassa adatvā tehi tehi upāyehi parasantakameva khādati, yassa laddhaṃ dhaññaṃ vā dhanaṃ vā vinassati na tiṭṭhati, surādhutto akkhadhutto itthidhutto vā hutvā laddhaṃ laddhaṃ vināsetiyeva, ayaṃ etehi guṇehi samannāgato puriso mayhaṃ kanto piyo manāpo, evarūpe ahaṃ cittena patiṭṭhahāmīti. "
  535. 500535,112,2297,2,5,1,40,3,Sāyeva pañcamachaṭṭhasattamagāthā abhāsi–
  536. 500536,112,2298,2,4,1,0,0,44.
  537. 500537,112,2299,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Kodhano upanāhī ca, pisuṇo ca vibhedako; "
  538. 500538,112,2300,2,9,1,40,6,"Kaṇḍakavāco pharuso, so me kantataro tato. "
  539. 500539,112,2301,2,4,1,0,0,45.
  540. 500540,112,2302,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ajja suveti puriso, sadatthaṃ nāvabujjhati; "
  541. 500541,112,2303,2,8,1,39,5,"Ovajjamāno kuppati, seyyaṃ so atimaññati. "
  542. 500542,112,2304,2,4,1,0,0,46.
  543. 500543,112,2305,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Davappaluddho puriso, sabbamittehi dhaṃsati; "
  544. 500544,112,2306,2,13,1,45,8,"So mayhaṃ puriso kanto, tasmiṃ homi anāmayā’’ ti. "
  545. 500545,112,2307,2,6,1,33,4,Tāpi imināva nayena vitthāretabbā.
  546. 500546,112,2307,7,14,1,58,5,Saṅkhepattho panettha– {kodhano}ti appamattakenāpi kujjhanako.
  547. 500547,112,2307,15,24,1,74,8,{Upanāhī}ti parassa aparādhaṃ hadaye ṭhapetvā sucirenapi tassa anatthakārako.
  548. 500548,112,2307,25,28,1,19,2,{Pisuṇo}ti pisuṇavāco.
  549. 500549,112,2307,29,33,1,43,3,{Vibhedako}ti appamattakenapi mittabhindanako.
  550. 500550,112,2307,34,37,1,24,2,{Kaṇḍakavāco}ti sadosavāco.
  551. 500551,112,2307,38,41,1,21,2,{Pharuso}ti thaddhavāco.
  552. 500552,112,2307,42,50,1,56,7,{Kantataro}ti so puriso mayhaṃ purimāpi kantataro piyataro.
  553. 500553,112,2307,51,78,1,126,19,"Ajja {suve}ti‘‘ idaṃ kammaṃ ajja kātabbaṃ, idaṃ sve , idaṃ tatiyadivasādīsū’’ ti evaṃ so sadatthaṃ attano kiccaṃ nāvabujjhati na jānāti. "
  554. 500554,112,2307,79,82,1,24,2,{Ovajjamāno}ti ovadiyamāno.
  555. 500555,112,2307,83,102,1,130,13,Seyyaṃ so {atimaññatī}ti jātigottakulappadesasīlācāraguṇehi uttaritaraṃ uttamapuggalaṃ‘‘ tvaṃ mayhaṃ kiṃ pahosī’’ ti atikkamitvā maññati.
  556. 500556,112,2307,103,112,1,81,8,{Davappaluddho}ti rūpādīsu kāmaguṇesu nirantaradavena paluddho abhibhūto vasaṃ gato.
  557. 500557,112,2307,113,129,1,85,11,{Dhaṃsatī}ti‘‘ tayā mayhaṃ kiṃ katan’’ tiādīni vatvā sabbeheva mittehi dhaṃsati parihāyati.
  558. 500558,112,2307,130,150,1,116,16,"{Anāmayā}ti ayaṃ etehi guṇehi samannāgate puggale niddukkhā nissokā homi, taṃ labhitvā aññattha anālayā hutvā vasāmī’’ ti. "
  559. 500559,112,2308,2,9,1,47,6,Atha naṃ garahanto mahāsatto aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  560. 500560,112,2309,2,4,1,0,0,47.
  561. 500561,112,2310,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Apehi etto tvaṃ kāḷi, netaṃ amhesu vijjati; "
  562. 500562,112,2311,2,11,1,44,6,"Aññaṃ janapadaṃ gaccha, nigame rājadhāniyo’’ ti. "
  563. 500563,112,2312,2,6,1,24,3,Tattha {apehī}ti apagaccha.
  564. 500564,112,2312,7,18,1,80,10,Netaṃ {amhesū}ti etaṃ makkhādikaṃ tava piyabhāvakaraṇaṃ amhesupi na vijjati natthi.
  565. 500565,112,2312,19,37,1,111,15,"Nigame {rājadhāniyo}ti aññe nigamepi aññā rājadhāniyopi gaccha, yattha mayaṃ taṃ na passāma, tattha gacchāti dīpeti. "
  566. 500566,112,2313,2,8,1,50,6,Taṃ sutvā kāḷakaṇṇī additā hutvā anantaragāthamāha–
  567. 500567,112,2314,2,4,1,0,0,48.
  568. 500568,112,2315,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Ahampi kho taṃ jānāmi, netaṃ tumhesu vijjati; "
  569. 500569,112,2316,2,9,1,45,6,"Santi loke alakkhikā, saṅgharanti bahuṃ dhanaṃ; "
  570. 500570,112,2317,2,14,1,45,9,"Ahaṃ devo ca me bhātā, ubho naṃ vidhamāmase’’ ti. "
  571. 500571,112,2318,2,21,1,131,17,"Tattha netaṃ {tumhesū}ti yaṃ mama piyabhāvakaraṇaṃ makkhādikaṃ yena ahaṃ attanāpi samannāgatā, taṃ tumhesu natthīti ahampi etaṃ jānāmi. "
  572. 500572,112,2318,22,32,1,60,9,Santi loke {alakkhikā}ti aññe pana loke nissīlā nippaññā santi.
  573. 500573,112,2318,33,46,1,99,12,{Saṅgharantī}ti te nissīlā nippaññāpi samānā etehi makkhādīhi bahuṃ dhanaṃ saṅgharanti piṇḍaṃ karonti.
  574. 500574,112,2318,47,91,1,260,40,"Ubho nan ti taṃ pana etehi saṅgharitvā ṭhapitaṃ dhanaṃ ahañca mayhameva bhātā devo ca nāma devaputtoti ubho ekato hutvā vidhamāmase nāsema, amhākaṃ pana devaloke bahū dibbaparibhogā atthi dibbāni sayanāni, tvaṃ dadeyyāsi vā no vā, ko me tayā atthoti vatvā pakkāmi. "
  575. 500575,112,2319,2,21,1,187,18,Tassā pakkantakāle sirī devadhītā suvaṇṇavaṇṇehi vatthavilepanehi suvaṇṇālaṅkārena āgantvā upaṭṭhānadvāre pītarasmiṃ vissajjetvā samehi pādehi samaṃ pathaviyaṃ patiṭṭhāya sagāravā aṭṭhāsi.
  576. 500576,112,2319,22,27,1,38,5,Taṃ disvā mahāsatto paṭhamaṃ gāthamāha–
  577. 500577,112,2320,2,4,1,0,0,49.
  578. 500578,112,2321,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kā nu dibbena vaṇṇena, pathabyā supatiṭṭhitā; "
  579. 500579,112,2322,2,16,1,52,11,"Kā vā tvaṃ kassa vā dhītā, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. "
  580. 500580,112,2323,2,8,1,36,4,Tattha {dibbenā}ti visiṭṭhena uttamena.
  581. 500581,112,2324,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā sirī dutiyaṃ gāthamāha–
  582. 500582,112,2325,2,4,1,0,0,50.
  583. 500583,112,2326,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Mahārājassahaṃ dhītā, dhataraṭṭhassa sirīmato; "
  584. 500584,112,2327,2,11,1,44,8,"Ahaṃ sirī ca lakkhī ca, bhūripaññāti maṃ vidū; "
  585. 500585,112,2328,2,12,1,41,7,"Okāsaṃ yācito dehi, vasemu tava santike’’ ti. "
  586. 500586,112,2329,2,16,1,69,12,"Tattha sirī ca lakkhī {cā}ti sirīti ca lakkhīti ca ahamevaṃnāmā, na aññā. "
  587. 500587,112,2329,17,28,1,103,10,Bhūripaññāti maṃ {vidū}ti maṃ cātumahārājikadevaloke pathavīsamāya vipulāya paññāya samannāgatāti jānanti.
  588. 500588,112,2329,29,44,1,105,13,"Vasemu tava {santike}ti tava anucchiṭṭhāsane ceva anucchiṭṭhasayane ca ekarattiṃ vaseyyāma, okāsaṃ me dehīti. "
  589. 500589,112,2330,2,6,1,25,4,Tato paraṃ bodhisatto āha–
  590. 500590,112,2331,2,4,1,0,0,51.
  591. 500591,112,2332,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kiṃsīle kiṃsamācāre, purise nivisase tuvaṃ; "
  592. 500592,112,2333,2,11,1,48,8,"Puṭṭhā me lakkhi akkhāhi, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. "
  593. 500593,112,2334,2,4,1,0,0,52.
  594. 500594,112,2335,2,14,1,53,10,"‘ ‘ Yo cāpi sīte atha vāpi uṇhe, vātātape ḍaṃsasarīsape ca; "
  595. 500595,112,2336,2,11,1,64,8,"Khudhaṃ pipāsaṃ abhibhuyya sabbaṃ, rattindivaṃ yo satataṃ niyutto. "
  596. 500596,112,2337,2,4,1,0,0,53.
  597. 500597,112,2338,2,16,1,57,11,"‘ ‘ Kālāgatañca na hāpeti atthaṃ, so me manāpo nivise ca tamhi; "
  598. 500598,112,2339,2,9,1,53,6,"Akkodhano mittavā cāgavā ca, sīlūpapanno asaṭhojubhūto. "
  599. 500599,112,2340,2,4,1,0,0,54.
  600. 500600,112,2341,2,11,1,54,6,"‘ ‘ Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, mahattapattopi nivātavutti; "
  601. 500601,112,2342,2,11,1,59,8,"Tasmiṃhaṃ pose vipulā bhavāmi, ūmi samuddassa yathāpi vaṇṇaṃ. "
  602. 500602,112,2343,2,4,1,0,0,55.
  603. 500603,112,2344,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Yo cāpi mitte atha vā amitte, seṭṭhe sarikkhe atha vāpi hīne; "
  604. 500604,112,2345,2,12,1,59,9,"Atthaṃ carantaṃ atha vā anatthaṃ, āvī raho saṅgahameva vatte. "
  605. 500605,112,2346,2,4,1,0,0,56.
  606. 500606,112,2347,2,16,1,60,11,"‘ ‘ Vācaṃ na vajjā pharusaṃ kadāci, matassa jīvassa ca tassa homi; "
  607. 500607,112,2348,2,11,1,57,8,"Etesaṃ yo aññataraṃ labhitvā, kantā sirī majjati appapañño; "
  608. 500608,112,2349,2,9,1,58,6,"Taṃ dittarūpaṃ visamaṃ carantaṃ, karīsaṭhānaṃva vivajjayāmi. "
  609. 500609,112,2350,2,4,1,0,0,57.
  610. 500610,112,2351,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Attanā kurute lakkhiṃ, alakkhiṃ kurutattanā; "
  611. 500611,112,2352,2,14,1,48,9,"Na hi lakkhiṃ alakkhiṃ vā, añño aññassa kārako’’ ti. "
  612. 500612,112,2353,2,8,1,39,5,"Seṭṭhissa pucchā hoti, siriyā vissajjanā. "
  613. 500613,112,2354,2,21,1,106,13,"Tattha ḍaṃsasarīsape {cā}ti ḍaṃsā vuccanti piṅgalamakkhikā, sabbāpi vā makkhikājātikā idha‘‘ ḍaṃsā’’ ti adhippetā. "
  614. 500614,112,2354,22,25,1,22,2,{Sarīsapā}ti dīghajātikā.
  615. 500615,112,2354,26,35,1,60,8,"Ḍaṃsā ca sarīsapā ca ḍaṃsasarīsapā, tasmiṃ ḍaṃsasarīsape sati. "
  616. 500616,112,2354,36,78,1,321,41,Idaṃ vuttaṃ hoti– yo mahāseṭṭhi sīte vā uṇhe vā vātātape vā ḍaṃsasarīsape vā sati etehi sītādīhi pīḷiyamānopi etāni ceva sītādīni khudhañca pipāsañcāti sabbampetaṃ parissayaṃ abhibhuyya abhibhavitvā tiṇaṃ viya agaṇetvā rattindivaṃ kasivaṇijjādīsu ceva dānasīlādīsu ca satataṃ attano kammesu niyutto attānaṃ yojetvā vattati.
  617. 500617,112,2355,2,26,1,243,20,"{Kālāgatañcā}ti kasikālādīsu kasiādīni dhanapariccāgasīlarakkhaṇadhammassavanādikālesu ca dhanapariccajanādippabhedaṃ diṭṭhadhammasamparāye sukhāvahaṃ atthaṃ na hāpeti, yuttappayuttakāle karotiyeva, so mayhaṃ manāpo tasmiñca purise ahaṃ nivisāmīti. "
  618. 500618,112,2355,27,31,1,42,3,{Akkodhano}ti adhivāsanakhantiyā samannāgato.
  619. 500619,112,2355,32,36,1,36,3,{Mittavā}ti kalyāṇamittena samannāgato.
  620. 500620,112,2355,37,40,1,28,2,{Cāgavā}ti dhanapariccāgayutto.
  621. 500621,112,2356,2,6,1,59,3,{Saṅgāhako}ti mittasaṅgahaāmisasaṅgahadhammasaṅgahānaṃ kārako.
  622. 500622,112,2356,7,10,1,18,2,{Sakhilo}ti muduvāco.
  623. 500623,112,2356,11,15,1,25,2,{Saṇhavāco}ti madhuravacano.
  624. 500624,112,2356,16,30,1,123,13,Mahattapattopi {nivātavuttī}ti mahantaṃ ṭhānaṃ vipulaṃ issariyaṃ pattopi yasena anuddhato nīcavutti paṇḍitānaṃ ovādakaro hoti.
  625. 500625,112,2356,31,37,1,35,5,Tasmiṃhaṃ {pose}ti tasmiṃ ahaṃ purise.
  626. 500626,112,2356,38,43,1,31,4,Vipulā {bhavāmī}ti akhuddakā homi.
  627. 500627,112,2356,44,49,1,33,5,So hi mahatiyā siriyā padaṭṭhānaṃ.
  628. 500628,112,2356,50,73,1,164,22,"Ūmi samuddassa yathāpi vaṇṇan ti yathā nāma samuddassa vaṇṇaṃ olokentānaṃ uparūpari āgacchamānā ūmi vipulā viya khāyati, evamahaṃ tasmiṃ puggale vipulā homīti dīpeti. "
  629. 500629,112,2357,2,9,1,36,6,Āvī {raho}ti sammukhā ca parammukhā ca.
  630. 500630,112,2357,10,20,1,90,9,Saṅgahameva {vatte}ti etasmiṃ mittādibhede puggale catubbidhaṃ saṅgahameva vatteti pavatteti.
  631. 500631,112,2358,2,15,1,81,11,"Na {vajjā}ti yo kadāci kismiñci kāle pharusavacanaṃ na vadeyya, madhuravacanova hoti. "
  632. 500632,112,2358,16,33,1,128,14,"Matassa jīvassa {cā}ti tassāhaṃ puggalassa matassapi jīvantassapi bhattikā homi, idhalokepi paralokepi tādisameva bhajāmīti dasseti. "
  633. 500633,112,2358,34,52,1,136,16,"Etesaṃ {yo}ti etesaṃ sītābhibhavanādīnaṃ heṭṭhā vuttaguṇānaṃ yo puggalo ekampi guṇaṃ labhitvā pamajjati pamussati, puna nānuyuñjatīti attho. "
  634. 500634,112,2358,53,112,1,346,49,"Kantā sirī, kantasiriṃ, kantaṃ sirin ti tayopi pāṭhā, tesaṃ vasena ayaṃ atthayojanā– yo puggalo siriṃ labhitvā‘‘ kantā me siri yathāṭhāne ṭhitā’’ ti etesaṃ aññataraṃ guṇaṃ pamajjati, yo vā puggalo kantasiriṃ piyasiriṃ icchanto etesaṃ guṇānaṃ aññataraṃ labhitvā pamajjati, yo vā puggalo siriṃ labhitvā kantaṃ manāpaṃ siriṃ etesaṃ guṇānaṃ aññataraṃ pamajjati. "
  635. 500635,112,2358,113,116,1,20,2,{Appapañño}ti nippañño.
  636. 500636,112,2358,117,136,1,168,18,Taṃ dittarūpaṃ visamaṃ carantan ti taṃ ahaṃ dittasabhāvaṃ gabbitasabhāvaṃ kāyaduccaritādibhedaṃ visamaṃ carantaṃ sucijātiko manusso gūthakūpaṃ viya dūrato vivajjayāmīti.
  637. 500637,112,2359,2,28,1,148,24,"Añño aññassa {kārako}ti evaṃ sante lakkhiṃ vā alakkhiṃ vā añño puriso aññassa kārako nāma natthi, yo koci attanā attano lakkhiṃ vā alakkhiṃ vā karotīti. "
  638. 500638,112,2360,2,28,1,155,21,"Evaṃ mahāsatto deviyā vacanaṃ abhinanditvā‘‘ idaṃ anucchiṭṭhaṃ āsanañca sayanañca tuyhaṃyeva anucchavikaṃ, pallaṅke ca sayane ca nisīda ceva nipajja cā’’ ti āha. "
  639. 500639,112,2360,29,39,1,101,10,Sā tattha vasitvā paccūsakāle nikkhamitvā cātumahārājikadevalokaṃ gantvā anotattadahe paṭhamaṃ nahāyi.
  640. 500640,112,2360,40,47,1,65,7,Tampi sayanaṃ siridevatāya paribhuttabhāvā sirisayanaṃ nāma jātaṃ.
  641. 500641,112,2360,48,62,1,74,9,"Sirisayanassa ayaṃ vaṃso, iminā kāraṇena yāvajjatanā‘‘ sirisayanan’’ ti vuccati. "
  642. 500642,112,2361,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  643. 500643,112,2361,10,24,1,73,9,"‘‘ tadā siridevī uppalavaṇṇā ahosi, suciparivāraseṭṭhi pana ahameva ahosin’’ ti. "
  644. 500644,112,2362,2,4,1,34,2,Sirikāḷakaṇṇijātakavaṇṇanā sattamā.
  645. 500645,112,2364,2,7,1,20,2,[ 383]8. Kukkuṭajātakavaṇṇanā
  646. 500646,112,2365,2,13,1,92,9,{Sucittapattachadanā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  647. 500647,112,2365,14,60,1,242,32,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ kasmā ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ itthiṃ disvā kilesavasena, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu itthiyo nāma vañcetvā upalāpetvā attano vasaṃ gatakāle vināsaṃ pāpenti, lolabiḷārī viya hontī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  648. 500648,112,2366,2,15,1,128,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññe kukkuṭayoniyaṃ nibbattitvā anekasatakukkuṭaparivāro araññe vasati.
  649. 500649,112,2366,16,21,1,35,5,Tassa avidūre ekā biḷārikāpi vasati.
  650. 500650,112,2366,22,30,1,62,8,Sā ṭhapetvā bodhisattaṃ avasese kukkuṭe upāyena vañcetvā khādi.
  651. 500651,112,2366,31,36,1,36,5,Bodhisatto tassā gahaṇaṃ na gacchati.
  652. 500652,112,2366,37,69,1,183,25,"Sā cintesi‘‘ ayaṃ kukkuṭo ativiya saṭho amhākañca saṭhabhāvaṃ upāyakusalabhāvañca na jānāti, imaṃ mayā‘ ahaṃ bhariyā te bhavissāmī’ ti upalāpetvā attano vasaṃ āgatakāle khādituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  653. 500653,112,2366,70,81,1,104,11,Sā tena nisinnarukkhassa mūlaṃ gantvā vaṇṇasambhāsanapubbaṅgamāya vācāya taṃ yācamānā paṭhamaṃ gāthamāha–
  654. 500654,112,2367,2,4,1,0,0,58.
  655. 500655,112,2368,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sucittapattachadana, tambacūḷa vihaṅgama; "
  656. 500656,112,2369,2,12,1,45,7,"Oroha dumasākhāya, mudhā bhariyā bhavāmi te’’ ti. "
  657. 500657,112,2370,2,8,1,59,5,Tattha {sucittapattachadanā}ti sucittehi pattehi katacchadana.
  658. 500658,112,2370,9,20,1,60,10,{Mudhā}ti vinā mūlena na kiñci gahetvā ahaṃ bhariyā te bhavāmi.
  659. 500659,112,2371,2,27,1,137,19,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ imāya mama sabbe ñātakā khāditā, idāni maṃ upalāpetvā khāditukāmā ahosi, uyyojessāmi nan’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  660. 500660,112,2372,2,4,1,0,0,59.
  661. 500661,112,2373,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Catuppadī tvaṃ kalyāṇi, dvipadāhaṃ manorame; "
  662. 500662,112,2374,2,12,1,47,7,"Migī pakkhī asaññuttā, aññaṃ pariyesa sāmikan’’ ti. "
  663. 500663,112,2375,2,8,1,32,4,Tattha {migī}ti biḷāriṃ sandhāyāha.
  664. 500664,112,2375,9,21,1,88,10,"{Asaññuttā}ti jayampatikā bhavituṃ ayuttā asambandhā, natthi tesaṃ īdiso sambandhoti dīpeti. "
  665. 500665,112,2376,2,24,1,110,17,"Taṃ sutvā tato sā‘‘ ayaṃ ativiya saṭho, yena kenaci upāyena vañcetvā naṃ khādissāmī’’ ti cintetvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  666. 500666,112,2377,2,4,1,0,0,60.
  667. 500667,112,2378,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Komārikā te hessāmi, mañjukā piyabhāṇinī; "
  668. 500668,112,2379,2,13,1,49,8,"Vinda maṃ ariyena vedena, sāvaya maṃ yadicchasī’’ ti. "
  669. 500669,112,2380,2,18,1,102,14,"Tattha {komārikā}ti ahaṃ ettakaṃ kālaṃ aññaṃ purisaṃ na jānāmi, tava komārikā bhariyā bhavissāmīti vadati. "
  670. 500670,112,2380,19,26,1,66,6,Mañjukā {piyabhāṇinī}ti tava madhurakathā piyabhāṇinīyeva bhavissāmi.
  671. 500671,112,2380,27,32,1,26,5,Vinda man ti paṭilabha maṃ.
  672. 500672,112,2380,33,38,1,38,4,Ariyena {vedenā}ti sundarena paṭilābhena.
  673. 500673,112,2380,39,61,1,145,19,"Ahampi hi ito pubbe purisasamphassaṃ na jānāmi, tvampi itthisamphassaṃ na jānāsi, iti pakatiyā brahmacārī brahmacāriniṃ maṃ niddosena lābhena labha. "
  674. 500674,112,2380,62,92,1,152,23,"Yadi maṃ icchasi, atha me vacanaṃ na saddahasi, dvādasayojanāya bārāṇasiyā bheriṃ carāpetvā‘‘ ayaṃ me dāsī’’ ti sāvaya, maṃ attano dāsaṃ katvā gaṇhāhīti vadati. "
  675. 500675,112,2381,2,16,1,79,10,Tato bodhisatto‘‘ imaṃ tajjetvā palāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā catutthaṃ gāthamāha–
  676. 500676,112,2382,2,4,1,0,0,61.
  677. 500677,112,2383,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Kuṇapādini lohitape, cori kukkuṭapothini; "
  678. 500678,112,2384,2,12,1,48,7,"Na tvaṃ ariyena vedena, mamaṃ bhattāramicchasī’’ ti. "
  679. 500679,112,2385,2,24,1,144,19,"Tattha na tvaṃ {ariyenā}ti tvaṃ ariyena brahmacariyavāsalābhena maṃ bhattāraṃ na icchasi, vañcetvā pana maṃ khāditukāmāsi, nassa pāpeti taṃ palāpesi. "
  680. 500680,112,2385,25,34,1,50,8,"Sā pana palāyitvāva gatā, na puna oloketumpi visahi. "
  681. 500681,112,2386,2,4,1,0,0,62.
  682. 500682,112,2387,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Evampi caturā nārī, disvāna sadhanaṃ naraṃ; "
  683. 500683,112,2388,2,9,1,41,6,"Nenti saṇhāhi vācāhi, biḷārī viya kukkuṭaṃ. "
  684. 500684,112,2389,2,4,1,0,0,63.
  685. 500685,112,2390,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; "
  686. 500686,112,2391,2,7,1,38,4,"Amittavasamanveti , pacchā ca anutappati. "
  687. 500687,112,2392,2,4,1,0,0,64.
  688. 500688,112,2393,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; "
  689. 500689,112,2394,2,10,1,43,5,"Muccate sattusambādhā, kukkuṭova biḷāriyā’’ ti."
  690. 500690,112,2394,11,14,1,22,2,– imā abhisambuddhagāthā;
  691. 500691,112,2395,2,7,1,38,4,Tattha {caturā}ti cāturiyena samannāgatā.
  692. 500692,112,2395,8,11,1,14,2,{Nārī}ti itthiyo.
  693. 500693,112,2395,12,17,1,29,4,{Nentī}ti attano vasaṃ upanenti.
  694. 500694,112,2395,18,33,1,86,13,"Biḷārī {viyā}ti yathā sā biḷārī taṃ kukkuṭaṃ netuṃ vāyamati, evaṃ aññāpi nāriyo nentiyeva. "
  695. 500695,112,2395,34,40,1,45,6,Uppatitaṃ atthan ti uppannaṃ kiñcideva atthaṃ.
  696. 500696,112,2395,41,51,1,62,8,"Na {anubujjhatī}ti yathāsabhāvena na jānāti, pacchā ca anutappati. "
  697. 500697,112,2395,52,65,1,93,11,"{Kukkuṭovā}ti yathā so ñāṇasampanno kukkuṭo biḷārito mutto, evaṃ sattusambādhato muccatīti attho. "
  698. 500698,112,2396,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  699. 500699,112,2396,17,21,1,33,4,Tadā kukkuṭarājā ahameva ahosinti.
  700. 500700,112,2397,2,4,1,28,2,Kukkuṭajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  701. 500701,112,2399,2,7,1,24,2,[ 384]9. Dhammadhajajātakavaṇṇanā
  702. 500702,112,2400,2,14,1,91,11,Dhammaṃ caratha {ñātayo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  703. 500703,112,2400,15,36,1,88,14,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, ayaṃ idāneva kuhako, pubbepi kuhakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  704. 500704,112,2401,2,15,1,139,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakuṇayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto sakuṇasaṅghaparivuto samuddamajjhe dīpake vasi.
  705. 500705,112,2401,16,28,1,106,11,"Athekacce kāsiraṭṭhavāsino vāṇijā disākākaṃ gahetvā nāvāya samuddaṃ pakkhandiṃsu, samuddamajjhe nāvā bhijji. "
  706. 500706,112,2401,29,56,1,148,21,"So disākāko taṃ dīpakaṃ gantvā cintesi‘‘ ayaṃ mahāsakuṇasaṅgho, mayā kuhakakammaṃ katvā etesaṃ aṇḍakāni ceva chāpake ca varaṃ varaṃ khādituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  707. 500707,112,2401,57,67,1,83,10,So otaritvā sakuṇasaṅghassa majjhe mukhaṃ vivaritvā ekena pādena pathaviyaṃ aṭṭhāsi.
  708. 500708,112,2401,68,89,1,62,12,"‘‘ Ko nāma tvaṃ, sāmī’’ ti sakuṇehi puṭṭho‘‘ ahaṃ dhammiko nāmā’’ ti āha."
  709. 500709,112,2401,90,100,1,34,6,‘‘ Kasmā pana ekena pādena ṭhitosī’’ ti?
  710. 500710,112,2401,101,115,1,57,9,‘‘ Mayā dutiye pāde nikkhitte pathavī dhāretuṃ na sakkotī’’ ti.
  711. 500711,112,2401,116,126,1,39,6,‘‘ Atha kasmā mukhaṃ vivaritvā tiṭṭhasī’’ ti?
  712. 500712,112,2401,127,140,1,48,8,"‘‘ Ahaṃ aññaṃ āhāraṃ na khādāmi, vātameva khādāmī’’ ti. "
  713. 500713,112,2401,141,162,1,107,16,"Evañca pana vatvā te sakuṇe āmantetvā‘‘ ovādaṃ vo dassāmi, taṃ suṇāthā’’ ti tesaṃ ovādavasena paṭhamaṃ gāthamāha– "
  714. 500714,112,2402,2,4,1,0,0,65.
  715. 500715,112,2403,2,12,1,49,8,"‘ ‘ Dhammaṃ caratha ñātayo, dhammaṃ caratha bhaddaṃ vo; "
  716. 500716,112,2404,2,13,1,47,8,"Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi cā’’ ti. "
  717. 500717,112,2405,2,9,1,61,6,Tattha dhammaṃ {carathā}ti kāyasucaritādibhedaṃ dhammaṃ karotha.
  718. 500718,112,2405,10,14,1,19,3,{Ñātayo}ti te ālapati.
  719. 500719,112,2405,15,32,1,104,14,"Dhammaṃ caratha bhaddaṃ {vo}ti ekavāraṃ caritvā mā osakkatha, punappunaṃ caratha, evaṃ bhaddaṃ vo bhavissati. "
  720. 500720,112,2405,33,50,1,123,14,"Sukhaṃ {setī}ti desanāsīsametaṃ, dhammacārī pana sukhaṃ tiṭṭhati gacchati nisīdati seti, sabbiriyāpathesu sukhito hotīti dīpeti. "
  721. 500721,112,2406,2,22,1,111,15,Sakuṇā ‘‘ ayaṃ kāko kohaññena aṇḍakāni khādituṃ evaṃ vadatī’’ ti ajānitvā taṃ dussīlaṃ vaṇṇentā dutiyaṃ gāthamāhaṃsu–
  722. 500722,112,2407,2,4,1,0,0,66.
  723. 500723,112,2408,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; "
  724. 500724,112,2409,2,9,1,41,4,"Ekapādena tiṭṭhanto, dhammamevānusāsatī’’ ti. "
  725. 500725,112,2410,2,6,1,31,3,Tattha {dhammamevā}ti sabhāvameva.
  726. 500726,112,2410,7,10,1,19,2,{Anusāsatī}ti kathesi.
  727. 500727,112,2411,2,33,1,171,25,"Sakuṇā tassa dussīlassa saddahitvā‘‘ tvaṃ kira sāmi aññaṃ gocaraṃ na gaṇhasi, vātameva bhakkhasi, tena hi amhākaṃ aṇḍakāni ca chāpake ca olokeyyāsī’’ ti vatvā gocarāya gacchanti. "
  728. 500728,112,2411,34,53,1,145,19,So pāpo tesaṃ gatakāle aṇḍakāni ca chāpake ca kucchipūraṃ khāditvā tesaṃ āgamanakāle upasantūpasanto hutvā mukhaṃ vivaritvā ekena pādena tiṭṭhati.
  729. 500729,112,2411,54,82,1,130,19,"Sakuṇā āgantvā puttake apassantā‘‘ ko nu kho khādatī’’ ti mahāsaddena viravanti,‘‘ ayaṃ kāko dhammiko’’ ti tasmiṃ āsaṅkāmattampi na karonti. "
  730. 500730,112,2411,83,106,1,128,16,"Athekadivasaṃ mahāsatto cintesi‘‘ idha pubbe koci paripantho natthi, imassa āgatakālato paṭṭhāya jāto, imaṃ pariggaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  731. 500731,112,2411,107,117,1,86,10,So sakuṇehi saddhiṃ gocarāya gacchanto viya hutvā nivattitvā paṭicchannaṭṭhāne aṭṭhāsi.
  732. 500732,112,2411,118,142,1,133,19,Kākopi ‘‘ gatā sakuṇā’’ ti nirāsaṅko hutvā uṭṭhāya gantvā aṇḍakāni ca chāpake ca khāditvā punāgantvā mukhaṃ vivaritvā ekena pādena aṭṭhāsi.
  733. 500733,112,2412,2,42,1,243,30,"Sakuṇarājā sakuṇesu āgatesu sabbe sannipātāpetvā‘‘ ahaṃ vo ajja puttakānaṃ paripanthaṃ pariggaṇhanto imaṃ pāpakākaṃ khādantaṃ addasaṃ, etha naṃ gaṇhāmā’’ ti sakuṇasaṅghaṃ āmantetvā parivāretvā‘‘ sace palāyati, gaṇheyyātha nan’’ ti vatvā sesagāthā abhāsi– "
  734. 500734,112,2413,2,4,1,0,0,67.
  735. 500735,112,2414,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; "
  736. 500736,112,2415,2,9,1,46,6,"Bhutvā aṇḍañca potañca, dhammo dhammoti bhāsati. "
  737. 500737,112,2416,2,4,1,0,0,68.
  738. 500738,112,2417,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Aññaṃ bhaṇati vācāya, aññaṃ kāyena kubbati; "
  739. 500739,112,2418,2,11,1,45,8,"Vācāya no ca kāyena, na taṃ dhammaṃ adhiṭṭhito. "
  740. 500740,112,2419,2,4,1,0,0,69.
  741. 500741,112,2420,2,12,1,55,7,"‘ ‘ Vācāya sakhilo manoviduggo, channo kūpasayova kaṇhasappo; "
  742. 500742,112,2421,2,9,1,56,6,"Dhammadhajo gāmanigamāsu sādhu, dujjāno purisena bālisena. "
  743. 500743,112,2422,2,4,1,0,0,70.
  744. 500744,112,2423,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Imaṃ tuṇḍehi pakkhehi, pādā cimaṃ viheṭhatha; "
  745. 500745,112,2424,2,10,1,44,5,"Chavañhimaṃ vināsetha, nāyaṃ saṃvāsanāraho’’ ti. "
  746. 500746,112,2425,2,9,1,35,7,Tattha nāssa sīlan ti na assa sīlaṃ.
  747. 500747,112,2425,10,13,1,19,2,{Anaññāyā}ti ajānitvā.
  748. 500748,112,2425,14,17,1,17,2,{Bhutvā}ti khāditvā.
  749. 500749,112,2425,18,32,1,76,12,"Vācāya no ca {kāyenā}ti ayañhi vacaneneva dhammaṃ carati, kāyena pana na karoti. "
  750. 500750,112,2425,33,52,1,114,16,"Na taṃ dhammaṃ {adhiṭṭhito}ti tasmā jānitabbo yathāyaṃ dhammaṃ bhaṇati, na taṃ adhiṭṭhito, tasmiṃ dhamme na adhiṭṭhito. "
  751. 500751,112,2425,53,58,1,30,4,Vācāya {sakhilo}ti vacanena mudu.
  752. 500752,112,2425,59,65,1,45,5,{Manoviduggo}ti manasā viduggo duppaveso visamo.
  753. 500753,112,2425,66,74,1,39,6,"{Channo}ti yasmiṃ bile sayati, tena channo. "
  754. 500754,112,2425,75,78,1,19,2,{Kūpasayo}ti bilāsayo.
  755. 500755,112,2425,79,86,1,66,6,{Dhammadhajo}ti sucaritadhammaṃ dhajaṃ katvā vicaraṇena dhammaddhajo.
  756. 500756,112,2425,87,97,1,68,9,Gāmanigamāsu {sādhū}ti gāmesu ca nigamesu ca sādhu bhaddako sambhāvito.
  757. 500757,112,2425,98,110,1,94,11,{Dujjāno}ti ayaṃ evarūpo dussīlo paṭicchannakammanto bālisena aññāṇena purisena na sakkā jānituṃ.
  758. 500758,112,2425,111,119,1,42,8,Pādā ciman ti attano attano pādena ca imaṃ.
  759. 500759,112,2425,120,124,1,30,3,{Viheṭhathā}ti paharatha hanatha.
  760. 500760,112,2425,125,128,1,17,3,Chavan ti lāmakaṃ.
  761. 500761,112,2425,129,139,1,64,10,Nāyan ti ayaṃ amhehi saddhiṃ ekasmiṃ ṭhāne saṃvāsaṃ na arahatīti.
  762. 500762,112,2426,2,19,1,126,14,"Evañca pana vatvā sakuṇajeṭṭhako sayameva laṅghitvā tassa sīsaṃ tuṇḍena pahari, avasesā sakuṇā tuṇḍanakhapādapakkhehi pahariṃsu. "
  763. 500763,112,2426,20,24,1,32,4,So tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  764. 500764,112,2427,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  765. 500765,112,2427,9,24,1,75,10,"‘‘ tadā kuhakakāko idāni kuhakabhikkhu ahosi, sakuṇarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  766. 500766,112,2428,2,4,1,31,2,Dhammadhajajātakavaṇṇanā navamā.
  767. 500767,112,2430,2,7,1,28,2,[ 385]10. Nandiyamigarājajātakavaṇṇanā
  768. 500768,112,2431,2,15,1,95,11,Sace brāhmaṇa {gacchesī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  769. 500769,112,2431,16,80,1,290,41,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu gihī posesī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃ te hontī’’ ti vutte‘‘ mātāpitaro me, bhante’’ ti vutte‘‘ sādhu sādhu bhikkhu porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃsaṃ pālesi, porāṇakapaṇḍitā hi tiracchānayoniyaṃ nibbattitvāpi mātāpitūnaṃ jīvitaṃ adaṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  770. 500770,112,2432,2,18,1,155,16,Atīte kosalaraṭṭhe sākete kosalarāje rajjaṃ kārente bodhisatto migayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto nandiyamigo nāma hutvā sīlācārasampanno mātāpitaro posesi.
  771. 500771,112,2432,19,23,1,35,4,Tadā kosalarājā migavittakova ahosi.
  772. 500772,112,2432,24,34,1,85,10,So pana manussānaṃ kasikammādīni kātuṃ adatvā mahāparivāro devasikaṃ migavaṃ gacchati.
  773. 500773,112,2432,35,85,1,373,43,"Manussā sannipatitvā‘‘ ayyā, ayaṃ rājā amhākaṃ kammacchedaṃ karoti, gharāvāsopi nassati, yaṃnūna mayaṃ ajjunavanaṃ uyyānaṃ parikkhipitvā dvāraṃ yojetvā porakkhaṇiṃ khaṇitvā tiṇāni āropetvā daṇḍamuggarādihatthā araññaṃ pavisitvā gumbe paharantā mige nīharitvā parivāretvā gorūpāni viya vajaṃ uyyānaṃ pavesetvā dvāraṃ pidahitvā rañño ārocetvā attano kammaṃ kareyyāmā’’ ti mantayiṃsu."
  774. 500774,112,2432,86,103,1,107,12,‘‘ Attheso upāyo’’ ti sabbe ekacchandā hutvā uyyānaṃ sajjetvā araññaṃ pavisitvā yojanamattaṭṭhānaṃ parikkhipiṃsu.
  775. 500775,112,2433,2,12,1,83,10,Tasmiṃ khaṇe nandiyo ekasmiṃ khuddakagumbe mātāpitaro gahetvā bhūmiyaṃ nipanno hoti.
  776. 500776,112,2433,13,21,1,76,8,Manussā nānāphalakāvudhahatthā bāhunā bāhuṃ pīḷetvā taṃ gumbaṃ parikkhipiṃsu.
  777. 500777,112,2433,22,28,1,44,6,Athekacce mige olokentā taṃ gumbaṃ pavisiṃsu.
  778. 500778,112,2433,29,109,1,493,62,"Nandiyo te disvā‘‘ ajja mayā jīvitaṃ pariccajitvā mātāpitūnaṃ jīvitaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā uṭṭhāya mātāpitaro vanditvā‘‘ ammatāta, ime manussā imaṃ gumbaṃ pavisitvā amhe tayopi passissanti, tumhe ekena upāyena jīveyyātha, jīvitaṃ vo seyyo, ahaṃ tumhākaṃ jīvitadānaṃ datvā manussehi gumbapariyante ṭhatvā gumbe pahaṭamatteyeva nikkhamissāmi, atha te‘ imasmiṃ khuddakagumbe ekoyeva migo bhavissatī’ ti maññamānā gumbaṃ na pavisissanti, tumhe appamattā hothā’’ ti mātāpitaro khamāpetvā gamanasajjo aṭṭhāsi. "
  779. 500779,112,2433,110,119,1,80,9,So manussehi gumbapariyante ṭhatvā unnādetvā gumbe pahaṭamatteyeva tato nikkhami.
  780. 500780,112,2433,120,132,1,51,8,Te‘‘ ekovettha migo bhavissatī’’ ti gumbaṃ na pavisiṃsu.
  781. 500781,112,2433,133,139,1,42,6,Atha nandiyo gantvā migānaṃ antaraṃ pāvisi.
  782. 500782,112,2433,140,152,1,105,12,Manussā parivāretvā sabbe mige uyyānaṃ pavesetvā dvāraṃ thaketvā rañño ārocetvā sakasakaṭṭhānāni agamaṃsu.
  783. 500783,112,2434,2,16,1,96,14,Tato paṭṭhāya rājā sayameva gantvā ekaṃ migaṃ vijjhitvā taṃ gahetvā ehīti ekaṃ pesetvā āharāpesi.
  784. 500784,112,2434,17,29,1,77,10,"Migā vāraṃ ṭhapayiṃsu, pattavāro migo ekamante tiṭṭhati, taṃ vijjhitvā gaṇhanti. "
  785. 500785,112,2434,30,43,1,81,11,"Nandiyo pokkharaṇiyaṃ pānīyaṃ pivati, tiṇāni khādati, vāro panassa na tāva pāpuṇāti. "
  786. 500786,112,2434,44,107,1,382,46,"Atha bahūnaṃ divasānaṃ accayena tassa mātāpitaro taṃ daṭṭhukāmā hutvā‘‘ amhākaṃ putto nandiyamigarājā nāgabalo thāmasampanno, sace jīvati, avassaṃ vatiṃ laṅghitvā amhākaṃ dassanatthāya āgamissati, sāsanamassa pesessāmā’’ ti cintetvā maggasamīpe ṭhatvā ekaṃ brāhmaṇaṃ disvā‘‘ ayya, kahaṃ gacchasī’’ ti mānusikāya vācāya pucchitvā‘‘ sāketan’’ ti vutte puttassa sāsanaṃ pahiṇantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu– "
  787. 500787,112,2435,2,4,1,0,0,71.
  788. 500788,112,2436,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sace brāhmaṇa gacchesi, sākete ajjunaṃ vanaṃ; "
  789. 500789,112,2437,2,8,1,42,5,"Vajjāsi nandiyaṃ nāma, puttaṃ asmākamorasaṃ; "
  790. 500790,112,2438,2,15,1,50,10,"Mātā pitā ca te vuddhā, te taṃ icchanti passitun’’ ti. "
  791. 500791,112,2439,2,44,1,209,31,"Tassattho – sace, tvaṃ brāhmaṇa, sāketaṃ gacchasi, sākete ajjunavanaṃ nāma uyyānaṃ atthi, tattha amhākaṃ putto nandiyo nāma migo atthi, taṃ vadeyyāsi‘‘ mātāpitaro te vuḍḍhā yāva na maranti, tāva taṃ passituṃ icchantī’’ ti. "
  792. 500792,112,2440,2,24,1,104,14,So ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā sāketaṃ gantvā punadivase uyyānaṃ pavisitvā‘‘ nandiyamigo nāma kataro’’ ti pucchi.
  793. 500793,112,2440,25,37,1,44,8,Migo āgantvā tassa samīpe ṭhatvā‘‘ ahan’’ ti āha.
  794. 500794,112,2440,38,41,1,26,3,Brāhmaṇo tamatthaṃ ārocesi.
  795. 500795,112,2440,42,109,1,401,54,"Nandiyo taṃ sutvā‘‘ gaccheyyāmahaṃ, brāhmaṇa, vatiṃ laṅghitvā no na gaccheyyaṃ, mayā pana rañño santakaṃ nivāpapānabhojanaṃ bhuttaṃ, taṃ me iṇaṭṭhāne ṭhitaṃ, imesañca migānaṃ majjhe ciravutthosmi, tassa me rañño ceva etesañca sotthibhāvaṃ akatvā attano balaṃ adassetvā gamanaṃ nāma na yuttaṃ, attano vāre pana sampatte ahaṃ etesaṃ sotthibhāvaṃ katvā sukhito āgacchissāmī’’ ti tamatthaṃ pakāsento dve gāthā abhāsi– "
  796. 500796,112,2441,2,4,1,0,0,72.
  797. 500797,112,2442,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Bhuttā mayā nivāpāni, rājino pānabhojanaṃ; "
  798. 500798,112,2443,2,9,1,48,6,"Taṃ rājapiṇḍaṃ avabhottuṃ, nāhaṃ brāhmaṇa mussahe. "
  799. 500799,112,2444,2,4,1,0,0,73.
  800. 500800,112,2445,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Odahissāmahaṃ passaṃ, khurappānissa rājino; "
  801. 500801,112,2446,2,12,1,45,7,"Tadāhaṃ sukhito mutto, api passeyya mātaran’’ ti. "
  802. 500802,112,2447,2,10,1,53,7,Tattha {nivāpānī}ti tesu tesu ṭhānesu nivutāni nivāpāni.
  803. 500803,112,2447,11,15,1,40,4,Pānabhojanan ti pānīyañca avasesatiṇañca.
  804. 500804,112,2447,16,25,1,74,9,Taṃ rājapiṇḍan ti taṃ rañño santakaṃ saṅkaḍḍhitvā samodhānakaṭṭhena piṇḍaṃ.
  805. 500805,112,2447,26,31,1,34,4,Avabhottun ti dubbhuttaṃ bhuñjituṃ .
  806. 500806,112,2447,32,47,1,101,14,"Rañño hi kiccaṃ anipphādento taṃ avabhuttaṃ bhuñjati nāma, svāhaṃ evaṃ avabhottuṃ na ussahāmīti vadati. "
  807. 500807,112,2447,48,59,1,75,8,"Brāhmaṇa {mussahe}ti cettha {brāhmaṇā}ti ālapanaṃ, ma-kāro padasandhivasena vutto. "
  808. 500808,112,2448,2,37,1,230,26,"Odahissāmahaṃ passaṃ, khurappānissa {rājino}ti ahaṃ, brāhmaṇa, attano vāre sampatte khurappaṃ sannayhitvā āgatassa rañño migayūthato nikkhamitvā ekamante ṭhatvā‘‘ maṃ vijjha, mahārājā’’ ti vatvā attano mahāphāsukapassaṃ odahissāmi oḍḍessāmi. "
  809. 500809,112,2448,38,53,1,105,14,Sukhito {mutto}ti tadā ahaṃ maraṇabhayā mutto sukhito niddukkho raññā anuññāto api nāma mātaraṃ passeyyanti.
  810. 500810,112,2449,2,6,1,26,4,Taṃ sutvā brāhmaṇo pakkāmi.
  811. 500811,112,2449,7,15,1,69,8,Aparabhāge tassa vāradivase rājā mahantena parivārena uyyānaṃ āgacchi.
  812. 500812,112,2449,16,19,1,26,3,Mahāsatto ekamante aṭṭhāsi.
  813. 500813,112,2449,20,30,1,44,6,Rājā‘‘ migaṃ vijjhissāmī’’ ti khurappaṃ sannayhi.
  814. 500814,112,2449,31,48,1,150,16,"Mahāsatto yathā aññe maraṇabhayatajjitā palāyanti, evaṃ apalāyitvā nibbhayo hutvā mettaṃ purecārikaṃ katvā mahāphāsukapassaṃ odahitvā niccalova aṭṭhāsi. "
  815. 500815,112,2449,49,55,1,52,6,Rājā tassa mettānubhāvena saraṃ vissajjetuṃ nāsakkhi.
  816. 500816,112,2449,56,72,1,54,9,"Mahāsatto‘‘ kiṃ, mahārāja, saraṃ na muccesi, muñcāhī’’ ti āha."
  817. 500817,112,2449,73,82,1,22,4,"‘‘ Na sakkomi, migarājā’’ ti."
  818. 500818,112,2449,83,95,1,43,7,"‘‘ Tena hi guṇavantānaṃ guṇaṃ jāna, mahārājā’’ ti. "
  819. 500819,112,2449,96,134,1,200,28,"Tadā rājā bodhisatte pasīditvā dhanuṃ chaḍḍetvā‘‘ imaṃ acittakaṃ kaliṅgarakaṇḍampi tāva tava guṇaṃ jānāti, ahaṃ sacittako manussabhūtopi tava guṇaṃ na jānāmi, migarāja, mayhaṃ khama, abhayaṃ te dammī’’ ti āha."
  820. 500820,112,2449,135,153,1,76,12,"‘‘ Mahārāja, mayhaṃ tāva abhayaṃ desi, ayaṃ pana uyyāne migagaṇo kiṃ karissatī’’ ti?"
  821. 500821,112,2449,154,162,1,25,4,‘‘ Etassapi abhayaṃ dammī’’ ti.
  822. 500822,112,2449,163,206,1,268,29,"Evaṃ mahāsatto nigrodhajātake( jā.1.1.12) vuttanayeneva sabbesaṃ araññe migānaṃ ākāsagatasakuṇānaṃ jalacaramacchānañca abhayaṃ dāpetvā rājānaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā‘‘ mahārāja, raññā nāma agatigamanaṃ pahāya dasa rājadhamme akopentena dhammena samena rajjaṃ kāretuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  823. 500823,112,2450,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; "
  824. 500824,112,2451,2,7,1,42,4,"Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanaṃ."
  825. 500825,112,2452,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Iccete kusale dhamme, ṭhite passāmi attani; "
  826. 500826,112,2453,2,21,1,43,6,"Tato me jāyate pīti, somanassañcanappakan’’ ti.( jā.2.21.176-177)– "
  827. 500827,112,2454,2,29,1,210,22,"Evaṃ vutte rājadhamme gāthābandheneva desetvā katipāhaṃ rañño santike vasitvā nagare sabbasattānaṃ abhayadānapakāsanatthaṃ suvaṇṇabheriṃ carāpetvā‘‘ appamatto hohi, mahārājā’’ ti vatvā mātāpitūnaṃ dassanatthāya gato. "
  828. 500828,112,2455,2,4,1,0,0,74.
  829. 500829,112,2456,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Migarājā pure āsiṃ, kosalassa niketane; "
  830. 500830,112,2457,2,8,1,38,5,"Nandiyo nāma nāmena, abhirūpo catuppado. "
  831. 500831,112,2458,2,4,1,0,0,75.
  832. 500832,112,2459,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Taṃ maṃ vadhitumāgacchi, dāyasmiṃ ajjune vane; "
  833. 500833,112,2460,2,9,1,43,6,"Dhanuṃ ārajjaṃ katvāna, usuṃ sannayha kosalo. "
  834. 500834,112,2461,2,4,1,0,0,76.
  835. 500835,112,2462,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tassāhaṃ odahiṃ passaṃ, khurappānissa rājino; "
  836. 500836,112,2463,2,11,1,45,6,"Tadāhaṃ sukhito mutto, mātaraṃ daṭṭhumāgato’’ ti."
  837. 500837,112,2463,12,12,1,0,0,–
  838. 500838,112,2464,2,6,1,34,4,Imā tisso abhisambuddhagāthā honti.
  839. 500839,112,2465,2,16,1,98,11,"Tattha kosalassa {niketane}ti kosalassa rañño niketane vasanaṭṭhāne, tassa santike araññasminti attho. "
  840. 500840,112,2465,17,22,1,44,5,Dāyasmin ti migānaṃ vasanatthāya dinnauyyāne.
  841. 500841,112,2465,23,34,1,61,8,"Ārajjaṃ {katvānā}ti jiyāya saddhiṃ ekato katvā , āropetvāti attho. "
  842. 500842,112,2465,35,39,1,30,3,{Sannayhā}ti sannayhitvā yojetvā.
  843. 500843,112,2465,40,43,1,17,3,Odahin ti oḍḍesiṃ.
  844. 500844,112,2465,44,60,1,147,14,"Mātaraṃ {daṭṭhumāgato}ti desanāsīsametaṃ, rañño dhammaṃ desetvā sabbasattānaṃ abhayatthāya suvaṇṇabheriṃ carāpetvā mātāpitaro daṭṭhuṃ āgatosmīti attho. "
  845. 500845,112,2466,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  846. 500846,112,2466,16,31,1,106,12,"Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, brāhmaṇo sāriputto, rājā ānando, nandiyamigarājā pana ahameva ahosinti. "
  847. 500847,112,2467,2,4,1,35,2,Nandiyamigarājajātakavaṇṇanā dasamā.
  848. 500848,112,2468,2,4,1,20,2,Avāriyavaggo paṭhamo.
  849. 500849,112,2469,2,4,1,15,2,2 . Kharaputtavaggo
  850. 500850,112,2471,2,7,1,23,2,[ 386]1. Kharaputtajātakavaṇṇanā
  851. 500851,112,2472,2,14,1,94,9,Saccaṃ {kirevamāhaṃsū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  852. 500852,112,2472,15,78,1,285,41,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti vatvā‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti vutte‘‘ bhikkhu ayaṃ te itthī anatthakārikā, pubbepi tvaṃ imaṃ nissāya aggiṃ pavisitvā maranto paṇḍite nissāya jīvitaṃ labhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  853. 500853,112,2473,2,12,1,78,10,Atīte bārāṇasiyaṃ senake nāma raññe rajjaṃ kārente bodhisatto sakkattaṃ kāresi.
  854. 500854,112,2473,13,21,1,61,8,Tadā senakassa rañño ekena nāgarājena saddhiṃ mittabhāvo hoti.
  855. 500855,112,2473,22,31,1,70,9,So kira nāgarājā nāgabhavanā nikkhamitvā thale gocaraṃ gaṇhanto carati.
  856. 500856,112,2473,32,45,1,64,9,Atha naṃ gāmadārakā disvā‘‘ sappo ayan’’ ti leḍḍudaṇḍādīhi pahariṃsu.
  857. 500857,112,2473,46,83,1,152,24,"Atha rājā uyyānaṃ kīḷituṃ gacchanto disvā‘‘ kiṃ ete dārakā karontī’’ ti pucchitvā‘‘ ekaṃ sappaṃ paharantī’’ ti sutvā‘‘ paharituṃ mā detha, palāpetha ne’’ ti palāpesi. "
  858. 500858,112,2473,84,120,1,246,30,"Nāgarājā jīvitaṃ labhitvā nāgabhavanaṃ gantvā bahūni ratanāni ādāya aḍḍharattasamaye rañño sayanagharaṃ pavisitvā tāni ratanāni datvā‘‘ mahārāja, mayā tumhe nissāya jīvitaṃ laddhan’’ ti raññā saddhiṃ mittabhāvaṃ katvā punappunaṃ gantvā rājānaṃ passati. "
  859. 500859,112,2473,121,150,1,176,24,"So attano nāgamāṇavikāsu ekaṃ kāmesu atittaṃ nāgamāṇavikaṃ rakkhaṇatthāya rañño santike ṭhapetvā‘‘ yadā etaṃ na passasi, tadā imaṃ mantaṃ parivatteyyāsī’’ ti tassa ekaṃ mantaṃ adāsi. "
  860. 500860,112,2474,2,11,1,81,9,So ekadivasaṃ uyyānaṃ gantvā nāgamāṇavikāya saddhiṃ pokkharaṇiyaṃ udakakīḷaṃ kīḷi.
  861. 500861,112,2474,12,22,1,90,10,Nāgamāṇavikā ekaṃ udakasappaṃ disvā attabhāvaṃ vijahitvā tena saddhiṃ asaddhammaṃ paṭisevi.
  862. 500862,112,2474,23,43,1,103,15,Rājā taṃ apassanto‘‘ kahaṃ nu kho gatā’’ ti mantaṃ parivattetvā anācāraṃ karontiṃ disvā veḷupesikāya pahari.
  863. 500863,112,2474,44,72,1,143,20,Sā kujjhitvā tato nāgabhavanaṃ gantvā‘‘ kasmā āgatāsī’’ ti puṭṭhā‘‘ tumhākaṃ sahāyo maṃ attano vacanaṃ agaṇhantiṃ piṭṭhiyaṃ paharī’’ ti pahāraṃ dassesi.
  864. 500864,112,2474,73,96,1,151,17,"Nāgarājā tathato ajānitvāva cattāro nāgamāṇavake āmantetvā‘‘ gacchatha, senakassa sayanagharaṃ pavisitvā nāsavātena taṃ bhusaṃ viya viddhaṃsethā’’ ti pesesi. "
  865. 500865,112,2474,97,104,1,56,7,Te gantvā rañño sirisayane nipannakāle gabbhaṃ pavisiṃsu.
  866. 500866,112,2474,105,110,1,39,5,Tesaṃ pavisanavelāyameva rājā deviṃ āha–
  867. 500867,112,2474,111,123,1,50,7,"‘‘ jānāsi nu kho bhadde, nāgamāṇavikāya gataṭṭhānan’’ ti?"
  868. 500868,112,2474,124,133,1,17,4,"‘‘ Na jānāmi, devā’’ ti."
  869. 500869,112,2474,134,181,1,271,37,"‘‘ Ajja sā amhākaṃ pokkharaṇiyaṃ kīḷanakāle attabhāvaṃ vijahitvā ekena udakasappena saddhiṃ anācāraṃ akāsi, atha naṃ ahaṃ‘ evaṃ mā karī’ ti sikkhāpanatthāya veḷupesikāya pahariṃ, sā‘ nāgabhavanaṃ gantvā sahāyassa me aññaṃ kiñci kathetvā mettiṃ bhindeyyā’ ti me bhayaṃ uppajjatī’’ ti. "
  870. 500870,112,2474,182,192,1,91,10,Taṃ sutvā nāgamāṇavakā tatova nivattitvā nāgabhavanaṃ gantvā nāgarājassa tamatthaṃ ārocesuṃ.
  871. 500871,112,2474,193,238,1,257,33,"So saṃvegappatto hutvā taṅkhaṇaññeva rañño sayanagharaṃ āgantvā tamatthaṃ ācikkhitvā khamāpetvā‘‘ idaṃ me daṇḍakamman’’ ti sabbarutajānanaṃ nāma mantaṃ datvā‘‘ ayaṃ, mahārāja, anaggho manto, sace imaṃ mantaṃ aññassa dadeyyāsi, datvāva aggiṃ pavisitvā mareyyāsī’’ ti āha. "
  872. 500872,112,2474,239,247,1,25,4,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  873. 500873,112,2474,248,254,1,45,6,So tato paṭṭhāya kipillikānampi saddaṃ jānāti.
  874. 500874,112,2475,2,17,1,134,14,Tassekadivasaṃ mahātale nisīditvā madhuphāṇitehi khādanīyaṃ khādantassa ekaṃ madhubindu ca phāṇitabindu ca pūvakhaṇḍañca bhūmiyaṃ pati.
  875. 500875,112,2475,18,42,1,149,17,"Ekā kipillikā taṃ disvā‘‘ rañño mahātale madhucāṭi bhinnā, phāṇitasakaṭaṃ pūvasakaṭaṃ nikkujjitaṃ, madhuphāṇitañca pūvañca khādathā’’ ti viravantī vicarati. "
  876. 500876,112,2475,43,49,1,32,6,Atha rājā tassā ravaṃ sutvā hasi.
  877. 500877,112,2475,50,66,1,61,12,Rañño samīpe ṭhitā devī‘‘ kiṃ nu kho disvā rājā hasī’’ ti cintesi.
  878. 500878,112,2475,67,87,1,113,15,"Tasmiṃ khādanīyaṃ khāditvā nhatvā pallaṅke nisinne ekaṃ makkhikaṃ sāmiko‘‘ ehi bhadde, kilesaratiyā ramissāmā’’ ti āha. "
  879. 500879,112,2475,88,123,1,205,27,"Atha naṃ sā‘‘ adhivāsehi tāva sāmi, idāni rañño gandhe āharissanti, tassa vilimpantassa pādamūle gandhacuṇṇaṃ patissati, ahaṃ tattha vaṭṭetvā sugandhā bhavissāmi, tato rañño piṭṭhiyaṃ nipajjitvā ramissāmā’’ ti āha. "
  880. 500880,112,2475,124,129,1,28,5,Rājā tampi saddaṃ sutvā hasi.
  881. 500881,112,2475,130,143,1,44,9,Devīpi‘‘ kiṃ nu kho disvā hasī’’ ti puna cintesi.
  882. 500882,112,2475,144,152,1,66,8,Puna rañño sāyamāsaṃ bhuñjantassa ekaṃ bhattasitthaṃ bhūmiyaṃ pati.
  883. 500883,112,2475,153,166,1,68,8,"Kipillikā‘‘ rājakule bhattasakaṭaṃ bhaggaṃ, bhattaṃ bhuñjathā’’ ti viravi. "
  884. 500884,112,2475,167,172,1,26,5,Taṃ sutvā rājā punapi hasi.
  885. 500885,112,2475,173,190,1,91,13,Devī suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā rājānaṃ parivisantī‘‘ maṃ nu kho disvā rājā hasatī’’ ti vitakkesi.
  886. 500886,112,2476,2,18,1,75,11,"Sā raññā saddhiṃ sayanaṃ āruyha nipajjanakāle‘‘ kiṃkāraṇā deva, hasī’’ ti pucchi. "
  887. 500887,112,2476,19,33,1,66,10,So‘‘ kiṃ te mama hasitakāraṇenā’’ ti vatvā punappunaṃ nibaddho kathesi.
  888. 500888,112,2476,34,59,1,107,16,Atha naṃ sā‘‘ tumhākaṃ jānanamantaṃ mayhaṃ dethā’’ ti vatvā‘‘ na sakkā dātun’’ ti paṭikkhittāpi punappunaṃ nibandhi .
  889. 500889,112,2476,60,74,1,56,9,"Rājā‘‘ sacāhaṃ imaṃ mantaṃ tuyhaṃ dassāmi, marissāmī’’ ti āha."
  890. 500890,112,2476,75,85,1,29,5,"‘‘ Marantopi mayhaṃ dehi, devā’’ ti. "
  891. 500891,112,2476,86,109,1,113,15,Rājā mātugāmavasiko hutvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ imissā mantaṃ datvā aggiṃ pavisissāmī’’ ti rathena uyyānaṃ pāyāsi.
  892. 500892,112,2477,2,53,1,275,39,"Tasmiṃ khaṇe sakko lokaṃ olokento imaṃ kāraṇaṃ disvā‘‘ ayaṃ bālarājā mātugāmaṃ nissāya‘ aggiṃ pavisissāmī’ ti gacchati, jīvitamassa dassāmī’’ ti sujaṃ asurakaññaṃ ādāya bārāṇasiṃ āgantvā taṃ ajikaṃ katvā attanā ajo hutvā‘‘ mahājano mā passatū’’ ti adhiṭṭhāya rañño rathassa purato ahosi. "
  893. 500893,112,2477,54,66,1,66,11,"Taṃ rājā ceva rathe yuttasindhavā ca passanti, añño koci na passati. "
  894. 500894,112,2477,67,78,1,94,10,Ajo kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ rathapurato ajikāya saddhiṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto viya ahosi.
  895. 500895,112,2477,79,131,1,283,41,"Tameko rathe yuttasindhavo disvā‘‘ samma ajarāja, mayaṃ pubbe‘ ajā kira bālā ahirikā’ ti assumha, na ca taṃ passimha, tvaṃ pana raho paṭicchannaṭṭhāne kattabbaṃ anācāraṃ amhākaṃ ettakānaṃ passantānaññeva karosi, na lajjasi, taṃ no pubbe sutaṃ iminā diṭṭhena sametī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  896. 500896,112,2478,2,4,1,0,0,77.
  897. 500897,112,2479,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Saccaṃ kirevamāhaṃsu, vastaṃ bāloti paṇḍitā; "
  898. 500898,112,2480,2,12,1,46,7,"Passa bālo rahokammaṃ, āvikubbaṃ na bujjhatī’’ ti. "
  899. 500899,112,2481,2,6,1,21,4,Tattha vastan ti ajaṃ.
  900. 500900,112,2481,7,17,1,61,8,"{Paṇḍitā}ti ñāṇasampannā taṃ bāloti vadanti, saccaṃ kira vadanti. "
  901. 500901,112,2481,18,24,1,33,4,"{Passā}ti ālapanaṃ, passathāhi attho. "
  902. 500902,112,2481,25,33,1,44,7,Na {bujjhatī}ti evaṃ kātuṃ ayuttanti na jānāti.
  903. 500903,112,2482,2,8,1,30,6,Taṃ sutvā ajo dve gāthā abhāsi–
  904. 500904,112,2483,2,4,1,0,0,78.
  905. 500905,112,2484,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tvaṃ khopi samma bālosi, kharaputta vijānahi; "
  906. 500906,112,2485,2,8,1,43,5,"Rajjuyā hi parikkhitto, vaṅkoṭṭho ohitomukho. "
  907. 500907,112,2486,2,4,1,0,0,79.
  908. 500908,112,2487,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Aparampi samma te bālyaṃ, yo mutto na palāyasi; "
  909. 500909,112,2488,2,14,1,47,9,"So ca bālataro samma, yaṃ tvaṃ vahati senakan’’ ti. "
  910. 500910,112,2489,2,13,1,65,10,Tattha tvaṃ khopi {sammā}ti samma sindhava mayāpi kho tvaṃ bālataro.
  911. 500911,112,2489,14,24,1,56,8,"{Kharaputtā}ti so kira gadrabhassa jātako, tena taṃ evamāha. "
  912. 500912,112,2489,25,31,1,37,5,{Vijānahī}ti ahameva bāloti evaṃ jānāhi.
  913. 500913,112,2489,32,39,1,47,5,{Parikkhitto}ti yugena saddhiṃ gīvāya parikkhitto.
  914. 500914,112,2489,40,43,1,22,2,{Vaṅkoṭṭho}ti vaṅkaoṭṭho.
  915. 500915,112,2489,44,48,1,40,3,{Ohitomukho}ti mukhabandhanena pihitamukho.
  916. 500916,112,2489,49,85,1,192,30,"Yo mutto na {palāyasī}ti yo tvaṃ rathato mutto samāno muttakāle palāyitvā araññaṃ na pavisasi, taṃ te apalāyanaṃ aparampi bālyaṃ , so ca {bālataro}ti yaṃ tvaṃ senakaṃ vahasi, so senako tayāpi bālataro. "
  917. 500917,112,2490,2,14,1,75,11,"Rājā tesaṃ ubhinnampi kathaṃ jānāti, tasmā taṃ suṇanto saṇikaṃ rathaṃ pesesi. "
  918. 500918,112,2490,15,22,1,54,7,Sindhavopi tassa kathaṃ sutvā puna catutthaṃ gāthamāha–
  919. 500919,112,2491,2,4,1,0,0,80.
  920. 500920,112,2492,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Yaṃ nu samma ahaṃ bālo, ajarāja vijānahi; "
  921. 500921,112,2493,2,14,1,48,9,"Atha kena senako bālo, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  922. 500922,112,2494,2,8,1,40,5,Tattha yan ti karaṇatthe paccattavacanaṃ.
  923. 500923,112,2494,9,13,1,24,3,{Nū}ti anussavatthe nipāto.
  924. 500924,112,2494,14,62,1,282,40,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma ajarāja, yena tāva tiracchānagatattena kāraṇena ahaṃ bālo, taṃ tvaṃ kāraṇaṃ jānāhi, sakkā etaṃ tayā ñātuṃ, ahañhi tiracchānagatattāva bālo, tasmā maṃ kharaputtātiādīni vadanto suṭṭhu vadasi, ayaṃ pana senako rājā kena kāraṇena bālo, taṃ me kāraṇaṃ pucchito akkhāhīti. "
  925. 500925,112,2495,2,8,1,43,6,Taṃ sutvā ajo ācikkhanto pañcamaṃ gāthamāha–
  926. 500926,112,2496,2,4,1,0,0,81.
  927. 500927,112,2497,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Uttamatthaṃ labhitvāna, bhariyāya yo padassati; "
  928. 500928,112,2498,2,12,1,45,7,"Tena jahissatattānaṃ, sā cevassa na hessatī’’ ti. "
  929. 500929,112,2499,2,6,1,43,4,Tattha uttamatthan ti sabbarutajānanamantaṃ.
  930. 500930,112,2499,7,36,1,187,25,"{Tenā}ti tassā mantappadānasaṅkhātena kāraṇena taṃ datvā aggiṃ pavisanto attānañca jahissati, sā cassa bhariyā na bhavissati, tasmā esa tayāpi bālataro, yo laddhaṃ yasaṃ rakkhituṃ na sakkotīti. "
  931. 500931,112,2500,2,24,1,117,16,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ ajarāja, amhākaṃ sotthiṃ karontopi tvaññeva karissasi, kathehi tāva no kattabbayuttakan’’ ti āha. "
  932. 500932,112,2500,25,56,1,174,24,"Atha naṃ ajarājā‘‘ mahārāja, imesaṃ sattānaṃ attanā añño piyataro nāma natthi, ekaṃ piyabhaṇḍaṃ nissāya attānaṃ nāsetuṃ laddhayasaṃ pahātuṃ na vaṭṭatī’’ ti vatvā chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  933. 500933,112,2501,2,4,1,0,0,82.
  934. 500934,112,2502,2,15,1,61,10,"‘ ‘ Na ve piyammeti janinda tādiso, attaṃ niraṃkatvā piyāni sevati; "
  935. 500935,112,2503,2,15,1,62,10,"Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchā’’ ti. "
  936. 500936,112,2504,2,11,1,42,7,"Tattha {piyamme}ti piyaṃ me, ayameva vā pāṭho. "
  937. 500937,112,2504,12,42,1,168,24,"Idaṃ vuttaṃ hoti– janinda, tādiso tumhādiso yasamahatte ṭhito puggalo ekaṃ piyabhaṇḍaṃ nissāya‘‘ idaṃ piyaṃ me’’ ti attaṃ niraṃkatvā attānaṃ chaḍḍetvā tāni piyāni na sevateva. "
  938. 500938,112,2504,43,44,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  939. 500939,112,2504,45,70,1,145,20,"Attāva seyyo paramā ca {seyyo}ti, yasmā sataguṇena sahassaguṇena attāva seyyo varo uttamo, paramā ca seyyo, paramā uttamāpi aññasmā piyabhaṇḍāti attho. "
  940. 500940,112,2504,71,77,1,45,6,Ettha hi ca-kāro pi-kāratthe nipātoti daṭṭhabbo.
  941. 500941,112,2504,78,98,1,147,18,"Labbhā piyā ocitatthena {pacchā}ti ocitatthena vaḍḍhitatthena yasasampannena purisena pacchā piyā nāma sakkā laddhuṃ, na tassā kāraṇā attā nāsetabboti. "
  942. 500942,112,2505,2,7,1,33,5,Evaṃ mahāsatto rañño ovādaṃ adāsi.
  943. 500943,112,2505,8,20,1,44,7,"Rājā tussitvā‘‘ ajarāja, kuto āgatosī’’ ti pucchi. "
  944. 500944,112,2505,21,32,1,65,9,"Sakko ahaṃ, mahārāja, tava anukampāya taṃ maraṇā mocetuṃ āgatomhīti. "
  945. 500945,112,2505,33,54,1,65,11,"Devarāja, ahaṃ etissā‘‘ mantaṃ dassāmī’’ ti avacaṃ, idāni‘‘ kiṃ karomī’’ ti?"
  946. 500946,112,2505,55,83,1,140,19,"‘‘ Mahārāja, tumhākaṃ ubhinnampi vināsena kiccaṃ natthi,‘ sippassa upacāro’ ti vatvā etaṃ katipaye pahāre paharāpehi, iminā upāyena na gaṇhissatī’’ ti. "
  947. 500947,112,2505,84,92,1,25,4,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  948. 500948,112,2505,93,99,1,48,6,Mahāsatto rañño ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato.
  949. 500949,112,2505,100,115,1,70,10,"Rājā uyyānaṃ gantvā deviṃ pakkosāpetvā āha‘‘ gaṇhissasi bhadde, mantan’’ ti?"
  950. 500950,112,2505,116,124,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  951. 500951,112,2505,125,134,1,26,5,‘‘ Tena hi upacāraṃ karomī’’ ti.
  952. 500952,112,2505,135,142,1,13,3,‘‘ Ko upacāro’’ ti?
  953. 500953,112,2505,143,156,1,59,8,‘‘ Piṭṭhiyaṃ pahārasate pavattamāne saddaṃ kātuṃ na vaṭṭatī’’ ti.
  954. 500954,112,2505,157,166,1,36,5,Sā mantalobhena‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  955. 500955,112,2505,167,175,1,70,8,Rājā coraghātake pakkosāpetvā kasā gāhāpetvā ubhosu passesu paharāpesi.
  956. 500956,112,2505,176,193,1,69,13,Sā dve tayo pahāre adhivāsetvā tato paraṃ‘‘ na me mantena attho’’ ti ravi.
  957. 500957,112,2505,194,211,1,95,13,Atha naṃ rājā‘‘ tvaṃ maṃ māretvā mantaṃ gaṇhitukāmāsī’’ ti piṭṭhiyaṃ niccammaṃ kāretvā vissajjāpesi.
  958. 500958,112,2505,212,218,1,39,6,Sā tato paṭṭhāya puna kathetuṃ nāsakkhi.
  959. 500959,112,2506,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  960. 500960,112,2506,16,31,1,96,12,"Tadā rājā ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, devī purāṇadutiyikā, asso sāriputto, sakko pana ahameva ahosinti. "
  961. 500961,112,2507,2,4,1,31,2,Kharaputtajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  962. 500962,112,2509,2,7,1,17,2,[ 387]2. Sūcijātakavaṇṇanā
  963. 500963,112,2510,2,14,1,82,10,Akakkasaṃ apharusan ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  964. 500964,112,2510,15,29,1,38,4,Vatthu mahāumaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  965. 500965,112,2510,30,53,1,119,16,"Tadā pana satthā bhikkhū āmantetvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā upāyakusaloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  966. 500966,112,2511,2,14,1,123,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe kammārakule nibbattitvā vayappatto pariyodātasippo ahosi.
  967. 500967,112,2511,15,25,1,78,9,"Mātāpitaro panassa daliddā, tesaṃ gāmato avidūre añño sahassakuṭiko kammāragāmo. "
  968. 500968,112,2511,26,40,1,161,13,"Tattha kammārasahassajeṭṭhako kammāro rājavallabho aḍḍho mahaddhano, tassekā dhītā ahosi uttamarūpadharā devaccharāpaṭibhāgā janapadakalyāṇilakkhaṇehi samannāgatā. "
  969. 500969,112,2511,41,62,1,180,19,"Sāmantagāmesu manussā vāsipharasuphālapācanādikārāpanatthāya taṃ gāmaṃ gantvā yebhuyyena taṃ kumārikaṃ passanti, te attano attano gāmaṃ gantvā nisinnaṭṭhānādīsu tassā rūpaṃ vaṇṇenti. "
  970. 500970,112,2511,63,95,1,228,28,Bodhisatto taṃ sutvā savanasaṃsaggena bajjhitvā‘‘ pādaparicārikaṃ naṃ karissāmī’’ ti uttamajātikaṃ ayaṃ gahetvā ekaṃ sukhumaṃ ghanaṃ sūciṃ katvā pāse vijjhitvā udake uppilāpetvā aparampi tathārūpameva tassā kosakaṃ katvā pāse vijjhi.
  971. 500971,112,2511,96,112,1,68,11,"Iminā niyāmena tassā satta kosake akāsi,‘‘ kathaṃ akāsī’’ ti na vattabbaṃ. "
  972. 500972,112,2511,113,117,1,54,4,Bodhisattānañhi ñāṇamahantatāya karaṇaṃ samijjhatiyeva.
  973. 500973,112,2511,118,156,1,276,34,So taṃ sūciṃ nāḷikāya pakkhipitvā ovaṭṭikāya katvā taṃ gāmaṃ gantvā kammārajeṭṭhakassa vasanavīthiṃ pucchitvā tattha gantvā dvāre ṭhatvā‘‘ ko mama hatthato evarūpaṃ nāma sūciṃ mūlena kiṇituṃ icchatī’’ ti sūciṃ vaṇṇento jeṭṭhakakammārassa gharadvārasamīpe ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  974. 500974,112,2512,2,4,1,0,0,83.
  975. 500975,112,2513,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Akakkasaṃ apharusaṃ, kharadhotaṃ supāsiyaṃ; "
  976. 500976,112,2514,2,11,1,47,6,"Sukhumaṃ tikhiṇaggañca, ko sūciṃ ketumicchatī’’ ti. "
  977. 500977,112,2515,2,43,1,287,34,"Tassattho – mama paṭalassa vā tilakassa vā odhino vā abhāvena akakkasaṃ, sumaṭṭhatāya apharusaṃ, kharena pāsāṇena dhotattā kharadhotaṃ, sundarena suviddhena pāsena samannāgatattā supāsiyaṃ , saṇhatāya sukhumaṃ, aggassa tikhiṇatāya tikhiṇaggaṃ sūciṃ mama hatthato mūlaṃ datvā ko kiṇituṃ icchatīti. "
  978. 500978,112,2516,2,11,1,55,8,Evañca pana vatvā punapi taṃ vaṇṇento dutiyaṃ gāthamāha–
  979. 500979,112,2517,2,4,1,0,0,84.
  980. 500980,112,2518,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sumajjañca supāsañca, anupubbaṃ suvaṭṭitaṃ; "
  981. 500981,112,2519,2,11,1,51,6,"Ghanaghātimaṃ paṭithaddhaṃ, ko sūciṃ ketumicchatī’’ ti. "
  982. 500982,112,2520,2,8,1,54,5,Tattha {sumajjañcā}ti kuruvindakacuṇṇena suṭṭhu majjitaṃ.
  983. 500983,112,2520,9,15,1,56,5,{Supāsañcā}ti saṇhena pāsavedhakena viddhattā sundarapāsaṃ.
  984. 500984,112,2520,16,34,1,100,12,"Ghanaghātiman ti yā ghātiyamānā adhikaraṇiṃ anupavisati, ayaṃ‘‘ ghanaghātimā’’ ti vuccati, tādisinti attho. "
  985. 500985,112,2520,35,39,1,33,4,Paṭithaddhan ti thaddhaṃ amudukaṃ.
  986. 500986,112,2521,2,58,1,425,49,"Tasmiṃ khaṇe sā kumārikā bhuttapātarāsaṃ pitaraṃ darathapaṭippassambhanatthaṃ cūḷasayane nipannaṃ tālavaṇṭena bījayamānā bodhisattassa madhurasaddaṃ sutvā allamaṃsapiṇḍena hadaye pahaṭā viya ghaṭasahassena nibbāpitadarathā viya hutvā‘‘ ko nu kho esa atimadhurena saddena kammārānaṃ vasanagāme sūciṃ vikkiṇāti, kena nu kho kammena āgato, jānissāmi nan’’ ti tālavaṇṭaṃ ṭhapetvā gehā nikkhamma bahiāḷindake ṭhatvā tena saddhiṃ kathesi. "
  987. 500987,112,2521,59,70,1,79,10,"Bodhisattānañhi patthitaṃ nāma samijjhati, so hi tassāyevatthāya taṃ gāmaṃ āgato. "
  988. 500988,112,2521,71,123,1,297,42,"Sā ca tena saddhiṃ kathentī‘‘ māṇava, sakalaraṭṭhavāsino sūciādīnaṃ atthāya imaṃ gāmaṃ āgacchanti, tvaṃ bālatāya kammāragāme sūciṃ vikkiṇituṃ icchasi, sacepi divasaṃ sūciyā vaṇṇaṃ bhāsissasi, na te koci hatthato sūciṃ gaṇhissati, sace tvaṃ mūlaṃ laddhuṃ icchasi, aññaṃ gāmaṃ yāhī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  989. 500989,112,2522,2,4,1,0,0,84.
  990. 500990,112,2523,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Itodāni patāyanti, sūciyo baḷisāni ca; "
  991. 500991,112,2524,2,7,1,43,4,"Koyaṃ kammāragāmasmiṃ, sūciṃ vikketumicchati. "
  992. 500992,112,2525,2,4,1,0,0,85.
  993. 500993,112,2526,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ito satthāni gacchanti, kammantā vividhā puthū; "
  994. 500994,112,2527,2,10,1,46,5,"Koyaṃ kammāragāmasmiṃ, sūciṃ vikketumicchatī’’ ti. "
  995. 500995,112,2528,2,25,1,161,21,"Tattha {itodānī}ti imasmiṃ raṭṭhe idāni sūciyo ca baḷisāni ca aññāni ca upakaraṇāni imamhā kammāragāmā patāyanti nikkhamanti, taṃ taṃ disaṃ pattharantā niggacchanti. "
  996. 500996,112,2528,26,38,1,72,11,Koyan ti evaṃ sante ko ayaṃ imasmiṃ kammāragāme sūciṃ vikkiṇituṃ icchati.
  997. 500997,112,2528,39,48,1,71,7,{Satthānī}ti bārāṇasiṃ gacchantāni nānappakārāni satthāni itova gacchanti.
  998. 500998,112,2528,49,59,1,98,9,Vividhā {puthū}ti nānappakārā bahū kammantāpi sakalaraṭṭhavāsīnaṃ ito gahitaupakaraṇeheva pavattanti.
  999. 500999,112,2529,2,22,1,98,15,"Bodhisatto tassā vacanaṃ sutvā‘‘ bhadde, tvaṃ ajānantī aññāṇena evaṃ vadesī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  1000. 501000,112,2530,2,4,1,0,0,86.
  1001. 501001,112,2531,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Sūciṃ kammāragāmasmiṃ, vikketabbā pajānatā; "
  1002. 501002,112,2532,2,7,1,39,4,"Ācariyāva jānanti, kammaṃ sukatadukkaṭaṃ. "
  1003. 501003,112,2533,2,4,1,0,0,87.
  1004. 501004,112,2534,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Imañce te pitā bhadde, sūciṃ jaññā mayā kataṃ; "
  1005. 501005,112,2535,2,13,1,52,8,"Tayā ca maṃ nimanteyya, yañcatthaññaṃ ghare dhanan’’ ti. "
  1006. 501006,112,2536,2,7,1,38,5,Tattha sūcin ti vibhattivipallāso kato.
  1007. 501007,112,2536,8,19,1,85,10,Idaṃ vuttaṃ hoti– sūci nāma pajānatā paṇḍitena purisena kammāragāmasmiṃyeva vikketabbā.
  1008. 501008,112,2536,20,21,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1009. 501009,112,2536,22,57,1,275,31,"Ācariyāva jānanti, kammaṃ sukatadukkaṭan ti, tassa tassa sippassa ācariyāva tasmiṃ tasmiṃ sippe sukatadukkaṭakammaṃ jānanti, svāhaṃ kammārakammaṃ ajānantānaṃ gahapatikānaṃ gāmaṃ gantvā mama sūciyā sukatadukkaṭabhāvaṃ kathaṃ jānāpessāmi, imasmiṃ pana gāme mama balaṃ jānāpessāmīti. "
  1010. 501010,112,2536,58,65,1,50,7,Evaṃ bodhisatto imāya gāthāya attano balaṃ vaṇṇesi.
  1011. 501011,112,2537,2,48,1,192,34,"Tayā ca maṃ {nimanteyyā}ti bhadde sace tava pitā imaṃ mayā kataṃ sūciṃ‘‘ īdisā vā esā, evaṃ vā katā’’ ti jāneyya,‘‘ imaṃ me dhītaraṃ tava pādaparicārikaṃ dammi, gaṇhāhi nan’’ ti evaṃ tayā ca maṃ nimanteyya. "
  1012. 501012,112,2537,49,66,1,111,16,"Yañcatthaññaṃ ghare dhanan ti yañca aññaṃ saviññāṇakaṃ vā aviññāṇakaṃ vā ghare dhanaṃ atthi, tena maṃ nimanteyya."
  1013. 501013,112,2537,67,82,1,68,10,"‘‘ Yañcassaññan’’ tipi pāṭho, yañca assa ghare aññaṃ dhanaṃ atthīti attho. "
  1014. 501014,112,2538,2,24,1,102,14,Kammārajeṭṭhako sabbaṃ tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ ammā’’ ti dhītaraṃ pakkositvā‘‘ kena saddhiṃ sallapasī’’ ti pucchi.
  1015. 501015,112,2538,25,35,1,56,8,"Tāta, eko puriso sūciṃ vikkiṇāti, tena saddhiṃ sallapemīti."
  1016. 501016,112,2538,36,45,1,24,5,‘‘ Tena hi pakkosāhi nan’’ ti.
  1017. 501017,112,2538,46,49,1,17,3,Sā gantvā pakkosi.
  1018. 501018,112,2538,50,58,1,70,7,Bodhisatto gehaṃ pavisitvā kammārajeṭṭhakaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  1019. 501019,112,2538,59,69,1,40,6,Atha naṃ so‘‘ kataragāmavāsikosī’’ ti pucchi.
  1020. 501020,112,2538,70,79,1,48,5,‘‘ Ahaṃ asukagāmavāsikomhi asukakammārassa putto’’ ti.
  1021. 501021,112,2538,80,87,1,19,3,‘‘ Kasmā idhāgatosī’’ ti.
  1022. 501022,112,2538,88,95,1,20,2,‘‘ Sūcivikkayatthāyā’’ ti .
  1023. 501023,112,2538,96,107,1,25,5,"‘‘ Āhara, sūciṃ te passāmā’’ ti . "
  1024. 501024,112,2538,108,127,1,118,15,Bodhisatto attano guṇaṃ sabbesaṃ majjhe pakāsetukāmo‘‘ nanu ekakānaṃ olokitato sabbesaṃ majjhe oloketuṃ varataran’’ ti āha.
  1025. 501025,112,2538,128,156,1,100,17,"So‘‘ sādhu, tātā’’ ti sabbe kammāre sannipātāpetvā tehi parivuto‘‘ āhara, tāta, mayaṃ passāma te sūcin’’ ti āha."
  1026. 501026,112,2538,157,169,1,65,7,"‘‘ Ācariya, ekaṃ adhikaraṇiñca udakapūrañca kaṃsathālaṃ āharāpethā’’ ti. "
  1027. 501027,112,2538,170,172,1,12,2,So āharāpesi.
  1028. 501028,112,2538,173,178,1,49,5,Bodhisatto ovaṭṭikato sūcināḷikaṃ nīharitvā adāsi.
  1029. 501029,112,2538,179,193,1,61,9,"Kammārajeṭṭhako tato sūciṃ nīharitvā‘‘ tāta, ayaṃ sūcī’’ ti pucchi."
  1030. 501030,112,2538,194,204,1,24,5,"‘‘ Nāyaṃ sūci, kosako eso’’ ti. "
  1031. 501031,112,2538,205,213,1,41,7,"So upadhārento neva antaṃ, na koṭiṃ addasa. "
  1032. 501032,112,2538,214,238,1,141,18,"Bodhisatto āharāpetvā nakhena kosakaṃ apanetvā‘‘ ayaṃ sūci, ayaṃ kosako’’ ti mahājanassa dassetvā sūciṃ ācariyassa hatthe, kosakaṃ pādamūle ṭhapesi. "
  1033. 501033,112,2538,239,276,1,180,25,Puna tena‘‘ ayaṃ maññe sūcī’’ ti vutto‘‘ ayampi sūcikosakoyevā’’ ti vatvā nakhena paharanto paṭipāṭiyā cha sūcikosake kammārajeṭṭhakassa pādamūle ṭhapetvā‘‘ ayaṃ sūcī’’ ti tassa hatthe ṭhapesi.
  1034. 501034,112,2538,277,283,1,56,5,"Kammārasahassāni aṅguliyo phoṭesuṃ, celukkhepā pavattiṃsu. "
  1035. 501035,112,2539,2,17,1,62,10,"Atha naṃ kammārajeṭṭhako‘‘ tāta, imāya sūciyā kiṃ balan’’ ti pucchi."
  1036. 501036,112,2539,18,37,1,136,15,‘‘ Ācariya balavatā purisena adhikaraṇiṃ ukkhipāpetvā adhikaraṇiyā heṭṭhā udakapātiṃ ṭhapāpetvā adhikaraṇiyā majjhe imaṃ sūciṃ paharathā’’ ti.
  1037. 501037,112,2539,38,46,1,56,8,So tathā kāretvā adhikaraṇiyā majjhe sūciṃ aggena pahari.
  1038. 501038,112,2539,47,59,1,100,12,Sā adhikaraṇiṃ vinivijjhitvā udakapiṭṭhe kesaggamattampi uddhaṃ vā adho vā ahutvā tiriyaṃ patiṭṭhāsi.
  1039. 501039,112,2539,60,85,1,142,18,Sabbe kammārā‘‘ amhehi ettakaṃ kālaṃ‘ kammārā nāma edisā hontī’ ti sutivasenapi na sutapubban’’ ti aṅguliyo phoṭetvā celukkhepasahassaṃ pavattayiṃsu .
  1040. 501040,112,2539,86,103,1,119,13,Kammārajeṭṭhako dhītaraṃ pakkositvā tasmiññeva parisamajjhe‘‘ ayaṃ kumārikā tuyhameva anucchavikā’’ ti udakaṃ pātetvā adāsi.
  1041. 501041,112,2539,104,112,1,75,8,So aparabhāge kammārajeṭṭhakassa accayena tasmiṃ gāme kammārajeṭṭhako ahosi.
  1042. 501042,112,2540,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1043. 501043,112,2540,10,25,1,89,10,"‘‘ tadā kammārajeṭṭhakassa dhītā rāhulamātā ahosi, paṇḍitakammāraputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1044. 501044,112,2541,2,4,1,24,2,Sūcijātakavaṇṇanā dutiyā.
  1045. 501045,112,2543,2,7,1,20,2,[ 388]3. Tuṇḍilajātakavaṇṇanā
  1046. 501046,112,2544,2,14,1,90,10,{Navachannake}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ maraṇabhīrukaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1047. 501047,112,2544,15,40,1,235,24,"So kira sāvatthivāsī kulaputto buddhasāsane pabbajitvā maraṇabhīruko ahosi, appamattakampi sākhācalanaṃ daṇḍakapatanaṃ sakuṇacatuppadasaddaṃ vā aññaṃ vā tathārūpaṃ sutvā maraṇabhayatajjito hutvā kucchiyaṃ viddhasaso viya kampanto vicari. "
  1048. 501048,112,2544,41,75,1,222,26,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko kira bhikkhu maraṇabhīruko appamattakampi saddaṃ sutvā vikampamāno palāyati, imesañca sattānaṃ maraṇameva dhuvaṃ, jīvitaṃ addhuvaṃ, nanu tadeva yoniso manasi kātabban’’ ti. "
  1049. 501049,112,2544,76,140,1,270,38,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu maraṇabhīruko’’ ti vatvā‘‘ āma, bhante’’ ti tena paṭiññāto‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa maraṇabhīrukoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1050. 501050,112,2545,2,12,1,92,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sūkariyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  1051. 501051,112,2545,13,18,1,38,5,Sūkarī pariṇatagabbhā dve putte vijāyi.
  1052. 501052,112,2545,19,26,1,46,7,Sā ekadivasaṃ te gahetvā ekasmiṃ āvāṭe nipajji.
  1053. 501053,112,2545,27,39,1,117,11,Athekā bārāṇasidvāragāmavāsinī mahallikā kappāsakhettato pacchipuṇṇaṃ kappāsaṃ ādāya yaṭṭhiyā bhūmiṃ ākoṭentī āgacchi.
  1054. 501054,112,2545,40,48,1,62,8,Sūkarī taṃ saddaṃ sutvā maraṇabhayena puttake chaḍḍetvā palāyi.
  1055. 501055,112,2545,49,69,1,175,19,"Mahallikā sūkarapotake disvā puttasaññaṃ paṭilabhitvā pacchiyaṃ pakkhipitvā gharaṃ netvā jeṭṭhakassa mahātuṇḍilo, kaniṭṭhassa cūḷatuṇḍiloti nāmaṃ karitvā te puttake viya posesi. "
  1056. 501056,112,2545,70,76,1,42,5,Te aparabhāge vaḍḍhitvā thūlasarīrā ahesuṃ.
  1057. 501057,112,2545,77,99,1,77,14,Mahallikā‘‘ ime no mūlena dehī’’ ti vuccamānāpi‘‘ puttā me’’ ti vatvā kassaci na deti.
  1058. 501058,112,2545,100,141,1,220,32,"Athekasmiṃ chaṇakāle dhuttā suraṃ pivantā maṃse khīṇe‘‘ kuto nu kho maṃsaṃ labhissāmā’’ ti vīmaṃsantā mahallikāya gehe sūkarānaṃ atthibhāvaṃ ñatvā mūlaṃ gahetvā tattha gantvā‘‘ amma, mūlaṃ gahetvā ekaṃ no sūkaraṃ dehī’’ ti āhaṃsu. "
  1059. 501059,112,2545,142,165,1,103,16,"Sā‘‘ alaṃ, tātā, puttā me ete, puttaṃ nāma maṃsaṃ khādanatthāya kiṇantānaṃ dadantā nāma natthī’’ ti paṭikkhipi. "
  1060. 501060,112,2545,166,209,1,222,31,"Dhuttā‘‘ amma, manussānaṃ sūkarā nāma puttā na honti, dehi no’’ ti punappunaṃ yācantāpi alabhitvā mahallikaṃ suraṃ pāyetvā mattakāle‘‘ amma, sūkarehi kiṃ karissasi, mūlaṃ gahetvā paribbayaṃ karohī’’ ti tassā hatthe kahāpaṇe ṭhapayiṃsu. "
  1061. 501061,112,2546,2,13,1,54,8,"Sā kahāpaṇe gahetvā‘‘ tātā, mahātuṇḍilaṃ dātuṃ na sakkomi. "
  1062. 501062,112,2546,14,22,1,33,5,Cūḷatuṇḍilaṃ pana gaṇhathā’’ ti āha.
  1063. 501063,112,2546,23,30,1,11,3,‘‘ Kahaṃ so’’ ti?
  1064. 501064,112,2546,31,42,1,40,6,"‘‘ Ayaṃ etasmiṃ gaccheti, saddamassa dehī’’ ti."
  1065. 501065,112,2546,43,51,1,20,4,‘‘ Āhāraṃ na passāmī’’ ti.
  1066. 501066,112,2546,52,57,1,41,5,Dhuttā mūlena ekaṃ bhattapātiṃ āharāpesuṃ.
  1067. 501067,112,2546,58,67,1,75,9,Mahallikā taṃ gahetvā dvāre ṭhapitaṃ sūkaradoṇiṃ pūretvā doṇisamīpe aṭṭhāsi.
  1068. 501068,112,2546,68,73,1,48,5,Tiṃsamattāpi dhuttā pāsahatthā tattheva aṭṭhaṃsu.
  1069. 501069,112,2546,74,87,1,51,7,"Mahallikā‘‘ tāta, cūḷatuṇḍila, ehī’’ ti tassa saddamakāsi. "
  1070. 501070,112,2546,88,117,1,167,22,"Taṃ sutvā mahātuṇḍilo‘‘ ettakaṃ kālaṃ mama mātarā cūḷatuṇḍilassa saddo na dinnapubbo, maṃyeva paṭhamaṃ saddāyati, avassaṃ ajja amhākaṃ bhayaṃ uppannaṃ bhavissatī’’ ti aññāsi. "
  1071. 501071,112,2546,118,136,1,72,12,"So kaniṭṭhaṃ āmantesi‘‘ tāta, mama mātā taṃ pakkosati, gaccha tāva jānāhī’’ ti. "
  1072. 501072,112,2546,137,164,1,194,22,"So gacchā nikkhamitvā bhattadoṇisamīpe tesaṃ ṭhitabhāvaṃ disvā‘‘ ajja me maraṇaṃ uppannan’’ ti maraṇabhayatajjito nivattitvā kampamāno bhātu santikaṃ āgantvā thambhituṃ nāsakkhi, kampamāno paribbhami. "
  1073. 501073,112,2546,165,188,1,117,16,"Mahātuṇḍilo taṃ disvā‘‘ tāta, tvaṃ ajja pana pavedhasi paribbhamasi, pavisanaṭṭhānaṃ olokesi, kiṃ nāmetaṃ karosī’’ ti pucchi. "
  1074. 501074,112,2546,189,195,1,51,6,So attanā diṭṭhakāraṇaṃ kathento paṭhamaṃ gāthamāha–
  1075. 501075,112,2547,2,4,1,0,0,88.
  1076. 501076,112,2548,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Navachannakedāni diyyati, puṇṇāyaṃ doṇi suvāminī ṭhitā; "
  1077. 501077,112,2549,2,15,1,58,10,"Bahuke jane pāsapāṇike, no ca kho me paṭibhāti bhuñjitun’’ ti. "
  1078. 501078,112,2550,2,23,1,142,17,"Tattha navachannakedāni {diyyatī}ti bhātika, pubbe amhākaṃ kuṇḍakayāgu vā jhāmabhattaṃ vā diyyati, ajja pana navachannakaṃ navākāraṃ dānaṃ diyyati. "
  1079. 501079,112,2550,24,32,1,61,7,Puṇṇāyaṃ {doṇī}ti ayaṃ amhākaṃ bhattadoṇi suddhabhattassa puṇṇā.
  1080. 501080,112,2550,33,41,1,46,7,Suvāminī {ṭhitā}ti ayyāpi no tassā santike ṭhitā.
  1081. 501081,112,2550,42,54,1,69,10,"Bahuke {jane}ti na kevalañca ayyāva, aññopi bahuko jano pāsapāṇiko ṭhito. "
  1082. 501082,112,2550,55,75,1,118,18,"No ca kho me {paṭibhātī}ti ayaṃ evaṃ etesaṃ ṭhitabhāvopi idaṃ bhattaṃ bhuñjitumpi mayhaṃ na paṭibhāti, na ruccatīti attho. "
  1083. 501083,112,2551,2,42,1,218,32,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ tāta cūḷatuṇḍila, mama kira mātā ettheva sūkare posentī nāma yadatthaṃ poseti, svāssā attho ajja matthakaṃ patto, tvaṃ mā cintayī’’ ti vatvā madhurena sarena buddhalīḷāya dhammaṃ desento dve gāthā abhāsi– "
  1084. 501084,112,2552,2,4,1,0,0,89.
  1085. 501085,112,2553,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Tasasi bhamasi leṇamicchasi, attāṇosi kuhiṃ gamissasi; "
  1086. 501086,112,2554,2,9,1,52,6,"Appossukko bhuñja tuṇḍila, maṃsatthāya hi positāmhase. "
  1087. 501087,112,2555,2,4,1,0,0,90.
  1088. 501088,112,2556,2,12,1,49,7,"‘ ‘ Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ, sabbaṃ sedamalaṃ pavāhaya; "
  1089. 501089,112,2557,2,14,1,58,9,"Gaṇhāhi navaṃ vilepanaṃ, yassa gandho na kadāci chijjatī’’ ti. "
  1090. 501090,112,2558,2,12,1,71,8,"Tattha tasasi {bhamasī}ti maraṇabhayena uttasasi, teneva kilamanto bhamasi. "
  1091. 501091,112,2558,13,17,1,32,3,{Leṇamicchasī}ti patiṭṭhaṃ olokesi.
  1092. 501092,112,2558,18,38,1,112,16,"{Attāṇosī}ti tāta, pubbe amhākaṃ mātā paṭisaraṇaṃ ahosi, sā ajja pana nirapekkhā amhe chaḍḍesi, idāni kuhiṃ gamissasi. "
  1093. 501093,112,2558,39,46,1,30,5,"{Ogahā}ti ogāha, ayameva vā pāṭho. "
  1094. 501094,112,2558,47,53,1,34,4,"{Pavāhayā}ti pavāhehi, hārehīti attho. "
  1095. 501095,112,2558,54,59,1,24,4,Na {chijjatī}ti na nassati.
  1096. 501096,112,2558,60,81,1,151,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, sace maraṇato tasasi, akaddamaṃ pokkharaṇiṃ otaritvā tava sarīre sabbaṃ sedañca malañca pavāhetvā surabhigandhavilepanaṃ vilimpāti. "
  1097. 501097,112,2559,2,18,1,152,16,Tassa dasa pāramiyo āvajjetvā mettāpāramiṃ purecārikaṃ katvā paṭhamaṃ padaṃ udāharantasseva saddo sakalaṃ dvādasayojanikaṃ bārāṇasiṃ ajjhottharitvā gato.
  1098. 501098,112,2559,19,26,1,69,6,Sutasutakkhaṇeyeva rājauparājādayo ādiṃ katvā bārāṇasivāsino āgamaṃsu.
  1099. 501099,112,2559,27,31,1,30,4,Anāgatāpi gehe ṭhitāva suṇiṃsu.
  1100. 501100,112,2559,32,40,1,63,8,Rājapurisā gacche chinditvā bhūmiṃ samaṃ katvā vālukaṃ okiriṃsu.
  1101. 501101,112,2559,41,44,1,25,3,Dhuttānaṃ surāmado chijji.
  1102. 501102,112,2559,45,50,1,40,5,Pāse chaḍḍetvā dhammaṃ suṇamānā aṭṭhaṃsu.
  1103. 501103,112,2559,51,54,1,29,3,Mahallikāyapi surāmado chijji.
  1104. 501104,112,2559,55,60,1,60,5,Mahāsatto mahājanamajjhe cūḷatuṇḍilassa dhammadesanaṃ ārabhi.
  1105. 501105,112,2559,61,102,1,257,32,"Taṃ sutvā cūḷatuṇḍilo‘‘ mayhaṃ bhātā evaṃ vadeti, amhākañca vaṃse pokkharaṇiṃ otaritvā nahānaṃ, sarīrato sedamalapavāhanaṃ, purāṇavilepanaṃ hāretvā navavilepanagahaṇañca kismiñci kāle natthi, kiṃ nu kho sandhāya bhātā maṃ eva māhā’’ ti pucchanto catutthaṃ gāthamāha– "
  1106. 501106,112,2560,2,4,1,0,0,91.
  1107. 501107,112,2561,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Katamo rahado akaddamo, kiṃsu sedamalanti vuccati; "
  1108. 501108,112,2562,2,14,1,60,9,"Katamañca navaṃ vilepanaṃ, yassa gandho na kadāci chijjatī’’ ti. "
  1109. 501109,112,2563,2,21,1,102,15,Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ tena hi kaniṭṭha ohitasoto suṇāhī’’ ti buddhalīḷāya dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–
  1110. 501110,112,2564,2,4,1,0,0,92.
  1111. 501111,112,2565,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Dhammo rahado akaddamo, pāpaṃ sedamalanti vuccati; "
  1112. 501112,112,2566,2,11,1,55,8,"Sīlañca navaṃ vilepanaṃ, tassa gandho na kadāci chijjati. "
  1113. 501113,112,2567,2,4,1,0,0,93.
  1114. 501114,112,2568,2,12,1,51,7,"‘ ‘ Nandanti sarīraghātino, na ca nandanti sarīradhārino; "
  1115. 501115,112,2569,2,12,1,52,7,"Puṇṇāya ca puṇṇamāsiyā, ramamānāva jahanti jīvitan’’ ti. "
  1116. 501116,112,2570,2,13,1,132,10,Tattha {dhammo}ti pañcasīlaaṭṭhasīladasasīlāni tīṇi sucaritāni sattatiṃsabodhipakkhiyadhammā amatamahānibbānanti sabbopesa dhammo nāma.
  1117. 501117,112,2570,14,19,1,67,4,{Akaddamo}ti rāgadosamohamānadiṭṭhikilesakaddamānaṃ abhāvena akaddamo.
  1118. 501118,112,2570,20,25,1,51,5,Iminā sesadhammato vinivattetvā nibbānameva dasseti.
  1119. 501119,112,2570,26,86,1,271,32,"‘‘ Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan’’ ti( a. ni.4.34; itivu.90) hi vuttaṃ, tadeva dassento, tāta cūḷatuṇḍila, ahaṃ nibbānataḷākaṃ‘‘ rahado’’ ti kathemi. "
  1120. 501120,112,2570,87,99,1,100,10,"Jātijarābyādhimaraṇādīni hi tattha natthi, sace maraṇato muñcitukāmo, nibbānagāminiṃ paṭipadaṃ gaṇhāti. "
  1121. 501121,112,2570,100,105,1,52,5,Upanissayapaccayavasena kira bodhisatto evaṃ kathesi.
  1122. 501122,112,2571,2,20,1,99,11,"Pāpaṃ sedamalan ti tāta cūḷatuṇḍila, pāpaṃ sedamalasadisattā‘‘ sedamalan’’ ti porāṇakapaṇḍitehi kathitaṃ. "
  1123. 501123,112,2571,21,98,1,539,61,"Taṃ panetaṃ ekavidhena pāpaṃ yadidaṃ manopadoso, duvidhena pāpaṃ pāpakañca sīlaṃ, pāpikā ca diṭṭhi, tividhena pāpaṃ tīṇi duccaritāni, catubbidhena pāpaṃ cattāri agatigamanāni, pañcavidhena pāpaṃ pañca cetokhilā, chabbidhena pāpaṃ cha agāravā, sattavidhena pāpaṃ satta asaddhammā, aṭṭhavidhena pāpaṃ aṭṭha micchattā, navavidhena pāpaṃ nava āghātavatthūni, dasavidhena pāpaṃ dasa akusalakammapathā, bahuvidhena pāpaṃ rāgo doso mohoti ekakadukatikādivasena vibhattā akusalā dhammā, iti sabbampetaṃ pāpaṃ‘‘ sarīranissitasedamalasadisan’’ ti paṇḍitehi kathitaṃ. "
  1124. 501124,112,2572,2,7,1,49,5,Sīlan ti pañcasīlaṃ dasasīlaṃ catupārisuddhisīlaṃ.
  1125. 501125,112,2572,8,20,1,56,6,"‘‘ Idaṃ, tāta, sīlaṃ catujjātigandhavilepanasadisan’’ ti vadati. "
  1126. 501126,112,2572,21,35,1,92,12,"{Tassā}ti tassa silassa gandho tīsu vayesu kadāci na chijjati, sakalalokaṃ pattharitvā gacchati."
  1127. 501127,112,2573,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Na pupphagandho paṭivātameti, na candanaṃ taggaramallikā vā; "
  1128. 501128,112,2574,2,10,1,57,7,"Satañca gandho paṭivātameti, sabbā disā sappuriso pavāyati."
  1129. 501129,112,2575,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī; "
  1130. 501130,112,2576,2,7,1,40,4,"Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro."
  1131. 501131,112,2577,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Appamatto ayaṃ gandho, yvāyaṃ tagaracandanaṃ; "
  1132. 501132,112,2578,2,21,1,44,8,"Yo ca sīlavataṃ gandho, vāti devesu uttamo’’ ti.( dha. pa.54-56); "
  1133. 501133,112,2579,2,53,1,379,38,"Nandanti {sarīraghātino}ti tāta cūḷatuṇḍila, ime aññāṇamanussā‘‘ madhuramaṃsaṃ khādissāma, puttadārampi khādāpessāmā’’ ti pāṇātipātaṃ karontā nandanti tussanti, pāṇātipāto āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko hoti, tiracchānayoni… pe… pettivisayasaṃvattaniko hoti, yo sabbalahuko pāṇātipātassa vipāko, so manussabhūtassa appāyukasaṃvattaniko hotīti imaṃ pāṇātipāte ādīnavaṃ na jānanti. "
  1134. 501134,112,2579,54,55,1,8,1,Ajānantā–
  1135. 501135,112,2580,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Madhuvā maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati; "
  1136. 501136,112,2581,2,21,1,48,8,"Yadā ca paccati pāpaṃ, bālo dukkhaṃ nigacchatī’’ ti.( dha. pa.69)– "
  1137. 501137,112,2582,2,4,1,20,2,Madhurasaññino hutvā–
  1138. 501138,112,2583,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā; "
  1139. 501139,112,2584,2,20,1,48,7,"Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalan’’ ti.( dha. pa.66)– "
  1140. 501140,112,2585,2,5,1,20,3,Ettakampi na jānanti.
  1141. 501141,112,2586,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati; "
  1142. 501142,112,2587,2,19,1,43,6,"Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevatī’’ ti.( dha. pa.67); "
  1143. 501143,112,2588,2,29,1,211,23,"Na ca nandanti {sarīradhārino}ti tāta cūḷatuṇḍila, ye panete sarīradhārino sattā, te attano maraṇe āgacchante ṭhapetvā sīhamigarājahatthājānīyaassājānīyakhīṇāsave avasesā bodhisattaṃ ādiṃ katvā abhāyantā nāma natthi."
  1144. 501144,112,2589,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno; "
  1145. 501145,112,2590,2,21,1,45,8,"Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye’’ ti.( dha. pa.129); "
  1146. 501146,112,2591,2,5,1,21,2,{Puṇṇāyā}ti guṇapuṇṇāya.
  1147. 501147,112,2591,6,14,1,56,6,"{Puṇṇamāsiyā}ti puṇṇacandayuttāya, māsaṃ vā pūretvā ṭhitāya. "
  1148. 501148,112,2591,15,20,1,39,5,Tadā kira puṇṇamāsī uposathadivaso hoti.
  1149. 501149,112,2591,21,42,1,128,18,"Ramamānāva jahanti jīvitan ti tāta cūḷatuṇḍila, mā soci mā paridevi, maraṇassa nāma te bhāyanti, yesaṃ abbhantare sīlādiguṇā natthi. "
  1150. 501150,112,2591,43,54,1,88,10,"Mayaṃ pana sīlācārasampannā puññavanto, tasmā amhādisā sattā ramamānāva jahanti jīvitanti. "
  1151. 501151,112,2592,2,9,1,59,7,Evaṃ mahāsatto madhurena sarena buddhalīḷāya dhammaṃ desesi.
  1152. 501152,112,2592,10,21,1,94,9,"Mahājanakāyā aṅguliyo phoṭesuṃ, celukkhepā ca pavattiṃsu, sādhukārasaddapuṇṇaṃ antalikkhaṃ ahosi. "
  1153. 501153,112,2592,22,45,1,219,23,Bārāṇasirājā bodhisattaṃ rajjena pūjetvā mahallikāya yasaṃ datvā ubhopi te gandhodakena nhāpetvā gandhādīhi vilimpāpetvā gīvāsu maṇiratanāni piḷandhāpetvā gharaṃ netvā puttaṭṭhāne ṭhapetvā mahantena parivārena paṭijaggi.
  1154. 501154,112,2592,46,52,1,35,5,Bodhisatto rañño pañca sīlāni adāsi.
  1155. 501155,112,2592,53,61,1,66,8,Sabbe bārāṇasivāsino ca kāsiraṭṭhavāsino ca pañca sīlāni rakkhiṃsu.
  1156. 501156,112,2592,62,72,1,78,9,"Mahāsatto nesaṃ pakkhadivasesu dhammaṃ desesi, vinicchaye nisīditvā aḍḍe tīresi. "
  1157. 501157,112,2592,73,78,1,43,5,Tasmiṃ dharamāne kūṭaḍḍakārakā nāma nāhesuṃ.
  1158. 501158,112,2592,79,82,1,26,3,Aparabhāge rājā kālamakāsi.
  1159. 501159,112,2592,83,114,1,248,27,Mahāsatto tassa sarīraparihāraṃ kāretvā vinicchaye potthake likhāpetvā‘‘ imaṃ potthakaṃ oloketvā aḍḍaṃ tīreyyāthā’’ ti vatvā mahājanassa dhammaṃ desetvā appamādena ovādaṃ datvā sabbesaṃ rodantānaṃ paridevantānaññeva saddhiṃ cūḷatuṇḍilena araññaṃ pāvisi.
  1160. 501160,112,2592,115,121,1,54,6,Tadā bodhisattassa ovādo saṭṭhi vassasahassāni pavatti.
  1161. 501161,112,2593,2,18,1,139,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so maraṇabhīruko bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1162. 501162,112,2594,2,18,1,110,13,"Tadā rājā ānando ahosi, cūḷatuṇḍilo maraṇabhīruko bhikkhu, parisā buddhaparisā, mahātuṇḍilo pana ahameva ahosinti. "
  1163. 501163,112,2595,2,4,1,27,2,Tuṇḍilajātakavaṇṇanā tatiyā.
  1164. 501164,112,2597,2,7,1,29,2,[ 389]4. Suvaṇṇakakkaṭakajātakavaṇṇanā
  1165. 501165,112,2598,2,15,1,106,11,{Siṅgīmigo}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ānandattherassa attano atthāya jīvitapariccāgaṃ ārabbha kathesi.
  1166. 501166,112,2598,16,43,1,102,7,Vatthu yāva dhanuggahapayojanā khaṇḍahālajātake( jā.2.22.982 ādayo) dhanapālavissajjanaṃ cūḷahaṃsamahāhaṃsajātake( jā.1.15.133 ādayo) kathitaṃ.
  1167. 501167,112,2598,44,65,1,181,16,"Tadā hi bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, dhammabhaṇḍāgārikaānandatthero sekkhapaṭisambhidāppatto hutvā dhanapālake āgacchante sammāsambuddhassa jīvitaṃ pariccajī’’ ti. "
  1168. 501168,112,2598,66,109,1,183,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānando mayhaṃ jīvitaṃ pariccajiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1169. 501169,112,2599,2,9,1,61,7,Atīte rājagahassa pubbapasse sālindiyo nāma brāhmaṇagāmo hoti.
  1170. 501170,112,2599,10,29,1,177,18,Tadā bodhisatto tasmiṃ gāme kassakabrāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā tassa gāmassa pubbuttarāya disāya ekasmiṃ gāmakhette karīsasahassamattaṃ kasiṃ kāresi.
  1171. 501171,112,2599,30,49,1,137,15,So ekadivasaṃ manussehi saddhiṃ khettaṃ gantvā kammakāre‘‘ kasathā’’ ti āṇāpetvā mukhadhovanatthāya khettakoṭiyaṃ mahantaṃ sobbhaṃ upasaṅkami.
  1172. 501172,112,2599,50,60,1,78,10,Tasmiṃ kho pana sobbhe eko suvaṇṇavaṇṇo kakkaṭako paṭivasati abhirūpo pāsādiko.
  1173. 501173,112,2599,61,67,1,50,6,Bodhisatto dantakaṭṭhaṃ khāditvā taṃ sobbhaṃ otari.
  1174. 501174,112,2599,68,74,1,49,5,Tassa mukhadhovanakāle kakkaṭako santikaṃ āgamāsi.
  1175. 501175,112,2599,75,93,1,152,18,Atha naṃ so ukkhipitvā attano uttarisāṭakantare nipajjāpetvā gahetvā khette kattabbakiccaṃ katvā gacchanto tattheva naṃ sobbhe pakkhipitvā gehaṃ agamāsi.
  1176. 501176,112,2599,94,109,1,139,15,Tato paṭṭhāya khettaṃ āgacchanto paṭhamaṃ taṃ sobbhaṃ gantvā kakkaṭakaṃ ukkhipitvā uttarisāṭakantare nipajjāpetvā pacchā kammantaṃ vicāresi.
  1177. 501177,112,2599,110,116,1,40,6,Iti tesaṃ aññamaññaṃ vissāso daḷho ahosi.
  1178. 501178,112,2600,2,17,1,113,14,"Bodhisatto nibaddhaṃ khettaṃ āgacchati, akkhīsu ca panassa pañca pasādā tīṇi maṇḍalāni visuddhāni hutvā paññāyanti. "
  1179. 501179,112,2600,18,30,1,94,12,Athassa khettakoṭiyaṃ ekasmiṃ tāle kākakulāvake kākī akkhīni disvā khāditukāmā hutvā kākaṃ āha–
  1180. 501180,112,2600,31,41,1,25,5,"‘‘ sāmi, dohaḷo me uppanno’’ ti."
  1181. 501181,112,2600,42,50,1,18,4,‘‘ Kiṃ dohaḷo nāmā’’ ti?
  1182. 501182,112,2600,51,60,1,44,5,‘‘ Etassa brāhmaṇassa akkhīni khāditukāmāmhī’’ ti.
  1183. 501183,112,2600,61,74,1,53,8,"‘‘ Duddohaḷo te uppanno, ko etāni āharituṃ sakkhissatī’’ ti."
  1184. 501184,112,2600,75,95,1,93,14,"‘‘ Tvaṃ na sakkosī’’ ti ahampetaṃ jānāmi, yo panesa tālassa avidūre vammiko, ettha kaṇhasappo vasati."
  1185. 501185,112,2600,96,115,1,85,12,"‘‘ Taṃ upaṭṭhaha, so etaṃ ḍaṃsitvā māressati, athassa akkhīni uppāṭetvā tvaṃ āharissasī’’ ti . "
  1186. 501186,112,2600,116,128,1,62,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya kaṇhasappaṃ upaṭṭhahi.
  1187. 501187,112,2600,129,135,1,68,6,Bodhisattenapi vāpitasassānaṃ gabbhaggahaṇakāle kakkaṭako mahā ahosi.
  1188. 501188,112,2600,136,154,1,82,12,"Athekadivasaṃ sappo kākamāha‘‘ samma, tvaṃ nibaddhaṃ maṃ upaṭṭhahasi, kiṃ te karomī’’ ti."
  1189. 501189,112,2600,155,178,1,141,17,"‘‘ Sāmi, tumhākaṃ dāsiyā etassa khettasāmikassa akkhīsu dohaḷo uppajji, svāhaṃ tumhākaṃ ānubhāvena tassa akkhīni labhissāmīti tumhe upaṭṭhahāmī’’ ti. "
  1190. 501190,112,2600,179,207,1,170,20,"Sappo‘‘ hotu, nayidaṃ garukaṃ, labhissasī’’ ti taṃ assāsetvā puna divase brāhmaṇassa āgamanamagge kedāramariyādaṃ nissāya tiṇehi paṭicchanno hutvā tassāgamanaṃ olokento nipajji. "
  1191. 501191,112,2601,2,17,1,162,15,Bodhisatto āgacchanto paṭhamaṃ sobbhaṃ otaritvā mukhaṃ dhovitvā sinehaṃ paccupaṭṭhāpetvā suvaṇṇakakkaṭakaṃ āliṅgetvā uttarisāṭakantare nipajjāpetvā khettaṃ pāvisi.
  1192. 501192,112,2601,18,31,1,113,13,Sappo taṃ āgacchantaṃ disvāva vegena pakkhanditvā piṇḍikamaṃse ḍaṃsitvā tattheva pātetvā vammikaṃ sandhāya palāyi.
  1193. 501193,112,2601,32,44,1,130,12,Bodhisattassa patanañca kakkaṭakassa sāṭakantarato laṅghanañca kākassa āgantvā bodhisattassa ure nilīyanañca apacchāapurimaṃ ahosi.
  1194. 501194,112,2601,45,50,1,37,5,Kāko nilīyitvā akkhīni tuṇḍena pahari.
  1195. 501195,112,2601,51,80,1,186,24,"Kakkaṭako‘‘ imaṃ kākaṃ nissāya mama sahāyassa bhayaṃ uppannaṃ, etasmiṃ gahite sappo āgacchissatī’’ ti saṇḍāsena gaṇhanto viya kākaṃ gīvāyaṃ aḷena daḷhaṃ gahetvā kilametvā thokaṃ sithilamakāsi. "
  1196. 501196,112,2601,81,110,1,138,21,"Kāko‘‘ kissa maṃ samma, chaḍḍetvā palāyasi, esa maṃ kakkaṭako bhiyyo viheṭheti, yāva na marāmi, tāva ehī’’ ti sappaṃ pakkosanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1197. 501197,112,2602,2,4,1,0,0,94.
  1198. 501198,112,2603,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, aṭṭhittaco vārisayo alomo; "
  1199. 501199,112,2604,2,15,1,61,10,"Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi, hare sakhā kissa nu maṃ jahāsī’’ ti. "
  1200. 501200,112,2605,2,13,1,96,10,Tattha {siṅgīmigo}ti siṅgīsuvaṇṇavaṇṇatāya vā aḷasaṅkhātānaṃ vā siṅgānaṃ atthitāya kakkaṭako vutto.
  1201. 501201,112,2605,14,20,1,63,5,{Āyatacakkhunetto}ti dīghehi cakkhusaṅkhātehi nettehi samannāgato.
  1202. 501202,112,2605,21,25,1,32,4,Aṭṭhimeva taco assāti aṭṭhittaco.
  1203. 501203,112,2605,26,34,1,46,6,"Hare {sakhā}ti ālapanametaṃ, ambho sahāyāti attho. "
  1204. 501204,112,2606,2,11,1,61,9,Sappo taṃ sutvā mahantaṃ phaṇaṃ katvā kākaṃ assāsento agamāsi.
  1205. 501205,112,2606,12,19,1,63,7,Satthā imamatthaṃ dīpento abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1206. 501206,112,2607,2,4,1,0,0,95.
  1207. 501207,112,2608,2,14,1,58,7,"‘ ‘ So passasanto mahatā phaṇena, bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto; "
  1208. 501208,112,2609,2,12,1,59,7,"Sakhā sakhāraṃ paritāyamāno, bhujaṅgamaṃ kakkaṭako gahesī’’ ti. "
  1209. 501209,112,2610,2,7,1,47,4,Tattha {kakkaṭamajjhapatto}ti kakkaṭakaṃ sampatto.
  1210. 501210,112,2610,8,13,1,32,5,Sakhā sakhāran ti sahāyo sahāyaṃ.
  1211. 501211,112,2610,14,26,1,49,7,"‘‘ Sakaṃ sakhāran’’ tipi pāṭho, attano sahāyanti attho. "
  1212. 501212,112,2610,27,30,1,25,2,{Paritāyamāno}ti rakkhamāno.
  1213. 501213,112,2610,31,38,1,45,6,{Gahesī}ti dutiyena aḷena gīvāyaṃ daḷhaṃ gahesi.
  1214. 501214,112,2611,2,7,1,39,5,Atha naṃ kilametvā thokaṃ sithilamakāsi.
  1215. 501215,112,2611,8,37,1,151,23,"Atha sappo‘‘ kakkaṭakā nāma neva kākamaṃsaṃ khādanti, na sappamaṃsaṃ, atha kena nu kho kāraṇena ayaṃ amhe gaṇhī’’ ti cintetvā taṃ pucchanto tatiyaṃ gāthamāha– "
  1216. 501216,112,2612,2,4,1,0,0,96.
  1217. 501217,112,2613,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Na vāyasaṃ no pana kaṇhasappaṃ, ghāsatthiko kakkaṭako adeyya; "
  1218. 501218,112,2614,2,14,1,63,9,"Pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta, atha kissa hetumha ubho gahītā’’ ti. "
  1219. 501219,112,2615,2,7,1,38,4,Tattha {ghāsatthiko}ti āhāratthiko hutvā.
  1220. 501220,112,2615,8,16,1,50,6,"{Adeyyā}tiādiyeyya, na-kārena yojetvā na gaṇhīti attho. "
  1221. 501221,112,2616,2,10,1,59,8,Taṃ sutvā kakkaṭako gahaṇakāraṇaṃ kathento dve gāthā abhāsi–
  1222. 501222,112,2617,2,4,1,0,0,97.
  1223. 501223,112,2618,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Ayaṃ puriso mama atthakāmo, yo maṃ gahetvāna dakāya neti; "
  1224. 501224,112,2619,2,13,1,58,10,"Tasmiṃ mate dukkhamanappakaṃ me, ahañca eso ca ubho na homa. "
  1225. 501225,112,2620,2,4,1,0,0,98.
  1226. 501226,112,2621,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Mamañca disvāna pavaddhakāyaṃ, sabbo jano hiṃsitumeva micche; "
  1227. 501227,112,2622,2,14,1,65,9,"Sāduñca thūlañca muduñca maṃsaṃ, kākāpi maṃ disva viheṭhayeyyun’’ ti. "
  1228. 501228,112,2623,2,9,1,36,5,Tattha ayan ti bodhisattaṃ niddisati.
  1229. 501229,112,2623,10,13,1,20,2,{Atthakāmo}ti hitakāmo.
  1230. 501230,112,2623,14,28,1,102,12,"Dakāya {netī}ti yo maṃ sampiyāyamāno uttarisāṭakena gahetvāna udakāya neti, attano vasanakasobbhaṃ pāpeti. "
  1231. 501231,112,2623,29,47,1,118,16,"Tasmiṃ {mate}ti sace so imasmiṃ ṭhāne marissati, etasmiṃ mate mama kāyikaṃ cetasikaṃ mahantaṃ dukkhaṃ bhavissatīti dīpeti. "
  1232. 501232,112,2623,48,56,1,39,7,Ubho na {homā}ti dvepi janā na bhavissāma.
  1233. 501233,112,2623,57,104,1,296,37,"Mamañca {disvānā}ti gāthāya ayamattho– idañca aparaṃ kāraṇaṃ, imasmiṃ mate anāthaṃ nippaccayaṃ maṃ pavaḍḍhitakāyaṃ disvā sabbo jano‘‘ imassa kakkaṭakassa sāduñca thūlañca muduñca maṃsan’’ ti maṃ māretuṃ iccheyya, na kevalañca jano manusso, tiracchānabhūtā kākāpi maṃ disvā viheṭhayeyyuṃ viheseyyuṃ māreyyuṃ. "
  1234. 501234,112,2624,2,17,1,80,11,Taṃ sutvā sappo cintesi‘‘ ekenupāyena imaṃ vañcetvā kākañca attānañca mocessāmī’’ ti.
  1235. 501235,112,2624,18,23,1,39,5,Atha naṃ vañcetukāmo chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1236. 501236,112,2625,2,4,1,0,0,99.
  1237. 501237,112,2626,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Sacetassa hetumha ubho gahītā, uṭṭhātu pose visamāvamāmi; "
  1238. 501238,112,2627,2,14,1,64,9,"Mamañca kākañca pamuñca khippaṃ, pure visaṃ gāḷhamupeti maccan’’ ti. "
  1239. 501239,112,2628,2,9,1,42,6,Tattha sacetassa {hetū}ti sace etassa kāraṇā.
  1240. 501240,112,2628,10,14,1,22,3,{Uṭṭhātū}ti nibbiso hotu.
  1241. 501241,112,2628,15,24,1,59,7,"{Visamāvamāmī}ti ahamassa visaṃ ākaḍḍhāmi, nibbisaṃ naṃ karomi. "
  1242. 501242,112,2628,25,51,1,171,24,"Pure visaṃ gāḷhamupeti maccan ti imañhi maccaṃ mayā anāvamiyamānaṃ visaṃ gāḷhaṃ balavaṃ hutvā upagaccheyya, taṃ yāva na upagacchati, tāvadeva amhe dvepi jane khippaṃ muñcāti. "
  1243. 501243,112,2629,2,44,1,253,34,"Taṃ sutvā kakkaṭako cintesi‘‘ ayaṃ ekenupāyena maṃ dvepi jane vissajjāpetvā palāyitukāmo, mayhaṃ upāyakosallaṃ na jānāti, ahaṃ dāni yathā sappo sañcarituṃ sakkoti, evaṃ aḷaṃ sithilaṃ karissāmi, kākaṃ pana neva vissajjessāmī’’ ti evaṃ cintetvā sattamaṃ gāthamāha– "
  1244. 501244,112,2630,2,4,1,0,0,100.
  1245. 501245,112,2631,2,15,1,61,10,"‘ ‘ Sappaṃ pamokkhāmi na tāva kākaṃ, paṭibandhako hohiti tāva kāko; "
  1246. 501246,112,2632,2,14,1,66,9,"Purisañca disvāna sukhiṃ arogaṃ, kākaṃ pamokkhāmi yatheva sappan’’ ti. "
  1247. 501247,112,2633,2,7,1,31,3,Tattha {paṭibandhako}ti pāṭibhogo.
  1248. 501248,112,2633,8,28,1,135,18,"Yatheva sappan ti yathā bhavantaṃ sappaṃ muñcāmi, tathā kākaṃ pamokkhāmi, kevalaṃ tvaṃ imassa brāhmaṇassa sarīrato sīghaṃ visaṃ āvamāhīti. "
  1249. 501249,112,2634,2,9,1,62,7,Evañca pana vatvā tassa sukhasañcāraṇatthaṃ aḷaṃ sithilamakāsi.
  1250. 501250,112,2634,10,17,1,56,7,Sappo visaṃ āvamitvā mahāsattassa sarīraṃ nibbisaṃ akāsi.
  1251. 501251,112,2634,18,23,1,44,5,So niddukkho uṭṭhāya pakativaṇṇeneva aṭṭhāsi.
  1252. 501252,112,2634,24,57,1,201,26,"Kakkaṭako‘‘ sace ime dvepi janā arogā bhavissanti, mayhaṃ sahāyassa vaḍḍhi nāma na bhavissati, vināsessāmi ne’’ ti cintetvā kattarikāya uppalamakuḷaṃ viya aḷehi ubhinnampi sīsaṃ kappetvā jīvitakkhayaṃ pāpesi. "
  1253. 501253,112,2634,58,62,1,25,4,Kākīpi tamhā ṭhānā palāyi.
  1254. 501254,112,2634,63,70,1,62,7,Bodhisatto sappassa sarīraṃ daṇḍake veṭhetvā gumbapiṭṭhe khipi.
  1255. 501255,112,2634,71,77,1,66,6,Suvaṇṇakakkaṭakaṃ sobbhe vissajjetvā nhatvā sālindiyagāmameva gato.
  1256. 501256,112,2634,78,85,1,58,7,Tato paṭṭhāya kakkaṭakena saddhiṃ adhikataro vissāso ahosi.
  1257. 501257,112,2635,2,11,1,88,9,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānento osānagāthamāha–
  1258. 501258,112,2636,2,4,1,0,0,101.
  1259. 501259,112,2637,2,13,1,52,9,"‘ ‘ Kāko tadā devadatto ahosi, māro pana kaṇhasappo ahosi; "
  1260. 501260,112,2638,2,14,1,62,9,"Ānandabhaddo kakkaṭako ahosi, ahaṃ tadā brāhmaṇo homi satthā’’ ti. "
  1261. 501261,112,2639,2,6,1,41,4,Saccapariyosāne bahū sotāpannādayo ahesuṃ.
  1262. 501262,112,2639,7,16,1,51,8,"Kākī pana gāthāya na vuttā, sā ciñcamāṇavikā ahosīti. "
  1263. 501263,112,2640,2,4,1,38,2,Suvaṇṇakakkaṭakajātakavaṇṇanā catutthā.
  1264. 501264,112,2642,2,7,1,20,2,[ 390]5. Mayhakajātakavaṇṇanā
  1265. 501265,112,2643,2,14,1,84,10,Sakuṇo mayhako {nāmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto āgantukaseṭṭhiṃ ārabbha kathesi.
  1266. 501266,112,2643,15,21,1,56,6,Sāvatthiyañhi āgantukaseṭṭhi nāma aḍḍho ahosi mahaddhano.
  1267. 501267,112,2643,22,69,1,369,40,"So neva attanā bhoge bhuñji, na paresaṃ adāsi, nānaggarase paṇīte bhojane upanīte taṃ na bhuñjati, bilaṅgadutiyaṃ kaṇājakaṃ eva bhuñjati, dhūpitavāsitesu kāsikavatthesu upanītesu tāni hāretvā thūlathūlasāṭake nivāseti, ājānīyayutte maṇikanakavicitte rathe upanīte tampi harāpetvā kattararathakena gacchati, suvaṇṇacchatte dhāriyamāne taṃ apanetvā paṇṇacchattena dhāriyamānena. "
  1268. 501268,112,2643,70,80,1,77,10,So yāvajīvaṃ dānādīsu puññesu ekampi akatvā kālaṃ katvā roruvaniraye nibbatti.
  1269. 501269,112,2643,81,89,1,77,8,Tassa aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājabalaṃ sattahi rattidivasehi rājakulaṃ pavesesi.
  1270. 501270,112,2643,90,175,1,559,67,"Tasmiṃ pavesite rājā bhuttapātarāso jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā nisinno‘‘ kiṃ, mahārāja, buddhupaṭṭhānaṃ na karosī’’ ti vutte‘‘ bhante, sāvatthiyaṃ āgantukaseṭṭhino nāma kālakatassa assāmikadhane amhākaṃ ghare āhariyamāneyeva satta rattidivasā gatā, so pana etaṃ dhanaṃ labhitvāpi neva attanā paribhuñji, na paresaṃ adāsi, rakkhasapariggahitapokkharaṇī viyassa dhanaṃ ahosi, so ekadivasampi paṇītabhojanādīnaṃ rasaṃ ananubhavitvāva maraṇamukhaṃ paviṭṭho, evaṃ maccharī apuññasatto kiṃ katvā ettakaṃ dhanaṃ labhi, kena cassa bhogesu cittaṃ na ramī’’ ti satthāraṃ pucchi. "
  1271. 501271,112,2643,176,197,1,113,15,"Satthā‘‘ mahārāja, dhanalābho ca, dhanaṃ laddhā aparibhuñjanakāraṇañca teneva katan’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1272. 501272,112,2644,2,20,1,125,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasiseṭṭhi assaddho ahosi maccharī, na kassaci kiñci deti, na kañci saṅgaṇhāti. "
  1273. 501273,112,2644,21,74,1,297,37,"So ekadivasaṃ rājupaṭṭhānaṃ gacchanto tagarasikhiṃ nāma paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā vanditvā‘‘ laddhā, bhante, bhikkhā’’ ti pucchitvā‘‘ nanu carāma mahāseṭṭhī’’ ti vutte purisaṃ āṇāpesi‘‘ gaccha, imaṃ amhākaṃ gharaṃ ānetvā mama pallaṅke nisīdāpetvā amhākaṃ paṭiyattabhattassa pattaṃ pūretvā dāpehī’’ ti. "
  1274. 501274,112,2644,75,82,1,66,7,So paccekabuddhaṃ gharaṃ netvā nisīdāpetvā seṭṭhibhariyāya ācikkhi.
  1275. 501275,112,2644,83,89,1,50,6,Sā nānaggarasabhattassa pattaṃ pūretvā tassa adāsi.
  1276. 501276,112,2644,90,97,1,70,7,So bhattaṃ gahetvā seṭṭhinivesanā nikkhamitvā antaravīthiyaṃ paṭipajji.
  1277. 501277,112,2644,98,115,1,84,11,"Seṭṭhi rājakulato paccāgacchanto taṃ disvā vanditvā‘‘ laddhaṃ, bhante, bhattan’’ ti pucchi."
  1278. 501278,112,2644,116,123,1,21,3,‘‘ Laddhaṃ mahāseṭṭhī’’ ti.
  1279. 501279,112,2644,124,157,1,177,26,"So pattaṃ oloketvā cittaṃ pasādetuṃ nāsakkhi ,‘‘ imaṃ me bhattaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjitvā dukkarampi kammaṃ kareyyuṃ, aho vata me jānī’’ ti aparacetanaṃ paripuṇṇaṃ kātuṃ nāsakkhi. "
  1280. 501280,112,2644,158,167,1,73,9,Dānañhi nāma tisso cetanā paripuṇṇaṃ kātuṃ sakkontasseva mahapphalaṃ hoti.
  1281. 501281,112,2645,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Pubbeva dānā sumanā bhavāma, dadampi ve attamanā bhavāma; "
  1282. 501282,112,2646,2,22,1,61,9,"Datvāpi ve nānutappāma pacchā, tasmā hi amhaṃ daharā namiyyare.( jā.1.10.95);"
  1283. 501283,112,2647,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye; "
  1284. 501284,112,2648,2,27,1,40,6,"Datvā attamano hoti, esā yaññassa sampadā’’.( a. ni.6.37; pe. va.305); "
  1285. 501285,112,2649,2,21,1,163,16,"Iti , mahārāja, āgantukaseṭṭhi tagarasikhipaccekabuddhassa dinnapaccayena bahuṃ dhanaṃ labhi, datvā aparacetanaṃ paṇītaṃ kātuṃ asamatthatāya bhoge bhuñjituṃ nāsakkhīti."
  1286. 501286,112,2649,22,34,1,36,7,"‘‘ Puttaṃ pana kasmā na labhi, bhante’’ ti? "
  1287. 501287,112,2649,35,52,1,89,12,"Satthā‘‘ puttassa alabhanakāraṇampi teneva kataṃ, mahārājā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1288. 501288,112,2650,2,26,1,235,23,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhave seṭṭhikule nibbattitvā vayappatto mātāpitūnaṃ accayena kaniṭṭhaṃ saṅgaṇhitvā kuṭumbaṃ vicārento gharadvāre dānasālaṃ kāretvā mahādānaṃ pavattento agāraṃ ajjhāvasi.
  1289. 501289,112,2650,27,31,1,22,4,Athassa eko putto jāyi.
  1290. 501290,112,2650,32,67,1,260,30,So tassa padasā gamanakāle kāmesu ādīnavaṃ nekkhamme cānisaṃsaṃ disvā saddhiṃ puttadārena sabbaṃ gharavibhavaṃ kaniṭṭhassa niyyātetvā‘‘ appamatto dānaṃ pavattehī’’ ti ovādaṃ datvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā himavantapadese vihāsi.
  1291. 501291,112,2650,68,72,1,35,4,Kaniṭṭhopissa ekaṃ puttaṃ paṭilabhi.
  1292. 501292,112,2650,73,95,1,119,17,"So taṃ vaḍḍhantaṃ disvā cintesi‘‘ mama bhātu putte jīvante kuṭumbaṃ bhinditvā dvidhā bhavissati, bhātu puttaṃ māressāmī’’ ti. "
  1293. 501293,112,2650,96,102,1,45,6,Atha naṃ ekadivasaṃ nadiyaṃ opilāpetvā māresi.
  1294. 501294,112,2650,103,117,1,59,10,Tamenaṃ nhatvā āgataṃ bhātu jāyā‘‘ kuhiṃ mama putto’’ ti pucchi.
  1295. 501295,112,2650,118,132,1,56,9,"‘‘ Nadiyaṃ udakaṃ kīḷi, atha naṃ udake vicinanto nāddasan’’ ti. "
  1296. 501296,112,2650,133,138,1,31,5,Sā roditvā kanditvā tuṇhī ahosi.
  1297. 501297,112,2651,2,36,1,206,25,Bodhisatto taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ idaṃ kiccaṃ pākaṭaṃ karissāmī’’ ti ākāsenāgantvā bārāṇasiyaṃ otaritvā sunivattho supāruto tassa gharadvāre ṭhatvā dānasālaṃ adisvā‘‘ dānasālāpi iminā asappurisena nāsitā’’ ti cintesi.
  1298. 501298,112,2651,37,48,1,96,11,Kaniṭṭho tassa āgatabhāvaṃ ñatvā āgantvā mahāsattaṃ vanditvā pāsādaṃ āropetvā subhojanaṃ bhojesi.
  1299. 501299,112,2651,49,66,1,84,12,"So bhattakiccāvasāne sukhakathāya nisinno‘‘ dārako na paññāyati, kahaṃ nu kho’’ ti pucchi."
  1300. 501300,112,2651,67,75,1,14,3,"‘‘ Mato, bhante’’ ti."
  1301. 501301,112,2651,76,83,1,16,3,‘‘ Kena kāraṇenā’’ ti?
  1302. 501302,112,2651,84,93,1,46,5,‘‘ Udakakīḷanaṭṭhāne asukakāraṇenāti na jānāmī’’ ti.
  1303. 501303,112,2651,94,133,1,222,31,"‘‘ Kiṃ tvaṃ asappurisa na jānissasi, tayā katakiccaṃ mayhaṃ pākaṭaṃ, nanu tvaṃ iminā nāma kāraṇena taṃ māresi, kiṃ nu tvaṃ rājādīnaṃ vasena nassamānaṃ dhanaṃ rakkhituṃ sakkuṇeyyāsi, mayhakasakuṇassa ca tuyhañca kiṃ nānākaraṇan’’ ti? "
  1304. 501304,112,2651,134,142,1,63,8,Athassa mahāsatto buddhalīḷāya dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–
  1305. 501305,112,2652,2,4,1,0,0,102.
  1306. 501306,112,2653,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Sakuṇo mayhako nāma, girisānudarīcaro; "
  1307. 501307,112,2654,2,11,1,47,6,"Pakkaṃ pipphalimāruyha,‘ mayhaṃ mayhan’ ti kandati. "
  1308. 501308,112,2655,2,4,1,0,0,103.
  1309. 501309,112,2656,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Tassevaṃ vilapantassa, dijasaṅghā samāgatā; "
  1310. 501310,112,2657,2,9,1,44,6,"Bhutvāna pipphaliṃ yanti, vilapatveva so dijo. "
  1311. 501311,112,2658,2,4,1,0,0,104.
  1312. 501312,112,2659,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Evameva idhekacco, saṅgharitvā bahuṃ dhanaṃ; "
  1313. 501313,112,2660,2,8,1,42,5,"Nevattano na ñātīnaṃ, yathodhiṃ paṭipajjati. "
  1314. 501314,112,2661,2,4,1,0,0,105.
  1315. 501315,112,2662,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Na so acchādanaṃ bhattaṃ, na mālaṃ na vilepanaṃ; "
  1316. 501316,112,2663,2,9,1,41,6,"Anubhoti sakiṃ kiñci, na saṅgaṇhāti ñātake. "
  1317. 501317,112,2664,2,4,1,0,0,106.
  1318. 501318,112,2665,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Tassevaṃ vilapantassa, mayhaṃ mayhanti rakkhato; "
  1319. 501319,112,2666,2,10,1,38,7,"Rājāno atha vā corā, dāyādā yeva appiyā; "
  1320. 501320,112,2667,2,8,1,41,5,"Dhanamādāya gacchanti, vilapatveva so naro. "
  1321. 501321,112,2668,2,4,1,0,0,107.
  1322. 501322,112,2669,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Dhīro bhoge adhigamma, saṅgaṇhāti ca ñātake; "
  1323. 501323,112,2670,2,13,1,46,8,"Tena so kittiṃ pappoti, pecca sagge pamodatī’’ ti. "
  1324. 501324,112,2671,2,15,1,63,7,Tattha {mayhako}ti‘‘ mayhaṃ mayhan’’ ti viravanavasena evaṃladdhanāmo.
  1325. 501325,112,2671,16,19,1,40,3,Girisānudarīsu caratīti girisānudarīcaro.
  1326. 501326,112,2671,20,27,1,70,7,Pakkaṃ pipphalin ti himavantapadese ekaṃ phalabharitaṃ pipphalirukkhaṃ.
  1327. 501327,112,2671,28,46,1,105,13,{Kandatī}ti dijagaṇe taṃ rukkhaṃ parivāretvā pakkāni khādante vāretuṃ‘‘ mayhaṃ mayhan’’ ti paridevanto vicarati.
  1328. 501328,112,2671,47,52,1,44,4,Tassevaṃ {vilapantassā}ti tassa vilapantasseva.
  1329. 501329,112,2671,53,64,1,99,10,Bhutvāna vipphaliṃ {yantī}ti taṃ pipphalirukkhaṃ paribhuñjitvā aññaṃ phalasampannaṃ rukkhaṃ gacchanti.
  1330. 501330,112,2671,65,71,1,39,5,{Vilapatvevā}ti so pana dijo vilapatiyeva.
  1331. 501331,112,2671,72,88,1,134,14,"Yathodhin ti yathākoṭṭhāsaṃ, mātāpitābhātubhaginīputtadhītādīnaṃ upabhogaparibhogavasena yo yo koṭṭhāso dātabbo, taṃ taṃ na detīti attho. "
  1332. 501332,112,2672,2,6,1,29,4,Sakin ti ekavārampi nānubhoti.
  1333. 501333,112,2672,7,18,1,43,6,"‘‘ Sakan’’ tipi pāṭho, attano santakampīti attho. "
  1334. 501334,112,2672,19,25,1,67,5,Na {saṅgaṇhātī}ti bhattacchādanabījanaṅgalādidānavasena na saṅgaṇhāti.
  1335. 501335,112,2672,26,39,1,94,12,Vilapatveva so {naro}ti etesu rājādīsu dhanaṃ gahetvā gacchantesu kevalaṃ so puriso vilapatiyeva.
  1336. 501336,112,2672,40,43,1,15,2,{Dhīro}ti paṇḍito.
  1337. 501337,112,2672,44,52,1,93,7,{Saṅgaṇhātī}ti attano santikaṃ āgate dubbalañātake bhattacchādanabījanaṅgalādidānena saṅgaṇhāti.
  1338. 501338,112,2672,53,69,1,125,14,"{Tenā}ti so puriso tena ñātisaṅgahena catuparisamajjhe kittiñca attano vaṇṇabhaṇanañca pāpuṇāti, pecca sagge devanagare pamodati. "
  1339. 501339,112,2673,2,16,1,118,13,Evaṃ mahāsatto tassa dhammaṃ desetvā dānaṃ pākatikaṃ kāretvā himavantameva gantvā aparihīnajjhāno brahmalokūpago ahosi.
  1340. 501340,112,2674,2,32,1,165,22,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ iti kho, mahārāja, āgantukaseṭṭhi bhātu puttassa māritattā ettakaṃ kālaṃ neva puttaṃ, na dhītaraṃ alabhī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1341. 501341,112,2674,33,47,1,66,9,"‘‘ tadā kaniṭṭho āgantukaseṭṭhi ahosi, jeṭṭhako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1342. 501342,112,2675,2,4,1,28,2,Mayhakajātakavaṇṇanā pañcamā.
  1343. 501343,112,2677,2,7,1,23,2,[ 391]6. Vijjādharajātakavaṇṇanā
  1344. 501344,112,2678,2,12,1,79,9,Dubbaṇṇarūpan ti idaṃ satthā jetavane viharanto lokatthacariyaṃ ārabbha kathesi.
  1345. 501345,112,2678,13,27,1,37,4,Vatthu mahākaṇhajātake( jā.1.12.61 ādayo) āvi bhavissati.
  1346. 501346,112,2678,28,49,1,102,14,"Tadā pana satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato lokatthacariyaṃ cariyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1347. 501347,112,2679,2,10,1,67,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko ahosi.
  1348. 501348,112,2679,11,26,1,139,14,"Tadā eko vijjādharo vijjaṃ parivattetvā aḍḍharattasamaye āgantvā bārāṇasirañño aggamahesiyā saddhiṃ aticarati, tassā paricārikāyo sañjāniṃsu. "
  1349. 501349,112,2679,27,46,1,106,14,"Sā sayameva rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, eko puriso aḍḍharattasamaye sirigabbhaṃ pavisitvā maṃ dūsetī’’ ti āha."
  1350. 501350,112,2679,47,57,1,40,6,‘‘ Sakkhissasi pana kiñci saññāṇaṃ kātun’’ ti?
  1351. 501351,112,2679,58,81,1,155,18,"‘‘ Sakkomi, devā’’ ti sā jātihiṅgulikapātiṃ āharāpetvā tassa purisassa rattiṃ āgantvā abhiramitvā gacchantassa piṭṭhiyaṃ pañcaṅgulikaṃ datvā pātova rañño ārocesi. "
  1352. 501352,112,2679,82,97,1,108,10,"Rājā manusse āṇāpesi‘‘ gacchatha, sabbadisāsu oloketvā piṭṭhiyaṃ katajātihiṅgulapañcaṅgulikapurisaṃ gaṇhathā’’ ti. "
  1353. 501353,112,2679,98,108,1,84,10,Vijjādharopi rattiṃ anācāraṃ katvā divā susāne sūriyaṃ namassanto ekapādena tiṭṭhati.
  1354. 501354,112,2679,109,113,1,34,4,Rājapurisā taṃ disvā parivārayiṃsu.
  1355. 501355,112,2679,114,130,1,72,11,So‘‘ pākaṭaṃ me kammaṃ jātan’’ ti vijjaṃ parivattetvā ākāsena uppatitvā gato.
  1356. 501356,112,2680,2,13,1,46,7,Rājā taṃ disvā āgatapurise‘‘ addasathā’’ ti pucchi.
  1357. 501357,112,2680,14,22,1,15,3,"‘‘ Āma, addasāmā’’ ti."
  1358. 501358,112,2680,23,30,1,12,3,‘‘ Ko nāmeso’’ ti?
  1359. 501359,112,2680,31,39,1,17,3,"‘‘ Pabbajito, devā’’ ti."
  1360. 501360,112,2680,40,52,1,55,8,‘‘ So hi rattiṃ anācāraṃ katvā divā pabbajitavesena vasati’’.
  1361. 501361,112,2680,53,87,1,207,25,"Rājā‘‘ ime divā samaṇavesena caritvā rattiṃ anācāraṃ karontī’’ ti pabbajitānaṃ kujjhitvā micchāgahaṇaṃ gahetvā‘‘ mayhaṃ vijitā ime sabbe pabbajitā palāyantu, diṭṭhadiṭṭhaṭṭhāne rājāṇaṃ karissantū’’ ti bheriṃ carāpesi. "
  1362. 501362,112,2680,88,95,1,76,7,Tiyojanasatikā kāsiraṭṭhā palāyitvā sabbe pabbajitā aññarājadhāniyo agamiṃsu.
  1363. 501363,112,2680,96,103,1,75,6,Sakalakāsiraṭṭhe manussānaṃ ovādadāyako ekopi dhammikasamaṇabrāhmaṇo nāhosi.
  1364. 501364,112,2680,104,119,1,118,13,"Anovādakā manussā pharusā ahesuṃ, dānasīlavimukhā matamatā yebhuyyena apāye nibbattiṃsu, sagge nibbattanakā nāma nāhesuṃ. "
  1365. 501365,112,2681,2,70,1,444,52,"Sakko nave devaputte apassanto‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti āvajjetvā vijjādharaṃ nissāya bārāṇasiraññā kuddhena micchāgahaṇaṃ gahetvā pabbajitānaṃ raṭṭhā pabbājitabhāvaṃ ñatvā‘‘ ṭhapetvā maṃ añño imassa rañño micchāgahaṇaṃ bhindituṃ samattho nāma natthi, rañño ca raṭṭhavāsīnañca avassayo bhavissāmī’’ ti cintetvā nandamūlapabbhāre paccekabuddhānaṃ santikaṃ gantvā vanditvā‘‘ bhante, mayhaṃ ekaṃ mahallakaṃ paccekabuddhaṃ detha, kāsiraṭṭhaṃ pasādessāmī’’ ti āha. "
  1366. 501366,112,2681,71,100,1,256,28,"So saṅghattherameva labhi, athassa pattacīvaraṃ gahetvā taṃ purato katvā sayaṃ pacchato hutvā sirasmiṃ añjaliṃ ṭhapetvā paccekabuddhaṃ namassanto uttamarūpadharo māṇavako hutvā sakalanagarassa matthakena tikkhattuṃ vicaritvā rājadvāraṃ āgantvā ākāse aṭṭhāsi. "
  1367. 501367,112,2681,101,120,1,89,13,"Amaccā rañño ārocesuṃ‘‘ deva, abhirūpo māṇavako ekaṃ samaṇaṃ ānetvā rājadvāre ākāse ṭhito’’ ti. "
  1368. 501368,112,2681,121,149,1,185,23,"Rājā āsanā uṭṭhāya sīhapañjare ṭhatvā‘‘ māṇavaka, kasmā tvaṃ abhirūpo samāno etassa virūpassa samaṇassa pattacīvaraṃ gahetvā namassamāno ṭhito’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1369. 501369,112,2682,2,4,1,0,0,108.
  1370. 501370,112,2683,2,10,1,61,6,"‘ ‘ Dubbaṇṇarūpaṃ tuvamariyavaṇṇī, purakkhatvā pañjaliko namassasi; "
  1371. 501371,112,2684,2,15,1,61,10,"Seyyo nu teso udavā sarikkho, nāmaṃ parassattano cāpi brūhī’’ ti. "
  1372. 501372,112,2685,2,6,1,31,3,Tattha {ariyavaṇṇī}ti sundararūpo.
  1373. 501373,112,2685,7,21,1,74,12,"Seyyo nu {teso}ti eso virūpo pabbajito kiṃ nu tayā uttaritaro, udāhu sarikkho. "
  1374. 501374,112,2685,22,34,1,76,11,Nāmaṃ parassattano {cāpī}ti etassa parassa ca attano ca nāmaṃ brūhīti pucchati.
  1375. 501375,112,2686,2,31,1,141,22,"Atha naṃ sakko‘‘ mahārāja, samaṇā nāma garuṭṭhāniyā, tena me nāmaṃ lapituṃ na labbhati, mayhaṃ pana te nāmaṃ kathessāmī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  1376. 501376,112,2687,2,4,1,0,0,109.
  1377. 501377,112,2688,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Na nāmagottaṃ gaṇhanti rāja, sammaggatānujjugatāna devā; "
  1378. 501378,112,2689,2,12,1,58,7,"Ahañca te nāmadheyyaṃ vadāmi, sakkohamasmī tidasānamindo’’ ti. "
  1379. 501379,112,2690,2,34,1,295,27,"Tattha sammaggatānujjugatāna {devā}ti mahārāja, sabbasaṅkhāre yathā sabhāvasarasavasena sammasitvā aggaphalaṃ arahattaṃ pattattā sammaggatānaṃ, ujunā ca aṭṭhaṅgikena maggena nibbānaṃ gatattā ujugatānaṃ mahākhīṇāsavānaṃ upapattidevehi uttaritarānaṃ visuddhidevānaṃ upapattidevā nāmagottaṃ na gaṇhanti. "
  1380. 501380,112,2690,35,45,1,69,10,Ahañca te nāmadheyyan ti apica ahaṃ attano nāmadheyyaṃ tuyhaṃ kathemi.
  1381. 501381,112,2691,2,9,1,62,7,Taṃ sutvā rājā tatiyagāthāya bhikkhunamassane ānisaṃsaṃ pucchi–
  1382. 501382,112,2692,2,4,1,0,0,110.
  1383. 501383,112,2693,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ, purakkhatvā pañjaliko namassati; "
  1384. 501384,112,2694,2,16,1,64,10,"Pucchāmi taṃ devarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so’’ ti. "
  1385. 501385,112,2695,2,5,1,29,3,Sakko catutthagāthāya kathesi–
  1386. 501386,112,2696,2,4,1,0,0,111.
  1387. 501387,112,2697,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ, purakkhatvā pañjaliko namassati; "
  1388. 501388,112,2698,2,14,1,64,9,"Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā’’ ti. "
  1389. 501389,112,2699,2,7,1,51,5,Tattha bhikkhun ti bhinnakilesaṃ parisuddhapuggalaṃ.
  1390. 501390,112,2699,8,12,1,37,4,Caraṇūpapannan ti sīlacaraṇena upetaṃ.
  1391. 501391,112,2699,13,30,1,108,14,"Diṭṭheva {dhamme}ti na kevalaṃ ito cutoyeva, imasmiṃ pana attabhāve so pasaṃsaṃ labhati, pasaṃsāsukhaṃ vindatīti. "
  1392. 501392,112,2700,2,12,1,89,10,Rājā sakkassa kathaṃ sutvā attano micchāgahaṇaṃ bhinditvā tuṭṭhamānaso pañcamaṃ gāthamāha–
  1393. 501393,112,2701,2,4,1,0,0,112.
  1394. 501394,112,2702,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Lakkhī vata me udapādi ajja, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma; "
  1395. 501395,112,2703,2,13,1,61,8,"Bhikkhuñca disvāna tuvañca sakka, kāhāmi puññāni anappakānī’’ ti. "
  1396. 501396,112,2704,2,9,1,38,5,"Tattha {lakkhī}ti sirī, paññātipi vadanti. "
  1397. 501397,112,2704,10,21,1,92,10,Idaṃ vuttaṃ hoti– ajja mama tava vacanaṃ suṇantasseva kusalākusalavipākajānanapaññā udapādīti.
  1398. 501398,112,2704,22,25,1,19,3,Yan ti nipātamattaṃ.
  1399. 501399,112,2704,26,30,1,38,3,{Bhūtapatiddasāmā}ti bhūtapatiṃ addasāma.
  1400. 501400,112,2705,2,11,1,60,8,Taṃ sutvā sakko paṇḍitassa thutiṃ karonto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1401. 501401,112,2706,2,4,1,0,0,113.
  1402. 501402,112,2707,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; "
  1403. 501403,112,2708,2,13,1,60,8,"Bhikkhuñca disvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakānī’’ ti. "
  1404. 501404,112,2709,2,8,1,57,5,Tattha {bahuṭhānacintino}ti bahūni kāraṇāni cintanasamatthā.
  1405. 501405,112,2710,2,7,1,29,4,Taṃ sutvā rājā osānagāthamāha–
  1406. 501406,112,2711,2,4,1,0,0,114.
  1407. 501407,112,2712,2,9,1,55,5,"‘ ‘ Akkodhano niccapasannacitto, sabbātithīyācayogo bhavitvā; "
  1408. 501408,112,2713,2,12,1,59,7,"Nihacca mānaṃ abhivādayissaṃ, sutvāna devinda subhāsitānī’’ ti. "
  1409. 501409,112,2714,2,26,1,177,21,"Tattha sabbātithīyācayogo {bhavitvā}ti sabbesaṃ atithīnaṃ āgatānaṃ āgantukānaṃ yaṃ yaṃ te yācanti, tassa tassa yutto anucchaviko bhavitvā, sabbaṃ tehi yācitayācitaṃ dadamānoti attho. "
  1410. 501410,112,2714,27,38,1,85,10,Sutvāna devinda {subhāsitānī}ti tava subhāsitāni sutvā ahaṃ evarūpo bhavissāmīti vadati.
  1411. 501411,112,2715,2,11,1,73,9,Evañca pana vatvā pāsādā oruyha paccekabuddhaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  1412. 501412,112,2715,12,49,1,202,26,"Paccekabuddho ākāse pallaṅkena nisīditvā‘‘ mahārāja, vijjādharo na samaṇo, tvaṃ ito paṭṭhāya‘ atuccho loko, atthi dhammikasamaṇabrāhmaṇā’ ti ñatvā dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkha, uposathakammaṃ karohī’’ ti rājānaṃ ovadi. "
  1413. 501413,112,2715,50,76,1,142,18,Sakkopi sakkānubhāvena ākāse ṭhatvā‘‘ ito paṭṭhāya appamattā hothā’’ ti nāgarānaṃ ovādaṃ datvā‘‘ palātā samaṇabrāhmaṇā āgacchantū’’ ti bheriṃ carāpesi.
  1414. 501414,112,2715,77,82,1,38,5,Atha te ubhopi sakaṭṭhānameva agamaṃsu.
  1415. 501415,112,2715,83,90,1,46,7,Rājā tassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni akāsi.
  1416. 501416,112,2716,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1417. 501417,112,2716,9,26,1,77,11,"‘‘ tadā paccekabuddho parinibbuto, rājā ānando ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1418. 501418,112,2717,2,4,1,31,2,Vijjādharajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  1419. 501419,112,2719,2,7,1,25,2,[ 392]7. Siṅghapupphajātakavaṇṇanā
  1420. 501420,112,2720,2,14,1,76,10,Yametan ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1421. 501421,112,2720,15,33,1,159,17,So kira jetavanā nikkhamitvā kosalaraṭṭhe aññataraṃ araññaṃ nissāya viharanto ekadivasaṃ padumasaraṃ otaritvā supupphitapadumaṃ disvā adhovāte ṭhatvā upasiṅghi.
  1422. 501422,112,2720,34,56,1,104,16,"Atha naṃ tasmiṃ vane adhivatthā devatā‘‘ mārisa, tvaṃ gandhatheno nāma, idaṃ te ekaṃ theyyaṅgan’’ ti saṃvejesi. "
  1423. 501423,112,2720,57,91,1,170,25,"So tāya saṃvejito puna jetavanaṃ āgantvā satthāraṃ vanditvā nisinno‘‘ kahaṃ bhikkhu nivutthosī’’ ti puṭṭho‘‘ asukavanasaṇḍe nāma, tattha ca maṃ devatā evaṃ nāma saṃvejesī’’ ti āha. "
  1424. 501424,112,2720,92,116,1,145,19,"Atha naṃ satthā‘‘ na kho bhikkhu pupphaṃ upasiṅghanto tvameva devatāya saṃvejito, porāṇakapaṇḍitāpi saṃvejitapubbā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1425. 501425,112,2721,2,28,1,274,26,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ kāsikagāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo aparabhāge isipabbajjaṃ pabbajitvā ekaṃ padumasaraṃ nissāya upavasanto ekadivasaṃ saraṃ otaritvā supupphitapadumaṃ upasiṅghamāno aṭṭhāsi.
  1426. 501426,112,2721,29,38,1,83,9,Atha naṃ ekā devadhītā rukkhakkhandhavivare ṭhatvā saṃvejayamānā paṭhamaṃ gāthamāha–
  1427. 501427,112,2722,2,4,1,0,0,115.
  1428. 501428,112,2723,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi; "
  1429. 501429,112,2724,2,10,1,45,5,"Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhathenosi mārisā’’ ti. "
  1430. 501430,112,2725,2,7,1,37,5,Tattha ekaṅgametan ti ekakoṭṭhāso esa.
  1431. 501431,112,2726,2,6,1,33,4,Tato bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  1432. 501432,112,2727,2,4,1,0,0,116.
  1433. 501433,112,2728,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ; "
  1434. 501434,112,2729,2,12,1,45,7,"Atha kena nu vaṇṇena, gandhathenoti vuccatī’’ ti. "
  1435. 501435,112,2730,2,9,1,40,6,Tattha ārā {siṅghāmī}ti dūre ṭhito ghāyāmi.
  1436. 501436,112,2730,10,13,1,18,2,{Vaṇṇenā}ti kāraṇena.
  1437. 501437,112,2731,2,17,1,80,12,"Tasmiṃ khaṇe eko puriso tasmiṃ sare bhisāni ceva khaṇati, puṇḍarīkāni ca bhañjati . "
  1438. 501438,112,2731,18,47,1,139,21,"Bodhisatto taṃ disvā‘‘ maṃ ārā ṭhatvā upasiṅghantaṃ‘ coro’ ti vadasi, etaṃ purisaṃ kasmā na bhaṇasī’’ ti tāya saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha– "
  1439. 501439,112,2732,2,4,1,0,0,117.
  1440. 501440,112,2733,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yoyaṃ bhisāni khaṇati, puṇḍarīkāni bhañjati; "
  1441. 501441,112,2734,2,12,1,43,7,"Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatī’’ ti. "
  1442. 501442,112,2735,2,7,1,55,4,Tattha {ākiṇṇakammanto}ti kakkhaḷakammanto dāruṇakammanto.
  1443. 501443,112,2736,2,8,1,68,6,Athassa avacanakāraṇaṃ ācikkhantī devatā catutthapañcamagāthā abhāsi–
  1444. 501444,112,2737,2,4,1,0,0,118.
  1445. 501445,112,2738,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; "
  1446. 501446,112,2739,2,9,1,44,6,"Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tañcārahāmi vattave. "
  1447. 501447,112,2740,2,4,1,0,0,119.
  1448. 501448,112,2741,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; "
  1449. 501449,112,2742,2,10,1,46,5,"Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatī’’ ti. "
  1450. 501450,112,2743,2,18,1,150,14,"Tattha {dhāticelaṃvā}ti kheḷasiṅghāṇikamuttagūthamakkhitaṃ dhātidāsiyā nivatthacelaṃ viya ayaṃ pāpamakkhitoyeva, tena kāraṇena tasmiṃ mama vacanaṃ natthi. "
  1451. 501451,112,2743,19,35,1,118,14,"{Tañcārahāmī}ti samaṇā pana ovādakkhamā honti piyasīlā, tasmā taṃ appamattakampi ayuttaṃ karontaṃ vattuṃ arahāmi samaṇāti. "
  1452. 501452,112,2743,36,40,1,37,3,{Anaṅgaṇassā}ti niddosassa tumhādisassa.
  1453. 501453,112,2743,41,54,1,105,11,"Abbhāmattaṃva {khāyatī}ti mahāmeghappamāṇaṃ hutvā upaṭṭhāti, idāni kasmā evarūpaṃ dosaṃ abbohārikaṃ karosīti. "
  1454. 501454,112,2744,2,9,1,63,7,Tāya pana saṃvejito bodhisatto saṃvegappatto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1455. 501455,112,2745,2,4,1,0,0,120.
  1456. 501456,112,2746,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho maṃ anukampasi; "
  1457. 501457,112,2747,2,12,1,44,7,"Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisan’’ ti. "
  1458. 501458,112,2748,2,7,1,31,4,Tattha {yakkhā}ti devataṃ ālapati.
  1459. 501459,112,2748,8,11,1,19,2,{Vajjāsī}ti vadeyyāsi.
  1460. 501460,112,2748,12,27,1,89,14,"Yadā passasi edisan ti yadā mama evarūpaṃ dosaṃ passasi, tadā evaṃ mama vadeyyāsīti vadati. "
  1461. 501461,112,2749,2,9,1,39,5,Athassa sā devadhītā sattamaṃ gāthamāha–
  1462. 501462,112,2750,2,4,1,0,0,121.
  1463. 501463,112,2751,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Neva taṃ upajīvāmi, napi te bhatakāmhase; "
  1464. 501464,112,2752,2,12,1,50,7,"Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggatin’’ ti. "
  1465. 501465,112,2753,2,11,1,56,7,Tattha {bhatakāmhase}ti tava bhatihatā kammakarāpi na homa.
  1466. 501466,112,2753,12,18,1,56,6,Kiṃkāraṇā taṃ sabbakālaṃ rakkhamānā vicarissāmāti dīpeti.
  1467. 501467,112,2753,19,32,1,86,11,"Yena {gaccheyyā}ti bhikkhu yena kammena tvaṃ sugatiṃ gaccheyyāsi, tvameva taṃ jāneyyāsīti. "
  1468. 501468,112,2754,2,10,1,53,8,Evaṃ sā tassa ovādaṃ datvā attano vimānameva paviṭṭhā.
  1469. 501469,112,2754,11,16,1,56,5,Bodhisattopi jhānaṃ nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  1470. 501470,112,2755,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1471. 501471,112,2756,2,11,1,61,8,"Tadā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  1472. 501472,112,2757,2,4,1,33,2,Siṅghapupphajātakavaṇṇanā sattamā.
  1473. 501473,112,2759,2,7,1,22,2,[ 393]8. Vighāsādajātakavaṇṇanā
  1474. 501474,112,2760,2,14,1,90,11,Susukhaṃ vata {jīvantī}ti idaṃ satthā pubbārāme viharanto keḷisīlake bhikkhū ārabbha kathesi.
  1475. 501475,112,2760,15,27,1,114,12,Tesu hi mahāmoggallānattherena pāsādaṃ kampetvā saṃvejitesu dhammasabhāyaṃ bhikkhū tesaṃ aguṇaṃ kathentā nisīdiṃsu.
  1476. 501476,112,2760,28,68,1,164,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepete keḷisīlakāyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1477. 501477,112,2761,2,10,1,67,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko ahosi.
  1478. 501478,112,2761,11,35,1,192,22,Atha aññatarasmiṃ kāsikagāme satta bhātaro kāmesu dosaṃ disvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā majjhāraññe vasantā yoge yogaṃ akatvā kāyadaḷhībahulā hutvā nānappakāraṃ kīḷaṃ kīḷantā cariṃsu.
  1479. 501479,112,2761,36,57,1,131,17,Sakko devarājā‘‘ ime saṃvejessāmī’’ ti suko hutvā tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ āgantvā ekasmiṃ rukkhe nilīyitvā te saṃvejento paṭhamaṃ gāthamāha–
  1480. 501480,112,2762,2,4,1,0,0,122.
  1481. 501481,112,2763,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Susukhaṃ vata jīvanti, ye janā vighāsādino; "
  1482. 501482,112,2764,2,12,1,47,7,"Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatī’’ ti. "
  1483. 501483,112,2765,2,8,1,55,5,Tattha {vighāsādino}ti bhuttātirekaṃ bhuñjante sandhāyāha.
  1484. 501484,112,2765,9,30,1,124,17,"Diṭṭheva {dhamme}ti ye evarūpā, te diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca tesaṃ sugati hoti, sagge uppajjantīti adhippāyena vadati. "
  1485. 501485,112,2766,2,12,1,69,10,Atha tesu eko tassa vacanaṃ sutvā avasese āmantetvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1486. 501486,112,2767,2,4,1,0,0,123.
  1487. 501487,112,2768,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sukassa bhāsamānassa, na nisāmetha paṇḍitā; "
  1488. 501488,112,2769,2,11,1,44,6,"Idaṃ suṇātha sodariyā, amhevāyaṃ pasaṃsatī’’ ti. "
  1489. 501489,112,2770,2,8,1,51,5,Tattha {bhāsamānassā}ti mānusikāya vācāya bhaṇantassa.
  1490. 501490,112,2770,9,14,1,25,4,Na {nisāmethā}ti na suṇātha.
  1491. 501491,112,2770,15,21,1,39,5,Idaṃ {suṇāthā}ti idamassa vacanaṃ suṇātha.
  1492. 501492,112,2770,22,30,1,53,7,{Sodariyā}ti samāne udare vutthabhāvena te ālapanto āha.
  1493. 501493,112,2771,2,8,1,44,6,Atha ne paṭikkhipanto suko tatiyaṃ gāthamāha–
  1494. 501494,112,2772,2,4,1,0,0,124.
  1495. 501495,112,2773,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi, kuṇapādā suṇātha me; "
  1496. 501496,112,2774,2,11,1,46,6,"Ucchiṭṭhabhojino tumhe, na tumhe vighāsādino’’ ti. "
  1497. 501497,112,2775,2,8,1,44,5,Tattha {kuṇapādā}ti kuṇapakhādakāti te ālapati.
  1498. 501498,112,2776,2,9,1,53,7,Te tassa vacanaṃ sutvā sabbepi catutthaṃ gāthamāhaṃsu–
  1499. 501499,112,2777,2,4,1,0,0,125.
  1500. 501500,112,2778,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Sattavassā pabbajitā, majjhāraññe sikhaṇḍino; "
  1501. 501501,112,2779,2,8,1,41,5,"Vighāseneva yāpentā, mayañce bhoto gārayhā; "
  1502. 501502,112,2780,2,9,1,24,5,Ke nu bhoto pasaṃsiyā’’ ti.
  1503. 501503,112,2781,2,8,1,38,4,Tattha {sikhaṇḍino}ti cūḷāya samannāgatā.
  1504. 501504,112,2781,9,26,1,117,15,"{Vighāsenevā}ti ettakaṃ kālaṃ satta vassāni sīhabyagghavighāseneva yāpentā yadi bhoto gārayhā, atha ke nu te pasaṃsiyāti. "
  1505. 501505,112,2782,2,8,1,42,5,Te lajjāpento mahāsatto pañcamaṃ gāthamāha–
  1506. 501506,112,2783,2,4,1,0,0,126.
  1507. 501507,112,2784,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Tumhe sīhānaṃ byagghānaṃ, vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ; "
  1508. 501508,112,2785,2,10,1,45,5,"Ucchiṭṭheneva yāpentā, maññivho vighāsādino’’ ti. "
  1509. 501509,112,2786,2,8,1,79,6,Tattha vāḷānañcāvasiṭṭhakan ti sesavāḷamigānañca avasiṭṭhakaṃ ucchiṭṭhabhojanaṃ.
  1510. 501510,112,2787,2,21,1,71,13,"Taṃ sutvā tāpasā‘‘ sace mayaṃ na vighāsādā, atha ke carahi te vighāsādā’’ ti? "
  1511. 501511,112,2787,22,29,1,53,7,Atha tesaṃ so tamatthaṃ ācikkhanto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1512. 501512,112,2788,2,4,1,0,0,127.
  1513. 501513,112,2789,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ye brāhmaṇassa samaṇassa, aññassa vā vanibbino; "
  1514. 501514,112,2790,2,12,1,46,7,"Datvāva sesaṃ bhuñjanti, te janā vighāsādino’’ ti. "
  1515. 501515,112,2791,2,9,1,46,6,Tattha {vanibbino}ti taṃ taṃ bhaṇḍaṃ yācanakassa.
  1516. 501516,112,2791,10,16,1,48,6,Evaṃ te lajjāpetvā mahāsatto sakaṭṭhānameva gato.
  1517. 501517,112,2792,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1518. 501518,112,2792,9,26,1,77,12,"‘‘ tadā satta bhātaro ime keḷisīlakā bhikkhū ahesuṃ, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1519. 501519,112,2793,2,4,1,30,2,Vighāsādajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  1520. 501520,112,2795,2,7,1,20,2,[ 394]9. Vaṭṭakajātakavaṇṇanā
  1521. 501521,112,2796,2,12,1,75,10,Paṇītan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1522. 501522,112,2796,13,67,1,257,36,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu lolo’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ na kho bhikkhu idāneva lolo, pubbepi tvaṃ loloyeva, lolatāya pana bārāṇasiyaṃ hatthigavāssapurisakuṇapehi atitto‘ ito uttaritaraṃ labhissāmī’ ti araññaṃ paviṭṭhosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1523. 501523,112,2797,2,13,1,112,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto vaṭṭakayoniyaṃ nibbattitvā araññe lūkhatiṇabījāhāro vasi.
  1524. 501524,112,2797,14,80,1,403,49,"Tadā bārāṇasiyaṃ eko lolakāko hatthikuṇapādīhi atitto‘‘ ito uttaritaraṃ labhissāmī’’ ti araññaṃ pavisitvā phalāphalaṃ khādanto bodhisattaṃ disvā‘‘ ayaṃ vaṭṭako ativiya thūlasarīro, madhuraṃ gocaraṃ khādati maññe, etassa gocaraṃ pucchitvā taṃ khāditvā ahampi thūlo bhavissāmī’’ ti cintetvā bodhisattassa uparibhāge sākhāya nilīyitvā bodhisattaṃ pucchi‘‘ bho vaṭṭaka, kiṃ nāma paṇītāhāraṃ bhuñjasi, thūlasarīro ahosī’’ ti? "
  1525. 501525,112,2797,81,91,1,78,9,Bodhisatto tena pucchito tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1526. 501526,112,2798,2,4,1,0,0,128.
  1527. 501527,112,2799,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Paṇītaṃ bhuñjase bhattaṃ, sappitelañca mātula; "
  1528. 501528,112,2800,2,13,1,43,8,"Atha kena nu vaṇṇena, kiso tvamasi vāyasā’’ ti. "
  1529. 501529,112,2801,2,8,1,62,6,Tattha bhattan ti manussānaṃ bhojananiyāmena paṭiyāditabhattaṃ.
  1530. 501530,112,2801,9,14,1,37,4,{Mātulā}ti taṃ piyasamudācārena ālapati.
  1531. 501531,112,2801,15,18,1,22,2,{Kiso}ti appamaṃsalohito.
  1532. 501532,112,2802,2,9,1,43,7,Tassa vacanaṃ sutvā kāko tisso gāthā abhāsi–
  1533. 501533,112,2803,2,4,1,0,0,129.
  1534. 501534,112,2804,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Amittamajjhe vasato, tesu āmisamesato; "
  1535. 501535,112,2805,2,8,1,45,5,"Niccaṃ ubbiggahadayassa, kuto kākassa daḷhiyaṃ. "
  1536. 501536,112,2806,2,4,1,0,0,130.
  1537. 501537,112,2807,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Niccaṃ ubbegino kākā, dhaṅkā pāpena kammunā; "
  1538. 501538,112,2808,2,10,1,43,7,"Laddho piṇḍo na pīṇeti, kiso tenasmi vaṭṭaka. "
  1539. 501539,112,2809,2,4,1,0,0,131.
  1540. 501540,112,2810,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Lūkhāni tiṇabījāni, appasnehāni bhuñjasi; "
  1541. 501541,112,2811,2,13,1,45,8,"Atha kena nu vaṇṇena, thūlo tvamasi vaṭṭakā’’ ti. "
  1542. 501542,112,2812,2,14,1,80,11,"Tattha daḷhiyan ti evarūpassa mayhaṃ kākassa kuto daḷhībhāvo, kuto thūlanti attho. "
  1543. 501543,112,2812,15,19,1,22,2,{Ubbegino}ti ubbegavanto.
  1544. 501544,112,2812,20,24,1,25,3,{Dhaṅkā}ti kākānameva nāmaṃ.
  1545. 501545,112,2812,25,35,1,92,9,Pāpena kammunā {laddho}ti kākena manussasantakavilumpanasaṅkhātena pāpena kammena laddho piṇḍo.
  1546. 501546,112,2812,36,41,1,22,4,Na {pīṇetī}ti na tappeti.
  1547. 501547,112,2812,42,48,1,36,5,{Tenasmī}ti tena kāraṇenāhaṃ kiso asmi.
  1548. 501548,112,2812,49,52,1,23,2,{Appasnehānī}ti mandojāni.
  1549. 501549,112,2812,53,69,1,100,12,Idaṃ kāko bodhisattaṃ‘‘ paṇītabhojanaṃ khādatī’’ ti saññī hutvāpi vaṭṭakānaṃ gahitagocaraṃ pucchanto āha.
  1550. 501550,112,2813,2,11,1,71,9,Taṃ sutvā bodhisatto attano thūlabhāvakāraṇaṃ kathento imā gāthā abhāsi–
  1551. 501551,112,2814,2,4,1,0,0,132.
  1552. 501552,112,2815,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Appicchā appacintāya, adūragamanena ca; "
  1553. 501553,112,2816,2,8,1,43,5,"Laddhāladdhena yāpento, thūlo tenasmi vāyasa. "
  1554. 501554,112,2817,2,4,1,0,0,133.
  1555. 501555,112,2818,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Appicchassa hi posassa, appacintasukhassa ca; "
  1556. 501556,112,2819,2,9,1,40,4,"Susaṅgahitamānassa , vuttī susamudānayā’’ ti. "
  1557. 501557,112,2820,2,13,1,104,9,"Tattha {appicchā}ti āhāresu appicchatāya nittaṇhatāya, kevalaṃ sarīrayāpanavaseneva āhārāharaṇatāyāti attho. "
  1558. 501558,112,2820,14,32,1,82,11,"{Appacintāyā}ti‘‘ ajja kahaṃ āhāraṃ labhissāmi, sve kahan’’ ti evaṃ āhāracintāya abhāvena. "
  1559. 501559,112,2820,33,49,1,90,11,Adūragamanena {cā}ti‘‘ asukasmiṃ nāma ṭhāne madhuraṃ labhissāmī’’ ti cintetvā avidūragamanena ca.
  1560. 501560,112,2820,50,62,1,61,9,"{Laddhāladdhenā}ti lūkhaṃ vā hotu paṇītaṃ vā, yaṃ laddhaṃ, teneva. "
  1561. 501561,112,2820,63,71,1,53,7,Thūlo {tenasmī}ti tena catubbidhena kāraṇena thūlo asmi.
  1562. 501562,112,2820,72,76,1,22,3,{Vāyasā}ti kākaṃ ālapati.
  1563. 501563,112,2820,77,89,1,131,10,"{Appacintasukhassā}ti āhāracintārahitānaṃ appacintānamariyānaṃ sukhaṃ assatthīti appacintasukho, tassa tādisena sukhena samannāgatassa. "
  1564. 501564,112,2820,90,104,1,96,9,{Susaṅgahitamānassā}ti‘‘ ettakaṃ bhuñjitvā jīrāpetuṃ sakkhissāmī’’ ti evaṃ suṭṭhu saṅgahitāhāramānassa.
  1565. 501565,112,2820,105,116,1,106,10,Vuttī {susamudānayā}ti evarūpassa puggalassa jīvitavutti sukhena sakkā samudānetuṃ susamudānayā sunibbattiyā.
  1566. 501566,112,2821,2,15,1,126,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1567. 501567,112,2822,2,11,1,57,8,"Tadā kāko lolabhikkhu ahosi, vaṭṭako pana ahameva ahosinti. "
  1568. 501568,112,2823,2,4,1,27,2,Vaṭṭakajātakavaṇṇanā navamā.
  1569. 501569,112,2825,2,7,1,21,2,[ 395]10. Pārāvatajātakavaṇṇanā
  1570. 501570,112,2826,2,14,1,87,10,Cirassaṃ vata {passāmī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto lolabhikkhuṃyeva ārabbha kathesi.
  1571. 501571,112,2826,15,18,1,38,3,Paccuppannavatthu heṭṭhā vuttanayameva.
  1572. 501572,112,2827,2,14,1,117,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvato hutvā bārāṇasiseṭṭhino mahānase nīḷapacchiyaṃ vasati.
  1573. 501573,112,2827,15,25,1,74,9,Kākopi tena saddhiṃ vissāsaṃ katvā tattheva vasatīti sabbaṃ vitthāretabbaṃ.
  1574. 501574,112,2827,26,39,1,123,13,Bhattakārako kākapattāni luñcitvā piṭṭhena taṃ makkhetvā ekaṃ kapālakhaṇḍaṃ vijjhitvā kaṇṭhe piḷandhitvā pacchiyaṃ pakkhipi.
  1575. 501575,112,2827,40,49,1,74,9,Bodhisatto araññato āgantvā taṃ disvā parihāsaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1576. 501576,112,2828,2,4,1,0,0,134.
  1577. 501577,112,2829,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Cirassaṃ vata passāmi, sahāyaṃ maṇidhārinaṃ; "
  1578. 501578,112,2830,2,12,1,44,7,"Sukatā massukuttiyā, sobhate vata me sakhā’’ ti. "
  1579. 501579,112,2831,2,7,1,41,4,Tattha {massukuttiyā}ti imāya massukiriyāya.
  1580. 501580,112,2832,2,8,1,32,5,Taṃ sutvā kāko dutiyaṃ gāthamāha–
  1581. 501581,112,2833,2,4,1,0,0,135.
  1582. 501582,112,2834,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Parūḷhakacchanakhalomo, ahaṃ kammesu byāvaṭo; "
  1583. 501583,112,2835,2,13,1,50,8,"Cirassaṃ nhāpitaṃ laddhā, lomaṃ taṃ ajja hārayin’’ ti. "
  1584. 501584,112,2836,2,18,1,125,14,"Tattha ahaṃ kammesu {byāvaṭo}ti ahaṃ samma pārāvata, rājakammesu byāvaṭo okāsaṃ alabhanto parūḷhakacchanakhalomo ahosinti vadati. "
  1585. 501585,112,2836,19,24,1,28,5,Ajja hārayin ti ajja hāresiṃ.
  1586. 501586,112,2837,2,6,1,33,4,Tato bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  1587. 501587,112,2838,2,4,1,0,0,136.
  1588. 501588,112,2839,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Yaṃ nu lomaṃ ahāresi, dullabhaṃ laddha kappakaṃ; "
  1589. 501589,112,2840,2,12,1,46,7,"Atha kiñcarahi te samma, kaṇṭhe kiṇikiṇāyatī’’ ti. "
  1590. 501590,112,2841,2,23,1,127,17,"Tassattho – yaṃ tāva dullabhaṃ kappakaṃ labhitvā lomaṃ harāpesi, taṃ harāpaya, atha kiñcarahi te vayassa idaṃ kaṇṭhe kiṇikiṇāyatīti. "
  1591. 501591,112,2842,2,7,1,26,5,Tato kāko dve gāthā abhāsi–
  1592. 501592,112,2843,2,4,1,0,0,137.
  1593. 501593,112,2844,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Manussasukhumālānaṃ, maṇi kaṇṭhesu lambati; "
  1594. 501594,112,2845,2,10,1,44,7,"Tesāhaṃ anusikkhāmi, mā tvaṃ maññi davā kataṃ. "
  1595. 501595,112,2846,2,4,1,0,0,138.
  1596. 501596,112,2847,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Sacepimaṃ pihayasi, massukuttiṃ sukāritaṃ; "
  1597. 501597,112,2848,2,12,1,43,7,"Kārayissāmi te samma, maṇiñcāpi dadāmi te’’ ti. "
  1598. 501598,112,2849,2,11,1,69,8,Tattha {maṇī}ti evarūpānaṃ manussānaṃ ekaṃ maṇiratanaṃ kaṇṭhesu lambati.
  1599. 501599,112,2849,12,16,1,21,4,Tesāhan ti tesaṃ ahaṃ.
  1600. 501600,112,2849,17,35,1,58,12,Mā tvaṃ {maññī}ti tvaṃ pana‘‘ etaṃ mayā davā katan’’ ti mā maññi.
  1601. 501601,112,2849,36,46,1,66,9,Sacepimaṃ {pihayasī}ti sace imaṃ mama kataṃ massukuttiṃ tvaṃ icchasi.
  1602. 501602,112,2850,2,7,1,39,5,Taṃ sutvā bodhisatto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  1603. 501603,112,2851,2,4,1,0,0,139.
  1604. 501604,112,2852,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tvaññeva maṇinā channo, sukatāya ca massuyā; "
  1605. 501605,112,2853,2,13,1,48,8,"Āmanta kho taṃ gacchāmi, piyaṃ me tavadassanan’’ ti. "
  1606. 501606,112,2854,2,10,1,39,6,"Tattha {maṇinā}ti maṇino, ayameva vā pāṭho. "
  1607. 501607,112,2854,11,38,1,158,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma vāyasa, tvaññeva imassa maṇino anucchaviko imissā ca sukatāya massuyā , mama pana tava adassanameva piyaṃ, tasmā taṃ āmantayitvā gacchāmīti. "
  1608. 501608,112,2855,2,9,1,52,7,Evañca pana vatvā bodhisatto uppatitvā aññattha gato.
  1609. 501609,112,2855,10,14,1,33,4,Kāko tattheva jīvitakkhayaṃ patto.
  1610. 501610,112,2856,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  1611. 501611,112,2856,17,26,1,58,8,"Tadā kāko lolabhikkhu ahosi, pārāvato pana ahameva ahosinti. "
  1612. 501612,112,2857,2,4,1,28,2,Pārāvatajātakavaṇṇanā dasamā.
  1613. 501613,112,2858,2,5,1,31,3,Kharaputtavaggo dutiyo niṭṭhito.
  1614. 501614,112,2859,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  1615. 501615,112,2860,2,8,1,38,5,"Avāriyaṃ setaketu, darīmukhañca neru ca; "
  1616. 501616,112,2861,2,7,1,39,4,"Āsaṅkamigālopañca , kāḷakaṇṇī ca kukkuṭaṃ. "
  1617. 501617,112,2862,2,8,1,45,5,"Dhammadhajañca nandiyaṃ, kharaputtaṃ sūci ceva; "
  1618. 501618,112,2863,2,7,1,47,4,"Tuṇḍilaṃ soṇṇakakkaṭaṃ, mayhakaṃ vijjādharañceva. "
  1619. 501619,112,2864,2,7,1,45,4,"Siṅghapupphaṃ vighāsādaṃ, vaṭṭakañca pārāvataṃ; "
  1620. 501620,112,2865,2,8,1,41,5,"Saṅgāyiṃsu mahātherā, chakke vīsati jātake. "
  1621. 501621,112,2866,2,4,1,28,2,Chakkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  1622. 501622,112,2867,2,4,1,13,2,7 . Sattakanipāto
  1623. 501623,112,2868,2,4,1,10,2,1 . Kukkuvaggo
  1624. 501624,112,2870,2,7,1,18,2,[ 396]1. Kukkujātakavaṇṇanā
  1625. 501625,112,2871,2,14,1,72,8,{Diyaḍḍhakukkū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādaṃ ārabbha kathesi.
  1626. 501626,112,2871,15,29,1,47,4,Paccuppannavatthu tesakuṇajātake( jā.2.17.1 ādayo) āvi bhavissati.
  1627. 501627,112,2872,2,12,1,94,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi.
  1628. 501628,112,2872,13,24,1,87,10,"Rājā agatigamane patiṭṭhāya adhammena rajjaṃ kāresi, janapadaṃ pīḷetvā dhanameva saṃhari. "
  1629. 501629,112,2872,25,45,1,174,18,"Bodhisatto rājānaṃ ovaditukāmo ekaṃ upamaṃ upadhārento vicarati, rañño uyyāne vāsāgāraṃ vippakataṃ hoti aniṭṭhitacchadanaṃ, dārukaṇṇikaṃ āropetvā gopānasiyo pavesitamattā honti. "
  1630. 501630,112,2872,46,85,1,273,34,"Rājā kīḷanatthāya uyyānaṃ gantvā tattha vicaritvā taṃ gehaṃ pavisitvā ullokento kaṇṇikamaṇḍalaṃ disvā attano uparipatanabhayena nikkhamitvā bahi ṭhito puna oloketvā‘‘ kiṃ nu kho nissāya kaṇṇikā ṭhitā, kiṃ nissāya gopānasiyo’’ ti cintetvā bodhisattaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1631. 501631,112,2873,2,4,1,0,0,1.
  1632. 501632,112,2874,2,13,1,64,8,"‘ ‘ Diyaḍḍhakukkū udayena kaṇṇikā, vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ; "
  1633. 501633,112,2875,2,16,1,65,10,"Sā siṃsapā, sāramayā apheggukā, kuhiṃ ṭhitā upparito na dhaṃsatī’’ ti. "
  1634. 501634,112,2876,2,6,1,37,3,Tattha {diyaḍḍhakukkū}ti diyaḍḍharatanā.
  1635. 501635,112,2876,7,10,1,19,2,{Udayenā}ti uccattena.
  1636. 501636,112,2876,11,24,1,110,12,"Parikkhipanti nan ti taṃ panetaṃ aṭṭha vidatthiyo parikkhipanti, parikkhepato aṭṭhavidatthipamāṇāti vuttaṃ hoti. "
  1637. 501637,112,2876,25,31,1,37,5,Kuhiṃ {ṭhitā}ti kattha patiṭṭhitā hutvā.
  1638. 501638,112,2876,32,37,1,23,4,Na {dhaṃsatī}ti na patati.
  1639. 501639,112,2877,2,22,1,85,14,Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ laddhā dāni me rañño ovādatthāya upamā’’ ti cintetvā imā gāthā āha–
  1640. 501640,112,2878,2,4,1,0,0,2.
  1641. 501641,112,2879,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Yā tiṃsati sāramayā anujjukā, parikiriya gopānasiyo samaṃ ṭhitā; "
  1642. 501642,112,2880,2,12,1,63,9,"Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā, samaṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati. "
  1643. 501643,112,2881,2,4,1,0,0,3.
  1644. 501644,112,2882,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito, abhejjarūpehi sucīhi mantibhi; "
  1645. 501645,112,2883,2,12,1,61,7,"Susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati, gopānasībhāravahāva kaṇṇikā’’ ti. "
  1646. 501646,112,2884,2,12,1,69,9,Tattha yā tiṃsati {sāramayā}ti yā etā sārarukkhamayā tiṃsati gopānasiyo.
  1647. 501647,112,2884,13,16,1,24,2,{Parikiriyā}ti parivāretvā.
  1648. 501648,112,2884,17,22,1,31,4,Samaṃ {ṭhitā}ti samabhāgena ṭhitā.
  1649. 501649,112,2884,23,35,1,83,11,Balasā {pīḷitā}ti tāhi tāhi gopānasīhi balena pīḷitā suṭṭhu saṅgahitā ekābaddhā hutvā.
  1650. 501650,112,2884,36,40,1,27,3,{Paṇḍito}ti ñāṇasampanno rājā.
  1651. 501651,112,2884,41,45,1,38,3,{Sucīhī}ti sucisamācārehi kalyāṇamittehi.
  1652. 501652,112,2884,46,49,1,24,2,{Mantibhī}ti mantakusalehi.
  1653. 501653,112,2884,50,76,1,199,24,"Gopānasībhāravahāva {kaṇṇikā}ti yathā gopānasīnaṃ bhāraṃ vahamānā kaṇṇikā na dhaṃsati na patati, evaṃ rājāpi vuttappakārehi mantīhi abhijjahadayehi susaṅgahito sirito na dhaṃsati na patati na parihāyati. "
  1654. 501654,112,2885,2,48,1,354,41,"Rājā bodhisatte kathenteyeva attano kiriyaṃ sallakkhetvā kaṇṇikāya asati gopānasiyo na tiṭṭhanti, gopānasīhi asaṅgahitā kaṇṇikā na tiṭṭhati, gopānasīsu bhijjantīsu kaṇṇikā patati, evameva adhammiko rājā attano mittāmacce ca balakāye ca brāhmaṇagahapatike ca asaṅgaṇhanto tesu bhijjantesu tehi asaṅgahito issariyā dhaṃsati, raññā nāma dhammikena bhavitabbanti. "
  1655. 501655,112,2885,49,55,1,56,6,Athassa tasmiṃ khaṇe paṇṇākāratthāya mātuluṅgaṃ āhariṃsu.
  1656. 501656,112,2885,56,69,1,52,8,"Rājā‘‘ sahāya, imaṃ mātuluṅgaṃ khādā’’ ti bodhisattaṃ āha. "
  1657. 501657,112,2885,70,108,1,247,31,"Bodhisatto taṃ gahetvā‘‘ mahārāja, imaṃ khādituṃ ajānantā tittakaṃ vā karonti ambilaṃ vā, jānantā pana paṇḍitā tittakaṃ hāretvā ambilaṃ anīharitvā mātuluṅgarasaṃ anāsetvāva khādantī’’ ti rañño imāya upamāya dhanasaṅgharaṇūpāyaṃ dassento dve gāthā abhāsi– "
  1658. 501658,112,2886,2,4,1,0,0,4.
  1659. 501659,112,2887,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Kharattacaṃ bellaṃ yathāpi satthavā, anāmasantopi karoti tittakaṃ; "
  1660. 501660,112,2888,2,10,1,65,7,"Samāharaṃ sāduṃ karoti patthiva, asāduṃ kayirā tanubandhamuddharaṃ. "
  1661. 501661,112,2889,2,4,1,0,0,5.
  1662. 501662,112,2890,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Evampi gāmanigamesu paṇḍito, asāhasaṃ rājadhanāni saṅgharaṃ; "
  1663. 501663,112,2891,2,13,1,64,8,"Dhammānuvattī paṭipajjamāno, sa phāti kayirā aviheṭhayaṃ paran’’ ti. "
  1664. 501664,112,2892,2,6,1,34,4,Tattha kharattacan ti thaddhatacaṃ.
  1665. 501665,112,2892,7,10,1,20,3,Bellan ti mātuluṅgaṃ.
  1666. 501666,112,2892,11,19,1,29,4,"‘ Belan’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  1667. 501667,112,2892,20,23,1,25,2,{Satthavā}ti satthakahattho.
  1668. 501668,112,2892,24,33,1,71,8,{Anāmasanto}ti bahitacaṃ tanukampi atacchanto idaṃ phalaṃ tittakaṃ karoti.
  1669. 501669,112,2892,34,46,1,88,12,Samāharan ti samāharanto bahitacaṃ tacchanto anto ca ambilaṃ anīharanto taṃ sāduṃ karoti.
  1670. 501670,112,2892,47,51,1,26,3,{Patthivā}ti rājānaṃ ālapati.
  1671. 501671,112,2892,52,65,1,105,12,Tanubandhamuddharan ti tanukaṃ pana tacaṃ uddharanto sabbaso tittakassa anapanītattā taṃ asādumeva kayirā.
  1672. 501672,112,2892,66,89,1,211,23,Evan ti evaṃ paṇḍito rājāpi asāhasaṃ sāhasiyā taṇhāya vasaṃ agacchanto agatigamanaṃ pahāya raṭṭhaṃ apīḷetvā upacikānaṃ vammikavaḍḍhananiyāmena madhukarānaṃ reṇuṃ gahetvā madhukaraṇaniyāmena ca dhanaṃ saṅgharanto–
  1673. 501673,112,2893,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; "
  1674. 501674,112,2894,2,10,1,45,5,"Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanan’’ ti."
  1675. 501675,112,2894,11,11,1,0,0,–
  1676. 501676,112,2895,2,19,1,150,17,Iti imesaṃ dasannaṃ rājadhammānaṃ anuvattanena dhammānuvattī hutvā paṭipajjamāno so attano ca paresañca phātiṃ vaḍḍhiṃ kareyya paraṃ aviheṭhentoyevāti.
  1677. 501677,112,2896,2,15,1,124,13,Rājā bodhisattena saddhiṃ mantento pokkharaṇītīraṃ gantvā supupphitaṃ bālasūriyavaṇṇaṃ udakena anupalittaṃ padumaṃ disvā āha–
  1678. 501678,112,2896,16,31,1,67,9,"‘‘ sahāya, imaṃ padumaṃ udake sañjātameva udakena alimpamānaṃ ṭhitan’’ ti. "
  1679. 501679,112,2896,32,50,1,87,13,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ mahārāja, raññā nāma evarūpena bhavitabban’’ ti ovadanto imā gāthā āha– "
  1680. 501680,112,2897,2,4,1,0,0,6.
  1681. 501681,112,2898,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Odātamūlaṃ sucivārisambhavaṃ, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ; "
  1682. 501682,112,2899,2,13,1,67,10,"Padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ, na kaddamo na rajo na vāri limpati. "
  1683. 501683,112,2900,2,4,1,0,0,7.
  1684. 501684,112,2901,2,9,1,57,5,"‘ ‘ Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ, visuddhakammantamapetapāpakaṃ; "
  1685. 501685,112,2902,2,14,1,65,9,"Na limpati kammakilesa tādiso, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujan’’ ti. "
  1686. 501686,112,2903,2,6,1,33,4,Tattha odātamūlan ti paṇḍaramūlaṃ.
  1687. 501687,112,2903,7,11,1,32,4,Ambujan ti padumasseva vevacanaṃ.
  1688. 501688,112,2903,12,19,1,70,7,Agginikāsiphāliman ti agginikāsinā sūriyena phālitaṃ vikasitanti attho.
  1689. 501689,112,2903,20,40,1,95,17,"Na kaddamo na rajo na vāri {limpatī}ti neva kaddamo na rajo na udakaṃ limpati, na makkhetīti attho."
  1690. 501690,112,2903,41,63,1,108,15,"‘‘ Lippati’’ cceva vā pāṭho, bhummatthe vā etāni paccattavacanāni, etesu kaddamādīsu na lippati, na allīyatīti attho. "
  1691. 501691,112,2903,64,78,1,136,12,"Vohārasucin ti porāṇakehi dhammikarājūhi likhāpetvā ṭhapitavinicchayavohāre suciṃ, agatigamanaṃ pahāya dhammena vinicchayakārakanti attho. "
  1692. 501692,112,2903,79,85,1,70,6,Asāhasan ti dhammikavinicchaye ṭhitattāyeva sāhasikakiriyāya virahitaṃ.
  1693. 501693,112,2903,86,96,1,112,10,Visuddhakammantan ti teneva asāhasikaṭṭhena visuddhakammantaṃ saccavādiṃ nikkodhaṃ majjhattaṃ tulābhūtaṃ lokassa.
  1694. 501694,112,2903,97,100,1,33,3,Apetapāpakan ti apagatapāpakammaṃ.
  1695. 501695,112,2903,101,116,1,123,14,Na limpati kammakilesa {tādiso}ti taṃ rājānaṃ pāṇātipāto adinnādānaṃ kāmesumicchācāro musāvādoti ayaṃ kammakileso na allīyati.
  1696. 501696,112,2903,117,118,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1697. 501697,112,2903,119,124,1,39,5,Tādiso jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ.
  1698. 501698,112,2903,125,138,1,85,12,"Tādiso hi rājā yathā pokkharaṇīsu jātaṃ padumaṃ anupalittaṃ, evaṃ anupalitto nāma hoti. "
  1699. 501699,112,2904,2,16,1,112,14,Rājā bodhisattassa ovādaṃ sutvā tato paṭṭhāya dhammena rajjaṃ kārento dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  1700. 501700,112,2905,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1701. 501701,112,2905,10,24,1,58,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1702. 501702,112,2906,2,4,1,26,2,Kukkujātakavaṇṇanā paṭhamā.
  1703. 501703,112,2908,2,7,1,19,2,[ 397]2. Manojajātakavaṇṇanā
  1704. 501704,112,2909,2,14,1,94,11,Yathā cāpo {ninnamatī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto vipakkhasevakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1705. 501705,112,2909,15,29,1,51,5,Vatthu pana heṭṭhā mahiḷāmukhajātake( jā.1.1.26) vitthāritameva.
  1706. 501706,112,2909,30,49,1,88,12,"Tadā pana satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa vipakkhasevakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1707. 501707,112,2910,2,19,1,129,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sīho hutvā sīhiyā saddhiṃ saṃvasanto dve potake labhi– puttañca dhītarañca.
  1708. 501708,112,2910,20,30,1,66,9,"Puttassa manojoti nāmaṃ ahosi, so vayappatto ekaṃ sīhapotikaṃ gaṇhi. "
  1709. 501709,112,2910,31,36,1,24,5,Iti te pañca janā ahesuṃ.
  1710. 501710,112,2910,37,47,1,91,10,Manojo vanamahiṃsādayo vadhitvā maṃsaṃ āharitvā mātāpitaro ca bhaginiñca pajāpatiñca poseti.
  1711. 501711,112,2910,48,92,1,205,27,"So ekadivasaṃ gocarabhūmiyaṃ giriyaṃ nāma siṅgālaṃ palāyituṃ appahontaṃ urena nipannaṃ disvā‘‘ kiṃ, sammā’’ ti pucchitvā‘‘ upaṭṭhātukāmomhi, sāmī’’ ti vutte‘‘ sādhu, upaṭṭhahassū’’ ti taṃ gahetvā attano vasanaguhaṃ ānesi. "
  1712. 501712,112,2910,93,118,1,129,19,"Bodhisatto taṃ disvā‘‘ tāta manoja, siṅgālā nāma dussīlā pāpadhammā akicce niyojenti, mā etaṃ attano santike karī’’ ti vāretuṃ nāsakkhi. "
  1713. 501713,112,2911,2,8,1,56,6,Athekadivasaṃ siṅgālo assamaṃsaṃ khāditukāmo manojaṃ āha–
  1714. 501714,112,2911,9,26,1,84,11,"‘‘ sāmi, amhehi ṭhapetvā assamaṃsaṃ aññaṃ akhāditapubbaṃ nāma natthi, assaṃ gaṇhissāmā’’ ti."
  1715. 501715,112,2911,27,39,1,30,6,"‘‘ Kahaṃ pana, samma, assā hontī’’ ti?"
  1716. 501716,112,2911,40,47,1,23,3,‘‘ Bārāṇasiyaṃ nadītīre’’ ti.
  1717. 501717,112,2911,48,67,1,144,19,So tassa vacanaṃ gahetvā tena saddhiṃ assānaṃ nadiyā nhānavelāyaṃ gantvā ekaṃ assaṃ gahetvā piṭṭhiyaṃ āropetvā vegena attano guhādvārameva āgato.
  1718. 501718,112,2911,68,104,1,196,27,"Athassa pitā assamaṃsaṃ khāditvā‘‘ tāta, assā nāma rājabhogā, rājāno ca nāma anekamāyā kusalehi dhanuggahehi vijjhāpenti, assamaṃsakhādanasīhā nāma dīghāyukā na honti, ito paṭṭhāya mā assaṃ gaṇhī’’ ti āha. "
  1719. 501719,112,2911,105,110,1,32,5,So pitu vacanaṃ akatvā gaṇhateva.
  1720. 501720,112,2911,111,125,1,75,10,‘‘ Sīho asse gaṇhātī’’ ti sutvā rājā antonagareyeva assānaṃ pokkharaṇiṃ kārāpesi.
  1721. 501721,112,2911,126,129,1,24,3,Tatopi āgantvā gaṇhiyeva.
  1722. 501722,112,2911,130,136,1,54,6,Rājā assasālaṃ kāretvā antosālāyameva tiṇodakaṃ dāpesi.
  1723. 501723,112,2911,137,142,1,51,5,Sīho pākāramatthakena gantvā antosālātopi gaṇhiyeva.
  1724. 501724,112,2912,2,18,1,88,11,"Rājā ekaṃ akkhaṇavedhiṃ dhanuggahaṃ pakkosāpetvā‘‘ sakkhissasi tāta, sīhaṃ vijjhitun’’ ti āha. "
  1725. 501725,112,2912,19,34,1,80,11,So‘‘ sakkomī’’ ti vatvā pākāraṃ nissāya sīhassa āgamanamagge aṭṭakaṃ kāretvā aṭṭhāsi.
  1726. 501726,112,2912,35,43,1,76,8,Sīho āgantvā bahisusāne siṅgālaṃ ṭhapetvā assagahaṇatthāya nagaraṃ pakkhandi.
  1727. 501727,112,2912,44,65,1,152,17,Dhanuggaho āgamanakāle‘‘ atitikhiṇo vego’’ ti sīhaṃ avijjhitvā assaṃ gahetvā gamanakāle garubhāratāya olīnavegaṃ sīhaṃ tikhiṇena nārācena pacchābhāge vijjhi.
  1728. 501728,112,2912,66,71,1,48,5,Nārāco purimakāyena nikkhamitvā ākāsaṃ pakkhandi.
  1729. 501729,112,2912,72,81,1,24,4,Sīho ‘‘ viddhosmī’’ ti viravi.
  1730. 501730,112,2912,82,89,1,49,7,Dhanuggaho taṃ vijjhitvā asani viya jiyaṃ pothesi.
  1731. 501731,112,2912,90,127,1,225,31,"Siṅgālo sīhassa ca jiyāya ca saddaṃ sutvā‘‘ sahāyo me dhanuggahena vijjhitvā mārito bhavissati, matakena hi saddhiṃ vissāso nāma natthi, idāni mama pakatiyā vasanavanameva gamissāmī’’ ti attanāva saddhiṃ sallapanto dve gāthā abhāsi– "
  1732. 501732,112,2913,2,4,1,0,0,8.
  1733. 501733,112,2914,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yathā cāpo ninnamati, jiyā cāpi nikūjati; "
  1734. 501734,112,2915,2,9,1,39,6,"Haññate nūna manojo, migarājā sakhā mama. "
  1735. 501735,112,2916,2,4,1,0,0,9.
  1736. 501736,112,2917,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Handa dāni vanantāni, pakkamāmi yathāsukhaṃ; "
  1737. 501737,112,2918,2,13,1,46,8,"Netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā’’ ti. "
  1738. 501738,112,2919,2,8,1,42,5,Tattha {yathā}ti yenākāreneva cāpo ninnamati.
  1739. 501739,112,2919,9,14,1,27,4,Haññate {nūnā}ti nūna haññati.
  1740. 501740,112,2919,15,23,1,46,7,{Netādisā}ti evarūpā matakā sahāyā nāma na honti.
  1741. 501741,112,2919,24,33,1,49,8,Labbhā {me}ti jīvato mama sahāyo nāma sakkā laddhuṃ.
  1742. 501742,112,2920,2,11,1,68,9,Sīhopi ekavegena gantvā assaṃ guhādvāre pātetvā sayampi maritvā pati.
  1743. 501743,112,2920,12,35,1,201,21,"Athassa ñātakā nikkhamitvā taṃ lohitamakkhitaṃ pahāramukhehi paggharitalohitaṃ pāpajanasevitāya jīvitakkhayaṃ pattaṃ addasaṃsu, disvā cassa mātā pitā bhaginī pajāpatīti paṭipāṭiyā catasso gāthā bhāsiṃsu– "
  1744. 501744,112,2921,2,4,1,0,0,10.
  1745. 501745,112,2922,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Na pāpajanasaṃsevī, accantaṃ sukhamedhati; "
  1746. 501746,112,2923,2,7,1,39,4,"Manojaṃ passa semānaṃ, giriyassānusāsanī. "
  1747. 501747,112,2924,2,4,1,0,0,11.
  1748. 501748,112,2925,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Na pāpasampavaṅkena, mātā puttena nandati; "
  1749. 501749,112,2926,2,9,1,44,6,"Manojaṃ passa semānaṃ, acchannaṃ samhi lohite. "
  1750. 501750,112,2927,2,4,1,0,0,12.
  1751. 501751,112,2928,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evamāpajjate poso, pāpiyo ca nigacchati; "
  1752. 501752,112,2929,2,10,1,45,7,"Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti atthadassinaṃ. "
  1753. 501753,112,2930,2,4,1,0,0,13.
  1754. 501754,112,2931,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Evañca so hoti tato ca pāpiyo, yo uttamo adhamajanūpasevī; "
  1755. 501755,112,2932,2,11,1,67,5,"Passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ, migādhipaṃ saravaraveganiddhutan’’ ti. "
  1756. 501756,112,2933,2,10,1,54,7,Tattha accantaṃ {sukhamedhatī}ti na ciraṃ sukhaṃ labhati.
  1757. 501757,112,2933,11,18,1,66,6,{Giriyassānusāsanī}ti ayaṃ evarūpā giriyassānusāsanīti garahanto āha.
  1758. 501758,112,2933,19,24,1,51,4,{Pāpasampavaṅkenā}ti pāpesu sampavaṅkena pāpasahāyena.
  1759. 501759,112,2933,25,28,1,21,3,Acchannan ti nimuggaṃ.
  1760. 501760,112,2933,29,35,1,38,5,Pāpiyo ca {nigacchatī}ti pāpañca vindati.
  1761. 501761,112,2933,36,39,1,23,3,Hitānan ti atthakāmānaṃ.
  1762. 501762,112,2933,40,44,1,42,4,Atthadassinan ti anāgataatthaṃ passantānaṃ.
  1763. 501763,112,2933,45,48,1,17,2,{Pāpiyo}ti pāpataro.
  1764. 501764,112,2933,49,53,1,38,3,{Adhamajanūpasevī}ti adhamajanaṃ upasevī.
  1765. 501765,112,2933,54,58,1,33,4,Uttaman ti sarīrabalena jeṭṭhakaṃ.
  1766. 501766,112,2934,2,5,1,27,2,Pacchimā abhisambuddhagāthā–
  1767. 501767,112,2935,2,4,1,0,0,14.
  1768. 501768,112,2936,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Nihīyati puriso nihīnasevī, na ca hāyetha kadāci tulyasevī; "
  1769. 501769,112,2937,2,12,1,64,7,"Seṭṭhamupagamaṃ udeti khippaṃ, tasmāttanā uttaritaraṃ bhajethā’’ ti. "
  1770. 501770,112,2938,2,16,1,97,12,"Tattha {nihīyatī}ti bhikkhave, nihīnasevī nāma manojo sīho viya nihīyati parihāyati vināsaṃ pāpuṇāti. "
  1771. 501771,112,2938,17,30,1,78,10,"{Tulyasevī}ti sīlādīhi attanā sadisaṃ sevamāno na hāyati, vaḍḍhiyeva panassa hoti. "
  1772. 501772,112,2938,31,36,1,56,5,Seṭṭhamupagaman ti sīlādīhi uttaritaraṃyeva upagacchanto.
  1773. 501773,112,2938,37,47,1,70,9,"Udeti khippan ti sīghameva sīlādīhi guṇehi udeti, vuddhiṃ upagacchatīti. "
  1774. 501774,112,2939,2,15,1,129,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne vipakkhasevako sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1775. 501775,112,2940,2,25,1,146,18,"Tadā siṅgālo devadatto ahosi, manojo vipakkhasevako, bhaginī uppalavaṇṇā, bhariyā khemā bhikkhunī, mātā rāhulamātā, pitā sīharājā pana ahameva ahosinti. "
  1776. 501776,112,2941,2,4,1,26,2,Manojajātakavaṇṇanā dutiyā.
  1777. 501777,112,2943,2,7,1,19,2,[ 398]3. Sutanujātakavaṇṇanā
  1778. 501778,112,2944,2,13,1,84,11,Rājā te bhattan ti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1779. 501779,112,2944,14,28,1,32,4,Vatthu sāmajātake( jā.2.22.296 ādayo) āvi bhavissati.
  1780. 501780,112,2945,2,15,1,109,11,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto duggatagahapatikule nibbatti, sutanūtissa nāmaṃ akaṃsu. "
  1781. 501781,112,2945,16,26,1,76,10,So vayappatto bhatiṃ katvā mātāpitaro posetvā pitari kālakate mātaraṃ poseti.
  1782. 501782,112,2945,27,33,1,47,6,Tasmiṃ pana kāle bārāṇasirājā migavittako ahosi.
  1783. 501783,112,2945,34,57,1,148,18,"So ekadivasaṃ mahantena parivārena yojanadviyojanamattaṃ araññaṃ pavisitvā‘‘ yassa ṭhitaṭṭhānena migo palāyati, so imaṃ nāma jito’’ ti sabbesaṃ ārocāpesi. "
  1784. 501784,112,2945,58,64,1,55,6,Amaccā rañño dhuvamaggaṭṭhāne koṭṭhakaṃ chādetvā adaṃsu.
  1785. 501785,112,2945,65,77,1,116,12,Manussehi migānaṃ vasanaṭṭhānāni parivāretvā unnādentehi uṭṭhāpitesu migesu eko eṇimigo rañño ṭhitaṭṭhānaṃ paṭipajji.
  1786. 501786,112,2945,78,89,1,35,6,Rājā‘‘ taṃ vijjhissāmī’’ ti saraṃ khipi .
  1787. 501787,112,2945,90,102,1,105,12,Uggahitamāyo migo saraṃ mahāphāsukābhimukhaṃ āgacchantaṃ ñatvā parivattitvā sarena viddho viya hutvā pati.
  1788. 501788,112,2945,103,114,1,41,7,Rājā‘‘ migo me viddho’’ ti gahaṇatthāya dhāvi.
  1789. 501789,112,2945,115,123,1,60,7,"Migo uṭṭhāya vātavegena palāyi, amaccādayo rājānaṃ avahasiṃsu. "
  1790. 501790,112,2945,124,153,1,203,24,So migaṃ anubandhitvā kilantakāle khaggena dvidhā chinditvā ekasmiṃ daṇḍake laggitvā kājaṃ vahanto viya āgacchanto‘‘ thokaṃ vissamissāmī’’ ti maggasamīpe ṭhitaṃ vaṭarukkhaṃ upagantvā nipajjitvā niddaṃ okkami.
  1791. 501791,112,2946,2,15,1,105,13,Tasmiṃ pana vaṭarukkhe nibbatto maghadevo nāma yakkho tattha paviṭṭhe vessavaṇassa santikā khādituṃ labhi.
  1792. 501792,112,2946,16,30,1,65,10,So rājānaṃ uṭṭhāya gacchantaṃ‘‘ tiṭṭha bhakkhosi me’’ ti hatthe gaṇhi.
  1793. 501793,112,2946,31,38,1,16,3,‘‘ Tvaṃ konāmosī’’ ti?
  1794. 501794,112,2946,39,53,1,67,9,"‘‘ Ahaṃ idha nibbattayakkho, imaṃ ṭhānaṃ paviṭṭhake khādituṃ labhāmī’’ ti. "
  1795. 501795,112,2946,54,71,1,86,12,"Rājā satiṃ upaṭṭhapetvā‘‘ kiṃ ajjeva maṃ khādissasi, udāhu nibaddhaṃ khādissasī’’ ti pucchi."
  1796. 501796,112,2946,72,80,1,32,4,‘‘ Labhanto nibaddhaṃ khādissāmī’’ ti.
  1797. 501797,112,2946,81,104,1,119,18,"Rājā‘‘ imaṃ ajja migaṃ khāditvā maṃ vissajjehi, ahaṃ te sve paṭṭhāya ekāya bhattapātiyā saddhiṃ ekaṃ manussaṃ pesessāmī’’ ti."
  1798. 501798,112,2946,105,119,1,58,8,"‘‘ Tena hi appamatto hohi, apesitadivase taññeva khādissāmī’’ ti."
  1799. 501799,112,2946,120,132,1,51,7,"‘‘ Ahaṃ bārāṇasirājā, mayhaṃ avijjamānaṃ nāma natthī’’ ti. "
  1800. 501800,112,2946,133,138,1,38,5,Yakkho paṭiññaṃ gahetvā taṃ vissajjesi.
  1801. 501801,112,2946,139,156,1,100,13,So nagaraṃ pavisitvā tamatthaṃ ekassa atthacarakassa amaccassa kathetvā‘‘ idāni kiṃ kātabban’’ ti pucchi.
  1802. 501802,112,2946,157,166,1,29,4,"‘‘ Divasaparicchedo kato, devā’’ ti?"
  1803. 501803,112,2946,167,174,1,10,3,‘‘ Na kato’’ ti.
  1804. 501804,112,2946,175,192,1,73,11,"‘‘ Ayuttaṃ vo kataṃ, evaṃ santepi mā cintayittha, bahū bandhanāgāre manussā’’ ti."
  1805. 501805,112,2946,193,208,1,52,10,"‘‘ Tena hi tvaṃ etaṃ kammaṃ kara, mayhaṃ jīvitaṃ dehī’’ ti. "
  1806. 501806,112,2947,2,20,1,130,14,Amacco ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā devasikaṃ bandhanāgārato manussaṃ nīharitvā bhattapātiṃ gahetvā kañci ajānāpetvāva yakkhassa pesesi.
  1807. 501807,112,2947,21,26,1,41,5,Yakkho bhattaṃ bhuñjitvā manussaṃ khādati.
  1808. 501808,112,2947,27,31,1,45,4,Aparabhāge bandhanāgārāni nimmanussāni jātāni.
  1809. 501809,112,2947,32,37,1,48,5,Rājā bhattahārakaṃ alabhanto maraṇabhayena kampi.
  1810. 501810,112,2947,38,72,1,201,26,"Atha naṃ amacco assāsetvā‘‘ deva, jīvitāsāto dhanāsāva balavatarā, hatthikkhandhe sahassabhaṇḍikaṃ ṭhapetvā‘ ko imaṃ dhanaṃ gahetvā yakkhassa bhattaṃ ādāya gamissatī’ ti bheriṃ carāpemā’’ ti vatvā tathā kāresi. "
  1811. 501811,112,2947,73,116,1,255,34,"Atha taṃ sutvā bodhisatto cintesi‘‘ ahaṃ bhatiyā māsakaḍḍhamāsakaṃ saṅgharitvā kicchena mātaraṃ posemi, imaṃ dhanaṃ gahetvā mātu datvā yakkhassa santikaṃ gamissāmi, sace yakkhaṃ dametuṃ sakkhissāmi, iccetaṃ kusalaṃ, no ce sakkhissāmi, mātā me sukhaṃ jīvissatī’’ ti. "
  1812. 501812,112,2947,117,190,1,393,52,"So tamatthaṃ mātu ārocetvā‘‘ alaṃ tāta, na mama attho dhanenā’’ ti dve vāre paṭikkhipitvā tatiyavāre taṃ anāpucchitvāva‘‘ āharatha, ayya, sahassaṃ, ahaṃ bhattaṃ harissāmī’’ ti sahassaṃ gahetvā mātu datvā‘‘ amma , mā cintayi , ahaṃ yakkhaṃ dametvā mahājanassa sotthiṃ karissāmi, ajjeva tava assukilinnamukhaṃ hāsāpentova āgacchissāmī’’ ti mātaraṃ vanditvā rājapurisehi saddhiṃ rañño santikaṃ gantvā vanditvā aṭṭhāsi. "
  1813. 501813,112,2948,2,24,1,63,12,"Tato raññā‘‘ tāta, tvaṃ bhattaṃ harissasī’’ ti vutte‘‘ āma, devā’’ ti āha."
  1814. 501814,112,2948,25,34,1,25,5,‘‘ Kiṃ te laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  1815. 501815,112,2948,35,45,1,30,4,"‘‘ Tumhākaṃ suvaṇṇapādukā, devā’’ ti."
  1816. 501816,112,2948,46,52,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  1817. 501817,112,2948,53,75,1,124,16,"‘‘ Deva, so yakkho attano rukkhamūle bhūmiyaṃ ṭhitake khādituṃ labhati, ahaṃ etassa santakabhūmiyaṃ aṭṭhatvā pādukāsu ṭhassāmī’’ ti."
  1818. 501818,112,2948,76,85,1,28,5,‘‘ Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  1819. 501819,112,2948,86,95,1,24,4,"‘‘ Tumhākaṃ chattaṃ, devā’’ ti."
  1820. 501820,112,2948,96,103,1,18,3,‘‘ Idaṃ kimatthāyā’’ ti?
  1821. 501821,112,2948,104,124,1,120,14,"‘‘ Deva, yakkho attano rukkhacchāyāya ṭhitake khādituṃ labhati, ahaṃ tassa rukkhacchāyāya aṭṭhatvā chattacchāyāya ṭhassāmī’’ ti."
  1822. 501822,112,2948,125,134,1,28,5,‘‘ Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  1823. 501823,112,2948,135,144,1,24,4,"‘‘ Tumhākaṃ khaggaṃ, devā’’ ti."
  1824. 501824,112,2948,145,153,1,17,4,‘‘ Iminā ko attho’’ ti?
  1825. 501825,112,2948,154,164,1,47,5,"‘‘ Deva, amanussāpi āvudhahatthānaṃ bhāyantiyevā’’ ti."
  1826. 501826,112,2948,165,174,1,28,5,‘‘ Aññaṃ kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  1827. 501827,112,2948,175,187,1,61,7,"‘‘ Suvaṇṇapātiṃ pūretvā tumhākaṃ bhuñjanakabhattaṃ detha, devā’’ ti."
  1828. 501828,112,2948,188,196,1,17,3,"‘‘ Kiṃkāraṇā, tātā’’ ti?"
  1829. 501829,112,2948,197,212,1,94,10,"‘‘ Deva, mādisassa nāma paṇḍitassa purisassa mattikapātiyā lūkhabhojanaṃ harituṃ ananucchavikan’’ ti."
  1830. 501830,112,2948,213,227,1,65,9,"‘‘ Sādhu, tātā’’ ti rājā sabbaṃ dāpetvā tassa veyyāvaccakare paṭipādesi. "
  1831. 501831,112,2949,2,42,1,305,34,"Bodhisatto ‘‘ mahārāja, mā bhāyittha, ajjāhaṃ yakkhaṃ dametvā tumhākaṃ sotthiṃ katvā āgamissāmī’’ ti rājānaṃ vanditvā upakaraṇāni gāhāpetvā tattha gantvā manusse rukkhassāvidūre ṭhapetvā suvaṇṇapādukaṃ āruyha khaggaṃ sannayhitvā setacchattaṃ matthake katvā kañcanapātiyā bhattaṃ gahetvā yakkhassa santikaṃ pāyāsi. "
  1832. 501832,112,2949,43,66,1,113,18,"Yakkho maggaṃ olokento taṃ disvā‘‘ ayaṃ puriso na aññesu divasesu āgamananiyāmena eti, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti cintesi. "
  1833. 501833,112,2949,67,79,1,119,12,Bodhisattopi rukkhasamīpaṃ gantvā asituṇḍena bhattapātiṃ antochāyāya karitvā chāyāya pariyante ṭhito paṭhamaṃ gāthamāha.
  1834. 501834,112,2950,2,4,1,0,0,15.
  1835. 501835,112,2951,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Rājā te bhattaṃ pāhesi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; "
  1836. 501836,112,2952,2,11,1,50,6,"Maghadevasmiṃ adhivatthe, ehi nikkhamma bhuñjasū’’ ti. "
  1837. 501837,112,2953,2,7,1,22,3,Tattha {pāhesī}ti pahiṇi.
  1838. 501838,112,2953,8,19,1,93,9,"Maghadevasmiṃ {adhivatthe}ti maghadevoti vaṭarukkho vuccati, tasmiṃ adhivattheti devataṃ ālapati. "
  1839. 501839,112,2954,2,21,1,101,13,Taṃ sutvā yakkho‘‘ imaṃ purisaṃ vañcetvā antochāyāya paviṭṭhaṃ khādissāmī’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1840. 501840,112,2955,2,4,1,0,0,16.
  1841. 501841,112,2956,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ehi māṇava orena, bhikkhamādāya sūpitaṃ; "
  1842. 501842,112,2957,2,13,1,52,8,"Tvañca māṇava bhikkhā ca, ubho bhakkhā bhavissathā’’ ti. "
  1843. 501843,112,2958,2,7,1,40,5,Tattha bhikkhan ti mama nibaddhabhikkhaṃ.
  1844. 501844,112,2958,8,11,1,24,3,Sūpitan ti sūpasampannaṃ.
  1845. 501845,112,2959,2,7,1,32,5,Tato bodhisatto dve gāthā abhāsi–
  1846. 501846,112,2960,2,4,1,0,0,17.
  1847. 501847,112,2961,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Appakena tuvaṃ yakkha, thullamatthaṃ jahissasi; "
  1848. 501848,112,2962,2,8,1,43,5,"Bhikkhaṃ te nāharissanti, janā maraṇasaññino. "
  1849. 501849,112,2963,2,4,1,0,0,18.
  1850. 501850,112,2964,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Laddhāya yakkhā tava niccabhikkhaṃ, suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ; "
  1851. 501851,112,2965,2,15,1,67,10,"Bhikkhañca te āhariyo naro idha, sudullabho hehiti bhakkhite mayī’’ ti. "
  1852. 501852,112,2966,2,11,1,77,9,Tattha thullamatthan ti appakena kāraṇena mahantaṃ atthaṃ jahissasīti dasseti.
  1853. 501853,112,2966,12,29,1,126,15,"{Nāharissantī}ti ito paṭṭhāya maraṇasaññino hutvā na āharissanti, atha tvaṃ milātasākho viya rukkho nirāhāro dubbalo bhavissasīti. "
  1854. 501854,112,2966,30,34,1,37,4,Laddhāyan ti laddhaayaṃ laddhāgamanaṃ.
  1855. 501855,112,2966,35,59,1,150,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma yakkha, yaṃ ahaṃ ajja āhariṃ, idaṃ tava niccabhikkhaṃ suciṃ paṇītaṃ uttamaṃ rasena upetaṃ laddhāgamanaṃ devasikaṃ te āgacchissati. "
  1856. 501856,112,2966,60,63,1,19,2,{Āhariyo}ti āharaṇako.
  1857. 501857,112,2966,64,67,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  1858. 501858,112,2966,68,90,1,136,19,"‘‘ sace tvaṃ imaṃ bhikkhaṃ gahetvā āgataṃ maṃ bhakkhasi, athevaṃ mayi bhakkhite bhikkhañca te āharaṇako añño naro idha sudullabho bhavissati. "
  1859. 501859,112,2966,91,92,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1860. 501860,112,2966,93,133,1,255,34,"Mādiso hi bārāṇasiyaṃ añño paṇḍitamanusso nāma natthi, mayi pana khādite sutanupi nāma yakkhena khādito, aññassa kassa so lajjissatī’’ ti bhattāharaṇakaṃ na labhissasi, atha te ito paṭṭhāya bhojanaṃ dullabhaṃ bhavissati, amhākampi rājānaṃ gaṇhituṃ na labhissasi. "
  1861. 501861,112,2966,134,135,1,5,1,Kasmā?
  1862. 501862,112,2966,136,138,1,20,2,Rukkhato bahibhāvena.
  1863. 501863,112,2966,139,200,1,372,49,"Sace panidaṃ bhattaṃ bhuñjitvā maṃ pahiṇissasi, ahaṃ te rañño kathetvā nibaddhaṃ bhattaṃ pesessāmi, attānampi ca te khādituṃ na dassāmi, ahampi tava santike ṭhāne na ṭhassāmi, pādukāsu ṭhassāmi, rukkhacchāyāyampi te na ṭhassāmi, attano chattacchāyāyameva ṭhassāmi, sace pana mayā saddhiṃ virujjhissasi, khaggena taṃ dvidhā bhindissāmi , ahañhi ajja etadatthameva sajjo hutvā āgatoti. "
  1864. 501864,112,2966,201,206,1,31,5,Evaṃ kira naṃ mahāsatto tajjesi.
  1865. 501865,112,2967,2,16,1,77,10,Yakkho ‘‘ yuttarūpaṃ māṇavo vadatī’’ ti sallakkhetvā pasannacitto dve gāthā abhāsi–
  1866. 501866,112,2968,2,4,1,0,0,19.
  1867. 501867,112,2969,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Mameva sutano attho, yathā bhāsasi māṇava; "
  1868. 501868,112,2970,2,9,1,45,6,"Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi mātaraṃ. "
  1869. 501869,112,2971,2,4,1,0,0,20.
  1870. 501870,112,2972,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Khaggaṃ chattañca pātiñca, gacchamādāya māṇava; "
  1871. 501871,112,2973,2,13,1,49,8,"Sotthiṃ passatu te mātā, tvañca passāhi mātaran’’ ti. "
  1872. 501872,112,2974,2,7,1,35,4,Tattha {sutano}ti bodhisattaṃ ālapati.
  1873. 501873,112,2974,8,27,1,100,15,"Yathā {bhāsasī}ti yathā tvaṃ bhāsasi, tathā yo esa tayā bhāsito attho, eso mamevattho, mayhameva vaḍḍhīti. "
  1874. 501874,112,2975,2,32,1,178,23,"Yakkhassa kathaṃ sutvā bodhisatto‘‘ mama kammaṃ nipphannaṃ, damito me yakkho, bahuñca dhanaṃ laddhaṃ, rañño ca vacanaṃ katan’’ ti tuṭṭhacitto yakkhassa anumodanaṃ karonto osānagāthamāha– "
  1875. 501875,112,2976,2,4,1,0,0,21.
  1876. 501876,112,2977,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Evaṃ yakkha sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; "
  1877. 501877,112,2978,2,13,1,47,8,"Dhanañca me adhigataṃ, rañño ca vacanaṃ katan’’ ti."
  1878. 501878,112,2978,14,14,1,0,0,–
  1879. 501879,112,2979,2,66,1,413,52,"Vatvā ca pana yakkhaṃ āmantetvā‘‘ samma, tvaṃ pubbe akusalakammaṃ katvā kakkhaḷo pharuso paresaṃ lohitamaṃsabhakkho yakkho hutvā nibbatto, ito paṭṭhāya pāṇātipātādīni mā karī’’ ti sīle ca ānisaṃsaṃ, dussīlye ca ādīnavaṃ kathetvā yakkhaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā‘‘ kiṃ te araññavāsena, ehi nagaradvāre taṃ nisīdāpetvā aggabhattalābhiṃ karomī’’ ti yakkhena saddhiṃ nikkhamitvā khaggādīni yakkhaṃ gāhāpetvā bārāṇasiṃ agamāsi."
  1880. 501880,112,2979,67,79,1,51,8,‘‘ Sutanu māṇavo yakkhaṃ gahetvā etī’’ ti rañño ārocesuṃ.
  1881. 501881,112,2979,80,103,1,218,21,Rājā amaccaparivuto bodhisattassa paccuggamanaṃ katvā yakkhaṃ nagaradvāre nisīdāpetvā aggabhattalābhinaṃ katvā nagaraṃ pavisitvā bheriṃ carāpetvā nāgare sannipātāpetvā bodhisattassa guṇaṃ kathetvā senāpatiṭṭhānaṃ adāsi.
  1882. 501882,112,2979,104,113,1,76,9,Ayañca bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  1883. 501883,112,2980,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  1884. 501884,112,2980,17,29,1,69,10,"Tadā yakkho aṅgulimālo ahosi, rājā ānando, māṇavo pana ahameva ahosinti. "
  1885. 501885,112,2981,2,4,1,26,2,Sutanujātakavaṇṇanā tatiyā.
  1886. 501886,112,2983,2,7,1,29,2,[ 399]4. Mātuposakagijjhajātakavaṇṇanā
  1887. 501887,112,2984,2,15,1,96,12,Te kathaṃ nu {karissantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1888. 501888,112,2984,16,30,1,32,4,Vatthu sāmajātake( jā.2.22.296 ādayo) āvi bhavissati.
  1889. 501889,112,2985,2,19,1,178,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gijjhayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto vuddhe parihīnacakkhuke mātāpitaro gijjhaguhāyaṃ ṭhapetvā gomaṃsādīni āharitvā posesi.
  1890. 501890,112,2985,20,30,1,74,10,Tasmiṃ kāle bārāṇasiyaṃ susāne eko nesādo aniyametvā gijjhānaṃ pāse oḍḍesi.
  1891. 501891,112,2985,31,72,1,313,35,"Athekadivasaṃ bodhisatto gomaṃsādiṃ pariyesanto susānaṃ paviṭṭho pādena pāse bajjhitvā attano na cintesi, vuddhe parihīnacakkhuke mātāpitaro anussaritvā‘‘ kathaṃ nu kho me mātāpitaro yāpessanti, mama baddhabhāvampi ajānantā anāthā nippaccayā pabbataguhāyameva sussitvā marissanti maññe’’ ti vilapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1892. 501892,112,2986,2,4,1,0,0,22.
  1893. 501893,112,2987,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Te kathaṃ nu karissanti, vuddhā giridarīsayā; "
  1894. 501894,112,2988,2,12,1,45,7,"Ahaṃ baddhosmi pāsena, nilīyassa vasaṃ gato’’ ti. "
  1895. 501895,112,2989,2,7,1,47,4,Tattha {nilīyassā}ti evaṃnāmakassa nesādaputtassa.
  1896. 501896,112,2990,2,11,1,71,7,Atha nesādaputto gijjharājassa paridevitasaddaṃ sutvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1897. 501897,112,2991,2,4,1,0,0,23.
  1898. 501898,112,2992,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kiṃ gijjha paridevasi, kā nu te paridevanā; "
  1899. 501899,112,2993,2,15,1,48,10,"Na me suto vā diṭṭho vā, bhāsanto mānusiṃ dijo’’ ti. "
  1900. 501900,112,2994,2,4,1,10,2,Gijjho āha–
  1901. 501901,112,2995,2,4,1,0,0,24.
  1902. 501902,112,2996,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Bharāmi mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; "
  1903. 501903,112,2997,2,14,1,47,9,"Te kathaṃ nu karissanti, ahaṃ vasaṃ gato tavā’’ ti. "
  1904. 501904,112,2998,2,4,1,10,2,Nesādo āha–
  1905. 501905,112,2999,2,4,1,0,0,25.
  1906. 501906,112,3000,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati; "
  1907. 501907,112,3001,2,12,1,45,7,"Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasī’’ ti. "
  1908. 501908,112,3002,2,4,1,14,2,Gijjharājā āha–
  1909. 501909,112,3003,2,4,1,0,0,26.
  1910. 501910,112,3004,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; "
  1911. 501911,112,3005,2,12,1,44,7,"Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhatī’’ ti. "
  1912. 501912,112,3006,2,4,1,0,0,27.
  1913. 501913,112,3007,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Bharassu mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; "
  1914. 501914,112,3008,2,9,1,44,6,"Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake. "
  1915. 501915,112,3009,2,4,1,0,0,28.
  1916. 501916,112,3010,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; "
  1917. 501917,112,3011,2,10,1,43,5,"Bharissaṃ mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye’’ ti."
  1918. 501918,112,3011,11,11,1,0,0,–
  1919. 501919,112,3012,2,11,1,65,8,"Nesādaputtena dutiyā, gijjhena tatiyāti imā gāthā paṭipāṭiyā vuttā. "
  1920. 501920,112,3013,2,11,1,42,8,Tattha yaṃ {nū}ti yaṃ nu etaṃ loke kathīyati.
  1921. 501921,112,3013,12,42,1,193,25,"Gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni {avekkhatī}ti yojanasataṃ atikkamma ṭhitānipi kuṇapāni passati, taṃ yadi tathaṃ, atha kasmā tvaṃ imaṃ jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhasi, santikaṃ āgantvāpi na jānāsīti. "
  1922. 501922,112,3014,2,5,1,18,2,{Parābhavo}ti vināso.
  1923. 501923,112,3014,6,42,1,213,27,"{Bharassū}ti idaṃ so bodhisattassa dhammakathaṃ sutvā‘‘ paṇḍito gijjharājā paridevanto na attano paridevati, mātāpitūnaṃ paridevati, nāyaṃ māretuṃ yutto’’ ti tussitvā āha, vatvā ca pana piyacittena muducittena pāsaṃ mocesi. "
  1924. 501924,112,3015,2,17,1,125,14,Athassa bodhisatto maraṇamukhā pamutto sukhito anumodanaṃ karonto osānagāthaṃ vatvā mukhapūraṃ maṃsaṃ ādāya mātāpitūnaṃ adāsi.
  1925. 501925,112,3016,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi . "
  1926. 501926,112,3017,2,14,1,88,10,"Tadā nesādaputto channo ahosi, mātāpitaro mahārājakulāni, gijjharājā pana ahameva ahosinti. "
  1927. 501927,112,3018,2,4,1,38,2,Mātuposakagijjhajātakavaṇṇanā catutthā.
  1928. 501928,112,3020,2,7,1,25,2,[ 400]5. Dabbhapupphajātakavaṇṇanā
  1929. 501929,112,3021,2,13,1,92,10,Anutīracārī {bhaddante}ti idaṃ satthā jetavane viharanto upanandaṃ sakyaputtaṃ ārabbha kathesi.
  1930. 501930,112,3021,14,22,1,63,8,So hi sāsane pabbajitvā appicchatādiguṇe pahāya mahātaṇho ahosi.
  1931. 501931,112,3021,23,42,1,146,19,Vassūpanāyikāya dve tayo vihāre pariggahetvā ekasmiṃ chattaṃ vā upāhanaṃ vā ekasmiṃ kattarayaṭṭhiṃ vā udakatumbaṃ vā ṭhapetvā ekasmiṃ sayaṃ vasati.
  1932. 501932,112,3021,43,65,1,173,18,So ekasmiṃ janapadavihāre vassaṃ upagantvā‘‘ bhikkhūhi nāma appicchehi bhavitabban’’ ti ākāse candaṃ uṭṭhāpento viya bhikkhūnaṃ paccayasantosadīpakaṃ ariyavaṃsapaṭipadaṃ kathesi.
  1933. 501933,112,3021,66,77,1,100,11,Taṃ sutvā bhikkhū manāpāni pattacīvarāni chaḍḍetvā mattikāpattāni ceva paṃsukūlacīvarāni ca gaṇhiṃsu.
  1934. 501934,112,3021,78,109,1,227,27,So tāni attano vasanaṭṭhāne ṭhapetvā vutthavasso pavāretvā yānakaṃ pūretvā jetavanaṃ gacchanto antarāmagge ekassa araññavihārassa piṭṭhibhāge pāde valliyā palibuddho‘‘ addhā ettha kiñci laddhabbaṃ bhavissatī’’ ti taṃ vihāraṃ pāvisi.
  1935. 501935,112,3021,110,117,1,53,7,Tattha pana dve mahallakā bhikkhū vassaṃ upagacchiṃsu.
  1936. 501936,112,3021,118,165,1,240,35,"Te dve ca thūlasāṭake ekañca sukhumakambalaṃ labhitvā bhājetuṃ asakkontā taṃ disvā‘‘ thero no bhājetvā dassatī’’ ti tuṭṭhacittā‘‘ mayaṃ, bhante, imaṃ vassāvāsikaṃ bhājetuṃ na sakkoma, imaṃ no nissāya vivādo hoti, idaṃ amhākaṃ bhājetvā dethā’’ ti āhaṃsu. "
  1937. 501937,112,3021,166,191,1,122,16,So ‘‘ sādhu bhājessāmī’’ ti dve thūlasāṭake dvinnampi bhājetvā‘‘ ayaṃ amhākaṃ vinayadharānaṃ pāpuṇātī’’ ti kambalaṃ gahetvā pakkāmi.
  1938. 501938,112,3022,2,31,1,172,22,"Tepi therā kambale sālayā teneva saddhiṃ jetavanaṃ gantvā vinayadharānaṃ bhikkhūnaṃ tamatthaṃ ārocetvā ‘‘ labbhati nu kho, bhante, vinayadharānaṃ evaṃ vilopaṃ khāditun’’ ti āhaṃsu. "
  1939. 501939,112,3022,32,51,1,119,14,"Bhikkhū upanandattherena ābhataṃ pattacīvararāsiṃ disvā‘‘ mahāpuññosi tvaṃ āvuso, bahuṃ te pattacīvaraṃ laddhan’’ ti vadiṃsu. "
  1940. 501940,112,3022,52,71,1,71,13,"So‘‘ kuto me āvuso, puññaṃ, iminā me upāyena idaṃ laddhan’’ ti sabbaṃ kathesi. "
  1941. 501941,112,3022,72,87,1,92,10,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, upanando sakyaputto mahātaṇho mahālobho’’ ti. "
  1942. 501942,112,3022,88,139,1,255,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, upanandena paṭipadāya anucchavikaṃ kataṃ, parassa paṭipadaṃ kathentena nāma bhikkhunā paṭhamaṃ attano anucchavikaṃ katvā pacchā paro ovaditabbo’’ ti."
  1943. 501943,112,3023,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Attānameva paṭhamaṃ, patirūpe nivesaye; "
  1944. 501944,112,3024,2,18,1,43,5,"Athaññamanusāseyya , na kilisseyya paṇḍito’’ ti.( dha. pa.158)– "
  1945. 501945,112,3025,2,35,1,181,24,"Imāya dhammapade gāthāya dhammaṃ desetvā‘‘ na, bhikkhave, upanando idāneva, pubbepesa mahātaṇho mahālobhova, na ca pana idāneva, pubbepesa imesaṃ santakaṃ vilumpiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1946. 501946,112,3026,2,11,1,83,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto nadītīre rukkhadevatā ahosi.
  1947. 501947,112,3026,12,23,1,74,11,Tadā eko siṅgālo māyāviṃ nāma bhariyaṃ gahetvā nadītīre ekasmiṃ ṭhāne vasi.
  1948. 501948,112,3026,24,42,1,95,12,"Athekadivasaṃ siṅgālī siṅgālaṃ āha‘‘ dohaḷo me sāmi, uppanno, allarohitamacchaṃ khādituṃ icchāmī’’ ti. "
  1949. 501949,112,3026,43,61,1,104,13,"Siṅgālo‘‘ appossukkā hohi, āharissāmi te’’ ti nadītīre caranto valliyā pāde palibujjhitvā anutīrameva agamāsi. "
  1950. 501950,112,3026,62,74,1,87,12,Tasmiṃ khaṇe gambhīracārī ca anutīracārī cāti dve uddā macche pariyesantā tīre aṭṭhaṃsu.
  1951. 501951,112,3026,75,86,1,89,11,Tesu gambhīracārī mahantaṃ rohitamacchaṃ disvā vegena udake pavisitvā taṃ naṅguṭṭhe gaṇhi.
  1952. 501952,112,3026,87,91,1,32,4,Balavā maccho parikaḍḍhanto yāsi.
  1953. 501953,112,3026,92,114,1,123,17,"So gambhīracārī uddo‘‘ mahāmaccho ubhinnampi no pahossati, ehi me sahāyo hohī’’ ti itarena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1954. 501954,112,3027,2,4,1,0,0,29.
  1955. 501955,112,3028,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Anutīracārī bhaddante, sahāyamanudhāva maṃ; "
  1956. 501956,112,3029,2,14,1,45,9,"Mahā me gahito maccho, so maṃ harati vegasā’’ ti. "
  1957. 501957,112,3030,2,14,1,75,10,"Tattha sahāyamanudhāva man ti sahāya anudhāva maṃ, sandhivasena ma-kāro vutto. "
  1958. 501958,112,3030,15,31,1,102,14,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathāhaṃ iminā macchena na saṃhīrāmi, evaṃ maṃ naṅguṭṭhakhaṇḍe gahetvā tvaṃ anudhāvāti. "
  1959. 501959,112,3031,2,8,1,33,5,Taṃ sutvā itaro dutiyaṃ gāthamāha–
  1960. 501960,112,3032,2,4,1,0,0,30.
  1961. 501961,112,3033,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Gambhīracārī bhaddante, daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā; "
  1962. 501962,112,3034,2,11,1,42,6,"Ahaṃ taṃ uddharissāmi, supaṇṇo uragāmivā’’ ti. "
  1963. 501963,112,3035,2,6,1,24,3,Tattha {thāmasā}ti thāmena.
  1964. 501964,112,3035,7,10,1,26,2,{Uddharissāmī}ti nīharissāmi.
  1965. 501965,112,3035,11,17,1,38,5,Supaṇṇo {uragāmivā}ti garuḷo sappaṃ viya.
  1966. 501966,112,3036,2,28,1,153,21,"Atha dvepi te ekato hutvā rohitamacchaṃ nīharitvā thale ṭhapetvā māretvā‘‘ tvaṃ bhājehi, tvaṃ bhājehī’’ ti kalahaṃ katvā bhājetuṃ asakkontā ṭhapetvā nisīdiṃsu. "
  1967. 501967,112,3036,29,35,1,40,6,Tasmiṃ kāle siṅgālo taṃ ṭhānaṃ anuppatto.
  1968. 501968,112,3036,36,70,1,191,26,"Te taṃ disvā ubhopi paccuggamanaṃ katvā‘‘ ayaṃ, samma, dabbhapupphamaccho amhehi ekato hutvā gahito, taṃ no bhājetuṃ asakkontānaṃ vivādo uppanno, samabhāgaṃ no bhājetvā dehī’’ ti tatiyaṃ gāthamāhaṃsu– "
  1969. 501969,112,3037,2,4,1,0,0,31.
  1970. 501970,112,3038,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Vivādo no samuppanno, dabbhapuppha suṇohi me; "
  1971. 501971,112,3039,2,11,1,44,6,"Samehi medhagaṃ sammā, vivādo vūpasammatan’’ ti. "
  1972. 501972,112,3040,2,8,1,62,5,Tattha {dabbhapupphā}ti dabbhapupphasamānavaṇṇatāya taṃ ālapanti.
  1973. 501973,112,3040,9,12,1,19,3,Medhagan ti kalahaṃ.
  1974. 501974,112,3041,2,9,1,48,7,Tesaṃ vacanaṃ sutvā siṅgālo attano balaṃ dīpento–
  1975. 501975,112,3042,2,4,1,0,0,32.
  1976. 501976,112,3043,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ, bahū aḍḍā me tīritā; "
  1977. 501977,112,3044,2,11,1,44,6,"Samemi medhagaṃ sammā, vivādo vūpasammatan’’ ti."
  1978. 501978,112,3044,12,12,1,0,0,–
  1979. 501979,112,3045,2,6,1,26,4,Idaṃ gāthaṃ vatvā bhājento–
  1980. 501980,112,3046,2,4,1,0,0,33.
  1981. 501981,112,3047,2,11,1,43,5,"‘ ‘ Anutīracāri naṅguṭṭhaṃ, sīsaṃ gambhīracārino; "
  1982. 501982,112,3048,2,11,1,51,6,"Accāyaṃ majjhimo khaṇḍo, dhammaṭṭhassa bhavissatī’’ ti."
  1983. 501983,112,3048,12,12,1,0,0,–
  1984. 501984,112,3049,2,4,1,14,2,Imaṃ gāthamāha–
  1985. 501985,112,3050,2,50,1,335,41,"Tattha paṭhamagāthāya ayamattho– ahaṃ pubbe rājūnaṃ vinicchayāmacco āsiṃ, tena mayā vinicchaye nisīditvā bahū aḍḍā tīritā, tesaṃ tesaṃ brāhmaṇagahapatikādīnaṃ bahū aḍḍā tīritā vinicchitā, svāhaṃ tumhādisānaṃ samajātikānaṃ catuppadānaṃ aḍḍaṃ tīretuṃ kiṃ na sakkhissāmi, ahaṃ vo samemi medhagaṃ, sammā maṃ nissāya tumhākaṃ vivādo vūpasammatūti . "
  1986. 501986,112,3051,2,17,1,105,14,"Evañca pana vatvā macchaṃ tayo koṭṭhāse katvā anutīracāri tvaṃ naṅguṭṭhaṃ gaṇha, sīsaṃ gambhīracārino hotu. "
  1987. 501987,112,3051,18,26,1,54,7,Accāyaṃ majjhimo {khaṇḍo}ti apica ayaṃ majjhimo koṭṭhāso.
  1988. 501988,112,3051,27,45,1,131,16,"Atha vā {accā}ti aticca, ime dve koṭṭhāse atikkamitvā ṭhito ayaṃ majjhimo khaṇḍo dhammaṭṭhassa vinicchayasāmikassa mayhaṃ bhavissatīti. "
  1989. 501989,112,3052,2,24,1,149,18,Evaṃ taṃ macchaṃ vibhajitvā‘‘ tumhe kalahaṃ akatvā naṅguṭṭhañca sīsañca khādathā’’ ti vatvā majjhimakhaṇḍaṃ mukhena ḍaṃsitvā tesaṃ passantānaṃyeva palāyi.
  1990. 501990,112,3052,25,32,1,57,7,Te sahassaṃ parājitā viya dummukhā nisīditvā gāthamāhaṃsu–
  1991. 501991,112,3053,2,4,1,0,0,34.
  1992. 501992,112,3054,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Cirampi bhakkho abhavissa, sace na vivademase; "
  1993. 501993,112,3055,2,11,1,46,6,"Asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ, siṅgālo harati rohitan’’ ti. "
  1994. 501994,112,3056,2,10,1,48,7,Tattha {cirampī}ti dve tayo divase sandhāya vuttaṃ.
  1995. 501995,112,3057,2,16,1,88,10,Siṅgālopi ‘‘ ajja bhariyaṃ rohitamacchaṃ khādāpessāmī’’ ti tuṭṭhacitto tassā santikaṃ agamāsi.
  1996. 501996,112,3057,17,22,1,38,5,Sā taṃ āgacchantaṃ disvā abhinandamānā–
  1997. 501997,112,3058,2,4,1,0,0,35.
  1998. 501998,112,3059,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yathāpi rājā nandeyya, rajjaṃ laddhāna khattiyo; "
  1999. 501999,112,3060,2,11,1,45,6,"Evāhamajja nandāmi, disvā puṇṇamukhaṃ patin’’ ti."
  2000. 502000,112,3060,12,12,1,0,0,–
  2001. 502001,112,3061,2,8,1,41,5,Imaṃ gāthaṃ vatvā adhigamūpāyaṃ pucchantī–
  2002. 502002,112,3062,2,4,1,0,0,36.
  2003. 502003,112,3063,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Kathaṃ nu thalajo santo, udake macchaṃ parāmasi; "
  2004. 502004,112,3064,2,13,1,48,8,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kathaṃ adhigataṃ tayā’’ ti."
  2005. 502005,112,3064,14,14,1,0,0,–
  2006. 502006,112,3065,2,4,1,14,2,Imaṃ gāthamāha–
  2007. 502007,112,3066,2,32,1,122,19,"Tattha kathaṃ {nū}ti‘‘ khāda, bhadde’’ ti macchakhaṇḍe purato ṭhapite‘‘ kathaṃ nu tvaṃ thalajo samāno udake macchaṃ gaṇhī’’ ti pucchi. "
  2008. 502008,112,3067,2,7,1,56,5,Siṅgālo tassā adhigamūpāyaṃ ācikkhanto anantaragāthamāha–
  2009. 502009,112,3068,2,4,1,0,0,37.
  2010. 502010,112,3069,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Vivādena kisā honti, vivādena dhanakkhayā; "
  2011. 502011,112,3070,2,12,1,43,7,"Jīnā uddā vivādena, bhuñja māyāvi rohitan’’ ti. "
  2012. 502012,112,3071,2,19,1,104,14,"Tattha vivādena kisā {hontī}ti bhadde, ime sattā vivādaṃ karontā vivādaṃ nissāya kisā appamaṃsalohitā honti. "
  2013. 502013,112,3071,20,28,1,74,7,Vivādena {dhanakkhayā}ti hiraññasuvaṇṇādīnaṃ dhanānaṃ khayā vivādeneva honti.
  2014. 502014,112,3071,29,39,1,88,9,"Dvīsupi vivadantesu eko parājito parājitattā dhanakkhayaṃ pāpuṇāti, itaro jayabhāgadānena. "
  2015. 502015,112,3071,40,63,1,133,20,"Jīnā {uddā}ti dve uddāpi vivādeneva imaṃ macchaṃ jīnā, tasmā tvaṃ mayā ābhatassa uppattiṃ mā puccha, kevalaṃ imaṃ bhuñja māyāvi rohitanti. "
  2016. 502016,112,3072,2,4,1,24,2,Itarā abhisambuddhagāthā–
  2017. 502017,112,3073,2,4,1,0,0,38.
  2018. 502018,112,3074,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, vivādo yattha jāyati; "
  2019. 502019,112,3075,2,9,1,44,6,"Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvati, so hi nesaṃ vināyako; "
  2020. 502020,112,3076,2,11,1,45,6,"Dhanāpi tattha jīyanti, rājakoso pavaḍḍhatī’’ ti. "
  2021. 502021,112,3077,2,27,1,168,20,"Tattha {evamevā}ti bhikkhave, yathā ete uddā jīnā, evameva manussesupi yasmiṃ ṭhāne vivādo jāyati, tattha te manussā dhammaṭṭhaṃ patidhāvanti, vinicchayasāmikaṃ upasaṅkamanti. "
  2022. 502022,112,3077,28,29,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  2023. 502023,112,3077,30,40,1,69,9,"So hi nesaṃ vināyako, so tesaṃ vivādāpannānaṃ vivādavūpasamakoti attho. "
  2024. 502024,112,3077,41,61,1,140,16,"Dhanāpi {tatthā}ti tattha te vivādāpannā dhanatopi jīyanti, attano santakā parihāyanti, daṇḍena ceva jayabhāgaggahaṇena ca rājakoso pavaḍḍhatīti. "
  2025. 502025,112,3078,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2026. 502026,112,3078,9,30,1,114,15,"‘‘ tadā siṅgālo upanando ahosi, uddā dve mahallakā, tassa kāraṇassa paccakkhakārikā rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2027. 502027,112,3079,2,4,1,33,2,Dabbhapupphajātakavaṇṇanā pañcamā.
  2028. 502028,112,3081,2,7,1,20,2,[ 401]6. Paṇṇakajātakavaṇṇanā
  2029. 502029,112,3082,2,13,1,97,10,Paṇṇakaṃ tikhiṇadhāran ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  2030. 502030,112,3082,14,76,1,289,40,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhito’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpito’’ ti vatvā‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti vutte‘‘ bhikkhu ayaṃ itthī tuyhaṃ anatthakārikā, pubbepi tvaṃ imaṃ nissāya cetasikarogena maranto paṇḍite nissāya jīvitaṃ alatthā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2031. 502031,112,3083,2,15,1,112,11,"Atīte bārāṇasiyaṃ maddavamahārāje rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbatti, senakakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. "
  2032. 502032,112,3083,16,42,1,188,21,"So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ paccāgantvā maddavarañño atthadhammānusāsako amacco ahosi,‘‘ senakapaṇḍito’’ ti vutte sakalanagare cando viya sūriyo viya ca paññāyi. "
  2033. 502033,112,3083,43,63,1,201,20,Tadā rañño purohitaputto rājupaṭṭhānaṃ āgato sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ uttamarūpadharaṃ rañño aggamahesiṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā gehaṃ gantvā nirāhāro nipajjitvā sahāyakehi puṭṭho tamatthaṃ ārocesi.
  2034. 502034,112,3083,64,101,1,176,27,"Rājāpi‘‘ purohitaputto na dissati, kahaṃ nu kho’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ ahaṃ te imaṃ satta divasāni dammi, sattāhaṃ ghare katvā aṭṭhame divase āneyyāsī’’ ti āha. "
  2035. 502035,112,3083,102,116,1,64,10,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṃ gehaṃ netvā tāya saddhiṃ abhirami.
  2036. 502036,112,3083,117,139,1,158,20,"Te aññamaññaṃ paṭibaddhacittā hutvā kañci ajānāpetvā aggadvārena palāyitvā aññassa rañño vijitaṃ agamasuṃ, koci gataṭṭhānaṃ na jāni, nāvāya gatamaggo viya ahosi. "
  2037. 502037,112,3083,140,150,1,82,10,Rājā nagare bheriṃ carāpetvā nānappakārena vicinantopi tassa gataṭṭhānaṃ na aññāsi.
  2038. 502038,112,3083,151,163,1,75,10,"Athassa taṃ nissāya balavasoko uppajji, hadayaṃ uṇhaṃ hutvā lohitaṃ pagghari. "
  2039. 502039,112,3083,164,174,1,66,9,"Tato paṭṭhāya cassa kucchito lohitaṃ nikkhami, byādhi mahanto ahosi. "
  2040. 502040,112,3083,175,179,1,43,4,Mahantāpi rājavejjā tikicchituṃ nāsakkhiṃsu.
  2041. 502041,112,3084,2,83,1,495,65,"Bodhisatto ‘‘ imassa rañño byādhi natthi, bhariyaṃ pana apassanto cetasikarogena phuṭṭho, upāyena taṃ tikicchissāmī’’ ti āyurañca pukkusañcāti dve rañño paṇḍitāmacce āmantetvā‘‘ rañño deviyā adassanena cetasikaṃ rogaṃ ṭhapetvā añño rogo natthi, bahūpakāro ca kho pana amhākaṃ rājā, tasmā upāyena naṃ tikicchāma, rājaṅgaṇe samajjaṃ kāretvā asiṃ gilituṃ jānantena asiṃ gilāpetvā rājānaṃ sīhapañjare katvā samajjaṃ olokāpessāma, rājā asiṃ gilantaṃ disvā‘ atthi nu kho ito aññaṃ dukkarataran’ ti pañhaṃ pucchissati. "
  2042. 502042,112,3084,84,158,1,420,58,"Taṃ samma āyura, tvaṃ‘ asukaṃ nāma dadāmīti vacanaṃ ito dukkarataran’ ti byākareyyāsi, tato samma pukkusa, taṃ pucchissati, athassa tvaṃ‘ mahārāja, dadāmīti vatvā adadato sā vācā aphalā hoti, tathārūpaṃ vācaṃ na keci upajīvanti na khādanti na pivanti, ye pana tassa vacanassānucchavikaṃ karonti, yathāpaṭiññātamatthaṃ dentiyeva, idaṃ tato dukkarataran’ ti evaṃ byākareyyāsi, ito paraṃ kattabbaṃ ahaṃ jānissāmī’’ ti vatvā samajjaṃ kāresi. "
  2043. 502043,112,3085,2,35,1,194,26,"Atha te tayopi paṇḍitā rañño santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, rājaṅgaṇe samajjo vattati, taṃ olokentānaṃ dukkhampi na dukkhaṃ hoti, ehi gacchāmā’’ ti rājānaṃ netvā sīhapañjaraṃ vivaritvā samajjaṃ olokāpesuṃ. "
  2044. 502044,112,3085,36,42,1,47,6,Bahū janā attano attano jānanakasippaṃ dassesuṃ.
  2045. 502045,112,3085,43,50,1,62,7,Eko pana puriso tettiṃsaṅgulaṃ tikhiṇadhāraṃ asiratanaṃ gilati.
  2046. 502046,112,3085,51,82,1,154,24,"Rājā taṃ disvā‘‘ ayaṃ puriso etaṃ asiṃ gilati,‘ atthi nu kho ito aññaṃ dukkarataran’ ti ime paṇḍite pucchissāmī’’ ti cintetvā āyuraṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2047. 502047,112,3086,2,4,1,0,0,39.
  2048. 502048,112,3087,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Paṇṇakaṃ tikhiṇadhāraṃ, asiṃ sampannapāyinaṃ; "
  2049. 502049,112,3088,2,9,1,45,6,"Parisāyaṃ puriso gilati, kiṃ dukkarataraṃ tato; "
  2050. 502050,112,3089,2,13,1,51,8,"Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  2051. 502051,112,3090,2,7,1,41,5,Tattha paṇṇakan ti paṇṇakaraṭṭhe uppannaṃ.
  2052. 502052,112,3090,8,12,1,46,4,Sampannapāyinan ti sampannaṃ paralohitapāyinaṃ.
  2053. 502053,112,3090,13,20,1,57,7,Parisāyan ti parisamajjhe dhanalobhena ayaṃ puriso gilati.
  2054. 502054,112,3090,21,34,1,86,12,"Yadaññan ti ito asigilanato yaṃ aññaṃ dukkarataraṃ kāraṇaṃ, taṃ mayā pucchito kathehīti. "
  2055. 502055,112,3091,2,11,1,41,6,Athassa so taṃ kathento dutiyaṃ gāthamāha–
  2056. 502056,112,3092,2,4,1,0,0,40.
  2057. 502057,112,3093,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Gileyya puriso lobhā, asiṃ sampannapāyinaṃ; "
  2058. 502058,112,3094,2,10,1,42,7,"Yo ca vajjā dadāmīti, taṃ dukkarataraṃ tato; "
  2059. 502059,112,3095,2,12,1,47,7,"Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddavā’’ ti. "
  2060. 502060,112,3096,2,6,1,22,3,Tattha {vajjā}ti vadeyya.
  2061. 502061,112,3096,7,20,1,67,9,Taṃ dukkarataran ti‘‘ dadāmī’’ ti vacanaṃ tato asigilanato dukkarataraṃ.
  2062. 502062,112,3096,21,38,1,88,13,Sabbaññan ti‘‘ asukaṃ nāma tava dassāmī’’ ti vacanaṃ ṭhapetvā aññaṃ sabbampi kāraṇaṃ sukaraṃ.
  2063. 502063,112,3096,39,44,1,33,4,{Maddavā}ti rājānaṃ gottena ālapati.
  2064. 502064,112,3097,2,40,1,211,28,"Rañño āyurapaṇḍitassa vacanaṃ sutvā‘‘ asigilanato kira‘ idaṃ nāma dammī’ ti vacanaṃ dukkaraṃ, ahañca‘ purohitaputtassa deviṃ dammī’ ti avacaṃ, atidukkaraṃ vata me katan’’ ti vīmaṃsantasseva hadayasoko thokaṃ tanuttaṃ gato. "
  2065. 502065,112,3097,41,64,1,140,19,So tato‘‘ parassa imaṃ dammīti vacanato pana aññaṃ dukkarataraṃ atthi nu kho’’ ti cintetvā pukkusapaṇḍitena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha–
  2066. 502066,112,3098,2,4,1,0,0,41.
  2067. 502067,112,3099,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Byākāsi āyuro pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; "
  2068. 502068,112,3100,2,9,1,44,6,"Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; "
  2069. 502069,112,3101,2,13,1,51,8,"Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  2070. 502070,112,3102,2,11,1,61,9,Tattha pañhaṃ atthan ti pañhassa atthaṃ byākāsīti vuttaṃ hoti.
  2071. 502071,112,3102,12,18,1,47,5,Dhammassa {kovido}ti tadatthajotake ganthe kusalo.
  2072. 502072,112,3102,19,25,1,39,5,{Tato}ti tato vacanato kiṃ dukkarataranti.
  2073. 502073,112,3103,2,7,1,53,5,Athassa byākaronto pukkusapaṇḍito catutthaṃ gāthamāha–
  2074. 502074,112,3104,2,4,1,0,0,42.
  2075. 502075,112,3105,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Na vācamupajīvanti, aphalaṃ giramudīritaṃ; "
  2076. 502076,112,3106,2,10,1,43,7,"Yo ca datvā avākayirā, taṃ dukkarataraṃ tato; "
  2077. 502077,112,3107,2,12,1,47,7,"Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddavā’’ ti. "
  2078. 502078,112,3108,2,15,1,50,8,Tattha {datvā}ti‘‘ asukaṃ nāma dammī’’ ti paṭiññaṃ datvā.
  2079. 502079,112,3108,16,33,1,109,13,"{Avākayirā}ti taṃ paṭiññātamatthaṃ dadanto tasmiṃ lobhaṃ avākareyya chindeyya, taṃ bhaṇḍaṃ dadeyyāti vuttaṃ hoti. "
  2080. 502080,112,3108,34,51,1,79,12,{Tato}ti tato asigilanato‘‘ asukaṃ nāma te dammī’’ ti vacanato ca tadeva dukkarataraṃ.
  2081. 502081,112,3109,2,35,1,177,25,"Rañño taṃ vacanaṃ sutvā‘‘ ahaṃ‘ purohitaputtassa deviṃ dammī’ ti paṭhamaṃ vatvā vācāya anucchavikaṃ katvā taṃ adāsiṃ, dukkaraṃ vata me katan’’ ti parivitakkentassa soko tanukataro jāto. "
  2082. 502082,112,3109,36,53,1,94,12,"Athassa etadahosi‘‘ senakapaṇḍitato añño paṇḍitataro nāma natthi, imaṃ pañhaṃ etaṃ pucchissāmī’’ ti. "
  2083. 502083,112,3109,54,59,1,37,5,Tato taṃ pucchanto pañcamaṃ gāthamāha–
  2084. 502084,112,3110,2,4,1,0,0,43.
  2085. 502085,112,3111,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Byākāsi pukkuso pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; "
  2086. 502086,112,3112,2,9,1,43,6,"Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; "
  2087. 502087,112,3113,2,13,1,51,8,"Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  2088. 502088,112,3114,2,7,1,44,5,Athassa byākaronto senako chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  2089. 502089,112,3115,2,4,1,0,0,44.
  2090. 502090,112,3116,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Dadeyya puriso dānaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; "
  2091. 502091,112,3117,2,10,1,43,7,"Yo ca datvā nānutappe, taṃ dukkarataraṃ tato; "
  2092. 502092,112,3118,2,12,1,47,7,"Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddavā’’ ti. "
  2093. 502093,112,3119,2,49,1,246,37,"Tattha {nānutappe}ti attano atikantaṃ atimanāpaṃ piyabhaṇḍaṃ parassa datvā‘‘ kimatthaṃ mayā idaṃ dinnan’’ ti evaṃ taṃ piyabhaṇḍaṃ ārabbha yo pacchā na tappati na socati, taṃ asigilanato ca‘‘ asukaṃ nāma te dammī’’ ti vacanato ca tassa dānato ca dukkarataraṃ. "
  2094. 502094,112,3120,2,7,1,40,5,Iti mahāsatto rājānaṃ saññāpentā kathesi.
  2095. 502095,112,3120,8,17,1,93,8,"Dānañhi datvā aparacetanāva dussandhāriyā, tassā sandhāraṇadukkaratā vessantarajātakena dīpitā. "
  2096. 502096,112,3120,18,19,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  2097. 502097,112,3121,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Adu cāpaṃ gahetvāna, khaggaṃ bandhiya vāmato; "
  2098. 502098,112,3122,2,9,1,42,6,"Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho."
  2099. 502099,112,3123,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Aṭṭhānametaṃ dukkharūpaṃ, yaṃ kumārā vihaññare; "
  2100. 502100,112,3124,2,21,1,44,6,"Satañca dhammamaññāya, ko datvā anutappatī’’ ti.( jā.2.22.2158-2159); "
  2101. 502101,112,3125,2,53,1,291,40,"Rājāpi bodhisattassa vacanaṃ sutvā sallakkhesi‘‘ ahaṃ attano maneneva purohitaputtassa deviṃ datvā sakamanaṃ sandhāretuṃ na sakkomi, socāmi kilamāmi, na me idaṃ anucchavikaṃ, sace sā mayi sasinehā bhaveyya , imaṃ issariyaṃ chaḍḍetvā na palāyeyya, mayi pana sinehaṃ akatvā palātāya kiṃ tāya mayhan’’ ti. "
  2102. 502102,112,3125,54,66,1,111,11,"Tassevaṃ cintentassa padumapatte udakabindu viya sabbasoko nivattitvā gato, taṅkhaṇaññevassa kucchi parisaṇṭhāsi. "
  2103. 502103,112,3125,67,75,1,67,8,So nirogo sukhito hutvā bodhisattassa thutiṃ karonto osānagāthamāha–
  2104. 502104,112,3126,2,4,1,0,0,45.
  2105. 502105,112,3127,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Byākāsi āyuro pañhaṃ, atho pukkusaporiso; "
  2106. 502106,112,3128,2,12,1,44,7,"Sabbe pañhe atibhoti, yathā bhāsati senako’’ ti. "
  2107. 502107,112,3129,2,16,1,94,12,"Tattha yathā {bhāsatī}ti yathā paṇḍito bhāsati, tathevetaṃ dānaṃ nāma datvā neva anutappitabbanti. "
  2108. 502108,112,3129,17,24,1,50,7,Imaṃ panassa thutiṃ katvā tuṭṭho bahuṃ dhanamadāsi.
  2109. 502109,112,3130,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  2110. 502110,112,3130,16,33,1,139,13,"Tadā rājamahesī purāṇadutiyikā ahosi, rājā ukkaṇṭhitabhikkhu, āyurapaṇḍito moggallāno, pukkusapaṇḍito sāriputto, senakapaṇḍito ahameva ahosinti. "
  2111. 502111,112,3131,2,4,1,28,2,Paṇṇakajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  2112. 502112,112,3133,2,7,1,24,2,[ 402]7. Sattubhastajātakavaṇṇanā
  2113. 502113,112,3134,2,12,1,83,9,{Vibbhantacitto}ti idaṃ satthā jetavane viharanto attano paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  2114. 502114,112,3134,13,27,1,45,4,Paccuppannavatthu umaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  2115. 502115,112,3135,2,9,1,48,7,Atīte bārāṇasiyaṃ janako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  2116. 502116,112,3135,10,19,1,69,7,"Tadā bodhisatto brāhmaṇakule nibbatti , senakakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. "
  2117. 502117,112,3135,20,39,1,147,16,"So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ paccāgantvā rājānaṃ passi, rājā taṃ amaccaṭṭhāne ṭhapesi, mahantañcassa yasaṃ anuppadāsi . "
  2118. 502118,112,3135,40,67,1,235,24,"So rañño atthañca dhammañca anusāsi, madhurakatho dhammakathiko hutvā rājānaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā dāne uposathakamme dasasu kusalakammapathesūti imāya kalyāṇapaṭipadāya patiṭṭhāpesi , sakalaraṭṭhe buddhānaṃ uppannakālo viya ahosi. "
  2119. 502119,112,3135,68,77,1,78,9,Pakkhadivasesu rājā ca uparājādayo ca sabbe sannipatitvā dhammasabhaṃ sajjenti.
  2120. 502120,112,3135,78,89,1,126,10,"Mahāsatto sajjitadhammasabhāyaṃ ratanapallaṅkavaragato buddhalīḷāya dhammaṃ deseti, buddhānaṃ dhammakathāsadisāvassa kathā hoti. "
  2121. 502121,112,3136,2,21,1,144,15,Atha aññataro mahallakabrāhmaṇo dhanabhikkhaṃ caritvā kahāpaṇasahassaṃ labhitvā ekasmiṃ brāhmaṇakule nikkhipitvā puna‘‘ bhikkhaṃ carissāmī’’ ti gato.
  2122. 502122,112,3136,22,28,1,43,6,Tassa gatakāle taṃ kulaṃ kahāpaṇe vaḷañjesi.
  2123. 502123,112,3136,29,33,1,29,4,So āgantvā kahāpaṇe āharāpesi.
  2124. 502124,112,3136,34,44,1,83,10,Brāhmaṇo kahāpaṇe dātuṃ asakkonto attano dhītaraṃ tassa pādaparicārikaṃ katvā adāsi.
  2125. 502125,112,3136,45,54,1,74,9,Brāhmaṇo taṃ gahetvā bārāṇasito avidūre ekasmiṃ brāhmaṇagāme vāsaṃ kappesi.
  2126. 502126,112,3136,55,65,1,89,10,Athassa bhariyā daharatāya kāmesu atittā aññena taruṇabrāhmaṇena saddhiṃ micchācāraṃ cari.
  2127. 502127,112,3136,66,70,1,33,4,Soḷasa hi atappanīyavatthūni nāma.
  2128. 502128,112,3136,71,73,1,15,2,Katamāni soḷasa?
  2129. 502129,112,3136,74,158,1,553,69,"Sāgaro sabbasavantīhi na tappati, aggi upādānena na tappati, rājā raṭṭhena na tappati, bālo pāpehi na tappati, itthī methunadhammena alaṅkārena vijāyanenāti imehi tīhi na tappati, brāhmaṇo mantehi na tappati, jhāyī vihārasamāpattiyā na tappati, sekkho apacayena na tappati, appiccho dhutaṅgaguṇena na tappati, āraddhavīriyo vīriyārambhena na tappati, dhammakathiko sākacchāya na tappati, visārado parisāya na tappati, saddho saṅghupaṭṭhānena na tappati, dāyako pariccāgena na tappati, paṇḍito dhammassavanena na tappati, catasso parisā tathāgatadassanena na tappantīti. "
  2130. 502130,112,3137,2,44,1,216,30,"Sāpi brāhmaṇī methunadhammena, atittā taṃ brāhmaṇaṃ nīharitvā vissatthā pāpakammaṃ kātukāmā hutvā ekadivasaṃ dummanā nipajjitvā‘‘ kiṃ bhotī’’ ti vuttā‘‘ brāhmaṇa, ahaṃ tava gehe kammaṃ kātuṃ na sakkomi, dāsidāsaṃ ānehī’’ ti āha."
  2131. 502131,112,3137,45,58,1,41,8,"‘‘ Bhoti dhanaṃ me natthi, kiṃ datvā ānemī’’ ti."
  2132. 502132,112,3137,59,69,1,44,6,‘‘ Bhikkhaṃ caritvā dhanaṃ pariyesitvā ānehī’’ ti.
  2133. 502133,112,3137,70,81,1,37,7,‘‘ Tena hi bhoti pātheyyaṃ me sajjehī’’ ti.
  2134. 502134,112,3137,82,93,1,73,7,‘‘ Sā tassa baddhasattūnañca abaddhasattūnañca cammapasibbakaṃ pūretvā adāsi’’.
  2135. 502135,112,3137,94,127,1,259,27,Brāhmaṇo gāmanigamarājadhānīsu caranto satta kahāpaṇasatāni labhitvā‘‘ alaṃ me ettakaṃ dhanaṃ dāsidāsamūlāyā’’ ti nivattitvā attano gāmaṃ āgacchanto ekasmiṃ udakaphāsukaṭṭhāne pasibbakaṃ muñcitvā sattuṃ khāditvā pasibbakamukhaṃ abandhitvāva pānīyaṃ pivituṃ otiṇṇo.
  2136. 502136,112,3137,128,141,1,122,13,Athekasmiṃ rukkhasusire eko kaṇhasappo sattugandhaṃ ghāyitvā pasibbakaṃ pavisitvā bhogaṃ ābhujitvā sattuṃ khādanto nipajji.
  2137. 502137,112,3137,142,152,1,91,10,Brāhmaṇo āgantvā pasibbakassa abbhantaraṃ anoloketvā pasibbakaṃ bandhitvā aṃse katvā pāyāsi.
  2138. 502138,112,3137,153,183,1,183,22,"Antarāmagge ekasmiṃ rukkhe nibbattadevatā khandhaviṭape ṭhatvā‘‘ brāhmaṇa, sace antarāmagge vasissasi, sayaṃ marissasi, sace ajja gharaṃ gamissasi, bhariyā te marissatī’’ ti vatvā antaradhāyi. "
  2139. 502139,112,3137,184,194,1,102,10,So olokento devataṃ adisvā bhīto maraṇabhayatajjito rodanto paridevanto bārāṇasinagaradvāraṃ sampāpuṇi.
  2140. 502140,112,3138,2,10,1,92,8,Tadā ca pannarasuposatho hoti alaṅkatadhammāsane nisīditvā bodhisattassa dhammakathanadivaso.
  2141. 502141,112,3138,11,19,1,80,8,Mahājano nānāgandhapupphādihattho vaggavaggo hutvā dhammiṃ kathaṃ sotuṃ gacchati.
  2142. 502142,112,3138,20,78,1,309,40,"Brāhmaṇo taṃ disvā‘‘ kahaṃ gacchathā’’ ti pucchitvā‘‘ brāhmaṇa, ajja senakapaṇḍito madhurassarena buddhalīḷāya dhammaṃ deseti, kiṃ tvampi na jānāsī’’ ti vutte cintesi‘‘ paṇḍito kira dhammakathiko, ahañcamhi maraṇabhayatajjito, paṇḍitā kho pana mahantampi sokaṃ harituṃ sakkonti, mayāpi tattha gantvā dhammaṃ sotuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2143. 502143,112,3138,79,97,1,180,18,So tehi saddhiṃ tattha gantvā mahāsattaṃ parivāretvā nisinnāya sarājikāya parisāya pariyante sattupasibbakena khandhagatena dhammāsanato avidūre maraṇabhayatajjito rodamāno aṭṭhāsi.
  2144. 502144,112,3138,98,108,1,79,10,Mahāsatto ākāsagaṅgaṃ otaranto viya amatavassaṃ vassento viya ca dhammaṃ desesi.
  2145. 502145,112,3138,109,115,1,57,6,Mahājano sañjātasomanasso sādhukāraṃ datvā dhammaṃ assosi.
  2146. 502146,112,3139,2,7,1,34,5,Paṇḍitā ca nāma disācakkhukā honti.
  2147. 502147,112,3139,8,63,1,429,47,"Tasmiṃ khaṇe mahāsatto pasannapañcapasādāni akkhīni ummīletvā samantato parisaṃ olokento taṃ brāhmaṇaṃ disvā cintesi‘‘ ettakā parisā somanassajātā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇanti, ayaṃ paneko brāhmaṇo domanassappatto rodati, etassa abbhantare assujananasamatthena sokena bhavitabbaṃ, tamassa ambilena paharitvā tambamalaṃ viya padumapalāsato udakabinduṃ viya vinivattetvā ettheva naṃ nissokaṃ tuṭṭhamānasaṃ katvā dhammaṃ desessāmī’’ ti. "
  2148. 502148,112,3139,64,89,1,142,18,"So taṃ āmantetvā‘‘ brāhmaṇa, senakapaṇḍito nāmāhaṃ, idāneva taṃ nissokaṃ karissāmi, vissattho kathehī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2149. 502149,112,3140,2,4,1,0,0,46.
  2150. 502150,112,3141,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Vibbhantacitto kupitindriyosi, nettehi te vārigaṇā savanti; "
  2151. 502151,112,3142,2,16,1,68,11,"Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno, idhāgamā brahme tadiṅgha brūhī’’ ti. "
  2152. 502152,112,3143,2,15,1,71,7,Tattha {kupitindriyosī}ti cakkhundriyameva sandhāya‘‘ kupitindriyosī’’ ti āha.
  2153. 502153,112,3143,16,19,1,22,2,{Vārigaṇā}ti assubindūni.
  2154. 502154,112,3143,20,24,1,25,3,{Iṅghā}ti codanatthe nipāto.
  2155. 502155,112,3143,25,50,1,181,21,"Tañhi mahāsatto codento evamāha‘‘ brāhmaṇa, sattā nāma dvīhi kāraṇehi socanti paridevanti sattasaṅkhāresu kismiñcideva piyajātike naṭṭhe vā, kiñcideva piyajātikaṃ patthetvā alabhantā vā. "
  2156. 502156,112,3143,51,71,1,86,16,"Tattha kiṃ te naṭṭhaṃ, kiṃ vā pana patthayanto tvaṃ idha āgato, idaṃ me khippaṃ brūhī’’ ti. "
  2157. 502157,112,3144,2,10,1,62,7,Athassa attano sokakāraṇaṃ kathento brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  2158. 502158,112,3145,2,4,1,0,0,47.
  2159. 502159,112,3146,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Miyyetha bhariyā vajato mamajja, agacchato maraṇamāha yakkho; "
  2160. 502160,112,3147,2,13,1,59,8,"Etena dukkhena pavedhitosmi, akkhāhi me senaka etamatthan’’ ti. "
  2161. 502161,112,3148,2,7,1,34,4,Tattha {vajato}ti gehaṃ gacchantassa.
  2162. 502162,112,3148,8,11,1,25,2,{Agacchato}ti agacchantassa.
  2163. 502163,112,3148,12,19,1,54,6,{Yakkho}ti antarāmagge ekā rukkhadevatā evamāhāti vadati.
  2164. 502164,112,3148,20,37,1,112,12,"Sā kira devatā‘‘ pasibbake te brāhmaṇa, kaṇhasappo’’ ti anācikkhantī bodhisattassa ñāṇānubhāvappakāsanatthaṃ nācikkhi. "
  2165. 502165,112,3148,38,53,1,117,12,"Etena {dukkhenā}ti gacchato bhariyāya maraṇadukkhena, agacchato attano maraṇadukkhena, tenasmi pavedhito ghaṭṭito kampito. "
  2166. 502166,112,3148,54,58,1,26,4,Etamatthan ti etaṃ kāraṇaṃ.
  2167. 502167,112,3148,59,77,1,107,15,"Yena me kāraṇena gacchato bhariyāya maraṇaṃ, agacchato attano maraṇaṃ hoti, etaṃ me kāraṇaṃ ācikkhāhīti attho. "
  2168. 502168,112,3149,2,18,1,131,14,Mahāsatto brāhmaṇassa vacanaṃ sutvā samuddamatthake jālaṃ khipanto viya ñāṇajālaṃ pattharitvā‘‘ imesaṃ sattānaṃ bahūni maraṇakāraṇāni.
  2169. 502169,112,3149,19,82,1,426,49,"Samudde nimuggāpi maranti, tattha vāḷamacchehi gahitāpi, gaṅgāya patitāpi, tattha susumārehi gahitāpi, rukkhato patitāpi, kaṇṭakena viddhāpi, nānappakārehi āvudhehi pahaṭāpi, visaṃ khāditvāpi, ubbandhitvāpi, papāte patitāpi, atisītādīhi vā nānappakārehi vā rogehi upaddutāpi marantiyeva, evaṃ bahūsu maraṇakāraṇesu katarena nu kho kāraṇena ajjesa brāhmaṇo antarāmagge vasanto sayaṃ marissati, gehamassa vajato bhariyā marissatī’’ ti cintesi. "
  2170. 502170,112,3149,83,115,1,258,29,"Cintento eva brāhmaṇassa khandhe pasibbakaṃ disvā‘‘ imasmiṃ pasibbake ekena sappena paviṭṭhena bhavitabbaṃ, pavisanto ca paneso imasmiṃ brāhmaṇe pātarāsasamaye sattuṃ khāditvā pasibbakamukhaṃ abandhitvā pānīyaṃ pātuṃ gate sattugandhena sappo paviṭṭho bhavissati. "
  2171. 502171,112,3149,116,160,1,321,35,"Brāhmaṇopi pānīyaṃ pivitvā āgato sappassa paviṭṭhabhāvaṃ ajānitvā pasibbakaṃ bandhitvā ādāya pakkanto bhavissati, sacāyaṃ antarāmagge vasanto sāyaṃ vasanaṭṭhāne‘‘ sattuṃ khādissāmī’’ ti pasibbakaṃ muñcitvā hatthaṃ pavesessati , atha naṃ sappo hatthe ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, idamassa antarāmagge vasantassa maraṇakāraṇaṃ. "
  2172. 502172,112,3149,161,201,1,267,31,"Sace pana gehaṃ gaccheyya, pasibbako bhariyāya hatthagato bhavissati, sā‘ antobhaṇḍaṃ olokessāmī’’ ti pasibbakaṃ muñcitvā hatthaṃ pavesessati, atha naṃ sappo ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, idamassa ajja gehaṃ gatassa bhariyāya maraṇakāraṇan’’ ti upāyakosallañāṇeneva aññāsi. "
  2173. 502173,112,3150,2,11,1,66,7,Athassa etadahosi‘‘ iminā kaṇhasappena sūrena nibbhayena bhavitabbaṃ.
  2174. 502174,112,3150,12,42,1,211,26,"Ayañhi brāhmaṇassa mahāphāsukaṃ paharantopi pasibbake attano calanaṃ vā phandanaṃ vā na dasseti, evarūpāya parisāya majjhepi attano atthibhāvaṃ na dasseti, tasmā iminā kaṇhasappena sūrena nibbhayena bhavitabban’’ ti. "
  2175. 502175,112,3150,43,50,1,65,7,Idampi so upāyakosallañāṇeneva dibbacakkhunā passanto viya aññāsi.
  2176. 502176,112,3150,51,69,1,175,18,Evaṃ sarājikāya parisāya majjhe sappaṃ pasibbakaṃ pavisantaṃ disvā ṭhitapuriso viya mahāsatto upāyakosallañāṇeneva paricchinditvā brāhmaṇassa pañhaṃ kathento tatiyaṃ gāthamāha–
  2177. 502177,112,3151,2,4,1,0,0,48.
  2178. 502178,112,3152,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Bahūni ṭhānāni vicintayitvā, yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ; "
  2179. 502179,112,3153,2,13,1,63,8,"Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ, ajānato kaṇhasappo paviṭṭho’’ ti. "
  2180. 502180,112,3154,2,8,1,39,5,Tattha bahūni {ṭhānānī}ti bahūni kāraṇāni.
  2181. 502181,112,3154,9,15,1,63,5,{Vicintayitvā}ti paṭivijjhitvā cintāvasena pavattapaṭivedho hutvā.
  2182. 502182,112,3154,16,27,1,68,10,Yamettha {vakkhāmī}ti yaṃ te ahaṃ etesu kāraṇesu etaṃ kāraṇaṃ vakkhāmi.
  2183. 502183,112,3154,28,38,1,85,10,Tadeva saccan ti tadeva tathaṃ dibbacakkhunā disvā kathitasadisaṃ bhavissatīti dīpeti.
  2184. 502184,112,3154,39,42,1,21,2,{Maññāmī}ti sallakkhemi.
  2185. 502185,112,3154,43,46,1,31,3,Sattubhastan ti sattupasibbakaṃ.
  2186. 502186,112,3154,47,54,1,59,6,{Ajānato}ti ajānantasseva eko kaṇhasappo paviṭṭhoti maññāmīti.
  2187. 502187,112,3155,2,19,1,69,11,"Evañca pana vatvā‘‘ atthi te brāhmaṇa, etasmiṃ pasibbake sattū’’ ti pucchi."
  2188. 502188,112,3155,20,28,1,16,3,"‘‘ Atthi, paṇḍitā’’ ti."
  2189. 502189,112,3155,29,38,1,35,5,‘‘ Ajja pātarāsavelāya sattuṃ khādī’’ ti?
  2190. 502190,112,3155,39,47,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti."
  2191. 502191,112,3155,48,55,1,19,3,‘‘ Kattha nisīditvā’’ ti?
  2192. 502192,112,3155,56,65,1,32,4,"‘‘ Araññe rukkhamūlasmiṃ, paṇḍitā’’ ti."
  2193. 502193,112,3155,66,81,1,75,10,"‘‘ Sattuṃ khāditvā pānīyaṃ pātuṃ gacchanto pasibbakamukhaṃ bandhi, na bandhī’’ ti?"
  2194. 502194,112,3155,82,91,1,21,4,"‘‘ Na bandhiṃ, paṇḍitā’’ ti."
  2195. 502195,112,3155,92,103,1,51,7,‘‘ Pānīyaṃ pivitvā āgato pasibbakaṃ oloketvā bandhī’’ ti.
  2196. 502196,112,3155,104,113,1,31,4,"‘‘ Anoloketvāva bandhiṃ, paṇḍitā’’ ti."
  2197. 502197,112,3155,114,165,1,372,42,"‘‘ Brāhmaṇa, tava pānīyaṃ pātuṃ gatakāle ajānantasseva te sattugandhena pasibbakaṃ sappo paviṭṭhoti maññāmi, evamettha āgato tvaṃ, tasmā pasibbakaṃ otāretvā parisamajjhe ṭhapetvā pasibbakamukhaṃ mocetvā paṭikkamma ṭhito ekaṃ daṇḍakaṃ gahetvā pasibbakaṃ tāva pahara, tato patthaṭaphaṇaṃ susūtisaddaṃ katvā nikkhamantaṃ kaṇhasappaṃ disvā nikkaṅkho bhavissatī’’ ti catutthaṃ gāthamāha– "
  2198. 502198,112,3156,2,4,1,0,0,49.
  2199. 502199,112,3157,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ, passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ; "
  2200. 502200,112,3158,2,13,1,69,8,"Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni, bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastan’’ ti. "
  2201. 502201,112,3159,2,6,1,26,3,Tattha {parisumbhā}ti pahara.
  2202. 502202,112,3159,7,18,1,98,11,Passeḷamūgan ti eḷaṃ paggharantena mukhena eḷamūgaṃ pasibbakato nikkhamantaṃ dujivhaṃ uragaṃ passa.
  2203. 502203,112,3159,19,58,1,248,30,"Chandajja kaṅkhaṃ {vicikicchitānī}ti‘‘ atthi nu kho me pasibbake sappo, udāhu natthī’’ ti kaṅkhameva punappunaṃ uppajjamānāni vicikicchitāni ca ajja chinda, mayhaṃ saddaha, avitathañhi me veyyākaraṇaṃ, idāneva nikkhamantaṃ bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastanti. "
  2204. 502204,112,3160,2,11,1,67,8,Brāhmaṇo mahāsattassa kathaṃ sutvā saṃviggo bhayappatto tathā akāsi.
  2205. 502205,112,3160,12,21,1,88,9,Sappopi sattubhaste daṇḍena pahaṭe pasibbakamukhā nikkhamitvā mahājanaṃ olokento aṭṭhāsi.
  2206. 502206,112,3160,22,28,1,45,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā pañcamaṃ gāthamāha–
  2207. 502207,112,3161,2,4,1,0,0,50.
  2208. 502208,112,3162,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Saṃviggarūpo parisāya majjhe, so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci; "
  2209. 502209,112,3163,2,14,1,60,9,"Atha nikkhami urago uggatejo, āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā’’ ti. "
  2210. 502210,112,3164,2,33,1,276,23,"Sappassa phaṇaṃ katvā nikkhantakāle‘‘ mahāsattassa sabbaññubuddhasseva byākaraṇaṃ ahosī’’ ti mahājano celukkhepasahassāni pavattesi, aṅguliphoṭanasahassāni paribbhamiṃsu, ghanameghavassaṃ viya sattaratanavassaṃ vassi, sādhukārasahassāni pavattiṃsu, mahāpathavībhijjanasaddo viya ahosi. "
  2211. 502211,112,3164,34,52,1,125,16,"Idaṃ pana buddhalīḷāya evarūpassa pañhassa kathanaṃ nāma neva jātiyā balaṃ, na gottakulappadesānaṃ balaṃ, kassa panetaṃ balanti? "
  2212. 502212,112,3164,53,55,1,13,2,Paññāya balaṃ.
  2213. 502213,112,3164,56,70,1,155,13,"Paññavā hi puggalo vipassanaṃ vaḍḍhetvā ariyamaggadvāraṃ vivaritvā amatamahānibbānaṃ pavisati, sāvakapāramimpi paccekabodhimpi sammāsambodhimpi paṭivijjhati. "
  2214. 502214,112,3164,71,81,1,83,9,"Amatamahānibbānasampāpakesu hi dhammesu paññāva seṭṭhā, avasesā tassā parivārā honti. "
  2215. 502215,112,3164,82,84,1,14,2,Tenetaṃ vuttaṃ–
  2216. 502216,112,3165,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Paññā hi seṭṭhā kusalā vadanti, nakkhattarājāriva tārakānaṃ; "
  2217. 502217,112,3166,2,24,1,61,9,"Sīlaṃ sirī cāpi satañca dhammo, anvāyikā paññavato bhavantī’’ ti.( jā.2.17.81); "
  2218. 502218,112,3167,2,17,1,116,15,Evaṃ kathite ca pana mahāsattena pañhe eko ahituṇḍiko sappassa mukhabandhanaṃ katvā sappaṃ gahetvā araññe vissajjesi.
  2219. 502219,112,3167,18,28,1,95,10,Brāhmaṇo rājānaṃ upasaṅkamitvā jayāpetvā añjaliṃ paggayha rañño thutiṃ karonto upaḍḍhagāthamāha–
  2220. 502220,112,3168,2,4,1,0,0,51.
  2221. 502221,112,3169,2,7,1,29,4,‘ ‘ Suladdhalābhā janakassa rañño;
  2222. 502222,112,3170,2,9,1,33,5,Yo passatī senakaṃ sādhupaññan’’ ti.
  2223. 502223,112,3171,2,32,1,259,26,"Tassattho – yo sādhupaññaṃ uttamapaññaṃ senakapaṇḍitaṃ akkhīni ummīletvā icchiticchitakkhaṇe piyacakkhūhi passituṃ labhati, tassa rañño janakassa ete icchiticchitakkhaṇe dassanalābhā suladdhalābhā vata, etena laddhesu sabbalābhesu eteva lābhā suladdhalābhā nāmāti. "
  2224. 502224,112,3172,2,18,1,140,15,Brāhmaṇopi rañño thutiṃ katvā puna pasibbakato satta kahāpaṇasatāni gahetvā mahāsattassa thutiṃ katvā tuṭṭhidāyaṃ dātukāmo diyaḍḍhagāthamāha–
  2225. 502225,112,3173,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ. "
  2226. 502226,112,3174,2,4,1,0,0,52.
  2227. 502227,112,3175,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Imāni me sattasatāni atthi, gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ; "
  2228. 502228,112,3176,2,15,1,65,10,"Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ, athopi bhariyāya makāsi sotthin’’ ti. "
  2229. 502229,112,3177,2,18,1,147,15,Tattha vivaṭṭachaddo nusi {sabbadassī}ti kiṃ nu kho tvaṃ sabbesu dhammākāresu vivaṭṭachadano vivaṭṭaneyyadhammo sabbaññubuddhoti thutivasena pucchati.
  2230. 502230,112,3177,19,35,1,124,16,Ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpan ti udāhu asabbaññussapi sato tava ñāṇaṃ ativiya bhiṃsarūpaṃ sabbaññutaññāṇaṃ viya balavanti.
  2231. 502231,112,3177,36,47,1,55,10,Tayā hi {me}ti tayā hi dinnattā ajja mayā jīvitaṃ laddhaṃ.
  2232. 502232,112,3177,48,59,1,76,11,Athopi bhariyāya makāsi sotthin ti athopi me bhariyāya tvameva sotthiṃ akāsi.
  2233. 502233,112,3178,2,29,1,136,19,"Iti so vatvā‘‘ sacepi satasahassaṃ bhaveyya, dadeyyamevāhaṃ, ettakameva me dhanaṃ, imāni me satta satāni gaṇhā’’ ti punappunaṃ bodhisattaṃ yāci. "
  2234. 502234,112,3178,30,35,1,39,5,Taṃ sutvā bodhisatto aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  2235. 502235,112,3179,2,4,1,0,0,53.
  2236. 502236,112,3180,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Na paṇḍitā vetanamādiyanti, citrāhi gāthāhi subhāsitāhi; "
  2237. 502237,112,3181,2,16,1,65,11,"Itopi te brahme dadantu vittaṃ, ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketan’’ ti. "
  2238. 502238,112,3182,2,10,1,43,7,"Tattha vetanan ti vettanaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  2239. 502239,112,3182,11,23,1,70,10,"Itopi te {brahme}ti brāhmaṇa, ito mama pādamūlatopi tuyhaṃ dhanaṃ dadantu. "
  2240. 502240,112,3182,24,39,1,101,13,Vittaṃ ādāya tvaṃ {gacchā}ti ito aññāni tīṇi satāni gahetvā sahassabhaṇḍikaṃ ādāya sakanivesanaṃ gaccha.
  2241. 502241,112,3183,2,23,1,126,16,"Evañca pana vatvā mahāsatto brāhmaṇassa sahassaṃ pūrāpento kahāpaṇe dāpetvā‘‘ brāhmaṇa, kena tvaṃ dhanabhikkhāya pesito’’ ti pucchi."
  2242. 502242,112,3183,24,32,1,23,4,‘‘ Bhariyāya me paṇḍitā’’ ti.
  2243. 502243,112,3183,33,45,1,35,6,"‘‘ Bhariyā pana te mahallikā, daharā’’ ti."
  2244. 502244,112,3183,46,54,1,17,3,"‘‘ Daharā, paṇḍitā’’ ti."
  2245. 502245,112,3183,55,107,1,296,43,"‘‘ Tena hi sā aññena saddhiṃ anācāraṃ karontī‘ nibbhayā hutvā karissāmī’ ti taṃ pesesi, sace ime kahāpaṇe gharaṃ nessasi, sā te dukkhena laddhakahāpaṇe attano jārassa dassati, tasmā tvaṃ ujukameva gehaṃ agantvā bahigāme rukkhamūle vā yattha katthaci vā kahāpaṇe ṭhapetvā paviseyyāsī’’ ti vatvā taṃ uyyojesi. "
  2246. 502246,112,3183,108,118,1,78,10,So gāmasamīpaṃ gantvā ekasmiṃ rukkhamūle kahāpaṇe ṭhapetvā sāyaṃ gehaṃ agamāsi.
  2247. 502247,112,3183,119,126,1,54,7,Bhariyāpissa tasmiṃ khaṇe jārena saddhiṃ nisinnā ahosi.
  2248. 502248,112,3183,127,137,1,34,6,Brāhmaṇo dvāre ṭhatvā‘‘ bhotī’’ ti āha.
  2249. 502249,112,3183,138,171,1,211,28,"Sā tassa saddaṃ sallakkhetvā dīpaṃ nibbāpetvā dvāraṃ vivaritvā brāhmaṇe anto paviṭṭhe itaraṃ nīharitvā dvāramūle ṭhapetvā gehaṃ pavisitvā pasibbake kiñci adisvā‘‘ brāhmaṇa, kiṃ te bhikkhaṃ caritvā laddhan’’ ti pucchi."
  2250. 502250,112,3183,172,180,1,22,4,‘‘ Sahassaṃ me laddhan’’ ti.
  2251. 502251,112,3183,181,189,1,17,4,‘‘ Kahaṃ pana tan’’ ti.
  2252. 502252,112,3183,190,204,1,57,8,"‘‘ Asukaṭṭhāne nāma ṭhapitaṃ, pātova āharissāmi, mā cintayī’’ ti. "
  2253. 502253,112,3183,205,209,1,25,4,Sā gantvā jārassa ācikkhi.
  2254. 502254,112,3183,210,216,1,41,6,So nikkhamitvā attanā ṭhapitaṃ viya gaṇhi.
  2255. 502255,112,3184,2,30,1,132,18,"Brāhmaṇo punadivase gantvā kahāpaṇe apassanto bodhisattassa santikaṃ gantvā‘‘ kiṃ, brāhmaṇā’’ ti vutte‘‘ kahāpaṇe na passāmi, paṇḍitā’’ ti āha."
  2256. 502256,112,3184,31,39,1,23,4,‘‘ Bhariyāya te ācikkhī’’ ti?
  2257. 502257,112,3184,40,48,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti. "
  2258. 502258,112,3184,49,67,1,104,13,"Mahāsatto tāya jārassa ācikkhitabhāvaṃ ñatvā‘‘ atthi pana te brāhmaṇa, bhariyāya kulūpakabrāhmaṇo’’ ti pucchi."
  2259. 502259,112,3184,68,76,1,16,3,"‘‘ Atthi, paṇḍitā’’ ti."
  2260. 502260,112,3184,77,84,1,17,3,‘‘ Tuyhampi atthī’’ ti?
  2261. 502261,112,3184,85,93,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti. "
  2262. 502262,112,3184,94,146,1,351,43,"Athassa mahāsatto sattannaṃ divasānaṃ paribbayaṃ dāpetvā ‘‘ gaccha paṭhamadivase tava satta, bhariyāya te sattāti cuddasa brāhmaṇe nimantetvā bhojetha, punadivasato paṭṭhāya ekekaṃ hāpetvā sattame divase tava ekaṃ, bhariyāya te ekanti dve brāhmaṇe nimantetvā bhariyāya te satta divase nimantitabrāhmaṇassa nibaddhaṃ āgamanabhāvaṃ ñatvā mayhaṃ ārocehī’’ ti āha. "
  2263. 502263,112,3184,147,164,1,96,11,"Brāhmaṇo tathā katvā‘‘ sallakkhito me paṇḍita, nibaddhaṃ bhuñjanakabrāhmaṇo’’ ti mahāsattassa ārocesi. "
  2264. 502264,112,3185,2,23,1,147,17,Bodhisatto tena saddhiṃ purise pesetvā taṃ brāhmaṇaṃ āharāpetvā‘‘ asukarukkhamūlato te imassa brāhmaṇassa santakaṃ kahāpaṇasahassaṃ gahitan’’ ti pucchi.
  2265. 502265,112,3185,24,33,1,21,4,"‘‘ Na gaṇhāmi, paṇḍitā’’ ti."
  2266. 502266,112,3185,34,48,1,67,9,"‘‘ Tvaṃ mama senakapaṇḍitabhāvaṃ na jānāsi, āharāpessāmi te kahāpaṇe’’ ti. "
  2267. 502267,112,3185,49,59,1,33,6,So bhīto‘‘ gahitā me’’ ti sampaṭicchi.
  2268. 502268,112,3185,60,68,1,19,4,‘‘ Kuhiṃ te ṭhapitā’’ ti?
  2269. 502269,112,3185,69,79,1,27,4,"‘‘ Tattheva, paṇḍita, ṭhapitā’’ ti. "
  2270. 502270,112,3185,80,99,1,89,13,"Bodhisatto brāhmaṇaṃ pucchi‘‘ brāhmaṇa, kiṃ te sāyeva bhariyā hotu, udāhu aññaṃ gaṇhissasī’’ ti."
  2271. 502271,112,3185,100,110,1,25,5,"‘‘ Sāyeva me hotu, paṇḍitā’’ ti. "
  2272. 502272,112,3185,111,139,1,261,28,Bodhisatto manusse pesetvā brāhmaṇassa kahāpaṇe ca brāhmaṇiñca āharāpetvā corabrāhmaṇassa hatthato kahāpaṇe brāhmaṇassa dāpetvā itarassa rājāṇaṃ kāretvā nagarā nīharāpetvā brāhmaṇiyāpi rājāṇaṃ kāretvā brāhmaṇassa mahantaṃ yasaṃ datvā attanoyeva santike vasāpesi.
  2273. 502273,112,3186,2,15,1,126,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpattiphalādīni sacchikariṃsu. "
  2274. 502274,112,3186,16,31,1,105,12,"Tadā brāhmaṇo ānando ahosi, rukkhadevatā sāriputto, parisā buddhaparisā, senakapaṇḍito pana ahameva ahosinti. "
  2275. 502275,112,3187,2,4,1,32,2,Sattubhastajātakavaṇṇanā sattamā.
  2276. 502276,112,3189,2,7,1,22,2,[ 403]8. Aṭṭhisenajātakavaṇṇanā
  2277. 502277,112,3190,2,17,1,110,14,Yeme ahaṃ na {jānāmī}ti idaṃ satthā āḷaviṃ nissāya aggāḷave cetiye viharanto kuṭikārasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi.
  2278. 502278,112,3190,18,32,1,53,4,Paccuppannavatthu heṭṭhā maṇikaṇṭhajātake( jā.1.3.7 ādayo) kathitameva.
  2279. 502279,112,3190,33,67,1,200,26,"Satthā pana te bhikkhū āmantetvā‘‘ bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā pubbe anuppanne buddhe bāhirakapabbajjāya pabbajitvā rājūhi pavāritāpi‘ yācanā nāma paresaṃ appiyā amanāpā’ ti na yāciṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2280. 502280,112,3191,2,18,1,127,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ nigame brāhmaṇakule nibbatti, aṭṭhisenakumārotissa nāmaṃ kariṃsu. "
  2281. 502281,112,3191,19,50,1,334,31,So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā aparabhāge kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsato nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāsamāpattiyo nibbattetvā himavantapadese ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ otaritvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bhikkhāya caranto rājaṅgaṇaṃ agamāsi.
  2282. 502282,112,3191,51,78,1,231,26,"Rājā tassācāravihāre pasīditvā taṃ nimantāpetvā pāsādatale pallaṅke nisīdāpetvā subhojanaṃ bhojetvā bhojanāvasāne anumodanaṃ sutvā pasanno paṭiññaṃ gahetvā mahāsattaṃ rājuyyāne vasāpesi, divasassa ca dve tayo vāre upaṭṭhānaṃ agamāsi. "
  2283. 502283,112,3191,79,98,1,94,14,"So ekadivasaṃ dhammakathāya pasanno rajjaṃ ādiṃ katvā‘‘ yena vo attho, taṃ vadeyyāthā’’ ti pavāresi. "
  2284. 502284,112,3191,99,111,1,41,8,Bodhisatto‘‘ idaṃ nāma me dehī’’ ti na vadati.
  2285. 502285,112,3191,112,130,1,82,12,"Aññe yācakā‘‘ idaṃ dehi, idaṃ dehī’’ ti icchiticchitaṃ yācanti, rājā asajjamāno detiyeva. "
  2286. 502286,112,3191,131,166,1,194,26,"So ekadivasaṃ cintesi‘‘ aññe yācanakavanibbakā‘ idañcidañca amhākaṃ dehī’ ti maṃ yācanti, ayyo pana aṭṭhiseno pavāritakālato paṭṭhāya na kiñci yācati, paññavā kho panesa upāyakusalo, pucchissāmi nan’’ ti. "
  2287. 502287,112,3191,167,182,1,137,15,So ekadivasaṃ bhuttapātarāso gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinno aññesaṃ yācanakāraṇaṃ tassa ca ayācanakāraṇaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  2288. 502288,112,3192,2,4,1,0,0,54.
  2289. 502289,112,3193,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yeme ahaṃ na jānāmi, aṭṭhisena vanibbake; "
  2290. 502290,112,3194,2,15,1,51,10,"Te maṃ saṅgamma yācanti, kasmā maṃ tvaṃ na yācasī’’ ti. "
  2291. 502291,112,3195,2,7,1,27,3,Tattha {vanibbake}ti yācanake.
  2292. 502292,112,3195,8,11,1,21,2,{Saṅgammā}ti samāgantvā.
  2293. 502293,112,3195,12,47,1,183,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ayya, aṭṭhisena, yeme vanibbake ahaṃ nāmagottajātikulappadesena‘‘ ime nāmete’’ tipi na jānāmi, te maṃ samāgantvā icchiticchitaṃ yācanti, tvaṃ pana kasmā maṃ kiñci na yācasīti. "
  2294. 502294,112,3196,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  2295. 502295,112,3197,2,4,1,0,0,55.
  2296. 502296,112,3198,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Yācako appiyo hoti, yācaṃ adadamappiyo; "
  2297. 502297,112,3199,2,14,1,45,9,"Tasmāhaṃ taṃ na yācāmi, mā me videssanā ahū’’ ti. "
  2298. 502298,112,3200,2,30,1,128,19,"Tattha yācako appiyo {hotī}ti yo hi, mahārāja, puggalo‘‘ idaṃ me dehī’’ ti yācako, so mātāpitūnampi mittāmaccādīnampi appiyo hoti amanāpo. "
  2299. 502299,112,3200,31,36,1,46,4,Tassa appiyabhāvo maṇikaṇṭhajātakena dīpetabbo.
  2300. 502300,112,3200,37,40,1,22,3,Yācan ti yācitabhaṇḍaṃ.
  2301. 502301,112,3200,41,44,1,19,3,Adadan ti adadamāno.
  2302. 502302,112,3200,45,63,1,104,16,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yopi yācitaṃ na deti, so mātāpitaro ādiṃ katvā adadamāno puggalo yācakassa appiyo hotīti. "
  2303. 502303,112,3200,64,82,1,106,15,"{Tasmā}ti yasmā yācakopi dāyakassa, yācitaṃ bhaṇḍaṃ adadantopi yācakassa appiyo hoti, tasmā ahaṃ taṃ na yācāmi. "
  2304. 502304,112,3200,83,139,1,301,48,"Mā me videssanā {ahū}ti sace hi ahaṃ yāceyyameva, tava videsso bhaveyya, sā me tava santikā uppannā videssanā, sace pana tvaṃ na dadeyyāsi, mama videsso bhaveyyāsi, sā ca mama tayi videssanā, evaṃ sabbathāpi mā me videssanā ahu, mā no ubhinnampi mettā bhijjīti etamatthaṃ sampassanto ahaṃ taṃ na kiñci yācāmīti. "
  2305. 502305,112,3201,2,9,1,45,7,Athassa vacanaṃ sutvā rājā tisso gāthā abhāsi–
  2306. 502306,112,3202,2,4,1,0,0,56.
  2307. 502307,112,3203,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Yo ve yācanajīvāno, kāle yācaṃ na yācati; "
  2308. 502308,112,3204,2,9,1,41,6,"Parañca puññā dhaṃseti, attanāpi na jīvati. "
  2309. 502309,112,3205,2,4,1,0,0,57.
  2310. 502310,112,3206,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yo ca yācanajīvāno, kāle yācañhi yācati; "
  2311. 502311,112,3207,2,9,1,42,6,"Parañca puññaṃ labbheti, attanāpi ca jīvati. "
  2312. 502312,112,3208,2,4,1,0,0,58.
  2313. 502313,112,3209,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Na vedessanti sappaññā, disvā yācakamāgate; "
  2314. 502314,112,3210,2,12,1,48,7,"Brahmacāri piyo mesi, vada tvaṃ bhaññamicchasī’’ ti. "
  2315. 502315,112,3211,2,10,1,53,6,"Tattha {yācanajīvāno}ti yācanajīvamāno, ayameva vā pāṭho. "
  2316. 502316,112,3211,11,44,1,212,29,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ayya, aṭṭhisena yo yācanena jīvamāno dhammiko samaṇo vā brāhmaṇo vā yācitabbayuttapattakāle kiñcideva yācitabbaṃ na yācati, so parañca dāyakaṃ puññā dhaṃseti parihāpeti, attanāpi ca sukhaṃ na jīvati. "
  2317. 502317,112,3211,45,61,1,98,13,"Puññaṃ {labbhetī}ti kāle pana yācitabbaṃ yācanto parañca puññaṃ adhigameti, attanāpi ca sukhaṃ jīvati. "
  2318. 502318,112,3211,62,81,1,71,13,"Na {vedessantī}ti yaṃ tvaṃ vadesi‘‘ mā me videssanā ahū’’ ti, taṃ kasmā vadasi. "
  2319. 502319,112,3211,82,102,1,134,18,"Sappaññā hi dānañca dānaphalañca jānantā paṇḍitā yācake āgate disvā na dessanti na kujjhanti, aññadatthu pana pamuditāva hontīti dīpeti. "
  2320. 502320,112,3211,103,112,1,69,7,"{Yācakamāgate}ti ma-kāro byañjanasandhivasena vutto, yācake āgateti attho. "
  2321. 502321,112,3211,113,134,1,126,17,"Brahmacāri piyo {mesī}ti ayya aṭṭhisena, parisuddhacāri mahāpuñña, tvaṃ mayhaṃ ativiya piyo, tasmā varaṃ tvaṃ maṃ vadehi yācāhiyeva. "
  2322. 502322,112,3211,135,147,1,81,9,"{Bhaññamicchasī}ti yaṃkiñci vattabbaṃ icchasi, sabbaṃ vada, rajjampi te dassāmiyevāti. "
  2323. 502323,112,3212,2,11,1,56,8,Evaṃ bodhisatto raññā rajjenāpi pavārito neva kiñci yāci.
  2324. 502324,112,3212,12,49,1,286,30,"Rañño pana evaṃ attano ajjhāsaye kathite mahāsattopi pabbajitapaṭipattiṃ dassetuṃ‘‘ mahārāja, yācanā hi nāmesā kāmabhogīnaṃ gihīnaṃ āciṇṇā, na pabbajitānaṃ, pabbajitena pana pabbajitakālato paṭṭhāya gihīhi asamānaparisuddhājīvena bhavitabban’’ ti pabbajitapaṭipadaṃ dassento chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  2325. 502325,112,3213,2,4,1,0,0,59.
  2326. 502326,112,3214,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Na ve yācanti sappaññā, dhīro ca veditumarahati; "
  2327. 502327,112,3215,2,12,1,45,7,"Uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā’’ ti. "
  2328. 502328,112,3216,2,34,1,188,26,"Tattha {sappaññā}ti buddhā ca buddasāvakā ca bodhiyā paṭipannā isipabbajjaṃ pabbajitā bodhisattā ca sabbepi sappaññā ca susīlā ca, ete evarūpā sappaññā‘‘ amhākaṃ idañcidañca dethā’’ ti na yācanti. "
  2329. 502329,112,3216,35,56,1,141,19,"Dhīro ca {veditumarahatī}ti upaṭṭhāko pana dhīro paṇḍito gilānakāle ca agilānakāle ca yena yenattho, taṃ sabbaṃ sayameva vedituṃ jānituṃ arahati. "
  2330. 502330,112,3216,57,80,1,156,20,"Uddissa ariyā {tiṭṭhantī}ti ariyā pana vācaṃ abhinditvā yenatthikā honti, taṃ uddissa kevalaṃ bhikkhācāravattena tiṭṭhanti, neva kāyaṅgaṃ vā vācaṅgaṃ vā kopenti. "
  2331. 502331,112,3216,81,101,1,146,18,"Kāyavikāraṃ dassetvā nimittaṃ karonto hi kāyaṅgaṃ kopeti nāma, vacībhedaṃ karonto vācaṅgaṃ kopeti nāma, tadubhayaṃ akatvā buddhādayo ariyā tiṭṭhanti. "
  2332. 502332,112,3216,102,114,1,91,11,Esā ariyāna {yācanā}ti esā kāyaṅgavācaṅgaṃ akopetvā bhikkhāya tiṭṭhamānā ariyānaṃ yācanā nāma.
  2333. 502333,112,3217,2,30,1,168,21,"Rājā bodhisattassa vacanaṃ sutvā‘‘ bhante, yadi sappañño upaṭṭhāko attanāva ñatvā kulūpakassa dātabbaṃ deti, ahampi tumhākaṃ idañcidañca dammī’’ ti vadanto sattamaṃ gāthamāha– "
  2334. 502334,112,3218,2,4,1,0,0,60.
  2335. 502335,112,3219,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; "
  2336. 502336,112,3220,2,16,1,67,11,"Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā, sutvāna gāthā tava dhammayuttā’’ ti. "
  2337. 502337,112,3221,2,6,1,33,4,Tattha rohiṇīnan ti rattavaṇṇānaṃ.
  2338. 502338,112,3221,7,20,1,115,12,"Gavaṃ sahassan ti khīradadhiādimadhurarasaparibhogatthāya evarūpānaṃ gunnaṃ sahassaṃ tuyhaṃ dammi, taṃ me paṭiggaṇha. "
  2339. 502339,112,3221,21,24,1,18,2,{Ariyo}ti ācāraariyo.
  2340. 502340,112,3221,25,28,1,24,2,{Ariyassā}ti ācāraariyassa.
  2341. 502341,112,3221,29,37,1,42,7,Kathaṃ na {dajjā}ti kena kāraṇena na dadeyya.
  2342. 502342,112,3222,2,22,1,87,13,"Evaṃ vutte bodhisatto‘‘ ahaṃ mahārāja, akiñcano pabbajito, na me gāvīhi attho’’ ti paṭikkhipi. "
  2343. 502343,112,3222,23,31,1,64,8,Rājā tassovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  2344. 502344,112,3222,32,36,1,39,4,Sopi aparihīnajjhāno brahmaloke uppajji.
  2345. 502345,112,3223,2,15,1,123,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpattiphalādīsu patiṭṭhitā. "
  2346. 502346,112,3223,16,25,1,54,8,"Tadā rājā ānando ahosi, aṭṭhiseno pana ahameva ahosinti. "
  2347. 502347,112,3224,2,4,1,30,2,Aṭṭhisenajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  2348. 502348,112,3226,2,7,1,17,2,[ 404]9. Kapijātakavaṇṇanā
  2349. 502349,112,3227,2,14,1,99,11,Yattha verī {nivasatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa pathavipavesanaṃ ārabbha kathesi.
  2350. 502350,112,3227,15,32,1,102,12,"Tasmiñhi pathaviṃ paviṭṭhe dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto saha parisāya naṭṭho’’ ti. "
  2351. 502351,112,3227,33,77,1,188,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva devadatto saha parisāya naṭṭho, pubbepi nassiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2352. 502352,112,3228,2,14,1,116,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kapiyoniyaṃ nibbattitvā pañcasatakapiparivāro rājuyyāne vasi.
  2353. 502353,112,3228,15,21,1,71,6,Devadattopi kapiyoniyaṃ nibbattitvā pañcasatakapiparivāro tattheva vasi.
  2354. 502354,112,3228,22,46,1,210,23,Athekadivasaṃ purohite uyyānaṃ gantvā nhatvā alaṅkaritvā nikkhamante eko lolakapi puretaraṃ gantvā rājuyyānadvāre toraṇamatthake nisīditvā tassa matthake vaccapiṇḍaṃ pātetvā puna uddhaṃ olokentassa mukhe pātesi.
  2355. 502355,112,3228,47,64,1,90,12,"So nivattitvā‘‘ hotu, jānissāmi tumhākaṃ kattabban’’ ti makkaṭe santajjetvā puna nhatvā pakkāmi. "
  2356. 502356,112,3228,65,72,1,69,7,Tena veraṃ gahetvā makkaṭānaṃ santajjitabhāvaṃ bodhisattassa ārocesuṃ.
  2357. 502357,112,3228,73,93,1,124,15,"So‘‘ verīnaṃ nivasanaṭṭhāne nāma vasituṃ na vaṭṭati, sabbopi kapigaṇo palāyitvā aññattha gacchatū’’ ti kapisahassassapi ārocāpesi. "
  2358. 502358,112,3228,94,107,1,78,9,Dubbacakapi attano parivāramakkaṭe gahetvā‘‘ pacchā jānissāmī’’ ti tattheva nisīdi.
  2359. 502359,112,3228,108,114,1,50,6,Bodhisatto attano parivāraṃ gahetvā araññaṃ pāvisi.
  2360. 502360,112,3228,115,137,1,189,21,Athekadivasaṃ ekissā vīhikoṭṭikāya dāsiyā ātape pasāritavīhiṃ khādanto eko eḷako ummukkena pahāraṃ labhitvā ādittasarīro palāyanto ekissā hatthisālaṃ nissāya tiṇakuṭiyā kuṭṭe sarīraṃ ghaṃsi .
  2361. 502361,112,3228,138,156,1,127,15,"So aggi tiṇakuṭikaṃ gaṇhi, tato uṭṭhāya hatthisālaṃ gaṇhi, hatthisālāya hatthīnaṃ piṭṭhi jhāyi, hatthivejjā hatthīnaṃ paṭijagganti. "
  2362. 502362,112,3229,2,7,1,54,5,Purohitopi makkaṭānaṃ gahaṇūpāyaṃ upadhārento vicarati.
  2363. 502363,112,3229,8,38,1,152,23,"Atha naṃ rājupaṭṭhānaṃ āgantvā nisinnaṃ rājā āha‘‘ ācariya, bahū no hatthī vaṇitā jātā, hatthivejjā paṭijaggituṃ na jānanti, jānāsi nu kho kiñci bhesajjan’’ ti?"
  2364. 502364,112,3229,39,47,1,18,3,"‘‘ Jānāmi, mahārājā’’ ti."
  2365. 502365,112,3229,48,55,1,11,3,‘‘ Kiṃ nāmā’’ ti?
  2366. 502366,112,3229,56,64,1,23,3,"‘‘ Makkaṭavasā, mahārājā’’ ti."
  2367. 502367,112,3229,65,72,1,19,3,‘‘ Kahaṃ labhissāmā’’ ti?
  2368. 502368,112,3229,73,82,1,27,5,‘‘ Nanu uyyāne bahū makkaṭā’’ ti?
  2369. 502369,112,3229,83,95,1,47,8,Rājā‘‘ uyyāne makkaṭe māretvā vasaṃ ānethā’’ ti āha.
  2370. 502370,112,3229,96,102,1,55,6,Dhanuggahā gantvā pañcasatepi makkaṭe vijjhitvā māresuṃ.
  2371. 502371,112,3229,103,116,1,114,12,Eko pana jeṭṭhakamakkaṭo palāyanto sarapahāraṃ labhitvāpi tattheva apatitvā bodhisattassa vasanaṭṭhānaṃ patvā pati.
  2372. 502372,112,3229,117,133,1,97,12,Vānarā‘‘ amhākaṃ vasanaṭṭhānaṃ patvā mato’’ ti tassa pahāraṃ laddhā matabhāvaṃ bodhisattassa ārocesuṃ.
  2373. 502373,112,3229,134,156,1,141,18,So gantvā kapigaṇamajjhe nisinno‘‘ paṇḍitānaṃ ovādaṃ akatvā veriṭṭhāne vasantā nāma evaṃ vinassantī’’ ti kapigaṇassa ovādavasena imā gāthā abhāsi–
  2374. 502374,112,3230,2,4,1,0,0,61.
  2375. 502375,112,3231,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yattha verī nivasati, na vase tattha paṇḍito; "
  2376. 502376,112,3232,2,9,1,44,6,"Ekarattaṃ dvirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisu. "
  2377. 502377,112,3233,2,4,1,0,0,62.
  2378. 502378,112,3234,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Diso ve lahucittassa, posassānuvidhīyato; "
  2379. 502379,112,3235,2,9,1,38,6,"Ekassa kapino hetu, yūthassa anayo kato. "
  2380. 502380,112,3236,2,4,1,0,0,63.
  2381. 502381,112,3237,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Bālova paṇḍitamānī, yūthassa parihārako; "
  2382. 502382,112,3238,2,9,1,45,6,"Sacittassa vasaṃ gantvā, sayethāyaṃ yathā kapi. "
  2383. 502383,112,3239,2,4,1,0,0,64.
  2384. 502384,112,3240,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Na sādhu balavā bālo, yūthassa parihārako; "
  2385. 502385,112,3241,2,8,1,40,5,"Ahito bhavati ñātīnaṃ, sakuṇānaṃva cetako. "
  2386. 502386,112,3242,2,4,1,0,0,65.
  2387. 502387,112,3243,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dhīrova balavā sādhu, yūthassa parihārako; "
  2388. 502388,112,3244,2,8,1,39,5,"Hito bhavati ñātīnaṃ, tidasānaṃva vāsavo. "
  2389. 502389,112,3245,2,4,1,0,0,66.
  2390. 502390,112,3246,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca sīlañca paññañca, sutañcattani passati; "
  2391. 502391,112,3247,2,9,1,42,6,"Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca. "
  2392. 502392,112,3248,2,4,1,0,0,67.
  2393. 502393,112,3249,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tasmā tuleyya mattānaṃ, sīlapaññāsutāmiva; "
  2394. 502394,112,3250,2,13,1,45,8,"Gaṇaṃ vā parihare dhīro, eko vāpi paribbaje’’ ti. "
  2395. 502395,112,3251,2,7,1,36,4,Tattha {lahucittassā}ti lahucitto assa.
  2396. 502396,112,3251,8,32,1,151,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yo poso lahucittassa mittassa vā ñātino vā anuvidhīyati anuvattati, tassa posassa anuvidhīyato so lahucitto diso hoti, verikiccaṃ karoti. "
  2397. 502397,112,3251,33,49,1,125,15,Ekassa {kapino}ti passatha ekassa lahucittassa andhabālassa kapino hetu ayaṃ sakalassa yūthassa anayo avuḍḍhi mahāvināso katoti.
  2398. 502398,112,3251,50,85,1,212,28,"{Paṇḍitamānī}ti yo sayaṃ bālo hutvā‘‘ ahaṃ paṇḍito’’ ti attānaṃ maññamāno paṇḍitānaṃ ovādaṃ akatvā sakassa cittassa vasaṃ gacchati, so sacittassa vasaṃ gantvā yathāyaṃ dubbacakapi matasayanaṃ sayito, evaṃ sayethāti attho. "
  2399. 502399,112,3252,2,14,1,74,11,Na {sādhū}ti bālo nāma balasampanno yūthassa parihārako na sādhu na laddhako.
  2400. 502400,112,3252,15,16,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  2401. 502401,112,3252,17,25,1,45,7,"So hi ahito bhavati ñātīnaṃ, vināsameva vahati. "
  2402. 502402,112,3252,26,50,1,151,19,"Sakuṇānaṃva {cetako}ti yathā hi tittirasakuṇānaṃ dīpakatittiro divasampi vassanto aññe sakuṇe na māreti, ñātakeva māreti, tesaññeva ahito hoti, evanti attho. "
  2403. 502403,112,3252,51,58,1,56,6,Hito {bhavatī}ti kāyenapi vācāyapi manasāpi hitakārakoyeva.
  2404. 502404,112,3252,59,98,1,249,31,"Ubhinnamatthaṃ {caratī}ti yo idha puggalo ete sīlādayo guṇe attani passati, so‘‘ mayhaṃ ācārasīlampi atthi, paññāpi sutapariyattipi atthī’’ ti tathato jānitvā gaṇaṃ pariharanto attano ca paresañca attānaṃ parivāretvā carantānanti ubhinnampi atthameva carati. "
  2405. 502405,112,3253,2,7,1,35,5,Tuleyya mattānan ti tuleyya attānaṃ.
  2406. 502406,112,3253,8,11,1,17,2,{Tuleyyā}ti tuletvā.
  2407. 502407,112,3253,12,17,1,39,4,{Sīlapaññāsutāmivā}ti etāni sīlādīni viya.
  2408. 502408,112,3253,18,72,1,382,46,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yasmā sīlādīni attani samanupassanto ubhinnamatthaṃ carati, tasmā paṇḍito etāni sīlādīni viya attānampi tesu tuletvā‘‘ patiṭṭhito nu khomhi sīle paññāya sute’’ ti tīretvā patiṭṭhitabhāvaṃ paccakkhaṃ katvā dhīro gaṇaṃ vā parihareyya, catūsu iriyāpathesu eko vā hutvā paribbajeyya vatteyya, parisupaṭṭhākenapi vivekacārināpi imehi tīhi dhammehi samannāgateneva bhavitabbanti. "
  2409. 502409,112,3253,73,79,1,61,6,Evaṃ mahāsatto kapirājā hutvāpi vinayapariyattikiccaṃ kathesi.
  2410. 502410,112,3254,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2411. 502411,112,3254,10,27,1,99,11,"‘‘ tadā dubbacakapi devadatto ahosi, parisāpissa devadattaparisā, paṇḍitakapirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2412. 502412,112,3255,2,4,1,24,2,Kapijātakavaṇṇanā navamā.
  2413. 502413,112,3257,2,7,1,17,2,[ 405]10. Bakajātakavaṇṇanā
  2414. 502414,112,3258,2,11,1,73,8,{Dvāsattatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto bakabrahmānaṃ ārabbha kathesi.
  2415. 502415,112,3258,12,34,1,120,17,"Tassa hi‘‘ idaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ acavanadhammaṃ, ito aññaṃ lokanissaraṇaṃ nibbānaṃ nāma natthī’’ ti evaṃ diṭṭhi uppajji. "
  2416. 502416,112,3258,35,62,1,245,25,"Heṭṭhūpapattiko kiresa brahmā pubbe jhānaṃ bhāvetvā vehapphalesu nibbatto, tattha pañcakappasataparimāṇaṃ āyuṃ khepetvā subhakiṇhesu nibbattitvā catusaṭṭhikappaṃ khepetvā tato cuto aṭṭhakappāyukesu ābhassaresu nibbatti, tatrassa esā diṭṭhi uppajji. "
  2417. 502417,112,3258,63,79,1,105,14,"So hi neva uparibrahmalokato cutiṃ, na tattha upapattiṃ anussari, tadubhayampi apassanto evaṃ diṭṭhiṃ gaṇhi. "
  2418. 502418,112,3258,80,105,1,190,22,"Bhagavā tassa cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. "
  2419. 502419,112,3258,106,131,1,121,16,"Atha brahmā bhagavantaṃ disvā‘‘ ehi kho, mārisa, svāgataṃ mārisa, cirassaṃ kho, mārisa, imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. "
  2420. 502420,112,3258,132,168,1,191,31,"Idañhi mārisa, niccaṃ idaṃ dhuvaṃ idaṃ sassataṃ idaṃ kevalaṃ idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na ca jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ ti āha. "
  2421. 502421,112,3259,2,53,1,242,33,"Evaṃ vutte bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca‘‘ avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā, yatra hi nāma aniccaññeva samānaṃ niccanti vakkhati… pe… santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, natthaññaṃ uttari nissaraṇanti vakkhatī’’ ti( saṃ. ni.1.175). "
  2422. 502422,112,3259,54,110,1,314,44,"Taṃ sutvā brahmā‘‘ tvaṃ evaṃ kathesi, tvaṃ evaṃ kathesi, iti maṃ esa anuyuñjanto anubandhatī’’ ti cintetvā yathā nāma dubbalo coro katipaye pahāre labhitvā‘‘ kiṃ ahameva coro, asukopi coro asukopi coro’’ ti sabbepi sahāyake ācikkhati, tatheva bhagavato anuyogabhayena bhīto aññepi attano sahāyake ācikkhanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2423. 502423,112,3260,2,4,1,0,0,68.
  2424. 502424,112,3261,2,12,1,56,7,"‘ ‘ Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṃ atītā; "
  2425. 502425,112,3262,2,22,1,59,7,"Ayamantimā vedagū brahmapatti, asmābhijappanti janā anekā’’ ti.( saṃ. ni.1.175); "
  2426. 502426,112,3263,2,44,1,284,36,"Tattha {dvāsattatī}ti na kevalaṃ bho gotama, ahameva, atha kho imasmiṃ brahmaloke mayaṃ dvāsattati janā puññakammā aññesaṃ upari atthano vasaṃ vattanena vasavattino jātiñca jarañca atītā, ayaṃ no vedehi gatattā vedagū, ayaṃ bho gotama antimā brahmapatti, pacchimakoṭippatti seṭṭhabhāvappatti. "
  2427. 502427,112,3263,45,55,1,64,9,Asmābhijappanti janā {anekā}ti amhe aññe bahū janā pañjalikā hutvā–
  2428. 502428,112,3263,56,83,1,137,18,"‘‘ ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā’’ tiādīni vadantā namassanti patthenti pihayanti,‘‘ aho vata mayampi evarūpā bhaveyyāmā’’ ti icchantīti attho. "
  2429. 502429,112,3264,2,10,1,44,6,Tassa vacanaṃ sutvā satthā dutiyaṃ gāthamāha–
  2430. 502430,112,3265,2,4,1,0,0,69.
  2431. 502431,112,3266,2,16,1,62,12,"‘ ‘ Appaṃ hi etaṃ na hi dīghamāyu, yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ; "
  2432. 502432,112,3267,2,23,1,59,8,"Sataṃ sahassāni nirabbudānaṃ, āyuṃ pajānāmi tavāha brahme’’ ti.( saṃ. ni.1.175); "
  2433. 502433,112,3268,2,10,1,83,8,Tattha sataṃ sahassāni nirabbudānan ti nirabbudasaṅkhātānaṃ gaṇanānaṃ satasahassāni.
  2434. 502434,112,3268,11,49,1,288,31,"Vassānañhi dasadasakaṃ sataṃ, dasa satānaṃ sahassaṃ, sataṃ sahassānaṃ satasahassaṃ, sataṃ satasahassānaṃ koṭi nāma, sataṃ koṭisatasahassānaṃ pakoṭi nāma, sataṃ pakoṭisatasahassānaṃ koṭipakoṭi nāma, sataṃ koṭipakoṭisatasahassānaṃ ekaṃ nahutaṃ nāma, sataṃ nahutasatasahassānaṃ ekaṃ ninnahutaṃ nāma. "
  2435. 502435,112,3268,50,62,1,79,11,"Cheko gaṇako ettakaṃ gaṇetuṃ sakkoti, tato paraṃ gaṇanā nāma buddhānameva visayo. "
  2436. 502436,112,3268,63,92,1,210,25,"Tattha sataṃ ninnahutasatasahassānaṃ ekaṃ abbudaṃ, vīsati abbudāni ekaṃ nirabbudaṃ, tesaṃ nirabbudasatasahassānaṃ ekaṃ ahahaṃ nāma, ettakaṃ bakassa brahmuno tasmiṃ bhave avasiṭṭhaṃ āyu, taṃ sandhāya bhagavā evamāha. "
  2437. 502437,112,3269,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā bako tatiyaṃ gāthamāha–
  2438. 502438,112,3270,2,4,1,0,0,70.
  2439. 502439,112,3271,2,10,1,53,5,"‘ ‘ Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijjaraṃ sokamupātivatto; "
  2440. 502440,112,3272,2,25,1,64,10,"Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññan’’ ti.( saṃ. ni.1.175); "
  2441. 502441,112,3273,2,27,1,125,16,Tattha {bhagavā}ti bhagavā tumhe‘‘ āyuṃ pajānāmi tavāhan’’ ti vadantā‘‘ ahaṃ anantadassī jātijarañca sokañca upātivattosmī’’ ti vadatha.
  2442. 502442,112,3273,28,32,1,46,4,Vatasīlavattan ti vatasamādānañca sīlavattañca.
  2443. 502443,112,3273,33,58,1,161,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yadi tumhe sabbaññubuddhā, evaṃ sante kiṃ mayhaṃ purāṇaṃ vatañca sīlavattañca, ācikkha me taṃ, yamahaṃ tayā ācikkhitaṃ yāthāvasarasato vijāneyyanti. "
  2444. 502444,112,3274,2,12,1,73,9,Athassa bhagavā atītāni vatthūni āharitvā ācikkhanto catasso gāthā abhāsi–
  2445. 502445,112,3275,2,4,1,0,0,71.
  2446. 502446,112,3276,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete; "
  2447. 502447,112,3277,2,9,1,57,6,"Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. "
  2448. 502448,112,3278,2,4,1,0,0,72.
  2449. 502449,112,3279,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Yaṃ eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ, amocayī gayhaka nīyamānaṃ; "
  2450. 502450,112,3280,2,9,1,57,6,"Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. "
  2451. 502451,112,3281,2,4,1,0,0,73.
  2452. 502452,112,3282,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ, luddena nāgena manussakappā; "
  2453. 502453,112,3283,2,11,1,57,8,"Amocayi tvaṃ balasā pasayha, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ; "
  2454. 502454,112,3284,2,4,1,27,2,Suttappabuddhova anussarāmi.
  2455. 502455,112,3285,2,4,1,0,0,74.
  2456. 502456,112,3286,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ, sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññaṃ; "
  2457. 502457,112,3287,2,22,1,60,7,"Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmī’’ ti.( saṃ. ni.1.175); "
  2458. 502458,112,3288,2,6,1,23,3,Tattha {apāyesī}ti pāyesi.
  2459. 502459,112,3288,7,15,1,69,7,Ghammani {samparete}ti ghammena samparete ativiya phuṭṭhe ghammakilante.
  2460. 502460,112,3288,16,26,1,85,9,{Suttappabuddhovā}ti paccūsakāle supanto supinaṃ passitvā taṃ supinakaṃ viya anussarāmi.
  2461. 502461,112,3288,27,42,1,116,14,So kira bakabrahmā ekasmiṃ kappe tāpaso hutvā marukantāre vasanto bahūnaṃ kantārapaṭipannānaṃ pānīyaṃ āharitvā adāsi.
  2462. 502462,112,3288,43,50,1,72,7,Athekadivasaṃ eko satthavāho pañcahi sakaṭasatehi marukantāraṃ paṭipajji.
  2463. 502463,112,3288,51,77,1,183,21,Manussā disā vavatthapetuṃ asakkontā satta divasāni āhiṇḍitvā khīṇadārudakā nirāhārā uṇhābhibhūtā‘‘ idāni no jīvitaṃ natthī’’ ti sakaṭe parivattetvā goṇe mocetvā heṭṭhāsakaṭesu nipajjiṃsu.
  2464. 502464,112,3288,78,105,1,172,22,"Tadā tāpaso āvajjento te disvā‘‘ mayi passante mā nassiṃsū’’ ti cintetvā attano iddhānubhāvena gaṅgāsotaṃ ubbattetvā satthavāhābhimukhaṃ akāsi, avidūre ca ekaṃ vanasaṇḍaṃ māpesi. "
  2465. 502465,112,3288,106,126,1,157,19,"Manussā pānīyaṃ pivitvā nhatvā goṇe santappetvā vanasaṇḍato tiṇaṃ lāyitvā dārūni gahetvā disaṃ sallakkhetvā arogā kantāraṃ atikkamiṃsu, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. "
  2466. 502466,112,3289,2,8,1,37,6,Eṇikūlasmin ti eṇiyā nāma nadiyā kūle.
  2467. 502467,112,3289,9,15,1,52,6,Gayhaka nīyamānan ti karamaragāhaṃ gahetvā nīyamānaṃ.
  2468. 502468,112,3289,16,27,1,82,11,So kira tāpaso aparasmiṃ kāle ekaṃ paccantagāmaṃ nissāya nadītīre vanasaṇḍe vihāsi.
  2469. 502469,112,3289,28,48,1,182,20,Athekasmiṃ divase pabbatato corā otaritvā taṃ gāmaṃ paharitvā mahājanaṃ gahetvā pabbataṃ āropetvā antarāmagge cārakamanusse ṭhapetvā pabbatabilaṃ pavisitvā āhāraṃ pacāpentā nisīdiṃsu.
  2470. 502470,112,3289,49,77,1,218,24,Tāpaso gomahiṃsādīnañceva dārakadārikādīnañca mahantaṃ aṭṭassaraṃ sutvā‘‘ mayi passante mā nassiṃsū’’ ti iddhānubhāvena attabhāvaṃ jahitvā caturaṅginiyā senāya parivuto rājā hutvā yuddhabheriṃ ākoṭāpento taṃ ṭhānaṃ agamāsi.
  2471. 502471,112,3289,78,84,1,40,5,Cārakamanussā taṃ disvā corānaṃ ārocesuṃ.
  2472. 502472,112,3289,85,104,1,115,15,Corā‘‘ raññā saddhiṃ viggaho nāma na yutto’’ ti sabbaṃ gahitagahitaṃ bhaṇḍakaṃ chaḍḍetvā bhattaṃ abhuñjitvāva palāyiṃsu.
  2473. 502473,112,3289,105,115,1,71,9,"Tāpaso te sabbe ānetvā sakagāmeyeva patiṭṭhāpesi, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. "
  2474. 502474,112,3290,2,5,1,29,3,Gahītanāvan ti niggahitanāvaṃ.
  2475. 502475,112,3290,6,9,1,20,2,{Luddenā}ti kakkhaḷena.
  2476. 502476,112,3290,10,14,1,39,3,{Manussakappā}ti manusse vināsetukāmatāya.
  2477. 502477,112,3290,15,18,1,15,2,{Balasā}ti balena.
  2478. 502478,112,3290,19,22,1,22,2,{Pasayhā}ti abhibhavitvā.
  2479. 502479,112,3290,23,29,1,41,6,Aparasmiṃ kāle so tāpaso gaṅgātīre vihāsi.
  2480. 502480,112,3290,30,45,1,145,15,Tadā manussā dve tayo nāvāsaṅghāṭe bandhitvā saṅghāṭamatthake pupphamaṇḍapaṃ kāretvā saṅghāṭe nisīditvā khādantā pivantā sambandhakulaṃ gacchanti.
  2481. 502481,112,3290,46,53,1,91,7,Te pītāvasesaṃ suraṃ bhuttakhāditāvasesāni bhattamacchamaṃsatambulādīni gaṅgāyameva pātenti.
  2482. 502482,112,3290,54,90,1,222,27,Gaṅgeyyo nāgarājā‘‘ ime ucchiṭṭhakaṃ mama upari khipantī’’ ti kujjhitvā‘‘ sabbe te jane gahetvā gaṅgāya osīdāpessāmī’’ ti mahantaṃ ekadoṇikanāvappamāṇaṃ attabhāvaṃ māpetvā udakaṃ bhinditvā phaṇaṃ dhārayamāno tesaṃ abhimukho pāyāsi.
  2483. 502483,112,3290,91,98,1,73,7,Te nāgarājānaṃ disvā maraṇabhayatajjitā ekappahāreneva mahāsaddaṃ kariṃsu.
  2484. 502484,112,3290,99,125,1,178,21,Tāpaso tesaṃ paridevitasaddaṃ sutvā nāgarājassa ca kuddhabhāvaṃ ñatvā‘‘ mayi passante mā nassiṃsū’’ ti khippanisantiyā attano ānubhāvena khippaṃ supaṇṇavaṇṇaṃ attānaṃ māpetvā agamāsi .
  2485. 502485,112,3290,126,132,1,51,6,Nāgarājā taṃ disvā maraṇabhayatajjito udake nimujji.
  2486. 502486,112,3290,133,141,1,58,7,"Manussā sotthibhāvaṃ patvā agamaṃsu, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. "
  2487. 502487,112,3291,2,5,1,23,2,{Baddhacaro}ti antevāsiko.
  2488. 502488,112,3291,6,17,1,93,11,Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññan ti buddhisampanno ceva vatasampanno ca tāpasoti taṃ maññamāno.
  2489. 502489,112,3291,18,21,1,17,3,Iminā kiṃ dasseti?
  2490. 502490,112,3291,22,41,1,165,19,Mahābrahme ahaṃ atīte tava kesavatāpasakāle kappo nāma antevāsiko veyyāvaccakaro hutvā tuyhaṃ nāradena nāma amaccena bārāṇasito himavantaṃ ānītassa rogaṃ vūpasamesiṃ.
  2491. 502491,112,3291,42,52,1,67,10,Atha naṃ nārado dutiyavāre āgantvā nirogaṃ disvā imaṃ gāthaṃ abhāsi–
  2492. 502492,112,3292,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Manussindaṃ jahitvāna, sabbakāmasamiddhinaṃ; "
  2493. 502493,112,3293,2,23,1,48,8,"Kathaṃ nu bhagavā kesi, kappassa ramati assame’’ ti.( jā.1.4.181); "
  2494. 502494,112,3294,2,5,1,22,3,Tamenaṃ tvaṃ etadavoca–
  2495. 502495,112,3295,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sādūni ramaṇīyāni, santi vakkhā manoramā; "
  2496. 502496,112,3296,2,21,1,44,6,"Subhāsitāni kappassa, nārada ramayanti man’’ ti.( jā.1.4.182); "
  2497. 502497,112,3297,2,12,1,86,10,Itissa bhagavā imaṃ attanā antevāsikena hutvā rogassa vūpasamitabhāvaṃ dīpento evamāha.
  2498. 502498,112,3297,13,22,1,88,9,Tañca pana brahmunā manussaloke katakammaṃ sabbaṃ mahābrahmānaṃ sallakkhāpentova kathesi.
  2499. 502499,112,3298,2,13,1,87,10,So satthu vacanena attanā katakammaṃ saritvā tathāgatassa thutiṃ karonto osānagāthamāha–
  2500. 502500,112,3299,2,4,1,0,0,75.
  2501. 502501,112,3300,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Addhā pajānāsi mametamāyuṃ, aññampi jānāsi tathā hi buddho; "
  2502. 502502,112,3301,2,13,1,62,8,"Tathā hi tāyaṃ jalitānubhāvo, obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokan’’ ti. "
  2503. 502503,112,3302,2,12,1,45,8,Tattha tathā hi {buddho}ti tathā hi tvaṃ buddho.
  2504. 502504,112,3302,13,25,1,88,11,"Buddhānañhi aññātaṃ nāma natthi, sabbadhammānaṃ buddhattāyeva hi te buddhā nāmāti dasseti. "
  2505. 502505,112,3302,26,37,1,76,11,Tathā hi tāyan ti buddhattāyeva ca pana tava ayaṃ jalito sarīrappabhānubhāvo.
  2506. 502506,112,3302,38,46,1,66,7,Obhāsayaṃ {tiṭṭhatī}ti imaṃ sakalampi brahmalokaṃ obhāsento tiṭṭhati.
  2507. 502507,112,3303,2,21,1,168,17,"Evaṃ satthā attano buddhaguṇaṃ jānāpento dhammaṃ desetvā saccāni pakāsesi, saccapariyosāne sampattānaṃ dasamattānaṃ brahmasahassānaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu. "
  2508. 502508,112,3303,22,39,1,156,17,Iti bhagavā bahūnaṃ brahmānaṃ avassayo hutvā brahmalokā jetavanaṃ āgantvā tattha kathitaniyāmeneva taṃ dhammadesanaṃ bhikkhūnaṃ kathetvā jātakaṃ samodhānesi–
  2509. 502509,112,3303,40,54,1,69,9,"‘‘ tadā kesavatāpaso bakabrahmā ahosi, kappamāṇavo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2510. 502510,112,3304,2,4,1,24,2,Bakajātakavaṇṇanā dasamā.
  2511. 502511,112,3305,2,4,1,18,2,Kukkuvaggo paṭhamo.
  2512. 502512,112,3306,2,4,1,13,2,2 . Gandhāravaggo
  2513. 502513,112,3308,2,7,1,21,2,[ 406]1. Gandhārajātakavaṇṇanā
  2514. 502514,112,3309,2,13,1,100,9,Hitvā {gāmasahassānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto bhesajjasannidhikārasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi.
  2515. 502515,112,3309,14,18,1,32,4,Vatthu pana rājagahe samuṭṭhitaṃ.
  2516. 502516,112,3309,19,37,1,165,18,Āyasmatā hi pilindavacchena ārāmikakulaṃ mocetuṃ rājanivesanaṃ gantvā rañño pāsāde iddhibalena sovaṇṇamaye kate manussā pasīditvā therassa pañca bhesajjāni pahiṇiṃsu.
  2517. 502517,112,3309,38,42,1,27,4,So tāni parisāya vissajjesi.
  2518. 502518,112,3309,43,56,1,101,11,"Parisā panassa bāhullikā ahosi, laddhaṃ laddhaṃ koḷambepi ghaṭepi pattatthavikāyopi pūretvā paṭisāmesi. "
  2519. 502519,112,3309,57,69,1,64,8,Manussā disvā‘‘ mahicchā ime samaṇā antokoṭṭhāgārikā’’ ti ujjhāyiṃsu.
  2520. 502520,112,3309,70,125,1,378,39,"Satthā taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnan’’ ti( pārā.622-623) sikkhāpadaṃ paññapetvā‘‘ bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhe bāhirakapabbajjaṃ pabbajitvā pañcasīlamattakaṃ rakkhantāpi loṇasakkharamattakaṃ punadivasatthāya nidahante garahiṃsu, tumhe pana evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā dutiyatatiyadivasatthāya sannidhiṃ karontā ayuttaṃ karothā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2521. 502521,112,3310,2,15,1,111,13,Atīte gandhāraraṭṭhe bodhisatto gandhārarañño putto hutvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāresi.
  2522. 502522,112,3310,16,23,1,60,7,Majjhimapadesepi videharaṭṭhe videho nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  2523. 502523,112,3310,24,32,1,66,8,Te dvepi rājāno adiṭṭhasahāyā hutvā aññamaññaṃ thiravissāsā ahesuṃ.
  2524. 502524,112,3310,33,41,1,57,7,"Tadā manussā dīghāyukā honti, tiṃsa vassasahassāni jīvanti. "
  2525. 502525,112,3310,42,56,1,193,14,Athekadā gandhārarājā puṇṇamuposathadivase samādinnasīlo mahātale paññattavarapallaṅkamajjhagato vivaṭena sīhapañjarena pācīnalokadhātuṃ olokento amaccānaṃ dhammatthayuttakathaṃ kathento nisīdi.
  2526. 502526,112,3310,57,68,1,105,10,"Tasmiṃ khaṇe gaganatalaṃ atilaṅghantamiva paripuṇṇaṃ candamaṇḍalaṃ rāhu avatthari, candappabhā antaradhāyi. "
  2527. 502527,112,3310,69,77,1,71,8,Amaccā candālokaṃ apassantā candassa rāhunā gahitabhāvaṃ rañño ārocesuṃ.
  2528. 502528,112,3310,78,154,1,446,58,"Rājā candaṃ oloketvā‘‘ ayaṃ cando āgantukaupakkilesena upakkiliṭṭho nippabho jāto, mayhampesa rājaparivāro upakkileso, na kho pana metaṃ patirūpaṃ, yāhaṃ rāhunā gahitacando viya nippabho bhaveyyaṃ, visuddhe gaganatare virocantaṃ candamaṇḍalaṃ viya rajjaṃ pahāya pabbajissāmi, kiṃ me parena ovaditena , kule ca gaṇe ca alaggo hutvā attānameva ovadanto vicarissāmi, idaṃ me patirūpan’’ ti cintetvā‘‘ yaṃ icchatha, taṃ rājānaṃ karothā’’ ti rajjaṃ amaccānaṃ niyyādesi. "
  2529. 502529,112,3310,155,166,1,118,11,So rajjaṃ chaḍḍetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā jhānaratisamappito himavantapadese vāsaṃ kappesi.
  2530. 502530,112,3311,2,51,1,396,40,"Videharājāpi ‘‘ sukhaṃ me sahāyassā’’ ti vāṇije pucchitvā tassa pabbajitabhāvaṃ sutvā‘‘ mama sahāye pabbajite ahaṃ rajjena kiṃ karissāmī’’ ti sattayojanike mithilanagare tiyojanasatike videharaṭṭhe soḷasasu gāmasahassesu pūritāni koṭṭhāgārāni, soḷasasahassā ca nāṭakitthiyo chaḍḍetvā puttadhītaro amanasikatvā himavantapadesaṃ pavisitvā pabbajitvā pavattaphalabhojano hutvā samappavattavāsaṃ vasanto vicari. "
  2531. 502531,112,3311,52,68,1,133,14,"Te ubhopi samavattacāraṃ carantā aparabhāge samāgacchiṃsu, na pana aññamaññaṃ sañjāniṃsu, sammodamānā ekatova samappavattavāsaṃ vasiṃsu. "
  2532. 502532,112,3311,69,74,1,53,5,Tadā videhatāpaso gandhāratāpasassa upaṭṭhānaṃ karoti.
  2533. 502533,112,3311,75,89,1,147,13,Tesaṃ ekasmiṃ puṇṇamadivase aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīditvā dhammatthayuttakathaṃ kathentānaṃ gaganatale virocamānaṃ candamaṇḍalaṃ rāhu avatthari.
  2534. 502534,112,3311,90,122,1,152,23,"Videhatāpaso‘‘ kiṃ nu kho candassa pabhā naṭṭhā’’ ti oloketvā rāhunā gahitaṃ candaṃ disvā‘‘ ko nu kho esa ācariya, candaṃ avattharitvā nippabhamakāsī’’ ti pucchi. "
  2535. 502535,112,3311,123,176,1,377,44,"Antevāsika ayaṃ rāhu nāma candasseko upakkileso, virocituṃ na deti, ahampi rāhugahitaṃ candamaṇḍalaṃ disvā‘‘ idaṃ parisuddhassa candamaṇḍalassa āgantukena upakkilesena nippabhaṃ jātaṃ, mayhampi idaṃ rajjaṃ upakkileso, yāva candamaṇḍalaṃ rāhu viya idaṃ nippabhaṃ na karoti, tāva pabbajissāmī’’ ti cintetvā tadeva rāhugahitaṃ candamaṇḍalaṃ ārammaṇaṃ katvā mahārajjaṃ chaḍḍetvā pabbajitoti."
  2536. 502536,112,3311,177,187,1,28,4,"‘‘ Ācariya, tvaṃ gandhārarājā’’ ti ?"
  2537. 502537,112,3311,188,196,1,11,3,"‘‘ Āma, ahan’’ ti."
  2538. 502538,112,3311,197,214,1,96,11,"‘‘ Ācariya, ahampi videharaṭṭhe mithilanagare videharājā nāma, nanu mayaṃ aññamaññaṃ adiṭṭhasahāyā’’ ti."
  2539. 502539,112,3311,215,225,1,30,6,‘‘ Kiṃ pana te ārammaṇaṃ ahosī’’ ti?
  2540. 502540,112,3311,226,251,1,123,17,Ahaṃ‘‘ tumhe pabbajitā’’ ti sutvā‘‘ addhā pabbajjāya mahantaṃ guṇaṃ addasā’’ ti tumheyeva ārammaṇaṃ katvā rajjaṃ pahāya pabbajitoti.
  2541. 502541,112,3311,252,261,1,80,9,Te tato paṭṭhāya ativiya samaggā sammodamānā pavattaphalabhojanā hutvā vihariṃsu.
  2542. 502542,112,3311,262,273,1,109,11,Tattha dīgharattaṃ vasitvā ca pana loṇambilasevanatthāya himavantato otaritvā ekaṃ paccantagāmaṃ sampāpuṇiṃsu.
  2543. 502543,112,3312,2,14,1,111,12,Manussā tesaṃ iriyāpathe pasīditvā bhikkhaṃ datvā paṭiññaṃ gahetvā araññe rattidivaṭṭhānādīni māpetvā vasāpesuṃ.
  2544. 502544,112,3312,15,21,1,81,6,Antarāmaggepi nesaṃ bhattakiccakaraṇatthāya udakaphāsukaṭṭhāne paṇṇasālaṃ kāresuṃ.
  2545. 502545,112,3312,22,34,1,104,11,Te paccantagāme bhikkhaṃ caritvā tāya paṇṇasālāya nisīditvā paribhuñjitvā attano vasanaṭṭhānaṃ gacchanti.
  2546. 502546,112,3312,35,54,1,130,17,"Tepi manussā tesaṃ āhāraṃ dadamānā ekadā loṇaṃ patte pakkhipitvā denti, ekadā paṇṇapuṭe bandhitvā denti, ekadā aloṇakāhārameva denti. "
  2547. 502547,112,3312,55,61,1,46,6,Te ekadivasaṃ paṇṇapuṭe bahutaraṃ loṇaṃ adaṃsu.
  2548. 502548,112,3312,62,85,1,190,19,Videhatāpaso loṇaṃ ādāya gantvā bodhisattassa bhattakiccakāle pahonakaṃ datvā attanopi pamāṇayuttaṃ gahetvā atirekaṃ paṇṇapuṭe bandhitvā‘‘ aloṇakadivase bhavissatī’’ ti tiṇavaṭṭikaantare ṭhapesi.
  2549. 502549,112,3312,86,107,1,140,16,"Athekadivasaṃ aloṇake āhāre laddhe videho gandhārassa bhikkhābhājanaṃ datvā tiṇavaṭṭikaantarato loṇaṃ āharitvā‘‘ ācariya, loṇaṃ gaṇhathā’’ ti āha."
  2550. 502550,112,3312,108,123,1,51,9,"‘‘ Ajja manussehi loṇaṃ na dinnaṃ, tvaṃ kuto labhasī’’ ti?"
  2551. 502551,112,3312,124,145,1,109,13,"‘‘ Ācariya, purimadivase manussā bahuṃ loṇamadaṃsu, athāhaṃ‘ aloṇakadivase bhavissatī’ ti atirekaṃ loṇaṃ ṭhapesin’’ ti. "
  2552. 502552,112,3312,146,170,1,175,19,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ moghapurisa, tiyojanasatikaṃ videharaṭṭhaṃ pahāya pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ patvā idāni loṇasakkharāya taṇhaṃ janesī’’ ti tajjetvā ovadanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2553. 502553,112,3313,2,4,1,0,0,76.
  2554. 502554,112,3314,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Hitvā gāmasahassāni, paripuṇṇāni soḷasa; "
  2555. 502555,112,3315,2,11,1,46,6,"Koṭṭhāgārāni phītāni, sannidhiṃ dāni kubbasī’’ ti. "
  2556. 502556,112,3316,2,11,1,112,8,Tattha {koṭṭhāgārānī}ti suvaṇṇarajatamaṇimuttādiratanakoṭṭhāgārāni ceva dussakoṭṭhāgārāni ca dhaññakoṭṭhāgārāni ca.
  2557. 502557,112,3316,12,15,1,16,2,{Phītānī}ti pūrāni.
  2558. 502558,112,3316,16,34,1,102,12,"Sannidhiṃ dāni {kubbasī}ti idāni‘‘ sve bhavissati, tatiyadivase bhavissatī’’ ti loṇamattaṃ sannidhiṃ karosīti. "
  2559. 502559,112,3317,2,48,1,264,36,"Videho evaṃ garahiyamāno garahaṃ asahanto paṭipakkho hutvā‘‘ ācariya, tumhe attano dosaṃ adisvā mayhameva dosaṃ passatha, nanu tumhe‘ kiṃ me parena ovaditena, attānameva ovadissāmī’ ti rajjaṃ chaḍḍetvā pabbajitā, tumhe idāni maṃ kasmā ovadathā’’ ti codento dutiyaṃ gāthamāha– "
  2560. 502560,112,3318,2,4,1,0,0,77.
  2561. 502561,112,3319,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Hitvā gandhāravisayaṃ, pahūtadhanadhāriyaṃ; "
  2562. 502562,112,3320,2,11,1,42,6,"Pasāsanato nikkhanto, idha dāni pasāsasī’’ ti. "
  2563. 502563,112,3321,2,6,1,39,3,Tattha {pasāsanato}ti ovādānusāsanīdānato.
  2564. 502564,112,3321,7,16,1,50,8,Idha {dānī}ti idāni idha araññe kasmā maṃ ovadathāti.
  2565. 502565,112,3322,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  2566. 502566,112,3323,2,4,1,0,0,78.
  2567. 502567,112,3324,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha, adhammo me na ruccati; "
  2568. 502568,112,3325,2,11,1,45,6,"Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpatī’’ ti. "
  2569. 502569,112,3326,2,11,1,67,8,"Tattha dhamman ti sabhāvaṃ, buddhādīhi vaṇṇitaṃ pasatthaṃ kāraṇameva. "
  2570. 502570,112,3326,12,24,1,72,11,Adhammo me na {ruccatī}ti adhammo nāma asabhāvo mayhaṃ kadācipi na ruccati.
  2571. 502571,112,3326,25,40,1,101,13,Na {pāpamupalimpatī}ti mama sabhāvameva kāraṇameva bhaṇantassa pāpaṃ nāma hadaye na limpati na allīyati.
  2572. 502572,112,3326,41,45,1,64,4,Ovādadānaṃ nāmetaṃ buddhapaccekabuddhasāvakabodhisattānaṃ paveṇī.
  2573. 502573,112,3326,46,57,1,70,10,"Tehi dinnovādaṃ bālā na gaṇhanti, ovādadāyakassa pana pāpaṃ nāma natthi."
  2574. 502574,112,3327,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ; "
  2575. 502575,112,3328,2,8,1,45,5,"Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje; "
  2576. 502576,112,3329,2,9,1,41,6,"Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo."
  2577. 502577,112,3330,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye; "
  2578. 502578,112,3331,2,21,1,42,8,"Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo’’ ti.( dha. pa.76-77); "
  2579. 502579,112,3332,2,33,1,207,24,"Videhatāpaso bodhisattassa kathaṃ sutvā‘‘ ācariya, atthanissitaṃ kathentenapi paraṃ ghaṭṭetvā rosetvā kathetuṃ na vaṭṭati, tvaṃ maṃ kuṇṭhasatthakena muṇḍento viya atipharusaṃ kathesī’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  2580. 502580,112,3333,2,4,1,0,0,79.
  2581. 502581,112,3334,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yena kenaci vaṇṇena, paro labhati ruppanaṃ; "
  2582. 502582,112,3335,2,13,1,49,8,"Mahatthiyampi ce vācaṃ, na taṃ bhāseyya paṇḍito’’ ti. "
  2583. 502583,112,3336,2,8,1,45,5,Tattha yena {kenacī}ti dhammayuttenāpi kāraṇena.
  2584. 502584,112,3336,9,16,1,59,7,Labhati ruppanan ti ghaṭṭanaṃ dussanaṃ kuppanaṃ labhatiyeva.
  2585. 502585,112,3336,17,37,1,130,18,"Na taṃ {bhāseyyā}ti tasmā taṃ parapuggalaṃ yāya so vācāya dussati, taṃ mahatthiyaṃ mahantaṃ atthanissitampi vācaṃ na bhāseyyāti attho. "
  2586. 502586,112,3337,2,6,1,37,4,Athassa bodhisatto pañcamaṃ gāthamāha–
  2587. 502587,112,3338,2,4,1,0,0,80.
  2588. 502588,112,3339,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Kāmaṃ ruppatu vā mā vā, bhusaṃva vikirīyatu; "
  2589. 502589,112,3340,2,11,1,45,6,"Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpatī’’ ti. "
  2590. 502590,112,3341,2,6,1,24,4,Tattha kāman ti ekaṃsena.
  2591. 502591,112,3341,7,42,1,195,28,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ayuttakārako puggalo‘‘ ayuttaṃ te katan’’ ti ovadiyamāno ekaṃseneva kujjhatu vā mā vā kujjhatu, atha vā bhusamuṭṭhi viya vikirīyatu, mayhaṃ pana dhammaṃ bhaṇantassa pāpaṃ nāma natthīti. "
  2592. 502592,112,3342,2,20,1,90,13,"Evañca pana vatvā‘‘ na vo ahaṃ, ānanda, tathā parakkamissāmi, yathā kumbhakāro āmake āmakamatte. "
  2593. 502593,112,3342,21,77,1,315,37,"Niggayha niggayhāhaṃ ānanda, vakkhāmi, yo sāro so ṭhassatī’’ ti( ma. ni.3.196) imassa sugatovādassa anurūpāya paṭipattiyā ṭhatvā‘‘ yathā kumbhakāro bhājanesu punappunaṃ ākoṭetvā ākoṭetvā āmakaṃ aggahetvā supakkameva bhājanaṃ gaṇhāti, evaṃ punappunaṃ ovaditvā niggaṇhitvā pakkabhājanasadiso puggalo gahetabbo’’ ti dassetuṃ puna taṃ ovadanto– "
  2594. 502594,112,3343,2,4,1,0,0,81.
  2595. 502595,112,3344,2,13,1,43,9,"‘ ‘ No ce assa sakā buddhi, vinayo vā susikkhito; "
  2596. 502596,112,3345,2,8,1,39,5,"Vane andhamahiṃsova, careyya bahuko jano. "
  2597. 502597,112,3346,2,4,1,0,0,82.
  2598. 502598,112,3347,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yasmā ca panidhekacce, āceramhi susikkhitā; "
  2599. 502599,112,3348,2,10,1,40,5,"Tasmā vinītavinayā, caranti susamāhitā’’ ti."
  2600. 502600,112,3348,11,14,1,19,2,– idaṃ gāthādvayamāha;
  2601. 502601,112,3349,2,40,1,281,33,"Tassattho – samma vedeha, imesañhi sattānaṃ sace attano buddhi vā paṇḍite ovādadāyake nissāya ācārapaṇṇattivinayo vā susikkhito na bhaveyya, evaṃ sante yathā tiṇalatādigahane vane andhamahiṃso gocarāgocaraṃ sāsaṅkanirāsaṅkañca ṭhānaṃ ajānanto carati, tathā tumhādiso bahuko jano careyya. "
  2602. 502602,112,3349,41,64,1,201,22,"Yasmā pana idha ekacce sakāya buddhiyā rahitā sattā ācariyasantike ācārapaṇṇattisusikkhitā, tasmā ācariyehi attano attano anurūpena vinayena vinītattā vinītavinayā susamāhitā ekaggacittā hutvā carantīti. "
  2603. 502603,112,3350,2,18,1,113,14,"Iminā idaṃ dasseti– iminā hi sattena gihinā hutvā attano kulānurūpā, pabbajitena pabbajitānurūpā sikkhā sikkhitabbā. "
  2604. 502604,112,3350,19,40,1,243,19,"Gihinopi hi attano kulānurūpesu kasigorakkhādīsu sikkhitāva sampannājīvā hutvā susamāhitā caranti, pabbajitāpi pabbajitānurūpesu pāsādikesu abhikkantapaṭikkantādīsu adhisīlaadhicittaadhipaññāsikkhāsu sikkhitāva vigatavikkhepā susamāhitā caranti. "
  2605. 502605,112,3350,41,42,1,10,1,Lokasmiñhi–
  2606. 502606,112,3351,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Bāhusaccañca sippañca, vinayo ca susikkhito; "
  2607. 502607,112,3352,2,28,1,44,7,"Subhāsitā ca yā vācā, etaṃ maṅgalamuttaman’’ ti.( khu. pā.5.5; su. ni.264); "
  2608. 502608,112,3353,2,31,1,169,21,"Taṃ sutvā vedehatāpaso‘‘ ācariya, ito paṭṭhāya maṃ ovadatha anusāsatha, ahaṃ anadhivāsanajātikatāya tumhehi saddhiṃ kathesiṃ, taṃ me khamathā’’ ti vanditvā mahāsattaṃ khamāpesi. "
  2609. 502609,112,3353,32,38,1,51,6,Te samaggavāsaṃ vasitvā puna himavantameva agamaṃsu.
  2610. 502610,112,3353,39,44,1,57,5,Tatra bodhisatto vedehatāpasassa kasiṇaparikammaṃ kathesi.
  2611. 502611,112,3353,45,53,1,49,8,So taṃ katvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattesi.
  2612. 502612,112,3353,54,60,1,55,6,Iti te ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
  2613. 502613,112,3354,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2614. 502614,112,3354,9,23,1,60,9,"‘‘ tadā vedeho ānando ahosi, gandhārarājā pana ahameva ahosīn’’ ti. "
  2615. 502615,112,3355,2,4,1,29,2,Gandhārajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  2616. 502616,112,3357,2,7,1,21,2,[ 407]2. Mahākapijātakavaṇṇanā
  2617. 502617,112,3358,2,13,1,87,10,Attānaṃ saṅkamaṃ {katvā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ñātatthacariyaṃ ārabbha kathesi.
  2618. 502618,112,3358,14,28,1,38,4,Vatthu bhaddasālajātake( jā.1.12.13 ādayo) āvi bhavissati.
  2619. 502619,112,3358,29,45,1,93,11,"Tadā pana dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, sammāsambuddho ñātakānaṃ atthaṃ caratī’’ ti. "
  2620. 502620,112,3358,46,90,1,181,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato ñātīnaṃ atthaṃ cariyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2621. 502621,112,3359,2,17,1,202,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kapiyoniyaṃ nibbattitvā vayappatto ārohapariṇāhasampanno thāmabalūpeto pañcahatthibalaparimāṇo asītisahassakapigaṇaparivuto himavantapadese vasati.
  2622. 502622,112,3359,18,37,1,142,14,Tattha gaṅgātīraṃ nissāya sākhāviṭapasampanno sandacchāyo bahalapatto pabbatakūṭaṃ viya samuggato ambarukkho ahosi‘‘ nigrodharukkho’’ tipi vadanti.
  2623. 502623,112,3359,38,44,1,74,6,Tassa madhurāni phalāni dibbagandharasāni mahantāni mahantakumbhappamāṇāni.
  2624. 502624,112,3359,45,62,1,118,15,"Tassa ekissā sākhāya phalāni thale patanti, ekissā sākhāya gaṅgājale, dvinnaṃ sākhānaṃ phalāni majjhe rukkhamūle patanti. "
  2625. 502625,112,3359,63,97,1,252,29,Bodhisatto kapigaṇaṃ ādāya tattha phalāni khādanto‘‘ ekasmiṃ kāle imassa rukkhassa udake patitaṃ phalaṃ nissāya amhākaṃ bhayaṃ uppajjissatī’’ ti udakamatthake sākhāya ekaphalampi anavasesetvā pupphakāle kaḷāyamattakālato paṭṭhāya khādāpeti ceva pātāpeti ca.
  2626. 502626,112,3359,98,117,1,189,19,Evaṃ santepi asītivānarasahassehi adiṭṭhaṃ kipillikapuṭapaṭicchannaṃ ekaṃ pakkaphalaṃ nadiyaṃ patitvā uddhañca adho ca jālaṃ bandhāpetvā udakakīḷaṃ kīḷantassa bārāṇasirañño uddhaṃjāle laggi.
  2627. 502627,112,3359,118,138,1,119,16,Rañño divasaṃ kīḷitvā sāyaṃ gamanasamaye kevaṭṭā jālaṃ ukkhipantā taṃ disvā‘‘ asukaphalaṃ nāmā’’ ti ajānantā rañño dassesuṃ.
  2628. 502628,112,3360,2,11,1,32,5,Rājā ‘‘ kiṃphalaṃ nāmetan’’ ti pucchi.
  2629. 502629,112,3360,12,21,1,17,4,"‘‘ Na jānāma, devā’’ ti."
  2630. 502630,112,3360,22,29,1,16,3,‘‘ Ke jānissantī’’ ti?
  2631. 502631,112,3360,30,38,1,18,3,"‘‘ Vanacarakā, devā’’ ti. "
  2632. 502632,112,3360,39,64,1,167,19,"So vanacarake pakkosāpetvā tesaṃ santikā‘‘ ambapakkan’’ ti sutvā churikāya chinditvā paṭhamaṃ vanacarake khādāpetvā pacchā attanāpi khādi, itthāgārassāpi amaccānampi dāpesi. "
  2633. 502633,112,3360,65,70,1,50,5,Rañño ambapakkaraso sakalasarīraṃ pharitvā aṭṭhāsi.
  2634. 502634,112,3360,71,95,1,190,20,So rasataṇhāya bajjhitvā tassa rukkhassa ṭhitaṭṭhānaṃ vanacarake pucchitvā tehi‘‘ himavantapadese nadītīre’’ ti vutte bahū nāvāsaṅghāṭe bandhāpetvā vanacarakehi desitamaggena uddhaṃsotaṃ agamāsi.
  2635. 502635,112,3360,96,124,1,122,18,"‘‘ Ettakāni divasānī’’ ti paricchedo na kathito, anupubbena pana taṃ ṭhānaṃ patvā‘‘ eso deva, rukkho’’ ti vanacarakā rañño ācikkhiṃsu. "
  2636. 502636,112,3360,125,146,1,192,20,"Rājā nāvaṃ ṭhapetvā mahājanaparivuto padasā tattha gantvā rukkhamūle sayanaṃ paññapāpetvā ambapakkāni khāditvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā nipajji, sabbadisāsu ārakkhaṃ ṭhapetvā aggiṃ kariṃsu. "
  2637. 502637,112,3361,2,10,1,78,8,Mahāsatto manussesu niddaṃ okkantesu aḍḍharattasamaye parisāya saddhiṃ agamāsi.
  2638. 502638,112,3361,11,17,1,57,6,Asītisahassavānarā sākhāya sākhaṃ carantā ambāni khādanti.
  2639. 502639,112,3361,18,49,1,200,25,"Rājā pabujjhitvā kapigaṇaṃ disvā manusse uṭṭhāpetvā dhanuggahe pakkosāpetvā‘‘ yathā ete phalakhādakā vānarā na palāyanti, tathā te parikkhipitvā vijjhatha, sve ambāni ceva vānaramaṃsañca khādissāmī’’ ti āha. "
  2640. 502640,112,3361,50,63,1,80,9,Dhanuggahā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā rukkhaṃ parivāretvā sare sannayhitvā aṭṭhaṃsu.
  2641. 502641,112,3361,64,94,1,193,22,"Te disvā vānarā maraṇabhayabhītā palāyituṃ asakkontā mahāsattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva,‘ palāyanamakkaṭe vijjhissāmā’ ti rukkhaṃ parivāretvā dhanuggahā ṭhitā, kiṃ karomā’’ ti pucchitvā kampamānā aṭṭhaṃsu. "
  2642. 502642,112,3361,95,168,1,496,56,"Bodhisatto‘‘ mā bhāyittha, ahaṃ vo jīvitaṃ dassāmī’’ ti vānaragaṇaṃ samassāsetvā ujukaṃ uggatasākhaṃ āruyha gaṅgābhimukhaṃ gatasākhaṃ gantvā tassā pariyantato pakkhanditvā dhanusatamattaṃ ṭhānaṃ atikkamma gaṅgātīre ekasmiṃ gumbamatthake patitvā tato oruyha‘‘ mamāgataṭṭhānaṃ ettakaṃ bhavissatī’’ ti ākāsaṃ paricchinditvā ekaṃ vettalataṃ mūle chinditvā sodhetvā‘‘ ettakaṃ ṭhānaṃ rukkhe bajjhissati, ettakaṃ ākāsaṭṭhaṃ bhavissatī’’ ti imāni dve ṭhānāni vavatthapetvā attano kaṭiyaṃ bandhanaṭṭhānaṃ na sallakkhesi. "
  2643. 502643,112,3362,2,46,1,369,40,So taṃ lataṃ ādāya ekaṃ koṭiṃ gaṅgātīre patiṭṭhitarukkhe bandhitvā ekaṃ attano kaṭiyaṃ bandhitvā vātacchinnavalāhako viya vegena dhanusatamattaṃ ṭhānaṃ laṅghitvā kaṭiyaṃ bandhanaṭṭhānassa asallakkhitattā rukkhaṃ pāpuṇituṃ asakkonto ubhohi hatthehi ambasākhaṃ daḷhaṃ gaṇhitvā vānaragaṇassa saññamadāsi‘‘ sīghaṃ mama piṭṭhiṃ maddamānā vettalatāya sotthigamanaṃ gacchathā’’ ti.
  2644. 502644,112,3362,47,53,1,64,6,Asītisahassavānarā mahāsattaṃ vanditvā khamāpetvā tathā agamaṃsu.
  2645. 502645,112,3362,54,61,1,52,7,Tadā devadattopi makkaṭo hutvā tesaṃ abbhantare hoti.
  2646. 502646,112,3362,62,82,1,104,16,So‘‘ ayaṃ me paccāmittassa piṭṭhiṃ passituṃ kālo’’ ti uccaṃ sākhaṃ āruyha vegaṃ janetvā tassa piṭṭhiyaṃ pati.
  2647. 502647,112,3362,83,89,1,48,5,"Mahāsattassa hadayaṃ bhijji, balavavedanā uppajji. "
  2648. 502648,112,3362,90,95,1,36,5,Sopi taṃ vedanāppattaṃ katvā pakkāmi.
  2649. 502649,112,3362,96,99,1,23,3,Mahāsatto ekakova ahosi.
  2650. 502650,112,3362,100,125,1,165,21,Rājā aniddāyanto vānarehi ca mahāsattena ca katakiriyaṃ sabbaṃ disvā‘‘ ayaṃ tiracchāno hutvā attano jīvitaṃ agaṇetvā parisāya sotthibhāvameva akāsī’’ ti cintento nipajji.
  2651. 502651,112,3363,2,53,1,452,46,"So pabhātāya rattiyā mahāsattassa tussitvā‘‘ na yuttaṃ imaṃ kapirājānaṃ nāsetuṃ, upāyena naṃ otāretvā paṭijaggissāmī’’ ti antogaṅgāya nāvāsaṅghāṭaṃ ṭhapetvā tattha aṭṭakaṃ bandhāpetvā saṇikaṃ mahāsattaṃ otārāpetvā piṭṭhiyaṃ kāsāvavatthaṃ pattharāpetvā gaṅgodakena nhāpetvā phāṇitodakaṃ pāyetvā parisuddhasarīraṃ sahassapākatelena abbhañjāpetvā sayanapiṭṭhe eḷakacammaṃ santharāpetvā saṇikaṃ tattha nipajjāpetvā attanā nīce āsane nisīditvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2652. 502652,112,3364,2,4,1,0,0,83.
  2653. 502653,112,3365,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Attānaṃ saṅkamaṃ katvā, yo sotthiṃ samatārayi; "
  2654. 502654,112,3366,2,14,1,48,9,"Kiṃ tvaṃ tesaṃ kime tuyhaṃ, honti ete mahākapī’’ ti. "
  2655. 502655,112,3367,2,24,1,139,18,"Tassattho – ambho mahākapi, yo tvaṃ attānaṃ saṅkamaṃ katvā tulaṃ āropetvā jīvitaṃ pariccajitvā ime vānare sotthiṃ samatārayi, khemena santāresi; "
  2656. 502656,112,3367,25,36,1,52,10,"kiṃ tvaṃ tesaṃ hosi, kime tuyhaṃ vā kiṃsu ete hontīti? "
  2657. 502657,112,3368,2,10,1,54,7,Taṃ sutvā bodhisatto rājānaṃ ovadanto sesagāthā abhāsi–
  2658. 502658,112,3369,2,4,1,0,0,84.
  2659. 502659,112,3370,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Rājāhaṃ issaro tesaṃ, yūthassa parihārako; "
  2660. 502660,112,3371,2,8,1,40,5,"Tesaṃ sokaparetānaṃ, bhītānaṃ te arindama. "
  2661. 502661,112,3372,2,4,1,0,0,85.
  2662. 502662,112,3373,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Ullaṅghayitvā attānaṃ, vissaṭṭhadhanuno sataṃ; "
  2663. 502663,112,3374,2,8,1,41,5,"Tato aparapādesu, daḷhaṃ bandhaṃ latāguṇaṃ. "
  2664. 502664,112,3375,2,4,1,0,0,86.
  2665. 502665,112,3376,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Chinnabbhamiva vātena, nuṇṇo rukkhaṃ upāgamiṃ; "
  2666. 502666,112,3377,2,9,1,47,6,"Sohaṃ appabhavaṃ tattha, sākhaṃ hatthehi aggahiṃ. "
  2667. 502667,112,3378,2,4,1,0,0,87.
  2668. 502668,112,3379,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Taṃ maṃ viyāyataṃ santaṃ, sākhāya ca latāya ca; "
  2669. 502669,112,3380,2,8,1,44,5,"Samanukkamantā pādehi, sotthiṃ sākhāmigā gatā. "
  2670. 502670,112,3381,2,4,1,0,0,88.
  2671. 502671,112,3382,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Taṃ maṃ na tapate bandho, mato me na tapessati; "
  2672. 502672,112,3383,2,7,1,41,4,"Sukhamāharitaṃ tesaṃ, yesaṃ rajjamakārayiṃ. "
  2673. 502673,112,3384,2,4,1,0,0,89.
  2674. 502674,112,3385,2,12,1,37,8,"‘ ‘ Esā te upamā rāja, taṃ suṇohi arindama; "
  2675. 502675,112,3386,2,9,1,45,6,"Raññā raṭṭhassa yoggassa, balassa nigamassa ca; "
  2676. 502676,112,3387,2,10,1,47,5,"Sabbesaṃ sukhameṭṭhabbaṃ, khattiyena pajānatā’’ ti. "
  2677. 502677,112,3388,2,8,1,47,6,Tattha tesan ti tesaṃ asītisahassānaṃ vānarānaṃ.
  2678. 502678,112,3388,9,17,1,60,7,Bhītānaṃ {te}ti tava vijjhanatthāya āṇāpetvā ṭhitassa bhītānaṃ.
  2679. 502679,112,3388,18,22,1,26,3,{Arindamā}ti rājānaṃ ālapati.
  2680. 502680,112,3388,23,35,1,53,8,Rājā hi corādīnaṃ arīnaṃ damanato‘‘ arindamo’’ ti vuccati.
  2681. 502681,112,3388,36,50,1,143,14,Vissaṭṭhadhanuno satan ti anāropitadhanusatappamāṇaṃ ṭhānaṃ attānaṃ ākāse ullaṅghayitvā vissajjetvā tato imamhā rukkhā laṅghayitvā gataṭṭhānato.
  2682. 502682,112,3388,51,54,1,26,2,{Aparapādesū}ti pacchāpādesu.
  2683. 502683,112,3388,55,59,1,31,4,Idaṃ kaṭibhāgaṃ sandhāya vuttaṃ.
  2684. 502684,112,3388,60,74,1,128,14,Bodhisatto hi kaṭibhāge taṃ latāguṇaṃ daḷhaṃ bandhitvā pacchimapādehi bhūmiyaṃ akkamitvā vissajjetvā vātavegena ākāsaṃ pakkhandi.
  2685. 502685,112,3388,75,87,1,81,10,Nuṇṇo rukkhaṃ upāgamin ti vātacchinnaṃ abbhamiva attano vegajanitena vātena nuṇṇo.
  2686. 502686,112,3388,88,101,1,86,11,"Yathā vātacchinnabbhaṃ vātena, evaṃ attano vegena nuṇṇo hutvā imaṃ ambarukkhaṃ upāgamiṃ . "
  2687. 502687,112,3388,102,117,1,119,15,Appabhavan ti so ahaṃ tattha ākāsappadese rukkhaṃ pāpuṇituṃ appahonto tassa rukkhassa sākhaṃ hatthehi aggahesinti attho.
  2688. 502688,112,3389,2,13,1,94,11,Viyāyatan ti rukkhasākhāya ca vettalatāya ca vīṇāya bhamaratanti viya vitataṃ ākaḍḍhitasarīraṃ.
  2689. 502689,112,3389,14,26,1,99,11,{Samanukkamantā}ti mayā anuññātā maṃ vanditvā pādehi anukkamantā nirantarameva akkamantā sotthiṃ gatā.
  2690. 502690,112,3389,27,45,1,93,16,"Taṃ maṃ na tapate {bandho}ti taṃ maṃ nāpi so valliyā bandho tapati, nāpi idāni maraṇaṃ tapessati. "
  2691. 502691,112,3389,46,47,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  2692. 502692,112,3389,48,59,1,81,10,"Sukhamāharitaṃ tesan ti yasmā yesaṃ ahaṃ rajjamakārayiṃ, tesaṃ mayā sukhamāharitaṃ. "
  2693. 502693,112,3389,60,79,1,88,14,"Ete hi‘‘ mahārāja, ayaṃ no uppannaṃ dukkhaṃ haritvā sukhaṃ āharissatī’’ ti maṃ rājānaṃ akaṃsu. "
  2694. 502694,112,3389,80,93,1,65,9,Ahampi‘‘ tumhākaṃ uppannaṃ dukkhaṃ harissāmi’’ cceva etesaṃ rājā jāto.
  2695. 502695,112,3389,94,112,1,115,16,"Taṃ ajja mayā etesaṃ maraṇadukkhaṃ haritvā jīvitasukhaṃ āhaṭaṃ, tena maṃ nāpi bandho tapati, na maraṇavadho tapessati. "
  2696. 502696,112,3390,2,13,1,54,9,"Esā te {upamā}ti esā te mahārāja, mayā katakiriyāya upamā. "
  2697. 502697,112,3390,14,25,1,76,10,Taṃ {suṇohī}ti tasmā imāya upamāya saṃsandetvā attano diyyamānaṃ ovādaṃ suṇāhi.
  2698. 502698,112,3390,26,96,1,616,64,"Raññā {raṭṭhassā}ti mahārāja, raññā nāma ucchuyante ucchuṃ viya raṭṭhaṃ apīḷetvā catubbidhaṃ agatigamanaṃ pahāya catūhi saṅgahavatthūhi saṅgaṇhantena dasasu rājadhammesu patiṭṭhāya mayā viya attano jīvitaṃ pariccajitvā‘‘ kintime raṭṭhavāsino vigatabhayā gimhakāle vivaṭadvāre ñātīhi ca parivārakehi ca parivāritā ure putte naccentā sītena vātena bījiyamānā yathāruci attano attano santakaṃ paribhuñjantā kāyikacetasikasukhasamaṅgino bhaveyyun’’ ti sakalaraṭṭhassa ca rathasakaṭādiyuttavāhanassa yoggassa ca pattisaṅkhātassa balassa ca nigamajanapadasaṅkhātassa nigamassa ca sabbesaṃ sukhameva esitabbaṃ gavesitabbanti attho. "
  2699. 502699,112,3390,97,116,1,144,14,Khattiyena {pajānatā}ti khettānaṃ adhipatibhāvena‘‘ khattiyo’’ ti laddhanāmena pana etena avasesasatte atikkamma pajānatā ñāṇasampannena bhavitabbanti.
  2700. 502700,112,3391,2,9,1,55,6,Evaṃ mahāsatto rājānaṃ ovadanto anusāsantova kālamakāsi.
  2701. 502701,112,3391,10,40,1,209,22,Rājā amacce pakkosāpetvā‘‘ imassa kapirājassa rājūnaṃ viya sarīrakiccaṃ karothā’’ ti vatvā itthāgārampi āṇāpesi‘‘ tumhe rattavatthanivatthā vikiṇṇakesā daṇḍadīpikahatthā kapirājānaṃ parivāretvā āḷāhanaṃ gacchathā’’ ti.
  2702. 502702,112,3391,41,57,1,149,15,Amaccā dārūnaṃ sakaṭasatamattena citakaṃ karitvā rājūnaṃ karaṇaniyāmeneva mahāsattassa sarīrakiccaṃ katvā sīsakapālaṃ gahetvā rañño santikaṃ agamaṃsu.
  2703. 502703,112,3391,58,86,1,261,27,Rājā mahāsattassa āḷāhane cetiyaṃ kāretvā dīpe jālāpetvā gandhamālādīhi pūjetvā sīsakapālaṃ suvaṇṇakhacitaṃ kāretvā kuntagge ṭhapetvā purato katvā gandhamālādīhi pūjento bārāṇasiṃ gantvā antorājadvāre ṭhapetvā sakalanagaraṃ sajjāpetvā sattāhaṃ dhātupūjaṃ kāresi.
  2704. 502704,112,3391,87,107,1,172,20,Atha naṃ dhātuṃ gahetvā cetiyaṃ kāretvā yāvajīvaṃ gandhamālādīhi pūjetvā bodhisattassa ovāde patiṭṭhāya dānādīni puññāni karonto dhammena rajjaṃ kāretvā saggaparāyaṇo ahosi.
  2705. 502705,112,3392,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  2706. 502706,112,3392,11,31,1,95,13,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, duṭṭhakapi devadatto, parisā buddhaparisā, kapirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2707. 502707,112,3393,2,4,1,28,2,Mahākapijātakavaṇṇanā dutiyā.
  2708. 502708,112,3395,2,7,1,23,2,[ 408]3. Kumbhakārajātakavaṇṇanā
  2709. 502709,112,3396,2,12,1,93,10,Ambāhamaddaṃ vanamantarasmin ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi.
  2710. 502710,112,3396,13,27,1,34,4,Vatthu pānīyajātake( jā.1.11.59 ādayo) āvi bhavissati.
  2711. 502711,112,3396,28,39,1,120,11,Tadā pana sāvatthiyaṃ pañcasatā sahāyakā pabbajitvā antokoṭisanthāre vasamānā aḍḍharattasamaye kāmavitakkaṃ vitakkayiṃsu.
  2712. 502712,112,3396,40,77,1,239,32,"Satthā attano sāvake rattiyā tayo vāre, divasassa tayo vāreti rattindivaṃ cha vāre olokento kikī aṇḍaṃ viya, camarī vāladhiṃ viya, mātā piyaputtaṃ viya, ekacakkhuko puriso cakkhuṃ viya rakkhati, tasmiṃ tasmiṃyeva khaṇe uppannakilesaṃ niggaṇhāti. "
  2713. 502713,112,3396,78,170,1,699,71,"So taṃ divasaṃ aḍḍharattasamaye jetavanaṃ pariggaṇhanto tesaṃ bhikkhūnaṃ vitakkasamudācāraṃ ñatvā‘‘ imesaṃ bhikkhūnaṃ abbhantare ayaṃ kileso vaḍḍhanto arahattassa hetuṃ bhindissati, idāneva nesaṃ kilesaṃ niggaṇhitvā arahattaṃ dassāmī’’ ti gandhakuṭito nikkhamitvā ānandattheraṃ pakkosāpetvā‘‘ ānanda, antokoṭisanthāre vasanakabhikkhū sabbe sannipātehī’’ ti sannipātāpetvā paññattavarabuddhāsane nisīditvā‘‘ na, bhikkhave, antopavattakilesānaṃ vase vattituṃ vaṭṭati, kileso hi vaḍḍhamāno paccāmitto viya mahāvināsaṃ pāpeti, bhikkhunā nāma appamattakampi kilesaṃ niggaṇhituṃ vaṭṭati, porāṇakapaṇḍitā appamattakaṃ ārammaṇaṃ disvā abbhantare pavattakilesaṃ niggaṇhitvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2714. 502714,112,3397,2,24,1,219,21,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasinagarassa dvāragāme kumbhakārakule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā ekaṃ puttañca dhītarañca labhitvā kumbhakārakammaṃ nissāya puttadāraṃ posesi.
  2715. 502715,112,3397,25,54,1,306,29,Tadā kaliṅgaraṭṭhe dantapuranagare karaṇḍako nāma rājā mahantena parivārena uyyānaṃ gacchanto uyyānadvāre phalabhārabharitaṃ madhuraphalaṃ ambarukkhaṃ disvā hatthikkhandhavaragatoyeva hatthaṃ pasāretvā ekaṃ ambapiṇḍaṃ gahetvā uyyānaṃ pavisitvā maṅgalasilāya nisinno dātabbayuttakānaṃ datvā ambaṃ paribhuñji.
  2716. 502716,112,3397,55,71,1,114,12,‘‘ Raññā gahitakālato paṭṭhāya sesehi nāma gahetabbamevā’’ ti amaccāpi brāhmaṇagahapatikādayopi ambāni pātetvā khādiṃsu.
  2717. 502717,112,3397,72,83,1,106,11,Pacchā āgatā rukkhaṃ āruyha muggarehi pothetvā obhaggavibhaggasākhaṃ katvā āmakaphalampi asesetvā khādiṃsu.
  2718. 502718,112,3398,2,131,1,975,103,"Rājā divasaṃ uyyāne kīḷitvā sāyanhasamaye alaṅkatahatthikkhandhavare nisīditvā gacchanto taṃ rukkhaṃ disvā hatthito otaritvā rukkhamūlaṃ gantvā rukkhaṃ oloketvā‘‘ ayaṃ pātova passantānaṃ atittikaro phalabhārabharito sobhamāno aṭṭhāsi, idāni gahitaphalo obhaggavibhaggo asobhamāno ṭhito’’ ti cintetvā puna aññato olokento aparaṃ nipphalaṃ ambarukkhaṃ disvā‘‘ esa rukkho attano nipphalabhāvena muṇḍamaṇipabbato viya sobhamāno ṭhito, ayaṃ pana saphalabhāvena imaṃ byasanaṃ patto, idaṃ agāramajjhampi phalitarukkhasadisaṃ, pabbajjā nipphalarukkhasadisā, sadhanasseva bhayaṃ atthi, niddhanassa bhayaṃ natthi, mayāpi nipphalarukkhena viya bhavitabban’’ ti phalarukkhaṃ ārammaṇaṃ katvā rukkhamūle ṭhitakova tīṇi lakkhaṇāni sallakkhetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā‘‘ viddhaṃsitā dāni me mātukucchikuṭikā, chinnā tīsu bhavesu paṭisandhi, sodhitā saṃsāraukkārabhūmi, sosito mayā assusamuddo, bhinno aṭṭhipākāro, natthi me puna paṭisandhī’’ ti āvajjento sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitova aṭṭhāsi. "
  2719. 502719,112,3399,2,15,1,53,8,"Atha naṃ amaccā āhaṃsu‘‘ atibahuṃ ṭhitattha, mahārājā’’ ti."
  2720. 502720,112,3399,16,28,1,47,7,"‘‘ Na mayaṃ mahārājāno, paccekabuddhā nāma mayan’’ ti."
  2721. 502721,112,3399,29,41,1,45,7,"‘‘ Paccekabuddhā nāma tumhādisā na honti, devā’’ ti."
  2722. 502722,112,3399,42,50,1,20,4,‘‘ Atha kīdisā hontī’’ ti?
  2723. 502723,112,3399,51,71,1,180,14,"‘‘ Oropitakesamassukāsāvavatthapaṭicchannā kule vā gaṇe vā alaggā vātacchinnavalāhakarāhumuttacandamaṇḍalapaṭibhāgā himavante nandamūlakapabbhāre vasanti, evarūpā deva, paccekabuddhā’’ ti. "
  2724. 502724,112,3399,72,86,1,110,12,"Tasmiṃ khaṇe rājā hatthaṃ ukkhipitvā sīsaṃ parāmasi, tāvadevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi, samaṇaliṅgaṃ pāturahosi."
  2725. 502725,112,3400,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Ticīvarañca patto ca, vāsi sūci ca bandhanaṃ; "
  2726. 502726,112,3401,2,10,1,47,5,"Parissāvanena aṭṭhete, yuttayogassa bhikkhuno’’ ti."
  2727. 502727,112,3401,11,11,1,0,0,–
  2728. 502728,112,3402,2,7,1,51,5,Evaṃ vuttā samaṇaparikkhārā kāyapaṭibaddhāva ahesuṃ.
  2729. 502729,112,3402,8,18,1,101,10,So ākāse ṭhatvā mahājanassa ovādaṃ datvā anilapathena uttarahimavante nandamūlakapabbhārameva agamāsi.
  2730. 502730,112,3403,2,34,1,251,28,Gandhāraraṭṭhepi takkasilanagare naggaji nāma rājā uparipāsāde pallaṅkamajjhagato ekaṃ itthiṃ ekekahatthe ekekaṃ maṇivalayaṃ piḷandhitvā avidūre nisīditvā gandhaṃ pisamānaṃ disvā‘‘ etāni valayāni ekekabhāvena na ghaṭṭenti na viravantī’’ ti olokento nisīdi.
  2731. 502731,112,3403,35,54,1,172,17,"Atha sā dakkhiṇahatthato valayaṃ vāmahattheyeva piḷandhitvā dakkhiṇahatthena gandhaṃ saṅkaḍḍhitvā pisituṃ ārabhi, vāmahatthe valayaṃ dutiyaṃ āgamma ghaṭṭiyamānaṃ saddamakāsi. "
  2732. 502732,112,3403,55,97,1,248,34,"Rājā tāni dve valayāni aññamaññaṃ ghaṭṭentāni viravantāni disvā cintesi‘‘ idaṃ valayaṃ ekekakāle na ghaṭṭesi, dutiyaṃ āgamma ghaṭṭeti, saddaṃ karoti, evameva ime sattāpi ekekā na ghaṭṭenti na vivadanti, dve tayo hutvā aññamaññaṃ ghaṭṭenti, kalahaṃ karonti. "
  2733. 502733,112,3403,98,129,1,282,28,"Ahaṃ pana kasmīragandhāresu dvīsu rajjesu raṭṭhavāsino vicāremi, mayāpi ekavalayasadisena hutvā paraṃ avicāretvā attānameva vicārentena vasituṃ vaṭṭatī’’ ti saṅghaṭṭanavalayaṃ ārammaṇaṃ katvā yathānisinnova tīṇi lakkhaṇāni sallakkhetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattesi. "
  2734. 502734,112,3403,130,132,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  2735. 502735,112,3404,2,13,1,127,11,Videharaṭṭhe mithilanagare nimi nāma rājā bhuttapātarāso amaccagaṇaparivuto vivaṭasīhapañjarena antaravīthiṃ pekkhamāno aṭṭhāsi.
  2736. 502736,112,3404,14,21,1,58,7,Atheko seno sūnāpaṇato maṃsapesiṃ gahetvā ākāsaṃ pakkhandi.
  2737. 502737,112,3404,22,37,1,124,15,Tamenaṃ ito cito ca gijjhādayo sakuṇā samparivāretvā āhārahetu tuṇḍena vijjhantā pakkhehi paharantā pādehi maddantā agamaṃsu.
  2738. 502738,112,3404,38,45,1,46,7,So attano vadhaṃ asahamāno taṃ maṃsaṃ chaḍḍesi.
  2739. 502739,112,3404,46,54,1,48,7,"Añño gaṇhi, sakuṇā imaṃ muñcitvā taṃ anubandhiṃsu. "
  2740. 502740,112,3404,55,63,1,56,7,"Tenapi vissaṭṭhaṃ añño aggahesi, tampi tatheva viheṭhesuṃ. "
  2741. 502741,112,3404,64,127,1,342,50,"Rājā te sakuṇe disvā cintesi‘‘ yo yo maṃsapesiṃ gaṇhi, tassa tasseva dukkhaṃ, yo yo taṃ vissajjesi, tassa tasseva sukhaṃ, imepi pañca kāmaguṇe yo yo gaṇhāti, tassa tasseva dukkhaṃ, itarassa sukhaṃ, ime hi bahūnaṃ sādhāraṇā, mayhaṃ kho pana soḷasa itthisahassāni, mayā vissaṭṭhamaṃsapiṇḍena viya senena pañca kāmaguṇe pahāya sukhitena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2742. 502742,112,3404,128,142,1,116,12,So yoniso manasi karonto yathāṭhitova tīṇi lakkhaṇāni sallakkhetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattesi.
  2743. 502743,112,3404,143,145,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  2744. 502744,112,3405,2,14,1,155,12,Uttarapañcālaraṭṭhe kapilanagare dummukho nāma rājā bhuttapātarāso sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito amaccagaṇaparivuto vivaṭasīhapañjare rājaṅgaṇaṃ olokento aṭṭhāsi.
  2745. 502745,112,3405,15,28,1,105,12,"Tasmiṃ khaṇe gopālakā vajadvāraṃ vivariṃsu, usabhā vajato nikkhamitvā kilesavasena ekaṃ gāviṃ anubandhiṃsu. "
  2746. 502746,112,3405,29,41,1,128,12,Tattheko tikhiṇasiṅgo mahāusabho aññaṃ usabhaṃ āgacchantaṃ disvā kilesamaccherābhibhūto tikhiṇena siṅgena antarasatthimhi pahari.
  2747. 502747,112,3405,42,51,1,71,8,"Tassa pahāramukhena antāni nikkhamiṃsu, so tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. "
  2748. 502748,112,3405,52,89,1,224,29,"Rājā taṃ disvā cintesi‘‘ ime sattā tiracchānagate ādiṃ katvā kilesavasena dukkhaṃ pāpuṇanti, ayaṃ usabho kilesaṃ nissāya jīvitakkhayaṃ patto, aññepi sattā kileseheva kampanti, mayā imesaṃ sattānaṃ kampanakilese pahātuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2749. 502749,112,3405,90,99,1,91,9,So ṭhitakova tīṇi lakkhaṇāni sallakkhetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattesi.
  2750. 502750,112,3405,100,102,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  2751. 502751,112,3406,2,39,1,444,37,Athekadivasaṃ cattāro paccekabuddhā bhikkhācāravelaṃ sallakkhetvā nandamūlakapabbhārā nikkhamma anotattadahe nāgalatādantakaṭṭhaṃ khāditvā katasarīrapaṭijagganā manosilātale ṭhatvā nivāsetvā pattacīvaramādāya iddhiyā ākāse uppatitvā pañcavaṇṇavalāhake maddamānā gantvā bārāṇasinagaradvāragāmakassa avidūre otaritvā ekasmiṃ phāsukaṭṭhāne cīvaraṃ pārupitvā pattaṃ gahetvā dvāragāmaṃ pavisitvā piṇḍāya carantā bodhisattassa gehadvāraṃ sampāpuṇiṃsu.
  2752. 502752,112,3406,40,89,1,354,40,"Bodhisatto te disvā tuṭṭhacitto hutvā gehaṃ pavesetvā paññattāsane nisīdāpetvā dakkhiṇodakaṃ datvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisitvā ekamantaṃ nisīditvā saṅghattheraṃ vanditvā‘‘ bhante, tumhākaṃ pabbajjā ativiya sobhati, vippasannāni vo indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo, kiṃ nu kho ārammaṇaṃ disvā tumhe imaṃ bhikkhācariyapabbajjaṃ upagatā’’ ti pucchi. "
  2753. 502753,112,3406,90,98,1,55,7,"Yathā ca saṅghattheraṃ, evaṃ sesepi upasaṅkamitvā pucchi. "
  2754. 502754,112,3406,99,122,1,168,19,Athassa te cattāropi janā‘‘ ahaṃ asukanagare asukaraṭṭhe asukarājā nāma hutvā’’ tiādinā nayena attano attano abhinikkhamanavatthūni kathetvā paṭipāṭiyā ekekaṃ gāthamāhaṃsu–
  2755. 502755,112,3407,2,4,1,0,0,90.
  2756. 502756,112,3408,2,10,1,60,6,"‘ ‘ Ambāhamaddaṃ vanamantarasmiṃ, nilobhāsaṃ phalitaṃ saṃvirūḷhaṃ; "
  2757. 502757,112,3409,2,10,1,62,7,"Tamaddasaṃ phalahetu vibhaggaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. "
  2758. 502758,112,3410,2,4,1,0,0,91.
  2759. 502759,112,3411,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Selaṃ sumaṭṭhaṃ naravīraniṭṭhitaṃ, nārī yugaṃ dhārayi appasaddaṃ; "
  2760. 502760,112,3412,2,11,1,60,8,"Dutiyañca āgamma ahosi saddo, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. "
  2761. 502761,112,3413,2,4,1,0,0,92.
  2762. 502762,112,3414,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ, ekaṃ samānaṃ bahukā samecca; "
  2763. 502763,112,3415,2,9,1,55,6,"Āhārahetū paripātayiṃsu, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. "
  2764. 502764,112,3416,2,4,1,0,0,93.
  2765. 502765,112,3417,2,10,1,59,6,"‘ ‘ Usabhāhamaddaṃ yūthassa majjhe, calakkakuṃ vaṇṇabalūpapannaṃ; "
  2766. 502766,112,3418,2,13,1,63,8,"Tamaddasaṃ kāmahetu vitunnaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmī’’ ti. "
  2767. 502767,112,3419,2,8,1,47,6,Tattha ambāhamaddan ti ambarukkhaṃ ahaṃ addasaṃ.
  2768. 502768,112,3419,9,15,1,52,5,"Vanamantarasmin ti vanaantare, ambavanamajjheti attho. "
  2769. 502769,112,3419,16,19,1,26,3,Saṃvirūḷhan ti suvaḍḍhitaṃ.
  2770. 502770,112,3419,20,29,1,69,9,Tamaddasan ti taṃ uyyānato nikkhanto phalahetu vibhaggaṃ puna addasaṃ.
  2771. 502771,112,3419,30,47,1,158,15,"Taṃ {disvā}ti taṃ phalahetu vibhaggaṃ disvā paṭiladdhasaṃvego paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā imaṃ bhikkhācariyapabbajjaṃ upagatosmi, tasmā bhikkhācariyaṃ carāmīti. "
  2772. 502772,112,3419,48,58,1,84,10,Idaṃ so phalahetu vibhaggaṃ ambarukkhaṃ dassanato paṭṭhāya sabbaṃ cittācāraṃ kathesi.
  2773. 502773,112,3419,59,63,1,33,4,Sesānaṃ vissajjanesupi eseva nayo.
  2774. 502774,112,3419,64,71,1,54,6,Ayaṃ panettha anuttānapadavaṇṇanā– selan ti maṇivalayaṃ.
  2775. 502775,112,3419,72,81,1,71,7,"Naravīraniṭṭhitan ti vīranarehi niṭṭhitaṃ, paṇḍitapurisehi katanti attho. "
  2776. 502776,112,3419,82,89,1,50,7,Yugan ti ekekasmiṃ ekekaṃ katvā ekaṃ valayayugaḷaṃ.
  2777. 502777,112,3419,90,96,1,49,6,Dijā dijan ti gahitamaṃsapiṇḍaṃ dijaṃ avasesadijā.
  2778. 502778,112,3419,97,102,1,47,5,Kuṇapamāharantan ti maṃsapiṇḍaṃ ādāya āharantaṃ.
  2779. 502779,112,3419,103,107,1,33,3,{Sameccā}ti samāgantvā sannipatitvā.
  2780. 502780,112,3419,108,112,1,37,3,{Paripātayiṃsū}ti koṭṭentā anubandhiṃsu.
  2781. 502781,112,3419,113,118,1,38,5,Usabhāhamaddan ti usabhaṃ ahaṃ addasaṃ.
  2782. 502782,112,3419,119,122,1,27,3,Calakkakun ti calakkakudhaṃ.
  2783. 502783,112,3420,2,23,1,120,15,"Bodhisatto ekekaṃ gāthaṃ sutvā‘‘ sādhu, bhante, tumhākameva taṃ ārammaṇaṃ anurūpan’’ ti ekekassa paccekabuddhassa thutiṃ akāsi. "
  2784. 502784,112,3420,24,77,1,371,45,"Tañca pana catūhi janehi desitaṃ dhammakathaṃ sutvā gharāvāse anapekkho hutvā pakkantesu paccekabuddhesu bhuttapātarāso sukhanisinno bhariyaṃ āmantetvā‘‘ bhadde, ete cattāro paccekabuddhā rajjaṃ pahāya pabbajitvā akiñcanā apalibodhā pabbajjāsukhena vītināmenti, ahaṃ pana bhatiyā jīvikaṃ kappemi, kiṃ me gharāvāsena, tvaṃ puttake saṅgaṇhantī gehe vasā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  2785. 502785,112,3421,2,4,1,0,0,94.
  2786. 502786,112,3422,2,11,1,42,5,"‘ ‘ Karaṇḍako kaliṅgānaṃ, gandhārānañca naggaji; "
  2787. 502787,112,3423,2,7,1,40,4,"Nimirājā videhānaṃ, pañcālānañca dummukho; "
  2788. 502788,112,3424,2,8,1,40,5,"Ete raṭṭhāni hitvāna, pabbajiṃsu akiñcanā. "
  2789. 502789,112,3425,2,4,1,0,0,95.
  2790. 502790,112,3426,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Sabbepime devasamā samāgatā, aggī yathā pajjalito tathevime; "
  2791. 502791,112,3427,2,13,1,60,8,"Ahampi eko carissāmi bhaggavi, hitvāna kāmāni yathodhikānī’’ ti. "
  2792. 502792,112,3428,2,50,1,362,42,"Tāsaṃ attho– bhadde, esa saṅghatthero paccekabuddho dantapure nāma nagare karaṇḍako nāma kaliṅgānaṃ janapadassa rājā, dutiyo takkasilanagare naggaji nāma gandhārānaṃ janapadassa rājā, tatiyo mithilanagare nimi nāma videhānaṃ janapadassa rājā, catuttho kapilanagare dummukho nāma uttarapañcālānaṃ janapadassa rājā, ete evarūpāni raṭṭhāni hitvā akiñcanā hutvā pabbajiṃsu. "
  2793. 502793,112,3428,51,61,1,87,9,{Sabbepime}ti ime pana sabbepi visuddhidevehi purimapaccekabuddhehi samānā ekato samāgatā.
  2794. 502794,112,3428,62,70,1,45,7,Aggī {yathā}ti yathā hi aggi pajjalito obhāsati.
  2795. 502795,112,3428,71,80,1,59,7,{Tathevime}ti imepi tatheva sīlādīhi pañcahi guṇehi obhāsanti.
  2796. 502796,112,3428,81,90,1,55,8,"Yathā ete, tathā ahampi pabbajitvā eko carissāmīti attho. "
  2797. 502797,112,3428,91,95,1,27,3,{Bhaggavī}ti bhariyaṃ ālapati.
  2798. 502798,112,3428,96,102,1,42,5,Hitvāna {kāmānī}ti rūpādayo vatthukāme hitvā.
  2799. 502799,112,3428,103,108,1,40,4,{Yathodhikānī}ti attano odhivasena ṭhitāni.
  2800. 502800,112,3428,109,121,1,90,11,Idaṃ vuttaṃ hoti– rūpādiodhivasena yathāṭhite kāme pahāya ahampi pabbajitvā eko carissāmīti.
  2801. 502801,112,3428,122,139,1,89,10,"‘‘ Yatodhikānī’’ tipi pāṭho, tassattho– yato uparato odhi etesanti yatodhikāni, uparatakoṭṭhāsāni. "
  2802. 502802,112,3428,140,157,1,144,16,"Pabbajissāmīti cintitakālato paṭṭhāya hi kilesakāmānaṃ eko koṭṭhāso uparato nāma hoti niruddho, tassa vatthubhūto kāmakoṭṭhāsopi uparatova hotīti. "
  2803. 502803,112,3429,2,26,1,138,19,"Sā tassa kathaṃ sutvā‘‘ mayhampi kho sāmi, paccekabuddhānaṃ dhammakathaṃ sutakālato paṭṭhāya agāre cittaṃ na saṇṭhātī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– "
  2804. 502804,112,3430,2,4,1,0,0,96.
  2805. 502805,112,3431,2,17,1,61,12,"‘ ‘ Ayameva kālo na hi añño atthi, anusāsitā me na bhaveyya pacchā; "
  2806. 502806,112,3432,2,14,1,64,9,"Ahampi ekā carissāmi bhaggava, sakuṇīva muttā purisassa hatthā’’ ti. "
  2807. 502807,112,3433,2,26,1,150,21,"Tattha anusāsitā me na bhaveyya {pacchā}ti anusāsako ovādako na bhaveyya dullabhattā ovādakānaṃ, tasmā ayameva pabbajituṃ kālo, na hi añño atthīti dasseti. "
  2808. 502808,112,3433,27,60,1,260,30,"Sakuṇīva {muttā}ti yathā sākuṇikena gahetvā sakuṇapacchiyaṃ khittāsu sakuṇīsu tassa hatthato muttā ekā sakuṇī anilapathaṃ laṅghayitvā yathārucitaṭṭhānaṃ gantvā ekikāva careyya, tathā ahampi tava hatthato muttā ekikā carissāmīti sayampi pabbajitukāmā hutvā evamāha. "
  2809. 502809,112,3434,2,8,1,41,6,Bodhisatto tassā kathaṃ sutvā tuṇhī ahosi.
  2810. 502810,112,3434,9,37,1,184,22,"Sā pana bodhisattaṃ vañcetvā puretaraṃ pabbajitukāmā‘‘ sāmi, pānīyatitthaṃ gamissāmi, dārake olokehī’’ ti ghaṭaṃ ādāya gacchantī viya palāyitvā nagarasāmante tāpasānaṃ santike gantvā pabbaji. "
  2811. 502811,112,3434,38,45,1,53,7,Bodhisatto tassā anāgamanaṃ ñatvā sayaṃ dārake posesi.
  2812. 502812,112,3434,46,78,1,258,26,"Aparabhāge tesu thokaṃ vaḍḍhitvā attano ayānayajānanasamatthataṃ sampattesu tesaṃ vīmaṃsanatthaṃ ekadivasaṃ bhattaṃ pacanto thokaṃ uttaṇḍulaṃ paci, ekadivasaṃ thokaṃ kilinnaṃ, ekadivasaṃ supakkaṃ, ekadivasaṃ atikilinnaṃ, ekadivasaṃ aloṇakaṃ, ekadivasaṃ atiloṇakaṃ. "
  2813. 502813,112,3434,79,106,1,120,17,"Dārakā‘‘ tāta, ajja bhattaṃ uttaṇḍulaṃ, ajja kilinnaṃ, ajja supakkaṃ, ajja atikilinnaṃ, ajja aloṇakaṃ, ajja atiloṇakan’’ ti āhaṃsu. "
  2814. 502814,112,3434,107,139,1,163,21,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ āma, tātā’’ ti vatvā cintesi‘‘ ime dārakā idāni āmapakkaloṇikaatiloṇikāni jānanti, attano dhammatāya jīvituṃ sakkhissanti, mayā pabbajituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2815. 502815,112,3434,140,168,1,192,23,"Atha te dārake ñātakānaṃ datvā paṭicchāpetvā‘‘ ammatātā, ime dārake sādhukaṃ posethā’’ ti vatvā so ñātakānaṃ paridevantānaññeva nagarā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā nagarassa sāmanteyeva vasi. "
  2816. 502816,112,3435,2,23,1,112,16,"Atha naṃ ekadivasaṃ bārāṇasiyaṃ bhikkhāya carantaṃ paribbājikā disvā vanditvā‘‘ ayya, dārakā te nāsitā maññe’’ ti āha. "
  2817. 502817,112,3435,24,47,1,138,16,"Mahāsatto‘‘ nāhaṃ dārake nāsemi, tesaṃ attano ayānayajānanakāle pabbajitomhi , tvaṃ tesaṃ acintetvā pabbajjāya abhiramā’’ ti vatvā osānagāthamāha– "
  2818. 502818,112,3436,2,4,1,0,0,97.
  2819. 502819,112,3437,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Āmaṃ pakkañca jānanti, atho loṇaṃ aloṇakaṃ; "
  2820. 502820,112,3438,2,12,1,49,7,"Tamahaṃ disvāna pabbajiṃ, careva tvaṃ carāmahan’’ ti. "
  2821. 502821,112,3439,2,11,1,60,9,Tattha tamahan ti taṃ ahaṃ dārakānaṃ kiriyaṃ disvā pabbajito.
  2822. 502822,112,3439,12,23,1,91,10,"Careva tvaṃ carāmahan ti tvampi bhikkhācariyameva cara, ahampi bhikkhācariyameva carissāmīti. "
  2823. 502823,112,3440,2,7,1,37,5,Iti so paribbājikaṃ ovaditvā uyyojesi.
  2824. 502824,112,3440,8,17,1,64,8,Sāpi ovādaṃ gahetvā mahāsattaṃ vanditvā yathārucitaṃ ṭhānaṃ gatā.
  2825. 502825,112,3440,18,27,1,57,9,Ṭhapetvā kira taṃ divasaṃ na te puna aññamaññaṃ addasaṃsu.
  2826. 502826,112,3440,28,34,1,59,6,Bodhisatto ca jhānābhiññaṃ nibbattetvā brahmalokūpago ahosi.
  2827. 502827,112,3441,2,17,1,132,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne te pañcasatā bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu. "
  2828. 502828,112,3441,18,33,1,104,12,"Tadā dhītā uppalavaṇṇā ahosi, putto rāhulakumāro, paribbājikā rāhulamātā, paribbājako pana ahameva ahosinti. "
  2829. 502829,112,3442,2,4,1,30,2,Kumbhakārajātakavaṇṇanā tatiyā.
  2830. 502830,112,3444,2,7,1,24,2,[ 409]4. Daḷhadhammajātakavaṇṇanā
  2831. 502831,112,3445,2,19,1,130,15,Ahaṃ ce {daḷhadhammassā}ti idaṃ satthā kosambiṃ nissāya ghositārāme viharanto udenassa rañño bhaddavatikaṃ hatthiniṃ ārabbha kathesi.
  2832. 502832,112,3445,20,40,1,89,10,Tassā pana hatthiniyā laddhavidhānañca udenassa rājavaṃso ca mātaṅgajātake( jā.1.15.1 ādayo) āvi bhavissati.
  2833. 502833,112,3445,41,116,1,694,68,"Ekadivasaṃ pana sā hatthinī nagarā nikkhamantī bhagavantaṃ pātova ariyagaṇaparivutaṃ anomāya buddhasiriyā nagaraṃ piṇḍāya pavisantaṃ disvā tathāgatassa pādamūle nipajjitvā‘‘ bhagavā sabbaññu sabbalokanittharaṇa udeno vaṃsarājā maṃ taruṇakāle kammaṃ nittharituṃ samatthakāle‘ imaṃ nissāya mayā jīvitañca rajjañca devī ca laddhā’ ti piyāyitvā mahantaṃ parihāraṃ adāsi, sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā ṭhitaṭṭhānaṃ gandhena paribhaṇḍaṃ kāretvā matthake suvaṇṇatārakakhacitavitānaṃ bandhāpetvā samantā citrasāṇiṃ parikkhipāpetvā gandhatelena dīpaṃ jālāpetvā dhūmataṭṭakaṃ ṭhapāpetvā karīsachaḍḍanaṭṭhāne suvaṇṇakaṭāhaṃ patiṭṭhapāpetvā maṃ cittattharaṇapiṭṭhe ṭhapesi, rājārahañca me nānaggarasabhojanaṃ dāpesi. "
  2834. 502834,112,3445,117,157,1,294,35,"Idāni pana me mahallakakāle kammaṃ nittharituṃ asamatthakāle sabbaṃ taṃ parihāraṃ acchindi, anāthā nippaccayā hutvā araññe ketakāni khādantī jīvāmi, aññaṃ mayhaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, udenaṃ mama guṇaṃ sallakkhāpetvā porāṇakaparihāraṃ me paṭipākatikaṃ kāretha bhagavā’’ ti paridevamānā tathāgataṃ yāci. "
  2835. 502835,112,3446,2,22,1,109,15,"Satthā ‘‘ gaccha tvaṃ, ahaṃ te rañño kathetvā yasaṃ paṭipākatikaṃ kāressāmī’’ ti vatvā rañño nivesanadvāraṃ agamāsi. "
  2836. 502836,112,3446,23,31,1,87,8,Rājā tathāgataṃ antonivesanaṃ pavesetvā buddhappamukhassa saṅghassa mahādānaṃ pavattesi.
  2837. 502837,112,3446,32,46,1,85,9,"Satthā bhattakiccapariyosāne anumodanaṃ karonto‘‘ mahārāja, bhaddavatikā kahan’’ ti pucchi."
  2838. 502838,112,3446,47,56,1,19,4,"‘‘ Na jānāmi, bhante’’ ti."
  2839. 502839,112,3446,57,75,1,109,13,"‘‘ Mahārāja, upakārakānaṃ yasaṃ datvā mahallakakāle gahetuṃ nāma na vaṭṭati, kataññunā katavedinā bhavituṃ vaṭṭati. "
  2840. 502840,112,3446,76,111,1,224,27,"Bhaddavatikā idāni mahallikā jarājiṇṇā anāthā hutvā araññe ketakāni khādantī jīvati, taṃ jiṇṇakāle anāthaṃ kātuṃ tumhākaṃ ayuttan’’ ti bhaddavatikāya guṇaṃ kathetvā‘‘ sabbaṃ porāṇakaparihāraṃ paṭipākatikaṃ karohī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  2841. 502841,112,3446,112,115,1,16,3,Rājā tathā akāsi.
  2842. 502842,112,3446,116,137,1,144,16,"‘‘ Tathāgatena kira bhaddavatikāya guṇaṃ kathetvā porāṇakayaso paṭipākatiko kārito’’ ti sakalanagaraṃ patthari, bhikkhusaṅghepi sā pavatti pākaṭā jātā. "
  2843. 502843,112,3446,138,158,1,134,15,"Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, satthārā kira bhaddavatikāya guṇaṃ kathetvā porāṇakayaso paṭipākatiko kārito’’ ti. "
  2844. 502844,112,3446,159,205,1,216,29,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato etissā guṇaṃ kathetvā naṭṭhayasaṃ paṭipākatikaṃ kāresiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2845. 502845,112,3447,2,9,1,53,7,Atīte bārāṇasiyaṃ daḷhadhammo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  2846. 502846,112,3447,10,18,1,71,8,Tadā bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto taṃ rājānaṃ upaṭṭhahi.
  2847. 502847,112,3447,19,28,1,67,8,So tassa santikā mahantaṃ yasaṃ labhitvā amaccaratanaṭṭhāne aṭṭhāsi.
  2848. 502848,112,3447,29,38,1,75,9,Tadā tassa rañño ekā oṭṭhibyādhi hatthinī thāmabalasampannā mahabbalā ahosi.
  2849. 502849,112,3447,39,54,1,111,13,"Sā ekadivasaṃ yojanasataṃ gacchati, rañño dūteyyaharaṇakiccaṃ karoti, saṅgāme yuddhaṃ katvā sattu maddanaṃ karoti. "
  2850. 502850,112,3447,55,73,1,112,14,Rājā‘‘ ayaṃ me bahūpakārā’’ ti tassā sabbālaṅkāraṃ datvā udenena bhaddavatikāya dinnasadisaṃ sabbaṃ parihāraṃ dāpesi.
  2851. 502851,112,3447,74,80,1,48,6,Athassā jiṇṇadubbalakāle rājā sabbaṃ yasaṃ gaṇhi.
  2852. 502852,112,3447,81,90,1,64,9,Sā tato paṭṭhāya anāthā hutvā araññe tiṇapaṇṇāni khādantī jīvati.
  2853. 502853,112,3447,91,107,1,107,12,Athekadivasaṃ rājakule bhājanesu appahontesu rājā kumbhakāraṃ pakkosāpetvā‘‘ bhājanāni kira nappahontī’’ ti āha.
  2854. 502854,112,3447,108,120,1,50,7,"‘‘ Gomayāharaṇayānake yojetuṃ goṇe na labhāmi, devā’’ ti. "
  2855. 502855,112,3447,121,134,1,59,9,Rājā tassa kathaṃ sutvā‘‘ amhākaṃ oṭṭhibyādhi kahan’’ ti pucchi.
  2856. 502856,112,3447,135,145,1,32,5,"‘‘ Attano dhammatāya carati, devā’’ ti. "
  2857. 502857,112,3447,146,161,1,70,11,Rājā‘‘ ito paṭṭhāya taṃ yojetvā gomayaṃ āharā’’ ti taṃ kumbhakārassa adāsi.
  2858. 502858,112,3447,162,173,1,36,6,"Kumbhakāro‘‘ sādhu, devā’’ ti tathā akāsi. "
  2859. 502859,112,3448,2,85,1,536,69,"Athekadivasaṃ sā nagarā nikkhamamānā nagaraṃ pavisantaṃ bodhisattaṃ disvā vanditvā tassa pādamūle nipajjitvā paridevamānā‘‘ sāmi, rājā maṃ‘ taruṇakāle bahūpakārā’ ti sallakkhetvā mahantaṃ yasaṃ datvā idāni mahallakakāle sabbaṃ acchinditvā mayi cittampi na karoti, ahaṃ pana anāthā araññe tiṇapaṇṇāni khādantī jīvāmi, evaṃ dukkhappattaṃ maṃ idāni yānake yojetuṃ kumbhakārassa adāsi, ṭhapetvā tumhe aññaṃ mayhaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, mayā rañño katūpakāraṃ tumhe jānātha, sādhu idāni me naṭṭhaṃ yasaṃ paṭipākatikaṃ karothā’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi– "
  2860. 502860,112,3449,2,4,1,0,0,98.
  2861. 502861,112,3450,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ahaṃ ce daḷhadhammassa, vahantī nābhirādhayiṃ; "
  2862. 502862,112,3451,2,8,1,43,5,"Dharantī urasi sallaṃ, yuddhe vikkantacārinī. "
  2863. 502863,112,3452,2,4,1,0,0,99.
  2864. 502864,112,3453,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Nūna rājā na jānāti, mama vikkamaporisaṃ; "
  2865. 502865,112,3454,2,7,1,38,4,"Saṅgāme sukatantāni, dūtavippahitāni ca. "
  2866. 502866,112,3455,2,4,1,0,0,100.
  2867. 502867,112,3456,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sā nūnāhaṃ marissāmi, abandhu aparāyinī; "
  2868. 502868,112,3457,2,11,1,44,6,"Tadā hi kumbhakārassa, dinnā chakaṇahārikā’’ ti. "
  2869. 502869,112,3458,2,14,1,96,10,Tattha {vahantī}ti dūteyyaharaṇaṃ saṅgāme balakoṭṭhakabhindanaṃ taṃ taṃ kiccaṃ vahantī nittharantī.
  2870. 502870,112,3458,15,31,1,106,16,Dharantī urasi sallan ti urasmiṃ baddhaṃ kaṇḍaṃ vā asiṃ vā sattiṃ vā yuddhakāle sattūnaṃ upari abhiharantī.
  2871. 502871,112,3458,32,40,1,81,7,{Vikkantacārinī}ti vikkamaṃ parakkamaṃ katvā parabalavijayena yuddhe vikkantagāminī.
  2872. 502872,112,3458,41,65,1,149,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sace sāmi, ahaṃ imāni kiccāni karontī rañño daḷhadhammassa cittaṃ nārādhayiṃ na paritosesiṃ, ko dāni añño tassa cittaṃ ārādhayissatīti. "
  2873. 502873,112,3459,2,8,1,50,6,Mama vikkamaporisan ti mayā kataṃ purisaparakkamaṃ.
  2874. 502874,112,3459,9,12,1,22,2,{Sukatantānī}ti sukatāni.
  2875. 502875,112,3459,13,30,1,91,11,"Yathā hi kammāneva kammantāni, vanāneva vanantāni, evamidha sukatāneva‘‘ sukatantānī’’ ti vuttāni. "
  2876. 502876,112,3459,31,53,1,136,17,Dūtavippahitāni {cā}ti gale paṇṇaṃ bandhitvā‘‘ asukarañño nāma dehī’’ ti pahitāya mayā ekadivaseneva yojanasataṃ gantvā katāni dūtapesanāni ca.
  2877. 502877,112,3459,54,69,1,80,14,Nūna rājā na {jānātī}ti nūna tumhākaṃ esa rājā etāni mayā katāni kiccāni na jānāti.
  2878. 502878,112,3459,70,75,1,35,3,{Aparāyinī}ti appatiṭṭhā appaṭisaraṇā.
  2879. 502879,112,3459,76,85,1,35,7,"Tadā {hī}ti tathā hi, ayameva vā pāṭho. "
  2880. 502880,112,3459,86,94,1,60,7,{Dinnā}ti ahaṃ raññā chakaṇahārikā katvā kumbhakārassa dinnāti.
  2881. 502881,112,3460,2,73,1,436,57,"Bodhisatto tassā kathaṃ sutvā‘‘ tvaṃ mā soci, ahaṃ rañño kathetvā tava yasaṃ paṭipākatikaṃ karissāmī’’ ti taṃ samassāsetvā nagaraṃ pavisitvā bhuttapātarāso rañño santikaṃ gantvā kathaṃ samuṭṭhāpetvā‘‘ mahārāja, nanu tumhākaṃ asukā nāma oṭṭhibyādhi asukaṭṭhāne ca asukaṭṭhāne ca ure sallaṃ bandhitvā saṅgāmaṃ nitthari, asukadivasaṃ nāma gīvāya paṇṇaṃ bandhitvā pesitā yojanasataṃ agamāsi, tumhepissā mahantaṃ yasaṃ adattha, sā idāni kahan’’ ti pucchi."
  2882. 502882,112,3460,74,83,1,50,5,‘‘ Tamahaṃ kumbhakārassa gomayaharaṇatthāya adāsin’’ ti.
  2883. 502883,112,3460,84,109,1,141,19,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ ayuttaṃ kho, mahārāja, tumhākaṃ taṃ kumbhakārassa yānake yojanatthāya dātun’’ ti vatvā rañño ovādavasena catasso gāthā abhāsi– "
  2884. 502884,112,3461,2,4,1,0,0,101.
  2885. 502885,112,3462,2,9,1,35,5,"‘ ‘ Yāvatāsīsatī poso, tāvadeva pavīṇati; "
  2886. 502886,112,3463,2,8,1,45,5,"Atthāpāye jahanti naṃ, oṭṭhibyādhiṃva khattiyo. "
  2887. 502887,112,3464,2,4,1,0,0,102.
  2888. 502888,112,3465,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati; "
  2889. 502889,112,3466,2,9,1,44,6,"Atthā tassa palujjanti, ye honti abhipatthitā. "
  2890. 502890,112,3467,2,4,1,0,0,103.
  2891. 502891,112,3468,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yo pubbe katakalyāṇo, katattho manubujjhati; "
  2892. 502892,112,3469,2,9,1,45,6,"Atthā tassa pavaḍḍhanti, ye honti abhipatthikā. "
  2893. 502893,112,3470,2,4,1,0,0,104.
  2894. 502894,112,3471,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā; "
  2895. 502895,112,3472,2,12,1,49,7,"Sabbe kataññuno hotha, ciraṃ saggamhi ṭhassathā’’ ti. "
  2896. 502896,112,3473,2,51,1,316,41,"Tattha paṭhamagāthāya tāva attho– idhekacco aññāṇajātiko poso yāvatāsīsatī, yāva‘‘ idaṃ nāma me ayaṃ kātuṃ sakkhissatī’’ ti paccāsīsati, tāvadeva taṃ purisaṃ pavīṇati bhajati sevati, tassa pana atthāpāye vaḍḍhiyā apagamane parihīnakāle taṃ nānākiccesu patthitaṃ posaṃ ekacce bālā imaṃ oṭṭhibyādhiṃ ayaṃ khattiyo viya jahanti. "
  2897. 502897,112,3474,2,7,1,44,4,{Katakalyāṇo}ti parena attano katakalyāṇakammo.
  2898. 502898,112,3474,8,11,1,26,2,{Katattho}ti nipphāditakicco.
  2899. 502899,112,3474,12,31,1,128,16,"{Nāvabujjhatī}ti pacchāpi taṃ parena kataṃ upakāraṃ tassa jarājiṇṇakāle asamatthakāle na sarati, attanā dinnampi yasaṃ puna gaṇhāti. "
  2900. 502900,112,3474,32,36,1,31,3,{Palujjantī}ti bhijjanti nassanti.
  2901. 502901,112,3474,37,51,1,80,12,"Ye honti {abhipatthitā}ti ye keci atthā icchitā nāma honti, sabbe nassantīti dīpeti. "
  2902. 502902,112,3474,52,59,1,78,7,Mittadubbhipuggalassa hi patthitapatthitaṃ aggimhi pakkhittabījaṃ viya nassati.
  2903. 502903,112,3474,60,69,1,79,7,"Katattho {manubujjhatī}ti katattho anubujjhati, ma-kāro byañjanasandhivasena gahito. "
  2904. 502904,112,3474,70,78,1,42,7,Taṃ vo {vadāmī}ti tena kāraṇena tumhe vadāmi.
  2905. 502905,112,3474,79,88,1,90,8,{Ṭhassathā}ti kataññuno hutvā cirakālaṃ saggamhi dibbasampattiṃ anubhavantā patiṭṭhahissatha.
  2906. 502906,112,3475,2,12,1,70,9,Evaṃ mahāsatto rājānaṃ ādiṃ katvā sannipatitānaṃ sabbesaṃ ovādaṃ adāsi.
  2907. 502907,112,3475,13,20,1,54,7,Taṃ sutvā rājā oṭṭhibyādhiyā yasaṃ paṭipākatikaṃ akāsi.
  2908. 502908,112,3475,21,30,1,72,9,Bodhisattassa ca ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  2909. 502909,112,3476,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2910. 502910,112,3476,9,26,1,77,11,"‘‘ tadā oṭṭhibyādhi bhaddavatikā ahosi, rājā ānando, amacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2911. 502911,112,3477,2,4,1,33,2,Daḷhadhammajātakavaṇṇanā catutthā.
  2912. 502912,112,3479,2,7,1,22,2,[ 410]5. Somadattajātakavaṇṇanā
  2913. 502913,112,3480,2,16,1,92,12,Yo maṃ pure {paccuḍḍetī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mahallakaṃ ārabbha kathesi.
  2914. 502914,112,3480,17,29,1,91,11,"So kirekaṃ sāmaṇeraṃ pabbājesi, sāmaṇero tassa upakārako hutvā tathārūpena rogena kālamakāsi. "
  2915. 502915,112,3480,30,36,1,54,6,Mahallako tasmiṃ kālakate rodanto paridevanto vicarati.
  2916. 502916,112,3480,37,59,1,166,16,"Taṃ disvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asukamahallako sāmaṇerassa kālakiriyāya rodanto paridevanto vicarati, maraṇassatikammaṭṭhānarahito maññe’’ ti. "
  2917. 502917,112,3480,60,102,1,171,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa imasmiṃ mate rodiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2918. 502918,112,3481,2,11,1,89,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tāvatiṃsabhavane sakkattaṃ kāresi.
  2919. 502919,112,3481,12,27,1,150,14,Atheko kāsigāmavāsī brāhmaṇamahāsālo kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā uñchācariyāya vanamūlaphalāphalehi yāpento vāsaṃ kappesi.
  2920. 502920,112,3481,28,45,1,159,17,Ekadivasaṃ phalāphalatthāya gato ekaṃ hatthichāpaṃ disvā attano assamaṃ ānetvā puttaṭṭhāne ṭhapetvā somadattotissa nāmaṃ katvā tiṇapaṇṇāni khādāpento paṭijaggi.
  2921. 502921,112,3481,46,57,1,88,11,So vayappatto mahāsarīro hutvā ekadivasaṃ bahuṃ bhojanaṃ gahetvā ajīrakena dubbalo ahosi.
  2922. 502922,112,3481,58,69,1,92,10,"Tāpaso taṃ assamapade katvā phalāphalatthāya gato, tasmiṃ anāgateyeva hatthipotako kālamakāsi. "
  2923. 502923,112,3481,70,97,1,151,21,"Tāpaso phalāphalaṃ gahetvā āgacchanto‘‘ aññesu divasesu me putto paccuggamanaṃ karoti, ajja na dissati, kahaṃ nu kho gato’’ ti paridevanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2924. 502924,112,3482,2,4,1,0,0,105.
  2925. 502925,112,3483,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Yo maṃ pure paccuḍḍeti, araññe dūramāyato; "
  2926. 502926,112,3484,2,13,1,45,8,"So na dissati mātaṅgo, somadatto kuhiṃ gato’’ ti. "
  2927. 502927,112,3485,2,7,1,22,4,Tattha {pure}ti ito pure.
  2928. 502928,112,3485,8,11,1,27,2,{Paccuḍḍetī}ti paccuggacchati.
  2929. 502929,112,3485,12,21,1,62,9,Araññe dūran ti imasmiṃ nimmanusse araññe maṃ dūraṃ paccuḍḍeti.
  2930. 502930,112,3485,22,25,1,21,2,{Āyato}ti āyāmasampanno.
  2931. 502931,112,3486,2,15,1,104,12,Evaṃ paridevamāno āgantvā taṃ caṅkamanakoṭiyaṃ patitaṃ disvā gale gahetvā paridevamāno dutiyaṃ gāthamāha–
  2932. 502932,112,3487,2,4,1,0,0,106.
  2933. 502933,112,3488,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ayaṃ vā so mato seti, allasiṅgaṃva vacchito; "
  2934. 502934,112,3489,2,12,1,42,7,"Bhūmyā nipatito seti, amarā vata kuñjaro’’ ti. "
  2935. 502935,112,3490,2,8,1,38,5,Tattha ayaṃ {vā}ti vibhāvanatthe vā-saddo.
  2936. 502936,112,3490,9,17,1,43,7,"Ayameva so, na aññoti taṃ vibhāvento evamāha. "
  2937. 502937,112,3490,18,22,1,38,4,Allasiṅgan ti māluvalatāya aggapavālaṃ.
  2938. 502938,112,3490,23,38,1,127,13,"{Vacchito}ti chinno, gimhakāle majjhanhikasamaye tattavālikāpuline nakhena chinditvā pātito māluvalatāya aṅkuro viyāti vuttaṃ hoti. "
  2939. 502939,112,3490,39,42,1,17,2,{Bhūmyā}ti bhūmiyaṃ.
  2940. 502940,112,3490,43,56,1,39,7,"Amarā {vatā}ti mato vata,‘‘ amarī’’ tipi pāṭho. "
  2941. 502941,112,3491,2,37,1,230,29,"Tasmiṃ khaṇe sakko lokaṃ olokento taṃ disvā‘‘ ayaṃ tāpaso puttadāraṃ pahāya pabbajito, idāni hatthipotake puttasaññaṃ katvā paridevati, saṃvejetvā naṃ satiṃ paṭilabhāpessāmī’’ ti tassa assamapadaṃ āgantvā ākāse ṭhitova tatiyaṃ gāthamāha– "
  2942. 502942,112,3492,2,4,1,0,0,107.
  2943. 502943,112,3493,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Anagāriyupetassa , vippamuttassa te sato; "
  2944. 502944,112,3494,2,12,1,44,7,"Samaṇassa na taṃ sādhu, yaṃ petamanusocasī’’ ti. "
  2945. 502945,112,3495,2,8,1,48,6,Athassa vacanaṃ sutvā tāpaso catutthaṃ gāthamāha–
  2946. 502946,112,3496,2,4,1,0,0,108.
  2947. 502947,112,3497,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Saṃvāsena have sakka, manussassa migassa vā; "
  2948. 502948,112,3498,2,13,1,44,8,"Hadaye jāyate pemaṃ, taṃ na sakkā asocitun’’ ti. "
  2949. 502949,112,3499,2,18,1,66,10,Tattha migassa {vā}ti imasmiṃ ṭhāne sabbepi tiracchānā‘‘ migā’’ ti vuttā.
  2950. 502950,112,3499,19,23,1,23,4,Tan ti piyāyitaṃ sattaṃ.
  2951. 502951,112,3500,2,9,1,40,7,Atha naṃ ovadanto sakko dve gāthā abhāsi–
  2952. 502952,112,3501,2,4,1,0,0,109.
  2953. 502953,112,3502,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Mataṃ marissaṃ rodanti, ye rudanti lapanti ca; "
  2954. 502954,112,3503,2,11,1,46,8,"Tasmā tvaṃ isi mā rodi, roditaṃ moghamāhu santo. "
  2955. 502955,112,3504,2,4,1,0,0,110.
  2956. 502956,112,3505,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kanditena have brahme, mato peto samuṭṭhahe; "
  2957. 502957,112,3506,2,11,1,44,6,"Sabbe saṅgamma rodāma, aññamaññassa ñātake’’ ti. "
  2958. 502958,112,3507,2,38,1,185,29,"Tattha ye rudanti lapanti {cā}ti brahme ye sattā rodanti paridevanti ca, sabbe te mataṃ, yo ca marissati, taṃ rodanti, tesaṃyeva evaṃ rodantānaṃ assusukkhanakālo natthi, tasmā tvaṃ isi mā rodi. "
  2959. 502959,112,3507,39,40,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  2960. 502960,112,3507,41,55,1,63,9,"Roditaṃ moghamāhu santo, paṇḍitā hi‘‘ roditaṃ nipphalan’’ ti vadanti. "
  2961. 502961,112,3507,56,80,1,155,21,"Mato {peto}ti yadi esa petoti saṅkhyaṃ gato mato roditena samuṭṭhaheyya, evaṃ sante sabbepi mayaṃ samāgantvā aññamaññassa ñātake rodāma, kiṃ nikkammā acchāmāti. "
  2962. 502962,112,3508,2,15,1,111,13,Tāpaso sakkassa vacanaṃ sutvā satiṃ paṭilabhitvā vigatasoko assūni puñchitvā sakkassa thutivasena sesagāthā āha–
  2963. 502963,112,3509,2,4,1,0,0,111.
  2964. 502964,112,3510,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; "
  2965. 502965,112,3511,2,9,1,42,6,"Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. "
  2966. 502966,112,3512,2,4,1,0,0,112.
  2967. 502967,112,3513,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; "
  2968. 502968,112,3514,2,8,1,38,5,"Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. "
  2969. 502969,112,3515,2,4,1,0,0,113.
  2970. 502970,112,3516,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; "
  2971. 502971,112,3517,2,13,1,42,8,"Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna vāsavā’’ ti. "
  2972. 502972,112,3518,2,6,1,23,3,Tā heṭṭhā vuttatthāyeva.
  2973. 502973,112,3518,7,14,1,53,7,Evaṃ sakko tāpasassa ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato.
  2974. 502974,112,3519,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2975. 502975,112,3519,9,26,1,78,11,"‘‘ tadā hatthipotako sāmaṇero ahosi, tāpaso mahallako, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2976. 502976,112,3520,2,4,1,30,2,Somadattajātakavaṇṇanā pañcamā.
  2977. 502977,112,3522,2,7,1,19,2,[ 411]6. Susīmajātakavaṇṇanā
  2978. 502978,112,3523,2,14,1,94,12,Kāḷāni kesāni pure ahesun ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi.
  2979. 502979,112,3523,15,23,1,83,8,Tasmiñhi samaye bhikkhū dhammasabhāyaṃ nisīditvā dasabalassa nikkhamanaṃ vaṇṇayiṃsu.
  2980. 502980,112,3523,24,74,1,284,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte ‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, mayā dāni anekāni kappakoṭisatasahassāni pūritapāraminā mahābhinikkhamanaṃ, pubbepāhaṃ tiyojanasatike kāsiraṭṭhe rajjaṃ chaḍḍetvā nikkhantoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2981. 502981,112,3524,2,19,1,153,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohitassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, tassa jātadivaseyeva bārāṇasiraññopi putto jāyi. "
  2982. 502982,112,3524,20,29,1,97,8,"Tesaṃ nāmaggahaṇadivase mahāsattassa susīmakumāroti nāmaṃ akaṃsu, rājaputtassa brahmadattakumāroti. "
  2983. 502983,112,3524,30,49,1,112,15,Bārāṇasirājā‘‘ puttena me saddhiṃ ekadivase jāto’’ ti bodhisattaṃ āṇāpetvā dhātiyo datvā tena saddhiṃ ekato vaḍḍhesi.
  2984. 502984,112,3524,50,61,1,103,10,Te ubhopi vayappattā abhirūpā devakumāravaṇṇino hutvā takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgamiṃsu.
  2985. 502985,112,3524,62,101,1,372,39,Rājaputto uparājā hutvā bodhisattena saddhiṃ ekato khādanto pivanto nisīdanto sayanto pitu accayena rajjaṃ patvā mahāsattassa mahantaṃ yasaṃ datvā purohitaṭṭhāne taṃ ṭhapetvā ekadivasaṃ nagaraṃ sajjāpetvā sakko devarājā viya alaṅkato alaṅkataerāvaṇapaṭibhāgassa mattavaravāraṇassa khandhe nisīditvā bodhisattaṃ pacchāsane hatthipiṭṭhe nisīdāpetvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ akāsi.
  2986. 502986,112,3524,102,137,1,239,27,Mātāpissa‘‘ puttaṃ olokessāmī’’ ti sīhapañjare ṭhatvā tassa nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā āgacchantassa pacchato nisinnaṃ purohitaṃ disvā paṭibaddhacittā hutvā sayanagabbhaṃ pavisitvā‘‘ imaṃ alabhantī ettheva marissāmī’’ ti āhāraṃ pacchinditvā nipajji.
  2987. 502987,112,3525,2,36,1,125,20,"Rājā mātaraṃ apassanto‘‘ kuhiṃ me mātā’’ ti pucchitvā‘‘ gilānā’’ ti sutvā tassā santikaṃ gantvā vanditvā‘‘ kiṃ amma, aphāsukan’’ ti pucchi. "
  2988. 502988,112,3525,37,41,1,21,4,Sā lajjāya na kathesi.
  2989. 502989,112,3525,42,59,1,103,13,So gantvā rājapallaṅke nisīditvā attano aggamahesiṃ pakkositvā‘‘ gaccha ammāya aphāsukaṃ jānāhī’’ ti pesesi.
  2990. 502990,112,3525,60,77,1,108,15,"Sā gantvā piṭṭhiṃ parimajjantī pucchi, itthiyo nāma itthīnaṃ rahassaṃ na niguhanti, sā tassā tamatthaṃ ārocesi. "
  2991. 502991,112,3525,78,84,1,38,6,Itarāpi taṃ sutvā gantvā rañño ārocesi.
  2992. 502992,112,3525,85,105,1,95,14,"Rājā‘‘ hotu, gaccha naṃ samassāsehi, purohitaṃ rājānaṃ katvā tassa taṃ aggamahesiṃ karissāmī’’ ti āha. "
  2993. 502993,112,3525,106,110,1,26,4,Sā āgantvā taṃ samassāsesi.
  2994. 502994,112,3525,111,139,1,131,19,"Rājāpi purohitaṃ pakkosāpetvā etamatthaṃ ārocetvā‘‘ samma, mātu me jīvitaṃ dehi, tvaṃ rājā bhavissasi, sā aggamahesī, ahaṃ uparājā’’ ti āha. "
  2995. 502995,112,3525,140,155,1,78,11,So‘‘ na sakkā evaṃ kātun’’ ti paṭikkhipitvā tena punappunaṃ yāciyamāno sampaṭicchi.
  2996. 502996,112,3525,156,166,1,70,9,"Rājā purohitaṃ rājānaṃ, mātaraṃ aggamahesiṃ kāretvā sayaṃ uparājā ahosi. "
  2997. 502997,112,3526,2,33,1,245,27,"Tesaṃ samaggavāsaṃ vasantānaṃ aparabhāge bodhisatto agāramajjhe ukkaṇṭhito kāme pahāya pabbajjāya ninnacitto kilesaratiṃ anallīyanto ekakova tiṭṭhati, ekakova nisīdati, ekakova sayati, bandhanāgāre baddho viya pañjare pakkhittakukkuṭo viya ca ahosi. "
  2998. 502998,112,3526,34,110,1,411,58,"Athassa aggamahesī‘‘ ayaṃ rājā mayā saddhiṃ nābhiramati, ekakova tiṭṭhati nisīdati seyyaṃ kappeti, ayaṃ kho pana daharo taruṇo, ahaṃ mahallikā, sīse me palitāni paññāyanti, yaṃnūnāhaṃ‘ sīse te deva, ekaṃ palitaṃ paññāyatī’ ti musāvādaṃ katvā ekenupāyena rājānaṃ pattiyāpetvā mayā saddhiṃ abhiramāpeyyan’’ ti cintetvā ekadivasaṃ rañño sīse ūkā vicinantī viya hutvā‘‘ deva, mahallakosi jāto, sīse te ekaṃ palitaṃ paññāyatī’’ ti āha."
  2999. 502999,112,3526,111,126,1,61,10,"‘‘ Tena hi bhadde, etaṃ palitaṃ luñjitvā mayhaṃ hatthe ṭhapehī’’ ti. "
  3000. 503000,112,3526,127,151,1,108,18,"Sā tassa sīsato ekaṃ kesaṃ luñjitvā attano sīse palitaṃ gahetvā‘‘ idaṃ te, deva, palitan’’ ti tassa hatthe ṭhapesi. "
  3001. 503001,112,3526,152,160,1,80,8,Bodhisattassa taṃ disvāva bhītatasitassa kañcanapaṭṭasadisā nalāṭā sedā mucciṃsu.
  3002. 503002,112,3527,2,44,1,270,35,"So attānaṃ ovadanto‘‘ susīma, tvaṃ daharo hutvā mahallako jāto, ettakaṃ kālaṃ gūthakalale nimuggo gāmasūkaro viya kāmakalale nimujjitvā taṃ kalalaṃ jahituṃ na sakkosi, nanu kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā brahmacariyavāsassa te kālo’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3003. 503003,112,3528,2,4,1,0,0,114.
  3004. 503004,112,3529,2,13,1,52,8,"‘ ‘ Kāḷāni kesāni pure ahesuṃ, jātāni sīsamhi yathāpadese; "
  3005. 503005,112,3530,2,14,1,64,9,"Tānajja setāni susīma disvā, dhammaṃ cara brahmacariyassa kālo’’ ti. "
  3006. 503006,112,3531,2,21,1,134,17,Tattha {yathāpadese}ti tava sīse tasmiṃ tasmiṃ kesānaṃ anurūpe padese ito pubbe kāḷāni bhamarapattavaṇṇāni kesāni jātāni ahesunti vadati.
  3007. 503007,112,3531,22,29,1,68,6,Dhammaṃ {carā}ti dasakusalakammapathadhammaṃ carāti attānameva āṇāpeti.
  3008. 503008,112,3531,30,36,1,49,5,{Brahmacariyassā}ti methunaviratiyā te kāloti attho.
  3009. 503009,112,3532,2,36,1,208,24,Evaṃ bodhisattena brahmacariyavāsassa guṇe vaṇṇite itarā‘‘ ahaṃ‘ imassa lagganaṃ karissāmī’ ti vissajjanameva karin’’ ti bhītatasitā‘‘ idānissa apabbajjanatthāya sarīravaṇṇaṃ vaṇṇayissāmī’’ ti cintetvā dve gāthā abhāsi–
  3010. 503010,112,3533,2,4,1,0,0,115.
  3011. 503011,112,3534,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Mameva deva palitaṃ na tuyhaṃ, mameva sīsaṃ mama uttamaṅgaṃ;"
  3012. 503012,112,3535,2,13,1,60,9,"‘ Atthaṃ karissan’ ti musā abhāṇiṃ, ekāparādhaṃ khama rājaseṭṭha. "
  3013. 503013,112,3536,2,4,1,0,0,116.
  3014. 503014,112,3537,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Daharo tuvaṃ dassaniyosi rāja, paṭhamuggato hoti yathā kaḷīro; "
  3015. 503015,112,3538,2,14,1,60,9,"Rajjañca kārehi mamañca passa, mā kālikaṃ anudhāvī janindā’’ ti. "
  3016. 503016,112,3539,2,11,1,60,9,Tattha mameva sīsan ti mameva sīse sañjātaṃ palitanti dīpeti.
  3017. 503017,112,3539,12,15,1,24,3,Itaraṃ tasseva vevacanaṃ.
  3018. 503018,112,3539,16,23,1,50,7,Atthan ti attano vuḍḍhiṃ karissāmīti musā kathesiṃ.
  3019. 503019,112,3539,24,26,1,14,2,Ekāparādhan ti.
  3020. 503020,112,3539,27,31,1,26,4,Imaṃ mayhaṃ ekaṃ aparādhaṃ.
  3021. 503021,112,3539,32,36,1,35,3,{Paṭhamuggato}ti paṭhamavayena uggato.
  3022. 503022,112,3539,37,44,1,44,5,"{Hohī}ti hosi, paṭhamavaye patiṭṭhitosīti attho."
  3023. 503023,112,3539,45,53,1,20,4,‘‘ Hosī’’ tiyeva vā pāṭho.
  3024. 503024,112,3539,54,66,1,101,10,"Yathā {kaḷīro}ti yathā siniddhachavitaruṇakaḷīro mandavāterito ativiya sobhati, evarūposi tvanti dasseti."
  3025. 503025,112,3539,67,87,1,109,13,"‘‘ Paṭhamuggato hotī’’ tipi pāṭho, tassattho– yathā paṭhamuggato taruṇakaḷīro dassanīyo hoti, evaṃ tvampi dassanīyoti. "
  3026. 503026,112,3539,88,100,1,70,10,"Mamañca {passā}ti mamañca olokehi, mā maṃ anāthaṃ vidhavaṃ karohīti attho. "
  3027. 503027,112,3539,101,130,1,215,27,"Kālikan ti brahmacariyacaraṇaṃ nāma dutiye vā tatiye vā attabhāve vipākadānato kālikaṃ nāma, rajjaṃ pana imasmiṃyeva attabhāve kāmaguṇasukhuppādanato akālikaṃ, so tvaṃ imaṃ akālikaṃ pahāya mā kālikaṃ anudhāvīti vadati. "
  3028. 503028,112,3540,2,26,1,169,19,"Bodhisatto tassā vacanaṃ sutvā‘‘ bhadde, tvaṃ bhavitabbamevetaṃ kathaṃ kathesi, pariṇamante hi mama vaye imehi kāḷakesehi parivattetvā sāṇavākasadisehi paṇḍarehi bhavitabbaṃ. "
  3029. 503029,112,3540,27,40,1,188,12,Ahañhi nīluppalādikusumadāmasadisakumārānaṃ kañcanarūpapaṭibhāgānaṃ uttamayobbanavilāsasampattānaṃ khattiyakaññādīnaṃ vaye pariṇamante jaraṃ pattānaṃ vevaṇṇiyañceva sarīrabhaṅgañca passāmi.
  3030. 503030,112,3540,41,55,1,101,11,"Evaṃ vipattipariyosānovesa bhadde, jīvaloko’’ ti vatvā upari buddhalīḷāya dhammaṃ desento gāthādvayamāha– "
  3031. 503031,112,3541,2,4,1,0,0,117.
  3032. 503032,112,3542,2,13,1,62,8,"‘ ‘ Passāmi vohaṃ dahariṃ kumāriṃ, sāmaṭṭhapassaṃ sutanuṃ sumajjhaṃ; "
  3033. 503033,112,3543,2,8,1,56,5,"Kāḷappavāḷāva pavellamānā, palobhayantīva naresu gacchati. "
  3034. 503034,112,3544,2,4,1,0,0,118.
  3035. 503035,112,3545,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Tamena passāmiparena nāriṃ, āsītikaṃ nāvutikaṃva jaccā; "
  3036. 503036,112,3546,2,11,1,61,6,"Daṇḍaṃ gahetvāna pavedhamānaṃ, gopānasībhoggasamaṃ carantin’’ ti. "
  3037. 503037,112,3547,2,6,1,24,3,Tattha {vo}ti nipātamattaṃ.
  3038. 503038,112,3547,7,10,1,33,3,Sāmaṭṭhapassan ti sammaṭṭhapassaṃ.
  3039. 503039,112,3547,11,18,1,55,6,"Ayameva vā pāṭho, sabbapassesu maṭṭhachavivaṇṇanti attho. "
  3040. 503040,112,3547,19,22,1,25,3,Sutanun ti sundarasarīraṃ.
  3041. 503041,112,3547,23,26,1,30,3,Sumajjhan ti susaṇṭhitamajjhaṃ.
  3042. 503042,112,3547,27,52,1,205,23,"Kāḷappavāḷāva {pavellamānā}ti yathā nāma taruṇakāle susamuggatā kāḷavallī pavāḷā vā hutvā mandavāteritā ito cito ca pavellati, evaṃ pavellamānā itthivilāsaṃ dassayamānā kumārikā palobhayantīva naresu gacchati. "
  3043. 503043,112,3547,53,64,1,92,10,"Samīpatthe bhummavacanaṃ, purisānaṃ santike te purise kilesavasena palobhayantī viya gacchati. "
  3044. 503044,112,3548,2,14,1,111,12,Tamena passāmiparena nārin ti tamenaṃ nāriṃ aparena samayena jaraṃ pattaṃ antarahitarūpasobhaggappattaṃ passāmi.
  3045. 503045,112,3548,15,25,1,82,10,Bodhisatto hi paṭhamagāthāya rūpe assādaṃ kathetvā idāni ādīnavaṃ dassento evamāha.
  3046. 503046,112,3548,26,35,1,78,8,Āsītikaṃ nāvutikaṃva {jaccā}ti asītisaṃvaccharaṃ vā navutisaṃvaccharaṃ vā jātiyā.
  3047. 503047,112,3548,36,49,1,135,12,"Gopānasībhoggasaman ti gopānasīsamaṃ bhoggaṃ, gopānasīākārena bhaggasarīraṃ onamitvā naṭṭhakākaṇikaṃ pariyesantiṃ viya caramānanti attho. "
  3048. 503048,112,3548,50,66,1,123,14,"Kāmañca bodhisattena daharakāle disvā puna nāvutikakāle diṭṭhapubbā nāma natthi, ñāṇena diṭṭhabhāvaṃ sandhāya panetaṃ vuttaṃ. "
  3049. 503049,112,3549,2,15,1,115,13,Iti mahāsatto imāya gāthāya rūpassa ādīnavaṃ dassetvā idāni agāramajjhe attano anabhiratiṃ pakāsento gāthādvayamāha–
  3050. 503050,112,3550,2,4,1,0,0,119.
  3051. 503051,112,3551,2,13,1,54,7,"‘ ‘ Sohaṃ tamevānuvicintayanto, eko sayāmi sayanassa majjhe;"
  3052. 503052,112,3552,2,14,1,60,10,"‘ Ahampi evaṃ’ iti pekkhamāno, na gahe rame brahmacariyassa kālo. "
  3053. 503053,112,3553,2,4,1,0,0,120.
  3054. 503054,112,3554,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Rajjuvālambanī cesā, yā gehe vasato rati; "
  3055. 503055,112,3555,2,13,1,62,8,"Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ ti. "
  3056. 503056,112,3556,2,7,1,23,5,Tattha sohan ti so ahaṃ.
  3057. 503057,112,3556,8,15,1,67,6,{Tamevānuvicintayanto}ti tameva rūpānaṃ assādañca ādīnavañca cintento.
  3058. 503058,112,3556,16,35,1,97,13,"Evaṃ iti {pekkhamāno}ti‘‘ yathā esā pariṇatā, ahampi jaraṃ patto bhaggasarīro bhavissāmī’’ ti pekkhamāno. "
  3059. 503059,112,3556,36,43,1,29,6,Na gahe {rame}ti gehe na ramāmi.
  3060. 503060,112,3556,44,56,1,81,9,"Brahmacariyassa {kālo}ti bhadde, brahmacariyassa me kālo, tasmā pabbajissāmīti dīpeti. "
  3061. 503061,112,3557,2,12,1,71,8,"Rajjuvālambanī {cesā}ti ca-kāro nipātamatto, ālambanarajju viya esāti attho. "
  3062. 503062,112,3557,13,14,1,6,1,Katarā?
  3063. 503063,112,3557,15,27,1,75,11,"Yā gehe vasato rati, yā gehe vasantassa rūpādīsu ārammaṇesu kāmaratīti attho. "
  3064. 503064,112,3557,28,32,1,34,4,Iminā kāmānaṃ appassādataṃ dasseti.
  3065. 503065,112,3557,33,92,1,545,50,"Ayaṃ etthādhippāyo– yathā gilānassa manussassa attano balena parivattituṃ asakkontassa‘‘ imaṃ ālambitvā parivatteyyāsī’’ ti ālambanarajjuṃ bandheyyuṃ, tassa taṃ ālambitvā parivattantassa appamattakaṃ kāyikacetasikasukhaṃ bhaveyya, evaṃ kilesāturānaṃ sattānaṃ vivekasukhavasena parivattituṃ asakkontānaṃ agāramajjhe ṭhapitāni kāmaratidāyakāni rūpādīni ārammaṇāni tesaṃ kilesapariḷāhakāle methunadhammapaṭisevanavasena tāni ārabbha parivattamānānaṃ kāyikacetasikasukhasaṅkhātā kāmarati nāma taṃ muhuttaṃ uppajjamānā appamattikā hoti, evaṃ appassādā kāmāti. "
  3066. 503066,112,3557,93,131,1,293,34,"Etampi {chetvānā}ti yasmā pana bahudukkhā kāmā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo, tasmā taṃ ādīnavaṃ sampassamānā paṇḍitā etampi rajjuṃ chetvā gūthakūpe nimuggapuriso taṃ pajahanto viya anapekkhino etaṃ appamattakaṃ bahudukkhaṃ kāmasukhaṃ pahāya vajanti, nikkhamitvā manoramaṃ pabbajjaṃ pabbajantīti. "
  3067. 503067,112,3558,2,28,1,289,26,Evaṃ mahāsatto kāmesu assādañca ādīnavañca dassento buddhalīḷāya dhammaṃ desetvā sahāyaṃ pakkosāpetvā rajjaṃ paṭicchāpetvā ñātimittasuhajjānaṃ rodantānaṃ paridevantānameva sirivibhavaṃ chaḍḍetvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññaṃ nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  3068. 503068,112,3559,2,16,1,101,12,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā bahū jane amatapānaṃ pāyetvā jātakaṃ samodhānesi–
  3069. 503069,112,3559,17,34,1,84,11,"‘‘ tadā aggamahesī rāhulamātā ahosi, sahāyarājā ānando, susīmarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3070. 503070,112,3560,2,4,1,27,2,Susīmajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  3071. 503071,112,3562,2,7,1,24,2,[ 412]7. Koṭasimbalijātakavaṇṇanā
  3072. 503072,112,3563,2,12,1,85,10,Ahaṃ dasasataṃbyāman ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi.
  3073. 503073,112,3563,13,28,1,39,5,Vatthu pana pānīyajātake( jā.1.11.59 ādayo) āvi bhavissati.
  3074. 503074,112,3563,29,88,1,438,49,"Idhāpi satthā antokoṭisanthāre kāmavitakkābhibhūte pañcasate bhikkhū disvā bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā‘‘ bhikkhave, āsaṅkitabbayuttakaṃ nāma āsaṅkituṃ vaṭṭati, kilesā nāma vaḍḍhantā vane nigrodhādayo viya rukkhaṃ, purisaṃ bhañjanti, teneva pubbepi koṭasimbaliyaṃ nibbattadevatā ekaṃ sakuṇaṃ nigrodhabījāni khāditvā attano rukkhassa sākhantare vaccaṃ pātentaṃ disvā‘ ito me vimānassa vināso bhavissatī’ ti bhayappattā ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3075. 503075,112,3564,2,12,1,98,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto koṭasimbaliyaṃ rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  3076. 503076,112,3564,13,36,1,238,22,Atheko supaṇṇarājā diyaḍḍhayojanasatikaṃ attabhāvaṃ māpetvā pakkhavātehi mahāsamudde udakaṃ dvidhā katvā ekaṃ byāmasahassāyāmaṃ nāgarājānaṃ naṅguṭṭhe gahetvā mukhenassa gahitagocaraṃ chaḍḍāpetvā koṭasimbaliṃ sandhāya vanamatthakena pāyāsi.
  3077. 503077,112,3564,37,52,1,96,11,Nāgarājā‘‘ olambento attānaṃ mocessāmī’’ ti nigrodharukkhe bhogaṃ pavesetvā nigrodhaṃ veṭhetvā gaṇhi.
  3078. 503078,112,3564,53,61,1,90,8,Supaṇṇarañño mahābalatāya nāgarājassa ca mahāsarīratāya nigrodharukkho samugghāṭaṃ agamāsi.
  3079. 503079,112,3564,62,85,1,219,21,"Nāgarājā neva rukkhaṃ vissajjesi, supaṇṇarājā saddhiṃ nigrodharukkhena nāgarājānaṃ gahetvā koṭasimbaliṃ patvā nāgarājānaṃ khandhapiṭṭhe nipajjāpetvā udaramassa phāletvā nāgamedaṃ khāditvā sesakaḷevaraṃ samudde vissajjesi. "
  3080. 503080,112,3564,86,100,1,109,13,"Tasmiṃ pana nigrodhe ekā sakuṇikā atthi, sā nigrodharukkhe vissaṭṭhe uppatitvā koṭasimbaliyā sākhantare nisīdi. "
  3081. 503081,112,3564,101,132,1,212,25,"Rukkhadevatā taṃ disvā‘‘ ayaṃ sakuṇikā mama rukkhakkhandhe vaccaṃ pātessati, tato nigrodhagaccho vā pilakkhagaccho vā uṭṭhahitvā sakalarukkhaṃ ottharitvā gacchissati, atha me vimānaṃ nassissatī’’ ti bhītatasitā pavedhi. "
  3082. 503082,112,3564,133,139,1,50,6,Tassā pavedhantiyā koṭasimbalīpi yāva mūlā pavedhi.
  3083. 503083,112,3564,140,149,1,69,9,Supaṇṇarājā taṃ pavedhamānaṃ disvā kāraṇaṃ pucchanto dve gāthā abhāsi–
  3084. 503084,112,3565,2,4,1,0,0,121.
  3085. 503085,112,3566,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Ahaṃ dasasataṃbyāmaṃ, uragamādāya āgato; "
  3086. 503086,112,3567,2,8,1,43,5,"Tañca mañca mahākāyaṃ, dhārayaṃ nappavedhasi. "
  3087. 503087,112,3568,2,4,1,0,0,122.
  3088. 503088,112,3569,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Athimaṃ khuddakaṃ pakkhiṃ, appamaṃsataraṃ mayā; "
  3089. 503089,112,3570,2,11,1,48,6,"Dhārayaṃ byathasi bhītā, kamatthaṃ koṭasimbalī’’ ti. "
  3090. 503090,112,3571,2,6,1,48,4,Tattha dasasataṃbyāman ti sahassabyāmamattāyāmaṃ.
  3091. 503091,112,3571,7,16,1,57,8,Uragamādāya {āgato}ti evaṃ mahantaṃ uragaṃ ādāya idha āgato.
  3092. 503092,112,3571,17,23,1,32,5,Tañca {mañcā}ti tañca uragaṃ mañca.
  3093. 503093,112,3571,24,27,1,23,3,Dhārayan ti dhārayamānā.
  3094. 503094,112,3571,28,31,1,18,2,{Byathasī}ti kampasi.
  3095. 503095,112,3571,32,46,1,85,12,"Kamatthan ti kiṃ atthaṃ, kena kāraṇenāti pucchati, kaṃ vā atthaṃ sampassamānātipi attho. "
  3096. 503096,112,3571,47,52,1,45,4,{Koṭasimbalī}ti rukkhanāmena devaputtaṃ ālapati.
  3097. 503097,112,3571,53,64,1,113,10,"So hi simbalirukkho khandhasākhamahantatāya koṭasimbalināmaṃ labhati, tasmiṃ adhivatthadevaputtassapi tadeva nāmaṃ. "
  3098. 503098,112,3572,2,10,1,55,7,Athassa kāraṇaṃ kathento devaputto catasso gāthā abhāsi–
  3099. 503099,112,3573,2,4,1,0,0,123.
  3100. 503100,112,3574,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja, phalabhakkho ayaṃ dijo; "
  3101. 503101,112,3575,2,7,1,40,4,"Ayaṃ nigrodhabījāni, pilakkhudumbarāni ca; "
  3102. 503102,112,3576,2,9,1,46,6,"Assatthāni ca bhakkhitvā, khandhe me ohadissati. "
  3103. 503103,112,3577,2,4,1,0,0,124.
  3104. 503104,112,3578,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Te rukkhā saṃvirūhanti, mama passe nivātajā; "
  3105. 503105,112,3579,2,9,1,48,6,"Te maṃ pariyonandhissanti, arukkhaṃ maṃ karissare. "
  3106. 503106,112,3580,2,4,1,0,0,125.
  3107. 503107,112,3581,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Santi aññepi rukkhā se, mūlino khandhino dumā; "
  3108. 503108,112,3582,2,7,1,36,4,"Iminā sakuṇajātena, bījamāharitā hatā. "
  3109. 503109,112,3583,2,4,1,0,0,126.
  3110. 503110,112,3584,2,8,1,44,4,"‘ ‘ Ajjhārūhābhivaḍḍhanti, brahantampi vanappatiṃ; "
  3111. 503111,112,3585,2,11,1,47,6,"Tasmā rāja pavedhāmi, sampassaṃnāgataṃ bhayan’’ ti. "
  3112. 503112,112,3586,2,7,1,36,4,Tattha {ohadissatī}ti vaccaṃ pātessati.
  3113. 503113,112,3586,8,16,1,48,7,Te {rukkhā}ti tehi bījehi jātā nigrodhādayo rukkhā.
  3114. 503114,112,3586,17,21,1,43,3,{Saṃvirūhantī}ti saṃviruhissanti vaḍḍhissanti.
  3115. 503115,112,3586,22,27,1,32,4,Mama {passe}ti mama sākhantarādīsu.
  3116. 503116,112,3586,28,36,1,55,7,{Nivātajā}ti mama sākhāhi vātassa nivāritattā nivāte jātā.
  3117. 503117,112,3586,37,48,1,88,9,Te maṃ {pariyonandhissantī}ti ete evaṃ vaḍḍhitā maṃ pariyonandhissantīti ayametthādhippāyo.
  3118. 503118,112,3586,49,58,1,83,8,{Karissare}ti athevaṃ pariyonandhitvā maṃ arukkhameva karissanti sabbaso bhañjissanti.
  3119. 503119,112,3586,59,63,1,18,3,Rukkhā {se}ti rukkhā.
  3120. 503120,112,3586,64,71,1,55,6,Mūlino {khandhino}ti mūlasampannā ceva khandhasampannā ca.
  3121. 503121,112,3586,72,75,1,25,2,{Dumā}ti rukkhavevacanameva.
  3122. 503122,112,3586,76,80,1,29,3,{Bījamāharitā}ti bījaṃ āharitvā.
  3123. 503123,112,3586,81,89,1,48,7,{Hatā}ti aññepi imasmiṃ vane rukkhā vināsitā santi.
  3124. 503124,112,3586,90,102,1,117,11,{Ajjhārūhābhivaḍḍhantī}ti nigrodhādayo rukkhā ajjhārūhā hutvā mahantampi aññaṃ vanappatiṃ atikkamma vaḍḍhantīti dasseti.
  3125. 503125,112,3586,103,114,1,62,9,"Ettha pana vane pati, vanassa pati, vanappatīti tayopi pāṭhāyeva. "
  3126. 503126,112,3586,115,119,1,23,3,{Rājā}ti supaṇṇaṃ ālapati.
  3127. 503127,112,3587,2,7,1,51,5,Rukkhadevatāya vacanaṃ sutvā supaṇṇo osānagāthamāha–
  3128. 503128,112,3588,2,4,1,0,0,127.
  3129. 503129,112,3589,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Saṅkeyya saṅkitabbāni, rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ; "
  3130. 503130,112,3590,2,11,1,41,6,"Anāgatabhayā dhīro, ubho loke avekkhatī’’ ti. "
  3131. 503131,112,3591,2,23,1,182,19,"Tattha anāgataṃ bhayan ti pāṇātipātādīhi viramanto diṭṭhadhammikampi samparāyikampi anāgataṃ bhayaṃ rakkhati nāma, pāpamitte veripuggale ca anupasaṅkamanto anāgatabhayaṃ rakkhati nāma. "
  3132. 503132,112,3591,24,28,1,30,4,Evaṃ anāgataṃ bhayaṃ rakkheyya.
  3133. 503133,112,3591,29,41,1,106,11,{Anāgatabhayā}ti anāgatabhayakāraṇā taṃ bhayaṃ passanto dhīro idhalokañca paralokañca avekkhati oloketi nāma.
  3134. 503134,112,3592,2,13,1,77,11,Evañca pana vatvā supaṇṇo attano ānubhāvena taṃ pakkhiṃ tamhā rukkhā palāpesi.
  3135. 503135,112,3593,2,26,1,181,18,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ āsaṅkitabbayuttakaṃ āsaṅkituṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pañcasatā bhikkhū arahattaphale patiṭṭhahiṃsu. "
  3136. 503136,112,3594,2,11,1,67,8,"Tadā supaṇṇarājā sāriputto ahosi, rukkhadevatā pana ahameva ahosinti. "
  3137. 503137,112,3595,2,4,1,32,2,Koṭasimbalijātakavaṇṇanā sattamā.
  3138. 503138,112,3597,2,7,1,22,2,[ 413]8. Dhūmakārijātakavaṇṇanā
  3139. 503139,112,3598,2,15,1,100,12,Rājā apucchi vidhuran ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño āgantukasaṅgahaṃ ārabbha kathesi.
  3140. 503140,112,3598,16,28,1,124,12,So kira ekasmiṃ samaye paveṇiāgatānaṃ porāṇakayodhānaṃ saṅgahaṃ akatvā abhinavāgatānaṃ āgantukānaññeva sakkārasammānaṃ akāsi.
  3141. 503141,112,3598,29,56,1,166,18,"Athassa paccante kupite yujjhanatthāya gatassa‘‘ āgantukā laddhasakkārā yujjhissantī’’ ti porāṇakayodhā na yujjhiṃsu,‘‘ porāṇakayodhā yujjhissantī’’ ti āgantukāpi na yujjhiṃsu. "
  3142. 503142,112,3598,57,60,1,20,3,Corā rājānaṃ jiniṃsu.
  3143. 503143,112,3598,61,97,1,270,31,"Rājā parājito āgantukasaṅgahadosena attano parājitabhāvaṃ ñatvā sāvatthiṃ paccāgantvā‘‘ kiṃ nu kho ahameva evaṃ karonto parājito, udāhu aññepi rājāno parājitapubbāti dasabalaṃ pucchissāmī’’ ti bhuttapātarāso jetavanaṃ gantvā sakkāraṃ katvā satthāraṃ vanditvā tamatthaṃ pucchi. "
  3144. 503144,112,3598,98,120,1,115,15,"Satthā‘‘ na kho, mahārāja, tvameveko, porāṇakarājānopi āgantukasaṅgahaṃ katvā parājitā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3145. 503145,112,3599,2,12,1,92,9,Atīte kururaṭṭhe indapatthanagare yudhiṭṭhilagotto dhanañcayo nāma korabyarājā rajjaṃ kāresi.
  3146. 503146,112,3599,13,35,1,223,21,"Tadā bodhisatto tassa purohitakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā indapatthaṃ paccāgantvā pitu accayena purohitaṭṭhānaṃ labhitvā rañño atthadhammānusāsako ahosi, vidhurapaṇḍitotissa nāmaṃ kariṃsu. "
  3147. 503147,112,3599,36,43,1,73,7,Tadā dhanañcayarājā porāṇakayodhe agaṇetvā āgantukānaññeva saṅgahaṃ akāsi.
  3148. 503148,112,3599,44,70,1,138,17,"Tassa paccante kupite yujjhanatthāya gatassa‘‘ āgantukā jānissantī’’ ti neva porāṇakā yujjhiṃsu,‘‘ porāṇakā yujjhissantī’’ ti na āgantukā yujjhiṃsu. "
  3149. 503149,112,3599,71,85,1,94,9,Rājā parājito indapatthameva paccāgantvā‘‘ āgantukasaṅgahassa katabhāvena parājitomhī’’ ti cintesi.
  3150. 503150,112,3599,86,115,1,198,24,"So ekadivasaṃ‘‘ kiṃ nu kho ahameva āgantukasaṅgahaṃ katvā parājito, udāhu aññepi rājāno parājitapubbā atthīti vidhurapaṇḍitaṃ pucchissāmī’’ ti cintetvā taṃ rājupaṭṭhānaṃ āgantvā nisinnaṃ tamatthaṃ pucchi. "
  3151. 503151,112,3599,116,123,1,62,7,Athassa taṃ pucchanākāraṃ āvikaronto satthā upaḍḍhaṃ gāthamāha–
  3152. 503152,112,3600,2,4,1,0,0,128.
  3153. 503153,112,3601,2,13,1,47,7,"‘ ‘ Rājā apucchi vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo’’ ti. "
  3154. 503154,112,3602,2,6,1,39,3,Tattha {dhammakāmo}ti sucaritadhammappiyo.
  3155. 503155,112,3603,2,15,1,41,9,"‘ ‘ Api brāhmaṇa jānāsi, ko eko bahu socatī’’ ti– "
  3156. 503156,112,3604,2,17,1,79,11,"Sesaupaḍḍhagāthāya pana ayamattho– api nāma, brāhmaṇa, tvaṃ jānāsi‘‘ ko imasmiṃ loke "
  3157. 503157,112,3605,2,12,1,38,6,"Eko bahu socati, nānākāraṇena socatī’’ ti. "
  3158. 503158,112,3606,2,36,1,237,30,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ mahārāja, kiṃ soko nāma tumhākaṃ soko, pubbe dhūmakārī nāmeko ajapālabrāhmaṇo mahantaṃ ajayūthaṃ gahetvā araññe vajaṃ katvā tattha ajā ṭhapetvā aggiñca dhūmañca katvā ajayūthaṃ paṭijagganto khīrādīni paribhuñjanto vasi. "
  3159. 503159,112,3606,37,88,1,376,47,"So tattha āgate suvaṇṇavaṇṇe sarabhe disvā tesu sinehaṃ katvā ajā agaṇetvā ajānaṃ sakkāraṃ sarabhānaṃ katvā saradakāle sarabhesu palāyitvā himavantaṃ gatesu ajāsupi naṭṭhāsu sarabhe apassanto sokena paṇḍurogī hutvā jīvitakkhayaṃ patto, ayaṃ āgantukasaṅgahaṃ katvā tumhehi sataguṇena sahassaguṇena socitvā kilamitvā vināsaṃ patto’’ ti idaṃ udāharaṇaṃ ānetvā dassento imā gāthā āha– "
  3160. 503160,112,3607,2,4,1,0,0,129.
  3161. 503161,112,3608,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Brāhmaṇo ajayūthena, pahūtejo vane vasaṃ; "
  3162. 503162,112,3609,2,7,1,41,4,"Dhūmaṃ akāsi vāseṭṭho, rattindivamatandito. "
  3163. 503163,112,3610,2,4,1,0,0,130.
  3164. 503164,112,3611,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tassa taṃdhūmagandhena, sarabhā makasaḍḍitā; "
  3165. 503165,112,3612,2,7,1,42,4,"Vassāvāsaṃ upagacchuṃ, dhūmakārissa santike. "
  3166. 503166,112,3613,2,4,1,0,0,131.
  3167. 503167,112,3614,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sarabhesu manaṃ katvā, ajā so nāvabujjhatha; "
  3168. 503168,112,3615,2,10,1,42,7,"Āgacchantī vajantī vā, tassa tā vinasuṃ ajā. "
  3169. 503169,112,3616,2,4,1,0,0,132.
  3170. 503170,112,3617,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Sarabhā sarade kāle, pahīnamakase vane; "
  3171. 503171,112,3618,2,8,1,40,5,"Pāvisuṃ giriduggāni, nadīnaṃ pabhavāni ca. "
  3172. 503172,112,3619,2,4,1,0,0,133.
  3173. 503173,112,3620,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Sarabhe ca gate disvā, ajā ca vibhavaṃ gatā; "
  3174. 503174,112,3621,2,10,1,42,7,"Kiso ca vivaṇṇo cāsi, paṇḍurogī ca brāhmaṇo. "
  3175. 503175,112,3622,2,4,1,0,0,134.
  3176. 503176,112,3623,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Evaṃ yo saṃ niraṃkatvā, āgantuṃ kurute piyaṃ; "
  3177. 503177,112,3624,2,12,1,42,7,"So eko bahu socati, dhūmakārīva brāhmaṇo’’ ti. "
  3178. 503178,112,3625,2,6,1,31,3,Tattha {pahūtejo}ti pahūtaindhano.
  3179. 503179,112,3625,7,14,1,68,6,Dhūmaṃ {akāsī}ti makkhikaparipanthaharaṇatthāya aggiñca dhūmañca akāsi.
  3180. 503180,112,3625,15,19,1,23,3,{Vāseṭṭho}ti tassa gottaṃ.
  3181. 503181,112,3625,20,24,1,24,3,{Atandito}ti analaso hutvā.
  3182. 503182,112,3625,25,29,1,37,3,{Taṃdhūmagandhenā}ti tena dhūmagandhena.
  3183. 503183,112,3625,30,33,1,21,2,{Sarabhā}ti sarabhamigā.
  3184. 503184,112,3625,34,39,1,38,4,{Makasaḍḍitā}ti makasehi upaddutā pīḷitā.
  3185. 503185,112,3625,40,44,1,39,3,Sesamakkhikāpi makasaggahaṇeneva gahitā.
  3186. 503186,112,3625,45,49,1,37,4,Vassāvāsan ti vassārattavāsaṃ vasiṃsu.
  3187. 503187,112,3625,50,55,1,31,4,Manaṃ {katvā}ti sinehaṃ uppādetvā.
  3188. 503188,112,3625,56,79,1,123,17,"{Nāvabujjhathā}ti araññato caritvā vajaṃ āgacchantī ceva vajato araññaṃ gacchantī ca‘‘ ettakā āgatā, ettakā anāgatā’’ ti na jānāti. "
  3189. 503189,112,3625,80,96,1,136,15,"Tassa tā vinasun ti tassa tā evaṃ apaccavekkhantassa sīhaparipanthādito arakkhiyamānā ajā sīhaparipanthādīhi vinassiṃsu, sabbāva vinaṭṭhā. "
  3190. 503190,112,3626,2,11,1,72,8,Nadīnaṃ pabhavāni {cā}ti pabbateyyānaṃ nadīnaṃ pabhavaṭṭhānāni ca paviṭṭhā.
  3191. 503191,112,3626,12,15,1,19,3,Vibhavan ti abhāvaṃ.
  3192. 503192,112,3626,16,22,1,34,6,Ajā ca vināsaṃ pattā disvā jānitvā.
  3193. 503193,112,3626,23,43,1,134,18,Kiso ca {vivaṇṇo}ti khīrādidāyikā ajā pahāya sarabhe saṅgaṇhitvā tepi apassanto ubhato parihīno sokābhibhūto kiso ceva dubbaṇṇo ca ahosi.
  3194. 503194,112,3626,44,80,1,219,32,"Evaṃ yo saṃ {niraṃkatvā}ti evaṃ mahārāja, yo sakaṃ porāṇaṃ ajjhattikaṃ janaṃ nīharitvā pahāya kismiñci agaṇetvā āgantukaṃ piyaṃ karoti, so tumhādiso eko bahu socati, ayaṃ te mayā dassito dhūmakārī brāhmaṇo viya bahu socatīti. "
  3195. 503195,112,3627,2,7,1,41,5,Evaṃ mahāsatto rājānaṃ saññāpento kathesi.
  3196. 503196,112,3627,8,16,1,56,8,Sopi saññattaṃ gantvā tassa pasīditvā bahuṃ dhanaṃ adāsi.
  3197. 503197,112,3627,17,27,1,89,10,Tato paṭṭhāya ca ajjhattikasaṅgahameva karonto dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  3198. 503198,112,3628,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3199. 503199,112,3628,9,26,1,92,11,"‘‘ tadā korabyarājā ānando ahosi, dhūmakārī pasenadikosalo, vidhurapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3200. 503200,112,3629,2,4,1,30,2,Dhūmakārijātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  3201. 503201,112,3631,2,7,1,19,2,[ 414]9. Jāgarajātakavaṇṇanā
  3202. 503202,112,3632,2,15,1,89,11,Kodha jāgarataṃ {sutto}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi.
  3203. 503203,112,3632,16,25,1,85,9,So hi sotāpanno ariyasāvako sāvatthito sakaṭasatthena saddhiṃ kantāramaggaṃ paṭipajji.
  3204. 503204,112,3632,26,37,1,120,11,Satthavāho tattha ekasmiṃ udakaphāsukaṭṭhāne pañca sakaṭasatāni mocetvā khādanīyabhojanīyaṃ saṃvidahitvā vāsaṃ upagacchi.
  3205. 503205,112,3632,38,53,1,117,14,"Te manussā tattha tattha nipajjitvā supiṃsu, upāsako pana satthavāhassa santike ekasmiṃ rukkhamūle caṅkamaṃ adhiṭṭhāsi. "
  3206. 503206,112,3632,54,66,1,94,11,Atha naṃ satthaṃ vilumpitukāmā pañcasatā corā nānāvudhāni gahetvā satthaṃ parivāretvā aṭṭhaṃsu.
  3207. 503207,112,3632,67,87,1,123,15,"Te taṃ upāsakaṃ caṅkamantaṃ disvā‘‘ imassa niddāyanakāle vilumpissāmā’’ ti tattha tattha aṭṭhaṃsu, sopi tiyāmarattiṃ caṅkamiyeva. "
  3208. 503208,112,3632,88,118,1,207,24,"Corā paccūsasamaye gahitagahitā pāsāṇamuggarādayo chaḍḍetvā‘‘ bho satthavāha, imaṃ appamādena jaggantaṃ purisaṃ nissāya jīvitaṃ labhitvā tava santakassa sāmiko jāto, etassa sakkāraṃ kareyyāsī’’ ti vatvā pakkamiṃsu. "
  3209. 503209,112,3632,119,139,1,129,15,Manussā kālasseva vuṭṭhāya tehi chaḍḍitapāsāṇamuggarādayo disvā‘‘ imaṃ nissāya amhehi jīvitaṃ laddhan’’ ti upāsakassa sakkāraṃ akaṃsu.
  3210. 503210,112,3632,140,167,1,169,21,"Upāsakopi icchitaṭṭhānaṃ gantvā katakicco puna sāvatthiṃ āgantvā jetavanaṃ gantvā tathāgataṃ pūjetvā vanditvā nisinno‘‘ kiṃ, upāsaka, na paññāyasī’’ ti vutte tamatthaṃ ārocesi. "
  3211. 503211,112,3632,168,195,1,149,20,"Satthā‘‘ na kho, upāsaka, tvaṃyeva aniddāyitvā jagganto visesaṃ labhi, porāṇakapaṇḍitāpi jaggantā visesaṃ guṇaṃ labhiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3212. 503212,112,3633,2,33,1,338,31,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgantvā agāramajjhe vasanto aparabhāge nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā na cirasseva jhānābhiññaṃ nibbattetvā himavantapadese ṭhānacaṅkamiriyāpatho hutvā vasanto niddaṃ anupagantvā sabbarattiṃ caṅkamati.
  3213. 503213,112,3633,34,45,1,110,10,Athassa caṅkamanakoṭiyaṃ nibbattarukkhadevatā tussitvā rukkhaviṭape ṭhatvā pañhaṃ pucchantī paṭhamaṃ gāthamāha–
  3214. 503214,112,3634,2,4,1,0,0,135.
  3215. 503215,112,3635,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kodha jāgarataṃ sutto, kodha suttesu jāgaro; "
  3216. 503216,112,3636,2,13,1,44,8,"Ko mametaṃ vijānāti, ko taṃ paṭibhaṇāti me’’ ti. "
  3217. 503217,112,3637,2,7,1,22,4,Tattha {kodhā}ti ko idha.
  3218. 503218,112,3637,8,16,1,42,8,Ko mametan ti ko mama etaṃ pañhaṃ vijānāti.
  3219. 503219,112,3637,17,34,1,107,15,"Ko taṃ paṭibhaṇāti {me}ti etaṃ mayā puṭṭhaṃ pañhaṃ mayhaṃ ko paṭibhaṇāti, ko byākarituṃ sakkhissatīti pucchati. "
  3220. 503220,112,3638,2,6,1,30,4,Bodhisatto tassā vacanaṃ sutvā–
  3221. 503221,112,3639,2,4,1,0,0,136.
  3222. 503222,112,3640,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Ahaṃ jāgarataṃ sutto, ahaṃ suttesu jāgaro; "
  3223. 503223,112,3641,2,11,1,40,6,"Ahametaṃ vijānāmi, ahaṃ paṭibhaṇāmi te’’ ti."
  3224. 503224,112,3641,12,12,1,0,0,–
  3225. 503225,112,3642,2,7,1,27,5,Imaṃ gāthaṃ vatvā puna tāya–
  3226. 503226,112,3643,2,4,1,0,0,137.
  3227. 503227,112,3644,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Kathaṃ jāgarataṃ sutto, kathaṃ suttesu jāgaro; "
  3228. 503228,112,3645,2,12,1,45,7,"Kathaṃ etaṃ vijānāsi, kathaṃ paṭibhaṇāsi me’’ ti."
  3229. 503229,112,3645,13,13,1,0,0,–
  3230. 503230,112,3646,2,7,1,39,5,Imaṃ gāthaṃ puṭṭho tamatthaṃ byākaronto–
  3231. 503231,112,3647,2,4,1,0,0,138.
  3232. 503232,112,3648,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Ye dhammaṃ nappajānanti, saṃyamoti damoti ca; "
  3233. 503233,112,3649,2,8,1,36,5,"Tesu suppamānesu, ahaṃ jaggāmi devate. "
  3234. 503234,112,3650,2,4,1,0,0,139.
  3235. 503235,112,3651,2,14,1,40,9,"‘ ‘ Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; "
  3236. 503236,112,3652,2,8,1,38,5,"Tesu jāgaramānesu, ahaṃ suttosmi devate. "
  3237. 503237,112,3653,2,4,1,0,0,140.
  3238. 503238,112,3654,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ jāgarataṃ sutto, evaṃ suttesu jāgaro; "
  3239. 503239,112,3655,2,11,1,40,6,"Evametaṃ vijānāmi, evaṃ paṭibhaṇāmi te’’ ti."
  3240. 503240,112,3655,12,16,1,13,3,– imā gāthā āha;
  3241. 503241,112,3656,2,15,1,85,12,Tattha kathaṃ jāgarataṃ {sutto}ti kathaṃ tvaṃ jāgarataṃ sattānaṃ antare sutto nāma hosi.
  3242. 503242,112,3656,16,19,1,18,3,Esa nayo sabbattha.
  3243. 503243,112,3656,20,29,1,63,9,Ye dhamman ti ye sattā navavidhaṃ lokuttaradhammaṃ na pajānanti.
  3244. 503244,112,3656,30,52,1,111,16,"Saṃyamoti damoti {cā}ti‘‘ ayaṃ saṃyamo, ayaṃ damo’’ ti evañca ye maggena āgataṃ sīlañceva indriyasaṃvarañca na jānanti. "
  3245. 503245,112,3656,53,65,1,69,8,Indriyasaṃvaro hi manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ damanato‘‘ damo’’ ti vuccati.
  3246. 503246,112,3656,66,76,1,87,9,Tesu {suppamānesū}ti tesu kilesaniddāvasena supantesu sattesu ahaṃ appamādavasena jaggāmi.
  3247. 503247,112,3657,2,43,1,303,36,"‘ ‘ Yesaṃ rāgo cā’’ ti gāthāya yesaṃ mahākhīṇāsavānaṃ padasatena niddiṭṭhadiyaḍḍhasahassataṇhālobhasaṅkhāto rāgo ca navaāghātavatthusamuṭṭhāno doso ca dukkhādīsu aṭṭhasu vatthūsu aññāṇabhūtā avijjā cāti ime kilesā virājitā pahīnā, tesu ariyesu sabbākārena jāgaramānesu te upādāya ahaṃ sutto nāma devateti attho. "
  3248. 503248,112,3657,44,55,1,72,11,Evaṃ jāgaratan ti evaṃ devate ahaṃ iminā kāraṇena jāgarataṃ sutto nāmāti.
  3249. 503249,112,3657,56,59,1,20,3,Esa nayo sabbapadesu.
  3250. 503250,112,3658,2,12,1,80,10,Evaṃ mahāsattena pañhe kathite tuṭṭhā devatā tassa thutiṃ karontī osānagāthamāha–
  3251. 503251,112,3659,2,4,1,0,0,141.
  3252. 503252,112,3660,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Sādhu jāgarataṃ sutto, sādhu suttesu jāgaro; "
  3253. 503253,112,3661,2,12,1,44,7,"Sādhu metaṃ vijānāsi, sādhu paṭibhaṇāsi me’’ ti. "
  3254. 503254,112,3662,2,16,1,85,12,"Tattha {sādhū}ti bhaddakaṃ katvā tvaṃ imaṃ pañhaṃ kathesi, mayampi naṃ evameva kathemāti. "
  3255. 503255,112,3662,17,25,1,59,8,Evaṃ sā bodhisattassa thutiṃ katvā attano vimānameva pāvisi.
  3256. 503256,112,3663,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3257. 503257,112,3663,10,24,1,62,9,"‘‘ tadā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3258. 503258,112,3664,2,4,1,26,2,Jāgarajātakavaṇṇanā navamā.
  3259. 503259,112,3666,2,7,1,25,2,[ 415]10. Kummāsapiṇḍijātakavaṇṇanā
  3260. 503260,112,3667,2,13,1,75,10,Na {kiratthī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi.
  3261. 503261,112,3667,14,34,1,206,20,Sā hi sāvatthiyaṃ ekassa mālākārajeṭṭhakassa dhītā uttamarūpadharā mahāpuññā soḷasavassikakāle ekadivasaṃ kumārikāhi saddhiṃ pupphārāmaṃ gacchantī tayo kummāsapiṇḍe gahetvā pupphapacchiyaṃ ṭhapetvā gacchati.
  3262. 503262,112,3667,35,48,1,140,13,Sā nagarato nikkhamanakāle bhagavantaṃ sarīrappabhaṃ vissajjetvā bhikkhusaṅghaparivutaṃ nagaraṃ pavisantaṃ disvā tayo kummāsapiṇḍe upanāmesi.
  3263. 503263,112,3667,49,54,1,55,5,Satthā catumahārājadattiyaṃ pattaṃ upanetvā paṭiggahesi.
  3264. 503264,112,3667,55,65,1,85,10,Sāpi tathāgatassa pāde sirasā vanditvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  3265. 503265,112,3667,66,71,1,35,5,Satthā taṃ oloketvā sitaṃ pātvākāsi.
  3266. 503266,112,3667,72,92,1,92,14,"Āyasmā ānando‘‘ ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo tathāgatassa sitakaraṇe’’ ti bhagavantaṃ pucchi. "
  3267. 503267,112,3667,93,113,1,130,15,"Athassa satthā‘‘ ānanda, ayaṃ kumārikā imesaṃ kummāsapiṇḍānaṃ phalena ajjeva kosalarañño aggamahesī bhavissatī’’ ti sitakāraṇaṃ kathesi. "
  3268. 503268,112,3668,2,6,1,27,3,Kumārikāpi pupphārāmaṃ gatā .
  3269. 503269,112,3668,7,26,1,179,19,Taṃ divasameva kosalarājā ajātasattunā saddhiṃ yujjhanto yuddhaparājito palāyitvā assaṃ abhiruyha āgacchanto tassā gītasaddaṃ sutvā paṭibaddhacitto assaṃ taṃ ārāmābhimukhaṃ pesesi.
  3270. 503270,112,3668,27,83,1,461,48,"Puññasampannā kumārikā rājānaṃ disvā apalāyitvāva āgantvā assassa nāsarajjuyā gaṇhi, rājā assapiṭṭhiyaṃ nisinnova‘‘ sasāmikāsi, asāmikāsī’’ ti pucchitvā asāmikabhāvaṃ ñatvā assā oruyha vātātapakilanto tassā aṅke nipanno muhuttaṃ vissamitvā taṃ assapiṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā balakāyaparivuto nagaraṃ pavisitvā attano kulagharaṃ pesetvā sāyanhasamaye yānaṃ pahiṇitvā mahantena sakkārasammānena kulagharato āharāpetvā ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisekaṃ datvā aggamahesiṃ akāsi. "
  3271. 503271,112,3668,84,102,1,135,16,"Tato paṭṭhāya ca sā rañño piyā ahosi manāpā, pubbuṭṭhāyikādīhi pañcahi kalyāṇadhammehi samannāgatā patidevatā, buddhānampi vallabhā ahosi. "
  3272. 503272,112,3668,103,114,1,95,11,Tassā satthu tayo kummāsapiṇḍe datvā taṃ sampattiṃ adhigatabhāvo sakalanagaraṃ pattharitvā gato.
  3273. 503273,112,3669,2,29,1,176,21,"Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, mallikā devī buddhānaṃ tayo kummāsapiṇḍe datvā tesaṃ phalena taṃ divasaññeva abhisekaṃ pattā, aho buddhānaṃ mahāguṇatā’’ ti. "
  3274. 503274,112,3669,30,68,1,213,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, mallikāya ekassa sabbaññubuddhassa tayo kummāsapiṇḍe datvā kosalarañño aggamahesibhāvādhigamo. "
  3275. 503275,112,3669,69,70,1,5,1,Kasmā?
  3276. 503276,112,3669,71,73,1,25,2,Buddhānaṃ guṇamahantatāya.
  3277. 503277,112,3669,74,96,1,179,20,Porāṇakapaṇḍitā pana paccekabuddhānaṃ aloṇakaṃ asnehaṃ aphāṇitaṃ kummāsaṃ datvā tassa phalena dutiye attabhāve tiyojanasatike kāsiraṭṭhe rajjasiriṃ pāpuṇiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  3278. 503278,112,3670,2,20,1,158,18,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ daliddakule nibbattitvā vayappatto ekaṃ seṭṭhiṃ nissāya bhatiyā kammaṃ karonto jīvikaṃ kappesi.
  3279. 503279,112,3670,21,147,1,864,98,"So ekadivasaṃ‘‘ pātarāsatthāya me bhavissatī’’ ti antarāpaṇato cattāro kummāsapiṇḍe gahetvā kammantaṃ gacchanto cattāro paccekabuddhe bhikkhācāratthāya bārāṇasinagarābhimukhe āgacchante disvā‘‘ ime bhikkhaṃ sandhāya bārāṇasiṃ gacchanti , mayhampime cattāro kummāsapiṇḍā atthi, yaṃnūnāhaṃ ime imesaṃ dadeyyan’’ ti cintetvā te upasaṃkamitvā vanditvā‘‘ bhante, ime me hatthe cattāro kummāsapiṇḍā, ahaṃ ime tumhākaṃ dadāmi, sādhu me, bhante, paṭiggaṇhatha, evamidaṃ puññaṃ mayhaṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ ti vatvā tesaṃ adhivāsanaṃ viditvā vālikaṃ ussāpetvā cattāri āsanāni paññapetvā tesaṃ upari sākhābhaṅgaṃ attharitvā paccekabuddhe paṭipāṭiyā nisīdāpetvā paṇṇapuṭena udakaṃ āharitvā dakkhiṇodakaṃ pātetvā catūsu pattesu cattāro kummāsapiṇḍe patiṭṭhāpetvā vanditvā‘‘ bhante, etesaṃ nissandena daliddagehe nibbatti nāma mā hotu, sabbaññutaññāṇappaṭivedhassa paccayo hotū’’ ti āha. "
  3280. 503280,112,3670,148,157,1,103,8,"Paccekabuddhā paribhuñjiṃsu, paribhogāvasāne anumodanaṃ katvā uppatitvā nandamūlakapabbhārameva agamaṃsu. "
  3281. 503281,112,3671,2,30,1,248,26,"Bodhisatto añjaliṃ paggayha paccekabuddhagataṃ pītiṃ gahetvā tesu cakkhupathaṃ atītesu attano kammantaṃ gantvā yāvatāyukaṃ dānaṃ anussaritvā kālaṃ katvā tassa phalena bārāṇasirañño aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, brahmadattakumārotissa nāmaṃ akaṃsu. "
  3282. 503282,112,3671,31,66,1,271,31,So attano padasā gamanakālato paṭṭhāya‘‘ ahaṃ imasmiṃyeva nagare bhatako hutvā kammantaṃ gacchanto paccekabuddhānaṃ cattāro kummāsapiṇḍe datvā tassa dānassa phalena idha nibbatto’’ ti pasannādāse mukhanimittaṃ viya sabbaṃ purimajātikiriyaṃ jātissarañāṇena pākaṭaṃ katvā passi.
  3283. 503283,112,3671,67,87,1,178,19,"So vayappatto takkasilāyaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgantvā sikkhitasippaṃ pitu dassetvā tuṭṭhena pitarā oparajje patiṭṭhāpito, aparabhāge pitu accayena rajje patiṭṭhāsi. "
  3284. 503284,112,3671,88,102,1,142,13,"Athassa uttamarūpadharaṃ kosalarañño dhītaraṃ ānetvā aggamahesiṃ akaṃsu, chattamaṅgaladivase panassa sakalanagaraṃ devanagaraṃ viya alaṅkariṃsu. "
  3285. 503285,112,3672,2,89,1,816,73,"So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā alaṅkatapāsādaṃ abhiruhitvā mahātalamajjhe samussitasetacchattaṃ pallaṅkaṃ abhiruyha nisinno parivāretvā ṭhite ekato amacce, ekato brāhmaṇagahapatiādayo nānāvibhave sirivilāsasamujjale, ekato nānāvidhapaṇṇākārahatthe nāgaramanusse, ekato alaṅkatadevaccharasaṅghaṃ viya soḷasasahassasaṅkhaṃ nāṭakitthigaṇanti imaṃ atimanoramaṃ sirivibhavaṃ olokento attano pubbakammaṃ anussaritvā‘‘ idaṃ suvaṇṇapiṇḍikaṃ kañcanamālaṃ setacchattaṃ, imāni ca anekasahassāni hatthivāhanaassavāhanarathavāhanāni, maṇimuttādipūritā sāragabbhā, nānāvidhadhaññapūritā mahāpathavī, devaccharapaṭibhāgā nāriyo cāti sabbopesa mayhaṃ sirivibhavo na aññassa santako, catunnaṃ paccekabuddhānaṃ dinnassa catukummāsapiṇḍadānasseva santako, te nissāya mayā esa laddho’’ ti paccekabuddhānaṃ guṇaṃ anussaritvā attano kammaṃ pākaṭaṃ akāsi. "
  3286. 503286,112,3672,90,96,1,50,6,Tassa taṃ anussarantassa sakalasarīraṃ pītiyā pūri.
  3287. 503287,112,3672,97,107,1,77,10,So pītiyā temitahadayo mahājanassa majjhe udānagītaṃ gāyanto dve gāthā abhāsi–
  3288. 503288,112,3673,2,4,1,0,0,142.
  3289. 503289,112,3674,2,12,1,51,7,"‘ ‘ Na kiratthi anomadassisu, pāricariyā buddhesu appikā; "
  3290. 503290,112,3675,2,9,1,49,6,"Sukkhāya aloṇikāya ca, passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā. "
  3291. 503291,112,3676,2,4,1,0,0,143.
  3292. 503292,112,3677,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Hatthigavāssā cime bahū, dhanadhaññaṃ pathavī ca kevalā; "
  3293. 503293,112,3678,2,12,1,54,7,"Nāriyo cimā accharūpamā, passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā’’ ti. "
  3294. 503294,112,3679,2,12,1,103,9,Tattha {anomadassisū}ti anomassa alāmakassa paccekabodhiñāṇassa diṭṭhattā paccekabuddhā anomadassino nāma.
  3295. 503295,112,3679,13,43,1,247,26,"{Pāricariyā}ti abhivādanapaccuṭṭhānañjalikammādibhedā sāmīcikiriyāpi, sampatte disvā attano santakaṃ appaṃ vā bahuṃ vā lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā deyyadhammaṃ cittaṃ pasādetvā guṇaṃ sallakkhetvā tisso cetanā visodhetvā phalaṃ saddahitvā pariccajanakiriyāpi . "
  3296. 503296,112,3679,44,47,1,26,2,{Buddhesū}ti paccekabuddhesu.
  3297. 503297,112,3679,48,55,1,39,6,{Appikā}ti mandā parittā nāma natthi kira.
  3298. 503298,112,3679,56,59,1,20,2,{Sukkhāyā}ti nisnehāya.
  3299. 503299,112,3679,60,63,1,29,2,{Aloṇikāyā}ti phāṇitavirahitāya.
  3300. 503300,112,3679,64,74,1,36,6,Nipphāṇitattā hi sā‘‘ aloṇikā’’ ti vuttā.
  3301. 503301,112,3679,75,85,1,83,9,{Kummāsapiṇḍiyā}ti cattāro kummāsapiṇḍe ekato katvā gahitaṃ kummāsaṃ sandhāya evamāha.
  3302. 503302,112,3679,86,107,1,215,20,"Guṇavantānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ guṇaṃ sallakkhetvā cittaṃ pasādetvā phaluppattiṃ pāṭikaṅkhamānānaṃ tisso cetanā visodhetvā dinnapadakkhiṇā appikā nāma natthi, nibbattanibbattaṭṭhāne mahāsampattimeva detīti vuttaṃ hoti. "
  3303. 503303,112,3679,108,110,1,11,2,Hoti cettha–
  3304. 503304,112,3680,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Natthi citte pasannamhi, appikā nāma dakkhiṇā; "
  3305. 503305,112,3681,2,10,1,43,7,"Tathāgate vā sambuddhe, atha vā tassa sāvake."
  3306. 503306,112,3682,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tiṭṭhante nibbute cāpi, same citte samaṃ phalaṃ; "
  3307. 503307,112,3683,2,21,1,46,6,"Cetopaṇidhihetu hi, sattā gacchanti suggatin’’ ti.( vi. va.804,806); "
  3308. 503308,112,3684,2,5,1,31,3,Imassa panatthassa dīpanatthāya–
  3309. 503309,112,3685,2,18,1,50,6,"‘ ‘ Khīrodanaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa;( Vi. va.413); "
  3310. 503310,112,3686,2,17,1,49,6,"Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi.( vi. va.334);"
  3311. 503311,112,3687,2,11,1,50,6,"‘ ‘ Accharāsahassassāhaṃ , pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ; "
  3312. 503312,112,3688,2,10,1,41,7,"Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati."
  3313. 503313,112,3689,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā; "
  3314. 503314,112,3690,2,22,1,61,9,"Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ ti.( vi. va.334-336)– "
  3315. 503315,112,3691,2,5,1,37,3,Evamādīni vimānavatthūni āharitabbāni.
  3316. 503316,112,3692,2,9,1,49,6,Dhanadhaññan ti muttādidhanañca satta dhaññāni ca.
  3317. 503317,112,3692,10,21,1,89,10,Pathavī ca {kevalā}ti sakalā cesā mahāpathavīti sakalapathaviṃ hatthagataṃ maññamāno vadati.
  3318. 503318,112,3692,22,31,1,73,8,Passa phalaṃ {kummāsapiṇḍiyā}ti attano dānaphalaṃ attanāva dassento evamāha.
  3319. 503319,112,3692,32,39,1,59,7,Dānaphalaṃ kira bodhisattā ca sabbaññubuddhāyeva ca jānanti.
  3320. 503320,112,3692,40,45,1,43,5,Teneva satthā itivuttake suttantaṃ kathento–
  3321. 503321,112,3693,2,27,1,148,19,"‘ ‘ Evañce, bhikkhave, sattā jāneyyuṃ dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ, yathāhaṃ jānāmi, na adatvā bhuñjeyyuṃ, na ca nesaṃ maccheramalaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭheyya. "
  3322. 503322,112,3693,28,45,1,108,15,"Yopi nesaṃ assa carimo ālopo carimaṃ kabaḷaṃ, tatopi na asaṃvibhajitvā bhuñjeyyuṃ, sace nesaṃ paṭiggāhakā assu. "
  3323. 503323,112,3693,46,79,1,161,21,"Yasmā ca kho, bhikkhave, sattā na evaṃ jānanti dānasaṃvibhāgassa vipākaṃ, yathāhaṃ jānāmi, tasmā adatvā bhuñjanti, maccheramalañca nesaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’’ ti( itivu.26). "
  3324. 503324,112,3694,2,11,1,94,9,Bodhisattopi attano chattamaṅgaladivase sañjātapītipāmojjo imāhi dvīhi gāthāhi udānagītaṃ gāyi.
  3325. 503325,112,3694,12,43,1,223,22,Tato paṭṭhāya‘‘ rañño piyagītan’’ ti bodhisattassa nāṭakitthiyo ca sesanāṭakagandhabbādayopi ca antepurajanopi antonagaravāsinopi bahinagaravāsinopi pānāgāresupi amaccamaṇḍalesupi‘‘ amhākaṃ rañño piyagītan’’ ti tadeva gītaṃ gāyanti.
  3326. 503326,112,3694,44,59,1,104,14,"Evaṃ addhāne gate aggamahesī tassa gītassa atthaṃ jānitukāmā ahosi, mahāsattaṃ pana pucchituṃ na visahati. "
  3327. 503327,112,3694,60,80,1,91,14,"Athassā ekasmiṃ guṇe pasīditvā ekadivasaṃ rājā‘‘ bhadde, varaṃ te dassāmi, varaṃ gaṇhāhī’’ ti āha."
  3328. 503328,112,3694,81,91,1,21,4,"‘‘ Sādhu, deva, gaṇhāmī’’ ti."
  3329. 503329,112,3694,92,101,1,30,5,‘‘ Hatthiassādīsu te kiṃ dammī’’ ti?
  3330. 503330,112,3694,102,130,1,124,20,"‘‘ Deva, tumhe nissāya mayhaṃ na kiñci natthi, na me etehi attho, sace pana dātukāmāttha, tumhākaṃ gītassa atthaṃ kathetvā dethā’’ ti."
  3331. 503331,112,3694,131,147,1,48,9,"‘‘ Bhadde, ko te iminā varena attho, aññaṃ gaṇhāhī’’ ti."
  3332. 503332,112,3694,148,162,1,46,8,"‘‘ Deva, aññena me attho natthi, etadeva gaṇhāmī’’ ti."
  3333. 503333,112,3694,163,202,1,292,32,"‘‘ Sādhu bhadde, kathessāmi, tuyhaṃ pana ekikāya raho na kathessāmi, dvādasayojanikāya bārāṇasiyā bheriṃ carāpetvā rājadvāre ratanamaṇḍapaṃ kāretvā ratanapallaṅkaṃ paññāpetvā amaccabrāhmaṇādīhi ca nāgarehi ceva soḷasahi itthisahassehi ca parivuto tesaṃ majjhe ratanapallaṅke nisīditvā kathessāmī’’ ti. "
  3334. 503334,112,3694,203,213,1,28,5,"Sā‘‘ sādhu, devā’’ ti sampaṭicchi. "
  3335. 503335,112,3695,2,12,1,99,10,Rājā tathā kāretvā amaragaṇaparivuto sakko devarājā viya mahājanakāyaparivuto ratanapallaṅke nisīdi.
  3336. 503336,112,3695,13,47,1,265,28,"Devīpi sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā kañcanabhaddapīṭhaṃ attharitvā ekamante akkhikoṭiyā oloketvā tathārūpe ṭhāne nisīditvā‘‘ deva, tumhākaṃ tussitvā gāyanamaṅgalagītassa tāva me atthaṃ gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpento viya pākaṭaṃ katvā kathethā’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  3337. 503337,112,3696,2,4,1,0,0,144.
  3338. 503338,112,3697,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara, gāthā bhāsasi kosalādhipa; "
  3339. 503339,112,3698,2,12,1,56,7,"Pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana, bāḷhaṃ pītimano pabhāsasī’’ ti. "
  3340. 503340,112,3699,2,25,1,149,18,"Tattha {kosalādhipā}ti na so kosalaraṭṭhādhipo, kusale pana dhamme adhipatiṃ katvā viharati, tena naṃ ālapantī evamāha, kusalādhipa kusalajjhāsayāti attho. "
  3341. 503341,112,3699,26,42,1,112,14,"Bāḷhaṃ pītimano {pabhāsasī}ti ativiya pītiyuttacitto hutvā bhāsasi, tasmā kathetha tāva me etāsaṃ gāthānaṃ atthanti. "
  3342. 503342,112,3700,2,10,1,65,8,Athassa gāthānamatthaṃ āvi karonto mahāsatto catasso gāthā abhāsi–
  3343. 503343,112,3701,2,4,1,0,0,145.
  3344. 503344,112,3702,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Imasmiṃyeva nagare, kule aññatare ahuṃ; "
  3345. 503345,112,3703,2,7,1,38,4,"Parakammakaro āsiṃ, bhatako sīlasaṃvuto. "
  3346. 503346,112,3704,2,4,1,0,0,146.
  3347. 503347,112,3705,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kammāya nikkhamantohaṃ, caturo samaṇeddasaṃ; "
  3348. 503348,112,3706,2,6,1,35,3,"Ācārasīlasampanne , sītibhūte anāsave. "
  3349. 503349,112,3707,2,4,1,0,0,147.
  3350. 503350,112,3708,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Tesu cittaṃ pasādetvā, nisīdetvā paṇṇasanthate; "
  3351. 503351,112,3709,2,9,1,44,6,"Adaṃ buddhānaṃ kummāsaṃ, pasanno sehi pāṇibhi. "
  3352. 503352,112,3710,2,4,1,0,0,148.
  3353. 503353,112,3711,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tassa kammassa kusalassa, idaṃ me edisaṃ phalaṃ; "
  3354. 503354,112,3712,2,11,1,46,6,"Anubhomi idaṃ rajjaṃ, phītaṃ dharaṇimuttaman’’ ti. "
  3355. 503355,112,3713,2,13,1,68,10,Tattha kule {aññatare}ti nāmena vā gottena vā apākaṭe ekasmiṃyeva kule.
  3356. 503356,112,3713,14,17,1,17,3,Ahun ti nibbattiṃ.
  3357. 503357,112,3713,18,32,1,112,14,Parakammakaro āsin ti tasmiṃ kule jātovāhaṃ daliddatāya parassa kammaṃ katvā jīvikaṃ kappento parakammakaro āsiṃ.
  3358. 503358,112,3713,33,36,1,25,2,{Bhatako}ti paravetanabhato.
  3359. 503359,112,3713,37,49,1,102,10,"{Sīlasaṃvuto}ti pañcasīlasaṃvare ṭhito, bhatiyā jīvantopi dussīlyaṃ pahāya sīlasampannova ahosinti dīpeti. "
  3360. 503360,112,3713,50,59,1,82,9,Kammāya nikkhamantohan ti taṃ divasaṃ kattabbakiccassa karaṇatthāya nikkhanto ahaṃ.
  3361. 503361,112,3713,60,81,1,171,19,"Caturo samaṇeddasan ti bhadde, ahaṃ nagarā nikkhamma mahāmaggaṃ āruyha attano kammabhūmiṃ gacchanto bhikkhāya bārāṇasinagaraṃ pavisante samitapāpe cattāro pabbajite addasaṃ. "
  3362. 503362,112,3713,82,99,1,144,15,"{Ācārasīlasampanne}ti ekavīsatiyā anesanāhi jīvikakappanaṃ anācāro nāma, tassa paṭipakkhena ācārena ceva maggaphalehi āgatena sīlena ca samannāgate. "
  3363. 503363,112,3713,100,107,1,83,6,{Sītibhūte}ti rāgādipariḷāhavūpasamena ceva ekādasaagginibbāpanena ca sītibhāvappatte.
  3364. 503364,112,3713,108,111,1,28,2,{Anāsave}ti kāmāsavādivirahite.
  3365. 503365,112,3713,112,119,1,66,6,{Nisīdetvā}ti vālikāsanānaṃ upari santhate paṇṇasanthare nisīdāpetvā.
  3366. 503366,112,3713,120,125,1,33,5,Santharo hi idha santhatoti vutto.
  3367. 503367,112,3713,126,136,1,68,10,Adan ti nesaṃ udakaṃ datvā sakkaccaṃ sakehi hatthehi kummāsaṃ adāsiṃ.
  3368. 503368,112,3713,137,141,1,41,3,{Kusalassā}ti ārogyānavajjaṭṭhena kusalassa.
  3369. 503369,112,3713,142,146,1,30,4,Phalan ti tassa nissandaphalaṃ.
  3370. 503370,112,3713,147,150,1,32,3,Phītan ti sabbasampattiphullitaṃ.
  3371. 503371,112,3714,2,38,1,263,28,"Evañca mahāsattassa attano kammaphalaṃ vitthāretvā kathentassa sutvā devī pasannamanā‘‘ sace, mahārāja, evaṃ paccakkhato dānaphalaṃ jānātha, ito dāni paṭṭhāya ekaṃ bhattapiṇḍaṃ labhitvā dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ datvāva paribhuñjeyyāthā’’ ti bodhisattassa thutiṃ karontī– "
  3372. 503372,112,3715,2,4,1,0,0,149.
  3373. 503373,112,3716,2,13,1,52,9,"‘ ‘ Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo, cakkaṃ vattaya kosalādhipa; "
  3374. 503374,112,3717,2,13,1,51,8,"Mā rāja adhammiko ahu, dhammaṃ pālaya kosalādhipā’’ ti."
  3375. 503375,112,3717,14,17,1,14,2,– imaṃ gāthamāha;
  3376. 503376,112,3718,2,11,1,51,7,Tattha dadaṃ {bhuñjā}ti aññesaṃ datvāva attanā bhuñja.
  3377. 503377,112,3718,12,20,1,42,7,Mā ca {pamādo}ti dānādīsu puññesu mā pamajji.
  3378. 503378,112,3718,21,33,1,109,9,"Cakkaṃ vattaya {kosalādhipā}ti kusalajjhāsaya, mahārāja, patirūpadesavāsādikaṃ catubbidhaṃ dhammacakkaṃ pavattehi. "
  3379. 503379,112,3718,34,64,1,156,23,"Pakatiratho hi dvīhi cakkehi gacchati, ayaṃ pana kāyo imehi catūhi cakkehi devalokaṃ gacchati, tena te‘‘ dhammacakkan’’ ti saṅkhyaṃ gatā, taṃ tvaṃ cakkaṃ pavattehi. "
  3380. 503380,112,3718,65,85,1,141,18,"{Adhammiko}ti yathā aññe chandāgatiṃ gacchantā lokaṃ ucchuyante pīḷetvā viya dhanameva saṃkaḍḍhantā adhammikā honti, tathā tvaṃ mā adhammiko ahu. "
  3381. 503381,112,3718,86,89,1,16,2,Dhammaṃ {pālayā}ti–
  3382. 503382,112,3719,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; "
  3383. 503383,112,3720,2,20,1,45,5,"Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanan’’ ti.( jā.2.21.176)– "
  3384. 503384,112,3721,2,11,1,62,8,"Imaṃ pana dasavidhaṃ rājadhammameva pālaya rakkha, mā pariccaji. "
  3385. 503385,112,3722,2,6,1,38,4,Mahāsatto tassā vacanaṃ sampaṭicchanto–
  3386. 503386,112,3723,2,4,1,0,0,150.
  3387. 503387,112,3724,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Sohaṃ tadeva punappunaṃ, vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane; "
  3388. 503388,112,3725,2,12,1,54,7,"Ariyācaritaṃ sukosale, arahanto me manāpāva passitun’’ ti."
  3389. 503389,112,3725,13,15,1,9,1,– gāthamāha;
  3390. 503390,112,3726,2,7,1,24,4,Tattha vaṭuman ti maggaṃ.
  3391. 503391,112,3726,8,13,1,42,5,Ariyācaritan ti ariyehi buddhādīhi āciṇṇaṃ.
  3392. 503392,112,3726,14,20,1,44,5,{Sukosale}ti sobhane kosalarañño dhīteti attho.
  3393. 503393,112,3726,21,34,1,103,10,"{Arahanto}ti kilesehi ārakattā, arānañca arīnañca hatattā, paccayānaṃ arahattā evaṃladdhanāmā paccekabuddhā. "
  3394. 503394,112,3726,35,60,1,133,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhadde, kosalarājadhīte so ahaṃ‘‘ dānaṃ me dinnan’’ ti tittiṃ akatvā punappunaṃ tadeva ariyācaritaṃ dānamaggaṃ ācarissāmi. "
  3395. 503395,112,3726,61,71,1,100,9,"Mayhañhi aggadakkhiṇeyyattā arahanto manāpadassanā, cīvarādīni dātukāmatāya teyeva passituṃ icchāmīti. "
  3396. 503396,112,3727,2,49,1,274,39,"Evañca pana vatvā rājā deviyā sampattiṃ oloketvā‘‘ bhadde, mayā tāva purimabhave attano kusalakammaṃ vitthāretvā kathitaṃ, imāsaṃ pana nārīnaṃ majjhe rūpena vā līḷāvilāsena vā tayā sadisī ekāpi natthi, sā tvaṃ kiṃ kammaṃ katvā imaṃ sampattiṃ paṭilabhī’’ ti pucchanto puna gāthamāha– "
  3397. 503397,112,3728,2,4,1,0,0,151.
  3398. 503398,112,3729,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Devī viya accharūpamā, majjhe nārigaṇassa sobhasi; "
  3399. 503399,112,3730,2,12,1,54,7,"Kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ, kenāsi vaṇṇavatī sukosale’’ ti. "
  3400. 503400,112,3731,2,34,1,248,29,"Tassattho – bhadde sukosale kosalarañño sudhīte tvaṃ rūpasampattiyā accharūpamā tidasapure sakkassa devarañño aññatarā devadhītā viya imassa nārīgaṇassa majjhe sobhasi, pubbe kiṃ nāma bhaddakaṃ kalyāṇakammaṃ akāsi, kenāsi kāraṇena evaṃ vaṇṇavatī jātāti. "
  3401. 503401,112,3732,2,8,1,64,6,Athassa sā purimabhave kalyāṇakammaṃ kathentī sesagāthādvayamāha–
  3402. 503402,112,3733,2,4,1,0,0,152.
  3403. 503403,112,3734,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Ambaṭṭhakulassa khattiya, dāsyāhaṃ parapesiyā ahuṃ; "
  3404. 503404,112,3735,2,9,1,48,6,"Saññatā ca dhammajīvinī, sīlavatī ca apāpadassanā. "
  3405. 503405,112,3736,2,4,1,0,0,153.
  3406. 503406,112,3737,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā, caramānassa adāsiṃ bhikkhuno; "
  3407. 503407,112,3738,2,14,1,58,9,"Vittā sumanā sayaṃ ahaṃ, tassa kammassa phalaṃ mamedisan’’ ti. "
  3408. 503408,112,3739,2,12,1,81,9,"Sāpi kira jātissarāva ahosi, tasmā attano jātissarañāṇena paricchinditvāva kathesi. "
  3409. 503409,112,3740,2,8,1,41,3,Tattha {ambaṭṭhakulassā}ti kuṭumbiyakulassa.
  3410. 503410,112,3740,9,21,1,41,7,"Dāsyāhan ti dāsī ahaṃ,‘‘ dāsāhan’’ tipi pāṭho. "
  3411. 503411,112,3740,22,31,1,76,8,{Parapesiyā}ti parehi tassa tassa kiccassa karaṇatthāya pesitabbā pesanakārikā.
  3412. 503412,112,3740,32,45,1,79,11,"{Saññatā}ti dāsiyo nāma dussīlā honti, ahaṃ pana tīhi dvārehi saññatā sīlasampannā. "
  3413. 503413,112,3740,46,53,1,69,6,{Dhammajīvinī}ti paravañcanādīni akatvā dhammena samena pavattitajīvikā.
  3414. 503414,112,3740,54,58,1,33,3,{Sīlavatī}ti ācārasampannā guṇavatī.
  3415. 503415,112,3740,59,63,1,40,3,{Apāpadassanā}ti kalyāṇadassanā piyadhammā.
  3416. 503416,112,3741,2,9,1,74,6,Uddhaṭabhattan ti attano pattakoṭṭhāsavasena uddharitvā laddhabhāgabhattaṃ.
  3417. 503417,112,3741,10,14,1,44,3,{Bhikkhuno}ti bhinnakilesassa paccekabuddhassa.
  3418. 503418,112,3741,15,22,1,58,6,Vittā {sumanā}ti tuṭṭhā somanassajātā kammaphalaṃ saddahantī.
  3419. 503419,112,3741,23,28,1,45,4,Tassa {kammassā}ti tassa ekabhikkhādānakammassa.
  3420. 503420,112,3741,29,87,1,471,53,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ahaṃ, mahārāja, pubbe sāvatthiyaṃ aññatarassa kuṭumbiyakulassa dāsī hutvā attano laddhabhāgabhattaṃ ādāya nikkhamantī ekaṃ paccekabuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā attano taṇhaṃ milāpetvā saññatādiguṇasampannā kammaphalaṃ saddahantī tassa taṃ bhattaṃ adāsiṃ, sāhaṃ yāvatāyukaṃ ṭhatvā kālaṃ katvā tattha sāvatthiyaṃ kosalarañño aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā idāni tava pāde paricaramānā evarūpaṃ sampattiṃ anubhavāmi, tassa mama kammassa idamīdisaṃ phalanti. "
  3421. 503421,112,3741,88,92,1,63,4,Tattha guṇasampannānaṃ dinnadānassa mahapphalabhāvadassanatthaṃ–
  3422. 503422,112,3742,2,16,1,26,6,‘ ‘ Aggato ve pasannānan’’ ti( itivu.90) ca.
  3423. 503423,112,3743,2,22,1,44,7,"‘ ‘ Esa devamanussānaṃ, sabbakāmadado nidhī’’ ti( khu. pā.8.10) ca."
  3424. 503424,112,3743,23,23,1,0,0,–
  3425. 503425,112,3744,2,4,1,22,2,Ādigāthā vitthāretabbā.
  3426. 503426,112,3745,2,30,1,270,28,Iti te ubhopi attano purimakammaṃ vitthārato kathetvā tato paṭṭhāya catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāreti cha dānasālāyo kāretvā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā mahādānaṃ pavattetvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā jīvitapariyosāne saggaparāyaṇā ahesuṃ.
  3427. 503427,112,3746,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3428. 503428,112,3746,9,23,1,54,9,"‘‘ tadā devī rāhulamātā ahosi, rājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3429. 503429,112,3747,2,4,1,32,2,Kummāsapiṇḍijātakavaṇṇanā dasamā.
  3430. 503430,112,3749,2,7,1,22,2,[ 416]11. Parantapajātakavaṇṇanā
  3431. 503431,112,3750,2,16,1,103,13,Āgamissati me pāpan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  3432. 503432,112,3750,17,49,1,202,21,"Tadā hi dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto tathāgatassa māraṇatthameva parisakkati, dhanuggahe payojesi, silaṃ pavijjhi, nāḷāgiriṃ vissajjāpesi, tathāgatassa vināsatthameva upāyaṃ karotī’’ ti. "
  3433. 503433,112,3750,50,100,1,232,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mama vadhāya parisakki, tāsamattampi pana kātuṃ asakkonto attanāva dukkhaṃ anubhosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3434. 503434,112,3751,2,19,1,170,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni sikkhi, sabbarutajānanamantaṃ uggaṇhi. "
  3435. 503435,112,3751,20,31,1,76,10,"So ācariyassa anuyogaṃ datvā bārāṇasiṃ paccāgacchi, pitā taṃ oparajje ṭhapesi. "
  3436. 503436,112,3751,32,43,1,71,10,"Kiñcāpi oparajje ṭhapeti, mārāpetukāmo pana naṃ hutvā daṭṭhumpi na icchi. "
  3437. 503437,112,3751,44,55,1,92,11,Athekā siṅgālī dve potake gahetvā rattiṃ manussesu paṭisallīnesu niddhamanena nagaraṃ pāvisi.
  3438. 503438,112,3751,56,79,1,173,21,"Bodhisattassa ca pāsāde sayanagabbhassa avidūre ekā sālā atthi, tattheko addhikamanusso upāhanā omuñcitvā pādamūle bhūmiyaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ phalake nipajji, na tāva niddāyati. "
  3439. 503439,112,3751,80,85,1,37,5,Tadā siṅgāliyā potakā chātā viraviṃsu.
  3440. 503440,112,3751,86,124,1,218,31,"Atha tesaṃ mātā‘‘ tātā, mā saddaṃ karittha, etissā sālāya eko manusso upāhanā omuñcitvā bhūmiyaṃ ṭhapetvā phalake nipanno na tāva niddāyati, etassa niddāyanakāle etā upāhanā āharitvā tumhe khādāpessāmī’’ ti attano bhāsāya āha. "
  3441. 503441,112,3751,125,142,1,105,13,Bodhisatto mantānubhāvena tassā bhāsaṃ jānitvā sayanagabbhā nikkhamma vātapānaṃ vivaritvā‘‘ ko etthā’’ ti āha.
  3442. 503442,112,3751,143,153,1,27,4,"‘‘ Ahaṃ, deva, addhikamanusso’’ ti."
  3443. 503443,112,3751,154,162,1,19,4,‘‘ Upāhanā te kuhin’’ ti?
  3444. 503444,112,3751,163,171,1,16,3,"‘‘ Bhūmiyaṃ, devā’’ ti."
  3445. 503445,112,3751,172,180,1,29,4,‘‘ Ukkhitvā olambetvā ṭhapehī’’ ti.
  3446. 503446,112,3751,181,186,1,38,5,Taṃ sutvā siṅgālī bodhisattassa kujjhi.
  3447. 503447,112,3752,2,8,1,41,6,Puna ekadivasaṃ sā tatheva nagaraṃ pāvisi.
  3448. 503448,112,3752,9,26,1,95,12,Tadā ceko mattamanusso‘‘ pānīyaṃ pivissāmī’’ ti pokkharaṇiṃ otaranto patitvā nimuggo nirassāso mari.
  3449. 503449,112,3752,27,37,1,84,10,Nivatthā panassa dve sāṭakā nivāsanantare kahāpaṇasahassaṃ aṅguliyā ca muddikā atthi.
  3450. 503450,112,3752,38,82,1,200,29,"Tadāpi sā puttake‘‘ chātamhā, ammā’’ ti viravante‘‘ tātā, mā saddaṃ karittha, etissā pokkharaṇiyā manusso mato, tassa idañcidañca atthi, so pana maritvā sopāneyeva nipanno, tumhe etaṃ manussaṃ khādāpessāmī’’ ti āha. "
  3451. 503451,112,3752,83,131,1,251,33,"Bodhisatto taṃ sutvā vātapānaṃ vivaritvā‘‘ sālāya ko atthī’’ ti vatvā ekenuṭṭhāya‘‘ ahaṃ, devā’’ ti vutte‘‘ gaccha etissā pokkharaṇiyā matamanussassa sāṭake ca kahāpaṇasahassañca aṅgulimuddikañca gahetvā sarīramassa yathā na uṭṭhahati, evaṃ udake osīdāpehī’’ ti āha. "
  3452. 503452,112,3752,132,135,1,14,3,So tathā akāsi.
  3453. 503453,112,3752,136,166,1,187,25,"Sā punapi kujjhitvā‘‘ purimadivase tāva me puttakānaṃ upāhanā khādituṃ na adāsi, ajja matamanussaṃ khādituṃ na deti, hotu, ito dāni tatiyadivase eko sapattarājā āgantvā nagaraṃ parikkhipissati. "
  3454. 503454,112,3752,167,184,1,109,15,"Atha naṃ pitā yuddhatthāya pesessati, tatra te sīsaṃ chindissanti, atha te galalohitaṃ pivitvā veraṃ muñcissāmi. "
  3455. 503455,112,3752,185,201,1,103,13,"Tvaṃ mayā saddhiṃ veraṃ bandhasi, jānissāmī’’ ti viravitvā bodhisattaṃ tajjetvā puttake gahetvā nikkhamati. "
  3456. 503456,112,3753,2,8,1,55,6,Tatiyadivase eko sapattarājā āgantvā nagaraṃ parivāresi.
  3457. 503457,112,3753,9,24,1,55,9,"Rājā bodhisattaṃ‘‘ gaccha, tāta, tena saddhiṃ yujjhā’’ ti āha."
  3458. 503458,112,3753,25,44,1,73,11,"‘‘ Mayā, deva, ekaṃ diṭṭhaṃ atthi, gantuṃ na visahāmi, jīvitantarāyaṃ bhāyāmī’’ ti."
  3459. 503459,112,3753,45,60,1,51,10,"‘‘ Mayhaṃ tayi mate vā amate vā kiṃ, gacchāheva tvan’’ ti? "
  3460. 503460,112,3753,61,80,1,113,14,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti mahāsatto parisaṃ gahetvā sapattarañño ṭhitadvārena anikkhamitvā aññaṃ dvāraṃ vivaritvā nikkhami. "
  3461. 503461,112,3753,81,87,1,49,6,Tasmiṃ gacchante sakalanagaraṃ tucchaṃ viya ahosi.
  3462. 503462,112,3753,88,92,1,32,4,Sabbe teneva saddhiṃ nikkhamiṃsu.
  3463. 503463,112,3753,93,99,1,53,6,So ekasmiṃ sabhāgaṭṭhāne khandhāvāraṃ nivāsetvā acchi.
  3464. 503464,112,3753,100,125,1,134,18,"Rājā cintesi‘‘ uparājā nagaraṃ tucchaṃ katvā balaṃ gahetvā palāyi, sapattarājāpi nagaraṃ parivāretvā ṭhito, idāni mayhaṃ jīvitaṃ natthī’’ ti. "
  3465. 503465,112,3753,126,146,1,143,16,So‘‘ jīvitaṃ rakkhissāmī’’ ti deviñca purohitañca parantapaṃ nāmekaṃ pādamūlikañca dāsaṃ gahetvā rattibhāge aññātakavesena palāyitvā araññaṃ pāvisi.
  3466. 503466,112,3753,147,159,1,99,12,Bodhisatto tassa palātabhāvaṃ ñatvā nagaraṃ pavisitvā yuddhaṃ katvā sapattaṃ palāpetvā rajjaṃ gaṇhi.
  3467. 503467,112,3753,160,168,1,71,8,Pitāpissa ekasmiṃ nadītīre paṇṇasālaṃ kāretvā phalāphalena yāpento vasi.
  3468. 503468,112,3753,169,175,1,46,6,Rājā ca purohito ca phalāphalatthāya gacchanti.
  3469. 503469,112,3753,176,181,1,49,5,Parantapadāso deviyā saddhiṃ paṇṇasālāyameva hoti.
  3470. 503470,112,3753,182,189,1,59,7,Tatrāpi rājānaṃ paṭicca deviyā kucchismiṃ gabbho patiṭṭhāsi.
  3471. 503471,112,3753,190,195,1,52,5,Sā abhiṇhasaṃsaggavasena parantapena saddhiṃ aticari.
  3472. 503472,112,3753,196,218,1,93,16,"Sā ekadivasaṃ parantapaṃ āha‘‘ raññā ñāte neva tava, na mayhaṃ jīvitaṃ atthi, tasmā mārehi nan’’ ti."
  3473. 503473,112,3753,219,226,1,16,3,‘‘ Kathaṃ māremī’’ ti?
  3474. 503474,112,3753,227,248,1,171,19,"Esa taṃ khaggañca nhānasāṭakañca gāhāpetvā nhāyituṃ gacchati, tatrassa nhānaṭṭhāne pamādaṃ ñatvā khaggena sīsaṃ chinditvā sarīraṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ katvā bhūmiyaṃ nikhaṇāhīti. "
  3475. 503475,112,3753,249,257,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  3476. 503476,112,3754,2,15,1,123,12,Athekadivasaṃ purohitoyeva phalāphalatthāya gantvā avidūre rañño nhānatitthasāmante ekaṃ rukkhaṃ āruyha phalāphalaṃ gaṇhāti.
  3477. 503477,112,3754,16,29,1,82,9,Rājā‘‘ nhāyissāmī’’ ti parantapaṃ khaggañca nhānasāṭakañca gāhāpetvā nadītīraṃ agamāsi.
  3478. 503478,112,3754,30,45,1,89,11,Tattha naṃ nhānakāle pamādamāpannaṃ‘‘ māressāmī’’ ti parantapo gīvāya gahetvā khaggaṃ ukkhipi.
  3479. 503479,112,3754,46,49,1,23,3,So maraṇabhayena viravi.
  3480. 503480,112,3754,50,68,1,144,18,Purohito taṃ saddaṃ sutvā olokento parantapaṃ rājānaṃ mārentaṃ disvā bhītatasito sākhaṃ vissajjetvā rukkhato oruyha ekaṃ gumbaṃ pavisitvā nilīyi.
  3481. 503481,112,3754,69,96,1,172,22,"Parantapo tassa sākhāvissajjanasaddaṃ sutvā rājānaṃ māretvā bhūmiyaṃ khaṇitvā‘‘ imasmiṃ ṭhāne sākhāvissajjanasaddo ahosi, ko nu kho etthā’’ ti vicinanto kañci adisvā nhatvā gato. "
  3482. 503482,112,3754,97,117,1,180,19,Tassa gatakāle purohito nisinnaṭṭhānā nikkhamitvā rañño sarīraṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā āvāṭe nikhātabhāvaṃ ñatvā nhatvā attano vadhabhayena andhavesaṃ gahetvā paṇṇasālaṃ agamāsi.
  3483. 503483,112,3754,118,133,1,48,9,"Taṃ disvā parantapo‘‘ kiṃ te, brāhmaṇa, katan’’ ti āha. "
  3484. 503484,112,3754,134,162,1,160,21,"So ajānanto viya‘‘ deva, akkhīni me nāsetvā āgatomhi, ussannāsīvise araññe ekasmiṃ vammikapasse aṭṭhāsiṃ, tatrekena āsīvisena nāsavāto vissaṭṭho me bhavissatī’’ ti āha. "
  3485. 503485,112,3754,163,199,1,158,22,"Parantapo‘‘ na maṃ sañjānāti,‘ devā’ ti vadati, samassāsessāmi nan’’ ti cintetvā‘‘ brāhmaṇa, mā cintayi, ahaṃ taṃ paṭijaggissāmī’’ ti assāsetvā phalāphalaṃ datvā santappesi. "
  3486. 503486,112,3754,200,209,1,66,8,"Tato paṭṭhāya parantapadāso phalāphalaṃ āhari, devīpi puttaṃ vijāyi. "
  3487. 503487,112,3754,210,229,1,127,15,Sā putte vaḍḍhante ekadivasaṃ paccūsasamaye sukhanisinnā saṇikaṃ parantapadāsaṃ etadavoca‘‘ tvaṃ rājānaṃ mārento kenaci diṭṭho’’ ti.
  3488. 503488,112,3754,230,267,1,241,30,"‘‘ Na maṃ koci addasa, sākhāvissajjanasaddaṃ pana assosiṃ, tassā sākhāya manussena vā tiracchānena vā vissaṭṭhabhāvaṃ na jānāmi, yadā kadāci pana me bhayaṃ āgacchantaṃ sākhāvissaṭṭhaṭṭhānato āgamissatī’’ ti tāya saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3489. 503489,112,3755,2,4,1,0,0,154.
  3490. 503490,112,3756,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Āgamissati me pāpaṃ, āgamissati me bhayaṃ; "
  3491. 503491,112,3757,2,13,1,43,8,"Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā’’ ti. "
  3492. 503492,112,3758,2,8,1,40,6,Tattha pāpan ti lāmakaṃ aniṭṭhaṃ akantaṃ.
  3493. 503493,112,3758,9,18,1,60,8,"Bhayan ti cittutrāsabhayampi me āgamissati, na sakkā nāgantuṃ. "
  3494. 503494,112,3758,19,20,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  3495. 503495,112,3758,21,37,1,88,14,"Tadā hi calitā sākhā manussena migena {vā}ti na paññāyati, tasmā tato maṃ bhayaṃ āgamissati. "
  3496. 503496,112,3759,2,11,1,33,5,Te ‘‘ purohito niddāyatī’’ ti maññiṃsu.
  3497. 503497,112,3759,12,18,1,42,6,So pana aniddāyamānova tesaṃ kathaṃ assosi.
  3498. 503498,112,3759,19,30,1,111,11,Athekadivasaṃ purohito parantapadāse phalāphalatthāya gate attano brāhmaṇiṃ saritvā vilapanto dutiyaṃ gāthamāha–
  3499. 503499,112,3760,2,4,1,0,0,155.
  3500. 503500,112,3761,2,13,1,38,7,"‘ ‘ Bhīruyā nūna me kāmo, avidūre vasantiyā; "
  3501. 503501,112,3762,2,12,1,47,7,"Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapan’’ ti. "
  3502. 503502,112,3763,2,19,1,77,11,"Tattha {bhīruyā}ti itthī ca nāma appamattakenāpi bhāyati, tasmā‘‘ bhīrū’’ ti vuccati. "
  3503. 503503,112,3763,20,41,1,151,19,"{Avidūre}ti nātidūre ito katipayayojanamatthake vasantiyā bhīruyā mayhaṃ brāhmaṇiyā yo mama kāmo uppanno, so nūna maṃ kisañca paṇḍuñca karissatīti dasseti."
  3504. 503504,112,3763,42,63,1,96,15,"‘‘ Sāva sākhā’’ ti iminā pana opammaṃ dasseti, yathā sākhā parantapaṃ kisaṃ paṇḍuṃ karoti, evanti attho. "
  3505. 503505,112,3764,2,18,1,95,14,"Iti brāhmaṇo gāthameva vadati, atthaṃ pana na katheti, tasmā imāya gāthāya kiccaṃ deviyā apākaṭaṃ. "
  3506. 503506,112,3764,19,30,1,36,7,Atha naṃ‘‘ kiṃ kathesi brāhmaṇā’’ ti āha.
  3507. 503507,112,3764,31,44,1,63,9,Sopi‘‘ sallakkhitaṃ me’’ ti vatvā puna ekadivasaṃ tatiyaṃ gāthamāha–
  3508. 503508,112,3765,2,4,1,0,0,156.
  3509. 503509,112,3766,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Socayissati maṃ kantā, gāme vasamaninditā; "
  3510. 503510,112,3767,2,12,1,47,7,"Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapan’’ ti. "
  3511. 503511,112,3768,2,7,1,48,4,Tattha {socayissatī}ti sokuppādanena sukkhāpessati.
  3512. 503512,112,3768,8,11,1,20,2,{Kantā}ti iṭṭhabhariyā.
  3513. 503513,112,3768,12,18,1,45,6,Gāme vasan ti bārāṇasiyaṃ vasantīti adhippāyo.
  3514. 503514,112,3768,19,23,1,36,3,{Aninditā}ti agarahitā uttamarūpadharā.
  3515. 503515,112,3769,2,6,1,33,3,Punekadivasaṃ catutthaṃ gāthamāha–
  3516. 503516,112,3770,2,4,1,0,0,157.
  3517. 503517,112,3771,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Tayā maṃ asitāpaṅgi, sitāni bhaṇitāni ca; "
  3518. 503518,112,3772,2,12,1,48,7,"Kisaṃ paṇḍuṃ karissanti, sāva sākhā parantapan’’ ti. "
  3519. 503519,112,3773,2,11,1,50,8,Tattha tayā maṃ {asitāpaṅgī}ti tayā maṃ asitā apaṅgi.
  3520. 503520,112,3773,12,37,1,211,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhadde, akkhikoṭito añjanasalākāya nīharitvā abhisaṅkhataasitāpaṅgi tayā pavattitāni mandahasitāni ca madhurabhāsitāni ca maṃ sā vissaṭṭhasākhā viravamānā parantapaṃ viya kisaṃ paṇḍuṃ karissatīti. "
  3521. 503521,112,3773,38,48,1,44,6,Pa-kārassa va-kāraṃ katvā‘‘ vaṅgī’’ tipi pāṭhoyeva.
  3522. 503522,112,3774,2,7,1,53,5,Aparabhāge kumāro vayappatto ahosi soḷasavassuddesiko.
  3523. 503523,112,3774,8,18,1,85,10,Atha naṃ brāhmaṇo yaṭṭhikoṭiṃ gāhāpetvā nhānatitthaṃ gantvā akkhīni ummīletvā olokesi.
  3524. 503524,112,3774,19,33,1,38,7,"Kumāro‘‘ nanu tvaṃ brāhmaṇa, andho’’ ti āha. "
  3525. 503525,112,3774,34,58,1,84,15,"So‘‘ nāhaṃ andho, iminā me upāyena jīvitaṃ rakkhāmī’’ ti vatvā‘‘ tava pitaraṃ jānāsī’’ ti āha."
  3526. 503526,112,3774,59,99,1,183,29,"‘‘ Ayaṃ me pitā’’ ti vutte‘‘ nāyaṃ tava pitā, pitā pana te bārāṇasirājā, ayaṃ tumhākaṃ dāso, so mātari te vippaṭipajjitvā imasmiṃ ṭhāne tava pitaraṃ māretvā nikhaṇī’’ ti aṭṭhīni nīharitvā dassesi. "
  3527. 503527,112,3774,100,103,1,29,3,Kumārassa balavakodho uppajji.
  3528. 503528,112,3774,104,115,1,35,7,Atha naṃ‘‘ idāni kiṃ karomī’’ ti pucchi.
  3529. 503529,112,3774,116,138,1,123,17,"‘‘ Yaṃ te ismiṃyeva titthe pitu tena kataṃ, taṃ karohī’’ ti sabbaṃ pavattiṃ ācikkhitvā kumāraṃ katipāhaṃ tharugaṇhanaṃ sikkhāpesi. "
  3530. 503530,112,3774,139,154,1,83,10,"Athekadivasaṃ kumāro khaggañca nhānasāṭakañca gahetvā‘‘ nhāyituṃ gacchāma, tātā’’ ti āha. "
  3531. 503531,112,3774,155,165,1,36,6,Parantapo‘‘ sādhū’’ ti tena saddhiṃ gato.
  3532. 503532,112,3774,166,196,1,187,24,"Athassa nhāyituṃ otiṇṇakāle dakkhiṇahatthena asiṃ, vāmahatthena cūḷaṃ gahetvā‘‘ tvaṃ kira imasmiṃyeva titthe mama pitaraṃ cūḷāya gahetvā viravantaṃ māresi, ahampi taṃ tatheva karissāmī’’ ti āha. "
  3533. 503533,112,3774,197,203,1,49,6,So maraṇabhayabhīto paridevamāno dve gāthā abhāsi–
  3534. 503534,112,3775,2,4,1,0,0,158.
  3535. 503535,112,3776,2,13,1,39,9,"‘ ‘ Āgamā nūna so saddo, asaṃsi nūna so tava; "
  3536. 503536,112,3777,2,10,1,44,7,"Akkhātaṃ nūna taṃ tena, yo taṃ sākhamakampayi. "
  3537. 503537,112,3778,2,4,1,0,0,159.
  3538. 503538,112,3779,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Idaṃ kho taṃ samāgamma, mama bālassa cintitaṃ; "
  3539. 503539,112,3780,2,13,1,43,8,"Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā’’ ti. "
  3540. 503540,112,3781,2,11,1,52,8,Tattha {āgamā}ti so sākhasaddo nūna taṃ āgato sampatto.
  3541. 503541,112,3781,12,22,1,49,9,Asaṃsi nūna so {tavā}ti so saddo tava ārocesi maññe.
  3542. 503542,112,3781,23,49,1,112,20,"Akkhātaṃ nūna taṃ {tenā}ti yo satto tadā taṃ sākhaṃ akampayi, tena‘‘ evaṃ te pitā mārito’’ ti nūna taṃ kāraṇaṃ akkhātaṃ. "
  3543. 503543,112,3781,50,56,1,38,4,"{Samāgammā}ti saṅgamma, samāgatanti attho. "
  3544. 503544,112,3781,57,86,1,157,23,"Yaṃ mama bālassa‘‘ tadā calitā sākhā manussena migena vā, tato me bhayaṃ uppajjissatī’’ ti cintitaṃ parivitakkitaṃ ahosi, idaṃ tayā saddhiṃ samāgatanti vuttaṃ hoti. "
  3545. 503545,112,3782,2,5,1,26,3,Tato kumāro osānagāthamāha–
  3546. 503546,112,3783,2,4,1,0,0,160.
  3547. 503547,112,3784,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ avedesi, avañci pitaraṃ mama; "
  3548. 503548,112,3785,2,12,1,47,7,"Hantvā sākhāhi chādento, āgamissati me bhayan’’ ti. "
  3549. 503549,112,3786,2,11,1,49,7,Tattha tatheva tvaṃ {avedesī}ti tatheva tvaṃ aññāsi.
  3550. 503550,112,3786,12,54,1,240,30,"Avañci pitaraṃ {mamā}ti tvaṃ mama pitaraṃ ‘‘ nhāyituṃ gacchāmā’’ ti vissāsetvā nhāyantaṃ māretvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā nikhaṇitvā‘‘ sace koci jānissati, mayhampi evarūpaṃ bhayaṃ āgacchissatī’’ ti vañcesi, idaṃ kho pana maraṇabhayaṃ idāni tavāgatanti. "
  3551. 503551,112,3787,2,34,1,234,28,Iti taṃ vatvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpetvā nikhaṇitvā sākhāhi paṭicchādetvā khaggaṃ dhovitvā nhatvā paṇṇasālaṃ gantvā tassa māritabhāvaṃ purohitassa kathetvā mātaraṃ paribhāsitvā‘‘ idha kiṃ karissāmā’’ ti tayo janā bārāṇasimeva agamaṃsu.
  3552. 503552,112,3787,35,44,1,79,9,Bodhisatto kaniṭṭhassa oparajjaṃ datvā dānādīni puññāni katvā saggapadaṃ pūresi.
  3553. 503553,112,3788,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  3554. 503554,112,3788,11,28,1,78,11,"‘‘ tadā piturājā devadatto ahosi, purohito ānando, puttarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3555. 503555,112,3789,2,4,1,32,2,Parantapajātakavaṇṇanā ekādasamā.
  3556. 503556,112,3790,2,4,1,20,2,Gandhāravaggo dutiyo.
  3557. 503557,112,3791,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  3558. 503558,112,3792,2,10,1,47,6,"Kukku manoja sutano, gijjha dabbhapuppha paṇṇako; "
  3559. 503559,112,3793,2,8,1,42,5,"Sattubhasta aṭṭhiseno, kapi bakabrahmā dasa. "
  3560. 503560,112,3794,2,8,1,43,5,"Gandhāro mahākapi ca, kumbhakāro daḷhadhammo; "
  3561. 503561,112,3795,2,8,1,41,5,"Somadatto susīmo ca, koṭasimbali dhūmakārī; "
  3562. 503562,112,3796,2,7,1,37,4,"Jāgaro kummāsapiṇḍo, parantapā ekādasa. "
  3563. 503563,112,3797,2,4,1,29,2,Sattakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  3564. 503564,112,3798,2,4,1,13,2,8 . Aṭṭhakanipāto
  3565. 503565,112,3800,2,7,1,20,2,[ 417]1. Kaccānijātakavaṇṇanā
  3566. 503566,112,3801,2,18,1,105,12,Odātavatthā suci {allakesā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mātuposakaṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi.
  3567. 503567,112,3801,19,34,1,183,15,So kira sāvatthiyaṃ kuladārako ācārasampanno pitari kālakate mātudevato hutvā mukhadhovanadantakaṭṭhadānanhāpanapādadhovanādiveyyāvaccakammena ceva yāgubhattādīhi ca mātaraṃ paṭijaggi.
  3568. 503568,112,3801,35,64,1,149,21,"Atha naṃ mātā‘‘ tāta, tava aññānipi gharāvāsakiccāni atthi, ekaṃ samajātikaṃ kulakumārikaṃ gaṇhāhi, sā maṃ posessati, tvampi attano kammaṃ karissasī’’ ti āha."
  3569. 503569,112,3801,65,83,1,91,12,"‘‘ Amma, ahaṃ attano hitasukhaṃ apaccāsīsamāno tumhe upaṭṭhahāmi, ko añño evaṃ upaṭṭhahissatī’’ ti?"
  3570. 503570,112,3801,84,95,1,45,6,"‘‘ Kulavaḍḍhanakammaṃ nāma tāta, kātuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  3571. 503571,112,3801,96,112,1,86,11,"‘‘ Na mayhaṃ gharāvāsena attho, ahaṃ tumhe upaṭṭhahitvā tumhākaṃ dhūmakāle pabbajissāmī’’ ti. "
  3572. 503572,112,3801,113,125,1,106,12,Athassa mātā punappunaṃ yācitvāpi manaṃ alabhamānā tassa chandaṃ aggahetvā samajātikaṃ kulakumārikaṃ ānesi.
  3573. 503573,112,3801,126,133,1,56,7,So mātaraṃ appaṭikkhipitvā tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi.
  3574. 503574,112,3801,134,158,1,144,18,"Sāpi‘‘ mayhaṃ sāmiko mahantena ussāhena mātaraṃ upaṭṭhahati, ahampi naṃ upaṭṭhahissāmi, evamassa piyā bhavissāmī’’ ti cintetvā taṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahi. "
  3575. 503575,112,3801,159,176,1,106,13,So‘‘ ayaṃ me mātaraṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahī’’ ti tato paṭṭhāya laddhaladdhāni madhurakhādanīyādīni tassāyeva deti.
  3576. 503576,112,3801,177,205,1,188,21,"Sā aparabhāge cintesi‘‘ ayaṃ laddhaladdhāni madhurakhādanīyādīni mayhaññeva deti, addhā mātaraṃ nīharitukāmo bhavissati, nīharaṇūpāyamassā karissāmī’’ ti evaṃ ayoniso ummujjitvā ekaṃ divasaṃ āha–"
  3577. 503577,112,3801,206,220,1,52,9,"‘‘ sāmi, tayi bahi nikkhamante tava mātā maṃ akkosatī’’ ti. "
  3578. 503578,112,3801,221,224,1,14,3,So tuṇhī ahosi.
  3579. 503579,112,3802,2,4,1,10,2,Sā cintesi–
  3580. 503580,112,3802,5,16,1,58,7,‘‘ imaṃ mahallikaṃ ujjhāpetvā puttassa paṭikūlaṃ kāressāmī’’ ti.
  3581. 503581,112,3802,17,30,1,81,13,Tato paṭṭhāya yāguṃ dadamānā accuṇhaṃ vā atisītalaṃ vā atiloṇaṃ vā aloṇaṃ vā deti.
  3582. 503582,112,3802,31,51,1,67,11,"‘‘ Amma, accuṇhā’’ ti vā‘‘ atiloṇā’’ ti vā vutte pūretvā sītodakaṃ pakkhipati. "
  3583. 503583,112,3802,52,92,1,145,22,"Puna‘‘ atisītalā , aloṇāyevā’’ ti vutte‘‘ idāneva‘ accuṇhā, atiloṇā’ ti vatvā puna‘ atisītalā, aloṇā’ ti vadasi, kā taṃ tosetuṃ sakkhissatī’’ ti mahāsaddaṃ karoti. "
  3584. 503584,112,3802,93,98,1,46,5,Nhānodakampi accuṇhaṃ katvā piṭṭhiyaṃ āsiñcati.
  3585. 503585,112,3802,99,115,1,67,11,"‘‘ Amma, piṭṭhi me dahatī’’ ti ca vutte puna pūretvā sītodakaṃ pakkhipati."
  3586. 503586,112,3802,116,150,1,137,20,"‘‘ Atisītaṃ, ammā’’ ti vutte‘‘ idāneva‘ accuṇhan’ ti vatvā puna‘ atisītan’ ti vadati, kā etissā avamānaṃ sahituṃ sakkhissatī’’ ti paṭivissakānaṃ kathesi."
  3587. 503587,112,3802,151,180,1,131,20,"‘‘ Amma, mañcake me bahū maṅgulā’’ ti ca vuttā mañcakaṃ nīharitvā tassa upari attano mañcakaṃ pothetvā‘‘ pothito me’’ ti atiharitvā paññapeti. "
  3588. 503588,112,3802,181,199,1,123,13,"Mahāupāsikā diguṇehi maṅgulehi khajjamānā sabbarattiṃ nisinnāva vītināmetvā‘‘ amma, sabbarattiṃ maṅgulehi khāditāmhī’’ ti vadati. "
  3589. 503589,112,3802,200,277,1,363,54,"Itarā‘‘ hiyyo te mañcako pothito, kā imissā kiccaṃ nittharituṃ sakkotī’’ ti paṭivatvā‘‘ idāni naṃ puttena ujjhāpessāmī’’ ti tattha tattha kheḷasiṅghāṇikādīni vippakiritvā‘‘ kā imaṃ sakalagehaṃ asuciṃ karotī’’ ti vutte‘‘ mātā te evarūpaṃ karoti,‘ mā karī’ ti vuccamānā kalahaṃ karoti, ahaṃ evarūpāya kāḷakaṇṇiyā saddhiṃ ekagehe vasituṃ na sakkomi, etaṃ vā ghare vasāpehi, maṃ vā’’ ti āha. "
  3590. 503590,112,3803,2,35,1,176,25,"So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ bhadde, tvaṃ taruṇā yattha katthaci gantvā jīvituṃ sakkā, mātā pana me jarādubbalā, ahamevassā paṭisaraṇaṃ, tvaṃ nikkhamitvā attano kulagehaṃ gacchāhī’’ ti āha. "
  3591. 503591,112,3803,36,73,1,218,28,"Sā tassa vacanaṃ sutvā bhītā cintesi‘‘ na sakkā imaṃ mātu antare bhindituṃ, ekaṃsenassa mātā piyā, sace panāhaṃ kulagharaṃ gamissaṃ, vidhavavāsaṃ vasantī dukkhitā bhavissāmi, purimanayeneva sassuṃ ārādhetvā paṭijaggissāmī’’ ti . "
  3592. 503592,112,3803,74,80,1,47,6,Sā tato paṭṭhāya purimasadisameva taṃ paṭijaggi.
  3593. 503593,112,3803,81,91,1,97,10,Athekadivasaṃ so uposako dhammassavanatthāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  3594. 503594,112,3803,92,158,1,313,46,"‘‘ Kiṃ, upāsaka, tvaṃ puññakammesu na pamajjasi, mātuupaṭṭhānakammaṃ pūresī’’ ti ca vutto‘‘ āma, bhante, sā pana mama mātā mayhaṃ aruciyāyeva ekaṃ kuladārikaṃ ānesi, sā idañcidañca anācārakammaṃ akāsī’’ ti sabbaṃ satthu ācikkhitvā‘‘ iti bhagavā sā itthī neva maṃ mātu antare bhindituṃ sakkhi, idāni naṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahatī’’ ti āha. "
  3595. 503595,112,3803,159,195,1,197,30,"Satthā tassa kathaṃ sutvā‘‘ idāni tāva tvaṃ upāsaka, tassā vacanaṃ na akāsi, pubbe panetissā vacanena tava mātaraṃ nikkaḍḍhitvā maṃ nissāya puna gehaṃ ānetvā paṭijaggī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3596. 503596,112,3804,2,22,1,184,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente aññatarassa kulassa putto pitari kālakate mātudevato hutvā vuttaniyāmeneva mātaraṃ paṭijaggīti sabbaṃ heṭṭhā kathitanayeneva vitthāretabbaṃ .
  3597. 503597,112,3804,23,77,1,244,38,"‘‘ Ahaṃ evarūpāya kāḷakaṇṇiyā saddhiṃ vasituṃ na sakkomi, etaṃ vā ghare vasāpehi, maṃ vā’’ ti vutte tassā kathaṃ gahetvā‘‘ mātuyeva me doso’’ ti mātaraṃ āha‘‘ amma, tvaṃ niccaṃ imasmiṃ ghare kalahaṃ karosi, ito nikkhamitvā aññasmiṃ yathārucite ṭhāne vasāhī’’ ti. "
  3598. 503598,112,3804,78,95,1,97,13,Sā‘‘ sādhū’’ ti rodamānā nikkhamitvā ekaṃ samiddhakulaṃ nissāya bhatiṃ katvā dukkhena jīvikaṃ kappesi.
  3599. 503599,112,3804,96,102,1,54,6,Sassuyā gharā nikkhantakāle suṇisāya gabbho patiṭṭhahi.
  3600. 503600,112,3804,103,126,1,130,18,"Sā‘‘ tāya kāḷakaṇṇiyā gehe vasamānāya gabbhampi na paṭilabhiṃ, idāni me gabbho laddho’’ ti patino ca paṭivissakānañca kathentī vicarati. "
  3601. 503601,112,3805,2,29,1,149,21,"Aparabhāge puttaṃ vijāyitvā sāmikaṃ āha‘‘ tava mātari gehe vasamānāya puttaṃ na labhiṃ, idāni me laddho, imināpi kāraṇena tassā kāḷakaṇṇibhāvaṃ jānāhī’’ ti. "
  3602. 503602,112,3805,30,77,1,239,34,"Itarā‘‘ mama kira nikkaḍḍhitakāle puttaṃ labhī’’ ti sutvā cintesi‘‘ addhā imasmiṃ loke dhammo mato bhavissati, sace hi dhammo mato na bhaveyya, mātaraṃ pothetvā nikkaḍḍhantā puttaṃ na labheyyuṃ, sukhaṃ na jīveyyuṃ, dhammassa matakabhattaṃ dassāmī’’ ti. "
  3603. 503603,112,3805,78,108,1,261,30,Sā ekadivasaṃ tilapiṭṭhañca taṇḍulañca pacanathāliñca dabbiñca ādāya āmakasusānaṃ gantvā tīhi manussasīsehi uddhanaṃ katvā aggiṃ jāletvā udakaṃ oruyha sasīsaṃ nhatvā sāṭakaṃ nivāsetvā mukhaṃ vikkhāletvā uddhanaṭṭhānaṃ gantvā kese mocetvā taṇḍule dhovituṃ ārabhi.
  3604. 503604,112,3805,109,114,1,36,5,Tadā bodhisatto sakko devarājā ahosi.
  3605. 503605,112,3805,115,186,1,401,55,"Bodhisattā ca nāma appamattā honti, so tasmiṃ khaṇe lokaṃ olokento taṃ dukkhappattaṃ‘‘ dhammo mato’’ ti saññāya dhammassa matakabhattaṃ dātukāmaṃ disvā‘‘ ajja mayhaṃ balaṃ dassessāmī’’ ti brāhmaṇavesena mahāmaggaṃ paṭipanno viya hutvā taṃ disvā maggā okkamma tassā santike ṭhatvā‘‘ amma, susāne āhāraṃ pacantā nāma natthi, tvaṃ iminā idha pakkena tilodanena kiṃ karissasī’’ ti kathaṃ samuṭṭhāpento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3606. 503606,112,3806,2,4,1,0,0,1.
  3607. 503607,112,3807,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Odātavatthā suci allakesā, kaccāni kiṃ kumbhimadhissayitvā; "
  3608. 503608,112,3808,2,13,1,58,8,"Piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni, tilodano hehiti kissahetū’’ ti. "
  3609. 503609,112,3809,2,8,1,36,5,Tattha {kaccānī}ti taṃ gottena ālapati.
  3610. 503610,112,3809,9,14,1,64,4,{Kumbhimadhissayitvā}ti pacanathālikaṃ manussasīsuddhanaṃ āropetvā.
  3611. 503611,112,3809,15,30,1,94,12,"{Hehitī}ti ayaṃ tilodano kissa hetu bhavissati, kiṃ attanā bhuñjissasi, udāhu aññaṃ kāraṇamatthīti. "
  3612. 503612,112,3810,2,7,1,39,5,Athassa sā ācikkhantī dutiyaṃ gāthamāha–
  3613. 503613,112,3811,2,4,1,0,0,2.
  3614. 503614,112,3812,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Na kho ayaṃ brāhmaṇa bhojanatthā, tilodano hehiti sādhupakko; "
  3615. 503615,112,3813,2,13,1,61,8,"Dhammo mato tassa pahuttamajja, ahaṃ karissāmi susānamajjhe’’ ti. "
  3616. 503616,112,3814,2,10,1,66,6,Tattha {dhammo}ti jeṭṭhāpacāyanadhammo ceva tividhasucaritadhammo ca.
  3617. 503617,112,3814,11,20,1,76,8,Tassa {pahuttamajjā}ti tassāhaṃ dhammassa idaṃ matakabhattaṃ karissāmīti attho.
  3618. 503618,112,3815,2,6,1,28,4,Tato sakko tatiyaṃ gāthamāha–
  3619. 503619,112,3816,2,4,1,0,0,3.
  3620. 503620,112,3817,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Anuvicca kaccāni karohi kiccaṃ, dhammo mato ko nu taveva saṃsi; "
  3621. 503621,112,3818,2,12,1,57,7,"Sahassanetto atulānubhāvo, na miyyatī dhammavaro kadācī’’ ti. "
  3622. 503622,112,3819,2,7,1,40,4,Tattha {anuviccā}ti upaparikkhitvā jānitvā.
  3623. 503623,112,3819,8,18,1,44,9,Ko nu taveva {saṃsī}ti ko nu tava evaṃ ācikkhi.
  3624. 503624,112,3819,19,27,1,71,7,{Sahassanetto}ti attānaṃ dhammavaraṃ uttamadhammaṃ katvā dassento evamāha.
  3625. 503625,112,3820,2,10,1,40,7,Taṃ vacanaṃ sutvā itarā dve gāthā abhāsi–
  3626. 503626,112,3821,2,4,1,0,0,4.
  3627. 503627,112,3822,2,14,1,66,10,"‘ ‘ Daḷhappamāṇaṃ mama ettha brahme, dhammo mato natthi mamettha kaṅkhā; "
  3628. 503628,112,3823,2,13,1,56,10,"Ye yeva dāni pāpā bhavanti, te teva dāni sukhitā bhavanti. "
  3629. 503629,112,3824,2,4,1,0,0,5.
  3630. 503630,112,3825,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Suṇisā hi mayhaṃ vañjhā ahosi, sā maṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ; "
  3631. 503631,112,3826,2,15,1,63,10,"Sā dāni sabbassa kulassa issarā, ahaṃ panamhi apaviddhā ekikā’’ ti. "
  3632. 503632,112,3827,2,13,1,86,11,Tattha daḷhappamāṇan ti daḷhaṃ thiraṃ nissaṃsayaṃ brāhmaṇa ettha mama pamāṇanti vadati.
  3633. 503633,112,3827,14,22,1,48,7,Ye {ye}ti tassa matabhāve kāraṇaṃ dassentī evamāha.
  3634. 503634,112,3827,23,27,1,34,3,{Vadhitvānā}ti pothetvā nikkaḍḍhitvā.
  3635. 503635,112,3827,28,35,1,46,6,{Apaviddhā}ti chaḍḍitā anāthā hutvā ekikā vasāmi.
  3636. 503636,112,3828,2,6,1,29,4,Tato sakko chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  3637. 503637,112,3829,2,4,1,0,0,6.
  3638. 503638,112,3830,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Jīvāmi vohaṃ na matohamasmi, taveva atthāya idhāgatosmi; "
  3639. 503639,112,3831,2,15,1,64,10,"Yā taṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ, sahāva puttena karomi bhasman’’ ti. "
  3640. 503640,112,3832,2,7,1,24,3,Tattha {vo}ti nipātamattaṃ.
  3641. 503641,112,3833,2,22,1,95,14,"Itarā taṃ sutvā‘‘ dhī ahaṃ kiṃ kathesiṃ, mama nattu amaraṇakāraṇaṃ karissāmī’’ ti sattamaṃ gāthamāha– "
  3642. 503642,112,3834,2,4,1,0,0,7.
  3643. 503643,112,3835,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Evañca te ruccati devarāja, mameva atthāya idhāgatosi; "
  3644. 503644,112,3836,2,13,1,57,8,"Ahañca putto suṇisā ca nattā, sammodamānā gharamāvasemā’’ ti. "
  3645. 503645,112,3837,2,7,1,32,4,Athassā sakko aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  3646. 503646,112,3838,2,4,1,0,0,8.
  3647. 503647,112,3839,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Evañca te ruccati kātiyāni, hatāpi santā na jahāsi dhammaṃ; "
  3648. 503648,112,3840,2,13,1,59,8,"Tuvañca putto suṇisā ca nattā, sammodamānā gharamāvasethā’’ ti. "
  3649. 503649,112,3841,2,31,1,171,25,"Tattha hatāpi {santā}ti yadi tvaṃ pothitāpi nikkaḍḍhitāpi samānā tava dārakesu mettadhammaṃ na jahāsi, evaṃ sante yathā tvaṃ icchasi, tathā hotu, ahaṃ te imasmiṃ guṇe pasannoti. "
  3650. 503650,112,3842,2,40,1,228,32,"Evañca pana vatvā alaṅkatapaṭiyatto sakko attano ānubhāvena ākāse ṭhatvā‘‘ kaccāni tvaṃ mā bhāyi, putto ca te suṇisā ca mamānubhāvena āgantvā antarāmagge taṃ khamāpetvā ādāya gamissanti, appamattā hohī’’ ti vatvā attano ṭhānameva gato. "
  3651. 503651,112,3842,41,91,1,228,32,"Tepi sakkānubhāvena tassā guṇaṃ anussaritvā‘‘ kahaṃ no mātā’’ ti antogāme manusse pucchitvā‘‘ susānābhimukhaṃ gatā’’ ti sutvā‘‘ amma, ammā’’ ti susānamaggaṃ paṭipajjitvā taṃ disvāva pādesu patitvā‘‘ amma, amhākaṃ dosaṃ khamāhī’’ ti taṃ khamāpesuṃ. "
  3652. 503652,112,3842,92,95,1,19,3,Sāpi nattāraṃ gaṇhi.
  3653. 503653,112,3842,96,105,1,66,9,Iti te sammodamānā gehaṃ gantvā tato paṭṭhāya samaggavāsaṃ vasiṃsu.
  3654. 503654,112,3843,2,4,1,0,0,9.
  3655. 503655,112,3844,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Sā kātiyānī suṇisāya saddhiṃ, sammodamānā gharamāvasittha; "
  3656. 503656,112,3845,2,13,1,59,8,"Putto ca nattā ca upaṭṭhahiṃsu, devānamindena adhiggahītā’’ ti."
  3657. 503657,112,3845,14,14,1,0,0,–
  3658. 503658,112,3846,2,4,1,23,2,Ayaṃ abhisambuddhagāthā.
  3659. 503659,112,3847,2,12,1,46,6,"Tattha sā {kātiyānī}ti bhikkhave, sā kaccānagottā. "
  3660. 503660,112,3847,13,23,1,100,9,Devānamindena {adhiggahītā}ti devindena sakkena anuggahitā hutvā tassānubhāvena samaggavāsaṃ vasiṃsūti.
  3661. 503661,112,3848,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so upāsako sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  3662. 503662,112,3848,17,32,1,98,12,"Tadā mātuposako etarahi mātuposako ahosi , bhariyāpissa tadā bhariyāyeva, sakko pana ahameva ahosinti. "
  3663. 503663,112,3849,2,4,1,28,2,Kaccānijātakavaṇṇanā paṭhamā.
  3664. 503664,112,3851,2,7,1,23,2,[ 418]2. Aṭṭhasaddajātakavaṇṇanā
  3665. 503665,112,3852,2,17,1,133,14,Idaṃ pure {ninnamāhū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño aḍḍharattasamaye sutaṃ bhiṃsanakaṃ avinibbhogasaddaṃ ārabbha kathesi.
  3666. 503666,112,3852,18,32,1,48,4,Vatthu heṭṭhā lohakumbhijātake( jā.1.4.53 ādayo) kathitasadisameva.
  3667. 503667,112,3852,33,104,1,442,55,"Idha pana satthā‘‘ mayhaṃ, bhante, imesaṃ saddānaṃ sutattā kinti bhavissatī’’ ti vutte‘‘ mā bhāyi, mahārāja, na te etesaṃ sutapaccayā koci antarāyo bhavissati, na hi, mahārāja, evarūpaṃ bhayānakaṃ avinibbhogasaddaṃ tvameveko suṇi, pubbepi rājāno evarūpaṃ saddaṃ sutvā brāhmaṇānaṃ kathaṃ gahetvā sabbacatukkayaññaṃ yajitukāmā paṇḍitānaṃ vacanaṃ sutvā yaññaharaṇatthāya gahitasatte vissajjetvā nagare māghātabheriṃ carāpesun’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3668. 503668,112,3853,2,38,1,389,36,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhave brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo mātāpitūnaṃ accayena ratanavilokanaṃ katvā sabbaṃ vibhavajātaṃ dānamukhe vissajjetvā kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā aparabhāge loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ caranto bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasi.
  3669. 503669,112,3853,39,105,1,587,55,"Tadā bārāṇasirājā sirisayane nisinno aḍḍharattasamaye aṭṭha sadde assosi– paṭhamaṃ rājanivesanasāmantā uyyāne eko bako saddamakāsi, dutiyaṃ tasmiṃ sadde anupacchinneyeva hatthisālāya toraṇanivāsinī kākī saddamakāsi, tatiyaṃ rājagehe kaṇṇikāyaṃ nivutthaghuṇapāṇako saddamakāsi, catutthaṃ rājagehe posāvaniyakokilo saddamakāsi, pañcamaṃ tattheva posāvaniyamigo saddamakāsi, chaṭṭhaṃ tattheva posāvaniyavānaro saddamakāsi, sattamaṃ tattheva posāvaniyakinnaro saddamakāsi, aṭṭhamaṃ tasmiṃ sadde anupacchinneyeva rājanivesanamatthakena uyyānaṃ gacchanto paccekabuddho ekaṃ udānaṃ udānento saddamakāsi. "
  3670. 503670,112,3854,2,11,1,73,9,Bārāṇasirājā ime aṭṭha sadde sutvā bhītatasito punadivase brāhmaṇe pucchi.
  3671. 503671,112,3854,12,42,1,177,19,"Brāhmaṇā‘‘ antarāyo te, mahārāja, bhavissati, sabbacatukkayaññaṃ yajissāmā’’ ti vatvā raññā‘‘ yathārucitaṃ karothā’’ ti anuññātā haṭṭhapahaṭṭhā rājakulato nikkhamitvā yaññakammaṃ ārabhiṃsu. "
  3672. 503672,112,3854,43,53,1,87,10,Atha nesaṃ jeṭṭhakassa yaññakārabrāhmaṇassa antevāsī māṇavo paṇḍito byatto ācariyaṃ āha–
  3673. 503673,112,3854,54,70,1,83,11,"‘‘ ācariya, evarūpaṃ kakkhaḷaṃ pharusaṃ asātaṃ bahūnaṃ sattānaṃ vināsakammaṃ mā karī’’ ti."
  3674. 503674,112,3854,71,93,1,100,15,"‘‘ Tāta, tvaṃ kiṃ jānāsi, sacepi aññaṃ kiñci na bhavissati, macchamaṃsaṃ tāva bahuṃ khādituṃ labhissāmā’’ ti."
  3675. 503675,112,3854,94,107,1,61,8,"‘‘ Ācariya, kucchiṃ nissāya niraye nibbattanakammaṃ mā karothā’’ ti. "
  3676. 503676,112,3854,108,122,1,75,10,Taṃ sutvā sesabrāhmaṇā‘‘ ayaṃ amhākaṃ lābhantarāyaṃ karotī’’ ti tassa kujjhiṃsu.
  3677. 503677,112,3854,123,177,1,352,43,"Māṇavo tesaṃ bhayena‘‘ tena hi tumheva macchamaṃsakhādanūpāyaṃ karothā’’ ti vatvā nikkhamitvā bahinagare rājānaṃ nivāretuṃ samatthaṃ dhammikasamaṇabrāhmaṇaṃ upadhārento rājuyyānaṃ gantvā bodhisattaṃ disvā vanditvā‘‘ bhante, kiṃ tumhākaṃ sattesu anukampā natthi, rājā bahū satte māretvā yaññaṃ yajāpeti, kiṃ vo mahājanassa bandhanamokkhaṃ kātuṃ na vaṭṭatī’’ ti āha."
  3678. 503678,112,3854,178,195,1,61,11,"‘‘ Māṇava, ettha neva rājā amhe jānāti, na mayaṃ rājānaṃ jānāmā’’ ti."
  3679. 503679,112,3854,196,209,1,52,7,"‘‘ Jānātha pana, bhante, raññā sutasaddānaṃ nipphattin’’ ti?"
  3680. 503680,112,3854,210,218,1,13,3,"‘‘ Āma, jānāmī’’ ti."
  3681. 503681,112,3854,219,230,1,34,6,‘‘ Jānantā rañño kasmā na kathethā’’ ti?
  3682. 503682,112,3854,231,254,1,105,15,"‘‘ Māṇava kiṃ sakkā‘ ahaṃ jānāmī’ ti nalāṭe siṅgaṃ bandhitvā carituṃ, sace idhāgantvā pucchissati, kathessāmī’’ ti. "
  3683. 503683,112,3855,2,47,1,226,31,"Māṇavo vegena rājakulaṃ gantvā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti vutte‘‘ mahārāja, tumhehi sutasaddānaṃ nipphattiṃ jānanako eko tāpaso tumhākaṃ uyyāne maṅgalasilāyaṃ nisinno‘ sace maṃ pucchissati, kathessāmī’ ti vadati, gantvā taṃ pucchituṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  3684. 503684,112,3855,48,72,1,141,18,"Rājā vegena tattha gantvā tāpasaṃ vanditvā katapaṭisanthāro nisīditvā‘‘ saccaṃ kira, bhante, tumhe mayā sutasaddānaṃ nipphattiṃ jānāthā’’ ti pucchi."
  3685. 503685,112,3855,73,81,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  3686. 503686,112,3855,82,92,1,26,6,‘‘ Tena hi kathetha taṃ me’’ ti.
  3687. 503687,112,3855,93,129,1,213,28,"‘‘ Mahārāja, tesaṃ sutapaccayā tava koci antarāyo natthi , porāṇuyyāne pana te eko bako atthi, so gocaraṃ alabhanto jighacchāya pareto paṭhamaṃ saddamakāsī’’ ti tassa kiriyaṃ attano ñāṇena paricchinditvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3688. 503688,112,3856,2,4,1,0,0,10.
  3689. 503689,112,3857,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Idaṃ pure ninnamāhu, bahumacchaṃ mahodakaṃ; "
  3690. 503690,112,3858,2,8,1,40,5,"Āvāso bakarājassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama; "
  3691. 503691,112,3859,2,12,1,43,7,"Tyajja bhekena yāpema, okaṃ na vijahāmase’’ ti. "
  3692. 503692,112,3860,2,8,1,49,6,Tattha idan ti maṅgalapokkharaṇiṃ sandhāya vadati.
  3693. 503693,112,3860,9,25,1,110,15,"Sā hi pubbe udakatumbena udake pavisante mahodakā bahumacchā, idāni pana udakassa pacchinnattā na mahodakā jātā. "
  3694. 503694,112,3860,26,36,1,69,9,Tyajja {bhekenā}ti te mayaṃ ajja macche alabhantā maṇḍūkamattena yāpema.
  3695. 503695,112,3860,37,45,1,59,8,Okan ti evaṃ jighacchāya pīḷitāpi vasanaṭṭhānaṃ na vijahāma.
  3696. 503696,112,3861,2,10,1,48,6,"Iti , mahārāja, so bako jighacchāpīḷito saddamakāsi. "
  3697. 503697,112,3861,11,22,1,86,10,"Sacepi taṃ jighacchāto mocetukāmo, taṃ uyyānaṃ sodhāpetvā pokkharaṇiṃ udakassa pūrehīti. "
  3698. 503698,112,3861,23,29,1,39,6,Rājā tathā kāretuṃ ekaṃ amaccaṃ āṇāpesi.
  3699. 503699,112,3862,2,28,1,141,20,"‘ ‘ Hatthisālatoraṇe pana te, mahārāja, ekā kākī vasamānā attano puttasokena dutiyaṃ saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  3700. 503700,112,3863,2,4,1,0,0,11.
  3701. 503701,112,3864,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Ko dutiyaṃ asīlissa, bandharassakkhi bhecchati; "
  3702. 503702,112,3865,2,13,1,48,8,"Ko me putte kulāvakaṃ, mañca sotthiṃ karissatī’’ ti. "
  3703. 503703,112,3866,2,20,1,68,11,"Vatvā ca pana‘‘ ko nāma te, mahārāja, hatthisālāya hatthimeṇḍo’’ ti pucchi."
  3704. 503704,112,3866,21,30,1,23,4,"‘‘ Bandharo nāma, bhante’’ ti."
  3705. 503705,112,3866,31,40,1,26,4,"‘‘ Ekakkhikāṇo so, mahārājā’’ ti?"
  3706. 503706,112,3866,41,49,1,13,3,"‘‘ Āma, bhante’’ ti. "
  3707. 503707,112,3866,50,61,1,79,10,"Mahārāja, hatthisālāya te dvāratoraṇe ekā kākī kulāvakaṃ katvā aṇḍakāni nikkhipi. "
  3708. 503708,112,3866,62,82,1,163,18,"Tāni pariṇatāni kākapotakā nikkhantā, hatthimeṇḍo hatthiṃ āruyha sālato nikkhamanto ca pavisanto ca aṅkusakena kākimpi puttakepissā paharati, kulāvakampi viddhaṃseti. "
  3709. 503709,112,3866,83,104,1,152,18,"Sā tena dukkhena pīḷitā tassa akkhibhedanaṃ āyācantī evamāha, sace te kākiyā mettacittaṃ atthi, etaṃ bandharaṃ pakkosāpetvā kulāvakaviddhaṃsanato vārehīti . "
  3710. 503710,112,3866,105,114,1,68,9,Rājā taṃ pakkosāpetvā paribhāsitvā hāretvā aññassa taṃ hatthiṃ adāsi.
  3711. 503711,112,3867,2,14,1,55,8,"‘ ‘ Pāsādakaṇṇikāya pana te, mahārāja, eko ghuṇapāṇako vasati. "
  3712. 503712,112,3867,15,49,1,236,30,"So tattha phegguṃ khāditvā tasmiṃ khīṇe sāraṃ khādituṃ nāsakkhi, so bhakkhaṃ alabhitvā nikkhamitumpi asakkonto paridevamāno tatiyaṃ saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti vatvā tassa kiriyaṃ attano ñāṇena paricchinditvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  3713. 503713,112,3868,2,4,1,0,0,12.
  3714. 503714,112,3869,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Sabbā parikkhatā pheggu, yāva tassā gatī ahu; "
  3715. 503715,112,3870,2,12,1,45,7,"Khīṇabhakkho mahārāja, sāre na ramatī ghuṇo’’ ti. "
  3716. 503716,112,3871,2,17,1,81,13,"Tattha yāva tassā gatī {ahū}ti yāva tassā phegguyā nipphatti ahosi, sā sabbā khāditā. "
  3717. 503717,112,3871,18,39,1,106,14,"Na {ramatī}ti‘‘ mahārāja, so pāṇako tato nikkhamitvā gamanaṭṭhānampi apassanto paridevati, nīharāpehi nan’’ ti āha. "
  3718. 503718,112,3871,40,47,1,49,7,Rājā ekaṃ purisaṃ āṇāpetvā upāyena naṃ nīharāpesi.
  3719. 503719,112,3872,2,17,1,56,10,"‘ ‘ Nivesane pana te, mahārāja, ekā posāvaniyā kokilā atthī’’ ti?"
  3720. 503720,112,3872,18,26,1,15,3,"‘‘ Atthi, bhante’’ ti."
  3721. 503721,112,3872,27,62,1,211,27,"‘‘ Mahārāja, sā attanā nivutthapubbaṃ vanasaṇḍaṃ saritvā ukkaṇṭhitvā‘ kadā nu kho imamhā pañjarā muccitvā ramaṇīyaṃ vanasaṇḍaṃ gacchissāmī’ ti catutthaṃ saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  3722. 503722,112,3873,2,4,1,0,0,13.
  3723. 503723,112,3874,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Sā nūnāhaṃ ito gantvā, rañño muttā nivesanā; "
  3724. 503724,112,3875,2,9,1,40,4,"Attānaṃ ramayissāmi, dumasākhaniketinī’’ ti. "
  3725. 503725,112,3876,2,9,1,70,6,Tattha {dumasākhaniketinī}ti supupphitāsu rukkhasākhāsu sakaniketā hutvā.
  3726. 503726,112,3876,10,28,1,69,11,"Evañca pana vatvā‘‘ ukkaṇṭhitā, mahārāja, sā kokilā, vissajjehi nan’’ ti āha. "
  3727. 503727,112,3876,29,32,1,17,3,Rājā tathā kāresi.
  3728. 503728,112,3877,2,17,1,54,10,"‘ ‘ Nivesane pana te, mahārāja, eko posāvaniyo migo atthī’’ ti?"
  3729. 503729,112,3877,18,26,1,15,3,"‘‘ Atthi, bhante’’ ti."
  3730. 503730,112,3877,27,52,1,147,19,"‘‘ Mahārāja, so eko yūthapati attano migiṃ anussaritvā kilesavasena ukkaṇṭhito pañcamaṃ saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti vatvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  3731. 503731,112,3878,2,4,1,0,0,14.
  3732. 503732,112,3879,2,14,1,42,8,"‘ ‘ So nūnāhaṃ ito gantvā, rañño mutto nivesanā; "
  3733. 503733,112,3880,2,11,1,43,6,"Aggodakāni pissāmi, yūthassa purato vajan’’ ti. "
  3734. 503734,112,3881,2,19,1,134,15,"Tattha {aggodakānī}ti aggaudakāni, aññehi migehi paṭhamataraṃ apītāni anucchiṭṭhodakāni yūthassa purato gacchanto kadā nu kho pivissāmīti. "
  3735. 503735,112,3882,2,21,1,96,13,"Mahāsatto tampi migaṃ vissajjāpetvā‘‘ nivesane pana te, mahārāja, posāvaniyo makkaṭo atthī’’ ti pucchi."
  3736. 503736,112,3882,22,67,1,250,32,"‘‘ Atthi, bhante’’ ti vutte‘‘ sopi, mahārāja, himavantapadese yūthapati makkaṭīhi saddhiṃ kāmagiddho hutvā vicaranto bharatena nāma luddena idha ānīto, idāni ukkaṇṭhitvā tattheva gantukāmo chaṭṭhaṃ saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti vatvā chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  3737. 503737,112,3883,2,4,1,0,0,15.
  3738. 503738,112,3884,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Taṃ maṃ kāmehi sammattaṃ, rattaṃ kāmesu mucchitaṃ; "
  3739. 503739,112,3885,2,12,1,45,7,"Ānayī bharato luddo, bāhiko bhaddamatthu te’’ ti. "
  3740. 503740,112,3886,2,6,1,32,3,Tattha {bāhiko}ti bāhikaraṭṭhavāsī.
  3741. 503741,112,3886,7,21,1,84,11,"Bhaddamatthu {te}ti imamatthaṃ so vānaro āha, tuyhaṃ pana bhaddamatthu, vissajjehi nanti. "
  3742. 503742,112,3887,2,41,1,188,24,"Mahāsatto taṃ vānaraṃ vissajjāpetvā‘‘ nivesane pana te, mahārāja, posāvaniyo kinnaro atthī’’ ti pucchitvā‘‘ atthī’’ ti vutte‘‘ so, mahārāja, attano kinnariyā kataguṇaṃ anussaritvā kilesāturo saddamakāsi. "
  3743. 503743,112,3887,42,49,1,56,7,So hi tāya saddhiṃ ekadivasaṃ tuṅgapabbatasikharaṃ āruhi.
  3744. 503744,112,3887,50,66,1,151,15,"Te tattha vaṇṇagandharasasampannāni nānāpupphāni ocinantā piḷandhantā sūriyaṃ atthaṅgataṃ na sallakkhesuṃ, atthaṅgate sūriye otarantānaṃ andhakāro ahosi. "
  3745. 503745,112,3887,67,109,1,255,34,"Tatra naṃ kinnarī‘ sāmi, andhakāro vattati, apakkhalanto appamādena otarāhī’ ti vatvā hatthe gahetvā otāresi, so tāya taṃ vacanaṃ anussaritvā saddamakāsi, tatopi te bhayaṃ natthī’’ ti taṃ kāraṇaṃ attano ñāṇabalena paricchinditvā pākaṭaṃ karonto sattamaṃ gāthamāha– "
  3746. 503746,112,3888,2,4,1,0,0,16.
  3747. 503747,112,3889,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Andhakāratimisāyaṃ, tuṅge uparipabbate; "
  3748. 503748,112,3890,2,14,1,47,9,"Sā maṃ saṇhena mudunā, mā pādaṃ khali yasmanī’’ ti. "
  3749. 503749,112,3891,2,9,1,50,5,Tattha andhakāratimisāyan ti andhabhāvakārake tame.
  3750. 503750,112,3891,10,13,1,15,2,{Tuṅge}ti tikhiṇe.
  3751. 503751,112,3891,14,20,1,43,5,Saṇhena {mudunā}ti maṭṭhena mudukena vacanena.
  3752. 503752,112,3891,21,29,1,59,7,Mā pādaṃ khali {yasmanī}ti ya-kāro byañjanasandhivasena gahito.
  3753. 503753,112,3891,30,69,1,196,30,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sā maṃ kinnarī saṇhena mudakena vacanena‘‘ sāmi, appamatto hohi, mā pādaṃ khali asmani, yathā te upakkhalitvā pādo pāsāṇasmiṃ na khalati, tathā otarā’’ ti vatvā hatthena gahetvā otāresīti. "
  3754. 503754,112,3892,2,16,1,101,11,"Iti mahāsatto kinnarena katasaddakāraṇaṃ kathetvā taṃ vissajjāpetvā‘‘ mahārāja, aṭṭhamo udānasaddo ahosi. "
  3755. 503755,112,3892,17,61,1,406,39,"Nandamūlakapabbhārasmiṃ kira eko paccekabuddho attano āyusaṅkhāraparikkhayaṃ ñatvā‘ manussapathaṃ gantvā bārāṇasirañño uyyāne parinibbāyissāmi, tassa me manussā sarīranikkhepaṃ kāretvā sādhukīḷaṃ kīḷitvā dhātupūjaṃ katvā saggapathaṃ pūressantī’ ti iddhānubhāvena āgacchanto tava pāsādassa matthakaṃ pattakāle khandhabhāraṃ otāretvā nibbānapurapavesanadīpanaṃ udānaṃ udānesī’’ ti paccekabuddhena vuttaṃ gāthamāha– "
  3756. 503756,112,3893,2,4,1,0,0,17.
  3757. 503757,112,3894,2,11,1,58,6,"‘ ‘ Asaṃsayaṃ jātikhayantadassī, na gabbhaseyyaṃ punarāvajissaṃ; "
  3758. 503758,112,3895,2,13,1,64,8,"Ayamantimā pacchimā gabbhaseyyā, khīṇo me saṃsāro punabbhavāyā’’ ti. "
  3759. 503759,112,3896,2,29,1,218,23,"Tassattho – jātiyā khayantasaṅkhātassa nibbānassa diṭṭhattā jātikhayantadassī ahaṃ asaṃsayaṃ puna gabbhaseyyaṃ na āvajissaṃ, ayaṃ me antimā jāti, pacchimā gabbhaseyyā, khīṇo me punabbhavāya khandhapaṭipāṭisaṅkhāto saṃsāroti."
  3760. 503760,112,3897,2,35,1,225,27,"‘ ‘ Idañca pana so udānaṃ vatvā imaṃ uyyānavanaṃ āgamma ekassa supupphitassa sālassa mūle parinibbuto, ehi, mahārāja, sarīrakiccamassa karissāmā’’ ti mahāsatto rājānaṃ gahetvā paccekabuddhassa parinibbutaṭṭhānaṃ gantvā sarīraṃ dassesi. "
  3761. 503761,112,3897,36,69,1,310,32,Rājā tassa sarīraṃ disvā saddhiṃ balakāyena gandhamālādīhi pūjetvā bodhisattassa vacanaṃ nissāya yaññaṃ hāretvā sabbasattānaṃ jīvitadānaṃ datvā nagare māghātabheriṃ carāpetvā sattāhaṃ sādhukīḷaṃ kīḷitvā sabbagandhacitake mahantena sakkārena paccekabuddhassa sarīraṃ jhāpetvā dhātuyo catumahāpathe thūpaṃ kāresi.
  3762. 503762,112,3897,70,90,1,158,16,Bodhisattopi rañño dhammaṃ desetvā‘‘ appamatto hohī’’ ti ovaditvā himavantameva pavisitvā brahmavihāresu parikammaṃ katvā aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  3763. 503763,112,3898,2,57,1,299,39,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ mahārāja, tassa saddassa sutakāraṇā tava koci antarāyo natthī’’ ti yaññaṃ harāpetvā‘‘ mahājanassa jīvitaṃ dehī’’ ti jīvitadānaṃ dāpetvā nagare dhammabheriṃ carāpetvā dhammaṃ desetvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā rājā ānando ahosi, māṇavo sāriputto, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3764. 503764,112,3899,2,4,1,30,2,Aṭṭhasaddajātakavaṇṇanā dutiyā.
  3765. 503765,112,3901,2,7,1,19,2,[ 419]3. Sulasājātakavaṇṇanā
  3766. 503766,112,3902,2,15,1,97,12,Idaṃ suvaṇṇakāyūran ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ anāthapiṇḍikassa dāsiṃ ārabbha kathesi.
  3767. 503767,112,3902,16,29,1,114,13,Sā kira ekasmiṃ ussavadivase dāsigaṇena saddhiṃ uyyānaṃ gacchantī attano sāminiṃ puññalakkhaṇadeviṃ ābharaṇaṃ yāci.
  3768. 503768,112,3902,30,36,1,48,6,Sā tassā satasahassamūlaṃ attano ābharaṇaṃ adāsi.
  3769. 503769,112,3902,37,44,1,52,7,Sā taṃ piḷandhitvā dāsigaṇena saddhiṃ uyyānaṃ pāvisi.
  3770. 503770,112,3902,45,68,1,150,19,Atheko coro tassā ābharaṇe lobhaṃ uppādetvā‘‘ imaṃ māretvā ābharaṇaṃ harissāmī’’ ti tāya saddhiṃ sallapanto uyyānaṃ gantvā tassā macchamaṃsasurādīni adāsi.
  3771. 503771,112,3902,69,89,1,135,16,Sā‘‘ kilesavasena deti maññe’’ ti gahetvā uyyānakīḷaṃ kīḷitvā vīmaṃsanatthāya sāyanhasamaye nipanne dāsigaṇe uṭṭhāya tassa santikaṃ agamāsi.
  3772. 503772,112,3902,90,106,1,66,10,"So‘‘ bhadde, imaṃ ṭhānaṃ appaṭicchannaṃ, thokaṃ purato gacchāmā’’ ti āha. "
  3773. 503773,112,3902,107,167,1,294,42,"Taṃ sutvā itarā‘‘ imasmiṃ ṭhāne sakkā rahassakammaṃ kātuṃ, ayaṃ pana nissaṃsayaṃ maṃ māretvā piḷandhanabhaṇḍaṃ haritukāmo bhavissati, hotu, sikkhāpessāmi nan’’ ti cintetvā‘‘ sāmi, surāmadena me sukkhaṃ sarīraṃ, pānīyaṃ tāva maṃ pāyehī’’ ti ekaṃ kūpaṃ netvā‘‘ ito me pānīyaṃ osiñcā’’ ti rajjuñca ghaṭañca dassesi. "
  3774. 503774,112,3902,168,199,1,193,26,"Coro rajjuṃ kūpe otāresi, atha naṃ onamitvā udakaṃ osiñcantaṃ mahabbaladāsī ubhohi hatthehi āṇisadaṃ paharitvā kūpe khipitvā‘‘ na tvaṃ ettakena marissasī’’ ti ekaṃ mahantaṃ iṭṭhakaṃ matthake āsumbhi. "
  3775. 503775,112,3902,200,204,1,31,4,So tattheva jīvitakkhayaṃ patto.
  3776. 503776,112,3902,205,234,1,187,23,"Sāpi nagaraṃ pavisitvā sāminiyā ābharaṇaṃ dadamānā‘‘ manamhi ajja imaṃ ābharaṇaṃ nissāya matā’’ ti sabbaṃ taṃ pavattiṃ ārocesi, sāpi anāthapiṇḍikassa ārocesi, anāthapiṇḍiko tathāgatassa ārocesi. "
  3777. 503777,112,3902,235,271,1,182,27,"Satthā‘‘ na kho, gahapati, idāneva sā dāsī ṭhānuppattikāya paññāya samannāgatā, pubbepi samannāgatāva, na ca idāneva tāya so mārito, pubbepi naṃ māresiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3778. 503778,112,3903,2,16,1,129,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente sulasā nāma nagarasobhinī pañcasatavaṇṇadāsiparivārā ahosi, sahassena rattiṃ gacchati. "
  3779. 503779,112,3903,17,32,1,106,12,"Tasmiṃyeva nagare sattuko nāma coro ahosi nāgabalo, rattibhāge issaragharāni pavisitvā yathāruciṃ vilumpati. "
  3780. 503780,112,3903,33,37,1,37,4,Nāgarā sannipatitvā rañño upakkosiṃsu.
  3781. 503781,112,3903,38,55,1,104,13,Rājā nagaraguttikaṃ āṇāpetvā tattha tattha gumbaṃ ṭhapāpetvā coraṃ gaṇhāpetvā‘‘ sīsamassa chindathā’’ ti āha.
  3782. 503782,112,3903,56,65,1,72,9,Taṃ pacchābāhaṃ bandhitvā catukke catukke kasāhi tāḷetvā āghātanaṃ nenti.
  3783. 503783,112,3903,66,76,1,43,6,‘‘ Coro kira gahito’’ ti sakalanagaraṃ saṅkhubhi.
  3784. 503784,112,3903,77,130,1,336,38,"Tadā sulasā vātapāne ṭhatvā antaravīthiṃ olokentī taṃ disvā paṭibaddhacittā hutvā‘‘ sace imaṃ coroti gahitapurisaṃ mocetuṃ sakkhissāmi, idaṃ kiliṭṭhakammaṃ akatvā imināva saddhiṃ samaggavāsaṃ kappessāmī’’ ti cintetvā heṭṭhā kaṇaverajātake( jā.1.4.69 ādayo) vuttanayeneva nagaraguttikassa sahassaṃ pesetvā taṃ mocetvā tena saddhiṃ sammodamānā samaggavāsaṃ vasi. "
  3785. 503785,112,3903,131,163,1,210,25,"Coro tiṇṇaṃ catunnaṃ māsānaṃ accayena cintesi‘‘ ahaṃ imasmiṃyeva ṭhāne vasituṃ na sakkhissāmi, tucchahatthena palāyitumpi na sakkā, sulasāya piḷandhanabhaṇḍaṃ satasahassaṃ agghati, sulasaṃ māretvā idaṃ gaṇhissāmī’’ ti. "
  3786. 503786,112,3903,164,168,1,23,4,Atha naṃ ekadivasaṃ āha–
  3787. 503787,112,3903,169,194,1,160,17,"‘‘ bhadde, ahaṃ tadā rājapurisehi nīyamāno asukapabbatamatthake rukkhadevatāya balikammaṃ paṭissuṇiṃ, sā maṃ balikammaṃ alabhamānā bhāyāpeti, balikammamassā karomā’’ ti."
  3788. 503788,112,3903,195,206,1,29,5,"‘‘ Sādhu, sāmi, sajjetvā pesehī’’ ti."
  3789. 503789,112,3903,207,225,1,101,12,"‘‘ Bhadde, pesetuṃ na vaṭṭati, mayaṃ ubhopi sabbābharaṇapaṭimaṇḍitā mahantena parivārena gantvā dassāmā’’ ti."
  3790. 503790,112,3903,226,237,1,26,5,"‘‘ Sādhu, sāmi, tathā karomā’’ ti. "
  3791. 503791,112,3904,2,9,1,48,7,Atha naṃ tathā kāretvā pabbatapādaṃ gatakāle āha–
  3792. 503792,112,3904,10,28,1,93,12,"‘‘ bhadde, mahājanaṃ disvā devatā balikammaṃ na sampaṭicchissati, mayaṃ ubhova abhiruhitvā demā’’ ti. "
  3793. 503793,112,3904,29,80,1,350,39,"So tāya‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchito taṃ balipātiṃ ukkhipāpetvā sayaṃ sannaddhapañcāvudho hutvā pabbatamatthakaṃ abhiruhitvā ekaṃ sataporisapapātaṃ nissāya jātarukkhamūle balibhājanaṃ ṭhapāpetvā‘‘ bhadde, nāhaṃ balikammatthāya āgato, taṃ pana māretvā piḷandhanaṃ te gahetvā gamissāmīti āgatomhi, tava piḷandhanaṃ omuñcitvā uttarasāṭakena bhaṇḍikaṃ karohī’’ ti āha."
  3794. 503794,112,3904,81,91,1,24,5,"‘‘ Sāmi, maṃ kasmā māresī’’ ti?"
  3795. 503795,112,3904,92,98,1,14,2,‘‘ Dhanakāraṇā’’ ti.
  3796. 503796,112,3904,99,149,1,295,40,"‘‘ Sāmi, mayā kataguṇaṃ anussara, ahaṃ taṃ bandhitvā nīyamānaṃ seṭṭhiputtena parivattetvā bahuṃ dhanaṃ datvā jīvitaṃ labhāpesiṃ, devasikaṃ sahassaṃ labhamānāpi aññaṃ purisaṃ na olokemi, evañhi tava upakārikaṃ mā maṃ mārehi, bahuñca te dhanaṃ dassāmi, tava dāsī ca bhavissāmī’’ ti yācantī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3797. 503797,112,3905,2,4,1,0,0,18.
  3798. 503798,112,3906,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Idaṃ suvaṇṇakāyūraṃ, muttā veḷuriyā bahū; "
  3799. 503799,112,3907,2,12,1,47,7,"Sabbaṃ harassu bhaddante, mañca dāsīti sāvayā’’ ti. "
  3800. 503800,112,3908,2,9,1,54,6,Tattha kāyūran ti gīvāyaṃ piḷandhanapasādhanaṃ kāyūraṃ.
  3801. 503801,112,3908,10,17,1,51,6,{Sāvayā}ti mahājanamajjhe sāvetvā dāsiṃ katvā gaṇhāti.
  3802. 503802,112,3909,2,4,1,14,2,Tato sattukena–
  3803. 503803,112,3910,2,4,1,0,0,19.
  3804. 503804,112,3911,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Oropayassu kalyāṇi, mā bāḷhaṃ paridevasi; "
  3805. 503805,112,3912,2,11,1,44,6,"Na cāhaṃ abhijānāmi, ahantvā dhanamābhatan’’ ti."
  3806. 503806,112,3912,12,12,1,0,0,–
  3807. 503807,112,3913,2,30,1,211,23,"Attano ajjhāsayānurūpaṃ dutiyagāthāya vuttāya sulasā ṭhānuppattikāraṇaṃ paṭilabhitvā‘‘ ayaṃ coro mayhaṃ jīvitaṃ na dassati, upāyena naṃ paṭhamataraṃ papāte pātetvā jīvitakkhayaṃ pāpessāmī’’ ti cintetvā gāthādvayamāha– "
  3808. 503808,112,3914,2,4,1,0,0,20.
  3809. 503809,112,3915,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Yato sarāmi attānaṃ, yato pattāsmi viññutaṃ; "
  3810. 503810,112,3916,2,9,1,40,6,"Na cāhaṃ abhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā. "
  3811. 503811,112,3917,2,4,1,0,0,21.
  3812. 503812,112,3918,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ehi taṃ upagūhissaṃ, karissañca padakkhiṇaṃ; "
  3813. 503813,112,3919,2,14,1,46,9,"Na hi dāni puna atthi, mama tuyhañca saṅgamo’’ ti. "
  3814. 503814,112,3920,2,18,1,70,10,"Sattuko tassādhippāyaṃ ajānanto‘‘ sādhu, bhadde, ehi upagūhassu man’’ ti āha. "
  3815. 503815,112,3920,19,62,1,283,36,"Sulasā taṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā upagūhitvā‘‘ idāni taṃ, sāmi, catūsu passesu vandissāmī’’ ti vatvā pādapiṭṭhiyaṃ sīsaṃ ṭhapetvā bāhupasse vanditvā pacchimapassaṃ gantvā vandamānā viya hutvā nāgabalā gaṇikā coraṃ dvīsu pacchāpādesu gahetvā heṭṭhā sīsaṃ katvā sataporise narake khipi. "
  3816. 503816,112,3920,63,68,1,36,5,So tattheva cuṇṇavicuṇṇaṃ patvā mari.
  3817. 503817,112,3920,69,77,1,65,8,Taṃ kiriyaṃ disvā pabbatamatthake nibbattadevatā imā gāthā abhāsi–
  3818. 503818,112,3921,2,4,1,0,0,22.
  3819. 503819,112,3922,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito; "
  3820. 503820,112,3923,2,9,1,45,6,"Itthīpi paṇḍitā hoti, tattha tattha vicakkhaṇā. "
  3821. 503821,112,3924,2,4,1,0,0,23.
  3822. 503822,112,3925,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito; "
  3823. 503823,112,3926,2,9,1,43,6,"Itthīpi paṇḍitā hoti, lahuṃ atthaṃ vicintikā. "
  3824. 503824,112,3927,2,4,1,0,0,24.
  3825. 503825,112,3928,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Lahuñca vata khippañca, nikaṭṭhe samacetayi; "
  3826. 503826,112,3929,2,8,1,41,5,"Migaṃ puṇṇāyateneva, sulasā sattukaṃ vadhi. "
  3827. 503827,112,3930,2,4,1,0,0,25.
  3828. 503828,112,3931,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yodha uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; "
  3829. 503829,112,3932,2,8,1,40,5,"So haññati mandamati, corova girigabbhare. "
  3830. 503830,112,3933,2,4,1,0,0,26.
  3831. 503831,112,3934,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; "
  3832. 503832,112,3935,2,10,1,43,5,"Muccate sattusambādhā, sulasā sattukāmivā’’ ti. "
  3833. 503833,112,3936,2,23,1,127,19,"Tattha paṇḍitā {hotī}ti itthīpi paṇḍitā tattha tattha vicakkhaṇā hoti, atha vā itthī paṇḍitā ceva tattha tattha vicakkhaṇā ca hoti. "
  3834. 503834,112,3936,24,32,1,55,7,Lahuṃ atthaṃ {vicintikā}ti lahuṃ khippaṃ atthaṃ vicintikā.
  3835. 503835,112,3936,33,38,1,30,4,Lahuñca {vatā}ti adandhañca vata.
  3836. 503836,112,3936,39,42,1,21,2,{Khippañcā}ti acireneva.
  3837. 503837,112,3936,43,51,1,63,7,Nikaṭṭhe {samacetayī}ti santike ṭhitāva tassa maraṇūpāyaṃ cintesi.
  3838. 503838,112,3936,52,55,1,31,2,{Puṇṇāyatenevā}ti pūritadhanusmiṃ.
  3839. 503839,112,3936,56,73,1,113,14,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā cheko migaluddako sakaṇḍapuṇṇadhanusmiṃ khippaṃ migaṃ vadhati, evaṃ sulasā sattukaṃ vadhīti. "
  3840. 503840,112,3936,74,79,1,28,4,{Yodhā}ti yo imasmiṃ sattaloke.
  3841. 503841,112,3936,80,83,1,18,2,{Nibodhatī}ti jānāti.
  3842. 503842,112,3936,84,96,1,65,9,"{Sattukāmivā}ti sattukā iva, yathā sulasā muttā, evaṃ muccatīti attho. "
  3843. 503843,112,3937,2,33,1,164,23,Iti sulasā coraṃ vadhitvā pabbatā oruyha attano parijanassa santikaṃ gantvā‘‘ ayyaputto kahan’’ ti puṭṭhā‘‘ mā taṃ pucchathā’’ ti vatvā rathaṃ abhiruhitvā nagarameva pāvisi.
  3844. 503844,112,3938,2,24,1,114,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā te ubhopi imeyeva ahesuṃ, devatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3845. 503845,112,3939,2,4,1,26,2,Sulasājātakavaṇṇanā tatiyā.
  3846. 503846,112,3941,2,7,1,22,2,[ 420]4. Sumaṅgalajātakavaṇṇanā
  3847. 503847,112,3942,2,12,1,79,9,Bhusamhi {kuddho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādasuttaṃ ārabbha kathesi.
  3848. 503848,112,3942,13,20,1,42,7,Tadā pana satthā raññā yācito atītaṃ āhari.
  3849. 503849,112,3943,2,21,1,152,17,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatto vayappatto pitu accayena rajjaṃ kāresi, mahādānaṃ pavattesi. "
  3850. 503850,112,3943,22,27,1,37,5,Tassa sumaṅgalo nāma uyyānapālo ahosi.
  3851. 503851,112,3943,28,42,1,134,14,Atheko paccekabuddho nandamūlakapabbhārā nikkhamitvā cārikaṃ caramāno bārāṇasiṃ patvā uyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ piṇḍāya pāvisi.
  3852. 503852,112,3943,43,78,1,355,35,Tamenaṃ rājā disvā pasannacitto vanditvā pāsādaṃ āropetvā rājāsane nisīdāpetvā nānaggarasehi khādanīyabhojanīyehi parivisitvā anumodanaṃ sutvā pasanno attano uyyāne vasanatthāya paṭiññaṃ gāhāpetvā uyyānaṃ pavesetvā sayampi bhuttapātarāso tattha gantvā rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīni saṃvidahitvā sumaṅgalaṃ nāma uyyānapālaṃ veyyāvaccakaraṃ katvā nagaraṃ pāvisi.
  3853. 503853,112,3943,79,93,1,110,13,"Paccekabuddho tato paṭṭhāya nibaddhaṃ rājagehe bhuñjanto tattha ciraṃ vasi, sumaṅgalopi naṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahi. "
  3854. 503854,112,3944,2,23,1,134,15,"Athekadivasaṃ paccekabuddho sumaṅgalaṃ āmantetvā‘‘ ahaṃ katipāhaṃ asukagāmaṃ nissāya vasitvā āgacchissāmi, rañño ārocehī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  3855. 503855,112,3944,24,27,1,25,3,Sumaṅgalopi rañño ārocesi.
  3856. 503856,112,3944,28,39,1,84,10,Paccekabuddho katipāhaṃ tattha vasitvā sāyaṃ sūriye atthaṅgate taṃ uyyānaṃ paccāgami.
  3857. 503857,112,3944,40,47,1,57,7,Sumaṅgalo tassa āgatabhāvaṃ ajānanto attano gehaṃ agamāsi.
  3858. 503858,112,3944,48,55,1,79,7,Paccekabuddhopi pattacīvaraṃ paṭisāmetvā thokaṃ caṅkamitvā pāsāṇaphalake nisīdi.
  3859. 503859,112,3944,56,63,1,55,7,Taṃ divasaṃ pana uyyānapālassa gharaṃ pāhunakā āgamiṃsu.
  3860. 503860,112,3944,64,95,1,190,23,So tesaṃ sūpabyañjanatthāya‘‘ uyyāne abhayaladdhaṃ migaṃ māressāmī’’ ti dhanuṃ ādāya uyyānaṃ gantvā migaṃ upadhārento paccekabuddhaṃ disvā‘‘ mahāmigo bhavissatī’’ ti saññāya saraṃ sannayhitvā vijjhi.
  3861. 503861,112,3944,96,106,1,46,6,Paccekabuddho sīsaṃ vivaritvā‘‘ sumaṅgalā’’ ti āha.
  3862. 503862,112,3944,107,153,1,215,32,"So saṃvegappatto vanditvā‘‘ bhante, ahaṃ tumhākaṃ āgatabhāvaṃ ajānanto‘ migo’ ti saññāya vijjhiṃ, khamatha me’’ ti vatvā‘‘ hotu dāni kiṃ karissasi, ehi saraṃ luñcitvā gaṇhāhī’’ ti vutte vanditvā saraṃ luñci, mahatī vedanā uppajji. "
  3863. 503863,112,3944,154,157,1,34,3,Paccekabuddho tattheva parinibbāyi.
  3864. 503864,112,3944,158,173,1,76,10,"Uyyānapālo‘‘ sace rājā jānissati, nāsessatī’’ ti puttadāraṃ gahetvā tatova palāyi. "
  3865. 503865,112,3944,174,186,1,86,8,Tāvadeva‘‘ paccekabuddho parinibbuto’’ ti devatānubhāvena sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ jātaṃ.
  3866. 503866,112,3945,2,19,1,115,13,Punadivase manussā uyyānaṃ gantvā paccekabuddhaṃ disvā‘‘ uyyānapālo paccekabuddhaṃ māretvā palāto’’ ti rañño kathayiṃsu.
  3867. 503867,112,3945,20,40,1,159,20,Rājā mahantena parivārena uyyānaṃ gantvā sattāhaṃ sarīrapūjaṃ katvā mahantena sakkārena jhāpetvā dhātuyo ādāya cetiyaṃ katvā taṃ pūjento dhammena rajjaṃ kāresi.
  3868. 503868,112,3945,41,67,1,127,17,Sumaṅgalopi ekasaṃvaccharaṃ vītināmetvā‘‘ rañño cittaṃ jānissāmī’’ ti āgantvā ekaṃ amaccaṃ passitvā‘‘ mayi rañño cittaṃ jānāhī’’ ti āha.
  3869. 503869,112,3945,68,75,1,50,7,Amaccopi rañño santikaṃ gantvā tassa guṇaṃ kathesi.
  3870. 503870,112,3945,76,80,1,24,4,Rājā asuṇanto viya ahosi.
  3871. 503871,112,3945,81,88,1,61,7,Puna kiñci avatvā rañño anattamanabhāvaṃ sumaṅgalassa kathesi.
  3872. 503872,112,3945,89,96,1,55,7,So dutiyasaṃvaccharepi āgantvā tatheva rājā tuṇhī ahosi.
  3873. 503873,112,3945,97,102,1,52,5,Tatiyasaṃvacchare āgantvā puttadāraṃ gahetvāva āgami.
  3874. 503874,112,3945,103,114,1,87,10,Amacco rañño cittamudubhāvaṃ ñatvā taṃ rājadvāre ṭhapetvā tassāgatabhāvaṃ rañño kathesi.
  3875. 503875,112,3945,115,135,1,112,14,"Rājā taṃ pakkosāpetvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ sumaṅgala, kasmā tayā mama puññakkhettaṃ paccekabuddho mārito’’ ti pucchi. "
  3876. 503876,112,3945,136,164,1,117,19,"So‘‘ nāhaṃ, deva,‘ paccekabuddhaṃ māremī’ ti māresiṃ, apica kho iminā nāma kāraṇena idaṃ nāma akāsin’’ ti taṃ pavattiṃ ācikkhi. "
  3877. 503877,112,3945,165,181,1,72,12,Atha naṃ rājā‘‘ tena hi mā bhāyī’’ ti samassāsetvā puna uyyānapālameva akāsi.
  3878. 503878,112,3946,2,32,1,158,24,"Atha naṃ so amacco pucchi‘‘ deva, kasmā tumhe dve vāre sumaṅgalassa guṇaṃ sutvāpi kiñci na kathayittha, kasmā pana tatiyavāre sutvā taṃ pakkositvā anukampitthā’’ ti? "
  3879. 503879,112,3946,33,67,1,191,28,"Rājā‘‘ tāta, raññā nāma kuddhena sahasā kiñci kātuṃ na vaṭṭati, tenāhaṃ pubbe tuṇhī hutvā tatiyavāre sumaṅgale mama cittassa mudubhāvaṃ ñatvā taṃ pakkosāpesin’’ ti rājavattaṃ kathento imā gāthā āha– "
  3880. 503880,112,3947,2,4,1,0,0,27.
  3881. 503881,112,3948,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Bhusamhi kuddhoti avekkhiyāna, na tāva daṇḍaṃ paṇayeyya issaro; "
  3882. 503882,112,3949,2,9,1,59,6,"Aṭṭhānaso appatirūpamattano, parassa dukkhāni bhusaṃ udīraye. "
  3883. 503883,112,3950,2,4,1,0,0,28.
  3884. 503884,112,3951,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Yato ca jāneyya pasādamattano, atthaṃ niyuñjeyya parassa dukkaṭaṃ; "
  3885. 503885,112,3952,2,10,1,62,7,"Tadāyamatthoti sayaṃ avekkhiya, athassa daṇḍaṃ sadisaṃ nivesaye. "
  3886. 503886,112,3953,2,4,1,0,0,29.
  3887. 503887,112,3954,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Na cāpi jhāpeti paraṃ na attanaṃ, amucchito yo nayate nayānayaṃ; "
  3888. 503888,112,3955,2,12,1,64,9,"Yo daṇḍadhāro bhavatīdha issaro, sa vaṇṇagutto siriyā na dhaṃsati. "
  3889. 503889,112,3956,2,4,1,0,0,30.
  3890. 503890,112,3957,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Ye khattiyā se anisammakārino, paṇenti daṇḍaṃ sahasā pamucchitā; "
  3891. 503891,112,3958,2,11,1,61,8,"Avaṇṇasaṃyutā jahanti jīvitaṃ, ito vimuttāpi ca yanti duggatiṃ. "
  3892. 503892,112,3959,2,4,1,0,0,31.
  3893. 503893,112,3960,2,18,1,69,12,"‘ ‘ Dhamme ca ye ariyappavedite ratā, anuttarā te vacasā manasā kammunā ca; "
  3894. 503894,112,3961,2,9,1,64,6,"Te santisoraccasamādhisaṇṭhitā, vajanti lokaṃ dubhayaṃ tathāvidhā. "
  3895. 503895,112,3962,2,4,1,0,0,32.
  3896. 503896,112,3963,2,12,1,63,7,"‘ ‘ Rājāhamasmi narapamadānamissaro, sacepi kujjhāmi ṭhapemi attanaṃ; "
  3897. 503897,112,3964,2,13,1,65,8,"Nisedhayanto janataṃ tathāvidhaṃ, paṇemi daṇḍaṃ anukampa yoniso’’ ti. "
  3898. 503898,112,3965,2,7,1,39,4,Tattha {avekkhiyānā}ti avekkhitvā jānitvā.
  3899. 503899,112,3965,8,34,1,154,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, pathavissaro rājā nāma‘‘ ahaṃ bhusaṃ kuddho balavakodhābhibhūto’’ ti ñatvā aṭṭhavatthukādibhedaṃ daṇḍaṃ parassa na paṇayeyya na vatteyya. "
  3900. 503900,112,3965,35,36,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  3901. 503901,112,3965,37,65,1,195,23,"Kuddho hi aṭṭhavatthukaṃ soḷasavatthukaṃ katvā aṭṭhānena akāraṇena attano rājabhāvassa ananurūpaṃ‘‘ imaṃ ettakaṃ nāma āharatha, idañca tassa karothā’’ ti parassa bhusaṃ dukkhāni balavadukkhāni udīraye. "
  3902. 503902,112,3966,2,5,1,11,2,{Yato}ti yadā.
  3903. 503903,112,3966,6,59,1,376,44,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yadā pana rājā parasmiṃ uppannaṃ attano pasādaṃ jāneyya, atha parassa dukkaṭaṃ atthaṃ niyuñjeyya upaparikkheyya, tadā evaṃ niyuñjanto‘‘ ayaṃ nāmettha attho, ayaṃ etassa doso’’ ti sayaṃ attapaccakkhaṃ katvā athassa aparādhakārakassa aṭṭhavatthukahetu aṭṭheva, soḷasavatthukahetu soḷaseva kahāpaṇe gaṇhamāno daṇḍaṃ sadisaṃ katadosānurūpaṃ nivesaye ṭhapeyya pavatteyyāti. "
  3904. 503904,112,3967,2,21,1,131,16,"{Amucchito}ti chandādīhi agatikilesehi amucchito anabhibhūto hutvā yo nayānayaṃ nayate upaparikkhati, so neva paraṃ jhāpeti, na attānaṃ. "
  3905. 503905,112,3967,22,37,1,117,14,"Chandādivasena hi ahetukaṃ daṇḍaṃ pavattento parampi tena daṇḍena jhāpeti dahati pīḷeti, attānampi tatonidānena pāpena. "
  3906. 503906,112,3967,38,46,1,37,7,"Ayaṃ pana na paraṃ jhāpeti, na attānaṃ. "
  3907. 503907,112,3967,47,63,1,124,15,Yo daṇḍadhāro bhavatīdha {issaro}ti yo idha pathavissaro rājā idha sattaloke dosānucchavikaṃ daṇḍaṃ pavattento daṇḍadhāro hoti.
  3908. 503908,112,3967,64,79,1,95,13,Sa {vaṇṇagutto}ti guṇavaṇṇena ceva yasavaṇṇena ca gutto rakkhito siriyā na dhaṃsati na parihāyati .
  3909. 503909,112,3967,80,90,1,81,9,Avaṇṇasaṃyutā {jahantī}ti adhammikā lolarājāno avaṇṇena yuttā hutvā jīvitaṃ jahanti.
  3910. 503910,112,3968,2,15,1,102,12,Dhamme ca ye {ariyappavedite}ti ye rājāno ācāraariyehi dhammikarājūhi pavedite dasavidhe rājadhamme ratā.
  3911. 503911,112,3968,16,29,1,72,11,Anuttarā {te}ti te vacasā manasā kammunā ca tīhipi etehi anuttarā jeṭṭhakā.
  3912. 503912,112,3968,30,44,1,150,13,Te {santisoraccasamādhisaṇṭhitā}ti te agatipahānena kilesasantiyañca susīlyasaṅkhāte soracce ca ekaggatāsamādhimhi ca saṇṭhitā patiṭṭhitā dhammikarājāno.
  3913. 503913,112,3968,45,63,1,148,16,"Vajanti lokaṃ dubhayan ti dhammena rajjaṃ kāretvā manussalokato devalokaṃ, devalokato manussalokanti ubhayalokameva vajanti, nirayādīsu na nibbattanti. "
  3914. 503914,112,3968,64,68,1,36,4,Narapamadānan ti narānañca nārīnañca.
  3915. 503915,112,3968,69,84,1,137,14,"Ṭhapemi attanan ti kuddhopi kodhavasena agantvā attānaṃ porāṇakarājūhi ṭhapitanayasmiṃyeva dhamme ṭhapemi, vinicchayadhammaṃ na bhindāmīti. "
  3916. 503916,112,3969,2,25,1,140,18,Evaṃ chahi gāthāhi raññā attano guṇe kathite sabbāpi rājaparisā tuṭṭhā‘‘ ayaṃ sīlācāraguṇasampatti tumhākaññeva anurūpā’’ ti rañño guṇe kathesuṃ.
  3917. 503917,112,3969,26,41,1,119,15,Sumaṅgalo pana parisāya kathitāvasāne uṭṭhāya rājānaṃ vanditvā añjaliṃ paggayha rañño thutiṃ karonto tisso gāthā abhāsi–
  3918. 503918,112,3970,2,4,1,0,0,33.
  3919. 503919,112,3971,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Sirī ca lakkhī ca taveva khattiya, janādhipa mā vijahi kudācanaṃ; "
  3920. 503920,112,3972,2,9,1,59,6,"Akkodhano niccapasannacitto, anīgho tuvaṃ vassasatāni pālaya. "
  3921. 503921,112,3973,2,4,1,0,0,34.
  3922. 503922,112,3974,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Guṇehi etehi upeta khattiya, ṭhitamariyavattī suvaco akodhano; "
  3923. 503923,112,3975,2,12,1,60,9,"Sukhī anuppīḷa pasāsa mediniṃ, ito vimuttopi ca yāhi suggatiṃ. "
  3924. 503924,112,3976,2,4,1,0,0,35.
  3925. 503925,112,3977,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Evaṃ sunītena subhāsitena, dhammena ñāyena upāyaso nayaṃ; "
  3926. 503926,112,3978,2,13,1,65,8,"Nibbāpaye saṅkhubhitaṃ mahājanaṃ, mahāva megho salilena medinin’’ ti. "
  3927. 503927,112,3979,2,13,1,55,9,Tattha sirī ca lakkhī {cā}ti parivārasampatti ca paññā ca.
  3928. 503928,112,3979,14,18,1,24,3,{Anīgho}ti niddukkho hutvā.
  3929. 503929,112,3979,19,28,1,48,7,"Upeta {khattiyā}ti upeto khattiya, ayameva vā pāṭho. "
  3930. 503930,112,3979,29,43,1,142,11,"{Ṭhitamariyavattī}ti ṭhitaariyavatti, ariyavatti nāma dasarājadhammasaṅkhātaṃ porāṇarājavattaṃ, tattha patiṭṭhitattā ṭhitarājadhammo hutvāti attho. "
  3931. 503931,112,3979,44,56,1,70,10,"Anuppīḷa pasāsa medinin ti anuppīḷaṃ pasāsa mediniñca, ayameva vā pāṭho. "
  3932. 503932,112,3979,57,62,1,35,4,{Sunītenā}ti sunayena suṭṭhu kāraṇena.
  3933. 503933,112,3979,63,66,1,39,2,{Dhammenā}ti dasakusalakammapathadhammena.
  3934. 503934,112,3979,67,71,1,34,3,{Ñāyenā}ti purimapadasseva vevacanaṃ.
  3935. 503935,112,3979,72,75,1,24,2,{Upāyaso}ti upāyakosallena.
  3936. 503936,112,3979,76,82,1,47,6,Nayan ti nayanto rajjaṃ anusāsanto dhammikarājā.
  3937. 503937,112,3979,83,103,1,201,18,"{Nibbāpaye}ti imāya paṭipattiyā kāyikacetasikadukkhaṃ darathaṃ apanento kāyikacetasikadukkhasaṅkhubhitampi mahājanaṃ mahāmegho salilena mediniṃ viya nibbāpeyya, tvampi tatheva nibbāpehīti dassento evamāha. "
  3938. 503938,112,3980,2,10,1,78,8,Satthā kosalarañño ovādavasena imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3939. 503939,112,3980,11,28,1,81,11,"‘‘ tadā paccekabuddho parinibbuto, sumaṅgalo ānando ahosi, rājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3940. 503940,112,3981,2,4,1,31,2,Sumaṅgalajātakavaṇṇanā catutthā.
  3941. 503941,112,3983,2,7,1,22,2,[ 421]5. Gaṅgamālajātakavaṇṇanā
  3942. 503942,112,3984,2,12,1,74,8,{Aṅgārajātā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto uposathakammaṃ ārabbha kathesi.
  3943. 503943,112,3984,13,58,1,296,35,"Ekadivasañhi satthā uposathike upāsake āmantetvā‘‘ upāsakā sādhurūpaṃ vo kataṃ uposathaṃ upavasantehi, dānaṃ dātabbaṃ, sīlaṃ rakkhitabbaṃ, kodho na kātabbo, mettā bhāvetabbā, uposathavāso vasitabbo, porāṇakapaṇḍitā hi ekaṃ upaḍḍhuposathakammaṃ nissāya mahāyasaṃ labhiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  3944. 503944,112,3985,2,15,1,130,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tasmiṃ nagare suciparivāro nāma seṭṭhi ahosi asītikoṭidhanavibhavo dānādipuññābhirato.
  3945. 503945,112,3985,16,30,1,111,13,Tassa puttadārāpi parijanopi antamaso tasmiṃ ghare vacchapālakāpi sabbe māsassa cha divase uposathaṃ upavasanti.
  3946. 503946,112,3985,31,40,1,76,9,Tadā bodhisatto ekasmiṃ daliddakule nibbattitvā bhatiṃ katvā kicchena jīvati.
  3947. 503947,112,3985,41,73,1,133,20,So‘‘ bhatiṃ karissāmī’’ ti tassa gehaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito‘‘ kiṃ āgatosī’’ ti vutte‘‘ tumhākaṃ gehe bhatiyā kammakaraṇatthan’’ ti āha.
  3948. 503948,112,3985,74,118,1,244,31,"Seṭṭhi aññesaṃ bhatikānaṃ āgatadivaseyeva‘‘ imasmiṃ gehe kammaṃ karontā sīlaṃ rakkhanti, sīlaṃ rakkhituṃ sakkontā kammaṃ karothā’’ ti vadati, bodhisattassa pana sīlarakkhaṇaācikkhaṇe saññaṃ akatvā‘‘ sādhu , tāta, attano bhatiṃ jānitvā kammaṃ karohī’’ ti āha. "
  3949. 503949,112,3985,119,138,1,133,18,"So tato paṭṭhāya suvaco hutvā uraṃ datvā attano kilamathaṃ agaṇetvā tassa sabbakiccāni karoti, pātova kammantaṃ gantvā sāyaṃ āgacchati. "
  3950. 503950,112,3986,2,6,1,36,4,Athekadivasaṃ nagare chaṇaṃ ghosesuṃ.
  3951. 503951,112,3986,7,29,1,140,16,"Mahāseṭṭhi dāsiṃ āmantetvā‘‘ ajjuposathadivaso, gehe kammakarānaṃ pātova bhattaṃ pacitvā dehi, kālasseva bhuñjitvā uposathikā bhavissantī’’ ti āha. "
  3952. 503952,112,3986,30,46,1,94,11,"Bodhisatto kālasseva uṭṭhāya kammantaṃ agamāsi,‘‘ ajjuposathiko bhaveyyāsī’’ ti tassa koci nārocesi. "
  3953. 503953,112,3986,47,52,1,50,5,Sesakammakarā pātova bhuñjitvā uposathikāva ahesuṃ.
  3954. 503954,112,3986,53,68,1,132,14,"Seṭṭhipi saputtadāro saparijano uposathaṃ adhiṭṭhahi, sabbepi uposathikā attano attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā sīlaṃ āvajjentā nisīdiṃsu. "
  3955. 503955,112,3986,69,75,1,67,6,Bodhisatto sakaladivasaṃ kammaṃ katvā sūriyatthaṅgamanavelāya āgato.
  3956. 503956,112,3986,76,84,1,77,8,Athassa bhattakārikā hatthadhovanaṃ datvā pātiyaṃ bhattaṃ vaḍḍhetvā upanāmesi.
  3957. 503957,112,3986,85,102,1,80,12,"Bodhisatto‘‘ aññesu divasesu imāya velāya mahāsaddo hoti, ajja kahaṃ gatā’’ ti pucchi."
  3958. 503958,112,3986,103,115,1,64,8,‘‘ Sabbe uposathaṃ samādiyitvā attano attano vasanaṭṭhānāni gatā’’ ti.
  3959. 503959,112,3986,116,144,1,160,22,"Taṃ sutvā bodhisatto cintesi‘‘ ettakānaṃ sīlavantānaṃ antare ahaṃ eko dussīlo hutvā na vasissāmi, idāni uposathaṅgesu adhiṭṭhitesu hoti nu kho uposathakammaṃ, no’’ ti. "
  3960. 503960,112,3986,145,150,1,24,4,So gantvā seṭṭhiṃ pucchi.
  3961. 503961,112,3986,151,171,1,112,15,"Atha naṃ seṭṭhi‘‘ tāta pātova anadhiṭṭhitattā sakalaṃ uposathakammaṃ na hoti, upaḍḍhuposathakammaṃ pana hotī’’ ti āha. "
  3962. 503962,112,3987,2,23,1,137,16,So ‘‘ ettakampi hotū’’ ti seṭṭhissa santike samādinnasīlo hutvā uposathakammaṃ adhiṭṭhāya attano vasanokāsaṃ pavisitvā sīlaṃ āvajjento nipajji.
  3963. 503963,112,3987,24,30,1,85,6,Athassa sakaladivasaṃ nirāhāratāya pacchimayāmasamanantare satthakavātā samuṭṭhahiṃsu.
  3964. 503964,112,3987,31,56,1,129,15,"Seṭṭhinā nānāvidhāni bhesajjāni āharitvā‘‘ bhuñjā’’ ti vuccamānopi‘‘ uposathaṃ na bhindissāmi, jīvitapariyantikaṃ katvā samādiyin’’ ti āha. "
  3965. 503965,112,3987,57,64,1,71,6,"Balavavedanā uppajji, aruṇuggamanavelāya satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ nāsakkhi. "
  3966. 503966,112,3987,65,79,1,58,8,Atha naṃ‘‘ idāni marissatī’’ ti nīharitvā‘‘ osārake nipajjāpesuṃ.
  3967. 503967,112,3987,80,92,1,109,12,Tasmiṃ khaṇe bārāṇasirājā rathavaragato mahantena parivārena nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto taṃ ṭhānaṃ sampāpuṇi.
  3968. 503968,112,3987,93,102,1,71,9,Bodhisatto tassa siriṃ oloketvā tasmiṃ lobhaṃ uppādetvā rajjaṃ patthesi.
  3969. 503969,112,3987,103,111,1,87,8,So cavitvā upaḍḍhuposathakammanissandena tassa aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  3970. 503970,112,3987,112,126,1,84,9,"Sā laddhagabbhaparihārā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyi,‘‘ udayakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  3971. 503971,112,3987,127,150,1,153,18,"So vayappatto sabbasippesu nipphattiṃ pāpuṇi, jātissarañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā‘‘ appakassa kammassa phalaṃ mama idan’’ ti abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi. "
  3972. 503972,112,3987,151,163,1,91,12,So pitu accayena rajjaṃ patvāpi attano mahantaṃ sirivibhavaṃ oloketvā tadeva udānaṃ udānesi.
  3973. 503973,112,3988,2,10,1,64,7,"Athekadivasaṃ nagare chaṇaṃ sajjayiṃsu, mahājano kīḷāpasuto ahosi. "
  3974. 503974,112,3988,11,36,1,232,25,Tadā bārāṇasiyā uttaradvāravāsī eko bhatiko udakabhatiṃ katvā laddhaṃ aḍḍhamāsakaṃ pākāriṭṭhakāya antare ṭhapetvā bhatiṃ karonto dakkhiṇadvāraṃ patvā tattha udakabhatimeva katvā jīvamānāya ekāya kapaṇitthiyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi.
  3975. 503975,112,3988,37,40,1,10,3,Sā taṃ āha–
  3976. 503976,112,3988,41,59,1,66,11,"‘‘ sāmi, nagare chaṇo vattati, sace te kiñci atthi, mayampi kīḷeyyāmā’’ ti?"
  3977. 503977,112,3988,60,68,1,12,3,"‘‘ Āma, atthī’’ ti."
  3978. 503978,112,3988,69,77,1,16,3,"‘‘ Kittakaṃ, sāmī’’ ti?"
  3979. 503979,112,3988,78,84,1,14,2,‘‘ Aḍḍhamāsako’’ ti.
  3980. 503980,112,3988,85,92,1,11,3,‘‘ Kahaṃ so’’ ti?
  3981. 503981,112,3988,93,111,1,105,13,"‘‘ Uttaradvāre iṭṭhakabbhantare ṭhapitoti ito me dvādasayojanantare nidhānaṃ, tava pana hatthe kiñci atthī’’ ti?"
  3982. 503982,112,3988,112,120,1,12,3,"‘‘ Āma, atthī’’ ti."
  3983. 503983,112,3988,121,127,1,11,2,‘‘ Kittakan’’ ti?
  3984. 503984,112,3988,128,134,1,16,2,‘‘ Aḍḍhamāsakovā’’ ti.
  3985. 503985,112,3988,135,170,1,190,25,"‘‘ Iti tava aḍḍhamāsako, mama aḍḍhamāsakoti māsakova hoti, tato ekena koṭṭhāsena mālaṃ, ekena koṭṭhāsena gandhaṃ, ekena koṭṭhāsena suraṃ gahetvā kīḷissāma, gaccha tayā ṭhapitaṃ aḍḍhamāsakaṃ āharā’’ ti. "
  3986. 503986,112,3988,171,197,1,102,16,"So‘‘ bhariyāya me santikā kathā laddhā’’ ti haṭṭhatuṭṭho‘‘ bhadde, mā cintayi, āharissāmi nan’’ ti vatvā pakkāmi. "
  3987. 503987,112,3988,198,222,1,238,23,Nāgabalo bhatiko cha yojanāni atikkamma majjhanhikasamaye vītaccikaṅgārasanthataṃ viya uṇhaṃ vālukaṃ maddanto dhanalobhena haṭṭhapahaṭṭho kasāvarattanivāsano kaṇṇe tālapaṇṇaṃ piḷandhitvā ekena āyogavattena gītaṃ gāyanto rājaṅgaṇena pāyāsi.
  3988. 503988,112,3989,2,34,1,202,26,"Udayarājā sīhapañjaraṃ vivaritvā ṭhito taṃ tathā gacchantaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho esa evarūpaṃ vātātapaṃ agaṇetvā haṭṭhatuṭṭho gāyanto gacchati, pucchissāmi nan’’ ti cintetvā pakkosanatthāya ekaṃ purisaṃ pahiṇi. "
  3989. 503989,112,3989,35,64,1,125,20,"Tena gantvā‘‘ rājā taṃ pakkosatī’’ ti vutte‘‘ rājā mayhaṃ kiṃ hoti, nāhaṃ rājānaṃ jānāmī’’ ti vatvā balakkārena nīto ekamantaṃ aṭṭhāsi. "
  3990. 503990,112,3989,65,72,1,40,7,Atha naṃ rājā pucchanto dve gāthā abhāsi–
  3991. 503991,112,3990,2,4,1,0,0,36.
  3992. 503992,112,3991,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Aṅgārajātā pathavī, kukkuḷānugatā mahī; "
  3993. 503993,112,3992,2,10,1,39,7,"Atha gāyasi vattāni, na taṃ tapati ātapo. "
  3994. 503994,112,3993,2,4,1,0,0,37.
  3995. 503995,112,3994,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Uddhaṃ tapati ādicco, adho tapati vālukā; "
  3996. 503996,112,3995,2,13,1,42,8,"Atha gāyasi vattāni, na taṃ tapati ātapo’’ ti. "
  3997. 503997,112,3996,2,13,1,72,9,"Tattha {aṅgārajātā}ti bho purisa, ayaṃ pathavī vītaccikaṅgārā viya uṇhajātā. "
  3998. 503998,112,3996,14,21,1,75,6,{Kukkuḷānugatā}ti ādittachārikasaṅkhātena kukkuḷena viya uṇhavālukāya anugatā.
  3999. 503999,112,3996,22,28,1,46,5,{Vattānī}ti āyogavattāni āropetvā gītaṃ gāyasīti.
  4000. 504000,112,3997,2,8,1,39,6,So rañño kathaṃ sutvā tatiyaṃ gāthamāha–
  4001. 504001,112,3998,2,4,1,0,0,38.
  4002. 504002,112,3999,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Na maṃ tapati ātapo, ātapā tapayanti maṃ; "
  4003. 504003,112,4000,2,14,1,44,9,"Atthā hi vividhā rāja, te tapanti na ātapo’’ ti. "
  4004. 504004,112,4001,2,6,1,35,3,Tattha {ātapā}ti vatthukāmakilesakāmā.
  4005. 504005,112,4001,7,19,1,45,7,"Purisañhi te abhitapanti, tasmā‘‘ ātapā’’ ti vuttā. "
  4006. 504006,112,4001,20,42,1,136,17,"Atthā hi {vividhā}ti, mahārāja, mayhaṃ vatthukāmakilesakāme nissāya kattabbā nānākiccasaṅkhātā vividhā atthā atthi, te maṃ tapanti, na ātapoti. "
  4007. 504007,112,4002,2,16,1,40,9,Atha naṃ rājā‘‘ ko nāma te attho’’ ti pucchi.
  4008. 504008,112,4002,17,95,1,344,55,"So āha‘‘ ahaṃ, deva, dakkhiṇadvāre kapaṇitthiyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesiṃ, sā maṃ‘ chaṇaṃ kīḷissāma, atthi te kiñci hatthe’ ti pucchi, atha naṃ ahaṃ‘ mama nidhānaṃ uttaradvāre pākārantare ṭhapitan’ ti avacaṃ, sā‘ gaccha taṃ āhara, ubhopi kīḷissāmā’ ti maṃ pahiṇi, sā me tassā kathā hadayaṃ na vijahati, taṃ maṃ anussarantaṃ kāmatapo tapati, ayaṃ me, deva, attho’’ ti. "
  4009. 504009,112,4002,96,113,1,79,11,"Atha‘‘ evarūpaṃ vātātapaṃ agaṇetvā kiṃ te tussanakāraṇaṃ, yena gāyanto gacchasī’’ ti?"
  4010. 504010,112,4002,114,134,1,88,13,"‘‘ Deva, taṃ nidhānaṃ āharitvā‘ tāya saddhiṃ abhiramissāmī’ ti iminā kāraṇena tuṭṭho gāyāmī’’ ti."
  4011. 504011,112,4002,135,151,1,77,10,"‘‘ Kiṃ pana te, bho purisa, uttaradvāre ṭhapitanidhānaṃ satasahassamattaṃ atthī’’ ti?"
  4012. 504012,112,4002,152,160,1,14,3,"‘‘ Natthi, devā’’ ti. "
  4013. 504013,112,4002,161,230,1,236,38,"Rājā‘‘ tena hi paññāsa sahassāni, cattālīsa, tiṃsa, vīsa, dasa, sahassaṃ, pañca satāni, cattāri, tīṇi, dve, ekaṃ, sataṃ, paññāsaṃ, cattālīsaṃ, tiṃsaṃ, vīsaṃ, dasa, pañca, cattāri, tayo, dve, eko kahāpaṇo, aḍḍho, pādo, cattāro māsakā, tayo, dve, eko māsako’’ ti pucchi. "
  4014. 504014,112,4002,231,270,1,186,27,"Sabbaṃ paṭikkhipitvā‘‘ aḍḍhamāsako’’ ti vutto‘‘ āma, deva, ettakaṃ mayhaṃ dhanaṃ, taṃ āharitvā tāya saddhiṃ abhiramissāmīti gacchāmi, tāya pītiyā tena somanassena na maṃ esa vātātapo tapatī’’ ti āha. "
  4015. 504015,112,4003,2,24,1,89,16,"Atha naṃ rājā‘‘ bho purisa, evarūpe ātape tattha mā gami, ahaṃ te aḍḍhamāsakaṃ dassāmī’’ ti āha."
  4016. 504016,112,4003,25,49,1,120,17,"‘‘ Deva, ahaṃ tumhākaṃ kathāya ṭhatvā tañca gaṇhissāmi, itarañca dhanaṃ na nāsessāmi, mama gamanaṃ ahāpetvā tampi gahessāmī’’ ti."
  4017. 504017,112,4003,50,88,1,174,25,"‘‘ Bho purisa, nivatta, māsakaṃ te dassāmi, dve māsakehi evaṃ vaḍḍhetvā koṭiṃ koṭisataṃ aparimitaṃ dhanaṃ dassāmi, nivattā’’ ti vuttepi‘‘ deva, taṃ gahetvā itarampi gaṇhissāmi’’ icceva āha. "
  4018. 504018,112,4003,89,110,1,126,15,"Tato seṭṭhiṭṭhānādīhi ṭhānantarehi palobhito yāva uparajjā tatheva vatvā‘‘ upaḍḍharajjaṃ te dassāmi, nivattā’’ ti vutte sampaṭicchi. "
  4019. 504019,112,4003,111,128,1,98,13,Rājā‘‘ gacchatha mama sahāyassa kesamassuṃ kāretvā nhāpetvā alaṅkaritvā ānetha nan’’ ti amacce āṇāpesi.
  4020. 504020,112,4003,129,132,1,19,3,Amaccā tathā akaṃsu.
  4021. 504021,112,4003,133,140,1,54,7,Rājā rajjaṃ dvidhā bhinditvā tassa upaḍḍharajjaṃ adāsi.
  4022. 504022,112,4003,141,154,1,72,9,‘‘ So pana taṃ gahetvāpi aḍḍhamāsakapemena uttarapassaṃ gatoyevā’’ ti vadanti.
  4023. 504023,112,4003,155,159,1,29,4,So aḍḍhamāsakarājā nāma ahosi.
  4024. 504024,112,4003,160,168,1,64,8,Te samaggā sammodamānā rajjaṃ kārentā ekadivasaṃ uyyānaṃ gamiṃsu.
  4025. 504025,112,4003,169,177,1,66,8,Tattha kīḷitvā udayarājā aḍḍhamāsakarañño aṅke sīsaṃ katvā nipajji.
  4026. 504026,112,4003,178,186,1,80,8,Tasmiṃ niddaṃ okkante parivāramanussā kīḷānubhavanavasena tattha tattha agamaṃsu.
  4027. 504027,112,4004,2,65,1,366,47,"Aḍḍhamāsakarājā ‘‘ kiṃ me niccakālaṃ upaḍḍharajjena, imaṃ māretvā ahameva sakalarajjaṃ kāressāmī’’ ti khaggaṃ abbāhitvā‘‘ paharissāmi nan’’ ti cintetvā puna‘‘ ayaṃ rājā maṃ daliddakapaṇaṃ manussaṃ attanā samānaṃ katvā mahante issariye patiṭṭhapesi, evarūpaṃ nāma yasadāyakaṃ māretvā rajjaṃ kāressāmīti mama icchā uppannā, ayuttaṃ vata me kamman’’ ti satiṃ paṭilabhitvā asiṃ pavesesi. "
  4028. 504028,112,4004,66,72,1,50,6,Athassa dutiyampi tatiyampi tatheva cittaṃ uppajji.
  4029. 504029,112,4004,73,87,1,75,10,Tato cintesi‘‘ idaṃ cittaṃ punappunaṃ uppajjamānaṃ maṃ pāpakamme niyojeyyā’’ ti.
  4030. 504030,112,4004,88,105,1,75,12,"So asiṃ bhūmiyaṃ khipitvā rājānaṃ uṭṭhāpetvā‘‘ khamāhi me, devā’’ ti pādesu pati."
  4031. 504031,112,4004,106,119,1,40,7,"‘‘ Nanu samma, tava mamantare doso natthī’’ ti?"
  4032. 504032,112,4004,120,133,1,39,7,"‘‘ Atthi, mahārāja, ahaṃ idaṃ nāma akāsin’’ ti."
  4033. 504033,112,4004,134,156,1,93,15,"‘‘ Tena hi samma, khamāmi te, icchanto pana rajjaṃ kārehi, ahaṃ uparājā hutvā taṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti. "
  4034. 504034,112,4004,157,204,1,236,34,"So‘‘ na me, deva, rajjena attho, ayañhi taṇhā maṃ apāyesu nibbattāpessati, tava rajjaṃ tvameva gaṇha, ahaṃ pabbajissāmi, diṭṭhaṃ me kāmassa mūlaṃ, ayañhi saṅkappena vaḍḍhati, na dāni naṃ tato paṭṭhāya saṅkappessāmī’’ ti udānento catutthaṃ gāthamāha– "
  4035. 504035,112,4005,2,4,1,0,0,39.
  4036. 504036,112,4006,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Addasaṃ kāma te mūlaṃ, saṅkappā kāma jāyasi; "
  4037. 504037,112,4007,2,13,1,45,8,"Na taṃ saṅkappayissāmi, evaṃ kāma na hehisī’’ ti. "
  4038. 504038,112,4008,2,7,1,29,5,Tattha evan ti evaṃ mamantare.
  4039. 504039,112,4008,8,13,1,29,4,Na {hehisī}ti na uppajjissasīti.
  4040. 504040,112,4009,2,13,1,91,11,Evañca pana vatvā puna kāmesu anuyuñjantassa mahājanassa dhammaṃ desento pañcamaṃ gāthamāha–
  4041. 504041,112,4010,2,4,1,0,0,40.
  4042. 504042,112,4011,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Appāpi kāmā na alaṃ, bahūhipi na tappati; "
  4043. 504043,112,4012,2,10,1,40,5,"Ahahā bālalapanā, parivajjetha jaggato’’ ti. "
  4044. 504044,112,4013,2,6,1,29,3,Tattha {ahahā}ti saṃvegadīpanaṃ.
  4045. 504045,112,4013,7,10,1,18,2,{Jaggato}ti jagganto.
  4046. 504046,112,4013,11,59,1,337,38,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, imassa mahājanassa appakāpi vatthukāmakilesakāmā na alaṃ pariyattāva, bahūhipi ca tehi na tappateva,‘‘ aho ime mama rūpā mama saddā’’ ti lapanato bālalapanā kāmā, ime vipassanaṃ vaḍḍhetvā bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto jagganto kulaputto parivajjetha, pariññāpahānābhisamayehi abhisametvā pajaheyyāti. "
  4047. 504047,112,4014,2,21,1,172,18,Evaṃ so mahājanassa dhammaṃ desetvā udayarājānaṃ rajjaṃ paṭicchāpetvā mahājanaṃ assumukhaṃ rodamānaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā vihāsi.
  4048. 504048,112,4014,22,32,1,77,10,Tassa pabbajitakāle rājā taṃ udānaṃ sakalaṃ katvā udānento chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  4049. 504049,112,4015,2,4,1,0,0,41.
  4050. 504050,112,4016,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ, udayo ajjhāgamā mahattapattaṃ; "
  4051. 504051,112,4017,2,13,1,59,8,"Suladdhalābho vata māṇavassa, yo pabbajī kāmarāgaṃ pahāyā’’ ti. "
  4052. 504052,112,4018,2,8,1,38,5,Tattha {udayo}ti attānaṃ sandhāya vadati.
  4053. 504053,112,4018,9,15,1,64,6,Mahattapattan ti mahantabhāvappattaṃ vipulaṃ issariyaṃ ajjhāgamā.
  4054. 504054,112,4018,16,28,1,101,10,"{Māṇavassā}ti sattassa mayhaṃ sahāyassa suladdhalābho, yo kāmarāgaṃ pahāya pabbajitoti adhippāyenevamāha. "
  4055. 504055,112,4019,2,10,1,41,7,Imissā pana gāthāya na koci atthaṃ jānāti.
  4056. 504056,112,4019,11,22,1,68,10,"Atha naṃ ekadivasaṃ aggamahesī gāthāya atthaṃ pucchi, rājā na kathesi. "
  4057. 504057,112,4019,23,49,1,191,23,"Eko panassa gaṅgamālo nāma maṅgalanhāpito, so rañño massuṃ karonto paṭhamaṃ khuraparikammaṃ katvā pacchā saṇḍāsena lomāni gaṇhāti, rañño ca khuraparikammakāle sukhaṃ hoti, lomaharaṇakāle dukkhaṃ. "
  4058. 504058,112,4019,50,59,1,67,8,"So paṭhamaṃ tassa varaṃ dātukāmo hoti, pacchā sīsacchedanamākaṅkhati. "
  4059. 504059,112,4019,60,99,1,179,24,"Athekadivasaṃ‘‘ bhadde, amhākaṃ gaṅgamālakappako bālo’’ ti deviyā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ ki pana, deva, kātuṃ vaṭṭatī’’ ti vutte‘‘ paṭhamaṃ saṇḍāsena lomāni gahetvā pacchā khuraparikamman’’ ti āha. "
  4060. 504060,112,4019,100,152,1,269,38,"Sā taṃ kappakaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, idāni rañño massukaraṇadivase paṭhamaṃ lomāni gahetvā pacchā khuraparikammaṃ kareyyāsi, raññā ca‘ varaṃ gaṇhāhī’ ti vutte‘ aññena, deva, me attho natthi, tumhākaṃ udānagāthāya atthaṃ ācikkhathā’ ti vadeyyāsi, ahaṃ te bahuṃ dhanaṃ dassāmī’’ ti āha. "
  4061. 504061,112,4019,153,165,1,68,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā massukaraṇadivase paṭhamaṃ saṇḍāsaṃ gaṇhi.
  4062. 504062,112,4019,166,199,1,151,22,"‘‘ Kiṃ, bhaṇe gaṅgamāla, apubbaṃ te karaṇan’’ ti raññā vutte‘‘ deva, kappakā nāma apubbampi karontī’’ ti vatvā paṭhamaṃ lomāni gahetvā pacchā khuraparikammaṃ akāsi. "
  4063. 504063,112,4019,200,209,1,25,5,Rājā‘‘ varaṃ gaṇhāhī’’ ti āha.
  4064. 504064,112,4019,210,227,1,68,10,"‘‘ Deva, aññena me attho natthi, tumhākaṃ udānagāthāya atthaṃ kathethā’’ ti. "
  4065. 504065,112,4019,228,250,1,98,16,"Rājā attano daliddakāle kataṃ kathetuṃ lajjanto‘‘ tāta, iminā te varena ko attho, aññaṃ gaṇhāhī’’ ti āha."
  4066. 504066,112,4019,251,260,1,20,4,"‘‘ Etameva dehi, devā’’ ti. "
  4067. 504067,112,4019,261,321,1,366,42,"So musāvādabhayena‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā kummāsapiṇḍijātake vuttanayeneva sabbaṃ saṃvidahāpetvā ratanapallaṅke nisīditvā‘‘ ahaṃ gaṅgamāla, purimabhave imasmiṃyeva nagare’’ ti sabbaṃ purimakiriyaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā kāraṇena upaḍḍhagāthaṃ,‘ sahāyo pana me pabbajito, ahaṃ pamatto hutvā rajjameva kāremī’ ti iminā kāraṇena pacchā upaḍḍhagāthaṃ vadāmī’’ ti udānassa atthaṃ kathesi. "
  4068. 504068,112,4020,2,59,1,469,46,"Taṃ sutvā kappako‘‘ upaḍḍhuposathakammena kira raññā ayaṃ sampatti laddhā, kusalaṃ nāma kātabbameva, yaṃnūnāhaṃ pabbajitvā attano patiṭṭhaṃ kareyyan’’ ti cintetvā ñātibhogaparivaṭṭaṃ pahāya rājānaṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā himavantaṃ gantvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tilakkhaṇaṃ āropento vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiṃ patvā iddhiyā nibbattapattacīvaradharo gandhamādanapabbate pañcachabbassāni vasitvā‘‘ bārāṇasirājānaṃ olokessāmī’’ ti ākāsenāgantvā uyyāne maṅgalasilāyaṃ nisīdi. "
  4069. 504069,112,4020,60,78,1,109,13,"Uyyānapālo sañjānitvā gantvā rañño ārocesi‘‘ deva, gaṅgamālo paccekabuddho hutvā ākāsenāgantvā uyyāne nisinno’’ ti. "
  4070. 504070,112,4020,79,91,1,59,8,Rājā taṃ sutvā‘‘ paccekabuddhaṃ vandissāmī’’ ti vegena nikkhami.
  4071. 504071,112,4020,92,97,1,40,5,Rājamātā ca puttena saddhiṃyeva nikkhami.
  4072. 504072,112,4020,98,107,1,69,9,Rājā uyyānaṃ pavisitvā taṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi saddhiṃ parisāya.
  4073. 504073,112,4020,108,136,1,165,20,"So raññā saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto‘‘ kiṃ, brahmadatta, appamattosi, dhammena rajjaṃ kāresi, dānādīni puññāni karosī’’ ti rājānaṃ kulanāmena ālapitvā paṭisanthāraṃ karoti. "
  4074. 504074,112,4020,137,166,1,178,22,"Taṃ sutvā rañño mātā‘‘ ayaṃ hīnajacco malamajjako nhāpitaputto attānaṃ na jānāti, mama puttaṃ pathavissaraṃ jātikhattiyaṃ‘ brahmadattā’ ti nāmenālapatī’’ ti kujjhitvā sattamaṃ gāthamāha– "
  4075. 504075,112,4021,2,4,1,0,0,42.
  4076. 504076,112,4022,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Tapasā pajahanti pāpakammaṃ, tapasā nhāpitakumbhakārabhāvaṃ; "
  4077. 504077,112,4023,2,11,1,58,6,"Tapasā abhibhuyya gaṅgamāla, nāmenālapasajja brahmadattā’’ ti. "
  4078. 504078,112,4024,2,38,1,233,30,"Tassattho – ime tāva sattā tapasā attanā katena tapoguṇena pāpakammaṃ jahanti, kiṃ panete tapasā nhāpitakumbhakārabhāva mpi jahanti, yaṃ tvaṃ gaṅgamāla, attano tapasā abhibhuyya mama puttaṃ brahmadattaṃ nāmenālapasi, patirūpaṃ nu te etanti? "
  4079. 504079,112,4025,2,11,1,72,8,Rājā mātaraṃ vāretvā paccekabuddhassa guṇaṃ pakāsento aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  4080. 504080,112,4026,2,4,1,0,0,43.
  4081. 504081,112,4027,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Sandiṭṭhikameva amma passatha, khantīsoraccassa ayaṃ vipāko; "
  4082. 504082,112,4028,2,13,1,57,8,"Yo sabbajanassa vanditohu, taṃ vandāma sarājikā samaccā’’ ti. "
  4083. 504083,112,4029,2,9,1,61,6,Tattha {khantīsoraccassā}ti adhivāsanakhantiyā ca soraccassa ca.
  4084. 504084,112,4029,10,26,1,101,13,"Taṃ {vandāmā}ti taṃ idāni mayaṃ sarājikā samaccā sabbe vandāma, passatha amma, khantīsoraccānaṃ vipākanti. "
  4085. 504085,112,4030,2,22,1,114,14,"Raññā mātari vāritāya sesamahājano uṭṭhahitvā‘‘ ayuttaṃ vata, deva, evarūpassa hīnajaccassa tumhe nāmenālapanan’’ ti āha. "
  4086. 504086,112,4030,23,30,1,69,7,Rājā mahājanampi paṭibāhitvā tassa guṇakathaṃ kathetuṃ osānagāthamāha–
  4087. 504087,112,4031,2,4,1,0,0,44.
  4088. 504088,112,4032,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṃ, muninaṃ monapathesu sikkhamānaṃ; "
  4089. 504089,112,4033,2,14,1,52,9,"Eso hi atari aṇṇavaṃ, yaṃ taritvā caranti vītasokā’’ ti. "
  4090. 504090,112,4034,2,7,1,71,5,Tattha muninan ti agārikānagārikasekkhāsekkhapaccekamunīsu paccekamuniṃ.
  4091. 504091,112,4034,8,14,1,98,6,Monapathesu sikkhamānan ti pubbabhāgapaṭipadābodhipakkhiyadhammasaṅkhātesu monapathesu sikkhamānaṃ.
  4092. 504092,112,4034,15,18,1,30,3,Aṇṇavan ti saṃsāramahāsamuddaṃ.
  4093. 504093,112,4035,2,19,1,81,12,"Evañca pana vatvā rājā paccekabuddhaṃ vanditvā‘‘ bhante, mayhaṃ mātu khamathā’’ ti āha."
  4094. 504094,112,4035,20,28,1,19,3,"‘‘ Khamāmi, mahārājā’’ ti. "
  4095. 504095,112,4035,29,32,1,26,3,Rājaparisāpi naṃ khamāpesi.
  4096. 504096,112,4035,33,39,1,47,6,Rājā attānaṃ nissāya vasanatthāya paṭiññaṃ yāci.
  4097. 504097,112,4035,40,55,1,121,14,Paccekabuddho pana paṭiññaṃ adatvā sarājikāya parisāya passantiyāva ākāse ṭhatvā rañño ovādaṃ datvā gandhamādanameva gato.
  4098. 504098,112,4036,2,20,1,113,13,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evañca upāsakā uposathavāso nāma vasitabbayuttako’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  4099. 504099,112,4036,21,45,1,134,16,"‘‘ tadā paccekabuddho parinibbāyi, aḍḍhamāsakarājā ānando ahosi, rañño mātā mahāmāyā, aggamahesī rāhulamātā, udayarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4100. 504100,112,4037,2,4,1,30,2,Gaṅgamālajātakavaṇṇanā pañcamā.
  4101. 504101,112,4039,2,7,1,19,2,[ 422]6. Cetiyajātakavaṇṇanā
  4102. 504102,112,4040,2,15,1,101,12,Dhammo have hato {hantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa pathavipavesanaṃ ārabbha kathesi.
  4103. 504103,112,4040,16,36,1,131,15,"Tasmiñhi divase bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto musāvādaṃ katvā pathaviṃ paviṭṭho avīciparāyaṇo jāto’’ ti. "
  4104. 504104,112,4040,37,78,1,169,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi pathaviṃ paviṭṭhoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4105. 504105,112,4041,2,9,1,62,7,Atīte paṭhamakappe mahāsammato nāma rājā asaṅkhyeyyāyuko ahosi.
  4106. 504106,112,4041,10,65,1,342,44,"Tassa putto rojo nāma, tassa putto vararojo nāma, tassa putto kalyāṇo nāma, kalyāṇassa putto varakalyāṇo nāma, varakalyāṇassa putto uposatho nāma, uposathassa putto varauposatho nāma, varauposathassa putto mandhātā nāma, mandhātussa putto varamandhātā nāma, varamandhātussa putto varo nāma, varassa putto upavaro nāma ahosi, uparivarotipi tasseva nāmaṃ. "
  4107. 504107,112,4041,66,93,1,208,23,"So cetiyaraṭṭhe sotthiyanagare rajjaṃ kāresi, catūhi rājiddhīhi samannāgato ahosi uparicaro ākāsagāmī, cattāro naṃ devaputtā catūsu disāsu khaggahatthā rakkhanti, kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho. "
  4108. 504108,112,4041,94,101,1,41,6,Tassa kapilo nāma brāhmaṇo purohito ahosi.
  4109. 504109,112,4041,102,112,1,101,10,Kapilabrāhmaṇassa pana kaniṭṭho korakalambo nāma raññā saddhiṃ ekācariyakule uggahitasippo bālasahāyo.
  4110. 504110,112,4041,113,129,1,84,11,So tassa kumārakāleyeva‘‘ ahaṃ rajjaṃ patvā tuyhaṃ purohitaṭṭhānaṃ dassāmī’’ ti paṭijāni.
  4111. 504111,112,4041,130,139,1,80,9,So rajjaṃ patvā pitu purohitaṃ kapilabrāhmaṇaṃ purohitaṭṭhānato cāvetuṃ nāsakkhi.
  4112. 504112,112,4041,140,149,1,79,9,Purohite pana attano upaṭṭhānaṃ āgacchante tasmiṃ gāravena apacitākāraṃ dassesi.
  4113. 504113,112,4041,150,206,1,367,43,"Brāhmaṇo taṃ sallakkhetvā‘‘ rajjaṃ nāma samavayehi saddhiṃ suparihāraṃ hoti, ahaṃ rājānaṃ āpucchitvā pabbajissāmī’’ ti cintetvā‘‘ deva, ahaṃ mahallako, gehe kumārako atthi, taṃ purohitaṃ karohi, ahaṃ pabbajissāmī’’ ti rājānaṃ anujānāpetvā puttaṃ purohitaṭṭhāne ṭhapāpetvā rājuyyānaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā puttaṃ nissāya tattheva vāsaṃ kappesi. "
  4114. 504114,112,4042,2,49,1,229,32,"Korakalambo ‘‘ ayaṃ pabbajantopi na mayhaṃ ṭhānantaraṃ dāpesī’’ ti bhātari āghātaṃ bandhitvā ekadivasaṃ sukhakathāya nisinnasamaye raññā‘‘ korakalamba kiṃ tvaṃ purohitaṭṭhānaṃ na karosī’’ ti vutte‘‘ āma, deva, na karomi, bhātā me karotī’’ ti āha."
  4115. 504115,112,4042,50,59,1,26,5,‘‘ Nanu te bhātā pabbajito’’ ti?
  4116. 504116,112,4042,60,72,1,49,7,"‘‘ Āma pabbajito, ṭhānantaraṃ pana puttassa dāpesī’’ ti."
  4117. 504117,112,4042,73,82,1,22,5,‘‘ Tena hi tvaṃ karohī’’ ti?
  4118. 504118,112,4042,83,100,1,78,12,"‘‘ Deva, paveṇiyā āgataṃ ṭhānantaraṃ mama bhātaraṃ apanetvā na sakkā mayā kātun’’ ti."
  4119. 504119,112,4042,101,116,1,71,11,‘‘ Evaṃ sante ahaṃ taṃ mahallakaṃ katvā bhātaraṃ te kaniṭṭhaṃ karissāmī’’ ti.
  4120. 504120,112,4042,117,125,1,14,3,"‘‘ Kathaṃ, devā’’ ti?"
  4121. 504121,112,4042,126,133,1,18,3,‘‘ Musāvādaṃ katvā’’ ti.
  4122. 504122,112,4042,134,193,1,367,47,"‘‘ Kiṃ deva, na jānātha, yadā mama bhātā mahantena abbhutadhammena samannāgato vijjādharo, so abbhutadhammena tumhe vañcessati, cattāro devaputte antarahite viya karissati, kāyato ca mukhato ca sugandhaṃ duggandhaṃ viya karissati, tumhe ākāsā otāretvā bhūmiyaṃ ṭhite viya karissati, tumhe pathaviṃ pavisantā viya bhavissatha, tadā tumhākaṃ kathāya patiṭṭhātuṃ na sakkhissathā’’ ti."
  4123. 504123,112,4042,194,208,1,50,9,"‘‘ Tvaṃ evaṃ saññaṃ mā kari, ahaṃ kātuṃ sakkhissāmī’’ ti."
  4124. 504124,112,4042,209,218,1,23,4,"‘‘ Kadā karissatha, devā’’ ti?"
  4125. 504125,112,4042,219,228,1,21,4,‘‘ Ito sattame divase’’ ti.
  4126. 504126,112,4042,229,234,1,34,5,Sā kathā sakalanagare pākaṭā ahosi.
  4127. 504127,112,4042,235,273,1,217,27,"‘‘ Rājā kira musāvādaṃ katvā mahallakaṃ khuddakaṃ, khuddakaṃ mahallakaṃ karissati, ṭhānantaraṃ khuddakassa dāpessati, kīdiso nu kho musāvādo nāma, kiṃ nīlako, udāhu pītakādīsu aññataravaṇṇo’’ ti evaṃ mahājanassa vitakko udapādi . "
  4128. 504128,112,4042,274,289,1,67,10,"Tadā kira lokassa saccavādīkālo,‘‘ musāvādo nāma evarūpo’’ ti na jānanti. "
  4129. 504129,112,4043,2,29,1,161,22,"Purohitaputtopi taṃ kathaṃ sutvā pitu santikaṃ gantvā kathesi‘‘ tāta, rājā kira musāvādaṃ katvā tumhe khuddake katvā amhākaṃ ṭhānantaraṃ mama cūḷapitussa dassatī’’ ti."
  4130. 504130,112,4043,30,42,1,70,9,"‘‘ Tāta, rājā musāvādaṃ katvāpi amhākaṃ ṭhānantaraṃ harituṃ na sakkhissati. "
  4131. 504131,112,4043,43,49,1,30,4,Kataradivase pana karissatī’’ ti?
  4132. 504132,112,4043,50,59,1,26,5,‘‘ Ito kira sattame divase’’ ti.
  4133. 504133,112,4043,60,70,1,33,6,‘‘ Tena hi tadā mayhaṃ āroceyyāsī’’ ti.
  4134. 504134,112,4043,71,86,1,102,11,Sattame divase mahājanā‘‘ musāvādaṃ passissāmā’’ ti rājaṅgaṇe sannipatitvā mañcātimañce bandhitvā aṭṭhaṃsu.
  4135. 504135,112,4043,87,91,1,26,4,Kumāro gantvā pitu ārocesi.
  4136. 504136,112,4043,92,99,1,71,7,Rājā alaṅkatapaṭiyatto nikkhamma mahājanamajjhe rājaṅgaṇe ākāse aṭṭhāsi.
  4137. 504137,112,4043,100,127,1,187,22,"Tāpaso ākāsenāgantvā rañño purato nisīdanacammaṃ attharitvā ākāse pallaṅkena nisīditvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ mahārāja, musāvādaṃ katvā khuddakaṃ mahallakaṃ katvā tassa ṭhānantaraṃ dātukāmosī’’ ti?"
  4138. 504138,112,4043,128,139,1,31,6,"‘‘ Āma ācariya, evaṃ me kathitan’’ ti. "
  4139. 504139,112,4043,140,155,1,96,12,"Atha naṃ so ovadanto‘‘ mahārāja, musāvādo nāma bhāriyo guṇaparidhaṃsako catūsu apāyesu nibbattāpeti. "
  4140. 504140,112,4043,156,174,1,106,15,"Rājā nāma musāvādaṃ karonto dhammaṃ hanati, so dhammaṃ hanitvā sayameva haññatī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4141. 504141,112,4044,2,4,1,0,0,45.
  4142. 504142,112,4045,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Dhammo have hato hanti, nāhato hanti kiñcanaṃ; "
  4143. 504143,112,4046,2,16,1,52,11,"Tasmā hi dhammaṃ na hane, mā tvaṃ dhammo hato hanī’’ ti. "
  4144. 504144,112,4047,2,8,1,49,4,Tattha {dhammo}ti jeṭṭhāpacāyanadhammo idhādhippeto.
  4145. 504145,112,4048,2,24,1,121,15,"Atha naṃ uttaripi ovadanto‘‘ sace, mahārāja, musāvādaṃ karissasi, catasso iddhiyo antaradhāyissantī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  4146. 504146,112,4049,2,4,1,0,0,46.
  4147. 504147,112,4050,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Alikaṃ bhāsamānassa, apakkamanti devatā; "
  4148. 504148,112,4051,2,9,1,44,6,"Pūtikañca mukhaṃ vāti, sakaṭṭhānā ca dhaṃsati; "
  4149. 504149,112,4052,2,13,1,48,8,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare’’ ti. "
  4150. 504150,112,4053,2,21,1,138,14,"Tattha apakkamanti {devatā}ti mahārāja, sace alikaṃ bhaṇissasi, cattāro devaputtā ārakkhaṃ chaḍḍetvā antaradhāyissantīti adhippāyenetaṃ vadati. "
  4151. 504151,112,4053,22,34,1,84,11,Pūtikañca mukhaṃ {vātī}ti mukhañca te kāyo ca ubho pūtigandhaṃ vāyissantīti sandhāyāha.
  4152. 504152,112,4053,35,45,1,81,9,Sakaṭṭhānā ca {dhaṃsatī}ti ākāsato bhassitvā pathaviṃ pavisissasīti dīpento evamāha.
  4153. 504153,112,4054,2,8,1,41,6,Taṃ sutvā rājā bhīto korakalambaṃ olokesi.
  4154. 504154,112,4054,9,29,1,81,14,"Atha naṃ so‘‘ mā bhāyi, mahārāja, nanu mayā paṭhamameva tumhākaṃ etaṃ kathitan’’ ti āha. "
  4155. 504155,112,4054,30,53,1,124,16,"Rājā kapilassa vacanaṃ sutvāpi anādiyitvā attanā kathitameva purato karonto‘‘ tvaṃsi, bhante, kaniṭṭho, korakalambo jeṭṭho’’ ti āha. "
  4156. 504156,112,4054,54,92,1,274,30,"Athassa saha musāvādena cattāro devaputtā‘‘ tādisassa musāvādino ārakkhaṃ na gaṇhissāmā’’ ti khagge pādamūle chaḍḍetvā antaradhāyiṃsu, mukhaṃ bhinnakukkuṭaṇḍapūti viya, kāyo vivaṭavaccakuṭī viya duggandhaṃ vāyi, ākāsato bhassitvā pathaviyaṃ patiṭṭhahi, catassopi iddhiyo parihāyiṃsu. "
  4157. 504157,112,4054,93,117,1,119,17,"Atha naṃ mahāpurohito‘‘ mā bhāyi, mahārāja, sace saccaṃ bhaṇissasi, sabbaṃ te pākatikaṃ karissāmī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  4158. 504158,112,4055,2,4,1,0,0,47.
  4159. 504159,112,4056,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4160. 504160,112,4057,2,13,1,46,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhūmiyaṃ tiṭṭha cetiyā’’ ti. "
  4161. 504161,112,4058,2,16,1,91,11,"Tattha bhūmiyaṃ {tiṭṭhā}ti bhūmiyaṃyeva patiṭṭha, puna ākāsaṃ laṅghituṃ na sakkhissasīti attho. "
  4162. 504162,112,4059,2,43,1,217,29,"So ‘‘ passa, mahārāja, paṭhamaṃ musāvādeneva te catasso iddhiyo antarahitā, sallakkhehi, idānipi sakkā pākatikaṃ kātun’’ ti vuttopi‘‘ evaṃ vatvā tumhe maṃ vañcetukāmā’’ ti dutiyampi musāvādaṃ bhaṇitvā yāva gopphakā pathaviṃ pāvisi. "
  4163. 504163,112,4059,44,64,1,104,14,"Atha naṃ punapi brāhmaṇo‘‘ sallakkhehi, mahārāja, idānipi sakkā pākatikaṃ kātun’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  4164. 504164,112,4060,2,4,1,0,0,48.
  4165. 504165,112,4061,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Akāle vassatī tassa, kāle tassa na vassati; "
  4166. 504166,112,4062,2,13,1,48,8,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare’’ ti. "
  4167. 504167,112,4063,2,24,1,142,19,"Tattha {tassā}ti yo jānanto pucchitaṃ pañhaṃ musāvādaṃ katvā aññathā byākaroti, tassa rañño vijite devo yuttakāle avassitvā akāle vassatīti attho. "
  4168. 504168,112,4064,2,22,1,111,14,"Atha naṃ punapi musāvādaphalena yāva jaṅghā pathaviṃ paviṭṭhaṃ‘‘ sallakkhehi, mahārājā’’ ti vatvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  4169. 504169,112,4065,2,4,1,0,0,49.
  4170. 504170,112,4066,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4171. 504171,112,4067,2,13,1,44,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhūmiṃ pavisa cetiyā’’ ti. "
  4172. 504172,112,4068,2,23,1,104,14,"So tatiyampi‘‘ tvaṃsi, bhante, kaniṭṭho, jeṭṭho korakalambo’’ ti musāvādameva katvā yāva jāṇukā pathaviṃ pāvisi. "
  4173. 504173,112,4068,24,39,1,62,10,"Atha naṃ punapi‘‘ sallakkhehi, mahārājā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  4174. 504174,112,4069,2,4,1,0,0,50.
  4175. 504175,112,4070,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Jivhā tassa dvidhā hoti, uragasseva disampati; "
  4176. 504176,112,4071,2,10,1,45,7,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. "
  4177. 504177,112,4072,2,4,1,0,0,51.
  4178. 504178,112,4073,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4179. 504179,112,4074,2,13,1,44,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiyā’’ ti. "
  4180. 504180,112,4075,2,16,1,54,10,Imā dve gāthā vatvā‘‘ idāni sakkā pākatikaṃ kātun’’ ti āha.
  4181. 504181,112,4075,17,43,1,138,18,"Rājā tassa vacanaṃ sutvāpi anādiyitvā‘‘ tvaṃsi, bhante, kaniṭṭho, jeṭṭho korakalambo’’ ti catutthampi musāvādaṃ katvā yāva kaṭito pathaviṃ pāvisi. "
  4182. 504182,112,4075,44,60,1,69,11,"Atha naṃ brāhmaṇo‘‘ sallakkhehi, mahārājā’’ ti vatvā puna dve gāthā abhāsi– "
  4183. 504183,112,4076,2,4,1,0,0,52.
  4184. 504184,112,4077,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Jivhā tassa na bhavati, macchasseva disampati; "
  4185. 504185,112,4078,2,10,1,45,7,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. "
  4186. 504186,112,4079,2,4,1,0,0,53.
  4187. 504187,112,4080,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4188. 504188,112,4081,2,13,1,44,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiyā’’ ti. "
  4189. 504189,112,4082,2,17,1,119,13,"Tattha {macchassevā}ti nibbattanibbattaṭṭhāne musāvādino macchassa viya kathanasamatthā jivhā na hoti, mūgova hotīti attho. "
  4190. 504190,112,4083,2,21,1,96,13,"So pañcamampi‘‘ tvaṃsi kaniṭṭho, jeṭṭho korakalambo’’ ti musāvādaṃ katvā yāva nābhito pathaviṃ pāvisi. "
  4191. 504191,112,4083,22,38,1,71,11,"Atha naṃ brāhmaṇo punapi‘‘ sallakkhehi, mahārājā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  4192. 504192,112,4084,2,4,1,0,0,54.
  4193. 504193,112,4085,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Thiyova tassa jāyanti, na pumā jāyare kule; "
  4194. 504194,112,4086,2,10,1,45,7,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. "
  4195. 504195,112,4087,2,4,1,0,0,55.
  4196. 504196,112,4088,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4197. 504197,112,4089,2,13,1,44,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiyā’’ ti. "
  4198. 504198,112,4090,2,14,1,94,10,"Tattha {thiyovā}ti nibbattanibbattaṭṭhāne musāvādissa dhītarova jāyanti, puttā na jāyantīti attho. "
  4199. 504199,112,4091,2,14,1,94,12,Rājā tassa vacanaṃ anādiyitvā chaṭṭhampi tatheva musāvādaṃ bhaṇitvā yāva thanā pathaviṃ pāvisi.
  4200. 504200,112,4091,15,31,1,71,11,"Atha naṃ punapi brāhmaṇo‘‘ sallakkhehi, mahārājā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  4201. 504201,112,4092,2,4,1,0,0,56.
  4202. 504202,112,4093,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Puttā tassa na bhavanti, pakkamanti disodisaṃ; "
  4203. 504203,112,4094,2,10,1,45,7,"Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. "
  4204. 504204,112,4095,2,4,1,0,0,57.
  4205. 504205,112,4096,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; "
  4206. 504206,112,4097,2,13,1,44,8,"Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiyā’’ ti. "
  4207. 504207,112,4098,2,15,1,97,11,"Tattha {pakkamantī}ti sace musāvādissa puttā bhavanti, mātāpitūnaṃ anupakārā hutvā palāyantīti attho. "
  4208. 504208,112,4099,2,11,1,86,9,So pāpamittasaṃsaggadosena tassa vacanaṃ anādiyitvā sattamampi tatheva musāvādaṃ akāsi.
  4209. 504209,112,4099,12,21,1,59,8,"Athassa pathavī vivaraṃ adāsi, avīcito jālā uṭṭhahitvā gaṇhi. "
  4210. 504210,112,4100,2,4,1,0,0,58.
  4211. 504211,112,4101,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Sa rājā isinā satto, antalikkhacaro pure; "
  4212. 504212,112,4102,2,9,1,47,6,"Pāvekkhi pathaviṃ cecco, hīnatto patva pariyāyaṃ. "
  4213. 504213,112,4103,2,4,1,0,0,59.
  4214. 504214,112,4104,2,9,1,44,5,"Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā; "
  4215. 504215,112,4105,2,10,1,46,5,"Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitan’’ ti."
  4216. 504216,112,4105,11,11,1,0,0,–
  4217. 504217,112,4106,2,6,1,32,4,Imā dve abhisambuddhagāthā honti.
  4218. 504218,112,4107,2,19,1,113,15,"Tattha sa {rājā}ti bhikkhave, so rājā cetiyo pubbe antalikkhacaro hutvā pacchā isinā abhisatto parihīnasabhāvo hutvā. "
  4219. 504219,112,4107,20,29,1,69,9,Patva pariyāyan ti attano kālapariyāyaṃ patvā pathaviṃ pāvisīti attho.
  4220. 504220,112,4107,30,40,1,64,7,"{Tasmā}ti yasmā cetiyarājā chandāgamanena avīciparāyaṇo jāto, tasmā. "
  4221. 504221,112,4107,41,48,1,63,6,{Aduṭṭhacitto}ti chandādīhi adūsitacitto hutvā saccameva bhāseyya.
  4222. 504222,112,4108,2,17,1,87,11,Mahājano ‘‘ cetiyarājā isiṃ akkositvā musāvādaṃ katvā avīciṃ paviṭṭho’’ ti bhayappatto ahosi.
  4223. 504223,112,4108,18,34,1,85,12,Rañño pañca puttā āgantvā brāhmaṇassa pādesu patitvā‘‘ amhākaṃ avassayo hohī’’ ti vadiṃsu.
  4224. 504224,112,4108,35,99,1,371,49,"Brāhmaṇo‘‘ tātā, tumhākaṃ pitā dhammaṃ nāsetvā musāvādaṃ katvā isiṃ akkositvā avīciṃ upapanno, dhammo nāmesa hato hanati, tumhehi na sakkā idha vasitun’’ ti vatvā tesu sabbajeṭṭhakaṃ‘‘ ehi tvaṃ, tāta, pācīnadvārena nikkhamitvā ujukaṃ gacchanto sabbasetaṃ sattapatiṭṭhaṃ hatthiratanaṃ passissasi, tāya saññāya tattha nagaraṃ māpetvā vasa, taṃ nagaraṃ hatthipuraṃ nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  4225. 504225,112,4108,100,132,1,195,24,"Dutiyaṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, tāta, dakkhiṇadvārena nikkhamitvā ujukameva gacchanto sabbasetaṃ assaratanaṃ passissasi, tāya saññāya tattha nagaraṃ māpetvā vasa, taṃ nagaraṃ assapuraṃ nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  4226. 504226,112,4108,133,164,1,184,23,"Tatiyaṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, tāta, pacchimadvārena nikkhamitvā ujukameva gacchanto kesarasīhaṃ passissasi, tāya saññāya tattha nagaraṃ māpetvā vasa, taṃ nagaraṃ sīhapuraṃ nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  4227. 504227,112,4108,165,198,1,208,24,"Catutthaṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, tāta, uttaradvārena nikkhamitvā ujukameva gacchanto sabbaratanamayaṃ cakkapañjaraṃ passissasi, tāya saññāya tattha nagaraṃ māpetvā vasa, taṃ nagaraṃ uttarapañcālaṃ nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  4228. 504228,112,4108,199,246,1,311,39,"Pañcamaṃ āmantetvā‘‘ tāta, tayā imasmiṃ ṭhāne vasituṃ na sakkā, imasmiṃ nagare mahāthūpaṃ katvā nikkhamitvā pacchimuttarāya disāya ujukameva gacchanto dve pabbate aññamaññaṃ paharitvā paharitvā daddarasaddaṃ karonte passissasi, tāya saññāya tattha nagaraṃ māpetvā vasa, taṃ nagaraṃ daddarapuraṃ nāma bhavissatī’’ ti āha. "
  4229. 504229,112,4108,247,260,1,85,13,Te pañcapi janā tāya tāya saññāya gantvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne nagarāni māpetvā vasiṃsu.
  4230. 504230,112,4109,2,27,1,136,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto musāvādaṃ katvā pathaviṃ paviṭṭho’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  4231. 504231,112,4109,28,42,1,69,9,"‘‘ tadā cetiyarājā devadatto ahosi, kapilabrāhmaṇo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4232. 504232,112,4110,2,4,1,27,2,Cetiyajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  4233. 504233,112,4112,2,7,1,20,2,[ 423]7. Indriyajātakavaṇṇanā
  4234. 504234,112,4113,2,13,1,88,10,Yo indriyānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  4235. 504235,112,4113,14,46,1,273,27,"Sāvatthiyaṃ kireko kulaputto satthu dhammadesanaṃ sutvā‘‘ na sakkā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ brahmacariyaṃ carituṃ, niyyānikasāsane pabbajitvā dukkhassantaṃ karissāmī’’ ti ghare vibhavaṃ puttadārassa niyyādetvā nikkhamitvā satthāraṃ pabbajjaṃ yāci. "
  4236. 504236,112,4113,47,50,1,28,3,Satthāpissa pabbajjaṃ dāpesi.
  4237. 504237,112,4113,51,76,1,191,24,"Tassa ācariyupajjhāyehi saddhiṃ piṇḍāya carato navakattā ceva bhikkhūnaṃ bahubhāvena ca kulaghare vā āsanasālāya vā āsanaṃ na pāpuṇāti, saṅghanavakānaṃ koṭiyaṃ pīṭhakaṃ vā phalakaṃ vā pāpuṇāti. "
  4238. 504238,112,4113,77,91,1,126,13,"Āhāropi uḷuṅkapiṭṭhena ghaṭṭitā bhinnasitthakayāgu vā pūtisukkhakhajjakaṃ vā jhāmasukkhakūro vā pāpuṇāti, yāpanapamāṇaṃ na hoti. "
  4239. 504239,112,4113,92,100,1,60,7,So attanā laddhaṃ gahetvā purāṇadutiyikāya santikaṃ gacchati.
  4240. 504240,112,4113,101,112,1,104,11,Athassa sā pattaṃ gahetvā vanditvā pattato bhattaṃ nīharitvā susampāditāni yāgubhattasūpabyañjanāni deti.
  4241. 504241,112,4113,113,120,1,66,7,Mahallako rasataṇhāya bajjhitvā purāṇadutiyikaṃ jahituṃ na sakkoti.
  4242. 504242,112,4113,121,135,1,49,9,"Sā cintesi‘‘ baddho nu kho, noti vīmaṃsissāmi nan’’ ti. "
  4243. 504243,112,4114,2,15,1,146,13,Athekadivasaṃ janapadamanussaṃ setamattikāya nhāpetvā gehe nisīdāpetvā aññepissa katipaye parivāramanusse āṇāpetvā thokathokaṃ pānabhojanaṃ dāpesi.
  4244. 504244,112,4114,16,20,1,31,4,Te khādantā bhuñjantā nisīdiṃsu.
  4245. 504245,112,4114,21,36,1,106,14,"Gehadvāre ca cakkesu goṇe bandhāpetvā ekaṃ sakaṭampi ṭhapāpesi, sayaṃ pana piṭṭhigabbhe nisīditvā pūve paci. "
  4246. 504246,112,4114,37,41,1,31,4,Mahallako āgantvā dvāre aṭṭhāsi.
  4247. 504247,112,4114,42,58,1,63,11,"Taṃ disvā eko mahallakapuriso‘‘ ayye, eko thero dvāre ṭhito’’ ti āha."
  4248. 504248,112,4114,59,66,1,23,3,‘‘ Vanditvā aticchāpehī’’ ti.
  4249. 504249,112,4114,67,92,1,97,15,"So‘‘ aticchatha, bhante’’ ti punappunaṃ kathetvāpi taṃ agacchantaṃ disvā‘‘ ayye, thero na gacchatī’’ ti āha. "
  4250. 504250,112,4114,93,163,1,385,53,"Sā āgantvā sāṇiṃ ukkhipitvā oloketvā‘‘ ambho ayaṃ mama dārakapitā’’ ti vatvā nikkhamitvā pattaṃ gahetvā gehaṃ pavesetvā parivisitvā bhojanapariyosāne vanditvā‘‘ bhante, tumhe idheva parinibbāyatha, mayaṃ ettakaṃ kālaṃ aññaṃ kulaṃ na gaṇhimha, asāmike pana ghare gharāvāso na saṇṭhāti, mayaṃ aññaṃ kulaṃ gaṇhāma, dūraṃ janapadaṃ gacchissāma, tumhe appamattā hotha, sace me doso atthi, khamathā’’ ti āha. "
  4251. 504251,112,4114,164,168,1,41,4,Mahallakassa hadayaphālanakālo viya ahosi.
  4252. 504252,112,4114,169,197,1,137,19,"Atha naṃ‘‘ ahaṃ taṃ jahituṃ na sakkomi, mā gaccha, vibbhamissāmi, asukaṭṭhāne me sāṭakaṃ pesehi, pattacīvaraṃ paṭicchāpetvā āgacchissāmī’’ ti āha. "
  4253. 504253,112,4114,198,206,1,23,4,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  4254. 504254,112,4114,207,236,1,156,19,"Mahallako vihāraṃ gantvā ācariyupajjhāye pattacīvaraṃ paṭicchāpento‘‘ kasmā, āvuso, evaṃ karosī’’ ti vutto‘‘ purāṇadutiyikaṃ jahituṃ na sakkomi vibbhamissāmī’’ ti āha. "
  4255. 504255,112,4114,237,268,1,153,20,"Atha naṃ te anicchantaññeva satthu santikaṃ netvā‘‘ kiṃ, bhikkhave, imaṃ anicchantaññeva ānayitthā’’ ti vutte‘‘ bhante, ayaṃ ukkaṇṭhitvā vibbhamitukāmo’’ ti vadiṃsu. "
  4256. 504256,112,4114,269,283,1,63,10,Atha naṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchi.
  4257. 504257,112,4114,284,292,1,16,3,"‘‘ Saccaṃ, bhante’’ ti."
  4258. 504258,112,4114,293,301,1,22,4,‘‘ Ko taṃ ukkaṇṭhāpesī’’ ti?
  4259. 504259,112,4114,302,342,1,226,31,"‘‘ Purāṇadutiyikā bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu na idāneva sā itthī tuyhaṃ anatthakārikā, pubbepi tvaṃ taṃ nissāya catūhi jhānehi parihīno mahādukkhaṃ patvā maṃ nissāya tamhā dukkhā muccitvā naṭṭhajjhānaṃ paṭilabhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4260. 504260,112,4115,2,16,1,115,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohitaṃ paṭicca tassa brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti.
  4261. 504261,112,4115,17,32,1,89,10,"Jātadivase cassa sakalanagare āvudhāni pajjaliṃsu, tenassa‘‘ jotipālakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  4262. 504262,112,4115,33,55,1,227,22,So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā rañño sippaṃ dassetvā issariyaṃ pahāya kañci ajānāpetvā aggadvārena nikkhamitvā araññaṃ pavisitvā sakkadattiye kaviṭṭhakaassame isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattesi.
  4263. 504263,112,4115,56,65,1,68,8,"Taṃ tattha vasantaṃ anekāni isisatāni parivāresuṃ, mahāsamāgamo ahosi. "
  4264. 504264,112,4115,66,75,1,68,8,"So sarabhaṅgasatthā nāma ahosi, tassa satta antevāsikajeṭṭhakā ahesuṃ. "
  4265. 504265,112,4115,76,90,1,145,14,Tesu sālissaro nāma isi kaviṭṭhakaassamā nikkhamitvā suraṭṭhajanapade puratthimajanapade sātodikāya nāma nadiyā tīre anekasahassaisiparivāro vasi.
  4266. 504266,112,4115,91,102,1,113,11,Meṇḍissaro nāma isi pajjotakapañcālarañño vijite kalabbacūḷakaṃ nāma nigamaṃ nissāya anekasahassaisiparivāro vasi.
  4267. 504267,112,4115,103,111,1,73,8,Pabbato nāma isi ekaṃ aṭavijanapadaṃ nissāya anekasahassaisiparivāro vasi.
  4268. 504268,112,4115,112,120,1,91,8,Kāḷadevilo nāma isi avantidakkhiṇāpathe ekagghanaselaṃ nissāya anekasahassaisiparivāro vasi.
  4269. 504269,112,4115,121,130,1,78,9,Kisavaccho nāma isi ekakova daṇḍakirañño kumbhavatīnagaraṃ nissāya uyyāne vasi.
  4270. 504270,112,4115,131,139,1,61,7,Anupiyatāpaso pana bodhisattassa upaṭṭhāko tassa santike vasi.
  4271. 504271,112,4115,140,152,1,114,12,Nārado nāma isi kāḷadevilassa kaniṭṭho majjhimadese ārañjaragirimhi pabbatajālantare ekakova ekasmiṃ guhāleṇe vasi.
  4272. 504272,112,4116,2,22,1,121,17,"Ārañjaragirino nāma avidūre eko ākiṇṇamanusso nigamo atthi, tesaṃ antare mahatī nadī atthi, taṃ nadiṃ bahū manussā otaranti. "
  4273. 504273,112,4116,23,31,1,78,8,Uttamarūpadharā vaṇṇadāsiyopi purise palobhayamānā tassā nadiyā tīre nisīdanti.
  4274. 504274,112,4116,32,48,1,138,15,Nāradatāpaso tāsu ekaṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā jhānaṃ antaradhāpetvā nirāhāro parisussanto kilesavasaṃ gantvā sattāhaṃ vasitvā nipajji.
  4275. 504275,112,4116,49,59,1,79,10,Athassa bhātā kāḷadevilo āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā ākāsenāgantvā leṇaṃ pāvisi.
  4276. 504276,112,4116,60,72,1,44,8,Nārado taṃ disvā‘‘ kasmā bhavaṃ āgatosī’’ ti āha.
  4277. 504277,112,4116,73,86,1,53,7,‘‘ Bhavaṃ‘ akallako’ ti bhavantaṃ paṭijaggituṃ āgatomhī’’ ti.
  4278. 504278,112,4116,87,104,1,80,12,"Atha naṃ so‘‘ abhūtaṃ kathaṃ kathesi, alikaṃ tucchaṃ kathesī’’ ti musāvādena niggaṇhi. "
  4279. 504279,112,4116,105,122,1,79,11,"So‘‘ netaṃ pahātuṃ vaṭṭatī’’ ti sālissaraṃ ānesi, meṇḍissaraṃ ānesi, pabbatampi ānesi. "
  4280. 504280,112,4116,123,128,1,35,5,Itaropi te tayo musāvādena niggaṇhi.
  4281. 504281,112,4116,129,140,1,66,7,Kāḷadevilo‘‘ sarabhaṅgasatthāraṃ ānessāmī’’ ti ākāsenāgantvā taṃ ānesi.
  4282. 504282,112,4116,141,165,1,92,15,"So āgantvā taṃ disvā‘‘ indriyavasaṃ gato’’ ti ñatvā‘‘ kacci nārada, indriyānaṃ vasaṃ gato’’ ti pucchi. "
  4283. 504283,112,4116,166,202,1,198,26,"Itarena taṃ sutvāva uṭṭhāya vanditvā‘‘ āma, ācariyā’’ ti vutte‘‘ nārada, indriyavasaṃ gatā nāma imasmiṃ attabhāve sussantā dukkhaṃ anubhavitvā dutiye attabhāve niraye nibbattantī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4284. 504284,112,4117,2,4,1,0,0,60.
  4285. 504285,112,4118,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yo indriyānaṃ kāmena, vasaṃ nārada gacchati; "
  4286. 504286,112,4119,2,11,1,44,6,"So pariccajjubho loke, jīvantova visussatī’’ ti. "
  4287. 504287,112,4120,2,18,1,119,15,"Tattha yo indriyānan ti nārada, yo puriso rūpādīsu subhākāraṃ gahetvā kilesakāmavasena channaṃ indriyānaṃ vasaṃ gacchati. "
  4288. 504288,112,4120,19,30,1,105,10,Pariccajjubho {loke}ti so manussalokañca devalokañcāti ubholoke pariccajitvā nirayādīsu nibbattantīti attho.
  4289. 504289,112,4120,31,44,1,113,11,"Jīvantova {visussatī}ti jīvantoyeva attanā icchitaṃ kilesavatthuṃ alabhanto sokena visussati, mahādukkhaṃ pāpuṇātīti. "
  4290. 504290,112,4121,2,23,1,104,15,"Taṃ sutvā nārado‘‘ ācariya, kāmasevanaṃ nāma sukhaṃ, evarūpaṃ sukhaṃ kiṃ sandhāya dukkhanti vadasī’’ ti pucchi. "
  4291. 504291,112,4121,24,36,1,54,8,Athassa sarabhaṅgo‘‘ tena hi suṇāhī’’ ti dutiyaṃ gāthamāha–
  4292. 504292,112,4122,2,4,1,0,0,61.
  4293. 504293,112,4123,2,10,1,49,5,"‘ ‘ Sukhassānantaraṃ dukkhaṃ, dukkhassānantaraṃ sukhaṃ; "
  4294. 504294,112,4124,2,13,1,51,8,"Sosi patto sukhā dukkhaṃ, pāṭikaṅkha varaṃ sukhan’’ ti. "
  4295. 504295,112,4125,2,9,1,63,6,Tattha sukhassānantaran ti kāmasukhassa anantaraṃ nirayadukkhaṃ.
  4296. 504296,112,4125,10,17,1,83,5,{Dukkhassā}ti sīlarakkhaṇadukkhassa anantaraṃ dibbamānusakasukhañceva nibbānasukhañca.
  4297. 504297,112,4125,18,57,1,266,34,"Idaṃ vuttaṃ hoti– nārada, ime hi sattā kāmasevanasamaye kālaṃ katvā ekantadukkhe niraye nibbattanti, sīlaṃ rakkhantā vipassanāya kammaṃ karontā ca pana kilamanti, te dukkhena sīlaṃ rakkhitvā sīlabalena vuttappakāraṃ sukhaṃ labhanti, idaṃ dukkhaṃ sandhāyāhaṃ evaṃ vadāmīti. "
  4298. 504298,112,4125,58,74,1,108,14,"Sosi {patto}ti so tvaṃ nārada, idāni jhānasukhaṃ nāsetvā tato sukhā mahantaṃ kāmanissitaṃ cetasikadukkhaṃ patto. "
  4299. 504299,112,4125,75,87,1,96,11,{Pāṭikaṅkhā}ti idaṃ kilesadukkhaṃ chaḍḍetvā puna tadeva varaṃ uttamaṃ jhānasukhaṃ iccha patthehīti.
  4300. 504300,112,4126,2,19,1,70,11,"Nārado ‘‘ idaṃ ācariya, dukkhaṃ dussahaṃ, na taṃ adhivāsetuṃ sakkomī’’ ti āha. "
  4301. 504301,112,4126,20,37,1,92,12,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ nārada, dukkhaṃ nāma uppannaṃ adhivāsetabbamevā’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  4302. 504302,112,4127,2,4,1,0,0,62.
  4303. 504303,112,4128,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kicchakāle kicchasaho, yo kicchaṃ nātivattati; "
  4304. 504304,112,4129,2,12,1,51,7,"Sa kicchantaṃ sukhaṃ dhīro, yogaṃ samadhigacchatī’’ ti. "
  4305. 504305,112,4130,2,10,1,49,6,"Tattha {nātivattatī}ti nānuvattati, ayameva vā pāṭho. "
  4306. 504306,112,4130,11,59,1,388,42,"Idaṃ vuttaṃ hoti– nārada, yo kāyikacetasikadukkhasaṅkhātassa kicchassa uppannakāle appamatto tassa kicchassa haraṇūpāyaṃ karonto kicchasaho hutvā taṃ kicchaṃ nānuvattati, tassa vase avattitvā tehi tehi upāyehi taṃ kicchaṃ abhibhavati vināseti, so dhīro kicchassa antimasaṅkhātaṃ nirāmisasukhasaṅkhātaṃ jhānasukhaṃ adhigacchati, taṃ vā kicchantaṃ yogasukhaṃ adhigacchati, akilamantova pāpuṇātīti. "
  4307. 504307,112,4131,2,19,1,69,11,"So ‘‘ ācariya, kāmasukhaṃ nāma uttamasukhaṃ, na taṃ jahituṃ sakkomī’’ ti āha. "
  4308. 504308,112,4131,20,39,1,95,14,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ nārada, dhammo nāma na kenaci kāraṇena nāsetabbo’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  4309. 504309,112,4132,2,4,1,0,0,63.
  4310. 504310,112,4133,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Na heva kāmāna kāmā, nānatthā nātthakāraṇā; "
  4311. 504311,112,4134,2,11,1,46,6,"Na katañca niraṅkatvā, dhammā cavitumarahasī’’ ti. "
  4312. 504312,112,4135,2,13,1,66,8,"Tattha kāmāna {kāmā}ti kāmānaṃ kāmā, vatthukāmānaṃ patthanāyāti attho. "
  4313. 504313,112,4135,14,21,1,51,6,Nānatthā {nātthakāraṇā}ti na anatthato na atthakāraṇā.
  4314. 504314,112,4135,22,31,1,61,7,Na katañca {niraṅkatvā}ti katañca nipphāditaṃ jhānaṃ niraṃkatvā.
  4315. 504315,112,4135,32,81,1,342,40,"Idaṃ vuttaṃ hoti– nārada, na heva vatthukāmapatthanāya dhammā cavitumarahasi, ekasmiṃ anatthe uppanne taṃ paṭihanitukāmo nānatthā na atthenapi kāraṇabhūtena dhammā cavitumarahasi,‘‘ asuko nāma me attho uppajjissatī’’ ti evampi atthakāraṇāpi na dhammā cavitumarahasi, kataṃ pana nipphāditaṃ jhānasukhaṃ niraṃkatvā vināsetvā neva dhammā cavitumarahasīsi. "
  4316. 504316,112,4136,2,14,1,102,12,Evaṃ sarabhaṅgena catūhi gāthāhi dhamme desite kāḷadevilo attano kaniṭṭhaṃ ovadanto pañcamaṃ gāthamāha–
  4317. 504317,112,4137,2,4,1,0,0,64.
  4318. 504318,112,4138,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Dakkhaṃ gahapatī sādhu, saṃvibhajjañca bhojanaṃ; "
  4319. 504319,112,4139,2,10,1,43,5,"Ahāso atthalābhesu, atthabyāpatti abyatho’’ ti. "
  4320. 504320,112,4140,2,18,1,159,14,"Tattha dakkhaṃ {gahapatī}ti nārada gharāvāsaṃ vasantānaṃ gahapatīnaṃ bhoguppādanatthāya analasyachekakusalabhāvasaṅkhātaṃ dakkhaṃ nāma sādhu, dakkhabhāvo bhaddako. "
  4321. 504321,112,4140,19,30,1,130,11,Saṃvibhajjañca bhojanan ti dukkhena uppāditabhogānaṃ dhammikasamaṇabrāhmaṇehi saddhiṃ saṃvibhajitvā paribhogakaraṇaṃ dutiyaṃ sādhu.
  4322. 504322,112,4140,31,42,1,97,10,Ahāso {atthalābhesū}ti mahante issariye uppanne appamādavasena ahāso anuppilāvitattaṃ tatiyaṃ sādhu.
  4323. 504323,112,4140,43,86,1,239,32,"{Atthabyāpattī}ti yadā pana attano atthabyāpatti yasavināso hoti, tadā abyatho akilamanaṃ catutthaṃ sādhu, tasmā tvaṃ, nārada,‘‘ jhānaṃ me antarahitan’’ ti mā soci, sace indriyānaṃ vasaṃ na gamissasi, naṭṭhampi te jhānaṃ puna pākatikameva bhavissatīti. "
  4324. 504324,112,4141,2,13,1,97,11,Taṃ puna kāḷadevilena nāradassa ovaditabhāvaṃ ñatvā satthā abhisambuddho hutvā chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  4325. 504325,112,4142,2,4,1,0,0,65.
  4326. 504326,112,4143,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ettāvatetaṃ paṇḍiccaṃ, api so devilo bravi; "
  4327. 504327,112,4144,2,14,1,48,9,"Na yito kiñci pāpiyo, yo indriyānaṃ vasaṃ vaje’’ ti. "
  4328. 504328,112,4145,2,13,1,62,8,"Tassattho – bhikkhave, ettakaṃ etaṃ paṇḍiccaṃ soyaṃ devilo abravi. "
  4329. 504329,112,4145,14,25,1,69,10,"Yo pana kilesavasena indriyānaṃ vasaṃ vajati, ito añño pāpiyo natthīti. "
  4330. 504330,112,4146,2,35,1,169,24,"Atha naṃ sarabhaṅgo āmantetvā‘‘ nārada, idaṃ tāva suṇa, yo hi paṭhamameva kattabbayuttakaṃ na karoti, so araññaṃ paviṭṭhamāṇavako viya socati paridevatī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4331. 504331,112,4147,2,11,1,81,9,Atīte ekasmiṃ kāsinigame eko brāhmaṇamāṇavo abhirūpo ahosi thāmasampanno nāgabalo.
  4332. 504332,112,4147,12,14,1,10,2,So cintesi–
  4333. 504333,112,4147,15,46,1,181,24,"‘‘ kiṃ me kasikammādīni katvā mātāpitūhi puṭṭhehi, kiṃ puttadārena, kiṃ dānādīhi puññehi katehi, kañci aposetvā kiñci puññaṃ akatvā araññaṃ pavisitvā mige māretvā attānaṃyeva posessāmī’’ ti? "
  4334. 504334,112,4147,47,71,1,216,24,So pañcāvudhasannaddho himavantaṃ gantvā nānāmige vadhitvā khādanto antohimavante vidhavāya nāma nadiyā tīre giriparikkhittaṃ mahantaṃ pabbatajālaṃ patvā tattha mige vadhitvā aṅgāre pakkamaṃsaṃ khādanto vāsaṃ kappesi.
  4335. 504335,112,4147,72,106,1,228,28,"So cintesi‘‘ ahaṃ sabbadā thāmasampanno na bhavissāmi, dubbalakāle araññe carituṃ na sakkhissāmi, idāneva nānāvaṇṇe mige pabbatajālaṃ pavesetvā dvāraṃ yojetvā araññaṃ anāhiṇḍantova yathāruciyā mige vadhitvā khādissāmī’’ ti tathā akāsi. "
  4336. 504336,112,4147,107,154,1,328,39,"Athassa kāle atikkante taṃ kammaṃ matthakappattaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ jātaṃ, attano hatthapādehi na labhi gantuṃ, aparāparaṃ parivattetuṃ nāsakkhi, neva kiñci khādanīyaṃ bhojanīyaṃ, na pānīyaṃ passi, sarīraṃ milāyi, manussapeto ahosi, gimhakāle pathavī viya sarīraṃ bhijjitvā rājiyo dassesi, so durūpo dussaṇṭhito mahādukkhaṃ anubhavi. "
  4337. 504337,112,4148,2,46,1,285,36,Evaṃ addhāne gate siviraṭṭhe sivirājā nāma‘‘ araññe aṅgārapakkamaṃsaṃ khādissāmī’’ ti amaccānaṃ rajjaṃ niyyādetvā pañcāvudhasannaddho araññaṃ pavisitvā mige vadhitvā maṃsaṃ khādamāno anupubbena taṃ padesaṃ patvā taṃ purisaṃ disvā bhītopi satiṃ upaṭṭhapetvā‘‘ kosi tvaṃ ambho purisā’’ ti pucchi.
  4338. 504338,112,4148,47,65,1,75,11,"‘‘ Sāmi, manussapeto ahaṃ, attano katakammassa phalaṃ anubhomi, tvaṃ pana kosī’’ ti?"
  4339. 504339,112,4148,66,72,1,18,2,‘‘ Sivirājāhamasmī’’ ti.
  4340. 504340,112,4148,73,81,1,24,4,‘‘ Atha kasmā idhāgatosī’’ ti?
  4341. 504341,112,4148,82,90,1,27,3,‘‘ Migamaṃsaṃ khādanatthāyā’’ ti.
  4342. 504342,112,4148,91,115,1,151,19,"Athassa so‘‘ ahampi mahārāja, imināva kāraṇena āgantvā manussapeto jāto’’ ti sabbaṃ vitthārena kathetvā attano dukkhitabhāvaṃ rañño ācikkhanto sesagāthā āha– "
  4343. 504343,112,4149,2,4,1,0,0,66.
  4344. 504344,112,4150,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Amittānaṃva hatthatthaṃ, sivi pappoti māmiva; "
  4345. 504345,112,4151,2,8,1,47,5,"Kammaṃ vijjañca dakkheyyaṃ, vivāhaṃ sīlamaddavaṃ; "
  4346. 504346,112,4152,2,10,1,41,7,"Ete ca yase hāpetvā, nibbatto sehi kammehi. "
  4347. 504347,112,4153,2,4,1,0,0,67.
  4348. 504348,112,4154,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Sohaṃ sahassajīnova, abandhu aparāyaṇo; "
  4349. 504349,112,4155,2,8,1,43,5,"Ariyadhammā apakkanto, yathā peto tathevahaṃ. "
  4350. 504350,112,4156,2,4,1,0,0,68.
  4351. 504351,112,4157,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sukhakāme dukkhāpetvā, āpannosmi padaṃ imaṃ; "
  4352. 504352,112,4158,2,11,1,46,6,"So sukhaṃ nādhigacchāmi, ṭhito bhāṇumatāmivā’’ ti. "
  4353. 504353,112,4159,2,11,1,70,9,Tattha amittānaṃva hatthatthan ti amittānaṃ hatthe atthaṃ vināsaṃ viya.
  4354. 504354,112,4159,12,16,1,22,3,{Sivī}ti rājānaṃ ālapati.
  4355. 504355,112,4159,17,30,1,92,11,"Pappoti {māmivā}ti mādiso pāpakammena pāpuṇāti, attanova kammena vināsaṃ pāpuṇātīti vuttaṃ hoti. "
  4356. 504356,112,4159,31,36,1,48,5,Kamman ti kasikammādibhedaṃ ājīvasādhakaṃ kiccaṃ.
  4357. 504357,112,4159,37,42,1,48,5,Vijjan ti nānappakārakaṃ hatthisippādikaṃ sippaṃ.
  4358. 504358,112,4159,43,47,1,48,4,Dakkheyyan ti nānappakārena bhoguppādanakosallaṃ.
  4359. 504359,112,4159,48,51,1,32,3,Vivāhan ti āvāhavivāhasambandhaṃ.
  4360. 504360,112,4159,52,59,1,89,7,Sīlamaddavan ti pañcavidhasīlañceva muduvacanaṃ hitakāmaṃ pāpanivāraṇaṃ kalyāṇamittatañca.
  4361. 504361,112,4159,60,65,1,30,5,So hi idha maddavoti adhippeto.
  4362. 504362,112,4159,66,77,1,61,10,Ete ca yase {hāpetvā}ti ete ettake yasadāyake dhamme hāpetvā ca.
  4363. 504363,112,4159,78,85,1,47,6,Nibbatto sehi {kammehī}ti attano kammehi nibbatto.
  4364. 504364,112,4159,86,139,1,406,46,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ahaṃ, mahārāja, imasmiṃ loke issariyadāyakaṃ kattabbayuttakaṃ kammaṃ akatvā sippaṃ asikkhitvā upāyena bhoge anuppādetvā āvāhavivāhaṃ akatvā sīlaṃ arakkhitvā maṃ akiccaṃ karontaṃ pāpanivāraṇasamatthe kalyāṇamitte abhajitvā ime ettake yasadāyakattā‘‘ yase’’ ti saṅkhyaṃ gate lokappavattidhamme hāpetvā chaḍḍetvā imaṃ araññaṃ pavisitvā sayaṃ katehi pāpakammehi idāni manussapeto hutvā nibbattosmīti. "
  4365. 504365,112,4160,2,7,1,46,4,{Sahassajīnovā}ti sahassajīnapuriso viyāti attho.
  4366. 504366,112,4160,8,19,1,85,10,"Svāhaṃ sammā paṭipajjitvā bhoge uppādeyyaṃ, tehi anekasahassehi bhogehi jitotipi attho. "
  4367. 504367,112,4160,20,26,1,39,4,"{Aparāyaṇo}ti asaraṇo, nippatiṭṭhoti attho. "
  4368. 504368,112,4160,27,30,1,31,2,{Ariyadhammā}ti sappurisadhammato.
  4369. 504369,112,4160,31,47,1,92,12,"Yathā {peto}ti yathā mato peto hutvā uppajjeyya, jīvamānoyeva tathā manussapeto jātosmīti attho. "
  4370. 504370,112,4160,48,54,1,51,5,Sukhakāme {dukkhāpetvā}ti sukhakāme satte dukkhāpetvā.
  4371. 504371,112,4160,55,68,1,62,8,"‘‘ Sukhakāmo’’ tipi pāṭho, sayaṃ sukhakāmo paraṃ dukkhāpetvāti attho. "
  4372. 504372,112,4160,69,76,1,51,7,Āpannosmi padaṃ iman ti evarūpaṃ koṭṭhāsaṃ pattosmi.
  4373. 504373,112,4160,77,86,1,71,8,"Pathantipi pāṭho, idaṃ dukkhassa pathabhūtaṃ attabhāvaṃ pattosmīti attho. "
  4374. 504374,112,4160,87,106,1,160,17,"Ṭhito {bhāṇumatāmivā}ti bhāṇumā vuccati aggi, vītaccikaṅgārehi samantā parikiṇṇo viya sarīre uṭṭhitena mahādāhena dayhanto kāyikacetasikasukhaṃ na vindāmīti vadati. "
  4375. 504375,112,4161,2,36,1,170,25,"Evañca pana vatvā‘‘ ahaṃ, mahārāja, sukhakāmo paraṃ dukkhāpetvā diṭṭheva dhamme manussapeto jāto, tasmā tvaṃ pāpaṃ mā kari, attano nagaraṃ gantvā dānādīni puññāni karohī’’ ti āha. "
  4376. 504376,112,4161,37,42,1,34,5,Rājā tathā katvā saggapuraṃ pūresi.
  4377. 504377,112,4161,43,49,1,56,6,Sarabhaṅgasatthā imaṃ kāraṇaṃ āharitvā tāpasaṃ saññāpesi.
  4378. 504378,112,4161,50,64,1,126,14,So tassa dhammakathāya saṃvegaṃ paṭilabhitvā taṃ vanditvā khamāpetvā kasiṇaparikammaṃ katvā naṭṭhaṃ jhānaṃ paṭipākatikaṃ akāsi.
  4379. 504379,112,4161,65,75,1,68,10,Sarabhaṅgo tassa tattha vasituṃ adatvā taṃ ādāya attano assamaṃ gato.
  4380. 504380,112,4162,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  4381. 504381,112,4163,2,32,1,216,22,"Tadā nārado ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, nagarasobhiṇī purāṇadutiyikā, sālissaro sāriputto, meṇḍissaro kassapo, pabbato anuruddho, kāḷadevilo kaccāyano, anupiyo ānando, kisavaccho mahāmoggallāno, sarabhaṅgo pana ahameva ahosinti. "
  4382. 504382,112,4164,2,4,1,28,2,Indriyajātakavaṇṇanā sattamā.
  4383. 504383,112,4166,2,7,1,19,2,[ 424]8. Ādittajātakavaṇṇanā
  4384. 504384,112,4167,2,11,1,73,9,Ādittasmin ti idaṃ satthā jetavane viharanto asadisadānaṃ ārabbha kathesi.
  4385. 504385,112,4167,12,27,1,62,4,Asadisadānaṃ mahāgovindasuttavaṇṇanāto( dī. ni. aṭṭha.2.296) vitthāretvā kathetabbaṃ.
  4386. 504386,112,4167,28,53,1,177,17,"Tassa pana dinnadivasato dutiyadivase dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, kosalarājā vicinitvāva , puññakkhettaṃ ñatvā buddhappamukhassa ariyasaṅghassa asadisadānaṃ adāsī’’ ti. "
  4387. 504387,112,4167,54,100,1,244,29,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, rañño vicinitvā anuttare puññakkhette dānapatiṭṭhāpanaṃ, porāṇakapaṇḍitāpi vicinitvāva mahādānaṃ adaṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4388. 504388,112,4168,2,20,1,202,18,Atīte siviraṭṭhe roruvanagare roruvamahārājā nāma dasa rājadhamme akopetvā catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhanto mahājanassa mātāpituṭṭhāne ṭhatvā kapaṇaddhikavanibbakayācakādīnaṃ mahādānaṃ pavattesi.
  4389. 504389,112,4168,21,28,1,62,7,Tassa samuddavijayā nāma aggamahesī ahosi paṇḍitā ñāṇasampannā.
  4390. 504390,112,4168,29,76,1,276,37,"So ekadivasaṃ dānaggaṃ olokento‘‘ mayhaṃ dānaṃ dussīlā lolasattā bhuñjanti, taṃ maṃ na hāseti, ahaṃ kho pana sīlavantānaṃ aggadakkhiṇeyyānaṃ paccekabuddhānaṃ dātukāmo, te ca himavantapadese vasanti, ko nu kho te nimantetvā ānessati, kaṃ pesessāmī’’ ti cintetvā tamatthaṃ deviyā ārocesi. "
  4391. 504391,112,4168,77,103,1,186,20,"Atha naṃ sā āha‘‘ mahārāja, mā cintayittha, amhākaṃ dātabbadānabalena sīlabalena saccabalena pupphāni pesetvā paccekabuddhe nimantetvā tesaṃ āgatakāle sabbaparikkhārasampannadānaṃ dassāmā’’ ti. "
  4392. 504392,112,4168,104,166,1,441,48,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ sakalanagaravāsino sīlaṃ samādiyantū’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā sayampi saparijano uposathaṅgāni adhiṭṭhāya mahādānaṃ pavattetvā sumanapupphapuṇṇaṃ suvaṇṇasamuggaṃ gāhāpetvā pāsādā oruyha rājaṅgaṇe ṭhatvā pañcaṅgāni pathaviyaṃ patiṭṭhāpetvā pācīnadisābhimukho vanditvā‘‘ pācīnadisāya arahante vandāmi, sace amhākaṃ koci guṇo atthi, amhesu anukampaṃ katvā amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti vatvā satta pupphamuṭṭhiyo khipi. "
  4393. 504393,112,4168,167,172,1,59,5,Pācīnadisāya paccekabuddhānaṃ abhāvena punadivase nāgamiṃsu.
  4394. 504394,112,4168,173,179,1,48,5,"Dutiyadivase dakkhiṇadisaṃ namassi, tatopi nāgatā. "
  4395. 504395,112,4168,180,187,1,48,5,"Tatiyadivase pacchimadisaṃ namassi, tatopi nāgatā. "
  4396. 504396,112,4168,188,208,1,156,15,"Catutthadivase uttaradisaṃ namassi, namassitvā ca pana‘‘ uttarahimavantapadesavāsino paccekabuddhā amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantū’’ ti satta pupphamuṭṭhiyo vissajjesi. "
  4397. 504397,112,4168,209,216,1,80,7,Pupphāni gantvā nandamūlakapabbhāre pañcannaṃ paccekabuddhasatānaṃ upari patiṃsu.
  4398. 504398,112,4169,2,28,1,148,19,"Te āvajjamānā raññā attano nimantitabhāvaṃ ñatvā punadivase satta paccekabuddhe āmantetvā‘‘ mārisā, rājā vo nimanteti, tassa saṅgahaṃ karothā’’ ti vadiṃsu. "
  4399. 504399,112,4169,29,34,1,52,5,Satta paccekabuddhā ākāsenāgantvā rājadvāre otariṃsu.
  4400. 504400,112,4169,35,87,1,460,48,Te disvā rājā somanassajāto vanditvā pāsādaṃ āropetvā mahantaṃ sakkāraṃ katvā dānaṃ datvā bhattakiccapariyosāne punadivasatthāya punadivasatthāyāti evaṃ cha divase nimantetvā sattame divase sabbaparikkhāradānaṃ sajjetvā sattaratanakhacitāni mañcapīṭhādīni paññapetvā ticīvarādike sabbasamaṇaparibhoge sattannaṃ paccekabuddhānaṃ santike ṭhapetvā‘‘ mayaṃ ime parikkhāre tumhākaṃ demā’’ ti vatvā tesaṃ bhattakiccapariyosāne rājā ca devī ca ubhopi namassamānā aṭṭhaṃsu.
  4401. 504401,112,4169,88,96,1,59,8,Atha nesaṃ anumodanaṃ karonto saṅghatthero dve gāthā abhāsi–
  4402. 504402,112,4170,2,4,1,0,0,69.
  4403. 504403,112,4171,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ; "
  4404. 504404,112,4172,2,12,1,47,9,"Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati. "
  4405. 504405,112,4173,2,4,1,0,0,70.
  4406. 504406,112,4174,2,10,1,35,6,"‘ ‘ Evamādīpito loko, jarāya maraṇena ca; "
  4407. 504407,112,4175,2,11,1,43,6,"Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhatan’’ ti. "
  4408. 504408,112,4176,2,8,1,39,5,Tattha ādittasmin ti taṅkhaṇe pajjalite.
  4409. 504409,112,4176,9,12,1,22,3,Bhājanan ti upakaraṇaṃ.
  4410. 504410,112,4176,13,31,1,108,15,"No ca yaṃ tattha {ḍayhatī}ti yaṃ pana tattha ḍayhati, antamaso tiṇasanthāropi, sabbaṃ tassa anupakaraṇameva hoti. "
  4411. 504411,112,4176,32,44,1,81,10,"Jarāya maraṇena {cā}ti desanāsīsametaṃ, atthato panesa ekādasahi aggīhi ādīpito nāma. "
  4412. 504412,112,4176,45,58,1,123,11,{Nīharethevā}ti tato ekādasati aggīhi pajjalitalokā dasavidhadānavatthubhedaṃ taṃ taṃ parikkhāradānaṃ cetanāya nikkaḍḍhetheva.
  4413. 504413,112,4176,59,73,1,71,12,"Dinnaṃ {hotī}ti appaṃ vā bahuṃ vā yaṃ dinnaṃ, tadeva sunīhataṃ nāma hotīti. "
  4414. 504414,112,4177,2,26,1,161,19,"Evaṃ saṅghatthero anumodanaṃ katvā‘‘ appamatto hohi, mahārājā’’ ti rañño ovādaṃ datvā ākāse uppatitvā pāsādakaṇṇikaṃ dvidhā katvā gantvā nandamūlakapabbhāreyeva otari. "
  4415. 504415,112,4177,27,34,1,78,7,Tassa dinnaparikkhāropi teneva saddhiṃ uppatitvā nandamūlakapabbhāreyeva otari.
  4416. 504416,112,4177,35,43,1,52,8,Rañño ca deviyā ca sakalasarīraṃ pītiyā puṇṇaṃ ahosi.
  4417. 504417,112,4177,44,48,1,26,4,Evaṃ tasmiṃ gate avasesāpi–
  4418. 504418,112,4178,2,4,1,0,0,71.
  4419. 504419,112,4179,2,12,1,61,7,"‘ ‘ Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ, uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu; "
  4420. 504420,112,4180,2,11,1,58,8,"Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa, dibbāni ṭhānāni upeti macco. "
  4421. 504421,112,4181,2,4,1,0,0,72.
  4422. 504422,112,4182,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Dānañca yuddhañca samānamāhu, appāpi santā bahuke jinanti; "
  4423. 504423,112,4183,2,12,1,57,9,"Appampi ce saddahāno dadāti, teneva so hoti sukhī parattha. "
  4424. 504424,112,4184,2,4,1,0,0,73.
  4425. 504425,112,4185,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ, ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; "
  4426. 504426,112,4186,2,10,1,56,7,"Etesu dinnāni mahapphalāni, bījāni vuttāni yathā sukhette. "
  4427. 504427,112,4187,2,4,1,0,0,74.
  4428. 504428,112,4188,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ, parūpavādā na karoti pāpaṃ; "
  4429. 504429,112,4189,2,14,1,65,11,"Bhīruṃ pasaṃsanti na tattha sūraṃ, bhayā hi santo na karonti pāpaṃ. "
  4430. 504430,112,4190,2,4,1,0,0,75.
  4431. 504431,112,4191,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati; "
  4432. 504432,112,4192,2,8,1,42,5,"Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati. "
  4433. 504433,112,4193,2,4,1,0,0,76.
  4434. 504434,112,4194,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Addhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ, dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo; "
  4435. 504435,112,4195,2,13,1,60,7,"Pubbeva hi pubbatareva santo, nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ ti."
  4436. 504436,112,4195,14,14,1,0,0,–
  4437. 504437,112,4196,2,10,1,74,8,Evamekekāya gāthāya anumodanaṃ katvā tatheva agamiṃsu saddhiṃ parikkhārehi.
  4438. 504438,112,4197,2,16,1,123,12,Tattha {dhammaladdhassā}ti khīṇāsavaṃ ādiṃ katvā yāva sukkhavipassakayogāvacaro puggalo dhammassa laddhattā dhammaladdho nāma.
  4439. 504439,112,4197,17,24,1,75,7,Sveva uṭṭhānavīriyena tassa dhammassa adhigatattā uṭṭhānavīriyādhigato nāma.
  4440. 504440,112,4197,25,48,1,177,21,"Tassa puggalassa yo jantu dadāti dānanti attho, dhammena laddhassa uṭṭhānasaṅkhātena vīriyena adhigatassa deyyadhammassa aggaṃ gahetvā yo jantu sīlavantesu dānaṃ dadātītipi attho. "
  4441. 504441,112,4197,49,55,1,54,6,Upayogatthe vā sāmivacanaṃ katvāpettha attho veditabbo.
  4442. 504442,112,4197,56,67,1,82,10,"Vetaraṇin ti desanāsīsametaṃ, aṭṭha mahāniraye soḷasa ca ussade atikkamitvāti attho. "
  4443. 504443,112,4197,68,74,1,42,5,Dibbāni ṭhānāni {upetī}ti devaloke uppajjati.
  4444. 504444,112,4198,2,6,1,28,3,{Samānamāhū}ti sadisaṃ vadanti.
  4445. 504445,112,4198,7,15,1,62,7,"Khayabhīrukassa hi dānaṃ natthi, bhayabhīrukassa yuddhaṃ natthi. "
  4446. 504446,112,4198,16,40,1,136,18,"Jīvite ālayaṃ vijahitvā yujjantova yujjhituṃ sakkoti, bhogesu ālayaṃ vijahitvā dāyako dātuṃ sakkoti, teneva taṃ ubhayaṃ‘‘ samānan’’ ti vadanti. "
  4447. 504447,112,4198,41,59,1,144,16,"Appāpi {santā}ti thokāpi samānā pariccattajīvitā bahuke jinanti, evameva appāpi muñcacetanā bahumpi maccheracittaṃ lobhādiṃ vā kilesagahanaṃ jināti. "
  4448. 504448,112,4198,60,70,1,71,9,Appampi {ce}ti thokampi ce deyyadhammaṃ kammañca phalañca saddahanto deti.
  4449. 504449,112,4198,71,84,1,100,11,"Teneva {so}ti tena parittadeyyadhammavatthukena parittakenāpi cāgena so parattha sukhī hoti, mahārājāti. "
  4450. 504450,112,4199,2,9,1,64,7,Viceyya dānan ti dakkhiṇañca dakkhiṇeyyañca vicinitvā dinnadānaṃ.
  4451. 504451,112,4199,10,36,1,188,25,"Tattha yaṃ vā taṃ vā adatvā aggaṃ paṇītaṃ deyyadhammaṃ vicinitvā dadanto dakkhiṇaṃ vicināti nāma, yesaṃ tesaṃ vā adatvā sīlādiguṇasampanne vicinitvā tesaṃ dadanto dakkhiṇeyyaṃ vicināti nāma. "
  4452. 504452,112,4199,37,43,1,53,6,Sugatappasatthan ti evarūpaṃ dānaṃ buddhehi pasatthaṃ.
  4453. 504453,112,4199,44,55,1,65,7,Tattha dakkhiṇeyyavicinanaṃ dassetuṃ‘‘ ye dakkhiṇeyyā’’ tiādi vuttaṃ.
  4454. 504454,112,4199,56,62,1,54,5,Tattha {dakkhiṇeyyā}ti dakkhiṇāya anucchavikā buddhādayo.
  4455. 504455,112,4200,2,6,1,36,3,{Pāṇabhūtānī}ti pāṇasaṅkhātāni bhūtāni.
  4456. 504456,112,4200,7,13,1,51,6,Aheṭhayaṃ caran ti kāruññena aviheṭhayanto caramāno.
  4457. 504457,112,4200,14,20,1,46,5,{Parūpavādā}ti parūpavādabhayena pāpaṃ na karoti.
  4458. 504458,112,4200,21,24,1,25,3,Bhīrun ti upavādabhīrukaṃ.
  4459. 504459,112,4200,25,40,1,97,14,"Na tattha sūran ti yo pana ayonisomanasikārena tasmiṃ upavāde sūro hoti, taṃ paṇḍitā nappasaṃsanti. "
  4460. 504460,112,4200,41,50,1,53,8,Bhayā {hī}ti upavādabhayena hi paṇḍitā pāpaṃ na karonti.
  4461. 504461,112,4201,2,16,1,126,11,"Hīnena {brahmacariyenā}ti bāhiratitthāyatane tāva methunaviratisīlamattakaṃ hīnaṃ brahmacariyaṃ nāma, tena khattiyakule uppajjati. "
  4462. 504462,112,4201,17,24,1,56,6,"Jhānassa upacāramattaṃ majjhimaṃ, tena devaloke uppajjati. "
  4463. 504463,112,4201,25,35,1,68,8,"Aṭṭha samāpattiyo uttamaṃ, tena brahmaloke uppajjanto visujjhati nāma. "
  4464. 504464,112,4201,36,59,1,205,20,"Sāsane pana sīlavantasseva ekaṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ hīnaṃ nāma, parisuddhasīlasseva samāpattinibbattanaṃ majjhimaṃ nāma, parisuddhasīle ṭhatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattuppatti uttamaṃ nāma. "
  4465. 504465,112,4202,2,21,1,188,16,"Osānagāthāya ayamattho– mahārāja, kiñcāpi ekaṃseneva dānaṃ bahudhā pasatthaṃ vaṇṇitaṃ, dānato pana samathavipassanāsaṅkhātaṃ nibbānasaṅkhātañca dhammakoṭṭhāsabhūtaṃ dhammapadameva uttaritaraṃ. "
  4466. 504466,112,4202,22,23,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  4467. 504467,112,4202,24,39,1,162,15,Pubbeva hi imasmiṃ kappe kassapadasabalādayo pubbatareva vessabhūdasabalādayo santo sappurisā sapaññā samathavipassanaṃ bhāvetvā nibbānameva ajjhagamuṃ adhigatāti.
  4468. 504468,112,4203,2,16,1,140,14,Evaṃ satta paccekabuddhā anumodanāya rañño amatamahānibbānaṃ vaṇṇetvā rājānaṃ appamādena ovaditvā vuttanayeneva attano vasanaṭṭhānameva gatā.
  4469. 504469,112,4203,17,28,1,87,11,Rājāpi saddhiṃ aggamahesiyā dānaṃ datvā yāvajīvaṃ ṭhatvā tato cavitvā saggapuraṃ pūresi.
  4470. 504470,112,4204,2,20,1,105,14,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ pubbepi paṇḍitā viceyya dānaṃ adaṃsū’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  4471. 504471,112,4204,21,38,1,102,11,"‘‘ tadā paccekabuddhā parinibbāyiṃsu, samuddavijayā rāhulamātā ahosi, roruvamahārājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4472. 504472,112,4205,2,4,1,27,2,Ādittajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  4473. 504473,112,4207,2,7,1,20,2,[ 425]9. Aṭṭhānajātakavaṇṇanā
  4474. 504474,112,4208,2,13,1,87,10,Gaṅgā {kumudinī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4475. 504475,112,4208,14,59,1,192,26,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti vatvā‘‘ kilesavasenā’’ ti vutte‘‘ bhikkhu mātugāmo nāma akataññū mittadubbhī avissāsanīyo. "
  4476. 504476,112,4208,60,68,1,70,8,Atīte paṇḍitā devasikaṃ sahassaṃ dentāpi mātugāmaṃ tosetuṃ nāsakkhiṃsu.
  4477. 504477,112,4208,69,95,1,151,20,"Sā ekadivasamattaṃ sahassaṃ alabhitvāva te gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesi , evaṃ akataññū mātugāmo, mā tassa kāraṇā kilesavasaṃ gacchā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4478. 504478,112,4209,2,18,1,124,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa ca putto brahmadattakumāro, bārāṇasiseṭṭhino ca putto mahādhanakumāro nāma. "
  4479. 504479,112,4209,19,28,1,75,8,"Te ubhopi sahapaṃsukīḷakā sahāyakā ahesuṃ, ekācariyakuleyeva sippaṃ gaṇhiṃsu. "
  4480. 504480,112,4209,29,38,1,76,8,"Rājakumāro pitu accayena rajje patiṭṭhāsi, seṭṭhiputtopissa santikeyeva ahosi. "
  4481. 504481,112,4209,39,46,1,71,7,Bārāṇasiyañca ekā nagarasobhiṇī vaṇṇadāsī abhirūpā ahosi sobhaggappattā.
  4482. 504482,112,4209,47,68,1,168,20,"Seṭṭhiputto devasikaṃ sahassaṃ datvā niccakāle tāyeva saddhiṃ abhiramanto pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ labhitvāpi na taṃ vijahi, tatheva devasikaṃ sahassaṃ datvā abhirami. "
  4483. 504483,112,4209,69,75,1,54,6,Seṭṭhiputto divasassa tayo vāre rājupaṭṭhānaṃ gacchati.
  4484. 504484,112,4209,76,88,1,107,11,"Athassa ekadivasaṃ rājupaṭṭhānaṃ gatassa raññā saddhiṃ samullapantasseva sūriyo atthaṅgami, andhakāraṃ jātaṃ. "
  4485. 504485,112,4209,89,112,1,147,18,"So rājakulā nikkhamitvā‘‘ idāni gehaṃ gantvā āgamanavelā natthi, nagarasobhiṇiyāyeva gehaṃ gamissāmī’’ ti upaṭṭhāke uyyojetvā ekakova tassā gehaṃ pāvisi. "
  4486. 504486,112,4209,113,127,1,51,9,"Atha naṃ sā disvā‘‘ ayyaputta, sahassaṃ ābhatan’’ ti āha."
  4487. 504487,112,4209,128,154,1,128,19,"‘‘ Bhadde, ahaṃ ajjeva ativikālo jāto, tasmā gehaṃ agantvā manusse uyyojetvā ekakova paviṭṭhosmi, sve pana te dve sahassāni dassāmī’’ ti. "
  4488. 504488,112,4210,2,28,1,146,19,"Sā cintesi‘‘ sacāhaṃ ajja okāsaṃ karissāmi, aññesupi divasesu tucchahatthakova āgamissati, evaṃ me dhanaṃ parihāyissati, na dānissa okāsaṃ karissāmī’’ ti. "
  4489. 504489,112,4210,29,49,1,88,14,"Atha naṃ evamāha‘‘ sāmi, mayaṃ vaṇṇadāsiyo nāma, amhākaṃ sahassaṃ adatvā keḷi nāma natthī’’ ti."
  4490. 504490,112,4210,50,63,1,48,7,"‘‘ Bhadde, sve diguṇaṃ āharissāmī’’ ti punappunaṃ yāci. "
  4491. 504491,112,4210,64,86,1,121,17,"Nagarasobhiṇī dāsiyo āṇāpesi‘‘ etassa idha ṭhatvā maṃ oloketuṃ mā adattha, gīvāyaṃ taṃ gahetvā nīharitvā dvāraṃ pidahathā’’ ti. "
  4492. 504492,112,4210,87,92,1,30,5,Taṃ sutvā dāsiyo tathā kariṃsu.
  4493. 504493,112,4210,93,123,1,178,24,"Atha so cintesi‘‘ ahaṃ imāya saddhiṃ asītikoṭidhanaṃ khādiṃ, sā maṃ ekadivasaṃ tucchahatthaṃ disvā gīvāyaṃ gahetvā nīharāpesi, aho mātugāmo nāma pāpo nillajjo akataññū mittadubbhī’’ ti. "
  4494. 504494,112,4210,124,168,1,333,36,"So mātugāmassa aguṇaṃ anussarantova virajji, paṭikūlasaññaṃ paṭilabhi, gharāvāsepi ukkaṇṭhito ‘‘ kiṃ me gharāvāsena, ajjeva nikkhamitvā pabbajissāmī’’ ti puna gehaṃ agantvā rājānampi adisvāva nagarā nikkhamitvā araññaṃ pavisitvā gaṅgātīre assamaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo uppādetvā vanamūlaphalāhāro tattha vāsaṃ kappesi. "
  4495. 504495,112,4211,2,14,1,46,8,Rājā taṃ apassanto‘‘ kahaṃ mama sahāyo’’ ti pucchi.
  4496. 504496,112,4211,15,20,1,55,5,Nagarasobhiṇiyāpi katakammaṃ sakalanagare pākaṭaṃ jātaṃ.
  4497. 504497,112,4211,21,42,1,121,16,"Athassa tamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iti te deva, sahāyo lajjāya gharampi agantvā araññaṃ pavisitvā pabbajito bhavissatī’’ ti āhaṃsu. "
  4498. 504498,112,4211,43,66,1,141,18,Rājā taṃ sutvā nagarasobhiṇiṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ekadivasaṃ sahassaṃ alabhitvā mama sahāyaṃ gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesī’’ ti pucchi.
  4499. 504499,112,4211,67,75,1,14,3,"‘‘ Saccaṃ, devā’’ ti."
  4500. 504500,112,4211,76,99,1,97,16,"‘‘ Pāpe jammī, sīghaṃ mama sahāyassa gataṭṭhānaṃ gantvā taṃ ānehi, no ce ānessasi, jīvitaṃ te natthī’’ ti. "
  4501. 504501,112,4211,100,182,1,426,61,"Sā rañño vacanaṃ sutvā bhītā rathaṃ āruyha mahantena parivārena nagarā nikkhamitvā tassa vasanaṭṭhānaṃ pariyesantī sutavasena taṃ ṭhānaṃ sutvā tattha gantvā vanditvā‘‘ ayya, mayā andhabālabhāvena kataṃ dosaṃ khamatha, ahaṃ na punevaṃ karissāmī’’ ti yācitvā‘‘ sādhu, khamāmi te, natthi me tayi āghāto’’ ti vutte‘‘ sace me khamatha, mayā saddhiṃ rathaṃ abhiruhatha, nagaraṃ gacchissāma, gatakāle yaṃ mama ghare dhanaṃ atthi, sabbaṃ dassāmī’’ ti āha. "
  4502. 504502,112,4211,183,219,1,175,28,"So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ bhadde, idāni tayā saddhiṃ gantuṃ na sakkā, yadā pana imasmiṃ loke yena na bhavitabbaṃ, taṃ bhavissati, api nāma tadā gaccheyyan’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4503. 504503,112,4212,2,4,1,0,0,77.
  4504. 504504,112,4213,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Gaṅgā kumudinī santā, saṅkhavaṇṇā ca kokilā; "
  4505. 504505,112,4214,2,13,1,45,8,"Jambū tālaphalaṃ dajjā, atha nūna tadā siyā’’ ti. "
  4506. 504506,112,4215,2,35,1,222,28,"Tassattho – bhadde, yathā hi kumudasarā kumudehi sañchannā tiṭṭhanti, tatheva sace sakalāpi mahāgaṅgā kumudinī sīghasotaṃ pahāya santā upasantā siyā, sabbe kokilā ca saṅkhavaṇṇā bhaveyyuṃ, sabbo jamburukkho ca tālaphalaṃ dadeyya. "
  4507. 504507,112,4215,36,53,1,95,15,"Atha nūna tadā {siyā}ti atha tādise kāle amhākampi samāgamo nūna siyā, bhaveyya nāmāti vuttaṃ hoti. "
  4508. 504508,112,4216,2,43,1,143,22,"Evañca vatvā punapi tāya‘‘ ehi, ayya, gacchāmā’’ ti vutte‘‘ gacchissāmā’’ ti vatvā‘‘ kasmiṃ kāle’’ ti vutte‘‘ asukasmiñca asukasmiñcā’’ ti vatvā sesagāthā abhāsi– "
  4509. 504509,112,4217,2,4,1,0,0,78.
  4510. 504510,112,4218,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yadā kacchapalomānaṃ, pāvāro tividho siyā; "
  4511. 504511,112,4219,2,9,1,40,6,"Hemantikaṃ pāvuraṇaṃ, atha nūna tadā siyā. "
  4512. 504512,112,4220,2,4,1,0,0,79.
  4513. 504513,112,4221,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Yadā makasapādānaṃ, aṭṭālo sukato siyā; "
  4514. 504514,112,4222,2,11,1,40,8,"Daḷho ca avikampī ca, atha nūna tadā siyā. "
  4515. 504515,112,4223,2,4,1,0,0,80.
  4516. 504516,112,4224,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yadā sasavisāṇānaṃ, nisseṇī sukatā siyā; "
  4517. 504517,112,4225,2,8,1,40,5,"Saggassārohaṇatthāya , atha nūna tadā siyā. "
  4518. 504518,112,4226,2,4,1,0,0,81.
  4519. 504519,112,4227,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yadā nisseṇimāruyha, candaṃ khādeyyu mūsikā; "
  4520. 504520,112,4228,2,9,1,40,6,"Rāhuñca paripāteyyuṃ, atha nūna tadā siyā. "
  4521. 504521,112,4229,2,4,1,0,0,82.
  4522. 504522,112,4230,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yadā surāghaṭaṃ pitvā, makkhikā gaṇacāriṇī; "
  4523. 504523,112,4231,2,10,1,42,7,"Aṅgāre vāsaṃ kappeyyuṃ, atha nūna tadā siyā. "
  4524. 504524,112,4232,2,4,1,0,0,83.
  4525. 504525,112,4233,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yadā bimboṭṭhasampanno, gadrabho sumukho siyā; "
  4526. 504526,112,4234,2,9,1,39,6,"Kusalo naccagītassa, atha nūna tadā siyā. "
  4527. 504527,112,4235,2,4,1,0,0,84.
  4528. 504528,112,4236,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yadā kākā ulūkā ca, mantayeyyuṃ rahogatā; "
  4529. 504529,112,4237,2,9,1,42,6,"Aññamaññaṃ pihayyeyyuṃ, atha nūna tadā siyā. "
  4530. 504530,112,4238,2,4,1,0,0,85.
  4531. 504531,112,4239,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Yadā muḷālapattānaṃ, chattaṃ thirataraṃ siyā; "
  4532. 504532,112,4240,2,9,1,40,6,"Vassassa paṭighātāya, atha nūna tadā siyā. "
  4533. 504533,112,4241,2,4,1,0,0,86.
  4534. 504534,112,4242,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yadā kulako sakuṇo, pabbataṃ gandhamādanaṃ; "
  4535. 504535,112,4243,2,9,1,41,6,"Tuṇḍenādāya gaccheyya, atha nūna tadā siyā. "
  4536. 504536,112,4244,2,4,1,0,0,87.
  4537. 504537,112,4245,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yadā sāmuddikaṃ nāvaṃ, sayantaṃ savaṭākaraṃ; "
  4538. 504538,112,4246,2,13,1,43,8,"Ceṭo ādāya gaccheyya, atha nūna tadā siyā’’ ti. "
  4539. 504539,112,4247,2,17,1,89,11,"Tattha {tividho}ti eko kacchapalomamayena pupphena, eko tūlena, eko ubhayenāti evaṃ tippakāro. "
  4540. 504540,112,4247,18,25,1,67,7,Hemantikaṃ pāvuraṇan ti himapātasamaye pāvuraṇāya bhavituṃ samattho.
  4541. 504541,112,4247,26,40,1,81,13,Atha nūna tadā {siyā}ti atha tasmiṃ kāle mama tayā saddhiṃ ekaṃseneva saṃsaggo siyā.
  4542. 504542,112,4247,41,45,1,39,4,Evaṃ sabbattha pacchimapadaṃ yojetabbaṃ.
  4543. 504543,112,4247,46,58,1,85,10,"Aṭṭālo {sukato}ti abhiruhitvā yujjhantaṃ purisasataṃ dhāretuṃ yathā sakkoti, evaṃ sukato. "
  4544. 504544,112,4247,59,62,1,26,3,Paripāteyyun ti palāpeyyuṃ.
  4545. 504545,112,4247,63,66,1,31,2,{Aṅgāre}ti vītaccikaṅgārasanthare.
  4546. 504546,112,4247,67,75,1,59,8,Vāsaṃ kappeyyun ti ekekaṃ surāghaṭaṃ pivitvā mattā vaseyyuṃ.
  4547. 504547,112,4247,76,81,1,58,4,{Bimboṭṭhasampanno}ti bimbaphalasadisehi oṭṭhehi samannāgato.
  4548. 504548,112,4247,82,86,1,34,3,{Sumukho}ti suvaṇṇaādāsasadiso mukho.
  4549. 504549,112,4247,87,94,1,67,7,Pihayeyyun ti aññamaññassa sampattiṃ icchantā pihayeyyuṃ pattheyyuṃ.
  4550. 504550,112,4247,95,99,1,47,4,Muḷālapattānan ti saṇhānaṃ muḷālagacchapattānaṃ.
  4551. 504551,112,4247,100,104,1,27,3,{Kulako}ti eko khuddakasakuṇo.
  4552. 504552,112,4247,105,108,1,41,3,Sāmuddikan ti samuddapakkhandanamahānāvaṃ.
  4553. 504553,112,4247,109,119,1,78,9,Sayantaṃ savaṭākaran ti yantena ceva vaṭākarena ca saddhiṃ sabbasambhārayuttaṃ.
  4554. 504554,112,4247,120,132,1,87,11,Ceṭo {ādāyā}ti yadā evarūpaṃ nāvaṃ khuddako gāmadārako hatthena gahetvā gaccheyyāti attho.
  4555. 504555,112,4248,2,9,1,59,7,Iti mahāsatto iminā aṭṭhānaparikappena ekādasa gāthā abhāsi.
  4556. 504556,112,4248,10,25,1,116,15,Taṃ sutvā nagarasobhiṇī mahāsattaṃ khamāpetvā nagaraṃ gantvā rañño taṃ kāraṇaṃ ārocetvā attano jīvitaṃ yācitvā gaṇhi.
  4557. 504557,112,4249,2,27,1,189,20,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhu mātugāmo nāma akataññū mittadubbhī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  4558. 504558,112,4249,28,37,1,51,8,"Tadā rājā ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  4559. 504559,112,4250,2,4,1,27,2,Aṭṭhānajātakavaṇṇanā navamā.
  4560. 504560,112,4252,2,7,1,17,2,[ 426]10. Dīpijātakavaṇṇanā
  4561. 504561,112,4253,2,15,1,82,11,Khamanīyaṃ yāpanīyan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ekaṃ eḷikaṃ ārabbha kathesi.
  4562. 504562,112,4253,16,23,1,87,7,Ekasmiñhi samaye mahāmoggallānatthero giriparikkhitte ekadvāre giribbajasenāsane vihāsi.
  4563. 504563,112,4253,24,27,1,32,3,Dvārasamīpeyevassa caṅkamo ahosi.
  4564. 504564,112,4253,28,42,1,78,10,Tadā eḷakapālakā‘‘ eḷakā ettha carantū’’ ti giribbajaṃ pavesetvā kīḷantā viharanti.
  4565. 504565,112,4253,43,58,1,110,15,Tesu ekadivasaṃ sāyaṃ āgantvā eḷake gahetvā gacchantesu ekā eḷikā dūre caramānā eḷake nikkhamante adisvā ohīyi.
  4566. 504566,112,4253,59,74,1,81,11,Taṃ pacchā nikkhamantiṃ eko dīpiko disvā‘‘ khādissāmi nan’’ ti giribbajadvāre aṭṭhāsi.
  4567. 504567,112,4253,75,132,1,341,45,"Sāpi ito cito ca olokentī taṃ disvā‘‘ esa maṃ māretvā khāditukāmatāya ṭhito, sace nivattitvā palāyissāmi, jīvitaṃ me natthi, ajja mayā purisakāraṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā siṅgāni ukkhipitvā tassa abhimukhaṃ vegena pakkhanditvā dīpikassa‘‘ ito gaṇhissāmi, ito gaṇhissāmī’’ ti vipphandatova gahaṇaṃ anupagantvā vegena palāyitvā eḷakānaṃ antaraṃ pāvisi. "
  4568. 504568,112,4253,133,160,1,157,22,"Atha thero taṃ tesaṃ kiriyaṃ disvā punadivase gantvā tathāgatassa ārocetvā‘‘ evaṃ bhante, sā eḷikā attano upāyakusalatāya parakkamaṃ katvā dīpikato muccī’’ ti āha. "
  4569. 504569,112,4253,161,188,1,133,21,"Satthā‘‘ moggallāna, idāni tāva so dīpiko taṃ gahetuṃ nāsakkhi, pubbe pana naṃ viravantiṃ māretvā khādī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  4570. 504570,112,4254,2,29,1,260,26,Atīte magadharaṭṭhe bodhisatto ekasmiṃ gāme mahābhogakule nibbattitvā vayappatto kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññāyo nibbattetvā ciraṃ himavante vasitvā loṇambilasevanatthāya rājagahaṃ gantvā ekasmiṃyeva giribbaje paṇṇasālaṃ māpetvā vāsaṃ kappesi.
  4571. 504571,112,4254,30,54,1,151,20,Tadā imināva niyāmena eḷakapālakesu eḷake carantesu ekadivasaṃ evameva ekaṃ eḷikaṃ pacchā nikkhamantiṃ disvā eko dīpiko‘‘ khādissāmi nan’’ ti dvāre aṭṭhāsi.
  4572. 504572,112,4254,55,88,1,229,27,"Sāpi taṃ disvā‘‘ ajja mayhaṃ jīvitaṃ natthi, ekenupāyena iminā saddhiṃ madhurapaṭisanthāraṃ katvā hadayamassa mudukaṃ janetvā jīvitaṃ rakkhissāmī’’ ti cintetvā dūratova tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karontī āgacchamānā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4573. 504573,112,4255,2,4,1,0,0,88.
  4574. 504574,112,4256,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Khamanīyaṃ yāpanīyaṃ, kacci mātula te sukhaṃ; "
  4575. 504575,112,4257,2,13,1,44,8,"Sukhaṃ te ammā avaca, sukhakāmāva te mayan’’ ti. "
  4576. 504576,112,4258,2,21,1,91,14,Tattha sukhaṃ te {ammā}ti mayhaṃ mātāpi‘‘ tumhākaṃ sukhaṃ puccheyyāsī’’ ti ajja maṃ avacāti attho.
  4577. 504577,112,4258,22,30,1,53,8,Mayan ti mātula mayampi tumhākaṃ sukhaṃ eva icchāmāti.
  4578. 504578,112,4259,2,23,1,117,16,"Taṃ sutvā dīpiko‘‘ ayaṃ dhuttikā maṃ mātulavādena vañcetukāmā, na me kakkhaḷabhāvaṃ jānātī’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  4579. 504579,112,4260,2,4,1,0,0,89.
  4580. 504580,112,4261,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Naṅguṭṭhaṃ me avakkamma, heṭhayitvāna eḷike; "
  4581. 504581,112,4262,2,11,1,43,6,"Sājja mātulavādena, muñcitabbā nu maññasī’’ ti. "
  4582. 504582,112,4263,2,27,1,147,18,"Tassattho – tvaṃ mama naṅguṭṭhamaṇḍalaṃ akkamitvā heṭhayitvā āgacchasi, sā tvaṃ‘‘ ajja mātulavādena muñcitabbāhamasmī’’ ti maññasi nu, evaṃ maññasi maññeti. "
  4583. 504583,112,4264,2,18,1,62,11,"Taṃ sutvā itarā‘‘ mātula, mā evaṃ karī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  4584. 504584,112,4265,2,4,1,0,0,90.
  4585. 504585,112,4266,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Puratthāmukho nisinnosi, ahaṃ te mukhamāgatā; "
  4586. 504586,112,4267,2,12,1,54,7,"Pacchato tuyhaṃ naṅguṭṭhaṃ, kathaṃ khvāhaṃ avakkamin’’ ti. "
  4587. 504587,112,4268,2,7,1,27,4,Tattha mukhan ti abhimukhaṃ.
  4588. 504588,112,4268,8,19,1,78,11,Kathaṃ khvāhaṃ avakkamin ti tava pacchato ṭhitaṃ ahaṃ kathaṃ avakkaminti attho.
  4589. 504589,112,4269,2,22,1,103,15,"Atha naṃ so‘‘ kiṃ kathesi eḷike, mama naṅguṭṭhassa aṭṭhitaṭṭhānaṃ nāma natthī’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  4590. 504590,112,4270,2,4,1,0,0,91.
  4591. 504591,112,4271,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Yāvatā caturo dīpā, sasamuddā sapabbatā; "
  4592. 504592,112,4272,2,13,1,52,8,"Tāvatā mayhaṃ naṅguṭṭhaṃ, kathaṃ kho taṃ vivajjayī’’ ti. "
  4593. 504593,112,4273,2,11,1,75,9,Tattha tāvatāti ettakaṃ ṭhānaṃ mama naṅguṭṭhaṃ parikkhipitvā gatanti vadati.
  4594. 504594,112,4274,2,23,1,113,16,"Taṃ sutvā eḷikā‘‘ ayaṃ pāpo madhurakathāya na allīyati, paṭisattu hutvā tassa kathessāmī’’ ti vatvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  4595. 504595,112,4275,2,4,1,0,0,92.
  4596. 504596,112,4276,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Pubbeva metamakkhiṃsu, mātā pitā ca bhātaro; "
  4597. 504597,112,4277,2,11,1,49,6,"Dīghaṃ duṭṭhassa naṅguṭṭhaṃ, sāmhi vehāyasāgatā’’ ti. "
  4598. 504598,112,4278,2,15,1,71,12,Tattha {akkhiṃsū}ti pubbeva me etaṃ mātā ca pitā ca bhātaro ca ācikkhiṃsu.
  4599. 504599,112,4278,16,32,1,122,15,{Sāmhī}ti sā ahaṃ ñātakānaṃ santikā tava naṅguṭṭhassa dīghabhāvaṃ sutvā tava naṅguṭṭhaṃ pariharantī vehāyasā ākāsena āgatāti.
  4600. 504600,112,4279,2,26,1,126,19,"Atha naṃ so‘‘ jānāmi te ahaṃ ākāsena āgatabhāvaṃ, evaṃ āgacchantī pana mayhaṃ bhakkhe nāsetvā āgatāsī’’ ti vatvā chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  4601. 504601,112,4280,2,4,1,0,0,93.
  4602. 504602,112,4281,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tañca disvāna āyantiṃ, antalikkhasmi eḷike; "
  4603. 504603,112,4282,2,12,1,47,7,"Migasaṅgho palāyittha, bhakkho me nāsito tayā’’ ti. "
  4604. 504604,112,4283,2,26,1,130,18,"Taṃ sutvā itarā maraṇabhayabhītā aññaṃ kāraṇaṃ āharituṃ asakkontī‘‘ mātula, mā evarūpaṃ kakkhaḷakammaṃ kari, jīvitaṃ me dehī’’ ti vilapi. "
  4605. 504605,112,4283,27,34,1,56,7,Itaropi naṃ vilapantiññeva khandhe gahetvā māretvā khādi.
  4606. 504606,112,4284,2,4,1,0,0,94.
  4607. 504607,112,4285,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Iccevaṃ vilapantiyā, eḷakiyā ruhagghaso; "
  4608. 504608,112,4286,2,8,1,44,5,"Galakaṃ anvāvamaddi, natthi duṭṭhe subhāsitaṃ. "
  4609. 504609,112,4287,2,4,1,0,0,95.
  4610. 504610,112,4288,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Neva duṭṭhe nayo atthi, na dhammo na subhāsitaṃ; "
  4611. 504611,112,4289,2,14,1,52,9,"Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjetha, so ca sabbhiṃ na rañjatī’’ ti."
  4612. 504612,112,4289,15,15,1,0,0,–
  4613. 504613,112,4290,2,5,1,26,3,Imā dve abhisambuddhagāthā–
  4614. 504614,112,4291,2,9,1,59,5,Tattha {ruhagghaso}ti ruhirabhakkho lohitapāyī sāhasikadīpiko.
  4615. 504615,112,4291,10,19,1,58,7,"Galakaṃ {anvāvamaddī}ti gīvaṃ maddi, ḍaṃsitvā phālesīti attho. "
  4616. 504616,112,4291,20,23,1,14,2,{Nayo}ti kāraṇaṃ.
  4617. 504617,112,4291,24,27,1,16,2,{Dhammo}ti sabhāvo.
  4618. 504618,112,4291,28,36,1,63,7,"Subhāsitan ti sukathitavacanaṃ, sabbametaṃ duṭṭhe natthīti attho. "
  4619. 504619,112,4291,37,46,1,73,7,"Nikkamaṃ duṭṭhe {yuñjethā}ti bhikkhave, duṭṭhapuggale parakkamameva yuñjeyya. "
  4620. 504620,112,4291,47,65,1,101,16,"So ca sabbhiṃ na {rañjatī}ti so pana puggalo sabbhiṃ sundaraṃ subhāsitaṃ na rañjati, na piyāyatīti attho. "
  4621. 504621,112,4291,66,71,1,34,5,Tāpaso tesaṃ kiriyaṃ sabbaṃ addasa.
  4622. 504622,112,4292,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4623. 504623,112,4292,10,29,1,88,13,"‘‘ tadā eḷikāva etarahi eḷikā ahosi, dīpikopi etarahi dīpikova, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4624. 504624,112,4293,2,4,1,24,2,Dīpijātakavaṇṇanā dasamā.
  4625. 504625,112,4294,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  4626. 504626,112,4295,2,8,1,42,5,"Kaccānī aṭṭhasaddañca, sulasā ca sumaṅgalaṃ; "
  4627. 504627,112,4296,2,7,1,41,4,"Gaṅgamālañca cetiyaṃ, indriyañceva ādittaṃ; "
  4628. 504628,112,4297,2,8,1,39,5,"Aṭṭhānañceva dīpi ca, dasa aṭṭhanipātake. "
  4629. 504629,112,4298,2,4,1,29,2,Aṭṭhakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  4630. 504630,112,4299,2,4,1,12,2,9 . Navakanipāto
  4631. 504631,112,4301,2,7,1,19,2,[ 427]1. Gijjhajātakavaṇṇanā
  4632. 504632,112,4302,2,16,1,89,10,Parisaṅkupatho {nāmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4633. 504633,112,4302,17,87,1,522,54,"So kira eko kulaputto niyyānikasāsane pabbajitvāpi atthakāmehi ācariyupajjhāyehi ceva sabrahmacārīhi ca‘‘ evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ paṭikkamitabbaṃ, evaṃ ālokitabbaṃ, evaṃ vilokitabbaṃ, evaṃ samiñjitabbaṃ, evaṃ pasāritabbaṃ, evaṃ nivāsetabbaṃ, evaṃ pārupitabbaṃ, evaṃ patto gahetabbo, yāpanamattaṃ bhattaṃ gahetvā paccavekkhitvāva paribhuñjitabbaṃ, indriyesu guttadvārena bhojane mattaññunā jāgariyamanuyuttena bhavitabbaṃ, idaṃ āgantukavattaṃ nāma jānitabbaṃ, idaṃ gamikavattaṃ nāma, imāni cuddasa khandhakavattāni, asīti mahāvattāni. "
  4634. 504634,112,4302,88,110,1,147,18,"Tattha te sammā vattitabbaṃ, ime terasa dhutaṅgaguṇā nāma, ete samādāya vattitabban’’ ti ovadiyamāno dubbaco ahosi akkhamo appadakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ."
  4635. 504635,112,4302,111,137,1,124,20,"‘‘ Ahaṃ tumhe na vadāmi, tumhe pana maṃ kasmā vadatha, ahameva attano atthaṃ vā anatthaṃ vā jānissāmī’’ ti attānaṃ avacanīyaṃ akāsi. "
  4636. 504636,112,4302,138,146,1,81,8,Athassa dubbacabhāvaṃ ñatvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ aguṇakathaṃ kathentā nisīdiṃsu.
  4637. 504637,112,4302,147,219,1,363,48,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu dubbacosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccan’’ ti vutte‘‘ kasmā bhikkhu evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā atthakāmānaṃ vacanaṃ na karosi, pubbepi tvaṃ paṇḍitānaṃ vacanaṃ akatvā verambhavātamukhe cuṇṇavicuṇṇo jāto’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4638. 504638,112,4303,2,8,1,58,6,Atīte gijjhakūṭe pabbate bodhisatto gijjhayoniyaṃ nibbatti.
  4639. 504639,112,4303,9,17,1,84,8,Putto panassa supatto nāma gijjharājā anekasahassagijjhaparivāro thāmasampanno ahosi.
  4640. 504640,112,4303,18,26,1,60,7,"So mātāpitaro posesi, thāmasampannattā pana atidūraṃ uppatati. "
  4641. 504641,112,4303,27,44,1,72,12,"Atha naṃ pitā‘‘ tāta, ettakaṃ nāma ṭhānaṃ atikkamitvā na gantabban’’ ti ovadi. "
  4642. 504642,112,4303,45,70,1,153,19,So‘‘ sādhū’’ ti vatvāpi ekadivasaṃ pana vuṭṭhe deve gijjhehi saddhiṃ uppatitvā sese ohāya atibhūmiṃ gantvā verambhavātamukhaṃ patvā cuṇṇavicuṇṇabhāvaṃ pāpuṇi.
  4643. 504643,112,4303,71,79,1,62,8,Satthā tamatthaṃ dassento abhisambuddho hutvā imā gāthā abhāsi–
  4644. 504644,112,4304,2,4,1,0,0,1.
  4645. 504645,112,4305,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Parisaṅkupatho nāma, gijjhapantho sanantano; "
  4646. 504646,112,4306,2,8,1,40,5,"Tatrāsi mātāpitaro, gijjho posesi jiṇṇake; "
  4647. 504647,112,4307,2,7,1,37,4,"Tesaṃ ajagaramedaṃ, accahāsi bahuttaso. "
  4648. 504648,112,4308,2,4,1,0,0,2.
  4649. 504649,112,4309,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Pitā ca puttaṃ avaca, jānaṃ uccaṃ papātinaṃ; "
  4650. 504650,112,4310,2,7,1,44,4,"Supattaṃ thāmasampannaṃ, tejassiṃ dūragāminaṃ. "
  4651. 504651,112,4311,2,4,1,0,0,3.
  4652. 504652,112,4312,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Pariplavantaṃ pathaviṃ, yadā tāta vijānahi; "
  4653. 504653,112,4313,2,7,1,43,4,"Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ; "
  4654. 504654,112,4314,2,10,1,42,7,"Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami. "
  4655. 504655,112,4315,2,4,1,0,0,4.
  4656. 504656,112,4316,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Udapattosi vegena, balī pakkhī dijuttamo; "
  4657. 504657,112,4317,2,8,1,39,5,"Olokayanto vakkaṅgo, pabbatāni vanāni ca. "
  4658. 504658,112,4318,2,4,1,0,0,5.
  4659. 504659,112,4319,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Addassa pathaviṃ gijjho, yathāsāsi pitussutaṃ; "
  4660. 504660,112,4320,2,7,1,43,4,"Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ. "
  4661. 504661,112,4321,2,4,1,0,0,6.
  4662. 504662,112,4322,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tañca so samatikkamma, paramevaccavattatha; "
  4663. 504663,112,4323,2,9,1,43,6,"Tañca vātasikhā tikkhā, accahāsi baliṃ dijaṃ. "
  4664. 504664,112,4324,2,4,1,0,0,7.
  4665. 504665,112,4325,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Nāsakkhātigato poso, punadeva nivattituṃ; "
  4666. 504666,112,4326,2,8,1,41,5,"Dijo byasanamāpādi, verambhānaṃ vasaṃ gato. "
  4667. 504667,112,4327,2,4,1,0,0,8.
  4668. 504668,112,4328,2,14,1,41,9,"‘ ‘ Tassa puttā ca dārā ca, ye caññe anujīvino; "
  4669. 504669,112,4329,2,7,1,37,4,"Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije. "
  4670. 504670,112,4330,2,4,1,0,0,9.
  4671. 504671,112,4331,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Evampi idha vuḍḍhānaṃ, yo vākyaṃ nāvabujjhati; "
  4672. 504672,112,4332,2,6,1,36,3,"Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano; "
  4673. 504673,112,4333,2,12,1,46,7,"Sa ve byasanaṃ pappoti, akatvā vuḍḍhasāsanan’’ ti. "
  4674. 504674,112,4334,2,6,1,34,3,Tattha {parisaṅkupatho}ti saṅkupatho.
  4675. 504675,112,4334,7,30,1,158,18,"Manussā hiraññasuvaṇṇatthāya gacchantā tasmiṃ padese khāṇuke koṭṭetvā tesu rajjuyo bandhitvā gacchanti, tena so gijjhapabbate jaṅghamaggo‘‘ saṅkupatho’’ ti vuccati. "
  4676. 504676,112,4334,31,36,1,46,3,{Gijjhapantho}ti gijjhapabbatamatthake mahāmaggo.
  4677. 504677,112,4334,37,40,1,18,2,{Sanantano}ti porāṇo.
  4678. 504678,112,4334,41,54,1,93,11,"{Tatrāsī}ti tasmiṃ gijjhapabbatamatthake saṅkupathe eko gijjho āsi, so jiṇṇake mātāpitaro posesi. "
  4679. 504679,112,4334,55,59,1,32,4,Ajagaramedan ti ajagarānaṃ medaṃ.
  4680. 504680,112,4334,60,64,1,24,3,{Accahāsī}ti ativiya āhari.
  4681. 504681,112,4334,65,68,1,18,2,{Bahuttaso}ti bahuso.
  4682. 504682,112,4334,69,93,1,95,16,Jānaṃ uccaṃ papātinan ti‘‘ putto te atiuccaṃ ṭhānaṃ laṅghatī’’ ti sutvā‘‘ ucce papātī ayan’’ ti jānanto.
  4683. 504683,112,4334,94,97,1,31,3,Tejassin ti purisatejasampannaṃ.
  4684. 504684,112,4334,98,103,1,38,5,Dūragāminan ti teneva tejena dūragāmiṃ.
  4685. 504685,112,4334,104,110,1,52,6,Pariplavantan ti uppalapattaṃ viya udake uplavamānaṃ.
  4686. 504686,112,4334,111,114,1,19,2,{Vijānahī}ti vijānāsi.
  4687. 504687,112,4334,115,133,1,147,17,"Cakkaṃva parimaṇḍalan ti yasmiṃ te padese ṭhitassa samuddena paricchinno jambudīpo cakkamaṇḍalaṃva paññāyati, tato tāta nivattāhīti ovadanto evamāha. "
  4688. 504688,112,4335,2,16,1,107,13,{Udapattosī}ti pitu ovādaṃ akatvā ekadivasaṃ gijjhehi saddhiṃ uppatito te ohāya pitarā kathitaṭṭhānaṃ agamāsi.
  4689. 504689,112,4335,17,24,1,45,6,{Olokayanto}ti taṃ ṭhānaṃ patvā heṭṭhā olokento.
  4690. 504690,112,4335,25,28,1,20,2,{Vakkaṅgo}ti vaṅkagīvo.
  4691. 504691,112,4335,29,48,1,92,13,"Yathāsāsi pitussutan ti yathāssa pitu santikā sutaṃ āsi, tatheva addasa,‘‘ yathāssāsī’’ tipi pāṭho. "
  4692. 504692,112,4335,49,55,1,61,5,{Paramevaccavattathā}ti pitarā akkhātaṭṭhānato paraṃ ativattova.
  4693. 504693,112,4335,56,71,1,123,13,"Tañca vātasikhā {tikkhā}ti taṃ anovādakaṃ balimpi samānaṃ dijaṃ tikhiṇaverambhavātasikhā accahāsi atihari, cuṇṇavicuṇṇaṃ akāsi. "
  4694. 504694,112,4335,72,76,1,33,3,{Nāsakkhātigato}ti nāsakkhi atigato.
  4695. 504695,112,4335,77,80,1,12,2,{Poso}ti satto.
  4696. 504696,112,4335,81,92,1,85,10,{Anovādakare}ti tasmiṃ dije paṇḍitānaṃ ovādaṃ akaronte sabbepi te mahādukkhaṃ pāpuṇiṃsu.
  4697. 504697,112,4335,93,104,1,98,11,Akatvā vuḍḍhasāsanan ti vuḍḍhānaṃ hitakāmānaṃ vacanaṃ akatvā evameva byasanaṃ mahādukkhaṃ pāpuṇāti.
  4698. 504698,112,4335,105,116,1,70,9,"Tasmā tvaṃ bhikkhu mā gijjhasadiso bhava, atthakāmānaṃ vacanaṃ karohīti. "
  4699. 504699,112,4335,117,125,1,51,8,So satthārā evaṃ ovadito tato paṭṭhāya suvaco ahosi.
  4700. 504700,112,4336,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4701. 504701,112,4336,9,24,1,81,10,"‘‘ tadā dubbacagijjho etarahi dubbacabhikkhu ahosi, gijjhapitā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4702. 504702,112,4337,2,4,1,27,2,Gijjhajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  4703. 504703,112,4339,2,7,1,22,2,[ 428]2. Kosambiyajātakavaṇṇanā
  4704. 504704,112,4340,2,17,1,113,12,{Puthusaddo}ti idaṃ satthā kosambiṃ nissāya ghositārāme viharanto kosambiyaṃ bhaṇḍanakārake bhikkhū ārabbha kathesi.
  4705. 504705,112,4340,18,31,1,59,6,"Vatthu kosambakakkhandhake( mahāva.451 ādayo) āgatameva, ayaṃ panettha saṅkhepo. "
  4706. 504706,112,4340,32,43,1,72,11,Tadā kira dve bhikkhū ekasmiṃ āvāse vasiṃsu vinayadharo ca suttantiko ca.
  4707. 504707,112,4340,44,54,1,107,10,Tesu suttantiko ekadivasaṃ sarīravalañjaṃ katvā udakakoṭṭhake ācamanaudakāvasesaṃ bhājane ṭhapetvā nikkhami.
  4708. 504708,112,4340,55,75,1,107,15,"Pacchā vinayadharo tattha paviṭṭho taṃ udakaṃ disvā nikkhamitvā itaraṃ pucchi‘‘ āvuso, tayā udakaṃ ṭhapitan’’ ti."
  4709. 504709,112,4340,76,82,1,10,2,‘‘ Āmāvuso’’ ti.
  4710. 504710,112,4340,83,93,1,38,6,‘‘ Kiṃ panettha āpattibhāvaṃ na jānāsī’’ ti?
  4711. 504711,112,4340,94,102,1,20,4,‘‘ Āmāvuso na jānāmī’’ ti.
  4712. 504712,112,4340,103,114,1,26,5,"‘‘ Hoti, āvuso, ettha āpattī’’ ti?"
  4713. 504713,112,4340,115,124,1,28,5,‘‘ Tena hi paṭikarissāmi nan’’ ti.
  4714. 504714,112,4340,125,142,1,59,10,"‘‘ Sace pana te, āvuso, asañcicca asatiyā kataṃ, natthi āpattī’’ ti. "
  4715. 504715,112,4340,143,148,1,38,5,So tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi ahosi.
  4716. 504716,112,4340,149,164,1,91,11,Vinayadharopi attano nissitakānaṃ‘‘ ayaṃ suttantiko āpattiṃ āpajjamānopi na jānātī’’ ti ārocesi.
  4717. 504717,112,4340,165,182,1,96,13,Te tassa nissitake disvā‘‘ tumhākaṃ upajjhāyo āpattiṃ āpajjitvāpi āpattibhāvaṃ na jānātī’’ ti āhaṃsu.
  4718. 504718,112,4340,183,188,1,38,5,Te gantvā attano upajjhāyassa ārocesuṃ.
  4719. 504719,112,4340,189,191,1,10,2,So evamāha–
  4720. 504720,112,4340,192,214,1,79,13,"‘‘ ayaṃ vinayadharo pubbe‘ anāpattī’ ti vatvā idāni‘ āpattī’ ti vadati, musāvādī eso’’ ti. "
  4721. 504721,112,4340,215,229,1,76,10,Te gantvā‘‘ tumhākaṃ upajjhāyo musāvādī’’ ti evaṃ aññamaññaṃ kalahaṃ vaḍḍhayiṃsu.
  4722. 504722,112,4340,230,239,1,82,9,Tato vinayadharo okāsaṃ labhitvā tassa āpattiyā adassanena ukkhepanīyakammaṃ akāsi.
  4723. 504723,112,4340,240,248,1,63,8,Tato paṭṭhāya tesaṃ paccayadāyakā upāsakāpi dve koṭṭhāsā ahesuṃ.
  4724. 504724,112,4340,249,255,1,66,6,Ovādapaṭiggāhikā bhikkhuniyopi ārakkhadevatāpi dve koṭṭhāsā ahesuṃ.
  4725. 504725,112,4340,256,267,1,93,10,Tāsaṃ sandiṭṭhasambhattā ākāsaṭṭhadevatāpi yāva brahmalokā sabbe puthujjanā dve pakkhā ahesuṃ.
  4726. 504726,112,4340,268,274,1,49,6,Yāva akaniṭṭhabhavanā pana idaṃ kolāhalaṃ agamāsi.
  4727. 504727,112,4341,2,31,1,231,23,"Atheko bhikkhu tathāgataṃ upasaṅkamitvā ukkhepakānaṃ‘‘ dhammikeneva kammena ayaṃ ukkhitto, ukkhittānuvattakānaṃ adhammikena kammena ukkhitto’’ ti laddhiṃ, ukkhepakehi vāriyamānānampi tesaṃ taṃ anuparivāretvā caraṇabhāvañca satthu ārocesi. "
  4728. 504728,112,4341,32,77,1,233,31,"Bhagavā‘‘ samaggā kira hontū’’ ti dve vāre pesetvā‘‘ na icchanti bhante samaggā bhavitun’’ ti sutvā tatiyavāre‘‘ bhinno bhikkhusaṅgho’’ ti tesaṃ santikaṃ gantvā ukkhepakānaṃ ukkhepane, itaresañca asañcicca āpattiyā adassane ādīnavaṃ vatvā pakkāmi. "
  4729. 504729,112,4341,78,154,1,477,52,"Puna tesaṃ tattheva ekasīmāyaṃ uposathādīni kāretvā bhattaggādīsu bhaṇḍanajātānaṃ‘‘ āsanantarikāya nisīditabban’’ ti bhattagge vattaṃ paññāpetvā‘‘ idānipi bhaṇḍanajātā viharantī’’ ti sutvā tattha gantvā‘‘ alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanan’’ tiādīni vatvā aññatarena bhikkhunā dhammavādinā bhagavato vihesaṃ anicchantena‘‘ āgametu, bhante, bhagavā dhammasāmi, appossukko bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu, mayaṃ tena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā’’ ti vutte– "
  4730. 504730,112,4342,2,41,1,344,33,"Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma kāsirājā ahosīti brahmadattena dīghītissa kosalarañño rajjaṃ acchanditvā aññātakavesena vasantassa māritabhāvañceva dīghāvukumārena attano jīvite dinne tato paṭṭhāya tesaṃ samaggabhāvañca kathetvā‘‘ tesañhi nāma, bhikkhave, rājūnaṃ ādinnadaṇḍānaṃ ādinnasatthānaṃ evarūpaṃ khantisoraccaṃ bhavissati. "
  4731. 504731,112,4342,42,112,1,432,54,"Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ ti ovaditvā dutiyampi tatiyampi‘‘ alaṃ, bhikkhave, mā bhaṇḍanan’’ ti vāretvā anoramante disvā‘‘ pariyādiṇṇarūpā kho ime moghapurisā, na yime sukarā saññāpetun’’ ti pakkamitvā punadivase piṇḍapātapaṭikkanto gandhakuṭiyā thokaṃ vissamitvā senāsanaṃ saṃsāmetvā attano pattacīvaramādāya saṅghamajjhe ākāse ṭhatvā imā gāthā abhāsi– "
  4732. 504732,112,4343,2,4,1,0,0,10.
  4733. 504733,112,4344,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Puthusaddo samajano, na bālo koci maññatha; "
  4734. 504734,112,4345,2,8,1,49,5,"Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ. "
  4735. 504735,112,4346,2,4,1,0,0,11.
  4736. 504736,112,4347,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino; "
  4737. 504737,112,4348,2,10,1,44,7,"Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū. "
  4738. 504738,112,4349,2,4,1,0,0,12.
  4739. 504739,112,4350,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; "
  4740. 504740,112,4351,2,11,1,44,8,"Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. "
  4741. 504741,112,4352,2,4,1,0,0,13.
  4742. 504742,112,4353,2,14,1,42,9,"‘ ‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; "
  4743. 504743,112,4354,2,9,1,42,6,"Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. "
  4744. 504744,112,4355,2,4,1,0,0,14.
  4745. 504745,112,4356,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; "
  4746. 504746,112,4357,2,9,1,40,6,"Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano. "
  4747. 504747,112,4358,2,4,1,0,0,15.
  4748. 504748,112,4359,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; "
  4749. 504749,112,4360,2,10,1,44,7,"Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. "
  4750. 504750,112,4361,2,4,1,0,0,16.
  4751. 504751,112,4362,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, gavāssadhanahārino; "
  4752. 504752,112,4363,2,8,1,43,5,"Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati; "
  4753. 504753,112,4364,2,6,1,21,4,Kasmā tumhāka no siyā.
  4754. 504754,112,4365,2,4,1,0,0,17.
  4755. 504755,112,4366,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; "
  4756. 504756,112,4367,2,9,1,57,6,"Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā. "
  4757. 504757,112,4368,2,4,1,0,0,18.
  4758. 504758,112,4369,2,12,1,61,8,"‘ ‘ No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; "
  4759. 504759,112,4370,2,11,1,58,8,"Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo. "
  4760. 504760,112,4371,2,4,1,0,0,19.
  4761. 504761,112,4372,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā; "
  4762. 504762,112,4373,2,14,1,59,9,"Eko care na pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgo’’ ti. "
  4763. 504763,112,4374,2,7,1,40,5,Tattha puthu mahāsaddo assāti puthusaddo.
  4764. 504764,112,4374,8,24,1,130,14,"{Samajano}ti samāno ekasadiso jano, sabbovāyaṃ bhaṇḍanakārakajano samantato saddanicchāraṇena puthusaddo ceva sadiso cāti vuttaṃ hoti. "
  4765. 504765,112,4374,25,50,1,122,17,"Na bālo koci {maññathā}ti tattha koci ekopi‘‘ ahaṃ bālo’’ ti na maññittha, sabbe paṇḍitamānino, sabbovāyaṃ bhaṇḍanakārako janoyeva. "
  4766. 504766,112,4374,51,87,1,175,27,"Nāññaṃ bhiyyo amaññarun ti koci ekopi‘‘ ahaṃ bālo’’ ti na maññittha, bhiyyo ca saṅghasmiṃ bhijjamāne aññampi ekaṃ‘‘ mayhaṃ kāraṇā saṅgho bhijjatī’’ ti idaṃ kāraṇaṃ na maññitthāti attho. "
  4767. 504767,112,4375,2,5,1,26,2,{Parimuṭṭhā}ti muṭṭhassatino.
  4768. 504768,112,4375,6,12,1,49,4,{Paṇḍitābhāsā}ti attano paṇḍitamānena paṇḍitasadisā.
  4769. 504769,112,4375,13,26,1,104,10,"{Vācāgocarabhāṇino}ti rā-kārassa rassādeso kato, vācāgocarā ca na satipaṭṭhānādiariyadhammagocarā, bhāṇino ca. "
  4770. 504770,112,4375,27,29,1,14,2,Kathaṃ bhāṇino?
  4771. 504771,112,4375,30,51,1,152,18,"Yāvicchanti mukhāyāman ti, yāva mukhaṃ pasāretuṃ icchanti, tāva pasāretvā aggapādehi ṭhatvā bhāṇino, ekopi saṅghagāravena mukhasaṅkocanaṃ na karotīti attho. "
  4772. 504772,112,4375,52,60,1,52,7,Yena {nītā}ti yena bhaṇḍanena imaṃ nillajjabhāvaṃ nītā.
  4773. 504773,112,4375,61,76,1,50,10,Na taṃ {vidū}ti evaṃ‘‘ ādīnavaṃ idan’’ ti taṃ na jānanti.
  4774. 504774,112,4376,2,19,1,72,11,Ye ca taṃ {upanayhantī}ti taṃ‘‘ akkocchi man’’ tiādikaṃ ākāraṃ ye upanayhanti.
  4775. 504775,112,4376,20,23,1,18,2,{Sanantano}ti porāṇo.
  4776. 504776,112,4376,24,33,1,58,8,{Pare}ti paṇḍite ṭhapetvā tato aññe bhaṇḍanakārakā pare nāma.
  4777. 504777,112,4376,34,55,1,125,16,"Te ettha saṅghamajjhe kolāhalaṃ karontā‘‘ mayaṃ yamāmase upayamāma nassāma, satataṃ samitaṃ maccusantikaṃ gacchāmā’’ ti na jānanti. "
  4778. 504778,112,4376,56,73,1,83,12,Ye ca tattha {vijānantī}ti ye tattha paṇḍitā‘‘ mayaṃ maccusamīpaṃ gacchāmā’’ ti vijānanti.
  4779. 504779,112,4376,74,89,1,124,13,"Tato sammanti {medhagā}ti bhikkhave, evañhi te jānantā yonisomanasikāraṃ uppādetvā medhagānaṃ kalahānaṃ vūpasamāya paṭipajjanti. "
  4780. 504780,112,4377,2,10,1,72,7,{Aṭṭhicchinnā}ti ayaṃ gāthā brahmadattañca dīghāvukumārañca sandhāya vuttā.
  4781. 504781,112,4377,11,14,1,20,3,Tesampi hoti saṅgati.
  4782. 504782,112,4377,15,19,1,22,4,Kasmā tumhākaṃ na hoti?
  4783. 504783,112,4377,20,34,1,80,12,"Yesaṃ vo neva mātāpitūnaṃ aṭṭhīni chinnāni, na pāṇā haṭā, na gavāssadhanāni haṭāni. "
  4784. 504784,112,4377,35,68,1,254,29,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhikkhave, tesañhi nāma ādinnadaṇḍānaṃ ādinnasatthānaṃ rājūnaṃ evarūpā saṅgati samāgamo āvāhavivāhasambandhaṃ katvā ekato pānabhojanaṃ hoti, tumhe evarūpe sāsane pabbajitvā attano veramattampi jahituṃ na sakkotha, ko tumhākaṃ bhikkhubhāvoti. "
  4785. 504785,112,4378,2,12,1,90,8,Sace {labhethā}tiādigāthāyo paṇḍitasahāyassa ca bālasahāyassa ca vaṇṇāvaṇṇadīpanatthaṃ vuttā.
  4786. 504786,112,4378,13,28,1,131,14,Abhibhuyya sabbāni {parissayānī}ti sabbe pākaṭaparissaye ca paṭicchannaparissaye ca abhibhavitvā tena saddhiṃ attamano satimā careyya.
  4787. 504787,112,4378,29,49,1,138,18,"Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ {pahāyā}ti yathā attano vijitaṃ raṭṭhaṃ mahājanakarājā ca arindamarājā ca pahāya ekakova cariṃsu, evaṃ careyyāti attho. "
  4788. 504788,112,4378,50,56,1,43,5,Mātaṅgaraññeva {nāgo}ti mātaṅgo araññe nāgova.
  4789. 504789,112,4378,57,65,1,53,5,"{Mātaṅgo}ti hatthī vuccati, {nāgo}ti mahantādhivacanametaṃ. "
  4790. 504790,112,4378,66,82,1,94,14,"Yathā hi mātuposako mātaṅganāgo araññe ekako cari, na ca pāpāni akāsi, yathā ca sīlavahatthināgo. "
  4791. 504791,112,4378,83,97,1,68,12,"Yathā ca pālileyyako, evaṃ eko care, na ca pāpāni kayirāti vuttaṃ hoti. "
  4792. 504792,112,4379,2,37,1,308,34,Satthā evaṃ kathetvāpi te bhikkhū samagge kātuṃ asakkonto bālakaloṇakagāmaṃ gantvā bhaguttherassa ekībhāve ānisaṃsaṃ kathetvā tato tiṇṇaṃ kulaputtānaṃ vasanaṭṭhānaṃ gantvā tesaṃ sāmaggivāse ānisaṃsaṃ kathetvā tato pālileyyakavanasaṇḍaṃ gantvā tattha temāsaṃ vasitvā puna kosambiṃ agantvā sāvatthimeva agamāsi.
  4793. 504793,112,4379,38,85,1,296,37,"Kosambivāsinopi upāsakā‘‘ ime kho ayyā, kosambakā bhikkhū bahuno amhākaṃ anatthassa kārakā, imehi ubbāḷho bhagavā pakkanto, imesaṃ neva abhivādanādīni karissāma, na upagatānaṃ piṇḍapātaṃ dassāma, evaṃ ime pakkamissanti vā veraṃ viramissanti vā bhagavantaṃ vā pasādessantī’’ ti sammantayitvā tatheva akaṃsu. "
  4794. 504794,112,4379,86,94,1,67,8,Te tena daṇḍakammena pīḷitā sāvatthiṃ gantvā bhagavantaṃ khamāpesuṃ.
  4795. 504795,112,4380,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4796. 504796,112,4380,9,25,1,80,10,"‘‘ pitā suddhodanamahārājā ahosi, mātā mahāmāyā, dīghāvukumāro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4797. 504797,112,4381,2,4,1,29,2,Kosambiyajātakavaṇṇanā dutiyā.
  4798. 504798,112,4383,2,7,1,21,2,[ 429]3. Mahāsuvajātakavaṇṇanā
  4799. 504799,112,4384,2,15,1,82,11,Dumo yadā {hotī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4800. 504800,112,4384,16,28,1,107,12,So kira satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā kosalajanapade aññataraṃ paccantagāmaṃ upanissāya araññe vihāsi.
  4801. 504801,112,4384,29,39,1,114,10,Manussā tassa rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni sampādetvā gamanāgamanasampanne ṭhāne senāsanaṃ katvā sakkaccaṃ upaṭṭhahiṃsu.
  4802. 504802,112,4384,40,51,1,92,10,"Tassa vassūpagatassa paṭhamamāseyeva so gāmo jhāyi, manussānaṃ bījamattampi avasiṭṭhaṃ nāhosi. "
  4803. 504803,112,4384,52,58,1,45,6,Te tassa paṇītaṃ piṇḍapātaṃ dātuṃ nāsakkhiṃsu.
  4804. 504804,112,4384,59,69,1,83,10,So sappāyasenāsanepi piṇḍapātena kilamanto maggaṃ vā phalaṃ vā nibbattetuṃ nāsakkhi.
  4805. 504805,112,4384,70,93,1,151,18,"Atha naṃ temāsaccayena satthāraṃ vandituṃ āgataṃ satthā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kacci bhikkhu piṇḍapātena na kilamantosi, senāsanasappāyañca ahosī’’ ti pucchi. "
  4806. 504806,112,4384,94,97,1,20,3,So tamatthaṃ ārocesi.
  4807. 504807,112,4384,98,124,1,180,20,Satthā‘‘ tassa senāsanaṃ sappāyan’’ ti ñatvā‘‘ bhikkhu samaṇena nāma senāsanasappāye sati loluppacāraṃ pahāya kiñcideva yathāladdhaṃ paribhuñjitvā santuṭṭhena samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭati.
  4808. 504808,112,4384,125,161,1,267,30,"Porāṇakapaṇḍitā tiracchānayoniyaṃ nibbattitvā attano nivāsasukkharukkhe cuṇṇaṃ khādantāpi loluppacāraṃ pahāya santuṭṭhā mittadhammaṃ abhinditvā aññattha na gamiṃsu, tvaṃ pana kasmā‘ piṇḍapāto paritto lūkho’ ti sappāyasenāsanaṃ pariccajī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  4809. 504809,112,4385,2,10,1,76,8,Atīte himavante gaṅgātīre ekasmiṃ udumbaravane anekasatasahassā sukā vasiṃsu.
  4810. 504810,112,4385,11,40,1,207,28,"Tatra eko suvarājā attano nivāsarukkhassa phalesu khīṇesu yadeva avasiṭṭhaṃ hoti aṅkuro vā pattaṃ vā taco vā papaṭikā vā, taṃ khāditvā gaṅgāya pānīyaṃ pivitvā paramappicchasantuṭṭho hutvā aññattha na gacchati. "
  4811. 504811,112,4385,41,46,1,58,5,Tassa appicchasantuṭṭhabhāvaguṇena sakkassa bhavanaṃ kampi.
  4812. 504812,112,4385,47,58,1,88,11,Sakko āvajjamāno taṃ disvā tassa vīmaṃsanatthaṃ attano ānubhāvena taṃ rukkhaṃ sukkhāpesi.
  4813. 504813,112,4385,59,69,1,80,9,Rukkho khāṇukamatto hutvā chiddāvachiddo vāte paharante ākoṭiyamāno viya aṭṭhāsi.
  4814. 504814,112,4385,70,74,1,34,4,Tassa chiddehi cuṇṇāni nikkhamanti.
  4815. 504815,112,4385,75,88,1,113,13,Suvarājā tāni cuṇṇāni khāditvā gaṅgāya pānīyaṃ pivitvā aññattha agantvā vātātapaṃ agaṇetvā udumbarakhāṇuke nisīdi.
  4816. 504816,112,4385,89,127,1,293,33,Sakko tassa paramappicchabhāvaṃ ñatvā‘‘ mittadhammaguṇaṃ kathāpetvā varamassa datvā udumbaraṃ amataphalaṃ karitvā āgamissāmī’’ ti eko haṃsarājā hutvā sujaṃ asurakaññaṃ purato katvā taṃ udumbaravanaṃ gantvā avidūre ekarukkhassa sākhāya nisīditvā tena saddhiṃ kathaṃ samuṭṭhāpento paṭhamaṃ gāthamāha–
  4817. 504817,112,4386,2,4,1,0,0,20.
  4818. 504818,112,4387,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Dumo yadā hoti phalūpapanno, bhuñjanti naṃ vihaṅgamā sampatantā; "
  4819. 504819,112,4388,2,14,1,67,9,"Khīṇanti ñatvāna dumaṃ phalaccaye, disodisaṃ yanti tato vihaṅgamā’’ ti. "
  4820. 504820,112,4389,2,31,1,197,25,"Tassattho – suvarāja, rukkho nāma yadā phalasampanno hoti, tadā taṃ sākhato sākhaṃ sampatantāva vihaṅgamā bhuñjanti, taṃ pana khīṇaṃ ñatvā phalānaṃ accayena tato rukkhato disodisaṃ vihaṅgamā gacchantīti. "
  4821. 504821,112,4390,2,11,1,54,8,Evañca pana vatvā tato naṃ uyyojetuṃ dutiyaṃ gāthamāha–
  4822. 504822,112,4391,2,4,1,0,0,21.
  4823. 504823,112,4392,2,15,1,68,11,"‘ ‘ Cara cārikaṃ lohitatuṇḍa mā mari, kiṃ tvaṃ suva sukkhadumamhi jhāyasi; "
  4824. 504824,112,4393,2,15,1,71,10,"Tadiṅgha maṃ brūhi vasantasannibha, kasmā suva sukkhadumaṃ na riñcasī’’ ti. "
  4825. 504825,112,4394,2,11,1,76,7,Tattha {jhāyasī}ti kiṃkāraṇā sukkhakhāṇumatthake jhāyanto pajjhāyanto tiṭṭhasi.
  4826. 504826,112,4394,12,16,1,25,3,{Iṅghā}ti codanatthe nipāto.
  4827. 504827,112,4394,17,35,1,113,12,"{Vasantasannibhā}ti vasantakāle vanasaṇḍo suvagaṇasamokiṇṇo viya nīlobhāso hoti, tena taṃ‘‘ vasantasannibhā’’ ti ālapati. "
  4828. 504828,112,4394,36,41,1,24,4,Na {riñcasī}ti na chaḍḍesi.
  4829. 504829,112,4395,2,22,1,104,16,Atha naṃ suvarājā‘‘ ahaṃ haṃsa attano kataññukataveditāya imaṃ rukkhaṃ na jahāmī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi–
  4830. 504830,112,4396,2,4,1,0,0,22.
  4831. 504831,112,4397,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Ye ve sakhīnaṃ sakhāro bhavanti, pāṇaccaye dukkhasukhesu haṃsa; "
  4832. 504832,112,4398,2,11,1,62,8,"Khīṇaṃ akhīṇampi na taṃ jahanti, santo sataṃ dhammamanussarantā. "
  4833. 504833,112,4399,2,4,1,0,0,23.
  4834. 504834,112,4400,2,17,1,61,12,"‘ ‘ Sohaṃ sataṃ aññatarosmi haṃsa, ñātī ca me hoti sakhā ca rukkho; "
  4835. 504835,112,4401,2,15,1,65,10,"Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, khīṇanti ñatvāna na hesa dhammo’’ ti. "
  4836. 504836,112,4402,2,13,1,66,10,Tattha ye ve sakhīnaṃ sakhāro {bhavantī}ti ye sahāyānaṃ sahāyā honti.
  4837. 504837,112,4402,14,26,1,94,11,Khīṇaṃ {akhīṇampī}ti paṇḍitā nāma attano sahāyaṃ bhogaparikkhayena khīṇampi akhīṇampi na jahanti.
  4838. 504838,112,4402,27,33,1,58,5,Sataṃ {dhammamanussarantā}ti paṇḍitānaṃ paveṇiṃ anussaramānā.
  4839. 504839,112,4402,34,49,1,96,13,"Ñātī ca {me}ti haṃsarāja, ayaṃ rukkho sampiyāyanatthena mayhaṃ ñāti ca samāciṇṇacaraṇatāya sakhā ca. "
  4840. 504840,112,4402,50,59,1,62,8,{Jīvikattho}ti tamahaṃ jīvikāya atthiko hutvā pahātuṃ na sakkomi.
  4841. 504841,112,4403,2,13,1,75,11,Sakko tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭho pasaṃsitvā varaṃ dātukāmo dve gāthā abhāsi–
  4842. 504842,112,4404,2,4,1,0,0,24.
  4843. 504843,112,4405,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo; "
  4844. 504844,112,4406,2,8,1,42,5,"Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. "
  4845. 504845,112,4407,2,4,1,0,0,25.
  4846. 504846,112,4408,2,12,1,42,8,"‘ ‘ So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; "
  4847. 504847,112,4409,2,12,1,48,7,"Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti. "
  4848. 504848,112,4410,2,6,1,28,3,Tattha {sādhū}ti sampahaṃsanaṃ.
  4849. 504849,112,4410,7,29,1,144,20,"Sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati {santhavo}ti sakhibhāvo ca metti ca parisamajjhe santhavo cāti tayā mittaṃ kataṃ sādhu hoti laddhakaṃ bhaddakameva. "
  4850. 504850,112,4410,30,36,1,41,6,Sacetaṃ dhamman ti sace etaṃ mittadhammaṃ.
  4851. 504851,112,4410,37,44,1,62,7,Vijānatan ti evaṃ sante viññūnaṃ pasaṃsitabbayuttakosīti attho.
  4852. 504852,112,4410,45,51,1,22,5,So {te}ti so ahaṃ tuyhaṃ.
  4853. 504853,112,4410,52,55,1,18,2,{Varassū}ti icchassu.
  4854. 504854,112,4410,56,70,1,78,12,"Yaṃ kiñci {manasicchasī}ti yaṃ kiñci manasā icchasi, sabbaṃ taṃ varaṃ dadāmi teti. "
  4855. 504855,112,4411,2,9,1,52,7,Taṃ sutvā suvarājā varaṃ gaṇhanto sattamaṃ gāthamāha–
  4856. 504856,112,4412,2,4,1,0,0,26.
  4857. 504857,112,4413,2,14,1,64,10,"‘ ‘ Varañca me haṃsa bhavaṃ dadeyya, ayañca rukkho punarāyuṃ labhetha; "
  4858. 504858,112,4414,2,13,1,63,8,"So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno’’ ti. "
  4859. 504859,112,4415,2,6,1,30,3,Tattha {sākhavā}ti sākhasampanno.
  4860. 504860,112,4415,7,11,1,23,3,{Phalimā}ti phalena upeto.
  4861. 504861,112,4415,12,19,1,61,5,{Saṃvirūḷho}ti samantato virūḷhapatto taruṇapattasampanno hutvā.
  4862. 504862,112,4415,20,28,1,87,7,{Madhutthiko}ti saṃvijjamānamadhuraphalesu pakkhittamadhu viya madhuraphalo hutvāti attho.
  4863. 504863,112,4416,2,9,1,47,6,Athassa sakko varaṃ dadamāno aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  4864. 504864,112,4417,2,4,1,0,0,27.
  4865. 504865,112,4418,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Taṃ passa samma phalimaṃ uḷāraṃ, sahāva te hotu udumbarena; "
  4866. 504866,112,4419,2,13,1,63,8,"So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno’’ ti. "
  4867. 504867,112,4420,2,15,1,81,12,Tattha sahāva te hotu {udumbarenā}ti tava udumbarena saddhiṃ saha ekatova vāso hotu.
  4868. 504868,112,4421,2,22,1,143,19,Evañca pana vatvā sakko taṃ attabhāvaṃ vijahitvā attano ca sujāya ca ānubhāvaṃ dassetvā gaṅgāto hatthena udakaṃ gahetvā udumbarakhāṇukaṃ pahari.
  4869. 504869,112,4421,23,32,1,105,9,Tāvadeva sākhāviṭapasacchanno madhuraphalo rukkho uṭṭhahitvā muṇḍamaṇipabbato viya vilāsasampanno aṭṭhāsi.
  4870. 504870,112,4421,33,42,1,76,9,Suvarājā taṃ disvā somanassappatto sakkassa thutiṃ karonto navamaṃ gāthamāha–
  4871. 504871,112,4422,2,4,1,0,0,28.
  4872. 504872,112,4423,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; "
  4873. 504873,112,4424,2,11,1,46,6,"Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ duman’’ ti. "
  4874. 504874,112,4425,2,14,1,90,12,Sakkopi tassa varaṃ datvā udumbaraṃ amataphalaṃ katvā saddhiṃ sujāya attano ṭhānameva gato.
  4875. 504875,112,4425,15,20,1,53,5,Tamatthaṃ dīpayamānā osāne abhisambuddhagāthā ṭhapitā–
  4876. 504876,112,4426,2,4,1,0,0,29.
  4877. 504877,112,4427,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; "
  4878. 504878,112,4428,2,12,1,48,7,"Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vanan’’ ti. "
  4879. 504879,112,4429,2,15,1,112,11,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi aloluppacārā ahesuṃ.
  4880. 504880,112,4429,16,35,1,133,16,"Tvaṃ pana kasmā evarūpe sāsane pabbajitvā loluppacāraṃ carasi, gaccha tattheva vasāhī’’ ti kammaṭṭhānamassa kathetvā jātakaṃ samodhānesi. "
  4881. 504881,112,4429,36,44,1,62,8,So bhikkhu tattha gantvā vipassanaṃ vaḍḍhento arahattaṃ pāpuṇi.
  4882. 504882,112,4429,45,54,1,57,8,"Tadā sakko anuruddho ahosi, suvarājā pana ahameva ahosinti. "
  4883. 504883,112,4430,2,4,1,28,2,Mahāsuvajātakavaṇṇanā tatiyā.
  4884. 504884,112,4432,2,7,1,21,2,[ 430]4. Cūḷasuvajātakavaṇṇanā
  4885. 504885,112,4433,2,15,1,87,10,Santi {rukkhā}ti idaṃ satthā sāvatthiyaṃ jetavane viharanto verañjakaṇḍaṃ ārabbha kathesi.
  4886. 504886,112,4433,16,63,1,430,40,"Satthari verañjāyaṃ vassaṃ vasitvā anupubbena sāvatthiṃ anuppatte bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, tathāgato khattiyasukhumālo buddhasukhumālo mahantena iddhānubhāvena samannāgatopi verañjabrāhmaṇena nimantito temāsaṃ vasanto mārāvaṭṭanavasena tassa santikā ekadivasampi bhikkhaṃ alabhitvā loluppacāraṃ pahāya temāsaṃ patthapulakapiṭṭhodakena yāpento aññattha na agamāsi, aho tathāgatānaṃ appicchasantuṭṭhabhāvo’’ ti. "
  4887. 504887,112,4433,64,109,1,238,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, tathāgatassa idāni loluppacārappahānaṃ, pubbepi tiracchānayoniyaṃ nibbattopi loluppacāraṃ pahāsin’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4888. 504888,112,4433,110,114,1,45,4,Sabbampi vatthu purimanayeneva vitthāretabbaṃ.
  4889. 504889,112,4434,2,4,1,0,0,30.
  4890. 504890,112,4435,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Santi rukkhā haripattā, dumā nekaphalā bahū; "
  4891. 504891,112,4436,2,10,1,42,7,"Kasmā nu sukkhe koḷāpe, suvassa nirato mano. "
  4892. 504892,112,4437,2,4,1,0,0,31.
  4893. 504893,112,4438,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Phalassa upabhuñjimhā, nekavassagaṇe bahū; "
  4894. 504894,112,4439,2,9,1,41,6,"Aphalampi viditvāna, sāva metti yathā pure. "
  4895. 504895,112,4440,2,4,1,0,0,32.
  4896. 504896,112,4441,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Sukkhañca rukkhaṃ koḷāpaṃ, opattamaphalaṃ dumaṃ; "
  4897. 504897,112,4442,2,10,1,41,7,"Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ dosaṃ passase dija. "
  4898. 504898,112,4443,2,4,1,0,0,33.
  4899. 504899,112,4444,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ye phalatthā sambhajanti, aphaloti jahanti naṃ; "
  4900. 504900,112,4445,2,8,1,44,5,"Attatthapaññā dummedhā, te honti pakkhapātino. "
  4901. 504901,112,4446,2,4,1,0,0,34.
  4902. 504902,112,4447,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo; "
  4903. 504903,112,4448,2,8,1,42,5,"Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. "
  4904. 504904,112,4449,2,4,1,0,0,35.
  4905. 504905,112,4450,2,12,1,42,8,"‘ ‘ So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; "
  4906. 504906,112,4451,2,9,1,45,6,"Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi. "
  4907. 504907,112,4452,2,4,1,0,0,36.
  4908. 504908,112,4453,2,14,1,46,8,"‘ ‘ Api nāma naṃ passeyyaṃ, sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ; "
  4909. 504909,112,4454,2,8,1,46,5,"Daliddova nidhiṃ laddhā, nandeyyāhaṃ punappunaṃ. "
  4910. 504910,112,4455,2,4,1,0,0,37.
  4911. 504911,112,4456,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Tato amatamādāya, abhisiñci mahīruhaṃ; "
  4912. 504912,112,4457,2,8,1,41,5,"Tassa sākhā virūhiṃsu, sītacchāyā manoramā. "
  4913. 504913,112,4458,2,4,1,0,0,38.
  4914. 504914,112,4459,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; "
  4915. 504915,112,4460,2,8,1,43,5,"Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ. "
  4916. 504916,112,4461,2,4,1,0,0,39.
  4917. 504917,112,4462,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; "
  4918. 504918,112,4463,2,12,1,48,7,"Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vanan’’ ti."
  4919. 504919,112,4463,13,13,1,0,0,–
  4920. 504920,112,4464,2,10,1,84,7,"Pañhapaṭipañhāpi atthopi purimanayeneva veditabbā, anuttānapadameva pana vaṇṇayissāma. "
  4921. 504921,112,4465,2,5,1,30,2,{Haripattā}ti nīlapattasacchannā.
  4922. 504922,112,4465,6,15,1,60,7,{Koḷāpe}ti vāte paharante ākoṭitasaddaṃ viya muñcamāne nissāre.
  4923. 504923,112,4465,16,25,1,63,8,{Suvassā}ti āyasmato suvarājassa kasmā evarūpe rukkhe mano nirato.
  4924. 504924,112,4465,26,31,1,32,4,{Phalassā}ti phalaṃ assa rukkhassa.
  4925. 504925,112,4465,32,35,1,30,2,{Nekavassagaṇe}ti anekavassagaṇe.
  4926. 504926,112,4465,36,47,1,53,9,"{Bahū}ti samānepi anekasate na dve tayo, atha kho bahūva. "
  4927. 504927,112,4465,48,80,1,202,28,"{Viditvānā}ti haṃsarāja idāni amhākaṃ imaṃ rukkhaṃ aphalaṃ viditvāpi yathā pure etena saddhiṃ metti, sāva metti, tañhi mayaṃ na bhindāma, mettiṃ bhindantā hi anariyā asappurisā nāma hontīti pakāsento evamāha. "
  4928. 504928,112,4466,2,7,1,43,5,Opattan ti avapattaṃ nippattaṃ patitapattaṃ.
  4929. 504929,112,4466,8,26,1,101,16,"Kiṃ dosaṃ {passase}ti aññe sakuṇā etaṃ ohāya aññattha gacchanti, tvaṃ evaṃ gamane kiṃ nāma dosaṃ passasi. "
  4930. 504930,112,4466,27,41,1,103,12,"Ye {phalatthā}ti ye pakkhino phalatthāya phalakāraṇā sambhajanti upagacchanti, aphaloti ñatvā etaṃ jahanti. "
  4931. 504931,112,4466,42,56,1,102,12,"{Attatthapaññā}ti attano atthāya paññā, paraṃ anoloketvā attaniyeva vā ṭhitā etesaṃ paññāti attatthapaññā. "
  4932. 504932,112,4466,57,69,1,105,11,{Pakkhapātino}ti te attanoyeva vuḍḍhiṃ paccāsīsamānā mittapakkhaṃ pātenti nāsentīti pakkhapātino nāma honti.
  4933. 504933,112,4466,70,74,1,40,4,Attapakkheyeva vā patantīti pakkhapātino.
  4934. 504934,112,4467,2,41,1,228,32,"Api nāma nan ti haṃsarāja, sace me manoratho nipphajjeyya, tayā dinno varo sampajjeyya, api nāma ahaṃ imaṃ rukkhaṃ sapattaṃ saphalaṃ puna passeyyaṃ, tato daliddo nidhiṃ labhitvāva punappunaṃ etaṃ abhinandeyyaṃ, taṃ disvāva pamodeyyaṃ. "
  4935. 504935,112,4467,42,51,1,76,8,{Amatamādāyā}ti attano ānubhāvena ṭhito gaṅgodakaṃ gahetvā abhisiñcayīti attho.
  4936. 504936,112,4467,52,59,1,57,7,Imasmiṃ jātake imāya saddhiṃ dve abhisambuddhagāthā honti.
  4937. 504937,112,4468,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4938. 504938,112,4468,9,23,1,58,9,"‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi, suvarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4939. 504939,112,4469,2,4,1,30,2,Cūḷasuvajātakavaṇṇanā catutthā.
  4940. 504940,112,4471,2,7,1,21,2,[ 431]5. Haritacajātakavaṇṇanā
  4941. 504941,112,4472,2,13,1,90,10,Sutaṃ metaṃ {mahābrahme}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4942. 504942,112,4472,14,25,1,124,11,Tañhi bhikkhuṃ ekaṃ alaṅkatamātugāmaṃ disvā ukkaṇṭhitaṃ dīghakesanakhalomaṃ vibbhamitukāmaṃ ācariyupajjhāyehi aruciyā ānītaṃ.
  4943. 504943,112,4472,26,83,1,263,35,"Satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti vatvā‘‘ alaṅkatamātugāmaṃ disvā kilesavasena, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu kileso nāma guṇaviddhaṃsako appassādo niraye nibbattāpeti, esa pana kileso kiṃkāraṇā taṃ na kilamessati? "
  4944. 504944,112,4472,84,111,1,241,24,"Na hi sineruṃ paharitvā paharaṇavāto purāṇapaṇṇassa lajjati, imañhi kilesaṃ nissāya bodhiñāṇassa anupadaṃ caramānā pañcaabhiññaaṭṭhasamāpattilābhino visuddhamahāpurisāpi satiṃ upaṭṭhapetuṃ asakkontā jhānaṃ antaradhāpesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4945. 504945,112,4473,2,24,1,166,17,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ nigame asītikoṭivibhave brāhmaṇakule nibbatti, kañcanachavitāya panassa‘‘ haritacakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  4946. 504946,112,4473,25,86,1,525,54,"So vayappatto takkasilaṃ gantvā uggahitasippo kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā mātāpitūnaṃ accayena dhanavilokanaṃ katvā‘‘ dhanameva paññāyati, dhanassa uppādakā na paññāyanti, mayāpi maraṇamukhe cuṇṇavicuṇṇena bhavitabban’’ ti maraṇabhayabhīto mahādānaṃ datvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā sattame divase abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tattha ciraṃ vanamūlaphalāhāro yāpetvā loṇambilasevanatthāya pabbatā otaritvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bārāṇasiyaṃ bhikkhāya caranto rājadvāraṃ sampāpuṇi. "
  4947. 504947,112,4473,87,144,1,385,40,"Rājā taṃ disvā pasannacitto pakkosāpetvā samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīdāpetvā nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā anumodanāvasāne atirekataraṃ pasīditvā‘‘ kahaṃ, bhante, gacchathā’’ ti vatvā‘‘ vassāvāsaṭṭhānaṃ upadhārema, mahārājā’’ ti vutte‘‘ sādhu, bhante’’ ti bhuttapātarāso taṃ ādāya uyyānaṃ gantvā tattha rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīni kārāpetvā uyyānapālaṃ paricārakaṃ katvā datvā vanditvā nikkhami. "
  4948. 504948,112,4473,145,156,1,82,11,Mahāsatto tato paṭṭhāya nibaddhaṃ rañño gehe bhuñjanto dvādasa vassāni tattha vasi.
  4949. 504949,112,4474,2,22,1,131,15,Athekadivasaṃ rājā paccantaṃ kupitaṃ vūpasametuṃ gacchanto ‘‘ amhākaṃ puññakkhettaṃ mā pamajjī’’ ti mahāsattaṃ deviyā niyyādetvā agamāsi.
  4950. 504950,112,4474,23,29,1,47,6,Tato paṭṭhāya sā mahāsattaṃ sahatthā parivisati.
  4951. 504951,112,4474,30,48,1,179,18,Athekadivasaṃ sā bhojanaṃ sampādetvā tasmiṃ cirāyamāne gandhodakena nhatvā saṇhaṃ maṭṭhasāṭakaṃ nivāsetvā sīhapañjaraṃ vivarāpetvā sarīre vātaṃ paharāpentī khuddakamañcake nipajji.
  4952. 504952,112,4474,49,58,1,97,9,Mahāsattopi divātaraṃ sunivattho supāruto bhikkhābhājanaṃ ādāya ākāsenāgantvā sīhapañjaraṃ pāpuṇi.
  4953. 504953,112,4474,59,72,1,122,12,"Deviyā tassa vākacirasaddaṃ sutvā vegena uṭṭhahantiyā maṭṭhasāṭako bhassi, mahāsattassa visabhāgārammaṇaṃ cakkhuṃ paṭihaññi. "
  4954. 504954,112,4474,73,83,1,124,10,Athassa anekavassakoṭisatasahassakāle abbhantare nivutthakileso karaṇḍake sayitaāsīviso viya uṭṭhahitvā jhānaṃ antaradhāpesi.
  4955. 504955,112,4474,84,96,1,86,11,"So satiṃ upaṭṭhāpetuṃ asakkonto gantvā deviṃ hatthe gaṇhi, tāvadeva sāṇiṃ parikkhipiṃsu. "
  4956. 504956,112,4474,97,110,1,98,13,So tāya saddhiṃ lokadhammaṃ sevitvā bhuñjitvā uyyānaṃ gantvā tato paṭṭhāya devasikaṃ tatheva akāsi.
  4957. 504957,112,4474,111,118,1,67,7,Tassa tāya saddhiṃ lokadhammapaṭisevanaṃ sakalanagare pākaṭaṃ jātaṃ.
  4958. 504958,112,4474,119,130,1,57,7,Amaccā‘‘ haritacatāpaso evamakāsī’’ ti rañño paṇṇaṃ pahiṇiṃsu.
  4959. 504959,112,4474,131,169,1,225,28,"Rājā‘‘ maṃ bhinditukāmā evaṃ vadantī’’ ti asaddahitvā paccantaṃ vūpasametvā bārāṇasiṃ paccāgantvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā deviyā santikaṃ gantvā‘‘ saccaṃ, kira mama ayyo haritacatāpaso tayā saddhiṃ lokadhammaṃ paṭisevatī’’ ti pucchi."
  4960. 504960,112,4474,170,178,1,14,3,"‘‘ Saccaṃ, devā’’ ti. "
  4961. 504961,112,4474,179,198,1,125,15,So tassāpi asaddahitvā‘‘ tameva paṭipucchissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  4962. 504962,112,4475,2,4,1,0,0,40.
  4963. 504963,112,4476,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sutaṃ metaṃ mahābrahme, kāme bhuñjati hārito; "
  4964. 504964,112,4477,2,12,1,49,7,"Kaccetaṃ vacanaṃ tucchaṃ, kacci suddho iriyyasī’’ ti. "
  4965. 504965,112,4478,2,26,1,132,19,"Tattha kaccetan ti kacci etaṃ‘‘ hārito kāme paribhuñjatī’’ ti amhehi sutaṃ vacanaṃ tucchaṃ abhūtaṃ, kacci tvaṃ suddho iriyyasi viharasīti. "
  4966. 504966,112,4479,2,6,1,10,2,So cintesi–
  4967. 504967,112,4479,7,26,1,105,14,"‘‘ ayaṃ rājā‘ nāhaṃ paribhuñjāmī’ ti vuttepi mama saddahissateva, imasmiṃ loke saccasadisī patiṭṭhā nāma natthi. "
  4968. 504968,112,4479,27,43,1,99,13,"Ujjhitasaccā hi bodhimūle nisīditvā bodhiṃ pāpuṇituṃ na sakkonti, mayā saccameva kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4969. 504969,112,4479,44,67,1,216,21,"Bodhisattassa hi ekaccesu ṭhānesu pāṇātipātopi adinnādānampi kāmesumicchācāropi surāmerayamajjapānampi hotiyeva, atthabhedakavisaṃvādanaṃ purakkhatvā musāvādo nāma na hoti, tasmā so saccameva kathento dutiyaṃ gāthamāha– "
  4970. 504970,112,4480,2,4,1,0,0,41.
  4971. 504971,112,4481,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evametaṃ mahārāja, yathā te vacanaṃ sutaṃ; "
  4972. 504972,112,4482,2,10,1,46,5,"Kummaggaṃ paṭipannosmi, mohaneyyesu mucchito’’ ti. "
  4973. 504973,112,4483,2,6,1,31,3,Tattha {mohaneyyesū}ti kāmaguṇesu.
  4974. 504974,112,4483,7,26,1,81,13,"Kāmaguṇesu hi loko muyhati, te ca lokaṃ mohayanti, tasmā te‘‘ mohaneyyā’’ ti vuccantīti. "
  4975. 504975,112,4484,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā rājā tatiyaṃ gāthamāha–
  4976. 504976,112,4485,2,4,1,0,0,42.
  4977. 504977,112,4486,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Adu paññā kimatthiyā, nipuṇā sādhucintinī; "
  4978. 504978,112,4487,2,13,1,44,8,"Yāya uppatitaṃ rāgaṃ, kiṃ mano na vinodaye’’ ti. "
  4979. 504979,112,4488,2,6,1,19,3,Tattha {adū}ti nipāto.
  4980. 504980,112,4488,7,43,1,225,30,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhante, gilānassa nāma bhesajjaṃ, pipāsitassa pānīyaṃ paṭisaraṇaṃ, tumhākaṃ panesā nipuṇā sādhūnaṃ atthānaṃ cintinī paññā kimatthiyā, yāya puna uppatitaṃ rāgaṃ kiṃ mano na vinodaye, kiṃ cittaṃ vinodetuṃ nāsakkhīti. "
  4981. 504981,112,4489,2,9,1,55,6,Athassa kilesabalaṃ dassento hārito catutthaṃ gāthamāha–
  4982. 504982,112,4490,2,4,1,0,0,43.
  4983. 504983,112,4491,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Cattārome mahārāja, loke atibalā bhusā; "
  4984. 504984,112,4492,2,14,1,46,9,"Rāgo doso mado moho, yattha paññā na gādhatī’’ ti. "
  4985. 504985,112,4493,2,17,1,96,13,Tattha {yatthā}ti yesu pariyuṭṭhānaṃ pattesu mahoghe patitā viya paññā gādhaṃ patiṭṭhaṃ na labhati.
  4986. 504986,112,4494,2,8,1,33,5,Taṃ sutvā rājā pañcamaṃ gāthamāha–
  4987. 504987,112,4495,2,4,1,0,0,44.
  4988. 504988,112,4496,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Arahā sīlasampanno, suddho carati hārito; "
  4989. 504989,112,4497,2,13,1,45,8,"Medhāvī paṇḍito ceva, iti no sammato bhavan’’ ti. "
  4990. 504990,112,4498,2,12,1,62,9,Tattha iti no {sammato}ti evaṃ amhākaṃ sammato sambhāvito bhavaṃ.
  4991. 504991,112,4499,2,6,1,32,4,Tato hārito chaṭṭhamaṃ gāthamāha–
  4992. 504992,112,4500,2,4,1,0,0,45.
  4993. 504993,112,4501,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Medhāvīnampi hiṃsanti, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; "
  4994. 504994,112,4502,2,11,1,42,6,"Vitakkā pāpakā rāja, subhā rāgūpasaṃhitā’’ ti. "
  4995. 504995,112,4503,2,7,1,46,4,Tattha {subhā}ti subhanimittaggahaṇena pavattāti.
  4996. 504996,112,4504,2,10,1,62,8,Atha naṃ kilesappahāne ussāhaṃ kārento rājā sattamaṃ gāthamāha–
  4997. 504997,112,4505,2,4,1,0,0,46.
  4998. 504998,112,4506,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Uppannāyaṃ sarīrajo, rāgo vaṇṇavidūsano tava; "
  4999. 504999,112,4507,2,12,1,54,7,"Taṃ pajaha bhaddamatthu te, bahunnāsi medhāvisammato’’ ti. "
  5000. 505000,112,4508,2,12,1,75,9,Tattha vaṇṇavidūsano {tavā}ti tava sarīravaṇṇassa ca guṇavaṇṇassa ca vidūsano.
  5001. 505001,112,4508,13,19,1,41,5,{Bahunnāsī}ti bahūnaṃ āsi medhāvīti sammato.
  5002. 505002,112,4509,2,11,1,77,9,Tato mahāsatto satiṃ labhitvā kāmesu ādīnavaṃ sallakkhetvā aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  5003. 505003,112,4510,2,4,1,0,0,47.
  5004. 505004,112,4511,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Te andhakārake kāme, bahudukkhe mahāvise; "
  5005. 505005,112,4512,2,12,1,52,7,"Tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanan’’ ti. "
  5006. 505006,112,4513,2,8,1,57,4,Tattha {andhakārake}ti paññācakkhuvināsanato andhabhāvakare.
  5007. 505007,112,4513,9,41,1,88,10,{Bahudukkhe}ti ettha‘‘ appassādā kāmā’’ tiādīni( ma. ni.1.234; pāci.417; cūḷava.65) suttāni haritvā tesaṃ bahudukkhatā dassetabbā.
  5008. 505008,112,4513,42,51,1,77,7,{Mahāvise}ti sampayuttakilesavisassa ceva vipākavisassa ca mahantatāya mahāvise.
  5009. 505009,112,4513,52,64,1,80,11,Tesaṃ mūlan ti te vuttappakāre kāme pahātuṃ tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ pariyesissāmi.
  5010. 505010,112,4513,65,69,1,22,4,Kiṃ pana tesaṃ mūlanti?
  5011. 505011,112,4513,70,71,1,17,1,Ayonisomanasikāro.
  5012. 505012,112,4513,72,85,1,125,12,"Checchaṃ rāgaṃ sabandhanan ti mahārāja, idāneva paññākhaggena paharitvā subhanimittabandhanena sabandhanaṃ rāgaṃ chindissāmīti. "
  5013. 505013,112,4514,2,62,1,436,48,"Idañca pana vatvā‘‘ mahārāja, okāsaṃ tāva me karohī’’ ti okāsaṃ kāretvā paṇṇasālaṃ pavisitvā kasiṇamaṇḍalaṃ oloketvā puna naṭṭhajjhānaṃ uppādetvā paṇṇasālato nikkhamitvā ākāse pallaṅkena nisīditvā rañño dhammaṃ desetvā‘‘ mahārāja, ahaṃ aṭṭhāne vutthakāraṇā mahājanamajjhe garahappatto, appamatto hohi, puna dāni ahaṃ anitthigandhavanasaṇḍameva gamissāmī’’ ti rañño rodantassa paridevantassa himavantameva gantvā aparihīnajjhāno brahmalokūpago ahosi. "
  5014. 505014,112,4515,2,6,1,24,4,Satthā taṃ kāraṇaṃ ñatvā–
  5015. 505015,112,4516,2,4,1,0,0,48.
  5016. 505016,112,4517,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna hārito, isi saccaparakkamo; "
  5017. 505017,112,4518,2,10,1,41,5,"Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahū’’ ti."
  5018. 505018,112,4518,11,11,1,0,0,–
  5019. 505019,112,4519,2,16,1,129,13,"Abhisambuddho hutvā imaṃ gāthaṃ vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahatte patiṭṭhahi. "
  5020. 505020,112,4520,2,11,1,59,8,"Tadā rājā ānando ahosi, haritacatāpaso pana ahameva ahosinti. "
  5021. 505021,112,4521,2,4,1,29,2,Haritacajātakavaṇṇanā pañcamā.
  5022. 505022,112,4523,2,7,1,29,2,[ 432]6. Padakusalamāṇavajātakavaṇṇanā
  5023. 505023,112,4524,2,12,1,73,10,Bahussutan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dārakaṃ ārabbha kathesi.
  5024. 505024,112,4524,13,20,1,70,7,So kira sāvatthiyaṃ kuṭumbikaputto sattavassakāleyeva padakusalo ahosi.
  5025. 505025,112,4524,21,35,1,73,9,Athassa pitā‘‘ imaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti tassa ajānantasseva mittagharaṃ agamāsi.
  5026. 505026,112,4524,36,46,1,79,10,So pitu gataṭṭhānaṃ apucchitvāva tassa padānusārena gantvā pitu santike aṭṭhāsi.
  5027. 505027,112,4524,47,69,1,99,16,"Atha naṃ pitā ekadivasaṃ pucchi ‘‘ tāta, tvaṃ mayi taṃ ajānāpetvā gatepi mama gataṭṭhānaṃ kiṃ jānāsī’’ ti?"
  5028. 505028,112,4524,70,84,1,42,7,"‘‘ Tāta , padaṃ te sañjānāmi, padakusalo ahan’’ ti. "
  5029. 505029,112,4524,85,120,1,302,34,"Athassa vīmaṃsanatthāya pitā bhuttapātarāso gharā nikkhamitvā anantaraṃ paṭivissakagharaṃ gantvā tato dutiyaṃ, tato tatiyaṃ gharaṃ pavisitvā tatiyagharā nikkhamitvā puna attano gharaṃ āgantvā tato uttaradvārena nikkhamitvā nagaraṃ vāmaṃ karonto jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā dhammaṃ suṇanto nisīdi. "
  5030. 505030,112,4524,121,154,1,188,25,Dārako‘‘ kahaṃ me pitā’’ ti pucchitvā‘‘ na jānāmā’’ ti vutte tassa padānusārena anantarapaṭivissakassa gharaṃ ādiṃ katvā pitu gatamaggeneva jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pitu santike aṭṭhāsi.
  5031. 505031,112,4524,155,180,1,107,16,"Pitarā ca‘‘ kathaṃ tāta, mama idhāgatabhāvaṃ aññāsī’’ ti puṭṭho‘‘ padaṃ te sañjānitvā padānusārena āgatomhī’’ ti āha. "
  5032. 505032,112,4524,181,239,1,289,40,"Satthā‘‘ kiṃ kathesi upāsakā’’ ti pucchitvā‘‘ bhante, ayaṃ dārako padakusalo, ahaṃ imaṃ vīmaṃsanto iminā nāma upāyena āgato, ayampi maṃ gehe adisvā mama padānusārena āgato’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, upāsaka, bhūmiyaṃ padasañjānanaṃ, porāṇakapaṇḍitā ākāse padaṃ sañjāniṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  5033. 505033,112,4525,2,45,1,322,38,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa aggamahesī aticaritvā raññā pucchitā‘‘ sace ahaṃ tumhe aticarāmi, assamukhī yakkhinī homī’’ ti sapathaṃ katvā tato kālaṃ katvā ekasmiṃ pabbatapāde assamukhī yakkhinī hutvā leṇaguhāyaṃ vasamānā mahāaṭaviyaṃ pubbantato aparantaṃ gamanamagge anusañcarante manusse gahetvā khādati. "
  5034. 505034,112,4525,46,60,1,116,14,Sā kira tīṇi vassāni vessavaṇaṃ upaṭṭhahitvā āyāmato tiṃsayojane vitthārato pañcayojane ṭhāne manusse khādituṃ labhi.
  5035. 505035,112,4525,61,74,1,108,13,Athekadivasaṃ eko aḍḍho mahaddhano mahābhogo abhirūpo brāhmaṇo bahūhi manussehi parivuto taṃ maggaṃ abhiruhi.
  5036. 505036,112,4525,75,85,1,73,9,"Taṃ disvā yakkhinī tussitvā pakkhandi, taṃ disvā parivāramanussā palāyiṃsu. "
  5037. 505037,112,4525,86,107,1,179,20,Sā vātavegena gantvā brāhmaṇaṃ gahetvā piṭṭhiyā nipajjāpetvā guhaṃ gacchantī purisasamphassaṃ paṭilabhitvā kilesavasena tasmiṃ sinehaṃ uppādetvā taṃ akhāditvā attano sāmikaṃ akāsi.
  5038. 505038,112,4525,108,126,1,169,17,Te ubhopi samaggasaṃvāsaṃ vasiṃsu tato paṭṭhāya yakkhinī manusse gaṇhantī vatthataṇḍulatelādīnipi gahetvā tassa nānaggarasabhojanaṃ upanetvā attanā manussamaṃsaṃ khādati.
  5039. 505039,112,4525,127,135,1,78,8,Gamanakāle tassa palāyanabhayena mahatiyā silāya guhādvāraṃ pidahitvā gacchati.
  5040. 505040,112,4525,136,149,1,119,13,Evaṃ tesu sammodamānesu vasantesu bodhisatto nibbattaṭṭhānā cavitvā brāhmaṇaṃ paṭicca tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  5041. 505041,112,4525,150,162,1,89,12,Sā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyitvā putte ca brāhmaṇe ca balavasinehā hutvā ubhopi posesi.
  5042. 505042,112,4525,163,174,1,92,11,Sā aparabhāge putte vuḍḍhippatte puttampi pitarā saddhiṃ antoguhāyaṃ pavesetvā dvāraṃ pidahi.
  5043. 505043,112,4526,2,13,1,80,10,Athekadivasaṃ bodhisatto tassā gatakālaṃ ñatvā silaṃ apanetvā pitaraṃ bahi akāsi.
  5044. 505044,112,4526,14,44,1,124,20,"Sā āgantvā‘‘ kena silā apanītā’’ ti vatvā‘‘ amma, mayā apanītā, andhakāre nisīdituṃ na sakkomī’’ ti vutte puttasinehena na kiñci avoca. "
  5045. 505045,112,4526,45,69,1,121,17,"Athekadivasaṃ bodhisatto pitaraṃ pucchi‘‘ tāta, mayhaṃ mātu mukhaṃ aññādisaṃ, tumhākaṃ mukhaṃ aññādisaṃ, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti?"
  5046. 505046,112,4526,70,85,1,65,9,"‘‘ Tāta, tava mātā manussamaṃsakhādikā yakkhinī, mayaṃ ubho manussā’’ ti."
  5047. 505047,112,4526,86,103,1,62,10,"‘‘ Tāta, yadi evaṃ, idha kasmā vasāma, ehi manussapathaṃ gacchāmā’’ ti."
  5048. 505048,112,4526,104,120,1,63,10,"‘‘ Tāta, sace mayaṃ palāyissāma, ubhopi amhe tava mātā khādissatī’’ ti. "
  5049. 505049,112,4526,121,144,1,135,17,"Bodhisatto‘‘ mā bhāyi, tāta, tava manussapathasampāpanaṃ mama bhāro’’ ti pitaraṃ samassāsetvā punadivase mātari gatāya pitaraṃ gahetvā palāyi. "
  5050. 505050,112,4526,145,202,1,301,44,"Yakkhinī āgantvā te adisvā vātavegena pakkhanditvā te gahetvā‘‘ brāhmaṇa, kiṃ palāyasi, kiṃ te idha natthī’’ ti vatvā‘‘ bhadde, mā mayhaṃ kujjhi, putto te maṃ gahetvā palāyatī’’ ti vutte puttasinehena kiñci avatvā te assāsetvā attano vasanaṭṭhānaññeva te gahetvā gantvā evaṃ punapi katipaye divase palāyante ānesi. "
  5051. 505051,112,4527,2,24,1,151,16,"Bodhisatto cintesi‘‘ mayhaṃ mātu paricchinnena okāsena bhavitabbaṃ, yaṃnūnāhaṃ imissā āṇāpavattiṭṭhānasīmaṃ puccheyyaṃ, atha naṃ atikkamitvā palāyissāmā’’ ti. "
  5052. 505052,112,4527,25,51,1,148,20,"So ekadivasaṃ mātaraṃ gahetvā ekamantaṃ nisinno‘‘ amma, mātusantakaṃ nāma puttānaṃ pāpuṇāti, akkhāhi tāva me attano santakāya bhūmiyā paricchedan’’ ti āha. "
  5053. 505053,112,4527,52,74,1,154,17,"Sā sabbadisāsu pabbatanadīnimittādīni kathetvā āyāmato tiṃsayojanaṃ, vitthārato pañcayojanaṃ puttassa kathetvā‘‘ idaṃ ettakaṃ ṭhānaṃ sallakkhehi puttā’’ ti āha. "
  5054. 505054,112,4527,75,92,1,145,16,So dve tayo divase atikkamitvā mātu aṭavigatakāle pitaraṃ khandhaṃ āropetvā tassā dinnasaññāya vātavegena pakkhando paricchedanadītīraṃ sampāpuṇi.
  5055. 505055,112,4527,93,98,1,35,5,Sāpi āgantvā te apassantī anubandhi.
  5056. 505056,112,4527,99,104,1,46,5,Bodhisatto pitaraṃ gahetvā nadīmajjhaṃ agamāsi.
  5057. 505057,112,4527,105,144,1,205,30,"Sā āgantvā nadītīre ṭhatvā attano paricchedaṃ atikkantabhāvaṃ ñatvā tattheva ṭhatvā‘‘ tāta, pitaraṃ gahetvā ehi, ko mayhaṃ doso, tumhākaṃ maṃ nissāya kiṃ nāma na sampajjati, nivatta, sāmī’’ ti puttañca patiñca yāci. "
  5058. 505058,112,4527,145,149,1,26,4,Atha brāhmaṇo nadiṃ uttari.
  5059. 505059,112,4527,150,166,1,55,10,"Sā puttameva yācantī‘‘ tāta, mā evaṃ kari, nivattāhī’’ ti āha."
  5060. 505060,112,4527,167,186,1,76,12,"‘‘ Amma, mayaṃ manussā, tvaṃ yakkhinī, na sakkā sabbakālaṃ tava santike vasitun’’ ti."
  5061. 505061,112,4527,187,196,1,25,4,"‘‘ Neva nivattissasi, tātā’’ ti."
  5062. 505062,112,4527,197,205,1,11,3,"‘‘ Āma, ammā’’ ti."
  5063. 505063,112,4527,206,240,1,223,26,"‘‘ Tāta, yadi na nivattissasi, manussaloke jīvitaṃ nāma dukkhaṃ, sippaṃ ajānantā jīvituṃ na sakkonti, ahaṃ ekaṃ cintāmaṇiṃ nāma vijjaṃ jānāmi, tassānubhāvena dvādasasaṃvaccharamatthake haṭabhaṇḍampi padānupadaṃ gantvā sakkā jānituṃ. "
  5064. 505064,112,4527,241,262,1,117,15,"Ayaṃ te jīvikā bhavissati, uggaṇha, tāta, anagghaṃ mantan’’ ti tathārūpena dukkhena abhibhūtāpi puttasinehena mantaṃ adāsi. "
  5065. 505065,112,4528,2,23,1,123,16,"Bodhisatto nadiyā ṭhitakova mātaraṃ vanditvā atisakkaccaṃ sutaṃ katvā mantaṃ gahetvā mātaraṃ vanditvā‘‘ gacchatha, ammā’’ ti āha."
  5066. 505066,112,4528,24,37,1,57,8,"‘‘ Tāta, tumhesu anivattantesu mayhaṃ jīvitaṃ natthī’’ ti vatvā–"
  5067. 505067,112,4529,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Ehi putta nivattassu, mā anāthaṃ karohi me; "
  5068. 505068,112,4530,2,12,1,46,7,"Ajja puttaṃ apassantī, yakkhinī maraṇaṃ gatā’’ ti. "
  5069. 505069,112,4531,2,10,1,58,7,"Yakkhinī uraṃ pahari, tāvadevassā puttasokena hadayaṃ phali. "
  5070. 505070,112,4531,11,15,1,26,4,Sā maritvā tattheva patitā.
  5071. 505071,112,4531,16,92,1,450,57,"Tadā bodhisatto tassā matabhāvaṃ ñatvā pitaraṃ pakkositvā mātu santikaṃ gantvā citakaṃ katvā jhāpetvā āḷāhanaṃ nibbāpetvā nānāvaṇṇehi pupphehi pūjetvā vanditvā roditvā paridevitvā pitaraṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā rājadvāre ṭhatvā‘‘ padakusalo māṇavo dvāre ṭhito’’ ti rañño paṭivedetvā‘‘ tena hi āgacchatū’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ vanditvā‘‘ tāta, kiṃ sippaṃ jānāsī’’ ti vutte‘‘ deva, dvādasasaṃvaccharamatthake haṭabhaṇḍaṃ padānupadaṃ gantvā gaṇhituṃ jānāmī’’ ti āha."
  5072. 505072,112,4531,93,102,1,24,5,‘‘ Tena hi maṃ upaṭṭhāhī’’ ti.
  5073. 505073,112,4531,103,114,1,50,6,"‘‘ Deva, devasikaṃ sahassaṃ labhanto upaṭṭhahissāmī’’ ti."
  5074. 505074,112,4531,115,124,1,23,4,"‘‘ Sādhu tāta, upaṭṭhahā’’ ti. "
  5075. 505075,112,4531,125,129,1,30,4,Rājā devasikaṃ sahassaṃ dāpesi.
  5076. 505076,112,4532,2,6,1,34,4,Athekadivasaṃ purohito rājānaṃ āha–
  5077. 505077,112,4532,7,35,1,135,20,"‘‘ mahārāja, mayaṃ tassa māṇavassa sippānubhāvena kassaci kammassa akatattā‘ sippaṃ atthi vā natthi vā’ ti na jānāma, vīmaṃsissāma tāva nan’’ ti. "
  5078. 505078,112,4532,36,85,1,449,45,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ubhopi janā nānāratanagopakānaṃ saññaṃ datvā ratanasārabhaṇḍikaṃ gahetvā pāsādā oruyha rājanivesanantare tikkhattuṃ āvijjhitvā nisseṇiṃ attharitvā pākāramatthakena bahi otaritvā vinicchayasālaṃ pavisitvā tattha nisīditvā puna gantvā nisseṇiṃ attharitvā pākāramatthakena otaritvā antepure pokkharaṇiyā tīraṃ gantvā pokkharaṇiṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā otaritvā antopokkharaṇiyaṃ bhaṇḍikaṃ ṭhapetvā pāsādaṃ abhiruhiṃsu.
  5079. 505079,112,4532,86,99,1,68,8,Punadivase‘‘ rājanivesanato kira ratanaṃ hariṃsū’’ ti ekakolāhalaṃ ahosi.
  5080. 505080,112,4532,100,123,1,131,16,"Rājā ajānanto viya hutvā bodhisattaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, rājanivesanato bahuratanabhaṇḍaṃ haṭaṃ, handa naṃ anuvicinituṃ vaṭṭatī’’ ti āha ."
  5081. 505081,112,4532,124,149,1,177,18,"‘‘ Mahārāja, dvādasasaṃvaccharamatthake haṭabhaṇḍaṃ corānaṃ padānupadaṃ gantvā āharaṇasamatthassa mama anacchariyaṃ ajja rattiṃ haṭabhaṇḍaṃ āharituṃ, āharissāmi taṃ, mā cintayitthā’’ ti."
  5082. 505082,112,4532,150,158,1,16,4,‘‘ Tena hi āharā’’ ti.
  5083. 505083,112,4532,159,278,1,779,92,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti vatvā mātaraṃ vanditvā mantaṃ parivattetvā mahātale ṭhitova‘‘ mahārāja, dvinnaṃ corānaṃ padaṃ paññāyatī’’ ti vatvā rañño ca purohitassa ca padānusārena sirigabbhaṃ pavisitvā tato nikkhamitvā pāsādā oruyha rājanivesanantare tikkhattuṃ parigantvā padānusāreneva pākārasamīpaṃ gantvā pākāre ṭhatvā‘‘ mahārāja, imasmiṃ ṭhāne pākārato muccitvā ākāse padaṃ paññāyati, nisseṇiṃ attharāpetvā dethā’’ ti nisseṇiṃ pākāramatthakena otaritvā padānusāreneva vinicchayasālaṃ gantvā puna rājanivesanaṃ āgantvā nisseṇiṃ attharāpetvā pākāramatthakena oruyha pokkharaṇiṃ gantvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā‘‘ mahārāja, corā imaṃ pokkharaṇiṃ otiṇṇā’’ ti vatvā attanā ṭhapitaṃ viya bhaṇḍikaṃ nīharitvā rañño datvā‘‘ mahārāja, ime dve corā abhiññātamahācorā iminā maggena rājanivesanaṃ abhiruḷhā’’ ti āha. "
  5084. 505084,112,4532,279,286,1,63,6,"Mahājanā tuṭṭhapahaṭṭhā aṅguliyo phoṭesuṃ, celukkhepā pavattiṃsu. "
  5085. 505085,112,4533,2,4,1,12,2,Rājā cintesi–
  5086. 505086,112,4533,5,24,1,108,14,"‘‘ ayaṃ māṇavo padānusārena gantvā corehi ṭhapitabhaṇḍaṭṭhānameva maññe jānāti, core pana gaṇhituṃ na sakkotī’’ ti. "
  5087. 505087,112,4533,25,44,1,73,14,"Atha naṃ āha‘‘ corehi haṭabhaṇḍaṃ tāva no tayā āhaṭaṃ, corā pana na āhaṭā’’ ti."
  5088. 505088,112,4533,45,57,1,31,6,"‘‘ Mahārāja, idheva corā, na dūre’’ ti."
  5089. 505089,112,4533,58,68,1,14,5,‘‘ Ko ca ko cā’’ ti.
  5090. 505090,112,4533,69,94,1,115,17,"‘‘ Yo mahārāja, icchati, sova coro hoti, tato tumhākaṃ bhaṇḍikassa laddhakālato paṭṭhāya corehi ko attho, mā pucchitthā’’ ti."
  5091. 505091,112,4533,95,112,1,65,11,"‘‘ Tāta, ahaṃ tuyhaṃ devasikaṃ sahassaṃ dammi, core me gahetvā dehī’’ ti."
  5092. 505092,112,4533,113,124,1,35,6,"‘‘ Mahārāja, dhane laddhe kiṃ corehī’’ ti."
  5093. 505093,112,4533,125,138,1,41,7,"‘‘ Dhanatopi no, tāta, core laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  5094. 505094,112,4533,139,177,1,168,27,"‘‘ Tena hi, mahārāja,‘ ime nāma corā’ ti tumhākaṃ na kathessāmi, atīte pavattakāraṇaṃ pana te āharissāmi, sace tumhe paññavanto, taṃ kāraṇaṃ jānāthā’’ ti so evaṃ vatvā atītaṃ āhari. "
  5095. 505095,112,4534,2,11,1,67,9,Atīte bārāṇasito avidūre nadītīragāmake pāṭali nāma eko naṭo vasati.
  5096. 505096,112,4534,12,62,1,384,46,So ekasmiṃ ussavadivase bhariyamādāya bārāṇasiṃ pavisitvā naccitvā vīṇaṃ vāditvā gāyitvā dhanaṃ labhitvā ussavapariyosāne bahuṃ surābhattaṃ gāhāpetvā attano gāmaṃ gacchanto nadītīraṃ patvā navodakaṃ āgacchantaṃ disvā bhattaṃ bhuñjanto suraṃ pivanto nisīditvā matto hutvā attano balaṃ ajānanto‘‘ mahāvīṇaṃ gīvāya bandhitvā nadiṃ uttaritvā gamissāmī’’ ti bhariyaṃ hatthe gahetvā nadiṃ otari.
  5097. 505097,112,4534,63,66,1,26,3,Vīṇāchiddehi udakaṃ pāvisi.
  5098. 505098,112,4534,67,74,1,32,6,Atha naṃ sā vīṇā udake osīdāpesi .
  5099. 505099,112,4534,75,84,1,74,9,Bhariyā panassa osīdanabhāvaṃ ñatvā taṃ vissajjetvā uttaritvā tīre aṭṭhāsi.
  5100. 505100,112,4534,85,96,1,80,9,"Naṭapāṭali sakiṃ ummujjati, sakiṃ nimujjati, udakaṃ pavisitvā uddhumātaudaro ahosi. "
  5101. 505101,112,4534,97,141,1,224,32,"Athassa bhariyā cintesi‘‘ mayhaṃ sāmiko idāni marissati, ekaṃ naṃ gītakaṃ yācitvā parisamajjhe taṃ gāyantī jīvikaṃ kappessāmī’’ ti cintetvā‘‘ sāmi, tvaṃ udake nimujjasi, ekaṃ me gītakaṃ dehi, tena jīvikaṃ kappessāmī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  5102. 505102,112,4535,2,4,1,0,0,49.
  5103. 505103,112,4536,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Bahussutaṃ cittakathiṃ, gaṅgā vahati pāṭaliṃ; "
  5104. 505104,112,4537,2,12,1,46,7,"Vuyhamānaka bhaddante, ekaṃ me dehi gāthakan’’ ti. "
  5105. 505105,112,4538,2,7,1,35,5,Tattha gāthakan ti khuddakaṃ gāthaṃ.
  5106. 505106,112,4539,2,26,1,126,17,"Atha naṃ naṭapāṭali‘‘ bhadde, kathaṃ tava gītakaṃ dassāmi, idāni mahājanassa paṭisaraṇabhūtaṃ udakaṃ maṃ māretī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  5107. 505107,112,4540,2,4,1,0,0,50.
  5108. 505108,112,4541,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yena siñcanti dukkhitaṃ, yena siñcanti āturaṃ; "
  5109. 505109,112,4542,2,12,1,47,7,"Tassa majjhe marissāmi, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5110. 505110,112,4543,2,51,1,254,34,"Bodhisatto imaṃ gāthaṃ vatvā‘‘ mahārāja, yathā udakaṃ mahājanassa paṭisaraṇaṃ, tathā rājānopi, tesaṃ santikā bhaye uppanne taṃ bhayaṃ ko paṭibāhissatī’’ ti vatvā‘‘ mahārāja, idaṃ kāraṇaṃ paṭicchannaṃ, mayā pana paṇḍitavedanīyaṃ katvā kathitaṃ, jānāhi, mahārājā’’ ti āha."
  5111. 505111,112,4543,52,68,1,70,11,"‘‘ Tāta ahaṃ evarūpaṃ paṭicchannakathaṃ na jānāmi, core me gahetvā dehī’’ ti. "
  5112. 505112,112,4543,69,87,1,78,12,"Athassa mahāsatto‘‘ tena hi, mahārāja, idaṃ sutvā jānāhī’’ ti aparampi kāraṇaṃ āhari. "
  5113. 505113,112,4543,88,107,1,160,18,"Deva, pubbe imissāva bārāṇasiyā dvāragāme eko kumbhakāro bhājanatthāya mattikaṃ āharanto ekasmiṃyeva ṭhāne nibaddhaṃ gaṇhitvā antopabbhāraṃ mahantaṃ āvāṭaṃ khaṇi. "
  5114. 505114,112,4543,108,116,1,85,8,Athekadivasaṃ tassa mattikaṃ gaṇhantassa akālamahāmegho uṭṭhahitvā mahāvuṭṭhiṃ pātesi.
  5115. 505115,112,4543,117,125,1,59,7,"Udakaṃ avattharamānaṃ āvāṭaṃ pātesi, tenassa matthako bhijji. "
  5116. 505116,112,4543,126,129,1,24,3,So paridevanto gāthamāha–
  5117. 505117,112,4544,2,4,1,0,0,51.
  5118. 505118,112,4545,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yattha bījāni rūhanti, sattā yattha patiṭṭhitā; "
  5119. 505119,112,4546,2,13,1,45,8,"Sā me sīsaṃ nipīḷeti, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5120. 505120,112,4547,2,9,1,43,5,Tattha {nipīḷetī}ti nipatitvā pīḷeti bhindati.
  5121. 505121,112,4548,2,34,1,241,26,"Yathā hi deva, mahājanassa paṭisaraṇabhūtā mahāpathavī kumbhakārassa sīsaṃ bhindi, evameva mahāpathavīsame sabbalokassa paṭisaraṇe narinde uṭṭhāya corakammaṃ karonte ko bāhissati, sakkhissasi, mahārāja, evaṃ paṭicchādetvā kathitaṃ coraṃ jānitunti. "
  5122. 505122,112,4548,35,49,1,81,12,"Tāta, mayhaṃ paṭicchannena kāraṇaṃ natthi, ayaṃ coroti evaṃ me coraṃ gahetvā dehīti. "
  5123. 505123,112,4548,50,64,1,66,10,So rājānaṃ rakkhanto‘‘ tvaṃ coro’’ ti avatvā aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5124. 505124,112,4548,65,74,1,64,8,"Mahārāja, pubbe imasmiṃyeva nagare ekassa purisassa gehaṃ ādittaṃ. "
  5125. 505125,112,4548,75,88,1,51,8,So ‘‘ anto pavisitvā bhaṇḍakaṃ nīharā’’ ti aññaṃ āṇāpesi.
  5126. 505126,112,4548,89,94,1,44,5,Tasmiṃ pavisitvā nīharante gehadvāraṃ pidahi.
  5127. 505127,112,4548,95,106,1,104,11,So dhūmandho hutvā nikkhamanamaggaṃ alabhanto uppannaḍāhadukkho hutvā anto ṭhitova paridevanto gāthamāha–
  5128. 505128,112,4549,2,4,1,0,0,52.
  5129. 505129,112,4550,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yena bhattāni paccanti, sītaṃ yena vihaññati; "
  5130. 505130,112,4551,2,13,1,46,8,"So maṃ ḍahati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5131. 505131,112,4552,2,14,1,52,10,"Tattha so maṃ {ḍahatī}ti so me ḍahati, ayameva vā pāṭho."
  5132. 505132,112,4553,2,22,1,102,15,"‘ ‘ Mahārāja, aggi viya mahājanassa paṭisaraṇabhūto eko manusso ratanabhaṇḍikaṃ hari, mā maṃ coraṃ pucchā’’ ti."
  5133. 505133,112,4553,23,33,1,29,5,"‘‘ Tāta, mayhaṃ coraṃ dehiyevā’’ ti. "
  5134. 505134,112,4553,34,47,1,56,9,So rājānaṃ‘‘ tvaṃ coro’’ ti avatvā aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5135. 505135,112,4553,48,63,1,120,14,"Deva, pubbe imasmiṃyeva nagare eko puriso atibahuṃ bhuñjitvā jīrāpetuṃ asakkonto vedanāppatto hutvā paridevanto gāthamāha– "
  5136. 505136,112,4554,2,4,1,0,0,53.
  5137. 505137,112,4555,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yena bhuttena yāpanti, puthū brāhmaṇakhattiyā; "
  5138. 505138,112,4556,2,13,1,48,8,"So maṃ bhutto byāpādeti, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5139. 505139,112,4557,2,14,1,69,11,Tattha so maṃ bhutto {byāpādetī}ti so odano bhutto maṃ byāpādeti māreti.
  5140. 505140,112,4558,2,22,1,102,15,"‘ ‘ Mahārāja, bhattaṃ viya mahājanassa paṭisaraṇabhūto eko bhaṇḍaṃ hari, tasmiṃ laddhe kiṃ coraṃ pucchasī’’ ti?"
  5141. 505141,112,4558,23,34,1,30,6,"‘‘ Tāta, sakkonto coraṃ me dehī’’ ti. "
  5142. 505142,112,4558,35,41,1,49,6,So tassa saññāpanatthaṃ aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5143. 505143,112,4558,42,53,1,73,9,"Mahārāja , pubbepi imasmiṃyeva nagare ekassa vāto uṭṭhahitvā gattāni bhañji. "
  5144. 505144,112,4558,54,57,1,24,3,So paridevanto gāthamāha–
  5145. 505145,112,4559,2,4,1,0,0,54.
  5146. 505146,112,4560,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Gimhānaṃ pacchime māse, vātamicchanti paṇḍitā; "
  5147. 505147,112,4561,2,13,1,48,8,"So maṃ bhañjati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5148. 505148,112,4562,2,12,1,58,8,"Iti mahārāja, saraṇato bhayaṃ uppannaṃ, jānāhi taṃ kāraṇanti. "
  5149. 505149,112,4562,13,18,1,20,4,"Tāta, coraṃ me dehīti. "
  5150. 505150,112,4562,19,25,1,49,6,So tassa saññāpanatthaṃ aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5151. 505151,112,4562,26,50,1,195,20,"Deva, atīte himavantapadese sākhāviṭapasampanno mahārukkho ahosi pupphaphalasampanno anekasahassānaṃ sakuṇānaṃ nivāso tassa dve sākhā aññamaññaṃ saṅghaṭṭesuṃ, tato dhūmo uppajji, aggicuṇṇāni patiṃsu. "
  5152. 505152,112,4562,51,55,1,34,4,Taṃ disvā sakuṇajeṭṭhako gāthamāha–
  5153. 505153,112,4563,2,4,1,0,0,55.
  5154. 505154,112,4564,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ, svāyaṃ aggiṃ pamuñcati; "
  5155. 505155,112,4565,2,12,1,47,7,"Disā bhajatha vakkaṅgā, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5156. 505156,112,4566,2,6,1,31,4,Tattha jagatiruhan ti mahīruhaṃ.
  5157. 505157,112,4567,2,25,1,135,17,"Yathā hi, deva, rukkho pakkhīnaṃ paṭisaraṇaṃ, evaṃ rājā mahājanassa paṭisaraṇaṃ, tasmiṃ corikaṃ karonte ko paṭibāhissati, sallakkhehi, devāti. "
  5158. 505158,112,4567,26,31,1,27,4,"Tāta, mayhaṃ corameva dehīti. "
  5159. 505159,112,4567,32,37,1,36,5,Athassa so aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5160. 505160,112,4567,38,54,1,121,14,"Mahārāja, ekasmiṃ kāsigāme aññatarassa kulagharassa pacchimabhāge kakkhaḷā susumāranadī atthi, tassa ca kulassa ekova putto. "
  5161. 505161,112,4567,55,60,1,36,5,So pitari kālakate mātaraṃ paṭijaggi.
  5162. 505162,112,4567,61,67,1,51,6,Tassa mātā anicchamānasseva ekaṃ kuladhītaraṃ ānesi.
  5163. 505163,112,4567,68,78,1,87,10,Sā pubbabhāge sassuṃ sampiyāyitvā pacchā puttadhītāhi vaḍḍhamānā taṃ nīharitukāmā ahosi.
  5164. 505164,112,4567,79,85,1,41,6,Tassā pana mātāpi tasmiṃyeva ghare vasati.
  5165. 505165,112,4567,86,141,1,291,39,"Sā sāmikassa santike sassuyā nānappakāraṃ dosaṃ vatvā paribhinditvā‘‘ ahaṃ te mātaraṃ posetuṃ na sakkomi, mārehi nan’’ ti vatvā‘‘ manussamāraṇaṃ nāma bhāriyaṃ, kathaṃ naṃ māremī’’ ti vutte‘‘ niddokkamanakāle naṃ mañcakeneva saddhiṃ gahetvā susumāranadiyaṃ khipissāma, atha naṃ susamārā khādissantī’’ ti āha."
  5166. 505166,112,4567,142,151,1,25,5,‘‘ Tuyhaṃ pana mātā kahan’’ ti?
  5167. 505167,112,4567,152,160,1,27,4,‘‘ Tassāyeva santike supatī’’ ti.
  5168. 505168,112,4567,161,176,1,69,10,"‘‘ Tena hi gaccha, tassā nipannamañcake rajjuṃ bandhitvā saññaṃ karohī’’ ti. "
  5169. 505169,112,4567,177,189,1,35,8,Sā tathā katvā‘‘ katā me saññā’’ ti āha.
  5170. 505170,112,4567,190,222,1,216,27,"Itaro‘‘ thokaṃ adhivāsehi, manussā tāva niddāyantū’’ ti niddāyanto viya nipajjitvā gantvā taṃ rajjukaṃ bhariyāya mātu mañcake bandhitvā bhariyaṃ pabodhetvā ubhopi gantvā taṃ mañcakeneva saddhiṃ ukkhipitvā nadiyaṃ khipiṃsu. "
  5171. 505171,112,4567,223,229,1,54,6,Tattha naṃ niddāyamānaṃ susumārā viddhaṃsetvā khādiṃsu.
  5172. 505172,112,4568,2,46,1,186,29,"Sā punadivase mātu parivattitabhāvaṃ ñatvā‘‘ sāmi, mama mātāva māritā, idāni tava mātaraṃ mārehī’’ ti vatvā‘‘ tena hi sādhū’’ ti vutte‘‘ susāne citakaṃ katvā aggimhi naṃ pakkhipitvā māressāmā’’ ti āha. "
  5173. 505173,112,4568,47,54,1,53,7,Atha naṃ niddāyamānaṃ ubhopi susānaṃ netvā ṭhapayiṃsu.
  5174. 505174,112,4568,55,68,1,44,8,Tattha sāmiko bhariyaṃ āha‘‘ aggi te ābhato’’ ti?
  5175. 505175,112,4568,69,77,1,19,3,"‘‘ Pamuṭṭhāsmi, sāmī’’ ti."
  5176. 505176,112,4568,78,87,1,23,5,‘‘ Tena hi gantvā ānehī’’ ti.
  5177. 505177,112,4568,88,108,1,84,13,"‘‘ Na sakkomi sāmi, gantuṃ, tayi gatepi ṭhātuṃ na sakkhissāmi, ubhopi mayaṃ gacchissāmā’’ ti. "
  5178. 505178,112,4568,109,150,1,259,33,Tesu gatesu mahallikā sītavātena pabodhitā susānabhāvaṃ ñatvā‘‘ ime maṃ māretukāmā aggiatthāya gatā’’ ti ca upadhāretvā‘‘ na me balaṃ jānantī’’ ti ekaṃ matakaḷevaraṃ gahetvā mañcake nipajjāpetvā upari pilotikāya paṭicchādetvā sayaṃ palāyitvā tattheva leṇaguhaṃ pāvisi.
  5179. 505179,112,4568,151,164,1,71,9,Itare aggiṃ āharitvā‘‘ mahallikā’’ ti saññāya kaḷevaraṃ jhāpetvā pakkamiṃsu.
  5180. 505180,112,4568,165,199,1,179,24,"Ekena corena tasmiṃ guhāleṇe pubbe bhaṇḍikā ṭhapitā, so‘‘ taṃ gaṇhissāmī’’ ti āgantvā mahallikaṃ disvā‘‘ ekā yakkhinī bhavissati, bhaṇḍikā me amanussapariggahitā’’ ti ekaṃ bhūtavejjaṃ ānesi. "
  5181. 505181,112,4568,200,205,1,33,5,Vejjo mantaṃ karonto guhaṃ pāvisi.
  5182. 505182,112,4569,2,19,1,67,12,"Atha naṃ sā āha‘‘ nāhaṃ yakkhinī, ehi ubhopi imaṃ dhanaṃ bhājessāmā’’ ti."
  5183. 505183,112,4569,20,27,1,23,3,‘‘ Kathaṃ saddahitabban’’ ti?
  5184. 505184,112,4569,28,38,1,35,6,‘‘ Tava jivhaṃ mama jivhāya ṭhapehī’’ ti.
  5185. 505185,112,4569,39,42,1,14,3,So tathā akāsi.
  5186. 505186,112,4569,43,49,1,43,6,Athassa sā jivhaṃ ḍaṃsitvā chinditvā pātesi.
  5187. 505187,112,4569,50,65,1,80,10,Bhūtavejjo‘‘ addhā esā yakkhinī’’ ti jivhāya lohitaṃ paggharantiyā viravamāno palāyi.
  5188. 505188,112,4569,66,74,1,87,8,Mahallikā punadivase maṭṭhasāṭakaṃ nivāsetvā nānāratanabhaṇḍikaṃ gahetvā gharaṃ agamāsi.
  5189. 505189,112,4569,75,91,1,53,10,"Suṇisā taṃ disvā‘‘ kahaṃ te, amma, idaṃ laddhan’’ ti pucchi."
  5190. 505190,112,4569,92,105,1,61,8,"‘‘ Amma, etasmiṃ susāne dārucitakāya jhāpitā evarūpaṃ labhantī’’ ti."
  5191. 505191,112,4569,106,116,1,28,5,"‘‘ Amma, mayāpi sakkā laddhun’’ ti."
  5192. 505192,112,4569,117,125,1,26,4,‘‘ Mādisī hutvā labhissasī’’ ti.
  5193. 505193,112,4569,126,133,1,66,7,Sā laddhabhaṇḍikalobhena sāmikassa kathetvā tattha attānaṃ jhāpesi.
  5194. 505194,112,4569,134,155,1,95,15,"Atha naṃ punadivase sāmiko apassanto‘‘ amma, imāyapi velāya tvaṃ āgatā, suṇisā te nāgacchatī’’ ti āha. "
  5195. 505195,112,4569,156,174,1,78,13,"Sā taṃ sutvā‘‘ are pāpapurisa, kiṃ matā nāma āgacchantī’’ ti taṃ tajjetvā gāthamāha– "
  5196. 505196,112,4570,2,4,1,0,0,56.
  5197. 505197,112,4571,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Yamānayiṃ somanassaṃ, māliniṃ candanussadaṃ; "
  5198. 505198,112,4572,2,13,1,49,8,"Sā maṃ gharā nicchubhati, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5199. 505199,112,4573,2,7,1,41,5,Tattha somanassan ti somanassaṃ uppādetvā.
  5200. 505200,112,4573,8,19,1,48,6,"‘‘ Somanassā’’ tipi pāṭho, somanassavatī hutvāti attho. "
  5201. 505201,112,4573,20,48,1,165,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yamahaṃ‘‘ imaṃ me nissāya putto puttadhītāhi vaḍḍhissati, mañca mahallikakāle posessatī’’ ti māliniṃ candanussadaṃ katvā alaṅkaritvā somanassajātā ānesiṃ. "
  5202. 505202,112,4573,49,59,1,60,9,"Sā maṃ ajja gharā nīharati, saraṇatoyeva me bhayaṃ uppannanti."
  5203. 505203,112,4574,2,26,1,112,17,"‘ ‘ Mahārāja, suṇisā viya sassuyā mahājanassa rājā paṭisaraṇaṃ, tato bhaye uppanne kiṃ sakkā kātuṃ, sallakkhehi, devā’’ ti. "
  5204. 505204,112,4574,27,46,1,75,13,"Taṃ sutvā rājā‘‘ tāta, nāhaṃ tayā ānītakāraṇāni jānāmi, corameva me dehī’’ ti āha. "
  5205. 505205,112,4574,47,58,1,51,7,So‘‘ rājānaṃ rakkhissāmī’’ ti aparampi udāharaṇaṃ āhari.
  5206. 505206,112,4574,59,70,1,69,10,"Deva, pubbe imasmiṃyeva nagare eko puriso patthanaṃ katvā puttaṃ labhi. "
  5207. 505207,112,4574,71,93,1,145,18,So puttajātakāle‘‘ putto me laddho’’ ti somanassajāto taṃ posetvā vayappattakāle dārena saṃyojetvā aparabhāge jaraṃ patvā kammaṃ adhiṭṭhātuṃ nāsakkhi.
  5208. 505208,112,4574,94,113,1,73,13,"Atha naṃ putto‘‘ tvaṃ kammaṃ kātuṃ na sakkosi, ito nikkhamā’’ ti gehato nīhari . "
  5209. 505209,112,4574,114,121,1,60,7,So kicchena kasirena jīvikaṃ kappento paridevamāno gāthamāha–
  5210. 505210,112,4575,2,4,1,0,0,57.
  5211. 505211,112,4576,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yena jātena nandissaṃ, yassa ca bhavamicchisaṃ; "
  5212. 505212,112,4577,2,13,1,49,8,"So maṃ gharā nicchubhati, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5213. 505213,112,4578,2,12,1,58,10,Tattha so man ti so putto maṃ gharato nicchubhati nīharati.
  5214. 505214,112,4578,13,23,1,73,9,"Svāhaṃ bhikkhaṃ caritvā dukkhena jīvāmi, saraṇatoyeva me bhayaṃ uppannanti."
  5215. 505215,112,4579,2,43,1,228,31,"‘ ‘ Mahārāja, yathā pitā nāma mahallako paṭibalena puttena rakkhitabbo, evaṃ sabbopi janapado raññā rakkhitabbo, idañca bhayaṃ uppajjamānaṃ sabbasatte rakkhantassa rañño santikā uppannaṃ, iminā kāraṇena‘ asuko nāma coro’ ti jānāhi, devā’’ ti."
  5216. 505216,112,4579,44,72,1,120,21,"‘‘ Tāta, nāhaṃ kāraṇaṃ vā akāraṇaṃ vā jānāmi, coraṃ vā me dehi, tvaññeva vā coro hohī’’ ti evaṃ rājā punappunaṃ māṇavaṃ anuyuñji. "
  5217. 505217,112,4579,73,90,1,69,11,"Atha naṃ so evamāha‘‘ kiṃ pana, mahārāja, ekaṃsena coragahaṇaṃ rocethā’’ ti?"
  5218. 505218,112,4579,91,99,1,11,3,"‘‘ Āma, tātā’’ ti. "
  5219. 505219,112,4579,100,114,1,57,10,Tena hi‘‘ asuko ca asuko ca coro’’ ti parisamajjhe pakāsemīti.
  5220. 505220,112,4579,115,124,1,19,4,"‘‘ Evaṃ karohi, tātā’’ ti. "
  5221. 505221,112,4579,125,150,1,128,20,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ ayaṃ rājā attānaṃ rakkhituṃ na deti, gaṇhissāmi dāni coran’’ ti sannipatite mahājane āmantetvā imā gāthā āha– "
  5222. 505222,112,4580,2,4,1,0,0,58.
  5223. 505223,112,4581,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Suṇantu me jānapadā, negamā ca samāgatā; "
  5224. 505224,112,4582,2,9,1,44,6,"Yatodakaṃ tadādittaṃ, yato khemaṃ tato bhayaṃ. "
  5225. 505225,112,4583,2,4,1,0,0,59.
  5226. 505226,112,4584,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Rājā vilumpate raṭṭhaṃ, brāhmaṇo ca purohito; "
  5227. 505227,112,4585,2,11,1,44,6,"Attaguttā viharatha, jātaṃ saraṇato bhayan’’ ti. "
  5228. 505228,112,4586,2,10,1,56,8,Tattha yatodakaṃ tadādittan ti yaṃ udakaṃ tadeva ādittaṃ.
  5229. 505229,112,4586,11,22,1,69,10,"Yato kheman ti yato rājato khemena bhavitabbaṃ, tatova bhayaṃ uppannaṃ. "
  5230. 505230,112,4586,23,69,1,294,37,"Atthaguttā {viharathā}ti tumhe idāni anāthā jātā, attānaṃ mā vināsetha, attanāva guttā hutvā attano santakaṃ dhanadhaññaṃ rakkhatha, rājā nāma mahājanassa paṭisaraṇaṃ, tato tumhākaṃ bhayaṃ uppannaṃ, rājā ca purohito ca vilopakhādakacorā, sace core gaṇhitukāmattha, ime dve gahetvā kammakaraṇaṃ karothāti. "
  5231. 505231,112,4587,2,38,1,243,31,"Te tassa kathaṃ sutvā cintayiṃsu‘‘ ayaṃ rājā rakkhaṇārahopi samāno idāni aññassa upari dosaṃ āropetvā attano bhaṇḍikaṃ sayameva pokkharaṇiyaṃ ṭhapetvā coraṃ pariyesāpeti, ito dāni paṭṭhāya puna corakammassa akaraṇatthāya mārema naṃ pāparājānan’’ ti. "
  5232. 505232,112,4587,39,52,1,137,13,Te daṇḍamuggarādihatthā uṭṭhāya tattheva rājānañca purohitañca pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā mahāsattaṃ abhisiñcitvā rajje patiṭṭhapesuṃ.
  5233. 505233,112,4588,2,36,1,234,26,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ anacchariyaṃ, upāsaka, pathaviyaṃ padasañjānanaṃ, porāṇakapaṇḍitā evaṃ ākāse padaṃ sañjāniṃsū’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne upāsako ca putto ca sotāpattiphale patiṭṭhitā. "
  5234. 505234,112,4588,37,46,1,62,8,"Tadā pitā kassapo ahosi, padakusalamāṇavo pana ahameva ahosinti. "
  5235. 505235,112,4589,2,4,1,37,2,Padakusalamāṇavajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  5236. 505236,112,4591,2,7,1,26,2,[ 433]7. Lomasakassapajātakavaṇṇanā
  5237. 505237,112,4592,2,14,1,91,11,Assa indasamo {rājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  5238. 505238,112,4592,15,67,1,293,36,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccan’’ ti vutte‘‘ bhikkhu sinerukampanavāto kiṃ purāṇapaṇṇāni na kampessati, yasasamaṅginopi sappurisā āyasakyaṃ pāpuṇanti, kilesā nāmete parisuddhasattepi saṃkiliṭṭhe karonti, pageva tādisan’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  5239. 505239,112,4593,2,23,1,175,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente brahmadattassa putto brahmadattakumāro nāma purohitaputto ca kassapo nāma dve sahāyakā hutvā ekācariyakule sabbasippāni uggaṇhiṃsu.
  5240. 505240,112,4593,24,30,1,59,6,Aparabhāge brahmadattakumāro pitu accayena rajje patiṭṭhāsi.
  5241. 505241,112,4593,31,59,1,149,21,"Kassapo cintesi‘‘ mayhaṃ sahāyo rājā jāto, idāni me mahantaṃ issariyaṃ dassati, kiṃ me issariyena, ahaṃ mātāpitaro ca rājānañca āpucchitvā pabbajissāmī’’ ti. "
  5242. 505242,112,4593,60,79,1,164,19,So rājānañca mātāpitaro ca āpucchitvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā sattame divase abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā uñchācariyāya yāpento vihāsi.
  5243. 505243,112,4593,80,90,1,47,6,Pabbajitaṃ pana naṃ‘‘ lomasakassapo’’ ti sañjāniṃsu.
  5244. 505244,112,4593,91,96,1,42,5,So paramajitindriyo ghoratapo tāpaso ahosi.
  5245. 505245,112,4593,97,102,1,36,5,Tassa tejena sakkassa bhavanaṃ kampi.
  5246. 505246,112,4593,103,127,1,146,19,"Sakko āvajjento taṃ disvā cintesi‘‘ ayaṃ tāpaso ativiya uggatejo sakkabhāvāpi maṃ cāveyya, bārāṇasiraññā saddhiṃ ekato hutvā tapamassa bhindissāmī’’ ti. "
  5247. 505247,112,4593,128,151,1,173,18,"So sakkānubhāvena aḍḍharattasamaye bārāṇasirañño sirigabbhaṃ pavisitvā sakalagabbhaṃ sarīrappabhāya obhāsetvā rañño santike ākāse ṭhito‘‘ uṭṭhehi, mahārājā’’ ti rājānaṃ pabodhesi."
  5248. 505248,112,4593,152,167,1,38,7,‘‘ Kosi tvan’’ ti vutte‘‘ sakkohamasmī’’ ti āha.
  5249. 505249,112,4593,168,175,1,20,3,‘‘ Kimatthaṃ āgatosī’’ ti?
  5250. 505250,112,4593,176,189,1,56,7,"‘‘ Mahārāja, sakalajambudīpe ekarajjaṃ icchasi, na icchasī’’ ti?"
  5251. 505251,112,4593,190,198,1,19,4,‘‘ Kissa na icchāmī’’ ti?
  5252. 505252,112,4593,199,223,1,156,19,"Atha naṃ sakko‘‘ tena hi lomasakassapaṃ ānetvā pasughātayaññaṃ yajāpehi, sakkasamo ajarāmaro hutvā sakalajambudīpe rajjaṃ kāressasī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5253. 505253,112,4594,2,4,1,0,0,60.
  5254. 505254,112,4595,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Assa indasamo rāja, accantaṃ ajarāmaro; "
  5255. 505255,112,4596,2,12,1,47,7,"Sace tvaṃ yaññaṃ yājeyya, isiṃ lomasakassapan’’ ti. "
  5256. 505256,112,4597,2,6,1,24,3,Tattha {assā}ti bhavissasi.
  5257. 505257,112,4597,7,17,1,80,9,{Yājeyyā}ti sace tvaṃ araññāyatanato isiṃ lomasakassapaṃ ānetvā yaññaṃ yajeyyāsīti.
  5258. 505258,112,4598,2,14,1,45,7,Tassa vacanaṃ sutvā rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  5259. 505259,112,4598,15,28,1,47,9,Sakko‘‘ tena hi mā papañcaṃ karī’’ ti vatvā pakkāmi.
  5260. 505260,112,4598,29,77,1,315,37,"Rājā punadivase seyyaṃ nāma amaccaṃ pakkosāpetvā‘‘ samma, mayhaṃ piyasahāyakassa lomasakassapassa santikaṃ gantvā mama vacanena evaṃ vadehi‘ rājā kira tumhehi pasughātayaññaṃ yajāpetvā sakalajambudīpe ekarājā bhavissati, tumhākampi yattakaṃ padesaṃ icchatha, tattakaṃ dassati, mayā saddhiṃ yaññaṃ yajituṃ āgacchathā’’’ ti āha. "
  5261. 505261,112,4598,78,117,1,216,29,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti tāpasassa vasanokāsajānanatthaṃ nagare bheriṃ carāpetvā ekena vanacarakena‘‘ ahaṃ jānāmī’’ ti vutte taṃ purato katvā mahantena parivārena tattha gantvā isiṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno taṃ sāsanaṃ ārocesi. "
  5262. 505262,112,4598,118,135,1,81,13,Atha naṃ so‘‘ seyya kiṃ nāmetaṃ kathesī’’ ti vatvā paṭikkhipanto catasso gāthā abhāsi–
  5263. 505263,112,4599,2,4,1,0,0,61.
  5264. 505264,112,4600,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sasamuddapariyāyaṃ, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; "
  5265. 505265,112,4601,2,10,1,41,7,"Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi. "
  5266. 505266,112,4602,2,4,1,0,0,62.
  5267. 505267,112,4603,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; "
  5268. 505268,112,4604,2,8,1,38,5,"Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. "
  5269. 505269,112,4605,2,4,1,0,0,63.
  5270. 505270,112,4606,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; "
  5271. 505271,112,4607,2,9,1,39,6,"Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā. "
  5272. 505272,112,4608,2,4,1,0,0,64.
  5273. 505273,112,4609,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; "
  5274. 505274,112,4610,2,13,1,45,8,"Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varan’’ ti. "
  5275. 505275,112,4611,2,6,1,49,4,Tattha sasamuddapariyāyan ti sasamuddaparikkhepaṃ.
  5276. 505276,112,4611,7,17,1,105,10,Sāgarakuṇḍalan ti cattāro dīpe parikkhipitvā ṭhitasāgarehi kaṇṇavaliyā ṭhapitakuṇḍalehi viya samannāgataṃ.
  5277. 505277,112,4611,18,37,1,117,14,Saha {nindāyā}ti‘‘ iminā pasughātakammaṃ katan’’ ti imāya nindāya saha cakkavāḷapariyantaṃ mahāpathaviṃ na icchāmīti vadati.
  5278. 505278,112,4611,38,56,1,110,15,"Yā vutti {vinipātenā}ti narake vinipātakammena yā ca jīvitavutti hoti, taṃ dhiratthu, garahāmi taṃ vuttinti dīpeti. "
  5279. 505279,112,4611,57,86,1,275,27,Sāyeva {jīvikā}ti pabbajitassa mattikāpattaṃ ādāya paragharāni upasaṅkamitvā āhārapariyesanajīvikāva yasadhanalābhato sataguṇena sahassaguṇena varatarāti attho api rajjena taṃ varan ti taṃ anagārassa sato aññaṃ avihiṃsantassa paribbajanaṃ sakalajambudīparajjenapi varanti attho.
  5280. 505280,112,4612,2,9,1,46,7,Amacco tassa kathaṃ sutvā gantvā rañño ārocesi.
  5281. 505281,112,4612,10,24,1,58,10,Taṃ sutvā rājā‘‘ anāgacchante kiṃ sakkā kātun’’ ti tuṇhī ahosi.
  5282. 505282,112,4612,25,47,1,109,15,"Puna sakko aḍḍharattasamaye āgantvā ākāse ṭhatvā‘‘ kiṃ, mahārāja, lomasakassapaṃ ānetvā yaññaṃ na yajāpesī’’ ti āha."
  5283. 505283,112,4612,48,56,1,27,4,‘‘ Mayā pesitopi nāgacchatī’’ ti.
  5284. 505284,112,4612,57,98,1,224,30,"‘‘ Tena hi, mahārāja, attano dhītaraṃ candavatiṃ kumārikaṃ alaṅkaritvā seyyaṃ tatheva pesetvā‘ sace kira āgantvā yaññaṃ yajissasi, rājā te imaṃ kumārikaṃ dassatī’ ti vadāpehi, addhā so kumārikāya paṭibaddhacitto hutvā āgacchissatī’’ ti. "
  5285. 505285,112,4612,99,112,1,70,9,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā punadivase seyyassa hatthe dhītaraṃ adāsi.
  5286. 505286,112,4612,113,128,1,138,15,So rājadhītaraṃ gahetvā tattha gantvā isiṃ vanditvā paṭisanthāraṃ katvā devaccharapaṭibhāgaṃ rājadhītaraṃ tassa dassetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  5287. 505287,112,4612,129,142,1,94,12,"Atha isi indriyāni bhinditvā taṃ olokesi, saha olokaneneva paṭibaddhacitto hutvā jhānā parihāyi. "
  5288. 505288,112,4612,143,167,1,133,18,"Amacco tassa paṭibaddhacittabhāvaṃ ñatvā‘‘ bhante, sace kira yaññaṃ yajissatha, rājā te imaṃ dārikaṃ pādaparicārikaṃ katvā dassatī’’ ti āha. "
  5289. 505289,112,4612,168,181,1,52,9,So kilesavasena kampanto‘‘ imaṃ kira me dassatī’’ ti āha.
  5290. 505290,112,4612,182,193,1,35,6,"‘‘ Āma, yaññaṃ yajantassa te dassatī’’ ti. "
  5291. 505291,112,4612,194,213,1,110,15,So‘‘ sādhu imaṃ labhanto yajissāmī’’ ti vatvā taṃ gahetvā saheva jaṭāhi alaṅkatarathaṃ abhiruyha bārāṇasiṃ agamāsi.
  5292. 505292,112,4612,214,226,1,58,8,Rājāpi‘‘ āgacchati kirā’’ ti sutvā yaññāvāṭe kammaṃ paṭṭhapesi.
  5293. 505293,112,4612,227,249,1,107,16,"Atha naṃ āgataṃ disvā‘‘ sve yaññaṃ yajāhi, ahaṃ indasamo bhavissāmi, yaññapariyosāne te dhītaraṃ dassāmī’’ ti āha. "
  5294. 505294,112,4612,250,258,1,28,4,Kassapo‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  5295. 505295,112,4612,259,269,1,74,10,Atha naṃ rājā punadivase taṃ ādāya candavatiyā saddhiṃyeva yaññāvāṭaṃ gato.
  5296. 505296,112,4612,270,275,1,67,5,Tattha hatthiassausabhādisabbacatuppadā paṭipāṭiyā ṭhapitāva ahesuṃ.
  5297. 505297,112,4612,276,284,1,57,8,Kassapo te sabbe hanitvāva ghātetvā yaññaṃ yajituṃ ārabhi.
  5298. 505298,112,4612,285,311,1,141,20,"Atha naṃ tattha sannipatito mahājano disvā‘‘ idaṃ te lomasakassapa ayuttaṃ appatirūpaṃ, kiṃ nāmetaṃ karosī’’ ti vatvā paridevanto dve gāthā abhāsi– "
  5299. 505299,112,4613,2,4,1,0,0,65.
  5300. 505300,112,4614,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Balaṃ cando balaṃ suriyo, balaṃ samaṇabrāhmaṇā; "
  5301. 505301,112,4615,2,7,1,40,4,"Balaṃ velā samuddassa, balātibalamitthiyo. "
  5302. 505302,112,4616,2,4,1,0,0,66.
  5303. 505303,112,4617,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathā uggatapaṃ santaṃ, isiṃ lomasakassapaṃ; "
  5304. 505304,112,4618,2,11,1,42,6,"Pitu atthā candavatī, vājapeyyaṃ ayājayī’’ ti. "
  5305. 505305,112,4619,2,17,1,117,13,"Tattha balaṃ cando balaṃ {suriyo}ti mahandhakāravidhamane aññaṃ balaṃ nāma natthi, candimasūriyāvettha balavantoti attho. "
  5306. 505306,112,4619,18,25,1,113,6,{Samaṇabrāhmaṇā}ti iṭṭhāniṭṭhavisayavegasahane khantibalañāṇabalena samannāgatā samitapāpabāhitapāpā samaṇabrāhmaṇā.
  5307. 505307,112,4619,26,40,1,110,13,Balaṃ velā {samuddassā}ti mahāsamuddassa uttarituṃ adatvā udakaṃ āvaritvā vināsetuṃ samatthatāya velā balaṃ nāma.
  5308. 505308,112,4619,41,62,1,177,19,"{Balātibalamitthiyo}ti itthiyo pana visadañāṇepi avītarāge attano vasaṃ ānetvā vināsetuṃ samatthatāya tehi sabbehi balehipi atibalā nāma, sabbabalehi itthibalameva mahantanti attho. "
  5309. 505309,112,4619,63,66,1,13,2,{Yathā}ti yasmā.
  5310. 505310,112,4619,67,72,1,31,4,Pitu {atthā}ti pitu vuḍḍhiatthāya.
  5311. 505311,112,4619,73,103,1,190,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yasmā imaṃ uggatapaṃ samānaṃ sīlādiguṇānaṃ esitattā isiṃ ayaṃ candavatī nissīlaṃ katvā pitu vuḍḍhiatthāya vājapeyyaṃ yaññaṃ yājeti, tasmā jānitabbametaṃ‘‘ balātibalamitthiyo’’ ti. "
  5312. 505312,112,4620,2,17,1,101,11,Tasmiṃ samaye kassapo yaññaṃ yajanatthāya‘‘ maṅgalahatthiṃ gīvāyaṃ paharissāmī’’ ti khaggaratanaṃ ukkhipi.
  5313. 505313,112,4620,18,24,1,50,6,Hatthī taṃ disvā maraṇabhayatajjito mahāravaṃ ravi.
  5314. 505314,112,4620,25,33,1,82,8,Tassa ravaṃ sutvā sesāpi hatthiassausabhādayo maraṇabhayatajjitā bhayena viraviṃsu.
  5315. 505315,112,4620,34,36,1,17,2,Mahājanopi viravi.
  5316. 505316,112,4620,37,46,1,73,9,Kassapo taṃ mahāviravaṃ sutvā saṃvegappatto hutvā attano jaṭādīni olokesi.
  5317. 505317,112,4620,47,51,1,45,4,Athassa jaṭāmassukacchalomāni pākaṭāni ahesuṃ.
  5318. 505318,112,4620,52,69,1,97,13,So vippaṭisārī hutvā‘‘ ananurūpaṃ vata me pāpakammaṃ katan’’ ti saṃvegaṃ pakāsento aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  5319. 505319,112,4621,2,4,1,0,0,67.
  5320. 505320,112,4622,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Taṃ lobhapakataṃ kammaṃ, kaṭukaṃ kāmahetukaṃ; "
  5321. 505321,112,4623,2,12,1,52,7,"Tassa mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanan’’ ti. "
  5322. 505322,112,4624,2,21,1,129,16,"Tassattho – mahārāja, yaṃ etaṃ mayā candavatiyā lobhaṃ uppādetvā tena lobhena pakataṃ kāmahetukaṃ pāpakaṃ, taṃ kaṭukaṃ tikhiṇavipākaṃ. "
  5323. 505323,112,4624,22,40,1,161,15,"Tassāhaṃ ayonisomanasikārasaṅkhātaṃ mūlaṃ gavesissaṃ, alaṃ me iminā khaggena, paññākhaggaṃ nīharitvā subhanimittabandhanena saddhiṃ sabandhanaṃ rāgaṃ chindissāmīti. "
  5324. 505324,112,4625,2,25,1,116,17,"Atha naṃ rājā‘‘ mā bhāyi samma, idāni te candavatiṃ kumāriñca raṭṭhañca sattaratanarāsiñca dassāmi, yajāhi yaññan’’ ti āha. "
  5325. 505325,112,4625,26,44,1,77,12,"Taṃ sutvā kassapo‘‘ na me, mahārāja, iminā kilesena attho’’ ti vatvā osānagāthamāha– "
  5326. 505326,112,4626,2,4,1,0,0,68.
  5327. 505327,112,4627,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Dhiratthu kāme subahūpi loke, tapova seyyo kāmaguṇehi rāja; "
  5328. 505328,112,4628,2,15,1,62,10,"Tapo karissāmi pahāya kāme, taveva raṭṭhaṃ candavatī ca hotū’’ ti. "
  5329. 505329,112,4629,2,6,1,29,3,Tattha {subahūpī}ti atibahukepi.
  5330. 505330,112,4629,7,12,1,46,4,Tapo {karissāmī}ti sīlasaṃyamatapameva karissāmi.
  5331. 505331,112,4630,2,41,1,312,34,So evaṃ vatvā kasiṇaṃ samannāharitvā naṭṭhaṃ visesaṃ uppādetvā ākāse pallaṅkena nisīditvā rañño dhammaṃ desetvā‘‘ appamatto hohī’’ ti ovaditvā yaññāvāṭaṃ viddhaṃsāpetvā mahājanassa abhayadānaṃ dāpetvā rañño yācantasseva uppatitvā attano vasanaṭṭhānameva gantvā yāvajīvaṃ ṭhatvā āyupariyosāne brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  5332. 505332,112,4631,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  5333. 505333,112,4631,16,26,1,73,9,"Tadā seyyo mahāamacco sāriputto ahosi, lomasakassapo pana ahameva ahosinti. "
  5334. 505334,112,4632,2,4,1,34,2,Lomasakassapajātakavaṇṇanā sattamā.
  5335. 505335,112,4634,2,7,1,22,2,[ 434]8. Cakkavākajātakavaṇṇanā
  5336. 505336,112,4635,2,13,1,79,9,{Kāsāyavatthe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  5337. 505337,112,4635,14,44,1,297,28,"So kira lolo ahosi paccayaluddho, ācariyupajjhāyavattādīni chaḍḍetvā pātova sāvatthiṃ pavisitvā visākhāya gehe anekakhādanīyaparivāraṃ yāguṃ pivitvā nānaggarasasālimaṃsodanaṃ bhuñjitvāpi tena atitto tato cūḷaanāthapiṇḍikassa mahāanāthapiṇḍikassa kosalaraññoti tesaṃ tesaṃ nivesanāni sandhāya vicari. "
  5338. 505338,112,4635,45,52,1,74,7,Athekadivasaṃ tassa lolabhāvaṃ ārabbha dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ.
  5339. 505339,112,4635,53,127,1,373,50,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu lolo’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu kasmā lolosi, pubbepi tvaṃ lolabhāvena bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīni khāditvā vicaranto tehi atitto tato nikkhamitvā gaṅgātīre vicaranto himavantaṃ pavaṭṭho’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5340. 505340,112,4636,2,83,1,665,71,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko lolakāko bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīni khāditvā vicaranto tehi atitto‘‘ gaṅgākūle macchamataṃ khādissāmī’’ ti gantvā tattha matamacche khādanto katipāhaṃ vasitvā himavantaṃ pavisitvā nānāphalāphalāni khādanto bahumacchakacchapaṃ mahantaṃ padumasaraṃ patvā tattha suvaṇṇavaṇṇe dve cakkavāke sevālaṃ khāditvā vasante disvā‘‘ ime ativiya vaṇṇasampannā sobhaggappattā, imesaṃ bhojanaṃ manāpaṃ bhavissati, imesaṃ bhojanaṃ pucchitvā ahampi tadeva bhuñjitvā suvaṇṇavaṇṇo bhavissāmī’’ ti cintetvā tesaṃ santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā ekasmiṃ sākhapariyante nisīditvā tesaṃ pasaṃsanapaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ kathento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5341. 505341,112,4637,2,4,1,0,0,69.
  5342. 505342,112,4638,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi, duve duve nandamane carante; "
  5343. 505343,112,4639,2,14,1,63,9,"Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu, jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūthā’’ ti. "
  5344. 505344,112,4640,2,9,1,52,5,Tattha {kāsāyavatthe}ti suvaṇṇavaṇṇe kāsāyavatthe viya.
  5345. 505345,112,4640,10,16,1,25,5,Duve {duve}ti dve dve hutvā.
  5346. 505346,112,4640,17,20,1,23,2,{Nandamane}ti tuṭṭhacitte.
  5347. 505347,112,4640,21,52,1,210,28,"Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu jātiṃ {pasaṃsantī}ti ambho aṇḍajā tumhe manussesu pasaṃsantā kaṃ aṇḍajaṃ jātiṃ kataraṃ nāma aṇḍajanti vatvā pasaṃsanti, kaṃ sakuṇaṃ nāmāti vatvā tumhe manussānaṃ antare vaṇṇentīti attho."
  5348. 505348,112,4640,53,62,1,37,5,‘‘ Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajamānusesū’’ tipi pāṭho.
  5349. 505349,112,4640,63,74,1,76,10,Tassattho– tumhe aṇḍajesu ca mānusesu ca kataraṃ aṇḍajanti vatvā pasaṃsantīti.
  5350. 505350,112,4641,2,7,1,37,5,Taṃ sutvā cakkavāko dutiyaṃ gāthamāha–
  5351. 505351,112,4642,2,4,1,0,0,70.
  5352. 505352,112,4643,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Amhe manussesu manussahiṃsa, anubbate cakkavāke vadanti; "
  5353. 505353,112,4644,2,12,1,58,7,"Kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā, abhirūpā vicarāma aṇṇave’’ ti. "
  5354. 505354,112,4645,2,14,1,74,10,"Tattha {manussahiṃsā}ti kāko manusse hiṃsati viheṭheti, tena naṃ evaṃ ālapati. "
  5355. 505355,112,4645,15,21,1,53,5,{Anubbate}ti aññamaññaṃ anugate sammodamāne viyasaṃvāse.
  5356. 505356,112,4645,22,31,1,71,8,{Cakkavāke}ti cakkavākā nāma sā aṇḍajajātīti pasaṃsanti vaṇṇenti kathenti.
  5357. 505357,112,4645,32,48,1,77,10,"{Dijesū}ti yattakā pakkhino nāma, tesu mayaṃ‘‘ kalyāṇabhāvā’’ tipi manussesu sammatā. "
  5358. 505358,112,4645,49,82,1,139,19,"Dutiye atthavikappe manussesu amhe‘‘ cakkavākā’’ tipi vadanti, dijesu pana mayaṃ‘‘ kalyāṇabhāvā’’ ti sammatā,‘‘ kalyāṇabhāvā’’ ti no dijā vadantīti attho. "
  5359. 505359,112,4645,83,106,1,125,17,"{Aṇṇave}ti imasmiṃ ṭhāne saro‘‘ aṇṇavo’’ ti vutto, imasmiṃ padumasare mayameva dve janā paresaṃ ahiṃsanato abhirūpā vicarāmāti attho. "
  5360. 505360,112,4645,107,121,1,75,10,Imissāya pana gāthāya catutthapadaṃ‘‘ na ghāsahetūpi karoma pāpan’’ ti paṭhanti.
  5361. 505361,112,4645,122,144,1,107,16,"Tassattho– yasmā mayaṃ ghāsahetūpi pāpaṃ na karoma, tasmā‘‘ kalyāṇabhāvā’’ ti amhe manussesu ca dijesu ca sammatā. "
  5362. 505362,112,4646,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā kāko tatiyaṃ gāthamāha–
  5363. 505363,112,4647,2,4,1,0,0,71.
  5364. 505364,112,4648,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje, maṃsaṃ kuto khādatha cakkavākā; "
  5365. 505365,112,4649,2,15,1,62,10,"Kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā, balañca vaṇṇo ca anapparūpā’’ ti. "
  5366. 505366,112,4650,2,14,1,67,10,"Tattha kin ti pucchāvasena ālapanaṃ, kiṃ bho cakkavākāti vuttaṃ hoti. "
  5367. 505367,112,4650,15,19,1,21,3,{Aṇṇave}ti imasmiṃ sare.
  5368. 505368,112,4650,20,36,1,102,12,"{Bhuñje}ti bhuñjatha, kiṃ bhuñjathāti attho maṃsaṃ kuto {khādathā}ti katarapāṇānaṃ sarīrato maṃsaṃ khādatha. "
  5369. 505369,112,4650,37,58,1,96,14,"Bhuñjatha {vo}ti vo kāro nipātamattaṃ, parapadena vāssa sambandho‘‘ balañca vā vaṇṇo ca anapparūpā’’ ti. "
  5370. 505370,112,4651,2,6,1,34,4,Tato cakkavāko catutthaṃ gāthamāha–
  5371. 505371,112,4652,2,4,1,0,0,72.
  5372. 505372,112,4653,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka, maṃsaṃ kuto khādituṃ cakkavāke; "
  5373. 505373,112,4654,2,12,1,60,7,"Sevālabhakkhamha apāṇabhojanā, na ghāsahetūpi karoma pāpan’’ ti. "
  5374. 505374,112,4655,2,6,1,31,3,Tattha {cakkavāke}ti cakkavākassa.
  5375. 505375,112,4655,7,10,1,39,2,{Apāṇabhojanā}ti pāṇakarahitaudakabhojanā.
  5376. 505376,112,4655,11,16,1,49,5,Amhākañhi sevālañceva udakañca bhojananti dasseti.
  5377. 505377,112,4655,17,27,1,63,9,Na {ghāsahetū}ti tumhādisā viya mayaṃ ghāsahetu pāpaṃ na karomāti.
  5378. 505378,112,4656,2,7,1,26,5,Tato kāko dve gāthā abhāsi–
  5379. 505379,112,4657,2,4,1,0,0,73.
  5380. 505380,112,4658,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Na me idaṃ ruccati cakkavāka, asmiṃ bhave bhojanasannikāso; "
  5381. 505381,112,4659,2,13,1,55,10,"Ahosi pubbe tato me aññathā, icceva me vimati ettha jātā. "
  5382. 505382,112,4660,2,4,1,0,0,74.
  5383. 505383,112,4661,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Ahampi maṃsāni phalāni bhuñje, annāni ca loṇiyateliyāni; "
  5384. 505384,112,4662,2,10,1,60,7,"Rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ, sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā; "
  5385. 505385,112,4663,2,14,1,45,9,"Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tavā’’ ti. "
  5386. 505386,112,4664,2,11,1,63,9,Tattha idan ti idaṃ tumhākaṃ bhuñjanabhojanaṃ mayhaṃ na ruccati.
  5387. 505387,112,4664,12,34,1,176,19,"Asmiṃ bhave {bhojanasannikāso}ti imasmiṃ bhave bhojanasannikāso yaṃ imasmiṃ cakkavākabhave bhojanaṃ, tvaṃ tena sannikāso taṃsadiso tadanurūpo ahosi, ativiya pasannasarīrosīti attho. "
  5388. 505388,112,4664,35,64,1,175,25,"Tato me {aññathā}ti yaṃ mayhaṃ pubbe tumhe disvāva ete ettha nānāvidhāni phalāni ceva macchamaṃsañca khādanti, tena evaṃ sobhaggappattāti ahosi, idāni me tato aññathā hotīti attho. "
  5389. 505389,112,4664,65,91,1,140,20,Icceva {me}ti eteneva me kāraṇena ettha tumhākaṃ sarīravaṇṇe vimati jātā‘‘ kathaṃ nu kho ete evarūpaṃ lūkhabhojanaṃ bhuñjantā vaṇṇavanto jātā’’ ti.
  5390. 505390,112,4664,92,100,1,32,5,"{Ahampī}ti ahañhi, ayameva vā pāṭho . "
  5391. 505391,112,4664,101,104,1,17,2,{Bhuñje}ti bhuñjāmi.
  5392. 505392,112,4664,105,110,1,24,4,Annāni {cā}ti bhojanāni ca.
  5393. 505393,112,4664,111,114,1,32,2,{Loṇiyateliyānī}ti loṇatelayuttāni.
  5394. 505394,112,4664,115,120,1,41,5,Rasan ti manussesu paribhogaṃ paṇītarasaṃ.
  5395. 505395,112,4664,121,135,1,114,12,"{Vijetvā}ti yathā sūro vīrayodho saṅgāmamukhaṃ vijetvā vilumpitvā paribhuñjati, tathā vilumpitvā paribhuñjāmīti attho. "
  5396. 505396,112,4664,136,158,1,132,19,"Yathā {tavā}ti evaṃ paṇītaṃ bhojanaṃ bhuñjantassapi mama tādiso vaṇṇo natthi, yādiso tava vaṇṇo, tena tava vacanaṃ na saddahāmīti dīpeti. "
  5397. 505397,112,4665,2,12,1,96,10,Athassa vaṇṇasampattiyā abhāvakāraṇaṃ attano ca bhāvakāraṇaṃ kathento cakkavāko sesagāthā abhāsi–
  5398. 505398,112,4666,2,4,1,0,0,75.
  5399. 505399,112,4667,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī, kicchena te labbhati annapānaṃ; "
  5400. 505400,112,4668,2,11,1,60,8,"Na tussasī rukkhaphalehi dhaṅka, maṃsāni vā yāni susānamajjhe. "
  5401. 505401,112,4669,2,4,1,0,0,76.
  5402. 505402,112,4670,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Yo sāhasena adhigamma bhoge, paribhuñjati dhaṅka khaṇānupātī; "
  5403. 505403,112,4671,2,10,1,56,7,"Tato upakkosati naṃ sabhāvo, upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti. "
  5404. 505404,112,4672,2,4,1,0,0,77.
  5405. 505405,112,4673,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Appampi ce nibbutiṃ bhuñjatī yadi, asāhasena aparūpaghātī; "
  5406. 505406,112,4674,2,16,1,62,11,"Balañca vaṇṇo ca tadassa hoti, na hi sabbo āhāramayena vaṇṇo’’ ti. "
  5407. 505407,112,4675,2,11,1,79,8,Tattha {asuddhabhakkhosī}ti tvaṃ thenetvā vañcetvā bhakkhanato asuddhabhakkho asi.
  5408. 505408,112,4675,12,16,1,40,3,{Khaṇānupātī}ti pamādakkhaṇe anupatanasīlo.
  5409. 505409,112,4675,17,25,1,46,6,Kicchena {te}ti tayā dukkhena annapānaṃ labbhati.
  5410. 505410,112,4675,26,38,1,62,10,"Maṃsāni vā {yānī}ti yāni vā susānamajjhe maṃsāni, tehi na tussasi. "
  5411. 505411,112,4675,39,42,1,13,2,{Tato}ti pacchā.
  5412. 505412,112,4675,43,51,1,51,7,Upakkosati naṃ {sabhāvo}ti attāva taṃ puggalaṃ garahi.
  5413. 505413,112,4675,52,62,1,90,9,{Upakkuṭṭho}ti attanāpi parehipi upakkuṭṭho garahito vippaṭisāritāya vaṇṇañca balañca jahāsi.
  5414. 505414,112,4675,63,75,1,101,11,Nibbutiṃ bhuñjatī {yadī}ti yadi pana paraṃ aviheṭhetvā appakampi dhammaladdhaṃ nibbutibhojanaṃ bhuñjati.
  5415. 505415,112,4675,76,88,1,64,10,Tadassa {hotī}ti tadā assa paṇḍitassa sarīre balañca vaṇṇo ca hoti.
  5416. 505416,112,4675,89,93,1,37,3,{Āhāramayenā}ti nānappakārena āhāreneva.
  5417. 505417,112,4675,94,112,1,108,14,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bho kāka, vaṇṇo nāmesa catusamuṭṭhāno, so na āhāramatteneva hoti, utucittakammehipi hotiyevāti. "
  5418. 505418,112,4676,2,7,1,43,5,Evaṃ cakkavāko anekapariyāyena kākaṃ garahi.
  5419. 505419,112,4676,8,25,1,68,12,"Kāko harāyitvā‘‘ na mayhaṃ tava vaṇṇena attho, kā kā’’ ti vassanto palāyi. "
  5420. 505420,112,4677,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  5421. 505421,112,4677,17,29,1,80,10,"Tadā kāko lolabhikkhu ahosi, cakkavākī rāhulamātā, cakkavāko pana ahameva ahosinti. "
  5422. 505422,112,4678,2,4,1,30,2,Cakkavākajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  5423. 505423,112,4680,2,7,1,24,2,[ 435]9. Haliddirāgajātakavaṇṇanā
  5424. 505424,112,4681,2,11,1,86,9,Sutitikkhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  5425. 505425,112,4681,12,27,1,53,5,Vatthu terasakanipāte cūḷanāradajātake( jā.1.13.40 ādayo) āvi bhavissati.
  5426. 505426,112,4681,28,83,1,360,44,"Atītavatthumhi pana sā kumārikā tassa tāpasakumārassa sīlaṃ bhinditvā attano vase ṭhitabhāvaṃ ñatvā‘‘ imaṃ vañcetvā manussapathaṃ nessāmī’’ ti cintetvā‘‘ rūpādikāmaguṇavirahite araññe rakkhitasīlaṃ nāma na mahapphalaṃ hoti, manussapathe rūpādīnaṃ paccupaṭṭhāne mahapphalaṃ hoti, ehi mayā saddhiṃ tattha gantvā sīlaṃ rakkhāhi, kiṃ te araññenā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5427. 505427,112,4682,2,4,1,0,0,78.
  5428. 505428,112,4683,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Sutitikkhaṃ araññamhi, pantamhi sayanāsane; "
  5429. 505429,112,4684,2,13,1,43,8,"Ye ca gāme titikkhanti, te uḷāratarā tayā’’ ti. "
  5430. 505430,112,4685,2,7,1,40,5,Tattha sutitikkhan ti suṭṭhu adhivāsanaṃ.
  5431. 505431,112,4685,8,12,1,34,3,{Titikkhantī}ti sītādīni adhivāsenti.
  5432. 505432,112,4686,2,21,1,88,14,"Taṃ sutvā tāpasakumāro‘‘ pitā me araññaṃ gato, tasmiṃ āgate taṃ āpucchitvā gamissāmī’’ ti āha. "
  5433. 505433,112,4686,22,48,1,124,18,"Sā cintesi‘‘ pitā kirassa atthi, sace maṃ so passissati, kājakoṭiyā maṃ pothetvā vināsaṃ pāpessati, mayā paṭhamameva gantabban’’ ti. "
  5434. 505434,112,4686,49,70,1,107,16,"Atha naṃ sā‘‘ tena hi ahaṃ maggasaññaṃ kurumānā paṭhamataraṃ gamissāmi, tvaṃ pacchā āgacchāhī’’ ti vatvā agamāsi. "
  5435. 505435,112,4686,71,93,1,143,18,"So tassā gatakāle neva dārūni āhari, na pānīyaṃ, na paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpesi, kevalaṃ pajjhāyantova nisīdi, pitu āgamanakāle paccuggamanaṃ nākāsi. "
  5436. 505436,112,4686,94,130,1,156,24,"Atha naṃ pitā‘‘ itthīnaṃ vasaṃ gato eso’’ ti ñatvāpi‘‘ kasmā tāta, neva dārūni āhari, na pānīyaṃ, na paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpesi, pajjhāyantoyeva pana nisinnosī’’ ti āha. "
  5437. 505437,112,4686,131,185,1,299,41,"Atha naṃ tāpasakumāro‘‘ tāta, araññe kira rakkhitasīlaṃ nāma na mahapphalaṃ hoti, manussapathe mahapphalaṃ , ahaṃ tattha gantvā sīlaṃ rakkhissāmi, sahāyo me maṃ‘ āgaccheyyāsī’ ti vatvā purato gato, ahaṃ teneva saddhiṃ gamissāmi, tattha pana vasantena mayā kataro puriso sevitabbo’’ ti pucchanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  5438. 505438,112,4687,2,4,1,0,0,79.
  5439. 505439,112,4688,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Araññā gāmamāgamma, kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ; "
  5440. 505440,112,4689,2,13,1,48,8,"Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  5441. 505441,112,4690,2,7,1,38,5,Athassa pitā kathento sesagāthā abhāsi–
  5442. 505442,112,4691,2,4,1,0,0,80.
  5443. 505443,112,4692,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yo te vissāsaye tāta, vissāsañca khameyya te; "
  5444. 505444,112,4693,2,11,1,43,8,"Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato. "
  5445. 505445,112,4694,2,4,1,0,0,81.
  5446. 505446,112,4695,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; "
  5447. 505447,112,4696,2,9,1,39,6,"Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato. "
  5448. 505448,112,4697,2,4,1,0,0,82.
  5449. 505449,112,4698,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yo ca dhammena carati, carantopi na maññati; "
  5450. 505450,112,4699,2,9,1,44,6,"Visuddhakāriṃ sappaññaṃ, taṃ bhajehi ito gato. "
  5451. 505451,112,4700,2,4,1,0,0,83.
  5452. 505452,112,4701,2,10,1,45,5,"‘ ‘ Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, purisaṃ rāgavirāginaṃ; "
  5453. 505453,112,4702,2,10,1,42,7,"Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyā. "
  5454. 505454,112,4703,2,4,1,0,0,84.
  5455. 505455,112,4704,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Āsīvisaṃva kupitaṃ, mīḷhalittaṃ mahāpathaṃ; "
  5456. 505456,112,4705,2,8,1,39,5,"Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathaṃ. "
  5457. 505457,112,4706,2,4,1,0,0,85.
  5458. 505458,112,4707,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Anatthā tāta vaḍḍhanti, bālaṃ accupasevato; "
  5459. 505459,112,4708,2,8,1,41,5,"Māssu bālena saṃgacchi, amitteneva sabbadā. "
  5460. 505460,112,4709,2,4,1,0,0,86.
  5461. 505461,112,4710,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi, karassu vacanaṃ mama; "
  5462. 505462,112,4711,2,12,1,47,7,"Māssu bālena saṃgacchi, dukkho bālehi saṅgamo’’ ti. "
  5463. 505463,112,4712,2,11,1,43,7,Tattha yo te {vissāsaye}ti yo tava vissāseyya.
  5464. 505464,112,4712,12,23,1,60,10,Khameyya {te}ti yo ca tava attani tayā kataṃ vissāsaṃ khameyya.
  5465. 505465,112,4712,24,38,1,102,13,Sussūsī ca titikkhī {cā}ti tava vacanaṃ sussūsāya ceva vacanādhivāsanena ca samannāgato bhaveyyāti attho.
  5466. 505466,112,4712,39,57,1,127,16,"Urasīva {patiṭṭhāyā}ti yathā mātu urasi putto patiṭṭhāti, evaṃ patiṭṭhahitvā attano mātaraṃ viya maññamāno taṃ bhajeyyāsīti vadati. "
  5467. 505467,112,4712,58,68,1,64,9,Yo ca dhammena {caratī}ti yo tividhena sucaritena dhammena iriyati.
  5468. 505468,112,4712,69,85,1,67,11,Na {maññatī}ti tathā carantopi‘‘ ahaṃ dhammaṃ carāmī’’ ti mānaṃ na karoti.
  5469. 505469,112,4712,86,91,1,60,5,Visuddhakārin ti visuddhānaṃ dasakusalakammapathānaṃ kārakaṃ.
  5470. 505470,112,4713,2,9,1,79,7,Rāgavirāginan ti rāginañca virāginañca rajjitvā taṃkhaṇaññeva virajjanasabhāvaṃ.
  5471. 505471,112,4713,10,28,1,120,15,"Nimmanussampi ce {siyā}ti sacepi sakalajambudīpatalaṃ nimmanussaṃ hoti, soyeva eko manusso tiṭṭhati, tathāpi tādisaṃ mā sevi. "
  5472. 505472,112,4713,29,34,1,40,5,Mahāpathan ti gūthamakkhitaṃ maggaṃ viya.
  5473. 505473,112,4713,35,40,1,30,4,{Yānīvā}ti yānena gacchanto viya.
  5474. 505474,112,4713,41,44,1,42,3,Visaman ti ninnaunnatakhāṇupāsāṇādivisamaṃ.
  5475. 505475,112,4713,45,51,1,49,5,Bālaṃ {accupasevato}ti bālaṃ appaññaṃ atisevantassa.
  5476. 505476,112,4713,52,65,1,87,11,"{Sabbadā}ti tāta, bālena saha saṃvāso nāma amittasaṃvāso viya sabbadā niccakālameva dukkho. "
  5477. 505477,112,4713,66,73,1,35,7,Taṃ tāhan ti tena kāraṇena taṃ ahaṃ.
  5478. 505478,112,4714,2,30,1,148,21,"So evaṃ pitarā ovadito‘‘ tāta, ahaṃ manussapathaṃ gantvā tumhādise paṇḍite na labhissāmi, tattha gantuṃ bhāyāmi, idheva tumhākaṃ santike vasissāmī’’ ti āha. "
  5479. 505479,112,4714,31,38,1,54,6,Athassa bhiyyopi ovādaṃ datvā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi.
  5480. 505480,112,4714,39,48,1,86,9,So na cirasseva abhiññāsamāpattiyo nibbattetvā saddhiṃ pitarā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  5481. 505481,112,4715,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  5482. 505482,112,4716,2,15,1,101,11,"Tadā tāpasakumāro ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, kumārikā thullakumārikāva, pitā tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  5483. 505483,112,4717,2,4,1,31,2,Haliddirāgajātakavaṇṇanā navamā.
  5484. 505484,112,4719,2,7,1,20,2,[ 436]10. Samuggajātakavaṇṇanā
  5485. 505485,112,4720,2,15,1,86,10,Kuto nu {āgacchathā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  5486. 505486,112,4720,16,70,1,306,38,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kasmā bhikkhu mātugāmaṃ patthesi, mātugāmo nāmesa asabbho akataññū, pubbe dānavarakkhasā gilitvā kucchinā pariharantāpi mātugāmaṃ rakkhituṃ ekapurisanissitaṃ kātuṃ nāsakkhiṃsu, tvaṃ kathaṃ sakkhissasī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5487. 505487,112,4721,2,22,1,178,20,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāme pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā phalāphalena yāpento vihāsi.
  5488. 505488,112,4721,23,29,1,51,6,Tassa paṇṇasālāya avidūre eko dānavarakkhaso vasati.
  5489. 505489,112,4721,30,46,1,135,15,"So antarantarā mahāsattaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇāti, aṭaviyaṃ pana manussānaṃ sañcaraṇamagge ṭhatvā āgatāgate manusse gahetvā khādati. "
  5490. 505490,112,4721,47,57,1,92,10,Tasmiṃ kāle ekā kāsiraṭṭhe kuladhītā uttamarūpadharā aññatarasmiṃ paccantagāme nivutthā hoti.
  5491. 505491,112,4721,58,70,1,121,12,Tassā ekadivasaṃ mātāpitūnaṃ dassanatthāya gantvā paccāgamanakāle parivāramanusse disvā so dānavo bheravarūpena pakkhandi.
  5492. 505492,112,4721,71,76,1,53,5,Manussā bhītā gahitagahitāvudhāni chaḍḍetvā palāyiṃsu.
  5493. 505493,112,4721,77,91,1,106,14,Dānavo yāne nisinnaṃ abhirūpaṃ mātugāmaṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā taṃ attano guhaṃ netvā bhariyaṃ akāsi.
  5494. 505494,112,4721,92,115,1,212,21,"Tato paṭṭhāya sappitelataṇḍulamacchamaṃsādīni ceva madhuraphalāphalāni ca āharitvā taṃ posesi, vatthālaṅkārehi ca naṃ alaṅkaritvā rakkhaṇatthāya ekasmiṃ karaṇḍake pakkhipitvā karaṇḍakaṃ gilitvā kucchinā pariharati. "
  5495. 505495,112,4721,116,153,1,257,32,So ekadivasaṃ nhāyitukāmatāya ekaṃ saraṃ gantvā karaṇḍakaṃ uggilitvā taṃ tato nīharitvā nhāpetvā vilimpetvā alaṅkāretvā‘‘ thokaṃ tava sarīraṃ utuṃ gaṇhāpehī’’ ti taṃ karaṇḍakasamīpe ṭhapetvā sayaṃ nhānatitthaṃ otaritvā taṃ anāsaṅkamāno thokaṃ dūraṃ gantvā nhāyi.
  5496. 505496,112,4722,2,10,1,75,8,Tasmiṃ samaye vāyussaputto nāma vijjādharo sannaddhakhaggo ākāsena gacchati.
  5497. 505497,112,4722,11,26,1,63,10,"Sā taṃ disvā‘‘ ehī’’ ti hatthamuddaṃ akāsi, vijjādharo khippaṃ otari. "
  5498. 505498,112,4722,27,56,1,257,29,Atha naṃ sā karaṇḍake pakkhipitvā dānavassa āgamanaṃ olokentī karaṇḍakūpari nisīditvā taṃ āgacchantaṃ disvā tassa attānaṃ dassetvā tasmiṃ karaṇḍakasamīpaṃ asampatteyeva karaṇḍakaṃ vivaritvā anto pavisitvā vijjādharassa upari nipajjitvā attano sāṭakaṃ pārupi.
  5499. 505499,112,4722,57,92,1,182,25,"Dānavo āgantvā karaṇḍakaṃ asodhetvā‘‘ mātugāmoyeva me’’ ti saññāya karaṇḍakaṃ gilitvā attano guhaṃ gacchanto antarāmagge cintesi‘‘ tāpaso me ciraṃ diṭṭho, ajja tāva naṃ gantvā vandissāmī’’ ti. "
  5500. 505500,112,4722,93,97,1,25,4,So tassa santikaṃ agamāsi.
  5501. 505501,112,4722,98,110,1,108,12,Tāpasopi naṃ dūratova āgacchantaṃ disvā dvinnaṃ janānaṃ kucchigatabhāvaṃ ñatvā sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  5502. 505502,112,4723,2,4,1,0,0,87.
  5503. 505503,112,4724,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Kuto nu āgacchatha bho tayo janā, svāgatā etha nisīdathāsane; "
  5504. 505504,112,4725,2,14,1,67,8,"Kaccittha , bhonto kusalaṃ anāmayaṃ, cirassamabbhāgamanañhi vo idhā’’ ti. "
  5505. 505505,112,4726,2,6,1,21,3,Tattha {bho}ti ālapanaṃ.
  5506. 505506,112,4726,7,13,1,41,5,{Kaccitthā}ti kacci hotha bhavatha vijjatha.
  5507. 505507,112,4726,14,19,1,26,4,{Bhonto}ti puna ālapanto āha.
  5508. 505508,112,4726,20,27,1,50,7,Kusalaṃ anāmayan ti kacci tumhākaṃ kusalaṃ ārogyaṃ.
  5509. 505509,112,4726,28,38,1,78,9,Cirassamabbhāgamanañhi vo {idhā}ti ajja tumhākaṃ idha abbhāgamanañca ciraṃ jātaṃ.
  5510. 505510,112,4727,2,52,1,284,40,"Taṃ sutvā dānavo‘‘ ahaṃ imassa tāpasassa santikaṃ ekakova āgato, ayañca tāpaso‘ tayo janā’ ti vadati, kiṃ nāmesa katheti, kiṃ nu kho sabhāvaṃ ñatvā katheti, udāhu ummattako hutvā vilapatī’’ ti cintetvā tāpasaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā tena saddhiṃ sallapanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  5511. 505511,112,4728,2,4,1,0,0,88.
  5512. 505512,112,4729,2,18,1,59,12,"‘ ‘ Ahameva eko idha majja patto, na cāpi me dutiyo koci vijjati; "
  5513. 505513,112,4730,2,17,1,67,12,"Kimeva sandhāya te bhāsitaṃ ise, kuto nu āgacchatha bho tayo janā’’ ti. "
  5514. 505514,112,4731,2,8,1,29,5,Tattha idha {majjā}ti idha ajja.
  5515. 505515,112,4731,9,29,1,111,17,"Kimeva sandhāya te bhāsitaṃ {ise}ti bhante, isi kiṃ nāmetaṃ sandhāya tayā bhāsitaṃ, pākaṭaṃ tāva me katvā kathehīti. "
  5516. 505516,112,4732,2,31,1,107,16,"Tāpaso ‘‘ ekaṃsenevāvuso sotukāmosī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ tena hi suṇāhī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  5517. 505517,112,4733,2,4,1,0,0,89.
  5518. 505518,112,4734,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Tuvañca eko bhariyā ca te piyā, samuggapakkhittanikiṇṇamantare; "
  5519. 505519,112,4735,2,15,1,66,10,"Sā rakkhitā kucchigatāva te sadā, vāyussaputtena sahā tahiṃ ratā’’ ti. "
  5520. 505520,112,4736,2,11,1,48,8,Tattha tuvañca {eko}ti paṭhamaṃ tāva tvaṃ eko jano.
  5521. 505521,112,4736,12,32,1,174,17,"{Pakkhittanikiṇṇamantare}ti pakkhittānikiṇṇaantare taṃ tattha bhariyaṃ rakkhitukāmena sadā tayā samugge pakkhittā saddhiṃ samuggena nikiṇṇā antare, antokucchiyaṃ ṭhapitāti attho. "
  5522. 505522,112,4736,33,39,1,55,5,Vāyussaputtena {sahā}ti evaṃnāmakena vijjādharena saddhiṃ.
  5523. 505523,112,4736,40,48,1,60,7,Tahiṃ {ratā}ti tattha tava antokucchiyaññeva kilesaratiyā ratā.
  5524. 505524,112,4736,49,67,1,110,14,So dāni tvaṃ mātugāmaṃ‘‘ ekaṃ purisanissitaṃ karissāmī’’ ti kucchināpi pariharanto tassā jāraṃ ukkhipitvā carasīti.
  5525. 505525,112,4737,2,31,1,183,23,"Taṃ sutvā dānavo‘‘ vijjādharā nāma bahumāyā honti, sacassa khaggo hatthagato bhavissati, kucchiṃ me phāletvāpi palāyissatī’’ ti bhītatasito hutvā khippaṃ karaṇḍakaṃ uggilitvā purato ṭhapesi. "
  5526. 505526,112,4737,32,40,1,69,8,Satthā abhisambuddho hutvā taṃ pavattiṃ pakāsento catutthaṃ gāthamāha–
  5527. 505527,112,4738,2,4,1,0,0,90.
  5528. 505528,112,4739,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Saṃviggarūpo isinā viyākato, so dānavo tattha samuggamuggili; "
  5529. 505529,112,4740,2,14,1,69,8,"Addakkhi bhariyaṃ sucimāladhāriniṃ, vāyussaputtena sahā tahiṃ ratan’’ ti. "
  5530. 505530,112,4741,2,9,1,48,6,Tattha {addakkhī}ti so karaṇḍakaṃ vivaritvā addasa.
  5531. 505531,112,4742,2,12,1,90,10,Karaṇḍake pana vivaṭamatteyeva vijjādharo vijjaṃ jappitvā khaggaṃ gahetvā ākāsaṃ pakkhandi.
  5532. 505532,112,4742,13,21,1,71,8,Taṃ disvā dānavo mahāsattassa tussitvā thutipubbaṅgamā sesagāthā abhāsi–
  5533. 505533,112,4743,2,4,1,0,0,91.
  5534. 505534,112,4744,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā, hīnā narā ye pamadāvasaṃ gatā; "
  5535. 505535,112,4745,2,10,1,63,7,"Yathā have pāṇarivettha rakkhitā, duṭṭhā mayī aññamabhippamodayi. "
  5536. 505536,112,4746,2,4,1,0,0,92.
  5537. 505537,112,4747,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā, tapassinā jotirivā vane vasaṃ; "
  5538. 505538,112,4748,2,9,1,61,6,"Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. "
  5539. 505539,112,4749,2,4,1,0,0,93.
  5540. 505540,112,4750,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Sarīramajjhamhi ṭhitāti maññahaṃ, mayhaṃ ayanti asatiṃ asaññataṃ; "
  5541. 505541,112,4751,2,9,1,61,6,"Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. "
  5542. 505542,112,4752,2,4,1,0,0,94.
  5543. 505543,112,4753,2,14,1,66,10,"‘ ‘ Surakkhitaṃ meti kathaṃ nu vissase, anekacittāsu na hatthi rakkhaṇā; "
  5544. 505544,112,4754,2,9,1,61,6,"Etā hi pātālapapātasannibhā, etthappamatto byasanaṃ nigacchati. "
  5545. 505545,112,4755,2,4,1,0,0,95.
  5546. 505546,112,4756,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Tasmā hi te sukhino vītasokā, ye mātugāmehi caranti nissaṭā; "
  5547. 505547,112,4757,2,13,1,66,8,"Etaṃ sivaṃ uttamamābhipatthayaṃ, na mātugāmehi kareyya santhavan’’ ti. "
  5548. 505548,112,4758,2,15,1,100,9,"Tattha {sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā}ti bhante, isi uggatapānuvattinā tayā sudiṭṭharūpaṃ idaṃ kāraṇaṃ. "
  5549. 505549,112,4758,16,19,1,11,2,{Hīnā}ti nīcā.
  5550. 505550,112,4758,20,34,1,104,13,Yathā have pāṇarivettha {rakkhitā}ti ayaṃ mayā attano pāṇā viya ettha antokucchiyaṃ pariharantena rakkhitā.
  5551. 505551,112,4758,35,46,1,83,10,Duṭṭhā {mayī}ti idāni mayi mittadubbhikammaṃ katvā duṭṭhā aññaṃ purisaṃ abhippamodati.
  5552. 505552,112,4758,47,59,1,83,12,Jotirivā vane vasan ti vane vasantena tapassinā aggi viya mayā upaṭṭhitā paricaritā.
  5553. 505553,112,4758,60,68,1,56,7,Sā {dhammamukkammā}ti sā esā dhammaṃ okkamitvā atikkamitvā.
  5554. 505554,112,4758,69,72,1,27,2,{Akiriyarūpo}ti akattabbarūpo.
  5555. 505555,112,4758,73,105,1,187,23,"Sarīramajjhamhi ṭhitāti maññahaṃ, mayhaṃ ayanti asatiṃ asaññatan ti imaṃ asatiṃ asappurisadhammasamannāgataṃ asaññataṃ dussīlaṃ‘‘ mayhaṃ sarīramajjhamhi ṭhitā’’ ti ca‘‘ mayhaṃ ayan’’ ti ca maññāmi. "
  5556. 505556,112,4759,2,23,1,151,19,"Surakkhitaṃ meti kathaṃ nu {vissase}ti ayaṃ mayā surakkhitāti kathaṃ paṇḍito vissāseyya, yatra hi nāma mādisopi antokucchiyaṃ rakkhanto rakkhituṃ nāsakkhi. "
  5557. 505557,112,4759,24,32,1,94,7,{Pātālapapātasannibhā}ti lokassādena duppūraṇīyattā mahāsamudde pātālasaṅkhātena papātena sadisā.
  5558. 505558,112,4759,33,42,1,78,8,{Etthappamatto}ti etāsu evarūpāsu nigguṇāsu pamatto puriso mahābyasanaṃ pāpuṇāti.
  5559. 505559,112,4759,43,61,1,110,15,"Tasmā {hī}ti yasmā mātugāmavasaṃ gatā mahāvināsaṃ pāpuṇanti, tasmā ye mātugāmehi nissaṭā hutvā caranti, te sukhino. "
  5560. 505560,112,4759,62,85,1,184,21,"Etaṃ sivan ti yadetaṃ mātugāmato nissaṭānaṃ visaṃsaṭṭhānaṃ caraṇaṃ, etaṃ jhānasukhameva sivaṃ khemaṃ uttamaṃ abhipatthetabbaṃ, etaṃ patthayamāno mātugāmehi saddhiṃ santhavaṃ na kareyyāti. "
  5561. 505561,112,4760,2,29,1,167,21,"Evañca pana vatvā dānavo mahāsattassa pādesu nipatitvā‘‘ bhante, tumhe nissāya mayā jīvitaṃ laddhaṃ, ahaṃ imāya pāpadhammāya vijjādharena mārāpito’’ ti mahāsattaṃ abhitthavi. "
  5562. 505562,112,4760,30,50,1,101,15,"Sopissa dhammaṃ desetvā‘‘ imissā mā kiñci pāpaṃ akāsi, sīlāni gaṇhāhī’’ ti taṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpesi. "
  5563. 505563,112,4760,51,73,1,122,17,"Dānavo‘‘ ahaṃ kucchinā pariharantopi taṃ rakkhituṃ na sakkomi, añño ko rakkhissatī’’ ti taṃ uyyojetvā attano araññameva agamāsi. "
  5564. 505564,112,4761,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  5565. 505565,112,4761,17,21,1,41,4,Tadā dibbacakkhukatāpaso ahameva ahosinti.
  5566. 505566,112,4762,2,4,1,27,2,Samuggajātakavaṇṇanā dasamā.
  5567. 505567,112,4764,2,7,1,22,2,[ 437]11. Pūtimaṃsajātakavaṇṇanā
  5568. 505568,112,4765,2,16,1,83,11,Na kho me {ruccatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto indriyaasaṃvaraṃ ārabbha kathesi.
  5569. 505569,112,4765,17,24,1,58,7,Ekasmiñhi samaye bahū bhikkhū indriyesu aguttadvārā ahesuṃ.
  5570. 505570,112,4765,25,72,1,332,36,"Satthā‘‘ ime bhikkhū ovadituṃ vaṭṭatī’’ ti ānandattherassa vatvā aniyamavasena bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā alaṅkatapallaṅkavaramajjhagato bhikkhū āmantetvā‘‘ na, bhikkhave, bhikkhunā nāma rūpādīsu subhanimittavasena nimittaṃ gahetuṃ vaṭṭati, sace hi tasmiṃ samaye kālaṃ karoti, nirayādīsu nibbattati, tasmā rūpādīsu subhanimittaṃ mā gaṇhatha. "
  5571. 505571,112,4765,73,109,1,273,28,"Bhikkhunā nāma rūpādigocarena na bhavitabbaṃ, rūpādigocarā hi diṭṭheva dhamme mahāvināsaṃ pāpuṇanti, tasmā varaṃ, bhikkhave, tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhan’’ ti vitthāretvā‘‘ tumhākaṃ rūpaṃ olokanakālopi atthi anolokanakālopi. "
  5572. 505572,112,4765,110,121,1,98,10,"Olokanakāle subhavasena anoloketvā asubhavaseneva olokeyyātha, evaṃ attano gocarā na parihāyissatha. "
  5573. 505573,112,4765,122,126,1,25,4,Ko pana tumhākaṃ gocaroti?
  5574. 505574,112,4765,127,142,1,104,11,"Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, nava lokuttaradhammā. "
  5575. 505575,112,4765,143,170,1,187,23,"Etasmiñhi vo gocare carantānaṃ na lacchati māro otāraṃ, sace pana kilesavasikā hutvā subhanimittavasena olokessatha, pūtimaṃsasiṅgālo viya attano gocarā parihāyissathā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5576. 505576,112,4766,2,13,1,112,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente himavantapadese araññāyatane pabbataguhāyaṃ anekasatā eḷakā vasanti.
  5577. 505577,112,4766,14,27,1,102,13,Tesaṃ vasanaṭṭhānato avidūre ekissā guhāya pūtimaṃso nāma siṅgālo veṇiyā nāma bhariyāya saddhiṃ vasati.
  5578. 505578,112,4766,28,53,1,142,20,So ekadivasaṃ bhariyāya saddhiṃ vicaranto te eḷake disvā‘‘ ekena upāyena imesaṃ maṃsaṃ khādituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā upāyena ekekaṃ eḷakaṃ māresi.
  5579. 505579,112,4766,54,61,1,63,7,Te ubhopi eḷakamaṃsaṃ khādantā thāmasampannā thūlasarīrā ahesuṃ.
  5580. 505580,112,4766,62,66,1,37,4,Anupubbena eḷakā parikkhayaṃ agamaṃsu.
  5581. 505581,112,4766,67,77,1,62,9,Tesaṃ antare meṇḍamātā nāma ekā eḷikā byattā ahosi upāyakusalā.
  5582. 505582,112,4766,78,166,1,505,72,"Siṅgālo taṃ māretuṃ asakkonto ekadivasaṃ bhariyāya saddhiṃ sammantento‘‘ bhadde, eḷakā khīṇā, imaṃ eḷikaṃ ekena upāyena khādituṃ vaṭṭati, ayaṃ panettha upāyo, tvaṃ ekikāva gantvā etāya saddhiṃ sakhī hohi, atha te tāya saddhiṃ vissāse uppanne ahaṃ matālayaṃ karitvā nipajjissāmi, tvaṃ etaṃ upasaṅkamitvā‘ eḷike sāmiko me mato, ahañca anāthā, ṭhapetvā taṃ añño me ñātako natthi, ehi roditvā kanditvā tassa sarīrakiccaṃ karissāmā’ ti vatvā taṃ gahetvā āgaccheyyāsi, atha naṃ ahaṃ uppatitvā gīvāya ḍaṃsitvā māressāmī’’ ti āha. "
  5583. 505583,112,4767,2,20,1,92,13,Sā ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tāya saddhiṃ sakhibhāvaṃ katvā vissāse uppanne eḷikaṃ tathā avoca.
  5584. 505584,112,4767,21,41,1,90,15,"Eḷikā‘‘ āḷi siṅgāli tava sāmikena sabbe mama ñātakā khāditā, bhāyāmi na sakkomi gantun’’ ti āha."
  5585. 505585,112,4767,42,55,1,36,7,"‘‘ Āḷi, mā bhāyi, matako kiṃ karissatī’’ ti?"
  5586. 505586,112,4767,56,84,1,139,19,"‘‘ Kharamanto te sāmiko, bhāyāmevāhan’’ ti sā evaṃ vatvāpi tāya punappunaṃ yāciyamānā‘‘ addhā mato bhavissatī’’ ti sampaṭicchitvā tāya saddhiṃ pāyāsi. "
  5587. 505587,112,4767,85,105,1,116,15,"Gacchantī pana‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti tasmiṃ āsaṅkāya siṅgāliṃ purato katvā siṅgālaṃ pariggaṇhantīyeva gacchati. "
  5588. 505588,112,4767,106,124,1,98,14,Siṅgālo tāsaṃ padasaddaṃ sutvā‘‘ āgatā nu kho eḷikā’’ ti sīsaṃ ukkhipitvā akkhīni parivattetvā olokesi.
  5589. 505589,112,4767,125,159,1,195,26,Eḷikā taṃ tathā karontaṃ disvā‘‘ ayaṃ pāpadhammo maṃ vañcetvā māretukāmo matālayaṃ dassetvā nipanno’’ ti nivattitvā palāyantī siṅgāliyā‘‘ kasmā palāyasī’’ ti vutte taṃ kāraṇaṃ kathentī paṭhamaṃ gāthamāha–
  5590. 505590,112,4768,2,4,1,0,0,96.
  5591. 505591,112,4769,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Na kho me ruccati āḷi, pūtimaṃsassa pekkhanā; "
  5592. 505592,112,4770,2,10,1,39,5,"Etādisā sakhārasmā, ārakā parivajjaye’’ ti. "
  5593. 505593,112,4771,2,11,1,44,6,"Tattha {āḷī}ti ālapanaṃ, sakhi sahāyiketi attho. "
  5594. 505594,112,4771,12,23,1,90,10,Etādisā {sakhārasmā}ti evarūpā sahāyakā apakkamitvā taṃ sahāyakaṃ ārakā parivajjeyyāti attho.
  5595. 505595,112,4772,2,10,1,60,8,Evañca pana vatvā sā nivattitvā attano vasanaṭṭhānameva gatā.
  5596. 505596,112,4772,11,23,1,103,12,Siṅgālī taṃ nivattetuṃ asakkontī tassā kujjhitvā attano sāmikasseva santikaṃ gantvā pajjhāyamānā nisīdi.
  5597. 505597,112,4772,24,30,1,44,6,Atha naṃ siṅgālo garahanto dutiyaṃ gāthamāha–
  5598. 505598,112,4773,2,4,1,0,0,97.
  5599. 505599,112,4774,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ummattikā ayaṃ veṇī, vaṇṇeti patino sakhiṃ; "
  5600. 505600,112,4775,2,10,1,46,5,"Pajjhāyi paṭigacchantiṃ, āgataṃ meṇḍamātaran’’ ti. "
  5601. 505601,112,4776,2,7,1,25,4,Tattha {veṇī}ti tassā nāmaṃ.
  5602. 505602,112,4776,8,33,1,145,20,"Vaṇṇeti patino sakhin ti paṭhamameva attano sakhiṃ eḷikaṃ‘‘ mayi sinehā vissāsikā āgamissati no santikaṃ, matālayaṃ karohī’’ ti patino santike vaṇṇeti. "
  5603. 505603,112,4776,34,46,1,101,12,Atha naṃ sā idāni āgataṃ mama santikaṃ anāgantvāva paṭigacchantiṃ meṇḍamātaraṃ pajjhāyati anusocatīti.
  5604. 505604,112,4777,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā siṅgālī tatiyaṃ gāthamāha–
  5605. 505605,112,4778,2,4,1,0,0,98.
  5606. 505606,112,4779,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Tvaṃ khosi samma ummatto, dummedho avicakkhaṇo; "
  5607. 505607,112,4780,2,12,1,45,7,"Yo tvaṃ matālayaṃ katvā, akālena vipekkhasī’’ ti. "
  5608. 505608,112,4781,2,6,1,40,3,Tattha {avicakkhaṇo}ti vicāraṇapaññārahito.
  5609. 505609,112,4781,7,16,1,72,8,Akālena {vipekkhasī}ti eḷikāya attano santikaṃ anāgatāyeva olokesīti attho.
  5610. 505610,112,4782,2,4,1,0,0,99.
  5611. 505611,112,4783,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Na akāle vipekkhayya, kāle pekkheyya paṇḍito; "
  5612. 505612,112,4784,2,11,1,43,6,"Pūtimaṃsova pajjhāyi, yo akāle vipekkhatī’’ ti."
  5613. 505613,112,4784,12,15,1,23,2,– ayaṃ abhisambuddhagāthā;
  5614. 505614,112,4785,2,9,1,58,6,Tattha {akāle}ti kāmaguṇe ārabbha subhavasena cittuppādakāle.
  5615. 505615,112,4785,10,16,1,42,6,Ayañhi bhikkhuno rūpaṃ oloketuṃ akālo nāma.
  5616. 505616,112,4785,17,24,1,66,6,{Kāle}ti asubhavasena anussativasena kasiṇavasena vā rūpaggahaṇakāle.
  5617. 505617,112,4785,25,32,1,41,6,Ayañhi bhikkhuno rūpaṃ oloketuṃ kālo nāma.
  5618. 505618,112,4785,33,42,1,112,9,Tattha akāle sārattakāle rūpaṃ olokentā mahāvināsaṃ pāpuṇantīti haritacajātakalomasakassapajātakādīhi dīpetabbaṃ.
  5619. 505619,112,4785,43,50,1,96,7,Kāle asubhavasena olokentā arahatte patiṭṭhahantīti asubhakammikatissattheravatthunā kathetabbaṃ.
  5620. 505620,112,4785,51,80,1,241,25,"Pūtimaṃsova {pajjhāyī}ti bhikkhave, yathā pūtimaṃsasiṅgālo akāle eḷikaṃ oloketvā attano gocarā parihīno pajjhāyati, evaṃ bhikkhu akāle subhavasena rūpaṃ oloketvā satipaṭṭhānādigocarā parihīno diṭṭhadhamme samparāyepi socati pajjhāyati kilamatīti. "
  5621. 505621,112,4786,2,63,1,323,46,"Veṇīpi kho siṅgālī pūtimaṃsaṃ assāsetvā‘‘ sāmi, mā cintesi, ahaṃ taṃ punapi upāyena ānessāmi, tvaṃ āgatakāle appamatto gaṇheyyāsī’’ ti vatvā tassā santikaṃ gantvā‘‘ āḷi, tava āgatakāleyeva no attho jāto, tava āgatakālasmiṃyeva hi me sāmiko satiṃ paṭilabhi, idāni jīvati, ehi tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karohī’’ ti vatvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  5622. 505622,112,4787,2,4,1,0,0,100.
  5623. 505623,112,4788,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Piyaṃ kho āḷi me hotu, puṇṇapattaṃ dadāhi me; "
  5624. 505624,112,4789,2,11,1,44,6,"Pati sañjīvito mayhaṃ, eyyāsi piyapucchikā’’ ti. "
  5625. 505625,112,4790,2,12,1,76,9,Tattha puṇṇapattaṃ dadāhi {me}ti piyakkhānaṃ akkhāyikā mayhaṃ tuṭṭhidānaṃ dehi.
  5626. 505626,112,4790,13,23,1,68,10,Pati sañjīvito mayhan ti mama sāmiko sañjīvito uṭṭhito arogoti attho.
  5627. 505627,112,4790,24,29,1,29,4,{Eyyāsī}ti mayā saddhiṃ āgaccha.
  5628. 505628,112,4791,2,25,1,128,16,"Eḷikā ‘‘ ayaṃ pāpadhammā maṃ vañcetukāmā, ayuttaṃ kho pana paṭipakkhakaraṇaṃ, upāyeneva naṃ vañcessāmī’’ ti cintetvā chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  5629. 505629,112,4792,2,4,1,0,0,101.
  5630. 505630,112,4793,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Piyaṃ kho āḷi te hotu, puṇṇapattaṃ dadāmi te; "
  5631. 505631,112,4794,2,11,1,44,6,"Mahatā parivārena, essaṃ kayirāhi bhojanan’’ ti. "
  5632. 505632,112,4795,2,6,1,26,4,Tattha essan ti āgamissāmi.
  5633. 505633,112,4795,7,15,1,70,8,Āgacchamānā ca attano ārakkhaṃ katvā mahantena parivārena āgamissāmīti.
  5634. 505634,112,4796,2,10,1,55,7,Atha naṃ siṅgālī parivāraṃ pucchantī sattamaṃ gāthamāha–
  5635. 505635,112,4797,2,4,1,0,0,102.
  5636. 505636,112,4798,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kīdiso tuyhaṃ parivāro, yesaṃ kāhāmi bhojanaṃ; "
  5637. 505637,112,4799,2,15,1,48,10,"Kiṃ nāmakā ca te sabbe, te me akkhāhi pucchitā’’ ti. "
  5638. 505638,112,4800,2,6,1,32,4,Sā ācikkhantī aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  5639. 505639,112,4801,2,4,1,0,0,103.
  5640. 505640,112,4802,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Māliyo caturakkho ca, piṅgiyo atha jambuko; "
  5641. 505641,112,4803,2,12,1,48,7,"Ediso mayhaṃ parivāro, tesaṃ kayirāhi bhojanan’’ ti. "
  5642. 505642,112,4804,2,11,1,41,7,Tattha te {me}ti te parivāre mayhaṃ ācikkhi.
  5643. 505643,112,4804,12,17,1,40,4,{Māliyo}tiādīni catunnaṃ sunakhānaṃ nāmāni.
  5644. 505644,112,4804,18,53,1,188,25,"‘‘ Tattha ekekassa pañca pañca sunakhasatāni parivārenti, evaṃ dvīhi sunakhasahassehi parivāritā āgamissāmī’’ ti vatvā‘‘ sace te bhojanaṃ na labhissanti, tumhe dvepi jane māretvā khādissantī’’ ti āha. "
  5645. 505645,112,4805,2,22,1,116,15,"Taṃ sutvā siṅgālī bhītā‘‘ alaṃ imissā tattha gamanena, upāyenassā anāgamanameva karissāmī’’ ti cintetvā navamaṃ gāthamāha– "
  5646. 505646,112,4806,2,4,1,0,0,104.
  5647. 505647,112,4807,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Nikkhantāya agārasmā, bhaṇḍakampi vinassati; "
  5648. 505648,112,4808,2,12,1,42,7,"Ārogyaṃ āḷino vajjaṃ, idheva vasa māgamā’’ ti. "
  5649. 505649,112,4809,2,32,1,182,24,"Tassattho – āḷi, tava gehe bahubhaṇḍakaṃ atthi, taṃ te nikkhantāya agārasmā anārakkhaṃ bhaṇḍakaṃ vinassati, ahameva te āḷino sahāyakassa ārogyaṃ vajjaṃ vadissāmi, tvaṃ idheva vasa māgamāti. "
  5650. 505650,112,4810,2,13,1,86,11,Evañca pana vatvā maraṇabhayabhītā vegena sāmikassa santikaṃ gantvā taṃ gahetvā palāyi.
  5651. 505651,112,4810,14,20,1,38,6,Te puna taṃ ṭhānaṃ āgantuṃ nāsakkhiṃsu.
  5652. 505652,112,4811,2,20,1,121,14,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā ahaṃ tasmiṃ ṭhāne vanajeṭṭhakarukkhe nibbattadevatā ahosin’’ ti.
  5653. 505653,112,4812,2,4,1,32,2,Pūtimaṃsajātakavaṇṇanā ekādasamā.
  5654. 505654,112,4814,2,7,1,20,2,[ 438]12. Daddarajātakavaṇṇanā
  5655. 505655,112,4815,2,16,1,98,12,Yo te {puttake}ti idaṃ satthā gijjhakūṭe viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  5656. 505656,112,4815,17,43,1,241,22,Tasmiñhi samaye dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ aho āvuso devadatto nillajjo anariyo evaṃ uttamaguṇadharassa sammāsambuddhassa ajātasattunā saddhiṃ ekato hutvā dhanuggahapayojanasilāpavijjhananāḷāgirivissajjanehi vadhāya upāyaṃ karotī’’ ti.
  5657. 505657,112,4815,44,95,1,224,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayhaṃ vadhāya parisakki, idāni pana me tāsamattampi kātuṃ nāsakkhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5658. 505658,112,4816,2,38,1,267,30,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko disāpāmokkho ācariyo pañcasatānaṃ māṇavakānaṃ sippaṃ vācento ekadivasaṃ cintesi‘‘ mayhaṃ idha vasantassa palibodho hoti, māṇavakānampi sippaṃ na niṭṭhāti, himavantapadese araññāyatanaṃ pavisitvā tattha vasanto vācessāmī’’ ti. "
  5659. 505659,112,4816,39,58,1,169,18,"So māṇavakānaṃ kathetvā tilataṇḍulatelavatthādīni gāhāpetvā araññaṃ pavisitvā maggato avidūre ṭhāne paṇṇasālaṃ kāretvā nivāsaṃ kappesi, māṇavāpi attano paṇṇasālaṃ kariṃsu. "
  5660. 505660,112,4816,59,63,1,42,4,Māṇavakānaṃ ñātakā telataṇḍulādīni pesenti.
  5661. 505661,112,4816,64,93,1,207,22,"Raṭṭhavāsinopi‘‘ disāpāmokkho ācariyo kira araññe asukaṭṭhāne nāma vasanto sippaṃ uggaṇhāpetī’’ ti tassa taṇḍulādīni abhiharanti, kantārappaṭipannāpi denti, aññataropi puriso khīrapānatthāya savacchaṃ dhenuṃ adāsi. "
  5662. 505662,112,4816,94,107,1,109,12,"Ācariyassa paṇṇasālāya santike dvīhi potakehi saddhiṃ ekā godhā vasati, sīhabyagghāpissa upaṭṭhānaṃ āgacchanti. "
  5663. 505663,112,4816,108,113,1,39,5,Eko tittiropi tattha nibaddhavāso ahosi.
  5664. 505664,112,4816,114,124,1,73,10,So ācariyassa māṇavānaṃ mante vācentassa saddaṃ sutvā tayopi vede uggaṇhi.
  5665. 505665,112,4816,125,130,1,39,5,Māṇavā tena saddhiṃ ativissāsikā ahesuṃ.
  5666. 505666,112,4817,2,8,1,63,6,Aparabhāge māṇavesu nipphattiṃ appattesuyeva ācariyo kālamakāsi.
  5667. 505667,112,4817,9,20,1,92,11,Māṇavā tassa sarīraṃ jhāpetvā vālukāya thūpaṃ katvā nānāpupphehi pūjetvā rodanti paridevanti.
  5668. 505668,112,4817,21,33,1,36,7,Atha ne tittiro‘‘ kasmā rodathā’’ ti āha.
  5669. 505669,112,4817,34,47,1,55,8,"‘‘ Ācariyo no sippe aniṭṭhiteyeva kālakato, tasmā rodāmā’’ ti."
  5670. 505670,112,4817,48,62,1,50,9,"‘‘ Evaṃ sante mā socittha, ahaṃ vo sippaṃ vācessāmī’’ ti."
  5671. 505671,112,4817,63,71,1,21,4,‘‘ Tvaṃ kathaṃ jānāsī’’ ti?
  5672. 505672,112,4817,72,84,1,68,10,‘‘ Ahaṃ ācariye tumhākaṃ vācente saddaṃ sutvā tayo vede paguṇe akāsinti.
  5673. 505673,112,4817,85,94,1,44,7,Tena hi attano paguṇabhāvaṃ amhe jānāpehī’’ ti.
  5674. 505674,112,4817,95,112,1,93,12,Tittiro ‘‘ tena hi suṇāthā’’ ti tesaṃ gaṇṭhiṭṭhānameva pabbatamatthakā nadiṃ otaranto viya osāresi.
  5675. 505675,112,4817,113,120,1,70,7,Māṇavā haṭṭhatuṭṭhā hutvā tittirapaṇḍitassa santike sippaṃ paṭṭhapesuṃ.
  5676. 505676,112,4817,121,128,1,59,7,Sopi disāpāmokkhācariyassa ṭhāne ṭhatvā tesaṃ sippaṃ vācesi.
  5677. 505677,112,4817,129,145,1,155,16,Māṇavā tassa suvaṇṇapañjaraṃ karitvā upari vitānaṃ bandhitvā suvaṇṇataṭṭake madhulājādīni upaharantā nānāvaṇṇehi pupphehi pūjentā mahantaṃ sakkāraṃ kariṃsu.
  5678. 505678,112,4817,146,161,1,90,11,‘‘ Tittiro kira araññāyatane pañcasate māṇavake mantaṃ vācetī’’ ti sakalajambudīpe pākaṭo ahosi.
  5679. 505679,112,4818,2,8,1,63,6,Tadā jambudīpe giraggasamajjasadisaṃ mahantaṃ chaṇaṃ ghosayiṃsu.
  5680. 505680,112,4818,9,19,1,61,6,Māṇavānaṃ mātāpitaro‘‘ chaṇadassanatthāya āgacchantū’’ ti pesesuṃ.
  5681. 505681,112,4818,20,32,1,118,12,Māṇavā tittirassa ārocetvā tittirapaṇḍitaṃ sabbañca assamapadaṃ godhaṃ paṭicchāpetvā attano attano nagarameva agamiṃsu.
  5682. 505682,112,4818,33,43,1,78,10,Tadā eko nikkāruṇiko duṭṭhatāpaso tattha tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ sampāpuṇi.
  5683. 505683,112,4818,44,67,1,134,17,"Godhā taṃ disvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ asukaṭṭhāne taṇḍulā, asukaṭṭhāne telādīni atthi, bhattaṃ pacitvā bhuñjāhī’’ ti vatvā gocaratthāya gatā. "
  5684. 505684,112,4818,68,96,1,222,26,"Tāpaso pātova bhattaṃ pacitvā dve godhāputtake māretvā khādi, divā tittirapaṇḍitañca vacchakañca māretvā khādi, sāyaṃ dhenuṃ āgacchantaṃ disvā tampi māretvā maṃsaṃ khāditvā rukkhamūle nipajjitvā ghurughurāyanto niddaṃ okkami. "
  5685. 505685,112,4818,97,104,1,59,7,Godhā sāyaṃ āgantvā puttake apassantī upadhārayamānā vicari.
  5686. 505686,112,4818,105,144,1,260,33,"Rukkhadevatā godhaṃ puttake adisvā kampamānaṃ oloketvā khandhaviṭapabbhantare dibbānubhāvena ṭhatvā‘‘ godhe mā kampi, iminā pāpapurisena tava puttakā ca tittiro ca vaccho ca dhenu ca māritā, gīvāya naṃ ḍaṃsitvā jīvitakkhayaṃ pāpehī’’ ti sallapantī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5687. 505687,112,4819,2,4,1,0,0,105.
  5688. 505688,112,4820,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Yo te puttake akhādi, dinnabhatto adūsake; "
  5689. 505689,112,4821,2,13,1,48,8,"Tasmiṃ dāṭhaṃ nipātehi, mā te muccittha jīvato’’ ti. "
  5690. 505690,112,4822,2,11,1,64,7,Tattha {dinnabhatto}ti bhattaṃ pacitvā bhuñjāhīti tayā dinnabhatto.
  5691. 505691,112,4822,12,16,1,29,3,{Adūsake}ti niddose niraparādhe.
  5692. 505692,112,4822,17,27,1,79,9,Tasmiṃ dāṭhaṃ {nipātehī}ti tasmiṃ pāpapurise catassopi dāṭhā nipātehīti adhippāyo.
  5693. 505693,112,4822,28,50,1,135,19,"Mā te muccittha {jīvato}ti jīvanto sajīvo hutvā tava hatthato eso pāpadhammo mā muccittha, mokkhaṃ mā labhatu, jīvitakkhayaṃ pāpehīti attho. "
  5694. 505694,112,4823,2,7,1,27,5,Tato godhā dve gāthā abhāsi–
  5695. 505695,112,4824,2,4,1,0,0,106.
  5696. 505696,112,4825,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; "
  5697. 505697,112,4826,2,10,1,45,7,"Padesaṃ taṃ na passāmi, yattha dāṭhaṃ nipātaye. "
  5698. 505698,112,4827,2,4,1,0,0,107.
  5699. 505699,112,4828,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Akataññussa posassa, niccaṃ vivaradassino; "
  5700. 505700,112,4829,2,13,1,48,8,"Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhaye’’ ti. "
  5701. 505701,112,4830,2,6,1,31,3,Tattha {ākiṇṇaluddo}ti gāḷhaluddo.
  5702. 505702,112,4830,7,12,1,45,4,{Vivaradassino}ti chiddaṃ otāraṃ pariyesantassa.
  5703. 505703,112,4830,13,29,1,130,14,"Neva naṃ {abhirādhaye}ti evarūpaṃ puggalaṃ sakalapathaviṃ dentopi tosetuṃ na sakkuṇeyya, kimaṅgaṃ panāhaṃ bhattamattadāyikāti dasseti. "
  5704. 505704,112,4831,2,18,1,84,12,Godhā evaṃ vatvā‘‘ ayaṃ pabujjhitvā mampi khādeyyā’’ ti attano jīvitaṃ rakkhamānā palāyi.
  5705. 505705,112,4831,19,45,1,165,23,"Tepi pana sīhabyagghā tittirassa sahāyakāva, kadāci te āgantvā tittiraṃ passanti, kadāci so gantvā tesaṃ dhammaṃ desetvā āgacchati, tasmiṃ pana divase sīho byagghaṃ āha–"
  5706. 505706,112,4831,46,68,1,93,14,"‘‘ samma, ciraṃ diṭṭho no tittiro, ajja sattaṭṭhadivasā honti, gaccha, tāvassa pavattiṃ ñatvā ehī’’ ti. "
  5707. 505707,112,4831,69,86,1,103,13,Byaggho‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā godhāya palāyanakāle taṃ ṭhānaṃ patvā taṃ pāpapurisaṃ niddāyantaṃ passi.
  5708. 505708,112,4831,87,100,1,96,11,"Tassa jaṭantare tittirapaṇḍitassa lomāni paññāyanti, dhenuyā ca vacchakassa ca aṭṭhīni paññāyanti. "
  5709. 505709,112,4831,101,123,1,145,18,Byaggharājā taṃ sabbaṃ disvā suvaṇṇapañjare ca tittirapaṇḍitaṃ adisvā‘‘ iminā pāpapurisena ete māritā bhavissantī’’ ti taṃ pādena paharitvā uṭṭhāpesi.
  5710. 505710,112,4831,124,129,1,32,5,Sopi taṃ disvā bhītatasito ahosi.
  5711. 505711,112,4831,130,143,1,51,9,Atha naṃ byaggho‘‘ tvaṃ ete māretvā khādasī’’ ti pucchi.
  5712. 505712,112,4831,144,154,1,25,5,"‘‘ Neva māremi, na khādāmī’’ ti."
  5713. 505713,112,4831,155,176,1,97,14,"‘‘ Pāpadhamma tayi amārente añño ko māressati, kathehi tāva kāraṇaṃ, akathentassa jīvitaṃ te natthī’’ ti. "
  5714. 505714,112,4831,177,200,1,111,15,"So maraṇabhayabhīto‘‘ āma, sāmi, godhāputtake ca vacchakañca dhenuñca māretvā khādāmi, tittiraṃ pana na māremī’’ tiāha. "
  5715. 505715,112,4831,201,261,1,348,46,"So tassa bahuṃ kathentassapi asaddahitvā‘‘ tvaṃ kuto āgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ sāmi, kaliṅgaraṭṭhato vāṇijakānaṃ bhaṇḍaṃ vahanto jīvikahetu idañcidañca kammaṃ katvā idānimhi idhāgato’’ ti tena sabbasmiṃ attanā katakamme kathite‘‘ pāpadhamma tayi tittiraṃ amārente añño ko māressati, ehi sīhassa migarañño santikaṃ taṃ nessāmī’’ ti taṃ purato katvā tāsento agamāsi. "
  5716. 505716,112,4831,262,269,1,59,7,Sīharājā taṃ ānentaṃ byagghaṃ pucchanto catutthaṃ gāthamāha–
  5717. 505717,112,4832,2,4,1,0,0,108.
  5718. 505718,112,4833,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Kiṃ nu subāhu taramānarūpo, paccāgatosi saha māṇavena; "
  5719. 505719,112,4834,2,14,1,68,9,"Kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhaṃ, akkhāhi me pucchito etamatthan’’ ti. "
  5720. 505720,112,4835,2,7,1,37,4,Tattha {subāhū}ti byagghaṃ nāmenālapati.
  5721. 505721,112,4835,8,17,1,53,8,"Byagghassa hi purimakāyo manāpo hoti, tena taṃ evamāha. "
  5722. 505722,112,4835,18,30,1,91,12,Kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhan ti kiṃ karaṇīyaṃ atthasaññitaṃ iminā māṇavena idha atthi.
  5723. 505723,112,4835,31,42,1,47,6,"‘‘ Tuyhaṃ kiṃ kiccamatthan’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  5724. 505724,112,4836,2,8,1,36,5,Taṃ sutvā byaggho pañcamaṃ gāthamāha–
  5725. 505725,112,4837,2,4,1,0,0,109.
  5726. 505726,112,4838,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Yo te sakhā daddaro sādhurūpo, tassa vadhaṃ parisaṅkāmi ajja; "
  5727. 505727,112,4839,2,14,1,65,9,"Purisassa kammāyatanāni sutvā, nāhaṃ sukhiṃ daddaraṃ ajja maññe’’ ti. "
  5728. 505728,112,4840,2,6,1,24,3,Tattha {daddaro}ti tittiro.
  5729. 505729,112,4840,7,17,1,80,10,Tassa vadhan ti tassa tittirapaṇḍitassa imamhā purisamhā ajja vadhaṃ parisaṅkāmi.
  5730. 505730,112,4840,18,28,1,59,10,Nāhaṃ sukhin ti ahaṃ ajja daddaraṃ sukhiṃ arogaṃ na maññāmi.
  5731. 505731,112,4841,2,7,1,32,5,Atha naṃ sīho chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  5732. 505732,112,4842,2,4,1,0,0,110.
  5733. 505733,112,4843,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Kānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; "
  5734. 505734,112,4844,2,14,1,64,9,"Kaṃ vā paṭiññaṃ purisassa sutvā, parisaṅkasi daddaraṃ māṇavenā’’ ti. "
  5735. 505735,112,4845,2,7,1,20,3,Tattha {assū}ti assosi.
  5736. 505736,112,4845,8,21,1,101,10,"{Vuttisamodhānatāyā}ti jīvitavuttisamodhānatāya, kāni nāma iminā attano kammāni tuyhaṃ kathitānīti attho. "
  5737. 505737,112,4845,22,30,1,55,7,{Māṇavenā}ti kiṃ sutvā iminā māṇavena māritaṃ parisaṅkasi.
  5738. 505738,112,4846,2,7,1,45,5,Athassa kathento byaggharājā sesagāthā abhāsi–
  5739. 505739,112,4847,2,4,1,0,0,111.
  5740. 505740,112,4848,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Ciṇṇā kaliṅgā caritā vaṇijjā, vettācaro saṅkupathopi ciṇṇo; "
  5741. 505741,112,4849,2,10,1,59,7,"Naṭehi ciṇṇaṃ saha vākurehi, daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe. "
  5742. 505742,112,4850,2,4,1,0,0,112.
  5743. 505743,112,4851,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Baddhā kulīkā mitamāḷakena, akkhā jitā saṃyamo abbhatīto; "
  5744. 505744,112,4852,2,9,1,61,6,"Abbāhitaṃ pubbakaṃ aḍḍharattaṃ, hatthā daḍḍhā piṇḍapaṭiggahena. "
  5745. 505745,112,4853,2,4,1,0,0,113.
  5746. 505746,112,4854,2,11,1,55,6,"‘ ‘ Tānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; "
  5747. 505747,112,4855,2,15,1,61,10,"Yathā ayaṃ dissati lomapiṇḍo, gāvo hatā kiṃ pana daddarassā’’ ti. "
  5748. 505748,112,4856,2,13,1,82,10,Tattha ciṇṇā {kaliṅgā}ti vāṇijakānaṃ bhaṇḍaṃ vahantena kira tena kaliṅgaraṭṭhe ciṇṇā.
  5749. 505749,112,4856,14,20,1,36,5,Caritā {vaṇijjā}ti vaṇijjāpi tena katā.
  5750. 505750,112,4856,21,25,1,32,3,{Vettācaro}ti vettehi sañcaritabbo.
  5751. 505751,112,4856,26,31,1,45,4,Saṅkupathopi {ciṇṇo}ti khāṇukamaggopi valañjito.
  5752. 505752,112,4856,32,37,1,40,4,{Naṭehī}ti jīvikahetuyeva naṭehipi saddhiṃ.
  5753. 505753,112,4856,38,47,1,65,8,Ciṇṇaṃ saha {vākurehī}ti vākuraṃ vahantena vākurehi saddhiṃ caritaṃ.
  5754. 505754,112,4856,48,56,1,56,8,Daṇḍena yuddhan ti daṇḍena yuddhampi kira tena yujjhitaṃ.
  5755. 505755,112,4857,2,9,1,43,6,Baddhā {kulīkā}ti sakuṇikāpi kira tena baddhā.
  5756. 505756,112,4857,10,16,1,51,5,{Mitamāḷakenā}ti dhaññamāpakakammampi kira tena kataṃ.
  5757. 505757,112,4857,17,26,1,60,7,Akkhā {jitā}ti akkhadhuttānaṃ veyyāvaccaṃ karontena akkhā haṭā.
  5758. 505758,112,4857,27,35,1,77,7,Saṃyamo {abbhatīto}ti jīvitavuttiṃ nissāya pabbajanteneva sīlasaṃyamo atikkanto.
  5759. 505759,112,4857,36,40,1,31,4,Abbāhitan ti apaggharaṇaṃ kataṃ.
  5760. 505760,112,4857,41,44,1,19,3,Pubbakan ti lohitaṃ.
  5761. 505761,112,4857,45,69,1,206,23,Idaṃ vuttaṃ hoti– iminā kira jīvikaṃ nissāya rājāparādhikānaṃ hatthapāde chinditvā te ānetvā sālāya nipajjāpetvā vaṇamukhehi paggharantaṃ lohitaṃ aḍḍharattasamaye tattha gantvā kuṇḍakadhūmaṃ datvā ṭhapitanti.
  5762. 505762,112,4857,70,79,1,95,8,Hatthā {daḍḍhā}ti ājīvikapabbajjaṃ pabbajitakāle uṇhapiṇḍapātapaṭiggahaṇe hatthāpi kirassa daḍḍhā.
  5763. 505763,112,4858,2,8,1,41,5,Tānissa {kammāyatanānī}ti tāni assa kammāni.
  5764. 505764,112,4858,9,12,1,14,2,{Assū}ti assosiṃ.
  5765. 505765,112,4858,13,35,1,118,16,"Yathā ayan ti yathā esa etassa jaṭantare tittiralomapiṇḍopi dissati, iminā kāraṇena veditabbametaṃ‘‘ eteneva so mārito’’ ti. "
  5766. 505766,112,4858,36,57,1,112,18,"Gāvo hatā kiṃ pana {daddarassā}ti gāvopi etena hatā, daddarassa pana kiṃ na hanitabbaṃ, kasmā esa taṃ na māressatīti. "
  5767. 505767,112,4859,2,14,1,51,8,Sīho taṃ purisaṃ pucchi‘‘ mārito te tittirapaṇḍito’’ ti?
  5768. 505768,112,4859,15,23,1,11,3,"‘‘ Āma, sāmī’’ ti. "
  5769. 505769,112,4859,24,31,1,56,7,Athassa saccavacanaṃ sutvā sīho taṃ vissajjetukāmo ahosi.
  5770. 505770,112,4859,32,51,1,110,14,Byaggharājā pana‘‘ māretabbayuttako eso’’ ti vatvā tattheva naṃ dāṭhāhi paharitvā māretvā āvāṭaṃ khaṇitvā pakkhipi.
  5771. 505771,112,4859,52,59,1,68,7,Māṇavā āgantvā tittirapaṇḍikaṃ adisvā roditvā paridevitvā nivattiṃsu.
  5772. 505772,112,4860,2,23,1,121,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, devadatto pubbepi mayhaṃ vadhāya parisakkī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  5773. 505773,112,4860,24,51,1,154,18,"‘‘ tadā kūṭajaṭilo devadatto ahosi, godhā uppalavaṇṇā, byaggho moggallāno, sīho sāriputto, disāpāmokkho ācariyo mahākassapo, tittirapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5774. 505774,112,4861,2,4,1,30,2,Daddarajātakavaṇṇanā dvādasamā.
  5775. 505775,112,4862,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  5776. 505776,112,4863,2,8,1,42,4,"Gijjhakosambī suvañca, cūḷasūvaṃ harittacaṃ; "
  5777. 505777,112,4864,2,8,1,42,5,"Kusalaṃ lomakassapaṃ, cakkavākaṃ haliddi ca. "
  5778. 505778,112,4865,2,7,1,42,4,"Samuggaṃ pūtimaṃsañca, daddarañceva dvādasa; "
  5779. 505779,112,4866,2,7,1,36,4,"Jātake navanipāte, gīyiṃsu gītikārakā. "
  5780. 505780,112,4867,2,4,1,28,2,Navakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  5781. 505781,112,4868,2,7,1,0,1,( Tatiyo bhāgo niṭṭhito..
  5782. 505782,113,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  5783. 505783,113,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  5784. 505784,113,3,2,2,1,16,1,Jātaka-aṭṭhakathā
  5785. 505785,113,4,2,3,1,14,2,Catuttho bhāgo
  5786. 505786,113,5,2,4,1,12,2,10 . Dasakanipāto
  5787. 505787,113,7,2,7,1,22,2,[ 439]1. Catudvārajātakavaṇṇanā
  5788. 505788,113,8,2,16,1,93,11,Catudvāramidaṃ nagaran ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  5789. 505789,113,8,17,21,1,62,4,Paccuppannavatthu navakanipātassa paṭhamajātake vitthāritameva.
  5790. 505790,113,8,22,64,1,199,29,"Idha pana satthā taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu dubbaco’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ pubbepi tvaṃ bhikkhu dubbacatāya paṇḍitānaṃ vacanaṃ akatvā khuracakkaṃ āpādesī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5791. 505791,113,9,2,14,1,104,11,Atīte kassapadasabalassa kāle bārāṇasiyaṃ asītikoṭivibhavassa seṭṭhino eko putto mittavindako nāma ahosi.
  5792. 505792,113,9,15,24,1,58,8,"Tassa mātāpitaro sotāpannā ahesuṃ, so pana dussīlo assaddho. "
  5793. 505793,113,9,25,34,1,63,9,Atha naṃ aparabhāge pitari kālakate mātā kuṭumbaṃ vicārentī āha–
  5794. 505794,113,9,35,58,1,105,14,"‘‘ tāta, tayā dullabhaṃ manussattaṃ laddhaṃ, dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkhāhi, uposathakammaṃ karohi, dhammaṃ suṇāhī’’ ti. "
  5795. 505795,113,9,59,74,1,81,12,"Amma, na mayhaṃ dānādīhi attho, mā maṃ kiñci avacuttha, ahaṃ yathākammaṃ gamissāmīti. "
  5796. 505796,113,9,75,83,1,60,7,Evaṃ vadantampi naṃ ekadivasaṃ puṇṇamuposathadivase mātā āha–
  5797. 505797,113,9,84,109,1,141,18,"‘‘ tāta, ajja abhilakkhito mahāuposathadivaso, ajja uposathaṃ samādiyitvā vihāraṃ gantvā sabbarattiṃ dhammaṃ sutvā ehi, ahaṃ te sahassaṃ dassāmī’’ ti. "
  5798. 505798,113,9,110,147,1,250,31,"So‘‘ sādhū’’ ti dhanalobhena uposathaṃ samādiyitvā bhuttapātarāso vihāraṃ gantvā divasaṃ vītināmetvā rattiṃ yathā ekampi dhammapadaṃ kaṇṇaṃ na paharati, tathā ekasmiṃ padese nipajjitvā niddaṃ okkamitvā punadivase pātova mukhaṃ dhovitvā gehaṃ gantvā nisīdi. "
  5799. 505799,113,10,2,62,1,304,43,"Mātā panassa‘‘ ajja me putto dhammaṃ sutvā pātova dhammakathikattheraṃ ādāya āgamissatī’’ ti yāguṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādetvā āsanaṃ paññapetvā tassāgamanaṃ paṭimānentī taṃ ekakaṃ āgataṃ disvā‘‘ tāta, dhammakathiko kena na ānīto’’ ti vatvā‘‘ na mayhaṃ dhammakathikena attho’’ ti vutte‘‘ tena hi yāguṃ pivā’’ ti āha. "
  5800. 505800,113,10,63,82,1,79,13,"So‘‘ tumhehi mayhaṃ sahassaṃ paṭissutaṃ, taṃ tāva me detha, pacchā pivissāmī’’ ti āha."
  5801. 505801,113,10,83,94,1,27,5,"‘‘ Piva, tāta, pacchā dassāmī’’ ti."
  5802. 505802,113,10,95,102,1,22,3,‘‘ Gahetvāva pivissāmī’’ ti.
  5803. 505803,113,10,103,108,1,44,5,Athassa mātā sahassabhaṇḍikaṃ purato ṭhapesi.
  5804. 505804,113,10,109,120,1,96,11,So yāguṃ pivitvā sahassabhaṇḍikaṃ gahetvā vohāraṃ karonto na cirasseva vīsasatasahassaṃ uppādesi.
  5805. 505805,113,10,121,123,1,17,2,Athassa etadahosi–
  5806. 505806,113,10,124,133,1,39,5,‘‘ nāvaṃ upaṭṭhapetvā vohāraṃ karissāmī’’ ti.
  5807. 505807,113,10,134,149,1,63,10,"So nāvaṃ upaṭṭhapetvā‘‘ amma, ahaṃ nāvāya vohāraṃ karissāmī’’ ti āha. "
  5808. 505808,113,10,150,174,1,102,16,"Atha naṃ mātā‘‘ tvaṃ tāta, ekaputtako, imasmiṃ ghare dhanampi bahu, samuddo anekādīnavo, mā gamī’’ ti nivāresi. "
  5809. 505809,113,10,175,214,1,194,28,"So‘‘ ahaṃ gamissāmeva, na sakkā maṃ nivāretun’’ ti vatvā‘‘ ahaṃ taṃ, tāta, vāressāmī’’ ti mātarā hatthe gahito hatthaṃ vissajjāpetvā mātaraṃ paharitvā pātetvā antaraṃ katvā gantvā nāvāya samuddaṃ pakkhandi. "
  5810. 505810,113,11,2,10,1,71,8,Nāvā sattame divase mittavindakaṃ nissāya samuddapiṭṭhe niccalā aṭṭhāsi.
  5811. 505811,113,11,11,17,1,67,6,Kāḷakaṇṇisalākā kariyamānā mittavindakasseva hatthe tikkhattuṃ pati.
  5812. 505812,113,11,18,35,1,86,13,Athassa uḷumpaṃ datvā‘‘ imaṃ ekaṃ nissāya bahū mā nassantū’’ ti taṃ samuddapiṭṭhe khipiṃsu.
  5813. 505813,113,11,36,41,1,43,5,Tāvadeva nāvā javena mahāsamuddaṃ pakkhandi.
  5814. 505814,113,11,42,48,1,42,6,Sopi uḷumpe nipajjitvā ekaṃ dīpakaṃ pāpuṇi.
  5815. 505815,113,11,49,55,1,50,5,Tattha phalikavimāne catasso vemānikapetiyo addasa.
  5816. 505816,113,11,56,65,1,47,6,"Tā sattāhaṃ dukkhaṃ anubhavanti, sattāhaṃ sukhaṃ . "
  5817. 505817,113,11,66,72,1,48,6,So tāhi saddhiṃ sattāhaṃ dibbasampattiṃ anubhavi.
  5818. 505818,113,11,73,100,1,152,20,"Atha naṃ tā dukkhānubhavanatthāya gacchamānā‘‘ sāmi, mayaṃ sattame divase āgamissāma, yāva mayaṃ āgacchāma, tāva anukkaṇṭhamāno idheva vasā’’ ti vatvā agamaṃsu. "
  5819. 505819,113,11,101,147,1,419,45,"So taṇhāvasiko hutvā tasmiṃyeva phalake nipajjitvā puna samuddapiṭṭhena gacchanto aparaṃ dīpakaṃ patvā tattha rajatavimāne aṭṭha vemānikapetiyo disvā eteneva upāyena aparasmiṃ dīpake maṇivimāne soḷasa, aparasmiṃ dīpake kanakavimāne dvattiṃsa vemānikapetiyo disvā tāhi saddhiṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā tāsampi dukkhaṃ anubhavituṃ gatakāle puna samuddapiṭṭhena gacchanto ekaṃ pākāraparikkhittaṃ catudvāraṃ nagaraṃ addasa. "
  5820. 505820,113,11,148,159,1,134,10,"Ussadanirayo kiresa, bahūnaṃ nerayikasattānaṃ kammakaraṇānubhavanaṭṭhānaṃ mittavindakassa alaṅkatapaṭiyattanagaraṃ viya hutvā upaṭṭhāsi. "
  5821. 505821,113,12,2,20,1,114,14,So ‘‘ imaṃ nagaraṃ pavisitvā rājā bhavissāmī’’ ti cintetvā khuracakkaṃ ukkhipitvā sīse paccamānaṃ nerayikasattaṃ addasa.
  5822. 505822,113,12,21,30,1,63,9,Athassa taṃ tassa sīse khuracakkaṃ padumaṃ viya hutvā upaṭṭhāsi.
  5823. 505823,113,12,31,47,1,166,16,Ure pañcaṅgikabandhanaṃ uracchadapasādhanaṃ hutvā sīsato galantaṃ lohitaṃ lohitacandanavilepanaṃ viya hutvā paridevanasaddo madhurasaro gītasaddo viya hutvā upaṭṭhāsi.
  5824. 505824,113,12,48,69,1,83,15,"So tassa santikaṃ gantvā‘‘ bho purisa, ciraṃ tayā padumaṃ dhāritaṃ, dehi me etan’’ ti āha."
  5825. 505825,113,12,70,82,1,41,6,"‘‘ Samma, nayidaṃ padumaṃ, khuracakkaṃ etan’’ ti."
  5826. 505826,113,12,83,93,1,40,6,‘‘ Tvaṃ mayhaṃ adātukāmatāya evaṃ vadasī’’ ti.
  5827. 505827,113,12,94,116,1,135,16,"Nerayikasatto cintesi‘‘ mayhaṃ kammaṃ khīṇaṃ bhavissati, imināpi mayā viya mātaraṃ paharitvā āgatena bhavitabbaṃ, dassāmissa khuracakkan’’ ti. "
  5828. 505828,113,12,117,140,1,102,17,"Atha naṃ‘‘ ehi bho, gaṇha iman’’ ti vatvā khuracakkaṃ tassa sīse khipi, taṃ tassa matthakaṃ pisamānaṃ bhassi. "
  5829. 505829,113,12,141,165,1,143,17,"Tasmiṃ khaṇe mittavindako tassa khuracakkabhāvaṃ ñatvā‘‘ tava khuracakkaṃ gaṇha, tava khuracakkaṃ gaṇhā’’ ti vedanāppatto paridevi, itaro antaradhāyi. "
  5830. 505830,113,12,166,177,1,96,11,Tadā bodhisatto rukkhadevatā hutvā mahantena parivārena ussadacārikaṃ caramāno taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  5831. 505831,113,12,178,208,1,160,24,"Mittavindako taṃ oloketvā‘‘ sāmi devarāja, idaṃ maṃ cakkaṃ saṇhakaraṇiyaṃ viya tilāni pisamānaṃ otarati, kiṃ nu kho mayā pāpaṃ pakatan’’ ti pucchanto dve gāthā abhāsi– "
  5832. 505832,113,13,2,4,1,0,0,1.
  5833. 505833,113,14,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Catudvāramidaṃ nagaraṃ, āyasaṃ daḷhapākāraṃ; "
  5834. 505834,113,15,2,8,1,43,5,"Oruddhapaṭiruddhosmi , kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā. "
  5835. 505835,113,16,2,4,1,0,0,2.
  5836. 505836,113,17,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Sabbe apihitā dvārā, oruddhosmi yathā dijo; "
  5837. 505837,113,18,2,10,1,44,5,"Kimādhikaraṇaṃ yakkha, cakkābhinihato ahan’’ ti. "
  5838. 505838,113,19,2,6,1,35,4,Tattha daḷhapākāran ti thirapākāraṃ.
  5839. 505839,113,19,7,17,1,44,5,"‘‘ Daḷhatoraṇan’’ tipi pāṭho, thiradvāranti attho. "
  5840. 505840,113,19,18,29,1,86,9,"{Oruddhapaṭiruddhosmī}ti anto katvā samantā pākārena ruddho, palāyanaṭṭhānaṃ na paññāyati. "
  5841. 505841,113,19,30,40,1,53,10,Kiṃ pāpaṃ pakatan ti kiṃ nu kho mayā pāpakammaṃ kataṃ.
  5842. 505842,113,19,41,44,1,17,2,{Apihitā}ti thakitā.
  5843. 505843,113,19,45,52,1,42,6,Yathā {dijo}ti pañjare pakkhitto sakuṇo viya.
  5844. 505844,113,19,53,57,1,29,4,Kimādhikaraṇan ti kiṃ kāraṇaṃ.
  5845. 505845,113,19,58,62,1,35,3,{Cakkābhinihato}ti cakkena abhinihato.
  5846. 505846,113,20,2,9,1,50,7,Athassa devarājā kāraṇaṃ kathetuṃ cha gāthā abhāsi–
  5847. 505847,113,21,2,4,1,0,0,3.
  5848. 505848,113,22,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Laddhā satasahassāni, atirekāni vīsati; "
  5849. 505849,113,23,2,8,1,42,5,"Anukampakānaṃ ñātīnaṃ, vacanaṃ samma nākari. "
  5850. 505850,113,24,2,4,1,0,0,4.
  5851. 505851,113,25,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Laṅghiṃ samuddaṃ pakkhandi, sāgaraṃ appasiddhikaṃ; "
  5852. 505852,113,26,2,8,1,42,5,"Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa. "
  5853. 505853,113,27,2,4,1,0,0,5.
  5854. 505854,113,28,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Soḷasāhi ca bāttiṃsa, aticchaṃ cakkamāsado; "
  5855. 505855,113,29,2,8,1,44,5,"Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake. "
  5856. 505856,113,30,2,4,1,0,0,6.
  5857. 505857,113,31,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Uparivisālā duppūrā, icchā visaṭagāminī; "
  5858. 505858,113,32,2,10,1,44,7,"Ye ca taṃ anugijjhanti, te honti cakkadhārino. "
  5859. 505859,113,33,2,4,1,0,0,7.
  5860. 505860,113,34,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Bahubhaṇḍaṃ avahāya, maggaṃ appaṭivekkhiya; "
  5861. 505861,113,35,2,8,1,43,5,"Yesañcetaṃ asaṅkhātaṃ, te honti cakkadhārino. "
  5862. 505862,113,36,2,4,1,0,0,8.
  5863. 505863,113,37,2,14,1,66,9,"‘ ‘ Kammaṃ samekkhe vipulañca bhogaṃ, icchaṃ na seveyya anatthasaṃhitaṃ; "
  5864. 505864,113,38,2,13,1,63,8,"Kareyya vākyaṃ anukampakānaṃ, taṃ tādisaṃ nātivatteyya cakkan’’ ti. "
  5865. 505865,113,39,2,25,1,165,19,"Tattha laddhā satasahassāni, atirekāni {vīsatī}ti tvaṃ uposathaṃ katvā mātu santikā sahassaṃ gahetvā vohāraṃ karonto satasahassāni ca atirekāni vīsatisahassāni labhitvā. "
  5866. 505866,113,39,26,52,1,214,24,"{Nākarī}ti tena dhanena asantuṭṭho nāvāya samuddaṃ pavisanto samudde ādīnavañca kathetvā mātuyā vāriyamānopi anukampakānaṃ ñātīnaṃ vacanaṃ na karosi, sotāpannaṃ mātaraṃ paharitvā antaraṃ katvā nikkhantoyevāsīti dīpeti. "
  5867. 505867,113,40,2,6,1,36,4,Laṅghin ti nāvaṃ ullaṅghanasamatthaṃ.
  5868. 505868,113,40,7,10,1,23,2,{Pakkhandī}ti pakkhandosi.
  5869. 505869,113,40,11,15,1,43,4,Appasiddhikan ti mandasiddhiṃ vināsabahulaṃ.
  5870. 505870,113,40,16,49,1,265,30,"Catubbhi {aṭṭhā}ti atha naṃ nissāya ṭhitāya nāvāya phalakaṃ datvā samudde khittopi tvaṃ mātaraṃ nissāya ekadivasaṃ katassa uposathakammassa nissandena phalikavimāne catasso itthiyo labhitvā tato rajatavimāne aṭṭha, maṇivimāne soḷasa, kanakavimāne dvattiṃsa adhigatosīti. "
  5871. 505871,113,40,50,88,1,337,33,Aticchaṃ {cakkamāsado}ti atha tvaṃ yathāladdhena asantuṭṭho‘‘ atra uttaritaraṃ labhissāmī’’ ti evaṃ laddhaṃ laddhaṃ atikkamanalobhasaṅkhātāya aticchāya samannāgatattā aticcho pāpapuggalo tassa uposathakammassa khīṇattā dvattiṃsa itthiyo atikkamitvā imaṃ petanagaraṃ āgantvā tassa mātupahāradānaakusalassa nissandena idaṃ khuracakkaṃ sampattosi.
  5872. 505872,113,40,89,101,1,49,7,"‘‘ Atricchan’’ tipi pāṭho, atra atra icchamānoti attho."
  5873. 505873,113,40,102,112,1,38,5,"‘‘ Atricchā’’ tipi pāṭho, atricchāyāti attho. "
  5874. 505874,113,40,113,129,1,124,15,{Bhamatī}ti tassa te icchāhatassa posassa idaṃ cakkaṃ matthakaṃ pisamānaṃ idāni kumbhakāracakkaṃ viya matthake bhamatīti attho.
  5875. 505875,113,41,2,36,1,223,30,"Ye ca taṃ {anugijjhantī}ti taṇhā nāmesā gacchantī uparūpari visālā hoti, samuddo viya ca duppūrā, rūpādīsu tassa tassa icchanaicchāya visaṭagāminī, taṃ evarūpaṃ taṇhaṃ ye ca anugijjhanti giddhā gadhitā hutvā punappunaṃ allīyanti. "
  5876. 505876,113,41,37,46,1,61,8,Te honti {cakkadhārino}ti te evaṃ paccantā khuracakkaṃ dhārenti.
  5877. 505877,113,41,47,53,1,52,6,Bahubhaṇḍan ti mātāpitūnaṃ santakaṃ bahudhanaṃ ohāya.
  5878. 505878,113,41,54,83,1,245,27,"Maggan ti gantabbaṃ appasiddhikaṃ samuddamaggaṃ apaccavekkhitvā yathā tvaṃ paṭipanno, evameva aññesampi yesañcetaṃ asaṅkhātaṃ avīmaṃsitaṃ, te yathā tvaṃ tatheva taṇhāvasikā hutvā dhanaṃ pahāya gamanamaggaṃ anapekkhitvā paṭipannā cakkadhārino honti. "
  5879. 505879,113,41,84,105,1,114,14,"Kammaṃ {samekkhe}ti tasmā paṇḍito puriso attanā kattabbakammaṃ‘‘ sadosaṃ nu kho, niddosan’’ ti samekkheyya paccavekkheyya. "
  5880. 505880,113,41,106,114,1,65,7,Vipulañca bhogan ti attano dhammaladdhaṃ dhanarāsimpi samekkheyya.
  5881. 505881,113,41,115,125,1,76,9,{Nātivatteyyā}ti taṃ tādisaṃ puggalaṃ idaṃ cakkaṃ na ativatteyya nāvatthareyya.
  5882. 505882,113,41,126,136,1,43,5,"‘‘ Nātivattetī’’ tipi pāṭho, nāvattharatīti attho. "
  5883. 505883,113,42,2,28,1,152,19,"Taṃ sutvā mittavindako‘‘ iminā devaputtena mayā katakammaṃ tathato ñātaṃ, ayaṃ mayhaṃ paccanapamāṇampi jānissati, pucchāmi nan’’ ti cintetvā navamaṃ gāthamāha– "
  5884. 505884,113,43,2,4,1,0,0,9.
  5885. 505885,113,44,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Kīvaciraṃ nu me yakkha, cakkaṃ sirasi ṭhassati; "
  5886. 505886,113,45,2,12,1,46,7,"Kati vassasahassāni, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  5887. 505887,113,46,2,7,1,44,5,Athassa kathento mahāsatto dasamaṃ gāthamāha–
  5888. 505888,113,47,2,4,1,0,0,10.
  5889. 505889,113,48,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Atisaro paccasaro, mittavinda suṇohi me; "
  5890. 505890,113,49,2,14,1,53,9,"Cakkaṃ te sirasi māviddhaṃ, na taṃ jīvaṃ pamokkhasī’’ ti. "
  5891. 505891,113,50,2,10,1,61,6,"Tattha {atisaro}ti atisarītipi atisaro, atisarissatītipi atisaro. "
  5892. 505892,113,50,11,15,1,29,3,{Paccasaro}ti tasseva vevacanaṃ.
  5893. 505893,113,50,16,46,1,224,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma mittavindaka, suṇohi me vacanaṃ, tvañhi atidāruṇassa kammassa katattā atisaro, tassa pana na sakkā vassagaṇanāya vipāko paññāpetunti aparimāṇaṃ atimahantaṃ vipākadukkhaṃ sarissasi paṭipajjissasīti atisaro. "
  5894. 505894,113,50,47,59,1,52,8,Tena te‘‘ ettakāni vassasahassānī’’ ti vattuṃ na sakkomi.
  5895. 505895,113,50,60,71,1,88,11,Sirasimāviddhan ti yaṃ pana te idaṃ cakkaṃ sirasmiṃ āviddhaṃ kumbhakāracakkamiva bhamati.
  5896. 505896,113,50,72,98,1,159,23,"Na taṃ jīvaṃ {pamokkhasī}ti taṃ tvaṃ yāva te kammavipāko na khīyati, tāva jīvamāno na pamokkhasi, kammavipāke pana khīṇe idaṃ cakkaṃ pahāya yathākammaṃ gamissasīti. "
  5897. 505897,113,51,2,12,1,77,9,"Idaṃ vatvā devaputto attano devaṭṭhānameva gato, itaropi mahādukkhaṃ paṭipajji. "
  5898. 505898,113,52,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5899. 505899,113,52,9,24,1,75,10,"‘‘ tadā mittavindako ayaṃ dubbacabhikkhu ahosi, devarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5900. 505900,113,53,2,4,1,30,2,Catudvārajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  5901. 505901,113,55,2,7,1,18,2,[ 440]2. Kaṇhajātakavaṇṇanā
  5902. 505902,113,56,2,17,1,113,12,Kaṇho vatāyaṃ {puriso}ti idaṃ satthā kapilavatthuṃ upanissāya nigrodhārāme viharanto sitapātukammaṃ ārabbha kathesi.
  5903. 505903,113,56,18,31,1,130,12,Tadā kira satthā sāyanhasamaye nigrodhārāme bhikkhusaṅghaparivuto jaṅghavihāraṃ anucaṅkamamāno aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi.
  5904. 505904,113,56,32,61,1,161,22,"Ānandatthero‘‘ ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya, na ahetu tathāgatā sitaṃ pātukaronti, pucchissāmi tāvā’’ ti añjaliṃ paggayha sitakāraṇaṃ pucchi. "
  5905. 505905,113,56,62,99,1,217,29,"Athassa satthā‘‘ bhūtapubbaṃ, ānanda, kaṇho nāma isi ahosi, so imasmiṃ bhūmippadese vihāsi jhāyī jhānarato, tassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampī’’ ti sitakāraṇaṃ vatvā tassa vatthuno apākaṭattā therena yācito atītaṃ āhari. "
  5906. 505906,113,57,2,21,1,183,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasiyaṃ ekena asītikoṭivibhavena aputtakena brāhmaṇena sīlaṃ samādiyitvā putte patthite bodhisatto tassa brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti.
  5907. 505907,113,57,22,33,1,66,7,Kāḷavaṇṇattā panassa nāmaggahaṇadivase‘‘ kaṇhakumāro’’ ti nāmaṃ akaṃsu.
  5908. 505908,113,57,34,47,1,136,13,So soḷasavassakāle maṇipaṭimā viya sobhaggappatto hutvā pitarā sippuggahaṇatthāya pesito takkasilāyaṃ sabbasippāni uggahetvā paccāgacchi.
  5909. 505909,113,57,48,54,1,40,6,Atha naṃ pitā anurūpena dārena saṃyojesi.
  5910. 505910,113,57,55,61,1,58,6,So aparabhāge mātāpitūnaṃ accayena sabbissariyaṃ paṭipajji.
  5911. 505911,113,57,62,116,1,368,43,"Athekadivasaṃ ratanakoṭṭhāgārāni viloketvā varapallaṅkamajjhagato suvaṇṇapaṭṭaṃ āharāpetvā‘‘ ettakaṃ dhanaṃ asukena uppāditaṃ, ettakaṃ asukenā’’ ti pubbañātīhi suvaṇṇapaṭṭe likhitāni akkharāni disvā cintesi‘‘ yehi imaṃ dhanaṃ uppāditaṃ, te na paññāyanti, dhanameva paññāyati, ekopi idaṃ dhanaṃ gahetvā gato nāma natthi, na kho pana sakkā dhanabhaṇḍikaṃ bandhitvā paralokaṃ gantuṃ. "
  5912. 505912,113,57,117,150,1,277,27,"Pañcannaṃ verānaṃ sādhāraṇabhāvena hi asārassa dhanassa dānaṃ sāro, bahurogasādhāraṇabhāvena asārassa sarīrassa sīlavantesu abhivādanādikammaṃ sāro, aniccābhibhūtabhāvena asārassa jīvitassa aniccādivasena vipassanāyogo sāro, tasmā asārehi bhogehi sāraggahaṇatthaṃ dānaṃ dassāmī’’ ti. "
  5913. 505913,113,58,2,12,1,78,10,So āsanā vuṭṭhāya rañño santikaṃ gantvā rājānaṃ āpucchitvā mahādānaṃ pavattesi.
  5914. 505914,113,58,13,94,1,555,64,"Yāva sattamā divasā dhanaṃ aparikkhīyamānaṃ disvā‘‘ kiṃ me dhanena, yāva maṃ jarā nābhibhavati, tāvadeva pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo bhavissāmī’’ ti cintetvā gehe sabbadvārāni vivarāpetvā‘‘ dinnaṃ me, harantū’’ ti asuciṃ viya jigucchanto vatthukāme pahāya mahājanassa rodantassa paridevantassa nagarā nikkhamitvā himavantapadesaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā attano vasanatthāya ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ olokento imaṃ ṭhānaṃ patvā‘‘ idha vasissāmī’’ ti ekaṃ indavāruṇīrukkhaṃ gocaragāmaṃ adhiṭṭhāya tasseva rukkhassa mūle vihāsi. "
  5915. 505915,113,58,95,107,1,97,10,"Gāmantasenāsanaṃ pahāya āraññiko ahosi, paṇṇasālaṃ akatvā rukkhamūliko ahosi, abbhokāsiko nesajjiko. "
  5916. 505916,113,58,108,130,1,167,17,"Sace nipajjitukāmo, bhūmiyaṃyeva nipajjati, dantamūsaliko hutvā anaggipakkameva khādati, thusaparikkhittaṃ kiñci na khādati, ekadivasaṃ ekavārameva khādati, ekāsaniko ahosi. "
  5917. 505917,113,58,131,146,1,128,14,"Khamāya pathavīāpatejavāyusamo hutvā ete ettake dhutaṅgaguṇe samādāya vattati, imasmiṃ kira jātake bodhisatto paramappiccho ahosi. "
  5918. 505918,113,58,147,181,1,252,29,"So na cirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto tattheva vasati, phalāphalatthampi aññattha na gacchati, rukkhassa phalitakāle phalaṃ khādati, pupphitakāle pupphaṃ khādati, sapattakāle pattāni khādati, nippattakāle papaṭikaṃ khādati. "
  5919. 505919,113,58,182,189,1,53,7,Evaṃ paramasantuṭṭho hutvā imasmiṃ ṭhāne ciraṃ vasati.
  5920. 505920,113,59,2,33,1,271,28,"So ekadivasaṃ pubbaṇhasamaye tassa rukkhassa pakkāni phalāni gaṇhi, gaṇhanto pana loluppacārena uṭṭhāya aññasmiṃ padese na gaṇhāti, yathānisinnova hatthaṃ pasāretvā hatthappasāraṇaṭṭhāne ṭhitāni phalāni saṃharati, tesupi manāpāmanāpaṃ avicinitvā sampattasampattameva gaṇhāti. "
  5921. 505921,113,59,34,42,1,89,8,Evaṃ paramasantuṭṭhassa tassa sīlatejena sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  5922. 505922,113,59,43,68,1,175,21,"Taṃ kira sakkassa āyukkhayena vā uṇhaṃ hoti puññakkhayena vā, aññasmiṃ vā mahānubhāvasatte taṃ ṭhānaṃ patthente, dhammikānaṃ vā mahiddhikasamaṇabrāhmaṇānaṃ sīlatejena uṇhaṃ hoti. "
  5923. 505923,113,59,69,114,1,283,36,"Sakko‘‘ ko nu kho maṃ ṭhānā cāvetukāmo’’ ti āvajjetvā imasmiṃ padese vasantaṃ kaṇhaṃ isiṃ rukkhaphalāni uccinantaṃ disvā cintesi‘‘ ayaṃ isi ghoratapo paramajitindriyo, imaṃ dhammakathāya sīhanādaṃ nadāpetvā sukāraṇaṃ sutvā varena santappetvā imamassa rukkhaṃ dhuvaphalaṃ katvā āgamissāmī’’ ti. "
  5924. 505924,113,59,115,140,1,157,20,"So mahantenānubhāvena sīghaṃ otaritvā tasmiṃ rukkhamūle tassa piṭṭhipasse ṭhatvā‘‘ attano avaṇṇe kathite kujjhissati nu kho, no’’ ti vīmaṃsanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5925. 505925,113,60,2,4,1,0,0,11.
  5926. 505926,113,61,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Kaṇho vatāyaṃ puriso, kaṇhaṃ bhuñjati bhojanaṃ; "
  5927. 505927,113,62,2,12,1,46,7,"Kaṇhe bhūmipadesasmiṃ, na mayhaṃ manaso piyo’’ ti. "
  5928. 505928,113,63,2,6,1,24,3,Tattha {kaṇho}ti kāḷavaṇṇo.
  5929. 505929,113,63,7,10,1,31,3,Bhojanan ti rukkhaphalabhojanaṃ.
  5930. 505930,113,64,2,32,1,150,21,Kaṇho isi sakkassa vacanaṃ sutvā‘‘ ko nu kho mayā saddhiṃ kathetī’’ ti dibbacakkhunā upadhārento‘‘ sakko’’ ti ñatvā anivattitvā anoloketvāva dutiyaṃ gāthamāha–
  5931. 505931,113,65,2,4,1,0,0,12.
  5932. 505932,113,66,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na kaṇho tacasā hoti, antosāro hi brāhmaṇo; "
  5933. 505933,113,67,2,13,1,46,8,"Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ ti. "
  5934. 505934,113,68,2,11,1,49,8,Tattha {tacasā}ti tacena kaṇho nāma na hotīti attho.
  5935. 505935,113,68,12,17,1,81,4,{Antosāro}ti abbhantare sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasārehi samannāgato.
  5936. 505936,113,68,18,24,1,43,6,Evarūpo hi bāhitapāpattā brāhmaṇo nāma hoti.
  5937. 505937,113,68,25,44,1,120,17,"Sa {ve}ti yasmiṃ pana pāpāni kammāni atthi, so yattha katthaci kule jātopi yena kenaci sarīravaṇṇena samannāgatopi kāḷakova. "
  5938. 505938,113,69,2,25,1,195,22,Evañca pana vatvā imesaṃ sattānaṃ kaṇhabhāvakarāni pāpakammāni ekavidhādibhedehi vitthāretvā sabbānipi tāni garahitvā sīlādayo guṇe pasaṃsitvā ākāse candaṃ uṭṭhāpento viya sakkassa dhammaṃ desesi.
  5939. 505939,113,69,26,37,1,100,11,Sakko tassa dhammakathaṃ sutvā pamudito somanassajāto mahāsattaṃ varena nimantento tatiyaṃ gāthamāha–
  5940. 505940,113,70,2,4,1,0,0,13.
  5941. 505941,113,71,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  5942. 505942,113,72,2,13,1,49,8,"Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti. "
  5943. 505943,113,73,2,33,1,207,28,"Tattha etasmin ti yaṃ idaṃ tayā sabbaññubuddhena viya sulapitaṃ, tasmiṃ sulapite tumhākameva anucchavikattā patirūpe subhāsite yaṃ kiñci manasā icchasi, sabbaṃ te yaṃ varaṃ icchitaṃ patthitaṃ, taṃ dammīti attho. "
  5944. 505944,113,74,2,76,1,491,63,"Taṃ sutvā mahāsatto cintesi‘‘ ayaṃ kiṃ nu kho attano avaṇṇe kathite kujjhissati, noti maṃ vīmaṃsanto mayhaṃ chavivaṇṇañca bhojanañca vasanaṭṭhānañca garahitvā idāni mayhaṃ akuddhabhāvaṃ ñatvā pasannacitto varaṃ deti, maṃ kho panesa‘ sakkissariyabrhmissariyānaṃ atthāya brahmacariyaṃ caratī’ tipi maññeyya, tatrassa nikkaṅkhabhāvatthaṃ mayhaṃ paresu kodho vā doso vā mā uppajjatu, parasampattiyaṃ lobho vā paresu sineho vā mā uppajjatu, majjhattova bhaveyyanti ime mayā cattāro vare gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  5945. 505945,113,74,77,85,1,71,8,So tassa nikkaṅkhabhāvatthāya cattāro vare gaṇhanto catutthaṃ gāthamāha–
  5946. 505946,113,75,2,4,1,0,0,14.
  5947. 505947,113,76,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  5948. 505948,113,77,2,7,1,45,4,"Sunikkodhaṃ suniddosaṃ, nillobhaṃ vuttimattano; "
  5949. 505949,113,78,2,11,1,42,6,"Nisnehamabhikaṅkhāmi , ete me caturo vare’’ ti. "
  5950. 505950,113,79,2,13,1,58,10,Tattha varañce me ado {sakkā}ti sace tvaṃ mayhaṃ varaṃ adāsi.
  5951. 505951,113,79,14,19,1,47,5,Sunikkodhan ti akujjhanavasena suṭṭhu nikkodhaṃ.
  5952. 505952,113,79,20,25,1,44,5,Suniddosan ti adussanavasena suṭṭhu niddosaṃ.
  5953. 505953,113,79,26,30,1,37,4,Nillobhan ti parasampattīsu nillobhaṃ.
  5954. 505954,113,79,31,36,1,37,4,{Vuttimattano}ti evarūpaṃ attano vuttiṃ.
  5955. 505955,113,79,37,49,1,117,12,Nisnehan ti puttadhītādīsu vā saviññāṇakesu dhanadhaññādīsu vā aviññāṇakesu attano santakesupi nisnehaṃ apagatalobhaṃ.
  5956. 505956,113,79,50,59,1,81,8,{Abhikaṅkhāmī}ti evarūpaṃ imehi catūhaṅgehi samannāgataṃ attano vuttiṃ abhikaṅkhāmi.
  5957. 505957,113,79,60,71,1,63,10,Ete me caturo {vare}ti ete nikkodhādike caturo mayhaṃ vare dehīti.
  5958. 505958,113,80,2,21,1,94,15,Kiṃ panesa na jānāti‘‘ yathā na sakkā sakkassa santike varaṃ gahetvā varena kodhādayo hanitun’’ ti.
  5959. 505959,113,80,22,42,1,108,17,"No na jānāti, sakke kho pana varaṃ dente na gaṇhāmīti vacanaṃ na yuttanti tassa ca nikkaṅkhabhāvatthāya gaṇhi . "
  5960. 505960,113,80,43,64,1,120,16,"Tato sakko cintesi‘‘ kaṇhapaṇḍito varaṃ gaṇhanto ativiya anavajje vare gaṇhi, etesu varesu guṇadosaṃ etameva pucchissāmī’’ ti. "
  5961. 505961,113,80,65,70,1,37,5,Atha naṃ pucchanto pañcamaṃ gāthamāha–
  5962. 505962,113,81,2,4,1,0,0,15.
  5963. 505963,113,82,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Kiṃnu kodhe vā dose vā, lobhe snehe ca brāhmaṇa; "
  5964. 505964,113,83,2,13,1,48,8,"Ādīnavaṃ tvaṃ passasi, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  5965. 505965,113,84,2,29,1,142,24,"Tassattho – brāhmaṇa kiṃ nu kho tvaṃ kodhe dose lobhe snehe ca ādīnavaṃ passasi, taṃ tāva me pucchito akkhāhi, na hi mayaṃ ettha ādīnavaṃ jānāmāti. "
  5966. 505966,113,85,2,17,1,63,11,Atha naṃ mahāsatto‘‘ tena hi suṇāhī’’ ti vatvā catasso gāthā abhāsi–
  5967. 505967,113,86,2,4,1,0,0,16.
  5968. 505968,113,87,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Appo hutvā bahu hoti, vaḍḍhate so akhantijo; "
  5969. 505969,113,88,2,9,1,40,6,"Āsaṅgī bahupāyāso, tasmā kodhaṃ na rocaye. "
  5970. 505970,113,89,2,4,1,0,0,17.
  5971. 505971,113,90,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Duṭṭhassa pharusā vācā, parāmāso anantarā; "
  5972. 505972,113,91,2,10,1,42,7,"Tato pāṇi tato daṇḍo, satthassa paramā gati; "
  5973. 505973,113,92,2,9,1,42,6,"Doso kodhasamuṭṭhāno, tasmā dosaṃ na rocaye. "
  5974. 505974,113,93,2,4,1,0,0,18.
  5975. 505975,113,94,2,9,1,35,5,"‘ ‘ Ālopasāhasākārā, nikatī vañcanāni ca; "
  5976. 505976,113,95,2,9,1,45,6,"Dissanti lobhadhammesu, tasmā lobhaṃ na rocaye. "
  5977. 505977,113,96,2,4,1,0,0,19.
  5978. 505978,113,97,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Snehasaṅgathitā ganthā, senti manomayā puthū; "
  5979. 505979,113,98,2,13,1,46,8,"Te bhusaṃ upatāpenti, tasmā snehaṃ na rocaye’’ ti. "
  5980. 505980,113,99,2,18,1,124,15,Tattha {akhantijo}ti so anadhivāsakajātikassa akhantito jāto kodho paṭhamaṃ paritto hutvā pacchā bahu hoti aparāparaṃ vaḍḍhati.
  5981. 505981,113,99,19,46,1,80,7,Tassa vaḍḍhanabhāvo khantivādījātakena( jā.1.4.49 ādayo) ceva cūḷadhammapālajātakena( jā.1.5.44 ādayo) ca vaṇṇetabbo.
  5982. 505982,113,99,47,59,1,111,12,Apica tissāmaccassapettha bhariyaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ saparijanaṃ māretvā pacchā attano māritavatthu kathetabbaṃ.
  5983. 505983,113,99,60,63,1,21,2,{Āsaṅgī}ti āsaṅgakaraṇo.
  5984. 505984,113,99,64,83,1,113,15,"Yassa uppajjati, taṃ āsattaṃ laggitaṃ karoti, taṃ vatthuṃ vissajjetvā gantuṃ na deti, nivattitvā akkosanādīni kāreti. "
  5985. 505985,113,99,84,91,1,84,6,{Bahupāyāso}ti bahunā kāyikacetasikadukkhasaṅkhātena upāyāsena kilamathena samannāgato.
  5986. 505986,113,99,92,113,1,205,20,Kodhaṃ nissāya hi kodhavasena ariyādīsu katavītikkamā diṭṭhadhamme ceva samparāye ca vadhabandhavippaṭisārādīni ceva pañcavidhabandhanakammakaraṇādīni ca bahūni dukkhāni anubhavantīti kodho bahupāyāso nāma.
  5987. 505987,113,99,114,125,1,57,9,"{Tasmā}ti yasmā esa evaṃ anekādīnavo, tasmā kodhaṃ na rocemi. "
  5988. 505988,113,100,2,51,1,376,37,"{Duṭṭhassā}ti kujjhanalakkhaṇena kodhena kujjhitvā aparabhāge dussanalakkhaṇena dosena duṭṭhassa paṭhamaṃ tāva‘‘ are, dāsa, pessā’’ ti pharusavācā niccharati, vācāya anantarā ākaḍḍhanavikaḍḍhanavasena hatthaparāmāso, tato anantarā upakkamanavasena pāṇi pavattati, tato daṇḍo, daṇḍappahāre atikkamitvā pana ekatodhāraubhatodhārassa satthassa paramā gati, sabbapariyantā satthanipphatti hoti. "
  5989. 505989,113,100,52,69,1,116,16,"Yadā hi satthena paraṃ jīvitā voropetvā pacchā teneva satthena attānaṃ jīvitā voropeti, tadā doso matthakappatto hoti. "
  5990. 505990,113,100,70,100,1,214,26,"Doso {kodhasamuṭṭhāno}ti yathā anambilaṃ takkaṃ vā kañjikaṃ vā pariṇāmavasena parivattitvā ambilaṃ hoti, taṃ ekajātikampi samānaṃ ambilaṃ anambilanti nānā vuccati, tathā pubbakāle kodho pariṇamitvā aparabhāge doso hoti. "
  5991. 505991,113,100,101,109,1,64,8,So akusalamūlattena ekajātikopi samāno kodho dosoti nānā vuccati.
  5992. 505992,113,100,110,119,1,71,8,"Yathā anambilato ambilaṃ, evaṃ sopi kodhato samuṭṭhātīti kodhasamuṭṭhāno. "
  5993. 505993,113,100,120,131,1,59,9,"{Tasmā}ti yasmā evaṃ anekādīnavo doso, tasmā dosampi na rocemi. "
  5994. 505994,113,101,2,24,1,122,17,{Ālopasāhasākārā}ti divā divasseva gāmaṃ paharitvā vilumpanāni ca āvudhaṃ sarīre ṭhapetvā‘‘ idaṃ nāma me dehī’’ ti sāhasākārā ca.
  5995. 505995,113,101,25,54,1,159,19,"Nikatī vañcanāni {cā}ti patirūpakaṃ dassetvā parassa haraṇaṃ nikati nāma, sā asuvaṇṇameva‘‘ suvaṇṇan’’ ti kūṭakahāpaṇaṃ‘‘ kahāpaṇo’’ ti datvā parasantakaggahaṇe daṭṭhabbā. "
  5996. 505996,113,101,55,61,1,70,6,Paṭibhānavasena pana upāyakusalatāya parasantakaggahaṇaṃ vañcanaṃ nāma.
  5997. 505997,113,101,62,77,1,115,14,Tassevaṃ pavatti daṭṭhabbā– eko kira ujujātiko gāmikapuriso araññato sasakaṃ ānetvā nadītīre ṭhapetvā nhāyituṃ otari.
  5998. 505998,113,101,78,86,1,52,8,Atheko dhutto taṃ sasakaṃ sīse katvā nhāyituṃ otiṇṇo.
  5999. 505999,113,101,87,95,1,54,8,Itaro uttaritvā sasakaṃ apassanto ito cito ca vilokesi.
  6000. 506000,113,101,96,148,1,217,35,"Tamenaṃ dhutto‘‘ kiṃ bho vilokesī’’ ti vatvā‘‘ imasmiṃ me ṭhāne sasako ṭhapito, taṃ na passāmī’’ ti vutte‘‘ andhabāla, tvaṃ na jānāsi, sasakā nāma nadītīre ṭhapitā palāyanti, passa ahaṃ attano sasakaṃ sīse ṭhapetvāva nhāyāmī’’ ti āha. "
  6001. 506001,113,101,149,159,1,45,6,So appaṭibhānatāya‘‘ evaṃ bhavissatī’’ ti pakkāmi.
  6002. 506002,113,101,160,170,1,110,10,Ekakahāpaṇena migapotakaṃ gahetvā puna taṃ datvā dvikahāpaṇagghanakassa migassa gahitavatthupettha kathetabbaṃ.
  6003. 506003,113,101,171,183,1,103,10,"Dissanti {lobhadhammesū}ti sakka, ime ālopādayo pāpadhammā lobhasabhāvesu lobhābhibhūtesu sattesu dissanti. "
  6004. 506004,113,101,184,190,1,39,6,Na hi aluddhā evarūpāni kammāni karonti.
  6005. 506005,113,101,191,199,1,47,7,"Evaṃ lobho anekādīnavo, tasmā lobhampi na rocemi. "
  6006. 506006,113,102,2,21,1,190,17,Snehasaṅgathitā {ganthā}ti ārammaṇesu allīyanalakkhaṇena snehena saṅgathitā punappunaṃ uppādavasena ghaṭitā suttena pupphāni viya baddhā nānappakāresu ārammaṇesu pavattamānā abhijjhākāyaganthā.
  6007. 506007,113,102,22,43,1,187,20,Senti manomayā {puthū}ti te puthūsu ārammaṇesu uppannā suvaṇṇādīhi nibbattāni suvaṇṇādimayāni ābharaṇādīni viya manena nibbattattā manomayā abhijjhākāyaganthā tesu ārammaṇesu senti anusenti.
  6008. 506008,113,102,44,56,1,91,11,Te bhusaṃ {upatāpentī}ti te evaṃ anusayitā balavatāpaṃ janentā bhusaṃ upatāpenti atikilamenti.
  6009. 506009,113,102,57,116,1,191,21,"Tesaṃ pana bhusaṃ upatāpane‘‘ sallaviddhova ruppatī’’ ti( su. ni.773) gāthāya vatthu,‘‘ piyajātikā hi gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhutikā’’( ma. ni.2.353),‘‘ piyato jāyatī soko’’ tiādīni( dha. pa.212) suttāni ca āharitabbāni. "
  6010. 506010,113,102,117,129,1,118,11,"Apica maṅgalabodhisattassa dārake datvā balavasokena hadayaṃ phali, vessantarabodhisattassa mahantaṃ domanassaṃ udapādi. "
  6011. 506011,113,102,130,137,1,59,6,Evaṃ pūritapāramīnaṃ mahāsattānaṃ pemaṃ upatāpaṃ karotiyeva.
  6012. 506012,113,102,138,146,1,45,7,"Ayaṃ snehe ādīnavo, tasmā snehampi na rocemīti. "
  6013. 506013,113,103,2,28,1,157,20,"Sakko pañhavissajjanaṃ sutvā‘‘ kaṇhapaṇḍita tayā ime pañhā buddhalīḷāya sādhukaṃ kathitā, ativiya tuṭṭhosmi te, aparampi varaṃ gaṇhāhī’’ ti vatvā dasamaṃ gāthamāha– "
  6014. 506014,113,104,2,4,1,0,0,20.
  6015. 506015,113,105,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  6016. 506016,113,106,2,13,1,49,8,"Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti. "
  6017. 506017,113,107,2,5,1,33,3,Tato bodhisatto anantaragāthamāha–
  6018. 506018,113,108,2,4,1,0,0,21.
  6019. 506019,113,109,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  6020. 506020,113,110,2,8,1,37,5,"Araññe me viharato, niccaṃ ekavihārino; "
  6021. 506021,113,111,2,11,1,43,6,"Ābādhā mā uppajjeyyuṃ, antarāyakarā bhusā’’ ti. "
  6022. 506022,113,112,2,10,1,63,7,Tattha antarāyakarā {bhusā}ti imassa me tapokammassa antarāyakarā.
  6023. 506023,113,113,2,27,1,177,20,"Taṃ sutvā sakko‘‘ kaṇhapaṇḍito varaṃ gaṇhanto na āmisasannissitaṃ gaṇhāti, tapokammanissitameva gaṇhātī’’ ti cintetvā bhiyyosomattāya pasanno aparampi varaṃ dadamāno itaraṃ gāthamāha– "
  6024. 506024,113,114,2,4,1,0,0,22.
  6025. 506025,113,115,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; "
  6026. 506026,113,116,2,13,1,49,8,"Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ ti. "
  6027. 506027,113,117,2,8,1,69,6,Bodhisattopi varaggahaṇāpadesena tassa dhammaṃ desento osānagāthamāha–
  6028. 506028,113,118,2,4,1,0,0,23.
  6029. 506029,113,119,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; "
  6030. 506030,113,120,2,11,1,43,8,"Na mano vā sarīraṃ vā, maṃ-kate sakka kassaci; "
  6031. 506031,113,121,2,12,1,43,7,"Kadāci upahaññetha, etaṃ sakka varaṃ vare’’ ti. "
  6032. 506032,113,122,2,9,1,30,5,Tattha mano {vā}ti manodvāraṃ vā.
  6033. 506033,113,122,10,21,1,79,9,"Sarīraṃ {vā}ti kāyadvāraṃ vā, vacīdvārampi etesaṃ gahaṇena gahitamevāti veditabbaṃ. "
  6034. 506034,113,122,22,26,1,21,3,{Maṃ-kate}ti mama kāraṇā.
  6035. 506035,113,122,27,33,1,51,5,{Upahaññethā}ti upaghātaṃ āpajjeyya aparisuddhaṃ assa.
  6036. 506036,113,122,34,63,1,227,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sakka devarāja, mama kāraṇā maṃ nissāya mama anatthakāmatāya kassaci sattassa kismiñci kāle idaṃ tividhampi kammadvāraṃ na upahaññetha, pāṇātipātādīhi dasahi akusalakammapathehi vimuttaṃ parisuddhameva bhaveyyāti. "
  6037. 506037,113,123,2,29,1,155,20,"Iti mahāsatto chasupi ṭhānesu varaṃ gaṇhanto nekkhammanissitameva gaṇhi, jānāti cesa‘‘ sarīraṃ nāma byādhidhammaṃ, na taṃ sakkā sakkena abyādhidhammaṃ kātun’’ ti. "
  6038. 506038,113,123,30,43,1,105,12,"Sattānañhi tīsu dvāresu parisuddhabhāvo asakkāyattova, evaṃ santepi tassa dhammadesanatthaṃ ime vare gaṇhi. "
  6039. 506039,113,123,44,65,1,136,17,Sakkopi taṃ rukkhaṃ dhuvaphalaṃ katvā mahāsattaṃ vanditvā sirasi añjaliṃ patiṭṭhapetvā‘‘ arogā idheva vasathā’’ ti vatvā sakaṭṭhānameva gato.
  6040. 506040,113,123,66,70,1,49,4,Bodhisattopi aparihīnajjhāno brahmalokūpago ahosi.
  6041. 506041,113,124,2,20,1,107,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ ānanda, pubbe mayā nivutthabhūmippadeso ceso’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  6042. 506042,113,124,21,35,1,62,9,"‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi, kaṇhapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6043. 506043,113,125,2,4,1,25,2,Kaṇhajātakavaṇṇanā dutiyā.
  6044. 506044,113,127,2,7,1,26,2,[ 441]3. Catuposathikajātakavaṇṇanā
  6045. 506045,113,128,2,4,1,0,0,24-38.
  6046. 506046,113,128,5,13,1,69,7,Yo {kopaneyyo}ti idaṃ catuposathikajātakaṃ puṇṇakajātake āvi bhavissati.
  6047. 506047,113,129,2,4,1,33,2,Catuposathikajātakavaṇṇanā tatiyā.
  6048. 506048,113,131,2,7,1,19,2,[ 442]4. Saṅkhajātakavaṇṇanā
  6049. 506049,113,132,2,12,1,79,8,{Bahussuto}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sabbaparikkhāradānaṃ ārabbha kathesi.
  6050. 506050,113,132,13,31,1,180,18,Sāvatthiyaṃ kireko upāsako tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā pasannacitto svātanāya nimantetvā attano gharadvāre maṇḍapaṃ kāretvā alaṅkaritvā punadivase tathāgatassa kālaṃ ārocāpesi.
  6051. 506051,113,132,32,40,1,67,7,Satthā pañcasatabhikkhuparivāro tattha gantvā paññatte āsane nisīdi.
  6052. 506052,113,132,41,59,1,182,18,Upāsako saputtadāro saparijano buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā puna svātanāyāti evaṃ sattāhaṃ nimantetvā mahādānaṃ pavattetvā sattame divase sabbaparikkhāraṃ adāsi.
  6053. 506053,113,132,60,67,1,51,7,Taṃ pana dadamāno upāhanadānaṃ ussannaṃ katvā adāsi.
  6054. 506054,113,132,68,83,1,141,12,"Dasabalassa dinno upāhanasaṅghāṭo sahassagghanako ahosi, dvinnaṃ aggasāvakānaṃ pañcasatagghanako, sesānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ satagghanako. "
  6055. 506055,113,132,84,94,1,82,10,Iti so sabbaparikkhāradānaṃ datvā attano parisāya saddhiṃ bhagavato santike nisīdi.
  6056. 506056,113,132,95,150,1,419,46,"Athassa satthā madhurena sarena anumodanaṃ karonto‘‘ upāsaka, uḷāraṃ te sabbaparikkhāradānaṃ, attamano hohi, pubbe anuppanne buddhe paccekabuddhassa ekaṃ upāhanasaṅghāṭaṃ datvā nāvāya bhinnāya appatiṭṭhe mahāsamuddepi upāhanadānanissandena patiṭṭhaṃ labhiṃsu, tvaṃ pana buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sabbaparikkhāradānaṃ adāsi, tassa te upāhanadānassa phalaṃ kasmā na patiṭṭhā bhavissatī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6057. 506057,113,133,2,8,1,37,6,Atīte ayaṃ bārāṇasī moḷinī nāma ahosi.
  6058. 506058,113,133,9,37,1,303,28,Moḷininagare brahmadatte rajjaṃ kārente saṅkho nāma brāhmaṇo aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittupakaraṇo pahūtadhanadhaññasuvaṇṇarajato catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāre cāti chasu ṭhānesu cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ chasatasahassāni vissajjento kapaṇaddhikānaṃ mahādānaṃ pavattesi.
  6059. 506059,113,133,38,61,1,135,18,"So ekadivasaṃ cintesi‘‘ ahaṃ gehe dhane khīṇe dātuṃ na sakkhissāmi, aparikkhīṇeyeva dhane nāvāya suvaṇṇabhūmiṃ gantvā dhanaṃ āharissāmī’’ ti. "
  6060. 506060,113,133,62,92,1,229,24,"So nāvaṃ bandhāpetvā bhaṇḍassa pūrāpetvā puttadāraṃ āmantetvā‘‘ yāvāhaṃ āgacchāmi , tāva me dānaṃ anupacchinditvā pavatteyyāthā’’ ti vatvā dāsakammakaraparivuto chattaṃ ādāya upāhanaṃ āruyha majjhanhikasamaye paṭṭanagāmābhimukho pāyāsi. "
  6061. 506061,113,133,93,160,1,461,52,"Tasmiṃ khaṇe gandhamādane eko paccekabuddho āvajjetvā taṃ dhanāharaṇatthāya gacchantaṃ disvā‘‘ mahāpuriso dhanaṃ āharituṃ gacchati, bhavissati nu kho assa samudde antarāyo, no’’ ti āvajjetvā‘‘ bhavissatī’’ ti ñatvā‘‘ esa maṃ disvā chattañca upāhanañca mayhaṃ datvā upāhanadānanissandena samudde bhinnāya nāvāya patiṭṭhaṃ labhissati, karissāmissa anuggahan’’ ti ākāsenāgantvā tassāvidūre otaritvā caṇḍavātātape aṅgārasantharasadisaṃ uṇhavālukaṃ maddanto tassa abhimukho āgacchi. "
  6062. 506062,113,134,2,85,1,574,66,"So taṃ disvāva‘‘ puññakkhettaṃ me āgataṃ, ajja mayā ettha dānabījaṃ ropetuṃ vaṭṭatī’’ ti tuṭṭhacitto vegena taṃ upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ bhante, mayhaṃ anuggahatthāya thokaṃ maggā okkamma imaṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkamathā’’ ti vatvā tasmiṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkamante rukkhamūle vālukaṃ ussāpetvā uttarāsaṅgaṃ paññapetvā paccekabuddhaṃ nisīdāpetvā vanditvā vāsitaparissāvitena udakena pāde dhovitvā gandhatelena makkhetvā attano upāhanā omuñcitvā papphoṭetvā gandhatelena makkhetvā tassa pādesu paṭimuñcitvā‘‘ bhante, imā upāhanā āruyha chattaṃ matthake katvā gacchathā’’ ti chattupāhanaṃ adāsi. "
  6063. 506063,113,134,86,96,1,109,10,So assa anuggahatthāya taṃ gahetvā pasādasaṃvaḍḍhanatthaṃ passantassevassa uppatitvā gandhamādanameva agamāsi.
  6064. 506064,113,134,97,106,1,74,9,Bodhisattopi taṃ disvā ativiya pasannacitto paṭṭanaṃ gantvā nāvaṃ abhiruhi.
  6065. 506065,113,134,107,119,1,97,11,"Athassa mahāsamuddaṃ paṭipannassa sattame divase nāvā vivaraṃ adāsi, udakaṃ ussiñcituṃ nāsakkhiṃsu. "
  6066. 506066,113,134,120,128,1,76,8,Mahājano maraṇabhayabhīto attano attano devatā namassitvā mahāviravaṃ viravi.
  6067. 506067,113,134,129,167,1,313,33,Mahāsatto ekaṃ upaṭṭhākaṃ gahetvā sakalasarīraṃ telena makkhetvā sappinā saddhiṃ sakkharacuṇṇaṃ yāvadatthaṃ khāditvā tampi khādāpetvā tena saddhiṃ kūpakayaṭṭhimatthakaṃ āruyha‘‘ imāya disāya amhākaṃ nagaran’’ ti disaṃ vavatthapetvā macchakacchapaparipanthato attānaṃ mocento tena saddhiṃ usabhamattaṃ atikkamitvā pati.
  6068. 506068,113,134,168,171,1,23,3,Mahājano vināsaṃ pāpuṇi.
  6069. 506069,113,134,172,179,1,58,7,Mahāsatto pana upaṭṭhākena saddhiṃ samuddaṃ tarituṃ ārabhi.
  6070. 506070,113,134,180,185,1,38,5,Tassa tarantasseva sattamo divaso jāto.
  6071. 506071,113,134,186,194,1,67,8,So tasmimpi kāle loṇodakena mukhaṃ vikkhāletvā uposathiko ahosiyeva.
  6072. 506072,113,135,2,34,1,217,27,"Tadā pana catūhi lokapālehi maṇimekhalā nāma devadhītā‘‘ sace samudde nāvāya bhinnāya tisaraṇagatā vā sīlasampannā vā mātāpitupaṭṭhākā vā manussā dukkhappattā honti, te rakkheyyāsī’’ ti samudde ārakkhaṇatthāya ṭhapitā hoti. "
  6073. 506073,113,135,35,93,1,404,47,"Sā attano issariyena sattāhamanubhavitvā pamajjitvā sattame divase samuddaṃ olokentī sīlācārasaṃyuttaṃ saṅkhabrāhmaṇaṃ disvā‘‘ imassa sattamo divaso samudde patitassa, sace so marissati ativiya gārayhā me bhavissatī’’ ti saṃviggamānahadayā hutvā ekaṃ suvaṇṇapātiṃ nānaggarasabhojanassa pūretvā vātavegena tattha gantvā tassa purato ākāse ṭhatvā‘‘ brāhmaṇa, tvaṃ sattāhaṃ nirāhāro, idaṃ dibbabhojanaṃ bhuñjā’’ ti āha. "
  6074. 506074,113,135,94,109,1,59,10,"So taṃ oloketvā‘‘ apanehi tava bhattaṃ, ahaṃ uposathiko’’ ti āha. "
  6075. 506075,113,135,110,139,1,200,23,"Athassa upaṭṭhāko pacchato āgato devataṃ adisvā saddameva sutvā‘‘ ayaṃ brāhmaṇo pakatisukhumālo sattāhaṃ nirāhāratāya dukkhito maraṇabhayena vilapati maññe, assāsessāmi nan’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6076. 506076,113,136,2,4,1,0,0,39.
  6077. 506077,113,137,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Bahussuto sutadhammosi saṅkha, diṭṭhā tayā samaṇabrāhmaṇā ca; "
  6078. 506078,113,138,2,16,1,62,10,"Athakkhaṇe dassayase vilāpaṃ, añño nu ko te paṭimantako mayā’’ ti. "
  6079. 506079,113,139,2,12,1,78,8,Tattha {sutadhammosī}ti dhammopi tayā dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ santike suto asi.
  6080. 506080,113,139,13,25,1,95,11,Diṭṭhā {tayā}ti tesaṃ paccaye dentena veyyāvaccaṃ karontena dhammikasamaṇabrāhmaṇā ca tayā diṭṭhā.
  6081. 506081,113,139,26,33,1,45,7,Evaṃ akaronto hi passantopi te na passatiyeva.
  6082. 506082,113,139,34,43,1,74,8,{Athakkhaṇe}ti atha akkhaṇe sallapantassa kassaci abhāvena vacanassa anokāse.
  6083. 506083,113,139,44,56,1,54,7,{Dassayase}ti‘‘ ahaṃ uposathiko’’ ti vadanto vilāpaṃ dassesi.
  6084. 506084,113,139,57,69,1,89,10,"{Paṭimantako}ti mayā añño ko tava paṭimantako paṭivacanadāyako, kiṃkāraṇā evaṃ vippalapasīti? "
  6085. 506085,113,140,2,36,1,155,24,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ imassa devatā na paññāyati maññe’’ ti cintetvā‘‘ samma, nāhaṃ maraṇassa bhāyāmi, atthi pana me añño paṭimantako’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  6086. 506086,113,141,2,4,1,0,0,40.
  6087. 506087,113,142,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Subbhū subhā suppaṭimukkakambu, paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā;"
  6088. 506088,113,143,2,18,1,66,11,"‘ Bhuñjassu bhattaṃ’ iti maṃ vadeti, saddhāvittā, tamahaṃ noti brūmī’’ ti. "
  6089. 506089,113,144,2,6,1,26,3,Tattha {subbhū}ti subhamukhā.
  6090. 506090,113,144,7,11,1,32,3,{Subhā}ti pāsādikā uttamarūpadharā.
  6091. 506091,113,144,12,15,1,43,2,{Suppaṭimukkakambū}ti paṭimukkasuvaṇṇālaṅkārā.
  6092. 506092,113,144,16,22,1,51,5,{Paggayhā}ti suvaṇṇapātiyā bhattaṃ gahetvā ukkhipitvā.
  6093. 506093,113,144,23,29,1,40,5,{Saddhāvittā}ti saddhā ceva tuṭṭhacittā ca.
  6094. 506094,113,144,30,47,1,82,11,"‘‘ Saddhaṃ cittan’’ tipi pāṭho, tassattho saddhan ti saddahantaṃ, cittan ti tuṭṭhacittaṃ. "
  6095. 506095,113,144,48,62,1,92,11,"Tamahaṃ {notī}ti tamahaṃ devataṃ uposathikattā paṭikkhipanto noti brūmi, na vippalapāmi sammāti. "
  6096. 506096,113,145,2,6,1,28,4,Athassa so tatiyaṃ gāthamāha–
  6097. 506097,113,146,2,4,1,0,0,41.
  6098. 506098,113,147,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Etādisaṃ brāhmaṇa disvāna yakkhaṃ, puccheyya poso sukhamāsisāno; "
  6099. 506099,113,148,2,15,1,62,10,"Uṭṭhehi naṃ pañjalikābhipuccha, devī nusi tvaṃ uda mānusī nū’’ ti. "
  6100. 506100,113,149,2,25,1,136,17,"Tattha {sukhamāsisāno}ti etādisaṃ yakkhaṃ disvā attano sukhaṃ āsīsanto paṇḍito puriso‘‘ amhākaṃ sukhaṃ bhavissati, na bhavissatī’’ ti puccheyya. "
  6101. 506101,113,149,26,32,1,47,5,{Uṭṭhehī}ti udakato uṭṭhānākāraṃ dassento uṭṭhaha.
  6102. 506102,113,149,33,39,1,46,4,{Pañjalikābhipucchā}ti añjaliko hutvā abhipuccha.
  6103. 506103,113,149,40,47,1,43,6,Uda {mānusī}ti udāhu mahiddhikā mānusī tvanti.
  6104. 506104,113,150,2,14,1,62,8,Bodhisatto ‘‘ yuttaṃ kathesī’’ ti taṃ pucchanto catutthaṃ gāthamāha–
  6105. 506105,113,151,2,4,1,0,0,42.
  6106. 506106,113,152,2,15,1,66,10,"‘ ‘ Yaṃ tvaṃ sukhenābhisamekkhase maṃ, bhuñjassu bhattaṃ iti maṃ vadesi; "
  6107. 506107,113,153,2,16,1,61,11,"Pucchāmi taṃ nāri mahānubhāve, devī nusi tvaṃ uda mānusī nū’’ ti. "
  6108. 506108,113,154,2,14,1,77,11,"Tattha yaṃ tvan ti yasmā tvaṃ sukhena maṃ abhisamekkhase, piyacakkhūhi olokesi. "
  6109. 506109,113,154,15,22,1,42,7,Pucchāmi tan ti tena kāraṇena taṃ pucchāmi.
  6110. 506110,113,155,2,7,1,31,5,Tato devadhītā dve gāthā abhāsi–
  6111. 506111,113,156,2,4,1,0,0,43.
  6112. 506112,113,157,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Devī ahaṃ saṅkha mahānubhāvā, idhāgatā sāgaravārimajjhe; "
  6113. 506113,113,158,2,10,1,57,7,"Anukampikā no ca paduṭṭhacittā, taveva atthāya idhāgatāsmi. "
  6114. 506114,113,159,2,4,1,0,0,44.
  6115. 506115,113,160,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Idhannapānaṃ sayanāsanañca, yānāni nānāvividhāni saṅkha; "
  6116. 506116,113,161,2,13,1,67,8,"Sabbassa tyāhaṃ paṭipādayāmi, yaṃ kiñci tuyhaṃ manasābhipatthitan’’ ti. "
  6117. 506117,113,162,2,8,1,33,4,Tattha {idhā}ti imasmiṃ mahāsamudde.
  6118. 506118,113,162,9,17,1,72,7,{Nānāvividhānī}ti bahūni ca anekappakārāni ca hatthiyānaassayānādīni atthi.
  6119. 506119,113,162,18,31,1,99,13,Sabbassa tyāhan ti tassa annapānādino sabbassa sāmikaṃ katvā taṃ te annapānādiṃ paṭipādayāmi dadāmi.
  6120. 506120,113,162,32,45,1,67,11,"Yaṃ {kiñcī}ti aññampi yaṃ kiñci manasā icchitaṃ, taṃ sabbaṃ te dammīti. "
  6121. 506121,113,163,2,41,1,214,30,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ ayaṃ devadhītā samuddapiṭṭhe mayhaṃ‘ idañcidañca dammī’ ti vadati, kiṃ nu kho esā mayā katena puññakammena dātukāmā, udāhu attano balena, pucchissāmi tāva nan’’ ti cintetvā pucchanto sattamaṃ gāthamāha– "
  6122. 506122,113,164,2,4,1,0,0,45.
  6123. 506123,113,165,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Yaṃ kiñci yiṭṭhañca hutañca mayhaṃ, sabbassa no issarā tvaṃ sugatte; "
  6124. 506124,113,166,2,14,1,65,9,"Sussoṇi subbhamu suvilaggamajjhe, kissa me kammassa ayaṃ vipāko’’ ti. "
  6125. 506125,113,167,2,8,1,36,5,Tattha yiṭṭhan ti dānavasena yajitaṃ.
  6126. 506126,113,167,9,13,1,33,4,Hutan ti āhunapāhunavasena dinnaṃ.
  6127. 506127,113,167,14,39,1,128,19,"Sabbassa no issarā tvan ti tassa amhākaṃ puññakammassa tvaṃ issarā,‘‘ imassa ayaṃ vipāko, imassa ayan’’ ti byākarituṃ samatthāti attho. "
  6128. 506128,113,167,40,43,1,28,2,{Sussoṇī}ti sundaraūrulakkhaṇe.
  6129. 506129,113,167,44,48,1,25,2,{Subbhamū}ti sundarabhamuke .
  6130. 506130,113,167,49,52,1,43,2,{Suvilaggamajjhe}ti suṭṭhuvilaggitatanumajjhe.
  6131. 506131,113,167,53,67,1,101,12,"Kissa {me}ti mayā katakammesu katarakammassa ayaṃ vipāko, yenāhaṃ appatiṭṭhe samudde patiṭṭhaṃ labhāmīti. "
  6132. 506132,113,168,2,34,1,158,24,"Taṃ sutvā devadhītā‘‘ ayaṃ brāhmaṇo‘ yaṃ tena kusalaṃ kataṃ, taṃ kammaṃ na jānātī’ ti aññāya pucchati maññe, kathayissāmi dānissā’’ ti taṃ kathentī aṭṭhamaṃ gāthamāha– "
  6133. 506133,113,169,2,4,1,0,0,46.
  6134. 506134,113,170,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Ghamme pathe brāhmaṇa ekabhikkhuṃ, ugghaṭṭapādaṃ tasitaṃ kilantaṃ; "
  6135. 506135,113,171,2,13,1,59,8,"Paṭipādayī saṅkha upāhanāni, sā dakkhiṇā kāmaduhā tavajjā’’ ti. "
  6136. 506136,113,172,2,8,1,52,6,Tattha ekabhikkhun ti ekaṃ paccekabuddhaṃ sandhāyāha.
  6137. 506137,113,172,9,13,1,43,4,Ugghaṭṭapādan ti uṇhavālukāya ghaṭṭitapādaṃ.
  6138. 506138,113,172,14,17,1,20,3,Tasitan ti pipāsitaṃ.
  6139. 506139,113,172,18,24,1,38,4,"{Paṭipādayī}ti paṭipādesi, yojesīti attho. "
  6140. 506140,113,172,25,28,1,26,2,{Kāmaduhā}ti sabbakāmadāyikā.
  6141. 506141,113,173,2,29,1,178,21,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ evarūpepi nāma appatiṭṭhe mahāsamudde mayā dinnaupāhanadānaṃ mama sabbakāmadadaṃ jātaṃ, aho sudinnaṃ me paccekabuddhassa dānan’’ ti tuṭṭhacitto navamaṃ gāthamāha– "
  6142. 506142,113,174,2,4,1,0,0,47.
  6143. 506143,113,175,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Sā hotu nāvā phalakūpapannā, anavassutā erakavātayuttā; "
  6144. 506144,113,176,2,15,1,63,10,"Aññassa yānassa na hettha bhūmi, ajjeva maṃ moḷiniṃ pāpayassū’’ ti. "
  6145. 506145,113,177,2,56,1,356,44,"Tassattho – devate, evaṃ sante mayhaṃ ekaṃ nāvaṃ māpehi, khuddakaṃ pana ekadoṇikanāvaṃ māpehi, yaṃ nāvaṃ māpessasi, sā hotu nāvā bahūhi susibbitehi phalakehi upapannā, udakapavesanassābhāvena anavassutā, erakena sammā gahetvā gacchantena vātena yuttā, ṭhapetvā dibbanāvaṃ aññassa yānassa ettha bhūmi natthi, tāya pana dibbanāvāya ajjeva maṃ moḷininagaraṃ pāpayassūti. "
  6146. 506146,113,178,2,10,1,71,8,Devadhītā tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭhacittā sattaratanamayaṃ nāvaṃ māpesi.
  6147. 506147,113,178,11,20,1,76,8,"Sā dīghato aṭṭhausabhā ahosi vitthārato catuusabhā, gambhīrato vīsatiyaṭṭhikā. "
  6148. 506148,113,178,21,34,1,110,12,"Tassā indanīlamayā tayo kūpakā, sovaṇṇamayāni yottāni rajatamayāni pattāni sovaṇṇamayāni ca phiyārittāni ahesuṃ. "
  6149. 506149,113,178,35,51,1,117,14,"Devatā taṃ nāvaṃ sattannaṃ ratanānaṃ pūretvā brāhmaṇaṃ āliṅgitvā alaṅkatanāvāya āropesi, upaṭṭhākaṃ panassa na olokesi. "
  6150. 506150,113,178,52,61,1,59,8,"Brāhmaṇo attanā katakalyāṇato tassa pattiṃ adāsi, so anumodi. "
  6151. 506151,113,178,62,68,1,47,6,Tadā devatā tampi āliṅgitvā nāvāya patiṭṭhāpesi.
  6152. 506152,113,178,69,81,1,105,12,Atha naṃ nāvaṃ moḷininagaraṃ netvā brāhmaṇassa ghare dhanaṃ patiṭṭhāpetvā attano vasanaṭṭhānameva agamāsi.
  6153. 506153,113,178,82,85,1,26,3,Satthā abhisambuddho hutvā–
  6154. 506154,113,179,2,4,1,0,0,48.
  6155. 506155,113,180,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Sā tattha vittā sumanā patītā, nāvaṃ sucittaṃ abhinimminitvā; "
  6156. 506156,113,181,2,13,1,61,8,"Ādāya saṅkhaṃ purisena saddhiṃ, upānayī nagaraṃ sādhuramman’’ ti."
  6157. 506157,113,181,14,14,1,0,0,–
  6158. 506158,113,182,2,5,1,23,3,Imaṃ osānagāthaṃ abhāsi.
  6159. 506159,113,183,2,19,1,116,14,"Tattha {sā}ti bhikkhave, sā devatā tattha samuddamajjhe tassa vacanaṃ sutvā vittisaṅkhātāya pītiyā samannāgatattā vittā. "
  6160. 506160,113,183,20,36,1,152,15,{Sumanā}ti sundaramanā pāmojjena patītacittā hutvā vicitranāvaṃ nimminitvā brāhmaṇaṃ paricārakena saddhiṃ ādāya sādhurammaṃ atiramaṇīyaṃ nagaraṃ upānayīti.
  6161. 506161,113,184,2,15,1,132,13,Brāhmaṇopi yāvajīvaṃ aparimitadhanaṃ gehaṃ ajjhāvasanto dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā jīvitapariyosāne sapariso devanagaraṃ paripūresi.
  6162. 506162,113,185,2,16,1,122,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne upāsako sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6163. 506163,113,186,2,14,1,92,10,"Tadā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, upaṭṭhākapuriso ānando, saṅkhabrāhmaṇo pana ahameva ahosinti. "
  6164. 506164,113,187,2,4,1,28,2,Saṅkhajātakavaṇṇanā catutthā.
  6165. 506165,113,189,2,7,1,22,2,[ 443]5. Cūḷabodhijātakavaṇṇanā
  6166. 506166,113,190,2,16,1,95,14,Yo te imaṃ visālakkhin ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kodhanaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6167. 506167,113,190,17,39,1,163,19,"So kira bhikkhu niyyānike buddhasāsane pabbajitvāpi kodhaṃ niggahetuṃ nāsakkhi, kodhano ahosi upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajji kuppi byāpajji patiṭṭhayi. "
  6168. 506168,113,190,40,98,1,326,43,"Satthā tassa kodhanabhāvaṃ sutvā pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ kodhano’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu kodho nāma vāretabbo, evarūpo hi idhaloke ca paraloke ca anatthakārako, tvaṃ nikkodhassa buddhassa sāsane pabbajitvā kasmā kujjhasi, porāṇakapaṇḍitā bāhirasāsane pabbajitvāpi kodhaṃ na kariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6169. 506169,113,191,2,21,1,154,18,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente aññatarasmiṃ kāsinigame eko brāhmaṇo aḍḍho mahaddhano mahābhogo aputtako ahosi, tassa brāhmaṇī puttaṃ patthesi. "
  6170. 506170,113,191,22,40,1,112,13,"Tadā bodhisatto brahmalokā cavitvā tassā kucchiyaṃ nibbatti, tassa nāmaggahaṇadivase‘‘ bodhikumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  6171. 506171,113,191,41,55,1,137,13,Tassa vayappattakāle takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgatassa anicchantasseva mātāpitaro samānajātikā kulā kumārikaṃ ānesuṃ.
  6172. 506172,113,191,56,61,1,58,5,Sāpi brahmalokā cutāva uttamarūpadharā devaccharapaṭibhāgā.
  6173. 506173,113,191,62,67,1,56,5,Tesaṃ anicchamānānaññeva aññamaññaṃ āvāhavivāhaṃ kariṃsu.
  6174. 506174,113,191,68,90,1,172,19,"Ubhinnaṃ panetesaṃ kilesasamudācāro nāma na bhūtapubbo, saṃrāgavasena aññamaññassa olokanaṃ nāma nāhosi, supinepi methunadhammo nāma na diṭṭhapubbo, evaṃ parisuddhasīlā ahesuṃ. "
  6175. 506175,113,192,2,26,1,148,18,"Athāparabhāge mahāsatto mātāpitūsu kālakatesu tesaṃ sarīrakiccaṃ katvā taṃ pakkositvā‘‘ bhadde, tvaṃ imaṃ asītikoṭidhanaṃ gahetvā sukhena jīvāhī’’ ti āha."
  6176. 506176,113,192,27,38,1,38,6,"‘‘ Kiṃ karissatha tumhe pana, ayyaputtā’’ ti?"
  6177. 506177,113,192,39,56,1,109,12,"‘‘ Mayhaṃ dhanena kiccaṃ natthi, himavantapadesaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā attano patiṭṭhaṃ karissāmī’’ ti."
  6178. 506178,113,192,57,69,1,57,8,‘‘ Kiṃ pana ayyaputta pabbajjā nāma purisānaññeva vaṭṭatī’’ ti?
  6179. 506179,113,192,70,79,1,28,4,"‘‘ Itthīnampi vaṭṭati, bhadde’’ ti."
  6180. 506180,113,192,80,100,1,103,14,"‘‘ Tena hi ahaṃ tumhehi chaṭṭitakheḷaṃ na gaṇhissāmi, mayhampi dhanena kiccaṃ natthi, ahampi pabbajissāmī’’ ti."
  6181. 506181,113,192,101,109,1,15,3,"‘‘ Sādhu, bhadde’’ ti. "
  6182. 506182,113,192,110,134,1,194,23,"Te ubhopi mahādānaṃ datvā nikkhamitvā ramaṇīye bhūmibhāge assamaṃ katvā pabbajitvā uñchācariyāya phalāphalehi yāpentā tattha dasamattāni saṃvaccharāni vasiṃsu, jhānaṃ pana nesaṃ na tāva uppajjati. "
  6183. 506183,113,192,135,149,1,143,14,Te tattha pabbajjāsukheneva dasa saṃvacchare vasitvā loṇambilasevanatthāya janapadacārikaṃ carantā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasiṃsu.
  6184. 506184,113,193,2,27,1,169,20,"Athekadivasaṃ rājā uyyānapālaṃ paṇṇākāraṃ ādāya āgataṃ disvā‘‘ uyyānakīḷikaṃ kīḷissāma, uyyānaṃ sodhehī’’ ti vatvā tena sodhitaṃ sajjitaṃ uyyānaṃ mahantena parivārena agamāsi. "
  6185. 506185,113,193,28,40,1,88,11,Tasmiṃ khaṇe te ubhopi janā uyyānassa ekapasse pabbajjāsukhena vītināmetvā nisinnā honti.
  6186. 506186,113,193,41,55,1,129,14,Atha rājā uyyāne vicaranto te ubhopi nisinnake disvā paramapāsādikaṃ uttamarūpadharaṃ paribbājikaṃ olokento paṭibaddhacitto ahosi.
  6187. 506187,113,193,56,86,1,152,21,"So kilesavasena kampanto‘‘ pucchissāmi tāva, ayaṃ paribbājikā imassa kiṃ hotī’’ ti bodhisattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ pabbajita ayaṃ te paribbājikā kiṃ hotī’’ ti pucchi. "
  6188. 506188,113,193,87,104,1,104,14,"Mahārāja, kiñci na hoti, kevalaṃ ekapabbajjāya pabbajitā, apica kho pana me gihikāle pādaparicārikā ahosīti. "
  6189. 506189,113,193,105,147,1,238,33,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ kiretassa kiñci na hoti, apica kho pana gihikāle pādaparicārikā kirassa ahosi , sace panāhaṃ issariyabalena gahetvā gaccheyyaṃ, kiṃ nu kho esa karissati, pariggaṇhissāmi tāva nan’’ ti cintetvā upasaṅkamitvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6190. 506190,113,194,2,4,1,0,0,49.
  6191. 506191,113,195,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Yo te imaṃ visālakkhiṃ, piyaṃ saṃmhitabhāsiniṃ; "
  6192. 506192,113,196,2,13,1,48,8,"Ādāya balā gaccheyya, kiṃ nu kayirāsi brāhmaṇā’’ ti. "
  6193. 506193,113,197,2,6,1,46,4,Tattha saṃmhitabhāsinin ti mandahasitabhāsiniṃ.
  6194. 506194,113,197,7,13,1,44,5,Balā {gaccheyyā}ti balakkārena ādāya gaccheyya.
  6195. 506195,113,197,14,23,1,53,8,Kiṃ nu {kayirāsī}ti tassa tvaṃ brāhmaṇa kiṃ kareyyāsīti?
  6196. 506196,113,198,2,8,1,48,6,Athassa kathaṃ sutvā mahāsatto dutiyaṃ gāthamāha–
  6197. 506197,113,199,2,4,1,0,0,50.
  6198. 506198,113,200,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Uppajje me na mucceyya, na me mucceyya jīvato; "
  6199. 506199,113,201,2,11,1,44,6,"Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, khippameva nivāraye’’ ti. "
  6200. 506200,113,202,2,30,1,156,23,"Tassattho – mahārāja, sace imaṃ gahetvā gacchante kismiñci mama abbhantare kopo uppajjeyya, so me anto uppajjitvā na mucceyya, yāvāhaṃ jīvāmi, tāva me na mucceyya. "
  6201. 506201,113,202,31,53,1,172,20,"Nāssa anto ghanasannivāsena patiṭṭhātuṃ dassāmi, atha kho yathā uppannaṃ rajaṃ vipulā meghavuṭṭhi khippaṃ nivāreti, tathā khippameva naṃ mettābhāvanāya niggahetvā vāressāmīti. "
  6202. 506202,113,203,2,6,1,29,4,Evaṃ mahāsatto sīhanādaṃ nadi.
  6203. 506203,113,203,7,29,1,153,18,Rājā panassa kathaṃ sutvāpi andhabālatāya paṭibaddhaṃ attano cittaṃ nivāretuṃ asakkonto aññataraṃ amaccaṃ āṇāpesi‘‘ imaṃ paribbājikaṃ rājanivesanaṃ nehī’’ ti.
  6204. 506204,113,203,30,54,1,103,14,"So‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā‘‘ adhammo loke vattati, ayuttan’’ tiādīni vatvā paridevamānaṃyeva naṃ ādāya pāyāsi. "
  6205. 506205,113,203,55,64,1,73,9,Bodhisatto tassā paridevanasaddaṃ sutvā ekavāraṃ oloketvā puna na olokesi.
  6206. 506206,113,203,65,70,1,50,5,Taṃ rodantiṃ paridevantiṃ rājanivesanameva nayiṃsu.
  6207. 506207,113,203,71,84,1,117,13,Sopi bārāṇasirājā uyyāne papañcaṃ akatvāva sīghataraṃ gantvā taṃ paribbājikaṃ pakkosāpetvā mahantena yasena nimantesi.
  6208. 506208,113,203,85,92,1,45,7,Sā yasassa aguṇaṃ pabbajāya eva guṇaṃ kathesi.
  6209. 506209,113,203,93,151,1,358,48,"Rājā kenaci pariyāyena tassā manaṃ alabhanto taṃ ekasmiṃ gabbhe kāretvā cintesi‘‘ ayaṃ paribbājikā evarūpaṃ yasaṃ na icchati, sopi tāpaso evarūpaṃ mātugāmaṃ gahetvā gacchante kujjhitvā olokitamattampi na akāsi, pabbajitā kho pana bahumāyā honti, kiñci payojetvā anatthampi me kareyya, gacchāmi tāva jānāmi kiṃ karonto nisinno’’ ti saṇṭhātuṃ asakkonto uyyānaṃ agamāsi. "
  6210. 506210,113,203,152,156,1,36,4,Bodhisattopi cīvaraṃ sibbanto nisīdi.
  6211. 506211,113,203,157,163,1,59,6,Rājā mandaparivārova padasaddaṃ akaronto saṇikaṃ upasaṅkami.
  6212. 506212,113,203,164,169,1,46,5,Bodhisatto rājānaṃ anoloketvā cīvarameva sibbi.
  6213. 506213,113,203,170,215,1,252,34,"Rājā‘‘ ayaṃ kujjhitvā mayā saddhiṃ na sallapatī’’ ti maññamāno‘‘ ayaṃ kūṭatāpaso‘ kodhassa uppajjituṃ na dassāmi, uppannampi naṃ khippameva niggaṇhissāmī’ ti paṭhamameva gajjitvā idāni kodhena thaddho hutvā mayā saddhiṃ na sallapatī’’ ti saññāya tatiyaṃ gāthamāha– "
  6214. 506214,113,204,2,4,1,0,0,51.
  6215. 506215,113,205,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yaṃ nu pubbe vikatthittho, balamhiva apassito; "
  6216. 506216,113,206,2,11,1,48,6,"Svajja tuṇhikato dāni, saṅghāṭiṃ sibbamacchasī’’ ti. "
  6217. 506217,113,207,2,9,1,50,6,Tattha balamhiva {apassito}ti balanissito viya hutvā.
  6218. 506218,113,207,10,14,1,26,3,{Tuṇhikato}ti kiñci avadanto.
  6219. 506219,113,207,15,19,1,32,3,{Sibbamacchasī}ti sibbanto acchasi.
  6220. 506220,113,208,2,26,1,153,19,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ ayaṃ rājā kodhavasena maṃ nālapatīti maññati, kathessāmi dānissa uppannassa kodhassa vasaṃ agatabhāvan’’ ti cintetvā catutthaṃ gāthamāha– "
  6221. 506221,113,209,2,4,1,0,0,52.
  6222. 506222,113,210,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Uppajji me na muccittha, na me muccittha jīvato; "
  6223. 506223,113,211,2,11,1,45,6,"Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, khippameva nivārayin’’ ti. "
  6224. 506224,113,212,2,38,1,187,29,"Tassattho – mahārāja, uppajji me, na na uppajji, na pana me muccittha, nāssa pavisitvā hadaye ṭhātuṃ adāsiṃ, iti so mama jīvato na muccittheva, rajaṃ vipulā vuṭṭhi viya khippameva naṃ nivāresinti. "
  6225. 506225,113,213,2,33,1,158,24,"Taṃ sutvā rājā‘‘ kiṃ nu kho esa kopameva sandhāya vadati, udāhu aññaṃ kiñci sippaṃ sandhāya kathesi, pucchissāmi tāva nan’’ ti cintetvā pucchanto pañcamaṃ gāthamāha– "
  6226. 506226,113,214,2,4,1,0,0,53.
  6227. 506227,113,215,2,15,1,46,11,"‘ ‘ Kiṃ te uppajji no mucci, kiṃ te na mucci jīvato; "
  6228. 506228,113,216,2,12,1,45,7,"Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, katamaṃ taṃ nivārayī’’ ti. "
  6229. 506229,113,217,2,17,1,66,13,Tattha kiṃ te uppajji no {muccī}ti kiṃ tava uppajji ceva na mucci ca.
  6230. 506230,113,218,2,29,1,154,19,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ mahārāja, evaṃ kodho bahuādīnavo mahāvināsadāyako, eso mama uppajji, uppannañca naṃ mettābhāvanāya nivāresin’’ ti kodhe ādīnavaṃ pakāsento– "
  6231. 506231,113,219,2,4,1,0,0,54.
  6232. 506232,113,220,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yamhi jāte na passati, ajāte sādhu passati; "
  6233. 506233,113,221,2,10,1,43,7,"So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. "
  6234. 506234,113,222,2,4,1,0,0,55.
  6235. 506235,113,223,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yena jātena nandanti, amittā dukkhamesino; "
  6236. 506236,113,224,2,10,1,43,7,"So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. "
  6237. 506237,113,225,2,4,1,0,0,56.
  6238. 506238,113,226,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Yasmiñca jāyamānamhi, sadatthaṃ nāvabujjhati; "
  6239. 506239,113,227,2,10,1,43,7,"So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. "
  6240. 506240,113,228,2,4,1,0,0,57.
  6241. 506241,113,229,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Yenābhibhūto kusalaṃ jahāti, parakkare vipulañcāpi atthaṃ; "
  6242. 506242,113,230,2,12,1,58,9,"Sa bhīmaseno balavā pamaddī, kodho mahārāja na me amuccatha. "
  6243. 506243,113,231,2,4,1,0,0,58.
  6244. 506244,113,232,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kaṭṭhasmiṃ matthamānasmiṃ, pāvako nāma jāyati; "
  6245. 506245,113,233,2,10,1,42,7,"Tameva kaṭṭhaṃ ḍahati, yasmā so jāyate gini. "
  6246. 506246,113,234,2,4,1,0,0,59.
  6247. 506247,113,235,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evaṃ mandassa posassa, bālassa avijānato; "
  6248. 506248,113,236,2,9,1,41,6,"Sārambhā jāyate kodho, sopi teneva ḍayhati. "
  6249. 506249,113,237,2,4,1,0,0,60.
  6250. 506250,113,238,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Aggīva tiṇakaṭṭhasmiṃ, kodho yassa pavaḍḍhati; "
  6251. 506251,113,239,2,8,1,40,5,"Nihīyati tassa yaso, kāḷapakkheva candimā. "
  6252. 506252,113,240,2,4,1,0,0,61.
  6253. 506253,113,241,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Anedho dhūmaketūva, kodho yassūpasammati; "
  6254. 506254,113,242,2,11,1,43,6,"Āpūrati tassa yaso, sukkapakkheva candimā’’ ti."
  6255. 506255,113,242,12,16,1,13,3,– imā gāthā āha;
  6256. 506256,113,243,2,12,1,59,8,"Tattha na {passatī}ti attatthampi na passati, pageva paratthaṃ. "
  6257. 506257,113,243,13,21,1,63,7,Sādhu {passatī}ti attatthaṃ paratthaṃ ubhayatthampi sādhu passati.
  6258. 506258,113,243,22,27,1,47,4,{Dummedhagocaro}ti nippaññānaṃ ādhārabhūto gocaro.
  6259. 506259,113,243,28,32,1,31,3,{Dukkhamesino}ti dukkhaṃ icchantā.
  6260. 506260,113,243,33,43,1,64,9,Sadatthan ti attano atthabhūtaṃ atthato ceva dhammato ca vuddhiṃ.
  6261. 506261,113,243,44,59,1,87,12,"{Parakkare}ti vipulampi atthaṃ uppannaṃ parato kāreti, apanetha, na me iminā atthoti vadati. "
  6262. 506262,113,243,60,71,1,79,9,Sa {bhīmaseno}ti so kodho bhīmāya bhayajananiyā mahatiyā kilesasenāya samannāgato.
  6263. 506263,113,243,72,83,1,89,10,{Pamaddī}ti attano balavabhāvena uḷārepi satte gahetvā attano vase karaṇena maddanasamattho.
  6264. 506264,113,243,84,105,1,129,19,"Na me {amuccathā}ti mama santikā mokkhaṃ na labhati, hadaye vā pana me khīraṃ viya muhuttaṃ dadhibhāvena na patiṭṭhahitthātipi attho. "
  6265. 506265,113,244,2,15,1,81,8,"Kaṭṭhasmiṃ matthamānasmin ti araṇīsahitena matthiyamāne,‘‘ maddamānasmin’’ tipi pāṭho. "
  6266. 506266,113,244,16,24,1,40,6,"{Yasmā}ti yato kaṭṭhā jāyati, tameva ḍahati. "
  6267. 506267,113,244,25,28,1,11,2,{Ginī}ti aggi.
  6268. 506268,113,244,29,34,1,41,4,Bālassa {avijānato}ti bālassa avijānantassa.
  6269. 506269,113,244,35,49,1,131,13,Sārambhā {jāyate}ti ahaṃ tvanti ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ karontassa karaṇuttariyalakkhaṇā sārambhā araṇīmatthanā viya pāvako kodho jāyati.
  6270. 506270,113,244,50,61,1,66,10,Sopi {tenevā}ti sopi bālo teneva kodhena kaṭṭhaṃ viya agginā ḍayhati.
  6271. 506271,113,244,62,68,1,40,5,Anedho {dhūmaketūvā}ti anindhano aggi viya.
  6272. 506272,113,244,69,82,1,114,12,{Tassā}ti tassa adhivāsanakhantiyā samannāgatassa puggalassa sukkapakkhe cando viya laddho yaso aparāparaṃ āpūratīti.
  6273. 506273,113,245,2,37,1,258,29,"Rājā mahāsattassa dhammakathaṃ sutvā tuṭṭho ekaṃ amaccaṃ āṇāpetvā paribbājikaṃ āharāpetvā‘‘ bhante nikkodhatāpasa, ubhopi tumhe pabbajjāsukhena vītināmentā idheva uyyāne vasatha, ahaṃ vo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ karissāmī’’ ti vatvā khamāpetvā vanditvā pakkāmi. "
  6274. 506274,113,245,38,42,1,26,4,Te ubhopi tattheva vasiṃsu.
  6275. 506275,113,245,43,46,1,33,3,Aparabhāge paribbājikā kālamakāsi.
  6276. 506276,113,245,47,62,1,141,15,Bodhisatto tassā kālakatāya himavantaṃ pavisitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  6277. 506277,113,246,2,17,1,128,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kodhano bhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  6278. 506278,113,247,2,14,1,79,10,"Tadā paribbājikā rāhulamātā ahosi, rājā ānando, paribbājako pana ahameva ahosinti. "
  6279. 506279,113,248,2,4,1,30,2,Cūḷabodhijātakavaṇṇanā pañcamā.
  6280. 506280,113,250,2,7,1,26,2,[ 444]6. Kaṇhadīpāyanajātakavaṇṇanā
  6281. 506281,113,251,2,13,1,88,10,Sattāhamevāhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6282. 506282,113,251,14,28,1,32,4,Vatthu kusajātake( jā.2.20.1 ādayo) āvi bhavissati.
  6283. 506283,113,251,29,97,1,482,53,"Satthā taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhe bāhirakapabbajjaṃ pabbajitvā atirekapaññāsavassāni anabhiratā brahmacariyaṃ carantā hirottappabhedabhayena attano ukkaṇṭhitabhāvaṃ na kassaci kathesuṃ, tvaṃ kasmā evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā mādisassa garuno buddhassa sammukhe ṭhatvā catuparisamajjhe ukkaṇṭhitabhāvaṃ āvi karosi, kimatthaṃ attano hirottappaṃ na rakkhasī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6284. 506284,113,252,2,12,1,74,10,Atīte vaṃsaraṭṭhe kosambiyaṃ nāma nagare kosambako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  6285. 506285,113,252,13,47,1,333,33,"Tadā aññatarasmiṃ nigame dve brāhmaṇā asītikoṭidhanavibhavā aññamaññaṃ piyasahāyakā kāmesu dosaṃ disvā mahādānaṃ pavattetvā ubhopi kāme pahāya mahājanassa rodantassa paridevantassa nikkhamitvā himavantapadese assamapadaṃ katvā pabbajitvā uñchācariyāya vanamūlaphalāphalena yāpentā paṇṇāsa vassāni vasiṃsu, jhānaṃ uppādetuṃ nāsakkhiṃsu. "
  6286. 506286,113,252,48,55,1,87,7,Te paṇṇāsavassaccayena loṇambilasevanatthāya janapadaṃ carantā kāsiraṭṭhaṃ sampāpuṇiṃsu.
  6287. 506287,113,252,56,70,1,112,13,"Tatra aññatarasmiṃ nigamagāme dīpāyanatāpasassa gihisahāyo maṇḍabyo nāma atthi, te ubhopi tassa santikaṃ agamaṃsu. "
  6288. 506288,113,252,71,82,1,78,11,So te disvāva attamano paṇṇasālaṃ kāretvā ubhopi te catūhi paccayehi upaṭṭhahi.
  6289. 506289,113,252,83,97,1,110,14,Te tattha tīṇi cattāri vassāni vasitvā taṃ āpucchitvā cārikaṃ carantā bārāṇasiṃ patvā atimuttakasusāne vasiṃsu.
  6290. 506290,113,252,98,107,1,77,9,Tattha dīpāyano yathābhirantaṃ viharitvā puna tasseva sahāyassa santikaṃ gato.
  6291. 506291,113,252,108,111,1,28,3,Maṇḍabyatāpaso tattheva vasi.
  6292. 506292,113,253,2,36,1,253,28,Athekadivasaṃ eko coro antonagare corikaṃ katvā dhanasāraṃ ādāya nikkhanto‘‘ coro’’ ti ñatvā paṭibuddhehi gharassāmikehi ceva ārakkhamanussehi ca anubaddho niddhamanena nikkhamitvā vegena susānaṃ pavisitvā tāpasassa paṇṇasāladvāre bhaṇḍikaṃ chaṭṭetvā palāyi .
  6293. 506293,113,253,37,63,1,145,20,"Manussā bhaṇḍikaṃ disvā‘‘ are duṭṭhajaṭila, tvaṃ rattiṃ corikaṃ katvā divā tāpasarūpena carasī’’ ti tajjetvā pothetvā taṃ ādāya netvā rañño dassayiṃsu. "
  6294. 506294,113,253,64,77,1,59,8,"Rājā anupaparikkhitvāva‘‘ gacchatha, naṃ sūle uttāsethā’’ ti āha. "
  6295. 506295,113,253,78,90,1,79,11,"Te taṃ susānaṃ netvā khadirasūlaṃ āropayiṃsu, tāpasassa sarīre sūlaṃ na pavisati. "
  6296. 506296,113,253,91,98,1,42,6,"Tato nimbasūlaṃ āhariṃsu, tampi na pavisati. "
  6297. 506297,113,253,99,105,1,35,5,"Ayasūlaṃ āhariṃsu, tampi na pavisati. "
  6298. 506298,113,253,106,127,1,107,15,"Tāpaso‘‘ kiṃ nu kho me pubbakamman’’ ti olokesi, athassa jātissarañāṇaṃ uppajji, tena pubbakammaṃ oloketvā addasa. "
  6299. 506299,113,253,128,131,1,25,3,Kiṃ panassa pubbakammanti?
  6300. 506300,113,253,132,134,1,29,2,Koviḷārasūle makkhikāvedhanaṃ.
  6301. 506301,113,253,135,150,1,130,15,So kira purimabhave vaḍḍhakiputto hutvā pitu rukkhatacchanaṭṭhānaṃ gantvā ekaṃ makkhikaṃ gahetvā koviḷārasalākāya sūle viya vijjhi.
  6302. 506302,113,253,151,157,1,42,6,Tamenaṃ pāpakammaṃ imaṃ ṭhānaṃ patvā gaṇhi.
  6303. 506303,113,253,158,185,1,115,18,"So‘‘ na sakkā ito pāpā mayā muccitun’’ ti ñatvā rājapurise āha‘‘ sace maṃ sūle uttāsetukāmattha, koviḷārasūlaṃ āharathā’’ ti. "
  6304. 506304,113,253,186,195,1,59,9,Te tathā katvā taṃ sūle uttāsetvā ārakkhaṃ datvā pakkamiṃsu.
  6305. 506305,113,254,2,9,1,62,7,Ārakkhakā paṭicchannā hutvā tassa santikaṃ āgacchante olokenti.
  6306. 506306,113,254,10,67,1,261,36,"Tadā dīpāyano‘‘ ciradiṭṭho me sahāyo’’ ti maṇḍabyassa santikaṃ āgacchanto‘‘ sūle uttāsito’’ ti taṃ divasaññeva antarāmagge sutvā taṃ ṭhānaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhito‘‘ kiṃ samma kārakosī’’ ti pucchitvā‘‘ akārakomhī’’ ti vutte‘‘ attano manopadosaṃ rakkhituṃ sakkhi, nāsakkhī’’ ti pucchi."
  6307. 506307,113,254,68,88,1,75,13,"‘‘ Samma, yehi ahaṃ gahito, neva tesaṃ, na rañño upari mayhaṃ manopadoso atthī’’ ti."
  6308. 506308,113,254,89,106,1,87,13,‘‘ Evaṃ sante tādisassa sīlavato chāyā mayhaṃ sukhā’’ ti vatvā dīpāyano sūlaṃ nissāya nisīdi.
  6309. 506309,113,254,107,113,1,57,6,Athassa sarīre maṇḍabyassa sarīrato lohitabindūni patiṃsu.
  6310. 506310,113,254,114,120,1,67,6,Tāni suvaṇṇavaṇṇasarīre patitapatitāni sussitvā kāḷakāni uppajjiṃsu.
  6311. 506311,113,254,121,127,1,43,6,Tato paṭṭhāyeva so kaṇhadīpāyano nāma ahosi.
  6312. 506312,113,254,128,132,1,30,4,So sabbarattiṃ tattheva nisīdi.
  6313. 506313,113,255,2,9,1,60,7,Punadivase ārakkhapurisā āgantvā taṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ.
  6314. 506314,113,255,10,36,1,110,16,"Rājā‘‘ anisāmetvāva me katan’’ ti vegena tattha gantvā ‘‘ pabbajita, kasmā sūlaṃ nissāya nisinnosī’’ ti dīpāyanaṃ pucchi. "
  6315. 506315,113,255,37,43,1,42,5,"Mahārāja, imaṃ tāpasaṃ rakkhanto nisinnomhi. "
  6316. 506316,113,255,44,57,1,82,12,"Kiṃ pana tvaṃ mahārāja, imassa kārakabhāvaṃ vā akārakabhāvaṃ vā ñatvā evaṃ kāresīti? "
  6317. 506317,113,255,58,62,1,34,4,So kammassa asodhitabhāvaṃ ācikkhi.
  6318. 506318,113,255,63,87,1,116,16,"Athassa so‘‘ mahārāja, raññā nāma nisammakārinā bhavitabbaṃ , alaso gihī kāmabhogī na sādhū’’ tiādīni vatvā dhammaṃ desesi. "
  6319. 506319,113,255,88,100,1,61,8,Rājā maṇḍabyassa niddosabhāvaṃ ñatvā‘‘ sūlaṃ harathā’’ ti āṇāpesi.
  6320. 506320,113,255,101,106,1,34,5,Sūlaṃ harantā harituṃ na sakkhiṃsu.
  6321. 506321,113,255,107,109,1,12,2,Maṇḍabyo āha–
  6322. 506322,113,255,110,142,1,181,24,"‘‘ mahārāja, ahaṃ pubbe katakammadosena evarūpaṃ bhayaṃ sampatto, mama sarīrato sūlaṃ harituṃ na sakkā, sace mayhaṃ jīvitaṃ dātukāmo, kakacaṃ āharāpetvā imaṃ sūlaṃ cammasamaṃ chindāpehī’’ ti. "
  6323. 506323,113,255,143,146,1,17,3,Rājā tathā kāresi.
  6324. 506324,113,255,147,151,1,30,4,Antosarīre sūlo antoyeva ahosi.
  6325. 506325,113,255,152,166,1,108,13,"Tadā kira so sukhumaṃ koviḷārasalākaṃ gahetvā makkhikāya vaccamaggaṃ pavesesi, taṃ tassa antosarīreyeva ahosi. "
  6326. 506326,113,255,167,179,1,72,11,"So tena kāraṇena amaritvā attano āyukkhayeneva mari, tasmā ayampi na mato. "
  6327. 506327,113,255,180,195,1,110,14,"Rājā tāpase vanditvā khamāpetvā ubhopi uyyāne vasāpento paṭijaggi, tato paṭṭhāya maṇḍabyo āṇimaṇḍabyo nāma jāto. "
  6328. 506328,113,255,196,212,1,122,15,"So rājānaṃ upanissāya tattheva vasi, dīpāyano pana tassa vaṇaṃ phāsukaṃ katvā attano gihisahāyamaṇḍabyassa santikameva gato. "
  6329. 506329,113,256,2,10,1,60,8,Taṃ paṇṇasālaṃ pavisantaṃ disvā eko puriso sahāyassa ārocesi.
  6330. 506330,113,256,11,33,1,198,22,So sutvāva tuṭṭhacitto saputtadāro bahū gandhamālatelaphāṇitādīni ādāya taṃ paṇṇasālaṃ gantvā dīpāyanaṃ vanditvā pāde dhovitvā telena makkhetvā pānakaṃ pāyetvā āṇimaṇḍabyassa pavattiṃ suṇanto nisīdi.
  6331. 506331,113,256,34,47,1,105,12,"Athassa putto yaññadattakumāro nāma caṅkamanakoṭiyaṃ geṇḍukena kīḷi, tatra cekasmiṃ vammike āsīviso vasati. "
  6332. 506332,113,256,48,56,1,76,8,Kumārassa bhūmiyaṃ pahaṭageṇḍuko gantvā vammikabile āsīvisassa matthake pati.
  6333. 506333,113,256,57,62,1,33,5,So ajānanto bile hatthaṃ pavesesi.
  6334. 506334,113,256,63,69,1,36,6,Atha naṃ kuddho āsīviso hatthe ḍaṃsi.
  6335. 506335,113,256,70,75,1,36,5,So visavegena mucchito tattheva pati.
  6336. 506336,113,256,76,109,1,204,26,"Athassa mātāpitaro sappena ḍaṭṭhabhāvaṃ ñatvā kumārakaṃ ukkhipitvā tāpasassa santikaṃ ānetvā pādamūle nipajjāpetvā‘‘ bhante, pabbajitā nāma osadhaṃ vā parittaṃ vā jānanti, puttakaṃ no ārogaṃ karothā’’ ti āhaṃsu. "
  6337. 506337,113,256,110,118,1,52,7,"Ahaṃ osadhaṃ na jānāmi, nāhaṃ vejjakammaṃ karissāmīti."
  6338. 506338,113,256,119,153,1,174,23,"‘‘ Tena hi bhante, imasmiṃ kumārake mettaṃ katvā saccakiriyaṃ karothā’’ ti vutte tāpaso‘‘ sādhu, saccakiriyaṃ karissāmī’’ ti vatvā yaññadattassa sīse hatthaṃ ṭhapetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6339. 506339,113,257,2,4,1,0,0,62.
  6340. 506340,113,258,2,10,1,60,6,"‘ ‘ Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko ācariṃ brahmacariyaṃ; "
  6341. 506341,113,259,2,10,1,57,7,"Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsa samādhikāni; "
  6342. 506342,113,260,2,10,1,51,7,"Akāmakovāpi ahaṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu; "
  6343. 506343,113,261,2,9,1,32,5,Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’’ ti.
  6344. 506344,113,262,2,14,1,75,11,Tattha athāparaṃ yaṃ caritan ti tasmā sattāhā uttari yaṃ mama brahmacariyaṃ.
  6345. 506345,113,262,15,19,1,38,3,{Akāmakovāpī}ti pabbajjaṃ anicchantoyeva.
  6346. 506346,113,262,20,42,1,190,19,"Etena saccena suvatthi {hotū}ti sace atirekapaṇṇāsavassāni anabhirativāsaṃ vasantena mayā kassaci anārocitabhāvo saccaṃ, etena saccena yaññadattakumārassa sotthibhāvo hotu, jīvitaṃ paṭilabhatūti. "
  6347. 506347,113,263,2,12,1,94,10,Athassa saha saccakiriyāya yaññadattassa thanappadesato uddhaṃ visaṃ bhassitvā pathaviṃ pāvisi.
  6348. 506348,113,263,13,27,1,83,10,Kumāro akkhīni ummīletvā mātāpitaro oloketvā‘‘ ammatātā’’ ti vatvā parivattitvā nipajji.
  6349. 506349,113,263,28,32,1,33,4,Athassa pitaraṃ kaṇhadīpāyano āha–
  6350. 506350,113,263,33,48,1,56,10,"‘‘ mayā tāva mama balaṃ kataṃ, tvampi attano balaṃ karohī’’ ti. "
  6351. 506351,113,263,49,64,1,83,11,So‘‘ ahampi saccakiriyaṃ karissāmī’’ ti puttassa ure hatthaṃ ṭhapetvā dutiyaṃ gāthamāha–
  6352. 506352,113,264,2,4,1,0,0,63.
  6353. 506353,113,265,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yasmā dānaṃ nābhinandiṃ kadāci, disvānahaṃ atithiṃ vāsakāle; "
  6354. 506354,113,266,2,12,1,55,8,"Na cāpi me appiyataṃ aveduṃ, bahussutā samaṇabrāhmaṇā ca; "
  6355. 506355,113,267,2,10,1,51,7,"Akāmakovāpi ahaṃ dadāmi, etena saccena suvatthi hotu; "
  6356. 506356,113,268,2,9,1,32,5,Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’’ ti.
  6357. 506357,113,269,2,8,1,46,5,Tattha {vāsakāle}ti vasanatthāya gehaṃ āgatakāle.
  6358. 506358,113,269,9,34,1,132,20,Na cāpi me appiyataṃ avedun ti bahussutāpi samaṇabrāhmaṇā‘‘ ayaṃ neva dānaṃ abhinandati na amhe’’ ti imaṃ mama appiyabhāvaṃ neva jāniṃsu.
  6359. 506359,113,269,35,40,1,43,5,Ahañhi te piyacakkhūhiyeva olokemīti dīpeti.
  6360. 506360,113,269,41,65,1,156,21,"Etena {saccenā}ti sace ahaṃ dānaṃ dadamāno vipākaṃ asaddahitvā attano anicchāya dammi, anicchanabhāvaṃ mama pare na jānanti, etena saccena suvatthi hotūti attho. "
  6361. 506361,113,270,2,12,1,75,10,Evaṃ tassa saccakiriyāya saha kaṭito uddhaṃ visaṃ bhassitvā pathaviṃ pāvisi.
  6362. 506362,113,270,13,21,1,44,7,"Kumāro uṭṭhāya nisīdi, ṭhātuṃ pana na sakkoti. "
  6363. 506363,113,270,22,46,1,125,18,"Athassa pitā mātaraṃ āha‘‘ bhadde, mayā attano balaṃ kataṃ, tvaṃ idāni saccakiriyaṃ katvā puttassa uṭṭhāya gamanabhāvaṃ karohī’’ ti."
  6364. 506364,113,270,47,65,1,70,12,"‘‘ Sāmi, atthi mayhaṃ ekaṃ saccaṃ, tava pana santike kathetuṃ na sakkomī’’ ti."
  6365. 506365,113,270,66,79,1,45,8,"‘‘ Bhadde, yathā tathā me puttaṃ arogaṃ karohī’’ ti. "
  6366. 506366,113,270,80,92,1,59,8,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā saccaṃ karontī tatiyaṃ gāthamāha–
  6367. 506367,113,271,2,4,1,0,0,64.
  6368. 506368,113,272,2,14,1,51,9,"‘ ‘ Āsīviso tāta pahūtatejo, yo taṃ aḍaṃsī bilarā udicca; "
  6369. 506369,113,273,2,12,1,59,9,"Tasmiñca me appiyatāya ajja, pitarañca te natthi koci viseso; "
  6370. 506370,113,274,2,14,1,60,9,"Etena saccena suvatthi hotu, hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’’ ti. "
  6371. 506371,113,275,2,7,1,28,4,Tattha {tātā}ti puttaṃ ālapati.
  6372. 506372,113,275,8,11,1,23,2,{Pahūtatejo}ti balavaviso.
  6373. 506373,113,275,12,19,1,32,5,"{Bilarā}ti vivarā, ayameva vā pāṭho. "
  6374. 506374,113,275,20,27,1,49,5,"{Udiccā}ti uṭṭhahitvā, vammikabilato uṭṭhāyāti attho. "
  6375. 506375,113,275,28,34,1,27,5,Pitarañca {te}ti pitari ca te.
  6376. 506376,113,275,35,39,1,32,4,Aṭṭhakathāyaṃ pana ayameva pāṭho.
  6377. 506377,113,275,40,43,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  6378. 506378,113,275,44,60,1,87,12,"‘‘ tāta, yaññadatta tasmiñca āsīvise tava pitari ca appiyabhāvena mayhaṃ koci viseso natthi. "
  6379. 506379,113,275,61,84,1,124,19,"Tañca pana appiyabhāvaṃ ṭhapetvā ajja mayā koci jānāpitapubbo nāma natthi, sace etaṃ saccaṃ, etena saccena tava sotthi hotū’’ ti. "
  6380. 506380,113,276,2,10,1,60,8,Saha ca saccakiriyāya sabbaṃ visaṃ bhassitvā pathaviṃ pāvisi.
  6381. 506381,113,276,11,17,1,53,6,Yaññadatto nibbisena sarīrena uṭṭhāya kīḷituṃ āraddho.
  6382. 506382,113,276,18,27,1,80,9,Evaṃ putte uṭṭhite maṇḍabyo dīpāyanassa ajjhāsayaṃ pucchanto catutthaṃ gāthamāha–
  6383. 506383,113,277,2,4,1,0,0,65.
  6384. 506384,113,278,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Santā dantāyeva paribbajanti, aññatra kaṇhā natthākāmarūpā; "
  6385. 506385,113,279,2,12,1,59,7,"Dīpāyana kissa jigucchamāno, akāmako carasi brahmacariyan’’ ti. "
  6386. 506386,113,280,2,63,1,420,53,"Tassattho – ye keci khattiyādayo kāme pahāya idha loke pabbajanti, te aññatra kaṇhā bhavantaṃ kaṇhaṃ ṭhapetvā aññe akāmarūpā nāma natthi, sabbe jhānabhāvanāya kilesānaṃ samitattā santā, cakkhādīni dvārāni yathā nibbisevanāni honti, tathā tesaṃ damitattā dantā hutvā abhiratāva brahmacariyaṃ caranti, tvaṃ pana bhante dīpāyana, kiṃkāraṇā tapaṃ jigucchamāno akāmako hutvā brahmacariyaṃ carasi, kasmā puna na agārameva ajjhāvasasīti. "
  6387. 506387,113,281,2,8,1,46,6,Athassa so kāraṇaṃ kathento pañcamaṃ gāthamāha–
  6388. 506388,113,282,2,4,1,0,0,66.
  6389. 506389,113,283,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Saddhāya nikkhamma punaṃ nivatto, so eḷamūgova bālo vatāyaṃ; "
  6390. 506390,113,284,2,9,1,56,6,"Etassa vādassa jigucchamāno, akāmako carāmi brahmacariyaṃ; "
  6391. 506391,113,285,2,12,1,63,7,"Viññuppasatthañca satañca ṭhānaṃ, evampahaṃ puññakaro bhavāmī’’ ti. "
  6392. 506392,113,286,2,21,1,127,16,"Tassattho – kaṇho kammañca phalañca saddahitvā tāva mahantaṃ vibhavaṃ pahāya agārā nikkhamitvā yaṃ jahi, puna tadatthameva nivatto. "
  6393. 506393,113,286,22,38,1,137,16,So ayaṃ eḷamūgo gāmadārako viya bālo vatāti imaṃ vādaṃ jigucchamāno ahaṃ attano hirottappabhedabhayena anicchamānopi brahmacariyaṃ carāmi.
  6394. 506394,113,286,39,51,1,99,11,"Kiñca bhiyyo pabbajjāpuññañca nāmetaṃ viññūhi buddhādīhi pasatthaṃ, tesaṃyeva ca sataṃ nivāsaṭṭhānaṃ. "
  6395. 506395,113,286,52,63,1,92,10,"Evaṃ imināpi kāraṇena ahaṃ puññakaro bhavāmi, assumukhopi rudamāno brahmacariyaṃ carāmiyevāti. "
  6396. 506396,113,287,2,13,1,78,10,Evaṃ so attano ajjhāsayaṃ kathetvā puna maṇḍabyaṃ pucchanto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  6397. 506397,113,288,2,4,1,0,0,67.
  6398. 506398,113,289,2,14,1,65,9,"‘ ‘ Samaṇe tuvaṃ brāhmaṇe addhike ca, santappayāsi annapānena bhikkhaṃ; "
  6399. 506399,113,290,2,10,1,56,7,"Opānabhūtaṃva gharaṃ tava yidaṃ, annena pānena upetarūpaṃ; "
  6400. 506400,113,291,2,13,1,59,8,"Atha kissa vādassa jigucchamāno, akāmako dānamimaṃ dadāsī’’ ti. "
  6401. 506401,113,292,2,10,1,68,8,Tattha bhikkhan ti bhikkhāya carantānaṃ bhikkhañca sampādetvā dadāsi.
  6402. 506402,113,292,11,16,1,59,4,{Opānabhūtaṃvā}ti catumahāpathe khatasādhāraṇapokkharaṇī viya.
  6403. 506403,113,293,2,9,1,59,7,Tato maṇḍabyo attano ajjhāsayaṃ kathento sattamaṃ gāthamāha–
  6404. 506404,113,294,2,4,1,0,0,68.
  6405. 506405,113,295,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Pitaro ca me āsuṃ pitāmahā ca, saddhā ahuṃ dānapatī vadaññū; "
  6406. 506406,113,296,2,10,1,59,7,"Taṃ kullavattaṃ anuvattamāno, māhaṃ kule antimagandhano ahuṃ; "
  6407. 506407,113,297,2,12,1,55,7,"Etassa vādassa jigucchamāno, akāmako dānamimaṃ dadāmī’’ ti. "
  6408. 506408,113,298,2,22,1,70,11,"Tattha ‘‘ āsun’’ ti padassa‘‘ saddhā’’ ti iminā sambandho, saddhā ahesunti attho. "
  6409. 506409,113,298,23,42,1,106,15,Ahun ti saddhā hutvā tato uttari dānajeṭṭhakā ceva‘‘ detha karothā’’ ti vuttavacanassa atthajānanakā ca ahesuṃ.
  6410. 506410,113,298,43,53,1,66,9,"Taṃ kullavattan ti taṃ kulavattaṃ, aṭṭhakathāyaṃ pana ayameva pāṭho. "
  6411. 506411,113,298,54,90,1,204,28,Māhaṃ kule antimagandhano ahun ti‘‘ ahaṃ attano kule sabbapacchimako ceva kulapalāpo ca mā ahun’’ ti sallakkhetvā etaṃ‘‘ kulaantimo kulapalāpo’’ ti vādaṃ jigucchamāno dānaṃ anicchantopi idaṃ dānaṃ dadāmīti dīpeti.
  6412. 506412,113,299,2,11,1,72,9,Evañca pana vatvā maṇḍabyo attano bhariyaṃ pucchamāno aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  6413. 506413,113,300,2,4,1,0,0,69.
  6414. 506414,113,301,2,15,1,60,8,"‘ ‘ Dahariṃ kumāriṃ asamatthapaññaṃ, yaṃ tānayiṃ ñātikulā sugatte; "
  6415. 506415,113,302,2,11,1,53,8,"Na cāpi me appiyataṃ avedi, aññatra kāmā paricārayantā; "
  6416. 506416,113,303,2,15,1,60,10,"Atha kena vaṇṇena mayā te bhoti, saṃvāsadhammo ahu evarūpo’’ ti. "
  6417. 506417,113,304,2,10,1,84,8,Tattha asamatthapaññan ti kuṭumbaṃ vicāretuṃ appaṭibalapaññaṃ atitaruṇiññeva samānaṃ.
  6418. 506418,113,304,11,26,1,89,14,"Yaṃ tānayin ti yaṃ taṃ ānayiṃ, ahaṃ daharimeva samānaṃ taṃ ñātikulato ānesinti vuttaṃ hoti. "
  6419. 506419,113,304,27,46,1,146,17,"Aññatra kāmā {paricārayantā}ti ettakaṃ kālaṃ vinā kāmena anicchāya maṃ paricārayantāpi attano appiyataṃ maṃ na jānāpesi, sampiyāyamānarūpāva paricari. "
  6420. 506420,113,304,47,52,1,28,4,Kena {vaṇṇenā}ti kena kāraṇena.
  6421. 506421,113,304,53,57,1,19,3,{Bhotī}ti taṃ ālapati.
  6422. 506422,113,304,58,70,1,109,11,{Evarūpo}ti āsīvisasamānapaṭikūlabhāvena mayā saddhiṃ tava saṃvāsadhammo evarūpo piyasaṃvāso viya kathaṃ jātoti.
  6423. 506423,113,305,2,7,1,37,5,Athassa sā kathentī navamaṃ gāthamāha–
  6424. 506424,113,306,2,4,1,0,0,70.
  6425. 506425,113,307,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Ārā dūre nayidha kadāci atthi, paramparā nāma kule imasmiṃ; "
  6426. 506426,113,308,2,10,1,59,7,"Taṃ kullavattaṃ anuvattamānā, māhaṃ kule antimagandhinī ahuṃ; "
  6427. 506427,113,309,2,12,1,59,7,"Etassa vādassa jigucchamānā, akāmikā paddhacarāmhi tuyhan’’ ti. "
  6428. 506428,113,310,2,7,1,36,4,Tattha ārā {dūre}ti aññamaññavevacanaṃ.
  6429. 506429,113,310,8,12,1,29,4,Atidūreti vā dassentī evamāha.
  6430. 506430,113,310,13,20,1,37,5,"{Idhā}ti nipātamattaṃ, na kadācīti attho. "
  6431. 506431,113,310,21,24,1,27,2,{Paramparā}ti purisaparamparā.
  6432. 506432,113,310,25,53,1,194,25,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sāmi, imasmiṃ amhākaṃ ñātikule dūrato paṭṭhāya yāva sattamā kulaparivaṭṭā purisaparamparā nāma na kadāci atthi, ekitthiyāpi sāmikaṃ chaḍḍetvā añño puriso gahitapubbo nāma natthīti. "
  6433. 506433,113,310,54,81,1,246,26,Taṃ kullavattan ti ahampi taṃ kulavattaṃ kulapaveṇiṃ anuvattamānā attano kule pacchimikā palālabhūtā mā ahunti sallakkhetvā etaṃ kulaantimā kulagandhinīti vādaṃ jigucchamānā akāmikāpi tuyhaṃ paddhacarāmhi veyyāvaccakārikā pādaparicārikā jātāmhīti.
  6434. 506434,113,311,2,30,1,184,21,"Evañca pana vatvā‘‘ mayā sāmikassa santike abhāsitapubbaṃ guyhaṃ bhāsitaṃ, kujjheyyapi me ayaṃ, amhākaṃ kulūpakatāpasassa sammukheyeva khamāpessāmī’’ ti cintetvā khamāpentī dasamaṃ gāthamāha– "
  6435. 506435,113,312,2,4,1,0,0,71.
  6436. 506436,113,313,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Maṇḍabya bhāsiṃ yamabhāsaneyyaṃ, taṃ khamyataṃ puttakahetu majja; "
  6437. 506437,113,314,2,16,1,64,11,"Puttapemā na idha paratthi kiñci, so no ayaṃ jīvati yaññadatto’’ ti. "
  6438. 506438,113,315,2,8,1,37,6,Tattha taṃ khamyatan ti taṃ khamayatu.
  6439. 506439,113,315,9,20,1,73,10,Puttakahetu {majjā}ti taṃ mama bhāsitaṃ ajja imassa puttassa hetu khamayatu.
  6440. 506440,113,315,21,48,1,159,24,"So no ayan ti yassa puttassa kāraṇā mayā etaṃ bhāsitaṃ, so no putto jīvati, imassa jīvitalābhabhāvena me khama sāmi, ajjato paṭṭhāya tava vasavattinī bhavissāmīti. "
  6441. 506441,113,316,2,29,1,121,20,"Atha naṃ maṇḍabyo‘‘ uṭṭhehi bhadde, khamāmi te, ito pana paṭṭhāya mā pharusacittā ahosi, ahampi te appiyaṃ na karissāmī’’ ti āha. "
  6442. 506442,113,316,30,33,1,24,3,Bodhisatto maṇḍabyaṃ āha–
  6443. 506443,113,316,34,58,1,140,18,"‘‘ āvuso, tayā dussaṅgharaṃ dhanaṃ saṅgharitvā kammañca phalañca asaddahitvā dānaṃ dadantena ayuttaṃ kataṃ, ito paṭṭhāya dānaṃ saddahitvā dehī’’ ti. "
  6444. 506444,113,316,59,69,1,42,6,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā bodhisattaṃ āha–
  6445. 506445,113,316,70,104,1,223,27,"‘‘ bhante, tayā amhākaṃ dakkhiṇeyyabhāve ṭhatvā anabhiratena brahmacariyaṃ carantena ayuttaṃ kataṃ, ito paṭṭhāya idāni yathā tayi katakārā mahapphalā honti, evaṃ cittaṃ pasādetvā suddhacitto abhirato hutvā brahmacariyaṃ carāhī’’ ti. "
  6446. 506446,113,316,105,110,1,39,5,Te mahāsattaṃ vanditvā uṭṭhāya agamaṃsu.
  6447. 506447,113,316,111,123,1,85,11,"Tato paṭṭhāya bhariyā sāmike sasnehā ahosi, maṇḍabyo pasannacitto saddhāya dānaṃ adāsi. "
  6448. 506448,113,316,124,131,1,80,7,Bodhisatto anabhiratiṃ vinodetvā jhānābhiññaṃ uppādetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  6449. 506449,113,317,2,17,1,133,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhito bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi . "
  6450. 506450,113,317,18,37,1,113,14,"Tadā maṇḍabyo ānando ahosi, bhariyā visākhā, putto rāhulo, āṇimaṇḍabyo sāriputto, kaṇhadīpāyano pana ahameva ahosinti. "
  6451. 506451,113,318,2,4,1,34,2,Kaṇhadīpāyanajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  6452. 506452,113,320,2,7,1,21,2,[ 445]7. Nigrodhajātakavaṇṇanā
  6453. 506453,113,321,2,13,1,79,10,Na vāhametaṃ {jānāmī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  6454. 506454,113,321,14,70,1,356,42,"Ekadivasañhi bhikkhū tena‘‘ āvuso devadatta, satthā tava bahūpakāro, tvañhi satthāraṃ nissāya pabbajjaṃ labhi upasampadaṃ labhi, tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ uggaṇhi, jhānaṃ uppādesi, lābhasakkāropi te dasabalasseva santako’’ ti bhikkhūhi vutte tiṇasalākaṃ ukkhipitvā‘‘ ettakampi samaṇena gotamena mayhaṃ kataṃ guṇaṃ na passāmī’’ ti vutte dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. "
  6455. 506455,113,321,71,115,1,190,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto akataññū mittadubbhī’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  6456. 506456,113,322,2,8,1,49,6,Atīte rājagahe magadhamahārājā nāma rajjaṃ kāresi.
  6457. 506457,113,322,9,20,1,83,10,"Tadā rājagahaseṭṭhi attano puttassa janapadaseṭṭhino dhītaraṃ ānesi, sā vañjhā ahosi. "
  6458. 506458,113,322,21,25,1,35,4,Athassā aparabhāge sakkāro parihāyi.
  6459. 506459,113,322,26,46,1,120,15,"‘‘ Amhākaṃ puttassa gehe vañjhitthiyā vasantiyā kathaṃ kulavaṃso vaḍḍhissatī’’ ti yathā sā suṇāti, evampi kathaṃ samuṭṭhāpenti. "
  6460. 506460,113,322,47,110,1,454,51,"Sā taṃ sutvā‘‘ hotu gabbhiniālayaṃ katvā ete vañcessāmī’’ ti cintetvā attano atthacārikaṃ dhātiṃ āha‘‘ amma, gabbhiniyo nāma kiñca kiñca karontī’’ ti gabbhiniparihāraṃ pucchitvā utunikāle paṭicchādetvā ambilādirucikā hutvā hatthapādānaṃ uddhumāyanakāle hatthapādapiṭṭhiyo koṭṭāpetvā bahalaṃ kāresi, divase divasepi pilotikāveṭhanena ca udaravaḍḍhanaṃ vaḍḍhesi, thanamukhāni kāḷāni kāresi, sarīrakiccaṃ karontīpi aññatra tassā dhātiyā aññesaṃ sammukhaṭṭhāne na karoti. "
  6461. 506461,113,322,111,114,1,33,3,Sāmikopissā gabbhaparihāraṃ adāsi.
  6462. 506462,113,322,115,141,1,163,20,Evaṃ nava māse vasitvā‘‘ idāni janapade pitu gharaṃ gantvā vijāyissāmī’’ ti sasure āpucchitvā rathamāruhitvā mahantena parivārena rājagahā nikkhamitvā maggaṃ paṭipajji.
  6463. 506463,113,322,142,148,1,37,6,Tassā pana purato eko sattho gacchati.
  6464. 506464,113,322,149,155,1,54,6,Satthena vasitvā gataṭṭhānaṃ esā pātarāsakāle pāpuṇāti.
  6465. 506465,113,323,2,40,1,277,33,"Athekadivasaṃ tasmiṃ satthe ekā duggatitthī rattiyā ekasmiṃ nigrodhamūle puttaṃ vijāyitvā pātova satthe gacchante‘‘ ahaṃ vinā satthena gantuṃ na sakkhissāmi, sakkā kho pana jīvantiyā puttaṃ labhitun’’ ti nigrodhamūlajāle jalābuñceva gabbhamalañca attharitvā puttaṃ chaṭṭetvā agamāsi. "
  6466. 506466,113,323,41,45,1,36,4,Dārakassapi devatā ārakkhaṃ gaṇhiṃsu.
  6467. 506467,113,323,46,55,1,35,8,"So hi na yo vā so vā, bodhisattoyeva. "
  6468. 506468,113,323,56,62,1,38,6,So pana tadā tādisaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi.
  6469. 506469,113,323,63,104,1,263,32,"Itarā pātarāsakāle taṃ ṭhānaṃ patvā‘‘ sarīrakiccaṃ karissāmī’’ ti tāya dhātiyā saddhiṃ nigrodhamūlaṃ gatā suvaṇṇavaṇṇaṃ dārakaṃ disvā‘‘ amma, nipphannaṃ no kiccan’’ ti pilotikāyo apanetvā ucchaṅgapadesaṃ lohitena ca gabbhamalena ca makkhetvā attano gabbhavuṭṭhānaṃ ārocesi. "
  6470. 506470,113,323,105,114,1,81,9,Tāvadeva naṃ sāṇiyā parikkhipitvā haṭṭhatuṭṭho saparijano rājagahaṃ paṇṇaṃ pesesi.
  6471. 506471,113,323,115,132,1,95,12,"Athassā sassusasurā vijātakālato paṭṭhāya‘‘ pitu kule kiṃ karissati, idheva āgacchatū’’ ti pesayiṃsu. "
  6472. 506472,113,323,133,138,1,37,4,Sā paṭinivattitvā rājagahameva pāvisi.
  6473. 506473,113,323,139,155,1,102,12,Tattha taṃ sampaṭicchitvā dārakassa nāmaṃ karontā nigrodhamūle jātattā‘‘ nigrodhakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  6474. 506474,113,323,156,178,1,158,17,"Taṃ divasaññeva anuseṭṭhisuṇisāpi vijāyanatthāya kulagharaṃ gacchantī antarāmagge ekissā rukkhasākhāya heṭṭhā puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ sākhakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  6475. 506475,113,323,179,199,1,124,15,"Taṃ divasaññeva seṭṭhiṃ nissāya vasantassa tunnakārassa bhariyāpi pilotikantare puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ pottiko’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  6476. 506476,113,324,2,18,1,105,12,Mahāseṭṭhi ubhopi te dārake‘‘ nigrodhakumārassa jātadivasaññeva jātā’’ ti āṇāpetvā teneva saddhiṃ saṃvaḍḍhesi.
  6477. 506477,113,324,19,27,1,65,8,Te ekato vaḍḍhitvā vayappattā takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhiṃsu.
  6478. 506478,113,324,28,34,1,50,6,Ubhopi seṭṭhiputtā ācariyassa dve sahassāni adaṃsu.
  6479. 506479,113,324,35,42,1,58,6,Nigrodhakumāro pottikassa attano santike sippaṃ paṭṭhapesi.
  6480. 506480,113,324,43,61,1,133,14,Te nipphannasippā ācariyaṃ āpucchitvā nikkhantā‘‘ janapadacārikaṃ carissāmā’’ ti anupubbena bārāṇasiṃ patvā ekasmiṃ rukkhamūle nipajjiṃsu.
  6481. 506481,113,324,62,79,1,99,12,"Tadā bārāṇasirañño kālakatassa sattamo divaso,‘‘ sve phussarathaṃ yojessāmā’’ ti nagare bheriṃ carāpesuṃ. "
  6482. 506482,113,324,80,93,1,121,12,Tesupi sahāyesu rukkhamūle nipajjitvā niddāyantesu pottiko paccūsakāle uṭṭhāya nigrodhakumārassa pāde parimajjanto nisīdi.
  6483. 506483,113,324,94,102,1,80,8,Tasmiṃ rukkhe vutthakukkuṭesu uparikukkuṭo heṭṭhākukkuṭassa sarīre vaccaṃ pātesi.
  6484. 506484,113,324,103,114,1,34,7,Atha naṃ so‘‘ kenetaṃ pātitan’’ ti āha.
  6485. 506485,113,324,115,129,1,46,8,"‘‘ Samma, mā kujjhi, mayā ajānantena pātitan’’ ti āha."
  6486. 506486,113,324,130,149,1,79,13,"‘‘ Are, tvaṃ mama sarīraṃ attano vaccaṭṭhānaṃ maññasi, kiṃ mama pamāṇaṃ na jānāsī’’ ti. "
  6487. 506487,113,324,150,174,1,94,17,"Atha naṃ itaro‘‘ are tvaṃ‘ ajānantena me katan’ ti vuttepi kujjhasiyeva, kiṃ pana te pamāṇan’’ ti āha."
  6488. 506488,113,324,175,195,1,83,14,"‘‘ Yo maṃ māretvā maṃsaṃ khādati, so pātova sahassaṃ labhati, tasmā ahaṃ mānaṃ karomī’’ ti. "
  6489. 506489,113,324,196,237,1,201,31,"Atha naṃ itaro‘‘ are ettakamattena tvaṃ mānaṃ karosi, maṃ pana māretvā yo thūlamaṃsaṃ khādati, so pātova rājā hoti, yo majjhimamaṃsaṃ khādati, so senāpati, yo aṭṭhinissitaṃ khādati, so bhaṇḍāgāriko hotī’’ ti āha. "
  6490. 506490,113,325,2,36,1,226,27,"Pottiko tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ kiṃ no sahassena, rajjameva varan’’ ti saṇikaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā uparisayitakukkuṭaṃ gahetvā māretvā aṅgāre pacitvā thūlamaṃsaṃ nigrodhassa adāsi, majjhimamaṃsaṃ sākhassa adāsi, aṭṭhimaṃsaṃ attanā khādi. "
  6491. 506491,113,325,37,75,1,179,26,"Khāditvā pana‘‘ samma nigrodha, tvaṃ ajja rājā bhavissasi, samma sākha, tvaṃ senāpati bhavissasi, ahaṃ pana bhaṇḍāgāriko bhavissāmī’’ ti vatvā‘‘ kathaṃ jānāsī’’ ti puṭṭho taṃ pavattiṃ ārocesi. "
  6492. 506492,113,325,76,93,1,147,16,Te tayopi janā pātarāsavelāya bārāṇasiṃ pavisitvā ekassa brāhmaṇassa gehe sappisakkarayuttaṃ pāyāsaṃ bhuñjitvā nagarā nikkhamitvā uyyānaṃ pavisiṃsu.
  6493. 506493,113,325,94,103,1,58,7,"Nigrodhakumāro silāpaṭṭe nipajji , itare dve bahi nipajjiṃsu. "
  6494. 506494,113,325,104,112,1,78,8,Tasmiṃ samaye pañca rājakakudhabhaṇḍāni anto ṭhapetvā phussarathaṃ vissajjesuṃ.
  6495. 506495,113,325,113,128,1,52,5,Tattha vitthārakathā mahājanakajātake( jā.2.22.123 ādayo) āvi bhavissati.
  6496. 506496,113,325,129,136,1,64,7,Phussaratho uyyānaṃ gantvā nivattitvā ārohanasajjo hutvā aṭṭhāsi.
  6497. 506497,113,325,137,172,1,244,26,"Purohito‘‘ uyyāne puññavatā sattena bhavitabban’’ ti uyyānaṃ pavisitvā kumāraṃ disvā pādantato sāṭakaṃ apanetvā pādesu lakkhaṇāni upadhāretvā‘‘ tiṭṭhatu bārāṇasiyaṃ rajjaṃ, sakalajambudīpassa adhipatirājā bhavituṃ yutto’’ ti sabbatālāvacare paggaṇhāpesi. "
  6498. 506498,113,325,173,187,1,138,14,Nigrodhakumāro pabujjhitvā mukhato sāṭakaṃ apanetvā mahājanaṃ oloketvā parivattitvā nipanno thokaṃ vītināmetvā silāpaṭṭe pallaṅkena nisīdi.
  6499. 506499,113,325,188,216,1,126,18,Atha naṃ purohito jaṇṇunā patiṭṭhāya‘‘ rajjaṃ te deva pāpuṇātī’’ ti vatvā‘‘‘ sādhū’’ ti vutte tattheva ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisiñci.
  6500. 506500,113,325,217,232,1,116,14,"So rajjaṃ patvā sākhassa senāpatiṭṭhānaṃ datvā mahantena sakkārena nagaraṃ pāvisi, pottikopi tehi saddhiññeva agamāsi. "
  6501. 506501,113,325,233,240,1,58,7,Tato paṭṭhāya mahāsatto bārāṇasiyaṃ dhammena rajjaṃ kāresi.
  6502. 506502,113,326,2,8,1,44,6,So ekadivasaṃ mātāpitūnaṃ saritvā sākhaṃ āha–
  6503. 506503,113,326,9,28,1,90,13,"‘‘ samma, na sakkā mātāpitūhi vinā vattituṃ, mahantena parivārena gantvā mātāpitaro no ānehī’’ ti. "
  6504. 506504,113,326,29,41,1,51,8,Sākho‘‘ na me tattha gamanakammaṃ atthī’’ ti paṭikkhipi.
  6505. 506505,113,326,42,45,1,21,3,Tato pottikaṃ āṇāpesi.
  6506. 506506,113,326,46,70,1,95,15,"So‘‘ sādhū’’ ti tattha gantvā nigrodhassa mātāpitaro‘‘ putto vo rajje patiṭṭhito, etha gacchāmā’’ ti āha. "
  6507. 506507,113,326,71,86,1,68,10,"Te‘‘ atthi no tāva vibhavamattaṃ, alaṃ tattha gamanenā’’ ti paṭikkhipiṃsu. "
  6508. 506508,113,326,87,94,1,44,6,"Sākhassapi mātāpitaro avoca, tepi na icchiṃsu. "
  6509. 506509,113,326,95,110,1,83,10,"Attano mātāpitaro avoca,‘‘ mayaṃ tāta tunnakārakammena jīvissāma alan’’ ti paṭikkhipiṃsu. "
  6510. 506510,113,326,111,153,1,255,32,"So tesaṃ manaṃ alabhitvā bārāṇasimeva paccāgantvā‘‘ senāpatissa ghare maggakilamathaṃ vinodetvā pacchā nigrodhasahāyaṃ passissāmī’’ ti cintetvā tassa nivesanadvāraṃ gantvā‘‘ sahāyo kira te pottiko nāma āgatoti senāpatissa ārocehī’’ ti dovārikaṃ āha, so tathā akāsi. "
  6511. 506511,113,326,154,170,1,83,12,Sākho pana‘‘ ayaṃ mayhaṃ rajjaṃ adatvā sahāyanigrodhassa adāsī’’ ti tasmiṃ veraṃ bandhi.
  6512. 506512,113,326,171,196,1,160,20,"So taṃ kathaṃ sutvāva kuddho āgantvā‘‘ ko imassa sahāyo ummattako dāsiputto, gaṇhatha nan’’ ti vatvā hatthapādajaṇṇukapparehi koṭṭāpetvā gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesi. "
  6513. 506513,113,327,2,30,1,171,21,"So cintesi‘‘ sākho mama santikā senāpatiṭṭhānaṃ labhitvā akataññū mittadubbhī, maṃ koṭṭāpetvā nīharāpesi, nigrodho pana paṇḍito kataññū sappuriso, tasseva santikaṃ gamissāmī’’ ti. "
  6514. 506514,113,327,31,51,1,84,14,"So rājadvāraṃ gantvā‘‘ deva, pottiko kira nāma te sahāyo dvāre ṭhito’’ ti rañño ārocāpesi. "
  6515. 506515,113,327,52,74,1,247,22,Rājā pakkosāpetvā taṃ āgacchantaṃ disvā āsanā vuṭṭhāya paccuggantvā paṭisanthāraṃ katvā massukammādīni kārāpetvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitena paribhuttanānaggarasabhojanena tena saddhiṃ sukhanisinno mātāpitūnaṃ pavattiṃ pucchitvā anāgamanabhāvaṃ suṇi.
  6516. 506516,113,327,75,97,1,110,16,"Sākhopi‘‘ pottiko maṃ rañño santike paribhindeyya , mayi pana gate kiñci vattuṃ na sakkhissatī’’ ti tattheva agamāsi. "
  6517. 506517,113,327,98,118,1,123,15,"Pottiko tassa santikeyeva rājānaṃ āmantetvā‘‘ deva, ahaṃ maggakilanto‘ sākhassa gehaṃ gantvā vissamitvā idhāgamissāmī’ ti agamiṃ. "
  6518. 506518,113,327,119,143,1,133,20,Atha maṃ sākho‘ nāhaṃ taṃ jānāmī’ ti vatvā koṭṭāpetvā gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesīti saddaheyyāsi tvaṃ etan’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi–
  6519. 506519,113,328,2,4,1,0,0,72.
  6520. 506520,113,329,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Na vāhametaṃ jānāmi, ko vāyaṃ kassa vāti vā; "
  6521. 506521,113,330,2,10,1,43,7,"Yathā sākho vadi eva, nigrodha kinti maññasi. "
  6522. 506522,113,331,2,4,1,0,0,73.
  6523. 506523,113,332,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tato galavinītena, purisā nīhariṃsu maṃ; "
  6524. 506524,113,333,2,7,1,40,4,"Datvā mukhapahārāni, sākhassa vacanaṃkarā. "
  6525. 506525,113,334,2,4,1,0,0,74.
  6526. 506526,113,335,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Etādisaṃ dummatinā, akataññuna dubbhinā; "
  6527. 506527,113,336,2,12,1,46,7,"Kataṃ anariyaṃ sākhena, sakhinā te janādhipā’’ ti. "
  6528. 506528,113,337,2,31,1,157,23,"Tattha kinti {maññasī}ti yathā maṃ sākho acari, kiṃ tvampi evameva maññasi, udāhu aññathā maññasi, maṃ sākho evaṃ vadeyyāti saddahasi, taṃ na saddahasīti adhippāyo. "
  6529. 506529,113,337,32,35,1,26,2,{Galavinītenā}ti galaggāhena.
  6530. 506530,113,337,36,39,1,24,2,{Dubbhinā}ti mittadubbhinā.
  6531. 506531,113,338,2,8,1,39,6,Taṃ sutvā nigrodho catasso gāthā abhāsi–
  6532. 506532,113,339,2,4,1,0,0,75.
  6533. 506533,113,340,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Na vāhametaṃ jānāmi, napi me koci saṃsati; "
  6534. 506534,113,341,2,11,1,47,8,"Yaṃ me tvaṃ samma akkhāsi, sākhena kāraṇaṃ kataṃ. "
  6535. 506535,113,342,2,4,1,0,0,76.
  6536. 506536,113,343,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sakhīnaṃ sājīvakaro, mama sākhassa cūbhayaṃ; "
  6537. 506537,113,344,2,8,1,43,5,"Tvaṃ nosissariyaṃ dātā, manussesu mahantataṃ; "
  6538. 506538,113,345,2,10,1,45,7,"Tayāmā labbhitā iddhī, ettha me natthi saṃsayo. "
  6539. 506539,113,346,2,4,1,0,0,77.
  6540. 506540,113,347,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yathāpi bījamaggimhi, ḍayhati na virūhati; "
  6541. 506541,113,348,2,9,1,41,6,"Evaṃ kataṃ asappurise, nassati na virūhati. "
  6542. 506542,113,349,2,4,1,0,0,78.
  6543. 506543,113,350,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kataññumhi ca posamhi, sīlavante ariyavuttine; "
  6544. 506544,113,351,2,13,1,46,8,"Sukhette viya bījāni, kataṃ tamhi na nassatī’’ ti. "
  6545. 506545,113,352,2,7,1,26,3,Tattha {saṃsatī}ti ācikkhati.
  6546. 506546,113,352,8,15,1,81,7,Kāraṇaṃ katan ti ākaḍḍhanavikaḍḍhanapothanakoṭṭanasaṅkhātaṃ kāraṇaṃ katanti attho.
  6547. 506547,113,352,16,27,1,82,9,"Sakhīnaṃ {sājīvakaro}ti samma, pottika tvaṃ sahāyakānaṃ suājīvakaro jīvikāya uppādetā. "
  6548. 506548,113,352,28,38,1,74,10,Mama sākhassa cūbhayan ti mayhañca sākhassa ca ubhinnampi sakhīnanti attho.
  6549. 506549,113,352,39,54,1,87,14,"Tvaṃ nosissariyan ti tvaṃ no asi issariyaṃ dātā, tava santikā imā sampattī amhehi laddhā. "
  6550. 506550,113,352,55,58,1,27,3,Mahantatan ti mahantabhāvaṃ.
  6551. 506551,113,353,2,11,1,66,9,Evañca pana vatvā ettakaṃ kathente nigrodhe sākho tattheva aṭṭhāsi.
  6552. 506552,113,353,12,25,1,53,9,Atha naṃ rājā‘‘ sākha imaṃ pottikaṃ sañjānāsī’’ ti pucchi.
  6553. 506553,113,353,26,29,1,14,3,So tuṇhī ahosi.
  6554. 506554,113,353,30,36,1,47,6,Athassa rājā daṇḍaṃ āṇāpento aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  6555. 506555,113,354,2,4,1,0,0,79.
  6556. 506556,113,355,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Imaṃ jammaṃ nekatikaṃ, asappurisacintakaṃ; "
  6557. 506557,113,356,2,12,1,47,7,"Hanantu sākhaṃ sattīhi, nāssa icchāmi jīvitan’’ ti. "
  6558. 506558,113,357,2,6,1,24,4,Tattha jamman ti lāmakaṃ.
  6559. 506559,113,357,7,10,1,21,3,Nekatikan ti vañcakaṃ.
  6560. 506560,113,358,2,19,1,79,13,Taṃ sutvā pottiko‘‘ mā esa bālo maṃ nissāya nassatū’’ ti cintetvā navamaṃ gāthamāha–
  6561. 506561,113,359,2,4,1,0,0,80.
  6562. 506562,113,360,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Khamatassa mahārāja, pāṇā na paṭiānayā; "
  6563. 506563,113,361,2,12,1,51,7,"Khama deva asappurisassa, nāssa icchāmahaṃ vadhan’’ ti. "
  6564. 506564,113,362,2,12,1,71,8,"Tattha {khamatassā}ti khamataṃ assa, etassa asappurisassa khamathāti attho. "
  6565. 506565,113,362,13,22,1,52,8,Na {paṭiānayā}ti matassa nāma pāṇā paṭiānetuṃ na sakkā.
  6566. 506566,113,363,2,19,1,102,14,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā sākhassa khami, senāpatiṭṭhānampi pottikasseva dātukāmo ahosi , so pana na icchi. "
  6567. 506567,113,363,20,26,1,67,6,Athassa sabbasenānīnaṃ vicāraṇārahaṃ bhaṇḍāgārikaṭṭhānaṃ nāma adāsi.
  6568. 506568,113,363,27,35,1,52,7,"Pubbe kiretaṃ ṭhānantaraṃ nāhosi, tato paṭṭhāya jātaṃ. "
  6569. 506569,113,363,36,45,1,103,9,Aparabhāge pottiko bhaṇḍāgāriko puttadhītāhi vaḍḍhamāno attano puttadhītānaṃ ovādavasena osānagāthamāha–
  6570. 506570,113,364,2,4,1,0,0,81.
  6571. 506571,113,365,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase; "
  6572. 506572,113,366,2,12,1,50,7,"Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhasmi jīvitan’’ ti. "
  6573. 506573,113,367,2,22,1,109,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, devadatto pubbepi akataññūyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  6574. 506574,113,367,23,40,1,73,11,"‘‘ tadā sākho devadatto ahosi, pottiko ānando, nigrodho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6575. 506575,113,368,2,4,1,29,2,Nigrodhajātakavaṇṇanā sattamā.
  6576. 506576,113,370,2,7,1,20,2,[ 446]8. Takkalajātakavaṇṇanā
  6577. 506577,113,371,2,17,1,102,14,Na takkalā santi na {āluvānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ pituposakaṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi.
  6578. 506578,113,371,18,38,1,187,20,So kira daliddakule paccājāto mātari kālakatāya pātova uṭṭhāya dantakaṭṭhamukhodakadānādīni karonto bhatiṃ vā kasiṃ vā katvā laddhavibhavānurūpena yāgubhattādīni sampādetvā pitaraṃ posesi.
  6579. 506579,113,371,39,43,1,17,4,Atha naṃ pitā āha–
  6580. 506580,113,371,44,70,1,113,19,"‘‘ tāta, tvaṃ ekakova anto ca bahi ca kattabbaṃ karosi, ekaṃ te kuladārikaṃ ānessāmi, sā te gehe kattabbaṃ karissatī’’ ti."
  6581. 506581,113,371,71,102,1,161,22,"‘‘ Tāta, itthiyo nāma gharaṃ āgatā neva mayhaṃ, na tumhākaṃ cittasukhaṃ karissanti, mā evarūpaṃ cintayittha, ahaṃ yāvajīvaṃ tumhe posetvā tumhākaṃ accayena jānissāmī’’ ti. "
  6582. 506582,113,371,103,109,1,50,6,Athassa pitā anicchamānasseva ekaṃ kumārikaṃ ānesi.
  6583. 506583,113,371,110,118,1,54,8,Sā sasurassa ca sāmikassa ca upakārikā ahosi nīcavutti.
  6584. 506584,113,371,119,139,1,112,15,"Sāmikopissā‘‘ mama pitu upakārikā’’ ti tussitvā laddhaṃ laddhaṃ manāpaṃ āharitvā deti, sāpi taṃ sasurasseva upanāmesi. "
  6585. 506585,113,371,140,171,1,189,25,"Sā aparabhāge cintesi‘‘ mayhaṃ sāmiko laddhaṃ laddhaṃ pitu adatvā mayhameva deti, addhā pitari nisneho jāto, imaṃ mahallakaṃ ekenupāyena mama sāmikassa paṭikkūlaṃ katvā gehā nikkaḍḍhāpessāmī’’ ti. "
  6586. 506586,113,372,2,43,1,252,34,"Sā tato paṭṭhāya udakaṃ atisītaṃ vā accuṇhaṃ vā, āhāraṃ atiloṇaṃ vā aloṇaṃ vā , bhattaṃ uttaṇḍulaṃ vā atikilinnaṃ vāti evamādīni tassa kodhuppattikāraṇāni katvā tasmiṃ kujjhante‘‘ ko imaṃ mahallakaṃ upaṭṭhātuṃ sakkhissatī’’ ti pharusāni vatvā kalahaṃ vaḍḍhesi. "
  6587. 506587,113,372,44,75,1,157,23,"Tattha tattha kheḷapiṇḍādīni chaḍḍetvāpi sāmikaṃ ujjhāpesi‘‘ passa pitu kammaṃ,‘ idañcidañca mā karī’ ti vutte kujjhati, imasmiṃ gehe pitaraṃ vā vasāpehi maṃ vā’’ ti. "
  6588. 506588,113,372,76,105,1,136,21,"Atha naṃ so‘‘ bhadde, tvaṃ daharā yattha katthaci jīvituṃ sakkhissasi, mayhaṃ pitā mahallako, tvaṃ tassa asahantī imamhā gehā nikkhamā’’ ti āha. "
  6589. 506589,113,372,106,125,1,115,15,Sā bhītā‘‘ ito paṭṭhāya evaṃ na karissāmī’’ ti sasurassa pādesu patitvā khamāpetvā pakatiniyāmeneva paṭijaggituṃ ārabhi.
  6590. 506590,113,372,126,140,1,121,14,Atha so upāsako purimadivasesu tāya ubbāḷho satthu santikaṃ dhammassavanāya agantvā tassā pakatiyā patiṭṭhitakāle agamāsi.
  6591. 506591,113,372,141,158,1,81,11,"Atha naṃ satthā‘‘ kiṃ, upāsaka, sattaṭṭha divasāni dhammassavanāya nāgatosī’’ ti pucchi. "
  6592. 506592,113,372,159,163,1,22,4,So taṃ kāraṇaṃ kathesi.
  6593. 506593,113,372,164,237,1,485,65,"Satthā‘‘ idāni tāva tassā kathaṃ aggahetvā pitaraṃ na nīharāpesi, pubbe pana etissā kathaṃ gahetvā pitaraṃ āmakasusānaṃ netvā āvāṭaṃ khaṇitvā tattha naṃ pakkhipitvā māraṇakāle ahaṃ sattavassiko hutvā mātāpitūnaṃ guṇaṃ kathetvā pitughātakakammā nivāresiṃ, tadā tvaṃ mama kathaṃ sutvā tava pitaraṃ yāvajīvaṃ paṭijaggitvā saggaparāyaṇo jāto, svāyaṃ mayā dinno ovādo bhavantaragatampi na vijahati, iminā kāraṇena tassā kathaṃ aggahetvā idāni tayā pitā na nīhaṭo’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6594. 506594,113,373,2,17,1,127,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente aññatarasmiṃ kāsigāme ekassa kulassa ghare ekaputtako ahosi nāmena saviṭṭhako nāma.
  6595. 506595,113,373,18,31,1,126,12,So mātāpitaro paṭijagganto aparabhāge mātari kālakatāya pitaraṃ posesīti sabbaṃ vatthu paccuppannavatthuniyāmeneva kathetabbaṃ.
  6596. 506596,113,373,32,35,1,20,3,Ayaṃ panettha viseso.
  6597. 506597,113,373,36,109,1,412,57,"Tadā sā itthī‘‘ passa pitu kammaṃ,‘ idañcidañca mā karī’ ti vutte kujjhatī’’ ti vatvā‘‘ sāmi, pitā te caṇḍo pharuso niccaṃ kalahaṃ karoti, jarājiṇṇo byādhipīḷito na cirasseva marissati, ahañca etena saddhiṃ ekagehe vasituṃ na sakkomi, sayampesa katipāhena marissatiyeva, tvaṃ etaṃ āmakasusānaṃ netvā āvāṭaṃ khaṇitvā tattha naṃ pakkhipitvā kuddālena sīsaṃ chinditvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā upari paṃsunā chādetvā āgacchāhī’’ ti āha. "
  6598. 506598,113,373,110,129,1,91,13,"So tāya punappunaṃ vuccamāno‘‘ bhadde, purisamāraṇaṃ nāma bhāriyaṃ, kathaṃ naṃ māressāmī’’ ti āha."
  6599. 506599,113,373,130,139,1,30,5,‘‘ Ahaṃ te upāyaṃ ācikkhissāmī’’ ti.
  6600. 506600,113,373,140,147,1,15,3,‘‘ Ācikkha tāvā’’ ti.
  6601. 506601,113,373,148,216,1,419,54,"‘‘ Sāmi, tvaṃ paccūsakāle pitu nisinnaṭṭhānaṃ gantvā yathā sabbe suṇanti, evaṃ mahāsaddaṃ katvā‘ tāta, asukagāme tumhākaṃ uddhāraṇako atthi, mayi gate na deti, tumhākaṃ accayena na dassateva, sve yānake nisīditvā pātova gacchissāmā’ ti vatvā tena vuttavelāyameva uṭṭhāya yānakaṃ yojetvā tattha nisīdāpetvā āmakasusānaṃ netvā āvāṭaṃ khaṇitvā corehi acchinnasaddaṃ katvā māretvā āvāṭe pakkhipitvā sīsaṃ chinditvā nhāyitvā āgacchā’’ ti. "
  6602. 506602,113,374,2,16,1,83,10,Saviṭṭhako ‘‘ atthesa upāyo’’ ti tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā yānakaṃ gamanasajjaṃ akāsi.
  6603. 506603,113,374,17,24,1,52,7,Tassa paneko sattavassiko putto atthi paṇḍito byatto.
  6604. 506604,113,374,25,53,1,166,23,"So mātu vacanaṃ sutvā‘‘ mayhaṃ mātā pāpadhammā pitaraṃ me pitughātakammaṃ kāreti, ahaṃ imassa pitughātakammaṃ kātuṃ na dassāmī’’ ti saṇikaṃ gantvā ayyakena saddhiṃ nipajji. "
  6605. 506605,113,374,54,73,1,106,13,"Saviṭṭhakopi itarāya vuttavelāya yānakaṃ yojetvā‘‘ ehi, tāta, uddhāraṃ sodhessāmā’’ ti pitaraṃ yānake nisīdāpesi. "
  6606. 506606,113,374,74,78,1,38,4,Kumāropi paṭhamataraṃ yānakaṃ abhiruhi.
  6607. 506607,113,374,79,102,1,209,22,Saviṭṭhako taṃ nivāretuṃ asakkonto teneva saddhiṃ āmakasusānaṃ gantvā pitarañca kumārakena saddhiṃ ekamante ṭhapetvā sayaṃ otaritvā kuddālapiṭakaṃ ādāya ekasmiṃ paṭicchannaṭṭhāne caturassāvāṭaṃ khaṇituṃ ārabhi.
  6608. 506608,113,374,103,114,1,93,11,Kumārako otaritvā tassa santikaṃ gantvā ajānanto viya kathaṃ samuṭṭhāpetvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  6609. 506609,113,375,2,4,1,0,0,82.
  6610. 506610,113,376,2,15,1,57,11,"‘ ‘ Na takkalā santi na āluvāni, na biḷāliyo na kaḷambāni tāta; "
  6611. 506611,113,377,2,13,1,59,8,"Eko araññamhi susānamajjhe, kimatthiko tāta khaṇāsi kāsun’’ ti. "
  6612. 506612,113,378,2,10,1,47,7,Tattha na takkalā {santī}ti piṇḍālukandā na santi.
  6613. 506613,113,378,11,14,1,20,2,{Āluvānī}ti āluvakandā.
  6614. 506614,113,378,15,18,1,27,2,{Biḷāliyo}ti biḷārivallikandā.
  6615. 506615,113,378,19,22,1,21,2,{Kaḷambānī}ti tālakandā.
  6616. 506616,113,379,2,6,1,30,4,Athassa pitā dutiyaṃ gāthamāha–
  6617. 506617,113,380,2,4,1,0,0,83.
  6618. 506618,113,381,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Pitāmaho tāta sudubbalo te, anekabyādhīhi dukhena phuṭṭho; "
  6619. 506619,113,382,2,14,1,63,9,"Tamajjahaṃ nikhaṇissāmi sobbhe, na hissa taṃ jīvitaṃ rocayāmī’’ ti. "
  6620. 506620,113,383,2,11,1,66,7,Tattha {anekabyādhīhī}ti anekehi byādhīhi uppannena dukkhena phuṭṭho.
  6621. 506621,113,383,12,38,1,145,21,"Na hissa tan ti ahañhi tassa tava pitāmahassa taṃ dujjīvitaṃ na icchāmi,‘‘ evarūpā jīvitā maraṇamevassa varan’’ ti maññamāno taṃ sobbhe nikhaṇissāmīti. "
  6622. 506622,113,384,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā kumāro upaḍḍhaṃ gāthamāha–
  6623. 506623,113,385,2,4,1,0,0,84.
  6624. 506624,113,386,2,16,1,65,9,"‘ ‘ Saṅkappametaṃ paṭiladdha pāpakaṃ, accāhitaṃ kamma karosi luddan’’ ti. "
  6625. 506625,113,387,2,31,1,188,23,"Tassattho – tāta, tvaṃ‘‘ pītaraṃ dukkhā pamocessāmī’’ ti maraṇadukkhena yojento etaṃ pāpakaṃ saṅkappaṃ paṭiladdhā tassa ca saṅkappavasena hitaṃ atikkamma ṭhitattā accāhitaṃ kammaṃ karosi luddanti. "
  6626. 506626,113,388,2,15,1,96,13,Evañca pana vatvā kumāro pitu hatthato kuddālaṃ gahetvā avidūre aññataraṃ āvāṭaṃ khaṇituṃ ārabhi.
  6627. 506627,113,388,16,33,1,63,10,"Atha naṃ pitā upasaṅkamitvā ‘‘ kasmā, tāta, āvāṭaṃ khaṇasī’’ ti pucchi. "
  6628. 506628,113,388,34,39,1,35,5,So tassa kathento tatiyaṃ gāthamāha–
  6629. 506629,113,389,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Mayāpi tāta paṭilacchase tuvaṃ, etādisaṃ kamma jarūpanīto; "
  6630. 506630,113,390,2,13,1,62,8,"Taṃ kullavattaṃ anuvattamāno, ahampi taṃ nikhaṇissāmi sobbhe’’ ti. "
  6631. 506631,113,391,2,43,1,276,35,"Tassattho – tāta, ahampi etasmiṃ sobbhe taṃ mahallakakāle nikhaṇissāmi, iti kho tāta, mayāpi kate imasmiṃ sobbhe tuvaṃ jarūpanīto etādisaṃ kammaṃ paṭilacchase, yaṃ etaṃ tayā pavattitaṃ kulavattaṃ, taṃ anuvattamāno vayappatto bhariyāya saddhiṃ vasanto ahampi taṃ nikhaṇissāmi sobbheti. "
  6632. 506632,113,392,2,6,1,32,4,Athassa pitā catutthaṃ gāthamāha–
  6633. 506633,113,393,2,4,1,0,0,85.
  6634. 506634,113,394,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Pharusāhi vācāhi pakubbamāno, āsajja maṃ tvaṃ vadase kumāra; "
  6635. 506635,113,395,2,14,1,60,9,"Putto mamaṃ orasako samāno, ahītānukampī mama tvaṃsi puttā’’ ti. "
  6636. 506636,113,396,2,6,1,33,3,Tattha {pakubbamāno}ti abhibhavanto.
  6637. 506637,113,396,7,10,1,18,2,{Āsajjā}ti ghaṭṭetvā.
  6638. 506638,113,397,2,14,1,84,10,"Evaṃ vutte paṇḍitakumārako ekaṃ paṭivacanagāthaṃ, dve udānagāthāti tisso gāthā abhāsi– "
  6639. 506639,113,398,2,4,1,0,0,86.
  6640. 506640,113,399,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Na tāhaṃ tāta ahitānukampī, hitānukampī te ahampi tāta; "
  6641. 506641,113,400,2,11,1,56,8,"Pāpañca taṃ kamma pakubbamānaṃ, arahāmi no vārayituṃ tato. "
  6642. 506642,113,401,2,4,1,0,0,87.
  6643. 506643,113,402,2,14,1,57,9,"‘ ‘ Yo mātaraṃ vā pitaraṃ saviṭṭha, adūsake hiṃsati pāpadhammo; "
  6644. 506644,113,403,2,10,1,55,7,"Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ so nirayaṃ upeti. "
  6645. 506645,113,404,2,4,1,0,0,88.
  6646. 506646,113,405,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Yo mātaraṃ vā pitaraṃ saviṭṭha, annena pānena upaṭṭhahāti; "
  6647. 506647,113,406,2,14,1,58,8,"Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ so sugatiṃ upetī’’ ti."
  6648. 506648,113,406,15,15,1,0,0,–
  6649. 506649,113,407,2,10,1,61,8,Imaṃ pana puttassa dhammakathaṃ sutvā pitā aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  6650. 506650,113,408,2,4,1,0,0,89.
  6651. 506651,113,409,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Na me tvaṃ putta ahitānukampī, hitānukampī me tvaṃsi putta; "
  6652. 506652,113,410,2,14,1,59,9,"Ahañca taṃ mātarā vuccamāno, etādisaṃ kamma karomi luddan’’ ti. "
  6653. 506653,113,411,2,14,1,60,10,"Tattha ahañca taṃ {mātarā}ti ahañca te mātarā, ayameva vā pāṭho. "
  6654. 506654,113,412,2,35,1,175,26,"Taṃ sutvā kumāro‘‘ tāta, itthiyo nāma uppanne dose aniggayhamānā punappunaṃ pāpaṃ karonti, mama mātā yathā puna evarūpaṃ na karoti, tathā naṃ paṇāmetuṃ vaṭṭatī’’ ti navamaṃ gāthamāha– "
  6655. 506655,113,413,2,4,1,0,0,90.
  6656. 506656,113,414,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Yā te sā bhariyā anariyarūpā, mātā mamesā sakiyā janetti; "
  6657. 506657,113,415,2,14,1,59,9,"Niddhāpaye tañca sakā agārā, aññampi te sā dukhamāvaheyyā’’ ti. "
  6658. 506658,113,416,2,25,1,129,17,"Saviṭṭhako paṇḍitaputtassa kathaṃ sutvā somanassajāto hutvā‘‘ gacchāma, tātā’’ ti saddhiṃ puttena ca pitarā ca yānake nisīditvā pāyāsi. "
  6659. 506659,113,416,26,74,1,271,35,"Sāpi kho anācārā‘‘ nikkhantā no gehā kāḷakaṇṇī’’ ti haṭṭhatuṭṭhā allagomayena gehaṃ upalimpetvā pāyāsaṃ pacitvā āgamanamaggaṃ olokentī te āgacchante disvā‘‘ nikkhantaṃ kāḷakaṇṇiṃ puna gahetvā āgato’’ ti kujjhitvā‘‘ are nikatika, nikkhantaṃ kāḷakaṇṇiṃ puna ādāya āgatosī’’ ti paribhāsi. "
  6660. 506660,113,416,75,105,1,145,22,Saviṭṭhako kiñci avatvā yānakaṃ mocetvā‘‘ anācāre kiṃ vadesī’’ ti taṃ sukoṭṭitaṃ koṭṭetvā‘‘ ito paṭṭhāya mā imaṃ gehaṃ pāvisī’’ ti pāde gahetvā nikkaḍḍhi.
  6661. 506661,113,416,106,116,1,78,9,Tato pitarañca puttañca nhāpetvā sayampi nhāyitvā tayopi pāyāsaṃ paribhuñjiṃsu.
  6662. 506662,113,416,117,123,1,44,6,Sāpi pāpadhammā katipāhaṃ aññasmiṃ gehe vasi.
  6663. 506663,113,416,124,129,1,29,5,Tasmiṃ kāle putto pitaraṃ āha–
  6664. 506664,113,416,130,174,1,263,33,"‘‘ tāta, mama mātā ettakena na bujjhati, tumhe mama mātu maṅkubhāvakaraṇatthaṃ‘ asukagāmake mama mātuladhītā atthi , sā mayhaṃ pitarañca puttañca mañca paṭijaggissati, taṃ ānessāmī’ ti vatvā mālāgandhādīni ādāya yānakena nikkhamitvā khettaṃ anuvicaritvā sāyaṃ āgacchathā’’ ti. "
  6665. 506665,113,416,175,178,1,14,3,So tathā akāsi.
  6666. 506666,113,417,2,20,1,101,14,Paṭivissakakule itthiyo‘‘ sāmiko kira te aññaṃ bhariyaṃ ānetuṃ asukagāmaṃ nāma gato’’ ti tassā ācikkhiṃsu.
  6667. 506667,113,417,21,80,1,309,43,"Sā‘‘ dānimhi naṭṭhā, natthi me puna okāso’’ ti bhītā tasitā hutvā‘‘ puttameva yācissāmī’’ ti paṇḍitaputtassa santikaṃ gantvā tassa pādesu patitvā‘‘ tāta, taṃ ṭhapetvā añño mama paṭisaraṇaṃ natthi, ito paṭṭhāya tava pitarañca pitāmahañca alaṅkatacetiyaṃ viya paṭijaggissāmi, puna mayhaṃ imasmiṃ ghare pavesanaṃ karohī’’ ti āha. "
  6668. 506668,113,417,81,106,1,114,17,"So‘‘ sādhu, amma, sace puna evarūpaṃ na karissatha, karissāmi, appamattā hothā’’ ti vatvā pitu āgatakāle dasamaṃ gāthamāha– "
  6669. 506669,113,418,2,4,1,0,0,91.
  6670. 506670,113,419,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Yā te sā bhariyā anariyarūpā, mātā mamesā sakiyā janetti; "
  6671. 506671,113,420,2,12,1,55,7,"Dantā kareṇūva vasūpanītā, sā pāpadhammā punarāvajātū’’ ti. "
  6672. 506672,113,421,2,19,1,103,14,"Tattha {kareṇūvā}ti tāta, idāni sā āneñjakāraṇaṃ kārikā hatthinī viya dantā vasaṃ upanītā nibbisevanā jātā. "
  6673. 506673,113,421,20,26,1,42,5,{Punarāgajātū}ti puna imaṃ gehaṃ āgacchatūti.
  6674. 506674,113,422,2,10,1,50,8,Evaṃ so pitu dhammaṃ kathetvā gantvā mātaraṃ ānesi.
  6675. 506675,113,422,11,25,1,119,14,Sā sāmikañca sasurañca khamāpetvā tato paṭṭhāya dantā dhammena samannāgatā hutvā sāmikañca sasurañca puttañca paṭijaggi.
  6676. 506676,113,422,26,36,1,77,10,Ubhopi ca puttassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni karitvā saggaparāyaṇā ahesuṃ.
  6677. 506677,113,423,2,16,1,125,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pituposako sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6678. 506678,113,423,17,31,1,81,13,"Tadā pitā ca putto ca suṇisā ca teyeva ahesuṃ, paṇḍitakumāro pana ahameva ahosinti. "
  6679. 506679,113,424,2,4,1,28,2,Takkalajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  6680. 506680,113,426,2,7,1,27,2,[ 447]9. Mahādhammapālajātakavaṇṇanā
  6681. 506681,113,427,2,20,1,133,17,Kiṃ te vatan ti idaṃ satthā paṭhamagamanena kapilapuraṃ gantvā nigrodhārāme viharanto pitu nivesane rañño asaddahanaṃ ārabbha kathesi.
  6682. 506682,113,427,21,58,1,272,30,"Tadā hi suddhodanamahārājā vīsatisahassabhikkhuparivārassa bhagavato attano nivesane yāgukhajjakaṃ datvā antarābhatte sammodanīyaṃ kathaṃ kathento‘‘ bhante, tumhākaṃ padhānakāle devatā āgantvā ākāse ṭhatvā‘ putto te siddhatthakumāro appāhāratāya mato’ ti mayhaṃ ārocesun’’ ti āha. "
  6683. 506683,113,427,59,98,1,179,25,"Satthārā ca‘‘ saddahi, mahārājā’’ ti vutte‘‘ na saddahiṃ, bhante, ākāse ṭhatvā kathentiyopi devatā,‘ mama puttassa bodhitale buddhattaṃ appatvā parinibbānaṃ nāma natthī’ ti paṭikkhipin’’ ti āha."
  6684. 506684,113,427,99,141,1,245,32,"‘‘ Mahārāja, pubbepi tvaṃ mahādhammapālakālepi‘ putto te mato imānissa aṭṭhīnī’ ti dassetvā vadantassapi disāpāmokkhācariyassa‘ amhākaṃ kule taruṇakāle kālakiriyā nāma natthī’ ti na saddahi, idāni pana kasmā saddahissasī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6685. 506685,113,428,2,12,1,81,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente kāsiraṭṭhe dhammapālagāmo nāma ahosi.
  6686. 506686,113,428,13,19,1,48,6,So dhammapālakulassa vasanatāya etaṃ nāmaṃ labhi.
  6687. 506687,113,428,20,46,1,176,19,"Tattha dasannaṃ kusalakammapathānaṃ pālanato‘‘ dhammapālo’’ tveva paññāto brāhmaṇo paṭivasati, tassa kule antamaso dāsakammakarāpi dānaṃ denti, sīlaṃ rakkhanti, uposathakammaṃ karonti. "
  6688. 506688,113,428,47,61,1,76,9,"Tadā bodhisatto tasmiṃ kule nibbatti,‘‘ dhammapālakumāro’’ tvevassa nāmaṃ kariṃsu. "
  6689. 506689,113,428,62,71,1,77,9,Atha naṃ vayappattaṃ pitā sahassaṃ datvā sippuggahaṇatthāya takkasilaṃ pesesi.
  6690. 506690,113,428,72,84,1,109,11,"So tattha gantvā disāpāmokkhācariyassa santike sippaṃ uggaṇhi, pañcannaṃ māṇavakasatānaṃ jeṭṭhantevāsiko ahosi. "
  6691. 506691,113,428,85,89,1,38,4,Tadā ācariyassa jeṭṭhaputto kālamakāsi.
  6692. 506692,113,428,90,101,1,93,10,Ācariyo māṇavakaparivuto ñātigaṇena saddhiṃ rodanto kandanto susāne tassa sarīrakiccaṃ kāreti.
  6693. 506693,113,428,102,117,1,108,14,"Tattha ācariyo ca ñātivaggo cassa antevāsikā ca rodanti paridevanti, dhammapāloyeveko na rodati na paridevati. "
  6694. 506694,113,428,118,168,1,293,37,"Apica kho pana tesu pañcasatesu māṇavesu susānā āgamma ācariyassa santike nisīditvā‘‘ aho evarūpo nāma ācārasampanno taruṇamāṇavo taruṇakāleyeva mātāpitūhi vippayutto maraṇappatto’’ ti vadantesu‘‘ sammā, tumhe‘ taruṇo’ ti bhaṇatha, atha kasmā taruṇakāleyeva marati, nanu ayuttaṃ taruṇakāle maritun’’ ti āha. "
  6695. 506695,113,429,2,21,1,80,14,"Atha naṃ te āhaṃsu‘‘ kiṃ pana samma, tvaṃ imesaṃ sattānaṃ maraṇabhāvaṃ na jānāsī’’ ti? "
  6696. 506696,113,429,22,31,1,61,7,"Jānāmi, taruṇakāle pana na maranti, mahallakakāleyeva marantīti. "
  6697. 506697,113,429,32,39,1,43,6,Nanu aniccā sabbe saṅkhārā hutvā abhāvinoti?
  6698. 506698,113,429,40,59,1,91,12,"‘‘ Saccaṃ aniccā, daharakāle pana sattā na maranti, mahallakakāle maranti, aniccataṃ pāpuṇantī’’ ti."
  6699. 506699,113,429,60,75,1,53,9,"‘‘ Kiṃ samma, dhammapāla, tumhākaṃ gehe na keci marantī’’ ti?"
  6700. 506700,113,429,76,88,1,55,7,"‘‘ Daharakāle pana na maranti, mahallakakāleyeva marantī’’ ti."
  6701. 506701,113,429,89,98,1,33,5,‘‘ Kiṃ panesā tumhākaṃ kulapaveṇī’’ ti?
  6702. 506702,113,429,99,106,1,17,3,‘‘ Āma kulapaveṇī’’ ti.
  6703. 506703,113,429,107,113,1,43,6,Māṇavā taṃ tassa kathaṃ ācariyassa ārocesuṃ.
  6704. 506704,113,429,114,134,1,98,15,"Atha naṃ so pakkosāpetvā pucchi‘‘ saccaṃ kira tāta dhammapāla, tumhākaṃ kule daharakāle na mīyantī’’ ti?"
  6705. 506705,113,429,135,142,1,17,3,‘‘ Saccaṃ ācariyā’’ ti.
  6706. 506706,113,429,143,172,1,151,22,"So tassa vacanaṃ sutvā cintesi‘‘ ayaṃ ativiya acchariyaṃ vadati, imassa pitu santikaṃ gantvā pucchitvā sace etaṃ saccaṃ, ahampi tameva dhammaṃ pūressāmī’’ ti. "
  6707. 506707,113,429,173,227,1,358,43,"So puttassa kattabbakiccaṃ katvā sattaṭṭhadivasaccayena dhammapālaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, ahaṃ khippaṃ āgamissāmi, yāva mamāgamanā ime māṇave sippaṃ vācehī’’ ti vatvā ekassa eḷakassa aṭṭhīni gahetvā dhovitvā pasibbake katvā ekaṃ cūḷupaṭṭhākaṃ ādāya takkasilato nikkhamitvā anupubbena taṃ gāmaṃ patvā‘‘ kataraṃ mahādhammapālassa gehan’’ ti pucchitvā gantvā dvāre aṭṭhāsi. "
  6708. 506708,113,429,228,249,1,143,18,"Brāhmaṇassa dāsamanussesu yo yo paṭhamaṃ addasa, so so ācariyassa hatthato chattaṃ gaṇhi, upāhanaṃ gaṇhi, upaṭṭhākassapi hatthato pasibbakaṃ gaṇhi."
  6709. 506709,113,429,250,274,1,116,16,‘‘ Puttassa vo dhammapālakumārassa ācariyo dvāre ṭhitoti kumārassa pitu ārocethā’’ ti ca vuttā‘‘ sādhū’’ ti gantvā ārocayiṃsu.
  6710. 506710,113,429,275,294,1,114,15,So vegena dvāramūlaṃ gantvā‘‘ ito ethā’’ ti taṃ gharaṃ abhinetvā pallaṅke nisīdāpetvā sabbaṃ pādadhovanādikiccaṃ akāsi.
  6711. 506711,113,430,2,38,1,237,28,"Ācariyo bhuttabhojano sukhakathāya nisinnakāle‘‘ brāhmaṇa, putto te dhammapālakumāro paññavā tiṇṇaṃ vedānaṃ aṭṭhārasannañca sippānaṃ nipphattiṃ patto, apica kho panekena aphāsukena jīvitakkhayaṃ patto, sabbe saṅkhārā aniccā, mā socitthā’’ ti āha. "
  6712. 506712,113,430,39,44,1,41,5,Brāhmaṇo pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasi.
  6713. 506713,113,430,45,72,1,90,17,"‘‘ Kiṃ nu brāhmaṇa, hasasī’’ ti ca vutte‘‘ mayhaṃ putto na marati, añño koci mato bhavissatī’’ ti āha."
  6714. 506714,113,430,73,101,1,116,18,"‘‘ Brāhmaṇa, puttoyeva te mato, puttasseva te aṭṭhīni disvā saddahā’’ ti aṭṭhīni nīharitvā‘‘ imāni te puttassa aṭṭhīnī’’ ti āha. "
  6715. 506715,113,430,102,128,1,166,23,"Etāni eḷakassa vā sunakhassa vā bhavissanti, mayhaṃ pana putto na marati, amhākāñhi kule yāva sattamā kulaparivaṭṭā taruṇakāle matapubbā nāma natthi, tvaṃ musā bhaṇasīti. "
  6716. 506716,113,430,129,136,1,56,7,Tasmiṃ khaṇe sabbepi pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasiṃsu.
  6717. 506717,113,430,137,168,1,197,25,"Ācariyo taṃ acchariyaṃ disvā somanassappatto hutvā‘‘ brāhmaṇa, tumhākaṃ kulapaveṇiyaṃ daharānaṃ amaraṇena na sakkā ahetukena bhavituṃ, kena vo kāraṇena daharā na mīyantī’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6718. 506718,113,431,2,4,1,0,0,92.
  6719. 506719,113,432,2,16,1,64,11,"‘ ‘ Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; "
  6720. 506720,113,433,2,16,1,66,11,"Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kasmā nu tumhaṃ daharā na mīyare’’ ti. "
  6721. 506721,113,434,2,8,1,29,4,Tattha vatan ti vatasamādānaṃ.
  6722. 506722,113,434,9,12,1,30,3,Brahmacariyan ti seṭṭhacariyaṃ.
  6723. 506723,113,434,13,23,1,83,9,Kissa {suciṇṇassā}ti tumhākaṃ kule daharānaṃ amaraṇaṃ nāma katarasucaritassa vipākoti.
  6724. 506724,113,435,2,16,1,87,13,"Taṃ sutvā brāhmaṇo yesaṃ guṇānaṃ ānubhāvena tasmiṃ kule daharā na mīyanti, te vaṇṇayanto– "
  6725. 506725,113,436,2,4,1,0,0,93.
  6726. 506726,113,437,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Dhammaṃ carāma na musā bhaṇāma, pāpāni kammāni parivajjayāma; "
  6727. 506727,113,438,2,12,1,59,9,"Anariyaṃ parivajjemu sabbaṃ, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6728. 506728,113,439,2,4,1,0,0,94.
  6729. 506729,113,440,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Suṇoma dhammaṃ asataṃ satañca, na cāpi dhammaṃ asataṃ rocayāma; "
  6730. 506730,113,441,2,14,1,60,11,"Hitvā asante na jahāma sante, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6731. 506731,113,442,2,4,1,0,0,95.
  6732. 506732,113,443,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Pubbeva dānā sumanā bhavāma, dadampi ve attamanā bhavāma; "
  6733. 506733,113,444,2,13,1,61,10,"Datvāpi ve nānutappāma pacchā, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6734. 506734,113,445,2,4,1,0,0,96.
  6735. 506735,113,446,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe addhike ca, vanibbake yācanake dalidde; "
  6736. 506736,113,447,2,12,1,59,9,"Annena pānena abhitappayāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6737. 506737,113,448,2,4,1,0,0,97.
  6738. 506738,113,449,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Mayañca bhariyaṃ nātikkamāma, amhe ca bhariyā nātikkamanti; "
  6739. 506739,113,450,2,13,1,65,10,"Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6740. 506740,113,451,2,4,1,0,0,98.
  6741. 506741,113,452,2,12,1,52,7,"‘ ‘ Pāṇātipātā viramāma sabbe, loke adinnaṃ parivajjayāma; "
  6742. 506742,113,453,2,13,1,58,10,"Amajjapā nopi musā bhaṇāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6743. 506743,113,454,2,4,1,0,0,99.
  6744. 506744,113,455,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Etāsu ve jāyare suttamāsu, medhāvino honti pahūtapaññā; "
  6745. 506745,113,456,2,13,1,59,10,"Bahussutā vedaguno ca honti, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6746. 506746,113,457,2,4,1,0,0,100.
  6747. 506747,113,458,2,18,1,62,13,"‘ ‘ Mātā pitā ca bhaginī bhātaro ca, puttā ca dārā ca mayañca sabbe; "
  6748. 506748,113,459,2,12,1,59,9,"Dhammaṃ carāma paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare. "
  6749. 506749,113,460,2,4,1,0,0,101.
  6750. 506750,113,461,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Dāsā ca dāsyo anujīvino ca, paricārakā kammakarā ca sabbe; "
  6751. 506751,113,462,2,16,1,63,10,"Dhammaṃ caranti paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare’’ ti."
  6752. 506752,113,462,17,17,1,0,0,–
  6753. 506753,113,463,2,5,1,13,3,Imā gāthā āha.
  6754. 506754,113,464,2,23,1,183,18,"Tattha dhammaṃ {carāmā}ti dasakusalakammapathadhammaṃ carāma, attano jīvitahetu antamaso kunthakipillikampi jīvitā na voropema, parabhaṇḍaṃ lobhacittena na olokemāti sabbaṃ vitthāretabbaṃ. "
  6755. 506755,113,464,24,33,1,79,9,Musāvādo cettha musāvādissa akaraṇapāpaṃ nāma natthīti ussannavasena puna vutto.
  6756. 506756,113,464,34,40,1,41,6,Te kira hasādhippāyenapi musā na bhaṇanti.
  6757. 506757,113,464,41,45,1,34,3,{Pāpānī}ti sabbāni nirayagāmikammāni.
  6758. 506758,113,464,46,54,1,77,8,Anariyan ti ariyagarahitaṃ sabbaṃ asundaraṃ aparisuddhaṃ kammaṃ parivajjayāma.
  6759. 506759,113,464,55,77,1,126,20,"Tasmā hi amhan ti ettha hi -kāro nipātamatto, tena kāraṇena amhākaṃ daharā na mīyanti, antarā akālamaraṇaṃ nāma no natthīti attho."
  6760. 506760,113,464,78,86,1,23,4,‘‘ Tasmā amhan’’ tipi pāṭho.
  6761. 506761,113,464,87,108,1,149,17,"{Suṇomā}ti mayaṃ kiriyavādānaṃ sappurisānaṃ kusaladīpanampi asappurisānaṃ akusaladīpanampi dhammaṃ suṇoma , so pana no sutamattakova hoti, taṃ na rocayāma. "
  6762. 506762,113,464,109,138,1,176,26,"Tehi pana no saddhiṃ viggaho vā vivādo vā mā hotūti dhammaṃ suṇāma, sutvāpi hitvā asante sante vattāma, ekampi khaṇaṃ na jahāma sante, pāpamitte pahāya kalyāṇamittasevinova homāti. "
  6763. 506763,113,465,2,16,1,169,13,Samaṇe mayaṃ {brāhmaṇe}ti mayaṃ samitapāpe bāhitapāpe paccekabuddhasamaṇabrāhmaṇepi avasesadhammikasamaṇabrāhmaṇepi addhikayācake sesajanepi annapānena abhitappemāti attho.
  6764. 506764,113,465,17,31,1,62,10,Pāḷiyaṃ pana ayaṃ gāthā‘‘ pubbeva dānā’’ ti gāthāya pacchato āgatā.
  6765. 506765,113,465,32,42,1,74,9,{Nātikkamāmā}ti attano bhariyaṃ atikkamitvā bahi aññaṃ micchācāraṃ na karoma.
  6766. 506766,113,465,43,59,1,122,14,"Aññatra {tāhī}ti tā attano bhariyā ṭhapetvā sesaitthīsu brahmacariyaṃ carāma, amhākaṃ bhariyāpi sesapurisesu evameva vattanti. "
  6767. 506767,113,465,60,63,1,16,2,{Jāyare}ti jāyanti.
  6768. 506768,113,465,64,68,1,33,3,{Suttamāsū}ti susīlāsu uttamitthīsu.
  6769. 506769,113,465,69,97,1,174,24,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ye etāsu sampannasīlāsu uttamitthīsu amhākaṃ puttā jāyanti, te medhāvinoti evaṃpakārā honti, kuto tesaṃ antarā maraṇaṃ, tasmāpi amhākaṃ kule daharā na marantīti. "
  6770. 506770,113,465,98,104,1,61,5,Dhammaṃ {carāmā}ti paralokatthāya tividhasucaritadhammaṃ carāma.
  6771. 506771,113,465,105,108,1,14,2,{Dāsyo}ti dāsiyo.
  6772. 506772,113,466,2,4,1,7,1,Avasāne –
  6773. 506773,113,467,2,4,1,0,0,102.
  6774. 506774,113,468,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati; "
  6775. 506775,113,469,2,10,1,57,7,"Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. "
  6776. 506776,113,470,2,4,1,0,0,103.
  6777. 506777,113,471,2,14,1,64,9,"‘ ‘ Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, chattaṃ mahantaṃ viya vassakāle; "
  6778. 506778,113,472,2,14,1,62,9,"Dhammena gutto mama dhammapālo, aññassa aṭṭhīni sukhī kumāro’’ ti."
  6779. 506779,113,472,15,15,1,0,0,–
  6780. 506780,113,473,2,8,1,47,6,Imāhi dvīhi gāthāhi dhammacārīnaṃ guṇaṃ kathesi.
  6781. 506781,113,474,2,11,1,70,8,Tattha {rakkhatī}ti dhammo nāmeso rakkhito attano rakkhitaṃ paṭirakkhati.
  6782. 506782,113,474,12,17,1,61,4,{Sukhamāvahatī}ti devamanussasukhañceva nibbānasukhañca āvahati.
  6783. 506783,113,474,18,26,1,50,7,Na duggatin ti nirayādibhedaṃ duggatiṃ na gacchati.
  6784. 506784,113,474,27,38,1,69,9,"Evaṃ brāhmaṇa, mayaṃ dhammaṃ rakkhāma, dhammopi amhe rakkhatīti dasseti. "
  6785. 506785,113,474,39,46,1,63,6,Dhammena {gutto}ti mahāchattasadisena attanā gopitadhammena gutto.
  6786. 506786,113,474,47,67,1,132,17,"Aññassa {aṭṭhīnī}ti tayā ānītāni aṭṭhīni aññassa eḷakassa vā sunakhassa vā aṭṭhīni bhavissanti, chaḍḍethetāni, mama putto sukhī kumāroti. "
  6787. 506787,113,475,2,56,1,375,42,"Taṃ sutvā ācariyo‘‘ mayhaṃ āgamanaṃ suāgamanaṃ, saphalaṃ, no nipphalan’’ ti sañjātasomanasso dhammapālassa pitaraṃ khamāpetvā‘‘ mayā āgacchantena tumhākaṃ vīmaṃsanatthāya imāni eḷakaaṭṭhīni ābhatāni, putto te arogoyeva, tumhākaṃ rakkhitadhammaṃ mayhampi dethā’’ ti paṇṇe likhitvā katipāhaṃ tattha vasitvā takkasilaṃ gantvā dhammapālaṃ sabbasippāni sikkhāpetvā mahantena parivārena pesesi. "
  6788. 506788,113,476,2,16,1,139,13,"Satthā suddhodanamahārājassa imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne rājā anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  6789. 506789,113,476,17,32,1,114,12,"Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, ācariyo sāriputto, parisā buddhaparisā, dhammapālakumāro pana ahameva ahosinti. "
  6790. 506790,113,477,2,4,1,34,2,Mahādhammapālajātakavaṇṇanā navamā.
  6791. 506791,113,479,2,7,1,20,2,[ 448]10. Kukkuṭajātakavaṇṇanā
  6792. 506792,113,480,2,15,1,102,11,Nāsmase {katapāpamhī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  6793. 506793,113,480,16,34,1,145,13,"Dhammasabhāyañhi bhikkhū devadattassa aguṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto dhanuggahādipayojanena dasabalassa vadhatthameva upāyaṃ karotī’’ ti. "
  6794. 506794,113,480,35,79,1,180,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi esa mayhaṃ vadhāya parisakkiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6795. 506795,113,481,2,9,1,50,7,Atīte kosambiyaṃ kosambako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  6796. 506796,113,481,10,25,1,126,13,"Tadā bodhisatto ekasmiṃ veḷuvane kukkuṭayoniyaṃ nibbattitvā anekasatakukkuṭaparivāro araññe vasati, tassāvidūre eko seno vasati . "
  6797. 506797,113,481,26,40,1,100,13,"So upāyena ekekaṃ kukkuṭaṃ gahetvā khādanto ṭhapetvā bodhisattaṃ sese khādi, bodhisatto ekakova ahosi. "
  6798. 506798,113,481,41,49,1,62,8,So appamatto velāya gocaraṃ gahetvā veḷuvanaṃ pavisitvā vasati.
  6799. 506799,113,481,50,101,1,301,39,"So seno taṃ gaṇhituṃ asakkonto‘‘ ekena naṃ upāyena upalāpetvā gaṇhissāmī’’ ti cintetvā tassāvidūre sākhāya nilīyitvā‘‘ samma kukkuṭarāja, tvaṃ mayhaṃ kasmā bhāyasi, ahaṃ tayā saddhiṃ vissāsaṃ kattukāmo, asukasmiṃ nāma padese sampannagocaro, tattha ubhopi gocaraṃ gahetvā aññamaññaṃ piyasaṃvāsaṃ vasissāmā’’ ti āha. "
  6800. 506800,113,481,102,122,1,84,14,"Atha naṃ bodhisatto āha‘‘ samma, mayhaṃ tayā saddhiṃ vissāso nāma natthi, gaccha tvan’’ ti."
  6801. 506801,113,481,123,142,1,85,13,"‘‘ Samma, tvaṃ mayā pubbe katapāpatāya na saddahasi, ito paṭṭhāya evarūpaṃ na karissāmī’’ ti."
  6802. 506802,113,481,143,155,1,46,7,"‘‘ Na mayhaṃ tādisena sahāyenattho, gaccha tvan’’ ti. "
  6803. 506803,113,481,156,182,1,190,22,Iti naṃ yāvatatiyaṃ paṭikkhipitvā‘‘ etehi aṅgehi samannāgatena puggalena saddhiṃ vissāso nāma kātuṃ na vaṭṭatī’’ ti vanaghaṭaṃ unnādento devatāsu sādhukāraṃ dadamānāsu dhammakathaṃ samuṭṭhāpento–
  6804. 506804,113,482,2,4,1,0,0,104.
  6805. 506805,113,483,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Nāsmase katapāpamhi, nāsmase alikavādine; "
  6806. 506806,113,484,2,7,1,43,4,"Nāsmase attatthapaññamhi, atisantepi nāsmase. "
  6807. 506807,113,485,2,4,1,0,0,105.
  6808. 506808,113,486,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Bhavanti heke purisā, gopipāsikajātikā; "
  6809. 506809,113,487,2,10,1,43,7,"Ghasanti maññe mittāni, vācāya na ca kammunā. "
  6810. 506810,113,488,2,4,1,0,0,106.
  6811. 506811,113,489,2,9,1,40,4,"‘ ‘ Sukkhañjalipaggahitā , vācāya paliguṇṭhitā; "
  6812. 506812,113,490,2,8,1,44,5,"Manussapheggū nāsīde, yasmiṃ natthi kataññutā. "
  6813. 506813,113,491,2,4,1,0,0,107.
  6814. 506814,113,492,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Na hi aññaññacittānaṃ, itthīnaṃ purisāna vā; "
  6815. 506815,113,493,2,8,1,42,5,"Nānāvikatvā saṃsaggaṃ, tādisampi ca nāsmase. "
  6816. 506816,113,494,2,4,1,0,0,108.
  6817. 506817,113,495,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Anariyakammamokkantaṃ, athetaṃ sabbaghātinaṃ; "
  6818. 506818,113,496,2,8,1,43,5,"Nisitaṃva paṭicchannaṃ, tādisampi ca nāsmase. "
  6819. 506819,113,497,2,4,1,0,0,109.
  6820. 506820,113,498,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Mittarūpenidhekacce, sākhalyena acetasā; "
  6821. 506821,113,499,2,8,1,39,5,"Vividhehi upāyanti, tādisampi ca nāsmase. "
  6822. 506822,113,500,2,4,1,0,0,110.
  6823. 506823,113,501,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Āmisaṃ vā dhanaṃ vāpi, yattha passati tādiso; "
  6824. 506824,113,502,2,12,1,50,7,"Dubbhiṃ karoti dummedho, tañca hantvāna gacchatī’’ ti."
  6825. 506825,113,502,13,17,1,13,3,– imā gāthā āha;
  6826. 506826,113,503,2,6,1,24,3,Tattha {nāsmase}ti nāssase.
  6827. 506827,113,503,7,15,1,41,7,"Ayameva vā pāṭho, na vissaseti vuttaṃ hoti. "
  6828. 506828,113,503,16,21,1,39,4,{Katapāpamhī}ti paṭhamaṃ katapāpe puggale.
  6829. 506829,113,503,22,27,1,38,4,{Alikavādine}ti musāvādimhipi na vissase.
  6830. 506830,113,503,28,34,1,37,6,Tassa hi akattabbaṃ nāma pāpaṃ natthi.
  6831. 506831,113,503,35,54,1,136,16,"Nāsmase {attatthapaññamhī}ti attano atthāya eva yassa paññā snehavasena na bhajati, dhanatthikova bhajati, tasmiṃ attatthapaññepi na vissase. "
  6832. 506832,113,503,55,68,1,142,12,{Atisante}ti anto upasame avijjamāneyeva ca bahi upasamadassanena atisante viya paṭicchannakammantepi bilapaṭicchannaāsīvisasadise kuhakapuggale.
  6833. 506833,113,503,69,78,1,76,7,"{Gopipāsikajātikā}ti gunnaṃ pipāsakajātikā viya, pipāsitagosadisāti vuttaṃ hoti. "
  6834. 506834,113,503,79,117,1,262,30,"Yathā pipāsitagāvo titthaṃ otaritvā mukhapūraṃ udakaṃ pivanti, na pana udakassa kattabbayuttakaṃ karonti, evameva ekacce‘‘ idañcidañca karissāmā’’ ti madhuravacanena mittāni ghasanti, piyavacanānucchavikaṃ pana na karonti, tādisesu vissāso mahato anatthāya hotīti dīpeti. "
  6835. 506835,113,504,2,5,1,46,2,{Sukkhañjalipaggahitā}ti paggahitatucchaañjalino.
  6836. 506836,113,504,6,21,1,74,9,"Vācāya {paliguṇṭhitā}ti‘‘ idaṃ dassāma, idaṃ karissāmā’’ ti vacanena paṭicchādikā. "
  6837. 506837,113,504,22,29,1,58,6,{Manussapheggū}ti evarūpā asārakā manussā manussapheggū nāma.
  6838. 506838,113,504,30,37,1,41,6,{Nāsīde}ti na āsīde evarūpe na upagaccheyya.
  6839. 506839,113,504,38,49,1,70,9,"Yasmiṃ {natthī}ti yasmiñca puggale kataññutā natthi, tampi nāsīdeti attho. "
  6840. 506840,113,504,50,59,1,74,7,"Aññaññacittānan ti aññenaññena cittena samannāgatānaṃ , lahucittānanti attho. "
  6841. 506841,113,504,60,68,1,55,8,Evarūpānaṃ itthīnaṃ vā purisānaṃ vā na vissaseti dīpeti.
  6842. 506842,113,504,69,94,1,215,24,"Nānāvikatvā saṃsaggan ti yopi na sakkā anupagantvā etassa antarāyaṃ kātunti antarāyakaraṇatthaṃ nānākāraṇehi saṃsaggamāvikatvā daḷhaṃ karitvā pacchā antarāyaṃ karoti, tādisampi puggalaṃ nāsmase na vissaseyyāti dīpeti. "
  6843. 506843,113,505,2,9,1,67,6,{Anariyakammamokkanta}ti anariyānaṃ dussīlānaṃ kammaṃ otaritvā ṭhitaṃ.
  6844. 506844,113,505,10,14,1,38,4,Athetan ti athiraṃ appatiṭṭhitavacanaṃ.
  6845. 506845,113,505,15,22,1,55,6,Sabbaghātinan ti okāsaṃ labhitvā sabbesaṃ upaghātakaraṃ.
  6846. 506846,113,505,23,33,1,79,9,Nisitaṃva paṭicchannan ti kosiyā vā pilotikāya vā paṭicchannaṃ nisitakhaggamiva.
  6847. 506847,113,505,34,41,1,61,6,{Tādisampī}ti evarūpampi amittaṃ mittapatirūpakaṃ na vissaseyya.
  6848. 506848,113,505,42,45,1,27,2,{Sākhalyenā}ti maṭṭhavacanena.
  6849. 506849,113,505,46,49,1,20,2,{Acetasā}ti acittakena.
  6850. 506850,113,505,50,59,1,57,8,"Vacanameva hi nesaṃ maṭṭhaṃ, cittaṃ pana thaddhaṃ pharusaṃ. "
  6851. 506851,113,505,60,66,1,54,5,{Vividhehī}ti vividhehi upāyehi otārāpekkhā upagacchanti.
  6852. 506852,113,505,67,80,1,84,11,"{Tādisampī}ti yo etehi amittehi mittapatirūpakehi sadiso hoti, tampi na vissaseti attho. "
  6853. 506853,113,505,81,84,1,29,3,Āmisan ti khādanīyabhojanīyaṃ.
  6854. 506854,113,505,85,91,1,46,6,Dhanan ti mañcapaṭipādakaṃ ādiṃ katvā avasesaṃ.
  6855. 506855,113,505,92,99,1,50,6,Yattha {passatī}ti sahāyakagehe yasmiṃ ṭhāne passati.
  6856. 506856,113,505,100,109,1,56,7,"Dubbhiṃ {karotī}ti dubbhicittaṃ uppādeti, taṃ dhanaṃ harati. "
  6857. 506857,113,505,110,117,1,50,6,Tañca {hantvānā}ti tañca sahāyakampi chetvā gacchati.
  6858. 506858,113,505,118,124,1,39,6,Iti imā satta gāthā kukkuṭarājā kathesi.
  6859. 506859,113,506,2,4,1,0,0,111.
  6860. 506860,113,507,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Mittarūpena bahavo, channā sevanti sattavo; "
  6861. 506861,113,508,2,9,1,39,6,"Jahe kāpurise hete, kukkuṭo viya senakaṃ. "
  6862. 506862,113,509,2,4,1,0,0,112.
  6863. 506863,113,510,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; "
  6864. 506864,113,511,2,7,1,39,4,"Amittavasamanveti , pacchā ca manutappati. "
  6865. 506865,113,512,2,4,1,0,0,113.
  6866. 506866,113,513,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; "
  6867. 506867,113,514,2,8,1,41,5,"Muccate sattusambādhā, kukkuṭo viya senakā. "
  6868. 506868,113,515,2,4,1,0,0,114.
  6869. 506869,113,516,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Taṃ tādisaṃ kūṭamivoḍḍitaṃ vane, adhammikaṃ niccavidhaṃsakārinaṃ; "
  6870. 506870,113,517,2,14,1,65,9,"Ārā vivajjeyya naro vicakkhaṇo, senaṃ yathā kukkuṭo vaṃsakānane’’ ti."
  6871. 506871,113,517,15,15,1,0,0,–
  6872. 506872,113,518,2,7,1,51,5,Imā catasso dhammarājena bhāsitā abhisambuddhagāthā.
  6873. 506873,113,519,2,14,1,66,9,"Tattha jahe kāpurise {hete}ti bhikkhave, ete kāpurise paṇḍito jaheyya. "
  6874. 506874,113,519,15,19,1,29,4,Ha -kāro panettha nipātamattaṃ.
  6875. 506875,113,519,20,27,1,44,6,Pacchā ca {manutappatī}ti pacchā ca anutappati.
  6876. 506876,113,519,28,36,1,68,8,Kūṭamivoḍḍitan ti vane migānaṃ bandhanatthāya kūṭapāsaṃ viya oḍḍitaṃ.
  6877. 506877,113,519,37,41,1,47,4,Niccavidhaṃsakārinan ti niccaṃ viddhaṃsanakaraṃ.
  6878. 506878,113,519,42,54,1,90,10,"{Vaṃsakānane}ti yathā vaṃsavane kukkuṭo senaṃ vivajjeti, evaṃ vicakkhaṇo pāpamitte vivajjeyya. "
  6879. 506879,113,520,2,23,1,98,15,"Sopi tā gāthā vatvā senaṃ āmantetvā‘‘ sace imasmiṃ ṭhāne vasissasi, jānissāmi te kattabban’’ ti tajjesi. "
  6880. 506880,113,520,24,29,1,32,5,Seno tato palāyitvā aññatra gato.
  6881. 506881,113,521,2,22,1,121,15,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhave devadatto pubbepi mayhaṃ vadhāya parisakkī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  6882. 506882,113,521,23,37,1,56,9,"‘‘ tadā seno devadatto ahosi, kukkuṭo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6883. 506883,113,522,2,4,1,27,2,Kukkuṭajātakavaṇṇanā dasamā.
  6884. 506884,113,524,2,7,1,26,2,[ 449]11. Maṭṭhakuṇḍalījātakavaṇṇanā
  6885. 506885,113,525,2,14,1,98,11,Alaṅkato {maṭṭhakuṇḍalī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mataputtaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  6886. 506886,113,525,15,21,1,73,6,Sāvatthiyaṃ kirekassa buddhupaṭṭhākassa kuṭumbikassa piyaputto kālamakāsi.
  6887. 506887,113,525,22,50,1,170,21,"So puttasokasamappito na nhāyati na bhuñjati na kammante vicāreti, na buddhupaṭṭhānaṃ gacchati, kevalaṃ‘‘ piyaputtaka, maṃ ohāya paṭhamataraṃ gatosī’’ tiādīni vatvā vippalapati. "
  6888. 506888,113,525,51,71,1,223,20,Satthā paccūsasamaye lokaṃ olokento tassa sotāpattiphalūpanissayaṃ disvā punadivase bhikkhusaṅghaparivuto sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco bhikkhū uyyojetvā ānandattherena pacchāsamaṇena tassa gharadvāraṃ agamāsi.
  6889. 506889,113,525,72,76,1,40,4,Satthu āgatabhāvaṃ kuṭumbikassa ārocesuṃ.
  6890. 506890,113,525,77,88,1,102,11,Athassa gehajano āsanaṃ paññapetvā satthāraṃ nisīdāpetvā kuṭumbikaṃ pariggahetvā satthu santikaṃ ānesi.
  6891. 506891,113,525,89,148,1,327,41,"Taṃ vanditvā ekamantaṃ nisinnaṃ satthā karuṇāsītalena vacanena āmantetvā‘‘ kiṃ, upāsaka, puttakaṃ anusocasī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ upāsaka, porāṇakapaṇḍitā putte kālakate sokasamappitā vicarantāpi paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā‘ alabbhanīyaṭṭhānan’ ti tathato ñatvā appamattakampi sokaṃ na kariṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6892. 506892,113,526,2,21,1,162,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente ekassa mahāvibhavassa brāhmaṇassa putto pañcadasasoḷasavassakāle ekena byādhinā phuṭṭho kālaṃ katvā devaloke nibbatti.
  6893. 506893,113,526,22,36,1,137,13,"Brāhmaṇo tassa kālakiriyato paṭṭhāya susānaṃ gantvā chārikapuñjaṃ āvijjhanto paridevati, sabbakammante pariccajitvā sokasamappito vicarati. "
  6894. 506894,113,526,37,70,1,228,28,Tadā devaputto anuvicaranto taṃ disvā‘‘ ekaṃ upamaṃ katvā sokaṃ harissāmī’’ ti tassa susānaṃ gantvā paridevanakāle tasseva puttavaṇṇī hutvā sabbābharaṇapaṭimaṇḍito ekasmiṃ padese ṭhatvā ubho hatthe sīse ṭhapetvā mahāsaddena paridevi.
  6895. 506895,113,526,71,96,1,161,20,"Brāhmaṇo saddaṃ sutvā taṃ oloketvā puttapemaṃ paṭilabhitvā tassa santike ṭhatvā‘‘ tāta māṇava, imasmiṃ susānamajjhe kasmā paridevasī’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6896. 506896,113,527,2,4,1,0,0,115.
  6897. 506897,113,528,2,9,1,49,5,"‘ ‘ Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī, māladhārī haricandanussado; "
  6898. 506898,113,529,2,13,1,54,8,"Bāhā paggayha kandasi, vanamajjhe kiṃ dukkhito tuvan’’ ti. "
  6899. 506899,113,530,2,6,1,38,3,Tattha {alaṅkato}ti nānābharaṇavibhūsito.
  6900. 506900,113,530,7,13,1,67,5,{Maṭṭhakuṇḍalī}ti karaṇapariniṭṭhitehi maṭṭhehi kuṇḍalehi samannāgato.
  6901. 506901,113,530,14,17,1,34,2,{Māladhārī}ti vicitrakusumamāladharo.
  6902. 506902,113,530,18,23,1,52,4,{Haricandanussado}ti suvaṇṇavaṇṇena candanena anulitto.
  6903. 506903,113,530,24,27,1,25,2,{Vanamajjhe}ti susānamajjhe.
  6904. 506904,113,530,28,46,1,91,15,"Kiṃ dukkhito tuvan ti kiṃkāraṇā dukkhito tvaṃ, ācikkha, ahaṃ te yaṃ icchasi, taṃ dassāmīti āha. "
  6905. 506905,113,531,2,7,1,41,5,Athassa kathento māṇavo dutiyaṃ gāthamāha–
  6906. 506906,113,532,2,4,1,0,0,116.
  6907. 506907,113,533,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Sovaṇṇamayo pabhassaro, uppanno rathapañjaro mama; "
  6908. 506908,113,534,2,14,1,59,9,"Tassa cakkayugaṃ na vindāmi, tena dukkhena jahāmi jīvitan’’ ti. "
  6909. 506909,113,535,2,6,1,41,4,Brāhmaṇo sampaṭicchanto tatiyaṃ gāthamāha–
  6910. 506910,113,536,2,4,1,0,0,117.
  6911. 506911,113,537,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Sovaṇṇamayaṃ maṇīmayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ; "
  6912. 506912,113,538,2,13,1,57,8,"Pāvada rathaṃ karissāmi te, cakkayugaṃ paṭipādayāmi tan’’ ti. "
  6913. 506913,113,539,2,19,1,85,13,"Tattha {pāvadā}ti yādisena te attho yādisaṃ rocesi, tādisaṃ vada, ahaṃ te ratha karissāmi. "
  6914. 506914,113,539,20,27,1,64,7,Paṭipādayāmi tan ti taṃ pañjarānurūpaṃ cakkayugaṃ adhigacchāpemi.
  6915. 506915,113,540,2,16,1,97,12,"Taṃ sutvā māṇavena kathitāya gāthāya paṭhamapādaṃ satthā abhisambuddho hutvā kathesi, sesaṃ māṇavo. "
  6916. 506916,113,541,2,4,1,0,0,118.
  6917. 506917,113,542,2,13,1,53,8,"‘ ‘ So māṇavo tassa pāvadi, candasūriyā ubhayettha bhātaro; "
  6918. 506918,113,543,2,12,1,50,7,"Sovaṇṇamayo ratho mama, tena cakkayugena sobhatī’’ ti. "
  6919. 506919,113,544,2,5,1,25,3,Brāhmaṇo tadanantaraṃ āha–
  6920. 506920,113,545,2,4,1,0,0,119.
  6921. 506921,113,546,2,13,1,52,9,"‘ ‘ Bālo kho tvaṃsi māṇava, yo tvaṃ patthayasi apatthiyaṃ; "
  6922. 506922,113,547,2,14,1,58,9,"Maññāmi tuvaṃ marissasi, na hi tvaṃ lacchasi candasūriye’’ ti."
  6923. 506923,113,547,15,15,1,0,0,–
  6924. 506924,113,548,2,7,1,51,5,Brāhmaṇena vuttagāthāya apatthiyan ti apatthetabbaṃ.
  6925. 506925,113,549,2,5,1,15,3,Tato māṇavo āha–
  6926. 506926,113,550,2,4,1,0,0,120.
  6927. 506927,113,551,2,10,1,53,6,"‘ ‘ Gamanāgamanampi dissati, vaṇṇadhātu ubhayettha vīthiyo; "
  6928. 506928,113,552,2,15,1,54,10,"Peto pana neva dissati, ko nu kho kandataṃ bālyataro’’ ti. "
  6929. 506929,113,553,2,8,1,65,6,Māṇavena vuttagāthāya gamanāgamanan ti uggamanañca atthagamanañca.
  6930. 506930,113,553,9,11,1,20,2,Vaṇṇoyeva vaṇṇadhātu.
  6931. 506931,113,553,12,32,1,120,14,"Ubhayettha {vīthiyo}ti ettha ākāse‘‘ ayaṃ candassa vīthi, ayaṃ sūriyassa vīthī’’ ti evaṃ ubhayagamanāgamanabhūmiyopi paññāyanti. "
  6932. 506932,113,553,33,41,1,49,7,Peto {panā}ti paralokaṃ gatasatto pana na dissateva.
  6933. 506933,113,553,42,55,1,72,12,Ko nu {kho}ti evaṃ sante amhākaṃ dvinnaṃ kandantānaṃ ko nu kho bālyataroti.
  6934. 506934,113,554,2,9,1,52,6,Evaṃ māṇave kathente brāhmaṇo sallakkhetvā gāthamāha–
  6935. 506935,113,555,2,4,1,0,0,121.
  6936. 506936,113,556,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Saccaṃ kho vadesi māṇava, ahameva kandataṃ bālyataro; "
  6937. 506937,113,557,2,12,1,53,7,"Candaṃ viya dārako rudaṃ, petaṃ kālakatābhipatthaye’’ ti. "
  6938. 506938,113,558,2,25,1,133,17,"Tattha candaṃ viya {dārako}ti yathā daharo gāmadārako‘‘ candaṃ dethā’’ ti candassatthāya rodeyya, evaṃ ahampi petaṃ kālakataṃ abhipatthemīti. "
  6939. 506939,113,559,2,14,1,82,11,Iti brāhmaṇo māṇavassa kathāya nissoko hutvā tassa thutiṃ karonto sesagāthā abhāsi–
  6940. 506940,113,560,2,4,1,0,0,122.
  6941. 506941,113,561,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; "
  6942. 506942,113,562,2,9,1,42,6,"Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. "
  6943. 506943,113,563,2,4,1,0,0,123.
  6944. 506944,113,564,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; "
  6945. 506945,113,565,2,8,1,38,5,"Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. "
  6946. 506946,113,566,2,4,1,0,0,124.
  6947. 506947,113,567,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; "
  6948. 506948,113,568,2,13,1,42,8,"Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇavā’’ ti. "
  6949. 506949,113,569,2,41,1,188,28,"Atha naṃ māṇavo‘‘ brāhmaṇa, yassatthāya tvaṃ rodasi, ahaṃ te putto, ahaṃ devaloke nibbatto, ito paṭṭhāya mā maṃ anusoci, dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkhāhi, uposathaṃ karohī’’ ti ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. "
  6950. 506950,113,569,42,51,1,77,9,Brāhmaṇopi tassovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā kālakato devaloke nibbatti.
  6951. 506951,113,570,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānehi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6952. 506952,113,570,16,20,1,43,4,Tadā dhammadesakadevaputto ahameva ahosinti.
  6953. 506953,113,571,2,4,1,36,2,Maṭṭhakuṇḍalījātakavaṇṇanā ekādasamā.
  6954. 506954,113,573,2,7,1,25,2,[ 450]12. Bilārakosiyajātakavaṇṇanā
  6955. 506955,113,574,2,14,1,84,10,{Apacantāpī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dānavittaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6956. 506956,113,574,15,46,1,239,28,"So kira bhagavato dhammadesanaṃ sutvā sāsane pabbajitvā pabbajitakālato paṭṭhāya dānavitto ahosi dānajjhāsayo, pattapariyāpannampi piṇḍapātaṃ aññassa adatvā na bhuñji, antamaso pānīyampi labhitvā aññassa adatvā na pivi, evaṃ dānābhirato ahosi. "
  6957. 506957,113,574,47,52,1,50,5,Athassa dhammasabhāyaṃ bhikkhū guṇakathaṃ kathesuṃ.
  6958. 506958,113,574,53,141,1,452,61,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu dānavitto dānajjhāsayo’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhave ayaṃ pubbe assaddho ahosi appasanno, tiṇaggena telabindumpi uddharitvā kassaci na adāsi, atha naṃ ahaṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā dānaphalaṃ ñāpesiṃ, tameva dānaninnaṃ cittaṃ bhavantarepi na pajahatī’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari. "
  6959. 506959,113,575,2,62,1,430,49,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhikule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ patvā ekadivasaṃ dhanavilokanaṃ katvā‘‘ dhanaṃ paññāyati, etassa uppādakā na paññāyanti, imaṃ dhanaṃ vissajjetvā mahādānaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti dānasālaṃ kāretvā yāvajīvaṃ mahādānaṃ pavattetvā āyupariyosāne‘‘ idaṃ dānavattaṃ mā upacchindī’’ ti puttassa ovādaṃ datvā tāvatiṃsabhavane sakko hutvā nibbatti. "
  6960. 506960,113,575,63,93,1,227,27,"Puttopissa tatheva dānaṃ datvā puttaṃ ovaditvā āyupariyosāne cando devaputto hutvā nibbatti, tassa putto sūriyo hutvā nibbatti, tassapi putto mātalisaṅgāhako hutvā nibbatti, tassa putto pañcasikho gandhabbadevaputto hutvā nibbatti. "
  6961. 506961,113,575,94,115,1,166,19,"Chaṭṭho pana assaddho ahosi thaddhacitto nisneho maccharī, dānasālaṃ viddhaṃsetvā jhāpetvā yācake pothetvā nīharāpesi, kassaci tiṇaggena uddharitvā telabindumpi na deti. "
  6962. 506962,113,575,116,171,1,287,41,"Tadā sakko devarājā attano pubbakammaṃ oloketvā‘‘ pavattati nu kho me dānavaṃso, udāhu no’’ ti upadhārento‘‘ putto me dānaṃ pavattetvā cando hutvā nibbatti, tassa putto sūriyo, tassa putto mātali, tassa putto pañcasikho gandhabbadevaputto hutvā nibbatti, chaṭṭho pana taṃ vaṃsaṃ upacchindī’’ ti passi. "
  6963. 506963,113,576,2,15,1,77,9,Athassa etadahosi‘‘ imaṃ pāpadhammaṃ dametvā dānaphalaṃ jānāpetvā āgamissāmī’’ ti.
  6964. 506964,113,576,16,48,1,209,25,"So candasūriyamātalipañcasikhe pakkosāpetvā‘‘ sammā, amhākaṃ vaṃse chaṭṭho kulavaṃsaṃ samucchinditvā dānasālaṃ jhāpetvā yācake nīharāpesi, na kassaci kiñci deti, etha naṃ damessāmā’’ ti tehi saddhiṃ bārāṇasiṃ agamāsi. "
  6965. 506965,113,576,49,60,1,101,11,Tasmiṃ khaṇe seṭṭhi rājupaṭṭhānaṃ katvā āgantvā sattame dvārakoṭṭhake antaravīthiṃ olokento caṅkamati.
  6966. 506966,113,576,61,90,1,140,20,"Sakko‘‘ tumhe mama paviṭṭhakāle pacchato paṭipāṭiyā āgacchathā’’ ti vatvā gantvā seṭṭhissa santike ṭhatvā‘‘ bho mahāseṭṭhi, bhojanaṃ me dehī’’ ti āha."
  6967. 506967,113,576,91,104,1,52,8,"‘‘ Brāhmaṇa natthi tava idha bhattaṃ, aññattha gacchā’’ ti."
  6968. 506968,113,576,105,121,1,63,10,"‘‘ Bho mahāseṭṭhi, brāhmaṇehi bhatte yācite na dātuṃ na labbhatī’’ ti."
  6969. 506969,113,576,122,138,1,74,10,"‘‘ Brāhmaṇa, mama gehe pakkampi pacitabbampi bhattaṃ natthi, aññattha gacchā’’ ti."
  6970. 506970,113,576,139,153,1,51,8,"‘‘ Mahāseṭṭhi, ekaṃ te silokaṃ kathessāmi, taṃ suṇāhī’’ ti."
  6971. 506971,113,576,154,167,1,49,8,"‘‘ Natthi mayhaṃ tava silokenattho, mā idha tiṭṭhā’’ ti. "
  6972. 506972,113,576,168,176,1,49,8,Sakko tassa kathaṃ asuṇanto viya dve gāthā abhāsi–
  6973. 506973,113,577,2,4,1,0,0,125.
  6974. 506974,113,578,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Apacantāpi dicchanti, santo laddhāna bhojanaṃ; "
  6975. 506975,113,579,2,12,1,46,9,"Kimeva tvaṃ pacamāno, yaṃ na dajjā na taṃ samaṃ. "
  6976. 506976,113,580,2,4,1,0,0,126.
  6977. 506977,113,581,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati; "
  6978. 506978,113,582,2,11,1,44,6,"Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ ti. "
  6979. 506979,113,583,2,18,1,122,14,"Tāsaṃ attho– mahāseṭṭhi apacantāpi santo sappurisā bhikkhācariyāya laddhampi bhojanaṃ dātuṃ icchanti, na ekakā paribhuñjanti. "
  6980. 506980,113,583,19,36,1,89,15,"Kimeva tvaṃ pacamāno yaṃ na dadeyyāsi, na taṃ samaṃ, taṃ tava anurūpaṃ anucchavikaṃ na hoti. "
  6981. 506981,113,583,37,53,1,124,15,"Dānañhi maccherena ca pamādena cāti dvīhi dosehi na dīyati, puññaṃ ākaṅkhamānena vijānatā paṇḍitamanussena dātabbameva hotīti. "
  6982. 506982,113,584,2,20,1,76,13,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ tena hi gehaṃ pavisitvā nisīda, thokaṃ lacchasī’’ ti āha. "
  6983. 506983,113,584,21,27,1,44,6,Sakko pavisitvā te siloke sajjhāyanto nisīdi.
  6984. 506984,113,584,28,34,1,35,6,Atha naṃ cando āgantvā bhattaṃ yāci.
  6985. 506985,113,584,35,89,1,241,33,"‘‘ Natthi te bhattaṃ, gacchā’’ ti ca vutto‘‘ mahāseṭṭhi anto eko brāhmaṇo nisinno, brāhmaṇavācanakaṃ maññe bhavissati, ahampi bhavissāmī’’ ti vatvā‘‘ natthi brāhmaṇavācanakaṃ, nikkhamā’’ ti vuccamānopi‘‘ mahāseṭṭhi iṅgha tāva silokaṃ suṇāhī’’ ti dve gāthā abhāsi– "
  6986. 506986,113,585,2,4,1,0,0,127.
  6987. 506987,113,586,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ; "
  6988. 506988,113,587,2,10,1,45,7,"Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī; "
  6989. 506989,113,588,2,10,1,42,7,"Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca. "
  6990. 506990,113,589,2,4,1,0,0,128.
  6991. 506991,113,590,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; "
  6992. 506992,113,591,2,11,1,46,6,"Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinan’’ ti. "
  6993. 506993,113,592,2,24,1,123,17,Tattha yassa {bhāyatī}ti‘‘ ahaṃ aññesaṃ datvā sayaṃ jighacchito ca pipāsito ca bhavissāmī’’ ti yassā jighacchāya pipāsāya bhāyati.
  6994. 506994,113,592,25,42,1,145,14,"{Tamevā}ti taññeva jighacchāpipāsāsaṅkhātaṃ bhayaṃ etaṃ bālaṃ nibbattanibbattaṭṭhāne idhaloke paraloke ca phusati pīḷeti, accantadāliddiyaṃ pāpuṇāti. "
  6995. 506995,113,592,43,47,1,41,3,{Malābhibhū}ti macchariyamalaṃ abhibhavanto.
  6996. 506996,113,593,2,17,1,61,10,"Tassapi vacanaṃ sutvā‘‘ tena hi pavisa, thokaṃ labhissasī’’ ti āha. "
  6997. 506997,113,593,18,24,1,38,5,Sopi pavisitvā sakkassa santike nisīdi.
  6998. 506998,113,593,25,35,1,71,10,Tato thokaṃ vītināmetvā sūriyo āgantvā bhattaṃ yācanto dve gāthā abhāsi–
  6999. 506999,113,594,2,4,1,0,0,129.
  7000. 507000,113,595,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; "
  7001. 507001,113,596,2,8,1,42,5,"Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo. "
  7002. 507002,113,597,2,4,1,0,0,130.
  7003. 507003,113,598,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati; "
  7004. 507004,113,599,2,11,1,43,6,"Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā’’ ti. "
  7005. 507005,113,600,2,14,1,87,11,"Tattha duddadan ti dānaṃ nāma duddadaṃ maccheraṃ abhibhavitvā dātabbato, taṃ dadamānānaṃ. "
  7006. 507006,113,600,15,24,1,65,8,"Dukkaran ti tadeva dānakammaṃ dukkaraṃ yuddhasadisaṃ, taṃ kubbataṃ. "
  7007. 507007,113,600,25,33,1,76,7,{Nānukubbantī}ti asappurisā dānaphalaṃ ajānantā tesaṃ gatamaggaṃ nānugacchanti.
  7008. 507008,113,600,34,42,1,66,7,Sataṃ {dhammo}ti sappurisānaṃ bodhisattānaṃ dhammo aññehi duranugamo.
  7009. 507009,113,600,43,51,1,63,7,{Asanto}ti macchariyavasena dānaṃ adatvā asappurisā nirayaṃ yanti.
  7010. 507010,113,601,2,21,1,101,13,"Seṭṭhi gahetabbagahaṇaṃ apassanto‘‘ tena hi pavisitvā brāhmaṇānaṃ santike nisīda, thokaṃ lacchasī’’ ti āha. "
  7011. 507011,113,601,22,38,1,103,12,Tato thokaṃ vītināmetvā mātali āgantvā bhattaṃ yācitvā‘‘ natthī’’ ti vacanamattakālameva sattamaṃ gāthamāha–
  7012. 507012,113,602,2,4,1,0,0,131.
  7013. 507013,113,603,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; "
  7014. 507014,113,604,2,12,1,46,7,"Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ ti. "
  7015. 507015,113,605,2,15,1,117,11,"Tattha appasmeke {pavecchantī}ti mahāseṭṭhi ekacce paṇḍitapurisā appasmimpi deyyadhamme pavecchanti, dadantiyevāti attho. "
  7016. 507016,113,605,16,25,1,67,9,Bahunāpi deyyadhammena samannāgatā eke sattā na dicchare na dadanti.
  7017. 507017,113,605,26,32,1,50,5,{Dakkhiṇā}ti kammañca phalañca saddahitvā dinnadānaṃ.
  7018. 507018,113,605,33,49,1,137,14,"Sahassena samaṃ {mitā}ti evaṃ dinnā kaṭacchubhattamattāpi dakkhiṇā sahassadānena saddhiṃ mitā, mahāphalattā sahassadānasadisāva hotīti attho. "
  7019. 507019,113,606,2,15,1,40,8,Tampi so‘‘ tena hi pavisitvā nisīdā’’ ti āha.
  7020. 507020,113,606,16,50,1,198,25,"Tato thokaṃ vītināmetvā pañcasikho āgantvā bhattaṃ yācitvā‘‘ natthi gacchā’’ ti vutte‘‘ ahaṃ na gatapubbo, imasmiṃ gehe brāhmaṇavācanakaṃ bhavissati maññe’’ ti tassa dhammakathaṃ ārabhanto aṭṭhamaṃ gāthamāha– "
  7021. 507021,113,607,2,4,1,0,0,132.
  7022. 507022,113,608,2,14,1,64,9,"‘ ‘ Dhammaṃ care yopi samuñchakaṃ care, dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ; "
  7023. 507023,113,609,2,13,1,69,8,"Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ ti. "
  7024. 507024,113,610,2,6,1,40,4,Tattha dhamman ti tividhasucaritadhammaṃ.
  7025. 507025,113,610,7,22,1,122,14,"Samuñchakan ti gāme vā āmakapakkabhikkhācariyaṃ araññe vā phalāphalaharaṇasaṅkhātaṃ uñchaṃ yo careyya, sopi dhammameva care. "
  7026. 507026,113,610,23,30,1,49,7,Dārañca posan ti attano ca puttadāraṃ posentoyeva.
  7027. 507027,113,610,31,41,1,97,10,Dadamappakasmin ti paritte vā deyyadhamme dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ dadamāno dhammaṃ careti attho.
  7028. 507028,113,610,42,55,1,127,13,Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginan ti paraṃ pothetvā viheṭhetvā sahassena yāgaṃ yajantānaṃ sahassayāgīnaṃ issarānaṃ satasahassampi.
  7029. 507029,113,610,56,77,1,193,19,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa {te}ti tesaṃ satasahassasaṅkhātānaṃ sahassayāgīnaṃ yāgā tathāvidhassa dhammena samena deyyadhammaṃ uppādetvā dentassa duggatamanussassa soḷasiṃ kalaṃ na agghantīti.
  7030. 507030,113,611,2,7,1,45,5,Seṭṭhi pañcasikhassa kathaṃ sutvā sallakkhesi.
  7031. 507031,113,611,8,14,1,51,6,Atha naṃ anagghakāraṇaṃ pucchanto navamaṃ gāthamāha–
  7032. 507032,113,612,2,4,1,0,0,133.
  7033. 507033,113,613,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Kenesa yañño vipulo mahagghato, samena dinnassa na agghameti; "
  7034. 507034,113,614,2,14,1,76,9,"Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ ti. "
  7035. 507035,113,615,2,11,1,80,7,"Tattha {yañño}ti dānayāgo satasahassapariccāgavasena vipulo, vipulattāva mahagghato. "
  7036. 507036,113,615,12,22,1,65,9,Samena {dinnassā}ti dhammena dinnassa kena kāraṇena agghaṃ na upeti.
  7037. 507037,113,615,23,45,1,199,20,"Kathaṃ sataṃ sahassānan ti brāhmaṇa, kathaṃ sahassayāgīnaṃ purisānaṃ bahūnaṃ sahassānaṃ satasahassasaṅkhātā issarā tathāvidhassa dhammena uppādetvā dāyakassa ekassa duggatamanussassa kalaṃ nāgghantīti. "
  7038. 507038,113,616,2,6,1,42,4,Athassa kathento pañcasikho osānagāthamāha–
  7039. 507039,113,617,2,4,1,0,0,134.
  7040. 507040,113,618,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Dadanti heke visame niviṭṭhā, chetvā vadhitvā atha socayitvā; "
  7041. 507041,113,619,2,11,1,58,8,"Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā, samena dinnassa na agghameti; "
  7042. 507042,113,620,2,14,1,74,9,"Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ ti. "
  7043. 507043,113,621,2,8,1,46,5,Tattha {visame}ti visame kāyakammādimhi niviṭṭhā.
  7044. 507044,113,621,9,12,1,18,2,{Chetvā}ti kilametvā.
  7045. 507045,113,621,13,16,1,18,2,{Vadhitvā}ti māretvā.
  7046. 507046,113,621,17,21,1,24,3,{Socayitvā}ti sasoke katvā.
  7047. 507047,113,622,2,23,1,96,14,"So pañcasikhassa dhammakathaṃ sutvā‘‘ tena hi gaccha, gehaṃ pavisitvā nisīda, thokaṃ lacchasī’’ ti āha. "
  7048. 507048,113,622,24,29,1,32,5,Sopi gantvā tesaṃ santike nisīdi.
  7049. 507049,113,622,30,48,1,102,14,Tato bilārakosiyo seṭṭhi ekaṃ dāsiṃ āmantetvā‘‘ etesaṃ brāhmaṇānaṃ palāpavīhīnaṃ nāḷiṃ nāḷiṃ dehī’’ ti āha.
  7050. 507050,113,622,49,67,1,91,13,Sā vīhī gahetvā brāhmaṇe upasaṅkamitvā‘‘ ime ādāya yattha katthaci pacāpetvā bhuñjathā’’ ti āha.
  7051. 507051,113,622,68,82,1,49,9,"‘‘ Na amhākaṃ vīhinā attho, na mayaṃ vīhiṃ āmasāmā’’ ti."
  7052. 507052,113,622,83,93,1,30,5,"‘‘ Ayya, vīhiṃ kirete nāmasantī’’ ti?"
  7053. 507053,113,622,94,104,1,29,6,‘‘ Tena hi tesaṃ taṇḍule dehī’’ ti.
  7054. 507054,113,622,105,118,1,56,9,Sā taṇḍule ādāya gantvā‘‘ brāhmaṇā taṇḍule gaṇhathā’’ ti āha.
  7055. 507055,113,622,119,128,1,31,5,‘‘ Mayaṃ āmakaṃ na paṭiggaṇhāmā’’ ti.
  7056. 507056,113,622,129,140,1,31,6,"‘‘ Ayya, āmakaṃ kira na gaṇhantī’’ ti."
  7057. 507057,113,622,141,153,1,51,8,‘‘ Tena hi tesaṃ karoṭiyaṃ vaḍḍhetvā gobhattaṃ dehī’’ ti.
  7058. 507058,113,622,154,162,1,68,8,Sā tesaṃ karoṭiyaṃ vaḍḍhetvā mahāgoṇānaṃ pakkabhattaṃ āharitvā adāsi.
  7059. 507059,113,622,163,177,1,120,14,Pañcapi janā kabaḷe vaḍḍhetvā mukhe pakkhipitvā gale laggāpetvā akkhīni parivattetvā vissaṭṭhasaññā matā viya nipajjiṃsu.
  7060. 507060,113,622,178,206,1,116,18,"Dāsī te disvā‘‘ matā bhavissantī’’ ti bhītā gantvā seṭṭhino ārocesi‘‘ ayya, te brāhmaṇā gobhattaṃ gilituṃ asakkontā matā’’ ti. "
  7061. 507061,113,623,2,23,1,122,16,"So cintesi‘‘ idāni ayaṃ pāpadhammo sukhumālabrāhmaṇānaṃ gobhattaṃ dāpesi, te taṃ gilituṃ asakkontā matāti maṃ garahissantī’’ ti. "
  7062. 507062,113,623,24,27,1,14,3,Tato dāsiṃ āha–
  7063. 507063,113,623,28,42,1,85,10,‘‘ khippaṃ gantvā etesaṃ karoṭikesu bhattaṃ haritvā nānaggarasaṃ sālibhattaṃ vaḍḍhehī’’ ti.
  7064. 507064,113,623,43,46,1,14,3,Sā tathā akāsi.
  7065. 507065,113,623,47,80,1,231,27,"Seṭṭhi antarapīthiṃ paṭipannamanusse pakkosāpetvā‘‘ ahaṃ mama bhuñjananiyāmena etesaṃ brāhmaṇānaṃ bhattaṃ dāpesiṃ, ete lobhena mahante piṇḍe katvā bhuñjamānā gale laggāpetvā matā, mama niddosabhāvaṃ jānāthā’’ ti vatvā parisaṃ sannipātesi. "
  7066. 507066,113,623,81,123,1,291,34,"Mahājane sannipatite brāhmaṇā uṭṭhāya mahājanaṃ oloketvā‘‘ passathimassa seṭṭhissa musāvāditaṃ,‘ amhākaṃ attano bhuñjanabhattaṃ dāpesin’ ti vadati, paṭhamaṃ gobhattaṃ amhākaṃ datvā amhesu matesu viya nipannesu imaṃ bhattaṃ vaḍḍhāpesī’’ ti vatvā attano mukhehi gahitabhattaṃ bhūmiyaṃ pātetvā dassesuṃ. "
  7067. 507067,113,623,124,163,1,252,30,"Mahājano seṭṭhiṃ garahi‘‘ andhabāla, attano kulavaṃsaṃ nāsesi, dānasālaṃ jhāpesi, yācake gīvāyaṃ gahetvā nīharāpesi, idāni imesaṃ sukhumālabrāhmaṇānaṃ bhattaṃ dento gobhattaṃ dāpesi, paralokaṃ gacchanto tava ghare vibhavaṃ gīvāyaṃ bandhitvā gamissasi maññe’’ ti. "
  7068. 507068,113,624,2,20,1,87,13,"Tasmiṃ khaṇe sakko mahājanaṃ pucchi‘‘ jānātha, tumhe imasmiṃ gehe dhanaṃ kassa santakan’’ ti?"
  7069. 507069,113,624,21,28,1,12,3,‘‘ Na jānāmā’’ ti.
  7070. 507070,113,624,29,47,1,114,13,‘‘ Imasmiṃ nagare asukakāle bārāṇasiyaṃ mahāseṭṭhi nāma dānasālaṃ kāretvā mahādānaṃ pavattayī’’ ti sutapubbaṃ tumhehīti.
  7071. 507071,113,624,48,55,1,13,3,‘‘ Āma suṇāmā’’ ti.
  7072. 507072,113,624,56,94,1,218,31,"‘‘ Ahaṃ so seṭṭhi, dānaṃ datvā sakko devarājā hutvā puttopi me taṃ vaṃsaṃ avināsetvā dānaṃ datvā cando devaputto hutvā nibbatto, tassa putto sūriyo, tassa putto mātali, tassa putto pañcasikho gandhabbadevaputto hutvā nibbatto. "
  7073. 507073,113,624,95,140,1,332,36,"Tesu ayaṃ cando, ayaṃ sūriyo, ayaṃ mātalisaṅgāhako, ayaṃ imassa pāpadhammassa pitā pañcasikho gandhabbadevaputto, evaṃ bahuguṇaṃ etaṃ dānaṃ nāma, kattabbameva kusalaṃ paṇḍitehī’’ ti kathentā mahājanassa kaṅkhacchedanatthaṃ ākāse uppatitvā mahantenānubhāvena mahantena parivārena jalamānasarīrā aṭṭhaṃsu, sakalanagaraṃ pajjalantaṃ viya ahosi. "
  7074. 507074,113,624,141,192,1,382,43,"Sakko mahājanaṃ āmantetvā‘‘ mayaṃ attano dibbasampattiṃ pahāya āgacchantā imaṃ kulavaṃsanāsakaraṃ pāpadhammabilārakosiyaṃ nissāya āgatā, ayaṃ pāpadhammo attano kulavaṃsaṃ nāsetvā dānasālaṃ jhāpetvā yācake gīvāyaṃ gahetvā nīharāpetvā amhākaṃ vaṃsaṃ samucchindi,‘ ayaṃ adānasīlo hutvā niraye nibbatteyyā’ ti imassa anukampāya āgatāmhā’’ ti vatvā dānaguṇaṃ pakāsento mahājanassa dhammaṃ desesi. "
  7075. 507075,113,624,193,227,1,237,28,"Bilārakosiyo sirasmiṃ añjaliṃ patiṭṭhapetvā‘‘ deva, ahaṃ ito paṭṭhāya porāṇakulavaṃsaṃ anāsāpetvā dānaṃ pavattessāmi, ajja ādiṃ katvā antamaso udakadantaponaṃ upādāya attano laddhāhāraṃ parassa adatvā na khādissāmī’’ ti sakkassa paṭiññaṃ adāsi. "
  7076. 507076,113,624,228,241,1,109,13,Sakko taṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā pañcasu sīlesu patiṭṭhapetvā cattāro devaputte ādāya sakaṭṭhānameva gato.
  7077. 507077,113,624,242,249,1,59,7,Sopi seṭṭhi yāvajīvaṃ dānaṃ datvā tāvatiṃsabhavane nibbatti.
  7078. 507078,113,625,2,39,1,217,29,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, ayaṃ bhikkhu pubbe assaddho ahosi kassaci kiñci adātā, ahaṃ pana naṃ dametvā dānaphalaṃ jānāpesiṃ, tameva cittaṃ bhavantaragatampi na jahātī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7079. 507079,113,625,40,68,1,137,19,"‘‘ tadā seṭṭhi ayaṃ dānapatiko bhikkhu ahosi, cando sāriputto, sūriyo moggallāno, mātali kassapo, pañcasikho ānando, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7080. 507080,113,626,2,4,1,35,2,Bilārakosiyajātakavaṇṇanā dvādasamā.
  7081. 507081,113,628,2,7,1,22,2,[ 451]13. Cakkavākajātakavaṇṇanā
  7082. 507082,113,629,2,15,1,85,10,Vaṇṇavā {abhirūposī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7083. 507083,113,629,16,35,1,114,13,"So kira cīvarādīhi atitto‘‘ kahaṃ saṅghabhattaṃ, kahaṃ nimantanan’’ ti pariyesanto vicarati, āmisakathāyameva abhiramati. "
  7084. 507084,113,629,36,42,1,53,6,Athaññe pesalā bhikkhū tassānuggahena satthu ārocesuṃ.
  7085. 507085,113,629,43,97,1,285,38,"Satthā taṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu lolo’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu kasmā evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā lolo ahosi, lolabhāvo ca nāma pāpako, pubbepi tvaṃ lolabhāvaṃ nissāya bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīhi atitto mahāaraññaṃ paviṭṭho’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7086. 507086,113,630,2,69,1,463,57,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko lolakāko bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīhi atitto‘‘ araññaṃ nu kho kīdisan’’ ti araññaṃ gantvā tatthapi phalāphalehi asantuṭṭho gaṅgāya tīraṃ gantvā vicaranto jayampatike cakkavāke disvā‘‘ ime sakuṇā ativiya sobhanti, ime imasmiṃ gaṅgātīre bahuṃ macchamaṃsaṃ khādanti maññe, ime paṭipucchitvā mayāpi imesaṃ bhojanaṃ gocaraṃ khāditvā vaṇṇavantena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti tesaṃ avidūre nisīditvā cakkavākaṃ pucchanto dve gāthā abhāsi– "
  7087. 507087,113,631,2,4,1,0,0,135.
  7088. 507088,113,632,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Vaṇṇavā abhirūposi, ghano sañjātarohito; "
  7089. 507089,113,633,2,6,1,40,3,"Cakkavāka surūposi, vippasannamukhindriyo. "
  7090. 507090,113,634,2,4,1,0,0,136.
  7091. 507091,113,635,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Pāṭhīnaṃ pāvusaṃ macchaṃ, balajaṃ muñjarohitaṃ; "
  7092. 507092,113,636,2,12,1,46,7,"Gaṅgāya tīre nisinno, evaṃ bhuñjasi bhojanan’’ ti. "
  7093. 507093,113,637,2,6,1,26,3,Tattha {ghano}ti ghanasarīro.
  7094. 507094,113,637,7,12,1,58,4,{Sañjātarohito}ti uttattasuvaṇṇaṃ viya suṭṭhujātarohitavaṇṇo.
  7095. 507095,113,637,13,17,1,40,4,Pāṭhīnan ti pāṭhīnanāmakaṃ pāsāṇamacchaṃ.
  7096. 507096,113,637,18,29,1,47,6,"Pāvusan ti mahāmukhamacchaṃ,‘‘ pāhusan’’ tipi pāṭho. "
  7097. 507097,113,637,30,33,1,24,3,Balajan ti balajamacchaṃ.
  7098. 507098,113,637,34,38,1,46,4,Muñjarohitan ti muñjamacchañca rohitamacchañca.
  7099. 507099,113,637,39,47,1,59,7,Evaṃ {bhuñjasī}ti evarūpaṃ bhojanaṃ maññe bhuñjasīti pucchati.
  7100. 507100,113,638,2,9,1,55,6,Cakkavāko tassa vacanaṃ paṭikkhipanto tatiyaṃ gāthamāha–
  7101. 507101,113,639,2,4,1,0,0,137.
  7102. 507102,113,640,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Na vāhametaṃ bhuñjāmi, jaṅgalānodakāni vā; "
  7103. 507103,113,641,2,12,1,46,7,"Aññatra sevālapaṇakā, etaṃ me samma bhojanan’’ ti. "
  7104. 507104,113,642,2,33,1,170,26,"Tassattho – ahaṃ samma, aññatra sevālā ca paṇakā ca sesāni jaṅgalāni vā odakāni vā maṃsāni ādāya etaṃ bhojanaṃ na bhuñjāmi, yaṃ panetaṃ sevālapaṇakaṃ, etaṃ me samma, bhojananti. "
  7105. 507105,113,643,2,8,1,26,5,Tato kāko dve gāthā abhāsi–
  7106. 507106,113,644,2,4,1,0,0,138.
  7107. 507107,113,645,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Na vāhametaṃ saddahāmi, cakkavākassa bhojanaṃ; "
  7108. 507108,113,646,2,8,1,40,5,"Ahampi samma bhuñjāmi, gāme loṇiyateliyaṃ. "
  7109. 507109,113,647,2,4,1,0,0,139.
  7110. 507110,113,648,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Manussesu kataṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; "
  7111. 507111,113,649,2,14,1,46,9,"Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tuvan’’ ti. "
  7112. 507112,113,650,2,32,1,177,24,"Tattha yathā tuvan ti yathā tuvaṃ sobhaggappatto sarīravaṇṇo, tādiso mayhaṃ vaṇṇo natthi, etena kāraṇena ahaṃ tava‘‘ sevālapaṇakaṃ mama bhojanan’’ ti vadantassa vacanaṃ na saddahāmīti. "
  7113. 507113,113,651,2,10,1,75,8,Athassa cakkavāko dubbaṇṇakāraṇaṃ kathetvā dhammaṃ desento sesagāthā abhāsi–
  7114. 507114,113,652,2,4,1,0,0,140.
  7115. 507115,113,653,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Sampassaṃ attani veraṃ, hiṃsayaṃ mānusiṃ pajaṃ; "
  7116. 507116,113,654,2,9,1,41,6,"Utrasto ghasasī bhīto, tena vaṇṇo tavediso. "
  7117. 507117,113,655,2,4,1,0,0,141.
  7118. 507118,113,656,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sabbalokaviruddhosi, dhaṅka pāpena kammunā; "
  7119. 507119,113,657,2,10,1,42,7,"Laddho piṇḍo na pīṇeti, tena vaṇṇo tavediso. "
  7120. 507120,113,658,2,4,1,0,0,142.
  7121. 507121,113,659,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ahampi samma bhuñjāmi, ahiṃsaṃ sabbapāṇinaṃ; "
  7122. 507122,113,660,2,7,1,37,4,"Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo. "
  7123. 507123,113,661,2,4,1,0,0,143.
  7124. 507124,113,662,2,10,1,41,6,"‘ ‘ So karassu ānubhāvaṃ, vītivattassu sīliyaṃ; "
  7125. 507125,113,663,2,9,1,38,6,"Ahiṃsāya cara loke, piyo hohisi maṃmiva. "
  7126. 507126,113,664,2,4,1,0,0,144.
  7127. 507127,113,665,2,15,1,42,10,"‘ ‘ Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye; "
  7128. 507128,113,666,2,12,1,46,7,"Mettaṃso sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’ ti. "
  7129. 507129,113,667,2,17,1,116,15,Tattha sampassan ti samma kāka tvaṃ paresu uppannaṃ attani veracittaṃ sampassamāno mānusiṃ pajaṃ hiṃsanto viheṭhento.
  7130. 507130,113,667,18,21,1,15,2,{Utrasto}ti bhīto.
  7131. 507131,113,667,22,25,1,18,2,{Ghasasī}ti bhuñjasi.
  7132. 507132,113,667,26,32,1,33,5,Tena te ediso bībhacchavaṇṇo jāto.
  7133. 507133,113,667,33,37,1,22,3,{Dhaṅkā}ti kākaṃ ālapati.
  7134. 507134,113,667,38,41,1,16,2,{Piṇḍo}ti bhojanaṃ.
  7135. 507135,113,667,42,52,1,72,9,Ahiṃsaṃ sabbapāṇinan ti ahaṃ pana sabbasatte ahiṃsanto bhuñjāmīti vadati.
  7136. 507136,113,667,53,66,1,98,12,"So karassu ānubhāvan ti so tvampi vīriyaṃ karohi, attano sīliyasaṅkhātaṃ dussīlabhāvaṃ vītivattassu. "
  7137. 507137,113,667,67,74,1,47,6,{Ahiṃsāyā}ti ahiṃsāya samannāgato hutvā loke cara.
  7138. 507138,113,667,75,86,1,66,10,Piyo hohisi {maṃmivā}ti evaṃ sante mayā sadisova lokassa piyo hohisi.
  7139. 507139,113,667,87,93,1,32,5,Na {jinātī}ti dhanajāniṃ na karoti.
  7140. 507140,113,667,94,100,1,28,5,Na {jāpaye}ti aññepi na kāreti.
  7141. 507141,113,667,101,105,1,35,3,{Mettaṃso}ti mettakoṭṭhāso mettacitto.
  7142. 507142,113,667,106,116,1,65,9,Na {kenacī}ti kenaci ekasattenapi saddhiṃ tassa veraṃ nāma natthīti.
  7143. 507143,113,668,2,16,1,101,13,"Tasmā sace lokassa piyo bhavituṃ icchasi, sabbaverehi viramāhīti evaṃ cakkavāko kākassa dhammaṃ desesi. "
  7144. 507144,113,668,17,37,1,109,15,"Kāko‘‘ tumhe attano gocaraṃ mayhaṃ na kathetha, kā kā’’ ti vassanto uppatitvā bārāṇasiyaṃ ukkārabhūmiyaññeva otari. "
  7145. 507145,113,669,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  7146. 507146,113,669,16,28,1,80,10,"Tadā kāko lolabhikkhu ahosi, cakkavākī rāhulamātā, cakkavāko pana ahameva ahosinti. "
  7147. 507147,113,670,2,4,1,31,2,Cakkavākajātakavaṇṇanā terasamā.
  7148. 507148,113,672,2,7,1,23,2,[ 452]14. Bhūripaññajātakavaṇṇanā
  7149. 507149,113,673,2,4,1,0,0,145-154.
  7150. 507150,113,673,5,23,1,68,7,Saccaṃ {kirā}ti idaṃ bhūripaññajātakaṃ mahāumaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  7151. 507151,113,674,2,4,1,33,2,Bhūripaññajātakavaṇṇanā cuddasamā.
  7152. 507152,113,676,2,7,1,24,2,[ 453]15. Mahāmaṅgalajātakavaṇṇanā
  7153. 507153,113,677,2,23,1,77,9,Kiṃsu {naro}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahāmaṅgalasuttaṃ( khu. pā.5.1 ādayo) ārabbha kathesi.
  7154. 507154,113,677,24,44,1,145,16,Rājagahanagarasmiñhi kenacideva karaṇīyena santhāgāre sannipatitassa mahājanassa majjhe eko puriso‘‘ ajja me maṅgalakiriyā atthī’’ ti uṭṭhāya agamāsi.
  7155. 507155,113,677,45,68,1,85,15,"Aparo tassa vacanaṃ sutvā‘‘ ayaṃ‘ maṅgalan’ ti vatvāva gato, kiṃ etaṃ maṅgalaṃ nāmā’’ ti āha . "
  7156. 507156,113,677,69,75,1,45,4,Tamañño‘‘ abhimaṅgalarūpadassanaṃ maṅgalaṃ nāma.
  7157. 507157,113,677,76,110,1,205,30,"Ekacco hi kālasseva uṭṭhāya sabbasetaṃ usabhaṃ vā passati, gabbhinitthiṃ vā rohitamacchaṃ vā puṇṇaghaṭaṃ vā navanītaṃ vā gosappiṃ vā ahatavatthaṃ vā pāyāsaṃ vā passati, ito uttari maṅgalaṃ nāma natthī’’ ti āha. "
  7158. 507158,113,677,111,121,1,47,6,Tena kathitaṃ ekacce‘‘ sukathitan’’ ti abhinandiṃsu.
  7159. 507159,113,677,122,132,1,40,6,"Aparo‘‘ netaṃ maṅgalaṃ, sutaṃ nāma maṅgalaṃ. "
  7160. 507160,113,677,133,173,1,149,25,"Ekacco hi‘ puṇṇā’ ti vadantānaṃ suṇāti, tathā‘ vaḍḍhā’ ti‘ vaḍḍhamānā’ ti suṇāti,‘ bhuñjā’ ti‘ khādā’ ti vadantānaṃ suṇāti, ito uttari maṅgalaṃ nāma natthī’’ ti āha. "
  7161. 507161,113,677,174,184,1,49,6,Tena kathitampi ekacce‘‘ sukathitan’’ ti abhinandiṃsu.
  7162. 507162,113,677,185,195,1,42,7,"Aparo‘‘ na etaṃ maṅgalaṃ, mutaṃ nāma maṅgalaṃ. "
  7163. 507163,113,677,196,219,1,169,19,"Ekacco hi kālasseva uṭṭhāya pathaviṃ āmasati, haritatiṇaṃ allagomayaṃ parisuddhasāṭakaṃ rohitamacchaṃ suvaṇṇarajatabhājanaṃ āmasati, ito uttari maṅgalaṃ nāma natthī’’ ti āha. "
  7164. 507164,113,677,220,230,1,49,6,Tena kathitampi ekacce‘‘ sukathitan’’ ti abhinandiṃsu.
  7165. 507165,113,677,231,257,1,181,21,"Evaṃ diṭṭhamaṅgalikā sutamaṅgalikā mutamaṅgalikāti tissopi parisā hutvā aññamaññaṃ saññāpetuṃ nāsakkhiṃsu, bhummadevatā ādiṃ katvā yāva brahmalokā‘‘ idaṃ maṅgalan’’ ti tathato na jāniṃsu. "
  7166. 507166,113,678,2,26,1,152,19,"Sakko cintesi‘‘ imaṃ maṅgalapañhaṃ sadevake loke aññatra bhagavatā añño kathetuṃ samattho nāma natthi, bhagavantaṃ upasaṅkamitvā imaṃ pañhaṃ pucchissāmī’’ ti. "
  7167. 507167,113,678,27,45,1,101,14,So rattibhāge satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā añjaliṃ paggayha‘‘ bahū devā manussā cā’’ ti pañhaṃ pucchi.
  7168. 507168,113,678,46,53,1,65,7,Athassa satthā dvādasahi gāthāhi aṭṭhatiṃsa mahāmaṅgalāni kathesi.
  7169. 507169,113,678,54,64,1,111,9,"Maṅgalasutte vinivaṭṭanteyeva koṭisatasahassamattā devatā arahattaṃ pāpuṇiṃsu, sotāpannādīnaṃ gaṇanapatho natthi. "
  7170. 507170,113,678,65,70,1,40,5,Sakko maṅgalaṃ sutvā sakaṭṭhānameva gato.
  7171. 507171,113,678,71,83,1,62,8,Satthārā maṅgale kathite sadevako loko‘‘ sukathitan’’ ti abhinandi.
  7172. 507172,113,678,84,119,1,232,26,"Tadā dhammasabhāyaṃ tathāgatassa guṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, satthā aññesaṃ avisayaṃ maṅgalapañhaṃ sadevakassa lokassa cittaṃ gahetvā kukkuccaṃ chinditvā gaganatale candaṃ uṭṭhāpento viya kathesi, evaṃ mahāpañño, āvuso, tathāgato’’ ti. "
  7173. 507173,113,678,120,169,1,284,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, idāneva sambodhippattassa mama maṅgalapañhakathanaṃ, svāhaṃ bodhisattacariyaṃ carantopi devamanussānaṃ kaṅkhaṃ chinditvā maṅgalapañhaṃ kathesin’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7174. 507174,113,679,2,24,1,147,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāme vibhavasampannassa brāhmaṇassa kule nibbatti,‘‘ rakkhitakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  7175. 507175,113,679,25,49,1,248,23,So vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo katadārapariggaho mātāpitūnaṃ accayena ratanavilokanaṃ katvā saṃviggamānaso mahādānaṃ pavattetvā kāme pahāya himavantapadese pabbajitvā jhānābhiññaṃ nibbattetvā vanamūlaphalāhāro ekasmiṃ padese vāsaṃ kappesi.
  7176. 507176,113,679,50,58,1,63,7,"Anupubbenassa parivāro mahā ahosi, pañca antevāsikasatāni ahesuṃ. "
  7177. 507177,113,679,59,90,1,229,24,"Athekadivasaṃ te tāpasā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ ācariya, vassārattasamaye himavantato otaritvā loṇambilasevanatthāya janapadacārikaṃ gacchāma, evaṃ no sarīrañca thiraṃ bhavissati, jaṅghavihāro ca kato bhavissatī’’ ti āhaṃsu. "
  7178. 507178,113,679,91,116,1,140,20,"Te‘‘ tena hi tumhe gacchatha, ahaṃ idheva vasissāmī’’ ti vutte taṃ vanditvā himavantā otaritvā cārikaṃ caramānā bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasiṃsu. "
  7179. 507179,113,679,117,120,1,30,3,Tesaṃ mahāsakkārasammāno ahosi.
  7180. 507180,113,679,121,128,1,85,7,Athekadivasaṃ bārāṇasiyaṃ santhāgāre sannipatite mahājanakāye maṅgalapañho samuṭṭhāti.
  7181. 507181,113,679,129,132,1,43,3,Sabbaṃ paccuppannavatthunayeneva veditabbaṃ.
  7182. 507182,113,680,2,17,1,135,15,Tadā pana manussānaṃ kaṅkhaṃ chinditvā maṅgalapañhaṃ kathetuṃ samatthaṃ apassanto mahājano uyyānaṃ gantvā isigaṇaṃ maṅgalapañhaṃ pucchi.
  7183. 507183,113,680,18,53,1,219,28,"Isayo rājānaṃ āmantetvā‘‘ mahārāja, mayaṃ etaṃ kathetuṃ na sakkhissāma, apica kho amhākaṃ ācariyo rakkhitatāpaso nāma mahāpañño himavante vasati, so sadevakassa lokassa cittaṃ gahetvā etaṃ maṅgalapañhaṃ kathessatī’’ ti vadiṃsu. "
  7184. 507184,113,680,54,86,1,180,24,"Rājā‘‘ bhante, himavanto nāma dūre duggamova, na sakkhissāma mayaṃ tattha gantuṃ, sādhu vata tumheyeva ācariyassa santikaṃ gantvā pucchitvā uggaṇhitvā punāgantvā amhākaṃ kathethā’’ ti āha. "
  7185. 507185,113,680,87,134,1,321,37,"Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ācariyassa santikaṃ gantvā vanditvā katapaṭisanthārā ācariyena rañño dhammikabhāve janapadacāritte ca pucchite taṃ diṭṭhamaṅgalādīnaṃ uppattiṃ ādito paṭṭhāya kathetvā rañño yācanāya ca attano pañhasavanatthaṃ āgatabhāvaṃ pakāsetvā‘‘ sādhu no bhante, maṅgalapañhaṃ pākaṭaṃ katvā kathethā’’ ti yāciṃsu. "
  7186. 507186,113,680,135,141,1,58,6,Tato jeṭṭhantevāsiko ācariyaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  7187. 507187,113,681,2,4,1,0,0,155.
  7188. 507188,113,682,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Kiṃsu naro jappamadhicca kāle, kaṃ vā vijjaṃ katamaṃ vā sutānaṃ; "
  7189. 507189,113,683,2,15,1,61,10,"So macco asmiñca paramhi loke, kathaṃ karo sotthānena gutto’’ ti. "
  7190. 507190,113,684,2,6,1,33,3,Tattha {kāle}ti maṅgalapatthanakāle.
  7191. 507191,113,684,7,10,1,15,3,Vijjan ti vedaṃ.
  7192. 507192,113,684,11,14,1,41,3,Sutānan ti sikkhitabbayuttakapariyattīnaṃ.
  7193. 507193,113,684,15,21,1,33,4,{Asmiñcā}ti ettha {cā}ti nipātamattaṃ.
  7194. 507194,113,684,22,26,1,40,3,{Sotthānenā}ti sotthibhāvāvahena maṅgalena.
  7195. 507195,113,684,27,30,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7196. 507196,113,684,31,82,1,346,45,"‘‘ ācariya, puriso maṅgalaṃ icchanto maṅgalakāle kiṃsu nāma jappanto tīsu vedesu kataraṃ vā vedaṃ kataraṃ vā sutānaṃ antare sutapariyattiṃ adhīyitvā so macco imasmiñca loke paramhi ca kathaṃ karo etesu jappādīsu kiṃ kena niyāmena karonto sotthānena niraparādhamaṅgalena gutto rakkhito hoti, taṃ ubhayalokahitaṃ gahetvā ṭhitamaṅgalaṃ amhākaṃ kathehī’’ ti. "
  7197. 507197,113,685,2,22,1,145,15,Evaṃ jeṭṭhantevāsikena maṅgalapañhaṃ puṭṭho mahāsatto devamanussānaṃ kaṅkhaṃ chindanto‘‘ idañcidañca maṅgalan’’ ti buddhalīḷāya maṅgalaṃ kathento āha–
  7198. 507198,113,686,2,4,1,0,0,156.
  7199. 507199,113,687,2,14,1,53,9,"‘ ‘ Yassa devā pitaro ca sabbe, sarīsapā sabbabhūtāni cāpi; "
  7200. 507200,113,688,2,14,1,61,9,"Mettāya niccaṃ apacitāni honti, bhūtesu ve sotthānaṃ tadāhū’’ ti. "
  7201. 507201,113,689,2,7,1,31,4,Tattha {yassā}ti yassa puggalassa.
  7202. 507202,113,689,8,15,1,51,6,{Devā}ti bhummadeve ādiṃ katvā sabbepi kāmāvacaradevā.
  7203. 507203,113,689,16,21,1,40,4,Pitaro {cā}ti tatuttari rūpāvacarabrahmāno.
  7204. 507204,113,689,22,25,1,22,2,{Sarīsapā}ti dīghajātikā.
  7205. 507205,113,689,26,33,1,54,6,Sabbabhūtāni {cāpī}ti vuttāvasesāni ca sabbānipi bhūtāni.
  7206. 507206,113,689,34,48,1,124,13,Mettāya niccaṃ apacitāni {hontī}ti ete sabbe sattā dasadisāpharaṇavasena pavattāya appanāppattāya mettābhāvanāya apacitā honti.
  7207. 507207,113,689,49,62,1,100,11,Bhūtesu {ve}ti taṃ tassa puggalassa sabbasattesu sotthānaṃ nirantaraṃ pavattaṃ niraparādhamaṅgalaṃ āhu.
  7208. 507208,113,689,63,71,1,65,8,Mettāvihārī hi puggalo sabbesaṃ piyo hoti parūpakkamena avikopiyo.
  7209. 507209,113,689,72,79,1,45,7,Iti so iminā maṅgalena rakkhito gopito hotīti.
  7210. 507210,113,690,2,9,1,60,7,Iti mahāsatto paṭhamaṃ maṅgalaṃ kathetvā dutiyādīni kathento–
  7211. 507211,113,691,2,4,1,0,0,157.
  7212. 507212,113,692,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Yo sabbalokassa nivātavutti, itthīpumānaṃ sahadārakānaṃ; "
  7213. 507213,113,693,2,8,1,60,5,"Khantā duruttānamappaṭikūlavādī, adhivāsanaṃ sotthānaṃ tadāhu. "
  7214. 507214,113,694,2,4,1,0,0,158.
  7215. 507215,113,695,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Yo nāvajānāti sahāyamatte, sippena kulyāhi dhanena jaccā; "
  7216. 507216,113,696,2,10,1,55,7,"Rucipañño atthakāle matīmā, sahāyesu ve sotthānaṃ tadāhu. "
  7217. 507217,113,697,2,4,1,0,0,159.
  7218. 507218,113,698,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Mittāni ve yassa bhavanti santo, saṃvissatthā avisaṃvādakassa; "
  7219. 507219,113,699,2,11,1,61,8,"Na mittadubbhī saṃvibhāgī dhanena, mittesu ve sotthānaṃ tadāhu. "
  7220. 507220,113,700,2,4,1,0,0,160.
  7221. 507221,113,701,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Yassa bhariyā tulyavayā samaggā, anubbatā dhammakāmā pajātā; "
  7222. 507222,113,702,2,10,1,54,7,"Koliniyā sīlavatī patibbatā, dāresu ve sotthānaṃ tadāhu. "
  7223. 507223,113,703,2,4,1,0,0,161.
  7224. 507224,113,704,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Yassa rājā bhūtapati yasassī, jānāti soceyyaṃ parakkamañca; "
  7225. 507225,113,705,2,10,1,55,7,"Advejjhatā suhadayaṃ mamanti, rājūsu ve sotthānaṃ tadāhu. "
  7226. 507226,113,706,2,4,1,0,0,162.
  7227. 507227,113,707,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Annañca pānañca dadāti saddho, mālañca gandhañca vilepanañca; "
  7228. 507228,113,708,2,9,1,52,6,"Pasannacitto anumodamāno, saggesu ve sotthānaṃ tadāhu. "
  7229. 507229,113,709,2,4,1,0,0,163.
  7230. 507230,113,710,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Yamariyadhammena punanti vuddhā, ārādhitā samacariyāya santo; "
  7231. 507231,113,711,2,13,1,60,7,"Bahussutā isayo sīlavanto, arahantamajjhe sotthānaṃ tadāhū’’ ti."
  7232. 507232,113,711,14,14,1,0,0,–
  7233. 507233,113,712,2,5,1,16,3,Imā gāthā abhāsi.
  7234. 507234,113,713,2,9,1,62,6,Tattha {nivātavuttī}ti muducittatāya sabbalokassa nīcavutti hoti.
  7235. 507235,113,713,10,18,1,68,8,Khantā duruttānan ti parehi vuttānaṃ duṭṭhavacanānaṃ adhivāsako hoti.
  7236. 507236,113,713,19,35,1,82,10,"{Appaṭikūlavādī}ti‘‘ akkocchi maṃ, avadhi man’’ ti yugaggāhaṃ akaronto anukūlameva vadati. "
  7237. 507237,113,713,36,45,1,83,9,Adhivāsanan ti idaṃ adhivāsanaṃ tassa sotthānaṃ niraparādhamaṅgalaṃ paṇḍitā vadanti.
  7238. 507238,113,714,2,8,1,38,5,{Sahāyamatte}ti sahāye ca sahāyamatte ca.
  7239. 507239,113,714,9,81,1,308,48,"Tattha sahapaṃsukīḷitā sahāyā nāma, dasa dvādasa vassāni ekato vutthā sahāyamattā nāma, te sabbepi‘‘ ahaṃ sippavā, ime nisippā’’ ti evaṃ sippena vā‘‘ ahaṃ kulīno, ime na kulīnā’’ ti evaṃ kulasampattisaṅkhātāhi kulyāhi vā,‘‘ ahaṃ aḍḍho, ime duggatā’’ ti evaṃ dhanena vā,‘‘ ahaṃ jātisampanno, ime dujjātā’’ ti evaṃ jaccā vā nāvajānāti. "
  7240. 507240,113,714,82,87,1,35,3,{Rucipañño}ti sādhupañño sundarapañño .
  7241. 507241,113,714,88,94,1,54,5,{Atthakāle}ti kassacideva atthassa kāraṇassa uppannakāle.
  7242. 507242,113,714,95,107,1,93,11,{Matīmā}ti taṃ taṃ atthaṃ paricchinditvā vicāraṇasamatthatāya matimā hutvā te sahāye nāvajānāti.
  7243. 507243,113,714,108,118,1,79,9,{Sahāyesū}ti taṃ tassa anavajānanaṃ sahāyesu sotthānaṃ nāmāti porāṇakapaṇḍitā āhu.
  7244. 507244,113,714,119,129,1,66,10,Tena hi so niraparādhamaṅgalena idhaloke ca paraloke ca gutto hoti.
  7245. 507245,113,714,130,147,1,69,7,Tattha paṇḍite sahāye nissāya sotthibhāvo kusanāḷijātakena( jā.1.1.121 ādayo) kathetabbo.
  7246. 507246,113,715,2,9,1,48,6,{Santo}ti paṇḍitā sappurisā yassa mittāni bhavanti.
  7247. 507247,113,715,10,17,1,78,6,{Saṃvissatthā}ti gharaṃ pavisitvā icchiticchitasseva gahaṇavasena vissāsamāpannā.
  7248. 507248,113,715,18,21,1,37,2,{Avisaṃvādakassā}ti avisaṃvādanasīlassa.
  7249. 507249,113,715,22,30,1,42,7,Na {mittadubbhī}ti yo ca mittadubbhī na hoti.
  7250. 507250,113,715,31,39,1,63,7,Saṃvibhāgī {dhanenā}ti attano dhanena mittānaṃ saṃvibhāgaṃ karoti.
  7251. 507251,113,715,40,51,1,72,10,{Mittesū}ti mitte nissāya laddhabbaṃ tassa taṃ mittesu sotthānaṃ nāma hoti.
  7252. 507252,113,715,52,59,1,49,7,So hi evarūpehi mittehi rakkhito sotthiṃ pāpuṇāti.
  7253. 507253,113,715,60,77,1,65,7,Tattha mitte nissāya sotthibhāvo mahāukkusajātakā dīhi( jā.1.14.44 ādayo) kathetabbo.
  7254. 507254,113,716,2,6,1,22,2,{Tulyavayā}ti samānavayā.
  7255. 507255,113,716,7,10,1,21,2,{Samaggā}ti samaggavāsā.
  7256. 507256,113,716,11,14,1,21,2,{Anubbatā}ti anuvattitā.
  7257. 507257,113,716,15,19,1,42,3,{Dhammakāmā}ti tividhasucaritadhammaṃ roceti.
  7258. 507258,113,716,20,26,1,27,4,"{Pajātā}ti vijāyinī, na vañjhā. "
  7259. 507259,113,716,27,40,1,100,12,{Dāresū}ti etehi sīlaguṇehi samannāgate mātugāme gehe vasante sāmikassa sotthi hotīti paṇḍitā kathenti.
  7260. 507260,113,716,41,80,1,106,9,Tattha sīlavantaṃ mātugāmaṃ nissāya sotthibhāvo maṇicorajātaka-( jā.1.2.87 ādayo) sambūlajātaka-( jā.1.16.297 ādayo) khaṇḍahālajātakehi( jā.2.22.982 ādayo) kathetabbo.
  7261. 507261,113,717,2,5,1,22,3,Soceyyan ti sucibhāvaṃ.
  7262. 507262,113,717,6,20,1,107,13,{Advejjhatā}ti advejjhatāya na esa mayā saddhiṃ bhijjitvā dvidhā bhavissatīti evaṃ advejjhabhāvena yaṃ jānāti.
  7263. 507263,113,717,21,30,1,52,9,Suhadayaṃ maman ti suhado ayaṃ mamanti ca yaṃ jānāti.
  7264. 507264,113,717,31,41,1,67,9,Rājūsu {ve}ti evaṃ rājūsu sevakānaṃ sotthānaṃ nāmāti paṇḍitā kathenti.
  7265. 507265,113,717,42,50,1,51,6,Dadāti {saddho}ti kammañca phalañca saddahitvā dadāti.
  7266. 507266,113,717,51,66,1,134,13,"Saggesu {ve}ti evaṃ sagge devaloke sotthānaṃ niraparādhamaṅgalanti paṇḍitā kathenti, taṃ petavatthuvimānavatthūhi vitthāretvā kathetabbaṃ. "
  7267. 507267,113,718,2,12,1,75,8,Punanti {vuddhā}ti yaṃ puggalaṃ ñāṇavuddhā ariyadhammena punanti parisodhenti.
  7268. 507268,113,718,13,16,1,31,2,{Samacariyāyā}ti sammāpaṭipattiyā.
  7269. 507269,113,718,17,20,1,30,2,{Bahussutā}ti paṭivedhabahussutā.
  7270. 507270,113,718,21,24,1,17,2,{Isayo}ti esitaguṇā.
  7271. 507271,113,718,25,29,1,35,3,{Sīlavanto}ti ariyasīlena samannāgatā.
  7272. 507272,113,718,30,39,1,84,8,{Arahantamajjhe}ti arahantānaṃ majjhe paṭilabhitabbaṃ taṃ sotthānanti paṇḍitā kathenti.
  7273. 507273,113,718,40,54,1,116,13,"Arahanto hi attanā paṭividdhamaggaṃ ācikkhitvā paṭipādentā ārādhakaṃ puggalaṃ ariyamaggena punanti, sopi arahāva hoti. "
  7274. 507274,113,719,2,18,1,145,16,Evaṃ mahāsatto arahattena desanāya kūṭaṃ gaṇhanto aṭṭhahi gāthāhi aṭṭha mahāmaṅgalāni kathetvā tesaññeva maṅgalānaṃ thutiṃ karonto osānagāthamāha–
  7275. 507275,113,720,2,4,1,0,0,164.
  7276. 507276,113,721,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Etāni kho sotthānāni loke, viññuppasatthāni sukhudrayāni; "
  7277. 507277,113,722,2,15,1,66,10,"Tānīdha sevetha naro sapañño, na hi maṅgale kiñcanamatthi saccan’’ ti. "
  7278. 507278,113,723,2,20,1,146,16,"Tattha na hi {maṅgale}ti tasmiṃ pana diṭṭhasutamutappabhede maṅgale kiñcanaṃ ekamaṅgalampi saccaṃ nāma natthi, nibbānameva panekaṃ paramatthasaccanti. "
  7279. 507279,113,724,2,11,1,87,9,Isayo tāni maṅgalāni sutvā sattaṭṭhadivasaccayena ācariyaṃ āpucchitvā tattheva agamaṃsu.
  7280. 507280,113,724,12,17,1,33,5,Rājā tesaṃ santikaṃ gantvā pucchi.
  7281. 507281,113,724,18,27,1,80,8,Te tassa ācariyena kathitaniyāmena maṅgalapañhaṃ kathetvā himavantameva āgamaṃsu.
  7282. 507282,113,724,28,34,1,41,6,Tato paṭṭhāya loke maṅgalaṃ pākaṭaṃ ahosi.
  7283. 507283,113,724,35,40,1,47,5,Maṅgalesu vattitvā matamatā saggapathaṃ pūresuṃ.
  7284. 507284,113,724,41,49,1,75,8,Bodhisatto cattāro brahmavihāre bhāvetvā isigaṇaṃ ādāya brahmaloke nibbatti.
  7285. 507285,113,725,2,23,1,118,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ maṅgalapañhaṃ kathesin’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7286. 507286,113,725,24,43,1,109,12,"‘‘ tadā isigaṇo buddhaparisā ahosi , maṅgalapañhapucchako jeṭṭhantevāsiko sāriputto, ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7287. 507287,113,726,2,4,1,36,2,Mahāmaṅgalajātakavaṇṇanā pannarasamā.
  7288. 507288,113,728,2,7,1,25,2,[ 454]16. Ghaṭapaṇḍitajātakavaṇṇanā
  7289. 507289,113,729,2,14,1,84,10,Uṭṭhehi {kaṇhā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mataputtaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  7290. 507290,113,729,15,17,1,30,2,Vatthu maṭṭhakuṇḍalisadisameva.
  7291. 507291,113,729,18,61,1,183,27,"Idha pana satthā taṃ upāsakaṃ‘‘ kiṃ, upāsaka, socasī’’ ti vatvā‘‘ āma, bhanten’’ ti vutte‘‘ upāsaka, porāṇakapaṇḍitā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā mataputtaṃ nānusociṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  7292. 507292,113,730,2,11,1,79,9,Atīte uttarapathe kaṃsabhoge asitañjananagare mahākaṃso nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  7293. 507293,113,730,12,26,1,71,12,"Tassa kaṃso ca, upakaṃso cāti dve puttā ahesuṃ, devagabbhā nāma ekā dhītā. "
  7294. 507294,113,730,27,43,1,115,12,Tassā jātadivase nemittakā brāhmaṇā‘‘ etissā kucchiyaṃ nibbattaputtā kaṃsagottaṃ kaṃsavaṃsaṃ nāsessantī’’ ti byākariṃsu.
  7295. 507295,113,730,44,60,1,99,11,"Rājā balavasinehena dhītaraṃ vināsetuṃ nāsakkhi,‘‘ bhātaro jānissantī’’ ti yāvatāyukaṃ ṭhatvā kālamakāsi. "
  7296. 507296,113,730,61,69,1,49,7,"Tasmiṃ kālakate kaṃso rājā ahosi, upakaṃso uparājā. "
  7297. 507297,113,730,70,91,1,117,15,"Te cintayiṃsu‘‘ sace mayaṃ bhaginiṃ nāsessāma, gārayhā bhavissāma, etaṃ kassaci adatvā nissāmikaṃ katvā paṭijaggissāmā’’ ti. "
  7298. 507298,113,730,92,99,1,51,7,Te ekathūṇakaṃ pāsādaṃ kāretvā taṃ tattha vasāpesuṃ.
  7299. 507299,113,730,100,105,1,37,5,Nandigopā nāma tassā paricārikā ahosi.
  7300. 507300,113,730,106,112,1,49,6,Andhakaveṇḍo nāma dāso tassā sāmiko ārakkhamakāsi.
  7301. 507301,113,731,2,9,1,55,7,Tadā uttaramadhurāya mahāsāgaro nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  7302. 507302,113,731,10,18,1,44,7,"Tassa sāgaro, upasāgaro cāti dve puttā ahesuṃ. "
  7303. 507303,113,731,19,28,1,54,8,"Tesu pitu accayena sāgaro rājā ahosi, upasāgaro uparājā. "
  7304. 507304,113,731,29,35,1,57,6,So upakaṃsassa sahāyako ekācariyakule ekato uggahitasippo.
  7305. 507305,113,731,36,48,1,97,11,So sāgarassa bhātu antepure dubbhitvā bhāyamāno palāyitvā kaṃsabhoge upakaṃsassa santikaṃ agamāsi.
  7306. 507306,113,731,49,60,1,58,9,"Upakaṃso taṃ rañño dassesi, rājā tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi. "
  7307. 507307,113,731,61,83,1,154,18,So rājupaṭṭhānaṃ gacchanto devagabbhāya nivāsaṃ ekathambhaṃ pāsādaṃ disvā‘‘ kasseso nivāso’’ ti pucchitvā taṃ kāraṇaṃ sutvā devagabbhāya paṭibaddhacitto ahosi.
  7308. 507308,113,731,84,116,1,191,23,Devagabbhāpi ekadivasaṃ taṃ upakaṃsena saddhiṃ rājupaṭṭhānaṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ ko eso’’ ti pucchitvā‘‘ mahāsāgarassa putto upasāgaro nāmā’’ ti nandigopāya santikā sutvā tasmiṃ paṭibaddhacittā ahosi.
  7309. 507309,113,731,117,133,1,85,11,"Upasāgaro nandigopāya lañjaṃ datvā‘‘ bhagini, sakkhissasi me devagabbhaṃ dassetun’’ ti āha. "
  7310. 507310,113,731,134,150,1,65,11,"Sā‘‘ na etaṃ sāmi, garukan’’ ti vatvā taṃ kāraṇaṃ devagabbhāya ārocesi. "
  7311. 507311,113,731,151,173,1,145,18,Sā pakatiyāva tasmiṃ paṭibaddhacittā taṃ vacanaṃ sutvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā nandigopā upasāgarassa saññaṃ datvā rattibhāge taṃ pāsādaṃ āropesi.
  7312. 507312,113,731,174,179,1,40,5,So devagabbhāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi.
  7313. 507313,113,731,180,187,1,60,7,Atha nesaṃ punappunaṃ saṃvāsena devagabbhā gabbhaṃ paṭilabhi.
  7314. 507314,113,732,2,7,1,48,5,Aparabhāge tassā gabbhapatiṭṭhānaṃ pākaṭaṃ ahosi.
  7315. 507315,113,732,8,18,1,67,9,"Bhātaro nandigopaṃ pucchiṃsu, sā abhayaṃ yācitvā taṃ antaraṃ kathesi. "
  7316. 507316,113,732,19,49,1,162,22,"Te sutvā‘‘ bhaginiṃ nāsetuṃ na sakkā, sace dhītaraṃ vijāyissati, tampi na nāsessāma, sace pana putto bhavissati, nāsessāmā’’ ti cintetvā devagabbhaṃ upasāgarasseva adaṃsu. "
  7317. 507317,113,732,50,54,1,34,4,Sā paripuṇṇagabbhā dhītaraṃ vijāyi.
  7318. 507318,113,732,55,67,1,60,8,Bhātaro sutvā haṭṭhatuṭṭhā tassā‘‘ añjanadevī’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  7319. 507319,113,732,68,73,1,45,5,Tesaṃ bhogavaḍḍhamānaṃ nāma bhogagāmaṃ adaṃsu.
  7320. 507320,113,732,74,79,1,54,5,Upasāgaro devagabbhaṃ gahetvā bhogavaḍḍhamānagāme vasi.
  7321. 507321,113,732,80,90,1,82,9,"Devagabbhāya punapi gabbho patiṭṭhāsi, nandigopāpi taṃ divasameva gabbhaṃ paṭilabhi. "
  7322. 507322,113,732,91,101,1,87,9,"Tāsu paripuṇṇagabbhāsu ekadivasameva devagabbhā puttaṃ vijāyi, nandigopā dhītaraṃ vijāyi. "
  7323. 507323,113,732,102,112,1,97,10,Devagabbhā puttassa vināsanabhayena puttaṃ nandigopāya rahassena pesetvā tassā dhītaraṃ āharāpesi.
  7324. 507324,113,732,113,117,1,38,4,Tassā vijātabhāvaṃ bhātikānaṃ ārocesuṃ.
  7325. 507325,113,732,118,146,1,82,14,"Te‘‘ puttaṃ vijātā, dhītaran’’ ti pucchitvā‘‘ dhītaran’’ ti vutte‘‘ tena hi posethā’’ ti āhaṃsu. "
  7326. 507326,113,732,147,157,1,70,9,"Etenupāyena devagabbhā dasa putte vijāyi, dasa dhītaro nandigopā vijāyi. "
  7327. 507327,113,732,158,166,1,61,7,"Dasa puttā nandigopāya santike vaḍḍhanti, dhītaro devagabbhāya. "
  7328. 507328,113,732,167,172,1,26,5,Taṃ antaraṃ koci na jānāti.
  7329. 507329,113,732,173,207,1,209,25,"Devagabbhāya jeṭṭhaputto vāsudevo nāma ahosi, dutiyo baladevo, tatiyo candadevo, catuttho sūriyadevo, pañcamo aggidevo, chaṭṭho varuṇadevo, sattamo ajjuno, aṭṭhamo pajjuno, navamo ghaṭapaṇḍito, dasamo aṅkuro nāma ahosi. "
  7330. 507330,113,732,208,215,1,60,7,Te andhakaveṇḍadāsaputtā dasa bhātikā ceṭakāti pākaṭā ahesuṃ.
  7331. 507331,113,733,2,18,1,135,14,"Te aparabhāge vuddhimanvāya thāmabalasampannā kakkhaḷā pharusā hutvā vilopaṃ karontā vicaranti , rañño gacchante paṇṇākārepi vilumpanteva. "
  7332. 507332,113,733,19,34,1,99,10,Manussā sannipatitvā‘‘ andhakaveṇḍadāsaputtā dasa bhātikā raṭṭhaṃ vilumpantī’’ ti rājaṅgaṇe upakkosiṃsu.
  7333. 507333,113,733,35,48,1,73,9,Rājā andhakaveṇḍaṃ pakkosāpetvā‘‘ kasmā puttehi vilopaṃ kārāpesī’’ ti tajjesi.
  7334. 507334,113,733,49,58,1,68,9,Evaṃ dutiyampi tatiyampi manussehi upakkose kate rājā taṃ santajjesi.
  7335. 507335,113,733,59,81,1,110,16,"So maraṇabhayabhīto rājānaṃ abhayaṃ yācitvā‘‘ deva, ete na mayhaṃ puttā, upasāgarassa puttā’’ ti taṃ antaraṃ ārocesi. "
  7336. 507336,113,733,82,144,1,380,46,"Rājā bhīto‘‘ kena te upāyena gaṇhāmā’’ ti amacce pucchitvā‘‘ ete, deva, mallayuddhavittakā, nagare yuddhaṃ kāretvā tattha ne yuddhamaṇḍalaṃ āgate gāhāpetvā māressāmā’’ ti vutte cārurañca, muṭṭhikañcāti dve malle posetvā‘‘ ito sattame divase yuddhaṃ bhavissatī’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā rājaṅgaṇe yuddhamaṇḍalaṃ sajjāpetvā akkhavāṭaṃ kāretvā yuddhamaṇḍalaṃ alaṅkārāpetvā dhajapaṭākaṃ bandhāpesi. "
  7337. 507337,113,733,145,147,1,23,2,Sakalanagaraṃ saṅkhubhi.
  7338. 507338,113,733,148,158,1,114,10,Cakkāticakkaṃ mañcātimañcaṃ bandhitvā cāruramuṭṭhikā yuddhamaṇḍalaṃ āgantvā vaggantā gajjantā apphoṭentā vicariṃsu.
  7339. 507339,113,733,159,181,1,214,20,"Dasa bhātikāpi āgantvā rajakavīthiṃ vilumpitvā vaṇṇasāṭake nivāsetvā gandhāpaṇesu gandhaṃ , mālākārāpaṇesu mālaṃ vilumpitvā vilittagattā māladhārino katakaṇṇapūrā vaggantā gajjantā apphoṭentā yuddhamaṇḍalaṃ pavisiṃsu. "
  7340. 507340,113,734,2,7,1,39,5,Tasmiṃ khaṇe cāruro apphoṭento vicarati.
  7341. 507341,113,734,8,44,1,258,32,Baladevo taṃ disvā‘‘ na naṃ hatthena chupissāmī’’ ti hatthisālato mahantaṃ hatthiyottaṃ āharitvā vaggitvā gajjitvā yottaṃ khipitvā cāruraṃ udare veṭhetvā dve yottakoṭiyo ekato katvā vattetvā ukkhipitvā sīsamatthake bhametvā bhūmiyaṃ pothetvā bahi akkhavāṭe khipi.
  7342. 507342,113,734,45,50,1,39,5,Cārure mate rājā muṭṭhikamallaṃ āṇāpesi.
  7343. 507343,113,734,51,56,1,38,5,So uṭṭhāya vaggitvā gajjitvā apphoṭesi.
  7344. 507344,113,734,57,92,1,204,26,"Baladevo taṃ pothetvā aṭṭhīni sañcuṇṇetvā‘‘ amallomhi, amallomhī’’ ti vadantameva‘‘ nāhaṃ tava mallabhāvaṃ vā amallabhāvaṃ vā jānāmī’’ ti hatthe gahetvā bhūmiyaṃ pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā bahi akkhavāṭe khipi. "
  7345. 507345,113,734,93,107,1,77,10,Muṭṭhiko maranto‘‘ yakkho hutvā taṃ khādituṃ labhissāmī’’ ti patthanaṃ paṭṭhapesi.
  7346. 507346,113,734,108,114,1,49,6,So kālamattikaaṭaviyaṃ nāma yakkho hutvā nibbatti.
  7347. 507347,113,734,115,127,1,44,7,Rājā‘‘ gaṇhatha dasa bhātike ceṭake’’ ti uṭṭhahi .
  7348. 507348,113,734,128,133,1,34,5,Tasmiṃ khaṇe vāsudevo cakkaṃ khipi.
  7349. 507349,113,734,134,139,1,38,5,Taṃ dvinnampi bhātikānaṃ sīsāni pātesi.
  7350. 507350,113,734,140,154,1,70,10,Mahājano bhītatasito‘‘ avassayā no hothā’’ ti tesaṃ pādesu patitvā nipajji.
  7351. 507351,113,734,155,196,1,335,36,Te dvepi mātule māretvā asitañjananagare rajjaṃ gahetvā mātāpitaro tattha katvā‘‘ sakalajambudīpe rajjaṃ gaṇhissāmā’’ ti nikkhamitvā anupubbena kālayonakarañño nivāsaṃ ayujjhanagaraṃ gantvā taṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ parikhārukkhagahanaṃ viddhaṃsetvā pākāraṃ bhinditvā rājānaṃ gahetvā taṃ rajjaṃ attano hatthagataṃ katvā dvāravatiṃ pāpuṇiṃsu.
  7352. 507352,113,734,197,209,1,84,11,"Tassa pana nagarassa ekato samuddo ekato pabbato, amanussapariggahitaṃ kira taṃ ahosi. "
  7353. 507353,113,735,2,11,1,87,9,Tassa ārakkhaṃ gahetvā ṭhitayakkho paccāmitte disvā gadrabhavesena gadrabharavaṃ ravati.
  7354. 507354,113,735,12,22,1,88,9,Tasmiṃ khaṇe yakkhānubhāvena sakalanagaraṃ uppatitvā mahāsamudde ekasmiṃ dīpake tiṭṭhati.
  7355. 507355,113,735,23,28,1,56,5,Paccāmittesu gatesu punāgantvā sakaṭṭhāneyeva patiṭṭhāti.
  7356. 507356,113,735,29,39,1,78,10,Tadāpi so gadrabho tesaṃ dasannaṃ bhātikānaṃ āgamanaṃ ñatvā gadrabharavaṃ ravi.
  7357. 507357,113,735,40,51,1,101,11,Nagaraṃ uppatitvā dīpake patiṭṭhāya tesu nagaraṃ adisvā nivattantesu punāgantvā sakaṭṭhāne patiṭṭhāsi.
  7358. 507358,113,735,52,60,1,48,7,"Te puna nivattiṃsu, punapi gadrabho tatheva akāsi. "
  7359. 507359,113,735,61,99,1,235,30,"Te dvāravatinagare rajjaṃ gaṇhituṃ asakkontā kaṇhadīpāyanassa isino santikaṃ gantvā vanditvā‘‘ bhante, mayaṃ dvāravatiyaṃ rajjaṃ gahetuṃ na sakkoma, ekaṃ no upāyaṃ karothā’’ ti pucchitvā‘‘ parikhāpiṭṭhe asukasmiṃ nāma ṭhāne eko gadrabho carati. "
  7360. 507360,113,735,100,151,1,287,40,"So hi amitte disvā viravati, tasmiṃ khaṇe nagaraṃ uppatitvā gacchati, tumhe tassa pāde gaṇhatha, ayaṃ vo nipphajjanūpāyo’’ ti vutte tāpasaṃ vanditvā gantvā gadrabhassa pādesu gahetvā nipatitvā‘‘ sāmi, ṭhapetvā tumhe añño amhākaṃ avassayo natthi, amhākaṃ nagaraṃ gaṇhanakāle mā ravitthā’’ ti yāciṃsu. "
  7361. 507361,113,735,152,192,1,299,34,"Gadrabho‘‘ na sakkā na viravituṃ, tumhe pana paṭhamataraṃ āgantvā cattāro janā mahantāni ayanaṅgalāni gahetvā catūsu nagaradvāresu mahante ayakhāṇuke bhūmiyaṃ ākoṭetvā nagarassa uppatanakāle naṅgalāni gahetvā naṅgalabaddhaṃ ayasaṅkhalikaṃ ayakhāṇuke bandheyyātha, nagaraṃ uppatituṃ na sakkhissatī’’ ti āha. "
  7362. 507362,113,736,2,21,1,111,14,Te ‘‘ sādhū’’ ti vatvā tasmiṃ aviravanteyeva naṅgalāni ādāya catūsu nagaradvāresu khāṇuke bhūmiyaṃ ākoṭetvā aṭṭhaṃsu.
  7363. 507363,113,736,22,29,1,52,6,"Tasmiṃ khaṇe gadrabho viravi, nagaraṃ uppatitumārabhi. "
  7364. 507364,113,736,30,44,1,123,13,"Catūsu dvāresu ṭhitā catūhi ayanaṅgalehi gahetvā naṅgalabaddhā ayasaṅkhalikā khāṇukesu bandhiṃsu, nagaraṃ uppatituṃ nāsakkhi. "
  7365. 507365,113,736,45,54,1,67,9,Dasa bhātikā tato nagaraṃ pavisitvā rājānaṃ māretvā rajjaṃ gaṇhiṃsu.
  7366. 507366,113,736,55,78,1,189,21,"Evaṃ te sakalajambudīpe tesaṭṭhiyā nagarasahassesu sabbarājāno cakkena jīvitakkhayaṃ pāpetvā dvāravatiyaṃ vasamānā rajjaṃ dasa koṭṭhāse katvā vibhajiṃsu, bhaginiṃ pana añjanadeviṃ na sariṃsu. "
  7367. 507367,113,736,79,114,1,168,25,"Tato puna‘‘ ekādasa koṭṭhāse karomā’’ ti vutte aṅkuro‘‘ mama koṭṭhāsaṃ tassā detha, ahaṃ vohāraṃ katvā jīvissāmi, kevalaṃ tumhe attano janapade mayhaṃ suṅkaṃ vissajjethā’’ ti āha. "
  7368. 507368,113,736,115,133,1,104,14,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tassa koṭṭhāsaṃ bhaginiyā datvā saddhiṃ tāya nava rājāno dvāravatiyaṃ vasiṃsu.
  7369. 507369,113,736,134,137,1,25,3,Aṅkuro pana vaṇijjamakāsi.
  7370. 507370,113,736,138,147,1,82,9,Evaṃ tesu aparāparaṃ puttadhītāhi vaḍḍhamānesu addhāne gate mātāpitaro kālamakaṃsu.
  7371. 507371,113,737,2,8,1,53,5,Tadā kira manussānaṃ vīsativassasahassāyukakālo ahosi.
  7372. 507372,113,737,9,14,1,45,5,Tadā vāsudevamahārājassa eko putto kālamakāsi.
  7373. 507373,113,737,15,24,1,82,9,Rājā sokapareto sabbakiccāni pahāya mañcassa aṭaniṃ pariggahetvā vilapanto nipajji.
  7374. 507374,113,737,25,49,1,131,19,"Tasmiṃ kāle ghaṭapaṇḍito cintesi‘‘ ṭhapetvā maṃ añño koci mama bhātu sokaṃ harituṃ samattho nāma natthi, upāyenassa sokaṃ harissāmī’’ ti. "
  7375. 507375,113,737,50,69,1,96,14,"So ummattakavesaṃ gahetvā‘‘ sasaṃ me detha, sasaṃ me dethā’’ ti ākāsaṃ ullokento sakalanagaraṃ vicari."
  7376. 507376,113,737,70,80,1,54,6,‘‘ Ghaṭapaṇḍito ummattako jāto’’ ti sakalanagaraṃ saṅkhubhi.
  7377. 507377,113,737,81,95,1,116,14,Tasmiṃ kāle rohiṇeyyo nāma amacco vāsudevarañño santikaṃ gantvā tena saddhiṃ kathaṃ samuṭṭhāpento paṭhamaṃ gāthamāha–
  7378. 507378,113,738,2,4,1,0,0,165.
  7379. 507379,113,739,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Uṭṭhehi kaṇha kiṃ sesi, ko attho supanena te; "
  7380. 507380,113,740,2,11,1,50,8,"Yopi tuyhaṃ sako bhātā, hadayaṃ cakkhu ca dakkhiṇaṃ; "
  7381. 507381,113,741,2,12,1,44,7,"Tassa vātā balīyanti, ghaṭo jappati kesavā’’ ti. "
  7382. 507382,113,742,2,10,1,50,5,"Tattha {kaṇhā}ti gottenālapati, kaṇhāyanagotto kiresa. "
  7383. 507383,113,742,11,17,1,29,5,Ko {attho}ti katarā nāma vaḍḍhi.
  7384. 507384,113,742,18,29,1,79,11,Hadayaṃ cakkhu ca dakkhiṇan ti hadayena ceva dakkhiṇacakkhunā ca samānoti attho.
  7385. 507385,113,742,30,39,1,70,8,Tassa vātā {balīyantī}ti tassa hadayaṃ apasmāravātā avattharantīti attho.
  7386. 507386,113,742,40,51,1,39,6,{Jappatī}ti‘‘ sasaṃ me dethā’’ ti vippalapati.
  7387. 507387,113,742,52,68,1,76,10,"{Kesavā}ti so kira kesasobhanatāya‘‘ kesavā’’ ti paññāyittha, tena taṃ nāmenālapati. "
  7388. 507388,113,743,2,14,1,92,11,Evaṃ amaccena vutte tassa ummattakabhāvaṃ ñatvā satthā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha–
  7389. 507389,113,744,2,4,1,0,0,166.
  7390. 507390,113,745,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rohiṇeyyassa kesavo; "
  7391. 507391,113,746,2,10,1,43,5,"Taramānarūpo vuṭṭhāsi, bhātusokena aṭṭito’’ ti. "
  7392. 507392,113,747,2,19,1,140,17,Rājā uṭṭhāya sīghaṃ pāsādā otaritvā ghaṭapaṇḍitassa santikaṃ gantvā ubhosu hatthesu daḷhaṃ gahetvā tena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha–
  7393. 507393,113,748,2,4,1,0,0,167.
  7394. 507394,113,749,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kiṃ nu ummattarūpova, kevalaṃ dvārakaṃ imaṃ; "
  7395. 507395,113,750,2,13,1,41,8,"Saso sasoti lapasi, ko nu te sasamāharī’’ ti. "
  7396. 507396,113,751,2,24,1,118,17,Tattha kevalaṃ dvārakaṃ iman ti kasmā ummattako viya hutvā sakalaṃ imaṃ dvāravatinagaraṃ vicaranto‘‘ saso saso’’ ti lapasi.
  7397. 507397,113,751,25,35,1,49,9,"Ko tava sasaṃ hari, kena te saso gahitoti pucchati. "
  7398. 507398,113,752,2,10,1,54,8,So raññā evaṃ vuttepi punappunaṃ tadeva vacanaṃ vadati.
  7399. 507399,113,752,11,16,1,26,5,Rājā puna dve gāthā abhāsi–
  7400. 507400,113,753,2,4,1,0,0,168.
  7401. 507401,113,754,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Sovaṇṇamayaṃ maṇīmayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ; "
  7402. 507402,113,755,2,7,1,42,4,"Saṅkhasilāpavāḷamayaṃ , kārayissāmi te sasaṃ. "
  7403. 507403,113,756,2,4,1,0,0,169.
  7404. 507404,113,757,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Santi aññepi sasakā, araññe vanagocarā; "
  7405. 507405,113,758,2,11,1,42,6,"Tepi te ānayissāmi, kīdisaṃ sasamicchasī’’ ti. "
  7406. 507406,113,759,2,39,1,204,28,"Tatrāyaṃ saṅkhepattho– tesu suvaṇṇamayādīsu yaṃ icchasi, taṃ vada, ahaṃ te kāretvā dassāmi, athāpi te na rocesi, aññepi araññe vanagocarā sasakā atthi, tepi te ānayissāmi, vada bhadramukha, kīdisaṃ sasamicchasīti. "
  7407. 507407,113,760,2,8,1,50,6,Rañño kathaṃ sutvā ghaṭapaṇḍito chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  7408. 507408,113,761,2,4,1,0,0,170.
  7409. 507409,113,762,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Na cāhamete icchāmi, ye sasā pathavissitā; "
  7410. 507410,113,763,2,12,1,43,7,"Candato sasamicchāmi, taṃ me ohara kesavā’’ ti. "
  7411. 507411,113,764,2,6,1,22,3,Tattha {oharā}ti otārehi.
  7412. 507412,113,765,2,19,1,99,13,Rājā tassa kathaṃ sutvā‘‘ nissaṃsayaṃ me bhātā ummattakova jāto’’ ti domanassappatto sattamaṃ gāthamāha–
  7413. 507413,113,766,2,4,1,0,0,171.
  7414. 507414,113,767,2,12,1,41,7,"‘ ‘ So nūna madhuraṃ ñāti, jīvitaṃ vijahissasi; "
  7415. 507415,113,768,2,11,1,48,6,"Apatthiyaṃ yo patthayasi, candato sasamicchasī’’ ti. "
  7416. 507416,113,769,2,9,1,36,5,Tattha {ñātī}ti kaniṭṭhaṃ ālapanto āha.
  7417. 507417,113,769,10,13,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7418. 507418,113,769,14,34,1,103,14,"‘‘ tāta, mayhaṃ piyañāti so tvaṃ nūna atimadhuraṃ attano jīvitaṃ vijahissasi, yo apatthetabbaṃ patthayasī’’ ti. "
  7419. 507419,113,770,2,30,1,190,23,"Ghaṭapaṇḍito rañño vacanaṃ sutvā niccalo ṭhatvā‘‘ bhātika, tvaṃ candato sasakaṃ patthentassa taṃ alabhitvā jīvitakkhayabhāvaṃ jānanto kiṃ kāraṇā mataputtaṃ anusocasī’’ ti vatvā aṭṭhamaṃ gāthamāha– "
  7420. 507420,113,771,2,4,1,0,0,172.
  7421. 507421,113,772,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evaṃ ce kaṇha jānāsi, yadaññamanusāsasi; "
  7422. 507422,113,773,2,12,1,44,7,"Kasmā pure mataṃ puttaṃ, ajjāpi manusocasī’’ ti. "
  7423. 507423,113,774,2,13,1,79,11,Tattha evan ti idaṃ alabbhaneyyaṭṭhānaṃ nāma na patthetabbanti yadi evaṃ jānāsi.
  7424. 507424,113,774,14,22,1,63,7,{Yadaññamanusāsasī}ti evaṃ jānantova yadi aññaṃ anusāsasīti attho.
  7425. 507425,113,774,23,33,1,75,9,{Pure}ti atha kasmā ito catumāsamatthake mataputtaṃ ajjāpi anusocasīti vadati.
  7426. 507426,113,775,2,30,1,158,22,"Evaṃ so antaravīthiyaṃ ṭhitakova‘‘ bhātika, ahaṃ tāva paññāyamānaṃ patthemi, tvaṃ pana apaññāyamānassa socasī’’ ti vatvā tassa dhammaṃ desento puna dve gāthā abhāsi– "
  7427. 507427,113,776,2,4,1,0,0,173.
  7428. 507428,113,777,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Yaṃ na labbhā manussena, amanussena vā puna; "
  7429. 507429,113,778,2,11,1,44,8,"Jāto me mā marī putto, kuto labbhā alabbhiyaṃ. "
  7430. 507430,113,779,2,4,1,0,0,174.
  7431. 507431,113,780,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na mantā mūlabhesajjā, osadhehi dhanena vā; "
  7432. 507432,113,781,2,11,1,42,6,"Sakkā ānayituṃ kaṇha, yaṃ petamanusocasī’’ ti. "
  7433. 507433,113,782,2,39,1,193,34,"Tattha yan ti bhātika yaṃ evaṃ jāto me putto mā marīti manussena vā devena vā puna na labbhā na sakkā laddhuṃ, taṃ tvaṃ patthesi, tadetaṃ kuto labbhā kena kāraṇena sakkā laddhuṃ, na sakkāti dīpeti. "
  7434. 507434,113,782,40,41,1,5,1,Kasmā?
  7435. 507435,113,782,42,48,1,54,5,"Yasmā alabbhiyaṃ, alabbhaneyyaṭṭhānañhi nāmetanti attho. "
  7436. 507436,113,782,49,52,1,21,2,{Mantā}ti mantapayogena.
  7437. 507437,113,782,53,56,1,29,2,{Mūlabhesajjā}ti mūlabhesajjena.
  7438. 507438,113,782,57,60,1,27,2,{Osadhehī}ti nānāvidhosadhehi.
  7439. 507439,113,782,61,67,1,43,5,Dhanena {vā}ti koṭisatasaṅkhyenapi dhanena vā.
  7440. 507440,113,782,68,71,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7441. 507441,113,782,72,87,1,68,10,"‘‘ yaṃ tvaṃ petamanusocasi, taṃ etehi mantapayogādīhi ānetuṃ na sakkā’’ ti. "
  7442. 507442,113,783,2,28,1,127,18,"Rājā taṃ sutvā‘‘ yuttaṃ, tāta, sallakkhitaṃ me, mama sokaharaṇatthāya tayā idaṃ katan’’ ti ghaṭapaṇḍitaṃ vaṇṇento catasso gāthā abhāsi– "
  7443. 507443,113,784,2,4,1,0,0,175.
  7444. 507444,113,785,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Yassa etādisā assu, amaccā purisapaṇḍitā; "
  7445. 507445,113,786,2,8,1,41,5,"Yathā nijjhāpaye ajja, ghaṭo purisapaṇḍito. "
  7446. 507446,113,787,2,4,1,0,0,176.
  7447. 507447,113,788,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; "
  7448. 507448,113,789,2,9,1,42,6,"Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. "
  7449. 507449,113,790,2,4,1,0,0,177.
  7450. 507450,113,791,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; "
  7451. 507451,113,792,2,8,1,38,5,"Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. "
  7452. 507452,113,793,2,4,1,0,0,178.
  7453. 507453,113,794,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; "
  7454. 507454,113,795,2,13,1,42,8,"Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇavā’’ ti. "
  7455. 507455,113,796,2,18,1,147,15,Tattha paṭhamagāthāya saṅkhepattho– yathā yena kāraṇena ajja maṃ puttasokaparetaṃ ghaṭo purisapaṇḍito sokaharaṇatthāya nijjhāpaye nijjhāpesi bodhesi.
  7456. 507456,113,796,19,29,1,67,9,"Yassa aññassapi etādisā purisapaṇḍitā amaccā assu, tassa kuto sokoti. "
  7457. 507457,113,796,30,32,1,23,2,Sesagāthā vuttatthāyeva.
  7458. 507458,113,797,2,4,1,7,1,Avasāne –
  7459. 507459,113,798,2,4,1,0,0,179.
  7460. 507460,113,799,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Evaṃ karonti sappaññā, ye honti anukampakā; "
  7461. 507461,113,800,2,11,1,48,6,"Nivattayanti sokamhā, ghaṭo jeṭṭhaṃva bhātaran’’ ti."
  7462. 507462,113,800,12,12,1,0,0,–
  7463. 507463,113,801,2,5,1,38,3,Ayaṃ abhisambuddhagāthā uttānatthāyeva.
  7464. 507464,113,802,2,30,1,185,21,"Evaṃ ghaṭakumārena vītasoke kate vāsudeve rajjaṃ anusāsante dīghassa addhuno accayena dasabhātikaputtā kumārā cintayiṃsu‘‘ kaṇhadīpāyanaṃ‘ dibbacakkhuko’ ti vadanti, vīmaṃsissāma tāva nan’’ ti. "
  7465. 507465,113,802,31,55,1,155,19,"Te ekaṃ daharakumāraṃ alaṅkaritvā gabbhiniākārena dassetvā udare masūrakaṃ bandhitvā tassa santikaṃ netvā‘‘ bhante, ayaṃ kumārikā kiṃ vijāyissatī’’ ti pucchiṃsu. "
  7466. 507466,113,802,56,132,1,379,51,"Tāpaso‘‘ dasabhātikarājūnaṃ vināsakālo patto, mayhaṃ nu kho āyusaṅkhāro kīdiso hotī’’ ti olokento‘‘ ajjeva maraṇaṃ bhavissatī’’ ti ñatvā‘‘ kumārā iminā tumhākaṃ ko attho’’ ti vatvā‘‘ kathetheva no, bhante’’ ti nibaddho‘‘ ayaṃ ito sattame divase khadiraghaṭikaṃ vijāyissati, tāya vāsudevakulaṃ nassissati, apica kho pana tumhe taṃ khadiraghaṭikaṃ gahetvā jhāpetvā chārikaṃ nadiyaṃ pakkhipeyyāthā’’ ti āha. "
  7467. 507467,113,802,133,155,1,132,17,"Atha naṃ te‘‘ kūṭajaṭila, puriso vijāyanako nāma natthī’’ ti vatvā tantarajjukaṃ nāma kammakaraṇaṃ katvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpayiṃsu. "
  7468. 507468,113,802,156,186,1,201,25,Rājāno kumāre pakkosāpetvā‘‘ kiṃ kāraṇā tāpasaṃ mārayitthā’’ ti pucchitvā sabbaṃ sutvā bhītā tassa ārakkhaṃ datvā sattame divase tassa kucchito nikkhantaṃ khadiraghaṭikaṃ jhāpetvā chārikaṃ nadiyaṃ khipiṃsu.
  7469. 507469,113,802,187,197,1,66,9,"Sā nadiyā vuyhamānā mukhadvāre ekapasse laggi, tato erakaṃ nibbatti. "
  7470. 507470,113,803,2,25,1,200,19,Athekadivasaṃ te rājāno‘‘ samuddakīḷaṃ kīḷissāmā’’ ti mukhadvāraṃ gantvā mahāmaṇḍapaṃ kārāpetvā alaṅkatamaṇḍape khādantā pivantā kīḷāvaseneva pavattahatthapādaparāmāsā dvidhā bhijjitvā mahākalahaṃ kariṃsu.
  7471. 507471,113,803,26,34,1,66,8,Atheko aññaṃ muggaraṃ alabhanto erakavanato ekaṃ erakapattaṃ gaṇhi.
  7472. 507472,113,803,35,39,1,40,4,Taṃ gahitamattameva khadiramusalaṃ ahosi.
  7473. 507473,113,803,40,45,1,25,4,So tena mahājanaṃ pothesi .
  7474. 507474,113,803,46,51,1,55,5,Athaññehi sabbehi gahitagahitaṃ khadiramusalameva ahosi.
  7475. 507475,113,803,52,57,1,45,5,Te aññamaññaṃ paharitvā mahāvināsaṃ pāpuṇiṃsu.
  7476. 507476,113,803,58,79,1,153,20,"Tesu mahāvināsaṃ vinassantesu vāsudevo ca baladevo ca bhaginī añjanadevī ca purohito cāti cattāro janā rathaṃ abhiruhitvā palāyiṃsu, sesā sabbepi vinaṭṭhā. "
  7477. 507477,113,803,80,86,1,58,6,Tepi cattāro rathena palāyantā kāḷamattikaaṭaviṃ pāpuṇiṃsu.
  7478. 507478,113,803,87,115,1,189,24,So hi muṭṭhikamallo patthanaṃ katvā yakkho hutvā tattha nibbatto baladevassa āgatabhāvaṃ ñatvā tattha gāmaṃ māpetvā mallavesaṃ gahetvā‘‘ ko yujjhitukāmo’’ ti vagganto gajjanto apphoṭento vicari.
  7479. 507479,113,803,116,141,1,152,20,"Baladevo taṃ disvāva‘‘ bhātika, ahaṃ iminā saddhiṃ yujjhissāmī’’ ti vatvā vāsudeve vārenteyeva rathā oruyha tassa santikaṃ gantvā vagganto gajjanto apphoṭesi. "
  7480. 507480,113,803,142,150,1,60,8,Atha naṃ so pasāritahattheyeva gahetvā mūlakandaṃ viya khādi.
  7481. 507481,113,803,151,181,1,227,26,Vāsudevo tassa matabhāvaṃ ñatvā bhaginiñca purohitañca ādāya sabbarattiṃ gantvā sūriyodaye ekaṃ paccantagāmaṃ patvā‘‘ āhāraṃ pacitvā āharathā’’ ti bhaginiñca purohitañca gāmaṃ pahiṇitvā sayaṃ ekasmiṃ gacchantare paṭicchanno nipajji.
  7482. 507482,113,804,2,40,1,195,29,Atha naṃ jarā nāma eko luddako gacchaṃ calantaṃ disvā‘‘ sūkaro ettha bhavissatī’’ ti saññāya sattiṃ khipitvā pāde vijjhitvā‘‘ ko maṃ vijjhī’’ ti vutte manussassa viddhabhāvaṃ ñatvā bhīto palāyituṃ ārabhi .
  7483. 507483,113,804,41,116,1,312,48,"Rājā satiṃ paccupaṭṭhapetvā uṭṭhāya‘‘ mātula, mā bhāyi, ehī’’ ti pakkositvā āgataṃ‘‘ kosi nāma tvan’’ ti pucchitvā‘‘ ahaṃ sāmi, jarā nāmā’’ ti vutte‘‘ jarāya viddho marissatīti kira maṃ porāṇā byākariṃsu, nissaṃsayaṃ ajja mayā maritabban’’ ti ñatvā‘‘ mātula, mā bhāyi, ehi pahāraṃ me bandhā’’ ti tena pahāramukhaṃ bandhāpetvā taṃ uyyojesi. "
  7484. 507484,113,804,117,125,1,69,7,"Balavavedanā pavattiṃsu, itarehi ābhataṃ āhāraṃ paribhuñjituṃ nāsakkhi. "
  7485. 507485,113,804,126,159,1,193,27,"Atha te āmantetvā‘‘ ajja ahaṃ marissāmi, tumhe pana sukhumālā aññaṃ kammaṃ katvā jīvituṃ na sakkhissatha, imaṃ vijjaṃ sikkhathā’’ ti ekaṃ vijjaṃ sikkhāpetvā te uyyojetvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. "
  7486. 507486,113,804,160,166,1,53,6,Evaṃ añjanadeviṃ ṭhapetvā sabbeva vināsaṃ pāpuṇiṃsūti.
  7487. 507487,113,805,2,35,1,221,25,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ upāsaka, evaṃ porāṇakapaṇḍitā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā attano puttasokaṃ hariṃsu, mā cintayī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne upāsako sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7488. 507488,113,805,36,51,1,102,12,"Tadā rohiṇeyyo ānando ahosi, vāsudevo sāriputto, avasesā buddhaparisā, ghaṭapaṇḍito pana ahameva ahosinti. "
  7489. 507489,113,806,2,4,1,34,2,Ghaṭapaṇḍitajātakavaṇṇanā soḷasamā.
  7490. 507490,113,807,2,3,1,30,2,Iti soḷasajātakapaṭimaṇḍitassa
  7491. 507491,113,808,2,5,1,43,3,Dasakanipātajātakassa atthavaṇṇanā niṭṭhitā.
  7492. 507492,113,809,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  7493. 507493,113,810,2,8,1,41,5,"Catudvāro kaṇhuposo, saṅkha bodhi dīpāyano; "
  7494. 507494,113,811,2,7,1,43,5,Nigrodha takkala dhamma-pālo kukkuṭa kuṇḍalī;
  7495. 507495,113,812,2,10,1,42,7,"Bilāra cakka bhūri ca, maṅgala ghaṭa soḷasa. "
  7496. 507496,113,813,2,4,1,28,2,Dasakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  7497. 507497,113,814,2,4,1,15,2,11 . Ekādasakanipāto
  7498. 507498,113,816,2,7,1,23,2,[ 455]1. Mātuposakajātakavaṇṇanā
  7499. 507499,113,817,2,16,1,93,10,Tassa nāgassa {vippavāsenā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7500. 507500,113,817,17,19,1,44,2,Paccuppannavatthu sāmajātakavatthusadisameva.
  7501. 507501,113,817,20,62,1,286,34,"Satthā pana bhikkhū āmantetvā‘‘ mā bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ ujjhāyittha, porāṇakapaṇḍitā tiracchānayoniyaṃ nibbattāpi mātarā viyuttā sattāhaṃ nirāhāratāya sussamānā rājārahaṃ bhojanaṃ labhitvāpi‘ mātarā vinā na bhuñjissāmā’ ti mātaraṃ disvāva gocaraṃ gaṇhiṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītamāhari. "
  7502. 507502,113,818,2,18,1,185,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese hatthiyoniyaṃ nibbattitvā sabbaseto ahosi abhirūpo dassanīyo pāsādiko lakkhaṇasampanno asītihatthisahassaparivāro.
  7503. 507503,113,818,19,27,1,47,7,"So jarājiṇṇaṃ mātaraṃ posesi, mātā panassa andhā. "
  7504. 507504,113,818,28,36,1,69,8,So madhuramadhurāni phalāphalāni hatthīnaṃ datvā mātu santikaṃ pesesi.
  7505. 507505,113,818,37,42,1,37,5,Hatthī tassā adatvā attanāva khādanti.
  7506. 507506,113,818,43,73,1,233,26,So pariggaṇhanto taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ yūthaṃ chaḍḍetvā mātarameva posessāmī’’ ti rattibhāge aññesaṃ hatthīnaṃ ajānantānaṃ mātaraṃ gahetvā caṇḍoraṇapabbatapādaṃ gantvā ekaṃ naḷiniṃ upanissāya ṭhitāya pabbataguhāyaṃ mātaraṃ ṭhapetvā posesi.
  7507. 507507,113,818,74,85,1,98,10,Atheko bārāṇasivāsī vanacarako maggamūḷho disaṃ vavatthapetuṃ asakkonto mahantena saddena paridevi.
  7508. 507508,113,818,86,177,1,429,66,"Bodhisatto tassa saddaṃ sutvā‘‘ ayaṃ puriso anātho, na kho pana metaṃ patirūpaṃ, yaṃ esa mayi ṭhite idha vinasseyyā’’ ti tassa santikaṃ gantvā taṃ bhayena palāyantaṃ disvā‘‘ ambho purisa, natthi te maṃ nissāya bhayaṃ, mā palāyi, kasmā tvaṃ paridevanto vicarasī’’ ti pucchitvā‘‘ sāmi, ahaṃ maggamūḷho, ajja me sattamo divaso’’ ti vutte‘‘ bho purisa, mā bhāyi, ahaṃ taṃ manussapathe ṭhapessāmī’’ ti taṃ attano piṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā araññā nīharitvā nivatti. "
  7509. 507509,113,818,178,195,1,111,13,Sopi pāpo‘‘ nagaraṃ gantvā rañño ārocessāmī’’ ti rukkhasaññaṃ pabbatasaññaṃ karontova nikkhamitvā bārāṇasiṃ agamāsi.
  7510. 507510,113,819,2,9,1,42,5,Tasmiṃ kāle rañño maṅgalahatthī kālamakāsi.
  7511. 507511,113,819,10,30,1,103,15,"Rājā‘‘ sace kenaci katthaci opavayhaṃ kātuṃ yuttarūpo hatthī diṭṭho atthi, so ācikkhatū’’ ti bheriṃ carāpesi. "
  7512. 507512,113,819,31,64,1,192,25,"So puriso rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ mayā, deva, tumhākaṃ opavayho bhavituṃ yuttarūpo sabbaseto sīlavā hatthirājā diṭṭho, ahaṃ maggaṃ dassessāmi, mayā saddhiṃ hatthācariye pesetvā taṃ gaṇhāpethā’’ ti āha. "
  7513. 507513,113,819,65,92,1,142,19,Rājā‘‘ sādhū’’ ti‘‘ imaṃ maggadesakaṃ katvā araññaṃ gantvā iminā vuttaṃ hatthināgaṃ ānethā’’ ti tena saddhiṃ mahantena parivārena hatthācariyaṃ pesesi.
  7514. 507514,113,819,93,103,1,76,10,So tena saddhiṃ gantvā bodhisattaṃ naḷiniṃ pavisitvā gocaraṃ gaṇhantaṃ passi.
  7515. 507515,113,819,104,157,1,353,43,"Bodhisattopi hatthācariyaṃ disvā‘‘ idaṃ bhayaṃ na aññato uppannaṃ, tassa purisassa santikā uppannaṃ bhavissati, ahaṃ kho pana mahābalo hatthisahassampi viddhaṃsetuṃ samattho homi, kujjhitvā saraṭṭhakaṃ senāvāhanaṃ nāsetuṃ, sace pana kujjhissāmi, sīlaṃ me bhijjissati, tasmā ajja sattīhi koṭṭiyamānopi na kujjhissāmī’’ ti adhiṭṭhāya sīsaṃ nāmetvā niccalova aṭṭhāsi. "
  7516. 507516,113,819,158,178,1,143,16,Hatthācariyo padumasaraṃ otaritvā tassa lakkhaṇasampattiṃ disvā‘‘ ehi puttā’’ ti rajatadāmasadisāya soṇḍāya gahetvā sattame divase bārāṇasiṃ pāpuṇi.
  7517. 507517,113,819,179,205,1,169,20,"Bodhisattamātā pana putte anāgacchante‘‘ putto me rājarājamahāmattādīhi nīto bhavissati, idāni tassa vippavāsena ayaṃ vanasaṇḍo vaḍḍhissatī’’ ti paridevamānā dve gāthā abhāsi– "
  7518. 507518,113,820,2,4,1,0,0,1.
  7519. 507519,113,821,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Tassa nāgassa vippavāsena, virūḷho sallakī ca kuṭajā ca; "
  7520. 507520,113,822,2,10,1,58,7,"Kuruvindakaravīrā bhisasāmā ca, nivāte pupphitā ca kaṇikārā. "
  7521. 507521,113,823,2,4,1,0,0,2.
  7522. 507522,113,824,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Kocideva suvaṇṇakāyurā, nāgarājaṃ bharanti piṇḍena; "
  7523. 507523,113,825,2,12,1,58,7,"Yattha rājā rājakumāro vā, kavacamabhihessati achambhito’’ ti. "
  7524. 507524,113,826,2,12,1,72,7,"Tattha {virūḷhā}ti vaḍḍhitā nāma, natthettha saṃsayoti asaṃsayavasenevamāha. "
  7525. 507525,113,826,13,22,1,56,8,Sallakī ca kuṭajā {cā}ti indasālarukkhā ca kuṭajarukkhā ca.
  7526. 507526,113,826,23,37,1,113,13,Kuruvindakaravīrā bhisasāmā {cā}ti kuruvindarukkhā ca karavīranāmakāni mahātiṇāni ca bhisāni ca sāmākāni cāti attho.
  7527. 507527,113,826,38,44,1,44,6,Ete ca sabbe idāni vaḍḍhissantīti paridevati.
  7528. 507528,113,826,45,48,1,20,2,{Nivāte}ti pabbatapāde.
  7529. 507529,113,826,49,61,1,99,11,{Pupphitā}ti mama puttena sākhaṃ bhañjitvā akhādiyamānā kaṇikārāpi pupphitā bhavissantīti vuttaṃ hoti.
  7530. 507530,113,826,62,69,1,41,6,{Kocidevā}ti katthacideva gāme vā nagare vā.
  7531. 507531,113,826,70,74,1,48,3,{Suvaṇṇakāyurā}ti suvaṇṇābharaṇā rājarājamahāmattā.
  7532. 507532,113,826,75,86,1,97,10,Bharanti {piṇḍenā}ti ajja mātuposakaṃ nāgarājaṃ rājārahassa bhojanassa suvaḍḍhitena piṇḍena posenti.
  7533. 507533,113,826,87,93,1,39,5,{Yatthā}ti yasmiṃ nāgarāje rājā nisīditvā.
  7534. 507534,113,826,94,103,1,87,7,{Kavacamabhihessatī}ti saṅgāmaṃ pavisitvā paccāmittānaṃ kavacaṃ abhihanissati bhindissati.
  7535. 507535,113,826,104,107,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7536. 507536,113,826,108,135,1,159,22,"‘‘ yattha mama putte nisinno rājā vā rājakumāro vā achambhito hutvā sapattānaṃ kavacaṃ hanissati, taṃ me puttaṃ nāgarājānaṃ suvaṇṇābharaṇā ajja piṇḍena bharantī’’ ti. "
  7537. 507537,113,827,2,7,1,49,5,Hatthācariyopi antarāmaggeva rañño sāsanaṃ pesesi.
  7538. 507538,113,827,8,13,1,35,5,Taṃ sutvā rājā nagaraṃ alaṅkārāpesi.
  7539. 507539,113,827,14,24,1,129,10,Hatthācariyo bodhisattaṃ katagandhaparibhaṇḍaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ hatthisālaṃ netvā vicitrasāṇiyā parikkhipāpetvā rañño ārocāpesi.
  7540. 507540,113,827,25,31,1,58,6,Rājā nānaggarasabhojanaṃ ādāya gantvā bodhisattassa dāpesi.
  7541. 507541,113,827,32,46,1,56,10,So‘‘ mātaraṃ vinā gocaraṃ na gaṇhissāmī’’ ti piṇḍaṃ na gaṇhi.
  7542. 507542,113,827,47,53,1,39,6,Atha naṃ yācanto rājā tatiyaṃ gāthamāha–
  7543. 507543,113,828,2,4,1,0,0,3.
  7544. 507544,113,829,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Gaṇhāhi nāga kabaḷaṃ, mā nāga kisako bhava; "
  7545. 507545,113,830,2,11,1,41,6,"Bahūni rājakiccāni, tāni nāga karissasī’’ ti. "
  7546. 507546,113,831,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā bodhisatto catutthaṃ gāthamāha–
  7547. 507547,113,832,2,4,1,0,0,4.
  7548. 507548,113,833,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Sā nūnasā kapaṇikā, andhā apariṇāyikā; "
  7549. 507549,113,834,2,12,1,47,7,"Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ patī’’ ti. "
  7550. 507550,113,835,2,11,1,39,7,"Tattha sā {nūnasā}ti mahārāja, nūna sā esā. "
  7551. 507551,113,835,12,16,1,31,3,{Kapaṇikā}ti puttaviyogena kapaṇā.
  7552. 507552,113,835,17,23,1,48,6,Khāṇun ti tattha tattha patitaṃ rukkhakaliṅgaraṃ.
  7553. 507553,113,835,24,35,1,72,9,{Ghaṭṭetī}ti paridevamānā tattha tattha pādena pothentī nūna pādena hanati .
  7554. 507554,113,835,36,45,1,84,7,"Giriṃ caṇḍoraṇaṃ {patī}ti caṇḍoraṇapabbatābhimukhī, pabbatapāde paripphandamānāti attho. "
  7555. 507555,113,836,2,8,1,42,6,Atha naṃ pucchanto rājā pañcamaṃ gāthamāha–
  7556. 507556,113,837,2,4,1,0,0,5.
  7557. 507557,113,838,2,12,1,38,8,"‘ ‘ Kā nu te sā mahānāga, andhā apariṇāyikā; "
  7558. 507558,113,839,2,12,1,47,7,"Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ patī’’ ti. "
  7559. 507559,113,841,2,6,1,29,3,Bodhisatto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  7560. 507560,113,842,2,4,1,0,0,6.
  7561. 507561,113,843,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Mātā me sā mahārāja, andhā apariṇāyikā; "
  7562. 507562,113,844,2,12,1,47,7,"Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ patī’’ ti. "
  7563. 507563,113,845,2,9,1,65,7,Rājā chaṭṭhagāthāya tamatthaṃ sutvā muñcāpento sattamaṃ gāthamāha–
  7564. 507564,113,846,2,4,1,0,0,7.
  7565. 507565,113,847,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Muñcathetaṃ mahānāgaṃ, yoyaṃ bharati mātaraṃ; "
  7566. 507566,113,848,2,12,1,42,7,"Sametu mātarā nāgo, saha sabbehi ñātibhī’’ ti. "
  7567. 507567,113,849,2,54,1,277,40,"Tattha yoyaṃ {bharatī}ti ayaṃ nāgo‘‘ ahaṃ, mahārāja, andhaṃ mātaraṃ posemi, mayā vinā mayhaṃ mātā jīvitakkhayaṃ pāpuṇissati, tāya vinā mayhaṃ issariyena attho natthi, ajja me mātu gocaraṃ alabhantiyā sattamo divaso’’ ti vadati, tasmā yo ayaṃ mātaraṃ bharati, etaṃ mahānāgaṃ khippaṃ muñcatha. "
  7568. 507568,113,849,55,63,1,58,7,Sabbehi {ñātibhī}ti saddhiṃ esa mātarā sametu samāgacchatūti.
  7569. 507569,113,850,2,5,1,38,3,Aṭṭhamanavamā abhisambuddhagāthā honti–
  7570. 507570,113,851,2,4,1,0,0,8.
  7571. 507571,113,852,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Mutto ca bandhanā nāgo, muttamādāya kuñjaro; "
  7572. 507572,113,853,2,8,1,39,5,"Muhuttaṃ assāsayitvā, agamā yena pabbato. "
  7573. 507573,113,854,2,4,1,0,0,9.
  7574. 507574,113,855,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Tato so naḷiniṃ gantvā, sītaṃ kuñjarasevitaṃ; "
  7575. 507575,113,856,2,9,1,42,4,"Soṇḍāyūdakamāhatvā , mātaraṃ abhisiñcathā’’ ti. "
  7576. 507576,113,857,2,74,1,508,60,"So kira nāgo bandhanā mutto thokaṃ vissamitvā rañño dasarājadhammagāthāya dhammaṃ desetvā‘‘ appamatto hohi, mahārājā’’ ti ovādaṃ datvā mahājanena gandhamālādīhi pūjiyamāno nagarā nikkhamitvā tadaheva taṃ padumasaraṃ patvā‘‘ mama mātaraṃ gocaraṃ gāhāpetvāva sayaṃ gaṇhissāmī’’ ti bahuṃ bhisamuḷālaṃ ādāya soṇḍapūraṃ udakaṃ gahetvā guhāleṇato nikkhamitvā guhādvāre nisinnāya mātuyā santikaṃ gantvā sattāhaṃ nirāhāratāya mātu sarīrassa phassapaṭilābhatthaṃ upari udakaṃ siñci, tamatthaṃ āvikaronto satthā dve gāthā abhāsi. "
  7577. 507577,113,857,75,89,1,76,10,Bodhisattassa mātāpi‘‘ devo vassatī’’ ti saññāya taṃ akkosantī dasamaṃ gāthamāha–
  7578. 507578,113,858,2,4,1,0,0,10.
  7579. 507579,113,859,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Koyaṃ anariyo devo, akālenapi vassati; "
  7580. 507580,113,860,2,13,1,44,8,"Gato me atrajo putto, yo mayhaṃ paricārako’’ ti. "
  7581. 507581,113,861,2,7,1,27,4,Tattha {atrajo}ti attato jāto.
  7582. 507582,113,862,2,8,1,53,6,Atha naṃ samassāsento bodhisatto ekādasamaṃ gāthamāha–
  7583. 507583,113,863,2,4,1,0,0,11.
  7584. 507584,113,864,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Uṭṭhehi amma kiṃ sesi, āgato tyāhamatrajo; "
  7585. 507585,113,865,2,10,1,41,5,"Muttomhi kāsirājena, vedehena yasassinā’’ ti. "
  7586. 507586,113,866,2,9,1,36,7,Tattha āgato tyāhan ti āgato te ahaṃ.
  7587. 507587,113,866,10,13,1,25,2,{Vedehenā}ti ñāṇasampannena.
  7588. 507588,113,866,14,31,1,130,15,"{Yasassinā}ti mahāparivārena tena raññā maṅgalahatthibhāvāya gahitopi ahaṃ mutto, idāni tava santikaṃ āgato uṭṭhehi gocaraṃ gaṇhāhīti. "
  7589. 507589,113,867,2,8,1,55,6,Sā tuṭṭhamānasā rañño anumodanaṃ karontī osānagāthamāha–
  7590. 507590,113,868,2,4,1,0,0,12.
  7591. 507591,113,869,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Ciraṃ jīvatu so rājā, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; "
  7592. 507592,113,870,2,12,1,45,7,"Yo me puttaṃ pamocesi, sadā vuddhāpacāyikan’’ ti. "
  7593. 507593,113,871,2,18,1,125,16,Tadā rājā bodhisattassa guṇe pasīditvā naḷiniyā avidūre gāmaṃ māpetvā bodhisattassa ca mātu cassa nibaddhaṃ vattaṃ paṭṭhapesi.
  7594. 507594,113,871,19,30,1,98,10,Aparabhāge bodhisatto mātari kālakatāya tassā sarīraparihāraṃ katvā kāraṇḍakaassamapadaṃ nāma gato.
  7595. 507595,113,871,31,44,1,85,12,"Tasmiṃ pana ṭhāne himavantato otaritvā pañcasatā isayo vasiṃsu, taṃ vattaṃ tesaṃ adāsi. "
  7596. 507596,113,871,45,53,1,73,7,Rājā bodhisattassa samānarūpaṃ silāpaṭimaṃ kāretvā mahāsakkāraṃ pavattesi .
  7597. 507597,113,871,54,60,1,75,6,Sakalajambudīpavāsino anusaṃvaccharaṃ sannipatitvā hatthimahaṃ nāma kariṃsu.
  7598. 507598,113,872,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7599. 507599,113,872,17,36,1,126,15,"Tadā rājā ānando ahosi, pāpapuriso devadatto, hatthācariyo sāriputto, mātā hatthinī mahāmāyā, mātuposakanāgo pana ahameva ahosinti. "
  7600. 507600,113,873,2,4,1,31,2,Mātuposakajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  7601. 507601,113,875,2,7,1,18,2,[ 456]2. Juṇhajātakavaṇṇanā
  7602. 507602,113,876,2,15,1,104,12,Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ {janindā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandattherena laddhavare ārabbha kathesi.
  7603. 507603,113,876,16,22,1,67,6,Paṭhamabodhiyañhi vīsati vassāni bhagavato anibaddhupaṭṭhākā ahesuṃ.
  7604. 507604,113,876,23,49,1,140,19,"Ekadā thero nāgasamālo, ekadā nāgito, ekadā upavāṇo, ekadā sunakkhatto, ekadā cundo, ekadā nando, ekadā sāgato, ekadā meghiyo bhagavantaṃ upaṭṭhahi. "
  7605. 507605,113,876,50,87,1,225,27,"Athekadivasaṃ bhagavā bhikkhū āmantesi‘‘ bhikkhave, idānimhi mahallako, ekacce bhikkhū‘ iminā maggena gacchāmā’ ti vutte aññena gacchanti, ekacce mayhaṃ pattacīvaraṃ bhūmiyaṃ nikkhipanti, nibaddhupaṭṭhākaṃ me ekaṃ bhikkhuṃ jānāthā’’ ti."
  7606. 507606,113,876,88,117,1,151,18,"‘‘ Bhante, ahaṃ upaṭṭhahissāmi, ahaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti sirasi añjaliṃ katvā uṭṭhite sāriputtattherādayo‘‘ tumhākaṃ patthanā matthakaṃ pattā, alan’’ ti paṭikkhipi. "
  7607. 507607,113,876,118,132,1,71,9,"Tato bhikkhū ānandattheraṃ‘‘ tvaṃ āvuso, upaṭṭhākaṭṭhānaṃ yācāhī’’ ti āhaṃsu. "
  7608. 507608,113,876,133,225,1,585,74,"Thero‘‘ sace me bhante, bhagavā attanā laddhacīvaraṃ na dassati, piṇḍapātaṃ na dassati, ekagandhakuṭiyaṃ vasituṃ na dassati, maṃ gahetvā nimantanaṃ na gamissati, sace pana bhagavā mayā gahitaṃ nimantanaṃ gamissati, sace ahaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā bhagavantaṃ daṭṭhuṃ āgataṃ parisaṃ āgatakkhaṇeyeva dassetuṃ labhissāmi , yadā me kaṅkhā uppajjati, tasmiṃ khaṇeyeva bhagavantaṃ upasaṅkamituṃ labhissāmi, sace yaṃ bhagavā mama parammukhā dhammaṃ katheti, taṃ āgantvā mayhaṃ kathessati, evāhaṃ bhagavantaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti ime cattāro paṭikkhepe catasso ca āyācanāti aṭṭha vare yāci, bhagavāpissa adāsi. "
  7609. 507609,113,877,2,9,1,59,7,So tato paṭṭhāya pañcavīsati vassāni nibaddhupaṭṭhāko ahosi.
  7610. 507610,113,877,10,44,1,320,28,"So pañcasu ṭhānesu etadagge ṭhapanaṃ patvā āgamasampadā, adhigamasampadā, pubbahetusampadā, attatthaparipucchāsampadā, titthavāsasampadā, yonisomanasikārasampadā, buddhūpanissayasampadāti imāhi sattahi sampadāhi samannāgato buddhassa santike aṭṭhavaradāyajjaṃ labhitvā buddhasāsane paññāto gaganamajjhe cando viya pākaṭo ahosi. "
  7611. 507611,113,877,45,62,1,112,11,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, tathāgato ānandattheraṃ varadānena santappesī’’ ti. "
  7612. 507612,113,877,63,115,1,224,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ ānandaṃ varena santappesiṃ, pubbepāhaṃ yaṃ yaṃ esa yāci, taṃ taṃ adāsiṃyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7613. 507613,113,878,2,45,1,380,42,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa putto juṇhakumāro nāma hutvā takkasilāyaṃ sippaṃ uggahetvā ācariyassa anuyogaṃ datvā rattibhāge andhakāre ācariyassa gharā nikkhamitvā attano nivāsaṭṭhānaṃ vegena gacchanto aññataraṃ brāhmaṇaṃ bhikkhaṃ caritvā attano nivāsaṭṭhānaṃ gacchantaṃ apassanto bāhunā paharitvā tassa bhattapātiṃ bhindiṃ, brāhmaṇo patitvā viravi. "
  7614. 507614,113,878,46,53,1,56,7,Kumāro kāruññena nivattitvā taṃ hatthe gahetvā uṭṭhāpesi.
  7615. 507615,113,878,54,72,1,74,11,"Brāhmaṇo‘‘ tayā, tāta, mama bhikkhābhājanaṃ bhinnaṃ, bhattamūlaṃ me dehī’’ ti āha. "
  7616. 507616,113,878,73,112,1,235,32,"Kumāro‘‘ brāhmaṇa, na dānāhaṃ tava bhattamūlaṃ dātuṃ sakkomi, ahaṃ kho pana kāsikarañño putto juṇhakumāro nāma, mayi rajje patiṭṭhite āgantvā maṃ dhanaṃ yāceyyāsī’’ ti vatvā niṭṭhitasippo ācariyaṃ vanditvā bārāṇasiṃ gantvā pitu sippaṃ dassesi. "
  7617. 507617,113,878,113,129,1,77,11,"Pitā‘‘ jīvantena me putto diṭṭho, rājabhūtampi naṃ passissāmī’’ ti rajje abhisiñci. "
  7618. 507618,113,878,130,138,1,46,7,So juṇharājā nāma hutvā dhammena rajjaṃ kāresi.
  7619. 507619,113,878,139,165,1,190,22,Brāhmaṇo taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ idāni mama bhattamūlaṃ āharissāmī’’ ti bārāṇasiṃ gantvā rājānaṃ alaṅkatanagaraṃ padakkhiṇaṃ karontameva disvā ekasmiṃ unnatappadese ṭhito hatthaṃ pasāretvā jayāpesi.
  7620. 507620,113,878,166,171,1,35,5,Atha naṃ rājā anoloketvāva atikkami.
  7621. 507621,113,878,172,180,1,73,8,Brāhmaṇo tena adiṭṭhabhāvaṃ ñatvā kathaṃ samuṭṭhāpento paṭhamaṃ gāthamāha–
  7622. 507622,113,879,2,4,1,0,0,13.
  7623. 507623,113,880,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ janinda, atthena juṇhamhi idhānupatto; "
  7624. 507624,113,881,2,13,1,64,8,"Na brāhmaṇe addhike tiṭṭhamāne, gantabbamāhu dvipadinda seṭṭhā’’ ti. "
  7625. 507625,113,882,2,18,1,106,13,"Tattha {juṇhamhī}ti mahārāja, tayi juṇhamhi ahaṃ ekena atthena idhānuppatto, na nikkāraṇā idhāgatomhīti dīpeti. "
  7626. 507626,113,882,19,23,1,24,3,{Addhike}ti addhānaṃ āgate.
  7627. 507627,113,882,24,38,1,114,14,Gantabban ti taṃ addhikaṃ addhānamāgataṃ yācamānaṃ brāhmaṇaṃ anoloketvāva gantabbanti paṇḍitā na āhu na kathentīti.
  7628. 507628,113,883,2,11,1,75,9,Rājā tassa vacanaṃ sutvā hatthiṃ vajiraṅkusena niggahetvā dutiyaṃ gāthamāha–
  7629. 507629,113,884,2,4,1,0,0,14.
  7630. 507630,113,885,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme, yenāsi atthena idhānupatto; "
  7631. 507631,113,886,2,15,1,67,10,"Kaṃ vā tvamatthaṃ mayi patthayāno, idhāgamo brahme tadiṅgha brūhī’’ ti. "
  7632. 507632,113,887,2,7,1,32,4,Tattha {iṅghā}ti codanatthe nipāto.
  7633. 507633,113,888,2,11,1,75,9,Tato paraṃ brāhmaṇassa ca rañño ca vacanapaṭivacanavasena sesagāthā kathitā–
  7634. 507634,113,889,2,4,1,0,0,15.
  7635. 507635,113,890,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Dadāhi me gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃsatāni; "
  7636. 507636,113,891,2,11,1,60,8,"Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, bhariyā ca me sādisī dve dadāhi. "
  7637. 507637,113,892,2,4,1,0,0,16.
  7638. 507638,113,893,2,16,1,61,11,"‘ ‘ Tapo nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpo, mantā nu te brāhmaṇa cittarūpā; "
  7639. 507639,113,894,2,14,1,61,11,"Yakkhā nu te assavā santi keci, atthaṃ vā me abhijānāsi kattaṃ. "
  7640. 507640,113,895,2,4,1,0,0,17.
  7641. 507641,113,896,2,18,1,61,13,"‘ ‘ Na me tapo atthi na cāpi mantā, yakkhāpi me assavā natthi keci; "
  7642. 507642,113,897,2,11,1,60,8,"Atthampi te nābhijānāmi kattaṃ, pubbe ca kho saṅgatimattamāsi. "
  7643. 507643,113,898,2,4,1,0,0,18.
  7644. 507644,113,899,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Paṭhamaṃ idaṃ dassanaṃ jānato me, na tābhijānāmi ito puratthā; "
  7645. 507645,113,900,2,13,1,59,10,"Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kadā kuhiṃ vā ahu saṅgamo no. "
  7646. 507646,113,901,2,4,1,0,0,19.
  7647. 507647,113,902,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Gandhārarājassa puramhi ramme, avasimhase takkasīlāyaṃ deva; "
  7648. 507648,113,903,2,8,1,58,5,"Tatthandhakāramhi timīsikāyaṃ, aṃsena aṃsaṃ samaghaṭṭayimha. "
  7649. 507649,113,904,2,4,1,0,0,20.
  7650. 507650,113,905,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Te tattha ṭhatvāna ubho janinda, sārāṇiyaṃ vītisārayimha tattha; "
  7651. 507651,113,906,2,12,1,55,9,"Sāyeva no saṅgatimattamāsi, tato na pacchā na pure ahosi. "
  7652. 507652,113,907,2,4,1,0,0,21.
  7653. 507653,113,908,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Yadā kadāci manujesu brahme, samāgamo sappurisena hoti; "
  7654. 507654,113,909,2,10,1,57,7,"Na paṇḍitā saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi vināsayanti. "
  7655. 507655,113,910,2,4,1,0,0,22.
  7656. 507656,113,911,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Bālāva kho saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi vināsayanti; "
  7657. 507657,113,912,2,11,1,57,8,"Bahumpi bālesu kataṃ vinassati, tathā hi bālā akataññurūpā. "
  7658. 507658,113,913,2,4,1,0,0,23.
  7659. 507659,113,914,2,15,1,60,10,"‘ ‘ Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi na nāsayanti; "
  7660. 507660,113,915,2,13,1,61,9,"Appampi dhīresu kataṃ na nassati, tathā hi dhīrā sukataññurūpā. "
  7661. 507661,113,916,2,4,1,0,0,24.
  7662. 507662,113,917,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Dadāmi te gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃsatāni; "
  7663. 507663,113,918,2,11,1,60,8,"Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, bhariyā ca te sādisī dve dadāmi. "
  7664. 507664,113,919,2,4,1,0,0,25.
  7665. 507665,113,920,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Evaṃ sataṃ hoti samecca rāja, nakkhattarājāriva tārakānaṃ; "
  7666. 507666,113,921,2,14,1,58,9,"Āpūratī kāsipatī tathāhaṃ, tayāpi me saṅgamo ajja laddho’’ ti. "
  7667. 507667,113,922,2,16,1,103,13,Tattha {sādisī}ti rūpavaṇṇajātikulapadesena mayā sādisī ekasadisā dve mahāyasā bhariyā ca me dehīti attho.
  7668. 507668,113,922,17,27,1,91,9,{Bhiṃsarūpo}ti kiṃ nu te brāhmaṇa balavarūpasīlācāraguṇasaṅkhātaṃ tapokammaṃ atthīti pucchati.
  7669. 507669,113,922,28,38,1,63,9,Mantā nu {te}ti udāhu vicitrarūpā sabbatthasādhakā mantā te atthi.
  7670. 507670,113,922,39,48,1,65,8,{Assavā}ti vacanakārakā icchiticchitadāyakā yakkhā vā te keci santi.
  7671. 507671,113,922,49,61,1,72,11,"Kattan ti kataṃ, udāhu tayā kataṃ kiñci mama atthaṃ abhijānāsīti pucchati. "
  7672. 507672,113,922,62,71,1,68,9,Saṅgatimattan ti samāgamamattaṃ tayā saddhiṃ pubbe mama āsīti vadati.
  7673. 507673,113,922,72,81,1,55,8,Jānato {me}ti jānantassa mama idaṃ paṭhamaṃ tava dassanaṃ.
  7674. 507674,113,922,82,88,1,34,5,Na {tābhijānāmī}ti na taṃ abhijānāmi.
  7675. 507675,113,922,89,93,1,39,4,Timīsikāyan ti bahalatimirāyaṃ rattiyaṃ.
  7676. 507676,113,922,94,163,1,410,54,"Te tattha {ṭhatvānā}ti te mayaṃ tasmiṃ aṃsena aṃsaṃ ghaṭṭitaṭṭhāne ṭhatvā vītisārayimha {tatthā}ti tasmiṃyeva ṭhāne saritabbayuttakaṃ kathaṃ vītisārayimha, ahaṃ‘‘ bhikkhābhājanaṃ me tayā bhinnaṃ, bhattamūlaṃ me dehī’’ ti avacaṃ, tvaṃ‘‘ idānāhaṃ tava bhattamūlaṃ dātuṃ na sakkomi, ahaṃ kho pana kāsikarañño putto juṇhakumāro nāma, mayi rajje patiṭṭhite āgantvā maṃ dhanaṃ yāceyyāsī’’ ti avacāti imaṃ sāraṇīyakathaṃ karimhāti āha. "
  7677. 507677,113,922,164,177,1,104,10,"Sāyeva no {saṅgatimattamāsī}ti deva, amhākaṃ sāyeva aññamaññaṃ saṅgatimattamāsi, ekamuhuttikamahosīti dīpeti. "
  7678. 507678,113,922,178,193,1,102,14,{Tato}ti tato pana taṃmuhuttikamittadhammato pacchā vā pure vā kadāci amhākaṃ saṅgati nāma na bhūtapubbā.
  7679. 507679,113,923,2,20,1,122,17,Na {paṇḍitā}ti brāhmaṇa paṇḍitā nāma taṃmuhuttikaṃ saṅgatiṃ vā cirakālasanthavāni vā yaṃ kiñci pubbe kataguṇaṃ vā na nāsenti.
  7680. 507680,113,923,21,25,1,19,2,{Bahumpī}ti bahukampi .
  7681. 507681,113,923,26,38,1,82,10,"{Akataññurūpā}ti yasmā bālā akataññusabhāvā, tasmā tesu bahumpi kataṃ nassatīti attho. "
  7682. 507682,113,923,39,43,1,37,3,{Sukataññurūpā}ti suṭṭhu kataññusabhāvā.
  7683. 507683,113,923,44,52,1,46,7,Etthāpi tatthāpi tathā {hī}ti hi -kāro kāraṇattho.
  7684. 507684,113,923,53,60,1,52,6,Dadāmi {te}ti brāhmaṇena yācitayācitaṃ dadanto evamāha.
  7685. 507685,113,923,61,80,1,115,16,"Evaṃ satan ti brāhmaṇo rañño anumodanaṃ karonto vadati, sataṃ sappurisānaṃ ekavārampi samecca saṅgati nāma evaṃ hoti. "
  7686. 507686,113,923,81,87,1,46,5,{Nakkhattarājārivā}ti ettha ra -kāro nipātamattaṃ.
  7687. 507687,113,923,88,91,1,29,3,Tārakānan ti tārakagaṇamajjhe.
  7688. 507688,113,923,92,95,1,25,2,{Kāsipatī}ti rājānamālapati.
  7689. 507689,113,923,96,99,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  7690. 507690,113,923,100,127,1,172,21,"‘‘ deva, kāsiraṭṭhādhipati yathā cando tārakānaṃ majjhe ṭhito tārakagaṇaparivuto pāṭipadato paṭṭhāya yāva puṇṇamā āpūrati, tathā ahampi ajja tayā dinnehi gāmavarādīhi āpūrāmī’’ ti. "
  7691. 507691,113,923,128,156,1,188,26,"Tayāpi {me}ti mayā pubbe tayā saddhiṃ laddhopi saṅgamo aladdhova, ajja pana mama manorathassa nipphannattā mayā tayā saha saṅgamo laddho nāmāti nipphannaṃ me tayā saddhiṃ mittaphalanti vadati. "
  7692. 507692,113,923,157,162,1,37,5,Bodhisatto tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  7693. 507693,113,924,2,25,1,127,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ ānandaṃ varena santappesiṃ yevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7694. 507694,113,924,26,40,1,54,9,"‘‘ tadā brāhmaṇo ānando ahosi, rājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7695. 507695,113,925,2,4,1,25,2,Juṇhajātakavaṇṇanā dutiyā.
  7696. 507696,113,927,2,7,1,28,2,[ 457]3. Dhammadevaputtajātakavaṇṇanā
  7697. 507697,113,928,2,13,1,104,10,Yasokaro {puññakarohamasmī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa pathavipavesanaṃ ārabbha kathesi.
  7698. 507698,113,928,14,33,1,124,14,"Tadā hi bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto tathāgatena saddhiṃ paṭivirujjhitvā pathaviṃ paviṭṭho’’ ti. "
  7699. 507699,113,928,34,87,1,264,35,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na idānevesa, bhikkhave, mama jinacakke pahāraṃ datvā pathaviṃ paviṭṭho, pubbepi dhammacakke pahāraṃ datvā pathaviṃ pavisitvā avīciparāyaṇo jātoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7700. 507700,113,929,2,18,1,134,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāmāvacaradevaloke dhammo nāma devaputto hutvā nibbatti, devadatto adhammo nāma. "
  7701. 507701,113,929,19,64,1,477,39,"Tesu dhammo dibbālaṅkārapaṭimaṇḍito dibbarathavaramabhiruyha accharāgaṇaparivuto manussesu sāyamāsaṃ bhuñjitvā attano attano gharadvāre sukhakathāya nisinnesu puṇṇamuposathadivase gāmanigamajanapadarājadhānīsu ākāse ṭhatvā‘‘ pāṇātipātādīhi dasahi akusalakammapathehi viramitvā mātupaṭṭhānadhammaṃ pitupaṭṭhānadhammaṃ tividhasucaritadhammañca pūretha , evaṃ saggaparāyaṇā hutvā mahantaṃ yasaṃ anubhavissathā’’ ti manusse dasa kusalakammapathe samādapento jambudīpaṃ padakkhiṇaṃ karoti. "
  7702. 507702,113,929,65,82,1,111,13,Adhammo pana devaputto‘‘ pāṇaṃ hanathā’’ tiādinā nayena dasa akusalakammapathe samādapento jambudīpaṃ vāmaṃ karoti.
  7703. 507703,113,929,83,90,1,38,6,Atha tesaṃ ākāse rathā sammukhā ahesuṃ.
  7704. 507704,113,929,91,120,1,124,19,"Atha nesaṃ parisā‘‘ tumhe kassa, tumhe kassā’’ ti pucchitvā‘‘ mayaṃ dhammassa, mayaṃ adhammassā’’ ti vatvā maggā okkamitvā dvidhā jātā. "
  7705. 507705,113,929,121,149,1,146,20,"Dhammopi adhammaṃ āmantetvā‘‘ samma, tvaṃ adhammo, ahaṃ dhammo, maggo mayhaṃ anucchaviko, tava rathaṃ okkāmetvā mayhaṃ maggaṃ dehī’’ ti paṭhamaṃ gāthamāha– "
  7706. 507706,113,930,2,4,1,0,0,26.
  7707. 507707,113,931,2,9,1,54,5,"‘ ‘ Yasokaro puññakarohamasmi, sadātthuto samaṇabrāhmaṇānaṃ; "
  7708. 507708,113,932,2,13,1,62,8,"Maggāraho devamanussapūjito, dhammo ahaṃ dehi adhamma maggan’’ ti. "
  7709. 507709,113,933,2,8,1,48,5,Tattha {yasokaro}ti ahaṃ devamanussānaṃ yasadāyako.
  7710. 507710,113,933,9,12,1,23,3,Dutiyapadepi eseva nayo.
  7711. 507711,113,933,13,18,1,37,4,{Sadātthuto}ti sadā thuto niccapasattho.
  7712. 507712,113,933,19,21,1,9,2,Tato parā–
  7713. 507713,113,934,2,4,1,0,0,27.
  7714. 507714,113,935,2,9,1,53,5,"‘ ‘ Adhammayānaṃ daḷhamāruhitvā, asantasanto balavāhamasmi; "
  7715. 507715,113,936,2,12,1,63,9,"Sa kissa hetumhi tavajja dajjaṃ, maggaṃ ahaṃ dhamma adinnapubbaṃ. "
  7716. 507716,113,937,2,4,1,0,0,28.
  7717. 507717,113,938,2,14,1,56,9,"‘ ‘ Dhammo have pāturahosi pubbe, pacchā adhammo udapādi loke; "
  7718. 507718,113,939,2,13,1,64,10,"Jeṭṭho ca seṭṭho ca sanantano ca, uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā. "
  7719. 507719,113,940,2,4,1,0,0,29.
  7720. 507720,113,941,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Na yācanāya napi pātirūpā, na arahatā tehaṃ dadeyyaṃ maggaṃ; "
  7721. 507721,113,942,2,13,1,63,9,"Yuddhañca no hotu ubhinnamajja, yuddhamhi yo jessati tassa maggo. "
  7722. 507722,113,943,2,4,1,0,0,30.
  7723. 507723,113,944,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Sabbā disā anuvisaṭohamasmi, mahabbalo amitayaso atulyo; "
  7724. 507724,113,945,2,11,1,61,8,"Guṇehi sabbehi upetarūpo, dhammo adhamma tvaṃ kathaṃ vijessasi. "
  7725. 507725,113,946,2,4,1,0,0,31.
  7726. 507726,113,947,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Lohena ve haññati jātarūpaṃ, na jātarūpena hananti lohaṃ; "
  7727. 507727,113,948,2,11,1,63,8,"Sace adhammo hañchati dhammamajja, ayo suvaṇṇaṃ viya dassaneyyaṃ. "
  7728. 507728,113,949,2,4,1,0,0,32.
  7729. 507729,113,950,2,16,1,62,12,"‘ ‘ Sace tuvaṃ yuddhabalo adhamma, na tuyha vuḍḍhā ca garū ca atthi; "
  7730. 507730,113,951,2,13,1,59,8,"Maggañca te dammi piyāppiyena, vācāduruttānipi te khamāmī’’ ti."
  7731. 507731,113,951,14,14,1,0,0,–
  7732. 507732,113,952,2,8,1,54,6,Imā cha gāthā tesaññeva vacanapaṭivacanavasena kathitā.
  7733. 507733,113,953,2,18,1,101,15,Tattha sa kissa hetumhi tavajja dajjan ti somhi ahaṃ adhammo adhammayānaṃ rathaṃ āruḷho abhīto balavā.
  7734. 507734,113,953,19,29,1,68,9,"Kiṃkāraṇā ajja bho dhamma, kassaci adinnapubbaṃ maggaṃ tuyhaṃ dammīti. "
  7735. 507735,113,953,30,42,1,101,10,"{Pubbe}ti paṭhamakappikakāle imasmiṃ loke dasakusalakammapathadhammo ca pubbe pāturahosi, pacchā adhammo. "
  7736. 507736,113,953,43,64,1,116,18,"Jeṭṭho {cā}ti pure nibbattabhāvena ahaṃ jeṭṭho ca seṭṭho ca porāṇako ca, tvaṃ pana kaniṭṭho, tasmā maggā uyyāhīti vadati. "
  7737. 507737,113,953,65,77,1,89,11,Napi pātirūpāti ahañhi te neva yācanāya na patirūpavacanena maggārahatāya maggaṃ dadeyyaṃ.
  7738. 507738,113,953,78,92,1,96,13,{Anuvisaṭo}ti ahaṃ catasso disā catasso anudisāti sabbā disā attano guṇena patthaṭo paññāto pākaṭo.
  7739. 507739,113,953,93,96,1,22,2,{Lohenā}ti ayamuṭṭhikena.
  7740. 507740,113,953,97,100,1,20,2,{Hañchatī}ti hanissati.
  7741. 507741,113,953,101,109,1,57,7,Tuvaṃ yuddhabalo {adhammā}ti sace tvaṃ yuddhabalosi adhamma.
  7742. 507742,113,953,110,130,1,74,14,"Vuḍḍhā ca garū {cā}ti yadi tuyhaṃ‘‘ ime vuḍḍhā, ime garū paṇḍitā’’ ti evaṃ natthi. "
  7743. 507743,113,953,131,142,1,78,10,{Piyāppiyenā}ti piyenāpi appiyenāpi dadanto piyena viya te maggaṃ dadāmīti attho.
  7744. 507744,113,954,2,21,1,160,18,Bodhisattena pana imāya gāthāya kathitakkhaṇeyeva adhammo rathe ṭhātuṃ asakkonto avaṃsiro pathaviyaṃ patitvā pathaviyā vivare dinne gantvā avīcimhiyeva nibbatti.
  7745. 507745,113,954,22,29,1,63,7,Etamatthaṃ viditvā bhagavā abhisambuddho hutvā sesagāthā abhāsi–
  7746. 507746,113,955,2,4,1,0,0,33.
  7747. 507747,113,956,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Idañca sutvā vacanaṃ adhammo, avaṃsiro patito uddhapādo; "
  7748. 507748,113,957,2,12,1,61,9,"Yuddhatthiko ce na labhāmi yuddhaṃ, ettāvatā hoti hato adhammo. "
  7749. 507749,113,958,2,4,1,0,0,34.
  7750. 507750,113,959,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Khantībalo yuddhabalaṃ vijetvā, hantvā adhammaṃ nihanitva bhūmyā; "
  7751. 507751,113,960,2,10,1,62,7,"Pāyāsi vitto abhiruyha sandanaṃ, maggeneva atibalo saccanikkamo. "
  7752. 507752,113,961,2,4,1,0,0,35.
  7753. 507753,113,962,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, asammānitā yassa sake agāre; "
  7754. 507754,113,963,2,11,1,61,8,"Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti te; "
  7755. 507755,113,964,2,6,1,29,4,Yathā adhammo patito avaṃsiro.
  7756. 507756,113,965,2,4,1,0,0,36.
  7757. 507757,113,966,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, susammānitā yassa sake agāre; "
  7758. 507758,113,967,2,11,1,61,8,"Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti te; "
  7759. 507759,113,968,2,9,1,36,5,Yathāpi dhammo abhiruyha sandanan’’ ti.
  7760. 507760,113,969,2,18,1,93,12,"Tattha yuddhatthiko {ce}ti ayaṃ tassa vilāpo, so kirevaṃ vilapantoyeva patitvā pathaviṃ paviṭṭho . "
  7761. 507761,113,969,19,32,1,75,10,"{Ettāvatā}ti bhikkhave, yāvatā pathaviṃ paviṭṭho, tāvatā adhammo hato nāma hoti. "
  7762. 507762,113,969,33,59,1,236,24,"{Khantībalo}ti bhikkhave, evaṃ adhammo pathaviṃ paviṭṭho adhivāsanakhantībalo taṃ yuddhabalaṃ vijetvā vadhitvā bhūmiyaṃ nihanitvā pātetvā vittajātatāya vitto attano rathaṃ āruyha maggeneva saccanikkamo tathaparakkamo dhammadevaputto pāyāsi. "
  7763. 507763,113,969,60,63,1,21,2,{Asammānitā}ti asakkatā.
  7764. 507764,113,969,64,71,1,65,7,Sarīradehan ti imasmiṃyeva loke sarīrasaṅkhātaṃ dehaṃ nikkhipitvā.
  7765. 507765,113,969,72,94,1,146,18,"Nirayaṃ {vajantī}ti yassa pāpapuggalassa ete sakkārārahā gehe asakkatā, tathārūpā yathā adhammo patito avaṃsiro, evaṃ avaṃsirā nirayaṃ vajantīti attho. "
  7766. 507766,113,969,95,114,1,125,16,"Sugatiṃ {vajantī}ti yassa panete sakkatā, tādisā paṇḍitā yathāpi dhammo sandanaṃ abhiruyha devalokaṃ gato, evaṃ sugatiṃ vajantīti. "
  7767. 507767,113,970,2,27,1,142,18,"Satthā evaṃ dhammaṃ desetvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayā saddhiṃ paṭivirujjhitvā pathaviṃ paviṭṭho’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  7768. 507768,113,970,28,48,1,113,13,"‘‘ tadā adhammo devaputto devadatto ahosi, parisāpissa devadattaparisā, dhammo pana ahameva, parisā buddhaparisāyevā’’ ti. "
  7769. 507769,113,971,2,4,1,35,2,Dhammadevaputtajātakavaṇṇanā tatiyā.
  7770. 507770,113,973,2,7,1,18,2,[ 458]4. Udayajātakavaṇṇanā
  7771. 507771,113,974,2,13,1,84,10,Ekā {nisinnā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7772. 507772,113,974,14,28,1,32,4,Vatthu kusajātake( jā.2.20.1 ādayo) āvi bhavissati.
  7773. 507773,113,974,29,61,1,165,21,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu kasmā kilesavasena evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā ukkaṇṭhitosi? "
  7774. 507774,113,974,62,86,1,214,22,Porāṇakapaṇḍitā samiddhe dvādasayojanike surundhananagare rajjaṃ kārentā devaccharapaṭibhāgāya itthiyā saddhiṃ satta vassasatāni ekagabbhe vasantāpi indriyāni bhinditvā lobhavasena na olokesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  7775. 507775,113,975,2,17,1,88,12,"Atīte kāsiraṭṭhe surundhananagare kāsirājā rajjaṃ kāresi, tassa neva putto, na dhītā ahosi. "
  7776. 507776,113,975,18,29,1,39,7,So attano deviyo‘‘ putte patthethā’’ ti āha.
  7777. 507777,113,975,30,36,1,53,6,Aggamahesīpi rañño vacanaṃ sampaṭicchitvā tathā akāsi.
  7778. 507778,113,975,37,46,1,80,9,Tadā bodhisatto brahmalokā cavitvā tasseva rañño aggamahesiyā kucchimhi nibbatti.
  7779. 507779,113,975,47,61,1,78,9,Athassa mahājanassa hadayaṃ vaḍḍhetvā jātabhāvena‘‘ udayabhaddo’’ ti nāmaṃ kariṃsu.
  7780. 507780,113,975,62,87,1,162,20,"Kumārassa padasā caraṇakāle aññopi satto brahmalokā cavitvā tasseva rañño aññatarāya deviyā kucchimhi kumārikā hutvā nibbatti, tassāpi‘‘ udayabhaddā’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  7781. 507781,113,975,88,108,1,142,16,"Kumāro vayappatto sabbasippanipphattiṃ pāpuṇi , jātabrahmacārī pana ahosi, supinantenapi methunadhammaṃ na jānāti, na tassa kilesesu cittaṃ allīyi. "
  7782. 507782,113,975,109,126,1,119,12,"Rājā puttaṃ rajje abhisiñcitukāmo‘‘ kumārassa idāni rajjasukhasevanakālo, nāṭakāpissa paccupaṭṭhāpessāmī’’ ti sāsanaṃ pesesi. "
  7783. 507783,113,975,127,160,1,212,24,"Bodhisatto‘‘ na mayhaṃ rajjenattho, kilesesu me cittaṃ na allīyatī’’ ti paṭikkhipitvā punappunaṃ vuccamāno rattajambunadamayaṃ itthirūpaṃ kāretvā‘‘ evarūpaṃ itthiṃ labhamāno rajjaṃ sampaṭicchissāmī’’ ti mātāpitūnaṃ pesesi. "
  7784. 507784,113,975,161,174,1,128,13,Te taṃ suvaṇṇarūpakaṃ sakalajambudīpaṃ parihārāpetvā tathārūpaṃ itthiṃ alabhantā udayabhaddaṃ alaṅkāretvā tassa santike ṭhapesuṃ.
  7785. 507785,113,975,175,180,1,42,5,Sā taṃ suvaṇṇarūpakaṃ abhibhavitvā aṭṭhāsi.
  7786. 507786,113,975,181,192,1,116,11,Atha nesaṃ anicchamānānaññeva vemātikaṃ bhaginiṃ udayabhaddakumāriṃ aggamahesiṃ katvā bodhisattaṃ rajje abhisiñciṃsu.
  7787. 507787,113,975,193,198,1,42,5,Te pana dvepi brahmacariyavāsameva vasiṃsu.
  7788. 507788,113,976,2,8,1,56,6,Aparabhāge mātāpitūnaṃ accayena bodhisatto rajjaṃ kāresi.
  7789. 507789,113,976,9,43,1,212,26,"Ubho ekagabbhe vasamānāpi lobhavasena indriyāni bhinditvā aññamaññaṃ na olokesuṃ, apica kho pana‘‘ yo amhesu paṭhamataraṃ kālaṃ karoti, so nibbattaṭṭhānato āgantvā‘ asukaṭṭhāne nibbattosmī’ ti ārocetū’’ ti saṅgaramakaṃsu. "
  7790. 507790,113,976,44,50,1,63,6,Atha kho bodhisatto abhisekato sattavassasataccayena kālamakāsi.
  7791. 507791,113,976,51,58,1,46,6,"Añño rājā nāhosi, udayabhaddāyayeva āṇā pavatti. "
  7792. 507792,113,976,59,62,1,24,3,Amaccā rajjaṃ anusāsiṃsu.
  7793. 507793,113,976,63,72,1,102,9,Bodhisattopi cutikkhaṇe tāvatiṃsabhavane sakkattaṃ patvā yasamahantatāya sattāhaṃ anussarituṃ nāsakkhi.
  7794. 507794,113,976,73,95,1,174,18,Iti so manussagaṇanāya sattavassasataccayena āvajjetvā‘‘ udayabhaddaṃ rājadhītaraṃ dhanena vīmaṃsitvā sīhanādaṃ nadāpetvā dhammaṃ desetvā saṅgaraṃ mocetvā āgamissāmī’’ ti cintesi.
  7795. 507795,113,976,96,102,1,50,5,Tadā kira manussānaṃ dasavassasahassāyukakālo hoti.
  7796. 507796,113,976,103,119,1,159,15,Rājadhītāpi taṃ divasaṃ rattibhāge pihitesu dvāresu ṭhapitaārakkhe sattabhūmikapāsādavaratale alaṅkatasirigabbhe ekikāva niccalā attano sīlaṃ āvajjamānā nisīdi.
  7797. 507797,113,976,120,136,1,150,16,Atha sakko suvaṇṇamāsakapūraṃ ekaṃ suvaṇṇapātiṃ ādāya āgantvā sayanagabbheyeva pātubhavitvā ekamantaṃ ṭhito tāya saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  7798. 507798,113,977,2,4,1,0,0,37.
  7799. 507799,113,978,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Ekā nisinnā suci saññatūrū, pāsādamāruyha aninditaṅgī; "
  7800. 507800,113,979,2,12,1,58,7,"Yācāmi taṃ kinnaranettacakkhu, imekarattiṃ ubhayo vasemā’’ ti. "
  7801. 507801,113,980,2,7,1,32,3,Tattha {sucī}ti sucivatthanivatthā.
  7802. 507802,113,980,8,20,1,96,10,"{Saññatūrū}ti suṭṭhu ṭhapitaūrū, iriyāpathaṃ saṇṭhapetvā sucivatthā ekikāva nisinnāsīti vuttaṃ hoti. "
  7803. 507803,113,980,21,28,1,78,6,{Aninditaṅgī}ti pādantato yāva kesaggā aninditasarīrā paramasobhaggappattasarīrā.
  7804. 507804,113,980,29,41,1,115,11,{Kinnaranettacakkhū}ti tīhi maṇḍalehi pañcahi ca pasādehi upasobhitattā kinnarānaṃ nettasadisehi cakkhūhi samannāgate.
  7805. 507805,113,980,42,52,1,88,10,Imekarattin ti imaṃ ekarattaṃ ajja imasmiṃ alaṅkatasayanagabbhe ekato vaseyyāmāti yācati.
  7806. 507806,113,981,2,7,1,31,5,Tato rājadhītā dve gāthā abhāsi–
  7807. 507807,113,982,2,4,1,0,0,38.
  7808. 507808,113,983,2,7,1,41,3,"‘ ‘ Okiṇṇantaraparikhaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ; "
  7809. 507809,113,984,2,7,1,45,4,"Rakkhitaṃ khaggahatthehi, duppavesamidaṃ puraṃ. "
  7810. 507810,113,985,2,4,1,0,0,39.
  7811. 507811,113,986,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Daharassa yuvino cāpi, āgamo ca na vijjati; "
  7812. 507812,113,987,2,13,1,45,8,"Atha kena nu vaṇṇena, saṅgamaṃ icchase mayā’’ ti. "
  7813. 507813,113,988,2,14,1,160,12,Tattha okiṇṇantaraparikhan ti idaṃ dvādasayojanikaṃ surundhanapuraṃ antarantarā udakaparikhānaṃ kaddamaparikhānaṃ sukkhaparikhānaṃ okiṇṇattā okiṇṇantaraparikhaṃ.
  7814. 507814,113,988,15,22,1,79,7,Daḷhamaṭṭālakoṭṭhakan ti thiratarehi aṭṭālakehi dvārakoṭṭhakehi ca samannāgataṃ.
  7815. 507815,113,988,23,29,1,63,5,{Khaggahatthehī}ti āvudhahatthehi dasahi yodhasahassehi rakkhitaṃ.
  7816. 507816,113,988,30,45,1,117,15,Duppavesamidaṃ puran ti idaṃ sakalapurampi tassa anto māpitaṃ mayhaṃ nivāsapurampi ubhayaṃ kassaci pavisituṃ na sakkā.
  7817. 507817,113,988,46,68,1,159,20,Āgamo {cā}ti idha imāya velāya taruṇassa vā yobbanappattassa vā thāmasampannayodhassa vā aññassa vā mahantampi paṇṇākāraṃ gahetvā āgacchantassa āgamo nāma natthi.
  7818. 507818,113,988,69,81,1,78,12,Saṅgaman ti atha tvaṃ kena kāraṇena imāya velāya mayā saha samāgamaṃ icchasīti.
  7819. 507819,113,989,2,6,1,30,4,Atha sakko catutthaṃ gāthamāha–
  7820. 507820,113,990,2,4,1,0,0,40.
  7821. 507821,113,991,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Yakkhohamasmi kalyāṇi, āgatosmi tavantike; "
  7822. 507822,113,992,2,13,1,51,8,"Tvaṃ maṃ nandaya bhaddante, puṇṇakaṃsaṃ dadāmi te’’ ti. "
  7823. 507823,113,993,2,24,1,159,18,"Tassattho – kalyāṇi, sundaradassane ahameko devaputto devatānubhāvena idhāgato, tvaṃ ajja maṃ nandaya tosehi, ahaṃ te imaṃ suvaṇṇamāsakapuṇṇaṃ suvaṇṇapātiṃ dadāmīti. "
  7824. 507824,113,994,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā rājadhītā pañcamaṃ gāthamāha–
  7825. 507825,113,995,2,4,1,0,0,41.
  7826. 507826,113,996,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Devaṃva yakkhaṃ atha vā manussaṃ, na patthaye udayamaticca aññaṃ; "
  7827. 507827,113,997,2,14,1,66,9,"Gaccheva tvaṃ yakkha mahānubhāva, mā cassu gantvā punarāvajitthā’’ ti. "
  7828. 507828,113,998,2,38,1,193,30,"Tassattho – ahaṃ devarāja, devaṃ vā yakkhaṃ vā udayaṃ atikkamitvā aññaṃ na patthemi, so tvaṃ gaccheva, mā idha aṭṭhāsi, na me tayā ābhatena paṇṇākārena attho, gantvā ca mā imaṃ ṭhānaṃ punarāvajitthāti. "
  7829. 507829,113,999,2,12,1,78,10,So tassā sīhanādaṃ sutvā aṭṭhatvā gatasadiso hutvā tattheva antarahito aṭṭhāsi.
  7830. 507830,113,999,13,25,1,109,12,So punadivase tāya velāyameva suvaṇṇamāsakapūraṃ rajatapātiṃ ādāya tāya saddhiṃ sallapanto chaṭṭhaṃ gāthamāha–
  7831. 507831,113,1000,2,4,1,0,0,42.
  7832. 507832,113,1001,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Yā sā rati uttamā kāmabhoginaṃ, yaṃhetu sattā visamaṃ caranti; "
  7833. 507833,113,1002,2,16,1,65,11,"Mā taṃ ratiṃ jīyi tuvaṃ sucimhite, dadāmi te rūpiyaṃ kaṃsapūran’’ ti. "
  7834. 507834,113,1003,2,54,1,350,42,"Tassattho – bhadde, rājadhīte yā esā kāmabhogisattānaṃ ratīsu methunakāmarati nāma uttamā rati, yassā ratiyā kāraṇā sattā kāyaduccaritādivisamaṃ caranti, taṃ ratiṃ tvaṃ bhadde, sucimhite manāpahasite mā jīyi, ahampi āgacchanto na tucchahattho āgato, hiyyo suvaṇṇamāsakapūraṃ suvaṇṇapātiṃ āhariṃ, ajja rūpiyapātiṃ, imaṃ te ahaṃ rūpiyapātiṃ suvaṇṇapūraṃ dadāmīti. "
  7835. 507835,113,1004,2,20,1,102,13,"Rājadhītā cintesi‘‘ ayaṃ kathāsallāpaṃ labhanto punappunaṃ āgamissati, na dāni tena saddhiṃ kathessāmī’’ ti. "
  7836. 507836,113,1004,21,26,1,19,4,Sā kiñci na kathesi.
  7837. 507837,113,1005,2,33,1,200,25,"Sakko tassā akathitabhāvaṃ ñatvā tattheva antarahito hutvā punadivase tāyameva velāya lohapātiṃ kahāpaṇapūraṃ ādāya‘‘ bhadde, tvaṃ maṃ kāmaratiyā santappehi, imaṃ te kahāpaṇapūraṃ lohapātiṃ dassāmī’’ ti āha. "
  7838. 507838,113,1005,34,39,1,38,5,Taṃ disvā rājadhītā sattamaṃ gāthamāha–
  7839. 507839,113,1006,2,4,1,0,0,43.
  7840. 507840,113,1007,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Nāriṃ naro nijjhapayaṃ dhanena, ukkaṃsatī yattha karoti chandaṃ; "
  7841. 507841,113,1008,2,12,1,58,7,"Vipaccanīko tava devadhammo, paccakkhato thokatarena esī’’ ti. "
  7842. 507842,113,1009,2,9,1,30,5,"Tassattho – bho purisa, tvaṃ jaḷo. "
  7843. 507843,113,1009,10,55,1,368,39,"Naro hi nāma nāriṃ kilesaratikāraṇā dhanena nijjhāpento saññāpento yattha nāriyā chandaṃ karoti, taṃ ukkaṃsati vaṇṇetvā thometvā bahutarena dhanena palobheti, tuyhaṃ paneso devasabhāvo vipaccanīko, tvañhi mayā paccakkhato thokatarena esi, paṭhamadivase suvaṇṇapūraṃ suvaṇṇapātiṃ āharitvā, dutiyadivase suvaṇṇapūraṃ rūpiyapātiṃ, tatiyadivase kahāpaṇapūraṃ lohapātiṃ āharasīti. "
  7844. 507844,113,1010,2,45,1,240,34,"Taṃ sutvā sakko‘‘ bhadde rājakumāri, ahaṃ chekavāṇijo na niratthakena atthaṃ nāsemi, sace tvaṃ āyunā vā vaṇṇena vā vaḍḍheyyāsi, ahaṃ te paṇṇākāraṃ vaḍḍhetvā āhareyyaṃ, tvaṃ pana parihāyaseva, tenāhampi dhanaṃ parihāpemī’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi– "
  7845. 507845,113,1011,2,4,1,0,0,44.
  7846. 507846,113,1012,2,14,1,54,9,"‘ ‘ Āyu ca vaṇṇo ca manussaloke, nihīyati manujānaṃ sugatte; "
  7847. 507847,113,1013,2,10,1,56,7,"Teneva vaṇṇena dhanampi tuyhaṃ, nihīyati jiṇṇatarāsi ajja. "
  7848. 507848,113,1014,2,4,1,0,0,45.
  7849. 507849,113,1015,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ me pekkhamānassa, rājaputti yasassini; "
  7850. 507850,113,1016,2,7,1,37,4,"Hāyateva tava vaṇṇo, ahorattānamaccaye. "
  7851. 507851,113,1017,2,4,1,0,0,46.
  7852. 507852,113,1018,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Imināva tvaṃ vayasā, rājaputti sumedhase; "
  7853. 507853,113,1019,2,11,1,48,6,"Brahmacariyaṃ careyyāsi, bhiyyo vaṇṇavatī siyā’’ ti. "
  7854. 507854,113,1020,2,9,1,58,6,Tattha {nihīyatī}ti parissāvane āsittaudakaṃ viya parihāyati.
  7855. 507855,113,1020,10,19,1,84,9,Manussalokasmiñhi sattā jīvitena vaṇṇena cakkhupasādādīhi ca dine dine parihāyanteva.
  7856. 507856,113,1020,20,56,1,229,30,"{Jiṇṇatarāsī}ti mama paṭhamaṃ āgatadivase pavattañhi te āyu hiyyo divasaṃ na pāpuṇi, kuṭhāriyā chinnaṃ viya tattheva nirujjhi, hiyyo pavattampi ajjadivasaṃ na pāpuṇi, hiyyova kuṭhāriyā chinnaṃ viya nirujjhi, tasmā ajja jiṇṇatarāsi jātā. "
  7857. 507857,113,1020,57,74,1,100,15,"Evaṃ {me}ti tiṭṭhatu hiyyo ca parahiyyo ca, ajjeva pana mayhaṃ evaṃ pekkhamānasseva hāyateva tava vaṇṇo. "
  7858. 507858,113,1020,75,86,1,119,10,{Ahorattānamaccaye}ti ito paṭṭhāya rattindivesu vītivattesu ahorattānaṃ accayena apaṇṇattikabhāvameva gamissasīti dasseti.
  7859. 507859,113,1020,87,108,1,154,17,"{Imināvā}ti tasmā bhadde, sace tvaṃ iminā vayeneva imasmiṃ suvaṇṇavaṇṇe sarīre rajāya avilutteyeva seṭṭhacariyaṃ careyyāsi, pabbajitvā samaṇadhammaṃ kareyyāsi. "
  7860. 507860,113,1020,109,115,1,53,5,Bhiyyo vaṇṇavatī {siyā}ti atirekataravaṇṇā bhaveyyāsīti.
  7861. 507861,113,1021,2,6,1,31,4,Tato rājadhītā itaraṃ gāthamāha–
  7862. 507862,113,1022,2,4,1,0,0,47.
  7863. 507863,113,1023,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Devā na jīranti yathā manussā, gattesu tesaṃ valiyo na honti; "
  7864. 507864,113,1024,2,14,1,62,9,"Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, kathaṃ nu devāna sarīradeho’’ ti. "
  7865. 507865,113,1025,2,20,1,104,14,"Tattha {sarīradeho}ti sarīrasaṅkhāto deho, devānaṃ sarīraṃ kathaṃ na jīrati, idaṃ ahaṃ taṃ pucchāmīti vadati. "
  7866. 507866,113,1026,2,7,1,39,5,Athassā kathento sakko itaraṃ gāthamāha–
  7867. 507867,113,1027,2,4,1,0,0,48.
  7868. 507868,113,1028,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Devā na jīranti yathā manussā, gattesu tesaṃ valiyo na honti; "
  7869. 507869,113,1029,2,16,1,62,11,"Suve suve bhiyyatarova tesaṃ, dibbo ca vaṇṇo vipulā ca bhogā’’ ti. "
  7870. 507870,113,1030,2,19,1,108,15,"Tattha yathā {manussā}ti yathā manussā jīrantā rūpena vaṇṇena bhogena cakkhupasādādīhi ca jīranti, na evaṃ devā. "
  7871. 507871,113,1030,20,29,1,69,8,"Tesañhi gattesu valiyopi na santi, maṭṭhakañcanapaṭṭamiva sarīraṃ hoti. "
  7872. 507872,113,1030,30,35,1,25,4,Suve {suve}ti divase divase.
  7873. 507873,113,1030,36,59,1,178,20,"{Bhiyyatarovā}ti atirekatarova tesaṃ dibbo ca vaṇṇo vipulā ca bhogā honti, manussesu hi rūpaparihāni cirajātabhāvassa sakkhi, devesu atirekarūpasampatti ca atirekaparivārasampatti ca. "
  7874. 507874,113,1030,60,65,1,36,4,Evaṃ aparihānadhammo nāmesa devaloko .
  7875. 507875,113,1030,66,81,1,140,14,"Tasmā tvaṃ jaraṃ appatvāva nikkhamitvā pabbaja, evaṃ parihāniyasabhāvā manussalokā cavitvā aparihāniyasabhāvaṃ evarūpaṃ devalokaṃ gamissasīti. "
  7876. 507876,113,1031,2,11,1,73,9,Sā devalokassa vaṇṇaṃ sutvā tassa gamanamaggaṃ pucchantī itaraṃ gāthamāha–
  7877. 507877,113,1032,2,4,1,0,0,49.
  7878. 507878,113,1033,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Kiṃsūdha bhītā janatā anekā, maggo ca nekāyatanaṃ pavutto; "
  7879. 507879,113,1034,2,14,1,66,9,"Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, katthaṭṭhito paralokaṃ na bhāye’’ ti. "
  7880. 507880,113,1035,2,22,1,152,17,"Tattha kiṃsūdha {bhītā}ti devarāja, ayaṃ khattiyādibhedā anekā janatā kiṃbhītā kassa bhayena parihāniyasabhāvā manussalokā devalokaṃ na gacchatīti pucchati. "
  7881. 507881,113,1035,23,26,1,25,2,{Maggo}ti devalokagāmimaggo.
  7882. 507882,113,1035,27,44,1,46,9,Idha pana‘‘ kin’’ ti āharitvā‘‘ ko’’ ti pucchā kātabbā.
  7883. 507883,113,1035,45,59,1,91,10,Ayañhettha attho‘‘ anekatitthāyatanavasena paṇḍitehi pavutto devalokamaggo ko kataro’’ ti vutto.
  7884. 507884,113,1035,60,69,1,70,8,{Katthaṭṭhito}ti paralokaṃ gacchanto katarasmiṃ magge ṭhito na bhāyatīti.
  7885. 507885,113,1036,2,8,1,39,5,Athassā kathento sakko itaraṃ gāthamāha–
  7886. 507886,113,1037,2,4,1,0,0,50.
  7887. 507887,113,1038,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Vācaṃ manañca paṇidhāya sammā, kāyena pāpāni akubbamāno; "
  7888. 507888,113,1039,2,9,1,58,6,"Bahunnapānaṃ gharamāvasanto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū; "
  7889. 507889,113,1040,2,13,1,61,8,"Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, etthaṭṭhito paralokaṃ na bhāye’’ ti. "
  7890. 507890,113,1041,2,64,1,498,55,"Tassattho – bhadde, udaye vācaṃ manañca sammā ṭhapetvā kāyena pāpāni akaronto ime dasa kusalakammapathe samādāya vattanto bahuannapāne pahūtadeyyadhamme ghare vasanto‘‘ dānassa vipāko atthī’’ ti saddhāya samannāgato muducitto dānasaṃvibhāgatāya saṃvibhāgī pabbajitā bhikkhāya caramānā vadanti nāma, tesaṃ paccayadānena tassa vādassa jānanato vadaññū catūhi saṅgahavatthūhi saṅgahatāya saṅgāhako piyavāditāya sakhilo maṭṭhavacanatāya saṇhavāco ettha ettake guṇarāsimhi ṭhito paralokaṃ gacchanto na bhāyatīti. "
  7891. 507891,113,1042,2,13,1,70,10,Tato rājadhītā taṃ tassa vacanaṃ sutvā thutiṃ karontī itaraṃ gāthamāha–
  7892. 507892,113,1043,2,4,1,0,0,51.
  7893. 507893,113,1044,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Anusāsasi maṃ yakkha, yathā mātā yathā pitā; "
  7894. 507894,113,1045,2,12,1,44,7,"Uḷāravaṇṇa pucchāmi, ko nu tvamasi subrahā’’ ti. "
  7895. 507895,113,1046,2,12,1,65,8,"Tassattho – yathā mātāpitaro puttake anusāsanti, tathā maṃ anusāsasi. "
  7896. 507896,113,1046,13,21,1,73,8,Uḷāravaṇṇa sobhaggappattarūpadāraka ko nu asi tvaṃ evaṃ accuggatasarīroti.
  7897. 507897,113,1047,2,6,1,32,4,Tato bodhisatto itaraṃ gāthamāha–
  7898. 507898,113,1048,2,4,1,0,0,52.
  7899. 507899,113,1049,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Udayohamasmi kalyāṇi, saṅgarattā idhāgato; "
  7900. 507900,113,1050,2,13,1,48,8,"Āmanta kho taṃ gacchāmi, muttosmi tava saṅgarā’’ ti. "
  7901. 507901,113,1051,2,41,1,275,32,"Tassattho – kalyāṇadassane ahaṃ purimabhave tava sāmiko udayo nāma tāvatiṃsabhavane sakko hutvā nibbatto, idhāgacchanto na kilesavasenāgato, taṃ vīmaṃsitvā pana saṅgaraṃ mocessāmīti saṅgarattā pubbe saṅgarassa katattā āgatosmi, idāni taṃ āmantetvā gacchāmi, muttosmi tava saṅgarāti. "
  7902. 507902,113,1052,2,39,1,190,26,"Rājadhītā assasitvā‘‘ sāmi, tvaṃ udayabhaddarājā’’ ti assudhārā pavattayamānā‘‘ ahaṃ tumhehi vinā vasituṃ na sakkomi, yathā tumhākaṃ santike vasāmi, tathā maṃ anusāsathā’’ ti vatvā itaraṃ gāthaṃ abhāsi– "
  7903. 507903,113,1053,2,4,1,0,0,53.
  7904. 507904,113,1054,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sace kho tvaṃ udayosi, saṅgarattā idhāgato; "
  7905. 507905,113,1055,2,12,1,46,7,"Anusāsa maṃ rājaputta, yathāssa puna saṅgamo’’ ti. "
  7906. 507906,113,1056,2,9,1,50,7,Atha naṃ anusāsanto mahāsatto catasso gāthā abhāsi–
  7907. 507907,113,1057,2,4,1,0,0,54.
  7908. 507908,113,1058,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Atipatati vayo khaṇo tatheva, ṭhānaṃ natthi dhuvaṃ cavanti sattā; "
  7909. 507909,113,1059,2,11,1,59,8,"Parijīyati addhuvaṃ sarīraṃ, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. "
  7910. 507910,113,1060,2,4,1,0,0,55.
  7911. 507911,113,1061,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Kasiṇā pathavī dhanassa pūrā, ekasseva siyā anaññadheyyā; "
  7912. 507912,113,1062,2,12,1,57,9,"Taṃ cāpi jahati avītarāgo, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. "
  7913. 507913,113,1063,2,4,1,0,0,56.
  7914. 507914,113,1064,2,17,1,57,12,"‘ ‘ Mātā ca pitā ca bhātaro ca, bhariyā yāpi dhanena hoti kītā; "
  7915. 507915,113,1065,2,12,1,58,9,"Te cāpi jahanti aññamaññaṃ, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. "
  7916. 507916,113,1066,2,4,1,0,0,57.
  7917. 507917,113,1067,2,12,1,54,7,"‘ ‘ Kāyo parabhojananti ñatvā, saṃsāre sugatiñca duggatiñca; "
  7918. 507918,113,1068,2,13,1,56,8,"Ittaravāsoti jāniyāna, udaye mā pamāda carassu dhamman’’ ti. "
  7919. 507919,113,1069,2,10,1,51,6,"Tattha {atipatatī}ti ativiya patati, sīghaṃ atikkamati. "
  7920. 507920,113,1069,11,15,1,34,3,{Vayo}ti paṭhamavayāditividhopi vayo.
  7921. 507921,113,1069,16,22,1,60,5,Khaṇo {tathevā}ti uppādaṭṭhitibhaṅgakkhaṇopi tatheva atipatati.
  7922. 507922,113,1069,23,36,1,110,13,Ubhayenapi bhinno imesaṃ sattānaṃ āyusaṅkhāro nāma sīghasotā nadī viya anivattanto sīghaṃ atikkamatīti dasseti.
  7923. 507923,113,1069,37,80,1,235,30,"Ṭhānaṃ {natthī}ti‘‘ uppannā saṅkhārā abhijjitvā tiṭṭhantū’’ ti patthanāyapi tesaṃ ṭhānaṃ nāma natthi, dhuvaṃ ekaṃseneva buddhaṃ bhagavantaṃ ādiṃ katvā sabbepi sattā cavanti,‘‘ dhuvaṃ maraṇaṃ, addhuvaṃ jīvitan’’ ti evaṃ maraṇassatiṃ bhāvehīti dīpeti. "
  7924. 507924,113,1069,81,90,1,62,7,"{Parijīyatī}ti idaṃ suvaṇṇavaṇṇampi sarīraṃ jīrateva, evaṃ jānāhi. "
  7925. 507925,113,1069,91,105,1,107,13,"Mā pamādan ti tasmā tvaṃ udayabhadde mā pamādaṃ āpajji, appamattā hutvā dasakusalakammapathadhammaṃ carāhīti. "
  7926. 507926,113,1070,2,5,1,15,2,{Kasiṇā}ti sakalā.
  7927. 507927,113,1070,6,16,1,66,8,"{Ekassevā}ti yadi ekasseva rañño, tasmiṃ ekasmiṃyeva anaññādhīnā assa. "
  7928. 507928,113,1070,17,31,1,108,13,Taṃ cāpi jahati {avītarāgo}ti taṇhāvasiko puggalo ettakenapi yasena atitto maraṇakāle avītarāgova taṃ vijahati.
  7929. 507929,113,1070,32,37,1,44,5,Evaṃ taṇhāya apūraṇīyabhāvaṃ jānāhīti dīpeti.
  7930. 507930,113,1070,38,70,1,161,23,"Te {cāpī}ti mātā puttaṃ, putto mātaraṃ, pitā puttaṃ, putto pitaraṃ, bhātā bhaginiṃ, bhaginī bhātaraṃ, bhariyā sāmikaṃ, sāmiko bhariyanti ete aññamaññaṃ jahanti, nānā honti. "
  7931. 507931,113,1070,71,76,1,49,5,Evaṃ sattānaṃ nānābhāvavinābhāvaṃ jānāhīti dīpeti.
  7932. 507932,113,1071,2,8,1,58,6,Parabhojanan ti vividhānaṃ kākādīnaṃ parasattānaṃ bhojanaṃ.
  7933. 507933,113,1071,9,36,1,150,20,"{Ittaravāso}ti yā esā imasmiṃ saṃsāre manussabhūtā suggati ca tiracchānabhūtā duggati ca, etaṃ ubhayampi‘‘ ittaravāso’’ ti jānitvā mā pamādaṃ, carassu dhammaṃ. "
  7934. 507934,113,1071,37,56,1,133,17,"Imesaṃ sattānaṃ nānāṭhānato āgantvā ekasmiṃ ṭhāne samāgamo paritto, ime sattā appakasmiṃyeva kāle ekato vasanti, tasmā appamattā hohīti. "
  7935. 507935,113,1072,2,7,1,32,4,Evaṃ mahāsatto tassā ovādamadāsi.
  7936. 507936,113,1072,8,15,1,64,7,Sāpi tassa dhammakathāya pasīditvā thutiṃ karontī osānagāthamāha–
  7937. 507937,113,1073,2,4,1,0,0,58.
  7938. 507938,113,1074,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Sādhu bhāsatiyaṃ yakkho, appaṃ maccāna jīvitaṃ; "
  7939. 507939,113,1075,2,8,1,44,5,"Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ; "
  7940. 507940,113,1076,2,12,1,49,7,"Sāhaṃ ekā pabbajissāmi, hitvā kāsiṃ surundhanan’’ ti. "
  7941. 507941,113,1077,2,18,1,77,11,Tattha {sādhū}ti‘‘ appaṃ maccāna jīvitan’’ ti bhāsamāno ayaṃ devarājā sādhu bhāsati.
  7942. 507942,113,1077,19,20,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  7943. 507943,113,1077,21,30,1,72,8,"Idañhi kasirañca dukkhaṃ assādarahitaṃ, parittañca na bahukaṃ ittarakālaṃ. "
  7944. 507944,113,1077,31,51,1,160,18,"Sace hi kasirampi samānaṃ dīghakālaṃ pavatteyya, parittakampi samānaṃ sukhaṃ bhaveyya, idaṃ pana kasirañceva parittañca sakalena vaṭṭadukkhena saṃyutaṃ sannihitaṃ. "
  7945. 507945,113,1077,52,56,1,16,4,Sāhan ti sā ahaṃ.
  7946. 507946,113,1077,57,65,1,85,8,Surundhanan ti surundhananagarañca kāsiraṭṭhañca chaḍḍetvā ekikāva pabbajissāmīti āha.
  7947. 507947,113,1078,2,9,1,49,6,Bodhisatto tassā ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato.
  7948. 507948,113,1078,10,28,1,189,18,Sāpi punadivase amacce rajjaṃ paṭicchāpetvā antonagareyeva ramaṇīye uyyāne isipabbajjaṃ pabbajitvā dhammaṃ caritvā āyupariyosāne tāvatiṃsabhavane bodhisattassa pādaparicārikā hutvā nibbatti.
  7949. 507949,113,1079,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7950. 507950,113,1079,16,25,1,59,8,"Tadā rājadhītā rāhulamātā ahosi, sakko pana ahameva ahosinti. "
  7951. 507951,113,1080,2,4,1,27,2,Udayajātakavaṇṇanā catutthā.
  7952. 507952,113,1082,2,7,1,19,2,[ 459]5. Pānīyajātakavaṇṇanā
  7953. 507953,113,1083,2,12,1,78,9,Mitto {mittassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi.
  7954. 507954,113,1083,13,28,1,176,15,Ekasmiñhi samaye sāvatthivāsino pañcasatā gihisahāyakā tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā upasampannā antokoṭisanthāre vasantā aḍḍharattasamaye kāmavitakkaṃ vitakkesuṃ.
  7955. 507955,113,1083,29,34,1,38,4,Sabbaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ.
  7956. 507956,113,1083,35,83,1,359,37,"Bhagavato āṇattiyā panāyasmatā ānandena bhikkhusaṅghe sannipātite satthā paññattāsane nisīditvā anodissakaṃ katvā‘‘ kāmavitakkaṃ vitakkayitthā’’ ti avatvā sabbasaṅgāhikavaseneva‘‘ bhikkhave, kileso khuddako nāma natthi, bhikkhunā nāma uppannuppannā kilesā niggahetabbā, porāṇakapaṇḍitā anuppannepi buddhe kilese niggahetvā paccekabodhiñāṇaṃ pattā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7957. 507957,113,1084,2,25,1,191,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente kāsiraṭṭhe ekasmiṃ gāmake dve sahāyakā pānīyatumbāni ādāya khettaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhapetvā khettaṃ koṭṭetvā pipāsitakāle āgantvā pānīyaṃ pivanti.
  7958. 507958,113,1084,26,89,1,453,54,"Tesu eko pānīyatthāya āgantvā attano pānīyaṃ rakkhanto itarassa tumbato pivitvā sāyaṃ araññā nikkhamitvā nhāyitvā ṭhito‘‘ atthi nu kho me kāyadvārādīhi ajja kiñci pāpaṃ katan’’ ti upadhārento thenetvā pānīyassa pivitabhāvaṃ disvā saṃvegappatto hutvā‘‘ ayaṃ taṇhā vaḍḍhamānā maṃ apāyesu khipissati, imaṃ kilesaṃ niggaṇhissāmī’’ ti pānīyassa thenetvā pivitabhāvaṃ ārammaṇaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā paṭiladdhaguṇaṃ āvajjento aṭṭhāsi. "
  7959. 507959,113,1084,90,107,1,64,11,"Atha naṃ itaro nhāyitvā uṭṭhito‘‘ ehi, samma, gharaṃ gacchāmā’’ ti āha."
  7960. 507960,113,1084,108,125,1,66,10,"‘‘ Gaccha tvaṃ, mama gharena kiccaṃ natthi, paccekabuddhā nāma mayan’’ ti."
  7961. 507961,113,1084,126,136,1,40,6,‘‘ Paccekabuddhā nāma tumhādisā na hontī’’ ti.
  7962. 507962,113,1084,137,146,1,34,5,‘‘ Atha kīdisā paccekabuddhā hontī’’ ti?
  7963. 507963,113,1084,147,157,1,78,6,‘‘ Dvaṅgulakesā kāsāyavatthavasanā uttarahimavante nandamūlakapabbhāre vasantī’’ ti.
  7964. 507964,113,1084,158,189,1,299,25,"So sīsaṃ parāmasi, taṃ khaṇaññevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi, surattadupaṭṭaṃ nivatthameva, vijjulatāsadisaṃ kāyabandhanaṃ baddhameva, alattakapāṭalavaṇṇaṃ uttarāsaṅgacīvaraṃ ekaṃsaṃ katameva, meghavaṇṇaṃ paṃsukūlacīvaraṃ dakkhiṇaaṃsakūṭe ṭhapitameva, bhamaravaṇṇo mattikāpatto vāmaaṃsakūṭe laggitova ahosi. "
  7965. 507965,113,1084,190,198,1,71,8,So ākāse ṭhatvā dhammaṃ desetvā uppatitvā nandamūlakapabbhāreyeva otari.
  7966. 507966,113,1085,2,46,1,337,38,Aparopi kāsigāmeyeva kuṭumbiko āpaṇe nisinno ekaṃ purisaṃ attano bhariyaṃ ādāya gacchantaṃ disvā taṃ uttamarūpadharaṃ itthiṃ indriyāni bhinditvā oloketvā puna cintesi‘‘ ayaṃ lobho vaḍḍhamāno maṃ apāyesu khipissatī’’ ti saṃviggamānaso vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.
  7967. 507967,113,1086,2,9,1,66,7,Aparepi kāsigāmavāsinoyeva dve pitāputtā ekato maggaṃ paṭipajjiṃsu.
  7968. 507968,113,1086,10,15,1,34,5,Aṭavīmukhe pana corā uṭṭhitā honti.
  7969. 507969,113,1086,16,56,1,286,33,"Te pitāputte labhitvā puttaṃ gahetvā‘‘ dhanaṃ āharitvā tava puttaṃ gaṇhā’’ ti pitaraṃ vissajjenti, dve bhātaro labhitvā kaniṭṭhaṃ gahetvā jeṭṭhaṃ vissajjenti, ācariyantevāsike labhitvā ācariyaṃ gahetvā antevāsikaṃ vissajjenti, antevāsiko sippalobhena dhanaṃ āharitvā ācariyaṃ gaṇhitvā gacchati. "
  7970. 507970,113,1086,57,110,1,227,36,"Atha te pitāputtāpi tattha corānaṃ uṭṭhitabhāvaṃ ñatvā‘‘ tvaṃ maṃ‘ pitā’ ti mā vada, ahampi taṃ‘ putto’ ti na vakkhāmī’’ ti katikaṃ katvā corehi gahitakāle‘‘ tumhe aññamaññaṃ kiṃ hothā’’ ti puṭṭhā‘‘ na kiñci homā’’ ti sampajānamusāvādaṃ kariṃsu. "
  7971. 507971,113,1086,111,150,1,284,34,"Tesu aṭavito nikkhamitvā sāyaṃ nhāyitvā ṭhitesu putto attano sīlaṃ sodhento taṃ musāvādaṃ disvā‘‘ idaṃ pāpaṃ vaḍḍhamānaṃ maṃ apāyesu khipissati, imaṃ kilesaṃ niggaṇhissāmī’’ ti vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito pitu dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato. "
  7972. 507972,113,1087,2,9,1,59,7,Aparopi kāsigāmeyeva pana eko gāmabhojako māghātaṃ kārāpesi.
  7973. 507973,113,1087,10,32,1,134,16,"Atha naṃ balikammakāle mahājano sannipatitvā āha‘‘ sāmi, mayaṃ migasūkarādayo māretvā yakkhānaṃ balikammaṃ karissāma, balikammakālo eso’’ ti. "
  7974. 507974,113,1087,33,40,1,73,7,Tumhākaṃ pubbe karaṇaniyāmeneva karothāti manussā bahuṃ pāṇātipātamakaṃsu.
  7975. 507975,113,1087,41,75,1,257,29,So bahuṃ macchamaṃsaṃ disvā‘‘ ime manussā ettake pāṇe mārentā mamevekassa vacanena mārayiṃsū’’ ti kukkuccaṃ katvā vātapānaṃ nissāya ṭhitakova vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito mahājanassa dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.
  7976. 507976,113,1088,2,36,1,174,22,"Aparopi kāsiraṭṭheyeva gāmabhojako majjavikkayaṃ vāretvā‘‘ sāmi, pubbe imasmiṃ kāle surāchaṇo nāma hoti, kiṃ karomā’’ ti mahājanena vutto‘‘ tumhākaṃ porāṇakaniyāmeneva karothā’’ ti āha. "
  7977. 507977,113,1088,37,52,1,125,15,Manussā chaṇaṃ katvā suraṃ pivitvā kalahaṃ karontā hatthapāde bhañjitvā sīsaṃ bhinditvā kaṇṇe chinditvā bahudaṇḍena bajjhiṃsu.
  7978. 507978,113,1088,53,69,1,79,12,Gāmabhojako te disvā cintesi‘‘ mayi ananujānante ime imaṃ dukkhaṃ na vindeyyun’’ ti.
  7979. 507979,113,1088,70,94,1,183,20,So ettakena kukkuccaṃ katvā vātapānaṃ nissāya ṭhitakova vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā‘‘ appamattā hothā’’ ti ākāse ṭhatvā dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.
  7980. 507980,113,1089,2,17,1,159,15,Aparabhāge te pañca paccekabuddhā bhikkhācāratthāya bārāṇasidvāre otaritvā sunivatthā supārutā pāsādikehi abhikkamādīhi piṇḍāya carantā rājadvāraṃ sampāpuṇiṃsu.
  7981. 507981,113,1089,18,59,1,287,34,"Rājā te disvā pasannacitto rājanivesanaṃ pavesetvā pāde dhovitvā gandhatelena makkhetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisitvā ekamantaṃ nisīditvā‘‘ bhante, tumhākaṃ paṭhamavaye pabbajjā sobhati, imasmiṃ vaye pabbajantā kathaṃ kāmesu ādīnavaṃ passittha, kiṃ vo ārammaṇaṃ ahosī’’ ti pucchi. "
  7982. 507982,113,1089,60,63,1,17,3,Te tassa kathentā–
  7983. 507983,113,1090,2,4,1,0,0,59.
  7984. 507984,113,1091,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Mitto mittassa pānīyaṃ, adinnaṃ paribhuñjisaṃ; "
  7985. 507985,113,1092,2,10,1,46,7,"Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  7986. 507986,113,1093,2,10,1,41,7,"Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. "
  7987. 507987,113,1094,2,4,1,0,0,60.
  7988. 507988,113,1095,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Paradārañca disvāna, chando me udapajjatha; "
  7989. 507989,113,1096,2,10,1,46,7,"Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  7990. 507990,113,1097,2,10,1,41,7,"Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. "
  7991. 507991,113,1098,2,4,1,0,0,61.
  7992. 507992,113,1099,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Pitaraṃ me mahārāja, corā agaṇhu kānane; "
  7993. 507993,113,1100,2,9,1,44,6,"Tesāhaṃ pucchito jānaṃ, aññathā naṃ viyākariṃ. "
  7994. 507994,113,1101,2,4,1,0,0,62.
  7995. 507995,113,1102,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  7996. 507996,113,1103,2,10,1,41,7,"Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. "
  7997. 507997,113,1104,2,4,1,0,0,63.
  7998. 507998,113,1105,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Pāṇātipātamakaruṃ, somayāge upaṭṭhite; "
  7999. 507999,113,1106,2,4,1,20,2,Tesāhaṃ samanuññāsiṃ.
  8000. 508000,113,1107,2,4,1,0,0,64.
  8001. 508001,113,1108,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  8002. 508002,113,1109,2,10,1,41,7,"Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. "
  8003. 508003,113,1110,2,4,1,0,0,65.
  8004. 508004,113,1111,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Surāmerayamādhukā, ye janā paṭhamāsu no; "
  8005. 508005,113,1112,2,7,1,40,4,"Bahūnaṃ te anatthāya, majjapānamakappayuṃ; "
  8006. 508006,113,1113,2,5,1,20,2,Tesāhaṃ samanuññāsiṃ.
  8007. 508007,113,1114,2,4,1,0,0,66.
  8008. 508008,113,1115,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  8009. 508009,113,1116,2,13,1,44,8,"Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahan’’ ti."
  8010. 508010,113,1116,14,14,1,0,0,–
  8011. 508011,113,1117,2,7,1,36,5,Imā paṭipāṭiyā pañca gāthā abhāsiṃsu.
  8012. 508012,113,1117,8,24,1,94,11,"Rājāpi ekamekassa byākaraṇaṃ sutvā‘‘ bhante, ayaṃ pabbajjā tumhākaṃ yevānucchavikā’’ ti thutimakāsi. "
  8013. 508013,113,1118,2,19,1,117,15,"Tattha mitto {mittassā}ti mahārāja, ahaṃ ekassa mitto hutvā tassa mittassa santakaṃ pānīyaṃ iminā niyāmeneva paribhuñjiṃ. "
  8014. 508014,113,1118,20,40,1,119,17,"{Tasmā}ti yasmā puthujjanā nāma pāpakammaṃ karonti, tasmā ahaṃ mā puna akaraṃ pāpaṃ, taṃ pāpaṃ ārammaṇaṃ katvā pabbajitomhi. "
  8015. 508015,113,1118,41,53,1,75,10,"{Chando}ti mahārāja, imināva niyāmena mama paradāraṃ disvā kāme chando uppajji. "
  8016. 508016,113,1118,54,57,1,18,2,{Agaṇhū}ti agaṇhiṃsu.
  8017. 508017,113,1118,58,83,1,97,17,Jānan ti tesaṃ corānaṃ‘‘ ayaṃ kiṃ te hotī’’ ti pucchito jānantoyeva‘‘ na kiñci hotī’’ ti aññathā byākāsiṃ.
  8018. 508018,113,1118,84,95,1,80,9,"{Somayāge}ti navacande uṭṭhite somayāgaṃ nāma yakkhabaliṃ kariṃsu, tasmiṃ upaṭṭhite. "
  8019. 508019,113,1118,96,100,1,30,4,Samanuññāsin ti samanuñño āsiṃ.
  8020. 508020,113,1118,101,109,1,96,7,{Surāmerayamādhukā}ti piṭṭhasurādisurañca pupphāsavādimerayañca pakkamadhu viya madhuraṃ maññamānā.
  8021. 508021,113,1118,110,123,1,67,12,Ye janā paṭhamāsu {no}ti ye no gāme janā paṭhamaṃ evarūpā āsuṃ ahesuṃ.
  8022. 508022,113,1118,124,136,1,87,11,Bahūnaṃ {te}ti te ekadivasaṃ ekasmiṃ chaṇe patte bahūnaṃ anatthāya majjapānaṃ akappayiṃsu.
  8023. 508023,113,1119,2,15,1,96,12,Rājā tesaṃ dhammaṃ sutvā pasannacitto cīvarasāṭake ca bhesajjāni ca datvā paccekabuddhe uyyojesi.
  8024. 508024,113,1119,16,22,1,45,6,Tepi tassa anumodanaṃ katvā tattheva agamaṃsu.
  8025. 508025,113,1119,23,46,1,221,22,Tato paṭṭhāya rājā vatthukāmesu viratto anapekkho hutvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā itthiyo anālapitvā anoloketvā virattacitto uṭṭhāya sirigabbhaṃ pavisitvā nisinno setabhittiyaṃ kasiṇaparikammaṃ katvā jhānaṃ nibbattesi.
  8026. 508026,113,1119,47,51,1,29,4,So jhānappatto kāme garahanto–
  8027. 508027,113,1120,2,4,1,0,0,67.
  8028. 508028,113,1121,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhiratthu subahū kāme, duggandhe bahukaṇṭake; "
  8029. 508029,113,1122,2,12,1,46,7,"Ye ahaṃ paṭisevanto, nālabhiṃ tādisaṃ sukhan’’ ti."
  8030. 508030,113,1122,13,15,1,9,1,– gāthamāha;
  8031. 508031,113,1123,2,7,1,36,4,Tattha {bahukaṇṭake}ti bahū paccāmitte.
  8032. 508032,113,1123,8,17,1,35,8,"Ye ahan ti yo ahaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  8033. 508033,113,1123,18,23,1,45,5,Tādisan ti etādisaṃ kilesarahitaṃ jhānasukhaṃ.
  8034. 508034,113,1124,2,54,1,329,39,"Athassa aggamahesī‘‘ ayaṃ rājā paccekabuddhānaṃ dhammakathaṃ sutvā ukkaṇṭhitarūpo ahosi, amhehi saddhiṃ akathetvāva sirigabbhaṃ paviṭṭho, pariggaṇhissāmi tāva nan’’ ti cintetvā sirigabbhadvāre ṭhitā rañño kāmesu garahantassa udānaṃ sutvā‘‘ mahārāja, tvaṃ kāme garahasi, kāmasukhasadisaṃ nāma sukhaṃ natthī’’ ti kāme vaṇṇentī itaraṃ gāthamāha– "
  8035. 508035,113,1125,2,4,1,0,0,68.
  8036. 508036,113,1126,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Mahassādā sukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ sukhaṃ; "
  8037. 508037,113,1127,2,12,1,43,7,"Ye kāme paṭisevanti, saggaṃ te upapajjare’’ ti. "
  8038. 508038,113,1128,2,17,1,84,12,"Tattha {mahassādā}ti mahārāja, ete kāmā nāma mahāassādā, ito uttariṃ aññaṃ sukhaṃ natthi. "
  8039. 508039,113,1128,18,25,1,56,7,Kāmasevino hi apāye anupagamma sagge nibbattantīti attho.
  8040. 508040,113,1129,2,28,1,132,19,"Taṃ sutvā bodhisatto tassā‘‘ nassa vasali, kiṃ kathesi, kāmesu sukhaṃ nāma kuto atthi, vipariṇāmadukkhā ete’’ ti garahanto sesagāthā abhāsi– "
  8041. 508041,113,1130,2,4,1,0,0,69.
  8042. 508042,113,1131,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Appassādā dukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ dukhaṃ; "
  8043. 508043,113,1132,2,9,1,41,6,"Ye kāme paṭisevanti, nirayaṃ te upapajjare. "
  8044. 508044,113,1133,2,4,1,0,0,70.
  8045. 508045,113,1134,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Asī yathā sunisito, nettiṃsova supāyiko; "
  8046. 508046,113,1135,2,9,1,41,6,"Sattīva urasi khittā, kāmā dukkhatarā tato. "
  8047. 508047,113,1136,2,4,1,0,0,71.
  8048. 508048,113,1137,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Aṅgārānaṃva jalitaṃ, kāsuṃ sādhikaporisaṃ; "
  8049. 508049,113,1138,2,8,1,43,5,"Phālaṃva divasaṃtattaṃ, kāmā dukkhatarā tato. "
  8050. 508050,113,1139,2,4,1,0,0,72.
  8051. 508051,113,1140,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Visaṃ yathā halāhalaṃ, telaṃ pakkuthitaṃ yathā; "
  8052. 508052,113,1141,2,10,1,42,5,"Tambalohavilīnaṃva , kāmā dukkhatarā tato’’ ti. "
  8053. 508053,113,1142,2,11,1,57,7,"Tattha {nettiṃso}ti nikkaruṇo, idampi ekassa khaggassa nāmaṃ. "
  8054. 508054,113,1142,12,30,1,127,16,"{Dukkhatarā}ti evaṃ jalitaṅgārakāsuṃ vā divasaṃ tattaṃ phālaṃ vā paṭicca yaṃ dukkhaṃ uppajjati, tatopi kāmāyeva dukkhatarāti attho. "
  8055. 508055,113,1142,31,49,1,137,16,"Anantaragāthāya yathā etāni visādīni dukkhāvahanato dukkhāni, evaṃ kāmāpi dukkhā, taṃ pana kāmadukkhaṃ itarehi dukkhehi dukkhataranti attho. "
  8056. 508056,113,1143,2,45,1,330,36,"Evaṃ mahāsatto deviyā dhammaṃ desetvā amacce sannipātetvā‘‘ bhonto amaccā, tumhe rajjaṃ paṭipajjatha, ahaṃ pabbajissāmī’’ ti vatvā mahājanassa rodantassa paridevantassa uṭṭhāya ākāse ṭhatvā ovādaṃ datvā anilapatheneva uttarahimavantaṃ gantvā ramaṇīye padese assamaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā āyupariyosāne brahmalokaparāyaṇo ahosi. "
  8057. 508057,113,1144,2,32,1,217,23,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ bhikkhave, kileso khuddako nāma natthi, appamattakopi paṇḍitehi niggahitabboyevā’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pañcasatā bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu. "
  8058. 508058,113,1144,33,45,1,82,10,"Tadā paccekabuddhā parinibbāyiṃsu, devī rāhulamātā ahosi, rājā pana ahameva ahosinti. "
  8059. 508059,113,1145,2,4,1,27,2,Pānīyajātakavaṇṇanā pañcamā.
  8060. 508060,113,1147,2,7,1,23,2,[ 460]6. Yudhañcayajātakavaṇṇanā
  8061. 508061,113,1148,2,12,1,90,9,Mittāmaccaparibyūḷhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi.
  8062. 508062,113,1148,13,59,1,425,38,"Ekadivasañhi dhammasabhāyaṃ sannipatitā bhikkhū‘‘ āvuso, sace dasabalo agāraṃ ajjhāvasissa, sakalacakkavāḷagabbhe cakkavattirājā abhavissa sattaratanasamannāgato caturiddhīhi samiddho parosahassaputtaparivāro , so evarūpaṃ sirivibhavaṃ pahāya kāmesu dosaṃ disvā aḍḍharattasamaye channasahāyova kaṇṭakamāruyha nikkhamitvā anomanadītīre pabbajitvā chabbassāni dukkarakārikaṃ katvā sammāsambodhiṃ patto’’ ti satthu guṇakathaṃ kathayiṃsu. "
  8063. 508063,113,1148,60,107,1,245,30,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, tathāgato idāneva mahābhinikkhamanaṃ nikkhanto, pubbepi dvādasayojanike bārāṇasinagare rajjaṃ pahāya nikkhantoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8064. 508064,113,1149,2,8,1,44,6,Atīte rammanagare sabbadatto nāma rājā ahosi.
  8065. 508065,113,1149,9,89,1,247,24,"Ayañhi bārāṇasī udayajātake( jā.1.11.37 ādayo) surundhananagaraṃ nāma jātā, cūḷasutasomajātake( jā.2.17.195 ādayo) sudassanaṃ nāma, soṇanandajātake( jā.2.20.92 ādayo) brahmavaḍḍhanaṃ nāma, khaṇḍahālajātake( jā.2.22.982 ādayo) pupphavatī nāma, saṅkhabrāhmaṇajātake( jā.1.10.39 ādayo) moḷinī nāma, imasmiṃ pana yudhañcayajātake rammanagaraṃ nāma ahosi. "
  8066. 508066,113,1149,90,94,1,33,4,Evamassā kadāci nāmaṃ parivattati.
  8067. 508067,113,1149,95,99,1,42,4,Tattha sabbadattarañño puttasahassaṃ ahosi.
  8068. 508068,113,1149,100,105,1,49,5,Yudhañcayassa nāma jeṭṭhaputtassa uparajjaṃ adāsi.
  8069. 508069,113,1149,106,111,1,36,5,So divase divase mahādānaṃ pavattesi.
  8070. 508070,113,1149,112,176,1,436,48,"Evaṃ gacchante kāle bodhisatto ekadivasaṃ pātova rathavaramāruyha mahantena sirivibhavena uyyānakīḷaṃ gacchanto rukkhaggatiṇaggasākhaggamakkaṭakasuttajālādīsu muttājālākārena laggitaussavabindūni disvā‘‘ samma sārathi, kiṃ nāmetan’’ ti pucchitvā‘‘ ete deva, himasamaye patanakaussavabindūni nāmā’’ ti sutvā divasabhāgaṃ uyyāne kīḷitvā sāyanhakāle paccāgacchanto te adisvāva‘‘ samma sārathi, kahaṃ nu kho ete ussavabindū, na te idāni passāmī’’ ti pucchi."
  8071. 508071,113,1149,177,237,1,461,50,"‘‘ Deva, te sūriye uggacchante sabbeva bhijjitvā pathaviyaṃ patantī’’ ti sutvā saṃvegappatto hutvā‘‘ imesaṃ sattānaṃ jīvitasaṅkhārāpi tiṇagge ussavabindusadisāva, mayā byādhijarāmaraṇehi apīḷiteyeva mātāpitaro āpucchitvā pabbajituṃ vaṭṭatī’’ ti ussavabindumeva ārammaṇaṃ katvā āditte viya tayo bhave passanto attano gehaṃ agantvā alaṅkatapaṭiyattāya vinicchayasālāya nisinnassa pitu santikaṃyeva gantvā pitaraṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhito pabbajjaṃ yācanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8072. 508072,113,1150,2,4,1,0,0,73.
  8073. 508073,113,1151,2,11,1,44,5,"‘ ‘ Mittāmaccaparibyūḷhaṃ , ahaṃ vande rathesabhaṃ; "
  8074. 508074,113,1152,2,11,1,43,6,"Pabbajissāmahaṃ rāja, taṃ devo anumaññatū’’ ti. "
  8075. 508075,113,1153,2,6,1,33,4,Tattha paribyūḷhan ti parivāritaṃ.
  8076. 508076,113,1153,7,16,1,52,8,Taṃ {devo}ti taṃ mama pabbajjaṃ devo anujānātūti attho.
  8077. 508077,113,1154,2,8,1,41,6,Atha naṃ rājā nivārento dutiyaṃ gāthamāha–
  8078. 508078,113,1155,2,4,1,0,0,74.
  8079. 508079,113,1156,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Sace te ūnaṃ kāmehi, ahaṃ paripūrayāmi te; "
  8080. 508080,113,1157,2,14,1,47,9,"Yo taṃ hiṃ sati vāremi, mā pabbaja yudhañcayā’’ ti. "
  8081. 508081,113,1158,2,8,1,34,5,Taṃ sutvā kumāro tatiyaṃ gāthamāha–
  8082. 508082,113,1159,2,4,1,0,0,75.
  8083. 508083,113,1160,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na matthi ūnaṃ kāmehi, hiṃsitā me na vijjati; "
  8084. 508084,113,1161,2,11,1,44,6,"Dīpañca kātumicchāmi, yaṃ jarā nābhikīratī’’ ti. "
  8085. 508085,113,1162,2,24,1,137,19,"Tattha {dīpañcā}ti tāta neva mayhaṃ kāmehi ūnaṃ atthi, na maṃ hiṃsanto koci vijjati, ahaṃ pana paralokagamanāya attano patiṭṭhaṃ kātumicchāmi. "
  8086. 508086,113,1162,25,26,1,7,1,Kīdisaṃ?
  8087. 508087,113,1162,27,49,1,138,17,"Yaṃ jarā nābhikīrati na viddhaṃseti, tamahaṃ kātumicchāmi, amatamahānibbānaṃ gavesissāmi, na me kāmehi attho, anujānātha maṃ, mahārājāti vadati. "
  8088. 508088,113,1163,2,17,1,62,10,"Iti punappunaṃ kumāro pabbajjaṃ yāci, rājā‘‘ mā pabbajā’’ ti vāreti. "
  8089. 508089,113,1163,18,22,1,45,4,Tamatthamāvikaronto satthā upaḍḍhaṃ gāthamāha–
  8090. 508090,113,1164,2,4,1,0,0,76.
  8091. 508091,113,1165,2,15,1,45,9,"‘ ‘ Putto vā pitaraṃ yāce, pitā vā puttamorasan’’ ti. "
  8092. 508092,113,1166,2,6,1,29,4,Tattha vā -kāro sampiṇḍanattho.
  8093. 508093,113,1166,7,10,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  8094. 508094,113,1166,11,30,1,70,12,"‘‘ evaṃ, bhikkhave, putto ca pitaraṃ yācati, pitā ca orasaṃ puttaṃ yācatī’’ ti. "
  8095. 508095,113,1167,2,6,1,28,4,Sesaṃ upaḍḍhagāthaṃ rājā āha–
  8096. 508096,113,1168,2,16,1,45,9,"‘ ‘ Negamo taṃ yāce tāta, mā pabbaja yudhañcayā’’ ti. "
  8097. 508097,113,1169,2,14,1,79,10,"Tassattho – ayaṃ te tāta nigamavāsimahājano yācati, nagarajanopi mā tvaṃ pabbajāti. "
  8098. 508098,113,1170,2,6,1,32,4,Kumāro punapi pañcamaṃ gāthamāha–
  8099. 508099,113,1171,2,4,1,0,0,77.
  8100. 508100,113,1172,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Mā maṃ deva nivārehi, pabbajantaṃ rathesabha; "
  8101. 508101,113,1173,2,11,1,43,6,"Māhaṃ kāmehi sammatto, jarāya vasamanvagū’’ ti. "
  8102. 508102,113,1174,2,23,1,150,18,"Tattha {vasamanvagū}ti mā ahaṃ kāmehi sammatto pamatto jarāya vasagāmī nāma homi, vaṭṭadukkhaṃ pana khepetvā yathā ca sabbaññutaññāṇappaṭivijjhanako homi,. "
  8103. 508103,113,1174,24,28,1,29,4,Tathā maṃ olokehīti adhippāyo.
  8104. 508104,113,1175,2,7,1,33,5,Evaṃ vutte rājā appaṭibhāṇo ahosi.
  8105. 508105,113,1175,8,42,1,193,24,"Mātā panassa‘‘ putto te, devi, pitaraṃ pabbajjaṃ anujānāpetī’’ ti sutvā‘‘ kiṃ tumhe kathethā’’ ti nirassāsena mukhena suvaṇṇasivikāya nisīditvā sīghaṃ vinicchayaṭṭhānaṃ gantvā yācamānā chaṭṭhaṃ gāthamāha– "
  8106. 508106,113,1176,2,4,1,0,0,78.
  8107. 508107,113,1177,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Ahaṃ taṃ tāta yācāmi, ahaṃ putta nivāraye; "
  8108. 508108,113,1178,2,12,1,49,7,"Ciraṃ taṃ daṭṭhumicchāmi, mā pabbaja yudhañcayā’’ ti. "
  8109. 508109,113,1179,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā kumāro sattamaṃ gāthamāha–
  8110. 508110,113,1180,2,4,1,0,0,79.
  8111. 508111,113,1181,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ussāvova tiṇaggamhi, sūriyuggamanaṃ pati; "
  8112. 508112,113,1182,2,12,1,42,7,"Evamāyu manussānaṃ, mā maṃ amma nivārayā’’ ti. "
  8113. 508113,113,1183,2,37,1,236,29,"Tassattho – amma, yathā tiṇagge ussavabindu sūriyassa uggamanaṃ patiṭṭhātuṃ na sakkoti, pathaviyaṃ patati, evaṃ imesaṃ sattānaṃ jīvitaṃ parittaṃ tāvakālikaṃ aciraṭṭhitikaṃ, evarūpe lokasannivāse kathaṃ tvaṃ ciraṃ maṃ passasi, mā maṃ nivārehīti. "
  8114. 508114,113,1184,2,8,1,35,5,Evaṃ vuttepi sā punappunaṃ yāciyeva.
  8115. 508115,113,1184,9,15,1,51,6,Tato mahāsatto pitaraṃ āmantetvā aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  8116. 508116,113,1185,2,4,1,0,0,80.
  8117. 508117,113,1186,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Taramāno imaṃ yānaṃ, āropetu rathesabha; "
  8118. 508118,113,1187,2,12,1,41,7,"Mā me mātā tarantassa, antarāyakarā ahū’’ ti. "
  8119. 508119,113,1188,2,23,1,171,18,"Tassattho – tāta rathesabha, imaṃ mama mātaraṃ taramāno puriso suvaṇṇasivikāyānaṃ āropetu, mā me jātijarābyādhimaraṇakantāraṃ tarantassa atikkamantassa mātā antarāyakarā ahūti. "
  8120. 508120,113,1189,2,22,1,101,13,"Rājā puttassa vacanaṃ sutvā‘‘ gaccha, bhadde, tava sivikāya nisīditvā rativaḍḍhanapāsādaṃ abhiruhā’’ ti āha. "
  8121. 508121,113,1189,23,46,1,148,19,Sā tassa vacanaṃ sutvā ṭhātuṃ asakkontī nārīgaṇaparivutā gantvā pāsādaṃ abhiruhitvā‘‘ kā nu kho puttassa pavattī’’ ti vinicchayaṭṭhānaṃ olokentī aṭṭhāsi.
  8122. 508122,113,1189,47,53,1,42,6,Bodhisatto mātu gatakāle puna pitaraṃ yāci.
  8123. 508123,113,1189,54,73,1,88,13,"Rājā paṭibāhituṃ asakkonto‘‘ tena hi tāta, tava manaṃ matthakaṃ pāpehi, pabbajāhī’’ ti anujāni. "
  8124. 508124,113,1189,74,93,1,129,14,"Rañño anuññātakāle bodhisattassa kaniṭṭho yudhiṭṭhilakumāro nāma pitaraṃ vanditvā‘‘ tāta, mayhaṃ pabbajjaṃ anujānāthā’’ ti anujānāpesi. "
  8125. 508125,113,1189,94,103,1,85,9,Ubhopi bhātaro pitaraṃ vanditvā kāme pahāya mahājanaparivutā vinicchayato nikkhamiṃsu.
  8126. 508126,113,1189,104,120,1,110,12,Devīpi mahāsattaṃ oloketvā‘‘ mama putte pabbajite rammanagaraṃ tucchaṃ bhavissatī’’ ti paridevamānā gāthādvayamāha–
  8127. 508127,113,1190,2,4,1,0,0,81.
  8128. 508128,113,1191,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Abhidhāvatha bhaddante, suññaṃ hessati rammakaṃ; "
  8129. 508129,113,1192,2,7,1,39,4,"Yudhañcayo anuññāto, sabbadattena rājinā. "
  8130. 508130,113,1193,2,4,1,0,0,82.
  8131. 508131,113,1194,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Yohu seṭṭho sahassassa, yuvā kañcanasannibho; "
  8132. 508132,113,1195,2,11,1,43,6,"Soyaṃ kumāro pabbajito, kāsāyavasano balī’’ ti. "
  8133. 508133,113,1196,2,12,1,78,9,Tattha {abhidhāvathā}ti parivāretvā ṭhitā nāriyo sabbā vegena dhāvathāti āṇāpeti.
  8134. 508134,113,1196,13,26,1,52,8,{Bhaddante}ti evaṃ gantvā‘‘ bhaddaṃ tava hotū’’ ti vadatha.
  8135. 508135,113,1196,27,31,1,35,4,Rammakan ti rammanagaraṃ sandhāyāha.
  8136. 508136,113,1196,32,47,1,104,13,"Yohu {seṭṭho}ti yo rañño putto sahassassa seṭṭho ahosi, so pabbajitoti pabbajjāya gacchantaṃ sandhāyevamāha. "
  8137. 508137,113,1197,2,7,1,30,4,Bodhisattopi na tāva pabbajati.
  8138. 508138,113,1197,8,36,1,282,28,So hi mātāpitaro vanditvā kaniṭṭhaṃ yudhiṭṭhilakumāraṃ gahetvā nagarā nikkhamma mahājanaṃ nivattetvā ubhopi bhātaro himavantaṃ pavisitvā manorame ṭhāne assamapadaṃ karitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññaṃ nibbattetvā vanamūlaphalādīhi yāvajīvaṃ yāpetvā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
  8139. 508139,113,1197,37,41,1,43,4,Tamatthaṃ osāne abhisambuddhagāthāya dīpeti–
  8140. 508140,113,1198,2,4,1,0,0,83.
  8141. 508141,113,1199,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ubho kumārā pabbajitā, yudhañcayo yudhiṭṭhilo; "
  8142. 508142,113,1200,2,11,1,44,6,"Pahāya mātāpitaro, saṅgaṃ chetvāna maccuno’’ ti. "
  8143. 508143,113,1201,2,7,1,24,3,Tattha {maccuno}ti mārassa.
  8144. 508144,113,1201,8,28,1,148,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhikkhave, yudhañcayo ca yudhiṭṭhilo ca te ubhopi kumārā mātāpitaro pahāya mārassa santakaṃ rāgadosamohasaṅgaṃ chinditvā pabbajitāti. "
  8145. 508145,113,1202,2,26,1,151,18,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā‘‘ na bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato rajjaṃ chaḍḍetvā pabbajitoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  8146. 508146,113,1202,27,44,1,96,11,"‘‘ tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, yudhiṭṭhilakumāro ānando, yudhañcayo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8147. 508147,113,1203,2,4,1,31,2,Yudhañcayajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  8148. 508148,113,1205,2,7,1,22,2,[ 461]7. Dasarathajātakavaṇṇanā
  8149. 508149,113,1206,2,16,1,98,13,Etha lakkhaṇa sītā {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ matapitikaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  8150. 508150,113,1206,17,26,1,76,9,So hi pitari kālakate sokābhibhūto sabbakiccāni pahāya sokānuvattakova ahosi.
  8151. 508151,113,1206,27,97,1,447,54,"Satthā paccūsasamaye lokaṃ olokento tassa sotāpattiphalūpanissayaṃ disvā punadivase sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco bhikkhū uyyojetvā ekaṃ pacchāsamaṇaṃ gahetvā tassa gehaṃ gantvā vanditvā nisinnaṃ madhuravacanena ālapanto‘‘ kiṃ socasi upāsakā’’ ti vatvā‘‘ āma, bhante, pitusoko maṃ bādhatī’’ ti vutte‘‘ upāsaka, porāṇakapaṇḍitā aṭṭhavidhe lokadhamme tathato jānantā pitari kālakate appamattakampi sokaṃ na kariṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  8152. 508152,113,1207,2,11,1,83,9,Atīte bārāṇasiyaṃ dasarathamahārājā nāma agatigamanaṃ pahāya dhammena rajjaṃ kāresi.
  8153. 508153,113,1207,12,23,1,85,10,Tassa soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā aggamahesī dve putte ekañca dhītaraṃ vijāyi.
  8154. 508154,113,1207,24,37,1,82,11,"Jeṭṭhaputto rāmapaṇḍito nāma ahosi, dutiyo lakkhaṇakumāro nāma, dhītā sītā devī nāma. "
  8155. 508155,113,1207,38,41,1,28,3,Aparabhāge mahesī kālamakāsi.
  8156. 508156,113,1207,42,57,1,128,14,Rājā tassā kālakatāya cirataraṃ sokavasaṃ gantvā amaccehi saññāpito tassā kattabbaparihāraṃ katvā aññaṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi.
  8157. 508157,113,1207,58,63,1,26,5,Sā rañño piyā ahosi manāpā.
  8158. 508158,113,1207,64,80,1,100,11,"Sāpi aparabhāge gabbhaṃ gaṇhitvā laddhagabbhaparihārā puttaṃ vijāyi,‘‘ bharatakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  8159. 508159,113,1207,81,96,1,55,9,"Rājā puttasinehena‘‘ bhadde, varaṃ te dammi, gaṇhāhī’’ ti āha. "
  8160. 508160,113,1207,97,122,1,146,19,"Sā gahitakaṃ katvā ṭhapetvā kumārassa sattaṭṭhavassakāle rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, tumhehi mayhaṃ puttassa varo dinno, idānissa varaṃ dethā’’ ti āha. "
  8161. 508161,113,1207,123,126,1,14,2,"Gaṇha, bhaddeti."
  8162. 508162,113,1207,127,165,1,170,26,"‘‘ Deva, puttassa me rajjaṃ dethā’’ ti vutte rājā accharaṃ paharitvā‘‘ nassa, vasali, mayhaṃ dve puttā aggikkhandhā viya jalanti, te mārāpetvā tava puttassa rajjaṃ yācasī’’ ti tajjesi. "
  8163. 508163,113,1207,166,176,1,82,10,Sā bhītā sirigabbhaṃ pavisitvā aññesupi divasesu rājānaṃ punappunaṃ rajjameva yāci.
  8164. 508164,113,1208,2,27,1,134,20,"Rājā tassā taṃ varaṃ adatvāva cintesi‘‘ mātugāmo nāma akataññū mittadubbhī, ayaṃ me kūṭapaṇṇaṃ vā kūṭalañjaṃ vā katvā putte ghātāpeyyā’’ ti. "
  8165. 508165,113,1208,28,90,1,375,46,"So putte pakkosāpetvā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ tātā, tumhākaṃ idha vasantānaṃ antarāyopi bhaveyya, tumhe sāmantarajjaṃ vā araññaṃ vā gantvā mama maraṇakāle āgantvā kulasantakaṃ rajjaṃ gaṇheyyāthā’’ ti vatvā puna nemittake brāhmaṇe pakkosāpetvā attano āyuparicchedaṃ pucchitvā‘‘ aññāni dvādasa vassāni pavattissatī’’ ti sutvā‘‘ tātā, ito dvādasavassaccayena āgantvā chattaṃ ussāpeyyāthā’’ ti āha. "
  8166. 508166,113,1208,91,104,1,58,9,Te‘‘ sādhū’’ ti vatvā pitaraṃ vanditvā rodantā pāsādā otariṃsu.
  8167. 508167,113,1208,105,120,1,81,11,Sītā devī‘‘ ahampi bhātikehi saddhiṃ gamissāmī’’ ti pitaraṃ vanditvā rodantī nikkhami.
  8168. 508168,113,1208,121,138,1,172,17,Tayopi janā mahāparivārā nikkhamitvā mahājanaṃ nivattetvā anupubbena himavantaṃ pavisitvā sampannodake sulabhaphalāphale padese assamaṃ māpetvā phalāphalena yāpentā vasiṃsu.
  8169. 508169,113,1209,2,29,1,165,21,"Lakkhaṇapaṇḍito ca sītā ca rāmapaṇḍitaṃ yācitvā‘‘ tumhe amhākaṃ pituṭṭhāne ṭhitā, tasmā assameyeva hotha, mayaṃ phalāphalaṃ āharitvā tumhe posessāmā’’ ti paṭiññaṃ gaṇhiṃsu. "
  8170. 508170,113,1209,30,35,1,39,5,Tato paṭṭhāya rāmapaṇḍito tattheva hoti.
  8171. 508171,113,1209,36,42,1,47,6,Itare dve phalāphalaṃ āharitvā taṃ paṭijaggiṃsu.
  8172. 508172,113,1209,43,53,1,102,10,Evaṃ tesaṃ phalāphalena yāpetvā vasantānaṃ dasarathamahārājā puttasokena navame saṃvacchare kālamakāsi.
  8173. 508173,113,1209,54,70,1,89,11,Tassa sarīrakiccaṃ kāretvā devī‘‘ attano puttassa bharatakumārassa chattaṃ ussāpethā’’ ti āha.
  8174. 508174,113,1209,71,83,1,53,8,Amaccā pana‘‘ chattassāmikā araññe vasantī’’ ti na adaṃsu.
  8175. 508175,113,1209,84,139,1,485,50,Bharatakumāro ‘‘ mama bhātaraṃ rāmapaṇḍitaṃ araññato ānetvā chattaṃ ussāpessāmī’’ ti pañcarājakakudhabhaṇḍāni gahetvā caturaṅginiyā senāya tassa vasanaṭṭhānaṃ patvā avidūre khandhāvāraṃ katvā tattha nivāsetvā katipayehi amaccehi saddhiṃ lakkhaṇapaṇḍitassa ca sītāya ca araññaṃ gatakāle assamapadaṃ pavisitvā assamapadadvāre ṭhapitakañcanarūpakaṃ viya rāmapaṇḍitaṃ nirāsaṅkaṃ sukhanisinnaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito rañño pavattiṃ ārocetvā saddhiṃ amaccehi pādesu patitvā rodati.
  8176. 508176,113,1209,140,150,1,70,8,"Rāmapaṇḍito pana neva soci, na paridevi, indriyavikāramattampissa nāhosi. "
  8177. 508177,113,1209,151,161,1,86,10,Bharatassa pana roditvā nisinnakāle sāyanhasamaye itare dve phalāphalaṃ ādāya āgamiṃsu.
  8178. 508178,113,1209,162,200,1,214,29,"Rāmapaṇḍito cintesi‘‘ ime daharā mayhaṃ viya pariggaṇhanapaññā etesaṃ natthi, sahasā ‘ pitā vo mato’ ti vutte sokaṃ sandhāretuṃ asakkontānaṃ hadayampi tesaṃ phaleyya, upāyena te udakaṃ otāretvā etaṃ pavattiṃ ārocessāmī’’ ti. "
  8179. 508179,113,1209,201,228,1,148,21,"Atha nesaṃ purato ekaṃ udakaṭṭhānaṃ dassetvā‘‘ tumhe aticirena āgatā, idaṃ vo daṇḍakammaṃ hotu, imaṃ udakaṃ otaritvā tiṭṭhathā’’ ti upaḍḍhagāthaṃ tāva āha– "
  8180. 508180,113,1210,2,4,1,0,0,84.
  8181. 508181,113,1211,2,14,1,43,8,"‘ ‘ Etha lakkhaṇa sītā ca, ubho otarathodakan’’ ti. "
  8182. 508182,113,1212,2,13,1,67,9,"Tassattho – etha lakkhaṇa sītā ca āgacchatha, ubhopi otaratha udakanti; "
  8183. 508183,113,1213,2,6,1,34,4,Te ekavacaneneva otaritvā aṭṭhaṃsu.
  8184. 508184,113,1213,7,14,1,56,7,Atha nesaṃ pitu pavattiṃ ārocento sesaṃ upaḍḍhagāthamāha–
  8185. 508185,113,1214,2,14,1,41,8,"‘ ‘ Evāyaṃ bharato āha, rājā dasaratho mato’’ ti. "
  8186. 508186,113,1215,2,8,1,42,6,Te pitu matasāsanaṃ sutvāva visaññā ahesuṃ.
  8187. 508187,113,1215,9,36,1,202,25,"Punapi nesaṃ kathesi, punapi te visaññā ahesunti evaṃ yāvatatiyaṃ visaññitaṃ patte te amaccā ukkhipitvā udakā nīharitvā thale nisīdāpetvā laddhassāsesu tesu sabbe aññamaññaṃ roditvā paridevitvā nisīdiṃsu. "
  8188. 508188,113,1215,37,40,1,26,3,Tadā bharatakumāro cintesi–
  8189. 508189,113,1215,41,78,1,200,29,"‘‘ mayhaṃ bhātā lakkhaṇakumāro ca bhaginī ca sītā devī pitu matasāsanaṃ sutvāva sokaṃ sandhāretuṃ na sakkonti, rāmapaṇḍito pana neva socati, na paridevati, kiṃ nu kho tassa asocanakāraṇaṃ, pucchissāmi nan’’ ti. "
  8190. 508190,113,1215,79,84,1,34,5,So taṃ pucchanto dutiyaṃ gāthamāha–
  8191. 508191,113,1216,2,4,1,0,0,85.
  8192. 508192,113,1217,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Kena rāmappabhāvena, socitabbaṃ na socasi; "
  8193. 508193,113,1218,2,13,1,49,8,"Pitaraṃ kālakataṃ sutvā, na taṃ pasahate dukhan’’ ti. "
  8194. 508194,113,1219,2,6,1,29,3,Tattha {pabhāvenā}ti ānubhāvena.
  8195. 508195,113,1219,7,27,1,111,18,"Na taṃ pasahate dukhan ti evarūpaṃ dukkhaṃ kena kāraṇena taṃ na pīḷeti, kiṃ te asocanakāraṇaṃ, kathehi tāva nanti. "
  8196. 508196,113,1220,2,7,1,50,5,Athassa rāmapaṇḍito attano asocanakāraṇaṃ kathento–
  8197. 508197,113,1221,2,4,1,0,0,86.
  8198. 508198,113,1222,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yaṃ na sakkā nipāletuṃ, posena lapataṃ bahuṃ; "
  8199. 508199,113,1223,2,8,1,39,5,"Sa kissa viññū medhāvī, attānamupatāpaye. "
  8200. 508200,113,1224,2,4,1,0,0,87.
  8201. 508201,113,1225,2,16,1,44,11,"‘ ‘ Daharā ca hi vuddhā ca, ye bālā ye ca paṇḍitā; "
  8202. 508202,113,1226,2,9,1,41,6,"Aḍḍhā ceva daliddā ca, sabbe maccuparāyaṇā. "
  8203. 508203,113,1227,2,4,1,0,0,88.
  8204. 508204,113,1228,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Phalānamiva pakkānaṃ, niccaṃ patanato bhayaṃ; "
  8205. 508205,113,1229,2,9,1,43,6,"Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ. "
  8206. 508206,113,1230,2,4,1,0,0,89.
  8207. 508207,113,1231,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā; "
  8208. 508208,113,1232,2,10,1,43,7,"Pāto eke na dissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā. "
  8209. 508209,113,1233,2,4,1,0,0,90.
  8210. 508210,113,1234,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Paridevayamāno ce, kiñcidatthaṃ udabbahe; "
  8211. 508211,113,1235,2,8,1,44,5,"Sammūḷho hiṃsamattānaṃ, kayirā taṃ vicakkhaṇo. "
  8212. 508212,113,1236,2,4,1,0,0,91.
  8213. 508213,113,1237,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kiso vivaṇṇo bhavati, hiṃsamattānamattano; "
  8214. 508214,113,1238,2,9,1,40,6,"Na tena petā pālenti, niratthā paridevanā. "
  8215. 508215,113,1239,2,4,1,0,0,92.
  8216. 508216,113,1240,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Yathā saraṇamādittaṃ, vārinā parinibbaye; "
  8217. 508217,113,1241,2,9,1,40,6,"Evampi dhīro sutavā, medhāvī paṇḍito naro; "
  8218. 508218,113,1242,2,8,1,44,5,"Khippamuppatitaṃ sokaṃ, vāto tūlaṃva dhaṃsaye. "
  8219. 508219,113,1243,2,4,1,0,0,93.
  8220. 508220,113,1244,2,13,1,36,7,"‘ ‘ Macco ekova acceti, ekova jāyate kule; "
  8221. 508221,113,1245,2,6,1,40,3,"Saṃyogaparamātveva , sambhogā sabbapāṇinaṃ. "
  8222. 508222,113,1246,2,4,1,0,0,94.
  8223. 508223,113,1247,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Tasmā hi dhīrassa bahussutassa, sampassato lokamimaṃ parañca; "
  8224. 508224,113,1248,2,11,1,58,8,"Aññāya dhammaṃ hadayaṃ manañca, sokā mahantāpi na tāpayanti. "
  8225. 508225,113,1249,2,4,1,0,0,95.
  8226. 508226,113,1250,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Sohaṃ dassañca bhokkhañca, bharissāmi ca ñātake; "
  8227. 508227,113,1251,2,10,1,42,5,"Sesañca pālayissāmi, kiccametaṃ vijānato’’ ti."
  8228. 508228,113,1251,11,11,1,0,0,–
  8229. 508229,113,1252,2,7,1,39,5,Imāhi dasahi gāthāhi aniccataṃ pakāseti.
  8230. 508230,113,1253,2,6,1,29,4,Tattha nipāletun ti rakkhituṃ.
  8231. 508231,113,1253,7,10,1,21,3,Lapatan ti lapantānaṃ.
  8232. 508232,113,1253,11,14,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  8233. 508233,113,1253,15,56,1,288,34,"‘‘ tāta bharata, yaṃ sattānaṃ jīvitaṃ bahumpi vilapantānaṃ purisānaṃ ekenāpi mā ucchijjīti na sakkā rakkhituṃ, so dāni mādiso aṭṭha lokadhamme tathato jānanto viññū medhāvī paṇḍito maraṇapariyosānajīvitesu sattesu kissa attānamupatāpaye, kiṃkāraṇā anupakārena sokadukkhena attānaṃ santāpeyyā’’ ti. "
  8234. 508234,113,1254,2,51,1,352,36,"Daharā {cā}ti gāthā‘‘ maccu nāmesa tāta bharata, neva suvaṇṇarūpakasadisānaṃ daharānaṃ khattiyakumārakādīnaṃ, na vuddhippattānaṃ mahāyodhānaṃ, na bālānaṃ puthujjanasattānaṃ, na buddhādīnaṃ paṇḍitānaṃ, na cakkavattiādīnaṃ issarānaṃ, na niddhanānaṃ daliddādīnaṃ lajjati, sabbepime sattā maccuparāyaṇā maraṇamukhe saṃbhaggavibhaggā bhavantiyevā’’ ti dassanatthaṃ vuttā. "
  8235. 508235,113,1255,2,58,1,346,46,"Niccaṃ {patanato}ti idaṃ vuttaṃ hoti– yathā hi tāta bharata, pakkānaṃ phalānaṃ pakkakālato paṭṭhāya‘‘ idāni vaṇṭā chijjitvā patissanti, idāni patissantī’’ ti patanato bhayaṃ niccaṃ dhuvaṃ ekaṃsikameva bhavati, evaṃ āsaṅkanīyato evaṃ jātānaṃ maccānampi ekaṃsikaṃyeva maraṇato bhayaṃ, natthi so khaṇo vā layo vā yattha tesaṃ maraṇaṃ na āsaṅkitabbaṃ bhaveyyāti. "
  8236. 508236,113,1256,2,6,1,15,3,Sāyan ti vikāle.
  8237. 508237,113,1256,7,20,1,104,12,"Iminā rattibhāge ca diṭṭhānaṃ divasabhāge adassanaṃ, divasabhāge ca diṭṭhānaṃ rattibhāge adassanaṃ dīpeti. "
  8238. 508238,113,1256,21,42,1,128,16,"Kiñcidatthan ti‘‘ pitā me, putto me’’ tiādīhi paridevamānova poso sammūḷho attānaṃ hiṃsanto kilamento appamattakampi atthaṃ āhareyya. "
  8239. 508239,113,1256,43,75,1,202,28,"Kayirā taṃ {vicakkhaṇo}ti atha paṇḍito puriso evaṃ paridevaṃ kareyya, yasmā pana paridevanto mataṃ vā ānetuṃ aññaṃ vā tassa vaḍḍhiṃ kātuṃ na sakkoti, tasmā niratthakattā paridevitassa paṇḍitā na paridevanti. "
  8240. 508240,113,1257,2,8,1,63,5,{Attānamattano}ti attano attabhāvaṃ sokaparidevadukkhena hiṃsanto.
  8241. 508241,113,1257,9,21,1,68,11,Na {tenā}ti tena paridevena paralokaṃ gatā sattā na pālenti na yāpenti.
  8242. 508242,113,1257,22,30,1,62,7,{Niratthā}ti tasmā tesaṃ matasattānaṃ ayaṃ paridevanā niratthakā.
  8243. 508243,113,1257,31,34,1,22,3,Saraṇan ti nivāsagehaṃ.
  8244. 508244,113,1257,35,59,1,189,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā paṇḍito puriso attano vasanāgāre āditte muhuttampi vosānaṃ anāpajjitvā ghaṭasatena ghaṭasahassena vārinā nibbāpayateva, evaṃ dhīro uppatitaṃ sokaṃ khippameva nibbāpaye. "
  8245. 508245,113,1257,60,73,1,80,12,"Tūlaṃ viya ca vāto yathā saṇṭhātuṃ na sakkoti, evaṃ dhaṃsaye viddhaṃseyyāti attho. "
  8246. 508246,113,1258,2,30,1,174,24,"Macco ekova {accetī}ti ettha tāta bharata, ime sattā kammassakā nāma, tathā hi ito paralokaṃ gacchanto satto ekova acceti atikkamati, khattiyādikule jāyamānopi ekova gantvā jāyati. "
  8247. 508247,113,1258,31,62,1,183,24,"Tattha tattha pana ñātimittasaṃyogena‘‘ ayaṃ me pitā, ayaṃ me mātā, ayaṃ me mitto’’ ti saṃyogaparamātveva sambhogā sabbapāṇīnaṃ, paramatthena pana tīsupi bhavesu kammassakāvete sattāti attho. "
  8248. 508248,113,1259,2,16,1,110,12,"{Tasmā}ti yasmā etesaṃ sattānaṃ ñātimittasaṃyogaṃ ñātimittaparibhogamattaṃ ṭhapetvā ito paraṃ aññaṃ natthi, tasmā. "
  8249. 508249,113,1259,17,25,1,70,7,{Sampassato}ti imañca parañca lokaṃ nānābhāvavinābhāvameva sammā passato.
  8250. 508250,113,1259,26,31,1,47,5,Aññāya dhamman ti aṭṭhavidhalokadhammaṃ jānitvā.
  8251. 508251,113,1259,32,40,1,49,6,Hadayaṃ {manañcā}ti idaṃ ubhayampi cittasseva nāmaṃ.
  8252. 508252,113,1259,41,44,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti–
  8253. 508253,113,1260,2,16,1,60,11,"‘ ‘ Lābho alābho yaso ayaso ca, nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ; "
  8254. 508254,113,1261,2,25,1,59,10,"Ete aniccā manujesu dhammā, mā soca kiṃ socasi poṭṭhapādā’’ ti.( jā.1.4.114)– "
  8255. 508255,113,1262,2,22,1,169,19,"Imesaṃ aṭṭhannaṃ lokadhammānaṃ yena kenaci cittaṃ pariyādīyati, tassa ca aniccataṃ ñatvā ṭhitassa dhīrassa pituputtamaraṇādivatthukā mahantāpi sokā hadayaṃ na tāpayantīti. "
  8256. 508256,113,1262,23,38,1,127,15,Etaṃ vā aṭṭhavidhaṃ lokadhammaṃ ñatvā ṭhitassa hadayavatthuñca manañca mahantāpi sokā na tāpayantīti evampettha attho daṭṭhabbo.
  8257. 508257,113,1263,2,64,1,488,51,"Sohaṃ dassañca {bhokkhañcā}ti gāthāya– tāta bharata, andhabālānaṃ sattānaṃ viya mama rodanaparidevanaṃ nāma na anucchavikaṃ, ahaṃ pana pitu accayena tassa ṭhāne ṭhatvā kapaṇādīnaṃ dānārahānaṃ dānaṃ, ṭhānantarārahānaṃ ṭhānantaraṃ, yasārahānaṃ yasaṃ dassāmi, pitarā me paribhuttanayena issariyaṃ paribhuñjissāmi, ñātake ca posessāmi, avasesañca antoparijanādikaṃ janaṃ pālessāmi, dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ karissāmīti evañhi jānato paṇḍitapurisassa anurūpaṃ kiccanti attho. "
  8258. 508258,113,1264,2,10,1,79,8,Parisā imaṃ rāmapaṇḍitassa aniccatāpakāsanaṃ dhammadesanaṃ sutvā nissokā ahesuṃ.
  8259. 508259,113,1264,11,23,1,77,8,Tato bharatakumāro rāmapaṇḍitaṃ vanditvā‘‘ bārāṇasirajjaṃ sampaṭicchathā’’ ti āha.
  8260. 508260,113,1264,24,32,1,63,7,"Tāta lakkhaṇañca, sītādeviñca gahetvā gantvā rajjaṃ anusāsathāti. "
  8261. 508261,113,1264,33,37,1,17,3,"Tumhe pana, devāti. "
  8262. 508262,113,1264,38,68,1,172,23,"Tāta, mama pitā‘‘ dvādasavassaccayena āgantvā rajjaṃ kāreyyāsī’’ ti maṃ avoca, ahaṃ idāneva gacchanto tassa vacanakaro nāma na homi, aññānipi tīṇi vassāni atikkamitvā āgamissāmīti."
  8263. 508263,113,1264,69,79,1,36,6,‘‘ Ettakaṃ kālaṃ ko rajjaṃ kāressatī’’ ti?
  8264. 508264,113,1264,80,87,1,16,3,‘‘ Tumhe kārethā’’ ti.
  8265. 508265,113,1264,88,96,1,21,4,‘‘ Na mayaṃ kāressāmā’’ ti.
  8266. 508266,113,1264,97,113,1,82,12,‘‘ Tena hi yāva mamāgamanā imā pādukā kāressantī’’ ti attano tiṇapādukā omuñcitvā adāsi.
  8267. 508267,113,1264,114,124,1,87,10,Te tayopi janā pādukā gahetvā rāmapaṇḍitaṃ vanditvā mahājanaparivutā bārāṇasiṃ agamaṃsu.
  8268. 508268,113,1264,125,130,1,40,5,Tīṇi saṃvaccharāni pādukā rajjaṃ kāresuṃ.
  8269. 508269,113,1264,131,138,1,59,6,Amaccā tiṇapādukā rājapallaṅke ṭhapetvā aḍḍaṃ vinicchinanti.
  8270. 508270,113,1264,139,147,1,54,6,"Sace dubbinicchito hoti, pādukā aññamaññaṃ paṭihaññanti. "
  8271. 508271,113,1264,148,152,1,31,4,Tāya saññāya puna vinicchinanti.
  8272. 508272,113,1264,153,158,1,49,5,Sammā vinicchitakāle pādukā nissaddā sannisīdanti.
  8273. 508273,113,1264,159,169,1,98,10,Rāmapaṇḍito tiṇṇaṃ saṃvaccharānaṃ accayena araññā nikkhamitvā bārāṇasinagaraṃ patvā uyyānaṃ pāvisi.
  8274. 508274,113,1264,170,183,1,118,13,Tassa āgamanabhāvaṃ ñatvā kumārā amaccagaṇaparivutā uyyānaṃ gantvā sītaṃ aggamahesiṃ katvā ubhinnampi abhisekaṃ akaṃsu.
  8275. 508275,113,1264,184,198,1,147,14,Evaṃ abhisekappatto mahāsatto alaṅkatarathe ṭhatvā mahantena parivārena nagaraṃ pavisitvā padakkhiṇaṃ katvā candakapāsādavarassa mahātalaṃ abhiruhi.
  8276. 508276,113,1264,199,209,1,91,10,Tato paṭṭhāya soḷasa vassasahassāni dhammena rajjaṃ kāretvā āyupariyosāne saggapuraṃ pūresi.
  8277. 508277,113,1265,2,4,1,0,0,96.
  8278. 508278,113,1266,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dasa vassasahassāni, saṭṭhi vassasatāni ca; "
  8279. 508279,113,1267,2,10,1,40,5,"Kambugīvo mahābāhu, rāmo rajjamakārayī’’ ti."
  8280. 508280,113,1267,11,11,1,0,0,–
  8281. 508281,113,1268,2,6,1,40,4,Ayaṃ abhisambuddhagāthā tamatthaṃ dīpeti.
  8282. 508282,113,1269,2,7,1,41,3,Tattha {kambugīvo}ti suvaṇṇāḷiṅgasadisagīvo.
  8283. 508283,113,1269,8,11,1,26,3,Suvaṇṇañhi kambūti vuccati.
  8284. 508284,113,1270,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  8285. 508285,113,1270,16,40,1,169,18,"Tadā dasarathamahārājā suddhodanamahārājā ahosi, mātā mahāmāyādevī, sītā rāhulamātā, bharato ānando, lakkhaṇo sāriputto, parisā buddhaparisā, rāmapaṇḍito pana ahameva ahosinti. "
  8286. 508286,113,1271,2,4,1,30,2,Dasarathajātakavaṇṇanā sattamā.
  8287. 508287,113,1273,2,7,1,20,2,[ 462]8. Saṃvarajātakavaṇṇanā
  8288. 508288,113,1274,2,15,1,98,12,Jānanto no {mahārājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ossaṭṭhavīriyaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  8289. 508289,113,1274,16,94,1,656,66,"So kira sāvatthivāsī kulaputto satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā laddhūpasampado ācariyupajjhāyavattaṃ pūrento ubhayāni pātimokkhāni paguṇāni katvā paripuṇṇapañcavasso kammaṭṭhānaṃ gahetvā‘‘ araññe vasissāmī’’ ti ācariyupajjhāye āpucchitvā kosalaraṭṭhe ekaṃ paccantagāmaṃ gantvā tattha iriyāpathe pasannamanussehi paṇṇasālaṃ katvā upaṭṭhiyamāno vassaṃ upagantvā yuñjanto ghaṭento vāyamanto accāraddhena vīriyena temāsaṃ kammaṭṭhānaṃ bhāvetvā obhāsamattampi uppādetuṃ asakkonto cintesi‘‘ addhā ahaṃ satthārā desitesu catūsu puggalesu padaparamo, kiṃ me araññavāsena, jetavanaṃ gantvā tathāgatassa rūpasiriṃ passanto madhuradhammadesanaṃ suṇanto vītināmessāmī’’ ti. "
  8290. 508290,113,1274,95,212,1,683,84,"So vīriyaṃ ossajitvā tato nikkhanto anupubbena jetavanaṃ gantvā ācariyupajjhāyehi ceva sandiṭṭhasambhattehi ca āgamanakāraṇaṃ puṭṭho tamatthaṃ kathetvā tehi‘‘ kasmā evamakāsī’’ ti garahitvā satthu santikaṃ netvā‘‘ kiṃ, bhikkhave, anicchamānaṃ bhikkhuṃ ānayitthā’’ ti vutte‘‘ ayaṃ, bhante, vīriyaṃ ossajitvā āgato’’ ti ārocite satthā‘‘ saccaṃ kirā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kasmā bhikkhu vīriyaṃ ossaji, imasmiñhi sāsane nibbīriyassa kusītapuggalassa aggaphalaṃ arahattaṃ nāma natthi, āraddhavīriyā imaṃ dhammaṃ ārādhenti, tvaṃ kho pana pubbe vīriyavā ovādakkhamo, teneva kāraṇena bārāṇasirañño puttasatassa sabbakaniṭṭho hutvāpi paṇḍitānaṃ ovāde ṭhatvā setacchattaṃ pattosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8291. 508291,113,1275,2,13,1,96,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente saṃvarakumāro nāma puttasatassa sabbakaniṭṭho ahosi.
  8292. 508292,113,1275,14,27,1,78,9,Rājā ekekaṃ puttaṃ‘‘ sikkhitabbayuttakaṃ sikkhāpethā’’ ti ekekassa amaccassa adāsi.
  8293. 508293,113,1275,28,38,1,93,10,Saṃvarakumārassa ācariyo amacco bodhisatto ahosi paṇḍito byatto rājaputtassa pituṭṭhāne ṭhito.
  8294. 508294,113,1275,39,44,1,45,5,Amaccā sikkhitasippe rājaputte rañño dassesuṃ.
  8295. 508295,113,1275,45,50,1,35,5,Rājā tesaṃ janapadaṃ datvā uyyojesi.
  8296. 508296,113,1275,51,72,1,113,15,"Saṃvarakumāro sabbasippassa nipphattiṃ patvā bodhisattaṃ pucchi‘‘ tāta, sace maṃ pitā janapadaṃ peseti, kiṃ karomī’’ ti?"
  8297. 508297,113,1275,73,104,1,168,22,"‘‘ Tāta, tvaṃ janapade dīyamāne taṃ aggahetvā‘ deva ahaṃ sabbakaniṭṭho, mayipi gate tumhākaṃ pādamūlaṃ tucchaṃ bhavissati, ahaṃ tumhākaṃ pādamūleyeva vasissāmī’ ti vadeyyāsī’’ ti. "
  8298. 508298,113,1275,105,124,1,100,13,"Athekadivasaṃ rājā saṃvarakumāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisinnaṃ pucchi‘‘ kiṃ tāta, sippaṃ te niṭṭhitan’’ ti?"
  8299. 508299,113,1275,125,133,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  8300. 508300,113,1275,134,142,1,26,4,‘‘ Tuyhampi janapadaṃ demī’’ ti.
  8301. 508301,113,1275,143,157,1,68,8,"‘‘ Deva tumhākaṃ pādamūlaṃ tucchaṃ bhavissati, pādamūleyeva vasissāmī’’ ti. "
  8302. 508302,113,1275,158,167,1,34,5,Rājā tussitvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  8303. 508303,113,1275,168,186,1,92,14,So tato paṭṭhāya rañño pādamūleyeva hutvā punapi bodhisattaṃ pucchi‘‘ tāta aññaṃ kiṃ karomī’’ ti?
  8304. 508304,113,1275,187,197,1,40,6,‘‘ Tāta rājānaṃ ekaṃ purāṇuyyānaṃ yācāhī’’ ti.
  8305. 508305,113,1275,198,222,1,114,16,So‘‘ sādhū’’ ti uyyānaṃ yācitvā tattha jātakehi pupphaphalehi nagare issarajanaṃ saṅgaṇhitvā puna‘‘ kiṃ karomī’’ ti pucchi.
  8306. 508306,113,1275,223,236,1,64,8,"‘‘ Tāta, rājānaṃ āpucchitvā antonagare bhattavetanaṃ tvameva dehī’’ ti. "
  8307. 508307,113,1275,237,269,1,306,31,"So tathā katvā antonagare kassaci kiñci ahāpetvā bhattavetanaṃ datvā puna bodhisattaṃ pucchitvā rājānaṃ viññāpetvā antonivesane dāsaporisānampi hatthīnampi assānampi balakāyassapi vattaṃ aparihāpetvā adāsi, tirojanapadehi āgatānaṃ dūtādīnaṃ nivāsaṭṭhānādīni vāṇijānaṃ suṅkanti sabbakaraṇīyāni attanāva akāsi. "
  8308. 508308,113,1275,270,296,1,189,25,"Evaṃ so mahāsattassa ovāde ṭhatvā sabbaṃ antojanañca bahijanañca nāgare ca raṭṭhavāsino ca āgantuke ca āyavattane ca tena tena saṅgahavatthunā ābandhitvā saṅgaṇhi, sabbesaṃ piyo ahosi manāpo. "
  8309. 508309,113,1276,2,20,1,106,13,"Aparabhāge rājānaṃ maraṇamañce nipannaṃ amaccā pucchiṃsu‘‘ deva, tumhākaṃ accayena setacchattaṃ kassa demā’’ ti?"
  8310. 508310,113,1276,21,30,1,47,6,"‘‘ Tāta, mama puttā sabbepi setacchattassa sāminova. "
  8311. 508311,113,1276,31,43,1,66,9,"Yo pana tumhākaṃ manaṃ gaṇhāti, tasseva setacchatthaṃ dadeyyāthā’’ ti. "
  8312. 508312,113,1276,44,83,1,258,31,"Te tasmiṃ kālakate tassa sarīraparihāraṃ katvā sattame divase sannipatitvā‘‘ raññā‘ yo tumhākaṃ manaṃ gaṇhāti, tassa setacchattaṃ ussāpeyyāthā’ ti vuttaṃ, amhākañca ayaṃ saṃvarakumāro manaṃ gaṇhātī’’ ti ñātakehi parivāritā tassa kañcanamālaṃ setacchattaṃ ussāpayiṃsu. "
  8313. 508313,113,1276,84,91,1,65,7,Saṃvaramahārājā bodhisattassa ovāde ṭhatvā dhammena rajjaṃ kāresi.
  8314. 508314,113,1276,92,141,1,273,34,"Itare ekūnasatakumārā‘‘ pitā kira no kālakato, saṃvarakumārassa kira setacchattaṃ ussāpesuṃ, so sabbakaniṭṭho, tassa chattaṃ na pāpuṇāti, sabbajeṭṭhakassa chattaṃ ussāpessāmā’’ ti ekato āgantvā‘‘ chattaṃ vā no detu, yuddhaṃ vā’’ ti saṃvaramahārājassa paṇṇaṃ pesetvā nagaraṃ uparundhiṃsu. "
  8315. 508315,113,1276,142,156,1,67,10,Rājā bodhisattassa taṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ idāni kiṃ karomā’’ ti pucchi.
  8316. 508316,113,1276,157,193,1,230,28,"Mahārāja, tava bhātikehi saddhiṃ yujjhanakiccaṃ natthi, tvaṃ pitu santakaṃ dhanaṃ satakoṭṭhāse kāretvā ekūnasataṃ bhātikānaṃ pesetvā‘‘ imaṃ tumhākaṃ koṭṭhāsaṃ pitu santakaṃ gaṇhatha, nāhaṃ tumhehi saddhiṃ yujjhāmī’’ ti sāsanaṃ pahiṇāhīti. "
  8317. 508317,113,1276,194,197,1,14,3,So tathā akāsi.
  8318. 508318,113,1276,198,266,1,432,55,"Athassa sabbajeṭṭhabhātiko uposathakumāro nāma sese āmantetvā‘‘ tātā, rājānaṃ nāma abhibhavituṃ samatthā nāma natthi, ayañca no kaniṭṭhabhātiko paṭisattupi hutvā na tiṭṭhati, amhākaṃ pitu santakaṃ dhanaṃ pesetvā‘ nāhaṃ tumhehi saddhiṃ yujjhāmī’ ti pesesi, na kho pana mayaṃ sabbepi ekakkhaṇe chattaṃ ussāpessāma, ekasseva chattaṃ ussāpessāma, ayameva rājā hotu, etha taṃ passitvā rājakuṭumbaṃ paṭicchādetvā amhākaṃ janapadameva gacchāmā’’ ti āha. "
  8319. 508319,113,1276,267,277,1,84,10,Atha te sabbepi kumārā nagaradvāraṃ vivarāpetvā paṭisattuno ahutvā nagaraṃ pavisiṃsu.
  8320. 508320,113,1277,2,9,1,60,7,Rājāpi tesaṃ amaccehi paṇṇākāraṃ gāhāpetvā paṭimaggaṃ peseti.
  8321. 508321,113,1277,10,22,1,135,12,Kumārā nātimahantena parivārena pattikāva āgantvā rājanivesanaṃ abhiruhitvā saṃvaramahārājassa nipaccakāraṃ dassetvā nīcāsane nisīdiṃsu.
  8322. 508322,113,1277,23,37,1,122,12,"Saṃvaramahārājā setacchattassa heṭṭhā sīhāsane nisīdi, mahanto yaso mahantaṃ sirisobhaggaṃ ahosi, olokitolokitaṭṭhānaṃ kampi. "
  8323. 508323,113,1277,38,68,1,218,26,Uposathakumāro saṃvaramahārājassa sirivibhavaṃ oloketvā‘‘ amhākaṃ pitā attano accayena saṃvarakumārassa rājabhāvaṃ ñatvā maññe amhākaṃ janapade datvā imassa na adāsī’’ ti cintetvā tena saddhiṃ sallapanto tisso gāthā abhāsi–
  8324. 508324,113,1278,2,4,1,0,0,97.
  8325. 508325,113,1279,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Jānanto no mahārāja, tava sīlaṃ janādhipo; "
  8326. 508326,113,1280,2,10,1,41,7,"Ime kumāre pūjento, na taṃ kenaci maññatha. "
  8327. 508327,113,1281,2,4,1,0,0,98.
  8328. 508328,113,1282,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tiṭṭhante no mahārāje, adu deve divaṅgate; "
  8329. 508329,113,1283,2,8,1,44,5,"Ñātī taṃ samanuññiṃsu, sampassaṃ atthamattano. "
  8330. 508330,113,1284,2,4,1,0,0,99.
  8331. 508331,113,1285,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kena saṃvara vattena, sañjāte abhitiṭṭhasi; "
  8332. 508332,113,1286,2,11,1,44,6,"Kena taṃ nātivattanti, ñātisaṅghā samāgatā’’ ti. "
  8333. 508333,113,1287,2,10,1,30,5,Tattha jānanto {no}ti jānanto nu.
  8334. 508334,113,1287,11,16,1,32,4,{Janādhipo}ti amhākaṃ pitā narindo.
  8335. 508335,113,1287,17,22,1,26,4,{Ime}ti ime ekūnasate kumāre.
  8336. 508336,113,1287,23,33,1,43,6,Pāḷipotthakesu pana‘‘ aññe kumāre’’ ti likhitaṃ.
  8337. 508337,113,1287,34,40,1,38,5,{Pūjento}ti tena tena janapadena mānento.
  8338. 508338,113,1287,41,68,1,153,21,"Na taṃ {kenacī}ti khuddakenāpi kenaci janapadena taṃ pūjetabbaṃ na maññittha,‘‘ ayaṃ mama accayena rājā bhavissatī’’ ti ñatvā maññe attano pādamūleyeva vāsesīti. "
  8339. 508339,113,1287,69,103,1,203,26,"Tiṭṭhante {no}ti tiṭṭhante nu, dharamāneyeva nūti pucchati, adu {deve}ti udāhu amhākaṃ pitari divaṅgate attano atthaṃ vuḍḍhiṃ passantā saddhiṃ rājakārakehi negamajānapadehi ñātayo taṃ‘‘ rājā hohī’’ ti samanuññiṃsu. "
  8340. 508340,113,1287,104,107,1,20,2,{Vattenā}ti sīlācārena.
  8341. 508341,113,1287,108,115,1,74,6,Sañjāte {abhitiṭṭhasī}ti samānajātike ekūnasatabhātaro abhibhavitvā tiṭṭhasi.
  8342. 508342,113,1287,116,120,1,30,3,{Nātivattantī}ti na abhibhavanti.
  8343. 508343,113,1288,2,11,1,64,9,Taṃ sutvā saṃvaramahārājā attano guṇaṃ kathento cha gāthā abhāsi–
  8344. 508344,113,1289,2,4,1,0,0,100.
  8345. 508345,113,1290,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Na rājaputta usūyāmi, samaṇānaṃ mahesinaṃ; "
  8346. 508346,113,1291,2,9,1,43,6,"Sakkaccaṃ te namassāmi, pāde vandāmi tādinaṃ. "
  8347. 508347,113,1292,2,4,1,0,0,101.
  8348. 508348,113,1293,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Te maṃ dhammaguṇe yuttaṃ, sussūsamanusūyakaṃ; "
  8349. 508349,113,1294,2,8,1,38,5,"Samaṇā manusāsanti, isī dhammaguṇe ratā. "
  8350. 508350,113,1295,2,4,1,0,0,102.
  8351. 508351,113,1296,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tesāhaṃ vacanaṃ sutvā, samaṇānaṃ mahesinaṃ; "
  8352. 508352,113,1297,2,10,1,41,7,"Na kiñci atimaññāmi, dhamme me nirato mano. "
  8353. 508353,113,1298,2,4,1,0,0,103.
  8354. 508354,113,1299,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; "
  8355. 508355,113,1300,2,7,1,45,4,"Tesaṃ nappaṭibandhāmi, niviṭṭhaṃ bhattavetanaṃ. "
  8356. 508356,113,1301,2,4,1,0,0,104.
  8357. 508357,113,1302,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Mahāmattā ca me atthi, mantino paricārakā; "
  8358. 508358,113,1303,2,6,1,38,3,"Bārāṇasiṃ voharanti, bahumaṃsasurodanaṃ. "
  8359. 508359,113,1304,2,4,1,0,0,105.
  8360. 508360,113,1305,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Athopi vāṇijā phītā, nānāraṭṭhehi āgatā; "
  8361. 508361,113,1306,2,12,1,43,7,"Tesu me vihitā rakkhā, evaṃ jānāhuposathā’’ ti. "
  8362. 508362,113,1307,2,25,1,92,15,"Tattha na {rājaputtā}ti ahaṃ rājaputta, kañci sattaṃ‘‘ ayaṃ sampatti imassa mā hotū’’ ti na usūyāmi. "
  8363. 508363,113,1307,26,56,1,299,28,"Tādinan ti tādilakkhaṇayuttānaṃ samitapāpatāya samaṇānaṃ mahantānaṃ sīlakkhandhādīnaṃ guṇānaṃ esitatāya mahesīnaṃ dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ pañcapatiṭṭhitena pāde vandāmi, dānaṃ dadanto dhammikañca nesaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ paccupaṭṭhapento sakkaccaṃ te namassāmi, manena sampiyāyanto ca pūjemīti attho. "
  8364. 508364,113,1307,57,95,1,188,28,"Te man ti te samaṇā maṃ‘‘ ayaṃ dhammakoṭṭhāse yuttapayutto sussūsaṃ anusūyako’’ ti tathato ñatvā maṃ dhammaguṇe yuttaṃ sussūsaṃ anusūyakaṃ anusāsanti,‘‘ idaṃ kara, idaṃ mā karī’’ ti ovadantīti attho. "
  8365. 508365,113,1307,96,100,1,21,4,Tesāhan ti tesaṃ ahaṃ.
  8366. 508366,113,1307,101,107,1,44,5,{Hatthārohā}ti hatthiṃ āruyha yujjhanakā yodhā.
  8367. 508367,113,1307,108,112,1,32,3,{Anīkaṭṭhā}ti hatthānīkādīsu ṭhitā.
  8368. 508368,113,1307,113,116,1,20,2,{Rathikā}ti rathayodhā.
  8369. 508369,113,1307,117,120,1,23,2,{Pattikārakā}ti pattinova.
  8370. 508370,113,1307,121,136,1,103,13,"Niviṭṭhan ti yaṃ tehi sajjitaṃ bhattañca vetanañca, ahaṃ taṃ nappaṭibandhāmi, aparihāpetvā dadāmīti attho. "
  8371. 508371,113,1308,2,16,1,102,12,"{Mahāmattā}ti bhātika, mayhaṃ mahāpaññā mantesu kusalā mahāamaccā ceva avasesamantino ca paricārakā atthi. "
  8372. 508372,113,1308,17,42,1,139,19,"Iminā imaṃ dasseti‘‘ tumhe mantasampanne paṇḍite ācariye na labhittha, amhākaṃ pana ācariyā paṇḍitā upāyakusalā, te no setacchattena yojesun’’ ti. "
  8373. 508373,113,1308,43,80,1,283,30,"Bārāṇasin ti bhātika, mama chattaṃ ussāpitakālato paṭṭhāya‘‘ amhākaṃ rājā dhammiko anvaddhamāsaṃ devo vassati, tena sassāni sampajjanti, bārāṇasiyaṃ bahuṃ khāditabbayuttakaṃ macchamaṃsaṃ pāyitabbayuttakaṃ surodakañca jātan’’ ti evaṃ raṭṭhavāsino bahumaṃsasurodakaṃ katvā bārāṇasiṃ voharanti. "
  8374. 508374,113,1308,81,90,1,97,8,{Phītā}ti hatthiratanaassaratanamuttaratanādīni āharitvā nirupaddavā vohāraṃ karontā phītā samiddhā.
  8375. 508375,113,1308,91,110,1,140,17,"Evaṃ {jānāhī}ti bhātika uposatha ahaṃ imehi ettakehi kāraṇehi sabbakaniṭṭhopi hutvā mama bhātike abhibhavitvā setacchattaṃ patto, evaṃ jānāhīti. "
  8376. 508376,113,1309,2,9,1,51,7,Athassa guṇaṃ sutvā uposathakumāro dve gāthā abhāsi–
  8377. 508377,113,1310,2,4,1,0,0,106.
  8378. 508378,113,1311,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dhammena kira ñātīnaṃ, rajjaṃ kārehi saṃvara; "
  8379. 508379,113,1312,2,9,1,40,6,"Medhāvī paṇḍito cāsi, athopi ñātinaṃ hito. "
  8380. 508380,113,1313,2,4,1,0,0,107.
  8381. 508381,113,1314,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Taṃ taṃ ñātiparibyūḷhaṃ, nānāratanamocitaṃ; "
  8382. 508382,113,1315,2,10,1,41,5,"Amittā nappasahanti, indaṃva asurādhipo’’ ti. "
  8383. 508383,113,1316,2,37,1,229,30,"Tattha dhammena kira ñātīnan ti tāta saṃvara mahārāja, dhammena kira tvaṃ ekūnasatānaṃ ñātīnaṃ attano jeṭṭhabhātikānaṃ ānubhāvaṃ abhibhavasi, ito paṭṭhāya tvameva rajjaṃ kārehi, tvameva medhāvī ceva paṇḍito ca ñātīnañca hitoti attho. "
  8384. 508384,113,1316,38,44,1,40,6,Taṃ tan ti evaṃ vividhaguṇasampannaṃ taṃ.
  8385. 508385,113,1316,45,51,1,58,6,Ñātiparibyūḷhan ti amhehi ekūnasatehi ñātakehi parivāritaṃ.
  8386. 508386,113,1316,52,58,1,68,6,Nānāratanamocitan ti nānāratanehi ocitaṃ sañcitaṃ bahuratanasañcayaṃ.
  8387. 508387,113,1316,59,83,1,217,22,"{Asurādhipo}ti yathā tāvatiṃsehi parivāritaṃ indaṃ asurarājā nappasahati, evaṃ amhehi ārakkhaṃ karontehi parivāritaṃ taṃ tiyojanasatike kāsiraṭṭhe dvādasayojanikāya bārāṇasiyā rajjaṃ kārentaṃ amittā nappasahantīti dīpeti. "
  8388. 508388,113,1317,2,8,1,58,6,Saṃvaramahārājā sabbesampi bhātikānaṃ mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  8389. 508389,113,1317,9,34,1,158,20,"Te tassa santike māsaḍḍhamāsaṃ vasitvā‘‘ mahārāja janapadesu coresu uṭṭhahantesu mayaṃ jānissāma, tvaṃ rajjasukhaṃ anubhavā’’ ti vatvā attano attano janapadaṃ gatā. "
  8390. 508390,113,1317,35,43,1,75,8,Rājāpi bodhisattassa ovāde ṭhatvā āyupariyosāne devanagaraṃ pūrento agamāsi.
  8391. 508391,113,1318,2,33,1,199,25,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ bhikkhu evaṃ tvaṃ pubbe ovādakkhamo, idāni kasmā vīriyaṃ na akāsī’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  8392. 508392,113,1319,2,22,1,150,16,"Tadā saṃvaramahārājā ayaṃ bhikkhu ahosi, uposathakumāro sāriputto, sesabhātikā therānutherā, parisā buddhaparisā, ovādadāyako amacco pana ahameva ahosinti. "
  8393. 508393,113,1320,2,4,1,28,2,Saṃvarajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  8394. 508394,113,1322,2,7,1,22,2,[ 463]9. Suppārakajātakavaṇṇanā
  8395. 508395,113,1323,2,12,1,83,9,Ummujjanti {nimujjantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  8396. 508396,113,1323,13,59,1,396,39,"Ekadivasañhi sāyanhasamaye tathāgatassa dhammaṃ desetuṃ nikkhamanaṃ āgamayamānā bhikkhū dhammasabhāyaṃ nisīditvā‘‘ āvuso, aho satthā mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño tatra tatra upāyapaññāya samannāgato vipulāya pathavīsamāya, mahāsamuddo viya gambhīrāya, ākāso viya vitthiṇṇāya, sakalajambudīpasmiñhi uṭṭhitapañho dasabalaṃ atikkamitvā gantuṃ samattho nāma natthi. "
  8397. 508397,113,1323,60,89,1,188,22,"Yathā mahāsamudde uṭṭhitaūmiyo velaṃ nātikkamanti, velaṃ patvāva bhijjanti, evaṃ na koci pañho dasabalaṃ atikkamati, satthu pādamūlaṃ patvā bhijjatevā’’ ti dasabalassa mahāpaññāpāramiṃ vaṇṇesuṃ. "
  8398. 508398,113,1323,90,151,1,292,41,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, tathāgato idāneva paññavā, pubbepi aparipakke ñāṇe paññavāva, andho hutvāpi mahāsamudde udakasaññāya‘ imasmiṃ imasmiṃ samudde idaṃ nāma idaṃ nāma ratanan’ ti aññāsī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8399. 508399,113,1324,2,13,1,79,10,"Atīte kururaṭṭhe kururājā nāma rajjaṃ kāresi, kurukacchaṃ nāma paṭṭanagāmo ahosi. "
  8400. 508400,113,1324,14,32,1,125,13,"Tadā bodhisatto kurukacche niyāmakajeṭṭhakassa putto hutvā nibbatti pāsādiko suvaṇṇavaṇṇo,‘‘ suppārakakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  8401. 508401,113,1324,33,52,1,180,18,"So mahantena parivārena vaḍḍhanto soḷasavassakāleyeva niyāmakasippe nipphattiṃ patvā aparabhāge pitu accayena niyāmakajeṭṭhako hutvā niyāmakakammaṃ akāsi, paṇḍito ñāṇasampanno ahosi. "
  8402. 508402,113,1324,53,58,1,38,5,Tena āruḷhanāvāya byāpatti nāma natthi.
  8403. 508403,113,1324,59,65,1,57,6,Tassa aparabhāge loṇajalapahaṭāni dvepi cakkhūni nassiṃsu.
  8404. 508404,113,1324,66,83,1,111,13,So tato paṭṭhāya niyāmakajeṭṭhako hutvāpi niyāmakakammaṃ akatvā‘‘ rājānaṃ nissāya jīvissāmī’’ ti rājānaṃ upasaṅkami.
  8405. 508405,113,1324,84,89,1,38,5,Atha naṃ rājā agghāpaniyakamme ṭhapesi.
  8406. 508406,113,1324,90,96,1,76,6,So tato paṭṭhāya rañño hatthiratanaassaratanamuttasāramaṇisārādīni agghāpesi.
  8407. 508407,113,1325,2,15,1,88,9,Athekadivasaṃ ‘‘ rañño maṅgalahatthī bhavissatī’’ ti kāḷapāsāṇakūṭavaṇṇaṃ ekaṃ vāraṇaṃ ānesuṃ.
  8408. 508408,113,1325,16,27,1,41,7,Taṃ disvā rājā‘‘ paṇḍitassa dassethā’’ ti āha.
  8409. 508409,113,1325,28,33,1,31,5,Atha naṃ tassa santikaṃ nayiṃsu.
  8410. 508410,113,1325,34,68,1,222,26,"So hatthena tassa sarīraṃ parimajjitvā‘‘ nāyaṃ maṅgalahatthī bhavituṃ anucchaviko, pādehi vāmanadhātuko esa, etañhi mātā vijāyamānā aṅkena sampaṭicchituṃ nāsakkhi, tasmā bhūmiyaṃ patitvā pacchimapādehi vāmanadhātuko hotī’’ ti āha. "
  8411. 508411,113,1325,69,73,1,31,4,Hatthiṃ gahetvā āgate pucchiṃsu.
  8412. 508412,113,1325,74,84,1,36,6,Te‘‘ saccaṃ paṇḍito kathetī’’ ti vadiṃsu.
  8413. 508413,113,1325,85,95,1,57,9,Taṃ kāraṇaṃ rājā sutvā tuṭṭho tassa aṭṭha kahāpaṇe dāpesi.
  8414. 508414,113,1326,2,14,1,65,8,Punekadivasaṃ ‘‘ rañño maṅgalaasso bhavissatī’’ ti ekaṃ assaṃ ānayiṃsu.
  8415. 508415,113,1326,15,20,1,37,5,Tampi rājā paṇḍitassa santikaṃ pesesi.
  8416. 508416,113,1326,21,50,1,152,23,"So tampi hatthena parāmasitvā‘‘ ayaṃ maṅgalaasso bhavituṃ na yutto, etassa hi jātadivaseyeva mātā mari, tasmā mātu khīraṃ alabhanto na sammā vaḍḍhito’’ ti āha. "
  8417. 508417,113,1326,51,55,1,27,4,Sāpissa kathā saccāva ahosi.
  8418. 508418,113,1326,56,63,1,47,7,Tampi sutvā rājā tussitvā aṭṭha kahāpaṇe dāpesi.
  8419. 508419,113,1326,64,75,1,62,7,Athekadivasaṃ‘‘ rañño maṅgalaratho bhavissatī’’ ti rathaṃ āhariṃsu.
  8420. 508420,113,1326,76,81,1,32,5,Tampi rājā tassa santikaṃ pesesi.
  8421. 508421,113,1326,82,100,1,92,13,"So tampi hatthena parāmasitvā‘‘ ayaṃ ratho susirarukkhena kato, tasmā rañño nānucchaviko’’ ti āha. "
  8422. 508422,113,1326,101,105,1,27,4,Sāpissa kathā saccāva ahosi.
  8423. 508423,113,1326,106,113,1,40,6,Rājā tampi sutvā aṭṭheva kahāpaṇe dāpesi.
  8424. 508424,113,1326,114,118,1,41,4,Athassa mahagghaṃ kambalaratanaṃ āhariṃsu.
  8425. 508425,113,1326,119,122,1,20,3,Tampi tasseva pesesi.
  8426. 508426,113,1326,123,137,1,75,10,So tampi hatthena parāmasitvā‘‘ imassa mūsikacchinnaṃ ekaṭṭhānaṃ atthī’’ ti āha.
  8427. 508427,113,1326,138,143,1,33,5,Sodhentā taṃ disvā rañño ārocesuṃ.
  8428. 508428,113,1326,144,150,1,43,6,Rājā sutvā tussitvā aṭṭheva kahāpaṇe dāpesi.
  8429. 508429,113,1327,2,33,1,192,23,"So cintesi‘‘ ayaṃ rājā evarūpānipi acchariyāni disvā aṭṭheva kahāpaṇe dāpesi, imassa dāyo nhāpitadāyo, nhāpitajātiko bhavissati, kiṃ me evarūpena rājupaṭṭhānena, attano vasanaṭṭhānameva gamissāmī’’ ti. "
  8430. 508430,113,1327,34,37,1,34,3,So kurukacchapaṭṭanameva paccāgami.
  8431. 508431,113,1327,38,53,1,79,11,Tasmiṃ tattha vasante vāṇijā nāvaṃ sajjetvā‘‘ kaṃ niyāmakaṃ karissāmā’’ ti mantesuṃ.
  8432. 508432,113,1327,54,126,1,353,45,"‘‘ Suppārakapaṇḍitena āruḷhanāvā na byāpajjati, esa paṇḍito upāyakusalo, andho samānopi suppārakapaṇḍitova uttamo’’ ti taṃ upasaṅkamitvā‘‘ niyāmako no hohī’’ ti vatvā‘‘ tātā, ahaṃ andho, kathaṃ niyāmakakammaṃ karissāmī’’ ti vutte‘‘ sāmi, andhāpi tumheyeva amhākaṃ uttamā’’ ti punappunaṃ yāciyamāno‘‘ sādhu tātā, tumhehi ārocitasaññāya niyāmako bhavissāmī’’ ti tesaṃ nāvaṃ abhiruhi. "
  8433. 508433,113,1327,127,131,1,35,4,Te nāvāya mahāsamuddaṃ pakkhandiṃsu.
  8434. 508434,113,1327,132,151,1,150,17,"Nāvā satta divasāni nirupaddavā agamāsi, tato akālavātaṃ uppātitaṃ uppajji, nāvā cattāro māse pakatisamuddapiṭṭhe vicaritvā khuramālīsamuddaṃ nāma pattā. "
  8435. 508435,113,1327,152,160,1,73,7,Tattha macchā manussasamānasarīrā khuranāsā udake ummujjanimujjaṃ karonti.
  8436. 508436,113,1327,161,171,1,81,10,Vāṇijā te disvā mahāsattaṃ tassa samuddassa nāmaṃ pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu–
  8437. 508437,113,1328,2,4,1,0,0,108.
  8438. 508438,113,1329,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ummujjanti nimujjanti, manussā khuranāsikā; "
  8439. 508439,113,1330,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti. "
  8440. 508440,113,1331,2,11,1,79,9,Evaṃ tehi puṭṭho mahāsatto attano niyāmakasuttena saṃsanditvā dutiyaṃ gāthamāha–
  8441. 508441,113,1332,2,4,1,0,0,109.
  8442. 508442,113,1333,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8443. 508443,113,1334,2,10,1,43,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, khuramālīti vuccatī’’ ti. "
  8444. 508444,113,1335,2,8,1,62,6,Tattha payātānan ti kurukacchapaṭṭanā nikkhamitvā gacchantānaṃ.
  8445. 508445,113,1335,9,15,1,54,6,Dhanesinan ti tumhākaṃ vāṇijānaṃ dhanaṃ pariyesantānaṃ.
  8446. 508446,113,1335,16,41,1,177,19,"Nāvāya {vippanaṭṭhāyā}ti tāta tumhākaṃ imāya videsaṃ pakkhandanāvāya kammakārakaṃ pakatisamuddaṃ atikkamitvā sampatto ayaṃ samuddo‘‘ khuramālī’’ ti vuccati, evametaṃ paṇḍitā kathentīti. "
  8447. 508447,113,1336,2,9,1,41,6,Tasmiṃ pana samudde vajiraṃ ussannaṃ hoti.
  8448. 508448,113,1336,10,49,1,294,32,"Mahāsatto‘‘ sacāhaṃ‘ ayaṃ vajirasamuddo’ ti evaṃ etesaṃ kathessāmi, lobhena bahuṃ vajiraṃ gaṇhitvā nāvaṃ osīdāpessantī’’ ti tesaṃ anācikkhitvāva nāvaṃ laggāpetvā upāyenekaṃ yottaṃ gahetvā macchagahaṇaniyāmena jālaṃ khipāpetvā vajirasāraṃ uddharitvā nāvāyaṃ pakkhipitvā aññaṃ appagghabhaṇḍaṃ chaḍḍāpesi. "
  8449. 508449,113,1336,50,58,1,56,8,Nāvā taṃ samuddaṃ atikkamitvā purato aggimāliṃ nāma gatā.
  8450. 508450,113,1336,59,68,1,80,9,So pajjalitaaggikkhandho viya majjhanhikasūriyo viya ca obhāsaṃ muñcanto aṭṭhāsi.
  8451. 508451,113,1336,69,70,1,6,1,Vāṇijā–
  8452. 508452,113,1337,2,4,1,0,0,110.
  8453. 508453,113,1338,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yathā aggīva sūriyova, samuddo paṭidissati; "
  8454. 508454,113,1339,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti."
  8455. 508455,113,1339,13,17,1,21,3,– gāthāya taṃ pucchiṃsu;
  8456. 508456,113,1340,2,7,1,41,4,Mahāsattopi tesaṃ anantaragāthāya kathesi–
  8457. 508457,113,1341,2,4,1,0,0,111.
  8458. 508458,113,1342,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8459. 508459,113,1343,2,10,1,42,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, aggimālīti vuccatī’’ ti. "
  8460. 508460,113,1344,2,8,1,43,6,Tasmiṃ pana samudde suvaṇṇaṃ ussannaṃ ahosi.
  8461. 508461,113,1344,9,16,1,71,7,Mahāsatto purimanayeneva tatopi suvaṇṇaṃ gāhāpetvā nāvāyaṃ pakkhipāpesi.
  8462. 508462,113,1344,17,31,1,101,14,Nāvā tampi samuddaṃ atikkamitvā khīraṃ viya dadhiṃ viya ca obhāsantaṃ dadhimāliṃ nāma samuddaṃ pāpuṇi.
  8463. 508463,113,1344,32,33,1,6,1,Vāṇijā–
  8464. 508464,113,1345,2,4,1,0,0,112.
  8465. 508465,113,1346,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathā dadhīva khīraṃva, samuddo paṭidissati; "
  8466. 508466,113,1347,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti."
  8467. 508467,113,1347,13,13,1,0,0,–
  8468. 508468,113,1348,2,6,1,31,4,Gāthāya tassapi nāmaṃ pucchiṃsu.
  8469. 508469,113,1349,2,5,1,33,3,Mahāsatto anantaragāthāya ācikkhi–
  8470. 508470,113,1350,2,4,1,0,0,113.
  8471. 508471,113,1351,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8472. 508472,113,1352,2,10,1,43,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, dadhimālīti vuccatī’’ ti. "
  8473. 508473,113,1353,2,8,1,42,6,Tasmiṃ pana samudde rajataṃ ussannaṃ ahosi.
  8474. 508474,113,1353,9,16,1,47,6,So tampi upāyena gāhāpetvā nāvāyaṃ pakkhipāpesi .
  8475. 508475,113,1353,17,32,1,127,15,Nāvā tampi samuddaṃ atikkamitvā nīlakusatiṇaṃ viya sampannasassaṃ viya ca obhāsamānaṃ nīlavaṇṇaṃ kusamāliṃ nāma samuddaṃ pāpuṇi.
  8476. 508476,113,1353,33,34,1,6,1,Vāṇijā–
  8477. 508477,113,1354,2,4,1,0,0,114.
  8478. 508478,113,1355,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathā kusova sassova, samuddo paṭidissati; "
  8479. 508479,113,1356,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti."
  8480. 508480,113,1356,13,13,1,0,0,–
  8481. 508481,113,1357,2,6,1,31,4,Gāthāya tassapi nāmaṃ pucchiṃsu.
  8482. 508482,113,1358,2,5,1,26,3,So anantaragāthāya ācikkhi–
  8483. 508483,113,1359,2,4,1,0,0,115.
  8484. 508484,113,1360,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8485. 508485,113,1361,2,10,1,42,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, kusamālīti vuccatī’’ ti. "
  8486. 508486,113,1362,2,8,1,50,6,Tasmiṃ pana samudde nīlamaṇiratanaṃ ussannaṃ ahosi.
  8487. 508487,113,1362,9,15,1,49,6,So tampi upāyeneva gāhāpetvā nāvāyaṃ pakkhipāpesi.
  8488. 508488,113,1362,16,31,1,106,14,Nāvā tampi samuddaṃ atikkamitvā naḷavanaṃ viya veḷuvanaṃ viya ca khāyamānaṃ naḷamāliṃ nāma samuddaṃ pāpuṇi.
  8489. 508489,113,1362,32,33,1,6,1,Vāṇijā–
  8490. 508490,113,1363,2,4,1,0,0,116.
  8491. 508491,113,1364,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Yathā naḷova veḷūva, samuddo paṭidissati; "
  8492. 508492,113,1365,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti."
  8493. 508493,113,1365,13,13,1,0,0,–
  8494. 508494,113,1366,2,6,1,31,4,Gāthāya tassapi nāmaṃ pucchiṃsu.
  8495. 508495,113,1367,2,5,1,33,3,Mahāsatto anantaragāthāya kathesi–
  8496. 508496,113,1368,2,4,1,0,0,117.
  8497. 508497,113,1369,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8498. 508498,113,1370,2,10,1,42,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, naḷamālīti vuccatī’’ ti. "
  8499. 508499,113,1371,2,9,1,57,7,Tasmiṃ pana samudde masāragallaṃ veḷuriyaṃ ussannaṃ ahosi.
  8500. 508500,113,1371,10,16,1,47,6,So tampi upāyena gāhāpetvā nāvāyaṃ pakkhipāpesi.
  8501. 508501,113,1371,17,29,1,67,8,"Aparo nayo– {naḷo}ti vicchikanaḷopi kakkaṭakanaḷopi, so rattavaṇṇo hoti. "
  8502. 508502,113,1371,30,53,1,113,16,"{Veḷū}ti pana pavāḷassetaṃ nāmaṃ, so ca samuddo pavāḷussanno rattobhāso ahosi, tasmā‘‘ yathā naḷova veḷuvā’’ ti pucchiṃsu. "
  8503. 508503,113,1371,54,58,1,33,4,Mahāsatto tato pavāḷaṃ gāhāpesīti.
  8504. 508504,113,1372,2,8,1,60,6,Vāṇijā naḷamāliṃ atikkantā balavāmukhasamuddaṃ nāma passiṃsu.
  8505. 508505,113,1372,9,16,1,60,7,Tattha udakaṃ kaḍḍhitvā kaḍḍhitvā sabbato bhāgena uggacchati.
  8506. 508506,113,1372,17,44,1,205,25,"Tasmiṃ sabbato bhāgena uggate udakaṃ sabbato bhāgena chinnapapātamahāsobbho viya paññāyati, ūmiyā uggatāya ekato papātasadisaṃ hoti, bhayajanano saddo uppajjati sotāni bhindanto viya hadayaṃ phālento viya ca. "
  8507. 508507,113,1372,45,49,1,28,4,Taṃ disvā vāṇijā bhītatasitā–
  8508. 508508,113,1373,2,4,1,0,0,118.
  8509. 508509,113,1374,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Mahabbhayo bhiṃsanako, saddo suyyatimānuso; "
  8510. 508510,113,1375,2,8,1,41,5,"Yathā sobbho papātova, samuddo paṭidissati; "
  8511. 508511,113,1376,2,12,1,46,7,"Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayan’’ ti."
  8512. 508512,113,1376,13,13,1,0,0,–
  8513. 508513,113,1377,2,6,1,31,4,Gāthāya tassapi nāmaṃ pucchiṃsu.
  8514. 508514,113,1378,2,9,1,44,5,Tattha {suyyatimānuso}ti suyyati amānuso saddo.
  8515. 508515,113,1379,2,4,1,0,0,119.
  8516. 508516,113,1380,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  8517. 508517,113,1381,2,10,1,45,5,"Nāvāya vippanaṭṭhāya, balavāmukhīti vuccatī’’ ti."
  8518. 508518,113,1381,11,11,1,0,0,–
  8519. 508519,113,1382,2,30,1,176,21,"Bodhisatto anantaragāthāya tassa nāmaṃ ācikkhitvā‘‘ tātā, imaṃ balavāmukhasamuddaṃ patvā nivattituṃ samatthā nāvā nāma natthi, ayaṃ sampattanāvaṃ nimujjāpetvā vināsaṃ pāpetī’’ ti āha. "
  8520. 508520,113,1382,31,36,1,43,5,Tañca nāvaṃ satta manussasatāni abhiruhiṃsu.
  8521. 508521,113,1382,37,47,1,96,10,Te sabbe maraṇabhayabhītā ekappahāreneva avīcimhi paccamānasattā viya atikāruññaṃ ravaṃ muñciṃsu.
  8522. 508522,113,1382,48,72,1,141,19,"Mahāsatto‘‘ ṭhapetvā maṃ añño etesaṃ sotthibhāvaṃ kātuṃ samattho nāma natthi, saccakiriyāya tesaṃ sotthiṃ karissāmī’’ ti cintetvā te āmantetvā āha–"
  8523. 508523,113,1382,73,91,1,109,13,"‘‘ tātā, khippaṃ maṃ gandhodakena nhāpetvā ahatavatthāni nivāsāpetvā puṇṇapātiṃ sajjetvā nāvāya dhure ṭhapethā’’ ti. "
  8524. 508524,113,1382,92,96,1,23,4,Te vegena tathā kariṃsu.
  8525. 508525,113,1382,97,108,1,99,11,Mahāsatto ubhohi hatthehi puṇṇapātiṃ gahetvā nāvāya dhure ṭhito saccakiriyaṃ karonto osānagāthamāha–
  8526. 508526,113,1383,2,4,1,0,0,120.
  8527. 508527,113,1384,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ; "
  8528. 508528,113,1385,2,7,1,40,4,"Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ; "
  8529. 508529,113,1386,2,11,1,44,6,"Etena saccavajjena, sotthiṃ nāvā nivattatū’’ ti. "
  8530. 508530,113,1387,2,17,1,90,13,"Tattha {yato}ti yato paṭṭhāya ahaṃ attānaṃ sarāmi, yato paṭṭhāya camhi viññutaṃ pattoti attho. "
  8531. 508531,113,1387,18,27,1,91,9,Ekapāṇampi hiṃsitan ti etthantare sañcicca ekaṃ kunthakipillikapāṇampi hiṃsitaṃ nābhijānāmi.
  8532. 508532,113,1387,28,66,1,288,33,"Desanāmattamevetaṃ, bodhisatto pana tiṇasalākampi upādāya mayā parasantakaṃ na gahitapubbaṃ, lobhavasena paradāraṃ na olokitapubbaṃ, musā na bhāsitapubbā, tiṇaggenāpi majjaṃ na pivitapubbanti evaṃ pañcasīlavasena pana saccakiriyaṃ akāsi, katvā ca pana puṇṇapātiyā udakaṃ nāvāya dhure abhisiñci. "
  8533. 508533,113,1388,2,13,1,114,11,Cattāro māse videsaṃ pakkhandanāvā nivattitvā iddhimā viya saccānubhāvena ekadivaseneva kurukacchapaṭṭanaṃ agamāsi.
  8534. 508534,113,1388,14,24,1,92,10,Gantvā ca pana thalepi aṭṭhusabhamattaṃ ṭhānaṃ pakkhanditvā nāvikassa gharadvāreyeva aṭṭhāsi.
  8535. 508535,113,1388,25,32,1,77,6,Mahāsatto tesaṃ vāṇijānaṃ suvaṇṇarajatamaṇipavāḷamuttavajirāni bhājetvā adāsi.
  8536. 508536,113,1388,33,57,1,124,18,"‘‘ Ettakehi vo ratanehi alaṃ, mā puna samuddaṃ pavisathā’’ ti tesaṃ ovādaṃ datvā yāvajīvaṃ dānādīni puññāni katvā devapuraṃ pūresi. "
  8537. 508537,113,1389,2,21,1,110,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi tathāgato mahāpaññoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  8538. 508538,113,1389,22,36,1,71,9,"‘‘ tadā parisā buddhaparisā ahesuṃ, suppārakapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8539. 508539,113,1390,2,4,1,29,2,Suppārakajātakavaṇṇanā navamā.
  8540. 508540,113,1391,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  8541. 508541,113,1392,2,9,1,39,6,"Mātuposaka juṇho ca, dhamma udaya pānīyo; "
  8542. 508542,113,1393,2,8,1,41,5,"Yudhañcayo dasaratho, saṃvaro ca suppārako; "
  8543. 508543,113,1394,2,7,1,36,4,"Ekādasanipātamhi , saṅgītā nava jātakā. "
  8544. 508544,113,1395,2,4,1,31,2,Ekādasakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8545. 508545,113,1396,2,4,1,15,2,12 . Dvādasakanipāto
  8546. 508546,113,1398,2,7,1,23,2,[ 464]1. Cūḷakuṇālajātakavaṇṇanā
  8547. 508547,113,1399,2,4,1,0,0,1-12.
  8548. 508548,113,1400,2,22,1,66,8,Luddhānaṃ lahucittānan ti idaṃ jātakaṃ kuṇālajātake( jā.2.21. kuṇālajātaka) āvi bhavissati;
  8549. 508549,113,1401,2,4,1,31,2,Cūḷakuṇālajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  8550. 508550,113,1403,2,7,1,23,2,[ 465]2. Bhaddasālajātakavaṇṇanā
  8551. 508551,113,1404,2,14,1,90,11,Kā tvaṃ suddhehi {vatthehī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ñātatthacariyaṃ ārabbha kathesi.
  8552. 508552,113,1404,15,28,1,125,12,"Sāvatthiyañhi anāthapiṇḍikassa nivesane pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ nibaddhabhojanaṃ pavattati, tathā visākhāya ca kosalarañño ca. "
  8553. 508553,113,1404,29,59,1,225,27,"Tattha pana kiñcāpi nānaggarasabhojanaṃ dīyati, bhikkhūnaṃ panettha koci vissāsiko natthi, tasmā bhikkhū rājanivesane na bhuñjanti, bhattaṃ gahetvā anāthapiṇḍikassa vā visākhāya vā aññesaṃ vā vissāsikānaṃ gharaṃ gantvā bhuñjanti. "
  8554. 508554,113,1404,60,116,1,263,35,"Rājā ekadivasaṃ paṇṇākāraṃ āhaṭaṃ‘‘ bhikkhūnaṃ dethā’’ ti bhattaggaṃ pesetvā‘‘ bhattagge bhikkhū natthī’’ ti vutte‘‘ kahaṃ gatā’’ ti pucchitvā‘‘ attano vissāsikagehesu nisīditvā bhuñjantī’’ ti sutvā bhuttapātarāso satthu santikaṃ gantvā‘‘ bhante, bhojanaṃ nāma kiṃ paraman’’ ti pucchi. "
  8555. 508555,113,1404,117,125,1,76,7,"Vissāsaparamaṃ mahārāja, kañjikamattakampi vissāsikena dinnaṃ madhuraṃ hotīti. "
  8556. 508556,113,1404,126,134,1,50,7,"Bhante, kena pana saddhiṃ bhikkhūnaṃ vissāso hotīti?"
  8557. 508557,113,1404,135,146,1,37,6,"‘‘ Ñātīhi vā sekkhakulehi vā, mahārājā’’ ti. "
  8558. 508558,113,1404,147,170,1,128,17,"Tato rājā cintesi‘‘ ekaṃ sakyadhītaraṃ ānetvā aggamahesiṃ karissāmi, evaṃ mayā saddhiṃ bhikkhūnaṃ ñātake viya vissāso bhavissatī’’ ti. "
  8559. 508559,113,1404,171,193,1,126,17,"So uṭṭhāyāsanā attano nivesanaṃ gantvā kapilavatthuṃ dūtaṃ pesesi‘‘ dhītaraṃ me detha, ahaṃ tumhehi saddhiṃ ñātibhāvaṃ icchāmī’’ ti. "
  8560. 508560,113,1405,2,39,1,201,26,"Sākiyā dūtavacanaṃ sutvā sannipatitvā mantayiṃsu‘‘ mayaṃ kosalarañño āṇāpavattiṭṭhāne vasāma, sace dārikaṃ na dassāma, mahantaṃ veraṃ bhavissati, sace dassāma, kulavaṃso no bhijjissati, kiṃ nu kho kātabban’’ ti. "
  8561. 508561,113,1405,40,44,1,20,4,Atha ne mahānāmo āha–
  8562. 508562,113,1405,45,59,1,90,11,"‘‘ mā cintayittha, mama dhītā vāsabhakhattiyā nāma nāgamuṇḍāya nāma dāsiyā kucchismiṃ nibbatti. "
  8563. 508563,113,1405,60,77,1,118,12,"Sā soḷasavassuddesikā uttamarūpadharā sobhaggappattā pitu vaṃsena khattiyajātikā, tamassa‘ khattiyakaññā’ ti pesessāmā’’ ti. "
  8564. 508564,113,1405,78,103,1,110,15,"Sākiyā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā dūte pakkosāpetvā‘‘ sādhu, dārikaṃ dassāma, idāneva naṃ gahetvā gacchathā’’ ti āhaṃsu. "
  8565. 508565,113,1405,104,132,1,141,20,"Dūtā cintesuṃ‘‘ ime sākiyā nāma jātiṃ nissāya atimānino,‘ sadisī no’ ti vatvā asadisimpi dadeyyuṃ, etehi saddhiṃ ekato bhuñjamānameva gaṇhissāmā’’ ti. "
  8566. 508566,113,1405,133,152,1,96,14,"Te evamāhaṃsu‘‘ mayaṃ gahetvā gacchantā yā tumhehi saddhiṃ ekato bhuñjati, taṃ gahetvā gamissāmā’’ ti. "
  8567. 508567,113,1405,153,165,1,62,8,Sākiyā tesaṃ nivāsaṭṭhānaṃ dāpetvā‘‘ kiṃ karissāmā’’ ti cintayiṃsu.
  8568. 508568,113,1405,166,168,1,12,2,Mahānāmo āha–
  8569. 508569,113,1405,169,207,1,213,28,"‘‘ tumhe mā cintayittha, ahaṃ upāyaṃ karissāmi, tumhe mama bhojanakāle vāsabhakhattiyaṃ alaṅkaritvā ānetvā mayā ekasmiṃ kabaḷe gahitamatte‘ deva, asukarājā paṇṇaṃ pahiṇi, imaṃ tāva sāsanaṃ suṇāthā’ ti paṇṇaṃ dasseyyāthā’’ ti. "
  8570. 508570,113,1405,208,220,1,66,8,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tasmiṃ bhuñjamāne kumārikaṃ alaṅkariṃsu.
  8571. 508571,113,1406,2,16,1,56,9,"Mahānāmo ‘‘ dhītaraṃ me ānetha, mayā saddhiṃ bhuñjatū’’ ti āha. "
  8572. 508572,113,1406,17,25,1,60,8,Atha naṃ alaṅkaritvā tāvadeva thokaṃ papañcaṃ katvā ānayiṃsu.
  8573. 508573,113,1406,26,38,1,59,8,Sā‘‘ pitarā saddhiṃ bhuñjissāmī’’ ti ekapātiyaṃ hatthaṃ otāresi.
  8574. 508574,113,1406,39,46,1,55,7,Mahānāmopi tāya saddhiṃ ekapiṇḍaṃ gahetvā mukhe ṭhapesi.
  8575. 508575,113,1406,47,67,1,107,14,"Dutiyapiṇḍāya hatthe pasārite‘‘ deva, asukaraññā paṇṇaṃ pahitaṃ, imaṃ tāva sāsanaṃ suṇāthā’’ ti paṇṇaṃ upanāmesuṃ. "
  8576. 508576,113,1406,68,86,1,99,12,"Mahānāmo‘‘ amma, tvaṃ bhuñjāhī’’ ti dakkhiṇahatthaṃ pātiyāyeva katvā vāmahatthena gahetvā paṇṇaṃ olokesi. "
  8577. 508577,113,1406,87,93,1,47,6,Tassa taṃ sāsanaṃ upadhārentasseva itarā bhuñji.
  8578. 508578,113,1406,94,101,1,54,7,So tassā bhuttakāle hatthaṃ dhovitvā mukhaṃ vikkhālesi.
  8579. 508579,113,1406,102,120,1,90,13,"Taṃ disvā dūtā‘‘ nicchayenesā etassa dhītā’’ ti niṭṭhamakaṃsu, na taṃ antaraṃ jānituṃ sakkhiṃsu. "
  8580. 508580,113,1406,121,127,1,45,5,Mahānāmo mahantena parivārena dhītaraṃ pesesi.
  8581. 508581,113,1406,128,143,1,82,11,Dūtāpi naṃ sāvatthiṃ netvā‘‘ ayaṃ kumārikā jātisampannā mahānāmassa dhītā’’ ti vadiṃsu.
  8582. 508582,113,1406,144,153,1,99,9,Rājā tussitvā sakalanagaraṃ alaṅkārāpetvā taṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā aggamahesiṭṭhāne abhisiñcāpesi.
  8583. 508583,113,1406,154,159,1,26,5,Sā rañño piyā ahosi manāpā.
  8584. 508584,113,1407,2,7,1,38,5,Athassā na cirasseva gabbho patiṭṭhahi.
  8585. 508585,113,1407,8,10,1,25,2,Rājā gabbhaparihāramadāsi.
  8586. 508586,113,1407,11,16,1,46,5,Sā dasamāsaccayena suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi.
  8587. 508587,113,1407,17,37,1,132,15,"Athassa nāmaggahaṇadivase rājā attano ayyakassa santikaṃ pesesi‘‘ sakyarājadhītā vāsabhakhattiyā puttaṃ vijāyi, kimassa nāmaṃ karomā’’ ti. "
  8588. 508588,113,1407,38,52,1,90,12,"Taṃ pana sāsanaṃ gahetvā gato amacco thokaṃ badhiradhātuko, so gantvā rañño ayyakassārocesi. "
  8589. 508589,113,1407,53,75,1,125,17,"So taṃ sutvā‘‘ vāsabhakhattiyā puttaṃ avijāyitvāpi sabbaṃ janaṃ abhibhavati, idāni pana ativiya rañño vallabhā bhavissatī’’ ti āha. "
  8590. 508590,113,1407,76,112,1,149,21,"So badhiraamacco‘‘ vallabhā’’ ti vacanaṃ dussutaṃ sutvā‘‘ viṭaṭūbho’’ ti sallakkhetvā rājānaṃ upagantvā‘‘ deva, kumārassa kira‘ viṭaṭūbho’ ti nāmaṃ karothā’’ ti āha. "
  8591. 508591,113,1407,113,133,1,84,12,Rājā‘‘ porāṇakaṃ no kuladattikaṃ nāmaṃ bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ viṭaṭūbho’’ ti nāmaṃ akāsi.
  8592. 508592,113,1407,134,170,1,265,29,"Tato paṭṭhāya kumāro kumāraparihārena vaḍḍhanto sattavassikakāle aññesaṃ kumārānaṃ mātāmahakulato hatthirūpakaassarūpakādīni āhariyamānāni disvā mātaraṃ pucchi‘‘ amma, aññesaṃ mātāmahakulato paṇṇākāro āhariyati, mayhaṃ koci kiñci na pesesi, kiṃ tvaṃ nimmātā nippitāsī’’ ti? "
  8593. 508593,113,1407,171,194,1,97,17,"Atha naṃ sā‘‘ tāta, sakyarājāno mātāmahā dūre pana vasanti, tena te kiñci na pesentī’’ ti vatvā vañcesi. "
  8594. 508594,113,1408,2,29,1,135,17,"Puna soḷasavassikakāle‘‘ amma, mātāmahakulaṃ passitukāmomhī’’ ti vatvā‘‘ alaṃ tāta, kiṃ tattha gantvā karissasī’’ ti vāriyamānopi punappunaṃ yāci. "
  8595. 508595,113,1408,30,42,1,44,7,Athassa mātā‘‘ tena hi gacchāhī’’ ti sampaṭicchi.
  8596. 508596,113,1408,43,49,1,46,6,So pitu ārocetvā mahantena parivārena nikkhami.
  8597. 508597,113,1408,50,69,1,101,14,"Vāsabhakhattiyā puretaraṃ paṇṇaṃ pesesi‘‘ ahaṃ idha sukhaṃ vasāmi, sāmino kiñci antaraṃ mā dassayiṃsū’’ ti. "
  8598. 508598,113,1408,70,87,1,103,13,Sākiyā viṭaṭūbhassa āgamanaṃ ñatvā‘‘ vandituṃ na sakkā’’ ti tassa daharadahare kumārake janapadaṃ pahiṇiṃsu.
  8599. 508599,113,1408,88,94,1,60,6,Kumāre kapilavatthuṃ sampatte sākiyā santhāgāre sannipatiṃsu.
  8600. 508600,113,1408,95,100,1,33,4,Kumāro santhāgāraṃ gantvā aṭṭhāsi.
  8601. 508601,113,1408,101,122,1,79,14,"Atha naṃ‘‘ ayaṃ te, tāta, mātāmaho, ayaṃ mātulo’’ ti vadiṃsu so sabbe vandamāno vicari. "
  8602. 508602,113,1408,123,143,1,112,16,So yāvapiṭṭhiyā rujanappamāṇā vanditvā ekampi attānaṃ vandamānaṃ adisvā‘‘ kiṃ nu kho maṃ vandantā natthī’’ ti pucchi.
  8603. 508603,113,1408,144,161,1,87,12,"Sākiyā‘‘ tāta, tava kaniṭṭhakumārā janapadaṃ gatā’’ ti vatvā tassa mahantaṃ sakkāraṃ kariṃsu. "
  8604. 508604,113,1408,162,168,1,50,6,So katipāhaṃ vasitvā mahantena parivārena nikkhami.
  8605. 508605,113,1408,169,188,1,142,15,Athekā dāsī santhāgāre tena nisinnaphalakaṃ‘‘ idaṃ vāsabhakhattiyāya dāsiyā puttassa nisinnaphalakan’’ ti akkositvā paribhāsitvā khīrodakena dhovi.
  8606. 508606,113,1408,189,217,1,211,24,Eko puriso attano āvudhaṃ pamussitvā nivatto taṃ gaṇhanto viṭaṭūbhakumārassa akkosanasaddaṃ sutvā taṃ antaraṃ pucchitvā‘‘ vāsabhakhattiyā dāsiyā kucchismiṃ mahānāmasakkassa jātā’’ ti ñatvā gantvā balakāyassa kathesi.
  8607. 508607,113,1408,218,229,1,56,7,‘‘ Vāsabhakhattiyā kira dāsiyā dhītā’’ ti mahākolāhalaṃ ahosi.
  8608. 508608,113,1409,2,30,1,178,22,"Kumāro taṃ sutvā‘‘ ete tāva mama nisinnaphalakaṃ khīrodakena dhovantu, ahaṃ pana rajje patiṭṭhitakāle etesaṃ galalohitaṃ gahetvā mama nisinnaphalakaṃ dhovissāmī’’ ti cittaṃ paṭṭhapesi. "
  8609. 508609,113,1409,31,39,1,59,8,Tasmiṃ sāvatthiṃ gate amaccā sabbaṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ.
  8610. 508610,113,1409,40,61,1,165,17,Rājā‘‘ sabbe mayhaṃ dāsidhītaraṃ adaṃsū’’ ti sākiyānaṃ kujjhitvā vāsabhakhattiyāya ca puttassa ca dinnaparihāraṃ acchinditvā dāsadāsīhi laddhabbaparihāramattameva dāpesi.
  8611. 508611,113,1409,62,68,1,56,6,Tato katipāhaccayena satthā rājanivesanaṃ āgantvā nisīdi.
  8612. 508612,113,1409,69,95,1,174,20,"Rājā satthāraṃ vanditvā‘‘ bhante, tumhākaṃ kira ñātakehi dāsidhītā mayhaṃ dinnā, tenassā ahaṃ saputtāya parihāraṃ acchinditvā dāsadāsīhi laddhabbaparihāramattameva dāpesin’’ ti āha. "
  8613. 508613,113,1409,96,112,1,79,10,"Satthā‘‘ ayuttaṃ, mahārāja, sākiyehi kataṃ, dadantehi nāma samānajātikā dātabbā assa. "
  8614. 508614,113,1409,113,170,1,397,40,"Taṃ pana mahārāja, vadāmi vāsabhakhattiyā khattiyarājadhītā khattiyassa rañño gehe abhisekaṃ labhi, viṭaṭūbhopi khattiyarājānameva paṭicca jāto, mātugottaṃ nāma kiṃ karissati, pitugottameva pamāṇanti porāṇakapaṇḍitā dalidditthiyā kaṭṭhahārikāyapi aggamahesiṭṭhānaṃ adaṃsu, tassā ca kucchimhi jātakumāro dvādasayojanikāya bārāṇasiyā rajjaṃ katvā kaṭṭhavāhanarājā nāma jāto’’ ti kaṭṭhavāhanajātakaṃ( jā.1.1.7) kathesi . "
  8615. 508615,113,1409,171,188,1,114,13,Rājā satthu dhammakathaṃ sutvā‘‘ pitugottameva kira pamāṇan’’ ti sutvā tussitvā mātāputtānaṃ pakatiparihārameva dāpesi.
  8616. 508616,113,1410,2,22,1,122,16,Rañño pana bandhulo nāma senāpati mallikaṃ nāma attano bhariyaṃ vañjhaṃ‘‘ tava kulagharameva gacchāhī’’ ti kusinārameva pesesi.
  8617. 508617,113,1410,23,96,1,318,45,"Sā‘‘ satthāraṃ disvāva gamissāmī’’ ti jetavanaṃ pavisitvā tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā‘‘ kahaṃ gacchasī’’ ti ca puṭṭhā‘‘ sāmiko me, bhante, kulagharaṃ pesesī’’ ti vatvā‘‘ kasmā’’ ti vuttā‘‘ vañjhā aputtikā, bhante’’ ti vatvā satthārā‘‘ yadi evaṃ gamanakiccaṃ natthi, nivattāhī’’ ti vuttā tuṭṭhā satthāraṃ vanditvā nivesanameva puna agamāsi."
  8618. 508618,113,1410,97,113,1,56,8,‘‘ Kasmā nivattasī’’ ti puṭṭhā‘‘ dasabalena nivattitāmhī’’ ti āha.
  8619. 508619,113,1410,114,125,1,54,7,Senāpati‘‘ diṭṭhaṃ bhavissati tathāgatena kāraṇan’’ ti āha.
  8620. 508620,113,1410,126,141,1,79,11,Sā na cirasseva gabbhaṃ paṭilabhitvā uppannadohaḷā‘‘ dohaḷo me uppanno’’ ti ārocesi.
  8621. 508621,113,1410,142,149,1,13,3,‘‘ Kiṃ dohaḷo’’ ti?
  8622. 508622,113,1410,150,165,1,104,10,"‘‘ Vesāliyā nagare licchavirājānaṃ abhisekamaṅgalapokkharaṇiṃ otaritvā nhatvā pānīyaṃ pivitukāmāmhi, sāmī’’ ti. "
  8623. 508623,113,1410,166,185,1,123,15,Senāpati‘‘ sādhū’’ ti vatvā sahassathāmadhanuṃ gahetvā taṃ rathaṃ āropetvā sāvatthito nikkhamitvā rathaṃ pājento vesāliṃ pāvisi.
  8624. 508624,113,1411,2,19,1,168,17,Tasmiñca kāle kosalarañño bandhulasenāpatinā saddhiṃ ekācariyakule uggahitasippo mahāli nāma licchavī andho licchavīnaṃ atthañca dhammañca anusāsanto dvārasamīpe vasati.
  8625. 508625,113,1411,20,41,1,125,14,"So rathassa ummāre paṭighaṭṭanasaddaṃ sutvā‘‘ bandhulamallassa rathapatanasaddo eso, ajja licchavīnaṃ bhayaṃ uppajjissatī’’ ti āha. "
  8626. 508626,113,1411,42,57,1,94,13,"Pokkharaṇiyā anto ca bahi ca ārakkhā balavā, upari lohajālaṃ patthaṭaṃ, sakuṇānampi okāso natthi. "
  8627. 508627,113,1411,58,82,1,221,24,Senāpati pana rathā otaritvā ārakkhake khaggena paharanto palāpetvā lohajālaṃ chinditvā antopokkharaṇiyaṃ bhariyaṃ otāretvā nhāpetvā pāyetvā sayampi nhatvā mallikaṃ rathaṃ āropetvā nagarā nikkhamitvā āgatamaggeneva pāyāsi.
  8628. 508628,113,1411,83,87,1,37,4,Ārakkhakā gantvā licchavīnaṃ ārocesuṃ.
  8629. 508629,113,1411,88,101,1,90,9,Licchavirājāno kujjhitvā pañca rathasatāni āruyha‘‘ bandhulamallaṃ gaṇhissāmā’’ ti nikkhamiṃsu.
  8630. 508630,113,1411,102,106,1,31,4,Taṃ pavattiṃ mahālissa ārocesuṃ.
  8631. 508631,113,1411,107,122,1,53,10,"Mahāli‘‘ mā gamittha, so hi vo sabbe ghātayissatī’’ ti āha. "
  8632. 508632,113,1411,123,132,1,35,5,Tepi‘‘ mayaṃ gamissāmayevā’’ ti vadiṃsu.
  8633. 508633,113,1411,133,168,1,257,29,"Tena hi cakkassa yāva nābhito pathaviṃ paviṭṭhaṭṭhānaṃ disvā nivatteyyātha, tato anivattantā purato asanisaddaṃ viya suṇissatha, tamhā ṭhānā nivatteyyātha, tato anivattantā tumhākaṃ rathadhuresu chiddaṃ passissatha, tamhā ṭhānā nivatteyyātha, purato māgamitthāti. "
  8634. 508634,113,1411,169,175,1,50,6,Te tassa vacanena anivattitvā taṃ anubandhiṃsuyeva.
  8635. 508635,113,1412,2,15,1,42,7,"Mallikā disvā‘‘ rathā, sāmi, paññāyantī’’ ti āha. "
  8636. 508636,113,1412,16,24,1,60,8,Tena hi ekassa rathassa viya paññāyanakāle mama āroceyyāsīti.
  8637. 508637,113,1412,25,44,1,85,14,"Sā yadā sabbe eko viya hutvā paññāyiṃsu, tadā‘‘ ekameva sāmi rathasīsaṃ paññāyatī’’ ti āha. "
  8638. 508638,113,1412,45,76,1,173,25,"Bandhulo‘‘ tena hi imā rasmiyo gaṇhāhī’’ ti tassā rasmiyo datvā rathe ṭhitova dhanuṃ āropeti, rathacakkaṃ yāva nābhito pathaviṃ pāvisi, licchavino taṃ ṭhānaṃ disvāpi na nivattiṃsu. "
  8639. 508639,113,1412,77,86,1,55,8,"Itaro thokaṃ gantvā jiyaṃ pothesi, asanisaddo viya ahosi. "
  8640. 508640,113,1412,87,94,1,48,6,"Te tatopi na nivattiṃsu, anubandhantā gacchanteva. "
  8641. 508641,113,1412,95,101,1,41,6,Bandhulo rathe ṭhitakova ekaṃ saraṃ khipi.
  8642. 508642,113,1412,102,114,1,116,12,So pañcannaṃ rathasatānaṃ rathasīsaṃ chiddaṃ katvā pañca rājasatāni parikarabandhanaṭṭhāne vijjhitvā pathaviṃ pāvisi.
  8643. 508643,113,1412,115,131,1,79,11,"Te attano viddhabhāvaṃ ajānitvā‘‘ tiṭṭha re, tiṭṭha re’’ ti vadantā anubandhiṃsuyeva. "
  8644. 508644,113,1412,132,150,1,88,13,"Bandhulo rathaṃ ṭhapetvā‘‘ tumhe matakā, matakehi saddhiṃ mayhaṃ yuddhaṃ nāma natthī’’ ti āha. "
  8645. 508645,113,1412,151,163,1,45,8,Te‘‘ matakā nāma amhādisā neva hontī’’ ti vadiṃsu.
  8646. 508646,113,1412,164,174,1,45,6,‘‘ Tena hi sabbapacchimassa parikaraṃ mocethā’’ ti.
  8647. 508647,113,1412,175,178,1,12,2,Te mocayiṃsu.
  8648. 508648,113,1412,179,183,1,32,4,So muttamatteyeva maritvā patito.
  8649. 508649,113,1412,184,205,1,124,16,"Atha ne‘‘ sabbepi tumhe evarūpā, attano gharāni gantvā saṃvidhātabbaṃ saṃvidahitvā puttadāre anusāsitvā sannāhaṃ mocethā’’ ti āha. "
  8650. 508650,113,1412,206,212,1,40,6,Te tathā katvā sabbe jīvitakkhayaṃ pattā.
  8651. 508651,113,1413,2,6,1,35,4,Bandhulopi mallikaṃ sāvatthiṃ ānesi.
  8652. 508652,113,1413,7,21,1,103,12,"Sā soḷasakkhattuṃ yamake putte vijāyi, sabbepi sūrā thāmasampannā ahesuṃ, sabbasippe nipphattiṃ pāpuṇiṃsu. "
  8653. 508653,113,1413,22,26,1,38,3,Ekekassapi purisasahassaparivāro ahosi .
  8654. 508654,113,1413,27,34,1,67,7,Pitarā saddhiṃ rājanivesanaṃ gacchantehi teheva rājaṅgaṇaṃ paripūri.
  8655. 508655,113,1413,35,48,1,146,13,Athekadivasaṃ vinicchaye kūṭaḍḍaparājitā manussā bandhulaṃ āgacchantaṃ disvā mahāravaṃ viravantā vinicchayaamaccānaṃ kūṭaḍḍakāraṇaṃ tassa ārocesuṃ.
  8656. 508656,113,1413,49,62,1,89,11,"Sopi vinicchayaṃ gantvā taṃ aḍḍaṃ tīretvā sāmikameva sāmikaṃ, assāmikameva assāmikaṃ akāsi. "
  8657. 508657,113,1413,63,67,1,41,4,Mahājano mahāsaddena sādhukāraṃ pavattesi.
  8658. 508658,113,1413,68,86,1,112,14,Rājā‘‘ kimidan’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā tussitvā sabbepi te amacce hāretvā bandhulasseva vinicchayaṃ niyyādesi.
  8659. 508659,113,1413,87,92,1,33,5,So tato paṭṭhāya sammā vinicchini.
  8660. 508660,113,1413,93,109,1,109,12,Tato porāṇakavinicchayikā lañjaṃ alabhantā appalābhā hutvā‘‘ bandhulo rajjaṃ patthetī’’ ti rājakule paribhindiṃsu.
  8661. 508661,113,1413,110,183,1,438,55,"Rājā taṃ kathaṃ gahetvā cittaṃ niggahetuṃ nāsakkhi,‘‘ imasmiṃ idheva ghātiyamāne garahā me uppajjissatī’’ ti puna cintetvā‘‘ payuttapurisehi paccantaṃ paharāpetvā te palāpetvā nivattakāle antarāmagge puttehi saddhiṃ māretuṃ vaṭṭatī’’ ti bandhulaṃ pakkosāpetvā‘‘ paccanto kira kupito, tava puttehi saddhiṃ gantvā core gaṇhāhī’’ ti pahiṇitvā‘‘ etthevassa dvattiṃsāya puttehi saddhiṃ sīsaṃ chinditvā āharathā’’ ti tehi saddhiṃ aññepi samatthe mahāyodhe pesesi. "
  8662. 508662,113,1413,184,198,1,89,10,Tasmiṃ paccantaṃ gacchanteyeva‘‘ senāpati kira āgacchatī’’ ti sutvāva payuttakacorā palāyiṃsu.
  8663. 508663,113,1413,199,206,1,55,7,So taṃ padesaṃ āvāsāpetvā janapadaṃ saṇṭhapetvā nivatti.
  8664. 508664,113,1414,2,12,1,71,10,Athassa nagarato avidūre ṭhāne te yodhā puttehi saddhiṃ sīsaṃ chindiṃsu.
  8665. 508665,113,1414,13,23,1,82,10,Taṃ divasaṃ mallikāya pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ dve aggasāvakā nimantitā honti.
  8666. 508666,113,1414,24,40,1,93,12,Athassā pubbaṇhasamaye‘‘ sāmikassa te saddhiṃ puttehi sīsaṃ chindiṃsū’’ ti paṇṇaṃ āharitvā adaṃsu.
  8667. 508667,113,1414,41,54,1,91,12,Sā taṃ pavattiṃ ñatvā kassaci kiñci avatvā paṇṇaṃ ucchaṅge katvā bhikkhusaṅghameva parivisi.
  8668. 508668,113,1414,55,66,1,97,11,Athassā paricārikā bhikkhūnaṃ bhattaṃ datvā sappicāṭiṃ āharantiyo therānaṃ purato cāṭiṃ bhindiṃsu.
  8669. 508669,113,1414,67,81,1,67,8,"Dhammasenāpati‘‘ upāsike, bhedanadhammaṃ bhinnaṃ, na cintetabban’’ ti āha. "
  8670. 508670,113,1414,82,114,1,176,25,"Sā ucchaṅgato paṇṇaṃ nīharitvā‘‘ dvattiṃsaputtehi saddhiṃ pitu sīsaṃ chinnanti me imaṃ paṇṇaṃ āhariṃsu, ahaṃ idaṃ sutvāpi na cintemi, sappicāṭiyā bhinnāya kiṃ cintemi, bhante’’ ti āha. "
  8671. 508671,113,1414,115,135,1,92,9,Dhammasenāpati‘‘ animittamanaññātan’’ tiādīni( su. ni.579) vatvā dhammaṃ desetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ agamāsi.
  8672. 508672,113,1414,136,163,1,165,21,"Sāpi dvattiṃsa suṇisāyo pakkosāpetvā‘‘ tumhākaṃ sāmikā attano purimakammaphalaṃ labhiṃsu, tumhe mā socittha mā paridevittha, rañño upari manopadosaṃ mā karitthā’’ ti ovadi. "
  8673. 508673,113,1415,2,11,1,70,9,Rañño carapurisā taṃ kathaṃ sutvā tesaṃ niddosabhāvaṃ rañño kathayiṃsu.
  8674. 508674,113,1415,12,25,1,100,12,Rājā saṃvegappatto tassā nivesanaṃ gantvā mallikañca suṇisāyo cassā khamāpetvā mallikāya varaṃ adāsi.
  8675. 508675,113,1415,26,70,1,220,32,"Sā ‘‘ gahito me hotū’’ ti vatvā tasmiṃ gate matakabhattaṃ datvā nhatvā rājānaṃ upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ deva, tumhehi me varo dinno, mayhañca aññena attho natthi, dvattiṃsāya me suṇisānaṃ mama ca kulagharagamanaṃ anujānāthā’’ ti āha. "
  8676. 508676,113,1415,71,73,1,16,2,Rājā sampaṭicchi.
  8677. 508677,113,1415,74,84,1,89,10,Sā dvattiṃsāya suṇisānaṃ sakakulaṃ pesetvā sayaṃ kusināranagare attano kulagharaṃ agamāsi.
  8678. 508678,113,1415,85,92,1,81,7,Rājā bandhulasenāpatino bhāgineyyassa dīghakārāyanassa nāma senāpatiṭṭhānaṃ adāsi.
  8679. 508679,113,1415,93,108,1,65,11,So pana‘‘ mātulo me iminā mārito’’ ti rañño otāraṃ gavesanto vicarati.
  8680. 508680,113,1415,109,121,1,111,11,"Rājāpi nipparādhassa bandhulassa māritakālato paṭṭhāya vippaṭisārī cittassādaṃ na labhati, rajjasukhaṃ nānubhoti. "
  8681. 508681,113,1416,2,10,1,60,8,Tadā satthā sākiyānaṃ veḷuṃ nāma nigamaṃ upanissāya viharati.
  8682. 508682,113,1416,11,36,1,193,21,Rājā tattha gantvā ārāmato avidūre khandhāvāraṃ nivāsetvā‘‘ mahantena parivārena satthāraṃ vandissāmā’’ ti vihāraṃ gantvā pañca rājakakudhabhaṇḍāni dīghakārāyanassa datvā ekakova gandhakuṭiṃ pāvisi.
  8683. 508683,113,1416,37,51,1,46,4,Sabbaṃ dhammacetiyasutta niyāmeneva( ma. ni.2.364 ādayo) veditabbaṃ.
  8684. 508684,113,1416,52,73,1,185,20,Tasmiṃ gandhakuṭiṃ paviṭṭhe dīghakārāyano tāni pañca rājakakudhabhaṇḍāni gahetvā viṭaṭūbhaṃ rājānaṃ katvā rañño ekaṃ assaṃ ekañca upaṭṭhānakārikaṃ mātugāmaṃ nivattetvā sāvatthiṃ agamāsi.
  8685. 508685,113,1416,74,115,1,328,37,Rājā satthārā saddhiṃ piyakathaṃ kathetvā nikkhanto senaṃ adisvā taṃ mātugāmaṃ pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ ahaṃ bhāgineyyaṃ ajātasattuṃ ādāya āgantvā viṭaṭūbhaṃ gahessāmī’’ ti rājagahanagaraṃ gacchanto vikāle dvāresu pihitesu nagaraṃ pavisitumasakkonto ekissāya sālāya nipajjitvā vātātapena kilanto rattibhāge tattheva kālamakāsi.
  8686. 508686,113,1416,116,136,1,113,15,"Vibhātāya rattiyā‘‘ deva kosalanarinda, idāni anāthosi jāto’’ ti vilapantiyā tassā itthiyā saddaṃ sutvā rañño ārocesuṃ. "
  8687. 508687,113,1416,137,143,1,52,6,So mātulassa mahantena sakkārena sarīrakiccaṃ kāresi.
  8688. 508688,113,1417,2,19,1,98,13,Viṭaṭūbhopi rajjaṃ labhitvā taṃ veraṃ saritvā‘‘ sabbepi sākiye māressāmī’’ ti mahatiyā senāya nikkhami.
  8689. 508689,113,1417,20,54,1,288,29,Taṃ divasaṃ satthā paccūsasamaye lokaṃ volokento ñātisaṅghassa vināsaṃ disvā‘‘ ñātisaṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā pubbaṇhasamaye piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto gandhakuṭiyaṃ sīhaseyyaṃ kappetvā sāyanhasamaye ākāsena gantvā kapilavatthusāmante ekasmiṃ kabaracchāye rukkhamūle nisīdi.
  8690. 508690,113,1417,55,121,1,423,47,"Tato avidūre viṭaṭūbhassa rajjasīmāya anto sandacchāyo nigrodharukkho atthi, viṭaṭūbho satthāraṃ disvā upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ bhante, kiṃkāraṇā evarūpāya uṇhavelāya imasmiṃ kabaracchāye rukkhamūle nisīdatha, etasmiṃ sandacchāye nigrodharukkhamūle nisīdatha, bhante’’ ti vatvā‘‘ hotu, mahārāja, ñātakānaṃ chāyā nāma sītalā’’ ti vutte‘‘ ñātakānaṃ rakkhaṇatthāya satthā āgato bhavissatī’’ ti cintetvā satthāraṃ vanditvā sāvatthimeva paccāgami. "
  8691. 508691,113,1417,122,126,1,36,4,Satthāpi uppatitvā jetavanameva gato.
  8692. 508692,113,1418,2,19,1,150,17,Rājā sākiyānaṃ dosaṃ saritvā dutiyaṃ nikkhamitvā tatheva satthāraṃ passitvā puna nivattitvā tatiyavāre nikkhamitvā tattheva satthāraṃ passitvā nivatti.
  8693. 508693,113,1418,20,36,1,162,16,Catutthavāre pana tasmiṃ nikkhante satthā sākiyānaṃ pubbakammaṃ oloketvā tesaṃ nadiyaṃ visapakkhipanapāpakammassa appaṭibāhirabhāvaṃ ñatvā catutthavāre na agamāsi.
  8694. 508694,113,1418,37,49,1,113,12,Viṭaṭūbharājā khīrapāyake dārake ādiṃ katvā sabbe sākiye ghātetvā galalohitena nisinnaphalakaṃ dhovitvā paccāgami.
  8695. 508695,113,1418,50,89,1,309,32,"Satthari tatiyavāre gamanato paccāgantvā punadivase piṇḍāya caritvā niṭṭhāpitabhattakicce gandhakuṭiyaṃ pavisante disāhi sannipatitā bhikkhū dhammasabhāyaṃ nisīditvā‘‘ āvuso, satthā attānaṃ dassetvā rājānaṃ nivattāpetvā ñātake maraṇabhayā mocesi, evaṃ ñātakānaṃ atthacaro satthā’’ ti bhagavato guṇakathaṃ kathayiṃsu. "
  8696. 508696,113,1418,90,134,1,190,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva tathāgato ñātakānaṃ atthaṃ carati, pubbepi cariyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8697. 508697,113,1419,2,42,1,297,33,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma rājā dasa rājadhamme akopetvā dhammena rajjaṃ kārento ekadivasaṃ cintesi‘‘ jambudīpatale rājāno bahuthambhesu pāsādesu vasanti, tasmā bahūhi thambhehi pāsādakaraṇaṃ nāma anacchariyaṃ, yaṃnūnāhaṃ ekathambhakaṃ pāsādaṃ kāreyyaṃ, evaṃ sabbarājūnaṃ aggarājā bhavissāmī’’ ti. "
  8698. 508698,113,1419,43,57,1,84,10,So vaḍḍhakī pakkosāpetvā‘‘ mayhaṃ sobhaggappattaṃ ekathambhakaṃ pāsādaṃ karothā’’ ti āha.
  8699. 508699,113,1419,58,97,1,194,27,"Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā araññaṃ pavisitvā ujū mahante ekathambhakapāsādārahe bahū rukkhe disvā‘‘ ime rukkhā santi, maggo pana visamo, na sakkā otāretuṃ, rañño ācikkhissāmā’’ ti cintetvā tathā akaṃsu. "
  8700. 508700,113,1419,98,135,1,140,24,"Rājā‘‘ kenaci upāyena saṇikaṃ otārethā’’ ti vatvā‘‘ deva, yena kenaci upāyena na sakkā’’ ti vutte‘‘ tena hi mama uyyāne ekaṃ rukkhaṃ upadhārethā’’ ti āha. "
  8701. 508701,113,1419,136,152,1,157,16,Vaḍḍhakī uyyānaṃ gantvā ekaṃ sujātaṃ ujukaṃ gāmanigamapūjitaṃ rājakulatopi laddhabalikammaṃ maṅgalasālarukkhaṃ disvā rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ.
  8702. 508702,113,1419,153,170,1,74,12,"Rājā‘‘ uyyāne rukkho nāma mama paṭibaddho, gacchatha bho taṃ chindathā’’ ti āha. "
  8703. 508703,113,1419,171,219,1,313,36,"Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā gandhamālādihatthā uyyānaṃ gantvā rukkhe gandhapañcaṅgulikaṃ datvā suttena parikkhipitvā pupphakaṇṇikaṃ bandhitvā dīpaṃ jāletvā balikammaṃ katvā‘‘ ito sattame divase āgantvā rukkhaṃ chindissāma, rājā chindāpeti, imasmiṃ rukkhe nibbattadevatā aññattha gacchatu, amhākaṃ doso natthī’’ ti sāvesuṃ. "
  8704. 508704,113,1420,2,40,1,282,32,"Atha tasmiṃ nibbatto devaputto taṃ vacanaṃ sutvā‘‘ nissaṃsayaṃ ime vaḍḍhakī imaṃ rukkhaṃ chindissanti, vimānaṃ me nassissati, vimānapariyantikameva kho pana mayhaṃ jīvitaṃ, imañca rakkhaṃ parivāretvā ṭhitesu taruṇasālarukkhesu nibbattānaṃ mama ñātidevatānampi bahūni vimānāni nassissanti. "
  8705. 508705,113,1420,41,80,1,293,34,"Vimānapariyantikameva mama ñātīnaṃ devatānampi jīvitaṃ, na kho pana maṃ tathā attano vināso bādhati, yathā ñātīnaṃ, tasmā nesaṃ mayā jīvitaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā aḍḍharattasamaye dibbālaṅkārapaṭimaṇḍito rañño sirigabbhaṃ pavisitvā sakalagabbhaṃ ekobhāsaṃ katvā ussisakapasse rodamāno aṭṭhāsi. "
  8706. 508706,113,1420,81,90,1,69,9,Rājā taṃ disvā bhītatasito tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  8707. 508707,113,1421,2,4,1,0,0,13.
  8708. 508708,113,1422,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Kā tvaṃ suddhehi vatthehi, aghe vehāyasaṃ ṭhitā; "
  8709. 508709,113,1423,2,12,1,47,7,"Kena tyāssūni vattanti, kuto taṃ bhayamāgatan’’ ti. "
  8710. 508710,113,1424,2,11,1,68,9,Tattha kā tvan ti nāgayakkhasupaṇṇasakkādīsu kā nāma tvanti pucchati.
  8711. 508711,113,1424,12,20,1,70,6,"{Vatthehī}ti vacanamattamevetaṃ, sabbepi pana dibbālaṅkāre sandhāyevamāha. "
  8712. 508712,113,1424,21,25,1,22,3,{Aghe}ti appaṭighe ākāse.
  8713. 508713,113,1424,26,30,1,30,4,Vehāyasan ti tasseva vevacanaṃ.
  8714. 508714,113,1424,31,40,1,59,8,Kena tyāssūni {vattantī}ti kena kāraṇena tava assūni vattanti.
  8715. 508715,113,1424,41,49,1,73,7,{Kuto}ti ñātiviyogadhanavināsādīnaṃ kiṃ nissāya taṃ bhayamāgatanti pucchati.
  8716. 508716,113,1425,2,8,1,30,5,Tato devarājā dve gāthā abhāsi–
  8717. 508717,113,1426,2,4,1,0,0,14.
  8718. 508718,113,1427,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Taveva deva vijite, bhaddasāloti maṃ vidū; "
  8719. 508719,113,1428,2,8,1,43,5,"Saṭṭhi vassasahassāni, tiṭṭhato pūjitassa me. "
  8720. 508720,113,1429,2,4,1,0,0,15.
  8721. 508721,113,1430,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Kārayantā nagarāni, agāre ca disampati; "
  8722. 508722,113,1431,2,10,1,42,7,"Vividhe cāpi pāsāde, na maṃ te accamaññisuṃ; "
  8723. 508723,113,1432,2,13,1,47,8,"Yatheva maṃ te pūjesuṃ, tatheva tvampi pūjayā’’ ti. "
  8724. 508724,113,1433,2,25,1,184,21,Tattha {tiṭṭhato}ti sakalabārāṇasinagarehi ceva gāmanigamehi ca tayā ca pūjitassa niccaṃ balikammañca sakkārañca labhantassa mayhaṃ imasmiṃ uyyāne tiṭṭhantassa ettako kālo gatoti dasseti.
  8725. 508725,113,1433,26,29,1,38,2,{Nagarānī}ti nagarapaṭisaṅkharaṇakammāni.
  8726. 508726,113,1433,30,33,1,21,2,{Agārecā}ti bhūmigehāni.
  8727. 508727,113,1433,34,41,1,33,4,"{Disampatī}ti disānaṃ pati, mahārāja. "
  8728. 508728,113,1433,42,71,1,217,26,"Na maṃ {te}ti te nagarapaṭisaṅkharaṇādīni karontā imasmiṃ nagare porāṇakarājāno maṃ nātimaññisuṃ nātikkamiṃsu na viheṭhayiṃsu, mama nivāsarukkhaṃ chinditvā attano kammaṃ na kariṃsu, mayhaṃ pana sakkārameva kariṃsūti avaca. "
  8729. 508729,113,1433,72,96,1,140,20,"{Yathevā}ti tasmā yatheva te porāṇakarājāno maṃ pūjayiṃsu, ekopi imaṃ rukkhaṃ na chindāpesi, tvañcāpi maṃ tatheva pūjaya, mā me rukkhaṃ chedayīti. "
  8730. 508730,113,1434,2,7,1,26,5,Tato rājā dve gāthā abhāsi–
  8731. 508731,113,1435,2,4,1,0,0,16.
  8732. 508732,113,1436,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Taṃ ivāhaṃ na passāmi, thūlaṃ kāyena te dumaṃ; "
  8733. 508733,113,1437,2,6,1,33,3,"Ārohapariṇāhena , abhirūposi jātiyā. "
  8734. 508734,113,1438,2,4,1,0,0,17.
  8735. 508735,113,1439,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Pāsādaṃ kārayissāmi, ekatthambhaṃ manoramaṃ; "
  8736. 508736,113,1440,2,13,1,48,8,"Tattha taṃ upanessāmi, ciraṃ te yakkha jīvitan’’ ti. "
  8737. 508737,113,1441,2,6,1,24,3,Tattha {kāyenā}ti pamāṇena.
  8738. 508738,113,1441,7,32,1,212,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tava pamāṇena taṃ viya thūlaṃ mahantaṃ aññaṃ dumaṃ na passāmi, tvaññeva pana ārohapariṇāhena sujātasaṅkhātāya samasaṇṭhānaujubhāvappakārāya jātiyā ca abhirūpo sobhaggappatto ekathambhapāsādārahoti. "
  8739. 508739,113,1441,33,41,1,58,8,Pāsādan ti tasmā taṃ chedāpetvā ahaṃ pāsādaṃ kārāpessāmeva.
  8740. 508740,113,1441,42,79,1,250,32,"Tattha tan ti taṃ panāhaṃ samma devarāja, tattha pāsāde upanessāmi, so tvaṃ mayā saddhiṃ ekato vasanto aggagandhamālādīni labhanto sakkārappatto sukhaṃ jīvissasi, nivāsaṭṭhānābhāvena me vināso bhavissatīti mā cintayi, ciraṃ te yakkha jīvitaṃ bhavissatīti. "
  8741. 508741,113,1442,2,8,1,35,6,Taṃ sutvā devarājā dve gāthā abhāsi–
  8742. 508742,113,1443,2,4,1,0,0,18.
  8743. 508743,113,1444,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evaṃ cittaṃ udapādi, sarīrena vinābhāvo; "
  8744. 508744,113,1445,2,8,1,43,5,"Puthuso maṃ vikantitvā, khaṇḍaso avakantatha. "
  8745. 508745,113,1446,2,4,1,0,0,19.
  8746. 508746,113,1447,2,14,1,49,9,"‘ ‘ Agge ca chetvā majjhe ca, pacchā mūlamhi chindatha; "
  8747. 508747,113,1448,2,13,1,48,8,"Evaṃ me chijjamānassa, na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā’’ ti. "
  8748. 508748,113,1449,2,13,1,59,9,Tattha evaṃ cittaṃ {udapādī}ti yadi evaṃ cittaṃ tava uppannaṃ.
  8749. 508749,113,1449,14,26,1,93,11,Sarīrena {vinābhāvo}ti yadi te mama sarīrena bhaddasālarukkhena saddhiṃ mama vinābhāvo patthito.
  8750. 508750,113,1449,27,30,1,17,2,{Puthuso}ti bahudhā.
  8751. 508751,113,1449,31,34,1,22,2,{Vikantitvā}ti chinditvā.
  8752. 508752,113,1449,35,40,1,42,4,{Khaṇḍaso}ti khaṇḍākhaṇḍaṃ katvā avakantatha.
  8753. 508753,113,1449,41,55,1,86,12,"Agge {cā}ti avakantantā pana paṭhamaṃ agge, tato majjhe chetvā sabbapacchā mūle chindatha. "
  8754. 508754,113,1449,56,69,1,84,12,"Evañhi me chijjamānassa na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā, sukhaṃ nu khaṇḍaso bhaveyyāti yācati. "
  8755. 508755,113,1450,2,7,1,26,5,Tato rājā dve gāthā abhāsi–
  8756. 508756,113,1451,2,4,1,0,0,20.
  8757. 508757,113,1452,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Hatthapādaṃ yathā chinde, kaṇṇanāsañca jīvato; "
  8758. 508758,113,1453,2,11,1,48,8,"Tato pacchā siro chinde, taṃ dukkhaṃ maraṇaṃ siyā. "
  8759. 508759,113,1454,2,4,1,0,0,21.
  8760. 508760,113,1455,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Sukhaṃ nu khaṇḍaso chinnaṃ, bhaddasāla vanappati; "
  8761. 508761,113,1456,2,11,1,46,6,"Kiṃhetu kiṃ upādāya, khaṇḍaso chinnamicchasī’’ ti. "
  8762. 508762,113,1457,2,9,1,39,7,Tattha hatthapādan ti hatthe ca pāde ca.
  8763. 508763,113,1457,10,21,1,76,11,Taṃ dukkhan ti evaṃ paṭipāṭiyā chijjantassa corassa taṃ maraṇaṃ dukkhaṃ siyā.
  8764. 508764,113,1457,22,56,1,176,25,"Sukhaṃ {nū}ti samma bhaddasāla, vajjhappattā corā sukhena maritukāmā sīsacchedaṃ yācanti, na khaṇḍaso chedanaṃ, tvaṃ pana evaṃ yācasi, tena taṃ pucchāmi‘‘ sukhaṃ nu khaṇḍaso chinnan’’ ti. "
  8765. 508765,113,1457,57,71,1,95,12,"{Kiṃhetū}ti khaṇḍaso chinnaṃ nāma na sukhaṃ, kāraṇena panettha bhavitabbanti taṃ pucchanto evamāha. "
  8766. 508766,113,1458,2,9,1,46,6,Athassa ācikkhanto bhaddasālo dve gāthā abhāsi–
  8767. 508767,113,1459,2,4,1,0,0,22.
  8768. 508768,113,1460,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yañca hetumupādāya, hetuṃ dhammūpasaṃhitaṃ; "
  8769. 508769,113,1461,2,8,1,42,5,"Khaṇḍaso chinnamicchāmi, mahārāja suṇohi me. "
  8770. 508770,113,1462,2,4,1,0,0,23.
  8771. 508771,113,1463,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ñātī me sukhasaṃvaddhā, mama passe nivātajā; "
  8772. 508772,113,1464,2,10,1,42,5,"Tepihaṃ upahiṃseyya, paresaṃ asukhocitan’’ ti. "
  8773. 508773,113,1465,2,26,1,172,19,"Tattha hetuṃ dhammūpasaṃhitan ti mahārāja, yaṃ hetusabhāvayuttameva, na hetupatirūpakaṃ, hetuṃ upādāya ārabbha sandhāyāhaṃ khaṇḍaso chinnamicchāmi, taṃ ohitasoto suṇohīti attho. "
  8774. 508774,113,1465,27,59,1,265,28,"Ñātī {me}ti mama bhaddasālarukkhassa chāyāya sukhasaṃvaddhā mama passe taruṇasālarukkhesu nibbattā mayā katavātaparittāṇattā nivātajā mama ñātakā devasaṅghā atthi, te ahaṃ visālasākhaviṭapo mūle chinditvā patanto upahiṃseyyaṃ, saṃbhaggavimāne karonto vināseyyanti attho. "
  8775. 508775,113,1465,60,85,1,196,23,"Paresaṃ asukhocitan ti evaṃ sante mayā tesaṃ paresaṃ ñātidevasaṅghānaṃ asukhaṃ dukkhaṃ ocitaṃ vaḍḍhitaṃ, na cāhaṃ tesaṃ dukkhakāmo, tasmā bhaddasālaṃ khaṇḍaso khaṇḍaso chindāpemīti ayametthādhippāyo. "
  8776. 508776,113,1466,2,30,1,173,20,"Taṃ sutvā rājā‘‘ dhammiko vatāyaṃ, devaputto, attano vimānavināsatopi ñātīnaṃ vimānavināsaṃ na icchati, ñātīnaṃ atthacariyaṃ carati, abhayamassa dassāmī’’ ti tussitvā osānagāthamāha– "
  8777. 508777,113,1467,2,4,1,0,0,24.
  8778. 508778,113,1468,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ceteyyarūpaṃ cetesi, bhaddasāla vanappati; "
  8779. 508779,113,1469,2,12,1,44,7,"Hitakāmosi ñātīnaṃ, abhayaṃ samma dammi te’’ ti. "
  8780. 508780,113,1470,2,11,1,88,8,Tattha ceteyyarūpaṃ {cetesī}ti ñātīsu muducittatāya cintento cintetabbayuttakameva cintesi.
  8781. 508781,113,1470,12,15,1,31,3,Chedeyyarūpaṃ chedesītipi pāṭho.
  8782. 508782,113,1470,16,22,1,66,5,Tassattho– khaṇḍaso chinnamicchanto chedetabbayuttakameva chedesīti.
  8783. 508783,113,1470,23,48,1,159,21,"Abhayan ti etasmiṃ te samma, guṇe pasīditvā abhayaṃ dadāmi, na me pāsādenattho, nāhaṃ taṃ chedāpessāmi, gaccha ñātisaṅghaparivuto sakkatagarukato sukhaṃ jīvāti āha. "
  8784. 508784,113,1471,2,8,1,38,5,Devarājā rañño dhammaṃ desetvā agamāsi.
  8785. 508785,113,1471,9,17,1,62,8,Rājā tassovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggapuraṃ pūresi.
  8786. 508786,113,1472,2,22,1,122,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepi tathāgato ñātatthacariyaṃ acariyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  8787. 508787,113,1472,23,41,1,105,12,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, taruṇasālesu nibbattadevatā buddhaparisā, bhaddasāladevarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8788. 508788,113,1473,2,4,1,30,2,Bhaddasālajātakavaṇṇanā dutiyā.
  8789. 508789,113,1475,2,7,1,26,2,[ 466]3. Samuddavāṇijajātakavaṇṇanā
  8790. 508790,113,1476,2,21,1,130,16,Kasanti vapanti te {janā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa pañca kulasatāni gahetvā niraye patitabhāvaṃ ārabbha kathesi.
  8791. 508791,113,1476,22,91,1,545,60,"So hi aggasāvakesu parisaṃ gahetvā pakkantesu sokaṃ sandhāretuṃ asakkonto uṇhalohite mukhato nikkhante balavavedanāpīḷito tathāgatassa guṇaṃ anussaritvā‘‘ ahameva nava māse tathāgatassa anatthaṃ cintesiṃ, satthu pana mayi pāpacittaṃ nāma natthi, asītimahātherānampi mayi āghāto nāma natthi, mayā katakammena ahameva idāni anātho jāto, satthārāpimhi vissaṭṭho mahātherehipi ñātiseṭṭhena rāhulattherenapi sakyarājakulehipi, gantvā satthāraṃ khamāpessāmī’’ ti parisāya saññaṃ datvā attānaṃ pañcakena gāhāpetvā rattiṃ rattiṃ gacchanto kosalaraṭṭhaṃ sampāpuṇi. "
  8792. 508792,113,1476,92,108,1,82,10,"Ānandatthero satthu ārocesi‘‘ devadatto kira, bhante, tumhākaṃ khamāpetuṃ āgacchatī’’ ti."
  8793. 508793,113,1476,109,121,1,47,7,"‘‘ Ānanda, devadatto mama dassanaṃ na labhissatī’’ ti. "
  8794. 508794,113,1477,2,13,1,84,10,"Atha tasmiṃ sāvatthinagaradvāraṃ sampatte puna thero ārocesi, bhagavāpi tatheva avaca. "
  8795. 508795,113,1477,14,44,1,173,23,"Tassa jetavane pokkharaṇiyā samīpaṃ āgatassa pāpaṃ matthakaṃ pāpuṇi, sarīre ḍāho uppajji, nhatvā pānīyaṃ pivitukāmo hutvā‘‘ mañcakato maṃ āvuso otāretha, pānīyaṃ pivissāmī’’ ti āha. "
  8796. 508796,113,1477,45,53,1,87,8,Tassa otāretvā bhūmiyaṃ ṭhapitamattassa cittassāde aladdheyeva mahāpathavī vivaramadāsi.
  8797. 508797,113,1477,54,62,1,57,7,Tāvadeva taṃ avīcito aggijālā uṭṭhāya parikkhipitvā gaṇhi.
  8798. 508798,113,1477,63,76,1,66,9,So‘‘ pāpakammaṃ me matthakaṃ pattan’’ ti tathāgatassa guṇe anussaritvā–
  8799. 508799,113,1478,2,10,1,59,6,"‘ ‘ Imehi aṭṭhīhi tamaggapuggalaṃ, devātidevaṃ naradammasārathiṃ; "
  8800. 508800,113,1479,2,24,1,65,7,"Samantacakkhuṃ satapuññalakkhaṇaṃ, pāṇehi buddhaṃ saraṇaṃ upemī’’ ti.( mi. pa.4.1.3)– "
  8801. 508801,113,1480,2,8,1,54,6,Imāya gāthāya saraṇe patiṭṭhahanto avīciparāyaṇo ahosi.
  8802. 508802,113,1480,9,14,1,43,5,Tassa pana pañca upaṭṭhākakulasatāni ahesuṃ.
  8803. 508803,113,1480,15,22,1,71,7,Tānipi tappakkhikāni hutvā dasabalaṃ akkositvā avīcimhiyeva nibbattiṃsu.
  8804. 508804,113,1480,23,31,1,58,8,Evaṃ so tāni pañca kulasatāni gaṇhitvā avīcimhi patiṭṭhito.
  8805. 508805,113,1481,2,29,1,213,20,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto pāpo lābhasakkāragiddhatāya sammāsambuddhe aṭṭhāne kopaṃ bandhitvā anāgatabhayamanoloketvā pañcahi kulasatehi saddhiṃ avīciparāyaṇo jāto’’ ti. "
  8806. 508806,113,1481,30,81,1,292,35,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na bhikkhave, idāneva devadatto lābhasakkāragiddho hutvā anāgatabhayaṃ na olokesi, pubbepi anāgatabhayaṃ anoloketvā paccuppannasukhagiddhena saddhiṃ parisāya mahāvināsaṃ patto’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8807. 508807,113,1482,2,12,1,104,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasito avidūre kulasahassanivāso mahāvaḍḍhakīgāmo ahosi.
  8808. 508808,113,1482,13,39,1,147,20,"Tattha vaḍḍhakī‘‘ tumhākaṃ mañcaṃ karissāma, pīṭhaṃ karissāma, gehaṃ karissāmā’’ ti vatvā manussānaṃ hatthato bahuṃ iṇaṃ gahetvā kiñci kātuṃ na sakkhiṃsu. "
  8809. 508809,113,1482,40,45,1,51,5,Manussā diṭṭhadiṭṭhe vaḍḍhakī codenti palibuddhanti.
  8810. 508810,113,1482,46,94,1,388,43,Te iṇāyikehi upaddutā sukhaṃ vasituṃ asakkontā‘‘ videsaṃ gantvā yattha katthaci vasissāmā’’ ti araññaṃ pavisitvā rukkhe chinditvā mahatiṃ nāvaṃ bandhitvā nadiṃ otāretvā āharitvā gāmato gāvutaḍḍhayojanamatte ṭhāne ṭhapetvā aḍḍharattasamaye gāmaṃ āgantvā puttadāramādāya nāvaṭṭhānaṃ gantvā nāvaṃ āruyha anukkamena mahāsamuddaṃ pavisitvā vātavegena vicarantā samuddamajjhe ekaṃ dīpakaṃ pāpuṇiṃsu.
  8811. 508811,113,1482,95,119,1,259,23,"Tasmiṃ pana dīpake sayaṃjātasāliucchukadaliambajambupanasatālanāḷikerādīni vividhaphalāni atthi, aññataro pabhinnanāvo puriso paṭhamataraṃ taṃ dīpakaṃ patvā sālibhattaṃ bhuñjamāno ucchuādīni khādamāno thūlasarīro naggo parūḷhakesamassu tasmiṃ dīpake paṭivasati. "
  8812. 508812,113,1483,2,23,1,128,15,"Vaḍḍhakī cintayiṃsu‘‘ sace ayaṃ dīpako rakkhasapariggahito bhavissati, sabbepi amhe vināsaṃ pāpuṇissāma, pariggaṇhissāma tāva nan’’ ti. "
  8813. 508813,113,1483,24,35,1,93,10,Atha sattaṭṭha purisā sūrā balavanto sannaddhapañcāvudhā hutvā otaritvā dīpakaṃ pariggaṇhiṃsu.
  8814. 508814,113,1483,36,72,1,273,31,"Tasmiṃ khaṇe so puriso bhuttapātarāso ucchurasaṃ pivitvā sukhappatto ramaṇīye padese rajatapaṭṭasadise vālukatale sītacchāyāya uttānako nipajjitvā‘‘ jambudīpavāsino kasantā vapantā evarūpaṃ sukhaṃ na labhanti, jambudīpato mayhaṃ ayameva dīpako varan’’ ti gāyamāno udānaṃ udānesi. "
  8815. 508815,113,1483,73,91,1,100,14,Atha satthā bhikkhū āmantetvā‘‘ so bhikkhave puriso imaṃ udānaṃ udānesī’’ ti dassento paṭhamaṃ gāthamāha–
  8816. 508816,113,1484,2,4,1,0,0,25.
  8817. 508817,113,1485,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Kasanti vapanti te janā, manujā kammaphalūpajīvino; "
  8818. 508818,113,1486,2,13,1,57,8,"Nayimassa dīpakassa bhāgino, jambudīpā idameva no varan’’ ti. "
  8819. 508819,113,1487,2,10,1,40,6,Tattha te {janā}ti te jambudīpavāsino janā.
  8820. 508820,113,1487,11,16,1,53,4,{Kammaphalūpajīvino}ti nānākammānaṃ phalūpajīvino sattā.
  8821. 508821,113,1488,2,36,1,190,25,"Atha te dīpakaṃ pariggaṇhantā purisā tassa gītasaddaṃ sutvā‘‘ manussasaddo viya suyyati, jānissāma nan’’ ti saddānusārena gantvā taṃ purisaṃ disvā‘‘ yakkho bhavissatī’’ ti bhītatasitā sare sannahiṃsu. "
  8822. 508822,113,1488,37,75,1,178,26,"Sopi te disvā attano vadhabhayena‘‘ nāhaṃ, sāmi, yakkho, purisomhi, jīvitaṃ me dethā’’ ti yācanto‘‘ purisā nāma tumhādisā naggā na hontī’’ ti vutte punappunaṃ yācitvā manussabhāvaṃ viññāpesi. "
  8823. 508823,113,1488,76,87,1,90,11,Te taṃ purisaṃ upasaṅkamitvā sammodanīyaṃ kathaṃ sutvā tassa tattha āgataniyāmaṃ pucchiṃsu.
  8824. 508824,113,1488,88,120,1,203,24,"Sopi sabbaṃ tesaṃ kathetvā‘‘ tumhe attano puññasampattiyā idhāgatā , ayaṃ uttamadīpo, na ettha sahatthena kammaṃ katvā jīvanti, sayaṃjātasālīnañceva ucchuādīnañcettha anto natthīti anukkaṇṭhantā vasathā’’ ti āha. "
  8825. 508825,113,1488,121,163,1,283,34,"Idha pana vasantānaṃ amhākaṃ añño paripantho natthi, aññaṃ bhayaṃ ettha natthi, ayaṃ pana amanussapariggahito, amanussā tumhākaṃ uccārapassāvaṃ disvā kujjheyyuṃ, tasmā taṃ karontā vālukaṃ viyūhitvā vālukāya paṭicchādeyyātha, ettakaṃ idha bhayaṃ, aññaṃ natthi, niccaṃ appamattā bhaveyyāthāti. "
  8826. 508826,113,1488,164,168,1,28,4,Te tattha vāsaṃ upagacchiṃsu.
  8827. 508827,113,1488,169,179,1,84,10,Tasmiṃ pana kulasahasse pañcannaṃ pañcannaṃ kulasatānaṃ jeṭṭhakā dve vaḍḍhakī ahesuṃ.
  8828. 508828,113,1488,180,190,1,58,9,"Tesu eko bālo ahosi rasagiddho, eko paṇḍito rasesu anallīno. "
  8829. 508829,113,1489,2,25,1,130,18,"Aparabhāge sabbepi te tattha sukhaṃ vasantā thūlasarīrā hutvā cintayiṃsu‘‘ ciraṃ pītā no surā, ucchurasena merayaṃ katvā pivissāmā’’ ti. "
  8830. 508830,113,1489,26,44,1,157,18,Te merayaṃ kāretvā pivitvā madavasena gāyantā naccantā kīḷantā pamattā tattha tattha uccārapassāvaṃ katvā appaṭicchādetvā dīpakaṃ jegucchaṃ paṭikūlaṃ kariṃsu.
  8831. 508831,113,1489,45,93,1,307,34,"Devatā‘‘ ime amhākaṃ kīḷāmaṇḍalaṃ paṭikūlaṃ karontī’’ ti kujjhitvā‘‘ mahāsamuddaṃ uttarāpetvā dīpakadhovanaṃ karissāmā’’ ti mantetvā‘‘ ayaṃ kāḷapakkho, ajja amhākaṃ samāgamo ca bhinno, ito dāni pannarasame divase puṇṇamīuposathadivase candassuggamanavelāya samuddaṃ ubbattetvā sabbepime ghātessāmā’’ ti divasaṃ ṭhapayiṃsu. "
  8832. 508832,113,1489,94,133,1,265,32,"Atha nesaṃ antare eko dhammiko devaputto‘‘ mā ime mama passantassa nassiṃsū’’ ti anukampāya tesu sāyamāsaṃ bhuñjitvā gharadvāre sukhakathāya nisinnesu sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito sakaladīpaṃ ekobhāsaṃ katvā uttarāya disāya ākāse ṭhatvā‘‘ ambho vaḍḍhakī, devatā tumhākaṃ kuddhā. "
  8833. 508833,113,1489,134,159,1,155,20,"Imasmiṃ ṭhāne mā vasittha, ito aḍḍhamāsaccayena hi devatā samuddaṃ ubbattetvā sabbeva tumhe ghātessanti, ito nikkhamitvā palāyathā’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  8834. 508834,113,1490,2,4,1,0,0,26.
  8835. 508835,113,1491,2,12,1,54,7,"‘ ‘ Tipañcarattūpagatamhi cande, vego mahā hehiti sāgarassa; "
  8836. 508836,113,1492,2,14,1,63,9,"Uplavissaṃ dīpamimaṃ uḷāraṃ, mā vo vadhī gacchatha leṇamaññan’’ ti. "
  8837. 508837,113,1493,2,11,1,73,8,Tattha uplavissan ti imaṃ dīpakaṃ uplavanto ajjhottharanto abhibhavissati.
  8838. 508838,113,1493,12,21,1,42,8,Mā vo {vadhī}ti so sāgaravego tumhe mā vadhi.
  8839. 508839,113,1494,2,10,1,47,8,Iti so tesaṃ ovādaṃ datvā attano ṭhānameva gato.
  8840. 508840,113,1494,11,107,1,469,67,"Tasmiṃ gate aparo sāhasiko kakkhaḷo devaputto‘‘ ime imassa vacanaṃ gahetvā palāyeyyuṃ, ahaṃ nesaṃ gamanaṃ nivāretvā sabbepime mahāvināsaṃ pāpessāmī’’ ti cintetvā dibbālaṅkārapaṭimaṇḍito sakaladīpaṃ ekobhāsaṃ karonto āgantvā dakkhiṇāya disāya ākāse ṭhatvā‘‘ eko devaputto idhāgato, no’’ ti pucchitvā‘‘ āgato’’ ti vutte‘‘ so vo kiṃ kathesī’’ ti vatvā‘‘ imaṃ nāma, sāmī’’ ti vutte‘‘ so tumhākaṃ idha nivāsaṃ na icchati, dosena katheti, tumhe aññattha agantvā idheva vasathā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  8841. 508841,113,1495,2,4,1,0,0,27.
  8842. 508842,113,1496,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Na jātuyaṃ sāgaravārivego, uplavissaṃ dīpamimaṃ uḷāraṃ; "
  8843. 508843,113,1497,2,13,1,64,10,"Taṃ me nimittehi bahūhi diṭṭhaṃ, mā bhetha kiṃ socatha modathavho. "
  8844. 508844,113,1498,2,4,1,0,0,28.
  8845. 508845,113,1499,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, pattattha āvāsamimaṃ uḷāraṃ; "
  8846. 508846,113,1500,2,13,1,60,8,"Na vo bhayaṃ paṭipassāmi kiñci, āputtaputtehi pamodathavho’’ ti. "
  8847. 508847,113,1501,2,10,1,33,7,Tattha na jātuyan ti na jātu ayaṃ.
  8848. 508848,113,1501,11,16,1,24,4,Mā {bhethā}ti mā bhāyittha.
  8849. 508849,113,1501,17,22,1,45,4,{Modathavho}ti pamoditā pītisomanassajātā hotha.
  8850. 508850,113,1501,23,35,1,82,10,"{Āputtaputtehī}ti yāva puttānampi puttehi pamodatha, natthi vo imasmiṃ ṭhāne bhayanti. "
  8851. 508851,113,1502,2,10,1,48,8,Evaṃ so imāhi dvīhi gāthāhi te assāsetvā pakkāmi.
  8852. 508852,113,1502,11,32,1,142,15,"Tassa pakkantakāle dhammikadevaputtassa vacanaṃ anādiyanto bālavaḍḍhakī‘‘ suṇantu me, bhonto, vacanan’’ ti sesavaḍḍhakī āmantetvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  8853. 508853,113,1503,2,4,1,0,0,29.
  8854. 508854,113,1504,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Yo devoyaṃ dakkhiṇāyaṃ disāyaṃ, khemanti pakkosati tassa saccaṃ; "
  8855. 508855,113,1505,2,15,1,64,10,"Na uttaro vedi bhayābhayassa, mā bhetha kiṃ socatha modathavho’’ ti. "
  8856. 508856,113,1506,2,11,1,49,7,"Tattha dakkhiṇāyan ti dakkhiṇāya, ayameva vā pāṭho. "
  8857. 508857,113,1507,2,11,1,70,9,Taṃ sutvā rasagiddhā pañcasatā vaḍḍhakī tassa bālassa vacanaṃ ādiyiṃsu.
  8858. 508858,113,1507,12,24,1,94,12,Itaro pana paṇḍitavaḍḍhakī tassa vacanaṃ anādiyanto te vaḍḍhakī āmantetvā catasso gāthā abhāsi–
  8859. 508859,113,1508,2,4,1,0,0,30.
  8860. 508860,113,1509,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Yathā ime vippavadanti yakkhā, eko bhayaṃ saṃsati khemameko; "
  8861. 508861,113,1510,2,12,1,65,9,"Tadiṅgha mayhaṃ vacanaṃ suṇātha, khippaṃ lahuṃ mā vinassimha sabbe. "
  8862. 508862,113,1511,2,4,1,0,0,31.
  8863. 508863,113,1512,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Sabbe samāgamma karoma nāvaṃ, doṇiṃ daḷhaṃ sabbayantūpapannaṃ; "
  8864. 508864,113,1513,2,10,1,57,7,"Sace ayaṃ dakkhiṇo saccamāha, moghaṃ paṭikkosati uttaroyaṃ; "
  8865. 508865,113,1514,2,12,1,55,9,"Sā ceva no hehiti āpadatthā, imañca dīpaṃ na pariccajema. "
  8866. 508866,113,1515,2,4,1,0,0,32.
  8867. 508867,113,1516,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Sace ca kho uttaro saccamāha, moghaṃ paṭikkosati dakkhiṇoyaṃ; "
  8868. 508868,113,1517,2,13,1,59,9,"Tameva nāvaṃ abhiruyha sabbe, evaṃ mayaṃ sotthi taremu pāraṃ. "
  8869. 508869,113,1518,2,4,1,0,0,33.
  8870. 508870,113,1519,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Na ve sugaṇhaṃ paṭhamena seṭṭhaṃ, kaniṭṭhamāpāthagataṃ gahetvā; "
  8871. 508871,113,1520,2,16,1,68,11,"Yo cīdha tacchaṃ paviceyya gaṇhati, sa ve naro seṭṭhamupeti ṭhānan’’ ti. "
  8872. 508872,113,1521,2,9,1,50,5,Tattha {vippavadantī}ti aññamaññaṃ viruddhaṃ vadanti.
  8873. 508873,113,1521,10,14,1,31,4,Lahun ti purimassa atthadīpanaṃ.
  8874. 508874,113,1521,15,19,1,28,4,Doṇin ti gambhīraṃ mahānāvaṃ.
  8875. 508875,113,1521,20,26,1,62,6,Sabbayantūpapannan ti sabbehi phiyārittādīhi yantehi upapannaṃ.
  8876. 508876,113,1521,27,47,1,118,18,"Sā ceva no hehiti {āpadatthā}ti sā ca no nāvā pacchāpi uppannāya āpadāya atthā bhavissati, imañca dīpaṃ na pariccajissāma. "
  8877. 508877,113,1521,48,51,1,18,2,{Taremū}ti tarissāma.
  8878. 508878,113,1521,52,60,1,43,8,Na ve sugaṇhan ti na ve sukhena gaṇhitabbaṃ.
  8879. 508879,113,1521,61,66,1,32,5,Seṭṭhan ti uttamaṃ tathaṃ saccaṃ.
  8880. 508880,113,1521,67,74,1,66,7,Kaniṭṭhan ti paṭhamavacanaṃ upādāya pacchimavacanaṃ kaniṭṭhaṃ nāma.
  8881. 508881,113,1521,75,85,1,37,6,Idhāpi‘‘ na ve sugaṇhan’’ ti anuvattateva.
  8882. 508882,113,1521,86,128,1,214,30,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ambho vaḍḍhakī, yena kenaci paṭhamena vuttavacanaṃ‘‘ idameva seṭṭhaṃ tathaṃ saccan’’ ti sukhaṃ na gaṇhitabbameva, yathā ca taṃ, evaṃ kaniṭṭhaṃ gacchā vuttavacanampi‘‘ idameva tathaṃ saccan’’ ti na gaṇhitabbaṃ. "
  8883. 508883,113,1521,129,159,1,240,27,"Yaṃ pana sotavisayaṃ āpāthagataṃ hoti, taṃ āpāthagataṃ gahetvā yo idha paṇḍitapuriso purimavacanañca pacchimavacanañca paviceyya vicinitvā tīretvā upaparikkhitvā tacchaṃ gaṇhāti, yaṃ tathaṃ saccaṃ sabhāvabhūtaṃ, tadeva paccakkhaṃ katvā gaṇhāti. "
  8884. 508884,113,1521,160,173,1,88,13,Sa ve naro seṭṭhamupeti ṭhānan ti so uttamaṃ ṭhānaṃ upeti adhigacchati vindati labhatīti.
  8885. 508885,113,1522,2,8,1,24,5,So evañca pana vatvā āha–
  8886. 508886,113,1522,9,22,1,71,9,"‘‘ ambho, mayaṃ dvinnampi devatānaṃ vacanaṃ karissāma, nāvaṃ tāva sajjeyyāma. "
  8887. 508887,113,1522,23,48,1,159,20,"Sace paṭhamassa vacanaṃ saccaṃ bhavissati, taṃ nāvaṃ abhiruhitvā palāyissāma, atha itarassa vacanaṃ saccaṃ bhavissati, nāvaṃ ekamante ṭhapetvā idheva vasissāmā’’ ti. "
  8888. 508888,113,1522,49,100,1,292,38,"Evaṃ vutte bālavaḍḍhakī‘‘ ambho, tvaṃ udakapātiyaṃ susumāraṃ passasi, atīva dīghaṃ passasi, paṭhamadevaputto amhesu dosavasena kathesi, pacchimo sineheneva, imaṃ evarūpaṃ varadīpaṃ pahāya kuhiṃ gamissāma, sace pana tvaṃ gantukāmo, tava parisaṃ gaṇhitvā nāvaṃ karohi, amhākaṃ nāvāya kiccaṃ natthī’’ ti āha. "
  8889. 508889,113,1522,101,113,1,101,12,Paṇḍito attano parisaṃ gahetvā nāvaṃ sajjetvā nāvāya sabbūpakaraṇāni āropetvā sapariso nāvāya aṭṭhāsi.
  8890. 508890,113,1523,2,14,1,107,12,Tato puṇṇamadivase candassa uggamanavelāya samuddato ūmi uttaritvā jāṇukapamāṇā hutvā dīpakaṃ dhovitvā gatā.
  8891. 508891,113,1523,15,21,1,56,6,Paṇḍito samuddassa uttaraṇabhāvaṃ ñatvā nāvaṃ vissajjesi.
  8892. 508892,113,1523,22,40,1,115,12,"Bālavaḍḍhakipakkhikāni pañca kulasatāni‘‘ samuddato ūmi dīpadhovanatthāya āgatā, ettakameva etan’’ ti kathentā nisīdiṃsu. "
  8893. 508893,113,1523,41,51,1,108,10,Tato paṭipāṭiyā kaṭippamāṇā purisappamāṇā tālappamāṇā sattatālappamāṇā sāgaraūmi dīpakampi vuyhamānā āgañchi.
  8894. 508894,113,1523,52,68,1,141,15,"Paṇḍito upāyakusalatāya rase alaggo sotthinā gato, bālavaḍḍhakī rasagiddhena anāgatabhayaṃ anolokento pañcahi kulasatehi saddhiṃ vināsaṃ patto. "
  8895. 508895,113,1524,2,10,1,71,8,Ito parā sānusāsanī tamatthaṃ dīpayamānā tisso abhisambuddhagāthā honti–
  8896. 508896,113,1525,2,4,1,0,0,34.
  8897. 508897,113,1526,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Yathāpi te sāgaravārimajjhe, sakammunā sotthi vahiṃsu vāṇijā; "
  8898. 508898,113,1527,2,9,1,57,6,"Anāgatatthaṃ paṭivijjhiyāna, appampi nācceti sa bhūripañño. "
  8899. 508899,113,1528,2,4,1,0,0,35.
  8900. 508900,113,1529,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Bālā ca mohena rasānugiddhā, anāgataṃ appaṭivijjhiyatthaṃ; "
  8901. 508901,113,1530,2,10,1,60,7,"Paccuppanne sīdanti atthajāte, samuddamajjhe yathā te manussā. "
  8902. 508902,113,1531,2,4,1,0,0,36.
  8903. 508903,113,1532,2,16,1,62,9,"‘ ‘ Anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ,‘ mā maṃ kiccaṃ kiccakāle byadhesi’; "
  8904. 508904,113,1533,2,14,1,66,9,"Taṃ tādisaṃ paṭikatakiccakāriṃ, na taṃ kiccaṃ kiccakāle byadhetī’’ ti. "
  8905. 508905,113,1534,2,11,1,70,8,Tattha {sakammunā}ti anāgatabhayaṃ disvā puretaraṃ katena attano kammena.
  8906. 508906,113,1534,12,17,1,32,4,Sotthi {vahiṃsū}ti khemena gamiṃsu.
  8907. 508907,113,1534,18,24,1,47,5,{Vāṇijā}ti samudde vicaraṇabhāvena vaḍḍhakī vuttā.
  8908. 508908,113,1534,25,50,1,183,20,"{Paṭivijjhiyānā}ti evaṃ, bhikkhave , paṭhamataraṃ kattabbaṃ anāgataṃ atthaṃ paṭivijjhitvā idhaloke bhūripañño kulaputto appamattakampi attano atthaṃ na acceti nātivattati, na hāpetīti attho. "
  8909. 508909,113,1534,51,60,1,82,8,"Appaṭivijjhiyatthan ti appaṭivijjhitvā atthaṃ, paṭhamameva kattabbaṃ akatvāti attho. "
  8910. 508910,113,1534,61,88,1,179,23,"{Paccuppanne}ti yadā taṃ anāgataṃ atthajātaṃ uppajjati, tadā tasmiṃ paccuppanne sīdanti, atthe jāte attano patiṭṭhaṃ na labhanti, samudde te bālavaḍḍhakī manussā viya vināsaṃ pāpuṇanti. "
  8911. 508911,113,1535,2,19,1,142,14,"Anāgatan ti bhikkhave, paṇḍitapuriso anāgataṃ paṭhamataraṃ kattabbakiccaṃ samparāyikaṃ vā diṭṭhadhammikaṃ vā paṭikayirātha, puretarameva kareyya. "
  8912. 508912,113,1535,20,21,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8913. 508913,113,1535,22,47,1,195,23,"Mā maṃ kiccaṃ kiccakāle byadhesi, pure kattabbañhi pure akayiramānaṃ pacchā paccuppannabhāvappattaṃ attano kiccakāle kāyacittābādhena byadheti, taṃ maṃ mā byadhesīti paṭhamameva naṃ paṇḍito kareyya. "
  8914. 508914,113,1535,48,54,1,37,6,Taṃ tādisan ti yathā paṇḍitaṃ purisaṃ.
  8915. 508915,113,1535,55,59,1,54,4,Paṭikatakiccakārin ti paṭikacceva kattabbakiccakārinaṃ.
  8916. 508916,113,1535,60,78,1,156,17,Taṃ kiccaṃ {kiccakāle}ti anāgataṃ kiccaṃ kayiramānaṃ pacchā paccuppannabhāvappattaṃ attano kiccakāle kāyacittābādhakāle tādisaṃ purimaṃ na byadheti na bādhati.
  8917. 508917,113,1535,79,80,1,5,1,Kasmā?
  8918. 508918,113,1535,81,83,1,18,2,Pureyeva katattāti.
  8919. 508919,113,1536,2,29,1,173,20,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto paccuppannasukhe laggo anāgatabhayaṃ anoloketvā sapariso vināsaṃ patto’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  8920. 508920,113,1536,30,54,1,168,17,"‘‘ tadā bālavaḍḍhakī devadatto ahosi, dakkhiṇadisāya ṭhito adhammikadevaputto kokāliko, uttaradisāya ṭhito dhammikadevaputto sāriputto, paṇḍitavaḍḍhakī pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8921. 508921,113,1537,2,4,1,33,2,Samuddavāṇijajātakavaṇṇanā tatiyā.
  8922. 508922,113,1539,2,7,1,17,2,[ 467]4. Kāmajātakavaṇṇanā
  8923. 508923,113,1540,2,14,1,88,10,Kāmaṃ {kāmayamānassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  8924. 508924,113,1540,15,23,1,78,8,Eko kira sāvatthivāsī brāhmaṇo aciravatītīre khettakaraṇatthāya araññaṃ koṭesi.
  8925. 508925,113,1540,24,70,1,223,31,"Satthā tassa upanissayaṃ disvā sāvatthiṃ piṇḍāya pavisanto maggā okkamma tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kiṃ karosi brāhmaṇā’’ ti vatvā‘‘ khettaṭṭhānaṃ koṭāpemi bho, gotamā’’ ti vutte‘‘ sādhu, brāhmaṇa, kammaṃ karohī’’ ti vatvā agamāsi. "
  8926. 508926,113,1540,71,86,1,151,14,Eteneva upāyena chinnarukkhe hāretvā khettassa sodhanakāle kasanakāle kedārabandhanakāle vapanakāleti punappunaṃ gantvā tena saddhiṃ paṭisanthāramakāsi.
  8927. 508927,113,1540,87,114,1,155,19,"Vapanadivase pana so brāhmaṇo‘‘ ajja, bho gotama, mayhaṃ vappamaṅgalaṃ, ahaṃ imasmiṃ sasse nipphanne buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dassāmī’’ ti āha. "
  8928. 508928,113,1540,115,119,1,39,4,Satthā tuṇhībhāvena adhivāsetvā pakkāmi.
  8929. 508929,113,1540,120,125,1,46,5,Punekadivasaṃ brāhmaṇo sassaṃ olokento aṭṭhāsi.
  8930. 508930,113,1540,126,157,1,122,19,Satthāpi tattha gantvā‘‘ kiṃ karosi brāhmaṇā’’ ti pucchitvā‘‘ sassaṃ olokemi bho gotamā’’ ti vutte‘‘ sādhu brāhmaṇā’’ ti vatvā pakkāmi.
  8931. 508931,113,1540,158,178,1,111,14,"Tadā brāhmaṇo cintesi‘‘ samaṇo gotamo abhiṇhaṃ āgacchati, nissaṃsayaṃ bhattena atthiko, dassāmahaṃ tassa bhattan’’ ti. "
  8932. 508932,113,1540,179,186,1,58,7,Tassevaṃ cintetvā gehaṃ gatadivase satthāpi tattha agamāsi.
  8933. 508933,113,1540,187,192,1,38,5,Atha brāhmaṇassa ativiya vissāso ahosi.
  8934. 508934,113,1540,193,213,1,135,16,Aparabhāge pariṇate sasse‘‘ sve khettaṃ lāyissāmī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā nipanne brāhmaṇe aciravatiyā upari sabbarattiṃ karakavassaṃ vassi.
  8935. 508935,113,1540,214,223,1,80,9,Mahogho āgantvā ekanāḷimattampi anavasesaṃ katvā sabbaṃ sassaṃ samuddaṃ pavesesi.
  8936. 508936,113,1540,224,240,1,146,15,"Brāhmaṇo oghamhi patite sassavināsaṃ oloketvā sakabhāvena saṇṭhātuṃ nāhosi, balavasokābhibhūto hatthena uraṃ paharitvā paridevamāno rodanto nipajji. "
  8937. 508937,113,1541,2,27,1,214,21,Satthā paccūsasamaye sokābhibhūtaṃ brāhmaṇaṃ disvā‘‘ brāhmaṇassāvassayo bhavissāmī’’ ti punadivase sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū vihāraṃ pesetvā pacchāsamaṇena saddhiṃ tassa gehadvāraṃ agamāsi.
  8938. 508938,113,1541,28,46,1,115,13,Brāhmaṇo satthu āgatabhāvaṃ sutvā‘‘ paṭisanthāratthāya me sahāyo āgato bhavissatī’’ ti paṭiladdhassāso āsanaṃ paññapesi.
  8939. 508939,113,1541,47,66,1,96,13,"Satthā pavisitvā paññattāsane nisīditvā‘‘ brāhmaṇa, kasmā tvaṃ dummanosi, kiṃ te aphāsukan’’ ti pucchi. "
  8940. 508940,113,1541,67,114,1,288,37,"Bho gotama, aciravatītīre mayā rukkhacchedanato paṭṭhāya kataṃ kammaṃ tumhe jānātha, ahaṃ‘‘ imasmiṃ sasse nipphanne tumhākaṃ dānaṃ dassāmī’’ ti vicarāmi, idāni me sabbaṃ taṃ sassaṃ mahogho samuddameva pavesesi, kiñci avasiṭṭhaṃ natthi, sakaṭasatamattaṃ dhaññaṃ vinaṭṭhaṃ, tena me mahāsoko uppannoti."
  8941. 508941,113,1541,115,128,1,52,7,"‘‘ Kiṃ pana, brāhmaṇa, socantassa naṭṭhaṃ punāgacchatī’’ ti."
  8942. 508942,113,1541,129,138,1,22,5,‘‘ No hetaṃ bho gotamā’’ ti.
  8943. 508943,113,1541,139,167,1,163,20,"‘‘ Evaṃ sante kasmā socasi, imesaṃ sattānaṃ dhanadhaññaṃ nāma uppajjanakāle uppajjati, nassanakāle nassati, kiñci saṅkhāragataṃ anassanadhammaṃ nāma natthi, mā cintayī’’ ti. "
  8944. 508944,113,1541,168,185,1,75,9,Iti naṃ satthā samassāsetvā tassa sappāyadhammaṃ desento kāmasuttaṃ( su. ni.772 ādayo) kathesi.
  8945. 508945,113,1541,186,192,1,58,5,Suttapariyosāne socanto brāhmaṇo sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  8946. 508946,113,1541,193,200,1,53,7,Satthā taṃ nissokaṃ katvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ agamāsi.
  8947. 508947,113,1541,201,217,1,115,12,‘‘ Satthā asukaṃ nāma brāhmaṇaṃ sokasallasamappitaṃ nissokaṃ katvā sotāpattiphale patiṭṭhāpesī’’ ti sakalanagaraṃ aññāsi.
  8948. 508948,113,1541,218,247,1,210,23,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, dasabalo brāhmaṇena saddhiṃ mittaṃ katvā vissāsiko hutvā upāyeneva tassa sokasallasamappitassa dhammaṃ desetvā taṃ nissokaṃ katvā sotāpattiphale patiṭṭhāpesī’’ ti. "
  8949. 508949,113,1541,248,289,1,170,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ etaṃ nissokamakāsin’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8950. 508950,113,1542,2,9,1,55,7,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadattassa rañño dve puttā ahesuṃ.
  8951. 508951,113,1542,10,17,1,58,6,"So jeṭṭhakassa uparajjaṃ adāsi, kaniṭṭhassa senāpatiṭṭhānaṃ. "
  8952. 508952,113,1542,18,25,1,72,7,Aparabhāge brahmadatte kālakate amaccā jeṭṭhakassa abhisekaṃ paṭṭhapesuṃ.
  8953. 508953,113,1542,26,57,1,166,22,"So‘‘ na mayhaṃ rajjenattho, kaniṭṭhassa me dethā’’ ti vatvā punappunaṃ yāciyamānopi paṭikkhipitvā kaniṭṭhassa abhiseke kate‘‘ na me issariyenattho’’ ti uparajjādīnipi na icchi."
  8954. 508954,113,1542,58,94,1,192,27,‘‘ Tena hi sādūni bhojanāni bhuñjanto idheva vasāhī’’ ti vuttepi‘‘ na me imasmiṃ nagare kiccaṃ atthī’’ ti bārāṇasito nikkhamitvā paccantaṃ gantvā ekaṃ seṭṭhikulaṃ nissāya sahatthena kammaṃ karonto vasi.
  8955. 508955,113,1542,95,107,1,98,11,"Te aparabhāge tassa rājakumārabhāvaṃ ñatvā kammaṃ kātuṃ nādaṃsu, kumāraparihāreneva taṃ parihariṃsu. "
  8956. 508956,113,1542,108,114,1,68,6,Aparabhāge rājakammikā khettappamāṇaggahaṇatthāya taṃ gāmaṃ agamaṃsu.
  8957. 508957,113,1542,115,136,1,119,15,"Seṭṭhi rājakumāraṃ upasaṅkamitvā‘‘ sāmi, mayaṃ tumhe posema, kaniṭṭhabhātikassa paṇṇaṃ pesetvā amhākaṃ baliṃ hārethā’’ ti āha. "
  8958. 508958,113,1542,137,163,1,124,17,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ ahaṃ asukaseṭṭhikulaṃ nāma upanissāya vasāmi, maṃ nissāya etesaṃ baliṃ vissajjehī’’ ti paṇṇaṃ pesesi. "
  8959. 508959,113,1542,164,174,1,32,6,Rājā‘‘ sādhū’’ ti vatvā tathā kāresi.
  8960. 508960,113,1543,2,21,1,131,14,"Atha naṃ sakalagāmavāsinopi janapadavāsinopi upasaṅkamitvā‘‘ mayaṃ tumhākaññeva baliṃ dassāma, amhākampi suṅkaṃ vissajjāpehī’’ ti āhaṃsu. "
  8961. 508961,113,1543,22,28,1,46,6,So tesampi atthāya paṇṇaṃ pesetvā vissajjāpesi.
  8962. 508962,113,1543,29,36,1,37,6,Tato paṭṭhāya te tasseva baliṃ adaṃsu.
  8963. 508963,113,1543,37,46,1,70,8,"Athassa mahālābhasakkāro ahosi, tena saddhiññevassa taṇhāpi mahatī jātā. "
  8964. 508964,113,1543,47,59,1,83,10,"So aparabhāgepi sabbaṃ janapadaṃ yāci, upaḍḍharajjaṃ yāci, kaniṭṭhopi tassa adāsiyeva. "
  8965. 508965,113,1543,60,92,1,184,24,So taṇhāya vaḍḍhamānāya upaḍḍharajjenapi asantuṭṭho‘‘ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti janapadaparivuto taṃ nagaraṃ gantvā bahinagare ṭhatvā‘‘ rajjaṃ vā me detu yuddhaṃ vā’’ ti kaniṭṭhassa paṇṇaṃ pahiṇi.
  8966. 508966,113,1543,93,128,1,183,26,"Kaniṭṭho cintesi‘‘ ayaṃ bālo pubbe rajjampi uparajjādīnipi paṭikkhipitvā idāni‘ yuddhena gaṇhāmī’ ti vadati, sace kho panāhaṃ imaṃ yuddhena māressāmi, garahā me bhavissati, kiṃ me rajjenā’’ ti. "
  8967. 508967,113,1543,129,141,1,46,7,"Athassa‘‘ alaṃ yuddhena, rajjaṃ gaṇhatū’’ ti pesesi. "
  8968. 508968,113,1543,142,165,1,167,22,So rajjaṃ gaṇhitvā kaniṭṭhassa uparajjaṃ datvā tato paṭṭhāya rajjaṃ kārento taṇhāvasiko hutvā ekena rajjena asantuṭṭho dve tīṇi rajjāni patthetvā taṇhāya koṭiṃ nāddasa.
  8969. 508969,113,1544,2,89,1,426,58,"Tadā sakko devarājā‘‘ ke nu kho loke mātāpitaro upaṭṭhahanti, ke dānādīni puññāni karonti, ke taṇhāvasikā’’ ti olokento tassa taṇhāvasikabhāvaṃ ñatvā‘‘ ayaṃ bālo bārāṇasirajjenapi na tussati, ahaṃ sikkhāpessāmi nan’’ ti māṇavakavesena rājadvāre ṭhatvā‘‘ eko upāyakusalo māṇavo dvāre ṭhito’’ ti ārocāpetvā‘‘ pavisatū’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ jayāpetvā‘‘ kiṃkāraṇā āgatosī’’ ti vutte‘‘ mahārāja tumhākaṃ kiñci vattabbaṃ atthi, raho paccāsīsāmī’’ ti āha. "
  8970. 508970,113,1544,90,94,1,44,4,Sakkānubhāvena tāvadeva manussā paṭikkamiṃsu.
  8971. 508971,113,1544,95,129,1,195,26,"Atha naṃ māṇavo‘‘ ahaṃ, mahārāja, phītāni ākiṇṇamanussāni sampannabalavāhanāni tīṇi nagarāni passāmi, ahaṃ te attano ānubhāvena tesu rajjaṃ gahetvā dassāmi, papañcaṃ akatvā sīghaṃ gantuṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  8972. 508972,113,1544,130,161,1,122,21,"So taṇhāvasiko rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā sakkānubhāvena‘‘ ko vā tvaṃ, kuto vā āgato, kiṃ vā te laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti na pucchi. "
  8973. 508973,113,1544,162,167,1,47,5,Sopi ettakaṃ vatvā tāvatiṃsabhavanameva agamāsi.
  8974. 508974,113,1545,2,76,1,360,51,"Rājā amacce pakkosāpetvā‘‘ eko māṇavo‘ amhākaṃ tīṇi rajjāni gahetvā dassāmī’ ti āha, taṃ pakkosatha, nagare bheriṃ carāpetvā balakāyaṃ sannipātāpetha, papañcaṃ akatvā tīṇi rajjāni gaṇhissāmī’’ ti vatvā‘‘ kiṃ pana te, mahārāja, tassa māṇavassa sakkāro vā kato, nivāsaṭṭhānaṃ vā pucchitan’’ ti vutte‘‘ neva sakkāraṃ akāsiṃ, na nivāsaṭṭhānaṃ pucchiṃ, gacchatha naṃ upadhārethā’’ ti āha. "
  8975. 508975,113,1545,77,92,1,75,10,"Upadhārentā naṃ adisvā‘‘ mahārāja, sakalanagare māṇavaṃ na passāmā’’ ti ārocesuṃ. "
  8976. 508976,113,1545,93,131,1,206,28,"Taṃ sutvā rājā domanassajāto‘‘ tīsu nagaresu rajjaṃ naṭṭhaṃ, mahantenamhi yasena parihīno,‘ neva me paribbayaṃ adāsi, na ca pucchi nivāsaṭṭhānan’ ti mayhaṃ kujjhitvā māṇavo anāgato bhavissatī’’ ti punappunaṃ cintesi. "
  8977. 508977,113,1545,132,144,1,105,11,"Athassa taṇhāvasikassa sarīre ḍāho uppajji, sarīre pariḍayhante udaraṃ khobhetvā lohitapakkhandikā udapādi. "
  8978. 508978,113,1545,145,159,1,82,11,"Ekaṃ bhājanaṃ pavisati, ekaṃ nikkhamati, vejjā tikicchituṃ na sakkonti, rājā kilamati. "
  8979. 508979,113,1545,160,165,1,47,5,Athassa byādhitabhāvo sakalanagare pākaṭo ahosi.
  8980. 508980,113,1546,2,36,1,217,26,Tadā bodhisatto takkasilato sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasinagare mātāpitūnaṃ santikaṃ āgato taṃ rañño pavattiṃ sutvā‘‘ ahaṃ tikicchissāmī’’ ti rājadvāraṃ gantvā‘‘ eko kira taruṇamāṇavo tumhe tikicchituṃ āgato’’ ti ārocāpesi.
  8981. 508981,113,1546,37,59,1,136,16,"Rājā‘‘ mahantamahantā disāpāmokkhavejjāpi maṃ tikicchituṃ na sakkonti, kiṃ taruṇamāṇavo sakkhissati, paribbayaṃ datvā vissajjetha nan’’ ti āha. "
  8982. 508982,113,1546,60,80,1,106,14,"Taṃ sutvā māṇavo‘‘ mayhaṃ vejjakammena vetanaṃ natthi, ahaṃ tikicchāmi, kevalaṃ bhesajjamūlamattaṃ detū’’ ti āha. "
  8983. 508983,113,1546,81,92,1,35,6,Taṃ sutvā rājā‘‘ sādhū’’ ti pakkosāpesi.
  8984. 508984,113,1546,93,118,1,115,18,"Māṇavo rājānaṃ vanditvā‘‘ mā bhāyi, mahārāja, ahaṃ te tikicchāmi, apica kho pana me rogassa samuṭṭhānaṃ ācikkhāhī’’ ti āha. "
  8985. 508985,113,1546,119,134,1,63,10,"Rājā harāyamāno‘‘ kiṃ te samuṭṭhānena, bhesajjaṃ eva karohī’’ ti āha. "
  8986. 508986,113,1546,135,153,1,97,13,"Mahārāja, vejjā nāma‘‘ ayaṃ byādhi imaṃ nissāya samuṭṭhito’’ ti ñatvā anucchavikaṃ bhesajjaṃ karontīti. "
  8987. 508987,113,1546,154,200,1,214,31,"Rājā‘‘ sādhu tātā’’ ti samuṭṭhānaṃ kathento‘‘ ekena māṇavena āgantvā tīsu nagaresu rajjaṃ gahetvā dassāmī’’ tiādiṃ katvā sabbaṃ kathetvā‘‘ iti me tāta, taṇhaṃ nissāya byādhi uppanno, sace tikicchituṃ sakkosi, tikicchāhī’’ ti āha. "
  8988. 508988,113,1546,201,210,1,56,8,"Kiṃ pana mahārāja, socanāya tāni nagarāni sakkā laddhunti?"
  8989. 508989,113,1546,211,219,1,16,4,‘‘ Na sakkā tātā’’ ti.
  8990. 508990,113,1546,220,277,1,371,46,"‘‘ Evaṃ sante kasmā socasi, mahārāja, sabbameva hi saviññāṇakāviññāṇakavatthuṃ attano kāyaṃ ādiṃ katvā pahāya gamanīyaṃ , catūsu nagaresu rajjaṃ gahetvāpi tvaṃ ekappahāreneva na catasso bhattapātiyo bhuñjissasi, na catūsu sayanesu sayissasi, na cattāri vatthayugāni acchādessasi, taṇhāvasikena nāma bhavituṃ na vaṭṭati, ayañhi taṇhā nāma vaḍḍhamānā catūhi apāyehi muccituṃ na detīti. "
  8991. 508991,113,1547,2,12,1,67,10,Iti naṃ mahāsatto ovaditvā athassa dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–
  8992. 508992,113,1548,2,4,1,0,0,37.
  8993. 508993,113,1549,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kāmaṃ kāmayamānassa, tassa ce taṃ samijjhati; "
  8994. 508994,113,1550,2,9,1,43,6,"Addhā pītimano hoti, laddhā macco yadicchati. "
  8995. 508995,113,1551,2,4,1,0,0,38.
  8996. 508996,113,1552,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kāmaṃ kāmayamānassa, tassa ce taṃ samijjhati; "
  8997. 508997,113,1553,2,10,1,44,7,"Tato naṃ aparaṃ kāme, ghamme taṇhaṃva vindati. "
  8998. 508998,113,1554,2,4,1,0,0,39.
  8999. 508999,113,1555,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Gavaṃva siṅgino siṅgaṃ, vaḍḍhamānassa vaḍḍhati; "
  9000. 509000,113,1556,2,8,1,39,5,"Evaṃ mandassa posassa, bālassa avijānato; "
  9001. 509001,113,1557,2,9,1,45,6,"Bhiyyo taṇhā pipāsā ca, vaḍḍhamānassa vaḍḍhati. "
  9002. 509002,113,1558,2,4,1,0,0,40.
  9003. 509003,113,1559,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Pathabyā sāliyavakaṃ, gavāssaṃ dāsaporisaṃ; "
  9004. 509004,113,1560,2,10,1,41,7,"Datvā ca nālamekassa, iti vidvā samaṃ care. "
  9005. 509005,113,1561,2,4,1,0,0,41.
  9006. 509006,113,1562,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Rājā pasayha pathaviṃ vijitvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto; "
  9007. 509007,113,1563,2,9,1,57,6,"Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha. "
  9008. 509008,113,1564,2,4,1,0,0,42.
  9009. 509009,113,1565,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Yāva anussaraṃ kāme, manasā titti nājjhagā; "
  9010. 509010,113,1566,2,13,1,60,10,"Tato nivattā paṭikkamma disvā, te ve sutittā ye paññāya tittā. "
  9011. 509011,113,1567,2,4,1,0,0,43.
  9012. 509012,113,1568,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Paññāya tittinaṃ seṭṭhaṃ, na so kāmehi tappati; "
  9013. 509013,113,1569,2,10,1,44,7,"Paññāya tittaṃ purisaṃ, taṇhā na kurute vasaṃ. "
  9014. 509014,113,1570,2,4,1,0,0,44.
  9015. 509015,113,1571,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Apacinetheva kāmānaṃ, appicchassa alolupo; "
  9016. 509016,113,1572,2,9,1,40,6,"Samuddamatto puriso, na so kāmehi tappati. "
  9017. 509017,113,1573,2,4,1,0,0,45.
  9018. 509018,113,1574,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Rathakārova cammassa, parikantaṃ upāhanaṃ; "
  9019. 509019,113,1575,2,12,1,48,8,"Yaṃ yaṃ cajati kāmānaṃ, taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ; "
  9020. 509020,113,1576,2,11,1,47,6,"Sabbañce sukhamiccheyya, sabbe kāme pariccaje’’ ti. "
  9021. 509021,113,1577,2,7,1,43,5,Tattha kāman ti vatthukāmampi kilesakāmampi.
  9022. 509022,113,1577,8,11,1,31,2,{Kāmayamānassā}ti patthayamānassa.
  9023. 509023,113,1577,12,27,1,96,13,"Tassa ce taṃ {samijjhatī}ti tassa puggalassa taṃ kāmitavatthu samijjhati ce, nipphajjati ceti attho. "
  9024. 509024,113,1577,28,37,1,48,8,Tato naṃ aparaṃ {kāme}ti ettha nan ti nipātamattaṃ.
  9025. 509025,113,1577,38,41,1,26,3,Aparan ti parabhāgadīpanaṃ.
  9026. 509026,113,1577,42,45,1,25,2,{Kāme}ti upayogabahuvacanaṃ.
  9027. 509027,113,1577,46,87,1,302,36,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sace kāmaṃ kāmayamānassa taṃ kāmitavatthu samijjhati, tasmiṃ samiddhe tato paraṃ so puggalo kāmayamāno yathā nāma ghamme gimhakāle vātātapena kilanto taṇhaṃ vindati, pānīyapipāsaṃ paṭilabhati, evaṃ bhiyyo kāmataṇhāsaṅkhāte kāme vindati paṭilabhati, rūpataṇhādikā taṇhā cassa vaḍḍhatiyevāti. "
  9028. 509028,113,1577,88,92,1,24,3,{Gavaṃvā}ti gorūpassa viya.
  9029. 509029,113,1577,93,98,1,45,4,{Siṅgino}ti matthakaṃ padāletvā uṭṭhitasiṅgassa.
  9030. 509030,113,1577,99,102,1,24,2,{Mandassā}ti mandapaññassa.
  9031. 509031,113,1577,103,107,1,29,3,{Bālassā}ti bāladhamme yuttassa.
  9032. 509032,113,1577,108,128,1,163,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā vacchakassa vaḍḍhantassa sarīreneva saddhiṃ siṅgaṃ vaḍḍhati, evaṃ andhabālassapi appattakāmataṇhā ca pattakāmapipāsā ca aparāparaṃ vaḍḍhatīti. "
  9033. 509033,113,1578,2,5,1,36,3,Sāliyavakan ti sālikhettayavakhettaṃ.
  9034. 509034,113,1578,6,16,1,88,9,"Etena sāliyavādikaṃ sabbaṃ dhaññaṃ dasseti, dutiyapadena sabbaṃ dvipadacatuppadaṃ dasseti. "
  9035. 509035,113,1578,17,24,1,56,6,"Paṭhamapadena vā sabbaṃ aviññāṇakaṃ, itarena saviññāṇakaṃ. "
  9036. 509036,113,1578,25,29,1,18,3,Datvā {cā}ti datvāpi.
  9037. 509037,113,1578,30,61,1,209,27,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tiṭṭhantu tīṇi rajjāni, sace so māṇavo aññaṃ vā sakalampi pathaviṃ saviññāṇakāviññāṇakaratanapūraṃ kassaci datvā gaccheyya, idampi ettakaṃ vatthu ekasseva apariyantaṃ, evaṃ duppūrā esā taṇhā nāma. "
  9038. 509038,113,1578,62,75,1,94,12,Iti vidvā samaṃ {care}ti evaṃ jānanto puriso taṇhāvasiko ahutvā kāyasamācārādīni pūrento careyya.
  9039. 509039,113,1579,2,13,1,76,9,Oran ti orimakoṭṭhāsaṃ patvā tena atittarūpo puna samuddapārampi patthayetha.
  9040. 509040,113,1579,14,19,1,44,5,Evaṃ taṇhāvasikasattā nāma duppūrāti dasseti.
  9041. 509041,113,1579,20,23,1,26,2,{Yāvā}ti aniyāmitaparicchedo.
  9042. 509042,113,1579,24,27,1,24,3,Anussaran ti anussaranto.
  9043. 509043,113,1579,28,32,1,21,3,{Nājjhagā}ti na vindati.
  9044. 509044,113,1579,33,57,1,142,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, puriso apariyantepi kāme manasā anussaranto tittiṃ na vindati, pattukāmova hoti, evaṃ kāmesu sattānaṃ taṇhā vaḍḍhateva. "
  9045. 509045,113,1579,58,79,1,147,19,"Tato {nivattā}ti tato pana vatthukāmakilesakāmato cittena nivattitvā kāyena paṭikkamma ñāṇena ādīnavaṃ disvā ye paññāya tittā paripuṇṇā, te tittā nāma. "
  9046. 509046,113,1580,2,14,1,82,11,"Paññāya tittinaṃ seṭṭhan ti paññāya tittīnaṃ ayaṃ paripuṇṇaseṭṭho, ayameva vā pāṭho. "
  9047. 509047,113,1580,15,28,1,39,8,Na so kāmehi {tappatī}ti‘‘ na hī’’ tipi pāṭho.
  9048. 509048,113,1580,29,37,1,56,8,Yasmā paññāya titto puriso kāmehi na pariḍayhatīti attho.
  9049. 509049,113,1580,38,65,1,181,26,"Na kurute vasan ti tādisañhi purisaṃ taṇhā vase vattetuṃ na sakkoti, sveva pana taṇhāya ādīnavaṃ disvā sarabhaṅgamāṇavo viya ca aḍḍhamāsakarājā viya ca taṇhāvase na pavattatīti attho. "
  9050. 509050,113,1580,66,69,1,29,2,{Apacinethevā}ti viddhaṃsetheva.
  9051. 509051,113,1580,70,76,1,61,5,{Samuddamatto}ti mahatiyā paññāya samannāgatattā samuddappamāṇo.
  9052. 509052,113,1580,77,87,1,69,10,So mahantena aggināpi samuddo viya kilesakāmehi na tappati na ḍayhati.
  9053. 509053,113,1581,2,5,1,21,2,{Rathakāro}ti cammakāro.
  9054. 509054,113,1581,6,9,1,26,3,Parikantan ti parikantanto.
  9055. 509055,113,1581,10,72,1,477,56,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā cammakāro upāhanaṃ parikantanto yaṃ yaṃ cammassa agayhūpagaṭṭhānaṃ hoti, taṃ taṃ cajitvā upāhanaṃ katvā upāhanamūlaṃ labhitvā sukhito hoti, evameva paṇḍito cammakārasatthasadisāya paññāya kantanto yaṃ yaṃ odhiṃ kāmānaṃ cajati, tena tenassa kāmodhinā rahitaṃ taṃ taṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammañca sukhaṃ sampajjati vigatadarathaṃ, sace pana sabbampi kāyakammādisukhaṃ vigatapariḷāhameva iccheyya, kasiṇaṃ bhāvetvā jhānaṃ nibbattetvā sabbe kāme pariccajeti. "
  9056. 509056,113,1582,2,17,1,123,14,"Bodhisattassa pana imaṃ gāthaṃ kathentassa rañño setacchattaṃ ārammaṇaṃ katvā odātakasiṇajjhānaṃ udapādi, rājāpi arogo ahosi. "
  9057. 509057,113,1582,18,46,1,170,22,"So tuṭṭho sayanā vuṭṭhahitvā‘‘ ettakā vejjā maṃ tikicchituṃ nāsakkhiṃsu, paṇḍitamāṇavo pana attano ñāṇosadhena maṃ nirogaṃ akāsī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto dasamaṃ gāthamāha– "
  9058. 509058,113,1583,2,4,1,0,0,46.
  9059. 509059,113,1584,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Aṭṭha te bhāsitā gāthā, sabbā honti sahassiyā; "
  9060. 509060,113,1585,2,11,1,46,6,"Paṭigaṇha mahābrahme, sādhetaṃ tava bhāsitan’’ ti. "
  9061. 509061,113,1586,2,11,1,63,7,Tattha {aṭṭhā}ti dutiyagāthaṃ ādiṃ katvā kāmādīnavasaṃyuttā aṭṭha.
  9062. 509062,113,1586,12,15,1,23,2,{Sahassiyā}ti sahassārahā.
  9063. 509063,113,1586,16,21,1,33,4,{Paṭigaṇhā}ti aṭṭha sahassāni gaṇha.
  9064. 509064,113,1586,22,30,1,49,8,Sādhetaṃ tava bhāsitan ti sādhu etaṃ tava vacanaṃ.
  9065. 509065,113,1587,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā mahāsatto ekādasamaṃ gāthamāha–
  9066. 509066,113,1588,2,4,1,0,0,47.
  9067. 509067,113,1589,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Na me attho sahassehi, satehi nahutehi vā; "
  9068. 509068,113,1590,2,14,1,48,9,"Pacchimaṃ bhāsato gāthaṃ, kāme me na rato mano’’ ti. "
  9069. 509069,113,1591,2,13,1,50,7,Tattha pacchiman ti‘‘ rathakārova cammassā’’ ti gāthaṃ.
  9070. 509070,113,1591,14,28,1,97,13,Kāme me na rato {mano}ti imaṃ gāthaṃ bhāsamānasseva mama vatthukāmepi kilesakāmepi mano nābhiramāmi.
  9071. 509071,113,1591,29,39,1,82,9,"Ahañhi imaṃ gāthaṃ bhāsamāno attanova dhammadesanāya jhānaṃ nibbattesiṃ, mahārājāti. "
  9072. 509072,113,1592,2,8,1,64,6,Rājā bhiyyosomattāya tussitvā mahāsattaṃ vaṇṇento osānagāthamāha–
  9073. 509073,113,1593,2,4,1,0,0,48.
  9074. 509074,113,1594,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Bhadrako vatāyaṃ māṇavako, sabbalokavidū muni; "
  9075. 509075,113,1595,2,12,1,50,7,"Yo imaṃ taṇhaṃ dukkhajananiṃ, parijānāti paṇḍito’’ ti. "
  9076. 509076,113,1596,2,6,1,48,4,Tattha dukkhajananin ti sakalavaṭṭadukkhajananiṃ.
  9077. 509077,113,1596,7,17,1,80,8,"{Parijānātī}ti parijāni paricchindi, luñcitvā nīharīti bodhisattaṃ vaṇṇento evamāha. "
  9078. 509078,113,1597,2,29,1,204,22,"Bodhisattopi ‘‘ mahārāja, appamatto hutvā dhammaṃ carā’’ ti rājānaṃ ovaditvā ākāsena himavantaṃ gantvā isipabbajjaṃ pabbajitvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā brahmavihāre bhāvetvā aparihīnajjhāno hutvā brahmalokūpago ahosi. "
  9079. 509079,113,1598,2,23,1,119,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepāhaṃ etaṃ brāhmaṇaṃ nissokamakāsin’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  9080. 509080,113,1598,24,39,1,65,10,"‘‘ tadā rājā esa brāhmaṇo ahosi, paṇḍitamāṇavo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9081. 509081,113,1599,2,4,1,26,2,Kāmajātakavaṇṇanā catutthā.
  9082. 509082,113,1601,2,7,1,23,2,[ 468]5. Janasandhajātakavaṇṇanā
  9083. 509083,113,1602,2,14,1,75,9,Dasa {khalū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño ovādatthāya kathesi.
  9084. 509084,113,1602,15,26,1,110,10,"Ekasmiñhi kāle rājā issariyamadamatto kilesasukhanissito vinicchayampi na paṭṭhapesi, buddhupaṭṭhānampi pamajji. "
  9085. 509085,113,1602,27,45,1,131,14,So ekadivase dasabalaṃ anussaritvā‘‘ satthāraṃ vandissāmī’’ ti bhuttapātarāso rathavaramāruyha vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā nisīdi.
  9086. 509086,113,1602,46,145,1,681,80,"Atha naṃ satthā‘‘ kiṃ mahārāja ciraṃ na paññāyasī’’ ti vatvā‘‘ bahukiccatāya no bhante buddhupaṭṭhānassa okāso na jāto’’ ti vutte‘‘ mahārāja, mādise nāma ovādadāyake sabbaññubuddhe dhuravihāre viharante ayuttaṃ tava pamajjituṃ, raññā nāma rājakiccesu appamattena bhavitabbaṃ, raṭṭhavāsīnaṃ mātāpitusamena agatigamanaṃ pahāya dasa rājadhamme akopentena rajjaṃ kāretuṃ vaṭṭati, rañño hi dhammikabhāve sati parisāpissa dhammikā honti, anacchariyaṃ kho panetaṃ, yaṃ mayi anusāsante tvaṃ dhammena rajjaṃ kāreyyāsi, porāṇakapaṇḍitā anusāsakaācariye avijjamānepi attano matiyāva tividhasucaritadhamme patiṭṭhāya mahājanassa dhammaṃ desetvā saggapathaṃ pūrayamānā agamaṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  9087. 509087,113,1603,2,21,1,130,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti,‘‘ janasandhakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  9088. 509088,113,1603,22,34,1,122,12,Athassa vayappattassa takkasilato sabbasippāni uggaṇhitvā āgatakāle rājā sabbāni bandhanāgārāni sodhāpetvā uparajjaṃ adāsi.
  9089. 509089,113,1603,35,78,1,391,41,So aparabhāge pitu accayena rajje patiṭṭhāya catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe rājadvāre cāti cha dānasālāyo kārāpetvā divase divase cha satasahassāni pariccajitvā sakalajambudīpaṃ saṅkhobhetvā mahādānaṃ pavattento bandhanāgārāni niccaṃ vivaṭāni kārāpetvā dhammabhaṇḍikaṃ sodhāpetvā catūhi saṅgahavatthūhi lokaṃ saṅgaṇhanto pañca sīlāni rakkhanto uposathavāsaṃ vasanto dhammena rajjaṃ kāresi.
  9090. 509090,113,1603,79,135,1,380,43,"Antarantarā ca raṭṭhavāsino sannipātāpetvā‘‘ dānaṃ detha, sīlaṃ samādiyatha, bhāvanaṃ bhāvetha, dhammena kammante ca vohāre ca payojetha, daharakāleyeva sippāni uggaṇhatha, dhanaṃ uppādetha, gāmakūṭakammaṃ vā pisuṇavācākammaṃ vā mā karittha, caṇḍā pharusā mā ahuvattha, mātupaṭṭhānaṃ pitupaṭṭhānaṃ pūretha, kule jeṭṭhāpacāyino bhavathā’’ ti dhammaṃ desetvā mahājane sucaritadhamme patiṭṭhāpesi. "
  9091. 509091,113,1603,136,191,1,436,44,"So ekadivasaṃ pannarasīuposathe samādinnuposatho‘‘ mahājanassa bhiyyo hitasukhatthāya appamādavihāratthāya dhammaṃ desessāmī’’ ti cintetvā nagare bheriṃ carāpetvā attano orodhe ādiṃ katvā sabbanagarajanaṃ sannipātāpetvā rājaṅgaṇe alaṅkaritvā alaṅkataratanamaṇḍapamajjhe supaññattavarapallaṅke nisīditvā‘‘ ambho, nagaravāsino tumhākaṃ tapanīye ca atapanīye ca dhamme desessāmi, appamattā hutvā ohitasotā sakkaccaṃ suṇāthā’’ ti vatvā dhammaṃ desesi. "
  9092. 509092,113,1604,2,13,1,106,11,Satthā saccaparibhāvitaṃ mukharatanaṃ vivaritvā taṃ dhammadesanaṃ madhurena sarena kosalarañño āvi karonto–
  9093. 509093,113,1605,2,4,1,0,0,49.
  9094. 509094,113,1606,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Dasa khalu imāni ṭhānāni, yāni pubbe akaritvā; "
  9095. 509095,113,1607,2,8,1,41,5,"Sa pacchā manutappati, iccevāha janasandho. "
  9096. 509096,113,1608,2,4,1,0,0,50.
  9097. 509097,113,1609,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Aladdhā vittaṃ tappati, pubbe asamudānitaṃ; "
  9098. 509098,113,1610,2,8,1,42,5,"Na pubbe dhanamesissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9099. 509099,113,1611,2,4,1,0,0,51.
  9100. 509100,113,1612,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Sakyarūpaṃ pure santaṃ, mayā sippaṃ na sikkhitaṃ; "
  9101. 509101,113,1613,2,8,1,42,5,"Kicchā vutti asippassa, iti pacchānutappati. "
  9102. 509102,113,1614,2,4,1,0,0,52.
  9103. 509103,113,1615,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kūṭavedī pure āsiṃ, pisuṇo piṭṭhimaṃsiko; "
  9104. 509104,113,1616,2,9,1,41,6,"Caṇḍo ca pharuso cāpi, iti pacchānutappati. "
  9105. 509105,113,1617,2,4,1,0,0,53.
  9106. 509106,113,1618,2,13,1,39,7,"‘ ‘ Pāṇātipātī pure āsiṃ, luddo cāpi anāriyo; "
  9107. 509107,113,1619,2,7,1,41,4,"Bhūtānaṃ nāpacāyissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9108. 509108,113,1620,2,4,1,0,0,54.
  9109. 509109,113,1621,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Bahūsu vata santīsu, anāpādāsu itthisu; "
  9110. 509110,113,1622,2,7,1,39,4,"Paradāraṃ asevissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9111. 509111,113,1623,2,4,1,0,0,55.
  9112. 509112,113,1624,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Bahumhi vata santamhi, annapāne upaṭṭhite; "
  9113. 509113,113,1625,2,9,1,41,6,"Na pubbe adadaṃ dānaṃ, iti pacchānutappati. "
  9114. 509114,113,1626,2,4,1,0,0,56.
  9115. 509115,113,1627,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Mātaraṃ pitaraṃ cāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ; "
  9116. 509116,113,1628,2,9,1,42,6,"Pahu santo na posissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9117. 509117,113,1629,2,4,1,0,0,57.
  9118. 509118,113,1630,2,8,1,39,3,"‘ ‘ Ācariyamanusatthāraṃ , sabbakāmarasāharaṃ; "
  9119. 509119,113,1631,2,7,1,40,4,"Pitaraṃ atimaññissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9120. 509120,113,1632,2,4,1,0,0,58.
  9121. 509121,113,1633,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; "
  9122. 509122,113,1634,2,8,1,43,5,"Na pubbe payirupāsissaṃ, iti pacchānutappati. "
  9123. 509123,113,1635,2,4,1,0,0,59.
  9124. 509124,113,1636,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Sādhu hoti tapo ciṇṇo, santo ca payirupāsito; "
  9125. 509125,113,1637,2,10,1,42,7,"Na ca pubbe tapo ciṇṇo, iti pacchānutappati. "
  9126. 509126,113,1638,2,4,1,0,0,60.
  9127. 509127,113,1639,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yo ca etāni ṭhānāni, yoniso paṭipajjati; "
  9128. 509128,113,1640,2,11,1,44,6,"Karaṃ purisakiccāni, sa pacchā nānutappatī’’ ti."
  9129. 509129,113,1640,12,16,1,13,3,– imā gāthā āha;
  9130. 509130,113,1641,2,6,1,25,3,Tattha {ṭhānānī}ti kāraṇāni.
  9131. 509131,113,1641,7,11,1,28,3,{Pubbe}ti paṭhamameva akaritvā.
  9132. 509132,113,1641,12,26,1,109,13,Sa pacchā {manutappatī}ti so paṭhamaṃ kattabbānaṃ akārako puggalo pacchā idhalokepi paralokepi tappati kilamati.
  9133. 509133,113,1641,27,36,1,31,5,‘‘ Pacchā vā anutappatī’’ tipi pāṭho.
  9134. 509134,113,1641,37,49,1,67,10,"{Iccevāhā}ti iti evaṃ āhāti padacchedo, iti evaṃ rājā janasandho avoca. "
  9135. 509135,113,1641,50,52,1,19,2,Iccassuhātipi pāṭho.
  9136. 509136,113,1641,53,60,1,54,7,Tattha assu-kāro nipātamattaṃ iti assu āhāti padacchedo.
  9137. 509137,113,1641,61,69,1,73,8,Idāni tāni dasa tapanīyakāraṇāni pakāsetuṃ bodhisattassa dhammakathā hoti.
  9138. 509138,113,1641,70,117,1,336,39,"Tattha {pubbe}ti paṭhamameva taruṇakāle parakkamaṃ katvā asamudānitaṃ asambhataṃ dhanaṃ mahallakakāle alabhitvā tappati socati, pare ca sukhite disvā sayaṃ dukkhaṃ jīvanto‘‘ pubbe dhanaṃ na pariyesissan’’ ti evaṃ pacchā anutappati, tasmā mahallakakāle sukhaṃ jīvitukāmā daharakāleyeva dhammikāni kasikammādīni katvā dhanaṃ pariyesathāti dasseti. "
  9139. 509139,113,1642,2,19,1,125,16,Pure santan ti pure daharakāle ācariye payirupāsitvā mayā kātuṃ sakyarūpaṃ samānaṃ hatthisippādikaṃ kiñci sippaṃ na sikkhitaṃ.
  9140. 509140,113,1642,20,41,1,164,18,"{Kicchā}ti mahallakakāle asippassa dukkhā jīvitavutti, neva sakkā tadā sippaṃ sikkhituṃ, tasmā mahallakakāle sukhaṃ jīvitukāmā taruṇakāleyeva sippaṃ sikkhathāti dasseti. "
  9141. 509141,113,1642,42,55,1,107,12,{Kuṭavedī}ti kūṭajānanako gāmakūṭako vā lokassa anatthakārako vā tulākūṭādikārako vā kūṭaṭṭakārako vāti attho.
  9142. 509142,113,1642,56,62,1,33,6,Āsin ti evarūpo ahaṃ pubbe ahosiṃ.
  9143. 509143,113,1642,63,66,1,22,2,{Pisuṇo}ti pesuññakāraṇo.
  9144. 509144,113,1642,67,76,1,80,8,{Piṭṭhimaṃsiko}ti lañjaṃ gahetvā asāmike sāmike karonto paresaṃ piṭṭhimaṃsakhādako.
  9145. 509145,113,1642,77,97,1,126,16,"Iti {pacchā}ti evaṃ maraṇamañce nipanno anutappati , tasmā sace niraye na vasitukāmāttha, mā evarūpaṃ pāpakammaṃ karitthāti ovadati. "
  9146. 509146,113,1643,2,5,1,14,2,{Luddo}ti dāruṇo.
  9147. 509147,113,1643,6,11,1,31,4,{Anāriyo}ti na ariyo nīcasamācāro.
  9148. 509148,113,1643,12,17,1,60,5,Nāpacāyissan ti khantimettānuddayavasena nīcavuttiko nāhosiṃ.
  9149. 509149,113,1643,18,21,1,31,3,Sesaṃ purimanayeneva yojetabbaṃ.
  9150. 509150,113,1643,22,29,1,44,5,"{Anāpādāsū}ti āpādānaṃ āpādo, pariggahoti attho. "
  9151. 509151,113,1643,30,39,1,61,8,"Natthi āpādo yāsaṃ tā anāpādā, aññehi akatapariggahāsūti attho. "
  9152. 509152,113,1643,40,43,1,25,2,{Upaṭṭhite}ti paccupaṭṭhite.
  9153. 509153,113,1643,44,52,1,36,7,Na {pubbe}ti ito pubbe dānaṃ na adadaṃ.
  9154. 509154,113,1643,53,62,1,72,8,Pahu {santo}ti dhanabalenāpi kāyabalenāpi posituṃ samattho paṭibalo samāno.
  9155. 509155,113,1643,63,76,1,61,9,Ācariyan ti ācāre sikkhāpanato idha pitā‘‘ ācariyo’’ ti adhippeto.
  9156. 509156,113,1643,77,80,1,26,3,Anusatthāran ti anusāsakaṃ.
  9157. 509157,113,1643,81,87,1,61,6,Sabbakāmarasāharan ti sabbe vatthukāmarase āharitvā positāraṃ.
  9158. 509158,113,1643,88,95,1,60,7,Atimaññissan ti tassa ovādaṃ agaṇhanto atikkamitvā maññissaṃ.
  9159. 509159,113,1644,2,14,1,111,11,Na {pubbe}ti ito pubbe dhammikasamaṇabrāhmaṇepi gilānāgilānepi cīvarādīni datvā appaṭijagganena na payirupāsissaṃ.
  9160. 509160,113,1644,15,18,1,19,2,{Tapo}ti sucaritatapo.
  9161. 509161,113,1644,19,25,1,36,5,{Santo}ti tīhi dvārehi upasanto sīlavā.
  9162. 509162,113,1644,26,41,1,103,13,Idaṃ vuttaṃ hoti– tividhasucaritasaṅkhāto tapo ciṇṇo evarūpo ca upasanto payirupāsito nāma sādhu sundaro.
  9163. 509163,113,1644,42,58,1,106,14,"Na {pubbe}ti mayā daharakāle evarūpo tapo na ciṇṇo, iti pacchā jarājiṇṇo maraṇabhayatajjito anutappati socati. "
  9164. 509164,113,1644,59,68,1,57,8,"Sace tumhe evaṃ na socitukāmā, tapokammaṃ karothāti vadati. "
  9165. 509165,113,1644,69,96,1,203,24,"Yo ca {etānī}ti yo pana etāni dasa kāraṇāni paṭhamameva upāyena paṭipajjati samādāya vattati, purisehi kattabbāni dhammikakiccāni karonto so appamādavihārī puriso pacchā nānutappati, somanassappattova hotīti. "
  9166. 509166,113,1645,2,11,1,69,8,Iti mahāsatto anvaddhamāsaṃ iminā niyāmena mahājanassa dhammaṃ desesi.
  9167. 509167,113,1645,12,21,1,74,9,Mahājanopissa ovāde ṭhatvā tāni dasa ṭhānāni pūretvā saggaparāyaṇova ahosi.
  9168. 509168,113,1646,2,27,1,174,19,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, mahārāja, porāṇakapaṇḍitā anācariyakāpi attano matiyāva dhammaṃ desetvā mahājanaṃ saggapathe patiṭṭhāpesun’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  9169. 509169,113,1646,28,42,1,69,9,"‘‘ tadā parisā buddhaparisā ahesuṃ, janasandharājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9170. 509170,113,1647,2,4,1,31,2,Janasandhajātakavaṇṇanā pañcamā.
  9171. 509171,113,1649,2,7,1,22,2,[ 469]6. Mahākaṇhajātakavaṇṇanā
  9172. 509172,113,1650,2,14,1,79,10,Kaṇho kaṇho {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto lokatthacariyaṃ ārabbha kathesi.
  9173. 509173,113,1650,15,87,1,344,31,"Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ nisīditvā‘‘ yāvañcidaṃ, āvuso, satthā bahujanahitāya paṭipanno attano phāsuvihāraṃ pahāya lokasseva atthaṃ carati, paramābhisambodhiṃ patvā sayaṃ pattacīvaramādāya aṭṭhārasayojanamaggaṃ gantvā pañcavaggiyattherānaṃ dhammacakkaṃ( saṃ. ni.5.1081; mahāva.13 ādayo; paṭi. ma.2.30) pavattetvā pañcamiyā pakkhassa anattalakkhaṇasuttaṃ( saṃ. ni.3.59; mahāva.20 ādayo) kathetvā sabbesaṃ arahattaṃ adāsi. "
  9174. 509174,113,1650,88,125,1,234,22,"Uruvelaṃ gantvā tebhātikajaṭilānaṃ aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassetvā pabbājetvā gayāsīse ādittapariyāyaṃ( saṃ. ni.4.235; mahāva.54) kathetvā jaṭilasahassānaṃ arahattaṃ adāsi, mahākassapassa tīṇi gāvutāni paccuggamanaṃ gantvā tīhi ovādehi upasampadaṃ adāsi. "
  9175. 509175,113,1650,126,161,1,360,32,"Eko pacchābhattaṃ pañcacattālīsayojanamaggaṃ gantvā pukkusātikulaputtaṃ anāgāmiphale patiṭṭhāpesi, mahākappinassa vīsayojanasataṃ paccuggamanaṃ katvā arahattaṃ adāsi, eko pacchābhattaṃ tiṃsayojanamaggaṃ gantvā tāva kakkhaḷaṃ pharusaṃ aṅgulimālaṃ arahatte patiṭṭhāpesi, tiṃsayojanamaggaṃ gantvā āḷavakaṃ yakkhaṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā kumārassa sotthiṃ akāsi. "
  9176. 509176,113,1650,162,205,1,390,37,"Tāvatiṃsabhavane temāsaṃ vasanto asītiyā devatākoṭīnaṃ dhammābhisamayaṃ sampādesi, brahmalokaṃ gantvā bakabrahmuno diṭṭhiṃ bhinditvā dasannaṃ brahmasahassānaṃ arahattaṃ adāsi, anusaṃvaccharaṃ tīsu maṇḍalesu cārikaṃ caramāno upanissayasampannānaṃ manussānaṃ saraṇāni ceva sīlānica maggaphalāni ca deti, nāgasupaṇṇādīnampi nānappakāraṃ atthaṃ caratī’’ ti dasabalassa lokatthacariyaguṇaṃ kathayiṃsu. "
  9177. 509177,113,1650,206,255,1,238,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, sohaṃ idāni abhisambodhiṃ patvā lokassa atthaṃ careyyaṃ, pubbe sarāgakālepi lokassa atthaṃ acarin’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9178. 509178,113,1651,2,10,1,75,8,Atīte kassapasammāsambuddhakāle bārāṇasiyaṃ usīnako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  9179. 509179,113,1651,11,24,1,148,13,Kassapasammāsambuddhe catusaccadesanāya mahājanaṃ kilesabandhanā mocetvā nibbānanagaraṃ pūretvā parinibbute dīghassa addhuno accayena sāsanaṃ osakki.
  9180. 509180,113,1651,25,37,1,101,10,"Bhikkhū ekavīsatiyā anesanāhi jīvikaṃ kappenti, bhikkhū gihisaṃsaggaṃ karonti, puttadhītādīhi vaḍḍhanti. "
  9181. 509181,113,1651,38,44,1,60,5,"Bhikkhuniyopi gihisaṃsaggaṃ karonti, puttadhītādīhi vaḍḍhanti. "
  9182. 509182,113,1651,45,60,1,134,11,"Bhikkhū bhikkhudhammaṃ, bhikkhuniyo bhikkhunidhammaṃ, uposakā upāsakadhammaṃ, upāsikā upāsikadhammaṃ, brāhmaṇā brāhmaṇadhammaṃ vissajjesuṃ. "
  9183. 509183,113,1651,61,72,1,88,9,"Yebhuyyena manussā dasa akusalakammapathe samādāya vattiṃsu, matamatā apāyesu paripūresuṃ. "
  9184. 509184,113,1651,73,189,1,962,100,"Tadā sakko devarājā nave nave deve apassanto manussalokaṃ oloketvā manussānaṃ apāyesu nibbattitabhāvaṃ ñatvā satthu sāsanaṃ osakkitaṃ disvā‘‘ kiṃ nu karissāmī’’ ti cintetvā‘‘ attheko upāyo, mahājanaṃ tāsetvā bhītabhāvaṃ ñatvā pacchā assāsetvā dhammaṃ desetvā osakkitaṃ sāsanaṃ paggayha aparampi vassasahassaṃ pavattanakāraṇaṃ karissāmī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā mātalidevaputtaṃ mocappamāṇadāṭhaṃ catūhi dāṭhāhi viniggatarasmiyā bhayānakaṃ katvā gabbhinīnaṃ dassaneneva gabbhapātanasamatthaṃ ghorarūpaṃ ājāneyyappamāṇaṃ kāḷavaṇṇaṃ mahākaṇhasunakhaṃ māpetvā pañcabandhanena bandhitvā rattamālaṃ kaṇṭhe piḷandhitvā rajjukoṭikaṃ ādāya sayaṃ dve kāsāyāni nivāsetvā pacchāmukhe pañcadhā kese bandhitvā rattamālaṃ piḷandhitvā āropitapavāḷavaṇṇajiyaṃ mahādhanuṃ gahetvā vajiragganārācaṃ nakhena parivaṭṭento vanacarakavesaṃ gahetvā nagarato yojanamatte ṭhāne otaritvā‘‘ nassati loko, nassati loko’’ ti tikkhattuṃ saddaṃ anusāvetvā manusse uttāsetvā nagarūpacāraṃ patvā puna saddamakāsi. "
  9185. 509185,113,1652,2,12,1,76,10,Manussā sunakhaṃ disvā utrastā nagaraṃ pavisitvā taṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ.
  9186. 509186,113,1652,13,17,1,36,4,Rājā sīghaṃ nagaradvārāni pidahāpesi.
  9187. 509187,113,1652,18,26,1,84,8,Sakkopi aṭṭhārasahatthaṃ pākāraṃ ullaṅghitvā sunakhena saddhiṃ antonagare patiṭṭhahi.
  9188. 509188,113,1652,27,33,1,56,6,Manussā bhītatasitā palāyitvā gehāni pavisitvā nilīyiṃsu.
  9189. 509189,113,1652,34,41,1,77,7,Mahākaṇhopi diṭṭhadiṭṭhe manusse upadhāvitvā santāsento rājanivesanaṃ agamāsi.
  9190. 509190,113,1652,42,50,1,76,8,Rājaṅgaṇe manussā bhayena palāyitvā rājanivesanaṃ pavisitvā dvāraṃ pidahiṃsu.
  9191. 509191,113,1652,51,56,1,45,5,Usīnakarājāpi orodhe gahetvā pāsādaṃ abhiruhi.
  9192. 509192,113,1652,57,65,1,76,8,Mahākaṇho sunakho purimapāde ukkhipitvā vātapāne ṭhatvā mahābhussitaṃ bhussi.
  9193. 509193,113,1652,66,77,1,82,10,"Tassa saddo heṭṭhā avīciṃ, upari bhavaggaṃ patvā sakalacakkavāḷaṃ ekaninnādaṃ ahosi. "
  9194. 509194,113,1652,78,129,1,179,18,"Vidhurajātake( jā.2.22.1346 ādayo) hi puṇṇakayakkharañño, kusajātake( jā.2.20.1 ādayo) kusarañño, bhūridattajātake( jā.2.22.784 ādayo) sudassananāgarañño, imasmiṃ mahākaṇhajātake ayaṃ saddoti ime cattāro saddā jambudipe mahāsaddā nāma ahesuṃ. "
  9195. 509195,113,1653,2,32,1,186,23,"Nagaravāsino bhītatasitā hutvā ekapurisopi sakkena saddhiṃ kathetuṃ nāsakkhi, rājāyeva satiṃ upaṭṭhāpetvā vātapānaṃ nissāya sakkaṃ āmantetvā‘‘ ambho luddaka, kasmā te sunakho bhussatī’’ ti āha."
  9196. 509196,113,1653,33,41,1,24,3,"‘‘ Chātabhāvena, mahārājā’’ ti."
  9197. 509197,113,1653,42,59,1,86,13,‘‘ Tena hi tassa bhattaṃ dāpessāmī’’ ti antojanassa ca attano ca pakkabhattaṃ sabbaṃ dāpesi.
  9198. 509198,113,1653,60,68,1,57,8,Taṃ sabbaṃ sunakho ekakabaḷaṃ viya katvā puna saddamakāsi.
  9199. 509199,113,1653,69,89,1,111,14,Puna rājā pucchitvā‘‘ idānipi me sunakho chātoyevā’’ ti sutvā hatthiassādīnaṃ pakkabhattaṃ sabbaṃ āharāpetvā dāpesi.
  9200. 509200,113,1653,90,96,1,68,6,Tasmiṃ ekappahāreneva niṭṭhāpite sakalanagarassa pakkabhattaṃ dāpesi.
  9201. 509201,113,1653,97,103,1,43,6,Tampi so tatheva bhuñjitvā puna saddamakāsi.
  9202. 509202,113,1653,104,126,1,130,16,"Rājā‘‘ na esa sunakho, nissaṃsayaṃ esa yakkho bhavissati, āgamanakāraṇaṃ pucchissāmī’’ ti bhītatasito hutvā pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9203. 509203,113,1654,2,4,1,0,0,61.
  9204. 509204,113,1655,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Kaṇho kaṇho ca ghoro ca, sukkadāṭho pabhāsavā; "
  9205. 509205,113,1656,2,13,1,47,8,"Baddho pañcahi rajjūhi, kiṃ ravi sunakho tavā’’ ti. "
  9206. 509206,113,1657,2,10,1,56,7,Tattha kaṇho {kaṇho}ti bhayavasena daḷhīvasena vā āmeḍitaṃ.
  9207. 509207,113,1657,11,15,1,31,3,{Ghoro}ti passantānaṃ bhayajanako.
  9208. 509208,113,1657,16,21,1,51,4,{Pabhāsavā}ti dāṭhā nikkhantaraṃsipabhāsena pabhāsavā.
  9209. 509209,113,1657,22,27,1,21,4,Kiṃ {ravī}ti kiṃ viravi.
  9210. 509210,113,1657,28,50,1,123,18,"Tavesa evarūpo kakkhaḷo sunakho kiṃ karoti, kiṃ mige gaṇhāti, udāhu te amitte, kiṃ te iminā, vissajjehi nanti adhippāyenevamāha. "
  9211. 509211,113,1658,2,7,1,33,5,Taṃ sutvā sakko dutiyaṃ gāthamāha–
  9212. 509212,113,1659,2,4,1,0,0,62.
  9213. 509213,113,1660,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Nāyaṃ migānamatthāya, usīnaka bhavissati; "
  9214. 509214,113,1661,2,12,1,47,7,"Manussānaṃ anayo hutvā, tadā kaṇho pamokkhatī’’ ti. "
  9215. 509215,113,1662,2,46,1,262,34,"Tassattho – ayañhi‘‘ migamaṃsaṃ khādissāmī’’ ti idha nāgato, tasmā migānaṃ attho na bhavissati, manussamaṃsaṃ pana khādituṃ āgato, tasmā tesaṃ anayo mahāvināsakārako hutvā yadā anena manussā vināsaṃ pāpitā bhavissanti, tadā ayaṃ kaṇho pamokkhati, mama hatthato muccissatīti. "
  9216. 509216,113,1663,2,66,1,275,40,"Atha naṃ rājā‘‘ kiṃ pana te bho luddaka-sunakho sabbesaṃyeva manussānaṃ maṃsaṃ khādissati, udāhu tava amittānaññevā’’ ti pucchitvā‘‘ amittānaññeva me, mahārājā’’ ti vutte‘‘ ke pana idha te amittā’’ ti pucchitvā‘‘ adhammābhiratā visamacārino, mahārājā’’ ti vutte‘‘ kathehi tāva ne amhākan’’ ti pucchi. "
  9217. 509217,113,1663,67,73,1,43,6,Athassa kathento devarājā dasa gāthā abhāsi–
  9218. 509218,113,1664,2,4,1,0,0,63.
  9219. 509219,113,1665,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Pattahatthā samaṇakā, muṇḍā saṅghāṭipārutā; "
  9220. 509220,113,1666,2,8,1,42,5,"Naṅgalehi kasissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9221. 509221,113,1667,2,4,1,0,0,64.
  9222. 509222,113,1668,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Tapassiniyo pabbajitā, muṇḍā saṅghāṭipārutā; "
  9223. 509223,113,1669,2,9,1,42,6,"Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9224. 509224,113,1670,2,4,1,0,0,65.
  9225. 509225,113,1671,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Dīghottaroṭṭhā jaṭilā, paṅkadantā rajassirā; "
  9226. 509226,113,1672,2,9,1,43,6,"Iṇaṃ codāya gacchanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9227. 509227,113,1673,2,4,1,0,0,66.
  9228. 509228,113,1674,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Adhicca vede sāvittiṃ, yaññatantañca brāhmaṇā; "
  9229. 509229,113,1675,2,8,1,42,5,"Bhatikāya yajissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9230. 509230,113,1676,2,4,1,0,0,67.
  9231. 509231,113,1677,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Mātaraṃ pitaraṃ cāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ; "
  9232. 509232,113,1678,2,10,1,44,7,"Pahū santo na bharanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9233. 509233,113,1679,2,4,1,0,0,68.
  9234. 509234,113,1680,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Mātaraṃ pitaraṃ cāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ; "
  9235. 509235,113,1681,2,9,1,44,6,"Bālā tumheti vakkhanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9236. 509236,113,1682,2,4,1,0,0,69.
  9237. 509237,113,1683,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Ācariyabhariyaṃ sakhiṃ, mātulāniṃ pitucchakiṃ; "
  9238. 509238,113,1684,2,9,1,42,6,"Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9239. 509239,113,1685,2,4,1,0,0,70.
  9240. 509240,113,1686,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā; "
  9241. 509241,113,1687,2,8,1,45,5,"Panthaghātaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9242. 509242,113,1688,2,4,1,0,0,71.
  9243. 509243,113,1689,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Sukkacchavī vedhaverā, thūlabāhū apātubhā; "
  9244. 509244,113,1690,2,8,1,44,5,"Mittabhedaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati. "
  9245. 509245,113,1691,2,4,1,0,0,72.
  9246. 509246,113,1692,2,8,1,35,4,"‘ ‘ Māyāvino nekatikā, asappurisacintakā; "
  9247. 509247,113,1693,2,12,1,46,7,"Yadā loke bhavissanti, tadā kaṇho pamokkhatī’’ ti. "
  9248. 509248,113,1694,2,15,1,74,7,Tattha {samaṇakā}ti‘‘ mayaṃ samaṇāmhā’’ ti paṭiññāmattakena hīḷitavohārenevamāha.
  9249. 509249,113,1694,16,21,1,34,4,{Kasissantī}ti te tadāpi kasantiyeva.
  9250. 509250,113,1694,22,28,1,31,5,Ayaṃ pana ajānanto viya evamāha.
  9251. 509251,113,1694,29,54,1,161,21,"Ayañhissa adhippāyo– ete evarūpā dussīlā mama amittā, yadā mama sunakhena ete māretvā maṃsaṃ khāditaṃ bhavissati, tadā esa kaṇho ito pañcarajjubandhanā pamokkhatīti. "
  9252. 509252,113,1694,55,60,1,52,5,Iminā upāyena sabbagāthāsu adhippāyayojanā veditabbā.
  9253. 509253,113,1695,2,6,1,34,3,{Pabbajitā}ti buddhasāsane pabbajitā.
  9254. 509254,113,1695,7,14,1,68,6,{Gamissantī}ti agāramajjhe pañca kāmaguṇe paribhuñjantiyo vicarissanti.
  9255. 509255,113,1695,15,20,1,54,4,{Dīghottaroṭṭhā}ti dāṭhikānaṃ vaḍḍhitattā dīghuttaroṭṭhā.
  9256. 509256,113,1695,21,26,1,44,4,{Paṅkadantā}ti paṅkena malena samannāgatadantā.
  9257. 509257,113,1695,27,45,1,137,17,Iṇaṃ {codāyā}ti bhikkhācariyāya dhanaṃ saṃharitvā vaḍḍhiyā iṇaṃ payojetvā taṃ codetvā tato laddhena jīvikaṃ kappentā yadā gacchantīti attho.
  9258. 509258,113,1696,2,6,1,32,4,Sāvittin ti sāvittiñca adhiyitvā.
  9259. 509259,113,1696,7,14,1,61,5,"{Yaññatantañcā}ti yaññavidhāyakatantaṃ, yaññaṃ adhiyitvāti attho. "
  9260. 509260,113,1696,15,37,1,132,16,"{Bhatikāyā}ti te te rājarājamahāmatte upasaṅkamitvā‘‘ tumhākaṃ yaññaṃ yajissāma, dhanaṃ dethā’’ ti evaṃ bhatiatthāya yadā yaññaṃ yajissanti. "
  9261. 509261,113,1696,38,45,1,45,6,Pahū {santo}ti bharituṃ posetuṃ samatthā samānā.
  9262. 509262,113,1696,46,56,1,57,9,Bālā {tumhe}ti tumhe bālā na kiñci jānāthāti yadā vakkhanti.
  9263. 509263,113,1696,57,61,1,46,3,{Gamissantī}ti lokadhammasevanavasena gamissanti.
  9264. 509264,113,1696,62,70,1,66,8,Panthaghātan ti panthe ṭhatvā manusse māretvā tesaṃ bhaṇḍaggahaṇaṃ.
  9265. 509265,113,1697,2,6,1,66,3,{Sukkacchavī}ti kasāvacuṇṇādighaṃsanena samuṭṭhāpitasukkacchavivaṇṇā.
  9266. 509266,113,1697,7,17,1,68,8,"{Vedhaverā}ti vidhavā apatikā, tāhi vidhavāhi veraṃ carantīti vedhaverā. "
  9267. 509267,113,1697,18,23,1,62,4,{Thūlabāhū}ti pādaparimaddanādīhi samuṭṭhāpitamaṃsatāya mahābāhū.
  9268. 509268,113,1697,24,30,1,46,4,"{Apātubhā}ti apātubhāvā, dhanuppādarahitāti attho. "
  9269. 509269,113,1697,31,38,1,43,6,"Mittabhedan ti mithubhedaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  9270. 509270,113,1697,39,83,1,265,35,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yadā evarūpā itthidhuttā‘‘ imā amhe na jahissantī’’ ti sahiraññā vidhavā upagantvā saṃvāsaṃ kappetvā tāsaṃ santakaṃ khāditvā tāhi saddhiṃ mittabhedaṃ karissanti , vissāsaṃ bhinditvā aññaṃ sahiraññaṃ gamissanti, tadā esa te core sabbeva khāditvā muccissati. "
  9271. 509271,113,1697,84,88,1,59,3,{Asappurisacintakā}ti asappurisacittehi paradukkhacintanasīlā.
  9272. 509272,113,1697,89,97,1,62,7,{Tadā}ti tadā sabbepime ghātetvā khāditamaṃso kaṇho pamokkhatīti.
  9273. 509273,113,1698,2,24,1,114,16,"Evañca pana vatvā‘‘ ime mayhaṃ, mahārāja, amittā’’ ti te te adhammakārake pakkhanditvā khāditukāmataṃ viya katvā dasseti. "
  9274. 509274,113,1698,25,106,1,547,66,"So tato mahājanassa utrastakāle sunakhaṃ rajjuyā ākaḍḍhitvā ṭhapitaṃ viya katvā luddakavesaṃ vijahitvā attano ānubhāvena ākāse jalamāno ṭhatvā‘‘ mahārāja, ahaṃ sakko devarājā,‘ ayaṃ loko vinassatī’ ti āgato, pamattā hi mahājanā, adhammaṃ vattitvā matamatā sampati apāye pūrenti, devaloko tuccho viya vito, ito paṭṭhāya adhammikesu kattabbaṃ ahaṃ jānissāmi, tvaṃ appamatto hohi, mahārājā’’ ti catūhi satārahagāthāhi dhammaṃ desetvā manussānaṃ dānasīlesu patiṭṭhāpetvā osakkitasāsanaṃ aññaṃ vassasahassaṃ pavattanasamatthaṃ katvā mātaliṃ ādāya sakaṭṭhānameva gato. "
  9275. 509275,113,1698,107,113,1,56,6,Mahājanā dānasīlādīni puññāni katvā devaloke nibbattiṃsu.
  9276. 509276,113,1699,2,20,1,114,14,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ bhikkhave pubbepāhaṃ lokassa atthameva carāmī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  9277. 509277,113,1699,21,35,1,53,9,"‘‘ tadā mātali ānando ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9278. 509278,113,1700,2,4,1,30,2,Mahākaṇhajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  9279. 509279,113,1702,2,7,1,19,2,[ 470]7. Kosiyajātakavaṇṇanā
  9280. 509280,113,1703,2,4,1,0,0,73-93.
  9281. 509281,113,1703,5,19,1,47,4,Kosiyajātakaṃ sudhābhojanajātake( jā.2.21.192 ādayo) āvi bhavissati.
  9282. 509282,113,1704,2,4,1,27,2,Kosiyajātakavaṇṇanā sattamā.
  9283. 509283,113,1706,2,7,1,25,2,[ 471]8. Meṇḍakapañhajātakavaṇṇanā
  9284. 509284,113,1707,2,4,1,0,0,94-105.
  9285. 509285,113,1707,5,20,1,47,4,Meṇḍakapañhajātakaṃ umaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  9286. 509286,113,1708,2,4,1,33,2,Meṇḍakapañhajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  9287. 509287,113,1710,2,7,1,23,2,[ 472]9. Mahāpadumajātakavaṇṇanā
  9288. 509288,113,1711,2,14,1,86,11,Nādaṭṭhā parato dosan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ciñcamāṇavikaṃ ārabbha kathesi.
  9289. 509289,113,1711,15,27,1,150,12,Paṭhamabodhiyañhi dasabalassa puthubhūtesu sāvakesu aparimāṇesu devamanussesu ariyabhūmiṃ okkantesu patthaṭesu guṇasamudayesu mahālābhasakkāro udapādi.
  9290. 509290,113,1711,28,33,1,65,5,Titthiyā sūriyuggamane khajjopanakasadisā ahesuṃ hatalābhasakkārā.
  9291. 509291,113,1711,34,88,1,338,41,"Te antaravīthiyaṃ ṭhatvā‘‘ kiṃ samaṇo gotamova buddho, mayampi buddhā, kiṃ tasseva dinnaṃ mahapphalaṃ, amhākampi dinnaṃ mahapphalameva, amhākampi detha karothā’’ ti evaṃ manusse viññāpentāpi lābhasakkāraṃ alabhantā raho sannipatitvā‘‘ kena nu kho upāyena samaṇassa gotamassa manussānaṃ antare avaṇṇaṃ uppādetvā lābhasakkāraṃ nāseyyāmā’’ ti mantayiṃsu. "
  9292. 509292,113,1711,89,98,1,96,9,Tadā sāvatthiyaṃ ciñcamāṇavikā nāmekā paribbājikā uttamarūpadharā sobhaggappattā devaccharā viya.
  9293. 509293,113,1711,99,103,1,34,4,Tassā sarīrato rasmiyo niccharanti.
  9294. 509294,113,1711,104,107,1,25,3,Atheko kharamantī evamāha–
  9295. 509295,113,1711,108,121,1,87,9,‘‘ ciñcamāṇavikaṃ paṭicca samaṇassa gotamassa avaṇṇaṃ uppādetvā lābhasakkāraṃ nāsessāmā’’ ti.
  9296. 509296,113,1711,122,131,1,34,5,Te‘‘ attheso upāyo’’ ti sampaṭicchiṃsu.
  9297. 509297,113,1711,132,144,1,79,11,"Atha sā titthiyārāmaṃ gantvā vanditvā aṭṭhāsi, titthiyā tāya saddhiṃ na kathesuṃ. "
  9298. 509298,113,1711,145,184,1,116,25,"Sā‘‘ ko nu kho me doso’’ ti yāvatatiyaṃ‘‘ vandāmi ayyā’’ ti vatvā‘‘ ayyā, ko nu kho me doso, kiṃ mayā saddhiṃ na kathethā’’ ti āha."
  9299. 509299,113,1711,185,201,1,87,11,"‘‘ Bhagini, samaṇaṃ gotamaṃ amhe viheṭhentaṃ hatalābhasakkāre katvā vicarantaṃ na jānāsī’’ ti."
  9300. 509300,113,1711,202,212,1,47,7,"‘‘ Nāhaṃ jānāmi ayyā, mayā kiṃ panettha kattabbanti. "
  9301. 509301,113,1711,213,231,1,118,14,"Sace tvaṃ bhagini, amhākaṃ sukhamicchasi, attānaṃ paṭicca samaṇasssa gotamassa avaṇṇaṃ uppādetvā lābhasakkāraṃ nāsehī’’ ti. "
  9302. 509302,113,1712,2,75,1,467,53,"Sā ‘‘ sādhu ayyā, mayhameveso bhāro, mā cintayitthā’’ ti vatvā pakkamitvā itthimāyāsu kusalatāya tato paṭṭhāya sāvatthivāsīnaṃ dhammakathaṃ sutvā jetavanā nikkhamanasamaye indagopakavaṇṇaṃ paṭaṃ pārupitvā gandhamālādihatthā jetavanābhimukhī gacchantī‘‘ imāya velāya kuhiṃ gacchasī’’ ti vutte‘‘ kiṃ tumhākaṃ mama gamanaṭṭhānenā’’ ti vatvā jetavanasamīpe titthiyārāme vasitvā pātova‘‘ aggavandanaṃ vandissāmā’’ ti nagarā nikkhamante upāsakajane jetavane vutthā viya hutvā nagaraṃ pavisati."
  9303. 509303,113,1712,76,108,1,166,20,‘‘ Kuhiṃ vutthāsī’’ ti vutte‘‘ kiṃ tumhākaṃ mama vutthaṭṭhānenā’’ ti vatvā māsaḍḍhamāsaccayena pucchiyamānā‘‘ jetavane samaṇena gotamena saddhiṃ ekagandhakuṭiyā vutthāmhī’’ ti āha.
  9304. 509304,113,1712,109,244,1,973,109,"Puthujjanānaṃ‘‘ saccaṃ nu kho etaṃ, no’’ ti kaṅkhaṃ uppādetvā temāsacatumāsaccayena pilotikāhi udaraṃ veṭhetvā gabbhinivaṇṇaṃ dassetvā upari rattapaṭaṃ pārupitvā‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ paṭicca gabbho me laddho’’ ti andhabāle gāhāpetvā aṭṭhanavamāsaccayena udare dārumaṇḍalikaṃ bandhitvā upari rattapaṭaṃ pārupitvā hatthapādapiṭṭhiyo gohanukena koṭṭāpetvā ussade dassetvā kilantindriyā hutvā sāyanhasamaye tathāgate alaṅkatadhammāsane nisīditvā dhammaṃ desente dhammasabhaṃ gantvā tathāgatassa purato ṭhatvā‘‘ mahāsamaṇa, mahājanassa tāva dhammaṃ desesi, madhuro te saddo, suphusitaṃ dantāvaraṇaṃ, ahaṃ pana taṃ paṭicca gabbhaṃ labhitvā paripuṇṇagabbhā jātā, neva me sūtigharaṃ jānāsi, na sappitelādīni, sayaṃ akaronto upaṭṭhākānampi aññataraṃ kosalarājānaṃ vā anāthapiṇḍikaṃ vā visākhaṃ upāsikaṃ vā‘‘ imissā ciñcamāṇavikāya kattabbayuttaṃ karohī’ ti na vadasi, abhiramituṃyeva jānāsi, gabbhaparihāraṃ na jānāsī’’ ti gūthapiṇḍaṃ gahetvā candamaṇḍalaṃ dūsetuṃ vāyamantī viya parisamajjhe tathāgataṃ akkosi. "
  9305. 509305,113,1712,245,268,1,138,18,"Tathāgato dhammakathaṃ ṭhapetvā sīho viya abhinadanto‘‘ bhagini, tayā kathitassa tathabhāvaṃ vā atathabhāvaṃ vā ahañceva tvañca jānāmā’’ ti āha. "
  9306. 509306,113,1712,269,279,1,49,8,"Āma, samaṇa, tayā ca mayā ca ñātabhāvenetaṃ jātanti. "
  9307. 509307,113,1713,2,9,1,48,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  9308. 509308,113,1713,10,34,1,125,16,So āvajjamāno‘‘ ciñcamāṇavikā tathāgataṃ abhūtena akkosatī’’ ti ñatvā‘‘ imaṃ vatthuṃ sodhessāmī’’ ti catūhi devaputtehi saddhiṃ āgami.
  9309. 509309,113,1713,35,57,1,185,18,"Devaputtā mūsikapotakā hutvā dārumaṇḍalikassa bandhanarajjuke ekappahāreneva chindiṃsu, pārutapaṭaṃ vāto ukkhipi, dārumaṇḍalikaṃ patamānaṃ tassā pādapiṭṭhiyaṃ pati, ubho aggapādā chijjiṃsu. "
  9310. 509310,113,1713,58,75,1,111,12,"Manussā uṭṭhāya‘‘ kāḷakaṇṇi, sammāsambuddhaṃ akkosasī’’ ti sīse kheḷaṃ pātetvā leḍḍudaṇḍādihatthā jetavanā nīhariṃsu. "
  9311. 509311,113,1713,76,87,1,107,10,"Athassā tathāgatassa cakkhupathaṃ atikkantakāle mahāpathavī bhijjitvā vivaramadāsi, avīcito aggijālā uṭṭhahi. "
  9312. 509312,113,1713,88,96,1,65,8,Sā kuladattiyaṃ kambalaṃ pārupamānā viya gantvā avīcimhi nibbatti.
  9313. 509313,113,1713,97,104,1,72,6,"Aññatitthiyānaṃ lābhasakkāro parihāyi, dasabalassa bhiyyosomattāya vaḍḍhi. "
  9314. 509314,113,1713,105,125,1,155,15,"Punadivase dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, ciñcamāṇavikā evaṃ uḷāraguṇaṃ aggadakkhiṇeyyaṃ sammāsambuddhaṃ abhūtena akkositvā mahāvināsaṃ pattā’’ ti. "
  9315. 509315,113,1713,126,171,1,192,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi esā maṃ abhūtena akkositvā mahāvināsaṃ pattā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9316. 509316,113,1714,2,23,1,164,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, phullapadumasassirikamukhattā panassa‘‘ padumakumāro’’ tveva nāmaṃ kariṃsu. "
  9317. 509317,113,1714,24,31,1,63,7,So vayappatto takkasilāyaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā āgami.
  9318. 509318,113,1714,32,35,1,23,3,Athassa mātā kālamakāsi.
  9319. 509319,113,1714,36,43,1,53,7,Rājā aññaṃ aggamahesiṃ katvā puttassa uparajjaṃ adāsi.
  9320. 509320,113,1714,44,116,1,451,54,"Aparabhāge rājā paccantaṃ kupitaṃ vūpasametuṃ aggamahesiṃ āha‘‘ bhadde, idheva vasa, ahaṃ paccantaṃ kupitaṃ vūpasametuṃ gacchāmī’’ ti vatvā‘‘ nāhaṃ idheva vasissāmi, ahampi gamissāmī’’ ti vutte yuddhabhūmiyā ādīnavaṃ dassetvā‘‘ yāva mamāgamanā anukkaṇṭhamānā vasa, ahaṃ padumakumāraṃ yathā tava kattabbakiccesu appamatto hoti, evaṃ āṇāpetvā gamissāmī’’ ti vatvā tathā katvā gantvā paccāmitte palāpetvā janapadaṃ santappetvā paccāgantvā bahinagare khandhāvāraṃ nivāsesi . "
  9321. 509321,113,1714,117,131,1,111,12,Bodhisatto pitu āgatabhāvaṃ ñatvā nagaraṃ alaṅkārāpetvā rājagehaṃ paṭijaggāpetvā ekakova tassā santikaṃ agamāsi.
  9322. 509322,113,1715,2,8,1,50,6,Sā tassa rūpasampattiṃ disvā paṭibaddhacittā ahosi.
  9323. 509323,113,1715,9,23,1,60,9,"Bodhisatto taṃ vanditvā‘‘ amma, kiṃ amhākaṃ kattabban’’ ti pucchi. "
  9324. 509324,113,1715,24,45,1,76,13,Atha naṃ‘‘ ammāti maṃ vadasī’’ ti uṭṭhāya hatthe gahetvā‘‘ sayanaṃ abhiruhā’’ ti āha.
  9325. 509325,113,1715,46,52,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  9326. 509326,113,1715,53,67,1,60,9,"‘‘ Yāva rājā na āgacchati, tāva ubhopi kilesaratiyā ramissāmā’’ ti."
  9327. 509327,113,1715,68,98,1,171,23,"‘‘ Amma, tvaṃ mama mātā ca sasāmikā ca, mayā sapariggaho mātugāmo nāma kilesavasena indriyāni bhinditvā na olokitapubbo, kathaṃ tayā saddhiṃ evarūpaṃ kiliṭṭhakammaṃ karissāmī’’ ti. "
  9328. 509328,113,1715,99,116,1,74,13,Sā dve tayo vāre kathetvā tasmiṃ anicchamāne‘‘ mama vacanaṃ na karosī’’ ti āha.
  9329. 509329,113,1715,117,126,1,16,4,"‘‘ Āma, na karomī’’ ti."
  9330. 509330,113,1715,127,139,1,48,8,‘‘ Tena hi rañño kathetvā sīsaṃ te chindāpessāmī’’ ti.
  9331. 509331,113,1715,140,153,1,59,9,Mahāsatto‘‘ tava ruciṃ karohī’’ ti vatvā taṃ lajjāpetvā pakkāmi.
  9332. 509332,113,1716,2,51,1,294,36,"Sā bhītatasitā cintesi‘‘ sace ayaṃ paṭhamaṃ pitu ārocessati, jīvitaṃ me natthi, ahameva puretaraṃ kathessāmī’’ ti bhattaṃ abhuñjitvā kiliṭṭhalomavatthaṃ nivāsetvā sarīre nakharājiyo dassetvā‘‘ kuhiṃ devīti rañño pucchanakāle‘‘ gilānā’ ti katheyyāthā’’ ti paricārikānaṃ saññaṃ datvā gilānālayaṃ katvā nipajji. "
  9333. 509333,113,1716,52,88,1,157,23,"Rājāpi nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā nivesanaṃ āruyha taṃ apassanto‘‘ kuhiṃ devī’’ ti pucchitvā‘‘ gilānā’’ ti sutvā sirigabbhaṃ pavisitvā‘‘ kiṃ te devi, aphāsukan’’ ti pucchi. "
  9334. 509334,113,1716,89,207,1,540,82,"Sā tassa vacanaṃ asuṇantī viya hutvā dve tayo vāre pucchitā‘‘ mahārāja, kasmā kathesi, tuṇhī hohi, sasāmikaitthiyo nāma mādisā na hontī’’ ti vatvā‘‘ kena tvaṃ viheṭhitāsi, sīghaṃ me kathehi , sīsamassa chindissāmī’’ ti vutte‘‘ kaṃsi tvaṃ, mahārāja, nagare ṭhapetvā gato’’ ti vatvā‘‘ padumakumāran’’ ti vutte‘‘ so mayhaṃ vasanaṭṭhānaṃ āgantvā‘ tāta, mā evaṃ karohi, ahaṃ tava mātā’ ti vuccamānopi‘ ṭhapetvā maṃ añño rājā natthi, ahaṃ taṃ gehe karitvā kilesaratiyā ramissāmī’ ti maṃ kesesu gahetvā aparāparaṃ luñcitvā attano vacanaṃ akarontiṃ maṃ pātetvā koṭṭetvā gato’’ ti āha. "
  9335. 509335,113,1717,2,21,1,108,13,"Rājā anupaparikkhitvāva āsīviso viya kuddho purise āṇāpesi‘‘ gacchatha, bhaṇe, padumakumāraṃ bandhitvā ānethā’’ ti. "
  9336. 509336,113,1717,22,42,1,171,19,Te nagaraṃ avattharantā viya tassa gehaṃ gantvā taṃ bandhitvā paharitvā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā rattakaṇaveramālaṃ gīvāyaṃ paṭimuñcitvā vajjhaṃ katvā ānayiṃsu .
  9337. 509337,113,1717,43,68,1,105,15,"So‘‘ deviyā idaṃ kamman’’ ti ñatvā‘‘ bho purisā, nāhaṃ rañño dosakārako, nipparādhohamasmī’’ ti vilapanto āgacchati. "
  9338. 509338,113,1717,69,99,1,194,21,"Sakalanagaraṃ saṃkhubbhitvā‘‘ rājā kira mātugāmassa vacanaṃ gahetvā mahāpadumakumāraṃ ghātāpesī’’ ti sannipatitvā rājakumārassa pādamūle nipatitvā‘‘ idaṃ te sāmi, ananucchavikan’’ ti mahāsaddena paridevi. "
  9339. 509339,113,1717,100,105,1,29,5,Atha naṃ netvā rañño dassesuṃ.
  9340. 509340,113,1717,106,134,1,169,22,"Rājā disvāva cittaṃ niggaṇhituṃ asakkonto‘‘ ayaṃ arājāva rājalīḷaṃ karoti, mama putto hutvā aggamahesiyā aparajjhati, gacchatha naṃ corapapāte pātetvā vināsaṃ pāpethā’’ ti āha. "
  9341. 509341,113,1717,135,158,1,105,16,"Mahāsatto‘‘ na mayhaṃ, tāta, evarūpo aparādho atthi, mātugāmassa vacanaṃ gahetvā mā maṃ nāsehī’’ ti pitaraṃ yāci. "
  9342. 509342,113,1717,159,164,1,24,5,So tassa kathaṃ na gaṇhi.
  9343. 509343,113,1718,2,19,1,111,12,"Tato soḷasasahassā antepurikā‘‘ tāta mahāpadumakumāra, attano ananucchavikaṃ idaṃ laddhan’’ ti mahāviravaṃ viraviṃsu. "
  9344. 509344,113,1718,20,52,1,237,24,"Sabbe khattiyamahāsālādayopi amaccaparijanāpi‘‘ deva, kumāro sīlācāraguṇasampanno vaṃsānurakkhito rajjadāyādo, mā naṃ mātugāmassa vacanaṃ gahetvā anupaparikkhitvāva vināsehi, raññā nāma nisammakārinā bhavitabban’’ ti vatvā satta gāthā abhāsiṃsu– "
  9345. 509345,113,1719,2,4,1,0,0,106.
  9346. 509346,113,1720,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Nādaṭṭhā parato dosaṃ, aṇuṃ thūlāni sabbaso; "
  9347. 509347,113,1721,2,8,1,41,5,"Issaro paṇaye daṇḍaṃ, sāmaṃ appaṭivekkhiya. "
  9348. 509348,113,1722,2,4,1,0,0,107.
  9349. 509349,113,1723,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yo ca appaṭivekkhitvā, daṇḍaṃ kubbati khattiyo; "
  9350. 509350,113,1724,2,8,1,44,5,"Sakaṇṭakaṃ so gilati, jaccandhova samakkhikaṃ. "
  9351. 509351,113,1725,2,4,1,0,0,108.
  9352. 509352,113,1726,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Adaṇḍiyaṃ daṇḍayati, daṇḍiyañca adaṇḍiyaṃ; "
  9353. 509353,113,1727,2,9,1,42,6,"Andhova visamaṃ maggaṃ, na jānāti samāsamaṃ. "
  9354. 509354,113,1728,2,4,1,0,0,109.
  9355. 509355,113,1729,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Yo ca etāni ṭhānāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso; "
  9356. 509356,113,1730,2,8,1,43,5,"Sudiṭṭhamanusāseyya , sa ve voharitu marahati. "
  9357. 509357,113,1731,2,4,1,0,0,110.
  9358. 509358,113,1732,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Nekantamudunā sakkā, ekantatikhiṇena vā; "
  9359. 509359,113,1733,2,8,1,41,5,"Attaṃ mahante ṭhapetuṃ, tasmā ubhayamācare. "
  9360. 509360,113,1734,2,4,1,0,0,111.
  9361. 509361,113,1735,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Paribhūto mudu hoti, atitikkho ca veravā; "
  9362. 509362,113,1736,2,8,1,40,5,"Etañca ubhayaṃ ñatvā, anumajjhaṃ samācare. "
  9363. 509363,113,1737,2,4,1,0,0,112.
  9364. 509364,113,1738,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Bahumpi ratto bhāseyya, duṭṭhopi bahu bhāsati; "
  9365. 509365,113,1739,2,11,1,45,6,"Na itthikāraṇā rāja, puttaṃ ghātetumarahasī’’ ti. "
  9366. 509366,113,1740,2,7,1,27,4,Tattha {nādaṭṭhā}ti na adisvā.
  9367. 509367,113,1740,8,11,1,16,2,{Parato}ti parassa.
  9368. 509368,113,1740,12,15,1,17,2,{Sabbaso}ti sabbāni.
  9369. 509369,113,1740,16,20,1,39,3,{Aṇuṃthūlānī}ti khuddakamahantāni vajjāni.
  9370. 509370,113,1740,21,37,1,121,15,Sāmaṃ {appaṭivekkhiyā}ti parassa vacanaṃ gahetvā attano paccakkhaṃ akatvā pathavissaro rājā daṇḍaṃ na paṇaye na paṭṭhapeyya.
  9371. 509371,113,1740,38,76,1,275,31,"Mahāsammatarājakālasmiñhi satato uttari daṇḍo nāma natthi, tāḷanagarahaṇapabbājanato uddhaṃ hatthapādacchedanaghātanaṃ nāma natthi, pacchā kakkhaḷarājūnaṃyeva kāle etaṃ uppannaṃ, taṃ sandhāya te amaccā‘‘ ekanteneva parassa dosaṃ sāmaṃ adisvā kātuṃ na yuttan’’ ti kathentā evamāhaṃsu. "
  9372. 509372,113,1741,2,39,1,272,32,"Yo ca {appaṭivekkhitvā}ti mahārāja, evaṃ appaṭivekkhitvā dosānucchavike daṇḍe paṇetabbe yo rājā agatigamane ṭhito taṃ dosaṃ appaṭivekkhitvā hatthacchedādidaṇḍaṃ karoti, so attano dukkhakāraṇaṃ karonto sakaṇṭakaṃ bhojanaṃ gilati nāma, jaccandho viya ca samakkhikaṃ bhuñjati nāma. "
  9373. 509373,113,1741,40,75,1,255,31,"Adaṇḍiyan ti yo adaṇḍiyaṃ adaṇḍapaṇetabbañca daṇḍetvā daṇḍiyañca daṇḍapaṇetabbaṃ adaṇḍetvā attano rucimeva karoti, so andho viya visamaṃ maggaṃ paṭipanno, na jānāti samāsamaṃ, tato pāsāṇādīsu pakkhalanto andho viya catūsu apāyesu mahādukkhaṃ pāpuṇātīti attho. "
  9374. 509374,113,1741,76,96,1,166,18,"Etāni {ṭhānānī}ti etāni daṇḍiyādaṇḍiyakāraṇāni ceva daṇḍiyakāraṇesupi aṇuṃthūlāni ca sabbāni sudiṭṭhaṃ disvā anusāseyya, sa ve voharituṃ rajjamanusāsituṃ arahatīti attho. "
  9375. 509375,113,1742,2,21,1,140,19,Attaṃ mahante ṭhapetun ti evarūpo anuppanne bhoge uppādetvā uppanne thāvare katvā attānaṃ mahante uḷāre issariye ṭhapetuṃ na sakkotīti attho.
  9376. 509376,113,1742,22,36,1,89,12,"{Mudū}ti mudurājā raṭṭhavāsīnaṃ paribhūto hoti avaññāto, so rajjaṃ niccoraṃ kātuṃ na sakkoti. "
  9377. 509377,113,1742,37,49,1,82,11,{Veravā}ti atitikkhassa pana sabbepi raṭṭhavāsino verino hontīti so veravā nāma hoti.
  9378. 509378,113,1742,50,63,1,103,12,"Anumajjhan ti anubhūtaṃ mudutikhiṇabhāvānaṃ majjhaṃ samācare, amudu atikkho hutvā rajjaṃ kāreyyāti attho. "
  9379. 509379,113,1742,64,78,1,115,12,"Na {itthikāraṇā}ti pāpaṃ lāmakaṃ mātugāmaṃ nissāya vaṃsānurakkhakaṃ chattadāyādaṃ puttaṃ ghātetuṃ nārahasi, mahārājāti. "
  9380. 509380,113,1743,2,11,1,71,8,Evaṃ nānākāraṇehi kathentāpi amaccā attano kathaṃ gāhāpetuṃ nāsakkhiṃsu.
  9381. 509381,113,1743,12,18,1,53,6,Bodhisattopi yācanto attano kathaṃ gāhāpetuṃ nāsakkhi.
  9382. 509382,113,1743,19,34,1,84,11,Andhabālo pana rājā‘‘ gacchatha naṃ corapapāte khipathā’’ ti āṇāpento aṭṭhamaṃ gāthamāha–
  9383. 509383,113,1744,2,4,1,0,0,113.
  9384. 509384,113,1745,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Sabbova loko ekato, itthī ca ayamekikā; "
  9385. 509385,113,1746,2,11,1,52,6,"Tenāhaṃ paṭipajjissaṃ, gacchatha pakkhipatheva tan’’ ti. "
  9386. 509386,113,1747,2,32,1,200,27,"Tattha tenāhan ti yena kāraṇena sabbo loko ekato kumārasseva pakkho hutvā ṭhito, ayañca itthī ekikāva, tena kāraṇena ahaṃ imissā vacanaṃ paṭipajjissaṃ, gacchatha taṃ pabbataṃ āropetvā papāte khipathevāti. "
  9387. 509387,113,1748,2,18,1,145,15,"Evaṃ vutte soḷasasahassāsu rājaitthīsu ekāpi sakabhāvena saṇṭhātuṃ nāsakkhi, sakalanagaravāsino bāhā paggayha kanditvā kese vikirayamānā vilapiṃsu. "
  9388. 509388,113,1748,19,42,1,153,18,Rājā‘‘ ime imassa papāte khipanaṃ paṭibāheyyun’’ ti saparivāro gantvā mahājanassa paridevantasseva naṃ uddhaṃpādaṃ avaṃsiraṃ katvā gāhāpetvā papāte khipāpesi.
  9389. 509389,113,1748,43,71,1,218,23,Athassa mettānubhāvena pabbate adhivatthā devatā‘‘ mā bhāyi mahāpadumā’’ ti taṃ samassāsetvā ubhohi hatthehi gahetvā hadaye ṭhapetvā dibbasamphassaṃ pharāpetvā otaritvā pabbatapāde patiṭṭhitanāgarājassa phaṇagabbhe ṭhapesi.
  9390. 509390,113,1748,72,81,1,75,9,Nāgarājā bodhisattaṃ nāgabhavanaṃ netvā attano yasaṃ majjhe bhinditvā adāsi.
  9391. 509391,113,1748,82,111,1,128,17,So tattha ekasaṃvaccharaṃ vasitvā‘‘ manussapathaṃ gamissāmī’’ ti vatvā‘‘ kataraṃ ṭhānan’’ ti vutte‘‘ himavantaṃ gantvā pabbajissāmī’’ ti āha.
  9392. 509392,113,1748,112,127,1,102,11,Nāgarājā‘‘ sādhū’’ ti taṃ gahetvā manussapathe patiṭṭhāpetvā pabbajitaparikkhāre datvā sakaṭṭhānameva gato.
  9393. 509393,113,1748,128,138,1,110,10,Sopi himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññaṃ nibbattetvā vanamūlaphalāhāro tattha paṭivasati.
  9394. 509394,113,1749,2,59,1,308,41,"Atheko bārāṇasivāsī vanacarako taṃ ṭhānaṃ patto mahāsattaṃ sañjānitvā‘‘ nanu tvaṃ deva, mahāpadumakumāro’’ ti vatvā‘‘ āma, sammā’’ ti vutte taṃ vanditvā katipāhaṃ tattha vasitvā bārāṇasiṃ gantvā rañño ārocesi‘‘ deva, putto te himavantapadese isipabbajjaṃ pabbajitvā paṇṇasālāyaṃ vasati, ahaṃ tassa santike vasitvā āgato’’ ti."
  9395. 509395,113,1749,60,68,1,24,4,‘‘ Paccakkhato te diṭṭho’’ ti?
  9396. 509396,113,1749,69,76,1,11,3,‘‘ Āma devā’’ ti.
  9397. 509397,113,1749,77,95,1,199,18,Rājā mahābalakāyaparivuto tattha gantvā vanapariyante khandhāvāraṃ bandhitvā amaccagaṇaparivuto paṇṇasālaṃ gantvā kañcanarūpasadisaṃ paṇṇasāladvāre nisinnaṃ mahāsattaṃ disvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  9398. 509398,113,1749,96,102,1,47,5,Amaccāpi vanditvā paṭisanthāraṃ katvā nisīdiṃsu.
  9399. 509399,113,1749,103,107,1,53,4,Bodhisattopi rājānaṃ paṭipucchitvā paṭisanthāramakāsi.
  9400. 509400,113,1749,108,130,1,103,15,"Atha naṃ rājā‘‘ tāta, mayā tvaṃ gambhīre papāte khipāpito, kathaṃ sajīvitosī’’ ti pucchanto navamaṃ gāthamāha– "
  9401. 509401,113,1750,2,4,1,0,0,114.
  9402. 509402,113,1751,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Anekatāle narake, gambhīre ca suduttare; "
  9403. 509403,113,1752,2,12,1,47,7,"Pātito giriduggasmiṃ, kena tvaṃ tattha nāmarī’’ ti. "
  9404. 509404,113,1753,2,6,1,35,3,Tattha {anekatāle}ti anekatālappamāṇe.
  9405. 509405,113,1753,7,11,1,17,3,{Nāmarī}ti na amari.
  9406. 509406,113,1754,2,3,1,9,1,Tatoparaṃ –
  9407. 509407,113,1755,2,4,1,0,0,115.
  9408. 509408,113,1756,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Nāgo jātaphaṇo tattha, thāmavā girisānujo; "
  9409. 509409,113,1757,2,9,1,45,6,"Paccaggahi maṃ bhogehi, tenāhaṃ tattha nāmariṃ. "
  9410. 509410,113,1758,2,4,1,0,0,116.
  9411. 509411,113,1759,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Ehi taṃ paṭinessāmi, rājaputta sakaṃ gharaṃ; "
  9412. 509412,113,1760,2,9,1,44,6,"Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi. "
  9413. 509413,113,1761,2,4,1,0,0,117.
  9414. 509414,113,1762,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathā gilitvā baḷisaṃ, uddhareyya salohitaṃ; "
  9415. 509415,113,1763,2,9,1,42,6,"Uddharitvā sukhī assa, evaṃ passāmi attanaṃ. "
  9416. 509416,113,1764,2,4,1,0,0,118.
  9417. 509417,113,1765,2,14,1,50,10,"‘ ‘ Kiṃ nu tvaṃ baḷisaṃ brūsi, kiṃ tvaṃ brūsi salohitaṃ; "
  9418. 509418,113,1766,2,12,1,50,9,"Kiṃ nu tvaṃ ubbhataṃ brūsi, taṃ me akkhāhi pucchito. "
  9419. 509419,113,1767,2,4,1,0,0,119.
  9420. 509420,113,1768,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kāmāhaṃ baḷisaṃ brūmi, hatthiassaṃ salohitaṃ; "
  9421. 509421,113,1769,2,12,1,47,7,"Cattāhaṃ ubbhataṃ brūmi, evaṃ jānāhi khattiyā’’ ti."
  9422. 509422,113,1769,13,13,1,0,0,–
  9423. 509423,113,1770,2,11,1,60,8,"Imāsu pañcasu ekantarikā tisso gāthā bodhisattassa, dve rañño. "
  9424. 509424,113,1771,2,36,1,231,28,"Tattha paccaggahi man ti pabbatapatanakāle devatāya pariggahetvā dibbasamphassena samassāsetvā upanītaṃ maṃ paṭiggaṇhi, gahetvā ca pana nāgabhavanaṃ ānetvā mahantaṃ yasaṃ datvā‘‘ manussapathaṃ maṃ nehī’’ ti vutto maṃ manussapathaṃ ānesi. "
  9425. 509425,113,1771,37,53,1,109,15,"Ahaṃ idhāgantvā pabbajito, iti tena devatāya ca nāgarājassa ca ānubhāvena ahaṃ tattha nāmarinti sabbaṃ ārocesi. "
  9426. 509426,113,1772,2,71,1,365,50,"{Ehī}ti rājā tassa vacanaṃ sutvā somanassappatto hutvā‘‘ tāta, ahaṃ bālabhāvena itthiyā vacanaṃ gahetvā evaṃ sīlācārasampanne tayi aparajjhiṃ, khamāhi me dosan’’ ti pādesu nipatitvā‘‘ uṭṭhehi, mahārāja, khamāma te dosaṃ, ito paraṃ puna mā evaṃ anisammakārī bhaveyyāsī’’ ti vutte‘‘ tāta, tvaṃ attano kulasantakaṃ setacchattaṃ ussāpetvā rajjaṃ anusāsanto mayhaṃ khamasi nāmā’’ ti evamāha. "
  9427. 509427,113,1773,2,11,1,68,7,{Uddharitvā}ti hadayavakkādīni asampattameva taṃ uddharitvā sukhī assa.
  9428. 509428,113,1773,12,27,1,119,14,"Evaṃ passāmi attanan ti attānaṃ mahārāja, evaṃ ahampi puna sotthibhāvappattaṃ gilitabaḷisaṃ purisamiva attānaṃ passāmīti."
  9429. 509429,113,1773,28,42,1,60,10,‘‘ Kiṃ nu tvan’’ ti idaṃ rājā tamatthaṃ vitthārato sotuṃ pucchati.
  9430. 509430,113,1773,43,48,1,30,5,Kāmāhan ti pañca kāmaguṇe ahaṃ.
  9431. 509431,113,1773,49,62,1,93,9,Hatthiassaṃ salohitan ti evaṃ hatthiassarathavāhanaṃ sattaratanādivibhavaṃ‘‘ salohitan’’ ti brūmi.
  9432. 509432,113,1773,63,84,1,95,15,"Cattāhan ti cattaṃ ahaṃ, yadā taṃ sabbampi cattaṃ hoti pariccattaṃ, taṃ dānāhaṃ‘‘ ubbhatan’’ ti brūmi."
  9433. 509433,113,1774,2,32,1,154,23,"‘ ‘ Iti kho, mahārāja, mayhaṃ rajjena kiccaṃ natthi, tvaṃ pana dasa rājadhamme akopetvā agatigamanaṃ pahāya dhammena rajjaṃ kārehī’’ ti mahāsatto pitu ovādaṃ adāsi. "
  9434. 509434,113,1774,33,42,1,71,9,So rājā roditvā paridevitvā nagaraṃ gacchanto antarāmagge amacce pucchi.
  9435. 509435,113,1774,43,56,1,71,9,‘‘ Ahaṃ kaṃ nissāya evarūpena ācāraguṇasampannena puttena viyogaṃ patto’’ ti?
  9436. 509436,113,1774,57,65,1,19,3,"‘‘ Aggamahesiṃ, devā’’ ti. "
  9437. 509437,113,1774,66,77,1,93,11,Rājā taṃ uddhaṃpādaṃ gāhāpetvā corapapāte khipāpetvā nagaraṃ pavisitvā dhammena rajjaṃ kāresi.
  9438. 509438,113,1775,2,21,1,100,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbepesā maṃ akkositvā mahāvināsaṃ pattā’’ ti vatvā– "
  9439. 509439,113,1776,2,4,1,0,0,120.
  9440. 509440,113,1777,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Ciñcamāṇavikā mātā, devadatto ca me pitā; "
  9441. 509441,113,1778,2,9,1,39,6,"Ānando paṇḍito nāgo, sāriputto ca devatā; "
  9442. 509442,113,1779,2,12,1,44,7,"Rājaputto ahaṃ āsiṃ, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti."
  9443. 509443,113,1779,13,13,1,0,0,–
  9444. 509444,113,1780,2,5,1,32,3,Osānagāthāya jātakaṃ samodhānesi.
  9445. 509445,113,1781,2,4,1,30,2,Mahāpadumajātakavaṇṇanā navamā.
  9446. 509446,113,1783,2,7,1,23,2,[ 473]10. Mittāmittajātakavaṇṇanā
  9447. 509447,113,1784,2,14,1,94,11,Kāni {kammānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño atthacarakaṃ amaccaṃ ārabbha kathesi.
  9448. 509448,113,1784,15,20,1,30,5,So kira rañño bahūpakāro ahosi.
  9449. 509449,113,1784,21,25,1,35,4,Athassa rājā atirekasammānaṃ kāresi.
  9450. 509450,113,1784,26,42,1,84,11,"Avasesā naṃ asahamānā‘‘ deva, asuko nāma amacco tumhākaṃ anatthakārako’’ ti paribhindiṃsu. "
  9451. 509451,113,1784,43,112,1,372,53,"Rājā taṃ pariggaṇhanto kiñci dosaṃ adisvā‘‘ ahaṃ imassa kiñci dosaṃ na passāmi, kathaṃ nu kho sakkā mayā imassa mittabhāvaṃ vā amittabhāvaṃ vā jānitun’’ ti cintetvā‘‘ imaṃ pañhaṃ ṭhapetvā tathāgataṃ añño jānituṃ na sakkhissati, gantvā pucchissāmī’’ ti bhuttapātarāso satthāraṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, kathaṃ nu kho sakkā purisena attano mittabhāvaṃ vā amittabhāvaṃ vā jānitun’’ ti pucchi. "
  9452. 509452,113,1784,113,143,1,168,24,"Atha naṃ satthā‘‘ pubbepi mahārāja, paṇḍitā imaṃ pañhaṃ cintetvā paṇḍite pucchitvā tehi kathitavasena ñatvā amitte vajjetvā mitte seviṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  9453. 509453,113,1785,2,12,1,94,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi.
  9454. 509454,113,1785,13,20,1,63,7,Tadā bārāṇasirañño ekaṃ atthacarakaṃ amaccaṃ sesā paribhindiṃsu.
  9455. 509455,113,1785,21,43,1,116,18,Rājā tassa dosaṃ apassanto‘‘ kathaṃ nu kho sakkā mittaṃ vā amittaṃ vā ñātun’’ ti mahāsattaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9456. 509456,113,1786,2,4,1,0,0,121.
  9457. 509457,113,1787,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kāni kammāni kubbānaṃ, kathaṃ viññū parakkame; "
  9458. 509458,113,1788,2,13,1,49,8,"Amittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito’’ ti. "
  9459. 509459,113,1789,2,32,1,165,23,"Tassattho – kāni kammāni karontaṃ medhāvī paṇḍito puriso cakkhunā disvā vā sotena sutvā vā‘‘ ayaṃ mayhaṃ amitto’’ ti jāneyya, tassa jānanatthāya kathaṃ viññū parakkameyyāti. "
  9460. 509460,113,1790,2,6,1,36,4,Athassa amittalakkhaṇaṃ kathento āha–
  9461. 509461,113,1791,2,4,1,0,0,122.
  9462. 509462,113,1792,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati; "
  9463. 509463,113,1793,2,9,1,44,6,"Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati. "
  9464. 509464,113,1794,2,4,1,0,0,123.
  9465. 509465,113,1795,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Amitte tassa bhajati, mitte tassa na sevati; "
  9466. 509466,113,1796,2,7,1,38,4,"Vaṇṇakāme nivāreti, akkosante pasaṃsati. "
  9467. 509467,113,1797,2,4,1,0,0,124.
  9468. 509468,113,1798,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Guyhañca tassa nakkhāti, tassa guyhaṃ na gūhati; "
  9469. 509469,113,1799,2,9,1,45,6,"Kammaṃ tassa na vaṇṇeti, paññassa nappasaṃsati. "
  9470. 509470,113,1800,2,4,1,0,0,125.
  9471. 509471,113,1801,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Abhave nandati tassa, bhave tassa na nandati; "
  9472. 509472,113,1802,2,9,1,46,6,"Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa nuppajjate sati; "
  9473. 509473,113,1803,2,9,1,40,6,"Tato naṃ nānukampati, aho sopi labheyyito. "
  9474. 509474,113,1804,2,4,1,0,0,126.
  9475. 509475,113,1805,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Iccete soḷasākārā, amittasmiṃ patiṭṭhitā; "
  9476. 509476,113,1806,2,13,1,46,8,"Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍito’’ ti. "
  9477. 509477,113,1807,2,9,1,38,6,Mahāsatto imā pañca gāthā vatvāna puna–
  9478. 509478,113,1808,2,4,1,0,0,127.
  9479. 509479,113,1809,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Kāni kammāni kubbānaṃ, kathaṃ viññū parakkame; "
  9480. 509480,113,1810,2,13,1,48,8,"Mittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito’’ ti."
  9481. 509481,113,1810,14,14,1,0,0,–
  9482. 509482,113,1811,2,8,1,52,6,Imāya gāthāya mittalakkhaṇaṃ puṭṭho sesagāthā abhāsi–
  9483. 509483,113,1812,2,4,1,0,0,128.
  9484. 509484,113,1813,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Pavutthaṃ tassa sarati, āgataṃ abhinandati; "
  9485. 509485,113,1814,2,8,1,37,5,"Tato kelāyito hoti, vācāya paṭinandati. "
  9486. 509486,113,1815,2,4,1,0,0,129.
  9487. 509487,113,1816,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Mitte tasseva bhajati, amitte tassa na sevati; "
  9488. 509488,113,1817,2,7,1,38,4,"Akkosante nivāreti, vaṇṇakāme pasaṃsati. "
  9489. 509489,113,1818,2,4,1,0,0,130.
  9490. 509490,113,1819,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Guyhañca tassa akkhāti, tassa guyhañca gūhati; "
  9491. 509491,113,1820,2,9,1,45,6,"Kammañca tassa vaṇṇeti, paññaṃ tassa pasaṃsati. "
  9492. 509492,113,1821,2,4,1,0,0,131.
  9493. 509493,113,1822,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Bhave ca nandati tassa, abhave tassa na nandati; "
  9494. 509494,113,1823,2,9,1,45,6,"Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa uppajjate sati; "
  9495. 509495,113,1824,2,9,1,39,6,"Tato naṃ anukampati, aho sopi labheyyito. "
  9496. 509496,113,1825,2,4,1,0,0,132.
  9497. 509497,113,1826,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Iccete soḷasākārā, mittasmiṃ suppatiṭṭhitā; "
  9498. 509498,113,1827,2,13,1,47,8,"Yehi mittañca jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍito’’ ti. "
  9499. 509499,113,1828,2,19,1,104,15,"Tattha na naṃ umhayate {disvā}ti taṃ mittaṃ mittapatirūpako disvā sitaṃ na karoti, pahaṭṭhākāraṃ na dasseti. "
  9500. 509500,113,1828,20,32,1,74,11,Na ca naṃ {paṭinandatī}ti tassa kathaṃ paggaṇhanto na paṭinandati na tussati.
  9501. 509501,113,1828,33,41,1,47,7,Cakkhūni cassa na {dadātī}ti olokentaṃ na oloketi.
  9502. 509502,113,1828,42,49,1,54,6,{Paṭilomañcā}ti tassa kathaṃ paṭippharati paṭisattu hoti.
  9503. 509503,113,1828,50,55,1,33,4,{Vaṇṇakāme}ti tassa vaṇṇaṃ bhaṇante.
  9504. 509504,113,1828,56,63,1,43,6,{Nakkhātī}ti attano guyhaṃ tassa na ācikkhati.
  9505. 509505,113,1828,64,71,1,43,6,Kammaṃ {tassā}ti tena katakammaṃ na vaṇṇayati.
  9506. 509506,113,1828,72,81,1,61,7,"{Paññassā}ti assa paññaṃ nappasaṃsati, ñāṇasampadaṃ na pasaṃsati. "
  9507. 509507,113,1828,82,85,1,19,2,{Abhave}ti avaḍḍhiyaṃ.
  9508. 509508,113,1828,86,104,1,97,13,Tassa nuppajjate {satī}ti tassa mittapatirūpakassa‘‘ mama mittassapi ito dassāmī’’ ti sati na uppajjati.
  9509. 509509,113,1828,105,110,1,36,4,{Nānukampatī}ti muducittena na cinteti.
  9510. 509510,113,1828,111,115,1,25,3,{Labheyyito}ti labheyya ito.
  9511. 509511,113,1828,116,119,1,16,2,{Ākārā}ti kāraṇāni.
  9512. 509512,113,1828,120,124,1,24,3,Pavutthan ti videsagataṃ .
  9513. 509513,113,1828,125,133,1,60,7,{Kelāyito}ti kelāyati mamāyati pattheti piheti icchatīti attho.
  9514. 509514,113,1828,134,141,1,62,6,{Vācāyā}ti madhuravacanena taṃ samudācaranto paṭinandati tussati.
  9515. 509515,113,1828,142,145,1,38,3,Sesaṃ vuttapaṭipakkhanayena veditabbaṃ.
  9516. 509516,113,1828,146,156,1,67,9,Rājā mahāsattassa kathāya attamano hutvā tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  9517. 509517,113,1829,2,32,1,176,21,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, mahārāja, pubbepesa pañho samuṭṭhahi, paṇḍitāva naṃ kathayiṃsu, imehi dvattiṃsāya ākārehi mittāmitto jānitabbo’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  9518. 509518,113,1829,33,47,1,58,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9519. 509519,113,1830,2,4,1,30,2,Mittāmittajātakavaṇṇanā dasamā.
  9520. 509520,113,1831,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  9521. 509521,113,1832,2,7,1,44,4,"Kuṇālaṃ bhaddasālañca, samuddavāṇija paṇḍitaṃ; "
  9522. 509522,113,1833,2,7,1,43,4,"Janasandhaṃ mahākaṇhaṃ, kosiyaṃ sirimantakaṃ. "
  9523. 509523,113,1834,2,8,1,40,5,"Padumaṃ mittāmittañca, iccete dasa jātake; "
  9524. 509524,113,1835,2,7,1,40,4,"Saṅgāyiṃsu mahātherā, dvādasamhi nipātake. "
  9525. 509525,113,1836,2,4,1,31,2,Dvādasakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9526. 509526,113,1837,2,4,1,14,2,13 . Terasakanipāto
  9527. 509527,113,1839,2,7,1,17,2,[ 474]1. Ambajātakavaṇṇanā
  9528. 509528,113,1840,2,17,1,86,11,Ahāsi me ambaphalāni {pubbe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  9529. 509529,113,1840,18,50,1,220,27,"Devadatto hi‘‘ ahaṃ buddho bhavissāmi, mayhaṃ samaṇo gotamo neva ācariyo na upajjhāyo’’ ti ācariyaṃ paccakkhāya jhānaparihīno saṅghaṃ bhinditvā anupubbena sāvatthiṃ āgacchanto bahijetavane pathaviyā vivare dinne avīciṃ pāvisi. "
  9530. 509530,113,1840,51,71,1,131,14,"Tadā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto ācariyaṃ paccakkhāya mahāvināsaṃ patto, avīcimahāniraye nibbatto’’ ti. "
  9531. 509531,113,1840,72,116,1,200,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto ācariyaṃ paccakkhāya mahāvināsaṃ pattoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9532. 509532,113,1841,2,11,1,86,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa purohitakulaṃ ahivātarogena vinassi.
  9533. 509533,113,1841,12,17,1,36,5,Ekova putto bhittiṃ bhinditvā palāto.
  9534. 509534,113,1841,18,43,1,184,21,So takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhassācariyassa santike tayo vede ca avasesasippāni ca uggahetvā ācariyaṃ vanditvā nikkhanto‘‘ desacārittaṃ jānissāmī’’ ti caranto ekaṃ paccantanagaraṃ pāpuṇi.
  9535. 509535,113,1841,44,48,1,35,4,Taṃ nissāya mahācaṇḍālagāmako ahosi.
  9536. 509536,113,1841,49,61,1,89,11,"Tadā bodhisatto tasmiṃ gāme paṭivasati, paṇḍito byatto akāle phalaṃ gaṇhāpanamantaṃ jānāti. "
  9537. 509537,113,1841,62,84,1,179,21,So pātova vuṭṭhāya kājaṃ ādāya tato gāmā nikkhimitvā araññe ekaṃ ambarukkhaṃ upasaṅkamitvā sattapadamatthake ṭhito taṃ mantaṃ parivattetvā ambarukkhaṃ ekena udakapasatena paharati.
  9538. 509538,113,1841,85,107,1,192,19,"Rukkhato taṅkhaṇaññeva purāṇapaṇṇāni patanti, navāni uṭṭhahanti, pupphāni pupphitvā patanti, ambaphalāni uṭṭhāya muhutteneva paccitvā madhurāni ojavantāni dibbarasasadisāni hutvā rukkhato patanti. "
  9539. 509539,113,1841,108,121,1,108,13,Mahāsatto tāni uccinitvā yāvadatthaṃ khāditvā kājaṃ pūrāpetvā gehaṃ gantvā tāni vikkiṇitvā puttadāraṃ posesi.
  9540. 509540,113,1842,2,77,1,484,59,"So brāhmaṇakumāro mahāsattaṃ akāle ambapakkāni āharitvā vikkiṇantaṃ disvā‘‘ nissaṃsayena tehi mantabalena uppannehi bhavitabbaṃ, imaṃ purisaṃ nissāya idaṃ anagghamantaṃ labhissāmī’’ ti cintetvā mahāsattassa ambāni āharaṇaniyāmaṃ pariggaṇhanto tathato ñatvā tasmiṃ araññato anāgateyeva tassa gehaṃ gantvā ajānanto viya hutvā tassa bhariyaṃ‘‘ kuhiṃ ayyo, ācariyo’’ ti pucchitvā‘‘ araññaṃ gato’’ ti vutte taṃ āgataṃ āgamayamānova ṭhatvā āgacchantaṃ disvā hatthato pacchiṃ gahetvā āharitvā gehe ṭhapesi. "
  9541. 509541,113,1842,78,83,1,35,5,Mahāsatto taṃ oloketvā bhariyaṃ āha–
  9542. 509542,113,1842,84,103,1,81,12,"‘‘ bhadde, ayaṃ māṇavo mantatthāya āgato, tassa hatthe manto nassati, asappuriso eso’’ ti. "
  9543. 509543,113,1842,104,124,1,120,16,Māṇavopi‘‘ ahaṃ imaṃ mantaṃ ācariyassa upakārako hutvā labhissāmī’’ ti cintetvā tato paṭṭhāya tassa gehe sabbakiccāni karoti.
  9544. 509544,113,1842,125,139,1,90,10,"Dārūni āharati, vīhiṃ koṭṭeti, bhattaṃ pacati, dantakaṭṭhamukhadhovanādīni deti, pādaṃ dhovati. "
  9545. 509545,113,1843,2,23,1,125,16,"Ekadivasaṃ mahāsattena‘‘ tāta māṇava, mañcapādānaṃ me upadhānaṃ dehī’’ ti vutte aññaṃ apassitvā sabbarattiṃ ūrumhi ṭhapetvā nisīdi. "
  9546. 509546,113,1843,24,29,1,45,5,Aparabhāge mahāsattassa bhariyā puttaṃ vijāyi.
  9547. 509547,113,1843,30,34,1,39,4,Tassā pasūtikāle parikammaṃ sabbamakāsi.
  9548. 509548,113,1843,35,66,1,163,24,"Sā ekadivasaṃ mahāsattaṃ āha‘‘ sāmi, ayaṃ māṇavo jātisampanno hutvā mantatthāya amhākaṃ veyyāvaccaṃ karoti, etassa hatthe manto tiṭṭhatu vā mā vā, detha tassa mantan’’ ti. "
  9549. 509549,113,1843,67,80,1,53,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tassa mantaṃ datvā evamāha–
  9550. 509550,113,1843,81,136,1,278,40,"‘‘ tāta, anagghoyaṃ manto, tava imaṃ nissāya mahālābhasakkāro bhavissati, raññā vā rājamahāmattena vā‘ ko te ācariyo’ ti puṭṭhakāle mā maṃ nigūhittho, sace hi‘ caṇḍālassa me santikā manto gahito’ ti lajjanto‘ brāhmaṇamahāsālo me ācariyo’ ti kathessasi, imassa mantassa phalaṃ na labhissasī’’ ti. "
  9551. 509551,113,1843,137,167,1,198,25,"So‘‘ kiṃ kāraṇā taṃ nigūhissāmi, kenaci puṭṭhakāle tumheyeva kathessāmī’’ ti vatvā taṃ vanditvā caṇḍālagāmato nikkhamitvā mantaṃ vīmaṃsitvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā ambāni vikkiṇitvā bahuṃ dhanaṃ labhi. "
  9552. 509552,113,1844,2,10,1,65,8,Athekadivasaṃ uyyānapālo tassa hatthato ambaṃ kiṇitvā rañño adāsi.
  9553. 509553,113,1844,11,28,1,71,11,"Rājā taṃ paribhuñjitvā‘‘ kuto samma, tayā evarūpaṃ ambaṃ laddhan’’ ti pucchi. "
  9554. 509554,113,1844,29,40,1,67,9,"Deva, eko māṇavo akālaambaphalāni ānetvā vikkiṇāti, tato me gahitanti. "
  9555. 509555,113,1844,41,55,1,58,10,Tena hi‘‘ ito paṭṭhāya idheva ambāni āharatū’’ ti naṃ vadehīti.
  9556. 509556,113,1844,56,59,1,14,3,So tathā akāsi.
  9557. 509557,113,1844,60,66,1,46,6,Māṇavopi tato paṭṭhāya ambāni rājakulaṃ harati.
  9558. 509558,113,1844,67,85,1,102,14,Atha raññā‘‘ upaṭṭhaha man’’ ti vutte rājānaṃ upaṭṭhahanto bahuṃ dhanaṃ labhitvā anukkamena vissāsiko jāto.
  9559. 509559,113,1844,86,120,1,164,26,"Atha naṃ ekadivasaṃ rājā pucchi‘‘ māṇava, kuto akāle evaṃ vaṇṇagandharasasampannāni ambāni labhasi, kiṃ te nāgo vā supaṇṇo vā devo vā koci deti, udāhu mantabalaṃ etan’’ ti?"
  9560. 509560,113,1844,121,141,1,69,13,"‘‘ Na me mahārāja, koci deti, anaggho pana me manto atthi, tasseva balan’’ ti."
  9561. 509561,113,1844,142,154,1,54,8,‘‘ Tena hi mayampi te ekadivasaṃ mantabalaṃ daṭṭhukāmā’’ ti.
  9562. 509562,113,1844,155,165,1,24,4,"‘‘ Sādhu, deva, dassessāmī’’ ti. "
  9563. 509563,113,1844,166,179,1,58,9,Rājā punadivase tena saddhiṃ uyyānaṃ gantvā‘‘ dassehī’’ ti āha.
  9564. 509564,113,1844,180,196,1,100,12,So‘‘ sādhū’’ ti ambarukkhaṃ upagantvā sattapadamatthake ṭhito mantaṃ parivattetvā rukkhaṃ udakena pahari.
  9565. 509565,113,1844,197,208,1,94,10,Taṅkhaṇaññeva ambarukkho heṭṭhā vuttaniyāmeneva phalaṃ gahetvā mahāmegho viya ambavassaṃ vassi.
  9566. 509566,113,1844,209,215,1,47,5,"Mahājano sādhukāraṃ adāsi, celukkhepā pavattiṃsu. "
  9567. 509567,113,1845,2,23,1,116,16,"Rājā ambaphalāni khāditvā tassa bahuṃ dhanaṃ datvā‘‘ māṇavaka, evarūpo te acchariyamanto kassa santike gahito’’ ti pucchi. "
  9568. 509568,113,1845,24,73,1,280,34,"Māṇavo‘‘ sacāhaṃ‘ caṇḍālassa santike’ ti vakkhāmi, lajjitabbakaṃ bhavissati, mañca garahissanti, manto kho pana me paguṇo, idāni na nassissati, disāpāmokkhaṃ ācariyaṃ apadisāmī’’ ti cintetvā musāvādaṃ katvā‘‘ takkasilāyaṃ disāpāmokkhācariyassa santike gahito me’’ ti vadanto ācariyaṃ paccakkhāsi. "
  9569. 509569,113,1845,74,77,1,31,3,Taṅkhaṇaññeva manto antaradhāyi.
  9570. 509570,113,1845,78,101,1,146,18,"Rājā somanassajāto taṃ ādāya nagaraṃ pavisitvā punadivase‘‘ ambāni khādissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭṭe nisīditvā māṇava, ambāni āharāti āha. "
  9571. 509571,113,1845,102,126,1,136,16,So‘‘ sādhū’’ ti ambaṃ upagantvā sattapadamatthake ṭhito‘‘ mantaṃ parivattessāmī’’ ti mante anupaṭṭhahante antarahitabhāvaṃ ñatvā lajjito aṭṭhāsi.
  9572. 509572,113,1845,127,160,1,193,26,"Rājā‘‘ ayaṃ pubbe parisamajjheyeva ambāni āharitvā amhākaṃ deti, ghanameghavassaṃ viya ambavassaṃ vassāpeti, idāni thaddho viya ṭhito, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti cintetvā taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9573. 509573,113,1846,2,4,1,0,0,1.
  9574. 509574,113,1847,2,14,1,54,9,"‘ ‘ Ahāsi me ambaphalāni pubbe, aṇūni thūlāni ca brahmacāri; "
  9575. 509575,113,1848,2,14,1,63,9,"Teheva mantehi na dāni tuyhaṃ, dumapphalā pātubhavanti brahme’’ ti. "
  9576. 509576,113,1849,2,6,1,20,3,Tattha {ahāsī}ti āhari.
  9577. 509577,113,1849,7,10,1,26,2,{Dumapphalā}ti rukkhaphalāni.
  9578. 509578,113,1850,2,29,1,127,19,"Taṃ sutvā māṇavo‘‘ sace‘ ajja ambaphalaṃ na gaṇhāmī’ ti vakkhāmi, rājā me kujjhissati, musāvādena naṃ vañcessāmī’’ ti dutiyaṃ gāthamāha– "
  9579. 509579,113,1851,2,4,1,0,0,2.
  9580. 509580,113,1852,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi, khaṇaṃ muhuttañca mante na passaṃ; "
  9581. 509581,113,1853,2,13,1,66,7,"Nakkhattayogañca khaṇañca laddhā, addhā harissambaphalaṃ pahūtan’’ ti. "
  9582. 509582,113,1854,2,8,1,59,6,Tattha addhāharissambaphalan ti addhā ambaphalaṃ āharissāmi.
  9583. 509583,113,1855,2,22,1,87,15,"Rājā ‘‘ ayaṃ aññadā nakkhattayogaṃ na vadati, kiṃ nu kho etan’’ ti pucchanto dve gāthā abhāsi– "
  9584. 509584,113,1856,2,4,1,0,0,3.
  9585. 509585,113,1857,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi, khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi; "
  9586. 509586,113,1858,2,10,1,58,7,"Sayaṃ harī ambaphalaṃ pahūtaṃ, vaṇṇena gandhena rasenupetaṃ. "
  9587. 509587,113,1859,2,4,1,0,0,4.
  9588. 509588,113,1860,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Mantābhijappena pure hi tuyhaṃ, dumapphalā pātubhavanti brahme; "
  9589. 509589,113,1861,2,17,1,66,12,"Svājja na pāresi jappampi mantaṃ, ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo’’ ti. "
  9590. 509590,113,1862,2,8,1,29,5,Tattha na {pāresī}ti na sakkosi.
  9591. 509591,113,1862,9,13,1,36,3,{Jappampī}ti jappantopi parivattentopi.
  9592. 509592,113,1862,14,25,1,53,10,Ayaṃ {so}ti ayameva so tava sabhāvo ajja ko nāma jātoti.
  9593. 509593,113,1863,2,31,1,151,22,"Taṃ sutvā māṇavo‘‘ na sakkā rājānaṃ musāvādena vañcetuṃ, sacepi me sabhāve kathite āṇaṃ kareyya, karotu, sabhāvameva kathessāmī’’ ti cintetvā dve gāthā abhāsi– "
  9594. 509594,113,1864,2,4,1,0,0,5.
  9595. 509595,113,1865,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Caṇḍālaputto mama sampadāsi, dhammena mante pakatiñca saṃsi; "
  9596. 509596,113,1866,2,12,1,64,9,"Mā cassu me pucchito nāmagottaṃ, guyhittho atthaṃ vijaheyya manto. "
  9597. 509597,113,1867,2,4,1,0,0,6.
  9598. 509598,113,1868,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Sohaṃ janindena janamhi puṭṭho, makkhābhibhūto alikaṃ abhāṇiṃ;"
  9599. 509599,113,1869,2,16,1,60,10,"‘ Mantā ime brāhmaṇassā’ ti micchā, pahīnamanto kapaṇo rudāmī’’ ti. "
  9600. 509600,113,1870,2,9,1,57,6,Tattha {dhammenā}ti samena kāraṇena appaṭicchādetvāva adāsi.
  9601. 509601,113,1870,10,35,1,125,17,"Pakatiñca {saṃsī}ti‘‘ mā me pucchito nāmagottaṃ guyhittho, sace gūhasi , mantā te nassissantī’’ ti tesaṃ nassanapakatiñca mayhaṃ saṃsi. "
  9602. 509602,113,1870,36,65,1,149,21,"Brāhmaṇassāti {micchā}ti‘‘ brāhmaṇassa santike mayā ime mantā gahitā’’ ti micchāya abhaṇiṃ, tena me te mantā naṭṭhā, svāhaṃ pahīnamanto idāni kapaṇo rudāmīti. "
  9603. 509603,113,1871,2,26,1,150,19,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ pāpadhammo evarūpaṃ ratanamantaṃ na olokesi, evarūpasmiñhi uttamaratanamante laddhe jāti kiṃ karissatī’’ ti kujjhitvā tassa garahanto– "
  9604. 509604,113,1872,2,4,1,0,0,7.
  9605. 509605,113,1873,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Eraṇḍā pucimandā vā, atha vā pālibhaddakā; "
  9606. 509606,113,1874,2,10,1,46,7,"Madhuṃ madhutthiko vinde, so hi tassa dumuttamo. "
  9607. 509607,113,1875,2,4,1,0,0,8.
  9608. 509608,113,1876,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; "
  9609. 509609,113,1877,2,10,1,45,7,"Yamhā dhammaṃ vijāneyya, so hi tassa naruttamo. "
  9610. 509610,113,1878,2,4,1,0,0,9.
  9611. 509611,113,1879,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, gale gahetvā khalayātha jammaṃ; "
  9612. 509612,113,1880,2,12,1,60,7,"Yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ, mānātimānena vināsayitthā’’ ti."
  9613. 509613,113,1880,13,13,1,0,0,–
  9614. 509614,113,1881,2,5,1,13,3,Imā gāthā āha.
  9615. 509615,113,1882,2,22,1,131,17,"Tattha {madhutthiko}ti madhuatthiko puriso araññe madhuṃ olokento etesaṃ rukkhānaṃ yato madhuṃ labhati, sova dumo tassa dumuttamo nāma. "
  9616. 509616,113,1882,23,38,1,101,14,"Tatheva khattiyādīsu yamhā purisā dhammaṃ kāraṇaṃ yuttaṃ atthaṃ vijāneyya, sova tassa uttamo naro nāma. "
  9617. 509617,113,1882,39,65,1,224,23,"Imassa {daṇḍañcā}ti imassa pāpadhammassa sabbassaharaṇadaṇḍañca veḷupesikādīhi piṭṭhicammaṃ uppāṭetvā vadhañca datvā imaṃ jammaṃ gale gahetvā khalayātha, khalikārattaṃ pāpetvā niddhamatha nikkaḍḍhatha, kiṃ iminā idha vasantenāti. "
  9618. 509618,113,1883,2,32,1,168,23,"Rājapurisā tathā katvā‘‘ tavācariyassa santikaṃ gantvā taṃ ārādhetvāva sace puna mante labhissasi, idha āgaccheyyāsi, no ce, imaṃ disaṃ mā olokeyyāsī’’ ti taṃ nibbisayamakaṃsu. "
  9619. 509619,113,1883,33,61,1,152,23,"So anātho hutvā‘‘ ṭhapetvā ācariyaṃ na me aññaṃ paṭisaraṇaṃ atthi, tasseva santikaṃ gantvā taṃ ārādhetvā puna mantaṃ yācissāmī’’ ti rodanto taṃ gāmaṃ agamāsi. "
  9620. 509620,113,1883,62,84,1,123,16,"Atha naṃ āgacchantaṃ disvā mahāsatto bhariyaṃ āmantetvā‘‘ bhadde, passa taṃ pāpadhammaṃ parihīnamantaṃ puna āgacchantan’’ ti āha. "
  9621. 509621,113,1883,85,119,1,194,24,"So mahāsattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno‘‘ kiṃkāraṇā āgatosī’’ ti puṭṭho‘‘ ācariya, musāvādaṃ katvā ācariyaṃ paccakkhitvā mahāvināsaṃ pattomhī’’ ti vatvā accayaṃ dassetvā puna mante yācanto– "
  9622. 509622,113,1884,2,4,1,0,0,10.
  9623. 509623,113,1885,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Yathā samaṃ maññamāno pateyya, sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ pūtipādaṃ; "
  9624. 509624,113,1886,2,10,1,60,7,"Rajjūti vā akkame kaṇhasappaṃ, andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya; "
  9625. 509625,113,1887,2,13,1,61,8,"Evampi maṃ taṃ khalitaṃ sapañña, pahīnamantassa punappadāhī’’ ti."
  9626. 509626,113,1887,14,16,1,9,1,– gāthamāha;
  9627. 509627,113,1888,2,23,1,147,21,Tattha yathā saman ti yathā puriso idaṃ samaṃ ṭhānanti maññamāno sobbhaṃ vā guhaṃ vā bhūmiyā phalitaṭṭhānasaṅkhātaṃ narakaṃ vā pūtipādaṃ vā pateyya.
  9628. 509628,113,1888,24,42,1,120,15,"{Pūtipādo}ti himavantapadese mahārukkhe sussitvā mate tassa mūlesu pūtikesu jātesu tasmiṃ ṭhāne mahāāvāṭo hoti, tassa nāmaṃ. "
  9629. 509629,113,1888,43,47,1,36,3,{Jotimadhiṭṭhaheyyā}ti aggiṃ akkameyya.
  9630. 509630,113,1888,48,71,1,170,21,"{Evampī}ti evaṃ ahampi paññācakkhuno abhāvā andho tumhākaṃ visesaṃ ajānanto tumhesu khalito, taṃ maṃ khalitaṃ viditvā sapañña ñāṇasampanna pahīnamantassa mama punapi dethāti. "
  9631. 509631,113,1889,2,33,1,158,23,"Atha naṃ ācariyo‘‘ tāta, kiṃ kathesi, andho hi saññāya dinnāya sobbhādīni pariharati, mayā paṭhamameva tava kathitaṃ, idāni kimatthaṃ mama santikaṃ āgatosī’’ ti vatvā– "
  9632. 509632,113,1890,2,4,1,0,0,11.
  9633. 509633,113,1891,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Dhammena mantaṃ tava sampadāsiṃ, tuvampi dhammena paṭiggahesi; "
  9634. 509634,113,1892,2,13,1,64,10,"Pakatimpi te attamano asaṃsiṃ, dhamme ṭhitaṃ taṃ na jaheyya manto. "
  9635. 509635,113,1893,2,4,1,0,0,12.
  9636. 509636,113,1894,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Yo bāla-mantaṃ kasirena laddhaṃ, yaṃ dullabhaṃ ajja manussaloke; "
  9637. 509637,113,1895,2,10,1,58,7,"Kiñcāpi laddhā jīvituṃ appapañño, vināsayī alikaṃ bhāsamāno. "
  9638. 509638,113,1896,2,4,1,0,0,13.
  9639. 509639,113,1897,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Bālassa mūḷhassa akataññuno ca, musā bhaṇantassa asaññatassa; "
  9640. 509640,113,1898,2,17,1,67,12,"Mante mayaṃ tādisake na dema, kuto mantā gaccha na mayhaṃ ruccasī’’ ti."
  9641. 509641,113,1898,18,18,1,0,0,–
  9642. 509642,113,1899,2,5,1,13,3,Imā gāthā āha.
  9643. 509643,113,1900,2,23,1,156,19,"Tattha {dhammenā}ti ahampi tava ācariyabhāgaṃ hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā aggahetvā dhammeneva mantaṃ sampadāsiṃ, tvampi kiñci adatvā dhammena sameneva paṭiggahesi. "
  9644. 509644,113,1900,24,30,1,43,5,Dhamme ṭhitan ti ācariyapūjakadhamme ṭhitaṃ.
  9645. 509645,113,1900,31,43,1,77,10,"{Tādisake}ti tathārūpe akālaphalagaṇhāpake mante na dema, gaccha na me ruccasīti. "
  9646. 509646,113,1901,2,18,1,86,12,So evaṃ ācariyena uyyojito‘‘ kiṃ mayhaṃ jīvitenā’’ ti araññaṃ pavisitvā anāthamaraṇaṃ mari.
  9647. 509647,113,1902,2,27,1,141,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto ācariyaṃ paccakkhāya mahāvināsaṃ patto’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  9648. 509648,113,1902,28,46,1,84,12,"‘‘ tadā akataññū māṇavo devadatto ahosi, rājā ānando, caṇḍālaputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9649. 509649,113,1903,2,4,1,25,2,Ambajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  9650. 509650,113,1905,2,7,1,21,2,[ 475]2. Phandanajātakavaṇṇanā
  9651. 509651,113,1906,2,13,1,93,10,Kuṭhārihattho {puriso}ti idaṃ satthā rohiṇīnadītīre viharanto ñātakānaṃ kalahaṃ ārabbha kathesi.
  9652. 509652,113,1906,14,28,1,39,5,Vatthu pana kuṇālajātake( jā.2.21. kuṇālajātaka) āvi bhavissati.
  9653. 509653,113,1906,29,45,1,117,14,"Tadā pana satthā ñātake āmantetvā– mahārājā, atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bahinagare vaḍḍhakigāmo ahosi. "
  9654. 509654,113,1906,46,55,1,78,9,Tatreko brāhmaṇavaḍḍhakī araññato dārūni āharitvā rathaṃ katvā jīvikaṃ kappesi.
  9655. 509655,113,1906,56,61,1,45,4,Tadā himavantapadese mahāphandanarukkho ahosi .
  9656. 509656,113,1906,62,70,1,59,8,Eko kāḷasīho gocaraṃ pariyesitvā āgantvā tassa mūle nipajji.
  9657. 509657,113,1906,71,80,1,77,9,Athassa ekadivasaṃ vāte paharante eko sukkhadaṇḍako patitvā khandhe avatthāsi.
  9658. 509658,113,1906,81,171,1,543,74,"So thokaṃ khandhena rujantena bhītatasito uṭṭhāya pakkhanditvā puna nivatto āgatamaggaṃ olokento kiñci adisvā‘‘ añño maṃ sīho vā byaggho vā anubandhanto natthi, imasmiṃ pana rukkhe nibbattadevatā maṃ ettha nipajjantaṃ na sahati maññe, hotu jānissāmī’’ ti aṭṭhāne kopaṃ bandhitvā rukkhaṃ paharitvā‘‘ neva tava rukkhassa pattaṃ khādāmi, na sākhaṃ bhañjāmi, idha aññe mige vasante sahasi, maṃ na sahasi, ko mayhaṃ doso atthi, katipāhaṃ āgamehi, samūlaṃ te rukkhaṃ uppāṭetvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chedāpessāmī’’ ti rukkhadevataṃ tajjetvā ekaṃ purisaṃ upadhārento vicari. "
  9659. 509659,113,1906,172,194,1,188,22,Tadā so brāhmaṇavaḍḍhakī dve tayo manusse ādāya rathadārūnaṃ atthāya yānakena taṃ padesaṃ gantvā ekasmiṃ ṭhāne yānakaṃ ṭhapetvā vāsipharasuhattho rukkhe upadhārento phandanasamīpaṃ agamāsi.
  9660. 509660,113,1906,195,214,1,95,13,"Kāḷasīho taṃ disvā‘‘ ajja, mayā paccāmittassa piṭṭhiṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatī’’ ti gantvā rukkhamūle aṭṭhāsi . "
  9661. 509661,113,1906,215,223,1,53,7,Vaḍḍhakī ca ito cito oloketvā phandanasamīpena pāyāsi.
  9662. 509662,113,1906,224,239,1,77,10,"So‘‘ yāva eso nātikkamati, tāvadevassa kathessāmī’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9663. 509663,113,1907,2,4,1,0,0,14.
  9664. 509664,113,1908,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kuṭhārihattho puriso, vanamogayha tiṭṭhasi; "
  9665. 509665,113,1909,2,13,1,50,8,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ dāruṃ chetumicchasī’’ ti. "
  9666. 509666,113,1910,2,13,1,74,10,Tattha {puriso}ti tvaṃ kuṭhārihattho eko puriso imaṃ vanaṃ ogayha tiṭṭhasīti.
  9667. 509667,113,1911,2,36,1,185,26,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ acchariyaṃ vata bho, na vata me ito pubbe migo manussavācaṃ bhāsanto diṭṭhapubbo, esa rathānucchavikaṃ dāruṃ jānissati, pucchissāmi nan’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  9668. 509668,113,1912,2,4,1,0,0,15.
  9669. 509669,113,1913,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Isso vanāni carasi, samāni visamāni ca; "
  9670. 509670,113,1914,2,14,1,50,9,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhan’’ ti. "
  9671. 509671,113,1915,2,15,1,87,11,"Tattha {isso}ti tvampi eko kāḷasīho vanāni carasi, tvaṃ rathānucchavikaṃ dāruṃ jānissasīti. "
  9672. 509672,113,1916,2,18,1,89,12,Taṃ sutvā kāḷasīho‘‘ idāni me manoratho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ ti cintetvā tatiyaṃ gāthamāha–
  9673. 509673,113,1917,2,4,1,0,0,16.
  9674. 509674,113,1918,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Neva sālo na khadiro, nāssakaṇṇo kuto dhavo; "
  9675. 509675,113,1919,2,14,1,50,9,"Rukkho ca phandano nāma, taṃ dāruṃ nemiyā daḷhan’’ ti. "
  9676. 509676,113,1920,2,28,1,161,20,"So taṃ sutvā somanassajāto‘‘ sudivasena vatamhi ajja araññaṃ paviṭṭho, tiracchānagato me rathānucchavikaṃ dāruṃ ācikkhati, aho sādhū’’ ti pucchanto catutthaṃ gāthamāha– "
  9677. 509677,113,1921,2,4,1,0,0,17.
  9678. 509678,113,1922,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kīdisānissa pattāni, khandho vā pana kīdiso; "
  9679. 509679,113,1923,2,13,1,49,8,"Puṭṭho me samma akkhāhi, yathā jānemu phandanan’’ ti. "
  9680. 509680,113,1924,2,9,1,38,6,Athassa so ācikkhanto dve gāthā abhāsi–
  9681. 509681,113,1925,2,4,1,0,0,18.
  9682. 509682,113,1926,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Yassa sākhā palambanti, namanti na ca bhañjare; "
  9683. 509683,113,1927,2,11,1,45,8,"So rukkho phandano nāma, yassa mūle ahaṃ ṭhito. "
  9684. 509684,113,1928,2,4,1,0,0,19.
  9685. 509685,113,1929,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Arānaṃ cakkanābhīnaṃ, īsānemirathassa ca; "
  9686. 509686,113,1930,2,12,1,46,7,"Sabbassa te kammaniyo, ayaṃ hessati phandano’’ ti. "
  9687. 509687,113,1931,2,26,1,100,15,"Tattha ‘‘ arānan’’ ti idaṃ so‘‘ kadācesa imaṃ rukkhaṃ na gaṇheyya, guṇampissa kathessāmī’’ ti cintetvā evamāha. "
  9688. 509688,113,1931,27,44,1,117,16,Tattha īsānemirathassa {cā}ti īsāya ca nemiyā ca sesassa ca rathassa sabbassa te esa kammaniyo kammakkhamo bhavissatīti.
  9689. 509689,113,1932,2,13,1,83,10,"So evaṃ ācikkhitvā tuṭṭhamānaso ekamante vicari, vaḍḍhakīpi rukkhaṃ chindituṃ ārabhi. "
  9690. 509690,113,1932,14,44,1,166,22,"Rukkhadevatā cintesi‘‘ mayā etassa upari na kiñci pātitaṃ, ayaṃ aṭṭhāne āghātaṃ bandhitvā mama vimānaṃ nāseti, ahañca vinassissāmi, ekenupāyena imañca issaṃ vināsessāmī’’ ti. "
  9691. 509691,113,1932,45,69,1,128,19,"Sā vanakammikapuriso viya hutvā tassa santikaṃ āgantvā pucchi‘‘ bho purisa manāpo te rukkho laddho, imaṃ chinditvā kiṃ karissasī’’ ti?"
  9692. 509692,113,1932,70,77,1,23,3,‘‘ Rathanemiṃ karissāmī’’ ti.
  9693. 509693,113,1932,78,90,1,53,8,‘‘ Iminā rukkhena ratho bhavissatī’’ ti kena te akkhātanti.
  9694. 509694,113,1932,91,98,1,19,3,‘‘ Ekena kāḷasīhenā’’ ti.
  9695. 509695,113,1932,99,132,1,216,26,"‘‘ Sādhu suṭṭhu tena akkhātaṃ, iminā rukkhena ratho sundaro bhavissati, kāḷasīhassa galacammaṃ uppāṭetvā caturaṅgulamatte ṭhāne ayapaṭṭena viya nemimaṇḍale parikkhitte nemi ca thirā bhavissati, bahuñca dhanaṃ labhissasī’’ ti."
  9696. 509696,113,1932,133,141,1,31,4,‘‘ Kāḷasīhacammaṃ kuto lacchāmī’’ ti?
  9697. 509697,113,1932,142,205,1,368,51,"‘‘ Tvaṃ bālakosi, ayaṃ tava rukkho vane ṭhito na palāyati, tvaṃ yena te rukkho akkhāto, tassa santikaṃ gantvā‘ sāmi tayā dassitarukkhaṃ kataraṭṭhāne chindāmī’ ti vañcetvā ānehi, atha naṃ nirāsaṅkaṃ‘ idha ca ettha ca chindā’ ti mukhatuṇḍaṃ pasāretvā ācikkhantaṃ tikhiṇena mahāpharasunā koṭṭetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā cammaṃ ādāya varamaṃsaṃ khāditvā rukkhaṃ chindā’’ ti veraṃ appesi. "
  9698. 509698,113,1932,206,212,1,40,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā āha–
  9699. 509699,113,1933,2,4,1,0,0,20.
  9700. 509700,113,1934,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Iti phandanarukkhopi, tāvade ajjhabhāsatha; "
  9701. 509701,113,1935,2,9,1,43,6,"Mayhampi vacanaṃ atthi, bhāradvāja suṇohi me. "
  9702. 509702,113,1936,2,4,1,0,0,21.
  9703. 509703,113,1937,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Issassa upakkhandhamhā, ukkacca caturaṅgulaṃ; "
  9704. 509704,113,1938,2,9,1,40,6,"Tena nemiṃ pasāresi, evaṃ daḷhataraṃ siyā. "
  9705. 509705,113,1939,2,4,1,0,0,22.
  9706. 509706,113,1940,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Iti phandanarukkhopi, veraṃ appesi tāvade; "
  9707. 509707,113,1941,2,10,1,42,5,"Jātānañca ajātānaṃ, issānaṃ dukkhamāvahī’’ ti. "
  9708. 509708,113,1942,2,9,1,39,5,Tattha {bhāradvājā}ti taṃ gottena ālapati.
  9709. 509709,113,1942,10,13,1,26,2,{Upakkhandhamhā}ti khandhato.
  9710. 509710,113,1942,14,17,1,20,2,{Ukkaccā}ti ukkantitvā.
  9711. 509711,113,1943,2,20,1,112,14,Vaḍḍhakī rukkhadevatāya vacanaṃ sutvā‘‘ aho ajja mayhaṃ maṅgaladivaso’’ ti kāḷasīhaṃ ghātetvā rukkhaṃ chetvā pakkāmi.
  9712. 509712,113,1943,21,26,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9713. 509713,113,1944,2,4,1,0,0,23.
  9714. 509714,113,1945,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Iccevaṃ phandano issaṃ, isso ca pana phandanaṃ; "
  9715. 509715,113,1946,2,6,1,39,3,"Aññamaññaṃ vivādena, aññamaññamaghātayuṃ. "
  9716. 509716,113,1947,2,4,1,0,0,24.
  9717. 509717,113,1948,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussānaṃ, vivādo yattha jāyati; "
  9718. 509718,113,1949,2,8,1,43,5,"Mayūranaccaṃ naccanti, yathā te issaphandanā. "
  9719. 509719,113,1950,2,4,1,0,0,25.
  9720. 509720,113,1951,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā; "
  9721. 509721,113,1952,2,9,1,45,6,"Sammodatha mā vivadatha, mā hotha issaphandanā. "
  9722. 509722,113,1953,2,4,1,0,0,26.
  9723. 509723,113,1954,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Sāmaggimeva sikkhetha, buddhehetaṃ pasaṃsitaṃ; "
  9724. 509724,113,1955,2,11,1,48,6,"Sāmaggirato dhammaṭṭho, yogakkhemā na dhaṃsatī’’ ti. "
  9725. 509725,113,1956,2,6,1,30,4,Tattha aghātayun ti ghātāpesuṃ.
  9726. 509726,113,1956,7,35,1,215,25,"Mayūranaccaṃ {naccantī}ti mahārājā yattha hi manussānaṃ vivādo hoti, tattha yathā nāma mayūrā naccantā paṭicchādetabbaṃ rahassaṅgaṃ pākaṭaṃ karonti, evaṃ manussā aññamaññassa randhaṃ pakāsentā mayūranaccaṃ naccanti nāma. "
  9727. 509727,113,1956,36,44,1,66,8,Yathā te issaphandanā aññamaññassa randhaṃ pakāsentā nacciṃsu nāma.
  9728. 509728,113,1956,45,52,1,35,6,Taṃ {vo}ti tena kāraṇena tumhe vadāmi.
  9729. 509729,113,1956,53,59,1,34,5,Bhaddaṃ {vo}ti bhaddaṃ tumhākaṃ hotu.
  9730. 509730,113,1956,60,67,1,59,6,{Yāvantetthā}ti yāvanto ettha issaphandanasadisā mā ahuvattha.
  9731. 509731,113,1956,68,80,1,96,9,"Sāmaggimeva {sikkhethā}ti samaggabhāvameva tumhe sikkhatha, idaṃ paññāvuddhehi paṇḍitehi pasaṃsitaṃ . "
  9732. 509732,113,1956,81,85,1,33,3,{Dhammaṭṭho}ti sucaritadhamme ṭhito.
  9733. 509733,113,1956,86,98,1,89,11,Yogakkhemā na {dhaṃsatī}ti yogehi khemā nibbānā na parihāyatīti nibbānena desanākūṭaṃ gaṇhi.
  9734. 509734,113,1956,99,104,1,43,5,Sakyarājāno dhammakathaṃ sutvā samaggā jātā.
  9735. 509735,113,1957,2,22,1,129,16,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā taṃ kāraṇaṃ viditvā tasmiṃ vanasaṇḍe nivutthadevatā ahameva ahosin’’ ti.
  9736. 509736,113,1958,2,4,1,28,2,Phandanajātakavaṇṇanā dutiyā.
  9737. 509737,113,1960,2,7,1,24,2,[ 476]3. Javanahaṃsajātakavaṇṇanā
  9738. 509738,113,1961,2,23,1,105,10,Idheva haṃsa {nipatā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto daḷhadhammadhanuggahasuttantadesanaṃ( saṃ. ni.2.228) ārabbha kathesi.
  9739. 509739,113,1961,24,26,1,12,2,Bhagavatā hi–
  9740. 509740,113,1962,2,40,1,288,31,"‘ ‘ Seyyathāpi, bhikkhave, cattāro daḷhadhammā dhanuggahā susikkhitā katahatthā katūpāsanā catuddisā ṭhitā assu, atha puriso āgaccheyya‘ ahaṃ imesaṃ catunnaṃ daḷhadhammānaṃ dhanuggahānaṃ susikkhitānaṃ katahatthānaṃ katūpāsanānaṃ catuddisā kaṇḍe khitte apatiṭṭhite pathaviyaṃ gahetvā āharissāmī’ ti."
  9741. 509741,113,1962,41,62,1,88,13,"‘‘ Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave,‘ javano puriso paramena javena samannāgato’ ti alaṃ vacanāyā’’ ti?"
  9742. 509742,113,1962,63,70,1,14,3,‘‘ Evaṃ bhante’’ ti.
  9743. 509743,113,1962,71,87,1,85,12,"Yathā ca, bhikkhave, tassa purisassa javo, yathā ca candimasūriyānaṃ javo, tato sīghataro. "
  9744. 509744,113,1962,88,130,1,243,31,"Yathā ca, bhikkhave, tassa purisassa javo, yathā ca candimasūriyānaṃ javo, yathā ca yā devatā candimasūriyānaṃ purato dhāvanti, tāsaṃ devatānaṃ javo, tato sīghataraṃ āyusaṅkhārā khīyanti, tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ‘ appamattā viharissāmā’ ti. "
  9745. 509745,113,1962,131,140,1,35,5,"Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban’’ ti– "
  9746. 509746,113,1963,2,36,1,255,28,"Imassa suttassa kathitadivasato dutiyadivase bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, satthā attano buddhavisaye ṭhatvā imesaṃ sattānaṃ āyusaṅkhāre ittare dubbale katvā paridīpento puthujjanabhikkhū ativiya santāsaṃ pāpesi, aho buddhabalaṃ nāmā’’ ti. "
  9747. 509747,113,1963,37,101,1,397,46,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, svāhaṃ idāni sabbaññutaṃ patto āyusaṅkhārānaṃ ittarabhāvaṃ dassetvā bhikkhū saṃvejetvā dhammaṃ desemi, mayā hi pubbe ahetukahaṃsayoniyaṃ nibbattenapi āyusaṅkhārānaṃ ittarabhāvaṃ dassetvā bārāṇasirājānaṃ ādiṃ katvā sakalarājaparisaṃ saṃvejetvā dhammo desito’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9748. 509748,113,1964,2,14,1,134,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto javanahaṃsayoniyaṃ nibbattitvā navutihaṃsasahassaparivuto cittakūṭe paṭivasati.
  9749. 509749,113,1964,15,35,1,210,20,So ekadivasaṃ jambudīpatale ekasmiṃ sare saparivāro sayaṃjātasāliṃ khāditvā ākāse suvaṇṇakilañjaṃ pattharanto viya mahantena parivārena bārāṇasinagarassa matthakena mandamandāya vilāsagatiyā cittakūṭaṃ gacchati.
  9750. 509750,113,1964,36,60,1,181,20,Atha naṃ bārāṇasirājā disvā‘‘ imināpi mādisena raññā bhavitabban’’ ti amaccānaṃ vatvā tasmiṃ sinehaṃ uppādetvā mālāgandhavilepanaṃ gahetvā mahāsattaṃ oloketvā sabbatūriyāni paggaṇhāpesi.
  9751. 509751,113,1964,61,82,1,108,15,"Mahāsatto attano sakkāraṃ karontaṃ disvā haṃse pucchi‘‘ rājā , mama evarūpaṃ sakkāraṃ karonto kiṃ paccāsīsatī’’ ti?"
  9752. 509752,113,1964,83,92,1,35,5,‘‘ Tumhehi saddhiṃ mittabhāvaṃ devā’’ ti.
  9753. 509753,113,1964,93,110,1,87,13,‘‘ Tena hi rañño amhehi saddhiṃ mittabhāvo hotū’’ ti raññā saddhiṃ mittabhāvaṃ katvā pakkāmi.
  9754. 509754,113,1964,111,136,1,223,24,"Athekadivasaṃ rañño uyyānaṃ gatakāle anotattadahaṃ gantvā ekena pakkhena udakaṃ, ekena candanacuṇṇaṃ ādāya āgantvā rājānaṃ tena udakena nhāpetvā candanacuṇṇena okiritvā mahājanassa passantasseva saparivāro cittakūṭaṃ agamāsi. "
  9755. 509755,113,1964,137,160,1,132,18,"Tato paṭṭhāya rājā mahāsattaṃ daṭṭhukāmo hutvā‘‘ sahāyo me ajja āgamissati, sahāyo me ajja āgamissatī’’ ti āgamanamaggaṃ olokento acchati. "
  9756. 509756,113,1965,2,27,1,139,17,Tadā mahāsattassa kaniṭṭhā dve haṃsapotakā‘‘ sūriyena saddhiṃ javissāmā’’ ti mantetvā mahāsattassa ārocesuṃ‘‘ mayaṃ sūriyena saddhiṃ javissāmā’’ ti.
  9757. 509757,113,1965,28,50,1,105,14,"‘‘ Tātā, sūriyajavo nāma sīgho, sūriyena saddhiṃ javituṃ na sakkhissatha, antarāva vinassissatha, mā gamitthā’’ ti. "
  9758. 509758,113,1965,51,60,1,69,8,"Te dutiyampi tatiyampi yāciṃsu, bodhisattopi te yāvatatiyaṃ vāresiyeva. "
  9759. 509759,113,1965,61,81,1,150,16,Te mānathaddhā attano balaṃ ajānantā mahāsattassa anācikkhitvāva‘‘ sūriyena saddhiṃ javissāmā’’ ti sūriye anuggateyeva gantvā yugandharamatthake nisīdiṃsu.
  9760. 509760,113,1965,82,117,1,169,25,"Mahāsatto te adisvā‘‘ kahaṃ nu kho gatā’’ ti pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā cintesi‘‘ te sūriyena saddhiṃ javituṃ na sakkhissanti, antarāva vinassissanti, jīvitaṃ tesaṃ dassāmī’’ ti. "
  9761. 509761,113,1965,118,122,1,41,4,Sopi gantvā yugandharamatthakeyeva nisīdi.
  9762. 509762,113,1965,123,136,1,112,12,"Atha uggate sūriyamaṇḍale haṃsapotakā uppatitvā sūriyena saddhiṃ pakkhandiṃsu, mahāsattopi tehi saddhiṃ pakkhandi. "
  9763. 509763,113,1965,137,148,1,92,9,"Kaniṭṭhabhātiko yāva pubbaṇhasamayā javitvā kilami, pakkhasandhīsu aggiuṭṭhānakālo viya ahosi. "
  9764. 509764,113,1965,149,162,1,51,8,"So bodhisattassa saññaṃ adāsi‘‘ bhātika, na sakkomī’’ ti. "
  9765. 509765,113,1965,163,193,1,193,24,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mā bhāyi, jīvitaṃ te dassāmī’’ ti pakkhapañjarena parikkhipitvā assāsetvā cittakūṭapabbataṃ netvā haṃsānaṃ majjhe ṭhapetvā puna pakkhanditvā sūriyaṃ patvā itarena saddhiṃ pāyāsi. "
  9766. 509766,113,1965,194,207,1,104,11,"Sopi yāva upakaṭṭhamajjhanhikā sūriyena saddhiṃ javitvā kilami, pakkhasandhīsu aggiuṭṭhānakālo viya ahosi. "
  9767. 509767,113,1965,208,221,1,53,8,"Tadā bodhisattassa saññaṃ adāsi‘‘ bhātika, na sakkomī’’ ti. "
  9768. 509768,113,1965,222,229,1,78,7,Tampi mahāsatto tatheva samassāsetvā pakkhapañjarenādāya cittakūṭameva agamāsi.
  9769. 509769,113,1965,230,235,1,39,5,Tasmiṃ khaṇe sūriyo nabhamajjhaṃ pāpuṇi.
  9770. 509770,113,1966,2,56,1,377,43,"Atha mahāsatto‘‘ mama ajja sarīrabalaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti cintetvā ekavegena pakkhanditvā yugandharamatthake nisīditvā tato uppatitvā ekavegena sūriyaṃ pāpuṇitvā kālena purato, kālena pacchato javitvā cintesi‘‘ mayhaṃ sūriyena saddhiṃ javanaṃ nāma niratthakaṃ ayonisomanasikārasambhūtaṃ, kiṃ me iminā, bārāṇasiṃ gantvā mama sahāyakassa rañño atthayuttaṃ dhammayuttaṃ kathaṃ kathessāmī’’ ti. "
  9771. 509771,113,1966,57,72,1,172,15,So nivattitvā sūriye nabhamajjhaṃ anatikkanteyeva sakalacakkavāḷagabbhaṃ antantena anusaṃyāyitvā vegaṃ parihāpento sakalajambudīpaṃ antantena anusaṃyāyitvā bārāṇasiṃ pāpuṇi.
  9772. 509772,113,1966,73,90,1,133,15,"Dvādasayojanikaṃ sakalanagaraṃ haṃsacchannaṃ viya ahosi, chiddaṃ nāma na paññāyi, anukkamena vege parihāyante ākāse chiddāni paññāyiṃsu. "
  9773. 509773,113,1966,91,99,1,83,8,Mahāsatto vegaṃ parihāpetvā ākāsato otaritvā sīhapañjarassa abhimukhaṭṭhāne aṭṭhāsi.
  9774. 509774,113,1966,100,128,1,138,18,"Rājā‘‘ āgato me sahāyo’’ ti somanassappatto tassa nisīdanatthāya kañcanapīṭhaṃ paññapetvā‘‘ samma, pavisa, idha nisīdā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9775. 509775,113,1967,2,4,1,0,0,27.
  9776. 509776,113,1968,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Idheva haṃsa nipata, piyaṃ me tava dassanaṃ; "
  9777. 509777,113,1969,2,10,1,42,5,"Issarosi anuppatto, yamidhatthi pavedayā’’ ti. "
  9778. 509778,113,1970,2,11,1,39,5,Tattha ‘‘ idhā’’ ti kañcanapīṭhaṃ sandhāyāha.
  9779. 509779,113,1970,12,15,1,15,2,{Nipatā}ti nisīda.
  9780. 509780,113,1970,16,26,1,66,9,{Issarosī}ti tvaṃ imassa ṭhānassa issaro sāmi hutvā āgatosīti vadati.
  9781. 509781,113,1970,27,40,1,85,10,"Yamidhatthi {pavedayā}ti yaṃ imasmiṃ nivesane atthi, taṃ aparisaṅkanto amhākaṃ kathehīti. "
  9782. 509782,113,1971,2,5,1,29,3,Mahāsatto kañcanapīṭhe nisīdi.
  9783. 509783,113,1971,6,35,1,210,22,"Rājā satapākasahassapākehi telehi tassa pakkhantarāni makkhetvā kañcanataṭṭake madhulāje ca madhurodakañca sakkharodakañca dāpetvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā ‘‘ samma, tvaṃ ekakova āgatosi, kuhiṃ agamitthā’’ ti pucchi. "
  9784. 509784,113,1971,36,41,1,34,5,So taṃ pavattiṃ vitthārena kathesi.
  9785. 509785,113,1971,42,58,1,70,11,"Atha naṃ rājā āha‘‘ samma, mamapi sūriyena saddhiṃ javitavegaṃ dassehī’’ ti. "
  9786. 509786,113,1971,59,66,1,36,6,"Mahārāja, na sakkā so vego dassetunti. "
  9787. 509787,113,1971,67,73,1,37,5,Tena hi me sarikkhakamattaṃ dassehīti.
  9788. 509788,113,1971,74,84,1,80,7,"Sādhu, mahārāja, sarikkhakamattaṃ dassessāmi, akkhaṇavedhī dhanuggahe sannipātehīti. "
  9789. 509789,113,1971,85,87,1,16,2,Rājā sannipātesi.
  9790. 509790,113,1971,88,130,1,366,38,"Mahāsatto cattāro dhanuggahe gahetvā nivesanā oruyha rājaṅgaṇe silāthambhaṃ nikhaṇāpetvā attano gīvāyaṃ ghaṇṭaṃ bandhāpetvā silāthambhamatthake nisīditvā cattāro dhanuggahe thambhaṃ nissāya catuddisābhimukhe ṭhapetvā‘‘ mahārāja, ime cattāro janā ekappahāreneva catuddisābhimukhā cattāri kaṇḍāni khipantu, tāni ahaṃ pathaviṃ appattāneva āharitvā etesaṃ pādamūle pātessāmi. "
  9791. 509791,113,1971,131,196,1,359,46,"Mama kaṇḍagahaṇatthāya gatabhāvaṃ ghaṇṭasaddasaññāya jāneyyāsi, maṃ pana na passissasī’’ ti vatvā tehi ekappahāreneva khittakaṇḍāni āharitvā tesaṃ pādamūle pātetvā silāthambhamatthake nisinnameva attānaṃ dassetvā‘‘ diṭṭho te, mahārāja, mayhaṃ vego’’ ti vatvā‘‘ mahārāja, ayaṃ vego mayhaṃ neva uttamo, majjhimo, paritto lāmakavego esa, evaṃ sīgho, mahārāja, amhākaṃ vego’’ ti āha. "
  9792. 509792,113,1972,2,20,1,76,13,"Atha naṃ rājā pucchi‘‘ samma, atthi pana tumhākaṃ vegato añño sīghataro vego’’ ti?"
  9793. 509793,113,1972,21,51,1,227,22,"‘‘ Āma, mahārāja, amhākaṃ uttamavegatopi sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena imesaṃ sattānaṃ āyusaṅkhārā sīghataraṃ khīyanti bhijjanti, khayaṃ gacchantī’’ ti khaṇikanirodhavasena rūpadhammānaṃ nirodhaṃ dasseti, tato nāmadhammānaṃ. "
  9794. 509794,113,1972,52,67,1,123,14,"Rājā mahāsattassa kathaṃ sutvā maraṇabhayabhīto satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkonto bhūmiyaṃ pati, mahājano utrāsaṃ patto ahosi. "
  9795. 509795,113,1972,68,75,1,45,6,Rañño mukhaṃ udakena siñcitvā satiṃ labhāpesi.
  9796. 509796,113,1972,76,105,1,125,18,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mahārāja, mā bhāyi, maraṇassatiṃ bhāvehi, dhammaṃ carāhi, dānādīni puññāni karohi, appamatto hohi, devā’’ ti ovadi. "
  9797. 509797,113,1972,106,138,1,198,26,"Atha rājā‘‘ sāmi, mayaṃ tumhādisena ñāṇabalasampannena ācariyena vinā vasituṃ na sakkhissāma, cittakūṭaṃ agantvā mayhaṃ dhammaṃ desento mayhaṃ ovādācariyo hutvā idheva vasāhī’’ ti yācanto dve gāthā abhāsi– "
  9798. 509798,113,1973,2,4,1,0,0,28.
  9799. 509799,113,1974,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Savanena ekassa piyā bhavanti, disvā panekassa viyeti chando; "
  9800. 509800,113,1975,2,13,1,60,10,"Disvā ca sutvā ca piyā bhavanti, kaccinnu me pīyasi dassanena. "
  9801. 509801,113,1976,2,4,1,0,0,29.
  9802. 509802,113,1977,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Savanena piyo mesi, bhiyyo cāgamma dassanaṃ; "
  9803. 509803,113,1978,2,12,1,43,7,"Evaṃ piyadassano me, vasa haṃsa mamantike’’ ti. "
  9804. 509804,113,1979,2,55,1,283,41,"Tāsaṃ attho– samma haṃsarāja savanena ekassa ekacce piyā honti,‘‘ evaṃ guṇo nāmā’’ ti sutvā savanena piyāyati, ekassa pana ekacce disvāva chando vigacchati, pemaṃ antaradhāyati , khādituṃ āgatā yakkhā viya upaṭṭhahanti, ekassa ekacce disvā ca sutvā cāti ubhayathāpi piyā honti, tena taṃ pucchāmi. "
  9805. 509805,113,1979,56,76,1,119,17,"Kaccinnu me pīyasi {dassanenā}ti kacci nu tvaṃ maṃ piyāyasi, mayhaṃ pana tvaṃ savanena piyova, dassanaṃ panāgamma atipiyova. "
  9806. 509806,113,1979,77,87,1,72,10,Evaṃ mama piyadassano samāno cittakūṭaṃ agantvā idha mama santike vasāti.
  9807. 509807,113,1980,2,4,1,14,2,Bodhisatto āha–
  9808. 509808,113,1981,2,4,1,0,0,30.
  9809. 509809,113,1982,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Vaseyyāma tavāgāre, niccaṃ sakkatapūjitā; "
  9810. 509810,113,1983,2,13,1,45,8,"Matto ca ekadā vajje, haṃsarājaṃ pacantu me’’ ti. "
  9811. 509811,113,1984,2,42,1,227,31,"Tattha matto ca {ekadā}ti mahārāja, mayaṃ tava ghare niccaṃ pūjitā vaseyyāma, tvaṃ pana kadāci surāmadamatto maṃsakhādanatthaṃ‘‘ haṃsarājaṃ pacantu me’’ ti vadeyyāsi, atha evaṃ tava anujīvino maṃ māretvā paceyyuṃ, tadāhaṃ kiṃ karissāmīti. "
  9812. 509812,113,1985,2,20,1,76,12,Athassa rājā‘‘ tena hi majjameva na pivissāmī’’ ti paṭiññaṃ dātuṃ imaṃ gāthamāha–
  9813. 509813,113,1986,2,4,1,0,0,31.
  9814. 509814,113,1987,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Dhiratthu taṃ majjapānaṃ, yaṃ me piyataraṃ tayā; "
  9815. 509815,113,1988,2,14,1,48,9,"Na cāpi majjaṃ pissāmi, yāva me vacchasī ghare’’ ti. "
  9816. 509816,113,1989,2,8,1,35,6,Tato paraṃ bodhisatto cha gāthā āha–
  9817. 509817,113,1990,2,4,1,0,0,32.
  9818. 509818,113,1991,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañca vassitaṃ; "
  9819. 509819,113,1992,2,7,1,40,4,"Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. "
  9820. 509820,113,1993,2,4,1,0,0,33.
  9821. 509821,113,1994,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; "
  9822. 509822,113,1995,2,10,1,44,7,"Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso. "
  9823. 509823,113,1996,2,4,1,0,0,34.
  9824. 509824,113,1997,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yasmiṃ mano nivisati, avidūre sahāpi so; "
  9825. 509825,113,1998,2,10,1,41,7,"Santikepi hi so dūre, yasmiṃ nāvisate mano. "
  9826. 509826,113,1999,2,4,1,0,0,35.
  9827. 509827,113,2000,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Antopi so hoti pasannacitto, pāraṃ samuddassa pasannacitto; "
  9828. 509828,113,2001,2,10,1,59,7,"Antopi so hoti paduṭṭhacitto, pāraṃ samuddassa paduṭṭhacitto. "
  9829. 509829,113,2002,2,4,1,0,0,36.
  9830. 509830,113,2003,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Saṃvasantā vivasanti, ye disā te rathesabha; "
  9831. 509831,113,2004,2,8,1,42,5,"Ārā santo saṃvasanti, manasā raṭṭhavaḍḍhana. "
  9832. 509832,113,2005,2,4,1,0,0,37.
  9833. 509833,113,2006,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo; "
  9834. 509834,113,2007,2,14,1,46,9,"Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’ ti. "
  9835. 509835,113,2008,2,24,1,147,18,"Tattha vassitan ti mahārāja, tiracchānagatā ujuhadayā, tena tesaṃ vassitaṃ suvijānaṃ, manussā pana kakkhaḷā, tasmā tesaṃ vacanaṃ dubbijānataranti attho. "
  9836. 509836,113,2008,25,58,1,180,26,"Yo {pubbe}ti yo puggalo paṭhamameva attamano hutvā‘‘ tvaṃ mayhaṃ ñātako mitto pāṇasamo sakhā’’ ti api evaṃ maññati, sveva pacchā diso verī sampajjati, evaṃ dubbijānaṃ nāma manussahadayanti. "
  9837. 509837,113,2008,59,77,1,108,14,"{Nivisatī}ti mahārāja, yasmiṃ puggale pemavasena mano nivisati, so dūre vasantopi avidūre sahāpi vasatiyeva nāma. "
  9838. 509838,113,2008,78,90,1,72,11,"Yasmiṃ pana puggale mano na nivisati apeti, so santike vasantopi dūreyeva. "
  9839. 509839,113,2009,2,21,1,110,15,"Antopi so {hotī}ti mahārāja, yo sahāyo pasannacitto, so cittena allīnattā pāraṃ samuddassa vasantopi antoyeva hoti. "
  9840. 509840,113,2009,22,34,1,81,11,"Yo pana paduṭṭhacitto, so cittena anallīnattā anto vasantopi pāraṃ samuddassa nāma. "
  9841. 509841,113,2009,35,49,1,75,12,"Ye disā {te}ti ye verino paccatthikā, te ekato vasantāpi dūre vasantiyeva nāma. "
  9842. 509842,113,2009,50,59,1,77,9,Santo pana paṇḍitā ārā ṭhitāpi mettābhāvitena manasā āvajjentā saṃvasantiyeva.
  9843. 509843,113,2009,60,75,1,80,13,"Purā te {homā}ti yāva tava appiyā na homa, tāvadeva taṃ āmantetvā gacchāmāti vadati. "
  9844. 509844,113,2010,2,6,1,17,4,Atha naṃ rājā āha–
  9845. 509845,113,2011,2,4,1,0,0,38.
  9846. 509846,113,2012,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi; "
  9847. 509847,113,2013,2,9,1,40,6,"Paricārakānaṃ sataṃ, vacanaṃ na karosi no; "
  9848. 509848,113,2014,2,12,1,46,7,"Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyan’’ ti. "
  9849. 509849,113,2015,2,30,1,167,23,"Tattha evaṃ {ce}ti sace haṃsarāja, evaṃ añjaliṃ paggayha yācamānānaṃ amhākaṃ imaṃ añjaliṃ nāvabujjhasi, tava paricārakānaṃ samānānaṃ vacanaṃ na karosi, atha naṃ evaṃ yācāma. "
  9850. 509850,113,2015,31,42,1,78,11,Puna kayirāsi pariyāyan ti kālena kālaṃ idha āgamanāya vāraṃ kareyyāsīti attho.
  9851. 509851,113,2016,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha–
  9852. 509852,113,2017,2,4,1,0,0,39.
  9853. 509853,113,2018,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati; "
  9854. 509854,113,2019,2,8,1,44,5,"Tuyhaṃ cāpi mahārāja, mayhañca raṭṭhavaḍḍhana; "
  9855. 509855,113,2020,2,10,1,40,5,"Appeva nāma passemu, ahorattānamaccaye’’ ti. "
  9856. 509856,113,2021,2,56,1,363,47,"Tattha evaṃ ce {no}ti mahārāja, mā cintayittha, sace amhākampi evaṃ viharantānaṃ jīvitantarāyo na bhavissati, appeva nāma ubho aññamaññaṃ passissāma, apica tvaṃ mayā dinnaṃ ovādameva mama ṭhāne ṭhapetvā evaṃ ittarajīvite lokasannivāse appamatto hutvā dānādīni puññāni karonto dasa rājadhamme akopetvā dhammena rajjaṃ kārehi, evañhi me ovādaṃ karonto maṃ passissatiyevāti. "
  9857. 509857,113,2021,57,63,1,57,6,Evaṃ mahāsatto rājānaṃ ovaditvā cittakūṭapabbatameva gato.
  9858. 509858,113,2022,2,27,1,172,19,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ evaṃ, bhikkhave, pubbe tiracchānayoniyaṃ nibbattenapi mayā āyusaṅkhārānaṃ dubbalabhāvaṃ dassetvā dhammo desito’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  9859. 509859,113,2022,28,51,1,123,15,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, kaniṭṭho moggallāno, majjhimo sāriputto, sesahaṃsagaṇā buddhaparisā, javanahaṃso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9860. 509860,113,2023,2,4,1,31,2,Javanahaṃsajātakavaṇṇanā tatiyā.
  9861. 509861,113,2025,2,7,1,23,2,[ 477]4. Cūḷanāradajātakavaṇṇanā
  9862. 509862,113,2026,2,15,1,97,11,Na te kaṭṭhāni {bhinnānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  9863. 509863,113,2026,16,29,1,109,12,"Sāvatthivāsino kirekassa kulassa pannarasasoḷasavassuddesikā dhītā ahosi sobhaggappattā, na ca naṃ koci vāresi. "
  9864. 509864,113,2026,30,60,1,160,23,"Athassā mātā cintesi‘‘ mama dhītā vayappattā, na ca naṃ koci vāreti, āmisena macchaṃ viya etāya ekaṃ sākiyabhikkhuṃ palobhetvā uppabbājetvā taṃ nissāya jīvissāmī’’ ti. "
  9865. 509865,113,2026,61,77,1,149,16,Tadā ca sāvatthivāsī eko kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajitvā upasampannakālato paṭṭhāya sikkhākāmataṃ pahāya ālasiyo sarīramaṇḍanamanuyutto vihāsi.
  9866. 509866,113,2026,78,173,1,803,80,"Mahāupāsikā gehe yāgukhādanīyabhojanīyāni sampādetvā dvāre ṭhatvā antaravīthiyā gacchantesu bhikkhūsu ekaṃ bhikkhuṃ rasataṇhāya bandhitvā gahetuṃ sakkuṇeyyarūpaṃ upadhārentī tepiṭakaābhidhammikavinayadharānaṃ mahantena parivārena gacchantānaṃ antare kañci gayhupagaṃ adisvā tesaṃ pacchato gacchantānaṃ madhuradhammakathikānaṃ acchinnavalāhakasadisānaṃ piṇḍapātikānampi antare kañci adisvāva ekaṃ yāva bahi apaṅgā akkhīni añjetvā kese osaṇhetvā dukūlantaravāsakaṃ nivāsetvā ghaṭitamaṭṭhaṃ cīvaraṃ pārupitvā maṇivaṇṇapattaṃ ādāya manoramaṃ chattaṃ dhārayamānaṃ vissaṭṭhindriyaṃ kāyadaḷhibahulaṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ imaṃ sakkā gaṇhitun’’ ti gantvā vanditvā pattaṃ gahetvā‘‘ etha , bhante’’ ti gharaṃ ānetvā nisīdāpetvā yāguādīhi parivisitvā katabhattakiccaṃ taṃ bhikkhuṃ‘‘ bhante, ito paṭṭhāya idhevāgaccheyyāthā’’ ti āha. "
  9867. 509867,113,2026,174,182,1,61,8,Sopi tato paṭṭhāya tattheva gantvā aparabhāge vissāsiko ahosi.
  9868. 509868,113,2027,2,29,1,168,22,"Athekadivasaṃ mahāupāsikā tassa savanapathe ṭhatvā‘‘ imasmiṃ gehe upabhogaparibhogamattā atthi, tathārūpo pana me putto vā jāmātā vā gehaṃ vicārituṃ samattho natthī’’ ti āha. "
  9869. 509869,113,2027,30,48,1,82,14,So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ kimatthaṃ nu kho kathetī’’ ti thokaṃ hadaye viddho viya ahosi.
  9870. 509870,113,2027,49,62,1,54,9,Sā dhītaraṃ āha‘‘ imaṃ palobhetvā tava vase vattāpehī’’ ti.
  9871. 509871,113,2027,63,70,1,66,7,Sā tato paṭṭhāya maṇḍitapasādhitā itthikuttavilāsehi taṃ palobhesi.
  9872. 509872,113,2027,71,94,1,129,16,"Thullakumārikāti na ca thūlasarīrā daṭṭhabbā, thūlā vā hotu kisā vā, pañcakāmaguṇikarāgena pana thūlatāya‘‘ thullakumārikā’’ ti vuccati. "
  9873. 509873,113,2027,95,140,1,266,32,"So daharo kilesavasiko hutvā‘‘ na dānāhaṃ buddhasāsane patiṭṭhātuṃ sakkhissāmī’’ ti cintetvā‘‘ vihāraṃ gantvā pattacīvaraṃ niyyādetvā asukaṭṭhānaṃ nāma gamissāmi, tatra me vatthāni pesethā’’ ti vatvā vihāraṃ gantvā pattacīvaraṃ niyyādetvā‘‘ ukkaṇṭhitosmī’’ ti ācariyupajjhāye āha. "
  9874. 509874,113,2027,141,156,1,70,11,Te taṃ ādāya satthu santikaṃ netvā‘‘ ayaṃ bhikkhu ukkaṇṭhito’’ ti ārocesuṃ.
  9875. 509875,113,2027,157,221,1,317,41,"Satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti vatvā‘‘ thullakumārikāya, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu pubbepesā tava araññe vasantassa brahmacariyantarāyaṃ katvā mahantaṃ anatthamakāsi, puna tvaṃ etameva nissāya kasmā ukkaṇṭhitosī’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari. "
  9876. 509876,113,2028,2,23,1,184,19,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe mahābhoge brāhmaṇakule nibbattitvā uggahitasippo kuṭumbaṃ saṇṭhapesi, athassa bhariyā ekaṃ puttaṃ vijāyitvā kālamakāsi. "
  9877. 509877,113,2028,24,60,1,241,29,"So‘‘ yatheva me piyabhariyāya, evaṃ mayipi maraṇaṃ āgamissati, kiṃ me gharāvāsena, pabbajissāmī’’ ti cintetvā kāme pahāya puttaṃ ādāya himavantaṃ pavisitvā tena saddhiṃ isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññā nibbattetvā vanamūlaphalāhāro araññe vihāsi. "
  9878. 509878,113,2028,61,76,1,125,14,Tadā paccantavāsino corā janapadaṃ pavisitvā gāmaṃ paharitvā karamare gahetvā bhaṇḍikaṃ ukkhipāpetvā puna paccantaṃ pāpayiṃsu.
  9879. 509879,113,2028,77,100,1,151,18,"Tesaṃ antare ekā abhirūpā kumārikā kerāṭikapaññāya samannāgatā cintesi‘‘ ime amhe gahetvā dāsibhogena paribhuñjissanti, ekena upāyena palāyituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  9880. 509880,113,2028,101,161,1,383,47,"Sā‘‘ sāmi, sarīrakiccaṃ kātukāmāmhi, thokaṃ paṭikkamitvā tiṭṭhathā’’ ti vatvā core vañcetvā palāyitvā araññaṃ pavisantī bodhisattassa puttaṃ assame ṭhapetvā phalāphalatthāya gatakāle pubbaṇhasamaye taṃ assamaṃ pāpuṇitvā taṃ tāpasakumāraṃ kāmaratiyā palobhetvā sīlamassa bhinditvā attano vase vattetvā‘‘ kiṃ te araññavāsena, ehi gāmaṃ gantvā vasissāma, tatra hi rūpādayo kāmaguṇā sulabhā’’ ti āha. "
  9881. 509881,113,2028,162,189,1,118,18,"Sopi‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ pitā tāva me araññato phalāphalaṃ āharituṃ gato, taṃ disvā ubhopi ekatova gamissāmā’’ ti āha. "
  9882. 509882,113,2029,2,4,1,10,2,Sā cintesi–
  9883. 509883,113,2029,5,41,1,204,27,"‘‘ ayaṃ taruṇadārako na kiñci jānāti, pitarā panassa mahallakakāle pabbajitena bhavitabbaṃ, so āgantvā‘ idha kiṃ karosī’ ti maṃ pothetvā pāde gahetvā kaḍḍhetvā araññe khipissati, tasmiṃ anāgateyeva palāyissāmī’’ ti. "
  9884. 509884,113,2029,42,60,1,94,13,"Atha naṃ‘‘ ahaṃ purato gacchāmi, tvaṃ pacchā āgaccheyyāsī’’ ti vatvā maggasaññaṃ ācikkhitvā pakkāmi. "
  9885. 509885,113,2029,61,76,1,130,15,So tassā gatakālato paṭṭhāya uppannadomanasso yathā pure kiñci vattaṃ akatvā sasīsaṃ pārupitvā antopaṇṇasālāya pajjhāyanto nipajji.
  9886. 509886,113,2029,77,109,1,218,25,"Mahāsatto phalāphalaṃ ādāya āgantvā tassā padavalañjaṃ disvā‘‘ ayaṃ mātugāmassa padavalañjo,‘‘ puttassa mama sīlaṃ bhinnaṃ bhavissatī’’ ti cintento paṇṇasālaṃ pavisitvā phalāphalaṃ otāretvā puttaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9887. 509887,113,2030,2,4,1,0,0,40.
  9888. 509888,113,2031,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ; "
  9889. 509889,113,2032,2,14,1,45,9,"Aggīpi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasī’’ ti. "
  9890. 509890,113,2033,2,13,1,48,9,Tattha aggīpi te na {hāpito}ti aggipi te na jālito.
  9891. 509891,113,2033,14,19,1,33,4,{Mandovā}ti nippañño andhabālo viya.
  9892. 509892,113,2034,2,14,1,102,12,So pitu kathaṃ sutvā uṭṭhāya pitaraṃ vanditvā gāraveneva araññavāse anussāhaṃ pavedento gāthādvayamāha–
  9893. 509893,113,2035,2,4,1,0,0,41.
  9894. 509894,113,2036,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Na ussahe vane vatthuṃ, kassapāmantayāmi taṃ; "
  9895. 509895,113,2037,2,9,1,45,6,"Dukkho vāso araññamhi, raṭṭhaṃ icchāmi gantave. "
  9896. 509896,113,2038,2,4,1,0,0,42.
  9897. 509897,113,2039,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yathā ahaṃ ito gantvā, yasmiṃ janapade vasaṃ; "
  9898. 509898,113,2040,2,13,1,51,8,"Ācāraṃ brahme sikkheyyaṃ, taṃ dhammaṃ anusāsa man’’ ti. "
  9899. 509899,113,2041,2,10,1,53,7,Tattha kassapāmantayāmi tan ti kassapa āmantayāmi taṃ.
  9900. 509900,113,2041,11,14,1,16,2,{Gantave}ti gantuṃ.
  9901. 509901,113,2041,15,34,1,134,17,"Ācāran ti yasmiṃ janapade vasāmi, tattha vasanto yathā ācāraṃ janapadacārittaṃ sikkheyyaṃ jāneyyaṃ, taṃ dhammaṃ anusāsa ovadāhīti vadati. "
  9902. 509902,113,2042,2,17,1,71,9,"Mahāsatto ‘‘ sādhu, tāta, desacārittaṃ te kathessāmī’’ ti vatvā gāthādvayamāha– "
  9903. 509903,113,2043,2,4,1,0,0,43.
  9904. 509904,113,2044,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sace araññaṃ hitvāna, vanamūlaphalāni ca; "
  9905. 509905,113,2045,2,10,1,45,7,"Raṭṭhe rocayase vāsaṃ, taṃ dhammaṃ nisāmehi me. "
  9906. 509906,113,2046,2,4,1,0,0,44.
  9907. 509907,113,2047,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Visaṃ mā paṭisevittho, papātaṃ parivajjaya; "
  9908. 509908,113,2048,2,13,1,45,8,"Paṅke ca mā visīdittho, yatto cāsīvise care’’ ti. "
  9909. 509909,113,2049,2,15,1,88,12,"Tattha dhamman ti sace raṭṭhavāsaṃ rocesi, tena hi tvaṃ janapadacārittaṃ dhammaṃ nisāmehi. "
  9910. 509910,113,2049,16,29,1,102,11,"Yatto {cāsīvise}ti āsīvisassa santike yatto paṭiyatto careyyāsi, sakkonto āsīvisaṃ parivajjeyyāsīti attho. "
  9911. 509911,113,2050,2,8,1,58,6,Tāpasakumāro saṃkhittena bhāsitassa atthaṃ ajānanto pucchi–
  9912. 509912,113,2051,2,4,1,0,0,45.
  9913. 509913,113,2052,2,14,1,45,9,"‘ ‘ Kiṃ nu visaṃ papāto vā, paṅko vā brahmacārinaṃ; "
  9914. 509914,113,2053,2,14,1,50,9,"Kaṃ tvaṃ āsīvisaṃ brūsi, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  9915. 509915,113,2054,2,4,1,18,2,Itaropissa byākāsi–
  9916. 509916,113,2055,2,4,1,0,0,46.
  9917. 509917,113,2056,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Āsavo tāta lokasmiṃ, surā nāma pavuccati; "
  9918. 509918,113,2057,2,8,1,41,5,"Manuñño surabhī vaggu, sādu khuddarasūpamo; "
  9919. 509919,113,2058,2,9,1,44,6,"Visaṃ tadāhu ariyā se, brahmacariyassa nārada. "
  9920. 509920,113,2059,2,4,1,0,0,47.
  9921. 509921,113,2060,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Itthiyo tāta lokasmiṃ, pamattaṃ pamathenti tā; "
  9922. 509922,113,2061,2,9,1,45,6,"Haranti yuvino cittaṃ, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto; "
  9923. 509923,113,2062,2,8,1,41,5,"Papāto eso akkhāto, brahmacariyassa nārada. "
  9924. 509924,113,2063,2,4,1,0,0,48.
  9925. 509925,113,2064,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Lābho siloko sakkāro, pūjā parakulesu ca; "
  9926. 509926,113,2065,2,9,1,43,6,"Paṅko eso ca akkhāto, brahmacariyassa nārada. "
  9927. 509927,113,2066,2,4,1,0,0,49.
  9928. 509928,113,2067,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sasatthā tāta rājāno, āvasanti mahiṃ imaṃ; "
  9929. 509929,113,2068,2,9,1,40,6,"Te tādise manussinde, mahante tāta nārada. "
  9930. 509930,113,2069,2,4,1,0,0,50.
  9931. 509931,113,2070,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Issarānaṃ adhipatīnaṃ, na tesaṃ pādato care; "
  9932. 509932,113,2071,2,7,1,40,4,"Āsīvisoti akkhāto, brahmacariyassa nārada. "
  9933. 509933,113,2072,2,4,1,0,0,51.
  9934. 509934,113,2073,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Bhattattho bhattakāle ca, yaṃ gehamupasaṅkame; "
  9935. 509935,113,2074,2,9,1,45,6,"Yadettha kusalaṃ jaññā, tattha ghāsesanaṃ care. "
  9936. 509936,113,2075,2,4,1,0,0,52.
  9937. 509937,113,2076,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Pavisitvā parakulaṃ, pānatthaṃ bhojanāya vā; "
  9938. 509938,113,2077,2,12,1,46,9,"Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje, na ca rūpe manaṃ kare. "
  9939. 509939,113,2078,2,4,1,0,0,53.
  9940. 509940,113,2079,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Goṭṭhaṃ majjaṃ kirāṭañca, sabhā nikiraṇāni ca; "
  9941. 509941,113,2080,2,11,1,42,6,"Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathan’’ ti. "
  9942. 509942,113,2081,2,7,1,27,3,Tattha {āsavo}ti pupphāsavādi.
  9943. 509943,113,2081,8,23,1,78,10,Visaṃ {tadāhū}ti taṃ āsavasaṅkhātaṃ suraṃ ariyā‘‘ brahmacariyassa visan’’ ti vadanti.
  9944. 509944,113,2081,24,27,1,24,3,Pamattan ti muṭṭhassatiṃ.
  9945. 509945,113,2081,28,35,1,52,6,Tūlaṃ {bhaṭṭhaṃvā}ti rukkhā bhassitvā patitatūlaṃ viya.
  9946. 509946,113,2081,36,40,1,28,3,{Akkhāto}ti buddhādīhi kathito.
  9947. 509947,113,2081,41,44,1,19,2,{Siloko}ti kittivaṇṇo.
  9948. 509948,113,2081,45,48,1,23,2,{Sakkāro}ti añjalikammādi.
  9949. 509949,113,2081,49,53,1,26,3,{Pūjā}ti gandhamālādīhi pūjā.
  9950. 509950,113,2081,54,65,1,44,6,{Paṅko}ti esa osīdāpanaṭṭhena‘‘ paṅko’’ ti akkhāto.
  9951. 509951,113,2081,66,69,1,28,2,{Mahante}ti mahantabhāvappatte.
  9952. 509952,113,2081,70,84,1,79,12,"Na tesaṃ pādato {care}ti tesaṃ santike na care, rājakulūpako na bhaveyyāsīti attho. "
  9953. 509953,113,2081,85,93,1,66,8,Rājāno hi āsīvisā viya muhutteneva kujjhitvā anayabyasanaṃ pāpenti.
  9954. 509954,113,2081,94,99,1,63,5,Apica antepurappavesane vuttādīnavavasenapettha attho veditabbo.
  9955. 509955,113,2082,2,8,1,35,4,{Bhattattho}ti bhattena atthiko hutvā.
  9956. 509956,113,2082,9,25,1,137,15,"Yadettha kusalan ti yaṃ tesu upasaṅkamitabbesu gehesu kusalaṃ anavajjaṃ pañcaagocararahitaṃ jāneyyāsi, tattha ghāsesanaṃ careyyāsīti attho. "
  9957. 509957,113,2082,26,50,1,164,22,"Na ca rūpe manaṃ {kare}ti parakule mattaññū hutvā bhojanaṃ bhuñjantopi tattha itthirūpe manaṃ mā kareyyāsi, mā cakkhuṃ ummīletvā itthirūpe nimittaṃ gaṇheyyāsīti vadati. "
  9958. 509958,113,2082,51,76,1,131,18,"Goṭṭhaṃ majjaṃ kirāṭan ti ayaṃ potthakesu pāṭho, aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ goṭṭhaṃ majjaṃ kirāsañcā’’ ti vatvā‘‘ goṭṭhan ti gunnaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ. "
  9959. 509959,113,2082,77,80,1,19,3,Majjan ti pānāgāraṃ.
  9960. 509960,113,2082,81,88,1,40,5,Kirāsan ti dhuttakerāṭikajanan’’ ti vuttaṃ.
  9961. 509961,113,2082,89,98,1,70,8,Sabhā nikiraṇāni {cā}ti sabhāyo ca hiraññasuvaṇṇānaṃ nikiraṇaṭṭhānāni ca.
  9962. 509962,113,2082,99,105,1,43,5,{Ārakā}ti etāni sabbāni dūrato parivajjeyyāsi.
  9963. 509963,113,2082,106,113,1,54,6,{Yānīvā}ti sappitelayānena gacchanto visamaṃ maggaṃ viya.
  9964. 509964,113,2083,2,18,1,79,11,"Māṇavo pitu kathentasseva satiṃ paṭilabhitvā‘‘ tāta, alaṃ me manussapathenā’’ ti āha. "
  9965. 509965,113,2083,19,24,1,36,4,Athassa pitā mettādibhāvanaṃ ācikkhi.
  9966. 509966,113,2083,25,32,1,55,7,So tassovāde ṭhatvā na cirasseva jhānābhiññā nibbattesi.
  9967. 509967,113,2083,33,40,1,67,7,Ubhopi pitāputtā aparihīnajjhānā kālaṃ katvā brahmaloke nibbattiṃsu.
  9968. 509968,113,2084,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9969. 509969,113,2084,9,28,1,95,13,"‘‘ tadā sā kumārikā ayaṃ kumārikā ahosi, tāpasakumāro ukkaṇṭhitabhikkhu, pitā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9970. 509970,113,2085,2,4,1,32,2,Cūḷanāradajātakavaṇṇanā catutthā.
  9971. 509971,113,2087,2,7,1,17,2,[ 478]5. Dūtajātakavaṇṇanā
  9972. 509972,113,2088,2,15,1,95,13,Dūte te brahme pāhesin ti idaṃ satthā jetavane viharanto attano paññāpasaṃsanaṃ ārabbha kathesi.
  9973. 509973,113,2088,16,59,1,295,31,"Dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ passatha, āvuso, dasabalassa upāyakosallaṃ, nandassa sakyaputtassa accharāgaṇaṃ dassetvā arahattaṃ adāsi, cūḷapanthakassa pilotikaṃ datvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ adāsi, kammāraputtassa padumaṃ dassetvā arahattaṃ adāsi, evaṃ nānāupāyehi satte vinetī’’ ti . "
  9974. 509974,113,2088,60,108,1,204,29,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, tathāgato idāneva‘ iminā idaṃ hotī’ ti upāyakusalo, pubbepi upāyakusaloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9975. 509975,113,2089,2,10,1,68,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente janapado ahirañño ahosi.
  9976. 509976,113,2089,11,17,1,43,6,So hi janapadaṃ pīḷetvā dhanameva saṃkaḍḍhi.
  9977. 509977,113,2089,18,76,1,394,45,"Tadā bodhisatto kāsigāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilaṃ gantvā‘‘ pacchā dhammena bhikkhaṃ caritvā ācariyadhanaṃ āharissāmī’’ ti vatvā sippaṃ paṭṭhapetvā niṭṭhitasippo anuyogaṃ datvā‘‘ ācariya, tumhākaṃ dhanaṃ āharissāmī’’ ti āpucchitvā nikkhamma janapade caranto dhammena samena pariyesitvā satta nikkhe labhitvā‘‘ ācariyassa dassāmī’’ ti gacchanto antarāmagge gaṅgaṃ otarituṃ nāvaṃ abhiruhi. "
  9978. 509978,113,2089,77,85,1,61,8,Tassa tattha nāvāya viparivattamānāya taṃ suvaṇṇaṃ udake pati.
  9979. 509979,113,2089,86,137,1,321,39,"So cintesi‘‘ dullabhaṃ hiraññaṃ, janapade puna ācariyadhane pariyesiyamāne papañco bhavissati, yaṃnūnāhaṃ gaṅgātīreyeva nirāhāro nisīdeyyaṃ, tassa me nisinnabhāvaṃ anupubbena rājā jānissati, tato amacce pesessati, ahaṃ tehi saddhiṃ na mantessāmi, tato rājā sayaṃ āgamissati, iminā upāyena tassa santike ācariyadhanaṃ labhissāmī’’ ti. "
  9980. 509980,113,2089,138,150,1,116,12,So gaṅgātīre uttarisāṭakaṃ pārupitvā yaññasuttaṃ bahi ṭhapetvā rajatapaṭṭavaṇṇe vālukatale suvaṇṇapaṭimā viya nisīdi.
  9981. 509981,113,2089,151,168,1,82,12,"Taṃ nirāhāraṃ nisinnaṃ disvā mahājano‘‘ kasmā nisinnosī’’ ti pucchi, kassaci na kathesi. "
  9982. 509982,113,2089,169,181,1,96,11,"Punadivase dvāragāmavāsino tassa tattha nisinnabhāvaṃ sutvā āgantvā pucchiṃsu, tesampi na kathesi. "
  9983. 509983,113,2089,182,188,1,48,6,Te tassa kilamathaṃ disvā paridevantā pakkamiṃsu.
  9984. 509984,113,2089,189,199,1,94,8,"Tatiyadivase nagaravāsino āgamiṃsu, catutthadivase nagarato issarajanā, pañcamadivase rājapurisā. "
  9985. 509985,113,2089,200,209,1,58,8,"Chaṭṭhadivase rājā amacce pesesi, tehipi saddhiṃ na kathesi. "
  9986. 509986,113,2089,210,220,1,86,10,Sattamadivase rājā bhayaṭṭito hutvā tassa santikaṃ gantvā pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9987. 509987,113,2090,2,4,1,0,0,54.
  9988. 509988,113,2091,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dūte te brahme pāhesiṃ, gaṅgātīrasmi jhāyato; "
  9989. 509989,113,2092,2,14,1,51,9,"Tesaṃ puṭṭho na byākāsi, dukkhaṃ guyhamataṃ nu te’’ ti. "
  9990. 509990,113,2093,2,28,1,129,20,"Tattha dukkhaṃ guyhamataṃ nu {te}ti kiṃ nu kho, brāhmaṇa, yaṃ tava dukkhaṃ uppannaṃ, taṃ te guyhameva mataṃ, na aññassa ācikkhitabbanti. "
  9991. 509991,113,2094,2,25,1,116,16,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ mahārāja, dukkhaṃ nāma harituṃ samatthasseva ācikkhitabbaṃ, na aññassā’’ ti vatvā satta gāthā abhāsi– "
  9992. 509992,113,2095,2,4,1,0,0,55.
  9993. 509993,113,2096,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Sace te dukkhamuppajje, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; "
  9994. 509994,113,2097,2,13,1,48,10,"Mā kho naṃ tassa akkhāhi, yo taṃ dukkhā na mocaye. "
  9995. 509995,113,2098,2,4,1,0,0,56.
  9996. 509996,113,2099,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yo tassa dukkhajātassa, ekaṅgamapi bhāgaso; "
  9997. 509997,113,2100,2,8,1,42,5,"Vippamoceyya dhammena, kāmaṃ tassa pavedaya. "
  9998. 509998,113,2101,2,4,1,0,0,57.
  9999. 509999,113,2102,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañca vassitaṃ; "
  10000. 510000,113,2103,2,7,1,40,4,"Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. "