xbu 1.3 MB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205120612071208120912101211121212131214121512161217121812191220122112221223122412251226122712281229123012311232123312341235123612371238123912401241124212431244124512461247124812491250125112521253125412551256125712581259126012611262126312641265126612671268126912701271127212731274127512761277127812791280128112821283128412851286128712881289129012911292129312941295129612971298129913001301130213031304130513061307130813091310131113121313131413151316131713181319132013211322132313241325132613271328132913301331133213331334133513361337133813391340134113421343134413451346134713481349135013511352135313541355135613571358135913601361136213631364136513661367136813691370137113721373137413751376137713781379138013811382138313841385138613871388138913901391139213931394139513961397139813991400140114021403140414051406140714081409141014111412141314141415141614171418141914201421142214231424142514261427142814291430143114321433143414351436143714381439144014411442144314441445144614471448144914501451145214531454145514561457145814591460146114621463146414651466146714681469147014711472147314741475147614771478147914801481148214831484148514861487148814891490149114921493149414951496149714981499150015011502150315041505150615071508150915101511151215131514151515161517151815191520152115221523152415251526152715281529153015311532153315341535153615371538153915401541154215431544154515461547154815491550155115521553155415551556155715581559156015611562156315641565156615671568156915701571157215731574157515761577157815791580158115821583158415851586158715881589159015911592159315941595159615971598159916001601160216031604160516061607160816091610161116121613161416151616161716181619162016211622162316241625162616271628162916301631163216331634163516361637163816391640164116421643164416451646164716481649165016511652165316541655165616571658165916601661166216631664166516661667166816691670167116721673167416751676167716781679168016811682168316841685168616871688168916901691169216931694169516961697169816991700170117021703170417051706170717081709171017111712171317141715171617171718171917201721172217231724172517261727172817291730173117321733173417351736173717381739174017411742174317441745174617471748174917501751175217531754175517561757175817591760176117621763176417651766176717681769177017711772177317741775177617771778177917801781178217831784178517861787178817891790179117921793179417951796179717981799180018011802180318041805180618071808180918101811181218131814181518161817181818191820182118221823182418251826182718281829183018311832183318341835183618371838183918401841184218431844184518461847184818491850185118521853185418551856185718581859186018611862186318641865186618671868186918701871187218731874187518761877187818791880188118821883188418851886188718881889189018911892189318941895189618971898189919001901190219031904190519061907190819091910191119121913191419151916191719181919192019211922192319241925192619271928192919301931193219331934193519361937193819391940194119421943194419451946194719481949195019511952195319541955195619571958195919601961196219631964196519661967196819691970197119721973197419751976197719781979198019811982198319841985198619871988198919901991199219931994199519961997199819992000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039204020412042204320442045204620472048204920502051205220532054205520562057205820592060206120622063206420652066206720682069207020712072207320742075207620772078207920802081208220832084208520862087208820892090209120922093209420952096209720982099210021012102210321042105210621072108210921102111211221132114211521162117211821192120212121222123212421252126212721282129213021312132213321342135213621372138213921402141214221432144214521462147214821492150215121522153215421552156215721582159216021612162216321642165216621672168216921702171217221732174217521762177217821792180218121822183218421852186218721882189219021912192219321942195219621972198219922002201220222032204220522062207220822092210221122122213221422152216221722182219222022212222222322242225222622272228222922302231223222332234223522362237223822392240224122422243224422452246224722482249225022512252225322542255225622572258225922602261226222632264226522662267226822692270227122722273227422752276227722782279228022812282228322842285228622872288228922902291229222932294229522962297229822992300230123022303230423052306230723082309231023112312231323142315231623172318231923202321232223232324232523262327232823292330233123322333233423352336233723382339234023412342234323442345234623472348234923502351235223532354235523562357235823592360236123622363236423652366236723682369237023712372237323742375237623772378237923802381238223832384238523862387238823892390239123922393239423952396239723982399240024012402240324042405240624072408240924102411241224132414241524162417241824192420242124222423242424252426242724282429243024312432243324342435243624372438243924402441244224432444244524462447244824492450245124522453245424552456245724582459246024612462246324642465246624672468246924702471247224732474247524762477247824792480248124822483248424852486248724882489249024912492249324942495249624972498249925002501250225032504250525062507250825092510251125122513251425152516251725182519252025212522252325242525252625272528252925302531253225332534253525362537253825392540254125422543254425452546254725482549255025512552255325542555255625572558255925602561256225632564256525662567256825692570257125722573257425752576257725782579258025812582258325842585258625872588258925902591259225932594259525962597259825992600260126022603260426052606260726082609261026112612261326142615261626172618261926202621262226232624262526262627262826292630263126322633263426352636263726382639264026412642264326442645264626472648264926502651265226532654265526562657265826592660266126622663266426652666266726682669267026712672267326742675267626772678267926802681268226832684268526862687268826892690269126922693269426952696269726982699270027012702270327042705270627072708270927102711271227132714271527162717271827192720272127222723272427252726272727282729273027312732273327342735273627372738273927402741274227432744274527462747274827492750275127522753275427552756275727582759276027612762276327642765276627672768276927702771277227732774277527762777277827792780278127822783278427852786278727882789279027912792279327942795279627972798279928002801280228032804280528062807280828092810281128122813281428152816281728182819282028212822282328242825282628272828282928302831283228332834283528362837283828392840284128422843284428452846284728482849285028512852285328542855285628572858285928602861286228632864286528662867286828692870287128722873287428752876287728782879288028812882288328842885288628872888288928902891289228932894289528962897289828992900290129022903290429052906290729082909291029112912291329142915291629172918291929202921292229232924292529262927292829292930293129322933293429352936293729382939294029412942294329442945294629472948294929502951295229532954295529562957295829592960296129622963296429652966296729682969297029712972297329742975297629772978297929802981298229832984298529862987298829892990299129922993299429952996299729982999300030013002300330043005300630073008300930103011301230133014301530163017301830193020302130223023302430253026302730283029303030313032303330343035303630373038303930403041304230433044304530463047304830493050305130523053305430553056305730583059306030613062306330643065306630673068306930703071307230733074307530763077307830793080308130823083308430853086308730883089309030913092309330943095309630973098309931003101310231033104310531063107310831093110311131123113311431153116311731183119312031213122312331243125312631273128312931303131313231333134313531363137313831393140314131423143314431453146314731483149315031513152315331543155315631573158315931603161316231633164316531663167316831693170317131723173317431753176317731783179318031813182318331843185318631873188318931903191319231933194319531963197319831993200320132023203320432053206320732083209321032113212321332143215321632173218321932203221322232233224322532263227322832293230323132323233323432353236323732383239324032413242324332443245324632473248324932503251325232533254325532563257325832593260326132623263326432653266326732683269327032713272327332743275327632773278327932803281328232833284328532863287328832893290329132923293329432953296329732983299330033013302330333043305330633073308330933103311331233133314331533163317331833193320332133223323332433253326332733283329333033313332333333343335333633373338333933403341334233433344334533463347334833493350335133523353335433553356335733583359336033613362336333643365336633673368336933703371337233733374337533763377337833793380338133823383338433853386338733883389339033913392339333943395339633973398339934003401340234033404340534063407340834093410341134123413341434153416341734183419342034213422342334243425342634273428342934303431343234333434343534363437343834393440344134423443344434453446344734483449345034513452345334543455345634573458345934603461346234633464346534663467346834693470347134723473347434753476347734783479348034813482348334843485348634873488348934903491349234933494349534963497349834993500350135023503350435053506350735083509351035113512351335143515351635173518351935203521352235233524352535263527352835293530353135323533353435353536353735383539354035413542354335443545354635473548354935503551355235533554355535563557355835593560356135623563356435653566356735683569357035713572357335743575357635773578357935803581358235833584358535863587358835893590359135923593359435953596359735983599360036013602360336043605360636073608360936103611361236133614361536163617361836193620362136223623362436253626362736283629363036313632363336343635363636373638363936403641364236433644364536463647364836493650365136523653365436553656365736583659366036613662366336643665366636673668366936703671367236733674367536763677367836793680368136823683368436853686368736883689369036913692369336943695369636973698369937003701370237033704370537063707370837093710371137123713371437153716371737183719372037213722372337243725372637273728372937303731373237333734373537363737373837393740374137423743374437453746374737483749375037513752375337543755375637573758375937603761376237633764376537663767376837693770377137723773377437753776377737783779378037813782378337843785378637873788378937903791379237933794379537963797379837993800380138023803380438053806380738083809381038113812381338143815381638173818381938203821382238233824382538263827382838293830383138323833383438353836383738383839384038413842384338443845384638473848384938503851385238533854385538563857385838593860386138623863386438653866386738683869387038713872387338743875387638773878387938803881388238833884388538863887388838893890389138923893389438953896389738983899390039013902390339043905390639073908390939103911391239133914391539163917391839193920392139223923392439253926392739283929393039313932393339343935393639373938393939403941394239433944394539463947394839493950395139523953395439553956395739583959396039613962396339643965396639673968396939703971397239733974397539763977397839793980398139823983398439853986398739883989399039913992399339943995399639973998399940004001400240034004400540064007400840094010401140124013401440154016401740184019402040214022402340244025402640274028402940304031403240334034403540364037403840394040404140424043404440454046404740484049405040514052405340544055405640574058405940604061406240634064406540664067406840694070407140724073407440754076407740784079408040814082408340844085408640874088408940904091409240934094409540964097409840994100410141024103410441054106410741084109411041114112411341144115411641174118411941204121412241234124412541264127412841294130413141324133413441354136413741384139414041414142414341444145414641474148414941504151415241534154415541564157415841594160416141624163416441654166416741684169417041714172417341744175417641774178417941804181418241834184418541864187418841894190419141924193419441954196419741984199420042014202420342044205420642074208420942104211421242134214421542164217421842194220422142224223422442254226422742284229423042314232423342344235423642374238423942404241424242434244424542464247424842494250425142524253425442554256425742584259426042614262426342644265426642674268426942704271427242734274427542764277427842794280428142824283428442854286428742884289429042914292429342944295429642974298429943004301430243034304430543064307430843094310431143124313431443154316431743184319432043214322432343244325432643274328432943304331433243334334433543364337433843394340434143424343434443454346434743484349435043514352435343544355435643574358435943604361436243634364436543664367436843694370437143724373437443754376437743784379438043814382438343844385438643874388438943904391439243934394439543964397439843994400440144024403440444054406440744084409441044114412441344144415441644174418441944204421442244234424442544264427442844294430443144324433443444354436443744384439444044414442444344444445444644474448444944504451445244534454445544564457445844594460446144624463446444654466446744684469447044714472447344744475447644774478447944804481448244834484448544864487448844894490449144924493449444954496449744984499450045014502450345044505450645074508450945104511451245134514451545164517451845194520452145224523452445254526452745284529453045314532453345344535453645374538453945404541454245434544454545464547454845494550455145524553455445554556455745584559456045614562456345644565456645674568456945704571457245734574457545764577457845794580458145824583458445854586458745884589459045914592459345944595459645974598459946004601460246034604460546064607460846094610461146124613461446154616461746184619462046214622462346244625462646274628462946304631463246334634463546364637463846394640464146424643464446454646464746484649465046514652465346544655465646574658465946604661466246634664466546664667466846694670467146724673467446754676467746784679468046814682468346844685468646874688468946904691469246934694469546964697469846994700470147024703470447054706470747084709471047114712471347144715471647174718471947204721472247234724472547264727472847294730473147324733473447354736473747384739474047414742474347444745474647474748474947504751475247534754475547564757475847594760476147624763476447654766476747684769477047714772477347744775477647774778477947804781478247834784478547864787478847894790479147924793479447954796479747984799480048014802480348044805480648074808480948104811481248134814481548164817481848194820482148224823482448254826482748284829483048314832483348344835483648374838483948404841484248434844484548464847484848494850485148524853485448554856485748584859486048614862486348644865486648674868486948704871487248734874487548764877487848794880488148824883488448854886488748884889489048914892489348944895489648974898489949004901490249034904490549064907490849094910491149124913491449154916491749184919492049214922492349244925492649274928492949304931493249334934493549364937493849394940494149424943494449454946494749484949495049514952495349544955495649574958495949604961496249634964496549664967496849694970497149724973497449754976497749784979498049814982498349844985498649874988498949904991499249934994499549964997499849995000500150025003500450055006500750085009501050115012501350145015501650175018501950205021502250235024502550265027502850295030503150325033503450355036503750385039504050415042504350445045504650475048504950505051505250535054505550565057505850595060506150625063506450655066506750685069507050715072507350745075507650775078507950805081508250835084508550865087508850895090509150925093509450955096509750985099510051015102510351045105510651075108510951105111511251135114511551165117511851195120512151225123512451255126512751285129513051315132513351345135513651375138513951405141514251435144514551465147514851495150515151525153515451555156515751585159516051615162516351645165516651675168516951705171517251735174517551765177517851795180518151825183518451855186518751885189519051915192519351945195519651975198519952005201520252035204520552065207520852095210521152125213521452155216521752185219522052215222522352245225522652275228522952305231523252335234523552365237523852395240524152425243524452455246524752485249525052515252525352545255525652575258525952605261526252635264526552665267526852695270527152725273527452755276527752785279528052815282528352845285528652875288528952905291529252935294529552965297529852995300530153025303530453055306530753085309531053115312531353145315531653175318531953205321532253235324532553265327532853295330533153325333533453355336533753385339534053415342534353445345534653475348534953505351535253535354535553565357535853595360536153625363536453655366536753685369537053715372537353745375537653775378537953805381538253835384538553865387538853895390539153925393539453955396539753985399540054015402540354045405540654075408540954105411541254135414541554165417541854195420542154225423542454255426542754285429543054315432543354345435543654375438543954405441544254435444544554465447544854495450545154525453545454555456545754585459546054615462546354645465546654675468546954705471547254735474547554765477547854795480548154825483548454855486548754885489549054915492549354945495549654975498549955005501550255035504550555065507550855095510551155125513551455155516551755185519552055215522552355245525552655275528552955305531553255335534553555365537553855395540554155425543554455455546554755485549555055515552555355545555555655575558555955605561556255635564556555665567556855695570557155725573557455755576557755785579558055815582558355845585558655875588558955905591559255935594559555965597559855995600560156025603560456055606560756085609561056115612561356145615561656175618561956205621562256235624562556265627562856295630563156325633563456355636563756385639564056415642564356445645564656475648564956505651565256535654565556565657565856595660566156625663566456655666566756685669567056715672567356745675567656775678567956805681568256835684568556865687568856895690569156925693569456955696569756985699570057015702570357045705570657075708570957105711571257135714571557165717571857195720572157225723572457255726572757285729573057315732573357345735573657375738573957405741574257435744574557465747574857495750575157525753575457555756575757585759576057615762576357645765576657675768576957705771577257735774577557765777577857795780578157825783578457855786578757885789579057915792579357945795579657975798579958005801580258035804580558065807580858095810581158125813581458155816581758185819582058215822582358245825582658275828582958305831583258335834583558365837583858395840584158425843584458455846584758485849585058515852585358545855585658575858585958605861586258635864586558665867586858695870587158725873587458755876587758785879588058815882588358845885588658875888588958905891589258935894589558965897589858995900590159025903590459055906590759085909591059115912591359145915591659175918591959205921592259235924592559265927592859295930593159325933593459355936593759385939594059415942594359445945594659475948594959505951595259535954595559565957595859595960596159625963596459655966596759685969597059715972597359745975597659775978597959805981598259835984598559865987598859895990599159925993599459955996599759985999600060016002600360046005600660076008600960106011601260136014601560166017601860196020602160226023602460256026602760286029603060316032603360346035603660376038603960406041604260436044604560466047604860496050605160526053605460556056605760586059606060616062606360646065606660676068606960706071607260736074607560766077607860796080608160826083608460856086608760886089609060916092609360946095609660976098609961006101610261036104610561066107610861096110611161126113611461156116611761186119612061216122612361246125612661276128612961306131613261336134613561366137613861396140614161426143614461456146614761486149615061516152615361546155615661576158615961606161616261636164616561666167616861696170617161726173617461756176617761786179618061816182618361846185618661876188618961906191619261936194619561966197619861996200620162026203620462056206620762086209621062116212621362146215621662176218621962206221622262236224622562266227622862296230623162326233623462356236623762386239624062416242624362446245624662476248624962506251625262536254625562566257625862596260626162626263626462656266626762686269627062716272627362746275627662776278627962806281628262836284628562866287628862896290629162926293629462956296629762986299630063016302630363046305630663076308630963106311631263136314631563166317631863196320632163226323632463256326632763286329633063316332633363346335633663376338633963406341634263436344634563466347634863496350635163526353635463556356635763586359636063616362636363646365636663676368636963706371637263736374637563766377637863796380638163826383638463856386638763886389639063916392639363946395639663976398639964006401640264036404640564066407640864096410641164126413641464156416641764186419642064216422642364246425642664276428642964306431643264336434643564366437643864396440644164426443644464456446644764486449645064516452645364546455645664576458645964606461646264636464646564666467646864696470647164726473647464756476647764786479648064816482648364846485648664876488648964906491649264936494649564966497649864996500650165026503650465056506650765086509651065116512651365146515651665176518651965206521652265236524652565266527652865296530653165326533653465356536653765386539654065416542654365446545654665476548654965506551655265536554655565566557655865596560656165626563656465656566656765686569657065716572657365746575657665776578657965806581658265836584658565866587658865896590659165926593659465956596659765986599660066016602660366046605660666076608660966106611661266136614661566166617661866196620662166226623662466256626662766286629663066316632663366346635663666376638663966406641664266436644664566466647664866496650665166526653665466556656665766586659666066616662666366646665666666676668666966706671667266736674667566766677667866796680668166826683668466856686668766886689669066916692669366946695669666976698669967006701670267036704670567066707670867096710671167126713671467156716671767186719672067216722672367246725672667276728672967306731673267336734673567366737673867396740674167426743674467456746674767486749675067516752675367546755675667576758675967606761676267636764676567666767676867696770677167726773677467756776677767786779678067816782678367846785678667876788678967906791679267936794679567966797679867996800680168026803680468056806680768086809681068116812681368146815681668176818681968206821682268236824682568266827682868296830683168326833683468356836683768386839684068416842684368446845684668476848684968506851685268536854685568566857685868596860686168626863686468656866686768686869687068716872687368746875687668776878687968806881688268836884688568866887688868896890689168926893689468956896689768986899690069016902690369046905690669076908690969106911691269136914691569166917691869196920692169226923692469256926692769286929693069316932693369346935693669376938693969406941694269436944694569466947694869496950695169526953695469556956695769586959696069616962696369646965696669676968696969706971697269736974697569766977697869796980698169826983698469856986698769886989699069916992699369946995699669976998699970007001700270037004700570067007700870097010701170127013701470157016701770187019702070217022702370247025702670277028702970307031703270337034703570367037703870397040704170427043704470457046704770487049705070517052705370547055705670577058705970607061706270637064706570667067706870697070707170727073707470757076707770787079708070817082708370847085708670877088708970907091709270937094709570967097709870997100710171027103710471057106710771087109711071117112711371147115711671177118711971207121712271237124712571267127712871297130713171327133713471357136713771387139714071417142714371447145714671477148714971507151715271537154715571567157715871597160716171627163716471657166716771687169717071717172717371747175717671777178717971807181718271837184718571867187718871897190719171927193719471957196719771987199720072017202720372047205720672077208720972107211721272137214721572167217721872197220722172227223722472257226722772287229723072317232723372347235723672377238723972407241724272437244724572467247724872497250725172527253725472557256725772587259726072617262726372647265726672677268726972707271727272737274727572767277727872797280728172827283728472857286728772887289729072917292729372947295729672977298729973007301730273037304730573067307730873097310731173127313731473157316731773187319732073217322732373247325732673277328732973307331733273337334733573367337733873397340734173427343734473457346734773487349735073517352735373547355735673577358735973607361736273637364736573667367736873697370737173727373737473757376737773787379738073817382738373847385738673877388738973907391739273937394739573967397739873997400740174027403740474057406740774087409741074117412741374147415741674177418741974207421742274237424742574267427742874297430743174327433743474357436743774387439744074417442744374447445744674477448744974507451745274537454745574567457745874597460746174627463746474657466746774687469747074717472747374747475747674777478747974807481748274837484748574867487748874897490749174927493749474957496749774987499750075017502750375047505750675077508750975107511751275137514751575167517751875197520752175227523752475257526752775287529753075317532753375347535753675377538753975407541754275437544754575467547754875497550755175527553755475557556755775587559756075617562756375647565756675677568756975707571757275737574757575767577757875797580758175827583758475857586758775887589759075917592759375947595759675977598759976007601760276037604760576067607760876097610761176127613761476157616761776187619762076217622762376247625762676277628762976307631763276337634763576367637763876397640764176427643764476457646764776487649765076517652765376547655765676577658765976607661766276637664766576667667766876697670767176727673767476757676767776787679768076817682768376847685768676877688768976907691769276937694769576967697769876997700770177027703770477057706770777087709771077117712771377147715771677177718771977207721772277237724772577267727772877297730773177327733773477357736773777387739774077417742774377447745774677477748774977507751775277537754775577567757775877597760776177627763776477657766776777687769777077717772777377747775777677777778777977807781778277837784778577867787778877897790779177927793779477957796779777987799780078017802780378047805780678077808780978107811781278137814781578167817781878197820782178227823782478257826782778287829783078317832783378347835783678377838783978407841784278437844784578467847784878497850785178527853785478557856785778587859786078617862786378647865786678677868786978707871787278737874787578767877787878797880788178827883788478857886788778887889789078917892789378947895789678977898789979007901790279037904790579067907790879097910791179127913791479157916791779187919792079217922792379247925792679277928792979307931793279337934793579367937793879397940794179427943794479457946794779487949795079517952795379547955795679577958795979607961796279637964796579667967796879697970797179727973797479757976797779787979798079817982798379847985798679877988798979907991799279937994799579967997799879998000800180028003800480058006800780088009801080118012801380148015801680178018801980208021802280238024802580268027802880298030803180328033803480358036803780388039804080418042804380448045804680478048804980508051805280538054805580568057805880598060806180628063806480658066806780688069807080718072807380748075807680778078807980808081808280838084808580868087808880898090809180928093809480958096809780988099810081018102810381048105810681078108810981108111811281138114811581168117811881198120812181228123812481258126812781288129813081318132813381348135813681378138813981408141814281438144814581468147814881498150815181528153815481558156815781588159816081618162816381648165816681678168816981708171817281738174817581768177817881798180818181828183818481858186818781888189819081918192819381948195819681978198819982008201820282038204820582068207820882098210821182128213821482158216821782188219822082218222822382248225822682278228822982308231823282338234823582368237823882398240824182428243824482458246824782488249825082518252825382548255825682578258825982608261826282638264826582668267826882698270827182728273827482758276827782788279828082818282828382848285828682878288828982908291829282938294829582968297829882998300830183028303830483058306830783088309831083118312831383148315831683178318831983208321832283238324832583268327832883298330833183328333833483358336833783388339834083418342834383448345834683478348834983508351835283538354835583568357835883598360836183628363836483658366836783688369837083718372837383748375837683778378837983808381838283838384838583868387838883898390839183928393839483958396839783988399840084018402840384048405840684078408840984108411841284138414841584168417841884198420842184228423842484258426842784288429843084318432843384348435843684378438843984408441844284438444844584468447844884498450845184528453845484558456845784588459846084618462846384648465846684678468846984708471847284738474847584768477847884798480848184828483848484858486848784888489849084918492849384948495849684978498849985008501850285038504850585068507850885098510851185128513851485158516851785188519852085218522852385248525852685278528852985308531853285338534853585368537853885398540854185428543854485458546854785488549855085518552855385548555855685578558855985608561856285638564856585668567856885698570857185728573857485758576857785788579858085818582858385848585858685878588858985908591859285938594859585968597859885998600860186028603860486058606860786088609861086118612861386148615861686178618861986208621862286238624862586268627862886298630863186328633863486358636863786388639864086418642864386448645864686478648864986508651865286538654865586568657865886598660866186628663866486658666866786688669867086718672867386748675867686778678867986808681868286838684868586868687868886898690869186928693869486958696869786988699870087018702870387048705870687078708870987108711871287138714871587168717871887198720872187228723872487258726872787288729873087318732873387348735873687378738873987408741874287438744874587468747874887498750875187528753875487558756875787588759876087618762876387648765876687678768876987708771877287738774877587768777877887798780878187828783878487858786878787888789879087918792879387948795879687978798879988008801880288038804880588068807880888098810881188128813881488158816881788188819882088218822882388248825882688278828882988308831883288338834883588368837883888398840884188428843884488458846884788488849885088518852885388548855885688578858885988608861886288638864886588668867886888698870887188728873887488758876887788788879888088818882888388848885888688878888888988908891889288938894889588968897889888998900890189028903890489058906890789088909891089118912891389148915891689178918891989208921892289238924892589268927892889298930893189328933893489358936893789388939894089418942894389448945894689478948894989508951895289538954895589568957895889598960896189628963896489658966896789688969897089718972897389748975897689778978897989808981898289838984898589868987898889898990899189928993899489958996899789988999900090019002900390049005900690079008900990109011901290139014901590169017901890199020902190229023902490259026902790289029903090319032903390349035903690379038903990409041904290439044904590469047904890499050905190529053905490559056905790589059906090619062906390649065906690679068906990709071907290739074907590769077907890799080908190829083908490859086908790889089909090919092909390949095909690979098909991009101910291039104910591069107910891099110911191129113911491159116911791189119912091219122912391249125912691279128912991309131913291339134913591369137913891399140914191429143914491459146914791489149915091519152915391549155915691579158915991609161916291639164916591669167916891699170917191729173917491759176917791789179918091819182918391849185918691879188918991909191919291939194919591969197919891999200920192029203920492059206920792089209921092119212921392149215921692179218921992209221922292239224922592269227922892299230923192329233923492359236923792389239924092419242924392449245924692479248924992509251925292539254925592569257925892599260926192629263926492659266926792689269927092719272927392749275927692779278927992809281928292839284928592869287928892899290929192929293929492959296929792989299930093019302930393049305930693079308930993109311931293139314931593169317931893199320932193229323932493259326932793289329933093319332933393349335933693379338933993409341934293439344934593469347934893499350935193529353935493559356935793589359936093619362936393649365936693679368936993709371937293739374937593769377937893799380938193829383938493859386938793889389939093919392939393949395939693979398939994009401940294039404940594069407940894099410941194129413941494159416941794189419942094219422942394249425942694279428942994309431943294339434943594369437943894399440944194429443944494459446944794489449945094519452945394549455945694579458945994609461946294639464946594669467946894699470947194729473947494759476947794789479948094819482948394849485948694879488948994909491949294939494949594969497949894999500950195029503950495059506950795089509951095119512951395149515951695179518951995209521952295239524952595269527952895299530953195329533953495359536953795389539954095419542954395449545954695479548954995509551955295539554955595569557955895599560956195629563956495659566956795689569957095719572957395749575957695779578957995809581958295839584958595869587958895899590959195929593959495959596959795989599960096019602960396049605960696079608960996109611961296139614961596169617961896199620962196229623962496259626962796289629963096319632963396349635963696379638963996409641964296439644964596469647964896499650965196529653965496559656965796589659966096619662966396649665966696679668966996709671967296739674967596769677967896799680968196829683968496859686968796889689969096919692969396949695969696979698969997009701970297039704970597069707970897099710971197129713971497159716971797189719972097219722972397249725972697279728972997309731973297339734973597369737973897399740974197429743974497459746974797489749975097519752975397549755975697579758975997609761976297639764976597669767976897699770977197729773977497759776977797789779978097819782978397849785978697879788978997909791979297939794979597969797979897999800980198029803980498059806980798089809981098119812981398149815981698179818981998209821982298239824982598269827982898299830983198329833983498359836983798389839984098419842984398449845984698479848984998509851985298539854985598569857985898599860986198629863986498659866986798689869987098719872987398749875987698779878987998809881988298839884988598869887988898899890989198929893989498959896989798989899990099019902990399049905990699079908990999109911991299139914991599169917991899199920992199229923992499259926992799289929993099319932993399349935993699379938993999409941994299439944994599469947994899499950995199529953995499559956995799589959996099619962996399649965996699679968996999709971997299739974997599769977997899799980998199829983998499859986998799889989999099919992999399949995999699979998999910000
  1. 460001,107,1971,36,44,1,70,8,Vuṭṭhāpane ca āpattito vuṭṭhāpane nirāpattikaraṇe ca chekoti sambandho.
  2. 460002,107,1971,45,57,1,85,10,"Sabbattha pāramiṃ {gato}ti sabbasmiṃ vinayakamme pariyosānaṃ patto, dakkho chekoti attho. "
  3. 460003,107,1972,2,19,1,100,12,"521. Vinaye khandhake {cāpī}ti vuttappakāre vinaye ca khandhake ca, padaṃ suttapadaṃ nikkhipitvā paṭṭhapetvā. "
  4. 460004,107,1972,20,31,1,93,10,Ubhato {viniveṭhetvā}ti vinayato khandhakato cāti ubhayato nibbattetvā vijaṭetvā nayaṃ āharitvā.
  5. 460005,107,1972,32,35,1,16,2,{Rasato}ti kiccato.
  6. 460006,107,1972,36,40,1,33,4,Osareyyaṃ osāraṇaṃ karomīti attho.
  7. 460007,107,1973,2,21,1,76,11,522. Niruttiyā ca {kusalo}ti‘‘ rukkho paṭo kumbho mālā cittan’’ tiādīsu vohāresu cheko.
  8. 460008,107,1973,22,33,1,79,10,Atthānatthe ca {kovido}ti atthe vaḍḍhiyaṃ anatthe hāniyañca kovido dakkhoti attho.
  9. 460009,107,1973,34,49,1,112,14,Anaññātaṃ mayā {natthī}ti vinayapiṭake sakale vā piṭakattaye mayā anaññātaṃ aviditaṃ apākaṭaṃ kiñci natthīti attho.
  10. 460010,107,1973,50,62,1,89,11,Ekaggo satthu {sāsane}ti buddhasāsane ahameva eko vinayadharānaṃ aggo seṭṭho uttamoti attho.
  11. 460011,107,1974,2,27,1,194,21,523. Rūpadakkhe ahaṃ {ajjā}ti ajja etarahi kāle sakyaputtassa bhagavato sāsane pāvacane ahaṃ rūpadakkhe rūpadassane vinayavinicchayadassane sabbaṃ kaṅkhaṃ sakalaṃ saṃsayaṃ vinodemi vināsemīti sambandho.
  12. 460012,107,1974,28,73,1,172,19,Chindāmi sabbasaṃsayan ti‘‘ ahosiṃ nu kho ahamatītamaddhānan’’ tiādikaṃ( ma. ni.1.18; saṃ. ni.2.20; mahāni.174) kālattayaṃ ārabbha uppannaṃ sabbaṃ soḷasavidhaṃ kaṅkhaṃ chindāmi vūpasamemi sabbaso viddhaṃsemīti attho.
  13. 460013,107,1975,2,18,1,142,11,524. Padaṃ {anupadañcāpī}ti padaṃ pubbapadañca anupadaṃ parapadañca akkharaṃ ekekamakkharañca byañjanaṃ sithiladhanitādidasavidhaṃ byañjanavidhānañca.
  14. 460014,107,1975,19,25,1,39,5,{Nidāne}ti tena samayenātiādike nidāne ca.
  15. 460015,107,1975,26,29,1,21,2,{Pariyosāne}ti nigamane.
  16. 460016,107,1975,30,38,1,54,7,Sabbattha {kovido}ti sabbesu chasu ṭhānesu chekoti attho.
  17. 460017,107,1976,2,15,1,68,8,525. Tato paraṃ bhagavatoyeva guṇe pakāsento yathāpi rājā {balavā}tiādimāha.
  18. 460018,107,1976,16,38,1,173,20,"Tattha yathā balavā thāmabalasampanno senābalasampanno vā rājā, paraṃ paresaṃ paṭirājūnaṃ senaṃ niggaṇhitvā nissesato gahetvā palāpetvā vā, tape tapeyya santapeyya dukkhāpeyya. "
  19. 460019,107,1976,39,51,1,100,12,Vijinitvāna saṅgāman ti saṅgāmaṃ parasenāya samāgamaṃ yuddhaṃ vijinitvā visesena jinitvā jayaṃ patvā.
  20. 460020,107,1976,52,65,1,123,12,Nagaraṃ tattha {māpaye}ti tattha tasmiṃ vijitaṭṭhāne nagaraṃ pāsādahammiyādivibhūsitaṃ vasanaṭṭhānaṃ māpaye kārāpeyyāti attho.
  21. 460021,107,1977,2,14,1,102,8,526. Pākāraṃ {parikhañcāpī}ti tattha māpitanagare pākāraṃ sudhādhavalaiṭṭhakāmayapākārañca kārayeti sambandho.
  22. 460022,107,1977,15,23,1,70,6,"Parikhañcāpi kaddamaparikhaṃ, udakaparikhaṃ, sukkhaparikhañca api kāraye. "
  23. 460023,107,1977,24,33,1,125,9,Esikaṃ dvārakoṭṭhakan ti nagarasobhanatthaṃ ussāpitaesikāthambhañca mahantaṃ koṭṭhakañca catubhūmakādidvārakoṭṭhakañca kāraye.
  24. 460024,107,1977,34,47,1,115,12,Aṭṭālake ca {vividhe}ti catubhūmakādibhede atiuccaaṭṭālake ca vividhe nānappakārake bahū kāraye kārāpeyyāti sambandho.
  25. 460025,107,1978,2,19,1,127,12,"527. Siṅghāṭakaṃ {caccarañcā}ti na kevalaṃ pākārādayo kāraye, siṅghāṭakaṃ catumaggasandhiñca caccaraṃ antarāvīthiñca kārayeti sambandho. "
  26. 460026,107,1978,20,30,1,113,10,Suvibhattantarāpaṇan ti suṭṭhu vibhattaṃ vibhāgato koṭṭhāsavantaṃ antarāpaṇaṃ anekāpaṇasahassaṃ kārāpeyyāti attho.
  27. 460027,107,1978,31,40,1,80,8,Kārayeyya sabhaṃ {tatthā}ti tasmiṃ māpitanagare sabhaṃ dhammādhikaraṇasālaṃ kāraye.
  28. 460028,107,1978,41,48,1,100,7,Atthānatthavinicchayaṃ vaḍḍhiñca avaḍḍhiñca vinicchayakaraṇatthaṃ vinicchayasālaṃ kārayeti sambandho.
  29. 460029,107,1979,2,10,1,54,5,528. Nigghātatthaṃ amittānan ti paṭirājūnaṃ paṭibāhanatthaṃ.
  30. 460030,107,1979,11,17,1,51,6,Chiddāchiddañca jānitun ti dosañca adosañca jānituṃ.
  31. 460031,107,1979,18,38,1,201,17,"Balakāyassa {rakkhāyā}ti hatthiassarathapattisaṅkhātassa balakāyassa senāsamūhassa ārakkhaṇatthāya so nagarasāmiko rājā, senāpaccaṃ senāpatiṃ senānāyakaṃ mahāmattaṃ ṭhapeti ṭhānantare patiṭṭhapetīti attho. "
  32. 460032,107,1980,2,33,1,258,24,529. Ārakkhatthāya {bhaṇḍassā}ti jātarūparajatamuttāmaṇiādirājabhaṇḍassa ārakkhaṇatthāya samantato gopanatthāya me mayhaṃ bhaṇḍaṃ mā {vinassī}ti nidhānakusalaṃ rakkhaṇe kusalaṃ chekaṃ naraṃ purisaṃ bhaṇḍarakkhaṃ bhaṇḍarakkhantaṃ so rājā bhaṇḍāgāre ṭhapetīti sambandho.
  33. 460033,107,1981,2,17,1,71,11,530. Mamatto hoti yo {rañño}ti yo paṇḍito rañño mamatto māmako pakkhapāto hoti.
  34. 460034,107,1981,18,42,1,196,22,"Vuddhiṃ yassa ca {icchatī}ti assa rañño vuddhiñca virūḷhiṃ yo icchati kāmeti, tassa itthambhūtassa paṇḍitassa rājā adhikaraṇaṃ vinicchayādhipaccaṃ deti mittassa mittabhāvassa paṭipajjitunti sambandho. "
  35. 460035,107,1982,2,9,1,40,3,531. {Uppātesū}ti ukkāpātadisāḍāhādiuppātesu ca.
  36. 460036,107,1982,10,28,1,105,12,"{Nimittesū}ti mūsikacchinnādīsu‘‘ idaṃ nimittaṃ subhaṃ, idaṃ nimittaṃ asubhan’’ ti evaṃ nimittajānanasatthesu ca. "
  37. 460037,107,1982,29,50,1,237,20,Lakkhaṇesu {cā}ti itthipurisānaṃ hatthapādalakkhaṇajānanasatthesu ca kovidaṃ chekaṃ ajjhāyakaṃ anekesaṃ sissānaṃ byākaraṇavācakaṃ mantadharaṃ vedattayasaṅkhātamantadhārakaṃ paṇḍitaṃ so rājā porohicce purohitaṭṭhānantare ṭhapetīti sambandho.
  38. 460038,107,1983,2,25,1,133,15,532. Etehaṅgehi {sampanno}ti etehi vuttappakārehi aṅgehi avayavehi sampanno samaṅgībhūto so rājā‘‘ khattiyo’’ ti pavuccati kathīyatīti sambandho.
  39. 460039,107,1983,26,39,1,96,13,Sadā rakkhanti rājānan ti ete senāpaccādayo amaccā sadā sabbakālaṃ taṃ rājānaṃ rakkhanti gopenti.
  40. 460040,107,1983,40,41,1,6,1,Kimiva?
  41. 460041,107,1983,42,51,1,84,9,Cakkavākova dukkhitaṃ dukkhappattaṃ sakañātiṃ rakkhanto cakkavāko pakkhī ivāti attho.
  42. 460042,107,1984,2,46,1,336,34,"533. Tatheva tvaṃ {mahāvīrā}ti vīruttama, yathā so rājā senāpaccādiaṅgasampanno nagaradvāraṃ thaketvā paṭivasati, tatheva tuvaṃ hatāmitto nihatapaccatthiko khattiyo iva sadevakassa lokassa saha devehi pavattamānassa lokassa dhammarājā dhammena samena rājā dasapāramitādhammaparipūraṇena rājabhūtattā‘‘ dhammarājā’’ ti pavuccati kathīyatīti sambandho. "
  43. 460043,107,1985,2,23,1,178,16,534. Titthiye {nīharitvānā}ti dhammarājabhāvena paṭipakkhabhūte sakalatitthiye nīharitvā nissesena haritvā nibbisevanaṃ katvā sasenakaṃ dhārañcāpi senāya saha vasavattimārampi nīharitvā .
  44. 460044,107,1985,24,32,1,78,6,Tamandhakāraṃ {vidhamitvā}ti tamasaṅkhātaṃ mohandhakāraṃ vidhamitvā viddhaṃsetvā.
  45. 460045,107,1985,33,43,1,190,9,"Dhammanagaraṃ sattatiṃsabodhipakkhiyadhammasaṅkhātaṃ, khandhāyatanadhātupaṭiccasamuppādabalabojjhaṅgagambhīranayasamantapaṭṭhānadhammasaṅkhātaṃ vā nagaraṃ amāpayi nimmini patiṭṭhāpesīti attho. "
  46. 460046,107,1986,2,14,1,85,8,535. Sīlaṃ pākārakaṃ {tatthā}ti tasmiṃ patiṭṭhāpite dhammanagare catupārisuddhisīlaṃ pākāraṃ.
  47. 460047,107,1986,15,25,1,130,10,Ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakan ti te tuyhaṃ sabbaññutaññāṇaāsayānusayañāṇaanāgataṃsañāṇaatītaṃsañāṇādikameva ñāṇaṃ dvārakoṭṭhakanti attho.
  48. 460048,107,1986,26,44,1,163,14,"Saddhā te esikā {vīrā}ti, bhante, asithilaparakkama te tuyhaṃ dīpaṅkarapādamūlato pabhuti sabbaññutaññāṇakāraṇā saddahanasaddhā ussāpitaalaṅkāraalaṅkatathambhoti attho. "
  49. 460049,107,1986,45,56,1,100,10,Dvārapālo ca {saṃvaro}ti te tuyhaṃ chadvārikasaṃvaro rakkhāvaraṇagutti dvārapālo dvārarakkhakoti attho.
  50. 460050,107,1987,2,10,1,70,5,536. Satipaṭṭhānamaṭṭālan ti te tuyhaṃ catusatipaṭṭhānaaṭṭālamuṇḍacchadanaṃ.
  51. 460051,107,1987,11,29,1,130,15,"Paññā te caccaraṃ {mune}ti, bhante, mune ñāṇavanta te tuyhaṃ pāṭihāriyādianekavidhā paññā caccaraṃ maggasamodhānaṃ nagaravīthīti attho. "
  52. 460052,107,1987,30,39,1,108,9,Iddhipādañca siṅghāṭan ti tuyhaṃ chandavīriyacittavīmaṃsasaṅkhātā cattāro iddhipādā siṅghāṭaṃ catumaggasanti.
  53. 460053,107,1987,40,52,1,122,11,"Dhammavīthi sumāpitan ti sattatiṃsabodhipakkhiyadhammasaṅkhātāya vīthiyā suṭṭhu māpitaṃ sajjitaṃ, taṃ dhammanagaranti attho. "
  54. 460054,107,1988,2,23,1,183,17,537. Suttantaṃ {abhidhammañcā}ti tava tuyhaṃ ettha dhammanagare suttantaṃ abhidhammaṃ vinayañca kevalaṃ sakalaṃ suttageyyādikaṃ navaṅgaṃ buddhavacanaṃ dhammasabhā dhammādhikaraṇasālāti attho.
  55. 460055,107,1989,2,15,1,125,8,"538. Suññataṃ {animittañcā}ti anattānupassanāvasena paṭiladdhaṃ suññatavihārañca, aniccānupassanāvasena paṭiladdhaṃ animittavihārañca. "
  56. 460056,107,1989,16,21,1,76,5,Vihārañcappaṇihitan ti dukkhānupassanāvasena paṭiladdhaṃ appaṇihitavihārañca.
  57. 460057,107,1989,22,28,1,71,5,{Āneñjañcā}ti acalaṃ aphanditaṃ catusāmaññaphalasaṅkhātaṃ āneñjavihārañca.
  58. 460058,107,1989,29,34,1,43,4,Nirodho {cā}ti sabbadukkhanirodhaṃ nibbānañca.
  59. 460059,107,1989,35,46,1,101,10,Esā dhammakuṭī {tavā}ti esā sabbanavalokuttaradhammasaṅkhātā tava tuyhaṃ dhammakuṭi vasanagehanti attho.
  60. 460060,107,1990,2,13,1,55,6,539. Paññāya aggo {nikkhitto}ti paññāvasena paññavantānaṃ aggo.
  61. 460061,107,1990,14,46,1,259,30,"Iti bhagavatā nikkhitto ṭhapito thero paṭibhāne ca paññāya kattabbe kicce, yuttamuttapaṭibhāne vā kovido cheko nāmena {sāriputto}ti pākaṭo tava tuyhaṃ dhammasenāpati tayā desitassa piṭakattayadhammasamūhassa dhāraṇato pati padhāno hutvā senākiccaṃ karotīti attho. "
  62. 460062,107,1991,2,17,1,75,9,"540. {Cutūpapātakusalo}ti bhante muni, cutūpapāte cutiyā upapattiyā ca kusalo cheko. "
  63. 460063,107,1991,18,68,1,215,27,"Iddhiyā pāramiṃ {gato}ti‘‘ ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hotī’’ tiādinā( dī. ni.1.238; paṭi. ma.1.102) vuttāya iddhippabhedāya pāramiṃ pariyosānaṃ gato patto nāmena kolito nāma moggallānatthero porohicco tava tuyhaṃ purohitoti sambandho. "
  64. 460064,107,1992,2,27,1,166,17,"541. {Porāṇakavaṃsadharo}ti bhante mune, ñāṇavantaṃ porāṇassa vaṃsassa dhārako, paramparajānanako vā uggatejo pākaṭatejo, durāsado āsādetuṃ ghaṭṭetuṃ dukkho asakkuṇeyyoti attho. "
  65. 460065,107,1992,28,46,1,186,17,{Dhutavādiguṇenaggo}ti tecīvarikaṅgādīni terasa dhutaṅgāni vadati ovadatīti dhutavādīguṇena dhutaṅgaguṇena aggo seṭṭho mahākassapatthero tava tuyhaṃ akkhadasso vohārakaraṇe padhānoti attho.
  66. 460066,107,1993,2,27,1,255,20,"542. Bahussuto {dhammadharo}ti bhante mune, bahūnaṃ caturāsītidhammakkhandhasahassānaṃ sutattā bhagavatā bhikkhusaṅghato ca uggahitattā bahussuto anekesaṃ chasatasahassasaṅkhyānaṃ āgamadhammānaṃ satipaṭṭhānādīnañca paramatthadhammānaṃ dhāraṇato dhammadharo ānando. "
  67. 460067,107,1993,28,45,1,141,16,Sabbapāṭhī ca {sāsane}ti buddhasāsane sabbesaṃ pāṭhīnaṃ paṭhantānaṃ sajjhāyantānaṃ bhikkhūnaṃ aggo seṭṭhoti sabbapāṭhī nāmena ānando nāma thero.
  68. 460068,107,1993,46,59,1,119,11,"Dhammārakkho {tavā}ti tava tuyhaṃ dhammassa piṭakattayadhammabhaṇḍassa ārakkho rakkhako pālako, dhammabhaṇḍāgārikoti attho. "
  69. 460069,107,1994,2,27,1,162,19,"543. Ete sabbe {atikkammā}ti bhagavā bhagyavā sammāsambuddho ete sāriputtādayo mahānubhāvepi there atikkamma vajjetvā mamaṃyeva pamesi pamāṇaṃ akāsi, manasi akāsīti attho. "
  70. 460070,107,1994,28,50,1,171,20,"Vinicchayaṃ me {pādāsī}ti vinayaññūhi paṇḍitehi desitaṃ pakāsitaṃ vinaye vinicchayaṃ dosavicāraṇaṃ me mayhaṃ bhagavā pādāsi pakārena adāsi, mayhameva bhāraṃ akāsīti sambandho. "
  71. 460071,107,1995,2,28,1,155,22,"544. Yo koci vinaye pañhan ti yo koci bhikkhu buddhasāvako vinayanissitaṃ pañhaṃ maṃ pucchati, tattha tasmiṃ pucchitapañhe me mayhaṃ cintanā vimati kaṅkhā natthi. "
  72. 460072,107,1995,29,37,1,62,8,Tañhevatthaṃ taṃ eva pucchitaṃ atthaṃ ahaṃ kathemīti sambandho.
  73. 460073,107,1996,2,35,1,234,26,"545. Yāvatā {buddhakhettamhī}ti yāvatā yattake ṭhāne buddhassa āṇākhette taṃ mahāmuniṃ sammāsambuddhaṃ ṭhapetvā vinaye vinayapiṭake vinayavinicchayakaraṇe vā mādiso mayā sadiso natthi, ahameva aggo, bhiyyo mamādhiko kuto bhavissatīti sambandho. "
  74. 460074,107,1997,2,15,1,96,10,546. Bhikkhusaṅghe nisīditvā bhikkhusaṅghamajjhe nisinno gotamo bhagavā evaṃ gajjati sīhanādaṃ karoti.
  75. 460075,107,1997,16,17,1,6,1,Kathaṃ?
  76. 460076,107,1997,18,34,1,124,13,"Vinaye ubhatovibhaṅge, khandhakesu mahāvaggacūḷavaggesu, ca-saddena parivāre, upālissa upālinā samo sadiso natthīti evaṃ gajjati. "
  77. 460077,107,1998,2,24,1,190,18,547. {Yāvatā}ti yattakaṃ buddhabhaṇitaṃ buddhena desitaṃ navaṅgaṃ suttageyyādisatthusāsanaṃ satthunā pakāsitaṃ sabbaṃ vinayogadhaṃ taṃ vinaye antopaviṭṭhaṃ vinayamūlakaṃ iccevaṃ passino passantassa.
  78. 460078,107,1999,2,55,1,286,30,"548. Mama kammaṃ {saritvānā}ti gotamo sakyapuṅgavo sakyavaṃsappadhāno, mama kammaṃ mayhaṃ pubbapatthanākammaṃ atītaṃsañāṇena saritvāna paccakkhato ñatvā bhikkhusaṅghamajjhe gato‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī’’ ti( a. ni.1.219,228) maṃ etadagge ṭhāne ṭhapesīti sambandho. "
  79. 460079,107,2000,2,29,1,171,22,"549. {Satasahassupādāyā}ti satasahassakappe ādiṃ katvā yaṃ imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ patthesiṃ, so me attho mayā anuppatto adhigato paṭiladdho vinaye pāramiṃ gato koṭiṃ pattoti attho. "
  80. 460080,107,2001,2,36,1,246,29,"550. Sakyānaṃ sakyavaṃsarājūnaṃ nandijanano somanassakārako ahaṃ pure pubbe kappako āsiṃ ahosiṃ, taṃ jātiṃ taṃ kulaṃ taṃ yoniṃ vijahitvā visesena jahitvā chaḍḍetvā mahesino sammāsambuddhassa putto jāto sakyaputtoti saṅkhyaṃ gato sāsanadhāraṇatoti attho. "
  81. 460081,107,2002,2,15,1,81,9,551. Tato paraṃ attano dāsakule nibbattanāpadānaṃ dassento ito dutiyake {kappe}tiādimāha.
  82. 460082,107,2002,16,39,1,235,23,Tattha ito bhaddakappato heṭṭhā dutiye kappe nāmena añjaso nāma khattiyo eko rājā anantatejo saṅkhyātikkantatejo amitayaso pamāṇātikkantaparivāro mahaddhano anekakoṭisatasahassadhanavā bhūmipālo pathavīpālako rakkhako ahosīti sambandho.
  83. 460083,107,2003,2,19,1,103,13,552. Tassa {rañño}ti tassa tādisassa rājino putto ahaṃ candano nāma khattiyo khattiyakumāro ahosinti sambandho.
  84. 460084,107,2003,20,32,1,87,12,So ahaṃ jātimadena ca yasamadena ca bhogamadena ca upatthaddho thambhito unnatoti attho.
  85. 460085,107,2004,2,28,1,234,21,553. {Nāgasatasahassānī}ti satasahassahatthino mātaṅgā mātaṅgakule jātā tidhā pabhinnā akkhikaṇṇakosasaṅkhātehi tīhi ṭhānehi pabhinnā madagaḷitā sabbālaṅkārabhūsitā sabbehi hatthālaṅkārehi alaṅkatā sadā sabbakālaṃ maṃ parivārentīti sambandho.
  86. 460086,107,2005,2,29,1,194,24,554. Sabalehi paretohan ti tadā tasmiṃ kāle ahaṃ sabalehi attano senābalehi pareto parivārito uyyānaṃ gantukāmako icchanto sirikaṃ nāma nāgaṃ hatthiṃ āruyha abhiruhitvā nagarato nikkhaminti sambandho.
  87. 460087,107,2006,2,28,1,230,21,"555. Caraṇena ca {sampanno}ti sīlasaṃvarādipannarasacaraṇadhammena samannāgato guttadvāro pihitacakkhādichadvāro susaṃvuto suṭṭhu rakkhitakāyacitto devalo nāma sambuddho paccekasambuddho, mama mayhaṃ purato sammukhe āgacchi pāpuṇīti attho. "
  88. 460088,107,2007,2,25,1,145,19,556. Pesetvā sirikaṃ nāgan ti taṃ āgataṃ paccekabuddhaṃ disvā ahaṃ sirikaṃ nāma nāgaṃ abhimukhaṃ pesetvā buddhaṃ āsādayiṃ ghaṭṭesiṃ padussesinti attho.
  89. 460089,107,2007,26,51,1,158,22,"Tato sañjātakopo {so}ti tato tasmā mayā atīva pīḷetvā pesitattā so hatthināgo mayi sañjātakopo padaṃ attano pādaṃ nuddharate na uddharati, niccalova hotīti attho. "
  90. 460090,107,2008,2,21,1,125,15,557. Nāgaṃ duṭṭhamanaṃ {disvā}ti duṭṭhamanaṃ kuddhacittaṃ nādaṃ disvā ahaṃ buddhe paccekabuddhe kopaṃ akāsiṃ dosaṃ uppādesinti attho.
  91. 460091,107,2008,22,33,1,108,11,Vihesayitvā sambuddhan ti devalaṃ paccekasambuddhaṃ vihesayitvā viheṭhetvā ahaṃ uyyānaṃ agamāsinti sambandho.
  92. 460092,107,2009,2,15,1,57,9,558. Sātaṃ tattha na {vindāmī}ti tasmiṃ āsādane sātaṃ na vindāmi.
  93. 460093,107,2009,16,22,1,50,6,Āsādananimittaṃ madhuraṃ sukhaṃ na labhāmīti attho.
  94. 460094,107,2009,23,36,1,85,12,Siro pajjalito {yathā}ti siro mama sīsaṃ pajjalito yathā pajjalamānaṃ viya hotīti attho.
  95. 460095,107,2009,37,48,1,104,10,Pariḷāhena {ḍayhāmī}ti paccekabuddhe kopassa katattā pacchānutāpapariḷāhena ḍayhāmi uṇhacitto homīti attho.
  96. 460096,107,2010,2,21,1,138,15,559. {Sasāgarantā}ti teneva pāpakammabalena sasāgarantā sāgarapariyosānā sakalamahāpathavī me mayhaṃ ādittā viya jalitā viya hoti khāyatīti attho.
  97. 460097,107,2010,22,40,1,129,17,Pitu {santikupāgammā}ti evaṃ bhaye uppanne ahaṃ attano pitu rañño santikaṃ upāgamma upagantvā idaṃ vacanaṃ abraviṃ kathesinti attho.
  98. 460098,107,2011,2,37,1,253,31,560. Āsīvisaṃva kupitan ti āsīvisaṃ sabbaṃ kupitaṃ kuddhaṃ iva jalamānaṃ aggikkhandhaṃ iva mattaṃ tidhā pabhinnaṃ dantiṃ dantavantaṃ kuñjaraṃ uttamaṃ hatthiṃ iva ca āgataṃ yaṃ paccekabuddhaṃ sayambhuṃ sayameva buddhabhūtaṃ ahaṃ āsādayiṃ ghaṭṭesinti sambandho.
  99. 460099,107,2012,2,32,1,200,24,"561. Āsādito mayā {buddho}ti so paccekabuddho mayā āsādito ghaṭṭito ghoro aññehi ghaṭṭetuṃ asakkuṇeyyattā ghoro, uggatapo pākaṭatapo jino pañca māre jitavā evaṃguṇasampanno paccekabuddho mayā ghaṭṭitoti attho. "
  100. 460100,107,2012,33,50,1,131,15,"Purā sabbe {vinassāmā}ti tasmiṃ paccekabuddhe kataanādarena sabbe mayaṃ vinassāma vividhenākārena nassāma, bhasmā viya bhavāmāti attho. "
  101. 460101,107,2012,51,65,1,98,13,"Khamāpessāma taṃ munin ti taṃ paccekabuddhaṃ muniṃ yāva na vinassāma, tāva khamāpessāmāti sambandho. "
  102. 460102,107,2013,2,20,1,124,14,562. No ce taṃ {nijjhāpessāmā}ti attadantaṃ damitacittaṃ samāhitaṃ ekaggacittaṃ taṃ paccekabuddhaṃ no ce nijjhāpessāma khamāpessāma.
  103. 460103,107,2013,21,33,1,120,12,Orena sattadivasā sattadivasato orabhāge sattadivase anatikkamitvā sampuṇṇaṃ raṭṭhaṃ me sabbaṃ vidhamissati vinassissati.
  104. 460104,107,2014,2,25,1,162,19,563. Sumekhalo kosiyo {cā}ti ete sumekhalādayo cattāro rājāno isayo āsādayitvā ghaṭṭetvā anādaraṃ katvā saraṭṭhakā saha raṭṭhajanapadavāsīhi duggatā vināsaṃ gatāti attho.
  105. 460105,107,2015,2,32,1,213,24,"564. Yadā kuppanti {isayo}ti yadā yasmiṃ kāle saññatā kāyasaññamādīhi saññatā santā brahmacārino uttamacārino seṭṭhacārino isayo kuppanti domanassā bhavanti, tadā sasāgaraṃ sapabbataṃ sadevakaṃ lokaṃ vināsentīti sambandho. "
  106. 460106,107,2016,2,22,1,171,16,565. {Tiyojanasahassamhī}ti tesaṃ isīnaṃ ānubhāvaṃ ñatvā te khamāpetuṃ accayaṃ aparādhaṃ desanatthāya pakāsanatthāya tiyojanasahassappamāṇe padese purise sannipātayinti sambandho.
  107. 460107,107,2016,23,32,1,86,9,Sayambhuṃ upasaṅkamin ti sayambhuṃ paccekabuddhaṃ upasaṅkamiṃ samīpaṃ agamāsinti attho.
  108. 460108,107,2017,2,43,1,293,31,"566. {Allavatthā}ti mayā saddhiṃ rāsibhūtā sabbe janā allavatthā udakena tintavatthauttarāsaṅgā allasirā tintakesā pañjalīkatā muddhani kataañjalipuṭā buddhassa paccekamunino pāde pādasamīpe nipatitvā nipajjitvā idaṃ vacanamabravun ti‘‘ khamassu tvaṃ, mahāvīrā’’ tiādikaṃ vacanaṃ abravuṃ kathesunti attho. "
  109. 460109,107,2018,2,24,1,125,16,"567. Mahāvīra vīruttama bhante paccekabuddha, mayā tumhesu aññāṇena kataṃ aparādhaṃ khamassu tvaṃ vinodehi, mā manasi karohīti attho . "
  110. 460110,107,2018,25,32,1,52,7,Jano janasamūho taṃ bhagavantaṃ abhi visesena yācati.
  111. 460111,107,2018,33,50,1,153,16,"Pariḷāhaṃ dosamohehi katacittadukkhapariḷāhaṃ amhākaṃ vinodehi tanuṃ karohi, no amhākaṃ raṭṭhaṃ sakalaraṭṭhajanapadavāsino mā vināsaya mā vināsehīti attho. "
  112. 460112,107,2019,2,27,1,181,21,568. Sadevamānusā {sabbe}ti sabbe mānusā sadevā sadānavā pahārādādīhi asurehi saha sarakkhasā ayomayena kūṭena mahāmuggarena sadā sabbakālaṃ me siraṃ mayhaṃ matthakaṃ bhindeyyuṃ padāleyyuṃ.
  113. 460113,107,2020,2,16,1,90,10,569. Tato paraṃ buddhānaṃ khamitabhāvañca kopābhāvañca pakāsento dake aggi na {saṇṭhātī}tiādimāha.
  114. 460114,107,2020,17,41,1,138,22,"Tattha yathā udake aggi na saṇṭhāti na patiṭṭhāti, yathā bījaṃ sele silāmaye pabbate na viruhati, yathā agade osadhe kimi pāṇako na saṇṭhāti. "
  115. 460115,107,2020,42,54,1,101,12,Tathā kopo cittappakopo dummanatā buddhe paṭividdhasacce paccekabuddhe na jāyati na uppajjatīti attho.
  116. 460116,107,2021,2,13,1,60,7,570. Punapi buddhānaṃ ānubhāvaṃ pakāsento yathā ca {bhūmī}tiādimāha.
  117. 460117,107,2021,14,26,1,70,11,"Tattha yathā ca bhūmi pathavī acalā niccalā, tathā buddho acaloti attho. "
  118. 460118,107,2021,27,40,1,101,12,"Yathā sāgaro mahāsamuddo appameyyo pametuṃ pamāṇaṃ gahetuṃ asakkuṇeyyo, tathā buddho appameyyoti attho. "
  119. 460119,107,2021,41,55,1,118,13,"Yathā ākāso aphuṭṭhākāso anantako pariyosānarahito, evaṃ tathā buddho akkhobhiyo khobhetuṃ āloḷetuṃ asakkuṇeyyoti attho. "
  120. 460120,107,2022,2,15,1,81,8,571. Tato paraṃ paccekabuddhassa khamanavacanaṃ dassento sadā khantā {mahāvīrā}tiādimāha.
  121. 460121,107,2022,16,47,1,221,27,Tattha mahāvīrā uttamavīriyavantā buddhā tapassino pāpānaṃ tapanato‘‘ tapo’’ ti laddhanāmena vīriyena samannāgatā khantā ca khantiyā ca sampannā khamitā ca paresaṃ aparādhaṃ khamitā sahitā sadā sabbakālaṃ bhavantīti sambandho.
  122. 460122,107,2022,48,65,1,164,16,Khantānaṃ {khamitānañcā}ti tesaṃ buddhānaṃ khantānaṃ khantiyā yuttānaṃ khamitānaṃ parāparādhakhamitānaṃ sahitānañca gamanaṃ chandādīhi agatigamanaṃ na vijjatīti attho.
  123. 460123,107,2023,2,33,1,238,26,572. Iti idaṃ vacanaṃ vatvā sambuddho paccekasambuddho pariḷāhaṃ sattānaṃ uppannadāhaṃ vinodayaṃ vinodayanto mahājanassa purato sannipatitassa sarājakassa mahato janakāyassa sammukhato tadā tasmiṃ kāle nabhaṃ ākāsaṃ abbhuggami uggañchīti attho.
  124. 460124,107,2024,2,26,1,205,20,573. Tena kammenahaṃ {dhīrā}ti dhīra dhitisampanna ahaṃ tena kammena paccekabuddhe katena anādarakammena imasmiṃ pacchimattabhave hīnattaṃ lāmakabhāvaṃ rājūnaṃ kappakakammakaraṇajātiṃ ajjhupāgato sampattoti attho.
  125. 460125,107,2024,27,37,1,77,10,Samatikkamma taṃ jātin ti taṃ parāyattajātiṃ saṃ suṭṭhu atikkamma atikkamitvā.
  126. 460126,107,2024,38,49,1,99,11,Pāvisiṃ abhayaṃ puran ti bhayarahitaṃ nibbānapuraṃ nibbānamahānagaraṃ pāvisiṃ paviṭṭho āsinti attho.
  127. 460127,107,2025,2,23,1,171,17,574. Tadāpi maṃ {mahāvīrā}ti vīruttama tadāpi tasmiṃ paccekabuddhassa āsādanasamaye api sayambhū paccekabuddho pariḷāhaṃ āsādanahetu uppannaṃ kāyacittadarathaṃ vinodesi dūrīakāsi.
  128. 460128,107,2025,24,44,1,175,20,Ḍayhamānaṃ tato eva pacchānutāpena kukkuccena ḍayhamānaṃ santapantaṃ maṃ susaṇṭhitaṃ dosaṃ dosato dassane suṭṭhu saṇṭhitaṃ disvā khamāpayi taṃ aparādhaṃ adhivāsesīti sambandho.
  129. 460129,107,2026,2,35,1,300,27,"575. Ajjāpi maṃ {mahāvīrā}ti vīruttama, ajjāpi tuyhaṃ samāgamakāle api, tihaggībhi rāgaggidosaggimohaggisaṅkhātehi vā nirayaggipetaggisaṃsāraggisaṅkhātehi vā tīhi aggīhi ḍayhamānaṃ dukkhamanubhavantaṃ maṃ bhagavā sītibhāvaṃ domanassavināsena santakāyacittasaṅkhātaṃ sītibhāvaṃ nibbānameva vā apāpayi sampāpesi. "
  130. 460130,107,2026,36,45,1,68,9,Tayo aggī vuttappakāre te tayo aggī nibbāpesi vūpasamesīti sambandho.
  131. 460131,107,2027,2,23,1,120,14,576. Evaṃ attano hīnāpadānaṃ bhagavato dassetvā idāni aññepi tassa savane niyojetvā ovadanto‘‘ yesaṃ sotāvadhānatthī’’ tiādimāha.
  132. 460132,107,2027,24,44,1,139,18,"Tattha yesaṃ tumhākaṃ sotāvadhānaṃ sotassa avadhānaṃ ṭhapanaṃ atthi vijjati, te tumhe bhāsato sāsantassa mama vacanaṃ suṇātha manasi karotha. "
  133. 460133,107,2027,45,66,1,160,19,"Atthaṃ tumhaṃ {pavakkhāmī}ti yathā yena pakārena mama mayā diṭṭhaṃ padaṃ nibbānaṃ, tathā tena pakārena nibbānasaṅkhātaṃ paramatthaṃ tumhākaṃ pavakkhāmīti sambandho. "
  134. 460134,107,2028,2,12,1,45,5,577. Taṃ dassento sayambhuṃ taṃ {vimānetvā}tiādimāha.
  135. 460135,107,2028,13,41,1,246,27,Tattha sayambhuṃ sayameva bhūtaṃ ariyāya jātiyā jātaṃ santacittaṃ samāhitaṃ paccekabuddhaṃ vimānetvā anādaraṃ katvā tena kammena katenākusalena ajja imasmiṃ vattamānakāle ahaṃ nīcayoniyaṃ parāyattajātiyaṃ kappakajātiyaṃ jāto nibbatto amhi bhavāmi.
  136. 460136,107,2029,2,41,1,219,29,"578. Mā vo khaṇaṃ {virādhethā}ti buddhuppādakkhaṇaṃ vo tumhe mā virādhetha gaḷitaṃ mā karotha, hi saccaṃ khaṇātītā buddhuppādakkhaṇaṃ atītā atikkantā sattā socare socanti,‘‘ mayaṃ alakkhikā dummedhā bhavāmā’’ ti evaṃ socantīti attho. "
  137. 460137,107,2029,42,49,1,60,7,Sadatthe attano atthe vuḍḍhiyaṃ vāyameyyātha vīriyaṃ karotha.
  138. 460138,107,2029,50,59,1,77,9,Vo tumhehi khaṇo buddhuppādakkhaṇo samayo paṭipādito nipphādito pattoti attho.
  139. 460139,107,2030,2,14,1,94,9,579. Tato paraṃ saṃsāragatānaṃ ādīnavaṃ upamāupameyyavasena dassento ekaccānañca vamanan tiādimāha.
  140. 460140,107,2030,15,39,1,224,23,"Ekaccānaṃ kesañci puggalānaṃ vamanaṃ uddhaṃ uggiraṇaṃ ekaccānaṃ virecanaṃ adhopaggharaṇaṃ eke ekaccānaṃ halāhalaṃ visaṃ mucchākaraṇavisaṃ, ekaccānaṃ puggalānaṃ osadhaṃ rakkhanupāyaṃ bhagavā evaṃ paṭipāṭiyā akkhāsīti sambandho. "
  141. 460141,107,2031,2,16,1,120,11,580. Vamanaṃ paṭipannānan ti paṭipannānaṃ maggasamaṅgīnaṃ vamanaṃ saṃsārachaḍḍanaṃ saṃsāramocanaṃ bhagavā akkhāsīti sambandho.
  142. 460142,107,2031,17,23,1,64,6,Phalaṭṭhānaṃ phale ṭhitānaṃ virecanaṃ saṃsārapaggharaṇaṃ akkhāsi.
  143. 460143,107,2031,24,30,1,61,6,Phalalābhīnaṃ phalaṃ labhitvā ṭhitānaṃ nibbānaosadhaṃ akkhāsi.
  144. 460144,107,2031,31,39,1,108,8,Gavesīnaṃ manussadevanibbānasampattiṃ gavesīnaṃ pariyesantānaṃ puññakhettabhūtaṃ saṅghaṃ akkhāsīti sambandho.
  145. 460145,107,2032,2,16,1,102,11,581. Sāsanena viruddhānan ti sāsanassa paṭipakkhānaṃ halāhalaṃ kutūhalaṃ pāpaṃ akusalaṃ akkhāsīti sambandho.
  146. 460146,107,2032,17,38,1,196,20,Yathā {āsīviso}ti assaddhānaṃ katapāpānaṃ puggalānaṃ saṃsāre dukkhāvahanato āsīvisasadisaṃ yathā āsīviso diṭṭhamattena bhasmakaraṇato diṭṭhaviso sappo attanā daṭṭhaṃ naraṃ jhāpeti ḍayhati dukkhāpeti.
  147. 460147,107,2032,39,53,1,108,14,Taṃ naraṃ taṃ assaddhaṃ katapāpaṃ naraṃ halāhalavisaṃ evaṃ jhāpeti catūsu apāyesu ḍayhati sosesīti sambandho.
  148. 460148,107,2033,2,19,1,88,12,582. Sakiṃ pītaṃ halāhalan ti visaṃ halāhalaṃ pītaṃ sakiṃ ekavāraṃ jīvitaṃ uparundhati nāseti.
  149. 460149,107,2033,20,32,1,114,12,Sāsanena sāsanamhi virajjhitvā aparādhaṃ katvā puggalo kappakoṭimhi koṭisaṅkhye kappepi ḍayhati nijjhāyatīti attho.
  150. 460150,107,2034,2,17,1,102,10,583. Evaṃ assaddhānaṃ puggalānaṃ phalavipākaṃ dassetvā idāni buddhānaṃ ānubhāvaṃ dassento {khantiyā}tiādimāha.
  151. 460151,107,2034,18,59,1,323,38,"Tattha yo buddho vamanādīni akkhāsi, so buddho khantiyā khamanena ca avihiṃsāya sattānaṃ avihiṃsanena ca mettacittavatāya ca mettacittavantabhāvena ca sadevakaṃ saha devehi vattamānaṃ lokaṃ tāreti atikkamāpeti nibbāpeti, tasmā kāraṇā buddhā vo tumhehi avirādhiyā virujjhituṃ na sakkuṇeyyā, buddhasāsane paṭipajjeyyāthāti attho. "
  152. 460152,107,2035,2,15,1,54,10,584. Lābhe ca alābhe ca na sajjanti na bhajanti na lagganti.
  153. 460153,107,2035,16,39,1,178,22,"Sammānane ādarakaraṇe ca vimānane anādarakaraṇe ca acalā pathavīsadisā buddhā bhavanti, tasmā kāraṇā te buddhā tumhehi na virodhiyā na virodhetabbā virujjhituṃ asakkuṇeyyāti attho. "
  154. 460154,107,2036,2,10,1,50,4,585. Buddhānaṃ majjhattataṃ dassento {devadatte}tiādimāha.
  155. 460155,107,2036,11,20,1,81,9,Tattha vadhakāvadhakesu sabbesu sattesu samako samamānaso muni buddhamunīti attho.
  156. 460156,107,2037,2,17,1,92,11,586. Etesaṃ paṭigho {natthī}ti etesaṃ buddhānaṃ paṭigho caṇḍikkaṃ dosacittataṃ natthi na saṃvijjati.
  157. 460157,107,2037,18,46,1,182,24,"Rāgomesaṃ na {vijjatī}ti imesaṃ buddhānaṃ rāgopi rajjanaṃ allīyanaṃ na vijjati, na upalabbhati, tasmā kāraṇā, vadhakassa ca orasassa cāti sabbesaṃ samako samacitto buddho hotīti sambandho. "
  158. 460158,107,2038,2,13,1,73,8,587. Punapi buddhānaṃyeva ānubhāvaṃ dassento panthe disvāna kāsāvan tiādimāha.
  159. 460159,107,2038,14,49,1,345,33,"Tattha mīḷhamakkhitaṃ gūthasammissaṃ kāsāvaṃ kasāvena rajitaṃ cīvaraṃ isiddhajaṃ ariyānaṃ dhajaṃ parikkhāraṃ, panthe magge chaḍḍitaṃ disvāna passitvā añjaliṃ katvā dasaṅgulisamodhānaṃ añjalipuṭaṃ sirasi katvā sirasā sirena vanditabbaṃ isiddhajaṃ arahattaddhajaṃ buddhapaccekabuddhasāvakadīpakaṃ cīvaraṃ namassitabbaṃ mānetabbaṃ pūjetabbanti attho. "
  160. 460160,107,2039,2,10,1,35,4,588. {Abbhatītā}ti abhi atthaṅgatā nibbutā.
  161. 460161,107,2039,11,28,1,101,17,Ye ca buddhā vattamānā idāni jātā ca ye buddhā anāgatā ajātā abhūtā anibbattā apātubhūtā ca ye buddhā.
  162. 460162,107,2039,29,41,1,98,11,Dhajenānena {sujjhantī}ti anena isiddhajena cīvarena ete buddhā sujjhanti visuddhā bhavanti sobhanti.
  163. 460163,107,2039,42,51,1,72,9,Tasmā tena kāraṇena ete buddhā namassiyā namassitabbā vanditabbāti attho.
  164. 460164,107,2039,52,66,1,71,9,"‘‘ Etaṃ namassiyan’’ tipi pāṭho, tassa etaṃ isiddhajaṃ namassitabbanti attho. "
  165. 460165,107,2040,2,13,1,56,7,589. Tato paraṃ attano guṇaṃ dassento satthukappan tiādimāha.
  166. 460166,107,2040,14,29,1,160,14,Tattha satthukappaṃ buddhasadisaṃ suvinayaṃ sundaravinayaṃ sundarākārena dvārattayadamanaṃ hadayena cittena ahaṃ dhāremi savanadhāraṇādinā paccavekkhāmīti attho.
  167. 460167,107,2040,30,44,1,123,14,Vinayaṃ vinayapiṭakaṃ namassamāno vandamāno vinaye ādaraṃ kurumāno viharissāmi sabbadā sabbasmiṃ kāle vāsaṃ kappemīti attho.
  168. 460168,107,2041,2,16,1,143,11,590. Vinayo āsayo mayhan ti vinayapiṭakaṃ mayhaṃ okāsabhūtaṃ savanadhāraṇamanasikaraṇauggahaparipucchāpavattanavasena okāsabhūtaṃ gehabhūtanti attho.
  169. 460169,107,2041,17,25,1,93,8,Vinayo ṭhānacaṅkaman ti vinayo mayhaṃ savanādikiccakaraṇena ṭhitaṭṭhānañca caṅkamanaṭṭhānañca.
  170. 460170,107,2041,26,37,1,108,11,Kappemi vinaye vāsan ti vinayapiṭake vinayatantiyā savanadhāraṇapavattanavasena vāsaṃ sayanaṃ kappemi karomi.
  171. 460171,107,2041,38,50,1,104,11,Vinayo mama {gocaro}ti vinayapiṭakaṃ mayhaṃ gocaro āhāro bhojanaṃ niccaṃ dhāraṇamanasikaraṇavasenāti attho.
  172. 460172,107,2042,2,13,1,67,7,591. Vinaye {pāramippatto}ti sakale vinayapiṭake pāramiṃ pariyosānaṃ patto.
  173. 460173,107,2042,14,29,1,119,13,"Samathe cāpi {kovido}ti pārājikādisattāpattikkhandhānaṃ samathe vūpasame ca vuṭṭhāne ca kovido cheko, adhikaraṇasamathe vā–"
  174. 460174,107,2043,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Vivādaṃ anuvādañca, āpattādhikaraṇaṃ tathā; "
  175. 460175,107,2044,2,9,1,43,4,"Kiccādhikaraṇañceva , caturādhikaraṇā matā’’ ti."
  176. 460176,107,2044,10,10,1,0,0,–
  177. 460177,107,2045,2,4,1,19,2,Vuttādhikaraṇesu ca–
  178. 460178,107,2046,2,9,1,40,4,"‘ ‘ Sammukhā sativinayo, amūḷhapaṭiññākaraṇaṃ; "
  179. 460179,107,2047,2,10,1,45,5,"Yebhuyya tassapāpiyya, tiṇavatthārako tathā’’ ti."
  180. 460180,107,2047,11,11,1,0,0,–
  181. 460181,107,2048,2,10,1,67,8,Evaṃ vuttesu ca sattasu adhikaraṇasamathesu atikovido chekoti attho.
  182. 460182,107,2048,11,36,1,218,23,"Upāli taṃ {mahāvīrā}ti bhante mahāvīra, catūsu asaṅkhyeyyesu kappasatasahassesu sabbaññutaññāṇādhigamāya vīriyavanta satthuno devamanussānaṃ anusāsakassa taṃ tava pāde pādayuge upāli bhikkhu vandati paṇāmaṃ karotīti attho. "
  183. 460183,107,2049,2,31,1,248,26,592. So ahaṃ pabbajitvā sambuddhaṃ namassamāno paṇāmaṃ kurumāno dhammassa ca tena bhagavatā desitassa navalokuttaradhammassa sudhammataṃ sundaradhammabhāvaṃ jānitvā dhammañca namassamāno gāmato gāmaṃ purato punaṃ nagarato nagaraṃ vicarissāmīti sambandho.
  184. 460184,107,2050,2,22,1,154,15,593. Kilesā jhāpitā mayhan ti mayā paṭividdhaarahattamaggañāṇena mayhaṃ cittasantānagatā sabbe diyaḍḍhasahassasaṅkhā kilesā jhāpitā sositā visositā viddhaṃsitā.
  185. 460185,107,2050,23,38,1,104,14,Bhavā sabbe {samūhatā}ti kāmabhavādayo sabbe nava bhavā mayā samūhatā saṃ suṭṭhu ūhatā khepitā viddhaṃsitā.
  186. 460186,107,2050,39,56,1,124,13,"Sabbāsavā {parikkhīṇā}ti kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavoti sabbe cattāro āsavā parikkhīṇā parisamantato khayaṃ pāpitā. "
  187. 460187,107,2050,57,67,1,97,10,Idāni imasmiṃ arahattappattakāle punabbhavo punuppattisaṅkhāto bhavo bhavanaṃ jāti natthīti attho.
  188. 460188,107,2051,2,11,1,58,6,594. Uttari somanassavasena udānaṃ udānento svāgatan tiādimāha.
  189. 460189,107,2051,12,30,1,156,18,Tattha buddhaseṭṭhassa uttamabuddhassa santike samīpe ekanagare vā mama āgamanaṃ svāgataṃ suṭṭhu āgamanaṃ sundarāgamanaṃ vata ekantena āsi ahosīti sambandho.
  190. 460190,107,2051,31,41,1,95,8,"Tisso {vijjā}ti pubbenivāsadibbacakkhuāsavakkhayavijjā anuppattā sampattā, paccakkhaṃ katāti attho. "
  191. 460191,107,2051,42,61,1,187,19,Kataṃ buddhassa sāsanan ti buddhena bhagavatā desitaṃ anusiṭṭhi sāsanaṃ kataṃ nipphāditaṃ vattapaṭipattiṃ pūretvā kammaṭṭhānaṃ manasi karitvā arahattamaggañāṇādhigamena sampāditanti attho.
  192. 460192,107,2052,2,14,1,87,8,595. Paṭisambhidā {catasso}ti atthapaṭisambhidādayo catasso paññāyo sacchikatā paccakkhaṃ katā.
  193. 460193,107,2052,15,31,1,129,14,Vimokkhāpi ca {aṭṭhime}ti cattāri maggañāṇāni cattāri phalañāṇānīti ime aṭṭha vimokkhā saṃsārato muccanūpāyā sacchikatāti sambandho.
  194. 460194,107,2052,32,35,1,24,2,Chaḷabhiññā {sacchikatā}ti–
  195. 460195,107,2053,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Iddhividhaṃ dibbasotaṃ, cetopariyañāṇakaṃ; "
  196. 460196,107,2054,2,8,1,44,3,"Pubbenivāsañāṇañca , dibbacakkhāsavakkhayan’’ ti."
  197. 460197,107,2054,9,9,1,0,0,–
  198. 460198,107,2055,2,8,1,42,6,Imā cha abhiññā sacchikatā paccakkhaṃ katā.
  199. 460199,107,2055,9,16,1,61,7,Imesaṃ ñāṇānaṃ sacchikaraṇena buddhassa sāsanaṃ katanti attho.
  200. 460200,107,2056,2,7,1,37,5,Itthan ti iminā heṭṭhā vuttappakārena.
  201. 460201,107,2056,8,12,1,31,4,Sudan ti padapūraṇamatte nipāto.
  202. 460202,107,2056,13,25,1,115,11,Āyasmā upāli {thero}ti thirasīlādiguṇayutto sāvako imā pubbacaritāpadānadīpikā gāthāyo abhāsittha kathayitthāti attho.
  203. 460203,107,2057,2,4,1,33,2,Upālittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  204. 460204,107,2058,2,3,1,0,1,3-7 .
  205. 460205,107,2058,4,4,1,34,1,Aññāsikoṇḍaññattheraapadānavaṇṇanā
  206. 460206,107,2059,2,8,1,73,5,Padumuttarasambuddhan tiādikaṃ āyasmato aññāsikoṇḍaññattherassa apadānaṃ.
  207. 460207,107,2059,9,54,1,453,44,Ayaṃ kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare gahapatimahāsālakule nibbattitvā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ attano sāsane paṭhamaṃ paṭividdhadhammarattaññūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento satasahassabhikkhuparivārassa bhagavato sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā paṇidhānaṃ akāsi.
  208. 460208,107,2059,55,61,1,58,6,Satthāpissa anantarāyataṃ disvā bhāviniṃ sampattiṃ byākāsi.
  209. 460209,107,2059,62,79,1,158,16,"So yāvajīvaṃ puññāni karonto satthari parinibbute cetiye patiṭṭhāpiyamāne antocetiye ratanagharaṃ kārāpesi, cetiyaṃ parivāretvā sahassaratanagghikāni ca kāresi. "
  210. 460210,107,2060,2,30,1,289,28,So evaṃ puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto vipassissa bhagavato kāle mahākālo nāma kuṭumbiko hutvā aṭṭhakarīsamatte khette sāligabbhaṃ phāletvā gahitasālitaṇḍulehi asambhinnakhīrapāyāsaṃ sampādetvā tattha madhusappisakkarādayo pakkhipitvā buddhappamukhassa saṅghassa adāsi.
  211. 460211,107,2060,31,37,1,52,5,Sāligabbhaṃ phāletvā gahitagahitaṭṭhānaṃ puna pūrati.
  212. 460212,107,2060,38,42,1,34,4,Puthukakāle puthukaggaṃ nāma adāsi.
  213. 460213,107,2060,43,70,1,188,21,"Lāyane lāyanaggaṃ, veṇikaraṇe veṇaggaṃ, kalāpādikaraṇe kalāpaggaṃ, khalaggaṃ, bhaṇḍaggaṃ, minaggaṃ koṭṭhagganti evaṃ ekasasse nava vāre aggadānaṃ adāsi, tampi sassaṃ atirekataraṃ sampannaṃ ahosi. "
  214. 460214,107,2061,2,25,1,224,23,Evaṃ yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto devaloke nibbattitvā devesu ca manussesu ca saṃsaranto amhākaṃ bhagavato uppattito puretarameva kapilavatthunagarassa avidūre doṇavatthunāmake brāhmaṇagāme brāhmaṇamahāsālakule nibbatti.
  215. 460215,107,2061,26,33,1,43,6,Tassa {koṇḍañño}ti gottato āgataṃ nāmaṃ ahosi.
  216. 460216,107,2061,34,43,1,66,9,So vayappatto tayo vede uggahetvā lakkhaṇamantesu ca pāraṃ agamāsi.
  217. 460217,107,2061,44,54,1,106,10,Tena samayena amhākaṃ bodhisatto tusitapurato cavitvā kapilavatthupure suddhodanamahārājassa gehe nibbatti.
  218. 460218,107,2061,55,66,1,122,11,Tassa nāmaggahaṇadivase aṭṭhuttarasatesu brāhmaṇesu upanītesu ye aṭṭha brāhmaṇā lakkhaṇapariggahaṇatthaṃ mahātalaṃ upanītā.
  219. 460219,107,2061,67,89,1,163,18,So tesu sabbanavako hutvā mahāpurisassa lakkhaṇanipphattiṃ disvā‘‘ ekaṃsena ayaṃ buddho bhavissatī’’ ti niṭṭhaṃ gantvā mahāsattassa abhinikkhamanaṃ udikkhanto vicarati.
  220. 460220,107,2062,2,23,1,210,20,Bodhisattopi kho mahatā parivārena vaḍḍhamāno anukkamena vuddhippatto ñāṇaparipākaṃ gantvā ekūnatiṃsatime vasse mahābhinikkhamanaṃ nikkhamanto anomānadītīre pabbajitvā anukkamena uruvelaṃ gantvā padhānaṃ padahi.
  221. 460221,107,2062,24,50,1,287,25,Tadā koṇḍañño māṇavo mahāsattassa pabbajitabhāvaṃ sutvā lakkhaṇapariggāhakabrāhmaṇānaṃ puttehi vappamāṇavādīhi saddhiṃ attapañcamo pabbajitvā anukkamena bodhisattassa santikaṃ upasaṅkamitvā chabbassāni taṃ upaṭṭhahanto tassa oḷārikāhāraparibhogena nibbinno apakkamitvā isipatanaṃ agamāsi.
  222. 460222,107,2062,51,92,1,327,27,Atha kho bodhisatto oḷārikāhāraparibhogena laddhakāyabalo vesākhapuṇṇamāyaṃ bodhirukkhamūle aparājitapallaṅke nisinno tiṇṇaṃ mārānaṃ matthakaṃ madditvā abhisambuddho hutvā sattasattāhaṃ bodhimaṇḍeyeva vītināmetvā pañcavaggiyānaṃ ñāṇaparipākaṃ ñatvā āsāḷhīpuṇṇamāyaṃ isipatanaṃ gantvā tesaṃ dhammacakkapavattanasuttantaṃ( mahāva.13 ādayo; saṃ. ni.5.1081) kathesi.
  223. 460223,107,2062,93,101,1,90,7,Desanāpariyosāne koṇḍaññatthero aṭṭhārasahi brahmakoṭīhi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi.
  224. 460224,107,2062,102,122,1,77,6,Atha pañcamiyaṃ pakkhassa anattalakkhaṇasuttantadesanāya( mahāva.20 ādayo; saṃ. ni.3.59) arahattaṃ sacchākāsi.
  225. 460225,107,2063,2,31,1,214,22,596. Evaṃ so arahattaṃ patvā‘‘ kiṃ kammaṃ katvā ahaṃ lokuttarasukhaṃ adhigatomhī’’ ti upadhārento attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ udānavasena dassento padumuttarasambuddhan tiādimāha.
  226. 460226,107,2063,32,35,1,26,3,Tassattho heṭṭhā vuttoyeva.
  227. 460227,107,2063,36,44,1,72,8,Lokajeṭṭhaṃ vināyakan ti sakalassa sattalokassa jeṭṭhaṃ padhānanti attho.
  228. 460228,107,2063,45,56,1,106,10,"Visesena veneyyasatte saṃsārasāgarassa paratīraṃ amatamahānibbānaṃ neti sampāpetīti vināyako, taṃ vināyakaṃ. "
  229. 460229,107,2063,57,77,1,205,16,"Buddhabhūmimanuppattan ti buddhassa bhūmi patiṭṭhānaṭṭhānanti buddhabhūmi, sabbaññutaññāṇaṃ, taṃ anuppatto paṭividdhoti buddhabhūmimanuppatto, taṃ buddhabhūmimanuppattaṃ, sabbaññutappattaṃ buddhabhūtanti attho. "
  230. 460230,107,2063,78,91,1,130,13,Paṭhamaṃ addasaṃ ahan ti paṭhamaṃ vesākhapuṇṇamiyā rattiyā paccūsasamaye buddhabhūtaṃ padumuttarasambuddhaṃ ahaṃ addakkhinti attho.
  231. 460231,107,2064,2,26,1,201,20,597. Yāvatā bodhiyā {mūle}ti yattakā bodhirukkhasamīpe yakkhā samāgatā rāsibhūtā sambuddhaṃ buddhabhūtaṃ taṃ buddhaṃ pañjalīkatā dasaṅgulisamodhānaṃ añjalipuṭaṃ sirasi ṭhapetvā vandanti namassantīti sambandho.
  232. 460232,107,2065,2,19,1,103,12,598. Sabbe devā {tuṭṭhamanā}ti buddhabhūtaṭṭhānaṃ āgatā te sabbe devā tuṭṭhacittā ākāse sañcarantīti sambandho.
  233. 460233,107,2065,20,31,1,87,10,{Andhakāratamonudo}ti ativiya andhakāraṃ mohaṃ nudo khepano ayaṃ buddho anuppattoti attho.
  234. 460234,107,2066,2,25,1,183,18,"599. Tesaṃ hāsaparetānan ti hāsehi pītisomanassehi samannāgatānaṃ tesaṃ devānaṃ mahānādo mahāghoso avattatha pavattati, sammāsambuddhasāsane kilese saṃkilese dhamme jhāpayissāmāti sambandho. "
  235. 460235,107,2067,2,27,1,198,21,600. Devānaṃ {giramaññāyā}ti vācāya thutivacanena saha udīritaṃ devānaṃ saddaṃ jānitvā haṭṭho haṭṭhena cittena somanassasahagatena cittena ādibhikkhaṃ paṭhamaṃ āhāraṃ buddhabhūtassa ahaṃ adāsinti sambandho.
  236. 460236,107,2068,2,21,1,176,14,602. Sattāhaṃ {abhinikkhammā}ti mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā sattāhaṃ padhānaṃ katvā sabbaññutaññāṇapadaṭṭhānaṃ arahattamaggañāṇasaṅkhātaṃ bodhiṃ ajjhagamaṃ adhigañchiṃ ahanti attho.
  237. 460237,107,2068,22,40,1,140,18,Idaṃ me paṭhamaṃ bhattan ti idaṃ bhattaṃ sarīrayāpanaṃ brahmacārissa uttamacārissa me mayhaṃ iminā devaputtena paṭhamaṃ dinnaṃ ahosīti attho.
  238. 460238,107,2069,2,27,1,164,20,"603. Tusitā hi {idhāgantvā}ti tusitabhavanato idha manussaloke āgantvā yo devaputto me mama bhikkhaṃ upānayi adāsi, taṃ devaputtaṃ kittayissāmi kathessāmi pākaṭaṃ karissāmi. "
  239. 460239,107,2069,28,34,1,52,6,Bhāsato bhāsantassa mama vacanaṃ suṇāthāti sambandho.
  240. 460240,107,2069,35,39,1,39,4,Ito paraṃ anuttānapadameva vaṇṇayissāma.
  241. 460241,107,2070,2,8,1,25,2,607. {Tidasā}ti tāvatiṃsabhavanā.
  242. 460242,107,2070,9,23,1,142,13,{Agārā}ti attano uppannabrāhmaṇagehato nikkhamitvā pabbajitvā cha saṃvaccharāni dukkarakārikaṃ karontena bodhisattena saha vasissatīti sambandho.
  243. 460243,107,2071,2,14,1,72,8,608. Tato sattamake {vasse}ti tato pabbajitakālato paṭṭhāya sattame saṃvacchare.
  244. 460244,107,2071,15,33,1,230,17,Buddho saccaṃ {kathessatī}ti chabbassāni dukkarakārikaṃ katvā sattamasaṃvacchare buddho hutvā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye dhammacakkapavattanasuttantadesanāya dukkhasamudayanirodhamaggasaccasaṅkhātaṃ catusaccaṃ kathessatīti attho.
  245. 460245,107,2071,34,42,1,59,7,Koṇḍañño nāma {nāmenā}ti nāmena gottanāmavasena koṇḍañño nāma.
  246. 460246,107,2071,43,55,1,126,11,Paṭhamaṃ {sacchikāhitī}ti pañcavaggiyānamantare paṭhamaṃ ādito eva sotāpattimaggañāṇaṃ sacchikāhiti paccakkhaṃ karissatīti attho.
  247. 460247,107,2072,2,14,1,86,8,609. Nikkhantenānupabbajin ti nikkhantena bodhisattena saha nikkhamitvā anupabbajinti attho.
  248. 460248,107,2072,15,27,1,89,12,Tathā anupabbajitvā mayā padhānaṃ vīriyaṃ sukataṃ suṭṭhu kataṃ daḷhaṃ katvā katanti attho.
  249. 460249,107,2072,28,42,1,151,13,Kilese {jhāpanatthāyā}ti kilese sosanatthāya viddhaṃsanatthāya anagāriyaṃ agārassa ahitaṃ kasivaṇijjādikammavirahitaṃ sāsanaṃ pabbajiṃ paṭipajjinti attho.
  250. 460250,107,2073,2,39,1,327,31,610. Abhigantvāna {sabbaññū}ti sabbaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ vā saṅkhāravikāralakkhaṇanibbānapaññattisaṅkhātaṃ ñeyyaṃ vā jānanto devehi saha vattamāne satta loke buddho migāraññaṃ migadāya vihāraṃ abhigantvā upasaṅkamitvā me mayā sacchikatena iminā sotāpattimaggañāṇena amatabheriṃ amatamahānibbānabheriṃ ahari pahari dassesīti attho.
  251. 460251,107,2074,2,27,1,183,20,"611. So {dānī}ti so ahaṃ paṭhamaṃ sotāpanno idāni arahattamaggañāṇena amataṃ santaṃ vūpasantasabhāvaṃ padaṃ pajjitabbaṃ pāpuṇitabbaṃ, anuttaraṃ uttaravirahitaṃ nibbānaṃ patto adhigatoti attho. "
  252. 460252,107,2074,28,43,1,142,14,Sabbāsave {pariññāyā}ti kāmāsavādayo sabbe āsave pariññāya pahānapariññāya pajahitvā anāsavo nikkileso viharāmi iriyāpathavihārena vāsaṃ kappemi.
  253. 460253,107,2074,44,49,1,50,5,Paṭisambhidā catasso tyādayo gāthāyo vuttatthāyeva.
  254. 460254,107,2075,2,39,1,237,22,"Atha naṃ satthā aparabhāge jetavanamahāvihāre bhikkhusaṅghamajjhe paññattavarabuddhāsane nisinno paṭhamaṃ paṭividdhadhammabhāvaṃ dīpento‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ aññāsikoṇḍañño’’ ti( a. ni.1.188) etadagge ṭhapesi. "
  255. 460255,107,2075,40,72,1,341,30,"So dvīhi aggasāvakehi attani kariyamānaṃ paramanipaccakāraṃ, gāmantasenāsane ākiṇṇavihārañca pariharitukāmo, vivekābhiratiyā viharitukāmo ca attano santikaṃ upagatānaṃ gahaṭṭhapabbajitānaṃ paṭisanthārakaraṇampi papañcaṃ maññamāno satthāraṃ āpucchitvā himavantaṃ pavisitvā chaddantehi nāgehi upaṭṭhiyamāno chaddantadahatīre dvādasa vassāni vasi. "
  256. 460256,107,2075,73,97,1,129,18,"Evaṃ tattha vasantaṃ theraṃ ekadivasaṃ sakko devarājā upasaṅkamitvā vanditvā ṭhito evamāha‘‘ sādhu me, bhante, ayyo dhammaṃ desetū’’ ti. "
  257. 460257,107,2075,98,108,1,122,10,Thero tassa catusaccagabbhaṃ tilakkhaṇāhataṃ suññatāpaṭisaṃyuttaṃ nānānayavicittaṃ amatogadhaṃ buddhalīlāya dhammaṃ desesi.
  258. 460258,107,2075,109,115,1,40,6,Taṃ sutvā sakko attano pasādaṃ pavedento–
  259. 460259,107,2076,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Esa bhiyyo pasīdāmi, sutvā dhammaṃ mahārasaṃ; "
  260. 460260,107,2077,2,17,1,41,6,"Virāgo desito dhammo, anupādāya sabbaso’’ ti.( theragā.673)– "
  261. 460261,107,2078,2,5,1,12,2,Thutiṃ akāsi.
  262. 460262,107,2078,6,20,1,149,14,Thero chaddantadahatīre dvādasa vassāni vasitvā upakaṭṭhe parinibbāne satthāraṃ upasaṅkamitvā parinibbānaṃ anujānāpetvā tattheva gantvā parinibbāyīti.
  263. 460263,107,2079,2,4,1,42,2,Aññāsikoṇḍaññattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  264. 460264,107,2080,2,3,1,0,1,3-8 .
  265. 460265,107,2080,4,4,1,37,1,Piṇḍolabhāradvājattheraapadānavaṇṇanā
  266. 460266,107,2081,2,10,1,68,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato piṇḍolabhāradvājassa apadānaṃ.
  267. 460267,107,2081,11,28,1,172,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle sīhayoniyaṃ nibbattitvā pabbatapāde guhāyaṃ vihāsi.
  268. 460268,107,2081,29,41,1,108,12,Bhagavā tassa anuggahaṃ kātuṃ gocarāya pakkantakāle tassa sayanaguhaṃ pavisitvā nirodhaṃ samāpajjitvā nisīdi.
  269. 460269,107,2081,42,68,1,234,26,Sīho gocaraṃ gahetvā nivatto guhadvāre ṭhatvā bhagavantaṃ disvā haṭṭhatuṭṭho jalajathalajapupphehi pūjaṃ katvā cittaṃ pasādento bhagavato ārakkhaṇatthāya aññe vāḷamige apanetuṃ tīsu velāsu sīhanādaṃ nadanto buddhagatāya satiyā aṭṭhāsi.
  270. 460270,107,2081,69,75,1,40,5,"Yathā paṭhamadivase, evaṃ sattāhaṃ pūjesi. "
  271. 460271,107,2081,76,95,1,137,15,Bhagavā‘‘ sattāhaccayena nirodhā vuṭṭhahitvā vaṭṭissati imassa ettako upanissayo’’ ti tassa passantasseva ākāsaṃ pakkhanditvā vihārameva gato.
  272. 460272,107,2082,2,41,1,389,39,Sīho buddhaviyogadukkhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto kālaṃ katvā haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbattitvā vayappatto nagaravāsīhi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasanno sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ pavattetvā yāvajīvaṃ puññāni katvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle kosambiyaṃ rañño udenassa purohitassa putto hutvā nibbatti.
  273. 460273,107,2082,42,46,1,28,4,Bhāradvājo tissa nāmaṃ ahosi.
  274. 460274,107,2082,47,74,1,236,26,So vayappato tayo vede uggahetvā pañca māṇavakasatāni mante vācento mahagghasabhāvena ananurūpācārattā tehi pariccatto rājagahaṃ gantvā bhagavato bhikkhusaṅghassa ca lābhasakkāraṃ disvā sāsane pabbajitvā bhojane amattaññū hutvā viharati.
  275. 460275,107,2082,75,84,1,96,9,Satthārā upāyena mattaññutāya patiṭṭhāpento vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi.
  276. 460276,107,2082,85,124,1,175,27,"Chaḷabhiñño pana hutvā bhagavato sammukhā ‘‘ yaṃ sāvakehi pattabbaṃ, taṃ mayā anuppattan’’ ti, bhikkhusaṅghe ca‘‘ yassa magge vā phale vā kaṅkhā atthi, so maṃ pucchatū’’ ti sīhanādaṃ nadi. "
  277. 460277,107,2082,125,128,1,16,3,Tena taṃ bhagavā–
  278. 460278,107,2082,129,157,1,105,11,"‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ sīhanādikānaṃ yadidaṃ piṇḍolabhāradvājo’’ ti( a. ni.1.188,195) etadagge ṭhapesi. "
  279. 460279,107,2083,2,18,1,133,12,613. Evaṃ etadaggaṃ ṭhānaṃ patvā pubbe katapuññasambhāraṃ saritvā somanassavasena attano puññakammāpadānaṃ vibhāvento {padumuttaro}tiādimāha.
  280. 460280,107,2083,19,22,1,24,3,Tassattho heṭṭhā vuttova.
  281. 460281,107,2083,23,29,1,62,5,Purato {himavantassā}ti himālayapabbatato pubbadisābhāgeti attho.
  282. 460282,107,2083,30,59,1,214,25,"Cittakūṭe vasī {tadā}ti yadā ahaṃ sīho migarājā hutvā himavantapabbatasamīpe vasāmi, tadā padumuttaro nāma satthā anekehi ca osadhehi, anekehi ca ratanehi cittavicittatāya cittakūṭe cittapabbatasikhare vasīti sambandho. "
  283. 460283,107,2084,2,15,1,89,10,614. Abhītarūpo tatthāsin ti abhītasabhāvo nibbhayasabhāvo migarājā tattha āsiṃ ahosinti attho.
  284. 460284,107,2084,16,23,1,46,6,{Catukkamo}ti catūhi disāhi kamo gantuṃ samattho.
  285. 460285,107,2084,24,38,1,119,13,Yassa saddaṃ {suṇitvānā}ti yassa migarañño sīhanādaṃ sutvā bahujjanā bahusattā vikkhambhanti visesena khambhanti bhāyanti.
  286. 460286,107,2085,2,13,1,77,7,615. Suphullaṃ padumaṃ {gayhā}ti bhagavati pasādena supupphitapadumapupphaṃ ḍaṃsitvā.
  287. 460287,107,2085,14,25,1,87,10,"Narāsabhaṃ narānaṃ āsabhaṃ uttamaṃ seṭṭhaṃ sambuddhaṃ upagacchiṃ, samīpaṃ agaminti attho. "
  288. 460288,107,2085,26,37,1,105,10,Vuṭṭhitassa {samādhimhā}ti nirodhasamāpattito vuṭṭhitassa buddhassa taṃ pupphaṃ abhiropayiṃ pūjesinti attho.
  289. 460289,107,2086,2,23,1,153,17,616. Catuddisaṃ {namassitvā}ti catūsu disāsu namassitvā sakaṃ cittaṃ attano cittaṃ pasādetvā ādarena patiṭṭhapetvā sīhanādaṃ abhītanādaṃ anadiṃ ghosesinti attho.
  290. 460290,107,2087,2,12,1,60,5,617. Tato buddhena dinnabyākaraṇaṃ pakāsento {padumuttaro}tiādimāha.
  291. 460291,107,2087,13,15,1,18,2,Taṃ uttānatthameva.
  292. 460292,107,2088,2,25,1,111,14,"618. Vadataṃ {seṭṭho}ti‘‘ mayaṃ buddhā, mayaṃ buddhā’’ ti vadantānaṃ aññatitthiyānaṃ seṭṭho uttamo buddho āgatoti sambandho. "
  293. 460293,107,2088,26,34,1,62,8,Tassa āgatassa bhagavato taṃ dhammaṃ sossāma suṇissāmāti attho.
  294. 460294,107,2089,2,16,1,100,10,619. Tesaṃ hāsaparetānan ti hāsehi somanassehi paretānaṃ abhibhūtānaṃ samannāgatānaṃ tesaṃ devamanussānaṃ.
  295. 460295,107,2089,17,36,1,168,17,"{Lokanāyako}ti lokassa nāyako saggamokkhasampāpako mama saddaṃ mayhaṃ sīhanādaṃ pakittesi pakāsesi kathesi, dīghadassī anāgatakāladassī mahāmuni munīnamantare mahanto muni. "
  296. 460296,107,2089,37,39,1,24,2,Sesagāthā suviññeyyameva.
  297. 460297,107,2090,2,17,1,105,12,622. Nāmena padumo nāma cakkavattī hutvā catusaṭṭhiyā jātiyā issariyaṃ issarabhāvaṃ rajjaṃ kārayissatīti attho.
  298. 460298,107,2091,2,13,1,84,6,"623. {Kappasatasahassamhī}ti sāmyatthe bhummavacanaṃ, kappasatasahassānaṃ pariyosāneti attho. "
  299. 460299,107,2092,2,15,1,79,9,624. Pakāsite {pāvacane}ti tena gotamena bhagavatā piṭakattaye pakāsite desiteti attho.
  300. 460300,107,2092,16,29,1,109,12,Brahmabandhu {bhavissatī}ti tadā gotamassa bhagavato kāle ayaṃ sīho migarājā brāhmaṇakule nibbattissatīti attho.
  301. 460301,107,2092,30,40,1,100,9,Brahmaññā {abhinikkhammā}ti brāhmaṇakulato nikkhamitvā tassa bhagavato sāsane pabbajissatīti sambandho.
  302. 460302,107,2093,2,9,1,48,3,625. {Padhānapahitatto}ti vīriyakaraṇatthaṃ pesitacitto.
  303. 460303,107,2093,10,15,1,46,4,Upadhisaṅkhātānaṃ kilesānaṃ abhāvena nirupadhi.
  304. 460304,107,2093,16,19,1,34,3,Kilesadarathānaṃ abhāvena upasanto.
  305. 460305,107,2093,20,31,1,116,11,Sabbāsave sakalāsave pariññāya pahāya anāsavo nikkileso nibbāyissati khandhaparinibbānena nibbuto bhavissatīti attho.
  306. 460306,107,2094,2,11,1,67,5,626. Vijane {pantaseyyamhī}ti janasambādharahite dūrāraññasenāsaneti attho.
  307. 460307,107,2094,12,19,1,71,6,{Vāḷamigasamākule}ti kāḷasīhādīhi caṇḍamigasaṅgehi ākule saṃkiṇṇeti attho.
  308. 460308,107,2094,20,22,1,21,2,Sesaṃ vuttatthamevāti.
  309. 460309,107,2095,2,4,1,45,2,Piṇḍolabhāradvājattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  310. 460310,107,2096,2,3,1,0,1,3-9 .
  311. 460311,107,2096,4,4,1,33,1,Khadiravaniyattheraapadānavaṇṇanā
  312. 460312,107,2097,2,11,1,70,6,Gaṅgā bhāgīrathī {nāmā}tiādikaṃ āyasmato khadiravaniyattherassa apadānaṃ.
  313. 460313,107,2097,12,63,1,537,51,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare titthanāvikakule nibbattitvā mahāgaṅgāya payāgatitthe titthanāvāya kammaṃ karonto ekadivasaṃ sasāvakasaṅghaṃ bhagavantaṃ gaṅgātīraṃ upagataṃ disvā pasannamānaso nāvāsaṅghāṭaṃ yojetvā mahantena pūjāsakkārena paratīraṃ pāpetvā aññataraṃ bhikkhuṃ satthārā āraññakānaṃ bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapiyamānaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā bhagavato bhikkhusaṅghassa ca mahādānaṃ pavattetvā paṇidhānaṃ akāsi.
  314. 460314,107,2097,64,69,1,46,5,Bhagavā tassa patthanāya avañjhabhāvaṃ byākāsi.
  315. 460315,107,2098,2,20,1,180,18,So tato paṭṭhāya puññāni upacinanto devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe nālakagāme rūpasāriyā nāma brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti.
  316. 460316,107,2098,21,29,1,76,8,Taṃ vayappattaṃ mātāpitaro gharabandhanena bandhitukāmā hutvā tassa ārocesuṃ.
  317. 460317,107,2098,30,71,1,348,36,"So sāriputtattherassa pabbajitabhāvaṃ sutvā‘‘ mayhaṃ jeṭṭhabhātā ayyo upatisso imaṃ vibhavaṃ chaḍḍetvā pabbajito, tena vantaṃ kheḷapiṇḍaṃ kathāhaṃ anubhavissāmī’’ ti jātasaṃvego pāsaṃ anupagacchamānamigo viya ñātake vañcetvā hetusampattiyā codiyamāno bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā dhammasenāpatino kaniṭṭhabhāvaṃ nivedetvā attano pabbajjāya chandaṃ ārocesi. "
  318. 460318,107,2098,72,79,1,80,7,Bhikkhū taṃ pabbājetvā paripuṇṇavīsativassaṃ upasampādetvā kammaṭṭhāne niyojesuṃ.
  319. 460319,107,2098,80,95,1,138,15,So kammaṭṭhānaṃ gahetvā khadiravanaṃ pavisitvā vissamanto ghaṭento vāyamanto ñāṇassa paripākaṃ gatattā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
  320. 460320,107,2098,96,117,1,212,21,So arahā hutvā satthāraṃ dhammasenāpatiñca vandituṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya nikkhamitvā anupubbena sāvatthiṃ patvā jetavanaṃ pavisitvā satthāraṃ dhammasenāpatiñca vanditvā katipāhaṃ jetavane vihāsi.
  321. 460321,107,2098,118,128,1,81,9,Atha naṃ satthā ariyagaṇamajjhe nisinno āraññakānaṃ bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi–
  322. 460322,107,2098,129,155,1,75,9,"‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ āraññakānaṃ yadidaṃ revato’’ ti( a. ni.1.198,203). "
  323. 460323,107,2099,2,18,1,128,11,628. Evaṃ etadaggaṭṭhānaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā pītisomanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento gaṅgā {bhāgīrathī}tiādimāha.
  324. 460324,107,2099,19,27,1,56,7,Tattha {gaṅgā}ti gāyamānā ghosaṃ kurumānā gacchatīti gaṅgā.
  325. 460325,107,2099,28,38,1,54,9,"Atha vā go vuccati pathavī, tasmiṃ gatā pavattāti gaṅgā. "
  326. 460326,107,2099,39,105,1,531,61,Anotattadahaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā gataṭṭhāne {āvaṭṭagaṅgā}ti ca pabbatamatthakena gataṭṭhāne {bahalagaṅgā}ti ca tiracchānapabbataṃ vijjhitvā gataṭṭhāne {umaṅgagaṅgā}ti ca tato bahalapabbataṃ paharitvā pañcayojanaṃ ākāsena gataṭṭhāne {ākāsagaṅgā}ti ca tassā patitaṭṭhānaṃ bhinditvā jātaṃ pañca yojanaṃ pokkharaṇīkūlaṃ bhinditvā tattha pana pañcaṅguli viya pañca dhārā hutvā gaṅgā yamunā sarabhū mahī aciravatīti pañca nāmā hutvā jambudīpaṃ pañca bhāgaṃ pañca koṭṭhāsaṃ katvā pañca bhāge pañca koṭṭhāse itā gatā pavattāti bhāgīrathī.
  327. 460327,107,2099,106,112,1,43,6,Gaṅgā ca sā bhāgīrathī ceti gaṅgābhāgīrathī.
  328. 460328,107,2099,113,125,1,88,8,‘‘ Bhāgīrathī gaṅgā’’ ti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ pubbacariyavasena vuttanti daṭṭhabbaṃ.
  329. 460329,107,2099,126,148,1,172,20,"Himavantā pabhāvitāti satte hiṃsati sītena hanati matheti āloḷetīti himo, himo assa atthīti himavā, tato himavantato paṭṭhāya pabhāvitā pavattā sandamānāti himavantapabhāvitā. "
  330. 460330,107,2099,149,163,1,116,14,Kutitthe nāviko āsin ti tassā gaṅgāya caṇḍasotasamāpanne visamatitthe kevaṭṭakule uppanno nāviko āsiṃ ahosinti attho.
  331. 460331,107,2099,164,178,1,98,14,Orime ca tariṃ ahan ti sampattasampattamanusse pārimā tīrā orimaṃ tīraṃ ahaṃ tariṃ tāresinti attho.
  332. 460332,107,2100,2,18,1,119,12,629. Padumuttaro {nāyako}ti dvipadānaṃ uttamo satte nibbānaṃ nāyako pāpanako padumuttarabuddho mama puññasampattiṃ nipphādento.
  333. 460333,107,2100,19,26,1,85,7,Vasīsatasahassehi khīṇāsavasatasahassehi gaṅgāsotaṃ tarituṃ titthaṃ pattoti sambandho.
  334. 460334,107,2101,2,36,1,252,30,630. Bahū nāvā {samānetvā}ti sampattaṃ taṃ sammāsambuddhaṃ disvā vaḍḍhakīhi suṭṭhu saṅkhataṃ kataṃ nipphāditaṃ bahū nāvāyo samānetvā dve dve nāvāyo ekato katvā tassā nāvāya upari maṇḍapachadanaṃ katvā narāsabhaṃ padumuttarasambuddhaṃ paṭimāniṃ pūjesinti attho.
  335. 460335,107,2102,2,21,1,111,13,631. Āgantvāna ca {sambuddho}ti evaṃ saṅghaṭitāya nāvāya tattha āgantvāna tañca nāvakaṃ nāvamuttamaṃ āruhīti sambandho.
  336. 460336,107,2102,22,36,1,134,13,Vārimajjhe ṭhito {satthā}ti nāvamārūḷho satthā gaṅgājalamajjhe ṭhito samāno imā somanassapaṭisaṃyuttagāthā abhāsatha kathesīti sambandho.
  337. 460337,107,2103,2,16,1,70,11,632. Yo so tāresi sambuddhan ti yo so nāviko gaṅgāsotāya sambuddhaṃ atāresi.
  338. 460338,107,2103,17,30,1,102,12,"Saṅghañcāpi anāsavan ti na kevalameva sambuddhaṃ tāresi, anāsavaṃ nikkilesaṃ saṅghañcāpi tāresīti attho. "
  339. 460339,107,2103,31,45,1,155,13,Tena {cittapasādenā}ti tena nāvāpājanakāle uppannena somanassasahagatacittapasādena devaloke chasu kāmasaggesu ramissati dibbasampattiṃ anubhavissatīti attho.
  340. 460340,107,2104,2,24,1,163,18,633. Nibbattissati te byamhan ti devaloke uppannassa te tuyhaṃ byamhaṃ vimānaṃ sukataṃ suṭṭhu nibbattaṃ nāvasaṇṭhitaṃ nāvāsaṇṭhānaṃ nibbattissati pātubhavissatīti attho.
  341. 460341,107,2104,25,37,1,135,12,Ākāse pupphachadanan ti nāvāya uparimaṇḍapakatakammassa nissandena sabbadā gatagataṭṭhāne ākāse pupphachadanaṃ dhārayissatīti sambandho.
  342. 460342,107,2105,2,25,1,196,19,634. {Aṭṭhapaññāsakappamhī}ti ito puññakaraṇakālato paṭṭhāya aṭṭhapaṇṇāsakappaṃ atikkamitvā nāmena tārako nāma cakkavattī khattiyo cāturanto catūsu dīpesu issaro vijitāvī jitavanto bhavissatīti sambandho.
  343. 460343,107,2105,26,28,1,22,2,Sesagāthā uttānatthāva.
  344. 460344,107,2106,2,24,1,144,14,637. Revato nāma {nāmenā}ti revatīnakkhattena jātattā‘‘ revato’’ ti laddhanāmo brahmabandhu brāhmaṇaputtabhūto bhavissati brāhmaṇakule uppajjissatīti attho.
  345. 460345,107,2107,2,10,1,64,4,639. {Nibbāyissatināsavo}ti nikkileso khandhaparinibbānena nibbāyissati.
  346. 460346,107,2108,2,33,1,243,27,640. Vīriyaṃ me dhuradhorayhan ti evaṃ padumuttarena bhagavatā byākato ahaṃ kamena pāramitākoṭiṃ patvā me mayhaṃ vīriyaṃ asithilavīriyaṃ dhuradhorayhaṃ dhuravāhaṃ dhurādhāraṃ yogehi khemassa nibbhayassa nibbānassa adhivāhanaṃ āvahanaṃ ahosīti attho.
  347. 460347,107,2108,34,43,1,92,9,Dhāremi antimaṃ dehan ti idānāhaṃ sammāsambuddhasāsane pariyosānasarīraṃ dhāremīti sambandho.
  348. 460348,107,2109,2,36,1,173,22,"So aparabhāge attano jātagāmaṃ gantvā‘‘ cālā, upacālā, sīsūpacālā’’ ti tissannaṃ bhaginīnaṃ putte‘‘ cālā, upacālā, sīsūpacālā’’ ti tayo bhāgineyye ānetvā pabbājetvā kammaṭṭhāne niyojesi. "
  349. 460349,107,2109,37,41,1,34,4,Te kammaṭṭhānaṃ anuyuttā vihariṃsu.
  350. 460350,107,2110,2,12,1,74,9,"Tasmiñca samaye therassa kocideva ābādho uppanno, taṃ sutvā sāriputtatthero–"
  351. 460351,107,2110,13,24,1,68,6,‘‘ revatassa gilānapucchanaṃ adhigamapucchanañca karissāmī’’ ti upagañchi.
  352. 460352,107,2110,25,37,1,126,12,Revatatthero dhammasenāpatiṃ dūratova āgacchantaṃ disvā tesaṃ sāmaṇerānaṃ satuppādavasena ovadiyamāno cāle tigāthaṃ abhāsittha.
  353. 460353,107,2110,38,45,1,47,6,Tattha cāle upacāle {sīsūpacāle}ti tesaṃ ālapanaṃ.
  354. 460354,107,2110,46,59,1,99,11,"Cālā, upacālā, sīsūpacālāti hi itthiliṅgavasena laddhanāmā tayo dārakā pabbajitāpi tathā vohariyyanti."
  355. 460355,107,2110,60,74,1,52,8,"‘‘ Cālī, upacālī, sīsūpacālīti tesaṃ nāmānī’’ ti ca vadanti. "
  356. 460356,107,2110,75,100,1,107,16,"Yadatthaṃ‘‘ cāle’’ tiādinā āmantanaṃ kataṃ, taṃ dassento‘‘ patissatā nu kho viharathā’’ ti vatvā tattha kāraṇaṃ āha–"
  357. 460357,107,2110,101,111,1,28,6,‘‘ āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ ti.
  358. 460358,107,2110,112,116,1,23,2,{Patissatā}ti patissatikā .
  359. 460359,107,2110,117,120,1,16,2,{Kho}ti avadhāraṇe.
  360. 460360,107,2110,121,124,1,15,2,{Āgato}ti āgañchi.
  361. 460361,107,2110,125,128,1,13,2,{Vo}ti tumhākaṃ.
  362. 460362,107,2110,129,135,1,33,5,Vālaṃ viya {vedhī}ti vālavedhi viya.
  363. 460363,107,2110,136,158,1,222,19,"Ayañhettha saṅkhepattho– tikkhajavananibbedhikapaññatāya vālavedhirūpo satthukappo tumhākaṃ mātulatthero āgato, tasmā samaṇasaññaṃ upaṭṭhapetvā satisampajaññayuttā eva hutvā viharatha, yathādhigate vihāre appamattā bhavathāti. "
  364. 460364,107,2111,2,16,1,152,14,Taṃ sutvā te sāmaṇerā dhammasenāpatissa paccuggamanādivattaṃ katvā ubhinnaṃ mātulattherānaṃ paṭisanthāravelāyaṃ nātidūre samādhiṃ samāpajjitvā nisīdiṃsu.
  365. 460365,107,2111,17,26,1,92,9,Dhammasenāpati revatattherena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā uṭṭhāyāsanā te sāmaṇere upasaṅkami.
  366. 460366,107,2111,27,36,1,83,9,Te tathā kālaparicchedassa katattā there upasaṅkamante uṭṭhahitvā vanditvā aṭṭhaṃsu.
  367. 460367,107,2111,37,38,1,5,1,Thero–
  368. 460368,107,2111,39,59,1,91,12,‘‘ katarakataravihārena viharathā’’ ti pucchitvā tehi‘‘ imāya imāyā’’ ti vutte dārakepi evaṃ vinento–
  369. 460369,107,2111,60,75,1,83,10,‘‘ mayhaṃ bhātiko saccavādī vata dhammassa anudhammacārin’’ ti theraṃ pasaṃsanto pakkāmi.
  370. 460370,107,2111,76,78,1,27,2,Sesamettha uttānatthamevāti.
  371. 460371,107,2112,2,4,1,41,2,Khadiravaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  372. 460372,107,2113,2,3,1,0,1,3-10 .
  373. 460373,107,2113,4,4,1,26,1,Ānandattheraapadānavaṇṇanā
  374. 460374,107,2114,2,8,1,62,5,Ārāmadvārā {nikkhammā}tiādikaṃ āyasmato ānandattherassa apadānaṃ.
  375. 460375,107,2114,9,26,1,173,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare satthu vemātikabhātā hutvā nibbatti.
  376. 460376,107,2114,27,31,1,24,4,Sumano tissa nāmaṃ ahosi.
  377. 460377,107,2114,32,36,1,27,4,Pitā panassa nandarājā nāma.
  378. 460378,107,2114,37,47,1,106,10,So attano puttassa sumanakumārassa vayappattassa haṃsavatīnagarato vīsayojanasate ṭhāne bhoganagaraṃ adāsi.
  379. 460379,107,2114,48,56,1,54,7,So kadāci kadāci āgantvā satthārañca pitarañca passati.
  380. 460380,107,2114,57,70,1,115,12,"Tadā rājā satthārañca satasahassaparimāṇaṃ bhikkhusaṅghañca sayameva sakkaccaṃ upaṭṭhahi, aññesaṃ upaṭṭhātuṃ na deti. "
  381. 460381,107,2115,2,7,1,35,5,Tena samayena paccanto kupito ahosi.
  382. 460382,107,2115,8,16,1,66,8,Kumāro tassa kupitabhāvaṃ rañño anārocetvā sayameva taṃ vūpasamesi.
  383. 460383,107,2115,17,33,1,62,11,"Taṃ sutvā rājā tuṭṭhamānaso‘‘ varaṃ te tāva dammi, gaṇhāhī’’ ti āha. "
  384. 460384,107,2115,34,49,1,92,11,Kumāro‘‘ satthāraṃ bhikkhusaṅghañca temāsaṃ upaṭṭhahanto jīvitaṃ avañjhaṃ kātuṃ icchāmī’’ ti āha.
  385. 460385,107,2115,50,61,1,29,6,"‘‘ Etaṃ na sakkā, aññaṃ vadehī’’ ti."
  386. 460386,107,2115,62,88,1,107,17,"‘‘ Deva, khattiyānaṃ dve kathā nāma natthi, etaṃ me dehi, na mayhaṃ aññenattho, sace satthā anujānāti, dinnamevā’’ ti. "
  387. 460387,107,2115,89,101,1,42,7,So ‘‘ satthu cittaṃ jānissāmī’’ ti vihāraṃ gato.
  388. 460388,107,2115,102,109,1,50,7,Tena ca samayena bhagavā gandhakuṭiṃ paviṭṭho hoti.
  389. 460389,107,2115,110,128,1,80,11,"So bhikkhū upasaṅkamitvā‘‘ ahaṃ, bhante, bhagavantaṃ dassanāya āgato, dassetha man’’ ti. "
  390. 460390,107,2115,129,145,1,76,11,"Bhikkhū‘‘ sumano nāma thero satthu upaṭṭhāko, tassa santikaṃ gacchāhī’’ ti āhaṃsu. "
  391. 460391,107,2115,146,161,1,60,9,"So therassa santikaṃ gantvā‘‘ satthāraṃ, bhante, dassethā’’ ti āha. "
  392. 460392,107,2115,162,183,1,127,15,"Atha thero tassa passantasseva pathaviyaṃ nimujjitvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā‘‘ rājaputto, bhante, tumhākaṃ dassanāya āgato’’ ti āha."
  393. 460393,107,2115,184,196,1,40,7,‘‘ Tena hi bhikkhu bahi āsanaṃ paññapehī’’ ti.
  394. 460394,107,2115,197,210,1,141,13,Thero punapi buddhāsanaṃ gahetvā antogandhakuṭiyaṃ nimujjitvā tassa passantassa bahipariveṇe pātubhavitvā gandhakuṭipariveṇe āsanaṃ paññāpesi.
  395. 460395,107,2115,211,224,1,59,9,Kumāro taṃ disvā‘‘ mahanto vatāyaṃ bhikkhū’’ ti cittaṃ uppādesi.
  396. 460396,107,2116,2,7,1,54,5,Bhagavāpi gandhakuṭito nikkhamitvā paññattāsane nisīdi.
  397. 460397,107,2116,8,27,1,100,13,"Rājaputto satthāraṃ vanditvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ ayaṃ, bhante, thero tumhākaṃ sāsane vallabho maññe’’ ti?"
  398. 460398,107,2116,28,38,1,22,4,"‘‘ Āma, kumāra, vallabho’’ ti."
  399. 460399,107,2116,39,51,1,32,6,"‘‘ Kiṃ katvā, bhante, esa vallabho’’ ti?"
  400. 460400,107,2116,52,60,1,25,4,‘‘ Dānādīni puññāni katvā’’ ti.
  401. 460401,107,2116,61,133,1,525,60,"‘‘ Bhagavā, ahampi ayaṃ thero viya anāgate buddhasāsane vallabho hotukāmo’’ ti so buddhappamukhassa saṅghassa sattāhaṃ khandhāvāre bhattaṃ datvā sattame divase,‘‘ bhante, mayā pitu santikā tumhākaṃ temāsaṃ paṭijagganavaro laddho, temāsaṃ me vassāvāsaṃ adhivāsethā’’ ti vatvā satthu adhivāsanaṃ viditvā saparivāraṃ bhagavantaṃ gahetvā yojane yojane satthu bhikkhusaṅghassa ca vasanānucchavike vihāre kāretvā tattha tattha vasāpento attano vasanaṭṭhānasamīpe satasahassena kīte sobhananāmake uyyāne satasahassena kāritaṃ vihāraṃ pavesāpetvā–"
  402. 460402,107,2117,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Satasahassena me kītaṃ, satasahassena kāritaṃ; "
  403. 460403,107,2118,2,11,1,44,6,"Sobhanaṃ nāma uyyānaṃ, paṭiggaṇha mahāmunī’’ ti."
  404. 460404,107,2118,12,12,1,0,0,–
  405. 460405,107,2119,2,5,1,13,2,Udakaṃ pātesi.
  406. 460406,107,2119,6,37,1,241,27,So vassūpanāyikadivase satthu mahādānaṃ pavattetvā‘‘ iminā nīhārena dānaṃ dadeyyāthā’’ ti puttadāre amacce ca dāne kiccakaraṇe ca niyojetvā sayaṃ sumanattherassa vasanaṭṭhānasamīpeyeva vasanto evaṃ attano vasanaṭṭhāne satthāraṃ temāsaṃ upaṭṭhahi.
  407. 460407,107,2119,38,89,1,355,43,"Upakaṭṭhāya pana pavāraṇāya gāmaṃ pavisitvā sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā sattame divase satthu bhikkhusaṅghassa ca pādamūle ticīvare ṭhapetvā vanditvā‘‘ bhante, yadetaṃ mayā khandhāvārato paṭṭhāya puññaṃ kataṃ, na taṃ sakkasampattiādīnaṃ atthāya kataṃ, atha kho ahampi sumanatthero viya anāgate ekassa buddhassa upaṭṭhāko vallabho bhaveyyan’’ ti patthanaṃ akāsi. "
  408. 460408,107,2119,90,96,1,51,6,Satthā tassa anantarāyataṃ disvā byākaritvā pakkāmi.
  409. 460409,107,2120,2,34,1,279,31,So tasmiṃ buddhuppāde vassasatasahassaṃ puññāni katvā tato parampi tattha tattha bhave uḷārāni puññakammāni upacinitvā devamanussesu saṃsaranto kassapabhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā ekassa therassa piṇḍāya carato pattaggahaṇatthaṃ uttarasāṭakaṃ katvā pūjaṃ akāsi.
  410. 460410,107,2120,35,66,1,267,30,"Puna sagge nibbattitvā tato cuto bārāṇasirājā hutvā aṭṭha paccekabuddhe disvā te bhojetvā attano maṅgaluyyāne aṭṭha paṇṇasālāyo kāretvā tesaṃ nisīdanatthāya aṭṭha sabbaratanamayapīṭhe ceva maṇiādhārake ca paṭiyādetvā dasavassasahassāni upaṭṭhānaṃ akāsi, etāni pākaṭāni. "
  411. 460411,107,2121,2,28,1,220,26,Kappasatasahassaṃ pana tattha tattha bhave puññāni upacinanto amhākaṃ bodhisattena saddhiṃ tusitapure nibbattitvā tato cuto amitodanasakkassa gehe nibbattitvā sabbe ñātake ānandite karonto jātoti ānando tveva nāmaṃ labhi.
  412. 460412,107,2121,29,60,1,339,31,So anukkamena vayappatto katābhinikkhamane sammāsambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakke paṭhamaṃ kapilavatthuṃ gantvā tato nikkhamante bhagavati tassa parivāratthaṃ pabbajituṃ nikkhamantehi bhaddiyādīhi saddhiṃ nikkhamitvā bhagavato santike pabbajitvā āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa santike dhammakathaṃ sutvā sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  413. 460413,107,2122,2,11,1,83,9,Tena ca samayena bhagavato paṭhamabodhiyaṃ vīsativassāni anibaddhā upaṭṭhākā ahesuṃ.
  414. 460414,107,2122,12,42,1,183,23,"Ekadā nāgasamālo pattacīvaraṃ gahetvā vicarati, ekadā nāgito, ekadā upavāno, ekadā sunakkhatto, ekadā cundo samaṇuddeso, ekadā sāgato, ekadā meghiyo, te yebhuyyena satthu cittaṃ nārādhayiṃsu. "
  415. 460415,107,2122,43,52,1,110,8,Athekadivasaṃ bhagavā gandhakuṭipariveṇe paññattavarabuddhāsane bhikkhusaṅghaparivuto nisinno bhikkhū āmantesi–
  416. 460416,107,2122,53,88,1,202,25,"‘‘ ahaṃ, bhikkhave, idāni mahallako ekacce bhikkhū‘ iminā maggena gacchāmī’ ti vutte aññena maggena gacchanti, ekacce mayhaṃ pattacīvaraṃ bhūmiyaṃ nikkhipanti, mayhaṃ nibaddhupaṭṭhākaṃ ekaṃ bhikkhuṃ vijānathā’’ ti. "
  417. 460417,107,2122,89,94,1,42,5,Taṃ sutvā bhikkhūnaṃ dhammasaṃvego udapādi.
  418. 460418,107,2122,95,112,1,88,11,"Athāyasmā sāriputto uṭṭhāya bhagavantaṃ vanditvā‘‘ ahaṃ, bhante, tumhe upaṭṭhahissāmī’’ ti āha. "
  419. 460419,107,2122,113,116,1,22,3,Taṃ bhagavā paṭikkhipi.
  420. 460420,107,2122,117,138,1,137,15,"Etenupāyena mahāmoggallānaṃ ādiṃ katvā sabbe mahāsāvakā‘‘ ahaṃ upaṭṭhahissāmi , ahaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti uṭṭhahiṃsu ṭhapetvā āyasmantaṃ ānandaṃ. "
  421. 460421,107,2122,139,142,1,23,3,Tepi bhagavā paṭikkhipi.
  422. 460422,107,2123,2,7,1,28,4,Ānando pana tuṇhīyeva nisīdi.
  423. 460423,107,2123,8,12,1,23,4,Atha naṃ bhikkhū āhaṃsu–
  424. 460424,107,2123,13,24,1,46,6,"‘‘ āvuso, tvampi satthu upaṭṭhākaṭṭhānaṃ yācāhī’’ ti."
  425. 460425,107,2123,25,32,1,41,5,‘‘ Yācitvā laddhupaṭṭhānaṃ nāma kīdisaṃ hoti?
  426. 460426,107,2123,33,42,1,40,6,"Sace ruccati, satthā sayameva vakkhatī’’ ti. "
  427. 460427,107,2123,43,45,1,12,2,Atha bhagavā–
  428. 460428,107,2123,46,64,1,81,11,"‘‘ na, bhikkhave, ānando aññehi ussāhetabbo, sayameva jānitvā maṃ upaṭṭhahissatī’’ ti āha. "
  429. 460429,107,2123,65,81,1,77,10,"Tato bhikkhū‘‘ uṭṭhehi, āvuso ānanda, satthāraṃ upaṭṭhākaṭṭhānaṃ yācāhī’’ ti āhaṃsu. "
  430. 460430,107,2123,82,121,1,220,29,"Thero uṭṭhahitvā‘‘ sace me, bhante, bhagavā attanā laddhaṃ paṇītaṃ cīvaraṃ na dassati, paṇītaṃ piṇḍapātaṃ na dassati, ekagandhakuṭiyaṃ vasituṃ na dassati, nimantanaṃ gahetvā na gamissati, evāhaṃ bhagavantaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti āha."
  431. 460431,107,2123,122,183,1,378,45,"‘‘ Ettake guṇe labhato satthu upaṭṭhānaṃ ko bhāro’’ ti upavādamocanatthaṃ ime cattāro paṭikkhepā,‘‘ sace, bhante, bhagavā mayā gahitaṃ nimantanaṃ gamissati, sacāhaṃ desantarato āgatāgate tāvadeva dassetuṃ labhāmi, yadā me kaṅkhā uppajjati, tāvadeva bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchituṃ labhāmi, sace bhagavā parammukhā desitaṃ dhammaṃ puna mayhaṃ byākarissasi, evāhaṃ bhagavantaṃ upaṭṭhahissāmi’’."
  432. 460432,107,2123,184,206,1,179,18,‘‘ Ettakampi satthu santike anuggahaṃ na labhatī’’ ti upavādamocanatthañceva dhammabhaṇḍāgārikabhāvaparipūraṇatthañca imā catasso yācanāti ime aṭṭha vare gahetvā nibaddhupaṭṭhāko ahosi.
  433. 460433,107,2123,207,215,1,81,8,Tasseva ṭhānantarassa atthāya kappasatasahassaṃ pūritānaṃ pāramīnaṃ phalaṃ pāpuṇi.
  434. 460434,107,2124,2,17,1,199,15,So upaṭṭhākaṭṭhānaṃ laddhadivasato paṭṭhāya dasabalaṃ duvidhena udakena tividhena dantakaṭṭhena hatthapādaparikammena piṭṭhiparikammena gandhakuṭipariveṇasammajjanenāti evamādīhi kiccehi upaṭṭhahanto–
  435. 460435,107,2124,18,52,1,256,27,"‘‘ imāya nāma velāya satthu idaṃ nāma laddhuṃ vaṭṭati, idaṃ nāma kātuṃ vaṭṭatī’’ ti divasabhāgaṃ santikāvacaro hutvā rattibhāge mahantaṃ daṇḍadīpikaṃ gahetvā gandhakuṭipariveṇaṃ navavāre anupariyāyati satthari pakkosante paṭivacanadānāya, thinamiddhavinodanatthaṃ. "
  436. 460436,107,2124,53,69,1,173,16,Atha naṃ satthā jetavane ariyagaṇamajjhe nisinno anekapariyāyena pasaṃsitvā bahussutānaṃ satimantānaṃ gatimantānaṃ dhitimantānaṃ upaṭṭhākānañca bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  437. 460437,107,2125,2,74,1,556,64,"Evaṃ satthārā pañcasu ṭhānesu etadagge ṭhapito catūhi acchariyabbhūtadhammehi samannāgato satthu dhammakosārakkho ayaṃ mahāthero sekhova samāno satthari parinibbute heṭṭhā vuttanayena bhikkhūhi samuttejito devatāya ca saṃvejito‘‘ sveyeva ca dāni dhammasaṅgīti kātabbā, na kho pana metaṃ patirūpaṃ, yvāyaṃ sekho sakaraṇīyo asekhehi therehi saddhiṃ dhammaṃ gāyituṃ sannipātaṃ gantun’’ ti sañjātussāho vipassanaṃ paṭṭhapetvā bahudeva rattiṃ vipassanāya kammaṃ karonto caṅkame vīriyasamataṃ alabhitvā tato vihāraṃ pavisitvā sayane nisīditvā sayitukāmo kāyaṃ āvaṭṭesi. "
  438. 460438,107,2125,75,93,1,119,15,"Apattañca sīsaṃ bimbohanaṃ, pādā ca bhūmito muttamattā, ekasmiṃ antare anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci, chaḷabhiñño ahosi. "
  439. 460439,107,2126,2,19,1,174,13,644. Evaṃ chaḷabhiññādiguṇapaṭimaṇḍito upaṭṭhākādiguṇehi etadaggaṭṭhānaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ dassento ārāmadvārā {nikkhammā}tiādimāha.
  440. 460440,107,2126,20,35,1,186,14,Tattha {ārāmadvārā}ti sabbasattānaṃ dhammadesanatthāya vihāradvārato nikkhamitvā bahidvārasamīpe katamaṇḍapamajjhe supaññattavarabuddhāsane nisinno padumuttaro nāma mahāmuni sammāsambuddho.
  441. 460441,107,2126,36,43,1,77,7,Vassanto amataṃ vuṭṭhin ti dhammadesanāmahāamatadhārāhi dhammavassaṃ vassanto.
  442. 460442,107,2126,44,58,1,143,13,"Nibbāpesi mahājanan ti mahājanassa cittasantānagatakilesaggiṃ nibbāpesi vūpasamesi, mahājanaṃ nibbānāmatapānena santiṃ sītibhāvaṃ pāpesīti attho. "
  443. 460443,107,2127,2,12,1,54,6,645. Satasahassaṃ te {dhīrā}ti parivārasampattiṃ dassento āha.
  444. 460444,107,2127,13,43,1,309,29,Chahi abhiññāhi iddhividhādiñāṇakoṭṭhāsehi samannāgatā anekasatasahassacakkavāḷesu khaṇena gantuṃ samatthāhi iddhīhi samannāgatattā mahiddhikā te dhīrā satasahassakhīṇāsavā chāyāva {anapāyinī}ti katthaci anapagatā chāyā iva taṃ sambuddhaṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ parivārenti parivāretvā dhammaṃ suṇantīti attho.
  445. 460445,107,2128,2,17,1,106,12,646. Hatthikkhandhagato āsin ti tadā bhagavato dhammadesanāsamaye ahaṃ hatthipiṭṭhe nisinno āsiṃ ahosinti attho.
  446. 460446,107,2128,18,32,1,118,12,Setacchattaṃ varuttaman ti patthetabbaṃ uttamaṃ setacchattaṃ mama matthake dhārayanto hatthipiṭṭhe nisinnoti sambandho.
  447. 460447,107,2128,33,51,1,159,17,Sucārurūpaṃ {disvānā}ti sundaraṃ cāruṃ manohararūpavantaṃ dhammaṃ desiyamānaṃ sambuddhaṃ disvā me mayhaṃ vitti santuṭṭhi somanassaṃ udapajjatha uppajjatīti attho.
  448. 460448,107,2129,2,21,1,144,15,647. Oruyha {hatthikkhandhamhā}ti taṃ bhagavantaṃ nisinnaṃ disvā hatthipiṭṭhito oruyha orohitvā narāsabhaṃ naravasabhaṃ upagacchiṃ samīpaṃ gatoti attho.
  449. 460449,107,2129,22,33,1,101,10,Ratanamayachattaṃ {me}ti ratanabhūsitaṃ me mayhaṃ chattaṃ buddhaseṭṭhassa matthake dhārayinti sambandho.
  450. 460450,107,2130,2,19,1,113,13,648. Mama {saṅkappamaññāyā}ti mayhaṃ pasādena uppannaṃ saṅkappaṃ ñatvā isīnaṃ antare mahantabhūto so padumuttaro bhagavā.
  451. 460451,107,2130,20,36,1,127,15,Taṃ kathaṃ {ṭhapayitvānā}ti taṃ attanā desiyamānaṃ dhammakathaṃ ṭhapetvā mama byākaraṇatthāya imā gāthā abhāsatha kathesīti attho.
  452. 460452,107,2131,2,8,1,11,2,649. Kathanti ce?
  453. 460453,107,2131,9,12,1,14,2,Yo {so}tiādimāha.
  454. 460454,107,2131,13,22,1,77,9,Soṇṇālaṅkārabhūsitaṃ chattaṃ yo so rājakumāro me matthake dhāresīti sambandho.
  455. 460455,107,2131,23,32,1,74,8,Tamahaṃ {kittayissāmī}ti taṃ rājakumāraṃ ahaṃ kittayissāmi pākaṭaṃ karissāmi.
  456. 460456,107,2131,33,45,1,88,11,Suṇotha mama {bhāsato}ti bhāsantassa mama vacanaṃ suṇotha ohitasotā manasi karothāti attho.
  457. 460457,107,2132,2,20,1,106,14,650. Ito gantvā ayaṃ {poso}ti ayaṃ rājakumāro ito manussalokato cuto tusitaṃ gantvā āvasissati tattha viharissati.
  458. 460458,107,2132,21,28,1,85,7,Tattha accharāhi purakkhato parivārito tusitabhavanasampattiṃ anubhossatīti sambandho.
  459. 460459,107,2133,2,16,1,126,11,651. Catuttiṃsakkhattun ti tusitabhavanato cavitvā tāvatiṃsabhavane uppanno catuttiṃsavāre devindo devarajjaṃ karissatīti sambandho.
  460. 460460,107,2133,17,39,1,222,22,Balādhipo aṭṭhasatan ti tāvatiṃsabhavanato cuto manussaloke uppanno balādhipo caturaṅginiyā senāya adhipo padhāno aṭṭhasatajātīsu padesarājā hutvā vasudhaṃ anekaratanavaraṃ pathaviṃ āvasissati puthabyaṃ viharissatīti attho.
  461. 460461,107,2134,2,12,1,77,7,652. Aṭṭhapaññāsakkhattun ti aṭṭhapaññāsajātīsu cakkavattī rājā bhavissatīti attho.
  462. 460462,107,2134,13,19,1,77,6,Mahiyā sakalajambudīpapathaviyā vipulaṃ asaṅkhyeyyaṃ padesarajjaṃ kārayissati.
  463. 460463,107,2135,2,16,1,93,9,654. Sakyānaṃ {kulaketussā}ti sakyarājūnaṃ kulassa dhajabhūtassa buddhassa ñātako bhavissatīti attho.
  464. 460464,107,2136,2,8,1,16,2,655. {Ātāpī}ti vīriyavā.
  465. 460465,107,2136,9,14,1,46,4,{Nipako}ti nepakkasaṅkhātāya paññāya samannāgato.
  466. 460466,107,2136,15,21,1,62,5,Bāhusaccesu bahussutabhāvesu piṭakattayadhāraṇesu kovido cheko.
  467. 460467,107,2136,22,30,1,127,8,Nivātavutti anavaññattiko athaddho kāyapāgabbiyādithaddhabhāvavirahito sabbapāṭhī sakalapiṭakattayadhārī bhavissatīti sambandho.
  468. 460468,107,2137,2,12,1,64,6,656. Padhānapahitatto {so}ti so ānandatthero vīriyakaraṇāya pesitacitto.
  469. 460469,107,2137,13,24,1,129,9,"Upasanto {nirūpadhī}ti rāgūpadhidosūpadhimohūpadhīhi virahito, sotāpattimaggena pahātabbakilesānaṃ pahīnattā upasanto santakāyacitto. "
  470. 460470,107,2138,2,12,1,43,6,657. Santi {āraññakā}ti araññe bhavā mahāvane jātā.
  471. 460471,107,2138,13,18,1,41,3,{Saṭṭhihāyanā}ti saṭṭhivassakāle hāyanabalā .
  472. 460472,107,2138,19,26,1,65,6,Tidhā {pabhinnā}ti akkhikaṇṇakosasaṅkhātehi tīhi ṭhānehi bhinnamadā.
  473. 460473,107,2138,27,31,1,32,3,{Mātaṅgā}ti mātaṅgahatthikule jātā.
  474. 460474,107,2138,32,35,1,29,2,{Īsādantā}ti rathīsāsadisadantā.
  475. 460475,107,2138,36,38,1,19,2,Urūḷhavā rājavāhanā.
  476. 460476,107,2138,39,58,1,178,17,"Kuñjarasaṅkhātā nāgā hatthirājāno santi saṃvijjanti yathā, tathā satasahassasaṅkhyā khīṇāsavasaṅkhātā paṇḍitā mahiddhikā arahantanāgā santi, sabbe te arahantanāgā buddhanāgarājassa. "
  477. 460477,107,2138,59,78,1,118,17,"Na honti paṇidhimhi {te}ti te paṇidhimhi tādisā na honti, kiṃ sabbe te bhayabhītā sakabhāvena saṇṭhātuṃ asamatthāti attho. "
  478. 460478,107,2138,79,82,1,35,3,Sesaṃ vuttanayattā uttānatthamevāti.
  479. 460479,107,2139,2,4,1,34,2,Ānandattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  480. 460480,107,2140,2,6,1,43,4,Ettāvatā paṭhamā buddhavaggavaṇṇanā samattā.
  481. 460481,107,2141,2,5,1,22,3,Paṭhamo bhāgo niṭṭhito.
  482. 460482,107,2142,2,6,1,46,5,Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  483. 460483,107,2143,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  484. 460484,107,2144,2,2,1,17,1,Apadāna-aṭṭhakathā
  485. 460485,107,2145,2,5,1,0,1,( Dutiyo bhāgo)
  486. 460486,107,2146,2,2,1,12,1,Therāpadānaṃ
  487. 460487,107,2147,2,4,1,15,2,2 . Sīhāsaniyavaggo
  488. 460488,107,2148,2,4,1,34,2,1 . Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  489. 460489,107,2149,2,10,1,70,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato sīhāsanadāyakattherassa apadānaṃ.
  490. 460490,107,2149,11,67,1,465,49,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle vibhavasampanne saddhāsampanne ekasmiṃ kule nibbatto, dharamāne bhagavati devaloke vasitvā nibbute bhagavati uppannattā viññutaṃ patto bhagavato sārīrikacetiyaṃ disvā‘‘ aho me alābhā, bhagavato dharamāne kāle asampatto’’ ti cintetvā cetiye cittaṃ pasādetvā somanassajāto sabbaratanamayaṃ devatānimmitasadisaṃ dhammāsane sīhāsanaṃ kāretvā jīvamānakabuddhassa viya pūjesi. "
  491. 460491,107,2149,68,75,1,72,6,"Tassupari gehampi dibbavimānamiva kāresi, pādaṭṭhapanapādapīṭhampi kāresi. "
  492. 460492,107,2149,76,130,1,563,52,Evaṃ yāvajīvaṃ dīpadhūpapupphagandhādīhi anekavidhaṃ pūjaṃ katvā tato cuto devaloke nibbatto cha kāmasagge aparāparaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu cakkavattisampattiṃ anekakkhattuṃ anubhavitvā saṅkhyātikkantaṃ padesarajjasampattiñca anubhavitvā kassapassa bhagavato sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ katvā etthantare devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ vibhavasampanne kule nibbattitvā viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā laddhūpasampado kammaṭṭhānaṃ gahetvā ghaṭento vāyamanto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  493. 460493,107,2150,2,17,1,130,11,1. Evaṃ pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassaṃ uppādetvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  494. 460494,107,2150,18,26,1,62,7,"Tattha lokassa nātho padhānoti lokanātho, lokattayasāmīti attho. "
  495. 460495,107,2150,27,31,1,43,4,Lokanāthe siddhatthamhi nibbuteti sambandho.
  496. 460496,107,2150,32,41,1,77,8,Vitthārite {pāvacane}ti pāvacane piṭakattaye vitthārite patthaṭe pākaṭeti attho.
  497. 460497,107,2150,42,52,1,128,9,Bāhujaññamhi {sāsane}ti sikkhattayasaṅgahite buddhasāsane anekasatasahassakoṭikhīṇāsavasaṅkhātehi bahujanehi ñāte adhigateti attho.
  498. 460498,107,2151,2,4,1,0,0,2-3.
  499. 460499,107,2151,5,55,1,418,41,Pasannacitto {sumano}ti tadā ahaṃ buddhassa dharamānakāle asampatto nibbute tasmiṃ devalokā cavitvā manussalokaṃ upapanno tassa bhagavato sārīrikadhātucetiyaṃ disvā pasannacitto saddhāsampayuttamano sundaramano‘‘ aho mamāgamanaṃ svāgamanan’’ ti sañjātapasādabahumāno‘‘ mayā nibbānādhigamāya ekaṃ puññaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā bhagavato cetiyasamīpe bhagavantaṃ uddissa hiraññasuvaṇṇaratanādīhi alaṅkaritvāva sīhāsanaṃ akāsi.
  500. 460500,107,2151,56,61,1,55,5,Tatra nisinnassa pādaṭṭhapanatthāya pādapīṭhañca kāresi.
  501. 460501,107,2151,62,67,1,51,5,Sīhāsanassa atemanatthāya tassupari gharañca kāresi.
  502. 460502,107,2151,68,70,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  503. 460503,107,2151,71,83,1,46,6,‘‘ sīhāsanamakāsahaṃ… pe… gharaṃ tattha akāsahan’’ ti.
  504. 460504,107,2151,84,96,1,90,10,"Tena {cittappasādenā}ti dharamānassa viya bhagavato sīhāsanaṃ mayā kataṃ, tena cittappasādena. "
  505. 460505,107,2151,97,103,1,54,6,Tusitaṃ upapajjahan ti tusitabhavane upapajjinti attho.
  506. 460506,107,2152,2,27,1,214,21,4. Āyāmena {catubbīsā}ti tatrupapannassa devabhūtassa sato mayhaṃ sukataṃ puññena nibbattitaṃ pātubhūtaṃ āyāmena uccato catubbīsayojanaṃ vitthārena tiriyato catuddasayojanaṃ tāvadeva nibbattikkhaṇeyeva āsi ahosīti attho.
  507. 460507,107,2152,28,30,1,20,2,Sesaṃ suviññeyyameva.
  508. 460508,107,2153,2,33,1,173,23,"9. Catunnavute ito {kappe}ti ito kappato catunavute kappe yaṃ kammaṃ akariṃ akāsiṃ, tadā tato paṭṭhāya puññabalena kañci duggatiṃ nābhijānāmi, na anubhūtapubbā kāci duggatīti attho. "
  509. 460509,107,2154,2,11,1,49,5,10. Tesattatimhito {kappe}ti ito kappato tesattatikappe.
  510. 460510,107,2154,12,29,1,120,16,Indanāmā tayo {janā}ti indanāmakā tayo cakkavattirājāno ekasmiṃ kappe tīsu jātīsu indo nāma cakkavattī rājā ahosinti attho.
  511. 460511,107,2154,30,36,1,43,4,Dvesattatimhito {kappe}ti ito dvesattatikappe.
  512. 460512,107,2154,37,43,1,57,6,Sumananāmakā tayo janā tikkhattuṃ cakkavattirājāno ahesuṃ.
  513. 460513,107,2155,2,24,1,180,18,11. Samasattatito {kappe}ti ito kappato anūnādhike sattatime kappe varuṇanāmakā varuṇo cakkavattīti evaṃnāmakā tayo cakkavattirājāno cakkaratanasampannā catudīpamhi issarā ahesunti attho.
  514. 460514,107,2155,25,27,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  515. 460515,107,2156,2,4,1,42,2,Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  516. 460516,107,2157,2,4,1,33,2,2 . Ekatthambhikattheraapadānavaṇṇanā
  517. 460517,107,2158,2,8,1,75,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato ekatthambhadāyakatherassa apadānaṃ.
  518. 460518,107,2158,9,27,1,176,18,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle vanakammiko hutvā ekasmiṃ vibhavasampanne kule nibbatto.
  519. 460519,107,2158,28,59,1,182,23,Tasmiṃ samaye sabbe saddhā pasannā upāsakā ekacchandā‘‘ bhagavato upaṭṭhānasālaṃ karomā’’ ti dabbasambhāratthāya vanaṃ pavisitvā taṃ upāsakaṃ disvā‘‘ amhākaṃ ekaṃ thambhaṃ dethā’’ ti yāciṃsu.
  520. 460520,107,2158,60,83,1,128,19,So taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ tumhe mā cintayitthā’’ ti te sabbe uyyojetvā ekaṃ sāramayaṃ thambhaṃ gahetvā satthu dassetvā tesaṃyeva adāsi.
  521. 460521,107,2158,84,133,1,477,48,So teneva somanassajāto tadeva mūlaṃ katvā aññāni dānādīni puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ chasu kāmāvacaresu dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca aggacakkavattisampattiṃ anekavāraṃ anubhavitvā asaṅkhyeyyaṃ padesarajjasampattiñca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde saddhāsampanne ekasmiṃ kule nibbatto mātāpitūhi saddhiṃ bhagavato santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā laddhūpasampado kammaṭṭhānaṃ gahetvā manasikaronto nacirasseva arahā ahosi.
  522. 460522,107,2159,2,17,1,114,10,13. So evaṃ pattaarahatto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {siddhatthassā}tiādimāha.
  523. 460523,107,2159,18,23,1,66,5,Tattha siddhatthassa bhagavato bhagyasampannassa sammāsambuddhassa.
  524. 460524,107,2159,24,30,1,50,5,{Mahāpūgagaṇo}ti mahāupāsakasamūho ahu ahosīti attho.
  525. 460525,107,2159,31,50,1,84,15,Saraṇaṃ gatā ca te buddhan ti‘‘ buddhaṃ saraṇan’’ ti gatā bhajiṃsu jāniṃsu vā te upāsakā.
  526. 460526,107,2159,51,58,1,70,7,Tathāgataṃ saddahanti buddhaguṇaṃ attano cittasantāne ṭhapentīti attho.
  527. 460527,107,2160,2,24,1,165,18,14. Sabbe saṅgamma {mantetvā}ti sabbe samāgamma sannipatitvā mantetvā aññamaññaṃ saññāpetvā ekacchandā hutvā māḷaṃ upaṭṭhānasālaṃ satthuno atthāya kubbanti karontīti attho.
  528. 460528,107,2160,25,32,1,79,7,Dabbasambhāresu ekatthambhaṃ alabhantā brahāvane mahāvane vicinantīti sambandho.
  529. 460529,107,2161,2,44,1,260,33,15. Tehaṃ araññe {disvānā}ti ahaṃ te upāsake araññe disvāna gaṇaṃ samūhaṃ upagamma samīpaṃ gantvā añjaliṃ paggahetvāna dasaṅgulisamodhānaṃ añjaliṃ sirasi katvā ahaṃ gaṇaṃ upāsakasamūhaṃ‘‘ tumhe imaṃ vanaṃ kimatthaṃ āgatatthā’’ ti tadā tasmiṃ kāle paripucchinti sambandho.
  530. 460530,107,2162,2,28,1,139,19,16. Te sīlavanto upāsakā me mayā puṭṭhā‘‘ māḷaṃ mayaṃ kattukāmā hutvā ekatthambho amhehi na labbhatī’’ ti viyākaṃsu visesena kathayiṃsūti sambandho.
  531. 460531,107,2163,2,26,1,162,19,"17. Mamaṃ mayhaṃ ekatthambhaṃ detha, ahaṃ taṃ dassāmi satthuno santikaṃ ahaṃ thambhaṃ āharissāmi, te bhavanto thambhaharaṇe appossukkā ussāharahitā bhavantūti sambandho. "
  532. 460532,107,2164,2,17,1,79,11,24. Yaṃ yaṃ {yonupapajjāmī}ti yaṃ yaṃ yoniṃ devattaṃ atha mānusaṃ upagacchāmīti attho.
  533. 460533,107,2164,18,29,1,77,10,"Bhummatthe vā upayogavacanaṃ, yasmiṃ yasmiṃ devaloke vā manussaloke vāti attho. "
  534. 460534,107,2164,30,32,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  535. 460535,107,2165,2,4,1,41,2,Ekatthambhikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  536. 460536,107,2166,2,4,1,25,2,3 . Nandattheraapadānavaṇṇanā
  537. 460537,107,2167,2,10,1,65,5,Padumuttarassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato nandattherassa apadānaṃ.
  538. 460538,107,2167,11,68,1,476,51,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare ekasmiṃ kule nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavato santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ indriyesu guttadvārānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayaṃ taṃ ṭhānantaraṃ patthento bhagavato bhikkhusaṅghassa ca pūjāsakkārabahulaṃ mahādānaṃ pavattetvā‘‘ ahaṃ, bhante, anāgate tumhādisassa buddhassa evarūpo sāvako bhaveyyan’’ ti paṇidhānaṃ akāsi. "
  539. 460539,107,2168,2,30,1,231,28,So tato paṭṭhāya devamanussesu saṃsaranto atthadassissa bhagavato kāle dhammatāya nāma nadiyā mahanto kacchapo hutvā nibbatto ekadivasaṃ satthāraṃ nadiṃ tarituṃ tīre ṭhitaṃ disvā sayaṃ bhagavantaṃ tāretukāmo satthu pādamūle nipajji.
  540. 460540,107,2168,31,37,1,46,6,Satthā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā piṭṭhiṃ abhiruhi.
  541. 460541,107,2168,38,46,1,66,8,So haṭṭhatuṭṭho vegena sotaṃ chindanto sīghataraṃ paratīraṃ pāpesi.
  542. 460542,107,2168,47,55,1,68,8,Bhagavā tassa anumodanaṃ vadanto bhāviniṃ sampattiṃ kathetvā pakkāmi.
  543. 460543,107,2169,2,30,1,235,22,"So tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ suddhodanamahārājassa aggamahesiyā mahāpajāpatigotamiyā kucchimhi nibbatto, tassa nāmaggahaṇadivase ñātisaṅghaṃ nandayanto jātoti‘‘ nando’’ tveva nāmaṃ akaṃsu. "
  544. 460544,107,2169,31,105,1,488,42,Tassa vayappattakāle bhagavā pavattitavaradhammacakko lokānuggahaṃ karonto anukkamena kapilavatthuṃ gantvā ñātisamāgame pokkharavassaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā vessantarajātakaṃ( jā.2.22.1655 ādayo) kathetvā dutiyadivase piṇḍāya paviṭṭho‘‘ uttiṭṭhe nappamajjeyyā’’ ti( dha. pa.168) gāthāya pitaraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā nivesanaṃ gantvā‘‘ dhammañcare sucaritan’’ ti( dha. pa.169) gāthāya mahāpajāpatiṃ sotāpattiphale rājānaṃ sakadāgāmiphale patiṭṭhāpetvā tatiyadivase nandakumārassa abhisekagehapavesanaāvāhamaṅgalesu vattamānesu piṇḍāya pāvisi.
  545. 460545,107,2169,106,136,1,251,28,"Satthā nandakumārassa hatthe pattaṃ datvā maṅgalaṃ vatvā tassa hatthato pattaṃ aggahetvāva vihāraṃ gato , taṃ pattahatthaṃ vihāraṃ āgataṃ anicchamānaṃyeva pabbājetvā tathāpabbājitattāyeva anabhiratiyā pīḷitaṃ ñatvā upāyena tassa taṃ anabhiratiṃ vinodesi. "
  546. 460546,107,2169,137,145,1,74,8,So yoniso paṭisaṅkhāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  547. 460547,107,2169,146,152,1,51,6,Thero puna divase bhagavantaṃ upasaṅkamitvā evamāha–
  548. 460548,107,2169,153,178,1,132,15,"‘‘ yaṃ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, muñcāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ etasmā paṭissavā’’ ti. "
  549. 460549,107,2169,179,200,1,97,14,"Bhagavāpi‘‘ yadeva te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, tadāhaṃ mutto etasmā paṭissavā’’ ti āha. "
  550. 460550,107,2169,201,242,1,212,24,"Athassa bhagavā savisesaṃ indriyesu guttadvārataṃ ñatvā taṃ guṇaṃ vibhāvento‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ indriyesu guttadvārānaṃ yadidaṃ nando’’ ti( a. ni.1.219,230) indriyesu guttadvārabhāvena naṃ etadagge ṭhapesi. "
  551. 460551,107,2169,243,267,1,177,19,"Thero hi‘‘ indriyāsaṃvaraṃ nissāya imaṃ vippakāraṃ patto, tamahaṃ suṭṭhu niggaṇhissāmī’’ ti ussāhajāto balavahirottappo tattha ca katādhikārattā indriyasaṃvare ukkaṃsapāramiṃ agamāsi. "
  552. 460552,107,2170,2,18,1,135,12,27. Evaṃ so etadaggaṭṭhānaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {bhagavato}tiādimāha.
  553. 460553,107,2170,19,35,1,145,16,Vatthaṃ khomaṃ mayā dinnan ti khomaraṭṭhe jātaṃ vatthaṃ bhagavati cittappasādena gāravabahumānena mayā paramasukhumaṃ khomavatthaṃ dinnanti attho.
  554. 460554,107,2170,36,45,1,66,7,{Sayambhussā}ti sayameva bhūtassa jātassa ariyāya jātiyā nibbattassa.
  555. 460555,107,2170,46,62,1,165,14,"{Mahesino}ti mahante sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanakkhandhe esi gavesīti mahesi, tassa mahesino sayambhussa cīvaratthāya khomavatthaṃ mayā dinnanti sambandho. "
  556. 460556,107,2171,2,25,1,136,18,"28. Taṃ me buddho {viyākāsī}ti ettha tan ti sāmyatthe upayogavacanaṃ, tassa vatthadāyakassa me dānaphalaṃ visesena akāsi kathesi buddhoti attho. "
  557. 460557,107,2171,26,29,1,37,2,{Jalajuttamanāmako}ti padumuttaranāmako.
  558. 460558,107,2171,30,44,1,89,9,"‘‘ Jalaruttamanāyako’’ tipi pāṭho, tassa jalamānānaṃ devabrahmānaṃ uttamanāyako padhānoti attho. "
  559. 460559,107,2171,45,56,1,98,10,Iminā {vatthadānenā}ti iminā vatthadānassa nissandena tvaṃ anāgate hemavaṇṇo suvaṇṇavaṇṇo bhavissasi.
  560. 460560,107,2172,2,14,1,73,7,29. Dve sampattiṃ {anubhotvā}ti dibbamanussasaṅkhātā dve sampattiyo anubhavitvā.
  561. 460561,107,2172,15,37,1,131,16,"Kusalamūlehi {codito}ti kusalāvayavehi kusalakoṭṭhāsehi codito pesito,‘‘ tvaṃ iminā puññena satthu kulaṃ pasavāhī’’ ti pesito viyāti attho."
  562. 460562,107,2172,38,50,1,67,8,‘‘ Gotamassa bhagavato kaniṭṭho tvaṃ bhavissasī’’ ti byākāsīti sambandho.
  563. 460563,107,2173,2,12,1,83,6,30. Rāgaratto {sukhasīlo}ti kilesakāmehi ratto allīno kāyasukhacittasukhānubhavanasabhāvo.
  564. 460564,107,2173,13,22,1,78,8,Kāmesu {gedhamāyuto}ti vatthukāmesu gedhasaṅkhātāya taṇhāya āyuto yojitoti attho.
  565. 460565,107,2173,23,48,1,169,22,"Buddhena codito santo, tadā tvan ti yasmā kāmesu gedhito, tadā tasmā tvaṃ attano bhātukena gotamabuddhena codito pabbajjāya uyyojito tassa santike pabbajissasīti sambandho. "
  566. 460566,107,2174,2,35,1,280,28,"31. Pabbajitvāna tvaṃ {tatthā}ti tasmiṃ gotamassa bhagavato sāsane tvaṃ pabbajitvā kusalamūlena mūlabhūtena puññasambhārena codito bhāvanāyaṃ niyojito sabbāsave sakalāsave pariññāya jānitvā pajahitvā anāmayo niddukkho nibbāyissasi adassanaṃ pāpessasi, apaṇṇattikabhāvaṃ gamissasīti attho. "
  567. 460567,107,2175,2,18,1,124,12,32. {Satakappasahassamhī}ti ito kappato pubbe satakappādhike sahassame kappamhi ceḷanāmakā cattāro cakkavattirājāno ahesunti attho.
  568. 460568,107,2175,19,38,1,153,18,Saṭṭhi {kappasahassānī}ti kappasahassāni saṭṭhi ca atikkamitvā heṭṭhā ekasmiṃ kappe cattāro janā upaceḷā nāma cakkavattirājāno catūsu jātīsu ahesunti attho.
  569. 460569,107,2176,2,27,1,238,20,33. {Pañcakappasahassamhī}ti pañcakappādhike sahassame kappamhi ceḷā nāma cattāro janā cakkavattirājāno sattahi ratanehi sampannā samaṅgībhūtā jambudīpaaparagoyānauttarakurupubbavidehadīpasaṅkhāte catudīpamhi issarā padhānā visuṃ ahesunti attho.
  570. 460570,107,2176,28,30,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  571. 460571,107,2177,2,4,1,33,2,Nandattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  572. 460572,107,2178,2,4,1,32,2,4 . Cūḷapanthakattheraapadānavaṇṇanā
  573. 460573,107,2179,2,10,1,69,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato cūḷapanthakattherassa apadānaṃ.
  574. 460574,107,2179,11,37,1,209,19,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yadettha aṭṭhuppattivasena vattabbaṃ, taṃ aṭṭhakanipāte mahāpanthakavatthusmiṃ( theragā.510 ādayo) vuttameva. "
  575. 460575,107,2179,38,48,1,93,9,Ayaṃ pana viseso– mahāpanthakatthero arahattaṃ patvā phalasamāpattisukhena vītināmento cintesi–
  576. 460576,107,2179,49,62,1,66,9,‘‘ kathaṃ nu kho sakkā cūḷapanthakampi imasmiṃ sukhe patiṭṭhāpetun’’ ti.
  577. 460577,107,2179,63,69,1,48,6,So attano ayyakaṃ dhanaseṭṭhiṃ upasaṅkamitvā āha–
  578. 460578,107,2179,70,85,1,60,7,"‘‘ sace, mahāseṭṭhi , anujānātha, ahaṃ cūḷapanthakaṃ pabbājeyyan’’ ti."
  579. 460579,107,2179,86,94,1,20,3,"‘‘ Pabbājetha, bhante’’ ti. "
  580. 460580,107,2179,95,98,1,19,3,Thero taṃ pabbājesi.
  581. 460581,107,2179,99,105,1,41,6,So dasasu sīlesu patiṭṭhito bhātu santike–
  582. 460582,107,2180,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ, pāto siyā phullamavītagandhaṃ; "
  583. 460583,107,2181,2,28,1,58,5,"Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ, tapantamādiccamivantalikkhe’’ ti.( saṃ. ni.1.123; a. ni.5.195)– "
  584. 460584,107,2182,2,13,1,79,10,"Gāthaṃ uggaṇhanto catūhi māsehi uggahetuṃ nāsakkhi, gahitampi hadaye na tiṭṭhati. "
  585. 460585,107,2182,14,53,1,235,30,"Atha naṃ mahāpanthako,‘‘ cūḷapanthaka, tvaṃ imasmiṃ sāsane abhabbo, catūhi māsehi ekaṃ gāthampi gahetuṃ na sakkosi, pabbajitakiccaṃ pana tvaṃ kathaṃ matthakaṃ pāpessasi, nikkhama ito’’ ti so therena paṇāmiko dvārakoṭṭhakasamīpe rodamāno aṭṭhāsi. "
  586. 460586,107,2183,2,8,1,46,6,Tena ca samayena satthā jīvakambavane viharati.
  587. 460587,107,2183,9,13,1,26,4,Atha jīvako purisaṃ pesesi–
  588. 460588,107,2183,14,26,1,59,7,"‘‘ gaccha, pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ satthāraṃ nimantehī’’ ti. "
  589. 460589,107,2183,27,34,1,55,7,Tena ca samayena āyasmā mahāpanthako bhattuddesako hoti.
  590. 460590,107,2183,35,56,1,106,13,So‘‘ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ bhikkhaṃ paṭicchathā’’ ti vutto‘‘ cūḷapanthakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ paṭicchāmī’’ ti āha.
  591. 460591,107,2183,57,63,1,60,6,Taṃ sutvā cūḷapanthako bhiyyosomattāya domanassappatto ahosi.
  592. 460592,107,2183,64,94,1,146,19,"Satthā tassa cittakkhedaṃ ñatvā‘‘ cūḷapanthako mayā katena upāyena bujjhissatī’’ ti tassa avidūraṭṭhāne attānaṃ dassetvā‘‘ kiṃ, panthaka, rodasī’’ ti pucchi."
  593. 460593,107,2183,95,107,1,32,6,"‘‘ Bhātā maṃ, bhante, paṇāmetī’’ ti āha."
  594. 460594,107,2183,108,140,1,159,21,"‘‘ Panthaka, mā cintayi, mama sāsane tuyhaṃ pabbajjā, ehi imaṃ gahetvā‘ rajoharaṇaṃ, rajoharaṇan’ ti manasi karohī’’ ti iddhiyā suddhaṃ coḷakkhaṇḍaṃ abhisaṅkharitvā adāsi. "
  595. 460595,107,2183,141,156,1,87,10,"So satthārā dinnaṃ coḷakkhaṇḍaṃ‘‘ rajoharaṇaṃ, rajoharaṇan’’ ti hatthena parimajjanto nisīdi. "
  596. 460596,107,2183,157,167,1,102,9,"Tassa taṃ parimajjantassa kiliṭṭhadhātukaṃ jātaṃ, puna parimajjantassa ukkhaliparipuñchanasadisaṃ jātaṃ. "
  597. 460597,107,2183,168,172,1,31,4,So ñāṇaparipākattā evaṃ cintesi–
  598. 460598,107,2183,173,210,1,276,30,"‘‘ idaṃ coḷakkhaṇḍaṃ pakatiyā parisuddhaṃ, imaṃ upādiṇṇakasarīraṃ nissāya kiliṭṭhaṃ aññathā jātaṃ, tasmā aniccaṃ yathāpetaṃ, evaṃ cittampī’’ ti khayavayaṃ paṭṭhapetvā tasmiṃyeva nimitte jhānāni nibbattetvā jhānapādakaṃ katvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. "
  599. 460599,107,2183,211,216,1,55,5,Arahattapattassevassa tepiṭakaṃ pañcābhiññā ca āgamiṃsu.
  600. 460600,107,2184,2,12,1,89,10,Satthā ekūnehi pañcabhikkhusatehi saddhiṃ gantvā jīvakassa nivesane paññatte āsane nisīdi.
  601. 460601,107,2184,13,21,1,62,8,Cūḷapanthako pana attano bhikkhāya appaṭicchitattā eva na gato.
  602. 460602,107,2184,22,27,1,25,4,Jīvako yāguṃ dātuṃ ārabhi.
  603. 460603,107,2184,28,32,1,29,4,Satthā hatthena pattaṃ pidahi.
  604. 460604,107,2184,33,56,1,68,12,"‘‘ Kasmā, bhante, na gaṇhathā’’ ti vutte‘‘ vihāre eko bhikkhu atthi, jīvakā’’ ti. "
  605. 460605,107,2184,57,60,1,17,3,So purisaṃ pesesi–
  606. 460606,107,2184,61,75,1,49,8,"‘‘ gaccha, bhaṇe, vihāre nisinnaṃ ayyaṃ gahetvā ehī’’ ti. "
  607. 460607,107,2184,76,86,1,95,10,Cūḷapanthakattheropi rūpena kiriyāya ca ekampi ekena asadisaṃ bhikkhusahassaṃ nimminitvā nisīdi.
  608. 460608,107,2184,87,96,1,69,9,So puriso vihāre bhikkhūnaṃ bahubhāvaṃ disvā gantvā jīvakassa kathesi–
  609. 460609,107,2184,97,112,1,83,10,"‘‘ imasmā bhikkhusaṅghā vihāre bhikkhusaṅgho bahutaro, pakkositabbaṃ ayyaṃ na jānāmī’’ ti. "
  610. 460610,107,2184,113,116,1,23,3,Jīvako satthāraṃ pucchi–
  611. 460611,107,2184,117,130,1,40,7,"‘‘ ko nāmo, bhante, vihāre nisinno bhikkhū’’ ti?"
  612. 460612,107,2184,131,140,1,27,4,"‘‘ Cūḷapanthako nāma, jīvakā’’ ti."
  613. 460613,107,2184,141,159,1,63,10,"‘‘ Gaccha, bhaṇe,‘ cūḷapanthako nāma kataro’ ti pucchitvā taṃ ānehī’’ ti. "
  614. 460614,107,2184,160,174,1,59,9,"So vihāraṃ gantvā‘‘ cūḷapanthako nāma kataro, bhante’’ ti pucchi."
  615. 460615,107,2184,175,188,1,77,8,"‘‘ Ahaṃ cūḷapanthako, ahaṃ cūḷapanthako’’ ti ekappahārena bhikkhusahassampi kathesi. "
  616. 460616,107,2184,189,230,1,205,28,"So punāgantvā taṃ pavattiṃ jīvakassa ārocesi jīvako paṭividdhasaccattā‘‘ iddhimā maññe, ayyo’’ ti nayato ñatvā‘‘ gaccha, bhaṇe, paṭhamaṃ kathentaṃ ayyameva‘ tumhe satthā pakkosatī’ ti vatvā cīvarakaṇṇe gaṇhāhī’’ ti āha. "
  617. 460617,107,2184,231,236,1,29,5,So vihāraṃ gantvā tathā akāsi.
  618. 460618,107,2184,237,240,1,38,3,Tāvadeva nimmitabhikkhū antaradhāyiṃsu.
  619. 460619,107,2184,241,245,1,25,4,So theraṃ gahetvā agamāsi.
  620. 460620,107,2185,2,9,1,57,6,Satthā tasmiṃ khaṇe yāguñca khajjakādibhedañca paṭiggaṇhi.
  621. 460621,107,2185,10,22,1,77,8,Katabhattakicco bhagavā āyasmantaṃ cūḷapanthakaṃ āṇāpesi‘‘ anumodanaṃ karohī’’ ti.
  622. 460622,107,2185,23,39,1,148,15,So pabhinnapaṭisambhido sineruṃ gahetvā mahāsamuddaṃ manthento viya tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ saṅkhobhento satthu ajjhāsayaṃ gaṇhanto anumodanaṃ akāsi.
  623. 460623,107,2185,40,108,1,452,56,"Dasabale bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gate dhammasabhāyaṃ kathā udapādi‘ aho buddhānaṃ ānubhāvo, yatra hi nāma cattāro māse ekagāthaṃ gahetuṃ asakkontampi lahukena khaṇeneva evaṃ mahiddhikaṃ akaṃsū’ ti, tathā hi jīvakassa nivesane nisinno bhagavā‘ evaṃ cūḷapanthakassa cittaṃ samāhitaṃ, vīthipaṭipannā vipassanā’ ti ñatvā yathānisinnoyeva attānaṃ dassetvā,‘ panthaka, nevāyaṃ pilotikā kiliṭṭhā rajānukiṇṇā, ito pana aññopi ariyassa vinaye saṃkileso rajo’ ti dassento–"
  624. 460624,107,2186,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Rāgo rajo na ca pana reṇu vuccati, rāgassetaṃ adhivacanaṃ rajoti; "
  625. 460625,107,2187,2,11,1,67,8,"Etaṃ rajaṃ vippajahitvā bhikkhavo, viharanti te vigatarajassa sāsane."
  626. 460626,107,2188,2,11,1,33,6,‘ ‘ Doso rajo… pe… vigatarajassa sāsane.
  627. 460627,107,2189,2,26,1,36,7,‘ ‘ Moho rajo… pe… vigatarajassa sāsane’’ ti.( mahāni.209; cūḷani. udayamāṇavapucchāniddesa74)–
  628. 460628,107,2190,2,6,1,24,4,Imā tisso gāthāyo abhāsi.
  629. 460629,107,2190,7,12,1,66,5,Gāthāpariyosāne cūḷapanthako sahapaṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇīti.
  630. 460630,107,2190,13,74,1,292,36,"Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ kathāsallāpaṃ sutvā āgantvā buddhāsane nisīditvā‘‘ kiṃ vadetha, bhikkhave’’ ti pucchitvā‘‘ imaṃ nāma, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhave, cūḷapanthakena idāni mayhaṃ ovāde ṭhatvā lokuttharadāyajjaṃ laddhaṃ, pubbe pana lokiyadāyajjaṃ laddhan’’ ti vatvā tehi yācito cūḷaseṭṭhijātakaṃ( jā.1.1.4) kathesi. "
  631. 460631,107,2190,75,88,1,145,13,Aparabhāge naṃ satthā ariyagaṇaparivuto dhammāsane nisinno manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ bhikkhūnaṃ cetovivaṭṭakusalānañca aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  632. 460632,107,2191,2,18,1,134,12,35. Evaṃ so pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā pītisomanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  633. 460633,107,2191,19,22,1,37,3,Tattha purimapadadvayaṃ vuttatthameva.
  634. 460634,107,2191,23,40,1,120,15,Gaṇamhā vūpakaṭṭho {so}ti so padumuttaro nāma satthā gaṇamhā mahatā bhikkhusamūhato vūpakaṭṭho visuṃ bhūto vivekaṃ upagato.
  635. 460635,107,2191,41,55,1,106,12,"Tadā mama tāpasakāle himavante himālayapabbatasamīpe vasi vāsaṃ kappesi, catūhi iriyāpathehi vihāsīti attho. "
  636. 460636,107,2192,2,34,1,207,24,"36. Ahampi… pe… {tadā}ti yadā so bhagavā himavantaṃ upagantvā vasi, tadā ahampi himavantasamīpe kataassame ā samantato kāyacittapīḷāsaṅkhātā parissayā samanti etthāti {assamo}ti laddhanāme araññāvāse vasāmīti sambandho. "
  637. 460637,107,2192,35,51,1,143,15,"Acirāgataṃ mahāvīran ti aciraṃ āgataṃ mahāvīriyavantaṃ lokanāyakaṃ padhānaṃ taṃ bhagavantaṃ upesinti sambandho, āgatakkhaṇeyeva upāgaminti attho. "
  638. 460638,107,2193,2,25,1,189,19,37. Pupphacchattaṃ {gahetvānā}ti evaṃ upagacchanto ca padumuppalapupphādīhi chāditaṃ pupphamayaṃ chattaṃ gahetvā narāsabhaṃ narānaṃ seṭṭhaṃ bhagavantaṃ chādento upagacchiṃ samīpaṃ gatosmīti attho.
  639. 460639,107,2193,26,37,1,117,11,Samādhiṃ samāpajjantan ti rūpāvacarasamādhijjhānaṃ samāpajjantaṃ appetvā nisinnassa antarāyaṃ ahaṃ akāsinti sambandho.
  640. 460640,107,2194,2,20,1,114,13,38. Ubho hatthehi {paggayhā}ti taṃ susajjitaṃ pupphacchattaṃ dvīhi hatthehi ukkhipitvā ahaṃ bhagavato adāsinti sambandho.
  641. 460641,107,2194,21,34,1,99,11,"{Paṭiggahesī}ti taṃ mayā dinnaṃ pupphacchattaṃ padumuttaro bhagavā sampaṭicchi, sādaraṃ sādiyīti attho. "
  642. 460642,107,2195,2,23,1,176,17,41. Satapattachattaṃ {paggayhā}ti ekekasmiṃ padumapupphe satasatapattānaṃ vasena satapattehi padumapupphehi chāditaṃ pupphacchattaṃ pakārena ādarena gahetvā tāpaso mama adāsīti attho.
  643. 460643,107,2195,24,34,1,78,9,Tamahaṃ {kittayissāmī}ti taṃ tāpasaṃ ahaṃ kittayissāmi pākaṭaṃ karissāmīti attho.
  644. 460644,107,2195,35,42,1,56,7,Mama bhāsato bhāsamānassa vacanaṃ suṇotha manasi karotha.
  645. 460645,107,2196,2,16,1,124,10,42. {Pañcavīsatikappānī}ti iminā pupphacchattadānena pañcavīsativāre tāvatiṃsabhavane sakko hutvā devarajjaṃ karissatīti sambandho.
  646. 460646,107,2196,17,24,1,80,6,{Catuttiṃsatikkhattuñcā}ti catuttiṃsativāre manussaloke cakkavattī rājā bhavissati.
  647. 460647,107,2197,2,17,1,77,11,43. Yaṃ yaṃ yonin ti manussayoniādīsu yaṃ yaṃ jātiṃ saṃsarati gacchati upapajjati.
  648. 460648,107,2197,18,32,1,123,14,Tattha tattha yoniyaṃ abbhokāse suññaṭṭhāne patiṭṭhantaṃ nisinnaṃ ṭhitaṃ vā padumaṃ dhārayissati upari chādayissatīti attho.
  649. 460649,107,2198,2,17,1,118,11,45. Pakāsite {pāvacane}ti tena bhagavato sakalapiṭakattaye pakāsite dīpite manussattaṃ manussajātiṃ labhissati upapajjissati.
  650. 460650,107,2198,18,37,1,134,15,"Manomayamhi {kāyamhī}ti manena jhānacittena nibbattoti manomayo, yathā cittaṃ pavattati, tathā kāyaṃ pavatteti cittagatikaṃ karotīti attho. "
  651. 460651,107,2198,38,50,1,87,12,Tamhi manomaye kāyamhi so tāpaso cūḷapanthako nāma hutvā uttamo aggo bhavissatīti attho.
  652. 460652,107,2198,51,57,1,49,6,Sesaṃ heṭṭhā vuttattā uttānattā ca suviññeyyameva.
  653. 460653,107,2199,2,17,1,98,12,52. Sariṃ kokanadaṃ ahan ti ahaṃ bhagavato nimmitacoḷakaṃ parimajjanto kokanadaṃ padumaṃ sarinti attho.
  654. 460654,107,2199,18,36,1,120,16,"Tattha cittaṃ vimucci {me}ti tasmiṃ kokanade padume mayhaṃ cittaṃ adhimucci allīno, tato ahaṃ arahattaṃ pāpuṇinti sambandho. "
  655. 460655,107,2200,2,16,1,97,11,53. Ahaṃ manomayesu cittagatikesu kāyesu sabbattha sabbesu pāramiṃ pariyosānaṃ gato pattoti sambandho.
  656. 460656,107,2200,17,19,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  657. 460657,107,2201,2,4,1,40,2,Cūḷapanthakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  658. 460658,107,2202,2,4,1,33,2,5 . Pilindavacchattheraapadānavaṇṇanā
  659. 460659,107,2203,2,9,1,69,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato pilindavacchattherassa apadānaṃ.
  660. 460660,107,2203,10,54,1,418,44,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbatto heṭṭhā vuttanayena satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ devatānaṃ piyamanāpabhāvena aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto.
  661. 460661,107,2203,55,79,1,225,23,Parinibbute bhagavati tassa thūpaṃ pūjetvā saṅghassa mahādānaṃ pavattetvā tato cavitvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā anuppanne buddhe cakkavattī rājā hutvā mahājanaṃ pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā saggaparāyanaṃ akāsi.
  662. 460662,107,2203,80,92,1,95,11,"So anuppanneyeva amhākaṃ bhagavati sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, pilindo tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  663. 460663,107,2203,93,96,1,15,2,{Vaccho}ti gottaṃ.
  664. 460664,107,2203,97,102,1,41,4,So aparabhāge {pilindavaccho}ti paññāyittha.
  665. 460665,107,2203,103,121,1,184,18,Saṃsāre pana saṃvegabahulatāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā cūḷagandhāraṃ nāma vijjaṃ sādhetvā tāya vijjāya ākāsacārī paracittavidū ca hutvā rājagahe lābhaggayasaggapatto paṭivasati.
  666. 460666,107,2204,2,10,1,69,8,Atha amhākaṃ bhagavā abhisambuddho hutvā anukkamena rājagahaṃ upagato.
  667. 460667,107,2204,11,24,1,83,12,"Tato paṭṭhāya buddhānubhāvena tassa sā vijjā na sampajjati, attano kiccaṃ na sādheti. "
  668. 460668,107,2204,25,27,1,10,2,So cintesi–
  669. 460669,107,2204,28,74,1,322,36,"‘‘ sutaṃ kho panetaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ‘ yattha mahāgandhāravijjā dharati , tattha cūḷagandhāravijjā na sampajjatī’ ti samaṇassa pana gotamassa āgatakālato paṭṭhāya nāyaṃ mama vijjā sampajjati, nissaṃsayaṃ samaṇo gotamo mahāgandhāravijjaṃ jānāti, yaṃnūnāhaṃ taṃ payirupāsitvā tassa santike taṃ vijjaṃ pariyāpuṇeyyan’’ ti. "
  670. 460670,107,2204,75,79,1,38,4,So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca–
  671. 460671,107,2204,80,98,1,77,11,"‘‘ ahaṃ, mahāsamaṇa, tava santike ekaṃ vijjaṃ pariyāpuṇitukāmo, okāsaṃ me karohī’’ ti."
  672. 460672,107,2204,99,110,1,37,7,‘‘ Tena hi mama santike pabbajāhī’’ ti āha.
  673. 460673,107,2204,111,122,1,51,7,So‘‘ vijjāya parikammaṃ pabbajjā’’ ti maññamāno pabbaji.
  674. 460674,107,2204,123,130,1,63,7,Tassa bhagavā dhammaṃ kathetvā caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi.
  675. 460675,107,2204,131,138,1,77,7,So upanissayasampannatāya nacirasseva vipassanaṃ paṭṭhapetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  676. 460676,107,2205,2,24,1,148,18,"55. Yā pana purimajātiyaṃ tassovāde ṭhatvā sagge nibbattā devatā, tā kataññutaṃ nissāya tasmiṃ sañjātabahumānā sāyaṃ pātaṃ theraṃ payirupāsitvā gacchanti. "
  677. 460677,107,2205,25,61,1,166,18,"Tasmā naṃ bhagavā devatānaṃ ativiya piyamanāpabhāvena aggabhāve ṭhapesi‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ devatānaṃ piyamanāpānaṃ yadidaṃ pilindavaccho’’ ti( a. ni.1.209,215). "
  678. 460678,107,2205,62,74,1,133,11,Evaṃ so pattaaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ anussaritvā pītisomanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  679. 460679,107,2206,2,8,1,52,5,Tattha kāmarūpārūpalokassa nātho padhānoti lokanātho.
  680. 460680,107,2206,9,37,1,210,24,"Medhā vuccanti sabbaññutaññāṇaanāvaraṇañāṇādayo, sundarā, pasaṭṭhā vā medhā yassa so sumedho, aggo ca so puggalo cāti aggapuggalo, tasmiṃ sumedhe lokanāyake aggapuggale khandhaparinibbānena nibbute satīti sambandho. "
  681. 460681,107,2206,38,53,1,138,14,Pasannacitto {sumano}ti saddhāya pasāditacitto somanassena sundaramano ahaṃ tassa sumedhassa bhagavato thūpapūjaṃ cetiyapūjaṃ akāsinti attho.
  682. 460682,107,2207,2,42,1,294,35,"56. Ye ca khīṇāsavā {tatthā}ti tasmiṃ samāgame ye ca khīṇāsavā pahīnakilesā chaḷabhiññā chahi abhiññāhi samannāgatā mahiddhikā mahantehi iddhīhi samannāgatā santi, te sabbe khīṇāsave ahaṃ tattha samānetvā suṭṭhu ādarena ānetvā saṅghabhattaṃ sakalasaṅghassa dātabbabhattaṃ akāsiṃ tesaṃ bhojesinti attho. "
  683. 460683,107,2208,2,21,1,126,15,57. Upaṭṭhāko tadā {ahū}ti tadā mama saṅghabhattadānakāle sumedhassa bhagavato nāmena sumedho nāma upaṭṭhākasāvako ahu ahosīti attho.
  684. 460684,107,2208,22,31,1,77,9,So sāvako mayhaṃ pūjāsakkāraṃ anumodittha anumodito ānisaṃsaṃ kathesīti attho.
  685. 460685,107,2209,2,24,1,159,16,"58. Tena {cittappasādenā}ti tena thūpapūjākaraṇavasena uppannena cittappasādena devaloke dibbavimānaṃ upapajjiṃ upagato asmīti attho, tattha nibbattomhīti vuttaṃ hoti. "
  686. 460686,107,2209,25,38,1,113,12,{Chaḷāsītisahassānī}ti tasmiṃ vimāne cha asītisahassāni devaccharāyo me mayhaṃ cittaṃ ramiṃsu ramāpesunti sambandho.
  687. 460687,107,2210,2,23,1,157,17,59. Mameva {anuvattantī}ti tā accharāyo sabbakāmehi dibbehi rūpādivatthukāmehi upaṭṭhahantiyo mamaṃ eva anuvattanti mama vacanaṃ anukaronti sadā niccakālanti attho.
  688. 460688,107,2210,24,26,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  689. 460689,107,2211,2,4,1,41,2,Pilindavacchattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  690. 460690,107,2212,2,4,1,26,2,6 . Rāhulattheraapadānavaṇṇanā
  691. 460691,107,2213,2,10,1,66,5,Padumuttarassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato rāhulattherassa apadānaṃ.
  692. 460692,107,2213,11,48,1,360,37,Ayampi āyasmā purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ sikkhākāmānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento senāsanavisodhanavijjotanādikaṃ uḷāraṃ puññaṃ katvā paṇidhānaṃ akāsi.
  693. 460693,107,2213,49,71,1,211,21,So tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde amhākaṃ bodhisattaṃ paṭicca yasodharāya deviyā kucchimhi nibbattitvā {rāhulo}ti laddhanāmo mahatā khattiyaparivārena vaḍḍhi.
  694. 460694,107,2213,72,81,1,42,4,Tassa pabbajjāvidhānaṃ khandhake( mahāva.105) āgatameva.
  695. 460695,107,2213,82,94,1,116,12,So pabbajitvā satthu santike anekehi suttapadehi suladdhovādo paripakkañāṇo vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  696. 460696,107,2213,95,103,1,66,8,Arahā pana hutvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā aññaṃ byākaronto–
  697. 460697,107,2214,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Ubhayeneva sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū; "
  698. 460698,107,2215,2,9,1,48,6,"Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā."
  699. 460699,107,2216,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo; "
  700. 460700,107,2217,2,7,1,39,4,"Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso."
  701. 460701,107,2218,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Kāmandhā jālapacchannā, taṇhāchadanachāditā; "
  702. 460702,107,2219,2,8,1,44,5,"Pamattabandhunā bandhā, macchāva kuminā mukhe."
  703. 460703,107,2220,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Taṃ kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ; "
  704. 460704,107,2221,2,16,1,45,5,"Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ ti.( theragā.295-298); "
  705. 460705,107,2222,2,5,1,20,3,Catasso gāthā abhāsi.
  706. 460706,107,2222,6,16,1,99,8,Tattha ubhayeneva {sampanno}ti jātisampadā paṭipattisampadāti ubhayasampattiyāpi sampanno samannāgato.
  707. 460707,107,2222,17,31,1,71,8,Rāhulabhaddoti maṃ {vidū}ti‘‘ rāhulabhaddo’’ ti maṃ sabrahmacārino sañjānanti.
  708. 460708,107,2222,32,61,1,130,17,"Tassa hi jātasāsanaṃ sutvā bodhisattena,‘‘ rāhu, jāto, bandhanaṃ jātan’’ ti vuttavacanaṃ upādāya suddhodanamahārājā‘‘ rāhulo’’ ti nāmaṃ gaṇhi. "
  709. 460709,107,2222,62,68,1,49,6,Tattha ādito pitarā vuttapariyāyameva gahetvā āha–
  710. 460710,107,2222,69,77,1,26,4,‘‘ rāhulabhaddoti maṃ vidū’’ ti.
  711. 460711,107,2222,78,81,1,26,2,{Bhaddo}ti pasaṃsāvacanameva.
  712. 460712,107,2222,82,112,1,136,15,"Aparabhāge satthā taṃ sikkhākāmabhāvena aggaṭṭhāne ṭhapesi‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ sikkhākāmānaṃ yadidaṃ rāhulo’’ ti( a. ni.1.209). "
  713. 460713,107,2223,2,17,1,131,11,68. Evaṃ so pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {bhagavato}tiādimāha.
  714. 460714,107,2223,18,25,1,57,6,Sattabhūmimhi {pāsāde}ti pasādaṃ somanassaṃ janetīti pāsādo.
  715. 460715,107,2223,26,38,1,88,11,"Uparūpari ṭhitā satta bhūmiyo yasmiṃ pāsāde soyaṃ sattabhūmi, tasmiṃ sattabhūmimhi pāsāde. "
  716. 460716,107,2223,39,55,1,128,15,"Ādāsaṃ santhariṃ ahan ti ādāsatalaṃ nipphādetvā lokajeṭṭhassa bhagavato tādino ahaṃ santharaṃ adāsiṃ, santharitvā pūjesinti attho. "
  717. 460717,107,2224,2,10,1,57,4,69. {Khīṇāsavasahassehī}ti arahantasahassehi parikiṇṇo parivuto.
  718. 460718,107,2224,11,23,1,95,12,Dvipadindo dvipadānaṃ indo sāmi narāsabho mahāmuni gandhakuṭiṃ tehi saha upāgami pāvisīti attho.
  719. 460719,107,2225,2,26,1,194,21,70. Virocento gandhakuṭin ti taṃ gandhakuṭiṃ sobhayamāno devānaṃ devo devadevo narānaṃ āsabho narāsabho jeṭṭho satthā bhikkhusaṅghamajjhe nisīditvā imā byākaraṇagāthāyo abhāsatha kathesīti sambandho.
  720. 460720,107,2226,2,17,1,90,11,71. Yenāyaṃ jotitā {seyyā}ti yena upāsakena ayaṃ pāsādasaṅkhātā seyyā jotitā pabhāsitā pajjalitā.
  721. 460721,107,2226,18,26,1,65,8,Ādāsova kaṃsalohamayaṃ ādāsatalaṃ iva suṭṭhu samaṃ katvā santhatā.
  722. 460722,107,2226,27,33,1,51,6,Taṃ upāsakaṃ kittayissāmi pākaṭaṃ karissāmīti attho.
  723. 460723,107,2226,34,36,1,20,2,Sesaṃ suviññeyyameva.
  724. 460724,107,2227,2,28,1,173,21,"81. Aṭṭhānametaṃ yaṃ {tādī}ti yaṃ yena kāraṇena tādī iṭṭhāniṭṭhesu akampiyasabhāvattā tādī agāre gharāvāse ratiṃ allīnabhāvaṃ ajjhagā pāpuṇi, etaṃ kāraṇaṃ aṭṭhānaṃ akāraṇanti attho. "
  725. 460725,107,2228,2,17,1,108,10,82. Nikkhamitvā {agārasmā}ti gharāvāsato nikkhamitvā taṃ tiṇadalamiva pariccajitvā subbato susikkhito pabbajissati.
  726. 460726,107,2228,18,46,1,159,19,"Rāhulo nāma {nāmenā}ti suddhodanamahārājena pesitaṃ kumārassa jātasāsanaṃ sutvā pitarā siddhatthena,‘‘ rāhu jāto, bandhanaṃ jātan’’ ti vuttanāmattā rāhulo nāmāti attho."
  727. 460727,107,2228,47,78,1,196,21,"‘‘ Yathā candasūriyānaṃ vimānapabhāya kiliṭṭhakaraṇena rāhu asurindo upeti gacchati, evamevāyaṃ mama abhinikkhamanapabbajjādīnaṃ antarāyaṃ karontoriva jāto’’ ti adhippāyena,‘‘ rāhu jātoti āhā’’ ti daṭṭhabbaṃ. "
  728. 460728,107,2228,79,92,1,112,12,Arahā so {bhavissatī}ti so tādiso upanissayasampanno vipassanāyaṃ yuttappayutto arahā khīṇāsavo bhavissatīti attho.
  729. 460729,107,2229,2,38,1,254,31,"83. Kikīva aṇḍaṃ {rakkheyyā}ti aṇḍaṃ bījaṃ rakkhamānā kikī sakuṇī iva appamatto sīlaṃ rakkheyya, cāmarī viya vāladhin ti vālaṃ rakkhamānā kaṇḍakesu vāle laggante bhindanabhayena anākaḍḍhitvā maramānā cāmarī viya jīvitampi pariccajitvā sīlaṃ abhinditvā rakkheyya. "
  730. 460730,107,2229,39,59,1,177,18,"Nipako {sīlasampanno}ti nepakkaṃ vuccati paññā, tena nepakkena samannāgato nipako khaṇḍachiddādibhāvaṃ apāpetvā rakkhaṇato sīlasampanno bhavissatīti evaṃ so bhagavā byākaraṇamakāsi. "
  731. 460731,107,2229,60,71,1,105,10,So evaṃ pattaarahattaphalo ekadivasaṃ vivekaṭṭhāne nisinno somanassavasena evaṃ rakkhiṃ {mahāmunī}tiādimāha.
  732. 460732,107,2229,72,74,1,20,2,Taṃ suviññeyyamevāti.
  733. 460733,107,2230,2,4,1,34,2,Rāhulattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  734. 460734,107,2231,2,4,1,40,2,7 . Upasenavaṅgantaputtattheraapadānavaṇṇanā
  735. 460735,107,2232,2,8,1,82,6,Padumuttaraṃ bhagavantan tiādikaṃ āyasmato upasenavaṅgantaputtattherassa apadānaṃ.
  736. 460736,107,2232,9,61,1,477,50,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā vayappatto satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde nālakagāme rūpasārī brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti, upaseno tissa nāmaṃ ahosi. "
  737. 460737,107,2232,62,92,1,219,26,So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā upasampadāya ekavassiko‘‘ ariyagabbhaṃ vaḍḍhemī’’ ti ekaṃ kulaputtaṃ attano santike upasampādetvā tena saddhiṃ satthu santikaṃ gato.
  738. 460738,107,2232,93,145,1,285,34,"Satthārā cassa tassa avassikassa bhikkhuno saddhivihārikabhāvaṃ sutvā‘‘ atilahuṃ kho tvaṃ, moghapurisa, bāhullāya āvatto’’ ti( mahāva.75) garahito‘‘ idānāhaṃ yadi parisaṃ nissāya satthārā garahito, parisaṃyeva pana nissāya satthu pasādaṃ karissāmī’’ ti vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. "
  739. 460739,107,2232,146,165,1,146,17,"Arahā pana hutvā sayampi sabbe dhutaṅgadhamme samādāya vattati, aññepi tadatthāya samādapesi, tena naṃ bhagavā samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. "
  740. 460740,107,2232,166,205,1,268,33,"So aparena samayena kosambiyaṃ kalahe uppanne bhikkhusaṅghe ca dvidhābhūte ekena bhikkhunā taṃ kalahaṃ parivajjitukāmena‘‘ etarahi kho kalaho uppanno, bhikkhusaṅgho ca dvidhābhūto, kathaṃ nu kho mayā paṭipajjitabban’’ ti puṭṭho vivekavāsato paṭṭhāya tassa paṭipattiṃ kathesi. "
  741. 460741,107,2232,206,217,1,95,11,Evaṃ thero tassa bhikkhuno ovādadānāpadesena attano tathā paṭipannabhāvaṃ dīpento aññaṃ byākāsi.
  742. 460742,107,2233,2,17,1,135,12,86. So evaṃ pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaraṃ bhagavantan tiādimāha.
  743. 460743,107,2233,18,37,1,185,19,Pabbhāramhi nisīdantan ti purato bhāraṃ namitaṃ onamitanti pabbhāraṃ vivekakāmaṃ vanamajjhe sayaṃjātapabbatapabbhāre nisinnaṃ naruttamaṃ bhagavantaṃ ahaṃ upagacchiṃ samīpaṃ gatoti attho.
  744. 460744,107,2234,2,15,1,83,9,87. Kaṇikārapuppha {disvā}ti tathā upagacchanto tasmiṃ padese supupphitaṃ kaṇikāraṃ disvā.
  745. 460745,107,2234,16,29,1,104,12,Vaṇṭe chetvānahaṃ {tadā}ti tasmiṃ tathāgatassa diṭṭhakāle taṃ pupphaṃ vaṇṭe vaṇṭasmiṃ chetvāna chinditvāna.
  746. 460746,107,2234,30,37,1,54,6,Alaṅkaritvā {chattamhī}ti tena pupphena chattaṃ chādetvā.
  747. 460747,107,2234,38,47,1,78,9,Buddhassa abhiropayin ti pabbhāre nisinnassa buddhassa muddhani akāsinti attho.
  748. 460748,107,2235,2,17,1,99,11,88. Piṇḍapātañca pādāsin ti tasmiṃyeva nisinnassa bhagavato piṇḍapātaṃ pakārena adāsiṃ bhojesinti attho.
  749. 460749,107,2235,18,24,1,71,6,Paramannaṃ subhojanan ti sundarabhojanasaṅkhātaṃ paramannaṃ uttamāhāraṃ.
  750. 460750,107,2235,25,40,1,123,14,Buddhena navame {tatthā}ti tasmiṃ vivekaṭṭhāne buddhena saha navame aṭṭha samaṇe samitapāpe khīṇāsavabhikkhū bhojesinti attho.
  751. 460751,107,2236,2,14,1,123,11,Yaṃ vadanti {sumedho}ti yaṃ gotamasammāsambuddhaṃ bhūripaññaṃ pathavisamānaṃ paññaṃ sumedhaṃ sundaraṃ sabbaññutādipaññavantaṃ.
  752. 460752,107,2236,15,30,1,123,15,Sumedho iti sundarapañño iti vadanti paṇḍitā ito kappato satasahasse kappe eso gotamo sammāsambuddho bhavissatīti sambandho.
  753. 460753,107,2236,31,33,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  754. 460754,107,2237,2,4,1,48,2,Upasenavaṅgantaputtattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  755. 460755,107,2238,2,4,1,30,2,8 . Raṭṭhapālattheraapadānavaṇṇanā
  756. 460756,107,2239,2,10,1,70,5,Padumuttarassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato raṭṭhapālattherassa apadānaṃ.
  757. 460757,107,2239,11,63,1,485,47,"Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato uppattito puretarameva haṃsavatīnagare gahapatimahāsālakule nibbattitvā vayappatto pitu accayena gharāvāse patiṭṭhito ratanakoṭṭhāgārakammikena dassitaṃ aparimāṇaṃ vaṃsānugataṃ dhanaṃ disvā‘‘ imaṃ ettakaṃ dhanarāsiṃ mayhaṃ pituayyakapayyakādayo attanā saddhiṃ gahetvā gantuṃ nāsakkhiṃsu, mayā pana gahetvā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā kapaṇaddhikādīnaṃ mahādānaṃ adāsi. "
  758. 460758,107,2239,64,95,1,278,31,So abhiññālābhiṃ ekaṃ tāpasaṃ upasaṅkamitvā tena devalokādhipacce niyojito yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto devaloke nibbattitvā dibbasampattiṃ anubhavanto tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto manussaloke bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ samatthassa kulassa ekaputtako hutvā nibbatti.
  759. 460759,107,2239,96,107,1,139,11,Tena samayena padumuttaro bhagavā loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakko veneyyasatte nibbānamahānagarasaṅkhātaṃ khemantabhūmiṃ sampāpesi.
  760. 460760,107,2239,108,126,1,156,18,Atha so kulaputto anukkamena viññutaṃ patto ekadivasaṃ upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthāraṃ dhammaṃ desentaṃ disvā pasannacitto parisapariyante nisīdi.
  761. 460761,107,2240,2,13,1,81,10,Tena kho pana samayena satthā ekaṃ bhikkhuṃ saddhāpabbajitānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  762. 460762,107,2240,14,26,1,111,12,So taṃ disvā pasannamānaso satasahassabhikkhuparivutassa bhagavato sattāhaṃ mahādānaṃ datvā taṃ ṭhānaṃ patthesi.
  763. 460763,107,2240,27,46,1,141,15,Satthā anantarāyena samijjhanabhāvaṃ disvā‘‘ ayaṃ anāgate gotamassa nāma sammāsambuddhassa sāsane saddhāpabbajitānaṃ aggo bhavissatī’’ ti byākāsi.
  764. 460764,107,2240,47,53,1,58,6,So satthāraṃ bhikkhusaṅghañca vanditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
  765. 460765,107,2240,54,78,1,210,24,So yāvatāyukaṃ puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto ito dvenavute kappe phussassa bhagavato kāle satthu vemātikesu tīsu rājaputtesu satthāraṃ upaṭṭhahantesu tesaṃ puññakiriyāsu sahāyakiccaṃ akāsi.
  766. 460766,107,2240,79,107,1,258,26,"Evaṃ tattha tattha bhave bahuṃ kusalaṃ upacinitvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kururaṭṭhe thullakoṭṭhikanigame raṭṭhapālaseṭṭhino gehe nibbatti, tassa bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ samatthakule nibbattattā {raṭṭhapālo}ti vaṃsānugatameva nāmaṃ ahosi. "
  767. 460767,107,2240,108,125,1,165,16,So mahatā parivārena vaḍḍhanto anukkamena yobbanappatto mātāpitūhi patirūpena dārena saṃyojito mahante ca yase patiṭṭhāpito dibbasampattisadisasampattiṃ paccanubhoti.
  768. 460768,107,2241,2,10,1,73,7,Atha bhagavā kururaṭṭhe janapadacārikaṃ caranto thullakoṭṭhikaṃ anupāpuṇi.
  769. 460769,107,2241,11,46,1,346,35,Taṃ sutvā raṭṭhapālo kulaputto satthāraṃ upasaṅkamitvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitukāmo sattāhaṃ bhattacchedaṃ katvā kicchena kasirena mātāpitaro anujānāpetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yācitvā satthu āṇattiyā aññatarassa santike pabbajitvā yonisomanasikārena kammaṃ karonto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  770. 460770,107,2241,47,117,1,514,54,"Arahattaṃ pana patvā satthāraṃ anujānāpetvā mātāpitaro passituṃ thullakoṭṭhikaṃ gantvā tattha sapadānaṃ piṇḍāya caranto pitu nivesane ābhidosikaṃ kummāsaṃ labhitvā taṃ amataṃ viya paribhuñjanto pitarā nimantito svātanāya adhivāsetvā dutiyadivase pitu nivesane piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā alaṅkatapaṭiyatte itthāgārajane upagantvā‘‘ kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo, yāsaṃ tvaṃ hetu brahmacariyaṃ carasī’’ tiādīni( ma. ni.2.301) vatvā palobhanakammaṃ kātuṃ āraddhe tassādhippāyaṃ viparivattetvā aniccatādipaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ kathento–"
  771. 460771,107,2242,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ; "
  772. 460772,107,2243,2,9,1,46,6,"Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti."
  773. 460773,107,2244,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca; "
  774. 460774,107,2245,2,9,1,44,6,"Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati."
  775. 460775,107,2246,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ; "
  776. 460776,107,2247,2,9,1,38,6,"Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino."
  777. 460777,107,2248,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Aṭṭhāpadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā; "
  778. 460778,107,2249,2,9,1,38,6,"Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino."
  779. 460779,107,2250,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato; "
  780. 460780,107,2251,2,9,1,38,6,"Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino."
  781. 460781,107,2252,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo; "
  782. 460782,107,2253,2,8,1,45,5,"Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake."
  783. 460783,107,2254,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo; "
  784. 460784,107,2255,2,25,1,46,6,"Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake’’ ti.( ma. ni.2.302; theragā.769-775); "
  785. 460785,107,2256,2,5,1,18,3,Imā gāthāyo abhāsi.
  786. 460786,107,2256,6,16,1,95,10,Imā gāthā vatvā vehāsaṃ abbhuggantvā rañño korabyassa migājinavanuyyāne maṅgalasilāpaṭṭe nisīdi.
  787. 460787,107,2256,17,39,1,135,17,"Therassa kira pitā sattasu dvārakoṭṭhakesu aggaḷaṃ dāpetvā malle āṇāpesi‘‘ nikkhamituṃ mā detha, kāsāyāni apanetvā setakāni nivāsāpethā’’ ti. "
  788. 460788,107,2256,40,44,1,27,4,Tasmā thero ākāsena agamāsi.
  789. 460789,107,2256,45,85,1,276,33,"Atha rājā korabyo therassa tattha nisinnabhāvaṃ sutvā taṃ upasaṅkamitvā sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā‘‘ idha, bho raṭṭhapāla, pabbajanto byādhipārijuññaṃ vā jarābhogañātipārijuññaṃ vā patto pabbajati, tvaṃ pana kiñcipi pārijuññaṃ anupagato eva kasmā pabbajasī’’ ti pucchi. "
  790. 460790,107,2256,86,130,1,219,28,"Athassa thero‘‘ upaniyyati loko addhuvo, atāṇo loko anabhissaro, asaraṇo loko sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ, ūno loko atitto taṇhādāso’’ ti( ma. ni.2.305) imesaṃ catunnaṃ dhammuddesānaṃ attanā viditabhāvaṃ kathetvā tassā desanāya anugītiṃ kathento–"
  791. 460791,107,2257,2,15,1,60,10,"‘ ‘ Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṃ na dadanti mohā; "
  792. 460792,107,2258,2,10,1,62,7,"Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti."
  793. 460793,107,2259,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Rājā pasayhappathaviṃ vijetvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto; "
  794. 460794,107,2260,2,9,1,57,6,"Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha."
  795. 460795,107,2261,2,14,1,54,10,"‘ ‘ Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṃ upenti; "
  796. 460796,107,2262,2,12,1,58,9,"Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti."
  797. 460797,107,2263,2,19,1,57,12,"‘ ‘ Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese,‘ aho vatā no amarā’ ti cāhu; "
  798. 460798,107,2264,2,11,1,59,8,"Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti."
  799. 460799,107,2265,2,13,1,55,9,"‘ ‘ So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena pahāya bhoge; "
  800. 460800,107,2266,2,13,1,57,10,"Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā."
  801. 460801,107,2267,2,15,1,61,10,"‘ ‘ Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti, satto pana gacchati yena kammaṃ; "
  802. 460802,107,2268,2,13,1,65,10,"Na mīyamānaṃ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ."
  803. 460803,107,2269,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti; "
  804. 460804,107,2270,2,9,1,57,6,"Appaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ."
  805. 460805,107,2271,2,17,1,66,12,"‘ ‘ Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho; "
  806. 460806,107,2272,2,13,1,62,10,"Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho."
  807. 460807,107,2273,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Tasmā hi paññāva dhanena seyyā, yāya vosānamidhādhigacchati; "
  808. 460808,107,2274,2,10,1,54,7,"Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā."
  809. 460809,107,2275,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Upeti gabbhañca parañca lokaṃ, saṃsāramāpajjaparamparāya; "
  810. 460810,107,2276,2,9,1,58,6,"Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ."
  811. 460811,107,2277,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Coro yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati pāpadhammo; "
  812. 460812,107,2278,2,11,1,57,8,"Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo."
  813. 460813,107,2279,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ; "
  814. 460814,107,2280,2,10,1,54,7,"Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja."
  815. 460815,107,2281,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā; "
  816. 460816,107,2282,2,10,1,60,7,"Etampi disvāna pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo."
  817. 460817,107,2283,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Saddhāyāhaṃ pabbajito, upeto jinasāsane; "
  818. 460818,107,2284,2,9,1,47,6,"Avañjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ."
  819. 460819,107,2285,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kāme ādittato disvā, jātarūpāni satthato; "
  820. 460820,107,2286,2,7,1,45,4,"Gabbhāvokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ."
  821. 460821,107,2287,2,12,1,40,6,"‘ ‘ Etamādīnavaṃ ñatvā, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā; "
  822. 460822,107,2288,2,9,1,45,6,"Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ."
  823. 460823,107,2289,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; "
  824. 460824,107,2290,2,8,1,38,5,"Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā."
  825. 460825,107,2291,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; "
  826. 460826,107,2292,2,17,1,45,6,"So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ ti.( theragā.776-793)– "
  827. 460827,107,2293,2,5,1,15,3,Imā gāthā avoca.
  828. 460828,107,2293,6,15,1,67,9,Evaṃ thero rañño korabyassa dhammaṃ desetvā satthu santikameva gato.
  829. 460829,107,2293,16,25,1,89,9,Satthā ca aparabhāge ariyagaṇamajjhe nisinno theraṃ saddhāpabbajitānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  830. 460830,107,2294,2,4,1,0,0,97-8.
  831. 460831,107,2294,5,18,1,130,11,Evaṃ so thero pattaetadaggaṭṭhāno pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {bhagavato}tiādimāha.
  832. 460832,107,2294,19,36,1,134,16,Varanāgo mayā {dinno}ti tassa bhagavato rūpakāye pasīditvā varo uttamo seṭṭho īsādanto rathīsāsadisadanto urūḷhavā bhāravaho rājāraho vā.
  833. 460833,107,2294,37,43,1,79,5,{Setacchattopasobhito}ti hatthikkhandhe ussāpitasetacchattena upasevito sobhamāno.
  834. 460834,107,2294,44,48,1,28,4,Punapi kiṃ visiṭṭho varanāgo?
  835. 460835,107,2294,49,51,1,29,2,Sakappano hatthālaṅkārasahito.
  836. 460836,107,2294,52,60,1,91,8,Saṅghārāmaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa vasanatthāya ārāmaṃ vihāraṃ akārayiṃ kāresiṃ.
  837. 460837,107,2295,2,17,1,117,11,99. {Catupaññāsasahassānī}ti tasmiṃ kārāpite vihārabbhantare catupaññāsasahassāni pāsādāni ca ahaṃ akārayiṃ kāresinti attho.
  838. 460838,107,2295,18,29,1,116,10,Mahoghadānaṃ {karitvānā}ti sabbaparikkhārasahitaṃ mahoghasadisaṃ mahādānaṃ sajjetvā mahesino munino niyyādesinti attho.
  839. 460839,107,2296,2,24,1,203,18,100. Anumodi {mahāvīro}ti caturāsaṅkhyeyyasatasahassesu kappesu abbocchinnaussāhasaṅkhātena vīriyena mahāvīro sayambhū sayameva bhūto jāto laddhasabbaññutaññāṇo aggo seṭṭho puggalo anumodi vihārānumodanaṃ akāsi.
  840. 460840,107,2296,25,44,1,184,17,Sabbe jane {hāsayanto}ti sakalānantāparimāṇe devamanusse hāsayanto santuṭṭhe kurumāno amatanibbānapaṭisaṃyuttaṃ catusaccadhammadesanaṃ desesi pakāsesi vivari vibhaji uttānī akāsīti attho.
  841. 460841,107,2297,2,17,1,68,10,101. Taṃ me {viyākāsī}ti taṃ mayhaṃ katapuññaṃ balaṃ visesena pākaṭaṃ akāsi.
  842. 460842,107,2297,18,27,1,72,7,"{Jalajuttamanāmako}ti jale jātaṃ jalajaṃ padumaṃ, padumuttaranāmakoti attho."
  843. 460843,107,2297,28,35,1,28,3,‘‘ Jalanuttamanāyako’’ tipi pāṭho.
  844. 460844,107,2297,36,48,1,101,10,"Tattha attano pabhāya jalantīti jalanā, candimasūriyadevabrahmāno, tesaṃ jalanānaṃ uttamoti jalanuttamo. "
  845. 460845,107,2297,49,68,1,137,17,"Sabbasattānaṃ nāyako uttamoti nāyako, sambhāravante satte nibbānaṃ neti pāpetīti vā nāyako, jalanuttamo ca so nāyako cāti jalanuttamanāyako. "
  846. 460846,107,2297,69,82,1,107,12,Bhikkhusaṅghe {nisīditvā}ti bhikkhusaṅghassa majjhe nisinno imā gāthā abhāsatha pākaṭaṃ katvā kathesīti attho.
  847. 460847,107,2297,83,85,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  848. 460848,107,2298,2,4,1,38,2,Raṭṭhapālattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  849. 460849,107,2299,2,4,1,26,2,9 . Sopākattheraapadānavaṇṇanā
  850. 460850,107,2300,2,8,1,65,5,Pabbhāraṃ {sodhayantassā}tiādikaṃ āyasmato sopākattherassa apadānaṃ.
  851. 460851,107,2300,9,27,1,166,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle aññatarassa kuṭumbikassa putto hutvā nibbatti.
  852. 460852,107,2300,28,39,1,98,10,"Ekadivasaṃ satthāraṃ disvā bījapūraphalāni satthu upanesi, paribhuñji bhagavā tassānukampaṃ upādāya. "
  853. 460853,107,2300,40,54,1,135,14,So bhikkhu satthari saṅghe ca abhippasanno salākabhattaṃ paṭṭhapetvā saṅghuddesavasena tiṇṇaṃ bhikkhūnaṃ yāvatāyukaṃ khīrabhattaṃ adāsi.
  854. 460854,107,2300,55,69,1,136,14,So tehi puññehi aparāparaṃ devamanussesu sampattiyo anubhavanto ekadā manussayoniyaṃ nibbatto ekassa paccekabuddhassa khīrabhattaṃ adāsi.
  855. 460855,107,2301,2,18,1,166,16,Evaṃ tattha tattha puññāni katvā sugatīsuyeva paribbhamanto imasmiṃ buddhuppāde purimakammanissandena sāvatthiyaṃ aññatarāya duggatitthiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  856. 460856,107,2301,19,35,1,132,16,Sā taṃ dasamāse kucchinā pariharitvā paripakke gabbhe vijāyanakāle vijāyituṃ asakkontī mucchaṃ āpajjitvā bahuvelaṃ matā viya nipajji.
  857. 460857,107,2301,36,55,1,116,14,Ñātakā‘‘ matā’’ ti saññāya susānaṃ netvā citakaṃ āropetvā devatānubhāvena vātavuṭṭhiyā uṭṭhitāya aggiṃ adatvā pakkamiṃsu.
  858. 460858,107,2301,56,63,1,77,7,Dārako pacchimabhavikattā devatānubhāveneva arogo hutvā mātukucchito nikkhami.
  859. 460859,107,2301,64,67,1,20,3,Mātā pana kālamakāsi.
  860. 460860,107,2301,68,80,1,111,12,Devatā manussarūpenupagamma taṃ gahetvā susānagopakassa gehe ṭhapetvā katipāhaṃ kālaṃ patirūpena āhārena posesi.
  861. 460861,107,2301,81,88,1,52,7,Tato paraṃ susānagopako attano puttaṃ katvā vaḍḍhesi.
  862. 460862,107,2301,89,101,1,79,11,So tathā vaḍḍhento tassa puttena suppiyena nāma dārakena saddhiṃ kīḷanto vicari.
  863. 460863,107,2301,102,109,1,56,6,Tassa susāne jātasaṃvaḍḍhabhāvato {sopāko}ti samaññā ahosi.
  864. 460864,107,2302,2,16,1,151,14,Athekadivasaṃ sattavassikaṃ taṃ bhagavā paccūsavelāyaṃ ñāṇajālaṃ pattharitvā veneyyabandhave olokento ñāṇajālassa antogataṃ disvā susānaṭṭhānaṃ agamāsi.
  865. 460865,107,2302,17,25,1,84,8,Dārako pubbahetunā codiyamāno pasannamānaso satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā aṭṭhāsi.
  866. 460866,107,2302,26,30,1,28,4,Satthā tassa dhammaṃ kathesi.
  867. 460867,107,2302,31,48,1,91,13,So dhammaṃ sutvā pabbajjaṃ yācitvā pitarā‘‘ anuññātosī’’ ti vutto pitaraṃ satthu santikaṃ ānesi.
  868. 460868,107,2302,49,70,1,118,15,"Tassa pitā satthāraṃ vanditvā‘‘ imaṃ dārakaṃ pabbājetha, bhante’’ ti anujāni, taṃ pabbājetvā bhagavā mettābhāvanāya niyojesi. "
  869. 460869,107,2302,71,84,1,125,13,So mettākammaṭṭhānaṃ gahetvā susāne viharanto nacirasseva mettājhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchākāsi.
  870. 460870,107,2302,85,105,1,106,11,Arahā hutvāpi aññesaṃ sosānikabhikkhūnaṃ mettābhāvanāvidhiṃ dassento‘‘ yathāpi ekaputtasmin’’ ti( theragā.33) gāthaṃ abhāsi.
  871. 460871,107,2302,106,215,1,544,69,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā ekaputtake piye manāpe mātā pitā ca kusalī ekantahitesī bhaveyya, evaṃ puratthimādibhedāsu sabbāsu disāsu kāmabhavādibhedesu vā sabbesu bhavesu daharādibhedāsu sabbāsu avatthāsupi ṭhitesu sabbesu sattesu ekantahitesitāya kusalī bhaveyya‘‘ mitto, udāsino, paccatthiko’’ ti sīmaṃ akatvā sīmāya sambhedavasena sabbattha ekarasaṃ mettaṃ bhāveyyāti imaṃ pana gāthaṃ vatvā‘‘ sace tumhe āyasmanto evaṃ mettaṃ bhāveyyātha, ye te bhagavatā‘ sukhaṃ supatī’ tiādinā( a. ni.11.15; pari.331; mi. pa.4.4.6) ekādasa mettānisaṃsā ca vuttā, ekaṃsena tesaṃ bhāgino bhavathā’’ ti ovādaṃ adāsi. "
  872. 460872,107,2303,2,18,1,136,11,112. Evaṃ so pattaphalādhigamo attano katapuññaṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ dassento pabbhāraṃ {sodhayantassā}tiādimāha.
  873. 460873,107,2303,19,49,1,252,27,"Tattha pabbhāran ti silāpabbatassa vivekaṭṭhānaṃ, taṃ pabbajitānurūpattā iṭṭhakapākāraṃ katvā dvārakavāṭaṃ yojetvā bhikkhūnaṃ vasanatthāya adāsi, pakārena bharo patthetabboti pabbhāro, taṃ sodhayantassa mama santikaṃ siddhattho nāma bhagavā āgacchi pāpuṇi. "
  874. 460874,107,2304,2,30,1,248,24,113. Buddhaṃ upagataṃ {disvā}ti evaṃ mama santikaṃ āgataṃ disvā tādino iṭṭhāniṭṭhesu akampiyasabhāvattā tādiguṇayuttassa lokajeṭṭhassa buddhassa santharaṃ tiṇapaṇṇādisantharaṃ kaṭṭhattharaṃ paññāpetvā niṭṭhāpetvā pupphāsanaṃ pupphamayaṃ āsanaṃ ahaṃ adāsiṃ.
  875. 460875,107,2305,2,16,1,89,9,114. Pupphāsane {nisīditvā}ti tasmiṃ paññatte pupphāsane nisīditvā lokanāyako siddhattho bhagavā.
  876. 460876,107,2305,17,30,1,110,12,Mamañca {gatimaññāyā}ti mayhaṃ gatiṃ āyatiṃ uppattiṭṭhānaṃ aññāya jānitvā aniccataṃ aniccabhāvaṃ udāhari kathesi.
  877. 460877,107,2306,2,21,1,134,15,115. Aniccā vata {saṅkhārā}ti vata ekantena saṅkhārā paccayehi samecca samāgantvā karīyamānā sabbe sappaccayadhammā hutvā abhāvaṭṭhena aniccā.
  878. 460878,107,2306,22,33,1,116,10,{Uppādavayadhammino}ti uppajjitvā vinassanasabhāvā uppajjitvā pātubhavitvā ete saṅkhārā nirujjhanti vinassantīti attho.
  879. 460879,107,2306,34,49,1,116,13,"Tesaṃ vūpasamo {sukho}ti tesaṃ saṅkhārānaṃ visesena upasamo sukho, tesaṃ vūpasamakaraṃ nibbānameva ekantasukhanti attho. "
  880. 460880,107,2307,2,32,1,221,25,116. Idaṃ vatvāna {sabbaññū}ti sabbadhammajānanako bhagavā lokānaṃ jeṭṭho vuḍḍho narānaṃ āsabho padhāno vīro idaṃ aniccapaṭisaṃyuttaṃ dhammadesanaṃ vatvāna kathetvā ambare ākāse haṃsarājā iva nabhaṃ ākāsaṃ abbhuggamīti sambandho.
  881. 460881,107,2308,2,14,1,70,9,117. Sakaṃ diṭṭhiṃ attano laddhiṃ khantiṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ jahitvāna pahāya.
  882. 460882,107,2308,15,25,1,92,10,Bhāvayāniccasaññahan ti anicce aniccanti pavattasaññaṃ ahaṃ bhāvayiṃ vaḍḍhesiṃ manasi akāsiṃ.
  883. 460883,107,2308,26,40,1,80,14,Tattha kālaṃ kato ahan ti tattha tissaṃ jātiyaṃ tato jātito ahaṃ kālaṃ kato mato.
  884. 460884,107,2309,2,14,1,88,7,118. Dve sampattī {anubhotvā}ti manussasampattidibbasampattisaṅkhātā dve sampattiyo anubhavitvā.
  885. 460885,107,2309,15,25,1,80,8,"Sukkamūlena {codito}ti purāṇakusalamūlena, mūlabhūtena kusalena vā codito sañcodito. "
  886. 460886,107,2309,26,34,1,60,7,Pacchime bhave {sampatte}ti pariyosāne bhave sampatte pāpuṇite.
  887. 460887,107,2309,35,42,1,63,7,Sapākayonupāgamin ti sakaṃ pacitabhattaṃ sapākaṃ yoniṃ upāgamiṃ.
  888. 460888,107,2309,43,54,1,93,10,"Yassa kulassa attano pacitabhattaṃ aññehi abhuñjanīyaṃ, tasmiṃ caṇḍālakule nibbattosmīti attho. "
  889. 460889,107,2309,55,64,1,82,8,"Atha vā sā vuccati sunakho, sunakhocchiṭṭhabhattabhuñjanakacaṇḍālakule jātoti attho. "
  890. 460890,107,2309,65,67,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  891. 460891,107,2310,2,4,1,34,2,Sopākattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  892. 460892,107,2311,2,4,1,29,2,10 . Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā
  893. 460893,107,2312,2,9,1,62,5,Āhutiṃ {yiṭṭhukāmo}tiādikaṃ āyasmato sumaṅgalattherassa apadānaṃ.
  894. 460894,107,2312,10,25,1,152,15,Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto piyadassissa bhagavato kāle rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  895. 460895,107,2312,26,35,1,80,9,So ekadivasaṃ satthāraṃ nhatvā ekacīvaraṃ ṭhitaṃ disvā somanassappatto apphoṭesi.
  896. 460896,107,2312,36,57,1,175,19,"So tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyā avidūre aññatarasmiṃ gāmake tādisena kammanissandena daliddakule nibbatti, tassa {sumaṅgalo}ti nāmaṃ ahosi. "
  897. 460897,107,2312,58,65,1,79,7,So vayappatto khujjakāsitanaṅgalakuddālaparikkhāro hutvā kasiyā jīvikaṃ kappesi.
  898. 460898,107,2312,66,111,1,408,40,"So ekadivasaṃ raññā pasenadinā kosalena bhagavato bhikkhusaṅghassa ca mahādāne pavattiyamāne dānūpakaraṇāni gahetvā āgacchantehi manussehi saddhiṃ dadhighaṭaṃ gahetvā āgato bhikkhūnaṃ sakkārasammānaṃ disvā‘‘ ime samaṇā sakyaputtiyā sukhumavatthanivatthā subhojanāni bhuñjitvā nivātesu senāsanesu viharanti, yaṃnūnāhampi pabbajeyyan’’ ti cintetvā aññataraṃ mahātheraṃ upasaṅkamitvā attano pabbajādhippāyaṃ nivedesi. "
  899. 460899,107,2312,112,119,1,50,6,So taṃ karuṇāyanto pabbājetvā kammaṭṭhānaṃ ācikkhi.
  900. 460900,107,2312,120,158,1,320,33,So araññe viharanto ekakavihāre nibbinno ukkaṇṭhito hutvā vibbhamitukāmo ñātigāmaṃ gacchanto antarāmagge kacchaṃ bandhitvā khettaṃ kasante kiliṭṭhavatthanivatthe samantato rajokiṇṇasarīre vātātapena sussante khettaṃ kassake manusse disvā‘‘ mahantaṃ vatime sattā jīvikanimittaṃ dukkhaṃ paccanubhavantī’’ ti saṃvegaṃ paṭilabhi.
  901. 460901,107,2312,159,165,1,65,6,Ñāṇassa paripākagatattā cassa yathāgahitaṃ kammaṭṭhānaṃ upaṭṭhāsi.
  902. 460902,107,2312,166,178,1,125,12,So aññataraṃ rukkhamūlaṃ upagantvā vivekaṃ labhitvā yonisomanasikaronto vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggapaṭipāṭiyā arahattaṃ pāpuṇi.
  903. 460903,107,2313,2,17,1,130,12,124. Evaṃ so pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento āhutiṃ yiṭṭhukāmohan tiādimāha.
  904. 460904,107,2313,18,23,1,59,5,Tattha āhutin ti annapānādianekavidhaṃ pūjāsakkārūpakaraṇaṃ.
  905. 460905,107,2313,24,31,1,43,5,"{Yiṭṭhukāmo}ti yajitukāmo, dānaṃ dātukāmo ahaṃ. "
  906. 460906,107,2313,32,38,1,56,6,Paṭiyādetvāna bhojanan ti āhāraṃ paṭiyādetvā nipphādetvā.
  907. 460907,107,2313,39,45,1,62,5,Brāhmaṇe {paṭimānento}ti paṭiggāhake suddhapabbajite pariyesanto.
  908. 460908,107,2313,46,54,1,76,7,Visāle māḷake {ṭhito}ti parisuddhapaṇḍarapulinatalābhirāme vipule māḷake ṭhito.
  909. 460909,107,2314,2,4,1,0,0,125-7.
  910. 460910,107,2314,5,43,1,432,37,Athaddasāsiṃ sambuddhan tiādīsu mahāyasaṃ mahāparivāraṃ sabbalokaṃ sakalasattalokaṃ vinetānaṃ visesena netāraṃ nibbānasampāpakaṃ sayambhuṃ sayameva bhūtaṃ anācariyakaṃ aggapuggalaṃ seṭṭhapuggalaṃ bhagavantaṃ bhagyavantādiguṇayuttaṃ jutimantaṃ nīlapītādipabhāsampannaṃ sāvakehi purakkhataṃ parivāritaṃ ādiccamiva sūriyamiva rocantaṃ sobhamānaṃ rathiyaṃ vīthiyaṃ paṭipannakaṃ gacchantaṃ piyadassiṃ nāma sambuddhaṃ addasinti sambandho.
  911. 460911,107,2314,44,61,1,152,16,Añjaliṃ {paggahetvānā}ti bandhañjalipuṭaṃ sirasi katvā sakaṃ cittaṃ attano cittaṃ pasādayiṃ itthambhūtassa bhagavato guṇe pasādesiṃ pasannamakāsinti attho.
  912. 460912,107,2314,62,67,1,40,5,Manasāva nimantesin ti cittena pavāresiṃ.
  913. 460913,107,2314,68,78,1,74,9,Āgacchatu {mahāmunī}ti mahito pūjāraho muni bhagavā mama nivesanaṃ āgacchatu.
  914. 460914,107,2315,2,26,1,190,19,128. Mama {saṅkappamaññāyā}ti mayhaṃ cittasaṅkappaṃ ñatvā loke sattaloke anuttaro uttaravirahito satthā khīṇāsavasahassehi arahantasahassehi parivuto mama dvāraṃ mayhaṃ gehadvāraṃ upāgami sampāpuṇi.
  915. 460915,107,2316,2,10,1,48,5,129. Tassa sampattassa satthuno evaṃ namakkāramakāsiṃ.
  916. 460916,107,2316,11,23,1,74,10,"Purisājañña purisānaṃ ājañña, seṭṭha, mama namakkāro te tuyhaṃ atthu bhavatu. "
  917. 460917,107,2316,24,33,1,78,9,Purisuttama purisānaṃ uttama adhikaguṇavisiṭṭha te tuyhaṃ mama namakkāro atthu.
  918. 460918,107,2316,34,45,1,95,10,Pāsādaṃ pasādajanakaṃ mama nivesanaṃ abhiruhitvā sīhāsane uttamāsane nisīdatanti āyācinti attho.
  919. 460919,107,2317,2,17,1,128,11,130. Danto {dantaparivāro}ti sayaṃ dvārattayena danto tathā dantāhi bhikkhubhikkhunīupāsakaupāsikāsaṅkhātāhi catūhi parisāhi parivārito.
  920. 460920,107,2317,18,41,1,204,22,Tiṇṇo tārayataṃ {varo}ti sayaṃ tiṇṇo saṃsārato uttiṇṇo nikkhanto tārayataṃ tārayantānaṃ visiṭṭhapuggalānaṃ varo uttamo bhagavā mamārādhanena pāsādaṃ abhiruhitvā pavarāsane uttamāsane nisīdi nisajjaṃ kappesi.
  921. 460921,107,2318,2,19,1,89,13,131. Yaṃ me atthi sake {gehe}ti attano gehe yaṃ āmisaṃ paccupaṭṭhitaṃ sampāditaṃ rāsikataṃ atthi.
  922. 460922,107,2318,20,35,1,118,15,Tāhaṃ buddhassa pādāsin ti buddhassa buddhappamukhassa saṅghassa taṃ āmisaṃ pādāsiṃ pa-kārena ādarena vā adāsinti attho.
  923. 460923,107,2318,36,47,1,82,10,Pasanno sehi {pāṇibhī}ti attano dvīhi hatthehi passannacitto gahetvā pādāsinti attho.
  924. 460924,107,2319,2,9,1,52,4,132. Pasannacitto pasāditamanasaṅkappo sumano sundaramano.
  925. 460925,107,2319,10,23,1,136,13,Vedajāto jātavedo uppannasomanasso katañjalī sirasi ṭhapitaañjalipuṭo buddhaseṭṭhaṃ namassāmi seṭṭhassa buddhassa paṇāmaṃ karomīti attho.
  926. 460926,107,2319,24,34,1,97,9,Aho {buddhassuḷāratā}ti paṭividdhacatusaccassa satthuno uḷāratā mahantabhāvo aho acchariyanti attho.
  927. 460927,107,2320,2,19,1,131,13,133. Aṭṭhannaṃ payirūpāsatan ti payirupāsantānaṃ bhuñjaṃ bhuñjantānaṃ aṭṭhannaṃ ariyapuggalānaṃ antare khīṇāsavā arahantova bahūti attho.
  928. 460928,107,2320,20,31,1,101,9,"Tuyheveso {ānubhāvo}ti eso ākāsacaraṇaummujjananimujjanādiānubhāvo tuyheva tuyhaṃ eva ānubhāvo, nāññesaṃ. "
  929. 460929,107,2320,32,48,1,111,16,Saraṇaṃ taṃ upemahan ti taṃ itthambhūtaṃ tuvaṃ saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyananti upemi gacchāmi jānāmi vāti attho.
  930. 460930,107,2321,2,17,1,113,11,134. Lokajeṭṭho narāsabho piyadassī bhagavā bhikkhusaṅghamajjhe nisīditvā imā byākaraṇagāthā abhāsatha kathesīti attho.
  931. 460931,107,2321,18,20,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  932. 460932,107,2322,2,4,1,37,2,Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  933. 460933,107,2323,2,6,1,42,4,Dutiyassa sīhāsanavaggassa vaṇṇanā samattā.
  934. 460934,107,2324,2,4,1,12,2,3 . Subhūtivaggo
  935. 460935,107,2325,2,4,1,27,2,1 . Subhūtittheraapadānavaṇṇanā
  936. 460936,107,2326,2,8,1,61,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato subhūtittherassa apadānaṃ.
  937. 460937,107,2326,9,37,1,273,25,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ito kappasatasahassamatthake anuppanneyeva padumuttare bhagavati lokanāthe haṃsavatīnagare aññatarassa brāhmaṇamahāsālassa ekaputtako hutvā nibbatti, tassa {nandamāṇavo}ti nāmaṃ akaṃsu. "
  938. 460938,107,2326,38,59,1,202,21,So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā tattha sāraṃ apassanto attano parivārabhūtehi catucattālīsāya māṇavasahassehi saddhiṃ pabbatapāde isipabbajjaṃ pabbajitvā aṭṭha samāpattiyo pañcābhiññāyo ca nibbattesi.
  939. 460939,107,2326,60,63,1,36,3,Antevāsikānampi kammaṭṭhānaṃ ācikkhi.
  940. 460940,107,2326,64,68,1,36,4,Tepi nacirasseva jhānalābhino ahesuṃ.
  941. 460941,107,2327,2,56,1,519,49,"Tena ca samayena padumuttaro bhagavā loke uppajjitvā haṃsavatīnagaraṃ upanissāya viharanto ekadivasaṃ paccūsasamaye lokaṃ volokento nandatāpasassa antevāsikajaṭilānaṃ arahattūpanissayaṃ, nandatāpasassa ca dvīhaṅgehi samannāgatassa sāvakaṭṭhānantarassa patthanaṃ disvā pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā pubbaṇhasamaye pattacīvaramādāya aññaṃ kañci anāmantetvā sīho viya ekacaro nandatāpasassa antevāsikesu phalāphalatthāya gatesu‘‘ buddhabhāvaṃ me jānātū’’ ti passantasseva nandatāpasassa ākāsato otaritvā pathaviyaṃ patiṭṭhāsi. "
  942. 460942,107,2327,57,98,1,323,34,"Nandatāpaso buddhānubhāvañceva lakkhaṇapāripūriñca disvā lakkhaṇamante sammasitvā‘‘ imehi lakkhaṇehi samannāgato nāma agāraṃ ajjhāvasanto rājā hoti cakkavattī, pabbajanto loke vivaṭacchedo sabbaññū buddho hoti, ayaṃ purisājānīyo nissaṃsayaṃ buddho’’ ti ñatvā paccuggamanaṃ katvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā āsanaṃ paññāpetvā adāsi. "
  943. 460943,107,2327,99,103,1,29,4,Nisīdi bhagavā paññatte āsane.
  944. 460944,107,2327,104,111,1,65,7,Nandatāpasopi attano anucchavikaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi.
  945. 460945,107,2327,112,128,1,173,16,Tasmiṃ samaye catucattālīsasahassajaṭilā paṇītapaṇītāni ojavantāni phalāphalāni gahetvā ācariyassa santikaṃ sampattā buddhānañceva ācariyassa ca nisinnākāraṃ oloketvā āhaṃsu–
  946. 460946,107,2327,129,153,1,111,16,"‘‘ ācariya, mayaṃ‘ imasmiṃ loke tumhehi mahantataro natthī’ ti vicarāma, ayaṃ pana puriso tumhehi mahantataro maññe’’ ti. "
  947. 460947,107,2327,154,155,1,11,1,Nandatāpaso–
  948. 460948,107,2327,156,181,1,150,17,"‘‘ tātā , kiṃ vadetha, tumhe sāsapena saddhiṃ aṭṭhasaṭṭhiyojanasatasahassubbedhaṃ sineruṃ upametuṃ icchatha, sabbaññubuddhena saddhiṃ mā maṃ upamitthā’’ ti āha. "
  949. 460949,107,2327,182,185,1,14,3,Atha te tāpasā–
  950. 460950,107,2327,186,199,1,65,10,"‘‘ sace ayaṃ orako abhavissa, na amhākaṃ ācariyo evaṃ upamaṃ āhareyya. "
  951. 460951,107,2327,200,210,1,65,8,Yāva mahāvatāyaṃ purisājānīyo’’ ti pādesu nipatitvā sirasā vandiṃsu.
  952. 460952,107,2327,211,215,1,19,4,Atha te ācariyo āha–
  953. 460953,107,2327,216,258,1,271,32,"‘‘ tātā, amhākaṃ buddhānaṃ anucchaviko deyyadhammo natthi, bhagavā ca bhikkhācāravelāyaṃ idhāgato, tasmā mayaṃ yathābalaṃ deyyadhammaṃ dassāma, tumhehi yaṃ yaṃ paṇītaṃ phalāphalaṃ ābhataṃ, taṃ taṃ āharathā’’ ti āharāpetvā sahattheneva dhovitvā sayaṃ tathāgatassa patte patiṭṭhāpesi. "
  954. 460954,107,2327,259,265,1,64,6,Satthārā phalāphale paṭiggahitamatte devatā dibbojaṃ pakkhipiṃsu.
  955. 460955,107,2327,266,271,1,43,5,Tāpaso udakampi sayameva parissāvetvā adāsi.
  956. 460956,107,2327,272,286,1,123,14,Tato bhojanakiccaṃ niṭṭhāpetvā nisinne satthari sabbe antevāsike pakkositvā satthu santike sāraṇīyaṃ kathaṃ kathento nisīdi.
  957. 460957,107,2327,287,296,1,41,5,Satthā‘‘ bhikkhusaṅgho āgacchatū’’ ti cintesi.
  958. 460958,107,2327,297,306,1,82,9,Satthu cittaṃ ñatvā satasahassamattā khīṇāsavā āgantvā satthāraṃ vanditvā aṭṭhaṃsu.
  959. 460959,107,2328,2,6,1,36,4,Atha nandatāpaso antevāsike āmantesi–
  960. 460960,107,2328,7,18,1,72,7,"‘‘ tātā, buddhānaṃ nisinnāsanampi nīcaṃ, samaṇasatasahassassapi āsanaṃ natthi. "
  961. 460961,107,2328,19,37,1,133,15,"Tumhehi ajja uḷāraṃ bhagavato bhikkhusaṅghassa ca sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭati, pabbatapādato vaṇṇagandhasampannāni pupphāni āharathā’’ ti āha. "
  962. 460962,107,2328,38,49,1,134,11,Acinteyyattā iddhivisayassa te muhutteneva vaṇṇagandharasasampannāni pupphāni āharitvā buddhānaṃ yojanappamāṇaṃ pupphāsanaṃ paññāpesuṃ.
  963. 460963,107,2328,50,60,1,98,7,"Aggasāvakānaṃ tigāvutaṃ, sesabhikkhūnaṃ aḍḍhayojanādibhedaṃ, saṅghanavakassa usabhamattaṃ paññāpesuṃ. "
  964. 460964,107,2328,61,87,1,161,20,"Evaṃ paññattesu āsanesu nandatāpaso tathāgatassa purato añjaliṃ paggayha ṭhito,‘‘ bhante, amhākaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya imaṃ pupphāsanaṃ āruyha nisīdathā’’ ti āha. "
  965. 460965,107,2328,88,91,1,25,3,Nisīdi bhagavā pupphāsane.
  966. 460966,107,2328,92,103,1,83,11,Evaṃ nisinne satthari satthu ākāraṃ ñatvā bhikkhū attano attano pattāsane nisīdiṃsu.
  967. 460967,107,2328,104,112,1,82,8,Nandatāpaso mahantaṃ pupphacchattaṃ gahetvā tathāgatassa matthake dhārento aṭṭhāsi.
  968. 460968,107,2328,113,126,1,76,9,Satthā‘‘ tāpasānaṃ ayaṃ sakkāro mahapphalo hotū’’ ti nirodhasamāpattiṃ samāpajji.
  969. 460969,107,2328,127,133,1,62,6,Satthu samāpannabhāvaṃ ñatvā bhikkhūpi samāpattiṃ samāpajjiṃsu.
  970. 460970,107,2328,134,149,1,163,15,Tathāgate sattāhaṃ nirodhaṃ samāpajjitvā nisinne antevāsikā bhikkhācārakāle sampatte vanamūlaphalāphalaṃ paribhuñjitvā sesakāle buddhānaṃ añjaliṃ paggayha aṭṭhaṃsu.
  971. 460971,107,2328,150,159,1,101,9,Nandatāpaso pana bhikkhācārampi agantvā pupphacchattaṃ dhārentoyeva sattāhaṃ pītisukheneva vītināmesi.
  972. 460972,107,2329,2,22,1,153,16,Satthā nirodhato vuṭṭhāya araṇavihāriaṅgena dakkhiṇeyyaṅgena cāti dvīhi aṅgehi samannāgataṃ ekaṃ sāvakaṃ‘‘ isigaṇassa pupphāsanānumodanaṃ karohī’’ ti āṇāpesi.
  973. 460973,107,2329,23,38,1,146,14,So cakkavattirañño santikā paṭiladdhamahālābho mahāyodho viya tuṭṭhamānaso attano visaye ṭhatvā tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ sammasitvā anumodanamakāsi.
  974. 460974,107,2329,39,45,1,46,6,Tassa desanāvasāne satthā sayaṃ dhammaṃ desesi.
  975. 460975,107,2329,46,52,1,74,6,Satthu desanāvasāne sabbepi catucattālīsasahassatāpasā arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  976. 460976,107,2329,53,54,1,6,1,Satthā–
  977. 460977,107,2329,55,64,1,34,5,‘‘ etha bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi.
  978. 460978,107,2329,65,70,1,39,4,Tesaṃ tāvadeva kesamassū antaradhāyiṃsu .
  979. 460979,107,2329,71,76,1,42,5,Aṭṭha parikkhārā sarīre paṭimukkāva ahesuṃ.
  980. 460980,107,2329,77,82,1,51,5,Te saṭṭhivassikattherā viya satthāraṃ parivārayiṃsu.
  981. 460981,107,2329,83,88,1,55,5,Nandatāpaso pana vikkhittacittatāya visesaṃ nādhigañchi.
  982. 460982,107,2329,89,96,1,68,7,Tassa kira araṇavihārittherassa dhammaṃ sotuṃ āraddhakālato paṭṭhāya–
  983. 460983,107,2329,97,114,1,100,13,‘‘ aho vatāhampi anāgate ekassa buddhassa sāsane iminā sāvakena laddhaguṇaṃ labheyyan’’ ti cittaṃ udapādi.
  984. 460984,107,2329,115,121,1,53,6,So tena vitakkena maggaphalapaṭivedhaṃ kātuṃ nāsakkhi.
  985. 460985,107,2329,122,130,1,64,8,Tathāgataṃ pana vanditvā añjaliṃ paggayha sammukhe ṭhito evamāha–
  986. 460986,107,2329,131,148,1,86,11,"‘‘ bhante, yena bhikkhunā isigaṇassa pupphāsanānumodanā katā, ko nāmāyaṃ tumhākaṃ sāsane’’ ti?"
  987. 460987,107,2329,149,162,1,77,9,‘‘ Araṇavihāriaṅgena ca dakkhiṇeyyaṅgena ca etadaggaṭṭhānaṃ patto eso bhikkhū’’ ti.
  988. 460988,107,2329,163,200,1,222,29,"‘‘ Bhante, yvāyaṃ mayā sattāhaṃ pupphacchattaṃ dhārentena sakkāro kato, tena adhikārena aññaṃ sampattiṃ na patthemi, anāgate pana ekassa buddhassa sāsane ayaṃ thero viya dvīhaṅgehi samannāgato sāvako bhaveyyan’’ ti patthanaṃ akāsi. "
  989. 460989,107,2330,2,52,1,351,38,"Satthā ‘‘ samijjhissati nu kho imassa tāpasassa patthanā’’ ti anāgataṃsañāṇaṃ pesetvā olokento kappasatasahassaṃ atikkamitvā samijjhanakabhāvaṃ disvā,‘‘ tāpasa, na te ayaṃ patthanā moghaṃ bhavissati, anāgate kappasatasahassaṃ atikkamitvā gotamo nāma buddho uppajjissati, tassa santike samijjhissatī’’ ti dhammakathaṃ kathetvā bhikkhusaṅghaparivuto ākāsaṃ pakkhandi. "
  990. 460990,107,2330,53,66,1,105,12,"Nandatāpaso yāva cakkhupathaṃ na samatikkamati, tāva satthu bhikkhusaṅghassa ca añjaliṃ paggahetvā aṭṭhāsi. "
  991. 460991,107,2330,67,80,1,116,13,So aparabhāge kālena kālaṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇitvā aparihīnajjhānova kālaṃ katvā brahmaloke nibbatto.
  992. 460992,107,2330,81,97,1,150,15,"Tato pana cuto aparānipi pañca jātisatāni pabbajitvā āraññakova ahosi, kassapasammāsambuddhakālepi pabbajitvā āraññako hutvā gatapaccāgatavattaṃ pūresi. "
  993. 460993,107,2330,98,112,1,135,13,"Etaṃ kira vattaṃ aparipūretvā mahāsāvakabhāvaṃ pāpuṇantā nāma natthi, gatapaccāgatavattaṃ pana āgamaṭṭhakathāsu vuttanayeneva veditabbaṃ. "
  994. 460994,107,2330,113,121,1,90,8,So vīsativassasahassāni gatapaccāgatavattaṃ pūretvā kālaṃ katvā tāvatiṃsadevaloke nibbatti.
  995. 460995,107,2331,2,31,1,293,28,Evaṃ so tāvatiṃsabhavane aparāparaṃ uppajjanavasena dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto manussaloke anekasatakkhattuṃ cakkavattirājā padesarājā ca hutvā uḷāraṃ manussasampattiṃ anubhavitvā amhākaṃ bhagavato uppannakāle sāvatthiyaṃ sumanaseṭṭhissa gehe anāthapiṇḍikassa kaniṭṭho hutvā nibbatti.
  996. 460996,107,2331,32,36,1,25,4,Subhūtī tissa nāmaṃ ahosi.
  997. 460997,107,2332,2,22,1,190,19,Tena ca samayena amhākaṃ bhagavā loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakko anupubbena rājagahaṃ gantvā tattha veḷuvanapaṭiggahaṇādinā lokānuggahaṃ karonto rājagahaṃ upanissāya sītavane vihāsi.
  998. 460998,107,2332,23,69,1,476,45,Tadā anāthapiṇḍiko seṭṭhi sāvatthiyaṃ uṭṭhānakaṃ bhaṇḍaṃ gahetvā attano sahāyassa rājagahaseṭṭhino gehaṃ gantvā buddhuppādaṃ sutvā satthāraṃ sītavane viharantaṃ upasaṅkamitvā paṭhamadassaneneva sotāpattiphale patiṭṭhāya satthāraṃ sāvatthiṃ āgamanatthāya yācitvā tato pañcacattālīsayojane magge yojane yojane satasahassapariccāgena vihāre patiṭṭhāpetvā sāvatthiyaṃ aṭṭhakarīsappamāṇaṃ jetassa kumārassa uyyānabhūmiṃ koṭisanthārena kiṇitvā tattha bhagavato vihāraṃ kāretvā adāsi.
  999. 460999,107,2332,70,81,1,120,11,Vihāramahadivase ayaṃ subhūtikuṭumbiko anāthapiṇḍikaseṭṭhinā saddhiṃ gantvā dhammaṃ suṇanto saddhaṃ paṭilabhitvā pabbaji.
  1000. 461000,107,2332,82,102,1,171,20,So upasampanno dve mātikā paguṇā katvā kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā araññe samaṇadhammaṃ karonto mettājhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1001. 461001,107,2333,2,17,1,109,14,"So dhammaṃ desento yasmā satthārā desitaniyāmena anodissakaṃ katvā deseti, tasmā araṇavihārīnaṃ aggo nāma jāto. "
  1002. 461002,107,2333,18,44,1,169,21,"Yasmā ca piṇḍāya caranto ghare ghare mettājhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya bhikkhaṃ paṭiggaṇhāti‘‘ evaṃ dāyakānaṃ mahapphalaṃ bhavissatī’’ ti, tasmā dakkhiṇeyyānaṃ aggo nāma jāto. "
  1003. 461003,107,2333,45,78,1,152,16,"Tena naṃ bhagavā‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ araṇavihārīnaṃ dakkhiṇeyyānañca yadidaṃ subhūtī’’ ti( a. ni.1.198,201) dvayaṅgasamannāgate aggaṭṭhāne ṭhapesi. "
  1004. 461004,107,2333,79,97,1,178,18,Evamayaṃ mahāthero attanā pūritapāramīnaṃ phalassa matthakaṃ arahattaṃ patvā loke abhiññāto abhilakkhito hutvā bahujanahitāya janapadacārikaṃ caranto anupubbena rājagahaṃ agamāsi.
  1005. 461005,107,2334,2,26,1,136,17,"Rājā bimbisāro therassa āgamanaṃ sutvā upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ idheva, bhante, vasatha, vasanaṭṭhānaṃ vo karissāmī’’ ti vatvā pakkanto vissari. "
  1006. 461006,107,2334,27,32,1,46,5,Thero senāsanaṃ alabhanto abbhokāse vītināmesi.
  1007. 461007,107,2334,33,37,1,33,4,Therassānubhāvena devo na vassati.
  1008. 461008,107,2334,38,45,1,65,7,Manussā avuṭṭhitāya upaddutā rañño nivesanadvāre ukkuṭṭhiṃ akaṃsu.
  1009. 461009,107,2334,46,88,1,198,28,"Rājā‘‘ kena nu kho kāraṇena devo na vassatī’’ ti vīmaṃsanto‘‘ therassa abbhokāsavāsena maññe na vassatī’’ ti cintetvā tassa paṇṇakuṭiṃ kārāpetvā‘‘ imissaṃ, bhante, paṇṇakuṭiyaṃ vasathā’’ ti vatvā vanditvā pakkāmi. "
  1010. 461010,107,2334,89,95,1,54,6,Thero kuṭiṃ pavisitvā tiṇasanthārake pallaṅkena nisīdi.
  1011. 461011,107,2334,96,106,1,62,8,"Tadā devo thokaṃ thokaṃ phusāyati, na sammādhāraṃ anupavecchati. "
  1012. 461012,107,2334,107,133,1,144,15,Atha thero lokassa avuṭṭhikabhayaṃ vidhamitukāmo attano ajjhattikabāhiravatthukassa parissayassa abhāvaṃ pavedento‘‘ channā me kuṭikā’’ ti( theragā.1) gāthamāha.
  1013. 461013,107,2334,134,137,1,33,3,Tassattho theragāthāyaṃ vuttoyeva.
  1014. 461014,107,2335,2,8,1,46,6,Kasmā panete mahātherā attano guṇe pakāsentīti?
  1015. 461015,107,2335,9,28,1,243,19,Iminā dīghena addhunā anadhigatapubbaṃ paramagambhīraṃ ativiya santaṃ paṇītaṃ attanā adhigatalokuttaradhammaṃ paccavekkhitvā pītivegasamussāhitaudānadīpanatthaṃ sāsanassa niyyānikabhāvavibhāvanatthañca paramappicchā ariyā attano guṇe pakāsenti.
  1016. 461016,107,2335,29,67,1,141,13,"Yathā taṃ lokanātho bodhaneyyānaṃ ajjhāsayavasena‘‘ dasabalasamannāgato, bhikkhave, tathāgato catuvesārajjavisārado’’ tiādinā( a. ni.10.21; ma. ni.1.148 atthato samānaṃ) attano guṇe pakāseti. "
  1017. 461017,107,2335,68,72,1,46,4,Evamayaṃ therassa aññābyākaraṇagāthāpi ahosīti.
  1018. 461018,107,2336,2,18,1,147,12,1. Evaṃ so pattaarahattaphalo pattaetadaggaṭṭhāno ca attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  1019. 461019,107,2336,19,31,1,130,11,Tattha {himavantassā}ti himālayapabbatassa avidūre āsanne samīpe pabbatapāde manussānaṃ gamanāgamanasampanne sañcaraṇaṭṭhāneti attho.
  1020. 461020,107,2336,32,44,1,97,11,Nisabho nāma {pabbato}ti pabbatānaṃ jeṭṭhattā nāmena nisabho nāma selamayapabbato ahosīti sambandho.
  1021. 461021,107,2336,45,57,1,88,12,Assamo sukato mayhan ti tattha pabbate mayhaṃ vasanatthāya assamo araññāvāso suṭṭhu kato.
  1022. 461022,107,2336,58,62,1,74,4,Kuṭirattiṭṭhānadivāṭṭhānavatiparikkhepādivasena sundarākārena katoti attho.
  1023. 461023,107,2336,63,75,1,96,11,Paṇṇasālā {sumāpitā}ti paṇṇehi chāditā sālā mayhaṃ nivāsanatthāya suṭṭhu māpitā niṭṭhāpitāti attho.
  1024. 461024,107,2337,2,13,1,60,7,2. Kosiyo nāma {nāmenā}ti mātāpitūhi katanāmadheyyena kosiyo nāma.
  1025. 461025,107,2337,14,17,1,31,3,Uggatāpano pākaṭatapo ghoratapo.
  1026. 461026,107,2337,18,24,1,35,6,Ekākiyo aññesaṃ abhāvā ahaṃ eva eko.
  1027. 461027,107,2337,25,38,1,111,13,Adutiyo dutiyatāpasarahito jaṭilo jaṭādhārī tāpaso tadā tasmiṃ kāle nisabhe pabbate vasāmi viharāmīti sambandho.
  1028. 461028,107,2338,2,28,1,173,19,"3. Phalaṃ mūlañca paṇṇañca, na bhuñjāmi ahaṃ {tadā}ti tadā tasmiṃ nisabhapabbate vasanakāle tiṇḍukādiphalaṃ muḷālādimūlaṃ, kārapaṇṇādipaṇṇañca rukkhato ocinitvā na bhuñjāmīti attho. "
  1029. 461029,107,2338,29,40,1,66,10,Evaṃ sati kathaṃ jīvatīti taṃ dassento pavattaṃva supātāhan ti āha.
  1030. 461030,107,2338,41,61,1,155,20,Tattha pavattaṃ sayameva jātaṃ supātaṃ attano dhammatāya patitaṃ paṇṇādikaṃ nissāya āhāraṃ katvā ahaṃ tāvade tasmiṃ kāle jīvāmi jīvikaṃ kappemīti sambandho.
  1031. 461031,107,2338,62,80,1,108,12,"‘‘ Pavattapaṇḍupaṇṇānī’’ ti vā pāṭho, tassa sayameva patitāni paṇḍupaṇṇāni rukkhapattāni upanissāya jīvāmīti attho. "
  1032. 461032,107,2339,2,23,1,154,18,4. Nāhaṃ kopemi ājīvan ti ahaṃ jīvitaṃ cajamānopi pariccāgaṃ kurumānopi taṇhāvasena phalamūlādiāhārapariyesanāya sammā ājīvaṃ na kopemi na nāsemīti sambandho.
  1033. 461033,107,2339,24,37,1,96,13,Ārādhemi sakaṃ cittan ti sakaṃ cittaṃ attano manaṃ appicchatāya santuṭṭhiyā ca ārādhemi pasādemi.
  1034. 461034,107,2339,38,47,1,99,9,Vivajjemi anesanan ti vejjakammadūtakammādivasena anesanaṃ ayuttapariyesanaṃ vivajjemi dūraṃ karomi.
  1035. 461035,107,2340,2,24,1,151,18,"5. Rāgūpasaṃhitaṃ cittan ti yadā yasmiṃ kāle mama rāgena sampayuttaṃ cittaṃ uppajjati, tadā sayameva attanāyeva paccavekkhāmi ñāṇena paṭivekkhitvā vinodemi. "
  1036. 461036,107,2340,25,39,1,106,14,Ekaggo taṃ damemahan ti ahaṃ ekasmiṃ kammaṭṭhānārammaṇe aggo samāhito taṃ rāgacittaṃ damemi damanaṃ karomi.
  1037. 461037,107,2341,2,16,1,95,10,6. Rajjase rajjanīye {cā}ti rajjanīye allīyitabbe rūpārammaṇādivatthusmiṃ rajjase allīno asi bhavasi.
  1038. 461038,107,2341,17,25,1,64,7,Dussanīye ca {dussase}ti dūsitabbe dosakaraṇavatthusmiṃ dūsako asi.
  1039. 461039,107,2341,26,36,1,78,9,Muyhase mohanīye {cā}ti mohitabbe mohakaraṇavatthusmiṃ moyhasi mūḷho asi bhavasi.
  1040. 461040,107,2341,37,48,1,94,11,Tasmā tuvaṃ vanā vanato araññavāsato nikkhamassu apagacchāhīti evaṃ attānaṃ damemīti sambandho.
  1041. 461041,107,2342,2,11,1,78,4,"24. {Timbarūsakavaṇṇābho}ti suvaṇṇatimbarūsakavaṇṇābho, jambonadasuvaṇṇavaṇṇoti attho. "
  1042. 461042,107,2342,12,14,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1043. 461043,107,2343,2,4,1,35,2,Subhūtittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1044. 461044,107,2344,2,4,1,27,2,2 . Upavānattheraapadānavaṇṇanā
  1045. 461045,107,2345,2,10,1,64,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato upavānattherassa apadānaṃ.
  1046. 461046,107,2345,11,48,1,387,37,Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle daliddakule nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavati parinibbute tassa dhātuṃ gahetvā manussadevanāgagaruḷakumbhaṇḍayakkhagandhabbehi sattaratanamaye sattayojanike thūpe kate tattha sudhotaṃ attano uttarasāṭakaṃ veḷagge laggetvā ābandhitvā dhajaṃ katvā pūjaṃ akāsi.
  1047. 461047,107,2345,49,67,1,155,16,Taṃ gahetvā abhisammatako nāma yakkhasenāpati devehi cetiyapūjārakkhaṇatthaṃ ṭhapito adissamānakāyo taṃ ākāse dhārento cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ akāsi.
  1048. 461048,107,2345,68,99,1,310,30,So taṃ disvā bhiyyosomattāya pasannamānaso hutvā tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā {upavāno}ti laddhanāmo vayappatto jetavanapaṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto arahattaṃ patvā chaḷabhiñño ahosi.
  1049. 461049,107,2345,100,113,1,99,12,"Yadā bhagavato aphāsu ahosi, tadā thero uṇhodakaṃ tathārūpaṃ pānakañca bhesajjaṃ bhagavato upanāmesi. "
  1050. 461050,107,2345,114,118,1,30,4,Tenassa satthuno rogo vūpasami.
  1051. 461051,107,2345,119,123,1,30,4,Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
  1052. 461052,107,2346,2,19,1,152,13,52. Evaṃ so pattaarahattaphalo adhigataetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  1053. 461053,107,2346,20,56,1,385,36,Tattha sabbesaṃ lokiyalokuttaradhammānaṃ pāragū pariyosānaṃ nibbānaṃ gato patto padumuttaro nāma jino jitapañcamāro bhagavā aggikkhandho iva chabbaṇṇā buddharaṃsiyo jalitvā sabbalokaṃ dhammapajjotena obhāsetvā sambuddho suṭṭhu buddho avijjāniddūpagatāya pajāya savāsanāya kilesaniddāya paṭibuddho vikasitanettapaṅkajo parinibbuto khandhaparinibbānena nibbuto adassanaṃ gatoti sambandho.
  1054. 461054,107,2347,2,13,1,92,6,"57. {Jaṅghā}ti cetiyakaraṇakāle upacinitabbānaṃ iṭṭhakānaṃ ṭhapanatthāya, nibandhiyamānasopānapanti. "
  1055. 461055,107,2348,2,29,1,189,21,"88. Sudhotaṃ rajakenāhan ti vatthadhovakena purisena suṭṭhu dhovitaṃ suvisuddhakataṃ, uttareyyapaṭaṃ mama uttarasāṭakaṃ ahaṃ veḷagge laggitvā dhajaṃ katvā ukkhipiṃ, ambare ākāse ussāpesinti attho. "
  1056. 461056,107,2348,30,32,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1057. 461057,107,2349,2,4,1,35,2,Upavānattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1058. 461058,107,2350,2,4,1,36,2,3 . Tisaraṇagamaniyattheraapadānavaṇṇanā
  1059. 461059,107,2351,2,8,1,71,5,Nagare {bandhumatiyā}tiādikaṃ āyasmato tisaraṇagamaniyattherassa apadānaṃ.
  1060. 461060,107,2351,9,26,1,181,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare kulagehe nibbattitvā andhamātāpitaro upaṭṭhāsi.
  1061. 461061,107,2351,27,30,1,21,3,So ekadivasaṃ cintesi–
  1062. 461062,107,2351,31,62,1,195,23,"‘‘ ahaṃ mātāpitaro upaṭṭhahanto pabbajituṃ na labhāmi, yaṃnūnāhaṃ tīṇi saraṇāni gaṇhissāmi , evaṃ duggatito mocessāmī’’ ti nisabhaṃ nāma vipassissa bhagavato aggasāvakaṃ upasaṅkamitvā tīṇi saraṇāni gaṇhi. "
  1063. 461063,107,2351,63,91,1,272,27,"So tāni vassasatasahassāni rakkhitvā teneva kammena tāvatiṃsabhavane nibbatto, tato paraṃ devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare mahāsālakule nibbatto viññutaṃ patto sattavassikova dārakehi parivuto ekaṃ saṅghārāmaṃ agamāsi. "
  1064. 461064,107,2351,92,100,1,63,8,Tattha eko khīṇāsavatthero tassa dhammaṃ desetvā saraṇāni adāsi.
  1065. 461065,107,2351,101,113,1,94,12,So tāni gahetvā pubbe attano rakkhitāni saraṇāni saritvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1066. 461066,107,2351,114,118,1,40,4,Taṃ arahattappattaṃ bhagavā upasampādesi.
  1067. 461067,107,2352,2,18,1,136,12,106. So arahattappatto upasampanno hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare {bandhumatiyā}tiādimāha.
  1068. 461068,107,2352,19,31,1,100,12,Tattha mātu upaṭṭhāko ahun ti ahaṃ mātāpitūnaṃ upaṭṭhāko bharako bandhumatīnagare ahosinti sambandho.
  1069. 461069,107,2353,2,11,1,50,4,108. {Tamandhakārapihitā}ti mohandhakārena pihitā chāditā.
  1070. 461070,107,2353,12,23,1,107,10,Tividhaggīhi {ḍayhare}ti rāgaggidosaggimohaggisaṅkhātehi tīhi aggīhi ḍayhare ḍayhanti sabbe sattāti sambandho.
  1071. 461071,107,2354,2,17,1,93,12,114. Aṭṭha hetū labhāmahan ti aṭṭha kāraṇāni sukhassa paccayabhūtāni kāraṇāni labhāmi ahanti attho.
  1072. 461072,107,2354,18,20,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1073. 461073,107,2355,2,4,1,44,2,Tisaraṇagamaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1074. 461074,107,2356,2,4,1,39,2,4 . Pañcasīlasamādāniyattheraapadānavaṇṇanā
  1075. 461075,107,2357,2,8,1,73,5,Nagare {candavatiyā}tiādikaṃ āyasmato pañcasīlasamādāniyattherassa apadānaṃ.
  1076. 461076,107,2357,9,47,1,387,38,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto purimabhave katākusalakammānurūpena daliddo hutvā appannapānabhojano paresaṃ bhatiṃ katvā jīvanto saṃsāre ādīnavaṃ ñatvā pabbajitukāmopi pabbajjaṃ alabhamāno anomadassissa bhagavato sāvakassa nisabhattherassa santike pañca sikkhāpadāni samādiyi.
  1077. 461077,107,2357,48,53,1,60,5,Dīghāyukakāle uppannattā vassasatasahassāni sīlaṃ paripālesi.
  1078. 461078,107,2357,54,64,1,93,10,Tena kammena so devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ mahābhogakule nibbatto.
  1079. 461079,107,2357,65,77,1,100,12,Mātāpitaro sīlaṃ samādiyante disvā attano sīlaṃ saritvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā pabbaji.
  1080. 461080,107,2358,2,17,1,112,10,134. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto udānavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare {candavatiyā}tiādimāha.
  1081. 461081,107,2358,18,32,1,92,12,Bhatako āsahaṃ {tadā}ti tadā mama puññakaraṇakāle ahaṃ bhatako bhatiyā kammakārako āsiṃ ahosiṃ.
  1082. 461082,107,2358,33,48,1,126,14,Parakammāyane {yutto}ti bhatiyā paresaṃ kammakaraṇe āyutto yojito okāsābhāvena saṃsārato muccanatthāya ahaṃ pabbajjaṃ na labhāmi.
  1083. 461083,107,2359,2,12,1,70,6,135. {Mahandhakārapihitā}ti mahantehi kilesandhakārehi pihitā saṃvutā thakitā.
  1084. 461084,107,2359,13,21,1,80,6,Tividhaggīhi {ḍayhare}ti narakaggipetaggisaṃsāraggisaṅkhātehi tīhi aggīhi ḍayhanti.
  1085. 461085,107,2359,22,31,1,65,9,Ahaṃ pana kena upāyena kena kāraṇena visaṃyutto bhaveyyanti attho.
  1086. 461086,107,2360,2,34,1,274,28,"136. Deyyadhammo annapānādidātabbayuttakaṃ vatthu mayhaṃ natthi, tassābhāvena ahaṃ varāko dukkhito bhatako bhatiyā jīvanako yaṃnūnāhaṃ pañcasīlaṃ rakkheyyaṃ paripūrayan ti pañcasīlaṃ samādiyitvā paripūrento yaṃnūna rakkheyyaṃ sādhukaṃ bhaddakaṃ sundaraṃ katvā paripāleyyanti attho. "
  1087. 461087,107,2361,2,19,1,111,14,148. Svāhaṃ yasamanubhavin ti so ahaṃ devamanussesu mahantaṃ yasaṃ anubhaviṃ tesaṃ sīlānaṃ vāhasā ānubhāvenāti attho.
  1088. 461088,107,2361,20,30,1,91,10,Kappakoṭimpi tesaṃ sīlānaṃ phalaṃ kittento ekakoṭṭhāsameva kittaye pākaṭaṃ kareyyanti attho.
  1089. 461089,107,2361,31,33,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1090. 461090,107,2362,2,4,1,47,2,Pañcasīlasamādāniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1091. 461091,107,2363,2,4,1,33,2,5 . Annasaṃsāvakattheraapadānavaṇṇanā
  1092. 461092,107,2364,2,8,1,75,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato annasaṃsāvakattherassa apadānaṃ.
  1093. 461093,107,2364,9,38,1,334,29,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto piṇḍāya carantaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇabyāmappabhāmaṇḍalopasobhitaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso bhagavantaṃ nimantetvā gehaṃ netvā varaannapānena santappetvā sampavāretvā bhojesi.
  1094. 461094,107,2364,39,70,1,306,31,So teneva cittappasādena tato cuto devaloke nibbattitvā dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cavitvā manussaloke nibbattitvā manussasampattiṃ anubhavitvā tato aparāparaṃ devamanussasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto sāsane pasīditvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1095. 461095,107,2364,71,78,1,67,6,So pubbe katapuññanāmavasena {annasaṃsāvakatthero}ti pākaṭanāmo ahosi.
  1096. 461096,107,2365,2,4,1,0,0,155-6.
  1097. 461097,107,2365,5,31,1,186,19,So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto‘‘ evaṃ mayā iminā puññasambhārānubhāvena pattaṃ arahattan’’ ti attano pubbacaritāpadānaṃ udānavasena pakāsento suvaṇṇavaṇṇan tiādimāha .
  1098. 461098,107,2365,32,47,1,118,14,"Tattha suvaṇṇassa vaṇṇo viya vaṇṇo yassa bhagavato soyaṃ suvaṇṇavaṇṇo, taṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ siddhatthanti attho. "
  1099. 461099,107,2365,48,55,1,73,6,Gacchantaṃ {antarāpaṇe}ti vessānaṃ āpaṇapantīnaṃ antaravīthiyaṃ gacchamānaṃ.
  1100. 461100,107,2365,56,80,1,321,24,Kañcanagghiyasaṃkāsan ti suvaṇṇatoraṇasadisaṃ bāttiṃsavaralakkhaṇaṃ dvattiṃsavaralakkhaṇehi sampannaṃ lokapajjotaṃ sakalalokadīpabhūtaṃ appameyyaṃ pamāṇavirahitaṃ anopamaṃ upamāvirahitaṃ jutindharaṃ pabhādhāraṃ nīlapītādichabbaṇṇabuddharaṃsiyo dhārakaṃ siddhatthaṃ disvā paramaṃ uttamaṃ pītiṃ alatthaṃ alabhinti sambandho.
  1101. 461101,107,2365,81,83,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1102. 461102,107,2366,2,4,1,41,2,Annasaṃsāvakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1103. 461103,107,2367,2,4,1,31,2,6 . Dhūpadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1104. 461104,107,2368,2,8,1,70,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato dhūpadāyakattherassa apadānaṃ.
  1105. 461105,107,2368,9,36,1,273,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto siddhatthe bhagavati cittaṃ pasādetvā tassa bhagavato gandhakuṭiyaṃ candanāgarukāḷānusāriādinā katehi anekehi dhūpehi dhūpapūjaṃ akāsi.
  1106. 461106,107,2368,37,67,1,294,29,So tena puññena devesu ca manussesu ca ubhayasampattiyo anubhavanto nibbattanibbattabhave pūjanīyo hutvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto puññasambhārānubhāvena sāsane pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā katadhūpapūjāpuññattā nāmena {dhūpadāyakatthero}ti sabbattha pākaṭo.
  1107. 461107,107,2368,68,79,1,123,10,So pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ dassento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  1108. 461108,107,2368,80,102,1,234,20,"Siddho paripuṇṇo sabbaññutaññāṇādiguṇasaṅkhāto attho payojanaṃ yassa bhagavato soyaṃ siddhattho, tassa siddhatthassa bhagavato bhagyādiguṇavantassa lokajeṭṭhassa sakalalokuttamassa tādino iṭṭhāniṭṭhesu tādisassa acalasabhāvassāti attho. "
  1109. 461109,107,2368,103,105,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1110. 461110,107,2369,2,4,1,39,2,Dhūpadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1111. 461111,107,2370,2,4,1,32,2,7 . Pulinapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  1112. 461112,107,2371,2,9,1,68,5,Vipassissa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato pulinapūjakattherassa apadānaṃ.
  1113. 461113,107,2371,10,36,1,270,25,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto sāsane pasannacitto cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇesu purāṇavālukaṃ apanetvā navaṃ muttādalasadisapaṇḍarapulinaṃ okiritvā māḷakaṃ alaṅkari.
  1114. 461114,107,2371,37,74,1,358,37,Tena kammena so devaloke nibbatto tattha dibbehi ratanehi vijjotamāne anekayojane kanakavimāne dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto manussaloke sattaratanasampanno cakkavattī rājā hutvā manussasampattiṃ anubhavitvā aparāparaṃ saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto sāsane pasanno pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1115. 461115,107,2371,75,82,1,66,6,So attano katapuññanāmasadisena nāmena {pulinapūjakatthero}ti pākaṭo.
  1116. 461116,107,2372,2,15,1,101,9,165. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ dassento vipassissa {bhagavato}tiādimāha.
  1117. 461117,107,2372,16,53,1,317,33,"Tattha vividhaṃ passatīti vipassī, vivicca passatīti vā vipassī, vividhe attatthaparatthādibhede atthe passatīti vā vipassī, vividhe vohāraparamatthādibhede passatīti vā vipassī, tassa vipassissa bodhiyā pādaputtame uttame bodhirukkhamaṇḍalamāḷake purāṇapulinaṃ vālukaṃ chaḍḍetvā suddhaṃ paṇḍaraṃ pulinaṃ ākiriṃ santhariṃ. "
  1118. 461118,107,2372,54,56,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1119. 461119,107,2373,2,4,1,40,2,Pulinapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1120. 461120,107,2374,2,4,1,26,2,8 . Uttiyattheraapadānavaṇṇanā
  1121. 461121,107,2375,2,8,1,60,4,{Candabhāgānadītīre}tiādikaṃ āyasmato uttiyattherassa apadānaṃ.
  1122. 461122,107,2375,9,34,1,250,25,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle candabhāgānadiyaṃ susumāro hutvā nibbatto nadītīraṃ upagataṃ bhagavantaṃ disvā pasannacitto pāraṃ netukāmo tīrasamīpeyeva nipajji.
  1123. 461123,107,2375,35,41,1,47,6,Bhagavā tassa anukampāya piṭṭhiyaṃ pāde ṭhapesi.
  1124. 461124,107,2375,42,55,1,101,13,So tuṭṭho udaggo pītivegena mahussāho hutvā sotaṃ chindanto sīghena javena bhagavantaṃ paratīraṃ nesi.
  1125. 461125,107,2375,56,82,1,170,20,"Bhagavā tassa cittappasādaṃ ñatvā‘‘ ayaṃ ito cuto devaloke nibbattissati , tato paṭṭhāya sugatīsuyeva saṃsaranto ito catunnavutikappe amataṃ pāpuṇissatī’’ ti byākaritvā pakkāmi. "
  1126. 461126,107,2376,2,19,1,135,16,"So tathā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, uttiyo tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  1127. 461127,107,2376,20,59,1,326,35,So vayappatto‘‘ amataṃ pariyesissāmī’’ ti paribbājako hutvā ekadivasaṃ bhagavantaṃ disvā upasaṅkamitvā vanditvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho hutvā sāsane pabbajitvā sīladiṭṭhīnaṃ avisodhitattā visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto aññaṃ bhikkhuṃ visesaṃ nibbattetvā aññaṃ byākarontaṃ disvā satthāraṃ upasaṅkamitvā saṅkhepena ovādaṃ yāci.
  1128. 461128,107,2376,60,88,1,89,11,"Satthāpi tassa ,‘‘ tasmātiha tvaṃ, uttiya, ādimeva visodhehī’’ tiādinā( saṃ. ni.5.382) saṅkhepeneva ovādaṃ adāsi. "
  1129. 461129,107,2376,89,95,1,40,6,So satthu ovāde ṭhatvā vipassanaṃ ārabhi.
  1130. 461130,107,2376,96,100,1,40,4,Tassa āraddhavipassakassa ābādho uppajji.
  1131. 461131,107,2376,101,110,1,90,9,Uppanne ābādhe jātasaṃvego vīriyārambhavatthuṃ ñatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1132. 461132,107,2377,2,17,1,145,11,169. Evaṃ so katasambhārānurūpena pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {candabhāgānadītīre}tiādimāha.
  1133. 461133,107,2377,18,38,1,245,18,"Tattha {candabhāgānadītīre}ti parisuddhapaṇḍarapulinatalehi ca pabhāsampannapasannamadhurodakaparipuṇṇatāya ca candappabhākiraṇasassirīkābhā nadamānā saddaṃ kurumānā gacchatīti candabhāgānadī, tassā candabhāgānadiyā tīre susumāro ahosinti sambandho. "
  1134. 461134,107,2377,39,52,1,108,10,"Tattha {susumāro}ti khuddakamacchagumbe khaṇḍākhaṇḍikaṃ karonto māretīti susumāro, caṇḍamaccho kumbhīloti attho. "
  1135. 461135,107,2377,53,60,1,62,7,Sabhojanapasutohan ti ahaṃ sabhojane sakagocare pasuto byāvaṭo.
  1136. 461136,107,2377,61,70,1,82,9,Nadītitthaṃ agacchahan ti bhagavato āgamanakāle ahaṃ nadītitthaṃ agacchiṃ pattomhi.
  1137. 461137,107,2378,2,29,1,199,23,170. Siddhattho tamhi {samaye}ti tasmiṃ mama titthagamanakāle siddhattho bhagavā aggapuggalo sabbasattesu jeṭṭho seṭṭho sayambhū sayameva bhūto jāto buddhabhūto so bhagavā nadiṃ taritukāmo nadītīraṃ upāgami.
  1138. 461138,107,2379,2,17,1,120,11,"172. Pettikaṃ visayaṃ mayhan ti mayhaṃ pitupitāmahādīhi paramparānītaṃ, yadidaṃ sampattasampattamahānubhāvānaṃ taraṇanti attho. "
  1139. 461139,107,2380,2,18,1,95,11,173. Mama uggajjanaṃ {sutvā}ti mayhaṃ uggajjanaṃ ārādhanaṃ sutvā mahāmuni bhagavā abhiruhīti sambandho.
  1140. 461140,107,2380,19,21,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1141. 461141,107,2381,2,4,1,34,2,Uttiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1142. 461142,107,2382,2,4,1,30,2,9 . Ekañjalikattheraapadānavaṇṇanā
  1143. 461143,107,2383,2,7,1,61,5,Suvaṇṇavaṇṇan tiādikaṃ āyasmato ekañjalikattherassa apadānaṃ.
  1144. 461144,107,2383,8,36,1,263,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno piṇḍāya carantaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso añjaliṃ paggahetvā aṭṭhāsi.
  1145. 461145,107,2383,37,60,1,221,22,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pūjanīyo hutvā ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne kule nibbattitvā sāsane pasīditvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahatte patiṭṭhāsi.
  1146. 461146,107,2383,61,66,1,47,4,Pubbe katapuññavasena {ekañjalikatthero}ti pākaṭo.
  1147. 461147,107,2384,2,19,1,130,14,180. So attano pubbakammaṃ saritvā taṃ hatthatale āmalakaṃ viya disvā udānavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇan tiādimāha.
  1148. 461148,107,2384,20,29,1,68,8,Vipassiṃ satthavāhaggan ti vāṇije kantārā vahati tāretīti satthavāho .
  1149. 461149,107,2384,30,44,1,158,14,Vāḷakantārā coḷakantārā dubbhikkhakantārā nirudakakantārā yakkhakantārā appabhakkhakantārā ca tāreti uttāreti patāreti nittāreti khemantabhūmiṃ pāpetīti attho.
  1150. 461150,107,2384,45,47,1,5,2,Ko so?
  1151. 461151,107,2384,48,49,1,14,1,Vāṇijajeṭṭhako.
  1152. 461152,107,2384,50,54,1,45,4,Satthavāhasadisattā ayampi bhagavā satthavāho.
  1153. 461153,107,2384,55,79,1,250,24,Tathā hi so tividhaṃ bodhiṃ patthayante katapuññasambhāre satte jātikantārā jarākantārā byādhikantārā maraṇakantārā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsakantārā ca sabbasmā saṃsārakantārā ca tāreti uttāreti patāreti nittāreti nibbānathalaṃ pāpetīti attho.
  1154. 461154,107,2384,80,94,1,106,13,"Satthavāho ca so aggo seṭṭho padhāno cāti satthavāhaggo, taṃ satthavāhaggaṃ vipassiṃ sambuddhanti sambandho. "
  1155. 461155,107,2384,95,104,1,70,8,"Naravaraṃ vināyakan ti narānaṃ antare asithilaparakkamoti naravīro, taṃ. "
  1156. 461156,107,2384,105,114,1,72,8,"Visesena katapuññasambhāre satte neti nibbānapuraṃ pāpetīti vināyako, taṃ. "
  1157. 461157,107,2385,2,16,1,115,10,"181. Adantadamanaṃ tādin ti rāgadosamohādikilesasampayuttattā kāyavacīmanodvārehi adante satte dametīti adantadamano, taṃ. "
  1158. 461158,107,2385,17,22,1,46,4,"Iṭṭhāniṭṭhesu akampiyatādiguṇayuttoti tādī, taṃ. "
  1159. 461159,107,2385,23,48,1,218,22,"Mahāvādiṃ mahāmatin ti sakasamayaparasamayavādīnaṃ antare attanā samadhikapuggalavirahitattā mahāvādī , mahatī pathavisamānā merusamānā ca mati yassa so mahāmati, taṃ mahāvādiṃ mahāmatiṃ sambuddhanti iminā tulyādhikaraṇaṃ. "
  1160. 461160,107,2385,49,51,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1161. 461161,107,2386,2,4,1,38,2,Ekañjalikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1162. 461162,107,2387,2,4,1,31,2,10 . Khomadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1163. 461163,107,2388,2,8,1,66,5,Nagare {bandhumatiyā}tiādikaṃ āyasmato khomadāyakattherassa apadānaṃ.
  1164. 461164,107,2388,9,37,1,274,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vayappatto sāsane abhippasanno ratanattayamāmako vipassissa bhagavato santike dhammaṃ sutvā pasannamānaso khomadussena pūjaṃ akāsi.
  1165. 461165,107,2388,38,48,1,68,10,So tadeva mūlaṃ katvā yāvajīvaṃ puññāni katvā tato devaloke nibbatto.
  1166. 461166,107,2388,49,79,1,307,28,Chasu devesu aparāparaṃ dibbasukhaṃ anubhavitvā tato cavitvā manussaloke cakkavattiādianekavidhamanussasampattiṃ anubhavitvā paripākagate puññasambhāre imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vayappatto satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1167. 461167,107,2388,80,84,1,42,3,Katapuññanāmena {khomadāyakatthero}ti pākaṭo.
  1168. 461168,107,2389,2,15,1,100,9,184. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ dassento nagare {bandhumatiyā}tiādimāha.
  1169. 461169,107,2389,16,38,1,116,16,"Tattha bandhu vuccati ñātako, te bandhū yasmiṃ nagare aññamaññaṃ saṅghaṭitā vasanti, taṃ nagaraṃ‘‘ bandhumatī’’ ti vuccati. "
  1170. 461170,107,2389,39,46,1,77,7,Ropemi bījasampadan ti dānasīlādipuññabījasampattiṃ ropemi paṭṭhapemīti attho.
  1171. 461171,107,2390,2,4,1,39,2,Khomadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1172. 461172,107,2391,2,6,1,41,4,Tatiyassa subhūtivaggassa vaṇṇanā samattā.
  1173. 461173,107,2392,2,4,1,29,2,Catubhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā.
  1174. 461174,107,2393,2,4,1,15,2,4 . Kuṇḍadhānavaggo
  1175. 461175,107,2394,2,4,1,30,2,1 . Kuṇḍadhānattheraapadānavaṇṇanā
  1176. 461176,107,2395,2,9,1,69,6,Sattāhaṃ paṭisallīnan tiādikaṃ āyasmato kuṇḍadhānattherassa apadānaṃ.
  1177. 461177,107,2395,10,46,1,349,36,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto vuttanayena bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ paṭhamaṃ salākaṃ gaṇhantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā tadanurūpaṃ puññaṃ karonto vicari.
  1178. 461178,107,2395,47,63,1,172,15,"So ekadivasaṃ padumuttarassa bhagavato nirodhasamāpattito vuṭṭhāya nisinnassa manosilācuṇṇapiñjaraṃ mahantaṃ kadaliphalakaṇṇikaṃ upanesi, taṃ bhagavā paṭiggahetvā paribhuñji. "
  1179. 461179,107,2395,64,71,1,61,7,So tena puññakammena ekādasakkhattuṃ devesu devarajjaṃ kāresi.
  1180. 461180,107,2395,72,77,1,39,5,Catuvīsativāre ca rājā ahosi cakkavattī.
  1181. 461181,107,2396,2,14,1,103,11,So evaṃ aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto kassapabuddhakāle bhummadevatā hutvā nibbatti.
  1182. 461182,107,2396,15,21,1,57,6,Dīghāyukabuddhānañca nāma na anvaddhamāsiko uposatho hoti.
  1183. 461183,107,2396,22,54,1,233,26,"Tathā hi vipassissa bhagavato chabbassantare chabbassantare uposatho ahosi, kassapadasabalo pana chaṭṭhe chaṭṭhe māse pātimokkhaṃ osāresi, tassa pātimokkhassa osāraṇakāle disāvāsikā dve sahāyakā bhikkhū‘‘ uposathaṃ karissāmā’’ ti gacchanti. "
  1184. 461184,107,2396,55,58,1,25,3,Ayaṃ bhummadevatā cintesi–
  1185. 461185,107,2396,59,81,1,95,15,"‘‘ imesaṃ dvinnaṃ bhikkhūnaṃ metti ativiya daḷhā, kiṃ nu kho bhedake sati bhijjeyya, na bhijjeyyā’’ ti. "
  1186. 461186,107,2396,82,88,1,47,6,Tesaṃ okāsaṃ olokayamānā tesaṃ avidūre gacchati.
  1187. 461187,107,2397,2,15,1,140,13,Atheko thero ekassa hatthe pattacīvaraṃ datvā sarīravaḷañjanatthaṃ udakaphāsukaṭṭhānaṃ gantvā dhotahatthapādo hutvā gumbasamīpato nikkhamati.
  1188. 461188,107,2397,16,45,1,235,28,Bhummadevatā tassa therassa pacchato pacchato uttamarūpā itthī hutvā kese vidhunitvā saṃvidhāya bandhantī viya piṭṭhiyaṃ paṃsuṃ puñchamānā viya sāṭakaṃ saṃvidhāya nivāsayamānā viya ca hutvā therassa padānupadikā hutvā gumbato nikkhantā .
  1189. 461189,107,2397,46,98,1,326,40,"Ekamante ṭhito sahāyakatthero taṃ kāraṇaṃ disvāva domanassajāto‘‘ naṭṭho dāni me iminā bhikkhunā saddhiṃ dīgharattānugato sineho, sacāhaṃ evaṃvidhabhāvaṃ jāneyyaṃ, ettakaṃ kālaṃ iminā saddhiṃ vissāsaṃ na kareyyan’’ ti cintetvā āgacchantaṃyeva naṃ‘‘ gaṇhāhāvuso, tuyhaṃ pattacīvaraṃ, tādisena pāpena saddhiṃ ekamaggena na gacchāmī’’ ti āha. "
  1190. 461190,107,2397,99,110,1,86,11,Taṃ kathaṃ sutvā tassa lajjibhikkhuno hadayaṃ tikhiṇasattiṃ gahetvā viddhaṃ viya ahosi.
  1191. 461191,107,2397,111,114,1,12,3,Tato naṃ āha–
  1192. 461192,107,2397,115,160,1,236,33,"‘‘ āvuso, kinnāmetaṃ vadasi, ahaṃ ettakaṃ kālaṃ dukkaṭamattampi āpattiṃ na jānāmi, tvaṃ pana maṃ ajja‘ pāpo’ ti vadasi, kiṃ te diṭṭhanti, kiṃ aññena diṭṭhena, kiṃ tvaṃ evaṃvidhena alaṅkatapaṭiyattena mātugāmena saddhiṃ ekaṭṭhāne hutvā nikkhanto’’ ti?"
  1193. 461193,107,2397,161,197,1,239,29,"‘‘ Natthetaṃ, āvuso, mayhaṃ, nāhaṃ evarūpaṃ mātugāmaṃ passāmī’’ ti tassa yāvatatiyaṃ kathentassāpi itaro thero kathaṃ asaddahitvā attanā diṭṭhakāraṇaṃyeva bhūtattaṃ katvā gaṇhanto tena saddhiṃ ekamaggena agantvā aññena maggena satthu santikaṃ gato. "
  1194. 461194,107,2397,198,205,1,55,7,Itaropi bhikkhu aññena maggena satthu santikaṃyeva gato.
  1195. 461195,107,2398,2,34,1,221,26,"Tato bhikkhusaṅghassa uposathāgāraṃ pavisanavelāya so bhikkhu taṃ bhikkhuṃ uposathagge disvā sañjānitvā‘‘ imasmiṃ uposathagge evarūpo nāma pāpabhikkhu atthi, nāhaṃ tena saddhiṃ uposathaṃ karissāmī’’ ti nikkhamitvā bahi aṭṭhāsi. "
  1196. 461196,107,2398,35,50,1,93,11,Atha bhummadevatā‘‘ bhāriyaṃ mayā kammaṃ katan’’ ti mahallakaupāsakavaṇṇena tassa santikaṃ gantvā–
  1197. 461197,107,2398,51,65,1,44,8,"‘‘ kasmā, bhante, ayyo imasmiṃ ṭhāne ṭhito’’ ti āha."
  1198. 461198,107,2398,66,90,1,108,16,"‘‘ Upāsaka, imaṃ uposathaggaṃ eko pāpabhikkhu paviṭṭho,‘ ahaṃ tena saddhiṃ uposathaṃ na karomī’ ti bahi ṭhitomhī’’ ti."
  1199. 461199,107,2398,91,107,1,83,11,"‘‘ Bhante, mā evaṃ gaṇhatha, parisuddhasīlo esa bhikkhu, tumhehi diṭṭhamātugāmo nāma ahaṃ. "
  1200. 461200,107,2398,108,132,1,130,18,"Mayā tumhākaṃ vīmaṃsanatthāya ‘ daḷhā nu kho imesaṃ therānaṃ metti, no daḷhā’ ti bhijjanābhijjanabhāvaṃ olokentena taṃ kammaṃ katan’’ ti."
  1201. 461201,107,2398,133,143,1,25,5,"‘‘ Ko pana tvaṃ, sappurisā’’ ti?"
  1202. 461202,107,2398,144,154,1,31,5,"‘‘ Ahaṃ ekā bhummadevatā, bhante’’ ti. "
  1203. 461203,107,2398,155,184,1,176,21,"Devaputto kathentoyeva dibbānubhāvena ṭhatvā therassa pādamūle patitvā‘‘ mayhaṃ, bhante, khamatha, therassa eso doso natthi, uposathaṃ karothā’’ ti theraṃ yācitvā uposathaggaṃ pavesesi. "
  1204. 461204,107,2398,185,191,1,39,6,So thero uposathaṃ tāva ekaṭṭhāne akāsi.
  1205. 461205,107,2398,192,200,1,60,8,Mittasanthavavasena pana puna tena saddhiṃ na ekaṭṭhāne vasi.
  1206. 461206,107,2398,201,206,1,32,5,Imassa therassa dosaṃ na kathesi.
  1207. 461207,107,2398,207,215,1,74,8,Aparabhāge cuditakatthero pana vipassanāya kammaṃ karonto arahattaṃ pāpuṇi.
  1208. 461208,107,2399,2,11,1,77,9,Bhummadevatā tassa kammassa nissandena ekaṃ buddhantaraṃ apāyato na muccittha.
  1209. 461209,107,2399,12,27,1,94,14,"Sace pana kālena kālaṃ manussattaṃ āgacchati, aññena yena kenaci kato doso tasseva upari patati. "
  1210. 461210,107,2399,28,41,1,97,11,"So amhākaṃ bhagavato uppannakāle sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, dhānamāṇavo tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  1211. 461211,107,2399,42,54,1,107,12,So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā mahallakakāle satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho sāsane pabbaji.
  1212. 461212,107,2399,55,80,1,218,22,"Tassa upasampannadivasato paṭṭhāya ekā alaṅkatapaṭiyattā itthī tasmiṃ gāmaṃ pavisante saddhiṃyeva pavisati, nikkhamante nikkhamati, vihāraṃ pavisantepi saddhiṃ pavisati, tiṭṭhantepi tiṭṭhatīti evaṃ niccānubandhā paññāyati. "
  1213. 461213,107,2399,81,85,1,20,4,Thero taṃ na passati.
  1214. 461214,107,2399,86,93,1,57,7,Tassa pana purimakammassa nissandena sā aññesaṃ upaṭṭhāsi.
  1215. 461215,107,2400,2,26,1,121,16,"Gāme yāgubhikkhaṃ dadamānā itthiyo,‘‘ bhante, ayaṃ eko yāguuḷuṅko tumhākaṃ, eko imissā amhākaṃ sahāyikāyā’’ ti parihāsaṃ karonti. "
  1216. 461216,107,2400,27,31,1,27,4,Therassa mahatī vihesā hoti.
  1217. 461217,107,2400,32,49,1,98,13,Vihāragatampi naṃ sāmaṇerā ceva daharabhikkhū ca parivāretvā‘‘ dhāno koṇḍo jāto’’ ti parihāsaṃ karonti.
  1218. 461218,107,2400,50,58,1,54,7,Athassa teneva kāraṇena kuṇḍadhāno {thero}ti nāmaṃ jātaṃ.
  1219. 461219,107,2400,59,84,1,139,19,"So uṭṭhāya samuṭṭhāya tehi kariyamānaṃ keḷiṃ sahituṃ asakkonto ummādaṃ gahetvā‘‘ tumhe koṇḍā, tumhākaṃ upajjhāyo koṇḍo, ācariyo koṇḍo’’ ti vadati. "
  1220. 461220,107,2400,85,89,1,24,4,Atha naṃ satthu ārocesuṃ–
  1221. 461221,107,2400,90,104,1,70,8,"‘‘ kuṇḍadhāno, bhante, daharasāmaṇerehi saddhiṃ evaṃ pharusavācaṃ vadatī’’ ti. "
  1222. 461222,107,2400,105,124,1,101,13,"Satthā taṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, dhāna, daharasāmaṇerehi saddhiṃ pharusavācaṃ vadasī’’ ti pucchi. "
  1223. 461223,107,2400,125,134,1,28,5,Tena‘‘ saccaṃ bhagavā’’ ti vutte–
  1224. 461224,107,2400,135,144,1,24,5,‘‘ kasmā evaṃ vadasī’’ ti āha.
  1225. 461225,107,2400,145,159,1,58,8,"‘‘ Bhante, nibaddhaṃ vihesaṃ sahituṃ asakkonto evaṃ kathemī’’ ti ."
  1226. 461226,107,2400,160,181,1,108,16,"‘‘ Tvaṃ pubbe katakammaṃ yāvajjadivasā jīrāpetuṃ na sakkosi, puna evaṃ pharusavācaṃ mā vada bhikkhū’’ ti vatvā āha–"
  1227. 461227,107,2401,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Māvoca pharusaṃ kañci, vuttā paṭivadeyyu taṃ; "
  1228. 461228,107,2402,2,9,1,46,6,"Dukkhā hi sārambhakathā, paṭidaṇḍā phuseyyu taṃ."
  1229. 461229,107,2403,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Sace neresi attānaṃ, kaṃso upahato yathā; "
  1230. 461230,107,2404,2,21,1,46,8,"Esa pattosi nibbānaṃ, sārambho te na vijjatī’’ ti.( dha. pa.133-134)– "
  1231. 461231,107,2405,2,11,1,85,9,Imañca pana tassa therassa mātugāmena saddhiṃ vicaraṇabhāvaṃ kosalaraññopi kathayiṃsu.
  1232. 461232,107,2405,12,35,1,134,17,"Rājā‘‘ gacchatha, bhaṇe, naṃ vīmaṃsathā’’ ti pesetvā sayampi mandeneva parivārena saddhiṃ therassa santikaṃ gantvā ekamante olokento aṭṭhāsi. "
  1233. 461233,107,2405,36,43,1,50,7,Tasmiṃ khaṇe thero sūcikammaṃ karonto nisinno hoti.
  1234. 461234,107,2405,44,51,1,45,7,Sāpi itthī avidūre ṭhāne ṭhitā viya paññāyati.
  1235. 461235,107,2406,2,17,1,62,10,Rājā taṃ disvā‘‘ atthi taṃ kāraṇan’’ ti tassā ṭhitaṭṭhānaṃ agamāsi.
  1236. 461236,107,2406,18,26,1,66,8,Sā tasmiṃ āgacchante therassa vasanapaṇṇasālaṃ paviṭṭhā viya ahosi.
  1237. 461237,107,2406,27,79,1,322,40,"Rājāpi tāya saddhiṃ eva paṇṇasālāyaṃ pavisitvā sabbattha olokento adisvā‘‘ nāyaṃ mātugāmo, therassa eko kammavipāko’’ ti saññaṃ katvā paṭhamaṃ therassa samīpena gacchantopi theraṃ avanditvā tassa kāraṇassa abhūtabhāvaṃ ñatvā paṇṇasālato nikkhamitvā theraṃ vanditvā ekamante nisinno‘‘ kacci, bhante, piṇḍakena na kilamathā’’ ti pucchi. "
  1238. 461238,107,2406,80,90,1,29,5,"Thero‘‘ vaṭṭati, mahārājā’’ ti āha."
  1239. 461239,107,2406,91,114,1,146,17,"‘‘ Jānāmahaṃ, bhante, ayyassa kathaṃ, evarūpenupakkilesena saddhiṃ carantānaṃ tumhākaṃ ke nāma pasīdissanti, ito paṭṭhāya vo katthaci gamanakiccaṃ natthi. "
  1240. 461240,107,2406,115,130,1,111,12,"Ahaṃ catūhi paccayehi upaṭṭhahissāmi, tumhe yonisomanasikāre mā pamajjitthā’’ ti vatvā nibaddhabhikkhaṃ paṭṭhapesi. "
  1241. 461241,107,2406,131,142,1,110,11,Thero rājānaṃ upatthambhakaṃ labhitvā bhojanasappāyena ekaggacitto hutvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1242. 461242,107,2406,143,148,1,34,5,Tato paṭṭhāya sā itthī antaradhāyi.
  1243. 461243,107,2407,2,51,1,361,40,"Tadā mahāsubhaddā ugganagare micchādiṭṭhikule vasamānā‘‘ satthā maṃ anukampatū’’ ti uposathaṅgaṃ adhiṭṭhāya nirāmagandhā hutvā uparipāsādatale ṭhitā‘‘ imāni pupphāni antare aṭṭhatvā dasabalassa matthake vitānaṃ hutvā tiṭṭhantu, dasabalo imāya saññāya sve pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhatū’’ ti saccakiriyaṃ katvā aṭṭha sumanapupphamuṭṭhiyo vissajjesi. "
  1244. 461244,107,2407,52,60,1,73,8,Pupphāni gantvā dhammadesanāvelāya satthu matthake vitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu.
  1245. 461245,107,2407,61,75,1,121,13,Satthā taṃ sumanapupphavitānaṃ disvā citteneva subhaddāya bhikkhaṃ adhivāsetvā punadivase aruṇe uṭṭhite ānandattheraṃ āha–
  1246. 461246,107,2407,76,94,1,96,12,"‘‘ ānanda, mayaṃ ajja dūraṃ bhikkhācāraṃ gamissāma, puthujjanānaṃ adatvā ariyānaṃyeva salākaṃ dehī’’ ti. "
  1247. 461247,107,2407,95,98,1,24,3,Thero bhikkhūnaṃ ārocesi–
  1248. 461248,107,2407,99,108,1,46,6,"‘‘ āvuso, satthā ajja dūraṃ bhikkhācāraṃ gamissati. "
  1249. 461249,107,2407,109,119,1,50,7,"Puthujjanā mā gaṇhantu, ariyāva salākaṃ gaṇhantū’’ ti. "
  1250. 461250,107,2407,120,121,1,16,1,Kuṇḍadhānatthero–
  1251. 461251,107,2407,122,133,1,50,6,"‘‘ āharāvuso, salākan’’ ti paṭhamaṃyeva hatthaṃ pasāresi. "
  1252. 461252,107,2407,134,154,1,116,15,"Ānando‘‘ satthā tādisānaṃ bhikkhūnaṃ salākaṃ na dāpeti, ariyānaṃyeva dāpetī’’ ti vitakkaṃ uppādetvā gantvā satthu ārocesi. "
  1253. 461253,107,2407,155,165,1,40,6,Satthā‘‘ āharāpentassa salākaṃ dehī’’ ti āha.
  1254. 461254,107,2407,166,168,1,13,2,Thero cintesi–
  1255. 461255,107,2407,169,198,1,144,19,"‘‘ sace kuṇḍadhānassa salākā dātuṃ na yuttā, atha satthā paṭibāheyya, bhavissati ettha kāraṇan’’ ti‘‘ kuṇḍadhānassa salākaṃ dassāmī’’ ti gamanaṃ abhinīhari. "
  1256. 461256,107,2407,199,233,1,227,28,"Kuṇḍadhāno tassa purāgamanā eva abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā iddhiyā ākāse ṭhatvā‘‘ āharāvuso ānanda, satthā maṃ jānāti, mādisaṃ bhikkhuṃ paṭhamaṃ salākaṃ gaṇhantaṃ na satthā vāretī’’ ti hatthaṃ pasāretvā salākaṃ gaṇhi. "
  1257. 461257,107,2407,234,246,1,99,12,Satthā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā theraṃ imasmiṃ sāsane paṭhamaṃ salākaṃ gaṇhantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  1258. 461258,107,2407,247,263,1,151,14,Yasmā ayaṃ thero rājānaṃ upatthambhaṃ labhitvā sappāyāhārapaṭilābhena samāhitacitto vipassanāya kammaṃ karonto upanissayasampannatāya chaḷabhiñño ahosi.
  1259. 461259,107,2407,264,288,1,133,19,"Evaṃbhūtassāpi imassa therassa guṇe ajānantā ye puthujjanā bhikkhū‘‘ ayaṃ paṭhamaṃ salākaṃ gaṇhati, kiṃ nu kho etan’’ ti vimatiṃ uppādenti. "
  1260. 461260,107,2407,289,309,1,142,16,Tesaṃ taṃ vimatividhamanatthaṃ thero ākāsaṃ abbhuggantvā iddhipāṭihāriyaṃ dassetvā aññāpadesena aññaṃ byākaronto‘‘ pañca chinde’’ ti gāthaṃ abhāsi.
  1261. 461261,107,2408,2,20,1,172,15,1. Evaṃ so pūritapuññasambhārānurūpena arahā hutvā pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sattāhaṃ paṭisallīnan tiādimāha.
  1262. 461262,107,2408,21,28,1,88,7,Tattha satthāhaṃ sattadivasaṃ nirodhasamāpattivihārena paṭisallīnaṃ vivekabhūtanti attho.
  1263. 461263,107,2408,29,31,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1264. 461264,107,2409,2,4,1,38,2,Kuṇḍadhānattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1265. 461265,107,2410,2,4,1,26,2,2 . Sāgatattheraapadānavaṇṇanā
  1266. 461266,107,2411,2,9,1,61,6,Sobhito nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato sāgatattherassa apadānaṃ.
  1267. 461267,107,2411,10,43,1,344,32,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ brāhmaṇakule nibbatto sabbasippesu nipphattiṃ patto nāmena sobhito nāma hutvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
  1268. 461268,107,2411,44,61,1,185,17,So ekadivasaṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇasiriyā sobhamānaṃ uyyānadvārena gacchantaṃ disvā atīva pasannamānaso anekehi upāyehi anekehi guṇavaṇṇehi thomanaṃ akāsi.
  1269. 461269,107,2411,62,81,1,113,15,Bhagavā tassa thomanaṃ sutvā‘‘ anāgate gotamassa bhagavato sāsane sāgato nāma sāvako bhavissatī’’ ti byākaraṇaṃ adāsi.
  1270. 461270,107,2411,82,93,1,79,11,So tato paṭṭhāya puññāni karonto yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto.
  1271. 461271,107,2411,94,102,1,104,8,Kappasatasahassadevamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto.
  1272. 461272,107,2411,103,114,1,75,9,Tassa mātāpitaro somanassaṃ vaḍḍhento sujāto āgatoti {sāgato}ti nāmaṃ kariṃsu.
  1273. 461273,107,2411,115,123,1,67,8,So sāsane pasīditvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patto.
  1274. 461274,107,2412,2,20,1,147,13,17. Evaṃ so puññasambhārānurūpena pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sobhito nāma {nāmenā}tiādimāha.
  1275. 461275,107,2412,21,31,1,93,10,Tattha tadā puññasambhārassa paripūraṇasamaye nāmena sobhito nāma brāhmaṇo ahosinti sambandho.
  1276. 461276,107,2413,2,15,1,75,8,"21. Vipathā {uddharitvānā}ti viruddhapathā kumaggā, uppathā vā uddharitvā apanetvā. "
  1277. 461277,107,2413,16,34,1,140,15,"Pathaṃ {ācikkhase}ti, bhante, sabbaññu tuvaṃ pathaṃ sappurisamaggaṃ nibbānādhigamanupāyaṃ ācikkhase kathesi desesi vibhaji uttāniṃ akāsīti attho. "
  1278. 461278,107,2413,35,37,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1279. 461279,107,2414,2,4,1,34,2,Sāgatattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1280. 461280,107,2415,2,4,1,31,2,3 . Mahākaccānattheraapadānavaṇṇanā
  1281. 461281,107,2416,2,7,1,62,4,{Padumuttaranāthassā}tiādikaṃ āyasmato kaccānattherassa apadānaṃ.
  1282. 461282,107,2416,8,65,1,548,56,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle gahapatimahāsālakulagehe nibbattetvā vuddhippatto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ vibhajantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento dānādīni puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā ākāsena gacchanto satthāraṃ ekasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ disvā pasannamānaso kaṇikārapupphehi pūjaṃ akāsi.
  1283. 461283,107,2417,2,33,1,298,27,So tena puññakammena aparāparaṃ sugatīsuyeva parivattetvā kassapadasabalassa kāle bārāṇasiyaṃ kulaghare nibbattitvā parinibbute bhagavati suvaṇṇacetiyakaraṇaṭṭhānaṃ dasasahassagghanikāya suvaṇṇiṭṭhakāya pūjaṃ katvā‘‘ bhagavā mayhaṃ nibbattanibbattaṭṭhāne sarīraṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ hotū’’ ti pattharaṃ akāsi.
  1284. 461284,107,2417,34,71,1,275,31,"Tato yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde ujjeniyaṃ rañño caṇḍapajjotassa purohitassa gehe nibbatti, tassa nāmaggahaṇadivase mātāpitaro‘‘ amhākaṃ putto suvaṇṇavaṇṇo attano nāmaṃ gahetvā āgato’’ ti kañcanamāṇavo tveva nāmaṃ kariṃsu. "
  1285. 461285,107,2417,72,81,1,73,9,So vuddhimanvāya tayo vede uggaṇhitvā pitu accayena purohitaṭṭhānaṃ labhi.
  1286. 461286,107,2417,82,87,1,36,4,So gottavasena {kaccāno}ti paññāyittha.
  1287. 461287,107,2418,2,21,1,92,12,"Rājā caṇḍapajjoto buddhuppādaṃ sutvā,‘‘ ācariya, tvaṃ tattha gantvā satthāraṃ idhānehī’’ ti pesesi. "
  1288. 461288,107,2418,22,27,1,37,5,So attaṭṭhamo satthu santikaṃ upagato.
  1289. 461289,107,2418,28,32,1,27,4,Tassa satthā dhammaṃ desesi.
  1290. 461290,107,2418,33,41,1,81,8,Desanāpariyosāne so sattahi janehi saddhiṃ sahapaṭisambhidāhi arahatte patiṭṭhāsi.
  1291. 461291,107,2418,42,54,1,46,7,"Atha satthā‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  1292. 461292,107,2418,55,62,1,94,7,Te tāvadeva dvaṅgulamattakesamassukā iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ahesuṃ.
  1293. 461293,107,2418,63,85,1,117,16,"Evaṃ thero sadatthaṃ nipphādetvā,‘‘ bhante, rājā pajjoto tumhākaṃ pāde vandituṃ dhammañca sotuṃ icchatī’’ ti satthu ārocesi. "
  1294. 461294,107,2418,86,102,1,73,11,"Satthā‘‘ tvaṃyeva bhikkhu tattha gaccha, tayi gatepi rājā pasīdissatī’’ ti āha. "
  1295. 461295,107,2418,103,116,1,108,13,Thero attaṭṭhamo tattha gantvā rājānaṃ pasādetvā avantīsu sāsanaṃ patiṭṭhāpetvā puna satthu santikameva gato.
  1296. 461296,107,2419,2,46,1,246,23,"31. Evaṃ so pattaarahattaphalo‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ vibhajantānaṃ yadidaṃ mahākaccāno’’ ti( a. ni.1.188,197) etadaggaṭṭhānaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttaranāthassā}tiādimāha. "
  1297. 461297,107,2419,47,90,1,339,34,"Tattha padumaṃ nāma cetiyan ti padumehi chāditattā vā padumākārehi katattā vā bhagavato vasanagandhakuṭivihārova pūjanīyabhāvena cetiyaṃ, yathā‘‘ gotamakacetiyaṃ, āḷavakacetiyan’’ ti vutte tesaṃ yakkhānaṃ nivasanaṭṭhānaṃ pūjanīyaṭṭhānattā cetiyanti vuccati, evamidaṃ bhagavato vasanaṭṭhānaṃ cetiyanti vuccati, na dhātunidhāyakacetiyanti veditabbaṃ. "
  1298. 461298,107,2419,91,99,1,72,8,Na hi aparinibbutassa bhagavato sarīradhātūnaṃ abhāvā dhātucetiyaṃ akari.
  1299. 461299,107,2419,100,111,1,111,10,Silāsanaṃ {kārayitvā}ti tassā padumanāmikāya gandhakuṭiyā pupphādhāratthāya heṭṭhā phalikamayaṃ silāsanaṃ kāretvā.
  1300. 461300,107,2419,112,121,1,93,9,Suvaṇṇenābhilepayin ti taṃ silāsanaṃ jambonadasuvaṇṇena abhivisesena lepayiṃ chādesinti attho.
  1301. 461301,107,2420,2,19,1,134,13,32. Ratanāmayaṃ sattahi ratanehi kataṃ chattaṃ paggayha muddhani dhāretvā vāḷabījaniñca setapavaracāmariñca paggayha buddhassa abhiropayiṃ.
  1302. 461302,107,2420,20,28,1,94,7,Lokabandhussa {tādino}ti sakalalokabandhusadisassa tādiguṇasamaṅgissa buddhassa dhāresinti attho.
  1303. 461303,107,2420,29,31,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1304. 461304,107,2421,2,4,1,39,2,Mahākaccānattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1305. 461305,107,2422,2,4,1,28,2,4 . Kāḷudāyittheraapadānavaṇṇanā
  1306. 461306,107,2423,2,7,1,64,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato kāḷudāyittherassa apadānaṃ.
  1307. 461307,107,2423,8,41,1,313,32,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ kulappasādakānaṃ bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā tajjaṃ abhinīhāraṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi.
  1308. 461308,107,2424,2,29,1,291,26,"So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bodhisattassa mātukucchiyaṃ paṭisandhiggahaṇadivase kapilavatthusmiṃyeva amaccagehe paṭisandhiṃ gaṇhi, bodhisattena saddhiṃ ekadivasaṃyeva jātoti taṃ divasaṃyeva naṃ dukūlacumbaṭake nipajjāpetvā bodhisattassa upaṭṭhānatthāya nayiṃsu. "
  1309. 461309,107,2424,30,56,1,160,19,"Bodhisattena hi saddhiṃ bodhirukkho, rāhulamātā, cattāro nidhī, ārohanahatthī, assakaṇḍako, ānando, channo, kāḷudāyīti ime satta ekadivase jātattā sahajātā nāma ahesuṃ. "
  1310. 461310,107,2424,57,66,1,92,9,Athassa nāmaggahaṇadivase sakalanagarassa udaggacittadivase jātattā udāyi tveva nāmaṃ akaṃsu.
  1311. 461311,107,2424,67,73,1,49,5,Thokaṃ kāḷadhātukattā pana {kāḷudāyī}ti paññāyittha.
  1312. 461312,107,2424,74,81,1,59,7,So bodhisattena saddhiṃ kumārakīḷaṃ kīḷanto vuddhiṃ agamāsi.
  1313. 461313,107,2425,2,32,1,248,24,Aparabhāge lokanāthe mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā anukkamena sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya veḷuvane viharante suddhodanamahārājā taṃ pavattiṃ sutvā purisasahassaparivāraṃ ekaṃ amaccaṃ‘‘ puttaṃ me idhānehī’’ ti pesesi.
  1314. 461314,107,2425,33,45,1,109,12,So dhammadesanāvelāyaṃ satthu santikaṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ sutvā saparivāro arahattaṃ pāpuṇi.
  1315. 461315,107,2425,46,59,1,49,8,"Atha ne satthā‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  1316. 461316,107,2425,60,66,1,77,6,Sabbe taṅkhaṇaññeva iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ahesuṃ.
  1317. 461317,107,2425,67,73,1,54,6,Arahattappattito paṭṭhāya pana ariyā majjhattāva honti.
  1318. 461318,107,2425,74,80,1,48,6,Tasmā raññā pahitasāsanaṃ dasabalassa na kathesi.
  1319. 461319,107,2425,81,98,1,84,12,"Rājā‘‘ neva gato āgacchati, na sāsanaṃ suyyatī’’ ti aparaṃ amaccaṃ purisasahassehi pesesi. "
  1320. 461320,107,2425,99,111,1,97,12,Tasmimpi tathā paṭipanne aparampi pesesīti evaṃ navahi purisasahassehi saddhiṃ nava amacce pesesi.
  1321. 461321,107,2425,112,117,1,34,5,Sabbe arahattaṃ patvā tuṇhī ahesuṃ.
  1322. 461322,107,2426,2,5,1,17,3,Atha rājā cintesi–
  1323. 461323,107,2426,6,54,1,270,34,"‘‘ ettakā janā mayi sinehābhāvena dasabalassa idhāgamanatthāya na kiñci kathayiṃsu, ayaṃ kho udāyi dasabalena samavayo, sahapaṃsukīḷiko, mayi ca sineho atthi, imaṃ pesessāmī’’ ti taṃ pakkosāpetvā,‘‘ tāta, tvaṃ purisasahassaparivāro rājagahaṃ gantvā dasabalaṃ idhānehī’’ ti vatvā pesesi. "
  1324. 461324,107,2426,55,100,1,271,33,"So pana gacchanto‘‘ sacāhaṃ, deva, pabbajituṃ labhissāmi, evāhaṃ bhagavantaṃ idhānessāmī’’ ti vatvā‘‘ yaṃ kiñci katvā mama puttaṃ dassehī’’ ti vutto rājagahaṃ gantvā satthu dhammadesanavelāyaṃ parisapariyante ṭhito dhammaṃ sutvā saparivāro arahattaṃ patvā ehibhikkhubhāve patiṭṭhāsi. "
  1325. 461325,107,2426,101,134,1,253,28,"Arahattaṃ pana patvā‘‘ na tāvāyaṃ dasabalassa kulanagaraṃ gantuṃ kālo, vasante pana upagate pupphite vanasaṇḍe haritatiṇasañchannāya bhūmiyā gamanakālo bhavissatī’’ ti kālaṃ paṭimānento vasante sampatte satthu kulanagaraṃ gantuṃ gamanamaggavaṇṇaṃ saṃvaṇṇento–"
  1326. 461326,107,2427,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Aṅgārino dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya; "
  1327. 461327,107,2428,2,10,1,58,7,"Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rathānaṃ."
  1328. 461328,107,2429,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Dumāni phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti; "
  1329. 461329,107,2430,2,10,1,53,7,"Pattaṃ pahāya phalamāsasānā, kālo ito pakkamanāya vīra."
  1330. 461330,107,2431,2,14,1,55,8,"‘ ‘ Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante; "
  1331. 461331,107,2432,2,11,1,61,8,"Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ."
  1332. 461332,107,2433,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati; "
  1333. 461333,107,2434,2,8,1,39,5,"Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā; "
  1334. 461334,107,2435,2,16,1,40,7,"Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu.( theragā.527-530);"
  1335. 461335,107,2436,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Nātisītaṃ nātiuṇhaṃ, nātidubbhikkhachātakaṃ; "
  1336. 461336,107,2437,2,23,1,38,6,"Saddalā haritā bhūmi, esa kālo mahāmuni.( a. ni. aṭṭha.1.1.225);"
  1337. 461337,107,2438,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; "
  1338. 461338,107,2439,2,10,1,66,7,"Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ."
  1339. 461339,107,2440,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānappatī dadanti; "
  1340. 461340,107,2441,2,9,1,59,6,"Punappunaṃ dānappatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ."
  1341. 461341,107,2442,2,14,1,57,9,"‘ ‘ Vīro have sattayugaṃ puneti, yasmiṃ kule jāyati bhūripañño; "
  1342. 461342,107,2443,2,11,1,55,8,"Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto muni saccanāmo."
  1343. 461343,107,2444,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Suddhodano nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā; "
  1344. 461344,107,2445,2,11,1,65,8,"Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati."
  1345. 461345,107,2446,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā; "
  1346. 461346,107,2447,2,19,1,58,8,"Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehī’’ ti.( theragā.531-535); "
  1347. 461347,107,2448,2,6,1,16,3,Imā gāthā abhāsi.
  1348. 461348,107,2448,7,13,1,42,5,Tattha {aṅgārino}ti aṅgārāni viyāti aṅgārāni.
  1349. 461349,107,2448,14,29,1,145,12,"Aṅgārāni rattapavāḷavaṇṇāni rukkhānaṃ pupphaphalāni, tāni etesaṃ santīti aṅgārino, abhilohitakusumakisalayehi aṅgāravuṭṭhisamparikiṇṇā viyāti attho. "
  1350. 461350,107,2448,30,34,1,19,3,{Dānī}ti imasmiṃ kāle.
  1351. 461351,107,2448,35,38,1,13,2,{Dumā}ti rukkhā.
  1352. 461352,107,2448,39,56,1,81,11,"{Bhadante}ti bhaddaṃ ante etassāti,‘‘ bhadante’’ ti ekassa da-kārassa lopaṃ katvā vuccati. "
  1353. 461353,107,2448,57,62,1,53,4,"Guṇavisesayutto, guṇavisesayuttānañca aggabhūto satthā. "
  1354. 461354,107,2448,63,82,1,115,13,"Tasmā, bhadanteti satthu ālapanameva, paccattavacanañcetaṃ ekārantaṃ‘‘ sugate paṭikamme sukhe dukkhe jīve’’ tiādīsu viya. "
  1355. 461355,107,2448,83,87,1,35,4,Idha pana sambodhanaṭṭhe daṭṭhabbaṃ.
  1356. 461356,107,2448,88,98,1,34,5,"Tena vuttaṃ,‘‘ bhadanteti ālapanan’’ ti."
  1357. 461357,107,2448,99,108,1,48,5,‘‘ Bhaddasaddena samānatthaṃ padantaramekan’’ ti keci.
  1358. 461358,107,2448,109,112,1,26,3,Phalāni esantīti phalesino.
  1359. 461359,107,2448,113,117,1,32,4,Acetanepi hi sacetanakiriyaṃ āha.
  1360. 461360,107,2448,118,132,1,167,14,Evaṃ therena yācito bhagavā tattha gamane bahūnaṃ visesādhigamanaṃ disvā vīsatisahassakhīṇāsavaparivuto rājagahato aturitacārikāvasena kapilavatthugāmimaggaṃ paṭipajji.
  1361. 461361,107,2448,133,171,1,206,29,"Thero iddhiyā kapilavatthuṃ gantvā rañño purato ākāse ṭhitova adiṭṭhapubbavesaṃ disvā raññā‘‘ kosi tvan’’ ti pucchito‘‘ amaccaputtaṃ tayā bhagavato santikaṃ pesitaṃ maṃ na jānāsi, tvaṃ evaṃ pana jānāhī’’ ti dassento–"
  1362. 461362,107,2449,2,10,1,60,6,"‘ ‘ Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino; "
  1363. 461363,107,2450,2,20,1,60,9,"Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ ti.( theragā.536)– "
  1364. 461364,107,2451,2,3,1,9,1,Gāthamāha .
  1365. 461365,107,2452,2,11,1,63,7,Tattha buddhassa {puttomhī}ti sabbaññubuddhassa orassa putto amhi.
  1366. 461366,107,2452,12,57,1,495,40,"{Asayhasāhino}ti abhisambodhito pubbe ṭhapetvā mahābodhisattaṃ aññehi sahituṃ vahituṃ asakkuṇeyyattā asayhassa sakalassa bodhisambhārassa mahākāruṇikādhikārassa ca sahanato vahanato, tato parampi aññehi sahituṃ abhibhavituṃ asakkuṇeyyattā asayhānaṃ pañcannaṃ mārānaṃ sahanato abhibhavanato, āsayānusayacaritādhimuttiādivibhāgāvabodhanena yathārahaṃ veneyyānaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi anusāsanīsaṅkhātassa aññehi asayhassa buddhakiccassa sahanato, tattha vā sādhukāribhāvato asayhasāhino. "
  1367. 461367,107,2452,58,61,1,41,2,{Aṅgīrasassā}ti aṅgīkatasīlādisampattikassa.
  1368. 461368,107,2452,62,65,1,41,3,Aṅgamaṅgehi niccharaṇakaobhāsassāti apare.
  1369. 461369,107,2452,66,81,1,73,10,"Keci pana‘‘ aṅgīraso, siddhatthoti dve nāmāni pitarāyeva gahitānī’’ ti vadanti. "
  1370. 461370,107,2452,82,85,1,24,2,{Appaṭimassā}ti anūpamassa.
  1371. 461371,107,2452,86,90,1,41,3,Iṭṭhāniṭṭhesu tādilakkhaṇappattiyā tādino.
  1372. 461372,107,2452,91,103,1,98,11,Pitupitā mayhaṃ {tuvaṃsī}ti ariyajātivasena mayhaṃ pitu sammāsambuddhassa lokavohārena tvaṃ pitā asi.
  1373. 461373,107,2452,104,109,1,34,4,{Sakkā}ti jātivasena rājānaṃ ālapati.
  1374. 461374,107,2452,110,118,1,78,7,{Dhammenā}ti sabhāvena ariyajāti lokiyajātīti dvinnaṃ jātīnaṃ sabhāvasamodhānena.
  1375. 461375,107,2452,119,124,1,32,4,{Gotamā}ti rājānaṃ gottena ālapati.
  1376. 461376,107,2452,125,129,1,23,3,{Ayyakosī}ti pitāmaho asi.
  1377. 461377,107,2452,130,143,1,63,9,Ettha ca‘‘ buddhassa puttomhī’’ tiādiṃ vadanto thero aññaṃ byākāsi.
  1378. 461378,107,2453,2,19,1,162,17,Evaṃ pana attānaṃ jānāpetvā haṭṭhatuṭṭhena raññā mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā attano paṭiyāditassa nānaggarasabhojanassa pattaṃ pūretvā dinne gamanākāraṃ dassesi.
  1379. 461379,107,2453,20,44,1,86,12,"‘‘ Kasmā, bhante, gantukāmattha, bhuñjathā’’ ti ca vutte,‘‘ satthu santikaṃ gantvā bhuñjissāmī’’ ti."
  1380. 461380,107,2453,45,53,1,20,4,‘‘ Kahaṃ pana satthā’’ ti?
  1381. 461381,107,2453,54,64,1,71,6,‘‘ Vīsatisahassabhikkhuparivāro tumhākaṃ dassanatthāya maggaṃ paṭipanno’’ ti.
  1382. 461382,107,2453,65,75,1,58,7,"‘‘ Tumhe imaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjatha, aññaṃ bhagavato harissatha. "
  1383. 461383,107,2453,76,122,1,380,43,"Yāva ca mama putto imaṃ nagaraṃ sampāpuṇāti, tāvassa ito piṇḍapātaṃ harathā’’ ti vutte thero bhattakiccaṃ katvā rañño parisāya ca dhammaṃ kathetvā satthu āgamanato puretarameva sakalarājanivesanaṃ ratanattaye abhippasannaṃ karonto sabbesaṃ passantānaṃyeva satthu āharitabbabhattapuṇṇaṃ pattaṃ ākāse vissajjetvā sayampi vehāsaṃ abbhuggantvā piṇḍapātaṃ upanāmetvā satthu hatthe ṭhapesi. "
  1384. 461384,107,2453,123,127,1,32,4,Satthā taṃ piṇḍapātaṃ paribhuñji.
  1385. 461385,107,2453,128,139,1,108,11,Evaṃ saṭṭhiyojanamagge divase divase yojanaṃ gacchantassa bhagavato rājagehatoyeva piṇḍapātaṃ āharitvā adāsi.
  1386. 461386,107,2453,140,182,1,182,21,"Atha naṃ bhagavā‘‘ ayaṃ mayhaṃ pituno sakalanivesanaṃ pasādetī’’ ti‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ kulappasādakānaṃ bhikkhūnaṃ yadidaṃ kāḷudāyī’’ ti( a. ni.1.219,225) kulappasādakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. "
  1387. 461387,107,2454,2,4,1,0,0,48-9.
  1388. 461388,107,2454,5,22,1,175,14,Evaṃ so katapuññasambhārānurūpena arahattaṃ patvā pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {buddhassā}tiādimāha.
  1389. 461389,107,2454,23,30,1,76,6,Addhānaṃ {paṭipannassā}ti apararaṭṭhaṃ gamanatthāya dūramaggaṃ paṭipajjantassa.
  1390. 461390,107,2454,31,66,1,297,33,"Carato cārikaṃ {tadā}ti antomaṇḍalaṃ majjhemaṇḍalaṃ bahimaṇḍalanti tīṇi maṇḍalāni tadā cārikaṃ carato carantassa padumuttarabuddhassa bhagavato suphullaṃ suṭṭhu phullaṃ pabodhitaṃ gayha gahetvā na kevalameva padumaṃ, uppalañca mallikaṃ vikasitaṃ ahaṃ gayha ubhohi hatthehi gahetvā pūresinti sambandho. "
  1391. 461391,107,2454,67,81,1,121,13,Paramannaṃ {gahetvānā}ti paramaṃ uttamaṃ seṭṭhaṃ madhuraṃ sabbasupakkaṃ sāliodanaṃ gahetvā satthuno adāsiṃ bhojesinti attho.
  1392. 461392,107,2455,2,17,1,137,10,97. Sakyānaṃ {nandijanano}ti sakyarājakulānaṃ bhagavato ñātīnaṃ ārohapariṇāharūpayobbanavacanālapanasampattiyā nandaṃ tuṭṭhiṃ janento uppādento.
  1393. 461393,107,2455,18,25,1,53,6,Ñātibandhu {bhavissatī}ti ñāto pākaṭo bandhu bhavissati.
  1394. 461394,107,2455,26,28,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1395. 461395,107,2456,2,4,1,36,2,Kāḷudāyittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1396. 461396,107,2457,2,4,1,29,2,5 . Mogharājattheraapadānavaṇṇanā
  1397. 461397,107,2458,2,9,1,66,6,Atthadassī tu {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato mogharājattherassa apadānaṃ.
  1398. 461398,107,2458,10,86,1,686,72,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ lūkhacīvaradharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ ākaṅkhanto paṇidhānaṃ katvā tattha tattha bhave puññāni karonto atthadassissa bhagavato kāle puna brāhmaṇakule nibbattitvā brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gato ekadivasaṃ atthadassiṃ bhagavantaṃ bhikkhusaṅghaparivutaṃ rathiyaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso pañcapatiṭṭhitena vanditvā sirasi añjaliṃ katvā‘‘ yāvatā rūpino satthā’’ tiādīhi chahi gāthāhi abhitthavitvā bhājanaṃ pūretvā madhuṃ upanesi.
  1399. 461399,107,2458,87,92,1,40,5,Satthā taṃ paṭiggahetvā anumodanaṃ akāsi.
  1400. 461400,107,2458,93,155,1,600,59,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto kassapabhagavato kāle kaṭṭhavāhanassa nāma rañño amacco hutvā nibbatto tena satthu ānayanatthāya pesito satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vīsativassasahassāni samaṇadhammaṃ katvā tato cuto ekaṃ buddhantaraṃ sugatīsuyeva parivattento imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā {mogharājā}ti laddhanāmo bāvarīyabrāhmaṇassa santike uggahitasippo saṃvegajāto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tāpasasahassaparivāro ajitādīhi saddhiṃ satthu santikaṃ pesito tesaṃ pannarasamo hutvā pañhaṃ pucchitvā vissajjanapariyosāne arahattaṃ pāpuṇi.
  1401. 461401,107,2458,156,168,1,121,12,Arahattaṃ pana patvā satthalūkhaṃ suttalūkhaṃ rajanalūkhanti visesena tividhenapi lūkhena samannāgataṃ paṃsukūlaṃ dhāresi.
  1402. 461402,107,2458,169,175,1,54,6,Tena naṃ satthā lūkhacīvaradharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi.
  1403. 461403,107,2459,2,20,1,133,13,64. Evaṃ so paṇidhānānurūpena arahattaphalaṃ patvā attano pubbasambhāraṃ disvā pubbakammāpadānaṃ pakāsento atthadassī tu {bhagavā}tiādimāha.
  1404. 461404,107,2459,21,24,1,25,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthameva.
  1405. 461405,107,2460,2,14,1,55,7,"73. Puṭakaṃ {pūrayitvānā}ti puṭakaṃ vuccati vārakaṃ, ghaṭaṃ vā. "
  1406. 461406,107,2460,15,32,1,161,17,Aneḷakaṃ niddosaṃ makkhikaṇḍavirahitaṃ khuddamadhunā ghaṭaṃ pūretvā taṃ ubhohi hatthehi paggayha pakārena ādarena gahetvā mahesino bhagavato upanesinti sambandho.
  1407. 461407,107,2460,33,35,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1408. 461408,107,2461,2,4,1,37,2,Mogharājattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1409. 461409,107,2462,2,4,1,29,2,6 . Adhimuttattheraapadānavaṇṇanā
  1410. 461410,107,2463,2,17,1,65,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato adhimuttattherassa apadānaṃ( theragā. aṭṭha.2. adhimuttattheragāthāvaṇṇanā).
  1411. 461411,107,2463,18,45,1,277,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassimhi lokanāthe parinibbute ekasmiṃ kulagehe nibbatto ratanattaye pasanno bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā ucchūhi maṇḍapaṃ kāretvā mahādānaṃ pavattetvā pariyosāne santipadaṃ paṇidhesi.
  1412. 461412,107,2463,46,67,1,175,20,So tato cuto devesu ca manussesu ca ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto sāsane pasīditvā saddhāya patiṭṭhitattā {adhimuttatthero}ti pākaṭo.
  1413. 461413,107,2464,2,19,1,139,12,84. Evaṃ katasambhāravasena arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  1414. 461414,107,2464,20,23,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  1415. 461415,107,2465,2,4,1,37,2,Adhimuttattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1416. 461416,107,2466,2,4,1,32,2,7 . Lasuṇadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1417. 461417,107,2467,2,8,1,66,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato lasuṇadāyakattherassa apadānaṃ.
  1418. 461418,107,2467,9,44,1,326,35,Esopāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gharāvāse ādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantaṃ nissāya vane vasanto bahūni lasuṇāni ropetvā tadeva vanamūlaphalañca khādanto vihāsi.
  1419. 461419,107,2467,45,59,1,137,14,So bahūni lasuṇāni kājenādāya manussapathaṃ āharitvā pasanno dānaṃ datvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa bhesajjatthāya datvā gacchati.
  1420. 461420,107,2467,60,87,1,260,25,Evaṃ so yāvajīvaṃ puññāni katvā teneva puññabalena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiṃ anubhavitvā kamena imasmiṃ buddhuppāde uppanno paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patto pubbakammavasena {lasuṇadāyakatthero}ti pākaṭo.
  1421. 461421,107,2468,2,13,1,97,7,89. Attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  1422. 461422,107,2468,14,29,1,128,14,"Tattha himālayapabbatassa pariyosāne manussānaṃ sañcaraṇaṭṭhāne yadā vipassī bhagavā udapādi, tadā ahaṃ tāpaso ahosinti sambandho. "
  1423. 461423,107,2468,30,41,1,85,10,Lasuṇaṃ {upajīvāmī}ti rattalasuṇaṃ ropetvā tadeva gocaraṃ katvā jīvikaṃ kappemīti attho.
  1424. 461424,107,2468,42,51,1,36,5,Tena vuttaṃ‘‘ lasuṇaṃ mayhabhojanan’’ ti.
  1425. 461425,107,2469,2,25,1,197,19,90. Khāriyo {pūrayitvānā}ti tāpasabhājanāni lasuṇena pūrayitvā kājenādāya saṅghārāmaṃ saṅghassa vasanaṭṭhānaṃ hemantādīsu tīsu kālesu saṅghassa catūhi iriyāpathehi vasanavihāraṃ agacchiṃ agamāsinti attho.
  1426. 461426,107,2469,26,37,1,95,10,Haṭṭho haṭṭhena {cittenā}ti ahaṃ santuṭṭho somanassayuttacittena saṅghassa lasuṇaṃ adāsinti attho.
  1427. 461427,107,2470,2,24,1,127,16,91. Vipassissa… pe… niratassahan ti narānaṃ aggassa seṭṭhassa assa vipassissa bhagavato sāsane nirato nissesena rato ahanti sambandho.
  1428. 461428,107,2470,25,47,1,160,19,"Saṅghassa… pe… modahan ti ahaṃ saṅghassa lasuṇadānaṃ datvā saggamhi suṭṭhu aggasmiṃ devaloke āyukappaṃ dibbasampattiṃ anubhavamāno modiṃ, santuṭṭho bhavāmīti attho. "
  1429. 461429,107,2470,48,50,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1430. 461430,107,2471,2,4,1,40,2,Lasuṇadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1431. 461431,107,2472,2,4,1,31,2,8 . Āyāgadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1432. 461432,107,2473,2,9,1,67,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato āyāgadāyakattherassa apadānaṃ.
  1433. 461433,107,2473,10,42,1,316,32,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato parinibbutakāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto sāsane pasanno vaḍḍhakīnaṃ mūlaṃ datvā atimanoharaṃ dīghaṃ bhojanasālaṃ kārāpetvā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā paṇītenāhārena bhojetvā mahādānaṃ datvā cittaṃ pasādesi.
  1434. 461434,107,2473,43,65,1,221,22,So yāvatāyukaṃ puññāni katvā devamanussesuyeva saṃsaranto ubhayasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto paṭiladdhasaddho pabbajitvā ghaṭento vāyamanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1435. 461435,107,2473,66,71,1,42,4,Pubbe katapuññavasena {āyāgatthero}ti pākaṭo.
  1436. 461436,107,2474,2,20,1,158,14,94. Evaṃ so katapuññasambhāravasena arahattaṃ patvā attanā pubbe katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  1437. 461437,107,2474,21,41,1,109,14,Tattha {nibbute}ti vadataṃ‘‘ mayaṃ buddhā’’ ti vadantānaṃ antare vare uttame sikhimhi bhagavati parinibbuteti attho.
  1438. 461438,107,2474,42,58,1,151,15,Haṭṭho haṭṭhena {cittenā}ti saddhatāya haṭṭhapahaṭṭho somanassayuttacittatāya pahaṭṭhena cittena uttamaṃ thūpaṃ seṭṭhaṃ cetiyaṃ avandiṃ paṇāmayinti attho.
  1439. 461439,107,2475,2,19,1,84,9,95. Vaḍḍhakīhi {kathāpetvā}ti‘‘ bhojanasālāya pamāṇaṃ kittakan’’ ti pamāṇaṃ kathāpetvāti attho.
  1440. 461440,107,2475,20,45,1,194,23,Mūlaṃ datvānahaṃ {tadā}ti tadā tasmiṃ kāle ahaṃ kammakaraṇatthāya tesaṃ vaḍḍhakīnaṃ mūlaṃ datvā āyāgaṃ āyataṃ dīghaṃ bhojanasālaṃ ahaṃ santuṭṭho somanassacittena kārapesahaṃ kārāpesiṃ ahanti attho.
  1441. 461441,107,2475,46,48,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1442. 461442,107,2476,2,13,1,63,8,97. Āyāgassa idaṃ phalan ti bhojanasāladānassa idaṃ vipākanti attho.
  1443. 461443,107,2477,2,4,1,39,2,Āyāgadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1444. 461444,107,2478,2,4,1,33,2,9 . Dhammacakkikattheraapadānavaṇṇanā
  1445. 461445,107,2479,2,8,1,72,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato dhammacakkikattherassa apadānaṃ.
  1446. 461446,107,2479,9,42,1,318,31,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto puttadārehi vaḍḍhito vibhavasampanno mahābhogo, so ratanattaye pasanno saddhājāto dhammasabhāyaṃ dhammāsanassa piṭṭhito ratanamayaṃ dhammacakkaṃ kāretvā pūjesi. "
  1447. 461447,107,2479,43,72,1,315,28,So tena puññakammena devamanussesu nibbattaṭṭhānesu sakkasampattiṃ cakkavattisampattiñca anubhavitvā kamena imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe uppanno vibhavasampanno sañjātasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patvā pubbe katakusalanāmasadisanāmena {dhammacakkikatthero}ti pākaṭo jāto ahosi.
  1448. 461448,107,2480,2,17,1,146,11,102. So puññasambhārānurūpena pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā jātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  1449. 461449,107,2480,18,45,1,239,25,"Sīhāsanassa {sammukhā}ti sīhassa bhagavato nisinnassa sammukhā buddhāsanassa abhimukhaṭṭhāneti attho, dhammacakkaṃ me ṭhapitan ti mayā dhammacakkākārena ubhato sīharūpaṃ dassetvā majjhe ādāsasadisaṃ kāretvā kataṃ dhammacakkaṃ ṭhapitaṃ pūjitaṃ. "
  1450. 461450,107,2480,46,48,1,10,2,Kiṃ bhūtaṃ?
  1451. 461451,107,2480,49,63,1,86,10,Viññūhi medhāvīhi‘‘ atīva sundaran’’ ti vaṇṇitaṃ thomitaṃ sukataṃ dhammacakkanti sambandho.
  1452. 461452,107,2481,2,15,1,63,7,103. Cāruvaṇṇova {sobhāmī}ti suvaṇṇavaṇṇo iva sobhāmi virocāmīti attho.
  1453. 461453,107,2481,16,32,1,117,11,"‘‘ Catuvaṇṇehi sobhāmī’’ tipi pāṭho, tassa khattiyabrāhmaṇavessasuddajātisaṅkhātehi catūhi vaṇṇehi sobhāmi virocāmīti attho. "
  1454. 461454,107,2481,33,47,1,142,13,{Sayoggabalavāhano}ti suvaṇṇasivikādīhi yoggehi ca senāpatimahāmattādīhi sevakehi balehi ca hatthiassarathasaṅkhātehi vāhanehi ca sahitoti attho.
  1455. 461455,107,2481,48,57,1,90,9,Bahujjanā bahavo manussā anuyantā mamānuvattantā niccaṃ niccakālaṃ parivārentīti sambandho.
  1456. 461456,107,2481,58,60,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1457. 461457,107,2482,2,4,1,41,2,Dhammacakkikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1458. 461458,107,2483,2,4,1,33,2,10 . Kapparukkhiyattheraapadānavaṇṇanā
  1459. 461459,107,2484,2,17,1,72,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato kapparukkhiyattherassa apadānaṃ( theragā. aṭṭha.2.576).
  1460. 461460,107,2484,18,51,1,320,32,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tesu tesu bhavesu nibbānādhigamūpāyabhūtāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto mahaddhano mahābhogo satthari pasanno sattahi ratanehi vicittaṃ suvaṇṇamayaṃ kapparukkhaṃ kāretvā siddhatthassa bhagavato cetiyassa sammukhe ṭhapetvā pūjesi.
  1461. 461461,107,2484,52,89,1,332,36,So evarūpaṃ puññaṃ katvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto sugatīsuyeva saṃsaranto kamena imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ratanattaye pasanno dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho satthu ārādhetvā pabbajito nacirasseva arahattaṃ patvā pubbe katakusalanāmena {kapparukkhiyatthero}ti pākaṭo ahosi.
  1462. 461462,107,2485,2,17,1,131,11,108. So evaṃ pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  1463. 461463,107,2485,18,35,1,184,15,Thūpaseṭṭhassa {sammukhā}ti seṭṭhassa uttamassa dhātunihitathūpassa cetiyassa sammukhaṭṭhāne vicittadusse anekavaṇṇehi visamena visadisena cittena manohare cinapaṭṭasomārapaṭṭādike dusse .
  1464. 461464,107,2485,36,43,1,66,7,Lagetvā olaggetvā kapparukkhaṃ ṭhapesiṃ ahaṃ patiṭṭhapesinti attho.
  1465. 461465,107,2485,44,46,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1466. 461466,107,2486,2,4,1,41,2,Kapparukkhiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1467. 461467,107,2487,2,4,1,28,2,Catutthavaggavaṇṇanā samattā.
  1468. 461468,107,2488,2,4,1,10,2,5 . Upālivaggo
  1469. 461469,107,2489,2,4,1,34,2,1 . Bhāgineyyupālittheraapadānavaṇṇanā
  1470. 461470,107,2490,2,9,1,83,5,{Khīṇāsavasahassehī}tiādikaṃ āyasmato upālittherassa bhāgineyyupālittherassa apadānaṃ.
  1471. 461471,107,2490,10,40,1,267,29,Eso hi thero purimabuddhesu katādhikāro tasmiṃ tasmiṃ bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāse ādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhī hutvā himavante vāsaṃ kappesi.
  1472. 461472,107,2490,41,48,1,62,7,Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā vivekakāmo himavantaṃ pāvisi.
  1473. 461473,107,2490,49,72,1,237,23,Tāpaso bhagavantaṃ puṇṇacandamiva virocamānaṃ dūratova disvā pasannamānaso ajinacammaṃ aṃse katvā añjaliṃ paggayha vanditvā ṭhitakova dasanakhasamodhānañjaliṃ sirasi patiṭṭhapetvā anekāhi upamāhi anekehi thutivacanehi bhagavantaṃ thomesi.
  1474. 461474,107,2490,73,76,1,17,3,Taṃ sutvā bhagavā–
  1475. 461475,107,2490,77,95,1,120,14,‘‘ ayaṃ tāpaso anāgate gotamassa nāma bhagavato sāsane pabbajitvā vinaye tikhiṇapaññānaṃ aggo bhavissatī’’ ti byākaraṇamadāsi.
  1476. 461476,107,2490,96,102,1,57,6,So yāvatāyukaṃ ṭhatvā aparihīnajjhāno brahmaloke nibbatti.
  1477. 461477,107,2490,103,116,1,137,13,Tato cuto devamanussesu saṃsaranto sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare upālittherassa bhāgineyyo hutvā nibbatti.
  1478. 461478,107,2490,117,131,1,131,14,So kamena vuddhippatto mātulassa upālittherasa santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  1479. 461479,107,2490,132,140,1,67,8,So attano ācariyassa samīpe vasitattā vinayapañhe tikhiṇañāṇo ahosi.
  1480. 461480,107,2490,141,163,1,150,16,"Atha bhagavā‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayapañhe tikhiṇapaññānaṃ bhikkhūnaṃ yadidaṃ bhāgineyyupālī’’ ti taṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapesi. "
  1481. 461481,107,2491,2,18,1,127,11,1. So evaṃ etadaggaṭṭhānaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {khīṇāsavasahassehī}tiādimāha.
  1482. 461482,107,2491,19,26,1,58,7,Tattha ā samantato yāvabhavaggā savanti pavattantīti āsavā.
  1483. 461483,107,2491,27,47,1,139,16,"Kāmāsavādayo cattāro āsavā, te khīṇā sositā visositā viddhaṃsitā yehi teti khīṇāsavā, teyeva sahassā khīṇāsavasahassā, tehi khīṇāsavasahassehi . "
  1484. 461484,107,2491,48,59,1,113,11,Pareto parivuto lokanāyako lokassa nibbānapāpanako vivekaṃ anuyutto paṭisallituṃ ekībhavituṃ gacchateti sambandho.
  1485. 461485,107,2492,2,14,1,81,8,"2. Ajinena nivatthohan ti ahaṃ ajinamigacammena paṭicchanno, ajinacammavasanoti attho. "
  1486. 461486,107,2492,15,22,1,76,6,{Tidaṇḍaparidhārako}ti kuṇḍikaṭṭhapanatthāya tidaṇḍaṃ gahetvā dhārentoti attho.
  1487. 461487,107,2492,23,29,1,71,6,Bhikkhusaṅghena paribyūḷhaṃ parivāritaṃ lokanāyakaṃ addasanti sambandho.
  1488. 461488,107,2492,30,32,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  1489. 461489,107,2493,2,4,1,42,2,Bhāgineyyupālittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1490. 461490,107,2494,2,4,1,32,2,2 . Soṇakoḷivisattheraapadānavaṇṇanā
  1491. 461491,107,2495,2,9,1,64,5,Anomadassissa {munino}tiādikaṃ āyasmato koḷivisattherassa apadānaṃ.
  1492. 461492,107,2495,10,48,1,412,38,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vayappatto puttadārehi vaḍḍhito vibhavasampanno bhagavato caṅkamanatthāya sobhanaṃ caṅkamaṃ kāretvā sudhāparikammaṃ kāretvā ādāsatalamiva samaṃ vijjotamānaṃ katvā dīpadhūpapupphādīhi sajjetvā bhagavato niyyādetvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītenāhārena pūjesi.
  1493. 461493,107,2495,49,58,1,62,9,So evaṃ yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cavitvā devaloke nibbatto.
  1494. 461494,107,2495,59,71,1,122,12,Tattha pāḷiyā vuttanayena dibbasampattiṃ anubhavitvā antarā okkākakulappasutoti taṃ sabbaṃ pāḷiyā vuttānusārena veditabbaṃ.
  1495. 461495,107,2495,72,88,1,137,13,"Pacchimabhave pana koliyarājavaṃse jāto vayappatto koṭiagghanakassa kaṇṇapiḷandhanassa dhāritattā {koṭikaṇṇo}ti, {kuṭikaṇṇo}ti ca pākaṭo ahosi. "
  1496. 461496,107,2495,89,102,1,112,12,So bhagavati pasanno dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1497. 461497,107,2496,2,17,1,114,11,25. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento anomadassissa {munino}tiādimāha.
  1498. 461498,107,2496,18,41,1,247,21,"Tattha {anomadassissā}ti anomaṃ alāmakaṃ sundaraṃ dassanaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitattā byāmappabhāmaṇḍalopasobhitattā ārohapariṇāhena samannāgatattā ca dassanīyaṃ sarīraṃ yassa bhagavato so anomadassī, tassa anomadassissa muninoti attho. "
  1499. 461499,107,2496,42,46,1,41,3,{Tādino}ti iṭṭhāniṭṭhesu akampiyasabhāvassa.
  1500. 461500,107,2496,47,62,1,123,13,Sudhāya lepanaṃ {katvā}ti sudhāya avalittaṃ katvā dīpadhūpapupphadhajapaṭākādīhi ca alaṅkataṃ caṅkamaṃ kārayiṃ akāsinti attho.
  1501. 461501,107,2496,63,68,1,48,5,Sesagāthānaṃ attho pāḷiyā anusārena suviññeyyova.
  1502. 461502,107,2497,2,16,1,141,10,"35. Parivārasampattidhanasampattisaṅkhātaṃ yasaṃ dhāretīti yasodharo, sabbe ete sattasattaticakkavattirājāno yasodharanāmena ekanāmakāti sambandho. "
  1503. 461503,107,2498,2,31,1,176,23,"52. {Aṅgīraso}ti aṅgato sarīrato niggatā rasmi yassa so aṅgīraso, chandadosamohabhayāgatīhi vā pāpācāravasena vā caturāpāyaṃ na gacchatīti nāgo, mahanto pūjito ca so nāgo ceti mahānāgo. "
  1504. 461504,107,2498,32,34,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1505. 461505,107,2499,2,4,1,36,2,Koḷivisattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1506. 461506,107,2500,2,4,1,42,2,3 . Kāḷigodhāputtabhaddiyattheraapadānavaṇṇanā
  1507. 461507,107,2501,2,8,1,85,6,Padumuttarasambuddhan tiādikaṃ āyasmato bhaddiyassa kāḷigodhāputtattherassa apadānaṃ.
  1508. 461508,107,2501,9,52,1,423,41,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto vuddhippatto puttadārehi vaḍḍhito nagaravāsino puññāni karonte disvā sayampi puññāni kātukāmo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā thūlapaṭalikādianekāni mahārahāni sayanāni paññāpetvā tattha nisinne bhagavati sasaṅghe paṇītenāhārena bhojetvā mahādānaṃ adāsi.
  1509. 461509,107,2501,53,70,1,152,17,So evaṃ yāvatāyukaṃ puññāni katvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kāḷigodhāya nāma deviyā putto hutvā nibbatti.
  1510. 461510,107,2501,71,85,1,132,13,So viññutaṃ patto ārohapariṇāhahatthapādarūpasampattiyā bhaddattā ca kāḷigodhāya deviyā puttattā ca bhaddiyo {kāḷigodhāputto}ti pākaṭo.
  1511. 461511,107,2501,86,94,1,74,8,Satthari pasīditvā mātāpitaro ārādhetvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1512. 461512,107,2502,2,16,1,117,11,54. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarasambuddhan tiādimāha.
  1513. 461513,107,2502,17,20,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1514. 461514,107,2502,21,42,1,150,18,"Mettacittan ti mijjati sinehati nandati sabbasatteti mettā, mettāya sahagataṃ cittaṃ mettacittaṃ, taṃ yassa bhagavato atthīti mettacitto, taṃ mettacittaṃ. "
  1515. 461515,107,2502,43,54,1,89,9,"Mahāmunin ti sakalabhikkhūnaṃ mahantattā mahāmuni, taṃ padumuttaraṃ sambuddhanti sambandho. "
  1516. 461516,107,2502,55,63,1,55,6,"Janatā {sabbā}ti sabbo janakāyo, sabbanagaravāsinoti attho. "
  1517. 461517,107,2502,64,79,1,151,15,Sabbalokagganāyakan ti sakalalokassa aggaṃ seṭṭhaṃ nibbānassa nayanato pāpanato nāyakaṃ padumuttarasambuddhaṃ janatā upeti samīpaṃ gacchatīti sambandho.
  1518. 461518,107,2503,2,10,1,64,4,55. Sattukañca {baddhakañcā}ti baddhasattuabaddhasattusaṅkhātaṃ āmisaṃ.
  1519. 461519,107,2503,11,23,1,134,12,Atha vā bhattapūpakhajjabhojjayāguādayo yāvakālikattā āmisaṃ pānabhojanañca gahetvā puññakkhette anuttare satthuno dadantīti sambandho.
  1520. 461520,107,2504,2,14,1,99,9,58. Āsanaṃ buddhayuttakan ti buddhayoggaṃ buddhārahaṃ buddhānucchavikaṃ sattaratanamayaṃ āsananti attho.
  1521. 461521,107,2504,15,18,1,35,3,Sesaṃ nayānuyogena suviññeyyamevāti.
  1522. 461522,107,2505,2,4,1,50,2,Kāḷigodhāputtabhaddiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1523. 461523,107,2506,2,4,1,33,2,4 . Sanniṭṭhāpakattheraapadānavaṇṇanā
  1524. 461524,107,2507,2,10,1,69,6,Araññe kuṭikaṃ {katvā}tiādikaṃ āyasmato sanniṭṭhāpakattherassa apadānaṃ.
  1525. 461525,107,2507,11,40,1,284,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharabandhanena baddho gharāvāse ādīnavaṃ disvā vatthukāmakilesakāme pahāya himavantassa avidūre pabbatantare araññavāsaṃ kappesi.
  1526. 461526,107,2507,41,49,1,64,8,Tasmiṃ kāle padumuttaro bhagavā vivekakāmatāya taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  1527. 461527,107,2507,50,61,1,101,11,Atha so tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā nisīdanatthāya tiṇasantharaṃ paññāpetvā adāsi.
  1528. 461528,107,2507,62,70,1,81,8,Tattha nisinnaṃ bhagavantaṃ anekehi madhurehi tiṇḍukādīhi phalāphalehi santappesi.
  1529. 461529,107,2507,71,97,1,218,26,So tena puññakammena tato cuto devesu ca manussesu ca aparāparaṃ saṃsaranto dve sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhāsampanno pabbajito vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  1530. 461530,107,2507,98,109,1,121,10,Khuragge arahattaphalappattiyaṃ viya nirussāheneva santipadasaṅkhāte nibbāne suṭṭhu ṭhitattā {sanniṭṭhāpakatthero}ti pākaṭo.
  1531. 461531,107,2508,2,18,1,116,12,70. Arahā pana hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento araññe kuṭikaṃ {katvā}tiādimāha.
  1532. 461532,107,2508,19,37,1,114,15,"Tattha {araññe}ti sīhabyagghādīnaṃ bhayena manussā ettha na rajjanti na ramanti na allīyantīti araññaṃ, tasmiṃ araññe. "
  1533. 461533,107,2508,38,47,1,79,9,Kuṭikan ti tiṇacchadanakuṭikaṃ katvā pabbatantare vasāmi vāsaṃ kappesinti attho.
  1534. 461534,107,2508,48,59,1,73,11,Lābhena ca alābhena ca yasena ca ayasena ca santuṭṭho vihāsinti sambandho.
  1535. 461535,107,2509,2,28,1,171,19,"72. Jalajuttamanāmakan ti jale jātaṃ jalajaṃ, padumaṃ, jalajaṃ uttamaṃ jalajuttamaṃ, jalajuttamena samānaṃ nāmaṃ yassa so jalajuttamanāmako, taṃ jalajuttamanāmakaṃ buddhanti attho. "
  1536. 461536,107,2509,29,32,1,39,3,Sesaṃ pāḷinayānuyogena suviññeyyamevāti.
  1537. 461537,107,2510,2,4,1,41,2,Sanniṭṭhāpakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1538. 461538,107,2511,2,4,1,33,2,5 . Pañcahatthiyattheraapadānavaṇṇanā
  1539. 461539,107,2512,2,10,1,71,6,Sumedho nāma {sambuddho}tiādikaṃ āyasmato pañcahatthiyattherassa apadānaṃ.
  1540. 461540,107,2512,11,31,1,185,20,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā ratanattaye pasanno vihāsi.
  1541. 461541,107,2512,32,36,1,40,4,Tasmiṃ samaye pañcauppalahatthāni ānesuṃ.
  1542. 461542,107,2512,37,45,1,74,8,So tehi pañcauppalahatthehi vīthiyaṃ caramānaṃ sumedhaṃ bhagavantaṃ pūjesi.
  1543. 461543,107,2512,46,56,1,81,10,Tāni gantvā ākāse vitānaṃ hutvā chāyaṃ kurumānāni tathāgateneva saddhiṃ gacchiṃsu.
  1544. 461544,107,2512,57,88,1,261,30,So taṃ disvā somanassajāto pītiyā phuṭṭhasarīro yāvajīvaṃ tadeva puññaṃ anussaritvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhājāto pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  1545. 461545,107,2512,89,93,1,45,3,Katakusalanāmena {pañcahatthiyatthero}ti pākaṭo.
  1546. 461546,107,2513,2,17,1,116,11,77. So attano pubbakammaṃ saritvā paccakkhato paññāya diṭṭhapubbacaritāpadānaṃ pakāsento sumedho nāma {sambuddho}tiādimāha.
  1547. 461547,107,2513,18,34,1,153,15,Tattha {sumedho}ti sundarā medhā catusaccapaṭivedhapaṭisambhidādayo paññā yassa so bhagavā sumedho sambuddho antarāpaṇe antaravīthiyaṃ gacchatīti sambandho.
  1548. 461548,107,2513,35,38,1,33,2,{Okkhittacakkhū}ti adhokhittacakkhu.
  1549. 461549,107,2513,39,50,1,76,9,"{Mitabhāṇī}ti pamāṇaṃ ñatvā bhaṇanasīlo, pamāṇaṃ jānitvā dhammaṃ desesīti attho. "
  1550. 461550,107,2513,51,53,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1551. 461551,107,2514,2,4,1,41,2,Pañcahatthiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1552. 461552,107,2515,2,4,1,36,2,6 . Padumacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā
  1553. 461553,107,2516,2,9,1,72,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato padumacchadaniyattherassa apadānaṃ.
  1554. 461554,107,2516,10,35,1,250,25,Ayampi purimabuddhesu katapuññasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno parinibbutassa vipassissa bhagavato citakaṃ padumapupphehi pūjesi.
  1555. 461555,107,2516,36,68,1,304,31,So teneva cittappasādena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato sugatīsuyeva saṃsaranto dibbasampattiṃ manussasampattiñcāti dve sampattiyo anekakkhattuṃ anubhavitvā imasmiṃ amhākaṃ sammāsambuddhakāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā sāsane pabbajito ghaṭento vāyamanto nacirasseva arahā ahosi.
  1556. 461556,107,2516,69,83,1,130,12,"Tassa rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīsu tattha tattha viharantassa vihāro padumapupphehi chādīyati, tena so {padumacchadaniyatthero}ti pākaṭo. "
  1557. 461557,107,2517,2,14,1,101,8,83. Attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  1558. 461558,107,2517,15,36,1,194,19,"Tattha {nibbute}ti khandhaparinibbānena parinibbute satthari, vipassissa sammāsambuddhassa sarīre citamāniyamāne citake āropite suphullaṃ padumakalāpaṃ ahaṃ gahetvā citakaṃ āropayiṃ pūjesinti attho. "
  1559. 461559,107,2517,37,41,1,48,4,Sesagāthāsu heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  1560. 461560,107,2518,2,4,1,44,2,Padumacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1561. 461561,107,2519,2,4,1,32,2,7 . Sayanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1562. 461562,107,2520,2,8,1,71,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato sayanadāyakattherassa apadānaṃ.
  1563. 461563,107,2520,9,38,1,290,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle aññatarasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā hatthidaṇḍasuvaṇṇādīhi sayanatthāya mañcaṃ kāretvā anagghehi vicittattharaṇehi attharitvā bhagavantaṃ pūjesi.
  1564. 461564,107,2520,39,44,1,47,5,So bhagavā tassānukampāya paṭiggahetvā anubhavi.
  1565. 461565,107,2520,45,66,1,194,21,So tena puññakammena dibbamanussasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu sāsane pasanno pabbajitvā vipassanaṃ ārabhitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1566. 461566,107,2520,67,72,1,49,4,Pubbe katapuññanāmena {sayanadāyakatthero}ti pākaṭo.
  1567. 461567,107,2521,2,17,1,116,10,88. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  1568. 461568,107,2521,18,22,1,44,4,Taṃ sabbaṃ pāḷinayānusārena suviññeyyamevāti.
  1569. 461569,107,2522,2,4,1,40,2,Sayanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1570. 461570,107,2523,2,4,1,35,2,8 . Caṅkamanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1571. 461571,107,2524,2,9,1,71,5,Atthadassissa {munino}tiādikaṃ āyasmato caṅkamanadāyakattherassa apadānaṃ.
  1572. 461572,107,2524,10,40,1,319,30,Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tesu tesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā uccavatthukaṃ sudhāparikammakataṃ rajatarāsisadisaṃ sobhamānaṃ caṅkamaṃ kāretvā muttadalasadisaṃ setapulinaṃ attharitvā bhagavato adāsi.
  1573. 461573,107,2524,41,64,1,151,18,"Paṭiggahesi bhagavā, caṅkamaṃ paṭiggahetvā ca pana sukhaṃ kāyacittasamādhiṃ appetvā‘‘ ayaṃ anāgate gotamassa bhagavato sāsane sāvako bhavissatī’’ ti byākāsi. "
  1574. 461574,107,2524,65,91,1,256,25,So tena puññakammena devamanussesu aparāparaṃ saṃsaranto dve sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhāsampanno sāsane pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā katapuññanāmena {caṅkamanadāyakatthero}ti pākaṭo ahosi.
  1575. 461575,107,2525,2,17,1,123,11,93. So ekadivasaṃ attanā pubbe katapuññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassissa {munino}tiādimāha.
  1576. 461576,107,2525,18,53,1,298,32,"Tattha {atthadassissā}ti atthaṃ payojanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ nibbānaṃ dakkhati passatīti atthadassī, atha vā atthaṃ nibbānaṃ dassanasīlo jānanasīloti atthadassī, tassa atthadassissa munino monena ñāṇena samannāgatassa bhagavato manoramaṃ manallīnaṃ bhāvanīyaṃ manasi kātabbaṃ caṅkamaṃ kāresinti sambandho. "
  1577. 461577,107,2525,54,57,1,42,3,Sesaṃ vuttanayānusāreneva suviññeyyamevāti.
  1578. 461578,107,2526,2,4,1,43,2,Caṅkamanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1579. 461579,107,2527,2,4,1,28,2,9 . Subhaddattheraapadānavaṇṇanā
  1580. 461580,107,2528,2,9,1,64,5,Padumuttaro {lokavidū}tiādikaṃ āyasmato subhaddattherassa apadānaṃ.
  1581. 461581,107,2528,10,48,1,422,36,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave nibbānādhigamanatthāya puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle vibhavasampanne saddhāsampanne ekasmiṃ kulagehe nibbato viññutaṃ patvā gharabandhanena baddho ratanattaye pasanno parinibbānamañce nipannaṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ disvā sannipatitā dasasahassacakkavāḷadevatāyo ca disvā pasannamānaso nigguṇḍikeṭakanīlakāsokāsitādianekehi sugandhapupphehi pūjesi.
  1582. 461582,107,2528,49,69,1,197,20,So tena puññakammena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cavitvā tusitādīsu dibbasampattiyo anubhavitvā tato manussesu manussasampattiyo anubhavitvā nibbattanibbattaṭṭhānesu ca sugandhehi pupphehi pūjito ahosi.
  1583. 461583,107,2528,70,94,1,242,24,Imasmiṃ pana buddhuppāde ekasmiṃ vibhavasampanne kule nibbattitvā viññutaṃ patto kāmesu ādīnavaṃ disvāpi yāva buddhassa bhagavato parinibbānakālo tāva aladdhabuddhadassano bhagavato parinibbānamañce nipannakāleyeva pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1584. 461584,107,2528,95,101,1,45,5,Pubbe katapuññanāmena {subhaddo}ti pākaṭo ahosi.
  1585. 461585,107,2529,2,15,1,104,9,101. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro {lokavidū}tiādimāha.
  1586. 461586,107,2529,16,18,1,18,2,Taṃ uttānatthameva.
  1587. 461587,107,2529,19,33,1,104,11,Suṇātha mama bhāsato… pe… {nibbāyissatināsavo}ti idaṃ parinibbānamañce nipannova padumuttaro bhagavā byākāsi.
  1588. 461588,107,2530,2,4,1,31,2,Pañcamabhāṇavāravaṇṇanā samattā.
  1589. 461589,107,2531,2,12,1,60,6,115. So attano paṭipattiṃ dassento pubbakammena {saṃyutto}tiādimāha.
  1590. 461590,107,2531,13,16,1,20,2,{Ekaggo}ti ekaggacitto.
  1591. 461591,107,2531,17,24,1,51,5,"{Susamāhito}ti suṭṭhu samāhito, santakāyacittoti attho. "
  1592. 461592,107,2531,25,36,1,103,10,Buddhassa oraso {putto}ti buddhassa urasā hadayena niggataovādānusāsaniṃ sutvā pattaarahattaphaloti attho.
  1593. 461593,107,2531,37,51,1,132,13,Dhammajomhi {sunimmito}ti dhammato kammaṭṭhānadhammato jāto ariyāya jātiyā sunimmito suṭṭhu nippphāditasabbakicco amhi bhavāmīti attho.
  1594. 461594,107,2532,2,17,1,111,11,116. Dhammarājaṃ {upagammā}ti dhammena sabbasattānaṃ rājānaṃ issarabhūtaṃ bhagavantaṃ upagantvā samīpaṃ gantvāti attho.
  1595. 461595,107,2532,18,26,1,105,8,Apucchiṃ pañhamuttaman ti uttamaṃ khandhāyatanadhātusaccasamuppādādipaṭisaṃyuttaṃ pañhaṃ apucchinti attho.
  1596. 461596,107,2532,27,41,1,85,13,Kathayanto ca me pañhan ti eso amhākaṃ bhagavā me mayhaṃ pañhaṃ kathayanto byākaronto.
  1597. 461597,107,2532,42,51,1,103,8,Dhammasotaṃ {upānayī}ti anupādisesanibbānadhātusaṅkhātaṃ dhammasotaṃ dhammapavāhaṃ upānayi pāvisīti attho.
  1598. 461598,107,2533,2,13,1,72,6,118. {Jalajuttamanāyako}ti padumuttaranāmako ma-kārassa ya-kāraṃ katvā katavohāro.
  1599. 461599,107,2533,14,31,1,135,14,"Nibbāyi {anupādāno}ti upādāne pañcakkhandhe aggahetvā nibbāyi na paññāyi adassanaṃ agamāsi, manussalokādīsu katthacipi apatiṭṭhitoti attho. "
  1600. 461600,107,2533,32,42,1,81,9,Dīpova {telasaṅkhayā}ti vaṭṭitelānaṃ saṅkhayā abhāvā padīpo iva nibbāyīti sambandho.
  1601. 461601,107,2534,2,18,1,122,12,119. Sattayojanikaṃ {āsī}ti tassa parinibbutassa padumuttarassa bhagavato ratanamayaṃ thūpaṃ sattayojanubbedhaṃ āsi ahosīti attho.
  1602. 461602,107,2534,19,34,1,116,15,Dhajaṃ tattha apūjesin ti tattha tasmiṃ cetiye sabbabhaddaṃ sabbato bhaddaṃ sabbaso manoramaṃ dhajaṃ pūjesinti attho.
  1603. 461603,107,2535,2,31,1,225,25,120. Kassapassa ca {buddhassā}ti padumuttarassa bhagavato kālato paṭṭhāya āgatassa devamanussesu saṃsarato me mayhaṃ oraso putto tisso nāma kassapassa sammāsambuddhassa aggasāvako jinasāsane buddhasāsane dāyādo āsi ahosīti sambandho.
  1604. 461604,107,2536,2,33,1,184,23,121. Tassa hīnena {manasā}ti tassa mama puttassa tissassa aggasāvakassa hīnena lāmakena manasā cittena abhaddakaṃ asundaraṃ ayuttakaṃ‘‘ antako pacchimo’’ ti vācaṃ vacanaṃ abhāsiṃ kathesinti attho.
  1605. 461605,107,2536,34,41,1,79,6,Tena {kammavipākenā}ti tena arahantabhakkhānasaṅkhātassa akusalakammassa vipākena.
  1606. 461606,107,2536,42,61,1,188,19,Pacchime addasaṃ jinan ti pacchime pariyosāne parinibbānakāle mallānaṃ upavattane sālavane parinibbānamañce nipannaṃ jinaṃ jitasabbamāraṃ amhākaṃ gotamasammāsambuddhaṃ addasaṃ ahanti attho.
  1607. 461607,107,2536,62,72,1,35,6,‘‘ Pacchā me āsi bhaddakan’’ tipi pāṭho.
  1608. 461608,107,2536,73,87,1,127,14,Tassa pacchā tassa bhagavato avasānakāle nibbānāsannakāle me mayhaṃ bhaddakaṃ sundaraṃ catusaccapaṭivijjhanaṃ āsi ahosīti attho.
  1609. 461609,107,2537,2,23,1,169,17,122. Pabbājesi {mahāvīro}ti mahāvīriyo sabbasattahito karuṇāyutto jitamāro muni mallānaṃ upavattane sālavane pacchime sayane parinibbānamañce sayitova maṃ pabbājesīti sambandho.
  1610. 461610,107,2538,2,29,1,168,20,"123. Ajjeva dāni {pabbajjā}ti ajja eva bhagavato parinibbānadivaseyeva mama pabbajjā, tathā ajja eva upasampadā, ajja eva dvipaduttamassa sammukhā parinibbānaṃ ahosīti sambandho. "
  1611. 461611,107,2538,30,32,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1612. 461612,107,2539,2,4,1,36,2,Subhaddattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1613. 461613,107,2540,2,4,1,25,2,10 . Cundattheraapadānavaṇṇanā
  1614. 461614,107,2541,2,10,1,64,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato cundattherassa apadānaṃ.
  1615. 461615,107,2541,11,37,1,273,26,Ayampi purimabuddhesu katapuññasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle vibhavasampanne kule nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasīditvā sattaratanamayaṃ suvaṇṇagghiyaṃ kāretvā sumanapupphehi chādetvā bhagavantaṃ pūjesi.
  1616. 461616,107,2541,38,44,1,54,6,Tāni pupphāni ākāsaṃ samuggantvā vitānākārena aṭṭhaṃsu.
  1617. 461617,107,2541,45,63,1,96,14,Atha naṃ bhagavā‘‘ anāgate gotamassa nāma bhagavato sāsane cundo nāma sāvako bhavissatī’’ ti byākāsi.
  1618. 461618,107,2541,64,89,1,239,25,So tena puññakammena tato cuto devaloke upapanno kamena chasu kāmāvacaradevesu sukhaṃ anubhavitvā manussesu cakkavattiādisampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule rūpasāriyā putto sāriputtattherassa kaniṭṭho hutvā nibbatti.
  1619. 461619,107,2541,90,102,1,106,11,Tassa viññutaṃ pattassa ārohapariṇāharūpavayānaṃ sundaratāya sakārassa cakāraṃ katvā {cundo}ti nāmaṃ kariṃsu.
  1620. 461620,107,2541,103,119,1,146,16,So vayappatto gharāvāse ādīnavaṃ pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ disvā bhātuttherassa santike pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1621. 461621,107,2542,2,17,1,135,11,125. So pattaarahattaphalo ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  1622. 461622,107,2542,18,21,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1623. 461623,107,2542,22,25,1,34,3,Agghiyan tiādayopi uttānatthāyeva.
  1624. 461624,107,2543,2,15,1,106,9,128. Vitiṇṇakaṅkho {sambuddho}ti visesena maggādhigamena vicikicchāya khepitattā vitiṇṇakaṅkho asaṃsayo sambuddho.
  1625. 461625,107,2543,16,30,1,129,12,Tiṇṇoghehi {purakkhato}ti kāmoghādīnaṃ catunnaṃ oghānaṃ tiṇṇattā atikkantattā oghatiṇṇehi khīṇāsavehi purakkhato parivāritoti attho.
  1626. 461626,107,2543,31,33,1,29,2,Byākaraṇagāthā uttānatthāyeva.
  1627. 461627,107,2544,2,24,1,210,19,139. Upaṭṭhahiṃ mahāvīran ti uttamatthassa nibbānassa pattiyā pāpuṇanatthāya kappasatasahassādhikesu caturāsaṅkhyeyyesu kappesu pāramiyo pūrentena katavīriyattā mahāvīraṃ buddhaṃ upaṭṭhahiṃ upaṭṭhānaṃ akāsinti attho.
  1628. 461628,107,2544,25,49,1,171,21,"Aññe ca pesale {bahū}ti na kevalameva buddhaṃ upaṭṭhahiṃ, pesale piyasīle sīlavante aññe ca bahuaggappatte sāvake, me mayhaṃ bhātaraṃ sāriputtattherañca upaṭṭhahinti sambandho. "
  1629. 461629,107,2545,2,33,1,241,25,140. Bhātaraṃ me {upaṭṭhahitvā}ti mayhaṃ bhātaraṃ upaṭṭhahitvā vattapaṭivattaṃ katvā tassa parinibbutakāle bhagavato paṭhamaṃ parinibbutattā tassa dhātuyo gahetvā pattamhi okiritvā lokajeṭṭhassa narānaṃ āsabhassa buddhassa upanāmesiṃ adāsinti attho.
  1630. 461630,107,2546,2,29,1,184,23,141. Ubho hatthehi {paggayhā}ti taṃ mahā dinnaṃ dhātuṃ so bhagavā attano ubhohi hatthehi pakārena gahetvā taṃ dhātuṃ saṃsuṭṭhu dassayanto aggasāvakaṃ sāriputtattheraṃ kittayi pakāsesīti attho.
  1631. 461631,107,2546,30,32,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1632. 461632,107,2547,2,4,1,33,2,Cundattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1633. 461633,107,2548,2,4,1,27,2,Pañcamavaggavaṇṇanā samattā.
  1634. 461634,107,2549,2,4,1,11,2,6 . Bījanivaggo
  1635. 461635,107,2550,2,4,1,35,2,1 . Vidhūpanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1636. 461636,107,2551,2,8,1,71,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato vidhūpanadāyakattherassa apadānaṃ.
  1637. 461637,107,2551,9,36,1,287,27,Ayampi purimajinavaresu pūritapuññasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto vibhavasampanno saddhājāto bhagavati pasanno gimhakāle suvaṇṇarajatamuttāmaṇimayaṃ bījaniṃ kāretvā bhagavato adāsi.
  1638. 461638,107,2551,37,73,1,311,35,So tena puññakammena devesu ca manussesu ca saṃsaranto dve sampattiyo anubhavitvā imassa amhākaṃ sammāsambuddhassa uppannakāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto gharabandhanena bandhitvā gharāvāse ādīnavaṃ disvā pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ disvā saddhāsampanno sāsane pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  1639. 461639,107,2552,2,27,1,170,17,1. So‘‘ kena mayā puññakammena ayaṃ lokuttarasampatti laddhā’’ ti attano pubbakammaṃ anussaranto taṃ paccakkhato ñatvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1640. 461640,107,2552,28,31,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1641. 461641,107,2552,32,57,1,194,22,"Bījanikā mayā {dinnā}ti visesena santāpayantānaṃ sattānaṃ santāpaṃ nibbāpenti sītalaṃ vātaṃ janetīti bījanī, bījanīyeva bījanikā, sā sattaratanamayā vijjotamānā bījanikā mayā kārāpetvā dinnāti attho. "
  1642. 461642,107,2553,2,4,1,43,2,Vidhūpanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1643. 461643,107,2554,2,4,1,29,2,2 . Sataraṃsittheraapadānavaṇṇanā
  1644. 461644,107,2555,2,8,1,64,5,Ucciyaṃ {selamāruyhā}tiādikaṃ āyasmato sataraṃsittherassa apadānaṃ.
  1645. 461645,107,2555,9,39,1,282,29,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patto sakkaṭabyākaraṇe vedattaye ca pāraṅgato gharāvāsaṃ pahāya araññaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vāsaṃ kappesi.
  1646. 461646,107,2555,40,53,1,104,12,Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā vivekakāmatāya uccaṃ ekaṃ pabbataṃ āruyha jalitaggikkhanto viya nisīdi.
  1647. 461647,107,2555,54,65,1,98,11,Taṃ tathānisinnaṃ bhagavantaṃ disvā tāpaso somanassajāto añjaliṃ paggayha anekehi kāraṇehi thomesi.
  1648. 461648,107,2555,66,83,1,143,17,So tena puññakammena tato cuto chasu kāmāvacaradevesu dibbasampattiṃ anubhavitvā tato manussaloke sataraṃsī nāma cakkavattī rājā hutvā nibbatti.
  1649. 461649,107,2555,84,100,1,176,16,Tampi sampattiṃ anekakkhattuṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto pubbapuññasambhāravasena ñāṇassa paripakkattā sattavassikova pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
  1650. 461650,107,2556,2,4,1,0,0,8-9.
  1651. 461651,107,2556,5,30,1,192,19,So ‘‘ ahaṃ kena kammena sattavassikova santipadaṃ anuppattosmī’’ ti saramāno pubbakammaṃ ñāṇena paccakkhato disvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ udānavasena pakāsento ucciyaṃ {selamāruyhā}tiādimāha.
  1652. 461652,107,2556,31,41,1,80,10,Tattha ucciyan ti uccaṃ selamayaṃ pabbataṃ āruyha nisīdi padumuttaroti sambandho.
  1653. 461653,107,2556,42,49,1,74,6,{Pabbatassāvidūramhī}ti bhagavato nisinnassa pabbatassa āsannaṭṭhāneti attho.
  1654. 461654,107,2556,50,69,1,150,17,"Brāhmaṇo {mantapāragū}ti mantasaṅkhātassa vedattayassa pāraṃ pariyosānaṃ koṭiṃ gato eko brāhmaṇoti attho, aññaṃ viya attānaṃ niddisati ayaṃ mantapāragūti. "
  1655. 461655,107,2556,70,81,1,78,10,"Upaviṭṭhaṃ mahāvīran ti tasmiṃ pabbate nisinnaṃ vīravantaṃ jinaṃ, kiṃ visiṭṭhaṃ? "
  1656. 461656,107,2556,82,105,1,265,23,Devadevaṃ sakalachakāmāvacarabrahmadevānaṃ atidevaṃ narāsabhaṃ narānaṃ āsataṃ seṭṭhaṃ lokanāyakaṃ sakalasattalokaṃ nayantaṃ nibbānaṃ pāpentaṃ ahaṃ añjaliṃ dasanakhasamodhānañjalipuṭaṃ sirasi muddhani paggahetvāna patiṭṭhapetvā santhaviṃ suṭṭhuṃ thomesinti sambandho.
  1657. 461657,107,2557,2,22,1,66,10,12. {Abhāsathā}ti‘‘ yenāyaṃ añjalī dinno… pe… arahā so bhavissatī’’ ti byākāsi.
  1658. 461658,107,2557,23,25,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1659. 461659,107,2558,2,4,1,37,2,Sataraṃsittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1660. 461660,107,2559,2,4,1,32,2,3 . Sayanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1661. 461661,107,2560,2,7,1,68,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato sayanadāyakattherassa apadānaṃ.
  1662. 461662,107,2560,8,43,1,368,34,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā sukhamanubhavanto satthu dhammadesanaṃ sutvā satthari pasanno dantasuvaṇṇarajatamuttamaṇimayaṃ mahārahaṃ mañcaṃ kārāpetvā cīnapaṭṭakambalādīni attharitvā sayanatthāya bhagavato adāsi.
  1663. 461663,107,2560,44,51,1,43,6,Bhagavā tassa anuggahaṃ karonto tattha sayi .
  1664. 461664,107,2560,52,77,1,266,25,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto tadanurūpaṃ ākāsagamanasukhaseyyādisukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbattitvā viññutaṃ pāpuṇitvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vipassanto nacirasseva arahā ahosi.
  1665. 461665,107,2561,2,15,1,102,8,20. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1666. 461666,107,2561,16,19,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1667. 461667,107,2562,2,26,1,260,19,"21. Sukhette {bījasampadā}ti yathā tiṇakacavararahite kaddamādisampanne sukhette vuttabījāni sāduphalāni nipphādenti, evameva rāgadosādidiyaḍḍhasahassakilesasaṅkhātatiṇakacavararahite suddhasantāne puññakkhette vuttadānāni appānipi samānāni mahapphalāni hontīti attho. "
  1668. 461668,107,2562,27,29,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1669. 461669,107,2563,2,4,1,40,2,Sayanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1670. 461670,107,2564,2,4,1,32,2,4 . Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā
  1671. 461671,107,2565,2,7,1,68,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato gandhodakiyattherassa apadānaṃ.
  1672. 461672,107,2565,8,33,1,289,25,Ayampi purimamunivaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto parinibbute bhagavati nagaravāsino bodhipūjaṃ kurumāne disvā vicittaghaṭe candanakappurāgaruādimissakasugandhodakena pūretvā bodhirukkhaṃ abhisiñci.
  1673. 461673,107,2565,34,39,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe devo mahādhārāhi pavassi.
  1674. 461674,107,2565,40,45,1,30,5,Tadā so asanivegena kālaṃ kato.
  1675. 461675,107,2565,46,64,1,95,12,"Teneva puññakammena devaloke nibbatti, tattheva ṭhito‘‘ aho buddho, aho dhammo’’ tiādigāthāyo abhāsi. "
  1676. 461676,107,2565,65,90,1,261,24,Evaṃ so devamanussesu sampattiyo anubhavitvā sabbapariḷāhavippamutto nibbattanibbattaṭṭhāne sītibhāvamupagato sukhito imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasanno pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ ārabhitvā vipassanto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1677. 461677,107,2565,91,97,1,51,5,Pubbe katapuññena {gandhodakiyatthero}ti pākaṭo ahosi.
  1678. 461678,107,2566,2,15,1,106,9,25. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumutarassā}tiādimāha.
  1679. 461679,107,2566,16,18,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  1680. 461680,107,2566,19,26,1,57,6,Mahābodhimaho {ahū}ti mahābodhirukkhassa pūjā ahosīti attho.
  1681. 461681,107,2566,27,39,1,115,10,Vicittaṃ {ghaṭamādāyā}ti anekehi cittakammasuvaṇṇakammehi vicittaṃ sobhamānaṃ gandhodakapuṇṇaṃ ghaṭaṃ gahetvāti attho .
  1682. 461682,107,2566,40,49,1,78,8,"Gandhodakamadāsahan ti gandhodakaṃ adāsiṃ, ahaṃ gandhodakena abhisiñcinti attho. "
  1683. 461683,107,2567,2,13,1,55,6,26. Nhānakāle ca {bodhiyā}ti bodhiyā pūjākaraṇasamayeti attho.
  1684. 461684,107,2567,14,16,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1685. 461685,107,2568,2,4,1,40,2,Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1686. 461686,107,2569,2,4,1,28,2,5 . Opavayhattheraapadānavaṇṇanā
  1687. 461687,107,2570,2,7,1,64,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato opavayhattherassa apadānaṃ.
  1688. 461688,107,2570,8,64,1,525,50,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarajinādicce loke pātubhūte ekasmiṃ vibhavasampannakule nibbatto vuddhimanvāya mahaddhano mahābhogo gharāvāsaṃ vasamāno sāsane pasanno satthari pasādabahumāno ājānīyena sindhavena pūjaṃ akāsi, pūjetvā ca pana‘‘ buddhādīnaṃ samaṇānaṃ hatthiassādayo na kappanti, kappiyabhaṇḍaṃ dassāmī’’ ti cintetvā taṃ agghāpetvā tadagghanakena kahāpaṇena kappiyaṃ kappāsikakambalakojavādikaṃ cīvaraṃ kappūratakkolādikaṃ bhesajjaparikkhārañca adāsi. "
  1689. 461689,107,2570,65,103,1,355,36,"So tena puññakammena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devesu ca manussesu ca hatthiassādianekavāhanasampanno sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhāsampanno sāsane pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggapaṭipāṭiyā arahatte patiṭṭhāsi, pubbe katapuññasambhāravasena {opavayhatthero}ti pākaṭo ahosi. "
  1690. 461690,107,2571,2,31,1,191,20,33. So‘‘ kena nu kho kāraṇena idaṃ mayā santipadaṃ adhigatan’’ ti upadhārento pubbakammaṃ ñāṇena paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ udānavasena pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1691. 461691,107,2571,32,34,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  1692. 461692,107,2571,35,43,1,76,8,Ājānīyamadāsahan ti ājānīyaṃ uttamajātisindhavaṃ ahaṃ adāsiṃ pūjesinti attho.
  1693. 461693,107,2572,2,19,1,113,12,"35. {Sapattabhāro}ti sassa attano pattāni aṭṭha parikkhārāni bhārāni yassa so sapattabhāro, aṭṭhaparikkhārayuttoti attho. "
  1694. 461694,107,2573,2,11,1,72,5,36. Khamanīyamadāsahan ti khamanīyayoggaṃ cīvarādikappiyaparikkhāranti attho.
  1695. 461695,107,2574,2,11,1,44,5,40. {Carimo}ti pariyosāno koṭippatto bhavoti attho.
  1696. 461696,107,2574,12,14,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1697. 461697,107,2575,2,4,1,36,2,Opavayhattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1698. 461698,107,2576,2,4,1,34,2,6 . Saparivārāsanattheraapadānavaṇṇanā
  1699. 461699,107,2577,2,7,1,70,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato saparivārāsanattherassa apadānaṃ.
  1700. 461700,107,2577,8,43,1,351,33,"Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle vibhavasampanne kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhājāto sāsane pasanno dānaphalaṃ saddahanto nānaggarasabhojanena bhagavato piṇḍapātaṃ adāsi, datvā ca pana bhojanasālāyaṃ bhojanatthāya nisinnāsanaṃ jātisumanamallikādīhi alaṅkari. "
  1701. 461701,107,2577,44,47,1,31,3,Bhagavā ca bhattānumodanamakāsi.
  1702. 461702,107,2577,48,69,1,198,21,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto anekavidhaṃ sampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddho pasanno pabbajitvā na cirasseva arahā ahosi.
  1703. 461703,107,2578,2,29,1,182,19,43. So evaṃ pattasantipado‘‘ kena nu kho puññena idaṃ santipadaṃ anuppattan’’ ti ñāṇena upadhārento pubbakammaṃ disvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1704. 461704,107,2578,30,32,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  1705. 461705,107,2578,33,56,1,177,21,"Piṇḍapātaṃ adāsahan ti tattha tattha laddhānaṃ piṇḍānaṃ kabaḷaṃ kabaḷaṃ katvā pātabbato khāditabbato āhāro piṇḍapāto, taṃ piṇḍapātaṃ bhagavato adāsiṃ, bhagavantaṃ bhojesinti attho. "
  1706. 461706,107,2579,2,15,1,78,9,44. Akittayi piṇḍapātan ti mayā dinnapiṇḍapātassa guṇaṃ ānisaṃsaṃ pakāsesīti attho.
  1707. 461707,107,2580,2,13,1,84,8,48. Saṃvuto pātimokkhasmin ti pātimokkhasaṃvarasīlena saṃvuto pihito paṭicchannoti attho.
  1708. 461708,107,2580,14,27,1,110,11,Indriyesu ca {pañcasū}ti cakkhundriyādīsu pañcasu indriyesu rūpādīhi gopito indriyasaṃvarasīlañca gopitoti attho.
  1709. 461709,107,2580,28,30,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1710. 461710,107,2581,2,4,1,42,2,Saparivārāsanattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1711. 461711,107,2582,2,4,1,31,2,7 . Pañcadīpakattheraapadānavaṇṇanā
  1712. 461712,107,2583,2,7,1,67,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato pañcadīpakattherassa apadānaṃ.
  1713. 461713,107,2583,8,40,1,325,32,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro uppannuppannabhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāse vasanto bhagavato dhammaṃ sutvā sammādiṭṭhiyaṃ patiṭṭhito saddho pasanno mahājanehi bodhipūjaṃ kayiramānaṃ disvā sayampi bodhiṃ parivāretvā dīpaṃ jāletvā pūjesi.
  1714. 461714,107,2583,41,70,1,308,27,"So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto cakkavattisampattiādayo anubhavitvā sabbattheva uppannabhave jalamāno jotisampannavimānādīsu vasitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ vibhavasampanne kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi, dīpapūjānissandena {dīpakatthero}ti pākaṭo. "
  1715. 461715,107,2584,2,16,1,113,9,50. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1716. 461716,107,2584,17,19,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  1717. 461717,107,2584,20,32,1,116,12,Ujudiṭṭhi ahosahan ti vaṅkaṃ micchādiṭṭhiṃ chaḍḍetvā uju avaṅkaṃ nibbānābhimukhaṃ pāpuṇanasammādiṭṭhi ahosinti attho.
  1718. 461718,107,2585,2,23,1,123,16,"51. Padīpadānaṃ pādāsin ti ettha pakārena dibbati jotatīti padīpo, tassa dānaṃ padīpadānaṃ, taṃ adāsiṃ padīpapūjaṃ akāsinti attho. "
  1719. 461719,107,2585,24,27,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1720. 461720,107,2586,2,4,1,39,2,Pañcadīpakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1721. 461721,107,2587,2,4,1,31,2,8 . Dhajadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1722. 461722,107,2588,2,9,1,67,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato dhajadāyakattherassa apadānaṃ.
  1723. 461723,107,2588,10,35,1,241,25,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā sundarehi anekehi vatthehi dhajaṃ kārāpetvā dhajapūjaṃ akāsi.
  1724. 461724,107,2588,36,44,1,72,8,So tena puññakammena uppannuppannabhave uccakule nibbatto pūjaniyo ahosi.
  1725. 461725,107,2588,45,65,1,190,20,Aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya puttadārehi vaḍḍhitvā mahābhogo yasavā saddhājāto satthari pasanno gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1726. 461726,107,2589,2,15,1,121,9,57. So pattaarahattaphalo pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  1727. 461727,107,2589,16,19,1,25,3,Tassattho pubbe vuttoyeva.
  1728. 461728,107,2589,20,33,1,152,12,Haṭṭho haṭṭhena {cittenā}ti somanassasahagatacittayuttattā haṭṭho paripuṇṇarūpakāyo saddhāsampayuttacittatāya haṭṭhena cittena santuṭṭhena cittenāti attho.
  1729. 461729,107,2589,34,49,1,107,14,"Dhajamāropayiṃ ahan ti dhunāti kampati calatīti dhajaṃ, taṃ dhajaṃ āropayiṃ veḷagge laggetvā pūjesinti attho. "
  1730. 461730,107,2590,2,4,1,0,0,58-9.
  1731. 461731,107,2590,5,15,1,82,9,Patitapattāni {gaṇhitvā}ti patitāni bodhipattāni gahetvā ahaṃ bahi chaḍḍesinti attho.
  1732. 461732,107,2590,16,40,1,214,24,Antosuddhaṃ bahisuddhan ti anto cittasantānanāmakāyato ca bahi cakkhusotādirūpakāyato ca suddhiṃ adhi visesena muttaṃ kilesato vimuttaṃ anāsavaṃ sambuddhaṃ viya sammukhā uttamaṃ bodhiṃ avandiṃ paṇāmamakāsinti attho.
  1733. 461733,107,2590,41,44,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1734. 461734,107,2591,2,4,1,39,2,Dhajadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1735. 461735,107,2592,2,4,1,26,2,9 . Padumattheraapadānavaṇṇanā
  1736. 461736,107,2593,2,8,1,62,5,Catusaccaṃ {pakāsento}tiādikaṃ āyasmato padumattherassa apadānaṃ.
  1737. 461737,107,2593,9,24,1,153,13,Ayampi purimabuddhesu katakusalasambhāro padumuttaramuninā dhammapajjote jotamāne ekasmiṃ kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā bhogasampannoti pākaṭo.
  1738. 461738,107,2593,25,50,1,190,22,"So satthari pasīditvā mahājanena saddhiṃ dhammaṃ suṇanto dhajena saha padumakalāpaṃ gahetvā aṭṭhāsi, sadhajaṃ taṃ padumakalāpaṃ ākāsamukkhipiṃ, taṃ acchariyaṃ disvā ativiya somanassajāto ahosi. "
  1739. 461739,107,2593,51,85,1,359,33,So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā jīvitapariyosāne sagge nibbatto dhajamiva chakāmāvacare pākaṭo pūjito ca dibbasampattimanubhavitvā manussesu ca cakkavattisampattimanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne saddhāsampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pañcavassikova pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā katapuññanāmena {padumatthero}ti pākaṭo.
  1740. 461740,107,2594,2,14,1,99,8,67. Attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento catusaccaṃ {pakāsento}tiādimāha.
  1741. 461741,107,2594,15,36,1,178,19,"Tattha saccan ti tathaṃ avitathaṃ aviparītaṃ saccaṃ, dukkhasamudayanirodhamaggavasena cattāri saccāni samāhaṭānīti catusaccaṃ, taṃ catusaccaṃ pakāsento loke pākaṭaṃ karontoti attho. "
  1742. 461742,107,2594,37,42,1,62,4,{Varadhammappavattako}ti uttamadhammappavattako pakāsakoti attho.
  1743. 461743,107,2594,43,57,1,154,14,Amataṃ vuṭṭhin ti amatamahānibbānavuṭṭhidhāraṃ pavassanto paggharanto sadevakaṃ lokaṃ temento sabbakilesapariḷāhaṃ nibbāpento dhammavassaṃ vassatīti attho.
  1744. 461744,107,2595,2,17,1,87,11,68. Sadhajaṃ padumaṃ {gayhā}ti dhajena saha ekato katvā padumaṃ padumakalāpaṃ gahetvāti attho.
  1745. 461745,107,2595,18,27,1,58,9,Aḍḍhakose ṭhito ahan ti ubho ukkhipitvā ṭhito ahanti attho.
  1746. 461746,107,2595,28,31,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1747. 461747,107,2596,2,4,1,34,2,Padumattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1748. 461748,107,2597,2,4,1,32,2,10 . Asanabodhiyattheraapadānavaṇṇanā
  1749. 461749,107,2598,2,8,1,70,6,Jātiyā sattavassohan tiādikaṃ āyasmato asanabodhiyattherassa apadānaṃ.
  1750. 461750,107,2598,9,45,1,325,34,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto sukhappatto sāsane pasanno asanabodhito phalaṃ gahetvā tato vuṭṭhitabodhitaruṇe gahetvā bodhiṃ ropesi, yathā na vinassati tathā udakāsiñcanādikammena rakkhitvā pūjesi. "
  1751. 461751,107,2598,46,69,1,222,20,"So tena puññena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto paripakkasambhārattā sattavassikova samāno pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi, purākatapuññanāmena {asanabodhiyatthero}ti pākaṭo. "
  1752. 461752,107,2599,2,14,1,103,8,78. So pubbasambhāramanussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento jātiyā sattavassohan tiādimāha.
  1753. 461753,107,2599,15,22,1,61,6,Tattha {jātiyā}ti mātugabbhato nikkhantakālato paṭṭhāyāti attho.
  1754. 461754,107,2599,23,31,1,82,8,Sattavasso paripuṇṇasarado ahaṃ lokanāyakaṃ tissaṃ bhagavantaṃ addasanti sambandho.
  1755. 461755,107,2599,32,42,1,112,8,"Pasannacitto {sumano}ti pakārena pasannaanāluḷitaavikampitacitto, sumano sundaramano somanassasahagatacittoti attho. "
  1756. 461756,107,2600,2,26,1,142,17,"79. Tissassāhaṃ {bhagavato}ti tikkhattuṃ jātoti tisso, so mātugabbhato, manussajātito, pañcakkhandhato ca mutto hutvā jāto nibbatto buddho jātoti attho. "
  1757. 461757,107,2600,27,37,1,85,9,"Tassa tissassa bhagavato tādino, lokajeṭṭhassa asanabodhiṃ uttamaṃ ropayinti sambandho. "
  1758. 461758,107,2601,2,16,1,90,10,80. Asano {nāmadheyyenā}ti nāmapaññattiyā nāmasaññāya asano nāma asanarukkho bodhi ahosīti attho.
  1759. 461759,107,2601,17,25,1,77,6,"{Dharaṇīruhapādapo}ti vallirukkhapabbatagaṅgāsāgarādayo dhāretīti dharaṇī, kā sā? "
  1760. 461760,107,2601,26,45,1,146,16,"Pathavī, tassaṃ ruhati patiṭṭhahatīti dharaṇīruho, pādena pivatīti pādapo, pādasaṅkhātena mūlena siñcitodakaṃ pivati āporasaṃ sinehaṃ dhāretīti attho. "
  1761. 461761,107,2601,46,62,1,113,15,"Dharaṇīruho ca so pādapo cāti dharaṇīruhapādapo, taṃ uttamaṃ asanaṃ bodhiṃ pañca vassāni paricariṃ posesinti attho. "
  1762. 461762,107,2602,2,30,1,229,23,81. Pupphitaṃ pādapaṃ {disvā}ti taṃ mayā positaṃ asanabodhirukkhaṃ pupphitaṃ accharayoggabhūtapupphattā abbhutaṃ lomahaṃsakaraṇaṃ disvā sakaṃ kammaṃ attano kammaṃ pakittento pakārena kathayanto buddhaseṭṭhassa santikaṃ agamāsinti attho.
  1763. 461763,107,2602,31,34,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1764. 461764,107,2603,2,4,1,40,2,Asanabodhiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1765. 461765,107,2604,2,4,1,27,2,Chaṭṭhavaggavaṇṇanā samattā.
  1766. 461766,107,2605,2,4,1,18,2,7 . Sakacintaniyavaggo
  1767. 461767,107,2606,2,4,1,33,2,1 . Sakacintaniyattheraapadānavaṇṇanā
  1768. 461768,107,2607,2,10,1,70,6,Pavanaṃ kānanaṃ {disvā}tiādikaṃ āyasmato sakacintaniyattherassa apadānaṃ.
  1769. 461769,107,2607,11,58,1,454,46,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya tassa bhagavato āyupariyosāne uppanno dharamānaṃ bhagavantaṃ apāpuṇitvā parinibbutakāle isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto vivekaṃ ramaṇīyaṃ ekaṃ vanaṃ patvā tatthevekāya kandarāya pulinacetiyaṃ katvā bhagavati saññaṃ katvā sadhātukasaññañca katvā vanapupphehi pūjetvā namassamāno paricari.
  1770. 461770,107,2607,59,83,1,242,24,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto dvīsu aggaṃ aggasampattiṃ aggañca cakkavattisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vibhavasampanno saddhāsampanno satthari pasīditvā pabbajitvā arahā chaḷabhiñño ahosi.
  1771. 461771,107,2608,2,16,1,103,10,1. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pavanaṃ kānanaṃ {disvā}tiādimāha.
  1772. 461772,107,2608,17,26,1,76,9,Tattha pavanan ti pakārena vanaṃ patthaṭaṃ vitthiṇṇaṃ gahanabhūtanti pavanaṃ.
  1773. 461773,107,2608,27,45,1,233,17,"Kānanaṃ avakucchitaṃ ānanaṃ avahanaṃ satataṃ sīhabyagghayakkharakkhasamaddahatthiassasupaṇṇauragehi vihaṅgagaṇasaddakukkuṭakokilehi vā bahalanti kānanaṃ, taṃ kānanasaṅkhātaṃ pavanaṃ manussasaddavirahitattā appasaddaṃ nissaddanti attho. "
  1774. 461774,107,2608,46,52,1,45,6,Anāvilan ti na āvilaṃ upaddavarahitanti attho.
  1775. 461775,107,2608,53,61,1,102,8,Isīnaṃ anuciṇṇan ti buddhapaccekabuddhaarahantakhīṇāsavasaṅkhātānaṃ isīnaṃ anuciṇṇaṃ nisevitanti attho.
  1776. 461776,107,2608,62,72,1,81,9,Āhutīnaṃ paṭiggahan ti āhunaṃ vuccati pūjāsakkāraṃ paṭiggahaṃ gehasadisanti attho.
  1777. 461777,107,2609,2,13,1,58,7,2. Thūpaṃ katvāna {veḷunā}ti veḷupesikāhi cetiyaṃ katvāti attho.
  1778. 461778,107,2609,14,23,1,79,9,Nānāpupphaṃ samokirin ti campakādīhi anekehi pupphehi samokiriṃ pūjesinti attho.
  1779. 461779,107,2609,24,42,1,142,17,Sammukhā viya sambuddhan ti sajīvamānassa sambuddhassa sammukhā iva nimmitaṃ uppāditaṃ cetiyaṃ ahaṃ abhi visesena vandiṃ paṇāmamakāsinti attho.
  1780. 461780,107,2609,43,45,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1781. 461781,107,2610,2,4,1,41,2,Sakacintaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1782. 461782,107,2611,2,4,1,31,2,2 . Avopupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  1783. 461783,107,2612,2,8,1,67,5,Vihārā {abhinikkhammā}tiādikaṃ āyasmato avopupphiyattherassa apadānaṃ.
  1784. 461784,107,2612,9,36,1,257,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhāsampanno dhammaṃ sutvā somanassappatto nānāpupphāni ubhohi hatthehi gahetvā buddhassa upari abbhukkiri.
  1785. 461785,107,2612,37,60,1,218,22,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto saggasampattiñca cakkavattisampattiñca anubhavitvā sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbato vuddhippatto sāsane pasīditvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1786. 461786,107,2612,61,74,1,97,11,"Ā samantato kāsati dippatīti ākāso, tasmiṃ ākāse pupphānaṃ avakiritattā {avopupphiyatthero}ti pākaṭo. "
  1787. 461787,107,2613,2,16,1,119,10,7. Evaṃ pattasantipado attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vihārā {abhinikkhammā}tiādimāha.
  1788. 461788,107,2613,17,37,1,154,18,"Tattha {vihārā}ti visesena harati catūhi iriyāpathehi apatantaṃ attabhāvaṃ āharati pavatteti etthāti vihāro, tasmā vihārā abhi visesena nikkhamma nikkhamitvā. "
  1789. 461789,107,2613,38,50,1,99,10,"Abbhuṭṭhāsi ca {caṅkame}ti caṅkamanatthāya saṭṭhiratane caṅkame abhivisesena uṭṭhāsi, abhiruhīti attho. "
  1790. 461790,107,2613,51,72,1,208,19,Catusaccaṃ {pakāsento}ti tasmiṃ caṅkame caṅkamanto dukkhasamudayanirodhamaggasaccasaṅkhātaṃ catusaccaṃ pakāsento pākaṭaṃ karonto amataṃ padaṃ nibbānaṃ desento vibhajanto uttānīkaronto tasmiṃ caṅkameti sambandho.
  1791. 461791,107,2614,2,20,1,128,13,"8. Sikhissa giramaññāya, buddhaseṭṭhassa {tādino}ti seṭṭhassa tādiguṇasamaṅgissa sikhissa buddhassa giraṃ saddaṃ ghosaṃ aññāya jānitvā. "
  1792. 461792,107,2614,21,28,1,70,6,Nānāpupphaṃ {gahetvānā}ti nāgapunnāgādianekāni pupphāni gahetvā āharitvā.
  1793. 461793,107,2614,29,38,1,75,9,Ākāsamhi samokirin ti caṅkamantassa bhagavato muddhani ākāse okiriṃ pūjesiṃ.
  1794. 461794,107,2615,2,13,1,75,7,9. Tena kammena {dvipadindā}ti dvipadānaṃ devabrahmamanussānaṃ inda padhānabhūta.
  1795. 461795,107,2615,14,18,1,29,3,Narāsabha narānaṃ āsabhabhūta.
  1796. 461796,107,2615,19,32,1,95,13,Pattomhi acalaṃ ṭhānan ti tumhākaṃ santike pabbajitvā acalaṃ ṭhānaṃ nibbānaṃ patto amhi bhavāmi.
  1797. 461797,107,2615,33,45,1,140,12,Hitvā jayaparājayan ti dibbamanussasampattisaṅkhātaṃ jayañca caturāpāyadukkhasaṅkhātaṃ parājayañca hitvā chaḍḍetvā nibbānaṃ pattosmīti attho.
  1798. 461798,107,2615,46,48,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1799. 461799,107,2616,2,4,1,39,2,Avopupphiyattheraapadānavaṇṇanā samatto.
  1800. 461800,107,2617,2,4,1,33,2,3 . Paccāgamaniyattheraapadānavaṇṇanā
  1801. 461801,107,2618,2,9,1,69,6,Sindhuyā nadiyā {tīre}tiādikaṃ āyasmato paccāgamaniyattherassa apadānaṃ.
  1802. 461802,107,2618,10,33,1,237,23,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle sindhuyā gaṅgāya samīpe cakkavākayoniyaṃ nibbatto pubbasambhārayuttattā pāṇino akhādanto sevālameva bhakkhayanto carati.
  1803. 461803,107,2618,34,41,1,65,7,Tasmiṃ samaye vipassibhagavā sattānuggahaṃ karonto tattha agamāsi.
  1804. 461804,107,2618,42,57,1,127,14,Tasmiṃ khaṇe so cakkavāko vijjotamānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso tuṇḍena sālarukkhato sālapupphaṃ chinditvā āgamma pūjesi.
  1805. 461805,107,2618,58,102,1,419,41,"So teneva cittappasādena tato cuto devaloke uppanno aparāparaṃ chakāmāvacarasampattiṃ anubhavitvā tato cuto manussaloke uppajjitvā cakkavattisampattiādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pubbacaritavasena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi, cakkavāko hutvā bhagavantaṃ disvā katthaci gantvā pupphamāharitvā pūjitattā pubbapuññanāmena {paccāgamaniyatthero}ti pākaṭo. "
  1806. 461806,107,2619,2,15,1,99,9,13. Attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sindhuyā nadiyā {tīre}tiādimāha.
  1807. 461807,107,2619,16,28,1,83,11,"Sīti saddaṃ kurumānā dhunāti kampatīti sindhu, nadati saddaṃ karonto gacchatīti nadi. "
  1808. 461808,107,2619,29,47,1,110,17,Cakkavāko ahaṃ {tadā}ti cakkaṃ sīghaṃ gacchantaṃ iva udake vā thale vā ākāse vā sīghaṃ vāti gacchatīti cakkavāko.
  1809. 461809,107,2619,48,56,1,67,8,Tadā vipassiṃ bhagavantaṃ dassanakāle ahaṃ cakkavāko ahosinti attho.
  1810. 461810,107,2619,57,64,1,83,7,Suddhasevālabhakkhohan ti aññagocaraamissattā suddhasevālameva khādanto ahaṃ vasāmi.
  1811. 461811,107,2619,65,77,1,97,11,Pāpesu ca {susaññato}ti pubbavāsanāvasena pāpakaraṇe suṭṭhu saññato tīhi dvārehi saññato susikkhito.
  1812. 461812,107,2620,2,16,1,95,10,14. Addasaṃ virajaṃ buddhan ti rāgadosamohavirahitattā virajaṃ nikkilesaṃ buddhaṃ addasaṃ addakkhiṃ.
  1813. 461813,107,2620,17,24,1,64,6,Gacchantaṃ {anilañjase}ti anilañjase ākāsapathe gacchantaṃ buddhaṃ.
  1814. 461814,107,2620,25,37,1,123,12,Tuṇḍena mayhaṃ mukhatuṇḍena tālaṃ sālapupphaṃ paggayha paggahetvā vipassissābhiropayiṃ vipassissa bhagavato pūjesinti attho.
  1815. 461815,107,2620,38,40,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1816. 461816,107,2621,2,4,1,41,2,Paccāgamaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1817. 461817,107,2622,2,4,1,33,2,4 . Parappasādakattheraapadānavaṇṇanā
  1818. 461818,107,2623,2,9,1,72,7,Usabhaṃ pavaraṃ vīran tiādikaṃ āyasmato parappasādakattherassa apadānaṃ.
  1819. 461819,107,2623,10,56,1,480,43,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo nāmena {selabrāhmaṇo}ti pākaṭo siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi asītianubyañjanehi cāti sayaṃ sobhamānaṃ disvā pasannamānaso anekehi kāraṇehi anekāhi upamāhi thomanaṃ pakāsesi.
  1820. 461820,107,2623,57,92,1,380,33,"So tena puññakammena devaloke sakkamārādayo cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīdisvā pabbajito nacirasseva catupaṭisambhidāchaḷabhiññappatto mahākhīṇāsavo ahosi, buddhassa thutiyā sattānaṃ sabbesaṃ cittappasādakaraṇato {parappasādakatthero}ti pākaṭo. "
  1821. 461821,107,2624,2,16,1,113,11,20. Ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento usabhaṃ pavaraṃ vīran tiādimāha.
  1822. 461822,107,2624,17,26,1,72,9,Tattha usabhan ti vasabho nisabho visabho āsabhoti cattāro jeṭṭhapuṅgavā.
  1823. 461823,107,2624,27,60,1,289,29,"Tattha gavasatajeṭṭhako vasabho, gavasahassajeṭṭhako nisabho, gavasatasahassajeṭṭhako visabho, gavakoṭisatasahassajeṭṭhako āsabhoti ca yassa kassaci thutiṃ karontā brāhmaṇapaṇḍitā bahussutā attano attano paññāvasena thutiṃ karonti, buddhānaṃ pana sabbākārena thutiṃ kātuṃ samattho ekopi natthi. "
  1824. 461824,107,2624,61,64,1,19,3,Appameyyo hi buddho.
  1825. 461825,107,2624,65,66,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  1826. 461826,107,2625,2,13,1,62,8,"‘ ‘ Buddhopi buddhassa bhaṇeyya vaṇṇaṃ, kappampi ce aññamabhāsamāno; "
  1827. 461827,107,2626,2,45,1,65,8,"Khīyetha kappo ciradīghamantare, vaṇṇo na khīyetha tathāgatassā’’ ti.( dī. ni. aṭṭha.1.304;3.141; ma. ni. aṭṭha.2.425; udā. aṭṭha.53)– "
  1828. 461828,107,2627,2,3,1,6,1,Ādikaṃ .
  1829. 461829,107,2627,4,21,1,89,9,Ayampi brāhmaṇo mukhārūḷhavasena ekapasīdanavasena‘‘ āsabhan’’ ti vattabbe‘‘ usabhan’’ tiādimāha.
  1830. 461830,107,2627,22,25,1,28,3,Varitabbo patthetabboti varo.
  1831. 461831,107,2627,26,30,1,45,4,Anekesu kappasatasahassesu katavīriyattā vīro.
  1832. 461832,107,2627,31,40,1,70,8,"Mahantaṃ sīlakkhandhādikaṃ esati gavesatīti mahesī, taṃ mahesiṃ buddhaṃ. "
  1833. 461833,107,2627,41,50,1,80,8,"Visesena kilesakhandhamārādayo māre jitavāti vijitāvī, taṃ vijitāvinaṃ sambuddhaṃ. "
  1834. 461834,107,2627,51,68,1,124,16,"Suvaṇṇassa vaṇṇo iva vaṇṇo yassa sambuddhassa so suvaṇṇavaṇṇo, taṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ disvā ko nāma satto nappasīdatīti. "
  1835. 461835,107,2628,2,4,1,41,2,Parappasādakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1836. 461836,107,2629,2,4,1,31,2,5 . Bhisadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1837. 461837,107,2630,2,10,1,67,6,Vessabhū nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato bhisadāyakattherassa apadānaṃ.
  1838. 461838,107,2630,11,28,1,173,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle himavantasmiṃ hatthiyoniyaṃ nibbatto tasmiṃ paṭivasati.
  1839. 461839,107,2630,29,35,1,59,6,Tasmiṃ samaye vessabhū bhagavā vivekakāmo himavantamagamāsi.
  1840. 461840,107,2630,36,46,1,78,9,Taṃ disvā so hatthināgo pasannamānaso bhisamuḷālaṃ gahetvā bhagavantaṃ bhojesi.
  1841. 461841,107,2630,47,82,1,345,33,"So tena puññakammena hatthiyonito cuto devaloke uppajjitvā tattha cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussattamāgato manussesu cakkavattisampattiādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde mahābhoge aññatarasmiṃ kule nibbatto pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi, so pubbe katakusalanāmena {bhisadāyakatthero}ti pākaṭo. "
  1842. 461842,107,2631,2,15,1,87,9,29. So attano pubbakammaṃ saritvā pubbacaritāpadānaṃ dassento vessabhū nāma {nāmenā}tiādimāha.
  1843. 461843,107,2631,16,23,1,54,6,Tattha {vessabhū}ti vessaṃ bhunāti atikkamatīti vessabhū.
  1844. 461844,107,2631,24,45,1,148,19,"Atha vā vesse vāṇijakamme vā kāmarāgādike vā kusalādikamme vā vatthukāmakilesakāme vā bhunāti abhibhavatīti vessabhū, so nāmena vessabhū nāma bhagavā. "
  1845. 461845,107,2631,46,73,1,132,19,"Isīnaṃ tatiyo {ahū}ti kusaladhamme esati gavesatīti isi,‘‘ vipassī, sikhī, vessabhū’’ ti vuttattā tatiyo isi tatiyo bhagavā ahu ahosīti attho. "
  1846. 461846,107,2631,74,83,1,75,8,Kānanaṃ {vanamoggayhā}ti kānanasaṅkhātaṃ vanaṃ ogayha ogahetvā pāvisīti attho.
  1847. 461847,107,2632,2,17,1,92,10,"30. Bhisamuḷālaṃ {gaṇhitvā}ti dvipadacatuppadānaṃ chātakaṃ bhisati hiṃsati vināsetīti bhisaṃ, ko so? "
  1848. 461848,107,2632,18,28,1,76,8,"Padumakando, bhisañca muḷālañca bhisamuḷālaṃ, taṃ bhisamuḷālaṃ gahetvāti attho. "
  1849. 461849,107,2633,2,21,1,140,14,"31. Karena ca {parāmaṭṭho}ti taṃ mayā dinnadānaṃ, vessabhūvarabuddhinā uttamabuddhinā vessabhunā karena hatthatalena parāmaṭṭho katasamphasso ahosi. "
  1850. 461850,107,2633,22,45,1,140,20,"Sukhāhaṃ nābhijānāmi, samaṃ tena kutottarin ti tena sukhena samaṃ sukhaṃ nābhijānāmi, tato uttariṃ tato paraṃ tato adhikaṃ sukhaṃ kutoti attho. "
  1851. 461851,107,2633,46,49,1,32,3,Sesaṃ nayānusārena suviññeyyanti.
  1852. 461852,107,2634,2,4,1,39,2,Bhisadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1853. 461853,107,2635,2,4,1,29,2,6 . Sucintitattheraapadānavaṇṇanā
  1854. 461854,107,2636,2,8,1,65,6,Giriduggacaro āsin tiādikaṃ āyasmato sucintitattherassa apadānaṃ.
  1855. 461855,107,2636,9,28,1,198,19,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavantappadese nesādakule uppanno migasūkarādayo vadhitvā khādanto viharati.
  1856. 461856,107,2636,29,35,1,71,6,Tadā lokanātho lokānuggahaṃ sattānuddayatañca paṭicca himavantamagamāsi.
  1857. 461857,107,2636,36,47,1,98,11,Tadā so nesādo bhagavantaṃ disvā pasannamānaso attano khādanatthāya ānītaṃ varamadhuramaṃsaṃ adāsi.
  1858. 461858,107,2636,48,57,1,73,8,"Paṭiggahesi bhagavā tassānukampāya, taṃ bhuñjitvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi. "
  1859. 461859,107,2636,58,84,1,240,25,So teneva puññena teneva somanassena tato cuto sugatīsu saṃsaranto cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattisampattiādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  1860. 461860,107,2637,2,17,1,141,11,36. Catupaṭisambhidāpañcābhiññādibhedaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento giriduggacaro āsin tiādimāha.
  1861. 461861,107,2637,18,25,1,33,6,"Girati saddaṃ karotīti giri, ko so? "
  1862. 461862,107,2637,26,39,1,94,10,"Silāpaṃsumayapabbato, duṭṭhu dukkhena gamanīyaṃ duggaṃ, girīhi duggaṃ giriduggaṃ, duggamoti attho. "
  1863. 461863,107,2637,40,47,1,57,7,Tasmiṃ giridugge pabbatantare caro caraṇasīlo āsiṃ ahosiṃ.
  1864. 461864,107,2637,48,61,1,100,12,Abhijātova {kesarī}ti abhi visesena jāto nibbatto kesarīva kesarasīho iva giriduggasmiṃ carāmīti attho.
  1865. 461865,107,2638,2,16,1,93,11,40. Giriduggaṃ pavisiṃ ahan ti ahaṃ tadā tena maṃsadānena pītisomanassajāto pabbatantaraṃ pāvisiṃ.
  1866. 461866,107,2638,17,19,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1867. 461867,107,2639,2,4,1,37,2,Sucintitattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1868. 461868,107,2640,2,4,1,32,2,7 . Vatthadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1869. 461869,107,2641,2,10,1,70,7,Pakkhijāto tadā āsin tiādikaṃ āyasmato vatthadāyakattherassa apadānaṃ.
  1870. 461870,107,2641,11,40,1,318,29,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle supaṇṇayoniyaṃ nibbatto gandhamādanapabbataṃ gacchantaṃ atthadassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso supaṇṇavaṇṇaṃ vijahitvā māṇavakavaṇṇaṃ nimminitvā mahagghaṃ dibbavatthaṃ ādāya bhagavantaṃ pūjesi.
  1871. 461871,107,2641,41,47,1,50,6,Sopi bhagavā paṭiggahetvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi.
  1872. 461872,107,2641,48,95,1,453,44,"So teneva somanassena vītināmetvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto tattha aparāparaṃ saṃsaranto puññāni anubhavitvā tato manussesu manussasampattinti sabbattha mahagghaṃ vatthābharaṇaṃ laddhaṃ, tato uppannuppannabhave vatthacchāyāya gatagataṭṭhāne vasanto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva chaḷabhiññappattakhīṇāsavo ahosi, pubbe katapuññanāmena {vatthadāyakatthero}ti pākaṭo. "
  1873. 461873,107,2642,2,16,1,104,11,45. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pakkhijāto tadā āsin tiādimāha.
  1874. 461874,107,2642,17,34,1,127,14,"Tattha {pakkhijāto}ti pakkhandati upalavati sakuṇo etenāti pakkhaṃ, pakkhamassa atthīti pakkhī, pakkhiyoniyaṃ jāto nibbattoti attho. "
  1875. 461875,107,2642,35,48,1,101,9,"{Supaṇṇo}ti sundaraṃ paṇṇaṃ pattaṃ yassa so supaṇṇo, vātaggāhasuvaṇṇavaṇṇajalamānapattamahābhāroti attho. "
  1876. 461876,107,2642,49,68,1,144,16,"{Garuḷādhipo}ti nāge gaṇhanatthāya garuṃ bhāraṃ pāsāṇaṃ giḷantīti garuḷā, garuḷānaṃ adhipo rājāti garuḷādhipo, virajaṃ buddhaṃ addasāhanti sambandho. "
  1877. 461877,107,2643,2,4,1,40,2,Vatthadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1878. 461878,107,2644,2,4,1,30,2,8 . Ambadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1879. 461879,107,2645,2,8,1,64,5,Anomadassī {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato ambadāyakattherassa apadānaṃ.
  1880. 461880,107,2645,9,28,1,179,18,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle vānarayoniyaṃ nibbatto himavante kapirājā hutvā paṭivasati.
  1881. 461881,107,2645,29,35,1,65,6,Tasmiṃ samaye anomadassī bhagavā tassānukampāya himavantamagamāsi.
  1882. 461882,107,2645,36,46,1,90,10,Atha so kapirājā bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sumadhuraṃ ambaphalaṃ khuddamadhunā adāsi.
  1883. 461883,107,2645,47,57,1,82,10,Atha bhagavā tassa passantasseva taṃ sabbaṃ paribhuñjitvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi.
  1884. 461884,107,2645,58,88,1,312,30,Atha so somanassasampannahadayo teneva pītisomanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ tattha dibbasukhamanubhavitvā manussesu ca manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto satthari pasīditvā pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiññappatto ahosi.
  1885. 461885,107,2645,89,93,1,42,3,Pubbapuññanāmena {ambadāyakatthero}ti pākaṭo.
  1886. 461886,107,2646,2,17,1,120,11,53. So aparabhāge attanā katakusalabījaṃ disvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento anomadassī {bhagavā}tiādimāha.
  1887. 461887,107,2646,18,46,1,183,22,"Mettāya aphari loke, appamāṇe {nirūpadhī}ti so bhagavā sabbaloke appamāṇe satte‘‘ sukhī hontū’’ tiādinā nirupadhi upadhivirahitaṃ katvā mettāya mettacittena aphari patthari vaḍḍhesīti attho. "
  1888. 461888,107,2647,2,15,1,67,10,54. Kapi ahaṃ tadā āsin ti tadā tassāgamanakāle kapirājā ahosinti attho.
  1889. 461889,107,2648,2,4,1,38,2,Ambadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1890. 461890,107,2649,2,4,1,26,2,9 . Sumanattheraapadānavaṇṇanā
  1891. 461891,107,2650,2,10,1,60,6,Sumano nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato sumanattherassa apadānaṃ.
  1892. 461892,107,2650,11,36,1,244,24,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle mālākārassa kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto bhagavati pasannamānaso sumanamālāmuṭṭhiyo gahetvā ubhohi hatthehi pūjesi.
  1893. 461893,107,2650,37,61,1,211,23,So tena puññena devamanussesu dve sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya puttadārehi vaḍḍhitvā sumananāmena pākaṭo satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  1894. 461894,107,2651,2,19,1,119,13,62. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sumano nāma {nāmenā}tiādimāha.
  1895. 461895,107,2651,20,26,1,37,6,Sundaraṃ manaṃ cittaṃ yassa so sumano.
  1896. 461896,107,2651,27,36,1,73,9,Saddhāpasādabahumānena yutto nāmena sumano nāma mālākāro tadā ahaṃ ahosiṃ.
  1897. 461897,107,2652,2,12,1,50,6,63. Sikhino {lokabandhuno}ti sikhā muddhā kāsatīti sikhī.
  1898. 461898,107,2652,13,22,1,61,8,"Atha vā sampayuttasampayoge khādati viddhaṃsetīti sikhī, kā sā? "
  1899. 461899,107,2652,23,30,1,48,6,"Aggisikhā, aggisikhā viya sikhāya dippanato sikhī. "
  1900. 461900,107,2652,31,48,1,149,15,"Yathā aggisikhā jotati pākaṭā hoti, sikhī pattatiṇakaṭṭhapalāsādike dahati, evamayampi bhagavā nīlapītādiraṃsīhi jotati sakalalokasannivāse pākaṭo hoti. "
  1901. 461901,107,2652,49,59,1,104,9,"Sakasantānagatasabbakilese soseti viddhaṃseti jhāpetīti vohāranāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ, tassa sikhino. "
  1902. 461902,107,2652,60,72,1,118,11,"Sakalalokassa bandhuñātakoti lokabandhu, tassa sikhino lokabandhuno bhagavato sumanapupphaṃ abhiropayiṃ pūjesinti attho. "
  1903. 461903,107,2653,2,4,1,34,2,Sumanattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1904. 461904,107,2654,2,4,1,35,2,10 . Pupphacaṅkoṭiyattheraapadānavaṇṇanā
  1905. 461905,107,2655,2,9,1,71,6,Abhītarūpaṃ sīhaṃ {vā}tiādikaṃ āyasmato pupphacaṅkoṭiyattherassa apadānaṃ.
  1906. 461906,107,2655,10,55,1,406,39,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto mahāvibhavasampanno satthari pasīditvā pasannākāraṃ dassento suvaṇṇavaṇṇaṃ anojapupphamocinitvā caṅkoṭakaṃ pūretvā bhagavantaṃ pūjetvā‘‘ bhagavā , imassa nissandena nibbattanibbattaṭṭhāne suvaṇṇavaṇṇo pūjanīyo hutvā nibbānaṃ pāpuṇeyyan’’ ti patthanamakāsi. "
  1907. 461907,107,2655,56,67,1,88,10,So tena puññakammena devamanussesu nibbatto sabbattha pūjito suvaṇṇavaṇṇo abhirūpo ahosi.
  1908. 461908,107,2655,68,85,1,162,17,So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  1909. 461909,107,2656,2,4,1,0,0,68-9.
  1910. 461910,107,2656,5,18,1,121,11,So pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento abhītarūpaṃ sīhaṃ {vā}tiādimāha.
  1911. 461911,107,2656,19,38,1,155,17,"Tattha sīhan ti dvipadacatuppadādayo satte abhibhavati ajjhottharatīti sīho, abhītarūpo abhītasabhāvo, taṃ abhītarūpaṃ sīhaṃ iva nisinnaṃ pūjesinti sambandho. "
  1912. 461912,107,2656,39,58,1,162,19,Pakkhīnaṃ aggaṃ garuḷarājaṃ iva pavaraṃ uttamaṃ byaggharājaṃ iva abhi visesena jātaṃ sabbasīhānaṃ visesaṃ kesarasīhaṃ iva tilokassa saraṇaṃ sikhiṃ sammāsambuddhaṃ.
  1913. 461913,107,2656,59,61,1,10,2,Kiṃ bhūtaṃ?
  1914. 461914,107,2656,62,69,1,72,7,Anejaṃ nikkilesaṃ khandhamārādīhi aparājitaṃ nisinnaṃ sikhinti sambandho.
  1915. 461915,107,2656,70,85,1,152,15,Māraṇānaggan ti sabbakilesānaṃ māraṇe sosane viddhaṃsane aggaṃ seṭṭhaṃ kilese mārentānaṃ paccekabuddhabuddhasāvakānaṃ vijjamānānampi tesaṃ agganti attho.
  1916. 461916,107,2656,86,92,1,76,6,Bhikkhusaṅghapurakkhataṃ parivāritaṃ parivāretvā nisinnaṃ sikhinti sambandho.
  1917. 461917,107,2657,2,17,1,111,11,70. Caṅkoṭake {ṭhapetvānā}ti uttamaṃ anojapupphaṃ karaṇḍake pūretvā sikhīsambuddhaṃ seṭṭhaṃ samokiriṃ pūjesinti attho.
  1918. 461918,107,2658,2,4,1,43,2,Pupphacaṅkoṭiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1919. 461919,107,2659,2,4,1,27,2,Sattamavaggavaṇṇanā samattā.
  1920. 461920,107,2660,2,4,1,15,2,8 . Nāgasamālavaggo
  1921. 461921,107,2661,2,4,1,30,2,1 . Nāgasamālattheraapadānavaṇṇanā
  1922. 461922,107,2662,2,10,1,69,7,Āpāṭaliṃ ahaṃ pupphan tiādikaṃ āyasmato nāgasamālattherassa apadānaṃ.
  1923. 461923,107,2662,11,80,1,736,67,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tathārūpasajjanasaṃsaggassa alābhena satthari dharamānakāle dassanasavanapūjākammamakaritvā parinibbutakāle tassa bhagavato sārīrikadhātuṃ nidahitvā katacetiyamhi cittaṃ pasādetvā pāṭalipupphaṃ pūjetvā somanassaṃ uppādetvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā teneva somanassena tato kālaṃ kato tusitādīsu chasu devalokesu sukhamanubhavitvā aparabhāge manussesu manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto nāgarukkhapallavakomaḷasadisasarīrattā {nāgasamālo}ti mātāpitūhi katanāmadheyyo bhagavati pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1924. 461924,107,2663,2,18,1,112,12,1. So pacchā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento āpāṭaliṃ ahaṃ pupphan tiādimāha.
  1925. 461925,107,2663,19,34,1,105,14,"Tattha āpāṭalin ti ā samantato, ādarena vā pāṭalipupphaṃ gahetvā ahaṃ thūpamhi abhiropesiṃ pūjesinti attho. "
  1926. 461926,107,2663,35,49,1,160,12,"Ujjhitaṃ {sumahāpathe}ti sabbanagaravāsīnaṃ vandanapūjanatthāya mahāpathe nagaramajjhe vīthiyaṃ ujjhitaṃ uṭṭhāpitaṃ, iṭṭhakakammasudhākammādīhi nipphāditanti attho. "
  1927. 461927,107,2663,50,56,1,59,6,Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthattā ca suviññeyyamevāti.
  1928. 461928,107,2664,2,4,1,38,2,Nāgasamālattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1929. 461929,107,2665,2,4,1,31,2,2 . Padasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  1930. 461930,107,2666,2,9,1,69,6,Akkantañca padaṃ {disvā}tiādikaṃ āyasmato padasaññakattherassa apadānaṃ.
  1931. 461931,107,2666,10,38,1,300,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro uppannuppannabhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ saddhāsampanne upāsakagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno bhagavatā tassa anukampāya dassitaṃ padacetiyaṃ disvā pasanno lomahaṭṭhajāto vandanapūjanādibahumānamakāsi.
  1932. 461932,107,2666,39,71,1,307,29,"So teneva sukhette sukatena puññena tato cuto sagge nibbatto tattha dibbasukhamanubhavitvā aparabhāge manussesu jāto manussasampattiṃ sabbamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampannakule nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi, purākatapuññanāmena {padasaññakatthero}ti pākaṭo. "
  1933. 461933,107,2667,2,16,1,101,10,5. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento akkantañca padaṃ {disvā}tiādimāha.
  1934. 461934,107,2667,17,22,1,37,5,Tattha akkantan ti akkamitaṃ dassitaṃ.
  1935. 461935,107,2667,23,50,1,193,21,"Sabbabuddhānaṃ sabbadā caturaṅgulopariyeva gamanaṃ, ayaṃ pana tassa saddhāsampannataṃ ñatvā‘‘ eso imaṃ passatū’’ ti padacetiyaṃ dassesi, tasmā so tasmiṃ pasīditvā vandanapūjanādisakkāramakāsīti attho. "
  1936. 461936,107,2667,51,54,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1937. 461937,107,2668,2,4,1,39,2,Padasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1938. 461938,107,2669,2,4,1,33,2,3 . Buddhasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  1939. 461939,107,2670,2,8,1,71,6,Dumagge paṃsukūlikan tiādikaṃ āyasmato buddhasaññakattherassa apadānaṃ.
  1940. 461940,107,2670,9,41,1,283,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhājāto dumagge laggitaṃ bhagavato paṃsukūlacīvaraṃ disvā pasannamānaso‘‘ arahaddhajan’’ ti cintetvā vandanapūjanādisakkāramakāsi.
  1941. 461941,107,2670,42,57,1,160,15,So tena puññakammena devamanussasampattimanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1942. 461942,107,2671,2,16,1,125,11,9. So pattaarahattādhigamo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento dumagge paṃsukūlikan tiādimāha.
  1943. 461943,107,2671,17,21,1,29,4,Tattha dhunāti kampatīti dumo.
  1944. 461944,107,2671,22,35,1,77,11,"Duhati pūreti ākāsatalanti vā dumo, dumassa aggo koṭīti dumaggo, tasmiṃ dumagge. "
  1945. 461945,107,2671,36,60,1,207,21,"Paṃsumiva paṭikkūlabhāvaṃ amanuññabhāvaṃ ulati gacchatīti paṃsukūlaṃ, paṃsukūlameva paṃsukūlikaṃ, satthuno paṃsukūlaṃ dumagge laggitaṃ disvā ahaṃ añjaliṃ paggahetvā taṃ paṃsukūlaṃ avandiṃ paṇāmamakāsinti attho. "
  1946. 461946,107,2671,61,64,1,19,3,Tan ti nipātamattaṃ.
  1947. 461947,107,2671,65,68,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1948. 461948,107,2672,2,4,1,41,2,Buddhasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1949. 461949,107,2673,2,4,1,35,2,4 . Bhisāluvadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1950. 461950,107,2674,2,9,1,71,5,Kānanaṃ {vanamoggayhā}tiādikaṃ āyasmato bhisāluvadāyakattherassa apadānaṃ.
  1951. 461951,107,2674,10,34,1,254,24,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle himavantassa samīpe araññāvāse vasanto vanamūlaphalāhāro vivekavasenāgataṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcabhisāluve adāsi.
  1952. 461952,107,2674,35,41,1,55,6,Bhagavā tassa cittaṃ pasādetuṃ passantasseva paribhuñji.
  1953. 461953,107,2674,42,66,1,230,24,So tena cittappasādena kālaṃ katvā tusitādīsu sampattimanubhavitvā pacchā manussasampattiñca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vibhavasampattiṃ patto taṃ pahāya sāsane pabbajito nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  1954. 461954,107,2675,2,16,1,107,10,13. So tato attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kānanaṃ {vanamoggayhā}tiādimāha.
  1955. 461955,107,2675,17,20,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1956. 461956,107,2675,21,29,1,56,8,Vasāmi vipine ahan ti vivekavāso ahaṃ vasāmīti sambandho.
  1957. 461957,107,2675,30,32,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  1958. 461958,107,2676,2,4,1,43,2,Bhisāluvadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1959. 461959,107,2677,2,4,1,32,2,Chaṭṭhabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā.
  1960. 461960,107,2678,2,4,1,30,2,5 . Ekasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  1961. 461961,107,2679,2,10,1,66,6,Khaṇḍo nāmāsi {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato ekasaññakattherassa apadānaṃ.
  1962. 461962,107,2679,11,39,1,269,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasannamānaso tassa satthuno khaṇḍaṃ nāma aggasāvakaṃ bhikkhāya caramānaṃ disvā saddahitvā piṇḍapātamadāsi.
  1963. 461963,107,2679,40,62,1,206,21,So tena puññakammena devamanussasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1964. 461964,107,2679,63,72,1,93,8,So ekadivasaṃ piṇḍapātassa saññaṃ manasikaritvā paṭiladdhavisesattā {ekasaññakatthero}ti pākaṭo.
  1965. 461965,107,2680,2,18,1,113,11,18. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento khaṇḍo nāmāsi {nāmenā}tiādimāha.
  1966. 461966,107,2680,19,27,1,69,7,Tattha tassa aggasāvakattherassa kilesānaṃ khaṇḍitattā {khaṇḍo}ti nāmaṃ.
  1967. 461967,107,2680,28,31,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  1968. 461968,107,2681,2,4,1,38,2,Ekasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1969. 461969,107,2682,2,4,1,38,2,6 . Tiṇasantharadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1970. 461970,107,2683,2,7,1,72,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato tiṇasantharadāyakattherassa apadānaṃ.
  1971. 461971,107,2683,8,36,1,269,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto buddhuppādato pageva uppannattā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre ekaṃ saraṃ nissāya paṭivasati.
  1972. 461972,107,2683,37,44,1,58,7,Tasmiṃ samaye tisso bhagavā tassānukampāya ākāsena agamāsi.
  1973. 461973,107,2683,45,67,1,189,22,Atha kho so tāpaso ākāsato oruyha ṭhitaṃ taṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso tiṇaṃ lāyitvā tiṇasantharaṃ katvā nisīdāpetvā bahumānādarena pañcapatiṭṭhitena vanditvā paṭikuṭiko hutvā pakkāmi.
  1974. 461974,107,2683,68,89,1,203,21,So yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto anekavidhasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  1975. 461975,107,2684,2,15,1,111,9,22. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  1976. 461976,107,2684,16,19,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  1977. 461977,107,2684,20,47,1,189,23,"{Mahājātassaro}ti ettha pana saranti ettha pānīyatthikā dvipadacatuppadādayo sattāti saraṃ, atha vā saranti ettha nadīkandarādayoti saraṃ, mahanto ca so sayameva jātattā saro ceti mahājātassaro. "
  1978. 461978,107,2684,48,59,1,80,7,Anotattachaddantadahādayo viya apākaṭanāmattā‘‘ mahājātassaro’’ ti vuttoti daṭṭhabbo.
  1979. 461979,107,2684,60,75,1,126,11,"Satapattehi {sañchanno}ti ekekasmiṃ pupphe satasatapattānaṃ vasena satapatto, satapattasetapadumehi sañchanno gahanībhūtoti attho. "
  1980. 461980,107,2684,76,90,1,146,13,{Nānāsakuṇamālayo}ti aneke haṃsakukkuṭakukkuhadeṇḍibhādayo ekato kuṇanti saddaṃ karontīti sakuṇāti laddhanāmānaṃ pakkhīnaṃ ālayo ādhārabhūtoti attho.
  1981. 461981,107,2684,91,94,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  1982. 461982,107,2685,2,4,1,46,2,Tiṇasantharadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1983. 461983,107,2686,2,4,1,30,2,7 . Sūcidāyakattheraapadānavaṇṇanā
  1984. 461984,107,2687,2,7,1,66,4,{Tiṃsakappasahassamhī}tiādikaṃ āyasmato sūcidāyakattherassa apadānaṃ.
  1985. 461985,107,2687,8,30,1,207,22,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya bhagavato cīvarakammaṃ kātuṃ pañca sūciyo adāsi.
  1986. 461986,107,2687,31,54,1,237,23,So tena puññena devamanussesu puññamanubhavitvā vicaranto uppannuppannabhave tikkhapañño hutvā pākaṭo imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajanto tikkhapaññatāya khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi.
  1987. 461987,107,2688,2,16,1,118,10,30. So aparabhāge puññaṃ paccavekkhanto taṃ disvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {tiṃsakappasahassamhī}tiādimāha.
  1988. 461988,107,2688,17,20,1,36,3,Antarantaraṃ panettha suviññeyyameva.
  1989. 461989,107,2689,2,22,1,111,15,"31. Pañcasūcī mayā {dinnā}ti ettha sūcati chiddaṃ karoti vijjhatīti sūci, pañcamattā sūcī pañcasūcī mayā dinnāti attho. "
  1990. 461990,107,2689,23,25,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  1991. 461991,107,2690,2,4,1,38,2,Sūcidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  1992. 461992,107,2691,2,4,1,34,2,8 . Pāṭalipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  1993. 461993,107,2692,2,8,1,76,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato pāṭalipupphiyattherassa apadānaṃ.
  1994. 461994,107,2692,9,35,1,245,25,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe seṭṭhiputto hutvā nibbatto vuddhippatto kusalākusalaññū satthari pasīditvā pāṭalipupphaṃ gahetvā satthu pūjesi.
  1995. 461995,107,2692,36,56,1,180,19,So tena puññena bahudhā sukhasampattiyo anubhavanto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  1996. 461996,107,2693,2,17,1,119,11,36. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādimāha.
  1997. 461997,107,2693,18,38,1,160,17,"Tattha {antarāpaṇe}ti ā samantato hiraññasuvaṇṇādikaṃ bhaṇḍaṃ paṇenti vikkiṇanti pattharanti etthāti āpaṇaṃ, āpaṇassa antaraṃ vīthīti antarāpaṇaṃ, tasmiṃ antarāpaṇe. "
  1998. 461998,107,2693,39,47,1,105,8,Suvaṇṇavaṇṇaṃ kañcanagghiyasaṃkāsaṃ dvattiṃsavaralakkhaṇaṃ sambuddhaṃ disvā pāṭalipupphaṃ pūjesinti attho.
  1999. 461999,107,2693,48,51,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2000. 462000,107,2694,2,4,1,42,2,Pāṭalipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2001. 462001,107,2695,2,4,1,32,2,9 . Ṭhitañjaliyattheraapadānavaṇṇanā
  2002. 462002,107,2696,2,9,1,69,7,Migaluddo pure āsin tiādikaṃ āyasmato ṭhitañjaliyattherassa apadānaṃ.
  2003. 462003,107,2696,10,34,1,251,24,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tatthuppannabhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle purākatena ekena kammacchiddena nesādayoniyaṃ nibbattitvā viññutaṃ patto migasūkarādayo māretvā nesādakammena araññe vāsaṃ kappesi.
  2004. 462004,107,2696,35,42,1,61,7,Tasmiṃ samaye tisso bhagavā tassānukampāya himavantaṃ agamāsi.
  2005. 462005,107,2696,43,57,1,146,14,So taṃ dvattiṃsavaralakkhaṇehi asītānubyañjanabyāmappabhāhi ca jalamānaṃ bhagavantaṃ disvā somanassajāto paṇāmaṃ katvā gantvā paṇṇasanthare nisīdi.
  2006. 462006,107,2696,58,69,1,90,10,"Tasmiṃ khaṇe devo gajjanto asani pati, tato maraṇasamaye buddhamanussaritvā punañjalimakāsi. "
  2007. 462007,107,2696,70,99,1,297,29,So tena puññena sukhette katakusalattā akusalavipākaṃ paṭibāhitvā sagge nibbatto kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu manussasampattiyo ca anubhavitvā aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya purākatavāsanāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2008. 462008,107,2697,2,19,1,114,13,42. So tato paraṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsin tiādimāha.
  2009. 462009,107,2697,20,27,1,58,6,Tattha {migaluddo}ti migānaṃ māraṇaṃ upagacchatīti migaluddo.
  2010. 462010,107,2697,28,42,1,103,13,"Miganti sīghaṃ vātavegena gacchanti dhāvantīti migā, tesaṃ migānaṃ māraṇe luddo dāruṇo lobhīti migaluddo. "
  2011. 462011,107,2697,43,53,1,66,9,So ahaṃ pure bhagavato dassanasamaye migaluddo āsiṃ ahosinti attho .
  2012. 462012,107,2697,54,75,1,166,18,"Araññe {kānane}ti arati gacchati migasamūho etthāti araññaṃ, atha vā ā samantato rajjanti tattha vivekābhiratā buddhapaccekabuddhādayo mahāsārappattā sappurisāti araññaṃ. "
  2013. 462013,107,2697,76,97,1,144,19,"Kā kucchitākārena vā bhayānakākārena vā nadanti saddaṃ karonti, ānanti vindantīti vā kānanaṃ, tasmiṃ araññe kānane migaluddo pure āsinti sambandho. "
  2014. 462014,107,2697,98,110,1,95,12,Tattha addasaṃ sambuddhan ti tattha tasmiṃ araññe upagataṃ sambuddhaṃ addasaṃ addakkhinti attho.
  2015. 462015,107,2697,111,124,1,120,12,"Dassanaṃ pure ahosi avidūre, tasmā manodvārānusārena cakkhuviññāṇaṃ purecārikaṃ kāyaviññāṇasamaṅgiṃ pāpeti appetīti attho. "
  2016. 462016,107,2698,2,23,1,112,15,"44. Tato me {asanīpāto}ti ā samantato sananto gajjanto patatīti asani, asaniyā pāto patanaṃ asanīpāto, devadaṇḍoti attho. "
  2017. 462017,107,2698,24,27,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2018. 462018,107,2699,2,4,1,40,2,Ṭhitañjaliyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2019. 462019,107,2700,2,4,1,30,2,10 . Tipadumiyattheraapadānavaṇṇanā
  2020. 462020,107,2701,2,9,1,67,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato tipadumiyattherassa apadānaṃ.
  2021. 462021,107,2701,10,38,1,294,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatiyaṃ mālākārakulagehe nibbatto vuddhippatto mālākārakammaṃ katvā vasanto ekadivasaṃ anekavidhāni jalajathalajapupphāni gahetvā rañño santikaṃ gantukāmo evaṃ cintesi–
  2022. 462022,107,2701,39,85,1,283,35,"‘‘ rājā imāni tāva pupphāni disvā pasanno sahassaṃ vā dhanaṃ gāmādikaṃ vā dadeyya, lokanāthaṃ pana pūjetvā nibbānāmatadhanaṃ labhāmi, kiṃ me etesu sundaran’’ ti tena‘‘ bhagavantaṃ pūjetvā saggamokkhasampattiyo nipphādetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā vaṇṇavantaṃ atīva rattapupphattayaṃ gahetvā pūjesi. "
  2023. 462023,107,2701,86,92,1,48,6,Tāni gantvā ākāsaṃ chādetvā pattharitvā aṭṭhaṃsu.
  2024. 462024,107,2701,93,97,1,70,4,Nagaravāsino acchariyabbhutacittajātā celukkhepasahassāni pavattayiṃsu.
  2025. 462025,107,2701,98,103,1,34,5,Taṃ disvā bhagavā anumodanaṃ akāsi.
  2026. 462026,107,2701,104,124,1,193,20,So tena puññena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2027. 462027,107,2702,2,17,1,103,10,48. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  2028. 462028,107,2702,18,21,1,24,3,Tassattho heṭṭhā vuttova.
  2029. 462029,107,2702,22,33,1,98,10,Sabbadhammāna {pāragū}ti sabbesaṃ navalokuttaradhammānaṃ pāraṃ nibbānaṃ gato paccakkhaṃ katoti attho.
  2030. 462030,107,2702,34,46,1,91,10,Danto {dantaparivuto}ti sayaṃ kāyavācādīhi danto etadagge ṭhapitehi sāvakehi parivutoti attho.
  2031. 462031,107,2702,47,51,1,48,4,Sesaṃ sabbattha sambandhavasena uttānatthamevāti.
  2032. 462032,107,2703,2,4,1,38,2,Tipadumiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2033. 462033,107,2704,2,4,1,27,2,Aṭṭhamavaggavaṇṇanā samattā.
  2034. 462034,107,2705,2,4,1,11,2,9 . Timiravaggo
  2035. 462035,107,2706,2,4,1,34,2,1 . Timirapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2036. 462036,107,2707,2,8,1,68,4,{Candabhāgānadītīre}tiādikaṃ āyasmato timirapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2037. 462037,107,2707,9,11,1,10,2,Kā uppatti?
  2038. 462038,107,2707,12,57,1,423,44,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā candabhāgāya nadiyā samīpe vasati, vivekakāmatāya himavantaṃ gantvā nisinnaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā vanditvā tassa guṇaṃ pasīditvā timirapupphaṃ gahetvā pūjesi. "
  2039. 462039,107,2707,58,80,1,183,21,So tena puññena devesu ca manussesu ca sampattimanubhavanto saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2040. 462040,107,2708,2,14,1,104,8,1. So aparabhāge pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {candabhāgānadītīre}tiādimāha.
  2041. 462041,107,2708,15,18,1,24,3,Tassattho heṭṭhā vuttova.
  2042. 462042,107,2708,19,37,1,152,18,Anubhotaṃ vajāmahan ti gaṅgāya āsanne vasanabhāvena sabbattha rammabhāvena gaṅgāto heṭṭhā sotānusārena ahaṃ vajāmi gacchāmi tattha tattha vasāmīti attho.
  2043. 462043,107,2708,38,48,1,98,9,Nisinnaṃ samaṇaṃ {disvā}ti samitapāpattā sositapāpattā samaṇasaṅkhātaṃ sammāsambuddhaṃ disvāti attho.
  2044. 462044,107,2709,2,24,1,141,18,2. Evaṃ cintesahaṃ {tadā}ti ayaṃ bhagavā sayaṃ tiṇṇo sabbasatte tārayissati saṃsārato uttāreti sayaṃ kāyadvārādīhi damito ayaṃ bhagavā pare dameti.
  2045. 462045,107,2710,2,16,1,90,9,"3. Sayaṃ assattho assāsampatto, kilesapariḷāhato mutto sabbasatte assāseti, santabhāvaṃ āpāpeti. "
  2046. 462046,107,2710,17,23,1,57,6,Sayaṃ santo santakāyacitto paresaṃ santakāyacittaṃ pāpeti.
  2047. 462047,107,2710,24,31,1,56,7,Sayaṃ mutto saṃsārato muccito pare saṃsārato mocayissati.
  2048. 462048,107,2710,32,47,1,118,15,So ayaṃ bhagavā sayaṃ nibbuto kilesaggīhi nibbuto paresampi kilesaggīhi nibbāpessatīti ahaṃ tadā evaṃ cintesinti attho.
  2049. 462049,107,2711,2,29,1,195,23,4. Gahetvā timirapupphan ti sakalaṃ vanantaṃ nīlakāḷaraṃsīhi andhakāraṃ viya kurumānaṃ khāyatīti timiraṃ pupphaṃ taṃ gahetvā kaṇṇikāvaṇṭaṃ gahetvā matthake sīsassa upari ākāse okiriṃ pūjesinti attho.
  2050. 462050,107,2711,30,32,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2051. 462051,107,2712,2,4,1,42,2,Timirapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2052. 462052,107,2713,2,4,1,31,2,2 . Gatasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2053. 462053,107,2714,2,9,1,69,6,Jātiyā sattavassohan tiādikaṃ āyasmato gatasaññakattherassa apadānaṃ.
  2054. 462054,107,2714,10,34,1,244,23,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto purākatavāsanāvasena saddhājāto sattavassikakāleyeva pabbajito bhagavato paṇāmakaraṇeneva pākaṭo ahosi.
  2055. 462055,107,2714,35,44,1,98,9,So ekadivasaṃ atīva nīlamaṇippabhāni naṅgalakasitaṭṭhāne uṭṭhitasattapupphāni gahetvā ākāse pūjesi.
  2056. 462056,107,2714,45,66,1,186,21,So yāvatāyukaṃ samaṇadhammaṃ katvā tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2057. 462057,107,2715,2,16,1,115,11,10. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento jātiyā sattavassohan tiādimāha.
  2058. 462058,107,2715,17,26,1,94,8,Tattha jātiyā {sattavasso}ti mātugabbhato nikkhantakālato paṭṭhāya paripuṇṇasattavassikoti attho.
  2059. 462059,107,2715,27,42,1,130,14,"Pabbajiṃ anagāriyan ti agārassa hitaṃ āgāriyaṃ kasivāṇijjādikammaṃ natthi āgāriyanti anagāriyaṃ, buddhasāsane pabbajiṃ ahanti attho. "
  2060. 462060,107,2716,2,11,1,45,6,12. Sugatānugataṃ maggan ti buddhena gataṃ maggaṃ.
  2061. 462061,107,2716,12,21,1,105,9,Atha vā sugatena desitaṃ dhammānudhammapaṭipattipūraṇavasena haṭṭhamānaso tuṭṭhacitto pūjetvāti sambandho.
  2062. 462062,107,2716,22,25,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2063. 462063,107,2717,2,4,1,39,2,Gatasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2064. 462064,107,2718,2,4,1,34,2,3 . Nipannañjalikattheraapadānavaṇṇanā
  2065. 462065,107,2719,2,9,1,73,6,Rukkhamūle nisinnohan tiādikaṃ āyasmato nipannañjalikattherassa apadānaṃ.
  2066. 462066,107,2719,10,29,1,197,19,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto pabbajitvā rukkhamūlikaṅgaṃ pūrayamāno araññe viharati.
  2067. 462067,107,2719,30,40,1,72,9,"Tasmiṃ samaye kharo ābādho uppajji, tena pīḷito paramakāruññappatto ahosi. "
  2068. 462068,107,2719,41,47,1,43,6,Tadā bhagavā tassa kāruññena tattha agamāsi.
  2069. 462069,107,2719,48,59,1,83,11,Atha so nipannakova uṭṭhituṃ asakkonto sirasi añjaliṃ katvā bhagavato paṇāmaṃ akāsi.
  2070. 462070,107,2719,60,89,1,266,26,"So tato cuto tusitabhavane uppanno tattha sampattimanubhavitvā evaṃ cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi, purākatapuññavasena {nipannañjalikatthero}ti pākaṭo. "
  2071. 462071,107,2720,2,17,1,121,11,16. So aparabhāge attano puññasampattiyo oloketvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento rukkhamūle nisinnohan tiādimāha.
  2072. 462072,107,2720,18,30,1,90,11,"Tattha ruhati paṭiruhati uddhamuddhaṃ ārohatīti rukkho, tassa rukkhassa mūle samīpeti attho. "
  2073. 462073,107,2720,31,47,1,118,14,"Byādhito paramena {cā}ti paramena adhikena kharena kakkhaḷena byādhinā rogena byādhito, byādhinā ahaṃ samannāgatoti attho. "
  2074. 462074,107,2720,48,59,1,110,10,{Paramakāruññappattomhī}ti paramaṃ adhikaṃ kāruññaṃ dīnabhāvaṃ dukkhitabhāvaṃ pattomhi araññe kānaneti sambandho.
  2075. 462075,107,2721,2,13,1,65,7,20. Pañcevāsuṃ {mahāsikhā}ti sirasi piḷandhanatthena sikhā vuccati cūḷā.
  2076. 462076,107,2721,14,28,1,108,13,"Maṇīti jotamānaṃ makuṭaṃ tassa atthīti sikho, cakkavattino ekanāmakā pañceva cakkavattino āsuṃ ahesunti attho. "
  2077. 462077,107,2721,29,32,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2078. 462078,107,2722,2,4,1,42,2,Nipannañjalikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2079. 462079,107,2723,2,4,1,32,2,4 . Adhopupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2080. 462080,107,2724,2,10,1,71,7,Abhibhū nāma so {bhikkhū}tiādikaṃ āyasmato adhopupphiyattherassa apadānaṃ.
  2081. 462081,107,2724,11,43,1,317,31,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā aparabhāge kāmesu ādīnavaṃ disvā taṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhī iddhīsu ca vasībhāvaṃ patvā himavantasmiṃ paṭivasati.
  2082. 462082,107,2724,44,52,1,80,8,Tassa sikhissa bhagavato abhibhū nāma aggasāvako vivekābhirato himavantamagamāsi.
  2083. 462083,107,2724,53,70,1,155,17,Atha so tāpaso taṃ aggasāvakattheraṃ disvā therassa ṭhitapabbataṃ āruhanto pabbatassa heṭṭhātalato sugandhāni vaṇṇasampannāni satta pupphāni gahetvā pūjesi.
  2084. 462084,107,2724,71,75,1,33,4,Atha so thero tassānumodanamakāsi.
  2085. 462085,107,2724,76,80,1,30,4,Sopi tāpaso sakassamaṃ agamāsi.
  2086. 462086,107,2724,81,116,1,345,34,Tattha ekena ajagarena pīḷito aparabhāge aparihīnajjhāno teneva upaddavena upadduto kālaṃ katvā brahmalokaparāyano hutvā brahmasampattiṃ chakāmāvacarasampattiñca anubhavitvā manussesu manussasampattiyo ca khepetvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto bhagavato dhammaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2087. 462087,107,2724,117,124,1,64,6,So aparabhāge attano katapuññanāmena {adhopupphiyatthero}ti pākaṭo.
  2088. 462088,107,2725,2,18,1,116,12,22. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento abhibhū nāma so {bhikkhū}tiādimāha.
  2089. 462089,107,2725,19,38,1,181,16,"Tattha sīlasamādhīhi pare abhibhavatīti abhibhū, khandhamārādimāre abhibhavati ajjhottharatīti vā abhibhū, sasantānaparasantānagatakilese abhibhavati viheseti viddhaṃsetīti vā abhibhū. "
  2090. 462090,107,2725,39,46,1,69,6,"Bhikkhanasīlo yācanasīloti bhikkhu, chinnabhinnapaṭadharoti vā bhikkhu. "
  2091. 462091,107,2725,47,58,1,84,10,"Abhibhū nāma aggasāvako so bhikkhūti attho, sikhissa bhagavato aggasāvakoti sambandho. "
  2092. 462092,107,2726,2,20,1,123,14,27. Ajagaro maṃ {pīḷesī}ti tathārūpaṃ sīlasampannaṃ jhānasampannaṃ tāpasaṃ pubbe katapāpena verena ca mahanto ajagarasappo pīḷesi.
  2093. 462093,107,2726,21,30,1,80,9,So teneva upaddavena upadduto aparihīnajjhāno kālaṃ katvā brahmalokaparāyaṇo āsi.
  2094. 462094,107,2726,31,34,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2095. 462095,107,2727,2,4,1,40,2,Adhopupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2096. 462096,107,2728,2,4,1,32,2,5 . Raṃsisaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2097. 462097,107,2729,2,8,1,68,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato raṃsisaññakattherassa apadānaṃ.
  2098. 462098,107,2729,9,38,1,280,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tesu tesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā ajinacammadharo himavantamhi vāsaṃ kappesi.
  2099. 462099,107,2729,39,44,1,47,5,Tasmiṃ samaye vipassī bhagavā himavantamagamāsi.
  2100. 462100,107,2729,45,61,1,155,15,Atha so tāpaso tamupagataṃ bhagavantaṃ disvā tassa bhagavato sarīrato nikkhantachabbaṇṇabuddharaṃsīsu pasīditvā añjaliṃ paggayha pañcaṅgena namakkāramakāsi.
  2101. 462101,107,2729,62,89,1,252,27,So teneva puññena ito cuto tusitādīsu dibbasampattiyo anubhavitvā aparabhāge manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tatthādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2102. 462102,107,2730,2,16,1,113,10,30. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate {himavantamhī}tiādimāha.
  2103. 462103,107,2730,17,36,1,126,16,"Tattha {pabbate}ti pakārena brūhati vaḍḍhetīti pabbato, himo assa atthīti himavanto, himavanto ca so pabbato cāti himavantapabbato. "
  2104. 462104,107,2730,37,48,1,80,7,Himavantapabbateti vattabbe gāthāvacanasukhatthaṃ‘‘ pabbate himavantamhī’’ ti vuttaṃ.
  2105. 462105,107,2730,49,57,1,64,8,Tasmiṃ himavantamhi pabbate vāsaṃ kappesiṃ pure ahanti sambandho.
  2106. 462106,107,2730,58,62,1,41,4,Sesaṃ sabbattha nayānusārena uttānamevāti.
  2107. 462107,107,2731,2,4,1,40,2,Raṃsisaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2108. 462108,107,2732,2,4,1,38,2,6 . Dutiyaraṃsisaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2109. 462109,107,2733,2,9,1,74,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato dutiyaraṃsisaññakattherassa apadānaṃ.
  2110. 462110,107,2733,10,37,1,290,27,Ayampi purimabuddhesu katakusalo uppannuppannabhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha dosaṃ disvā taṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantapabbate vasanto vākacīranivasano vivekasukhena viharati.
  2111. 462111,107,2733,38,89,1,485,49,Tasmiṃ samaye so phussaṃ bhagavantaṃ taṃ padesaṃ sampattaṃ disvā tassa sarīrato nikkhantachabbaṇṇabuddharaṃsiyo ito cito vidhāvantiyo daṇḍadīpikānikkhantavipphurantamiva disvā tasmiṃ pasanno añjaliṃ paggahetvā vanditvā cittaṃ pasādetvā teneva pītisomanassena kālaṃ katvā tusitādīsu nibbatto tattha cha kāmāvacarasampattiyo ca anubhavitvā aparabhāge manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto pubbavāsanāvasena pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2112. 462112,107,2734,2,15,1,106,9,35. So aparabhāge pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate {himavantamhī}tiādimāha.
  2113. 462113,107,2734,16,19,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2114. 462114,107,2735,2,4,1,46,2,Dutiyaraṃsisaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2115. 462115,107,2736,2,4,1,31,2,7 . Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2116. 462116,107,2737,2,8,1,67,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato phaladāyakattherassa apadānaṃ.
  2117. 462117,107,2737,9,33,1,241,24,Ayampi purimabuddhesu katakusalasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto sukhappatto taṃ sabbaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā kharājinacammadhārī hutvā viharati.
  2118. 462118,107,2737,34,46,1,106,12,Tasmiñca samaye phussaṃ bhagavantaṃ tattha sampattaṃ disvā pasannamānaso madhurāni phalāni gahetvā bhojesi.
  2119. 462119,107,2737,47,65,1,173,18,So teneva kusalena devalokādīsu puññasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2120. 462120,107,2738,2,15,1,103,9,39. So aparabhāge attano pubbakammaṃ anussaritvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate {himavantamhī}tiādimāha.
  2121. 462121,107,2738,16,21,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  2122. 462122,107,2739,2,4,1,39,2,Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2123. 462123,107,2740,2,4,1,32,2,8 . Saddasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2124. 462124,107,2741,2,8,1,68,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato saddasaññakattherassa apadānaṃ.
  2125. 462125,107,2741,9,68,1,550,56,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhājāto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantamhi araññāvāse vasanto attano anukampāya upagatassa bhagavato dhammaṃ sutvā dhammesu cittaṃ pasādetvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā aparabhāge kālaṃ katvā tusitādīsu chasu kāmāvacarasampattiyo ca manussesu manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  2126. 462126,107,2742,2,16,1,113,10,43. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate {himavantamhī}tiādimāha.
  2127. 462127,107,2742,17,20,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2128. 462128,107,2743,2,4,1,40,2,Saddasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2129. 462129,107,2744,2,4,1,32,2,9 . Bodhisiñcakattheraapadānavaṇṇanā
  2130. 462130,107,2745,2,8,1,68,5,Vipassissa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato bodhisiñcakattherassa apadānaṃ.
  2131. 462131,107,2745,9,37,1,271,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto sāsane pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhayanto mahājane bodhipūjaṃ kurumāne disvā anekāni pupphāni sugandhodakāni ca gāhāpetvā pūjesi.
  2132. 462132,107,2745,38,56,1,168,18,So tena puññena devaloke nibbatto cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2133. 462133,107,2746,2,18,1,137,12,46. So arahā hutvā jhānaphalasukhena vītināmetvā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassissa {bhagavato}tiādimāha.
  2134. 462134,107,2746,19,45,1,212,22,"Tattha visesaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ passatīti vipassī, visesena bhabbābhabbajane passatīti vā vipassī, vipassanto catusaccaṃ passanadakkhanasīloti vā vipassī, tassa vipassissa bhagavato mahābodhimaho ahūti sambandho. "
  2135. 462135,107,2746,46,83,1,269,32,"Tatrāpi {mahābodhī}ti bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṃ, tamettha nisinno bhagavā paṭivijjhatīti kaṇikārapādaparukkhopi bodhicceva vuccati, mahito ca so devabrahmanarāsurehi bodhi ceti mahābodhi, mahato buddhassa bhagavato bodhīti vā mahābodhi, tassa maho pūjā ahosīti attho. "
  2136. 462136,107,2746,84,87,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2137. 462137,107,2747,2,4,1,40,2,Bodhisiñcakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2138. 462138,107,2748,2,4,1,34,2,10 . Padumapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2139. 462139,107,2749,2,10,1,72,5,Pokkharavanaṃ {paviṭṭho}tiādikaṃ āyasmato padumapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2140. 462140,107,2749,11,54,1,395,42,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya padumasampannaṃ ekaṃ pokkharaṇiṃ pavisitvā bhisamuḷāle khādanto pokkharaṇiyā avidūre gacchamānaṃ phussaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso tato padumāni ocinitvā ākāse ukkhipitvā bhagavantaṃ pūjesi, tāni pupphāni ākāse vitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu. "
  2141. 462141,107,2749,55,86,1,310,31,So bhiyyosomattāya pasannamānaso pabbajitvā vattapaṭipattisāro samaṇadhammaṃ pūretvā tato cuto tusitabhavanamalaṃ kurumāno viya tattha uppajjitvā kamena cha kāmāvacarasampattiyo ca manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2142. 462142,107,2750,2,16,1,115,10,51. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pokkharavanaṃ {paviṭṭho}tiādimāha.
  2143. 462143,107,2750,17,34,1,166,15,"Tattha pakārena naḷadaṇḍapattādīhi kharantīti pokkharā, pokkharānaṃ samuṭṭhitaṭṭhena samūhanti pokkharavanaṃ, padumagacchasaṇḍehi maṇḍitaṃ majjhaṃ paviṭṭho ahanti attho. "
  2144. 462144,107,2750,35,38,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2145. 462145,107,2751,2,4,1,42,2,Padumapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2146. 462146,107,2752,2,4,1,26,2,Navamavaggavaṇṇanā samattā.
  2147. 462147,107,2753,2,4,1,10,2,10 . Sudhāvaggo
  2148. 462148,107,2754,2,4,1,32,2,1 . Sudhāpiṇḍiyattheraapadānavaṇṇanā
  2149. 462149,107,2755,2,10,1,65,5,Pūjārahe {pūjayato}tiādikaṃ āyasmato sudhāpiṇḍiyattherassa apadānaṃ.
  2150. 462150,107,2755,11,35,1,242,24,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle bhagavati dharamāne puññaṃ kātumasakkonto parinibbute bhagavati tassa dhātuṃ nidahitvā cetiye karīyamāne sudhāpiṇḍamadāsi.
  2151. 462151,107,2755,36,58,1,220,22,So tena puññena catunnavutikappato paṭṭhāya etthantare caturāpāyamadisvā devamanussasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2152. 462152,107,2756,2,4,1,0,0,1-2.
  2153. 462153,107,2756,5,16,1,108,10,So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {pūjārahe}tiādimāha.
  2154. 462154,107,2756,17,38,1,269,19,"Tattha pūjārahā nāma buddhapaccekabuddhaariyasāvakācariyupajjhāyamātāpitugaruādayo, tesu pūjārahesu mālādipadumavatthābharaṇacatupaccayādīhi pūjayato pūjayantassa puggalassa puññakoṭṭhāsaṃ sahassasatasahassādivasena saṅkhyaṃ kātuṃ kenaci mahānubhāvenāpi na sakkāti attho. "
  2155. 462155,107,2756,39,50,1,106,10,"Na kevalameva dharamāne buddhādayo pūjayato, parinibbutassāpi bhagavato cetiyapaṭimābodhiādīsupi eseva nayo. "
  2156. 462156,107,2757,2,10,1,42,5,3. Taṃ dīpetuṃ catunnamapi dīpānan tiādimāha.
  2157. 462157,107,2757,11,27,1,215,16,Tattha catunnamapi dīpānan ti jambudīpaaparagoyānauttarakurupubbavidehasaṅkhātānaṃ catunnaṃ dīpānaṃ tadanugatānaṃ dvisahassaparittadīpānañca ekato katvā sakalacakkavāḷagabbhe issaraṃ cakkavattirajjaṃ kareyyāti attho.
  2158. 462158,107,2757,28,41,1,114,13,Ekissā pūjanāyetan ti dhātugabbhe cetiye katāya ekissā pūjāya etaṃ sakalajambudīpe sattaratanādikaṃ sakalaṃ dhanaṃ.
  2159. 462159,107,2757,42,54,1,109,12,Kalaṃ nāgghati soḷasin ti cetiye katapūjāya soḷasakkhattuṃ vibhattassa soḷasamakoṭṭhāsassa na agghatīti attho.
  2160. 462160,107,2758,2,36,1,252,25,"4. Siddhatthassa… pe… {phalitantare}ti narānaṃ aggassa seṭṭhassa siddhatthassa bhagavato cetiye dhātugabbhamhi sudhākamme karīyamāne paricchedānaṃ ubhinnamantare vemajjhe, atha vā pupphadānaṭṭhānānaṃ antare phalantiyā mayā sudhāpiṇḍo dinno makkhitoti sambandho. "
  2161. 462161,107,2758,37,40,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2162. 462162,107,2759,2,4,1,40,2,Sudhāpiṇḍiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2163. 462163,107,2760,2,4,1,29,2,2 . Sucintikattheraapadānavaṇṇanā
  2164. 462164,107,2761,2,8,1,66,5,Tissassa {lokanāthassā}tiādikaṃ āyasmato sucintikattherassa apadānaṃ.
  2165. 462165,107,2761,9,31,1,240,22,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu nibbānādhigamāya puññaṃ upacinitvā tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā satthu nisīdanatthāya parisuddhaṃ siliṭṭhaṃ kaṭṭhamayamanagghapīṭhamadāsi.
  2166. 462166,107,2761,32,51,1,182,19,So tena puññakammena sugatisukhamanubhavitvā tattha tattha saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2167. 462167,107,2762,2,15,1,115,9,8. So pattaarahattaphalo pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassa {lokanāthassā}tiādimāha.
  2168. 462168,107,2762,16,19,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2169. 462169,107,2763,2,4,1,37,2,Sucintikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2170. 462170,107,2764,2,4,1,31,2,3 . Aḍḍhaceḷakattheraapadānavaṇṇanā
  2171. 462171,107,2765,2,9,1,68,5,Tissassāhaṃ {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato aḍḍhaceḷakattherassa apadānaṃ.
  2172. 462172,107,2765,10,35,1,261,25,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekenākusalena kammena duggatakulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhammadesanaṃ ñatvā pasannamānaso cīvaratthāya aḍḍhabhāgaṃ ekaṃ dussamadāsi.
  2173. 462173,107,2765,36,68,1,305,30,So teneva pītisomanassena kālaṃ katvā sagge nibbatto cha kāmāvacarasampattimanubhavitvā tato cuto manussesu manussasampattīnaṃ aggabhūtaṃ cakkavattisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ addhakule nibbatto vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2174. 462174,107,2766,2,16,1,114,10,14. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassāhaṃ {bhagavato}tiādimāha.
  2175. 462175,107,2766,17,20,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2176. 462176,107,2767,2,4,1,39,2,Aḍḍhaceḷakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2177. 462177,107,2768,2,4,1,30,2,4 . Sūcidāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2178. 462178,107,2769,2,9,1,68,7,Kammārohaṃ pure āsin tiādikaṃ āyasmato sūcidāyakattherassa apadānaṃ.
  2179. 462179,107,2769,10,51,1,430,40,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro antarantarā kusalabījāni pūrento vipassissa bhagavato kāle antarantarā katena ekena kammacchiddena kammārakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso cīvarasibbanatthāya sūcidānamadāsi, tena puññena dibbasampattiṃ anubhavitvā aparabhāge manussesu uppanno cakkavattādayo sampattiyo ca anubhavanto uppannuppannabhave tikkhapañño vajīrañāṇo ahosi. "
  2180. 462180,107,2769,52,62,1,91,10,So kamena imasmiṃ buddhuppāde nibbatto vuddhippatto mahaddhano saddhājāto tikkhapañño ahosi.
  2181. 462181,107,2769,63,74,1,97,11,So ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā dhammānusārena ñāṇaṃ pesetvā nisinnāsaneyeva arahā ahosi.
  2182. 462182,107,2770,2,18,1,117,13,19. So arahā samāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kammārohaṃ pure āsin tiādimāha.
  2183. 462183,107,2770,19,37,1,146,16,"Tattha {kammāro}ti ayokammalohakammādinā kammena jīvati ruhati vuddhiṃ virūḷhiṃ āpajjatīti kammāro, pubbe puññakaraṇakāle kammāro āsiṃ ahosinti attho. "
  2184. 462184,107,2770,38,41,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2185. 462185,107,2771,2,4,1,38,2,Sūcidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2186. 462186,107,2772,2,4,1,32,2,5 . Gandhamāliyattheraapadānavaṇṇanā
  2187. 462187,107,2773,2,10,1,70,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato gandhamāliyattherassa apadāna.
  2188. 462188,107,2773,11,23,1,107,11,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto mahaddhano mahābhogo ahosi.
  2189. 462189,107,2773,24,34,1,109,10,So satthari pasīditvā candanāgarukappūrakassaturādīni anekāni sugandhāni vaḍḍhetvā satthu gandhathūpaṃ kāresi.
  2190. 462190,107,2773,35,42,1,67,6,"Tassupari sumanapupphehi chādesi, buddhañca aṭṭhaṅganamakkāraṃ akāsi. "
  2191. 462191,107,2773,43,62,1,186,19,So tena puññakammena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2192. 462192,107,2774,2,16,1,116,10,24. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  2193. 462193,107,2774,17,20,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2194. 462194,107,2775,2,4,1,40,2,Gandhamāliyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2195. 462195,107,2776,2,4,1,30,2,6 . Tipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2196. 462196,107,2777,2,9,1,67,7,Migaluddo pure āsin tiādikaṃ āyasmato tipupphiyattherassa apadānaṃ.
  2197. 462197,107,2777,10,25,1,142,15,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro antarā kenaci akusalacchiddena vipassissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto migaluddo hutvā araññe viharati.
  2198. 462198,107,2777,26,45,1,192,19,Tadā vipassissa bhagavato pāṭalibodhiṃ sampuṇṇapattapallavaṃ haritavaṇṇaṃ nīlobhāsaṃ manoramaṃ disvā tīhi pupphehi pūjetvā purāṇapattaṃ chaḍḍetvā bhagavato sammukhā viya pāṭalimahābodhiṃ vandi.
  2199. 462199,107,2777,46,80,1,316,34,So tena puññena tato cuto devaloke uppanno tattha dibbasampattiṃ aparāparaṃ anubhavitvā tato cuto manussesu jāto tattha cakkavattisampattiādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasomanassahadayo gehaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2200. 462200,107,2778,2,19,1,121,13,31. So evaṃ siddhippatto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsin tiādimāha.
  2201. 462201,107,2778,20,48,1,210,25,"Tattha maraṇāya gacchati pāpuṇātīti migo, atha vā magayamāno ihati pavattatīti migo, migānaṃ māraṇe luddo lobhī gedhoti migaluddo, pure mayhaṃ puññakaraṇasamaye kānanasaṅkhāte mahāaraññe migaluddo āsinti sambandho. "
  2202. 462202,107,2778,49,74,1,183,20,"Pāṭaliṃ haritaṃ {disvā}ti tattha pakārena talena rattavaṇṇena bhavatīti pāṭali , pupphānaṃ rattavaṇṇatāya pāṭalīti vohāro, pattānaṃ haritatāya haritaṃ nīlavaṇṇaṃ pāṭalibodhiṃ disvāti attho. "
  2203. 462203,107,2778,75,78,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2204. 462204,107,2779,2,4,1,38,2,Tipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2205. 462205,107,2780,2,4,1,32,2,7 . Madhupiṇḍikattheraapadānavaṇṇanā
  2206. 462206,107,2781,2,9,1,67,6,Vivane kānane {disvā}tiādikaṃ āyasmato madhupiṇḍikattherassa apadānaṃ.
  2207. 462207,107,2781,10,26,1,165,16,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle nesādayoniyaṃ nibbatto mahāaraññe paṭivasati.
  2208. 462208,107,2781,27,38,1,111,11,Tadā vivekābhiratiyā sampattaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā samādhito vuṭṭhitassa tassa sumadhuraṃ madhumadāsi.
  2209. 462209,107,2781,39,44,1,40,5,Tattha ca pasannamānaso vanditvā pakkāmi.
  2210. 462210,107,2781,45,63,1,168,18,So teneva puññena sampattiṃ anubhavanto devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2211. 462211,107,2782,2,17,1,112,11,37. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vivane kānane {disvā}tiādimāha.
  2212. 462212,107,2782,18,39,1,185,18,"Tattha {vivane}ti visesena vanaṃ patthaṭaṃ vivanaṃ, hatthiassarathasaddehi bherisaddehi ca vatthukāmakilesakāmehi ca vigataṃ byāpagatanti attho, kānanasaṅkhāte mahāaraññe vivaneti sambandho. "
  2213. 462213,107,2782,40,47,1,80,7,Osadhiṃva virocantan ti bhavavaḍḍhakijanānaṃ icchiticchitaṃ nipphādetīti osadhaṃ.
  2214. 462214,107,2782,48,57,1,81,9,Ojānibbattikāraṇaṃ paṭicca yāya tārakāya uggatāya uddharanti gaṇhantīti sā osadhi.
  2215. 462215,107,2782,58,73,1,93,10,Osadhitārakā iva virocantīti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ‘‘ osadhiṃva virocantan’’ ti ca vuttaṃ.
  2216. 462216,107,2782,74,77,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2217. 462217,107,2783,2,4,1,40,2,Madhupiṇḍikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2218. 462218,107,2784,2,4,1,34,2,8 . Senāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2219. 462219,107,2785,2,8,1,73,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato senāsanadāyakattherassa apadānaṃ.
  2220. 462220,107,2785,9,37,1,271,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā attano vasanaṭṭhānaṃ vanantaraṃ sampattassa bhagavato paṇāmaṃ katvā paṇṇasantharaṃ santharitvā adāsi.
  2221. 462221,107,2785,38,44,1,77,6,Bhagavato nisinnaṭṭhānassa samantato bhittiparicchedaṃ katvā pupphapūjamakāsi.
  2222. 462222,107,2785,45,64,1,173,18,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2223. 462223,107,2786,2,17,1,122,11,45. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ dassento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  2224. 462224,107,2786,18,23,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  2225. 462225,107,2787,2,4,1,42,2,Senāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2226. 462226,107,2788,2,4,1,34,2,9 . Veyyāvaccakarattheraapadānavaṇṇanā
  2227. 462227,107,2789,2,8,1,70,5,Vipassissa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato veyyāvaccakarattherassa apadānaṃ.
  2228. 462228,107,2789,9,14,1,51,5,Tassa uppattiādayo heṭṭhā vuttaniyāmeneva daṭṭhabbā.
  2229. 462229,107,2790,2,4,1,42,2,Veyyāvaccakarattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2230. 462230,107,2791,2,4,1,34,2,10 . Buddhupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā
  2231. 462231,107,2792,2,9,1,70,5,Vipassissa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato buddhupaṭṭhākattherassa apadānaṃ.
  2232. 462232,107,2792,10,37,1,258,26,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle saṅkhadhamakakule nibbatto vuddhimanvāya attano sippe saṅkhadhamane cheko ahosi, niccakālaṃ bhagavato saṅkhaṃ dhametvā saṅkhasaddeneva pūjesi. "
  2233. 462233,107,2792,38,70,1,270,28,"So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pākaṭo mahāghoso mahānādī madhurassaro ahosi, imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ pākaṭakule nibbatto vuddhippatto {madhurassaro}ti pākaṭo, satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi, aparabhāge madhurassarattheroti pākaṭo. "
  2234. 462234,107,2793,2,17,1,113,10,51. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassissa {bhagavato}tiādimāha.
  2235. 462235,107,2793,18,21,1,20,3,Taṃ heṭṭhā vuttameva.
  2236. 462236,107,2793,22,36,1,116,12,"Ahosiṃ {saṅkhadhamako}ti saṃ suṭṭhu khananto gacchatīti saṅkho, samuddajalapariyante caramāno gacchati vicaratīti attho. "
  2237. 462237,107,2793,37,48,1,86,10,"Taṃ saṅkhaṃ dhamati ghosaṃ karotīti saṅkhadhamako, sohaṃ saṅkhadhamakova ahosinti attho. "
  2238. 462238,107,2793,49,52,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2239. 462239,107,2794,2,4,1,42,2,Buddhupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2240. 462240,107,2795,2,4,1,26,2,Dasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2241. 462241,107,2796,2,4,1,16,2,11 . Bhikkhadāyivaggo
  2242. 462242,107,2797,2,4,1,33,2,1 . Bhikkhādāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2243. 462243,107,2798,2,10,1,75,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato bhikkhādāyakattherassa apadānaṃ.
  2244. 462244,107,2798,11,38,1,284,27,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya vibhavasampanno saddhājāto vihārato nikkhamitvā piṇḍāya caramānaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso āhāramadāsi.
  2245. 462245,107,2798,39,46,1,49,6,Bhagavā taṃ paṭiggahetvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi.
  2246. 462246,107,2798,47,72,1,252,25,So teneva kusalena yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne devaloke nibbatto tattha cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca manussasampattimanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2247. 462247,107,2799,2,16,1,123,11,1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādimāha.
  2248. 462248,107,2799,17,21,1,31,4,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
  2249. 462249,107,2799,22,37,1,140,14,"Pavarā abhinikkhantan ti pakārena varitabbaṃ patthetabbanti pavaraṃ, rammabhūtato vivekabhūtato sakavihārato abhi visesena nikkhantanti attho. "
  2250. 462250,107,2799,38,58,1,144,18,"Vānā nibbānamāgatan ti vānaṃ vuccati taṇhā, tato nikkhantattā nibbānaṃ, vānanāmaṃ taṇhaṃ padhānaṃ katvā sabbakilese pahāya nibbānaṃ pattanti attho. "
  2251. 462251,107,2800,2,33,1,220,23,"2. Kaṭacchubhikkhaṃ {datvānā}ti karatalena gahetabbā dabbi kaṭacchu, bhikkhīyati āyācīyatīti bhikkhā, abhi visesena khāditabbā bhakkhitabbāti vā bhikkhā, kaṭacchunā gahetabbā bhikkhā kaṭacchubhikkhā, dabbiyā bhattaṃ datvāti attho. "
  2252. 462252,107,2800,34,37,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2253. 462253,107,2801,2,4,1,41,2,Bhikkhādāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2254. 462254,107,2802,2,4,1,31,2,2 . Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā
  2255. 462255,107,2803,2,9,1,73,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato ñāṇasaññikattherassa apadānaṃ.
  2256. 462256,107,2803,10,12,1,10,2,Kā uppatti?
  2257. 462257,107,2803,13,44,1,331,31,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto saddhammassavane sādaro sālayo bhagavato dhammadesanānusārena ñāṇaṃ pesetvā ghosapamāṇattā bhagavato ñāṇe pasanno pañcaṅgaaṭṭhaṅganamakkāravasena paṇāmaṃ katvā pakkāmi.
  2258. 462258,107,2803,45,76,1,287,29,So tato cuto devalokesu uppanno tattha cha kāmāvacare dibbasampattimanubhavanto tato cavitvā manussaloke jāto tatthaggabhūtā cakkavattisampadādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2259. 462259,107,2804,2,16,1,119,11,7. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādimāha.
  2260. 462260,107,2804,17,19,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  2261. 462261,107,2804,20,34,1,107,12,"Nisabhājāniyaṃ {yathā}ti gavasatasahassajeṭṭho nisabho, nisabho ca so ājāniyo seṭṭho uttamo ceti nisabhājāniyo. "
  2262. 462262,107,2804,35,41,1,43,5,"Yathā nisabhājāniyo, tatheva bhagavāti attho. "
  2263. 462263,107,2804,42,46,1,45,4,Lokavisayasaññātaṃ paññattivasena evaṃ vuttaṃ.
  2264. 462264,107,2804,47,50,1,21,3,Anupameyyo hi bhagavā.
  2265. 462265,107,2804,51,54,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2266. 462266,107,2805,2,4,1,39,2,Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2267. 462267,107,2806,2,4,1,34,2,3 . Uppalahatthiyattheraapadānavaṇṇanā
  2268. 462268,107,2807,2,8,1,71,6,Tivarāyaṃ nivāsīhan tiādikaṃ āyasmato uppalahatthakattherassa apadānaṃ.
  2269. 462269,107,2807,9,29,1,208,20,Ayampi purimajinavaresu katakusalo tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle mālākārakule nibbatto vuddhimanvāya mālākārakammena anekāni pupphāni vikkiṇanto jīvati.
  2270. 462270,107,2807,30,40,1,109,10,Athekadivasaṃ pupphāni gahetvā caranto bhagavantaṃ ratanagghikamiva caramānaṃ disvā rattuppalakalāpena pūjesi.
  2271. 462271,107,2807,41,58,1,152,17,So tato cuto teneva puññena sugatīsu puññamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2272. 462272,107,2808,2,17,1,114,11,13. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tivarāyaṃ nivāsīhan tiādimāha.
  2273. 462273,107,2808,18,38,1,145,17,"Tattha {tivarā}ti tīhi vārehi kāritaṃ sañcaritaṃ paṭicchannaṃ nagaraṃ, tassaṃ tivarāyaṃ nivāsī, vasanasīlo nivāsanaṭṭhānagehe vā vasanto ahanti attho. "
  2274. 462274,107,2808,39,54,1,134,14,Ahosiṃ māliko {tadā}ti tadā nibbānatthāya puññasambhārakaraṇasamaye māliko mālākārova pupphāni kayavikkayaṃ katvā jīvanto ahosinti attho.
  2275. 462275,107,2809,2,15,1,91,9,14. Pupphahatthamadāsahan ti siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā uppalakalāpaṃ adāsiṃ pūjesinti attho.
  2276. 462276,107,2809,16,19,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2277. 462277,107,2810,2,4,1,42,2,Uppalahatthakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2278. 462278,107,2811,2,4,1,30,2,4 . Padapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2279. 462279,107,2812,2,9,1,69,5,Siddhatthassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato padapūjakattherassa apadānaṃ.
  2280. 462280,107,2812,10,24,1,142,14,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno sumanapupphena pādamūle pūjesi.
  2281. 462281,107,2812,25,45,1,202,20,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sakkasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaphale patiṭṭhāsi.
  2282. 462282,107,2813,2,16,1,116,10,19. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa {bhagavato}tiādimāha.
  2283. 462283,107,2813,17,28,1,119,11,Jātipupphamadāsahan ti jātisumanapupphaṃ adāsiṃ ahanti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ sumanasaddassa lopaṃ katvā vuttaṃ.
  2284. 462284,107,2813,29,55,1,224,23,"Tattha jātiyā nibbatto vikasamānoyeva sumanaṃ janānaṃ somanassaṃ karotīti sumanaṃ, pupphanaṭṭhena vikasanaṭṭhena pupphaṃ, sumanañca taṃ pupphañcāti sumanapupphaṃ, tāni sumanapupphāni siddhatthassa bhagavato ahaṃ pūjesinti attho. "
  2285. 462285,107,2813,56,59,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2286. 462286,107,2814,2,4,1,38,2,Padapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2287. 462287,107,2815,2,4,1,34,2,5 . Muṭṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2288. 462288,107,2816,2,10,1,71,6,Sudassano nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato muṭṭhipupphiyattherassa apadānaṃ.
  2289. 462289,107,2816,11,41,1,297,29,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle mālākārakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippe nipphattiṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso jātisumanapupphāni ubhohi hatthehi bhagavato pādamūle okiritvā pūjesi.
  2290. 462290,107,2816,42,62,1,199,20,So tena kusalasambhārena devamanussesu saṃsaranto ubho sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto pubbavāsanāvasena satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2291. 462291,107,2817,2,4,1,0,0,14-25.
  2292. 462292,107,2817,5,17,1,118,11,So aparabhāge attano pubbakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sudassano nāma {nāmenā}tiādimāha.
  2293. 462293,107,2817,18,36,1,186,16,"Tattha {sudassano}ti ārohapariṇāharūpasaṇṭhānayobbaññasobhanena sundaro dassanoti sudassano, nāmena sudassano nāma mālākāro hutvā jātisumanapupphehi padumuttaraṃ bhagavantaṃ pūjesinti attho. "
  2294. 462294,107,2817,37,40,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2295. 462295,107,2818,2,4,1,42,2,Muṭṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2296. 462296,107,2819,2,4,1,31,2,6 . Udakapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2297. 462297,107,2820,2,9,1,73,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato udakapūjakattherassa apadānaṃ.
  2298. 462298,107,2820,10,39,1,315,29,Ayampi purimajinavaresu pūritakusalasañcayo tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni paripūriyamāno pudumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya kusalākusalaṃ jānanto padumuttarassa bhagavato ākāse gacchato nikkhantachabbaṇṇabuddharaṃsīsu pasanno ubhohi hatthehi udakaṃ gahetvā pūjesi.
  2299. 462299,107,2820,40,47,1,53,7,Tena pūjitaṃ udakaṃ rajatabubbulaṃ viya ākāse aṭṭhāsi.
  2300. 462300,107,2820,48,72,1,232,24,So abhippasanno teneva somanassena tusitādīsu nibbatto dibbasampattiyo anubhavitvā aparabhāge manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2301. 462301,107,2821,2,17,1,119,11,29. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādimāha.
  2302. 462302,107,2821,18,21,1,20,3,Taṃ heṭṭhā vuttameva.
  2303. 462303,107,2821,22,45,1,135,18,"Ghatāsanaṃva jalitan ti ghataṃ vuccati sappi, ghatassa āsanaṃ ādhāranti ghatāsanaṃ, aggi, atha vā taṃ asati bhuñjatīti ghatāsanaṃ , aggiyeva. "
  2304. 462304,107,2821,46,60,1,102,13,"Yathā ghate āsitte aggimhi aggisikhā atīva jalati, evaṃ aggikkhandhaṃ iva jalamānaṃ bhagavantanti attho. "
  2305. 462305,107,2821,61,86,1,249,23,"Ādittaṃva hutāsanan ti hutaṃ vuccati pūjāsakkāre, hutassa pūjāsakkārassa āsananti hutāsanaṃ, jalamānaṃ sūriyaṃ iva dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi byāmappabhāmaṇḍalehi vijjotamānaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ anilañjase ākāse gacchantaṃ addasanti sambandho. "
  2306. 462306,107,2821,87,90,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2307. 462307,107,2822,2,4,1,39,2,Udakapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2308. 462308,107,2823,2,4,1,30,2,7 . Naḷamāliyattheraapadānavaṇṇanā
  2309. 462309,107,2824,2,7,1,66,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato naḷamāliyattherassa apadānaṃ.
  2310. 462310,107,2824,8,48,1,396,40,Esopi purimajinavaresu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni kusalakammāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā kāme ādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto tatthāgataṃ bhagavantaṃ disvā pasanno vanditvā tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisinnassa bhagavato naḷamālehi bījaniṃ katvā bījetvā adāsi.
  2311. 462311,107,2824,49,55,1,53,5,"Paṭiggahesi bhagavā tassānukampāya, anumodanañca akāsi. "
  2312. 462312,107,2824,56,79,1,266,22,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto uppannuppannabhave pariḷāhasantāpavivajjito kāyacittacetasikasukhappatto anekasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2313. 462313,107,2825,2,15,1,113,9,36. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  2314. 462314,107,2825,16,19,1,20,3,Taṃ heṭṭhā vuttameva.
  2315. 462315,107,2826,2,30,1,166,20,"37. Naḷamālaṃ {gahetvānā}ti naḷati asāro nissāro hutvā veḷuvaṃsatopi tanuko sallahuko jātoti naḷo, naḷassa mālā pupphaṃ naḷamālaṃ, tena naḷamālena bījaniṃ kāresinti sambandho . "
  2316. 462316,107,2826,31,44,1,93,11,"Bījissati janissati vāto anenāti bījanī, taṃ bījaniṃ buddhassa upanāmesiṃ, paṭiggahesinti attho. "
  2317. 462317,107,2826,45,48,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2318. 462318,107,2827,2,4,1,38,2,Naḷamāliyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2319. 462319,107,2828,2,4,1,31,2,Sattamabhāṇavāravaṇṇanā samattā.
  2320. 462320,107,2829,2,4,1,35,2,8 . Āsanupaṭṭhāhakattheraapadānavaṇṇanā
  2321. 462321,107,2830,2,8,1,71,5,Kānanaṃ {vanamoggayhā}tiādikaṃ āyasmato āsanupaṭṭhāhakattherassa apadānaṃ.
  2322. 462322,107,2830,9,52,1,384,42,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ vasanto tattha dosaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto tattha sampattaṃ bhagavantaṃ disvā pasanno sīhāsanaṃ adāsi, tattha nisinnaṃ bhagavantaṃ mālākalāpaṃ gahetvā pūjetvā taṃ padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. "
  2323. 462323,107,2830,53,62,1,95,9,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto nibbattanibbattabhave uccakuliko vibhavasampanno ahosi.
  2324. 462324,107,2830,63,76,1,119,13,So kālantarena imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2325. 462325,107,2831,2,17,1,115,11,47. So arahā samāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kānanaṃ {vanamoggayhā}tiādimāha.
  2326. 462326,107,2831,18,22,1,33,4,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttatthamevāti.
  2327. 462327,107,2832,2,4,1,43,2,Āsanupaṭṭhāhakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2328. 462328,107,2833,2,4,1,32,2,9 . Biḷālidāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2329. 462329,107,2834,2,7,1,66,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato biḷālidāyakattherassa apadānaṃ.
  2330. 462330,107,2834,8,41,1,307,31,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ vasanto tatthādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto atīva appicchasantuṭṭho āluvādīhi yāpento vasati.
  2331. 462331,107,2834,42,51,1,64,8,Tadā padumuttaro bhagavā tassa anukampāya taṃ himavantaṃ agamāsi .
  2332. 462332,107,2834,52,60,1,55,8,Taṃ disvā pasanno vanditvā biḷāliyo gahetvā patte okiri.
  2333. 462333,107,2834,61,66,1,59,5,Taṃ tathāgato tassānukampāya somanassuppādayanto paribhuñji.
  2334. 462334,107,2834,67,87,1,182,20,So tena kammena tato cuto devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbattitvā vuddhimanvāya satthari pasanno sāsane pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2335. 462335,107,2835,2,15,1,112,9,53. So aparabhāge attano kusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2336. 462336,107,2835,16,21,1,45,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva.
  2337. 462337,107,2835,22,27,1,53,5,Āluvakarambhādayo tesaṃ tesaṃ kandajātīnaṃ nāmānevāti.
  2338. 462338,107,2836,2,4,1,40,2,Biḷālidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2339. 462339,107,2837,2,4,1,30,2,10 . Reṇupūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2340. 462340,107,2838,2,8,1,72,6,Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādikaṃ āyasmato reṇupūjakattherassa apadānaṃ.
  2341. 462341,107,2838,9,37,1,280,28,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno viññutaṃ patto aggikkhandhaṃ viya vijjotamānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso nāgapupphakesaraṃ gahetvā pūjesi.
  2342. 462342,107,2838,38,41,1,28,3,Atha bhagavā anumodanamakāsi.
  2343. 462343,107,2839,2,4,1,0,0,62-3.
  2344. 462344,107,2839,5,41,1,362,36,So tena puññena tato cuto devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā uppannuppannabhave sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pubbavāsanābalena satthari pasanno sāsane pabbajito nacirasseva arahā hutvā dibbacakkhunā attano pubbakammaṃ disvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhan tiādimāha.
  2345. 462345,107,2839,42,45,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2346. 462346,107,2839,46,66,1,171,17,"Sataraṃsiṃva bhāṇuman ti satamattā satappamāṇā raṃsi pabhā yassa sūriyassa so sataraṃsi, gāthābandhasukhatthaṃ sataraṃsīti vuttaṃ, anekasatassa anekasatasahassaraṃsīti attho. "
  2347. 462347,107,2839,67,89,1,162,20,"Bhāṇu vuccati pabhā, bhāṇu pabhā yassa so bhāṇumā, bhāṇumasaṅkhātaṃ sūriyaṃ iva vipassiṃ bhagavantaṃ disvā sakesaraṃ nāgapupphaṃ gahetvā abhiropayiṃ pūjesinti attho. "
  2348. 462348,107,2839,90,92,1,18,2,Sesaṃ uttānamevāti.
  2349. 462349,107,2840,2,4,1,38,2,Reṇupūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2350. 462350,107,2841,2,4,1,29,2,Ekādasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2351. 462351,107,2842,2,4,1,17,2,12 . Mahāparivāravaggo
  2352. 462352,107,2843,2,4,1,34,2,1 . Mahāparivārakattheraapadānavaṇṇanā
  2353. 462353,107,2844,2,11,1,70,6,Vipassī nāma {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato mahāparivārakattherassa apadānaṃ.
  2354. 462354,107,2844,12,31,1,235,19,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato uppannasamaye yakkhayoniyaṃ nibbatto anekayakkhasatasahassaparivāro ekasmiṃ khuddakadīpe dibbasukhamanubhavanto viharati.
  2355. 462355,107,2844,32,41,1,66,8,"Tasmiñca dīpe cetiyābhisobhito vihāro atthi, tattha bhagavā agamāsi. "
  2356. 462356,107,2844,42,60,1,162,17,"Atha so yakkhasenādhipati taṃ bhagavantaṃ tattha gatabhāvaṃ disvā dibbavatthāni gahetvā gantvā bhagavantaṃ vanditvā dibbavatthehi pūjesi, saparivāro saraṇamagamāsi. "
  2357. 462357,107,2844,61,88,1,262,27,So tena puññakammena tato cuto devaloke nibbattitvā tattha cha kāmāvacarasukhamanubhavitvā tato cuto manussesu aggacakkavattiādisukhamanubhavitvā aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2358. 462358,107,2845,2,4,1,0,0,1-2.
  2359. 462359,107,2845,5,17,1,113,11,So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassī nāma {bhagavā}tiādimāha.
  2360. 462360,107,2845,18,50,1,274,28,"Tattha visesaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ passatīti vipassī, vividhe satipaṭṭhānādayo sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme passatīti vā vipassī, vividhe anekappakāre bodhaneyyasatte visuṃ visuṃ passatīti vā vipassī, so vipassī bhagavā dīpacetiyaṃ dīpe pūjanīyaṭṭhānaṃ vihāramagamāsīti attho. "
  2361. 462361,107,2845,51,54,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2362. 462362,107,2846,2,4,1,42,2,Mahāparivārakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2363. 462363,107,2847,2,4,1,29,2,2 . Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā
  2364. 462364,107,2848,2,8,1,64,5,Atthadassī {jinavaro}tiādikaṃ āyasmato sumaṅgalattherassa apadānaṃ.
  2365. 462365,107,2848,9,27,1,169,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ taḷākasamīpe rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  2366. 462366,107,2848,28,49,1,168,21,Tasmiṃ samaye bhagavā vihārato nikkhamitvā nahāyitukāmo tassa taḷākassa tīraṃ gantvā tattha nhatvā ekacīvaro jalamāno brahmā viya sūriyo viya suvaṇṇabimbaṃ viya aṭṭhāsi.
  2367. 462367,107,2848,50,62,1,97,10,"Atha so devaputto somanassajāto pañjaliko thomanamakāsi, attano dibbagītatūriyehi upahārañca akāsi. "
  2368. 462368,107,2848,63,82,1,175,19,So tena puññakammena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2369. 462369,107,2849,2,15,1,101,9,11. So pacchā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassī {jinavaro}tiādimāha.
  2370. 462370,107,2849,16,36,1,181,18,"Tattha paramatthaṃ nibbānaṃ dakkhati passatīti atthadassī, atha vā sabbasattānaṃ caturāriyasaccasaṅkhātaṃ atthapayojanaṃ dassanasīloti atthadassī, kilese ajini jināti jinissatīti jino. "
  2371. 462371,107,2849,37,50,1,93,12,"Varitabbo patthetabbo sabbasattehīti varo, atthadassī jino ca so varo cāti atthadassī jinavaro. "
  2372. 462372,107,2849,51,71,1,119,17,"{Lokajeṭṭho}ti lujjati palujjatīti loko, lokīyati passīyati buddhādīhi pārappattoti vā loko, loko ca loko ca loko cāti loko. "
  2373. 462373,107,2849,72,87,1,50,7,Ekasesasamāsavasena‘‘ lokā’’ ti vattabbe‘‘ loko’’ ti vutto.
  2374. 462374,107,2849,88,96,1,57,7,"Lokassa jeṭṭho lokajeṭṭho, so lokajeṭṭho narāsabhoti attho. "
  2375. 462375,107,2849,97,100,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2376. 462376,107,2850,2,4,1,37,2,Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2377. 462377,107,2851,2,4,1,34,2,3 . Saraṇagamaniyattheraapadānavaṇṇanā
  2378. 462378,107,2852,2,9,1,71,6,Ubhinnaṃ devarājūnantyā dikaṃ āyasmato saraṇagamaniyattherassa apadānaṃ.
  2379. 462379,107,2852,10,38,1,308,27,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro uppannuppannabhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttare bhagavati uppanne ayaṃ himavante devarājā hutvā nibbatti, tasmiṃ aparena yakkhadevaraññā saddhiṃ saṅgāmatthāya upaṭṭhite dve anekayakkhasahassaparivārā phalakāvudhādihatthā saṅgāmatthāya samupabyūḷhā ahesuṃ. "
  2380. 462380,107,2852,39,54,1,127,15,Tadā padumuttaro bhagavā tesu sattesu kāruññaṃ uppādetvā ākāsena tattha gantvā saparivārānaṃ dvinnaṃ devarājūnaṃ dhammaṃ desesi.
  2381. 462381,107,2852,55,64,1,92,9,Tadā te sabbe phalakāvudhāni chaḍḍetvā bhagavantaṃ gāravabahumānena vanditvā saraṇamagamaṃsu.
  2382. 462382,107,2852,65,69,1,34,4,Tesaṃ ayaṃ paṭhamaṃ saraṇamagamāsi.
  2383. 462383,107,2852,70,89,1,173,18,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2384. 462384,107,2853,2,15,1,109,10,20. So aparabhāge pubbakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ubhinnaṃ devarājūnan tiādimāha.
  2385. 462385,107,2853,16,32,1,145,12,Tattha sucilomakharalomaāḷavakakumbhīrakuverādayo viya nāmagottena apākaṭā dve yakkharājāno aññāpadesena dassento‘‘ ubhinnaṃ devarājūnan’’ tiādimāha.
  2386. 462386,107,2853,33,54,1,138,17,"Saṅgāmo {samupaṭṭhito}ti saṃ suṭṭhu gāmo kalahatthāya upagamananti saṅgāmo, so saṅgāmo saṃ suṭṭhu upaṭṭhito, ekaṭṭhāne upagantvā ṭhitoti attho. "
  2387. 462387,107,2853,55,63,1,59,7,Ahosi {samupabyūḷho}ti saṃ suṭṭhu upasamīpe rāsibhūtoti attho.
  2388. 462388,107,2854,2,24,1,168,18,"21. Saṃvejesi mahājanan ti tesaṃ rāsibhūtānaṃ yakkhānaṃ ākāse nisinno bhagavā catusaccadhammadesanāya saṃ suṭṭhu vejesi, ādīnavadassanena gaṇhāpesi viññāpesi bodhesīti attho. "
  2389. 462389,107,2854,25,28,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2390. 462390,107,2855,2,4,1,42,2,Saraṇagamaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2391. 462391,107,2856,2,4,1,29,2,4 . Ekāsaniyattheraapadānavaṇṇanā
  2392. 462392,107,2857,2,10,1,63,6,Varuṇo nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato ekāsaniyattherassa apadānaṃ.
  2393. 462393,107,2857,11,28,1,156,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle varuṇo nāma devarājā hutvā nibbatti.
  2394. 462394,107,2857,29,39,1,97,10,So bhagavantaṃ disvā pasannamānaso gandhamālādīhi gītavāditehi ca upaṭṭhayamāno saparivāro pūjesi.
  2395. 462395,107,2857,40,51,1,129,11,Tato aparabhāge bhagavati parinibbute tassa mahābodhirukkhaṃ buddhadassanaṃ viya sabbatūriyatāḷāvacarehi saparivāro upahāramakāsi.
  2396. 462396,107,2857,52,59,1,59,7,So tena puññena tato kālaṅkatvā nimmānaratidevaloke uppajji.
  2397. 462397,107,2857,60,79,1,189,19,Evaṃ devasampattimanubhavitvā manussesu ca manussabhūto cakkavattisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu sāsane pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2398. 462398,107,2858,2,20,1,117,13,31. So pacchā sakakammaṃ saritvā taṃ tathato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento varuṇo nāma {nāmenā}tiādimāha.
  2399. 462399,107,2858,21,35,1,103,13,"Tattha yadā ahaṃ sambodhanatthāya buddhaṃ bodhiñca pūjesiṃ, tadā varuṇo nāma devarājā ahosinti sambandho. "
  2400. 462400,107,2859,2,16,1,120,10,"34. Dharaṇīruhapādapan ti ettha rukkhalatāpabbatasattharatanādayo dhāretīti dharaṇī, tasmiṃ ruhati patiṭṭhahatīti dharaṇīruho. "
  2401. 462401,107,2859,17,34,1,169,15,"Pādena pivatīti pādapo, siñcitasiñcitodakaṃ pādena mūlena pivati rukkhakkhandhasākhāviṭapehi āporasaṃ patthariyatīti attho, taṃ dharaṇīruhapādapaṃ bodhirukkhanti sambandho. "
  2402. 462402,107,2860,2,15,1,96,9,35. {Sakakammābhiraddho}ti attano kusalakammena abhiraddho pasanno uttame bodhimhi pasannoti sambandho.
  2403. 462403,107,2860,16,19,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2404. 462404,107,2861,2,4,1,37,2,Ekāsaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2405. 462405,107,2862,2,4,1,35,2,5 . Suvaṇṇapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2406. 462406,107,2863,2,11,1,71,6,Vipassī nāma {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato suvaṇṇapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2407. 462407,107,2863,12,37,1,243,25,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ ṭhāne bhūmaṭṭhakadevaputto hutvā nibbatto tassa bhagavato dhammaṃ sutvā pasannamānaso catūhi suvaṇṇapupphehi pūjesi.
  2408. 462408,107,2863,38,54,1,119,15,"Tāni pupphāni ākāse suvaṇṇavitānaṃ hutvā chādesuṃ, suvaṇṇapabhā ca buddhassa sarīrapabhā ca ekato hutvā mahāobhāso ahosi. "
  2409. 462409,107,2863,55,61,1,54,6,So atirekataraṃ pasanno sakabhavanaṃ gatopi saratiyeva.
  2410. 462410,107,2863,62,85,1,218,23,So tena puññakammena tusitabhavanādisugatīsuyeva saṃsaranto dibbasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā sāsane uraṃ datvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2411. 462411,107,2864,2,17,1,113,11,40. So aparabhāge pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassī nāma {bhagavā}tiādimāha.
  2412. 462412,107,2864,18,21,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2413. 462413,107,2865,2,43,1,170,19,"44. Pāmojjaṃ {janayitvānā}ti balavapītiṃ uppādetvā‘‘ pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassā’’ tiādīsu( dha. sa.9,86; mahāni.1) viya attamanatā sakabhāvaṃ uppādetvāti attho. "
  2414. 462414,107,2865,44,47,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2415. 462415,107,2866,2,4,1,43,2,Suvaṇṇapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2416. 462416,107,2867,2,4,1,32,2,6 . Citakapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2417. 462417,107,2868,2,8,1,65,5,Vasāmi {rājāyatane}tiādikaṃ āyasmato citakapūjakattherassa apadānaṃ.
  2418. 462418,107,2868,9,47,1,383,37,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tato paraṃ uppannuppannabhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle rājāyatanarukkhadevatā hutvā nibbatto antarantarā devatāhi saddhiṃ dhammaṃ sutvā pasanno bhagavati parinibbute saparivāro gandhadīpadhūpapupphabheriādīni gāhāpetvā bhagavato āḷahanaṭṭhānaṃ gantvā dīpādīni pūjetvā anekehi tūriyehi anekehi vāditehi taṃ pūjesi.
  2419. 462419,107,2868,48,57,1,83,9,Tato paṭṭhāya sakabhavanaṃ upaviṭṭhopi bhagavantameva saritvā sammukhā viya vandati.
  2420. 462420,107,2868,58,88,1,287,30,So teneva puññena tena cittappasādena rājāyatanato kālaṃ kato tusitādīsu nibbatto dibbasampattiṃ anubhavitvā tato manussesu manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto bhagavati uppannacittappasādo bhagavato sāsane pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2421. 462421,107,2869,2,16,1,110,10,49. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vasāmi {rājāyatane}tiādimāha.
  2422. 462422,107,2869,17,28,1,75,8,"{Rājāyatane}ti devarājūnaṃ āyatanaṃ rājāyatanaṃ, tassa rukkhassa nāmadheyyo vā. "
  2423. 462423,107,2869,29,41,1,151,11,Parinibbute {bhagavatī}ti parisamantato kiñci anavasesetvā khandhaparinibbānakāle parinibbānasamaye parinibbānappattassa sikhino lokabandhunoti sambandho.
  2424. 462424,107,2870,2,24,1,188,17,"50. Citakaṃ agamāsahan ti candanāgarudevadārukappūratakkolādisugandhadārūhi citaṃ rāsigatanti citaṃ, citameva citakaṃ, buddhagāravena citakaṃ pūjanatthāya citakassa samīpaṃ ahaṃ agamāsinti attho. "
  2425. 462425,107,2870,25,33,1,65,7,Tattha gantvā katakiccaṃ dassento tūriyaṃ tattha {vādetvā}tiādimāha.
  2426. 462426,107,2870,34,37,1,27,3,Taṃ sabbaṃ suviññeyyamevāti.
  2427. 462427,107,2871,2,4,1,40,2,Citakapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2428. 462428,107,2872,2,4,1,33,2,7 . Buddhasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2429. 462429,107,2873,2,10,1,69,6,Yadā vipassī {lokaggo}tiādikaṃ āyasmato buddhasaññakattherassa apadānaṃ.
  2430. 462430,107,2873,11,28,1,168,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ bhūmaṭṭhakavimāne devaputto hutvā nibbatti.
  2431. 462431,107,2873,29,34,1,42,5,Tadā vipassī bhagavā āyusaṅkhāraṃ vossajji.
  2432. 462432,107,2873,35,39,1,59,4,Atha sakaladasasahassilokadhātu sasāgarapabbatā pakampittha.
  2433. 462433,107,2873,40,45,1,44,5,Tadā tassa devaputtassa bhavanampi kampittha.
  2434. 462434,107,2873,46,52,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe so devaputto saṃsayajāto–
  2435. 462435,107,2873,53,70,1,118,13,‘‘ kiṃ nu kho pathavīkampāya nibbattī’’ ti cintetvā buddhassa āyusaṅkhāravossajjabhāvaṃ ñatvā mahāsokaṃ domanassaṃ uppādesi.
  2436. 462436,107,2873,71,83,1,58,8,Tadā vessavaṇo mahārājā āgantvā‘‘ mā cintayitthā’’ ti assāsesi.
  2437. 462437,107,2873,84,104,1,166,20,So devaputto tato cuto tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2438. 462438,107,2874,2,17,1,113,11,57. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento yadā vipassī {lokaggo}tiādimāha.
  2439. 462439,107,2874,18,38,1,147,17,"{Āyusaṅkhāramossajjī}ti ā samantato yunoti pāleti satteti āyu, āyussa saṅkhāro rāsibhāvo āyusaṅkhāro, taṃ āyusaṅkhāraṃ ossajji pariccaji jahāsīti attho. "
  2440. 462440,107,2874,39,41,1,28,2,Tasmiṃ āyusaṅkhāravossajjane.
  2441. 462441,107,2874,42,46,1,90,4,Jalamekhalāsāgarodakamekhalāsahitā sakaladasasahassacakkavāḷapathavī kampitthāti sambandho.
  2442. 462442,107,2875,2,28,1,185,22,58. Otataṃ vitthataṃ mayhan ti mayhaṃ bhavanaṃ otataṃ vitthataṃ cittaṃ vicittaṃ suci suparisuddhaṃ cittaṃ anekehi sattahi ratanehi vicittaṃ sobhamānaṃ pakampittha pakārena kampitthāti attho.
  2443. 462443,107,2875,29,32,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2444. 462444,107,2876,2,4,1,41,2,Buddhasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2445. 462445,107,2877,2,4,1,32,2,8 . Maggasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2446. 462446,107,2878,2,7,1,68,4,{Padumuttarabuddhassā}tiādikaṃ āyasmato maggasaññakattherassa apadānaṃ.
  2447. 462447,107,2878,8,37,1,255,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tato oraṃ tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle himavante devaputto hutvā nibbatto araññaṃ gantvā maggamūḷhānaṃ maggaṃ gavesantānaṃ tassa sāvakānaṃ bhojetvā maggaṃ ācikkhi.
  2448. 462448,107,2878,38,47,1,97,9,So tena puññena devamanussasampattimanubhavitvā uppannuppannabhave sabbattha amūḷho saññavā ahosi.
  2449. 462449,107,2878,48,61,1,111,13,Atha imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāse anallīno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2450. 462450,107,2879,2,16,1,113,9,66. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {padumuttarabuddhassā}tiādimāha.
  2451. 462451,107,2879,17,36,1,148,17,"Sāvakā {vanacārino}ti bhagavato vuttavacanaṃ sammā ādarena suṇantīti sāvakā, atha vā bhagavato desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā saddhammaṃ suṇantīti sāvakā. "
  2452. 462452,107,2879,37,49,1,125,12,Vanacārino vane vicaraṇakā sāvakā vippanaṭṭhā maggamūḷhā mahāaraññe andhāva cakkhuvirahitāva anusuyyare vicarantīti sambandho.
  2453. 462453,107,2879,50,53,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2454. 462454,107,2880,2,4,1,40,2,Maggasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2455. 462455,107,2881,2,4,1,40,2,9 . Paccupaṭṭhānasaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2456. 462456,107,2882,2,8,1,76,5,Atthadassimhi {sugate}tiādikaṃ āyasmato paccupaṭṭhānasaññakattherassa apadānaṃ.
  2457. 462457,107,2882,9,31,1,226,22,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle yakkhayoniyaṃ nibbatto bhagavati dharamāne dassanassa aladdhattā pacchā parinibbute mahāsokappatto vihāsi.
  2458. 462458,107,2882,32,84,1,401,44,"Tadā hissa bhagavato sāgato nāma aggasāvako anusāsanto bhagavato sārīrikadhātupūjā bhagavati dharamāne katapūjā viya cittappasādavasā mahapphalaṃ bhavatī’’ ti vatvā‘‘ thūpaṃ karohī’’ ti niyojito thūpaṃ kāresi, taṃ pūjetvā tato cuto devamanussesu sakkacakkavattisampattimanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi. "
  2459. 462459,107,2883,2,16,1,113,10,72. So aparabhāge attano puññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassimhi {sugate}tiādimāha.
  2460. 462460,107,2883,17,20,1,20,3,Taṃ heṭṭhā vuttameva.
  2461. 462461,107,2883,21,42,1,165,19,"Yakkhayoniṃ upapajjin ti ettha pana attano sakāsaṃ sampattasampatte khādantā yanti gacchantīti yakkhā, yakkhānaṃ yoni jātīti yakkhayoni, yakkhayoniyaṃ nibbattoti attho. "
  2462. 462462,107,2884,2,23,1,124,15,"73. Dulladdhaṃ vata me {āsī}ti me mayā laddhayasaṃ dulladdhaṃ, buddhabhūtassa satthuno sakkāraṃ akatattā virādhetvā laddhanti attho. "
  2463. 462463,107,2884,24,37,1,88,11,"Duppabhātan ti duṭṭhu pabhātaṃ rattiyā pabhātakaraṇaṃ, mayhaṃ na suṭṭhuṃ pabhātanti attho. "
  2464. 462464,107,2884,38,47,1,72,8,"Duruṭṭhitan ti duuṭṭhitaṃ, sūriyassa uggamanaṃ mayhaṃ duuggamananti attho. "
  2465. 462465,107,2884,48,51,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2466. 462466,107,2885,2,4,1,48,2,Paccupaṭṭhānasaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2467. 462467,107,2886,2,4,1,30,2,10 . Jātipūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2468. 462468,107,2887,2,9,1,68,6,Jāyaṃ tassa {vipassissā}tiādikaṃ āyasmato jātipūjakattherassa apadānaṃ.
  2469. 462469,107,2887,10,54,1,384,40,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto nakkhattapāṭhakehi vipassibodhisattassa vuttalakkhaṇanimittaṃ sutvā‘‘ ayaṃ kira kumāro buddho hutvā sakalalokassa aggo seṭṭho sutvā sabbasatte saṃsārato uddharissatī’’ ti sutvā taṃ bhagavantaṃ kumārakāleyeva buddhassa viya mahāpūjamakāsi.
  2470. 462470,107,2887,55,86,1,346,31,Pacchā kamena kumārakālaṃ rājakumārakālaṃ rajjakālanti kālattayamatikkamma buddhe jātepi mahāpūjaṃ katvā tato cuto tusitādīsu nibbatto dibbasukhamanubhavitvā pacchā manussesu cakkavattādimanussasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto sattaṭṭhavassakāleyeva bhagavati pasanno pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  2471. 462471,107,2888,2,17,1,115,11,82. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento jāyaṃ tassa {vipassissā}tiādimāha.
  2472. 462472,107,2888,18,21,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2473. 462473,107,2889,2,22,1,147,14,"84. Nemittānaṃ {suṇitvānā}ti ettha nimittaṃ kāraṇaṃ sukhadukkhappattihetuṃ jānantīti nemittā, tesaṃ nemittānaṃ nakkhattapāṭhakānaṃ vacanaṃ suṇitvāti attho. "
  2474. 462474,107,2889,23,26,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2475. 462475,107,2890,2,4,1,38,2,Jātipūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2476. 462476,107,2891,2,4,1,29,2,Dvādasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2477. 462477,107,2892,2,4,1,12,2,13 . Sereyyavaggo
  2478. 462478,107,2893,2,4,1,29,2,1 . Sereyyakattheraapadānavaṇṇanā
  2479. 462479,107,2894,2,10,1,65,5,Ajjhāyako {mantadharo}tiādikaṃ āyasmato sereyyakattherassa apadānaṃ.
  2480. 462480,107,2894,11,46,1,357,35,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tato paresu attabhāvasahassesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gantvā itihāsādisakalabrāhmaṇadhammesu koṭippatto ekasmiṃ divase abbhokāse saparivāro ṭhito bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sereyyapupphaṃ gahetvā ākāse khipanto pūjesi.
  2481. 462481,107,2894,47,56,1,71,9,Tāni pupphāni ākāse vitānaṃ hutvā sattāhaṃ ṭhatvā pacchā antaradhāyiṃsu.
  2482. 462482,107,2894,57,87,1,293,30,So taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasannamānaso teneva pītisomanassena kālaṃ katvā tusitādīsu nibbatto tattha dibbasukhamanubhavitvā tato manussasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2483. 462483,107,2895,2,15,1,110,9,1. So aparabhāge purākatakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ajjhāyako {mantadharo}tiādimāha.
  2484. 462484,107,2895,16,19,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2485. 462485,107,2896,2,20,1,117,12,"3. Sereyyakaṃ {gahetvānā}ti sirise bhavaṃ jātipupphaṃ sereyyaṃ, sereyyameva sereyyakaṃ, taṃ sereyyakaṃ gahetvānāti sambandho. "
  2486. 462486,107,2896,21,37,1,157,16,Bhagavati pasanno jātisumanamakuḷacampakādīni pupphāni patiṭṭhapetvā pūjetuṃ kālaṃ natthitāya tattha sampattaṃ taṃ sereyyakaṃ pupphaṃ gahetvā pūjesinti attho.
  2487. 462487,107,2896,38,41,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2488. 462488,107,2897,2,4,1,37,2,Sereyyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2489. 462489,107,2898,2,4,1,33,2,2 . Pupphathūpiyattheraapadānavaṇṇanā
  2490. 462490,107,2899,2,8,1,67,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato pupphathūpiyattherassa apadānaṃ.
  2491. 462491,107,2899,9,49,1,387,38,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassibuddhassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippe nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā attanā sahagatehi pañcasissasahassehi saddhiṃ pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā kukkuranāmapabbatasamīpe paṇṇasālaṃ kāretvā paṭivasati.
  2492. 462492,107,2899,50,81,1,305,31,Tadā buddhuppādabhāvaṃ sutvā sissehi saha buddhassa santikaṃ gantukāmo kenaci byādhinā pīḷito paṇṇasālaṃ pavisitvā sissasantikā buddhassānubhāvaṃ lakkhaṇañca sutvā pasannamānaso himavantato campakāsokatilakakeṭakādyaneke pupphe āharāpetvā thūpaṃ katvā buddhaṃ viya pūjetvā kālaṃ katvā brahmalokūpago ahosi.
  2493. 462493,107,2899,82,93,1,78,11,Atha te sissā tassa āḷahanaṃ katvā buddhasantikaṃ gantvā taṃ pavattiṃ ārocesuṃ.
  2494. 462494,107,2899,94,100,1,72,6,Atha bhagavā buddhacakkhunā oloketvā anāgataṃsañāṇena pākaṭīkaraṇamakāsi.
  2495. 462495,107,2899,101,117,1,148,16,So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2496. 462496,107,2900,2,15,1,106,9,10. Atha so attano pubbakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2497. 462497,107,2900,16,19,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2498. 462498,107,2900,20,46,1,187,20,"Kukkuro nāma {pabbato}ti pabbatassa sikharaṃ kukkurākārena sunakhākārena saṇṭhitattā‘‘ kukkurapabbato’’ ti saṅkhyaṃ gato, tassa samīpe paṇṇasālaṃ katvā pañcatāpasasahassehi saha vasamānoti attho. "
  2499. 462499,107,2900,47,51,1,42,4,Nayānusārena sesaṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2500. 462500,107,2901,2,4,1,41,2,Pupphathūpiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2501. 462501,107,2902,2,4,1,32,2,3 . Pāyasadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2502. 462502,107,2903,2,8,1,70,5,Suvaṇṇavaṇṇo {sambuddho}tiādikaṃ āyasmato pāyasadāyakattherassa apadānaṃ.
  2503. 462503,107,2903,9,45,1,393,35,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ vibhavasampanne kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ vasanto hatthiassadhanadhaññasattaratanādivibhavasampanno saddhāsampanno kammaphalaṃ saddahitvā sahassamattā suvaṇṇapātiyo kāretvā tasmiṃ khīrapāyasasahassassa pūretvā tā sabbā gāhāpetvā simbalivanaṃ agamāsi.
  2504. 462504,107,2903,46,56,1,91,10,Tasmiṃ samaye vipassī bhagavā chabbaṇṇaraṃsiyo vissajjetvā ākāse caṅkamaṃ māpetvā caṅkamati.
  2505. 462505,107,2903,57,70,1,96,13,So pana seṭṭhi taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasanno pātiyo ṭhapetvā vanditvā ārocesi paṭiggahaṇāya.
  2506. 462506,107,2903,71,91,1,187,17,"Atha bhagavā anukampaṃ upādāya paṭiggahesi, paṭiggahetvā ca pana tassa somanussuppādanatthaṃ sahassamattehi bhikkhusaṅghehi saddhiṃ paribhuñji, tadavasesaṃ anekasahassabhikkhū paribhuñjiṃsu. "
  2507. 462507,107,2903,92,109,1,138,16,So tena puññena sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2508. 462508,107,2904,2,18,1,131,12,26. So aparabhāge attano kusalaṃ paccavekkhamāno taṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇo {sambuddho}tiādimāha.
  2509. 462509,107,2904,19,22,1,20,3,Taṃ heṭṭhā vuttameva.
  2510. 462510,107,2905,2,27,1,199,19,"28. Caṅkamaṃ {susamārūḷho}ti cadinanto padavikkhepaṃ karonto kamati gacchatīti caṅkamaṃ, caṅkamassa padavikkhepassa ādhārabhūtapathavipadeso caṅkamaṃ nāmāti attho, etaṃ caṅkamaṃsu visesena ārūḷhoti sambandho. "
  2511. 462511,107,2905,28,43,1,103,12,"Ambare {anilāyane}ti varīyati chādiyati anenāti varaṃ, na baranti ambaraṃ, setavatthasadisaṃ ākāsanti attho. "
  2512. 462512,107,2905,44,69,1,177,22,"Natthi nilīyanaṃ gopanaṃ etthāti anilaṃ, ā samantato yanti gacchanti anena iddhimantoti āyanaṃ, anilañca taṃ āyanañceti anilāyanaṃ, tasmiṃ ambare anilāyane caṅkamaṃ māpayinti attho. "
  2513. 462513,107,2905,70,73,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2514. 462514,107,2906,2,4,1,40,2,Pāyasadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2515. 462515,107,2907,2,4,1,32,2,4 . Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā
  2516. 462516,107,2908,2,8,1,66,5,Nisajja {pāsādavare}tiādikaṃ āyasmato gandhodakiyattherassa apadānaṃ.
  2517. 462517,107,2908,9,35,1,261,25,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave nibbānūpanissayāni puññāni upacinanto vipassībhagavato kāle seṭṭhikule nibbatto viññutaṃ patvā mahaddhano mahābhogo dibbasukhamanubhavanto viya manussasukhamanubhavanto ekasmiṃ divase pāsādavare nisinno hoti.
  2518. 462518,107,2908,36,54,1,159,17,"Tadā bhagavā suvaṇṇamahāmeru viya vīthiyā vicarati, taṃ vicaramānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso gantvā vanditvā sugandhodakena bhagavantaṃ osiñcamāno pūjesi. "
  2519. 462519,107,2908,55,79,1,214,24,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsena anallīno satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
  2520. 462520,107,2909,2,16,1,112,10,35. So aparabhāge attano pubbakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nisajja {pāsādavare}tiādimāha.
  2521. 462521,107,2909,17,35,1,164,15,"Tattha {pāsādo}ti pasādaṃ somanassaṃ janeti uppādetīti pāsādo , mālākammacittakammasuvaṇṇakammādyanekavicittaṃ disvā tattha paviṭṭhānaṃ janānaṃ pasādaṃ janayatīti attho. "
  2522. 462522,107,2909,36,53,1,126,15,"Pāsādo ca so patthetabbaṭṭhena varo cāti pāsādavaro, tasmiṃ pāsādavare nisajja nisīditvā vipassiṃ jinavaraṃ addasanti sambandho. "
  2523. 462523,107,2909,54,57,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2524. 462524,107,2910,2,4,1,40,2,Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2525. 462525,107,2911,2,4,1,35,2,5 . Sammukhāthavikattheraapadānavaṇṇanā
  2526. 462526,107,2912,2,8,1,70,5,Jāyamāne {vipassimhī}tiādikaṃ āyasmato sammukhāthavikattherassa apadānaṃ.
  2527. 462527,107,2912,9,52,1,448,42,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto sattavassikakāleyeva sakasippe nipphattiṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vipassimhi bodhisatte uppanne sabbabuddhānaṃ lakkhaṇāni vedattaye dissamānāni tāni rājappamukhassa janakāyassa vipassībodhisattassa lakkhaṇañca buddhabhāvañca byākaritvā janānaṃ mānasaṃ nibbāpesi, anekāni ca thutivacanāni nivedesi. "
  2528. 462528,107,2912,53,74,1,203,21,So tena kusalakammena cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2529. 462529,107,2912,75,79,1,47,3,Katakusalanāmena {sammukhāthavikatthero}ti pākaṭo.
  2530. 462530,107,2913,2,16,1,101,9,41. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento jāyamāne {vipassimhī}tiādimāha.
  2531. 462531,107,2913,17,37,1,185,19,"Vipassimhi sammāsambuddhe jāyamāne uppajjamāne mātukucchito nikkhante ahaṃ pātubhūtaṃ nimittaṃ kāraṇaṃ buddhabhāvassa hetuṃ byākariṃ kathesiṃ, anekāni acchariyāni pākaṭāni akāsinti attho. "
  2532. 462532,107,2913,38,41,1,40,3,Sesaṃ vuttanayānusārena suviññeyyamevāti.
  2533. 462533,107,2914,2,4,1,43,2,Sammukhāthavikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2534. 462534,107,2915,2,4,1,32,2,6 . Kusumāsaniyattheraapadānavaṇṇanā
  2535. 462535,107,2916,2,8,1,67,5,Nagare {dhaññavatiyā}tiādikaṃ āyasmato kusumāsaniyattherassa apadānaṃ.
  2536. 462536,107,2916,9,74,1,646,63,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patto mahaddhano mahābhogo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gato brāhmaṇasippesu koṭippatto sakaparasamayakusalo mātāpitaro pūjetukāmo pañca uppalakalāpe attano samīpe ṭhapetvā nisinno bhikkhusaṅghaparivutaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ āgacchantaṃ disvā nīlapītādighanabuddharasmiyo ca disvā pasannamānaso āsanaṃ paññāpetvā tattha tāni pupphāni santharitvā bhagavantaṃ tattha nisīdāpetvā sakaghare mātu atthāya paṭiyattāni sabbāni khādanīyabhojanīyāni gahetvā saparivāraṃ bhagavantaṃ sahatthena santappento bhojesi.
  2537. 462537,107,2916,75,79,1,38,4,Bhojanāvasāne ekaṃ uppalahatthaṃ adāsi.
  2538. 462538,107,2916,80,84,1,34,4,Tena somanassajāto patthanaṃ akāsi.
  2539. 462539,107,2916,85,89,1,33,4,Bhagavāpi anumodanaṃ katvā pakāmi.
  2540. 462540,107,2916,90,117,1,236,27,So tena puññena devamanussesu dve sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto bhogayasehi vaḍḍhito kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2541. 462541,107,2917,2,17,1,131,11,65. So aparabhāge pubbe katakusalaṃ pubbenivāsañāṇena saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare {dhaññavatiyā}tiādimāha.
  2542. 462542,107,2917,18,46,1,312,24,"Dhaññānaṃ puññavantānaṃ khattiyabrāhmaṇagahapatimahāsālānaṃ anekesaṃ kulānaṃ ākarattā dhaññavatī, atha vā muttāmaṇiādisattaratanānaṃ sattavidhadhaññānaṃ upabhogaparibhogānaṃ ākarattā dhaññavatī, atha vā dhaññānaṃ buddhapaccekabuddhakhīṇāsavānaṃ vasanaṭṭhānaṃ ārāmavihārādīnaṃ ākarattā dhaññavatī, tassā dhaññavatiyā. "
  2543. 462543,107,2917,47,61,1,128,12,"Nagaranti patthenti ettha upabhogaparibhogatthikā janāti nagaraṃ, na gacchatīti vā nagaṃ, rājayuvarājamahāmattādīnaṃ vasanaṭṭhānaṃ. "
  2544. 462544,107,2917,62,76,1,142,13,"Nagaṃ rāti ādadāti gaṇhātīti nagaraṃ, rājādīnaṃ vasanaṭṭhānasamūhabhūtaṃ pākāraparikhādīhi parikkhittaṃ paricchinnaṭṭhānaṃ nagaraṃ nāmāti attho. "
  2545. 462545,107,2917,77,93,1,124,15,"Nagare yadā ahaṃ vipassissa bhagavato santike byākaraṇaṃ alabhiṃ, tadā tasmiṃ dhaññavatiyā nagare brāhmaṇo ahosinti sambandho. "
  2546. 462546,107,2917,94,97,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  2547. 462547,107,2918,2,4,1,40,2,Kusumāsaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2548. 462548,107,2919,2,4,1,31,2,7 . Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2549. 462549,107,2920,2,8,1,67,5,Ajjhāyako {mantadharo}tiādikaṃ āyasmato phaladāyakattherassa apadānaṃ.
  2550. 462550,107,2920,9,62,1,487,50,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā vedattayādisakasippesu pārappatto anekesaṃ brāhmaṇasahassāniṃ pāmokkho ācariyo sakasippānaṃ pariyosānaṃ adisvā tattha ca sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre assamaṃ kāretvā saha sissehi vāsaṃ kappesi, tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā bhikkhāya caramāno tassānukampāya taṃ padesaṃ sampāpuṇi. "
  2551. 462551,107,2920,63,78,1,135,15,Tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso attano atthāya puṭake nikkhipitvā rukkhagge laggitāni madhurāni padumaphalāni madhunā saha adāsi.
  2552. 462552,107,2920,79,89,1,110,10,Bhagavā tassa somanassuppādanatthaṃ passantasseva paribhuñjitvā ākāse ṭhito phaladānānisaṃsaṃ kathetvā pakkāmi.
  2553. 462553,107,2921,2,31,1,268,24,75. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto sattavassikoyeva arahattaṃ patvā pubbe katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ajjhāyako {mantadharo}tiādimāha.
  2554. 462554,107,2921,32,39,1,54,6,"Tattha ajjheti cintetīti ajjhāyi, ajjhāyiyeva ajjhāyako. "
  2555. 462555,107,2921,40,61,1,108,15,Ettha hi akāro‘‘ paṭisedhe vuddhitabbhāve… pe… akāro virahappake’’ ti evaṃ vuttesu dasasu atthesu tabbhāve vattati.
  2556. 462556,107,2921,62,73,1,97,10,"Sissānaṃ savanadhāraṇādivasena hitaṃ ajjheti cinteti sajjhāyaṃ karotīti ajjhāyako, cintakoti attho. "
  2557. 462557,107,2921,74,83,1,80,9,Ācariyassa santike uggahitaṃ sabbaṃ mantaṃ manena dhāreti pavattetīti mantadharo.
  2558. 462558,107,2921,84,109,1,180,21,"Tiṇṇaṃ vedāna {pāragū}ti vedaṃ vuccati ñāṇaṃ, vedena veditabbā bujjhitabbāti vedā, iruvedayajuvedasāmavedasaṅkhātā tayo ganthā, tesaṃ vedānaṃ pāraṃ pariyosānaṃ koṭiṃ gato pattoti pāragū. "
  2559. 462559,107,2921,110,111,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti
  2560. 462560,107,2922,2,4,1,39,2,Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2561. 462561,107,2923,2,4,1,31,2,8 . Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā
  2562. 462562,107,2924,2,8,1,67,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato ñāṇasaññikattherassa apadānaṃ.
  2563. 462563,107,2924,9,62,1,462,46,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tasmiṃ tasmiṃ uppannuppanne bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre pabbatantare paṇṇasālaṃ kāretvā pañcābhiññāaṭṭhasamāpattiyo nibbattetvā vasanto ekadivasaṃ parisuddhaṃ paṇḍaraṃ pulinatalaṃ disvā‘‘ īdisā parisuddhā buddhā, īdisaṃva parisuddhaṃ buddhañāṇan’’ ti buddhañca tassa ñāṇañca anussari thomesi ca. "
  2564. 462564,107,2925,2,37,1,280,28,84. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā sāsane pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto pubbe katapuññaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento‘‘ pabbate himavantamhī’’ tiādimāha.
  2565. 462565,107,2925,38,58,1,156,17,"Pulinaṃ sobhanaṃ {disvā}ti paripuṇṇakataṃ viya pulākārena parisodhitākārena pavattaṃ ṭhitanti pulinaṃ, sobhanaṃ vālukaṃ disvā seṭṭhaṃ buddhaṃ anussarinti attho. "
  2566. 462566,107,2925,59,61,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2567. 462567,107,2926,2,4,1,39,2,Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2568. 462568,107,2927,2,4,1,34,2,9 . Gaṇṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2569. 462569,107,2928,2,8,1,72,5,Suvaṇṇavaṇṇo {sambuddho}tiādikaṃ āyasmato gaṇṭhipupphiyattherassa apadānaṃ.
  2570. 462570,107,2928,9,32,1,233,23,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katapuññasañcayo vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto upabhogaparibhogehi anūno ekadivasaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ sagaṇaṃ disvā pasannamānaso lājāpañcamehi pupphehi pūjesi.
  2571. 462571,107,2928,33,57,1,240,24,So teneva cittappasādena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato devaloke nibbatto dibbasampattiṃ anubhavitvā aparabhāge manussesu manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  2572. 462572,107,2929,2,25,1,149,15,91. So ekadivasaṃ pubbe katapuññaṃ saritvā somanassajāto‘‘ iminā kusalenāhaṃ nibbānaṃ patto’’ ti pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇo {sambuddho}tiādimāha.
  2573. 462573,107,2929,26,31,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  2574. 462574,107,2930,2,4,1,42,2,Gaṇṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2575. 462575,107,2931,2,4,1,32,2,10 . Padumapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2576. 462576,107,2932,2,8,1,66,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato padumapūjakattherassa apadānaṃ.
  2577. 462577,107,2932,9,56,1,444,45,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippe nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto buddhuppattito puretaraṃ uppannattā ovādānusāsanaṃ alabhitvā gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre gotamakaṃ nāma pabbataṃ nissāya assamaṃ kāretvā pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā jhānasukheneva vihāsi.
  2578. 462578,107,2932,57,68,1,98,11,Tadā padumuttaro bhagavā buddho hutvā satte saṃsārato uddharanto tassānukampāya himavantaṃ agamāsi.
  2579. 462579,107,2932,69,79,1,96,10,Tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sakasisse samānetvā tehi padumapupphāni āharāpetvā pūjesi.
  2580. 462580,107,2932,80,98,1,169,18,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto saddho pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2581. 462581,107,2933,2,14,1,100,8,97. So attano puññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2582. 462582,107,2933,15,28,1,119,12,Gotamo nāma {pabbato}ti anekesaṃ yakkhadevatānaṃ āvāsabhāvena adhiṭṭhānavasena gotamassa bhavanattā gotamoti pākaṭo ahosi.
  2583. 462583,107,2933,29,32,1,28,3,Pavattati tiṭṭhatīti pabbato.
  2584. 462584,107,2933,33,39,1,49,5,Nāgarukkhehi {sañchanno}ti ruhati tiṭṭhatīti rukkho.
  2585. 462585,107,2933,40,61,1,186,19,"Atha vā pathaviṃ khananto uddhaṃ ruhatīti rukkho, nānā anekappakārā campakakappūranāgaagarucandanādayo rukkhāti nānārukkhā, tehi nānārukkhehi sañchanno parikiṇṇo gotamo pabbatoti sambandho. "
  2586. 462586,107,2933,62,87,1,196,21,"{Mahābhūtagaṇālayo}ti bhavanti jāyanti uppajjanti vaḍḍhanti cāti bhūtā, mahantā ca te bhūtā cāti mahābhūtā, mahābhūtānaṃ gaṇo samūhoti mahābhūtagaṇo, mahābhūtagaṇassa ālayo patiṭṭhāti mahābhūtagaṇālayo. "
  2587. 462587,107,2934,2,19,1,114,13,98. Vemajjhamhi ca {tassāsī}ti tassa gotamassa pabbatassa vemajjhe abbhantare assamo abhinimmito nipphādito katoti attho.
  2588. 462588,107,2934,20,22,1,18,2,Sesaṃ uttānamevāti.
  2589. 462589,107,2935,2,4,1,40,2,Padumapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2590. 462590,107,2936,2,4,1,28,2,Terasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2591. 462591,107,2937,2,4,1,12,2,14 . Sobhitavaggo
  2592. 462592,107,2938,2,4,1,27,2,1 . Sobhitattheraapadānavaṇṇanā
  2593. 462593,107,2939,2,11,1,64,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato sobhitattherassa apadānaṃ.
  2594. 462594,107,2939,12,40,1,271,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ekadivasaṃ satthārā dhamme desiyamāne somanassena pasannamānaso nānappakārehi thomesi.
  2595. 462595,107,2939,41,66,1,231,25,So teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto sattavassikova pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
  2596. 462596,107,2940,2,17,1,114,11,1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  2597. 462597,107,2940,18,23,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
  2598. 462598,107,2941,2,4,1,35,2,Sobhitattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2599. 462599,107,2942,2,4,1,29,2,2 . Sudassanattheraapadānavaṇṇanā
  2600. 462600,107,2943,2,8,1,64,5,Vitthatāya {nadītīre}tiādikaṃ āyasmato sudassanattherassa apadānaṃ.
  2601. 462601,107,2943,9,45,1,353,36,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññūpacayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vitthatāya nāma gaṅgāya samīpe pilakkhuphalitaṃ pariyesanto tassā tīre nisinnaṃ jalamānaaggisikhaṃ iva sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā pasannamānaso ketakīpupphaṃ vaṇṭeneva chinditvā pūjento evamāha–
  2602. 462602,107,2943,46,65,1,85,13,"‘‘ bhante, yena ñāṇena tvaṃ evaṃ mahānubhāvo sabbaññubuddho jāto, taṃ ñāṇaṃ ahaṃ pūjemī’’ ti. "
  2603. 462603,107,2943,66,69,1,28,3,Atha bhagavā anumodanamakāsi.
  2604. 462604,107,2943,70,88,1,161,18,So tena puññena devamanussesu jāto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2605. 462605,107,2944,2,17,1,101,9,10. So attano katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vitthatāya {nadītīre}tiādimāha.
  2606. 462606,107,2944,18,50,1,212,28,"Tattha {vitthatāyā}ti vittharati pattharati vitthiṇṇā hotīti vitthatā, nadanti saddaṃ karonti itā gatā pavattāti nadī, nadiṃ tarantā etaṃ patvā tiṇṇā nāma hontīti tīraṃ, tassā vitthatāya nadiyā tīre tīrasamīpeti attho. "
  2607. 462607,107,2944,51,72,1,159,18,"Ketakiṃ pupphitaṃ {disvā}ti kucchitākārena gaṇhantānaṃ hatthaṃ kaṇḍako chindati vijjhatīti ketaṃ, ketassa esā ketakīpupphaṃ, taṃ disvā vaṇṭaṃ chinditvāti sambandho. "
  2608. 462608,107,2945,2,35,1,246,25,"11. Sikhino {lokabandhuno}ti sikhī vuccati aggi, sikhīsadisā nīlapītādibhedā jalamānā chabbaṇṇaghanaraṃsiyo yassa so sikhī, lokassa sakalalokattayassa bandhu ñātakoti lokabandhu, tassa sikhino lokabandhuno ketakīpupphaṃ vaṇṭe chinditvā pūjesinti sambandho. "
  2609. 462609,107,2945,36,38,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2610. 462610,107,2946,2,4,1,37,2,Sudassanattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2611. 462611,107,2947,2,4,1,35,2,3 . Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā
  2612. 462612,107,2948,2,7,1,69,4,{Candabhāgānadītīre}tiādikaṃ āyasmato candanapūjanakattherassa apadānaṃ.
  2613. 462613,107,2948,8,36,1,327,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavante candabhāgānadiyā samīpe kinnarayoniyaṃ nibbatto pupphabhakkho pupphanivasano candanaagaruādīsu gandhavibhūsito himavante bhummadevatā viya uyyānakīḷajalakīḷādianekasukhaṃ anubhavanto vāsaṃ kappesi.
  2614. 462614,107,2948,37,48,1,99,11,Tadā atthadassī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ gantvā ākāsato oruyha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nisīdi.
  2615. 462615,107,2948,49,60,1,100,11,So kinnaro taṃ bhagavantaṃ vijjotamānaṃ tattha nisinnaṃ disvā pasannamānaso sugandhacandanena pūjesi.
  2616. 462616,107,2948,61,65,1,30,4,Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
  2617. 462617,107,2949,2,42,1,376,35,17. So tena puññena tena somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattirajjapadesarajjasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {candabhāgānadītīre}tiādimāha.
  2618. 462618,107,2949,43,52,1,60,9,Tattha candaṃ manaṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ ñatvā viya jātoti cando.
  2619. 462619,107,2949,53,72,1,191,17,"Candamaṇḍalena pasannanimmalodakena ubhosu passesu muttādalasadisasantharadhavalapulinatalena ca samannāgatattā candena bhāgā sadisāti candabhāgā, tassā candabhāgāya nadiyā tīre samīpeti attho. "
  2620. 462620,107,2949,73,78,1,49,5,Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
  2621. 462621,107,2950,2,4,1,43,2,Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2622. 462622,107,2951,2,4,1,31,2,Aṭṭhamabhāṇavāravaṇṇanā samattā.
  2623. 462623,107,2952,2,4,1,36,2,4 . Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā
  2624. 462624,107,2953,2,9,1,71,6,Sunando nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato pupphacchadaniyattherassa apadānaṃ.
  2625. 462625,107,2953,10,32,1,220,22,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippesu nipphattiṃ patto mahābhogo mahāyaso dānābhirato ahosi.
  2626. 462626,107,2953,33,57,1,112,17,Ekadivasaṃ so‘‘ sakalajambudīpe ime yācakā nāma‘ ahaṃ dānaṃ na laddhosmī’ ti vattuṃ mā labhantū’’ ti mahādānaṃ sajjesi.
  2627. 462627,107,2953,58,64,1,52,6,Tadā padumuttaro bhagavā saparivāro ākāsena gacchati.
  2628. 462628,107,2953,65,76,1,98,11,Brāhmaṇo taṃ disvā pasannacitto sakasisse pakkosāpetvā pupphāni āharāpetvā ākāse ukkhipitvā pūjesi.
  2629. 462629,107,2953,77,83,1,51,6,Tāni sakalanagaraṃ chādetvā satta divasāni aṭṭhaṃsu.
  2630. 462630,107,2954,2,32,1,261,26,26. So tena puññakammena devamanussesu sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sunando nāma {nāmenā}tiādimāha.
  2631. 462631,107,2954,33,37,1,40,4,Taṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
  2632. 462632,107,2955,2,4,1,44,2,Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2633. 462633,107,2956,2,4,1,31,2,5 . Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā
  2634. 462634,107,2957,2,8,1,65,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato rahosaññakattherassa apadānaṃ.
  2635. 462635,107,2957,9,100,1,831,85,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ekasmiṃ buddhasuññakāle majjhimadese brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto kevalaṃ udaraṃ pūretvā kodhamadamānādayo akusaleyeva disvā gharāvāsaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā anekatāpasasataparivāro vasabhapabbatasamīpe assamaṃ māpetvā tīṇi vassasahassāni himavanteyeva vasamāno‘‘ ahaṃ ettakānaṃ sissānaṃ ācariyoti sammato garuṭṭhāniyo garukātabbo vandanīyo, ācariyo me natthī’’ ti domanassappatto te sabbe sisse sannipātetvā buddhānaṃ abhāve nibbānādhigamābhāvaṃ pakāsetvā sayaṃ ekako raho vivekaṭṭhāneva nisinno buddhassa sammukhā nisinno viya buddhasaññaṃ manasi karitvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā sālāyaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti. "
  2636. 462636,107,2958,2,32,1,280,26,34. So tattha jhānasukhena ciraṃ vasitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto kāmesu anallīno sattavassiko pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā chaḷabhiñño hutvā pubbenivāsañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2637. 462637,107,2958,33,47,1,133,13,Vasabho nāma {pabbato}ti himavantapabbataṃ vinā sesapabbatānaṃ uccatarabhāvena seṭṭhatarabhāvena vasabhoti saṅkhaṃ gato pabbatoti attho.
  2638. 462638,107,2958,48,51,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2639. 462639,107,2959,2,4,1,39,2,Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2640. 462640,107,2960,2,4,1,35,2,6 . Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2641. 462641,107,2961,2,9,1,73,6,Kaṇikāraṃva jotantan tiādikaṃ āyasmato campakapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2642. 462642,107,2961,10,45,1,337,34,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanantare vasanto vessabhuṃ bhagavantaṃ uddissa sissehi ānītehi campakapupphehi pūjesi.
  2643. 462643,107,2961,46,49,1,24,3,Bhagavā anumodanaṃ akāsi.
  2644. 462644,107,2961,50,70,1,201,20,So teneva kusalena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena gharāvāse anallīno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2645. 462645,107,2962,2,16,1,120,11,41. So aparabhāge attano pubbapuññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kaṇikāraṃva jotantan tiādimāha.
  2646. 462646,107,2962,17,54,1,258,27,"Tattha kaṇikāran ti sakalapattapalāsāni paribhajja pātetvā pupphagahaṇasamaye kaṇṇikābaddho hutvā pupphamakuḷānaṃ gahaṇato kaṇṇikākārena pakatoti kaṇikāro,‘‘ kaṇṇikāro’’ ti vattabbe niruttinayena ekassa pubba ṇa-kārassa lopaṃ katvā‘‘ kaṇikāran’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ. "
  2647. 462647,107,2962,55,63,1,66,8,Taṃ pupphitaṃ kaṇikārarukkhaṃ iva jotantaṃ buddhaṃ addasanti attho.
  2648. 462648,107,2962,64,66,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2649. 462649,107,2963,2,4,1,43,2,Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2650. 462650,107,2964,2,4,1,35,2,7 . Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā
  2651. 462651,107,2965,2,8,1,67,5,Visālamāḷe {āsīno}tiādikaṃ āyasmato atthasandassakattherassa apadānaṃ.
  2652. 462652,107,2965,9,47,1,392,37,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu attabhāvesu katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā paṭivasati, tadā sattānukampāya himavantamāgataṃ padumuttarabhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcaṅgasamannāgato vanditvā thutivacanehi thomesi. "
  2653. 462653,107,2965,48,56,1,65,8,So tena puññena yāvatāyukaṃ katvā kālaṅkatvā brahmalokūpago ahosi.
  2654. 462654,107,2965,57,72,1,138,15,So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
  2655. 462655,107,2966,2,16,1,98,9,47. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento visālamāḷe {āsīno}tiādimāha.
  2656. 462656,107,2966,17,36,1,144,16,"Tattha {visālamāḷe}ti visālaṃ patthaṭaṃ vitthiṇṇaṃ mahantaṃ māḷaṃ visālamāḷaṃ, tasmiṃ visālamāḷe āsīno nisinno ahaṃ lokanāyakaṃ addasanti sambandho. "
  2657. 462657,107,2966,37,39,1,22,2,Tesaṃ suviññeyyamevāti.
  2658. 462658,107,2967,2,4,1,43,2,Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2659. 462659,107,2968,2,4,1,33,2,8 . Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā
  2660. 462660,107,2969,2,10,1,70,8,Nārado iti me nāman tiādikaṃ āyasmato ekapasādaniyattherassa apadānaṃ.
  2661. 462661,107,2969,11,41,1,287,30,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katakusalo atthadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto kesavoti pākaṭo hutvā viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha ativiya pītisomanassajāto pakkāmi.
  2662. 462662,107,2969,42,71,1,267,29,So yāvatāyukaṃ ṭhatvā teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu uppanno tattha sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  2663. 462663,107,2970,2,19,1,119,13,55. So aparabhāge attano katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nārado iti me nāman tiādimāha.
  2664. 462664,107,2970,20,38,1,134,16,"Tattha {nārado}ti jātivasena suddhasarīrattā natthi rajo dhūli malaṃ etassāti nārado, ja-kārassa da-kāraṃ katvā nāradoti kuladattikaṃ nāmaṃ. "
  2665. 462665,107,2970,39,51,1,86,11,{Kesavo}ti kisavacchagotte jātattā kesavo nāradakesavo iti maṃ janā vidū jānantīti attho.
  2666. 462666,107,2970,52,54,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2667. 462667,107,2971,2,4,1,41,2,Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2668. 462668,107,2972,2,4,1,36,2,9 . Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2669. 462669,107,2973,2,10,1,72,7,Migarājā tadā āsin tiādikaṃ āyasmato sālapupphadāyakattherassa apadānaṃ.
  2670. 462670,107,2973,11,25,1,149,14,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katakusalasañcayo kenaci kammacchiddena himavante sīhayoniyaṃ nibbatto anekasīhaparivāro vihāsi.
  2671. 462671,107,2973,26,32,1,52,6,Tadā sikhī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ agamāsi.
  2672. 462672,107,2973,33,42,1,87,9,Sīho taṃ upagataṃ disvā pasannamānaso sākhābhaṅgena sakaṇṇikasālapupphaṃ gahetvā pūjesi.
  2673. 462673,107,2973,43,47,1,30,4,Bhagavā tassa anumodanaṃ akāsi.
  2674. 462674,107,2974,2,35,1,274,29,60. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasanno pabbajitvā arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migarājā tadā āsin tiādimāha.
  2675. 462675,107,2974,36,51,1,94,13,"Tattha maraṇaṃ gacchantīti migā, atha vā ghāsaṃ magganti gavesantīti migā, migānaṃ rājā migarājā. "
  2676. 462676,107,2974,52,61,1,91,9,Sakalacatuppadānaṃ rājabhāve satipi gāthābandhasukhatthaṃ mige ādiṃ katvā migarājāti vuttaṃ.
  2677. 462677,107,2974,62,75,1,95,12,"Yadā bhagavantaṃ disvā sapupphaṃ sālasākhaṃ bhañjitvā pūjesiṃ, tadā ahaṃ migarājā ahosinti attho. "
  2678. 462678,107,2975,2,13,1,70,8,62. Sakosaṃ pupphamāharin ti sakaṇṇikaṃ sālapupphaṃ āhariṃ pūjesinti attho.
  2679. 462679,107,2975,14,16,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2680. 462680,107,2976,2,4,1,44,2,Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2681. 462681,107,2977,2,4,1,37,2,10 . Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2682. 462682,107,2978,2,10,1,74,7,Parodhako tadā āsin tiādikaṃ āyasmato piyālaphaladāyakattherassa apadānaṃ.
  2683. 462683,107,2978,11,33,1,200,22,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto himavante ekasmiṃ pabbhāre mige vadhitvā jīvikaṃ kappetvā vasati.
  2684. 462684,107,2978,34,53,1,156,18,Tasmiṃ kāle tattha gataṃ sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sāyaṃ pātaṃ namassamāno kañci deyyadhammaṃ apassanto madhurāni piyālaphalāni uccinitvā adāsi.
  2685. 462685,107,2978,54,57,1,23,3,Bhagavā tāni paribhuñji.
  2686. 462686,107,2978,58,72,1,136,14,So nesādo buddhārammaṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭṭhasarīro pāpakamme virattacitto mūlaphalāhāro nacirasseva kālaṃ katvā devaloke nibbatti.
  2687. 462687,107,2979,2,43,1,378,38,66. So tattha dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca anekavidhasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha anabhirato gehaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patto attano kataphaladānakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parodhako tadā āsin tiādimāha.
  2688. 462688,107,2979,44,57,1,89,12,"Tattha yadā ahaṃ piyālaphalaṃ datvā cittaṃ pasādesiṃ, tadā ahaṃ parodhako āsinti sambandho. "
  2689. 462689,107,2979,58,62,1,37,3,{Parodhako}ti parasattarodhako vihesako.
  2690. 462690,107,2979,63,81,1,74,10,‘‘ Pararodhako’’ ti vattabbe pubbassa ra-kārassa lopaṃ katvā‘‘ parodhako’’ ti vuttaṃ.
  2691. 462691,107,2980,2,27,1,124,15,"69. Paricāriṃ vināyakan ti taṃ nibbānapāpakaṃ satthāraṃ,‘‘ bhante , imaṃ phalaṃ paribhuñjathā’’ ti pavāriṃ nimantesiṃ ārādhesinti attho. "
  2692. 462692,107,2980,28,30,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2693. 462693,107,2981,2,4,1,45,2,Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2694. 462694,107,2982,2,4,1,29,2,Cuddasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2695. 462695,107,2983,2,4,1,11,2,15 . Chattavaggo
  2696. 462696,107,2984,2,4,1,31,2,1 . Atichattiyattheraapadānavaṇṇanā
  2697. 462697,107,2985,2,9,1,68,5,Parinibbute {bhagavatī}tiādikaṃ āyasmato atichattiyattherassa apadānaṃ.
  2698. 462698,107,2985,10,55,1,355,37,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto dharamānassa bhagavato adiṭṭhattā parinibbutakāle‘‘ aho mama parihānī’’ ti cintetvā‘‘ mama jātiṃ saphalaṃ karissāmī’’ ti katasanniṭṭhāno chattādhichattaṃ kāretvā tassa bhagavato sarīradhātuṃ nihitadhātugabbhaṃ pūjesi.
  2699. 462699,107,2985,56,63,1,60,6,Aparabhāge pupphacchattaṃ kāretvā tameva dhātugabbhaṃ pūjesi.
  2700. 462700,107,2985,64,86,1,216,22,So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto satthari pasanno pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vāyamanto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  2701. 462701,107,2986,2,15,1,103,9,1. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parinibbute {bhagavatī}tiādimāha.
  2702. 462702,107,2986,16,35,1,167,17,"Tattha chattātichattan ti chādiyati saṃvariyati ātapādinti chattaṃ, chattassa atichattaṃ chattassa upari katachattaṃ chattātichattaṃ, chattassa uparūpari chattanti attho. "
  2703. 462703,107,2986,36,66,1,239,28,"Thūpamhi abhiropayin ti thūpiyati rāsikarīyatīti thūpo, atha vā thūpati thirabhāvena vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjamāno patiṭṭhātīti thūpo, tasmiṃ thūpamhi mayā kāritaṃ chattaṃ uparūpari ṭhapanavasena abhi visesena āropayiṃ pūjesinti attho. "
  2704. 462704,107,2987,2,18,1,115,12,2. Pupphacchadanaṃ {katvānā}ti vikasitehi sugandhehi anekehi phupphehi chadanaṃ chattupari vitānaṃ katvā pūjesinti attho.
  2705. 462705,107,2987,19,22,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  2706. 462706,107,2988,2,4,1,39,2,Atichattiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2707. 462707,107,2989,2,4,1,33,2,2 . Thambhāropakattheraapadānavaṇṇanā
  2708. 462708,107,2990,2,9,1,69,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato thambhāropakattherassa apadānaṃ.
  2709. 462709,107,2990,10,36,1,245,25,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto dhammadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto saddho pasanno parinibbute bhagavati tassa bhagavato dhātugabbhamāḷake thambhaṃ nikhanitvā dhajaṃ āropesi.
  2710. 462710,107,2990,37,43,1,61,6,Bahūni jātisumanapupphāni ganthitvā nisseṇiyā ārohitvā pūjesi.
  2711. 462711,107,2991,2,41,1,347,34,5. So yāvatāyukaṃ ṭhatvā kālaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto daharakālato pabhuti pūjanīyo sāsane baddhasaddho pabbajitvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  2712. 462712,107,2991,42,59,1,159,16,Tattha nibbute {lokanāthamhī}ti sakalalokassa nāthe padhānabhūte paṭisaraṇe ca satthari khandhaparinibbānena nibbute nibbutadīpasikhā viya adassanaṃ gateti attho.
  2713. 462713,107,2991,60,89,1,277,24,"{Dhammadassīnarāsabhe}ti catusaccadhammaṃ passatīti dhammadassī, atha vā satipaṭṭhānādike sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme dassanasīlo passanasīloti dhammadassī, narānaṃ āsabho pavaro uttamoti narāsabho, dhammadassī ca so narāsabho ceti dhammadassīnarāsabho, tasmiṃ dhammadassīnarāsabhe. "
  2714. 462714,107,2991,90,103,1,110,13,Āropesiṃ dhajaṃ thambhan ti cetiyamāḷake thambhaṃ nikhanitvā tattha dhajaṃ āropesiṃ bandhitvā ṭhapesinti attho.
  2715. 462715,107,2992,2,24,1,152,17,"6. Nisseṇiṃ {māpayitvānā}ti nissāya taṃ iṇanti gacchanti ārohanti uparīti nisseṇi, taṃ nisseṇiṃ māpayitvā kāretvā bandhitvā thūpaseṭṭhaṃ samāruhinti sambandho. "
  2716. 462716,107,2992,25,66,1,287,29,"Jātipupphaṃ {gahetvānā}ti jāyamānameva janānaṃ sundaraṃ manaṃ karotīti jātisumanaṃ, jātisumanameva pupphaṃ‘‘ jātisumanapupphan’’ ti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ sumanasaddassa lopaṃ katvā‘‘ jātipupphan’’ ti vuttaṃ, taṃ jātisumanapupphaṃ gahetvā ganthitvā thūpamhi āropayiṃ, āropetvā pūjesinti attho. "
  2717. 462717,107,2992,67,69,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2718. 462718,107,2993,2,4,1,41,2,Thambhāropakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2719. 462719,107,2994,2,4,1,30,2,3 . Vedikārakattheraapadānavaṇṇanā
  2720. 462720,107,2995,2,9,1,66,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato vedikārakattherassa apadānaṃ.
  2721. 462721,107,2995,10,43,1,296,32,"Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto piyadassissa bhagavato kāle vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā nibbute satthari pasanno tassa cetiye valayaṃ kāresi, sattahi ratanehi paripūretvā mahāpūjaṃ kāresi. "
  2722. 462722,107,2995,44,67,1,220,22,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto anekesu jātisatasahassesu pūjanīyo mahaddhano mahābhogo ubhayasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vibhavasampanno pabbajitvā vāyamanto nacirasseva arahā ahosi.
  2723. 462723,107,2996,2,18,1,119,11,10. So ekadivasaṃ attano pubbe katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  2724. 462724,107,2996,19,22,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2725. 462725,107,2996,23,37,1,196,12,"{Piyadassīnaruttame}ti piyaṃ somanassākāraṃ dassanaṃ yassa so piyadassī, ārohapariṇāhadvattiṃsamahāpurisalakkhaṇaasītānubyañjanabyāmappabhāmaṇḍalehi sādhu mahājanappasādaṃ janayanākāradassanoti attho. "
  2726. 462726,107,2996,38,57,1,160,17,"Narānaṃ uttamoti naruttamo, piyadassī ca so naruttamo ceti piyadassīnaruttamo, tasmiṃ piyadassīnaruttame nibbute dhātugabbhamhi muttavediṃ ahaṃ akāsinti sambandho. "
  2727. 462727,107,2996,58,63,1,57,5,Pupphādhāratthāya pariyosāne vedikāvalayaṃ akāsinti attho.
  2728. 462728,107,2997,2,34,1,233,26,"11. Maṇīhi {parivāretvā}ti maṇati jotati pabhāsatīti maṇi, atha vā janānaṃ manaṃ pūrento somanassaṃ karonto ito gato pavattoti maṇi, jātiraṅgamaṇiveḷuriyamaṇiādīhi anekehi maṇīhi katavedikāvalayaṃ parivāretvā uttamaṃ mahāpūjaṃ akāsinti attho. "
  2729. 462729,107,2997,35,37,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2730. 462730,107,2998,2,4,1,38,2,Vedikārakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2731. 462731,107,2999,2,4,1,32,2,4 . Saparivāriyattheraapadānavaṇṇanā
  2732. 462732,107,3000,2,9,1,69,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato saparivāriyattherassa apadānaṃ.
  2733. 462733,107,3000,10,29,1,176,18,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto mahaddhano mahābhogo ahosi.
  2734. 462734,107,3000,30,42,1,102,12,Atha padumuttare bhagavati parinibbute mahājano tassa dhātuṃ nidahitvā mahantaṃ cetiyaṃ kāretvā pūjesi.
  2735. 462735,107,3000,43,53,1,85,10,Tasmiṃ kāle ayaṃ upāsako tassupari candanasārena cetiyagharaṃ karitvā mahāpūjaṃ akāsi.
  2736. 462736,107,3000,54,75,1,196,21,So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya kusalaṃ katvā saddhāya sāsane pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2737. 462737,107,3001,2,4,1,0,0,15-8.
  2738. 462738,107,3001,5,18,1,114,11,So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  2739. 462739,107,3001,19,37,1,118,16,"Tattha omattan ti lāmakabhāvaṃ nīcabhāvaṃ dukkhitabhāvaṃ vā na passāmi na jānāmi, na diṭṭhapubbo mayā nīcabhāvoti attho. "
  2740. 462740,107,3001,38,40,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2741. 462741,107,3002,2,4,1,40,2,Saparivāriyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2742. 462742,107,3003,2,4,1,31,2,5 . Umāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2743. 462743,107,3004,2,8,1,65,5,Nibbute {lokamahite}tiādikaṃ āyasmato umāpupphiyattherassa apadānaṃ.
  2744. 462744,107,3004,9,35,1,269,26,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto nibbutassa bhagavato cetiyamahe vattamāne indanīlamaṇivaṇṇaṃ umāpupphaṃ gahetvā pūjesi.
  2745. 462745,107,3004,36,49,1,145,13,So tena puññena sugatīsuyeva saṃsaranto dibbamānusasampattiyo anubhavitvā uppannuppannabhave bahulaṃ nīlavaṇṇo jātisampanno vibhavasampanno ahosi.
  2746. 462746,107,3004,50,64,1,129,14,So imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā saddhājāto pabbajito nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  2747. 462747,107,3005,2,15,1,96,9,21. So pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokamahite}tiādi vuttaṃ.
  2748. 462748,107,3005,16,30,1,119,12,"Tattha {lokamahite}ti lokehi mahito pūjitoti lokamahito, tasmiṃ lokamahite siddhatthamhi bhagavati parinibbuteti sambandho. "
  2749. 462749,107,3005,31,50,1,179,15,"{Āhutīnaṃpaṭiggahe}ti āhutino vuccanti pūjāsakkārā, tesaṃ āhutīnaṃ paṭiggahetuṃ arahatīti āhutīnaṃpaṭiggaho, aluttakitantasamāso, tasmiṃ āhutīnaṃpaṭiggahe bhagavati parinibbuteti attho. "
  2750. 462750,107,3006,2,22,1,130,15,"22. Umāpupphan ti uddhamuddhaṃ nīlapabhaṃ muñcamānaṃ pupphati vikasatīti umāpupphaṃ, taṃ umāpupphaṃ gahetvā cetiye pūjaṃ akāsinti attho. "
  2751. 462751,107,3006,23,25,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2752. 462752,107,3007,2,4,1,39,2,Umāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2753. 462753,107,3008,2,4,1,33,2,6 . Anulepadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2754. 462754,107,3009,2,8,1,65,4,{Anomadassīmunino}tiādikaṃ āyasmato anulepadāyakattherassa apadānaṃ.
  2755. 462755,107,3009,9,36,1,290,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto mahaddhano mahābhogo tassa bhagavato bodhirukkhassa vedikāvalayaṃ kāretvā sudhākammañca kāretvā vālukasantharaṇaṃ daddaḷhamānaṃ rajatavimānamiva kāresi.
  2756. 462756,107,3009,37,58,1,225,20,So tena puññena sukhappatto uppannuppannabhave rajatavimānarajatageharajatapāsādesu sukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasanno pabbajitvā vipassanamanuyutto nacirasseva arahā ahosi.
  2757. 462757,107,3010,2,32,1,210,22,26. So aparabhāge‘‘ kiṃ nu kho kusalaṃ katvā mayā ayaṃ viseso adhigato’’ ti pubbenivāsānussatiñāṇena paṭipāṭiyā anussaritvā pubbe katakusalaṃ jānitvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {anomadassīmunino}tiādimāha.
  2758. 462758,107,3010,33,46,1,173,12,"Tattha anomaṃ alāmakaṃ dassanaṃ dassanīyaṃ sarīraṃ yassa so anomadassī, dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇaasītānubyañjanabyāmappabhāsamujjalavirājitasarīrattā sundaradassanoti attho. "
  2759. 462759,107,3010,47,59,1,102,11,Sudhāya piṇḍaṃ {datvānā}ti bodhighare vedikāvalayaṃ kāretvā sakale bodhighare sudhālepanaṃ katvāti attho.
  2760. 462760,107,3010,60,71,1,95,11,Pāṇikammaṃ akāsahan ti sārakaṭṭhena phalakapāṇiyo katvā tāhi pāṇīhi maṭṭhakammaṃ akāsinti attho.
  2761. 462761,107,3010,72,74,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2762. 462762,107,3011,2,4,1,41,2,Anulepadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2763. 462763,107,3012,2,4,1,31,2,7 . Maggadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2764. 462764,107,3013,2,8,1,68,6,Uttaritvāna nadikan tiādikaṃ āyasmato maggadāyakattherassa apadānaṃ.
  2765. 462765,107,3013,9,80,1,544,58,"Ayampi purimajinavaresu katādhikāro anekesu bhavesu nibbānādhigamatthāya puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle lokasammate kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ vasanto ekadivasaṃ bhagavantaṃ ekaṃ nadiṃ uttaritvā vanantaraṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso‘‘ idāni mayā bhagavato maggaṃ samaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā kudālañca piṭakañca ādāya bhagavato gamanamaggaṃ samaṃ katvā vālukaṃ okiritvā bhagavato pāde vanditvā,‘‘ bhante, iminā maggālaṅkārakaraṇena nibbattanibbattaṭṭhāne pūjanīyo bhaveyyaṃ, nibbānañca pāpuṇeyyan’’ ti patthanaṃ akāsi. "
  2766. 462766,107,3013,81,92,1,61,7,Bhagavā‘‘ yathādhippāyaṃ samijjhatū’’ ti anumodanaṃ vatvā pakkāmi.
  2767. 462767,107,3014,2,4,1,0,0,32-3.
  2768. 462768,107,3014,5,13,1,63,8,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pūjito ahosi.
  2769. 462769,107,3014,14,39,1,241,25,Imasmiṃ pana buddhuppāde pākaṭe ekasmiṃ kule nibbatto satthari pasanno pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento uttaritvāna nadikan tiādimāha.
  2770. 462770,107,3014,40,55,1,101,13,"Tattha nadati saddaṃ karoti gacchatīti nadī, nadīyeva nadikā, taṃ nadikaṃ uttaritvā atikkamitvāti attho. "
  2771. 462771,107,3014,56,85,1,218,22,"{Kudālapiṭakamādāyā}ti ku vuccati pathavī, taṃ vidālane padālane chindane alanti kudālaṃ, piṭakaṃ vuccati paṃsuvālikādivāhakaṃ, tālapaṇṇavettalatādīhi katabhājanaṃ, kudālañca piṭakañca kudālapiṭakaṃ, taṃ ādāya gahetvāti attho. "
  2772. 462772,107,3014,86,88,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2773. 462773,107,3015,2,4,1,39,2,Maggadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2774. 462774,107,3016,2,4,1,33,2,8 . Phalakadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2775. 462775,107,3017,2,9,1,69,7,Yānakāro pure āsin tiādikaṃ āyasmato phalakadāyakattherassa apadānaṃ.
  2776. 462776,107,3017,10,28,1,191,18,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu attabhāvesu katapuññasambhāro siddhatthassa bhagavato kāle vaḍḍhakikule nibbatto ratanattaye pasanno candanena ālambanaphalakaṃ katvā bhagavato adāsi.
  2777. 462777,107,3017,29,32,1,28,3,Bhagavā tassānumodanaṃ akāsi.
  2778. 462778,107,3018,2,44,1,365,37,37. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha kāle cittasukhapīṇito ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā sañjātappasādo pabbajitvā vāyamanto nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento yānakāro pure āsin tiādimāha.
  2779. 462779,107,3018,45,64,1,139,16,"Tattha {yānakāro}ti yanti etena icchiticchitaṭṭhānanti yānaṃ, taṃ karotīti yānakāro, pure buddhadassanasamaye ahaṃ yānakāro āsiṃ ahosinti attho. "
  2780. 462780,107,3018,65,73,1,65,7,Candanaṃ phalakaṃ {katvā}ti candati pariḷāhaṃ vūpasametīti candanaṃ.
  2781. 462781,107,3018,74,86,1,99,11,"Atha vā candanti sugandhavāsanatthaṃ sarīraṃ vilimpanti etenāti candanaṃ, taṃ ālambanaphalakaṃ katvā. "
  2782. 462782,107,3018,87,99,1,102,10,"{Lokabandhuno}ti sakalalokassa bandhu ñātibhūtoti lokabandhu, tassa lokabandhuno satthussa adāsinti attho. "
  2783. 462783,107,3018,100,102,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2784. 462784,107,3019,2,4,1,41,2,Phalakadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2785. 462785,107,3020,2,4,1,31,2,9 . Vaṭaṃsakiyattheraapadānavaṇṇanā
  2786. 462786,107,3021,2,9,1,66,6,Sumedho nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato vaṭaṃsakiyattherassa apadānaṃ.
  2787. 462787,107,3021,10,37,1,252,27,Ayampi purimamunindesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha ādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā mahāvane vihāsi.
  2788. 462788,107,3021,38,46,1,64,8,Tasmiṃ samaye sumedho bhagavā vivekakāmatāya taṃ vanaṃ sampāpuṇi.
  2789. 462789,107,3021,47,63,1,139,15,Atha so tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vikasitaṃ saḷalapupphaṃ gahetvā vaṭaṃsakākārena ganthetvā bhagavato pādamūle ṭhapetvā pūjesi.
  2790. 462790,107,3021,64,68,1,48,4,Bhagavā tassa cittappasādatthāya anumodanamakāsi.
  2791. 462791,107,3021,69,88,1,179,19,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne kule jāto vuddhimanvāya saddho pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2792. 462792,107,3022,2,17,1,108,11,43. So aparabhāge pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sumedho nāma {nāmenā}tiādi vuttaṃ.
  2793. 462793,107,3022,18,31,1,138,12,{Vivekamanubrūhanto}ti janākiṇṇataṃ pahāya janavivekaṃ cittavivekañca anubrūhanto vaḍḍhento bahulīkaronto mahāvanaṃ ajjhogāhi pāvisīti attho.
  2794. 462794,107,3022,32,34,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2795. 462795,107,3023,2,4,1,39,2,Vaṭaṃsakiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2796. 462796,107,3024,2,4,1,34,2,10 . Pallaṅkadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2797. 462797,107,3025,2,10,1,70,5,Sumedhassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato pallaṅkadāyakattherassa apadānaṃ.
  2798. 462798,107,3025,11,37,1,270,26,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu nibbānādhigamatthāya katapuññūpacayo sumedhassa bhagavato kāle gahapatikule nibbatto vuddhimanvāya mahābhogasampanno satthari pasīditvā dhammaṃ sutvā tassa satthuno sattaratanamayaṃ pallaṅkaṃ kāretvā mahantaṃ pūjaṃ akāsi.
  2799. 462799,107,3025,38,46,1,63,8,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pūjito ahosi.
  2800. 462800,107,3025,47,73,1,241,25,So anukkamena imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasanno pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā pubbe katapuññanāmena {pallaṅkadāyakatthero}ti pākaṭo ahosi.
  2801. 462801,107,3025,74,83,1,77,9,Heṭṭhā viya uparipi pubbe katapuññanāmena therānaṃ nāmāni evameva veditabbāni.
  2802. 462802,107,3026,2,16,1,113,10,47. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sumedhassa {bhagavato}tiādimāha.
  2803. 462803,107,3026,17,40,1,159,20,"Pallaṅko hi mayā {dinno}ti pallaṅkaṃ ūrubaddhāsanaṃ katvā yattha upavīsanti nisīdanti, so pallaṅkoti vuccati, so pallaṅko sattaratanamayo mayā dinno pūjitoti attho. "
  2804. 462804,107,3026,41,55,1,139,12,"{Sauttarasapacchado}ti saha uttaracchadena saha pacchadena sauttarasapacchado, uparivitānaṃ bandhitvā āsanaṃ uttamavatthehi acchādetvāti attho. "
  2805. 462805,107,3026,56,58,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2806. 462806,107,3027,2,4,1,42,2,Pallaṅkadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2807. 462807,107,3028,2,4,1,31,2,Pannarasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2808. 462808,107,3029,2,4,1,17,2,16 . Bandhujīvakavaggo
  2809. 462809,107,3030,2,4,1,32,2,1 . Bandhujīvakattheraapadānavaṇṇanā
  2810. 462810,107,3031,2,11,1,74,7,Candaṃva vimalaṃ suddhan tiādikaṃ āyasmato bandhujīvakattherassa apadānaṃ.
  2811. 462811,107,3031,12,42,1,296,29,Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto sikhissa bhagavato rūpakāyasampattiṃ disvā pasannamānaso bandhujīvakapupphāni gahetvā bhagavato pādamūle pūjesi.
  2812. 462812,107,3031,43,47,1,56,4,Bhagavā tassa cittappasādavaḍḍhanatthāya anumodanamakāsi.
  2813. 462813,107,3031,48,78,1,306,30,So yāvatāyutaṃ ṭhatvā teneva puññena devaloke nibbatto cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imassa amhākaṃ sammāsambuddhassa uppannakāle gahapatikule nibbatto rūpaggayasaggappatto satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto gehaṃ pahāya pabbajito arahattaṃ pāpuṇi.
  2814. 462814,107,3032,2,17,1,134,12,1. So pubbenivāsañāṇena pubbe katakusalakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candaṃva vimalaṃ suddhan tiādimāha.
  2815. 462815,107,3032,18,46,1,218,24,"Tattha candaṃva vimalaṃ suddhan ti abbhā, mahikā, dhumo, rajo, rāhūti imehi upakkilesamalehi vimuttaṃ candaṃ iva diyaḍḍhasahassupakkilesamalānaṃ pahīnattā vimalaṃ nikkilesattā suddhaṃ pasannaṃ sikhiṃ sambuddhanti sambandho. "
  2816. 462816,107,3032,47,50,1,34,3,Kilesakaddamānaṃ abhāvena anāvilaṃ.
  2817. 462817,107,3032,51,56,1,79,5,Nandībhavasaṅkhātāya balavasnehāya parisamantato khīṇattā nandībhavaparikkhīṇaṃ.
  2818. 462818,107,3032,57,64,1,52,6,Tiṇṇaṃ {loke}ti lokattayato tiṇṇaṃ uttiṇṇaṃ atikkantaṃ.
  2819. 462819,107,3032,65,73,1,56,7,"Visattikan ti visattikaṃ vuccati taṇhā, nittaṇhanti attho. "
  2820. 462820,107,3033,2,15,1,115,10,2. Nibbāpayantaṃ janatan ti dhammavassaṃ vassanto janataṃ janasamūhaṃ kilesapariḷāhābhāvena nibbāpayantaṃ vūpasamentaṃ.
  2821. 462821,107,3033,16,32,1,139,15,"Sayaṃ saṃsārato tiṇṇaṃ, sabbasatte saṃsārato tārayantaṃ atikkamentaṃ catunnaṃ saccānaṃ munanato jānanato muniṃ sikhiṃ sambuddhanti sambandho. "
  2822. 462822,107,3033,33,43,1,118,10,Vanasmiṃ jhāyamānan ti ārammaṇūpanijjhānalakkhaṇūpanijjhānehi jhāyantaṃ cintentaṃ cittena bhāventaṃ vanamajjheti attho.
  2823. 462823,107,3033,44,56,1,100,11,Ekaggaṃ ekaggacittaṃ susamāhitaṃ suṭṭhu ārammaṇe āhitaṃ ṭhapitacittaṃ sikhiṃ muniṃ disvāti sambandho.
  2824. 462824,107,3034,2,21,1,199,15,3. {Bandhujīvakapupphānī}ti bandhūnaṃ ñātīnaṃ jīvakaṃ jīvitanissayaṃ hadayamaṃsalohitaṃ bandhujīvakaṃ hadayamaṃsalohitasamānavaṇṇaṃ pupphaṃ bandhujīvakapupphaṃ gahetvā sikhino lokabandhuno pūjesinti attho.
  2825. 462825,107,3034,22,24,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2826. 462826,107,3035,2,4,1,40,2,Bandhujīvakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2827. 462827,107,3036,2,4,1,33,2,2 . Tambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2828. 462828,107,3037,2,10,1,68,5,Parakammāyane {yutto}tiādikaṃ āyasmato tambapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2829. 462829,107,3037,11,37,1,239,26,Ayampi āyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto piyadassissa bhagavato kāle kenaci pure katena akusalakammena duggatakule nibbatto vuddhippatto paresaṃ kammaṃ katvā bhatiyā jīvikaṃ kappesi.
  2830. 462830,107,3037,38,49,1,85,11,So evaṃ dukkhena vasanto paresaṃ aparādhaṃ katvā maraṇabhayena palāyitvā vanaṃ pāvisi.
  2831. 462831,107,3037,50,67,1,143,17,Tattha gataṭṭhāne pāṭalibodhiṃ disvā vanditvā sammajjitvā ekasmiṃ rukkhe tambavaṇṇaṃ pupphaṃ disvā taṃ sabbaṃ kaṇṇike ocinitvā bodhipūjaṃ akāsi.
  2832. 462832,107,3037,68,74,1,58,6,Tattha cittaṃ pasādetvā vanditvā pallaṅkamābhujitvā nisīdi.
  2833. 462833,107,3037,75,83,1,66,8,Tasmiṃ khaṇe te manussā padānupadikaṃ anubandhitvā tattha agamaṃsu.
  2834. 462834,107,3037,84,94,1,79,10,So te disvā bodhiṃ āvajjentova palāyitvā bhayānake gīriduggapapāte patitvā mari.
  2835. 462835,107,3038,2,42,1,396,36,7. So bodhipūjāya anussaritattā teneva pītisomanassena tāvatiṃsādīsu upapanno cha kāmāvacarasampattiṃ anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne kule nibbatto vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parakammāyane {yutto}tiādimāha.
  2836. 462836,107,3038,43,57,1,103,13,"Tattha paresaṃ kammāni parakammāni, parakammānaṃ āyane karaṇe vāhane dhāraṇe yutto yojito ahosinti attho. "
  2837. 462837,107,3038,58,60,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2838. 462838,107,3039,2,4,1,41,2,Tambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2839. 462839,107,3040,2,4,1,35,2,3 . Vīthisammajjakattheraapadānavaṇṇanā
  2840. 462840,107,3041,2,10,1,72,6,Udentaṃ sataraṃsiṃ {vā}tiādikaṃ āyasmato vīthisammajjakattherassa apadānaṃ.
  2841. 462841,107,3041,11,38,1,251,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu jātisatesu katapuññasañcayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ vasanto nagaravāsīhi saddhiṃ vīthiṃ sajjetvā nīyamānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vīthiṃ samaṃ katvā dhajaṃ tattha ussāpesi.
  2842. 462842,107,3042,2,41,1,349,34,15. So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho bahumānahadayo pabbajitvā laddhūpasampado nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ anussaranto paccakkhato jānitvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento udentaṃ sataraṃsiṃ {vā}tiādimāha.
  2843. 462843,107,3042,42,48,1,49,5,Tattha udentaṃ uggacchantaṃ sataraṃsiṃ satapabhaṃ.
  2844. 462844,107,3042,49,57,1,71,6,"{Sataraṃsī}ti desanāsīsamattaṃ, anekasatasahassapabhaṃ sūriyaṃ ivāti attho. "
  2845. 462845,107,3042,58,70,1,115,12,Pītaraṃsiṃva bhāṇuman ti pītaraṃsiṃ saṃkucitapabhaṃ bhāṇumaṃ pabhāvantaṃ candamaṇḍalaṃ iva sambuddhaṃ disvāti attho.
  2846. 462846,107,3042,71,73,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2847. 462847,107,3043,2,4,1,43,2,Vīthisammajjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2848. 462848,107,3044,2,4,1,39,2,4 . Kakkārupupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2849. 462849,107,3045,2,9,1,75,6,Devaputto ahaṃ {santo}tiādikaṃ āyasmato kakkārupupphapūjakattherassa apadānaṃ.
  2850. 462850,107,3045,10,29,1,195,19,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññasañcayo sikhissa bhagavato kāle bhummaṭṭhakadevaputto hutvā nibbatto sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā dibbakakkārupupphaṃ gahetvā pūjesi.
  2851. 462851,107,3046,2,36,1,314,30,21. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ekatiṃsakappabbhantare ubhayasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento devaputto ahaṃ {santo}tiādimāha.
  2852. 462852,107,3046,37,70,1,225,28,"Tattha dibbanti kīḷanti pañcahi dibbehi kāmaguṇehīti devā, devānaṃ putto, devo eva vā putto devaputto, ahaṃ devaputto santo vijjamāno dibbaṃ kakkārupupphaṃ paggayha pakārena, gahetvā sikhissa bhagavato abhiropayiṃ pūjesinti attho. "
  2853. 462853,107,3046,71,73,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2854. 462854,107,3047,2,4,1,47,2,Kakkārupupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2855. 462855,107,3048,2,4,1,41,2,5 . Mandāravapupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2856. 462856,107,3049,2,10,1,77,6,Devaputto ahaṃ {santo}tiādikaṃ āyasmato mandāravapupphapūjakattherassa apadānaṃ.
  2857. 462857,107,3049,11,33,1,227,22,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle bhummaṭṭhakadevaputto hutvā nibbatto sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso dibbamandāravapupphehi pūjesi.
  2858. 462858,107,3050,2,13,1,92,8,25. So tena puññenātiādikaṃ sabbaṃ anantarattherassa apadānavaṇṇanāya vuttanayeneva veditabbanti.
  2859. 462859,107,3051,2,4,1,49,2,Mandāravapupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2860. 462860,107,3052,2,4,1,35,2,6 . Kadambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2861. 462861,107,3053,2,7,1,69,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato kadambapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2862. 462862,107,3053,8,40,1,298,31,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sammāsambuddhasuññe loke ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ vasanto tattha ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantasamīpe kukkuṭe nāma pabbate assamaṃ katvā vihāsi.
  2863. 462863,107,3053,41,53,1,107,12,So tattha satta paccekabuddhe disvā pasannamānaso pupphitaṃ kadambapupphaṃ ocinitvā te paccekabuddhe pūjesi.
  2864. 462864,107,3053,54,64,1,50,6,Tepi‘‘ icchitaṃ patthitan’’ tiādinā anumodanaṃ akaṃsu.
  2865. 462865,107,3054,2,34,1,303,27,30. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2866. 462866,107,3054,35,37,1,17,2,Taṃ vuttatthameva.
  2867. 462867,107,3054,38,51,1,112,12,Kukkuṭo nāma {pabbato}ti tassa ubhosu passesu kukkuṭacūḷākārena pabbatakūṭānaṃ vijjamānattā kukkuṭoti saṅkhaṃ gato.
  2868. 462868,107,3054,52,57,1,42,5,Pakārena tiro hutvā patiṭṭhahatīti pabbato.
  2869. 462869,107,3054,58,63,1,43,4,Tamhi {pabbatapādamhī}ti tasmiṃ pabbatasamīpe.
  2870. 462870,107,3054,64,75,1,97,10,Satta buddhā {vasantī}ti satta paccekabuddhā tasmiṃ kukkuṭapabbatapāde paṇṇasālāyaṃ vasantīti attho.
  2871. 462871,107,3055,2,20,1,102,13,"31. Dīparājaṃva uggatan ti dīpānaṃ rājā dīparājā, sabbesaṃ dīpānaṃ jalamānānaṃ tārakānaṃ rājā candoti attho. "
  2872. 462872,107,3055,21,61,1,355,38,"Atha vā sabbesu jambudīpapubbavidehaaparagoyānauttarakurusaṅkhātesu catūsu dīpesu dvisahassaparittadīpesu ca rājā ālokapharaṇato cando dīparājāti vuccati, taṃ nabhe uggataṃ candaṃ iva pupphitaṃ phullitaṃ kadambarukkhaṃ disvā tato pupphaṃ ocinitvā ubhohi hatthehi paggayha pakārena gahetvā satta paccekabuddhe samokiriṃ suṭṭhu okiriṃ, ādarena pūjesinti attho. "
  2873. 462873,107,3055,62,64,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2874. 462874,107,3056,2,4,1,43,2,Kadambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2875. 462875,107,3057,2,4,1,30,2,7 . Tiṇasūlakattheraapadānavaṇṇanā
  2876. 462876,107,3058,2,7,1,64,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato tiṇasūlakattherassa apadānaṃ.
  2877. 462877,107,3058,8,45,1,369,37,Ayampi thero purimajinavaresu katapuññasambhāro uppannuppannabhave kusalāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha dosaṃ disvā taṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vasanto himavantasamīpe bhūtagaṇe nāma pabbate vasantaṃ ekataṃ vivekamanubrūhantaṃ sikhiṃ sambuddhaṃ disvā pasannamānaso tiṇasūlapupphaṃ gahetvā pādamūle pūjesi.
  2878. 462878,107,3058,46,50,1,31,4,Buddhopi tassa anumodanaṃ akāsi.
  2879. 462879,107,3059,2,35,1,326,28,35. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya sāsane pasanno pabbajitvā upanissayasampannattā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇitvā pubbakammaṃ saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2880. 462880,107,3059,36,62,1,240,23,"Bhūtagaṇo nāma {pabbato}ti bhūtagaṇānaṃ devayakkhasamūhānaṃ āvāsabhūtattā bhavanasadisattā avirūḷhabhāvena pavattattā ca bhūtagaṇo nāma pabbato, tasmiṃ eko adutiyo jino jitamāro buddho vasate dibbabrahmaariyairiyāpathavihārehi viharatīti attho. "
  2881. 462881,107,3060,2,21,1,185,13,"36. Ekūnasatasahassaṃ , kappaṃ na {vinipātiko}ti tena tiṇasūlapupphapūjākaraṇaphalena nirantaraṃ ekūnasatasahassakappānaṃ avinipātako caturāpāyavinimutto saggasampattibhavameva upapannoti attho. "
  2882. 462882,107,3060,22,24,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2883. 462883,107,3061,2,4,1,38,2,Tiṇasūlakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2884. 462884,107,3062,2,4,1,32,2,8 . Nāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2885. 462885,107,3063,2,9,1,68,6,Suvaccho nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato nāgapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2886. 462886,107,3063,10,38,1,307,28,Ayampi thero purimajinanisabhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarabhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto vedattayādīsu sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ adisvā himavantaṃ pavisitvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā jhānasamāpattisukhena vītināmesi.
  2887. 462887,107,3063,39,46,1,63,7,Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā tassānukampāya tattha agamāsi.
  2888. 462888,107,3063,47,61,1,132,14,So tāpaso taṃ bhagavantaṃ disvā lakkhaṇasatthesu chekattā bhagavato lakkhaṇarūpasampattiyā pasanno vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi.
  2889. 462889,107,3063,62,68,1,59,6,Ākāsato anotiṇṇattā pūjāsakkāre akateyeva ākāseneva pakkāmi.
  2890. 462890,107,3063,69,80,1,94,11,Atha so tāpaso sasisso nāgapupphaṃ ocinitvā tena pupphena bhagavato gatadisābhāgamaggaṃ pūjesi.
  2891. 462891,107,3064,2,53,1,427,43,39. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavanto sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhāsampanno pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhayamāno nacirasseva arahā hutvā‘‘ kena nu kho kusalakammena mayā ayaṃ lokuttarasampatti laddhā’’ ti atītakammaṃ saranto pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaccho nāma {nāmenā}tiādimāha.
  2892. 462892,107,3064,54,65,1,68,10,"Tattha vacchagotte jātattā vaccho, sundaro ca so vaccho ceti suvaccho. "
  2893. 462893,107,3064,66,75,1,89,8,Nāmena suvaccho nāma brāhmaṇo mantapāragū vedattayādisakalamantasatthe koṭippattoti attho.
  2894. 462894,107,3064,76,80,1,42,4,Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  2895. 462895,107,3065,2,4,1,40,2,Nāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2896. 462896,107,3066,2,4,1,35,2,9 . Punnāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2897. 462897,107,3067,2,10,1,70,5,Kānanaṃ {vanamogayhā}tiādikaṃ āyasmato punnāgapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2898. 462898,107,3067,11,43,1,321,32,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle nesādakule nibbatto mahāvanaṃ paviṭṭho tattha supupphitapunnāgapupphaṃ disvā hetusampannattā buddhārammaṇapītivasena bhagavantaṃ saritvā taṃ pupphaṃ saha kaṇṇikāhi ocinitvā vālukāhi cetiyaṃ katvā pūjesi.
  2899. 462899,107,3068,2,36,1,331,30,46. So tena puññena dvenavutikappe nirantaraṃ devamanussasampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne kule nibbatto vuddhimanvāya pubbavāsanābalena sāsane pasanno pabbajitvā vāyamanto nacirasseva arahā hutvā pubbe katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kānanaṃ {vanamogayhā}tiādimāha.
  2900. 462900,107,3068,37,42,1,43,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttattā uttānatthamevāti.
  2901. 462901,107,3069,2,4,1,43,2,Punnāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2902. 462902,107,3070,2,4,1,32,2,10 . Kumudadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2903. 462903,107,3071,2,7,1,66,4,{Himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato kumudadāyakattherassa apadānaṃ.
  2904. 462904,107,3071,8,42,1,322,34,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle himavantassa āsanne mahante jātassare kukuttho nāma pakkhī hutvā nibbatto kenaci akusalena pakkhī samānopi pubbe katasambhārena buddhisampanno puññāpuññesu cheko sīlavā pāṇagocarato paṭivirato ahosi.
  2905. 462905,107,3071,43,51,1,70,8,Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā ākāsenāgantvā tassa samīpe caṅkamati.
  2906. 462906,107,3071,52,63,1,94,11,Atha so sakuṇo bhagavantaṃ disvā pasannacitto kumudapupphaṃ ḍaṃsitvā bhagavato pādamūle pūjesi.
  2907. 462907,107,3071,64,69,1,64,5,Bhagavā tassa somanassuppādanatthaṃ paṭiggahetvā anumodanamakāsi.
  2908. 462908,107,3072,2,40,1,363,33,51. So tena puññena devamanussesu ubhayasampattisukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya mahaddhano mahābhogo ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  2909. 462909,107,3072,41,61,1,172,17,{Padumuppalasañchanno}ti ettha satapattehi sampuṇṇo setapadumo ca tīṇi nīlarattasetuppalāni ca padumuppalāni tehi sañchanno gahanībhūto sampuṇṇo mahājātassaro ahūti sambandho.
  2910. 462910,107,3072,62,69,1,72,6,{Puṇḍarīkasamotthaṭo}ti puṇḍarīkehi rattapadumehi otthaṭo sampuṇṇoti attho.
  2911. 462911,107,3072,70,72,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2912. 462912,107,3073,2,4,1,40,2,Kumudadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2913. 462913,107,3074,2,4,1,28,2,Soḷasamavaggavaṇṇanā samattā.
  2914. 462914,107,3075,2,4,1,17,2,17 . Supāricariyavaggo
  2915. 462915,107,3076,2,4,1,32,2,1 . Supāricariyattheraapadānavaṇṇanā
  2916. 462916,107,3077,2,10,1,66,6,Padumo nāma {nāmenā}tiādikaṃ āyasmato supāricariyattherassa apadānaṃ.
  2917. 462917,107,3077,11,39,1,293,28,Ayampi purimamunipuṅgavesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yakkhayoniyaṃ nibbatto himavati yakkhasamāgamaṃ gato bhagavato devayakkhagandhabbanāgānaṃ dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso ubho hatthe ābhujitvā apphoṭesi namassi ca.
  2918. 462918,107,3077,40,73,1,306,33,So tena puññena tato cuto upari devaloke uppanno tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca cakkavatiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto aḍḍho mahaddhano mahābhogo ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  2919. 462919,107,3078,2,17,1,111,11,1. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumo nāma {nāmenā}tiādimāha.
  2920. 462920,107,3078,18,43,1,183,21,"Tattha {padumo}ti yassa pādanikkhepasamaye pathaviṃ bhinditvā padumaṃ uggantvā pādatalaṃ sampaṭicchati, tena saññāṇena so bhagavā padumoti saṅkhaṃ gato, idha padumuttaro bhagavā adhippeto. "
  2921. 462921,107,3078,44,54,1,93,10,So bhagavā pavanā vasanavihārā abhinikkhamma vanamajjhaṃ pavisitvā dhammaṃ desetīti sambandho.
  2922. 462922,107,3079,2,10,1,53,7,Yakkhānaṃ {samayo}ti devānaṃ samāgamo āsi ahosīti attho.
  2923. 462923,107,3079,11,22,1,92,9,"Ajjhāpekkhiṃsu {tāvade}ti tasmiṃ desanākāle adhiapekkhiṃsu, visesena passanasīlā ahesunti attho. "
  2924. 462924,107,3079,23,25,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2925. 462925,107,3080,2,4,1,40,2,Supāricariyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2926. 462926,107,3081,2,4,1,36,2,2 . Kaṇaverapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2927. 462927,107,3082,2,10,1,75,6,Siddhattho nāma {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato kaṇaverapupphiyattherassa apadānaṃ.
  2928. 462928,107,3082,11,24,1,122,12,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle suddakule nibbatto vuddhimanvāya rañño antepurapālako ahosi.
  2929. 462929,107,3082,25,32,1,75,7,Tasmiṃ samaye siddhattho bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto rājavīthiṃ paṭipajji.
  2930. 462930,107,3082,33,46,1,127,13,Atha so antepurapālako caramānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso hutvā kaṇaverapupphena bhagavantaṃ pūjetvā namassamāno aṭṭhāsi.
  2931. 462931,107,3082,47,66,1,185,19,So tena puññena sugatisampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbattitvā vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  2932. 462932,107,3083,2,17,1,122,11,7. So pattaaggaphalo pubbe katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhattho nāma {bhagavā}tiādimāha.
  2933. 462933,107,3083,18,23,1,43,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttattā uttānatthamevāti.
  2934. 462934,107,3084,2,4,1,44,2,Kaṇaverapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2935. 462935,107,3085,2,4,1,34,2,3 . Khajjakadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2936. 462936,107,3086,2,9,1,72,6,Tissassa kho {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato khajjakadāyakattherassa apadānaṃ.
  2937. 462937,107,3086,10,33,1,239,22,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle suddakule nibbatto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso ambajambuādimanekaṃ madhuraphalāphalaṃ nāḷikeraṃ pūvakhajjakañca adāsi.
  2938. 462938,107,3086,34,39,1,59,5,Bhagavā tassa pasādavaḍḍhanatthāya passantasseva paribhuñji.
  2939. 462939,107,3086,40,65,1,266,25,So tena puññena sugatisampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā sañjātasaddho pasādabahumāno pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhento sīlālaṅkārapaṭimaṇḍito nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  2940. 462940,107,3087,2,26,1,143,16,13. So pubbakammaṃ saranto‘‘ pubbe mayā sukhette kusalaṃ kataṃ sundaran’’ ti somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassa kho {bhagavato}tiādimāha.
  2941. 462941,107,3087,27,35,1,78,8,Tattha tissopi bhavasampattiyo dadamāno jātoti mātāpitūhi katanāmavasena tisso.
  2942. 462942,107,3087,36,49,1,117,12,Atha vā tīhi saraṇagamanehi assāsento ovadanto hetusampannapuggale saggamokkhadvaye patiṭṭhāpento buddho jātoti tisso.
  2943. 462943,107,3087,50,63,1,103,12,"Samāpattiguṇādīhi bhagehi yuttoti bhagavā, tassa tissassa bhagavato pubbe ahaṃ phalaṃ adāsinti sambandho. "
  2944. 462944,107,3087,64,76,1,89,11,"Nāḷikerañca pādāsin ti nāḷikākārena pavattaṃ phalaṃ nāḷikeraṃ, tañca phalaṃ adāsinti attho. "
  2945. 462945,107,3087,77,97,1,181,19,Khajjakaṃ abhisammatan ti khāditabbaṃ khajjakaṃ abhi visesena madhusakkarādīhi sammissaṃ katvā nipphāditaṃ sundaraṃ madhuranti sammataṃ ñātaṃ abhisammataṃ khajjakañca adāsinti attho.
  2946. 462946,107,3087,98,100,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  2947. 462947,107,3088,2,4,1,42,2,Khajjakadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2948. 462948,107,3089,2,4,1,30,2,4 . Desapūjakattheraapadānavaṇṇanā
  2949. 462949,107,3090,2,9,1,67,6,Atthadassī tu {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato desapūjakattherassa apadānaṃ.
  2950. 462950,107,3090,10,32,1,218,22,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddho pasanno buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako ahosi.
  2951. 462951,107,3090,33,44,1,88,11,Tadā atthadassī bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto cando viya sūriyo viya ca ākāsena gacchati.
  2952. 462952,107,3090,45,55,1,95,10,So upāsako bhagavato gatadisābhāgaṃ gandhamālādīhi pūjento añjaliṃ paggayha namassamāno aṭṭhāsi.
  2953. 462953,107,3091,2,45,1,393,38,18. So tena puññena devaloke nibbatto saggasampattiṃ anubhavitvā manussesu ca manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto vuddhippatto upabhogaparibhogasampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso gharāvāse anallīno pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassī tu {bhagavā}tiādimāha.
  2954. 462954,107,3091,46,49,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  2955. 462955,107,3091,50,83,1,164,19,"{Anilañjase}ti‘‘ maggo pantho patho pajjo, añjasaṃ vaṭumāyanan’’ ti( cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa101) pariyāyassa vuttattā anilassa vātassa añjasaṃ gamanamaggoti anilañjasaṃ, tasmiṃ anilañjase, ākāseti attho. "
  2956. 462956,107,3091,84,86,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2957. 462957,107,3092,2,4,1,38,2,Desapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2958. 462958,107,3093,2,4,1,36,2,5 . Kaṇikārachattiyattheraapadānavaṇṇanā
  2959. 462959,107,3094,2,10,1,75,6,Vessabhū nāma {sambuddho}tiādikaṃ āyasmato kaṇikārachattiyattherassa apadānaṃ.
  2960. 462960,107,3094,11,30,1,178,19,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhāsampanno ahosi.
  2961. 462961,107,3094,31,39,1,68,8,Tasmiṃ samaye vessabhū bhagavā vivekakāmo mahāvanaṃ pavisitvā nisīdi.
  2962. 462962,107,3094,40,72,1,272,31,"Atha sopi upāsako kenacideva karaṇīyena tattha gantvā bhagavantaṃ aggikkhandhaṃ viya jalamānaṃ nisinnaṃ disvā pasannamānaso kaṇikārapupphaṃ ocinitvā chattaṃ katvā bhagavato nisinnaṭṭhāne vitānaṃ katvā pūjesi, taṃ bhagavato ānubhāvena sattāhaṃ amilātaṃ hutvā tatheva aṭṭhāsi. "
  2963. 462963,107,3094,73,90,1,149,15,"Bhagavāpi phalasamāpattiṃ nirodhasamāpattiñca samāpajjitvā vihāsi , so taṃ acchariyaṃ disvā somanassajāto bhagavantaṃ vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. "
  2964. 462964,107,3094,91,96,1,50,5,Bhagavā samāpattito vuṭṭhahitvā vihārameva agamāsi.
  2965. 462965,107,3095,2,41,1,353,34,23. So tena puññena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhāsampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā gharāvāse anallīno pabbajitvā vattapaṭipattiyā jinasāsanaṃ sobhento nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vessabhū nāma {sambuddho}tiādimāha.
  2966. 462966,107,3095,42,50,1,64,7,Tattha {vessabhū}ti vesse vessajane bhunāti abhibhavatīti vessabhū.
  2967. 462967,107,3095,51,58,1,65,7,Atha vā vesse pañcavidhamāre abhibhunāti ajjhottharatīti vessabhū.
  2968. 462968,107,3095,59,69,1,77,9,"Sāmaṃyeva bujjhitā saccānīti sambuddho, nāmena vessabhū nāma sambuddhoti attho. "
  2969. 462969,107,3095,70,81,1,74,10,Divāvihārāya {munī}ti dibbati pakāseti taṃ taṃ vatthuṃ pākaṭaṃ karotīti divā.
  2970. 462970,107,3095,82,109,1,222,23,"Sūriyuggamanato paṭṭhāya yāva atthaṅgamo, tāva paricchinnakālo, viharaṇaṃ catūhi iriyāpathehi pavattanaṃ vihāro, divāya vihāro divāvihāro, tassa divāvihārāya lokajeṭṭho narāsabho buddhamuni mahāvanaṃ ogāhitvā pavisitvāti attho. "
  2971. 462971,107,3095,110,112,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  2972. 462972,107,3096,2,4,1,44,2,Kaṇikārachattiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2973. 462973,107,3097,2,4,1,31,2,6 . Sappidāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2974. 462974,107,3098,2,10,1,69,6,Phusso nāmātha {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato sappidāyakattherassa apadānaṃ.
  2975. 462975,107,3098,11,25,1,136,14,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto ahosi.
  2976. 462976,107,3098,26,35,1,90,9,Tadā bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto vīthiyaṃ caramāno tassa upāsakassa gehadvāraṃ sampāpuṇi.
  2977. 462977,107,3098,36,51,1,117,14,"Atha so upāsako bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā pattapūraṃ sappitelaṃ adāsi, bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi. "
  2978. 462978,107,3098,52,91,1,392,39,So teneva somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto tena puññena devaloke uppanno tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca nibbatto uppannuppannabhave sappitelamadhuphāṇitādimadhurāhārasamaṅgī sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kule nibbatto vuddhippatto saddho buddhisampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahā ahosi.
  2979. 462979,107,3099,2,16,1,104,10,28. So attano pubbakammaṃ saritvā jātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento phusso nāmātha {bhagavā}tiādimāha.
  2980. 462980,107,3099,17,27,1,80,7,Tattha {phusso}ti phussanakkhattayogena jātattā mātāpitūhi katanāmadheyyena phusso.
  2981. 462981,107,3099,28,36,1,50,8,Atha vā nibbānaṃ phusi passi sacchi akāsīti phusso.
  2982. 462982,107,3099,37,48,1,117,11,Atha vā samatiṃsapāramitāsattatiṃsabodhipakkhiyadhamme sakale ca tepiṭake pariyattidhamme phusi passi aññāsīti phusso.
  2983. 462983,107,3099,49,53,1,60,4,Bhaggavā bhagyavā yuttotiādipuññakoṭṭhāsasamaṅgitāya bhagavā.
  2984. 462984,107,3099,54,67,1,106,11,"Āhutīnaṃ {paṭiggaho}ti āhutino vuccanti pūjāsakkārā, tesaṃ āhutīnaṃ paṭiggahetuṃ arahatīti āhutīnaṃ paṭiggaho. "
  2985. 462985,107,3099,68,79,1,85,11,Mahājanaṃ nibbāpento vīro phusso nāma bhagavā vīthiyaṃ atha tadā gacchateti sambandho.
  2986. 462986,107,3099,80,82,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  2987. 462987,107,3100,2,4,1,39,2,Sappidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2988. 462988,107,3101,2,4,1,35,2,7 . Yūthikāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  2989. 462989,107,3102,2,7,1,69,4,{Candabhāgānadītīre}tiādikaṃ āyasmato yūthikāpupphiyattherassa apadānaṃ.
  2990. 462990,107,3102,8,46,1,363,37,Ayampi āyasmā purimamunindesu katādhikāro anekesu ca jātisatesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussasseva bhagavato kāle suddakule nibbatto vuddhippatto candabhāgāya nadiyā tīre kenacideva karaṇīyena anusotaṃ caramāno phussaṃ bhagavantaṃ nhāyitukāmaṃ aggikkhandhaṃ viya jalamānaṃ disvā somanassajāto tattha jātaṃ yūthikāpupphaṃ ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi.
  2991. 462991,107,3102,47,50,1,29,3,Bhagavā tassa anumodanamakāsi.
  2992. 462992,107,3103,2,37,1,346,31,33. So tattha tena puññakoṭṭhāsena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto bhagavato dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhento nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {candabhāgānadītīre}tiādimāha.
  2993. 462993,107,3103,38,41,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  2994. 462994,107,3104,2,4,1,43,2,Yūthikāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  2995. 462995,107,3105,2,4,1,31,2,8 . Dussadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  2996. 462996,107,3106,2,10,1,67,6,Tivarāyaṃ pure {ramme}tiādikaṃ āyasmato dussadāyakattherassa apadānaṃ.
  2997. 462997,107,3106,11,38,1,335,27,Ayampāyasmā purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle rājakule nibbatto vuddhippattakāle yuvarājabhāvaṃ patvā pākaṭo ekaṃ janapadaṃ labhitvā tatrādhipatibhūto sakalajanapadavāsino dānapiyavacanaatthacariyāsamānatthatāsaṅkhātehi catūhi saṅgahavatthūhi saṅgaṇhāti.
  2998. 462998,107,3106,39,46,1,56,7,Tasmiṃ samaye siddhattho bhagavā taṃ janapadaṃ sampāpuṇi.
  2999. 462999,107,3106,47,57,1,78,9,Atha so yuvarājā paṇṇākāraṃ labhitvā tattha sukhumavatthena bhagavantaṃ pūjesi.
  3000. 463000,107,3106,58,65,1,57,7,Bhagavā taṃ vatthaṃ hatthena parāmasitvā ākāsaṃ pakkhandi.
  3001. 463001,107,3106,66,70,1,38,4,Tampi vatthaṃ bhagavantameva anubandhi.
  3002. 463002,107,3106,71,82,1,76,11,Atha so yuvarājā taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasanno añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi.
  3003. 463003,107,3106,83,94,1,111,11,Bhagavato sampattasampattaṭṭhāne sabbe janā taṃ acchariyaṃ disvā acchariyabbhutacittā añjaliṃ paggayha aṭṭhaṃsu.
  3004. 463004,107,3106,95,98,1,26,3,Bhagavā vihārameva agamāsi.
  3005. 463005,107,3106,99,133,1,344,34,Yuvarājā teneva kusalakammena tato cuto devaloke uppanno tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ratanattaye pasanno bhagavato dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vāyamanto nacirasseva arahā ahosi.
  3006. 463006,107,3107,2,18,1,113,11,38. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tivarāyaṃ pure {ramme}tiādimāha.
  3007. 463007,107,3107,19,31,1,105,12,Tattha tivaranāmake nagare ramaṇīye ahaṃ rājaputto hutvā siddhatthaṃ bhagavantaṃ vatthena pūjesinti attho.
  3008. 463008,107,3107,32,34,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3009. 463009,107,3108,2,4,1,39,2,Dussadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3010. 463010,107,3109,2,4,1,30,2,9 . Samādapakattheraapadānavaṇṇanā
  3011. 463011,107,3110,2,8,1,65,5,Nagare {bandhumatiyā}tiādikaṃ āyasmato samādapakattherassa apadānaṃ.
  3012. 463012,107,3110,9,56,1,388,42,Ayampi thero purimabuddhānaṃ santike katakusalasambhāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā puññāni karonto vasamāno saddho pasanno bahū upāsake sannipātetvā gaṇajeṭṭhako hutvā‘‘ māḷakaṃ karissāmā’’ ti te sabbe samādapetvā ekaṃ māḷakaṃ samaṃ kāretvā paṇḍarapulinaṃ okiritvā bhagavato niyyādesi.
  3013. 463013,107,3110,57,87,1,295,30,So tena puññena devaloke uppanno cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto bhagavati pasanno dhammaṃ sutvā pasannamānaso saddhājāto pabbajitvā sīlasampanno vattasampanno nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  3014. 463014,107,3111,2,16,1,115,10,44. So aparabhāge attano katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare {bandhumatiyā}tiādimāha.
  3015. 463015,107,3111,17,39,1,190,19,"Tattha bandhanti ñātigottādivasena ekasambandhā honti sakalanagaravāsinoti bandhū, bandhū etasmiṃ vijjantīti bandhumatī, tassā bandhumatiyā nāma nagare mahāpūgagaṇo upāsakasamūho ahosīti attho. "
  3016. 463016,107,3111,40,67,1,224,23,"Māḷaṃ kassāma {saṅghassā}ti ettha māti gaṇhāti sampattasampattajanānaṃ cittanti māḷaṃ, atha vā sampattayatigaṇānaṃ cittassa vivekakaraṇe alanti māḷaṃ, māḷameva māḷakaṃ, bhikkhusaṅghassa phāsuvihāratthāya māḷakaṃ karissāmāti attho. "
  3017. 463017,107,3111,68,70,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  3018. 463018,107,3112,2,4,1,38,2,Samādapakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3019. 463019,107,3113,2,4,1,32,2,10 . Pañcaṅguliyattheraapadānavaṇṇanā
  3020. 463020,107,3114,2,10,1,68,6,Tisso nāmāsi {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato pañcaṅguliyattherassa apadānaṃ.
  3021. 463021,107,3114,11,55,1,430,44,Ayampi purimabuddhesu katādhikāre tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vibhavasampanno saddho pasanno vīthito vihāraṃ paṭipannaṃ bhagavantaṃ disvā jātisumanādianekāni sugandhapupphāni candanādīni ca vilepanāni gāhāpetvā vihāraṃ gato pupphehi bhagavantaṃ pūjetvā vilepanehi bhagavato sarīre pañcaṅgulikaṃ katvā vanditvā pakkāmi.
  3022. 463022,107,3115,2,51,1,394,40,50. So tena puññena devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbattitvā vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saranto paccakkhato ñatvā‘‘ imaṃ nāma kusalakammaṃ katvā īdisaṃ lokuttarasampattiṃ pattomhī’’ ti pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tisso nāmāsi {bhagavā}tiādimāha.
  3023. 463023,107,3115,52,55,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  3024. 463024,107,3116,2,4,1,40,2,Pañcaṅguliyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3025. 463025,107,3117,2,4,1,31,2,Sattarasamavaggavaṇṇanā samattā.
  3026. 463026,107,3118,2,4,1,11,2,18 . Kumudavaggo
  3027. 463027,107,3119,2,4,1,32,2,1 . Kumudamāliyattheraapadānavaṇṇanā
  3028. 463028,107,3120,2,9,1,68,5,Pabbate {himavantamhī}tiādikaṃ āyasmato kumudamāliyattherassa apadānaṃ.
  3029. 463029,107,3120,10,39,1,296,29,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavantapabbatasamīpe jātassarassa āsanne rakkhaso hutvā nibbatto atthadassiṃ bhagavantaṃ tattha upagataṃ disvā pasannamānaso kumudapupphāni ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi.
  3030. 463030,107,3120,40,44,1,32,4,Bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi.
  3031. 463031,107,3121,2,41,1,365,34,1. So tena puññena tato cavitvā devalokaṃ upapanno cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto ratanattaye pasanno pabbajitvā vāyamanto brahmacariyapariyosānaṃ arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate {himavantamhī}tiādimāha.
  3032. 463032,107,3121,42,63,1,192,21,Tattha tatthajo rakkhaso āsin ti tasmiṃ jātassarasamīpe jāto nibbatto rakkhaso pararudhiramaṃsakhādako niddayo ghorarūpo bhayānakasabhāvo mahābalo mahāthāmo kakkhaḷo yakkho āsiṃ ahosinti attho.
  3033. 463033,107,3122,2,29,1,181,21,Kumudaṃ pupphate {tatthā}ti tasmiṃ mahāsare sūriyaraṃsiyā abhāve sati sāyanhe makuḷitaṃ kuñcitākārena nippabhaṃ avaṇṇaṃ hotīti‘‘ kumudan’’ ti laddhanāmaṃ pupphaṃ pupphate vikasatīti attho.
  3034. 463034,107,3122,30,39,1,76,8,Cakkamattāni {jāyare}ti tāni pupphāni rathacakkapamāṇāni hutvā jāyantīti attho.
  3035. 463035,107,3122,40,42,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3036. 463036,107,3123,2,4,1,40,2,Kumudamāliyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3037. 463037,107,3124,2,4,1,33,2,2 . Nisseṇidāyakattheraapadānavaṇṇanā
  3038. 463038,107,3125,2,9,1,70,5,Koṇḍaññassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato nisseṇidāyakattherassa apadānaṃ.
  3039. 463039,107,3125,10,36,1,283,26,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto koṇḍaññassa bhagavato kāle vaḍḍhakikule nibbatto saddho pasanno bhagavato dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavato vasanapāsādassārohanatthāya sārakaṭṭhamayaṃ nisseṇiṃ katvā ussāpetvā ṭhapesi.
  3040. 463040,107,3125,37,43,1,70,6,Bhagavā tassa pasādasaṃvaḍḍhanatthāya passantasseva uparipāsādaṃ āruhi.
  3041. 463041,107,3125,44,76,1,302,32,So atīva pasanno teneva pītisomanassena kālaṃ katvā devaloke nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu jāyamāno nisseṇidānanissandena uccakule nibbatto manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
  3042. 463042,107,3126,2,15,1,103,9,9. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento koṇḍaññassa {bhagavato}tiādimāha.
  3043. 463043,107,3126,16,34,1,123,14,"Tattha {koṇḍaññassā}ti kucchito hutvā ḍeti pavattatīti koṇḍo, lāmakasatto, koṇḍato aññoti koṇḍañño, alāmako uttamapurisoti attho. "
  3044. 463044,107,3126,35,53,1,102,12,"Atha vā brāhmaṇagottesu koṇḍaññagotte uppannattā‘‘ koṇḍañño’’ ti gottavasena tassa nāmaṃ, tassa koṇḍaññassa. "
  3045. 463045,107,3126,54,56,1,18,2,Sesaṃ pākaṭamevāti.
  3046. 463046,107,3127,2,4,1,41,2,Nisseṇidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3047. 463047,107,3128,2,4,1,33,2,3 . Rattipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
  3048. 463048,107,3129,2,10,1,70,7,Migaluddo pure āsin tiādikaṃ āyasmato rattipupphiyattherassa apadānaṃ.
  3049. 463049,107,3129,11,46,1,334,35,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle nesādakule uppanno migavadhāya araññe vicaramāno tassa kāruññena araññe caramānaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphitaṃ rattikaṃ nāma pupphaṃ kuṭajapupphañca saha vaṇṭena ocinitvā somanassacittena pūjesi.
  3050. 463050,107,3129,47,51,1,32,4,Bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi.
  3051. 463051,107,3130,2,50,1,376,40,13. So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā kāmesu ādīnavaṃ disvā pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā‘‘ nesādabhūtena mayā katakusalaṃ sundaran’’ ti somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsin tiādimāha.
  3052. 463052,107,3130,51,68,1,107,15,"Tattha migānaṃ luddo sāhasiko mārakoti migaluddo, migesu vā luddo lobhīti migaluddo, nesādo āsiṃ pureti attho. "
  3053. 463053,107,3131,2,18,1,124,12,14. Rattikaṃ pupphitaṃ {disvā}ti padumapupphādīni anekāni pupphāni sūriyaraṃsisamphassena divā pupphanti rattiyaṃ makuḷitāni honti.
  3054. 463054,107,3131,19,27,1,70,8,Jātisumanamallikādīni anekāni pupphāni pana rattiyaṃ pupphanti no divā.
  3055. 463055,107,3131,28,40,1,115,12,Tasmā rattiyaṃ pupphanato rattipupphanāmakāni anekāni sugandhapupphāni ca kuṭajapupphāni ca gahetvā pūjesinti attho.
  3056. 463056,107,3131,41,43,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  3057. 463057,107,3132,2,4,1,41,2,Rattipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3058. 463058,107,3133,2,4,1,33,2,4 . Udapānadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  3059. 463059,107,3134,2,8,1,68,5,Vipassino {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato udapānadāyakattherassa apadānaṃ.
  3060. 463060,107,3134,9,55,1,360,40,"Ayampi thero purimamunivaresu katādhikāro anekesu bhavesu katapuññasañcayo vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto‘‘ pānīyadānaṃ mayā dātabbaṃ, tañca nirantaraṃ katvā pavattetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā ekaṃ kūpaṃ khanāpetvā udakasampattakāle iṭṭhakāhi cināpetvā thiraṃ katvā tattha uṭṭhitena udakena puṇṇaṃ taṃ udapānaṃ vipassissa bhagavato niyyādesi. "
  3061. 463061,107,3134,56,61,1,49,4,Bhagavā pānīyadānānisaṃsadīpakaṃ anumodanaṃ akāsi .
  3062. 463062,107,3134,62,82,1,221,20,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto nibbattanibbattaṭṭhāne pokkharaṇīudapānapānīyādisampanno sukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya saddho pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  3063. 463063,107,3135,2,16,1,112,10,18. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassino {bhagavato}tiādimāha.
  3064. 463064,107,3135,17,29,1,97,10,"Tattha udapāno kato {mayā}ti udakaṃ pivanti etthāti udapāno, kūpapokkharaṇītaḷākānametaṃ adhivacanaṃ. "
  3065. 463065,107,3135,30,39,1,65,9,So udapāno kūpo vipassissa bhagavato atthāya kato khanitoti attho.
  3066. 463066,107,3135,40,42,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  3067. 463067,107,3136,2,4,1,41,2,Udapānadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3068. 463068,107,3137,2,4,1,34,2,5 . Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
  3069. 463069,107,3138,2,9,1,70,5,Nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato sīhāsanadāyakattherassa apadānaṃ.
  3070. 463070,107,3138,10,45,1,334,34,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave nibbānādhigamatthāya katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā ratanattaye pasanno tasmiṃ bhagavati parinibbute sattahi ratanehi khacitaṃ sīhāsanaṃ kārāpetvā bodhirukkhaṃ pūjesi, bahūhi mālāgandhadhūpehi ca pūjesi. "
  3071. 463071,107,3139,2,41,1,372,34,21. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ vasanto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso ñātivaggaṃ pahāya pabbajito nacirasseva arahā hutvā pubbūpacitakusalasambhāraṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  3072. 463072,107,3139,42,70,1,217,24,"Tattha sīhāsanamadāsahan ti sīharūpahiraññasuvaṇṇaratanehi khacitaṃ āsanaṃ sīhāsanaṃ, sīhassa vā abhītassa bhagavato nisinnārahaṃ, sīhaṃ vā seṭṭhaṃ uttamaṃ āsananti sīhāsanaṃ, taṃ ahaṃ adāsiṃ, bodhirukkhaṃ pūjesinti attho. "
  3073. 463073,107,3139,71,73,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3074. 463074,107,3140,2,4,1,42,2,Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3075. 463075,107,3141,2,4,1,32,2,6 . Maggadattikattheraapadānavaṇṇanā
  3076. 463076,107,3142,2,8,1,66,5,Anomadassī {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato maggadattikattherassa apadānaṃ.
  3077. 463077,107,3142,9,47,1,371,36,"Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto anomadassiṃ bhagavantaṃ ākāse caṅkamantaṃ pāduddhāre pāduddhāracaṅkamanaṭṭhāne pupphānaṃ vikiraṇaṃ acchariyañca disvā pasannamānaso pupphāni ākāse ukkhipi, tāni vitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu. "
  3078. 463078,107,3143,2,34,1,259,27,26. So tena puññena sugatīsuyeva saṃsaranto sabbattha pūjito sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto kamena yobbaññaṃ pāpuṇitvā saddhājāto pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahattaṃ patto caṅkamanassa pūjitattā {maggadattikatthero}ti pākaṭo.
  3079. 463079,107,3143,35,44,1,93,8,So pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento anomadassī {bhagavā}tiādimāha.
  3080. 463080,107,3143,45,53,1,95,7,{Diṭṭhadhammasukhatthāyā}ti imasmiṃ attabhāve caṅkamanena sarīrasallahukādisukhaṃ paṭiccāti attho.
  3081. 463081,107,3143,54,65,1,94,9,"Abbhokāsamhi {caṅkamī}ti abbhokāse aṅgaṇaṭṭhāne caṅkami, padavikkhepaṃ padasañcāraṃ akāsīti attho. "
  3082. 463082,107,3144,2,16,1,119,13,Uddhate pāde {pupphānī}ti caṅkamantena pāde uddhate padumuppalādīni pupphāni pathavito uggantvā caṅkame vikiriṃsūti attho.
  3083. 463083,107,3144,17,29,1,85,10,Sobhaṃ muddhani {tiṭṭhare}ti buddhassa muddhani sīse sobhayamānā tāni tiṭṭhantīti attho.
  3084. 463084,107,3144,30,32,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3085. 463085,107,3145,2,4,1,40,2,Maggadattikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3086. 463086,107,3146,2,4,1,29,2,7 . Ekadīpiyattheraapadānavaṇṇanā
  3087. 463087,107,3147,2,8,1,66,5,Padumuttarassa {munino}tiādikaṃ āyasmato ekadīpiyattherassa apadānaṃ.
  3088. 463088,107,3147,9,36,1,299,26,"Ayampāyasmā purimajinaseṭṭhesu katakusalasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle gahapatikule nibbatto vuddhippatto saddho pasanno bhagavato salalamahābodhimhi ekapadīpaṃ pūjesi, thāvaraṃ katvā niccamekapadīpapūjanatthāya telavaṭṭaṃ paṭṭhapesi. "
  3089. 463089,107,3147,37,66,1,302,28,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha jalamāno pasannacakkhuko ubhayasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto dīpapūjāya laddhavisesādhigamattā {ekadīpiyatthero}ti pākaṭo.
  3090. 463090,107,3148,2,16,1,114,10,30. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {munino}tiādimāha.
  3091. 463091,107,3148,17,20,1,27,3,Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  3092. 463092,107,3149,2,4,1,37,2,Ekadīpiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3093. 463093,107,3150,2,4,1,30,2,8 . Maṇipūjakattheraapadānavaṇṇanā
  3094. 463094,107,3151,2,10,1,64,5,Orena {himavantassā}tiādikaṃ āyasmato maṇipūjakattherassa apadānaṃ.
  3095. 463095,107,3151,11,55,1,428,43,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tatthādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantaorabhāge ekissā nadiyā samīpe paṇṇasālaṃ kāretvā vasanto vivekakāmatāya tassānukampāya ca tattha upagataṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso maṇipallaṅkaṃ bhagavato pūjesi.
  3096. 463096,107,3151,56,61,1,48,5,Bhagavā tassa pasādavaḍḍhanatthāya tattha nisīdi.
  3097. 463097,107,3151,62,68,1,63,6,So bhiyyosomattāya pasanno nibbānādhigamatthāya patthanaṃ akāsi.
  3098. 463098,107,3151,69,73,1,32,4,Bhagavā anumodanaṃ vatvā pakkāmi.
  3099. 463099,107,3151,74,100,1,247,26,So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pūjito sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne kule nibbatto gharāvāsaṃ vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
  3100. 463100,107,3152,2,16,1,114,10,34. So ekadivasaṃ attanā katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento orena {himavantassā}tiādimāha.
  3101. 463101,107,3152,17,32,1,105,12,"Tattha {orenā}ti himavantassa aparaṃ bhāgaṃ vihāya orena, bhummatthe karaṇavacanaṃ, orasmiṃ disābhāgeti attho. "
  3102. 463102,107,3152,33,45,1,100,11,Nadikā {sampavattathā}ti apākaṭanāmadheyyā ekā nadī saṃsuṭṭhu pavattānī vahānī sandamānā ahosīti attho.
  3103. 463103,107,3152,46,54,1,70,7,Tassā {cānupakhettamhī}ti tassā nadiyā anupakhettamhi tīrasamīpeti attho.
  3104. 463104,107,3152,55,73,1,130,16,"Sayambhū vasate {tadā}ti yadā ahaṃ maṇipallaṅkaṃ pūjesiṃ, tadā anācariyako hutvā sayameva buddhabhūto bhagavā vasate viharatīti attho. "
  3105. 463105,107,3153,2,52,1,342,44,"35. Maṇiṃ paggayha pallaṅkan ti maṇin ti cittaṃ ārādheti somanassaṃ karotīti maṇi, atha vā māti pamāṇaṃ karoti ābharaṇanti maṇi, atha vā marantāpi rājayuvarājādayo taṃ na pariccajanti tadatthāya saṅgāmaṃ karontīti maṇi, taṃ maṇiṃ maṇimayaṃ pallaṅkaṃ manoramaṃ sādhu cittaṃ suṭṭhu vicittaṃ paggayha gahetvā buddhaseṭṭhassa abhiropayiṃ pūjesinti attho. "
  3106. 463106,107,3153,53,56,1,29,3,Sesaṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  3107. 463107,107,3154,2,4,1,38,2,Maṇipūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3108. 463108,107,3155,2,4,1,30,2,9 . Tikicchakattheraapadānavaṇṇanā
  3109. 463109,107,3156,2,9,1,65,5,Nagare {bandhumatiyā}tiādikaṃ āyasmato tikicchakattherassa apadānaṃ.
  3110. 463110,107,3156,10,40,1,290,28,Ayampāyasmā purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare vejjakule nibbatto bahussuto susikkhito vejjakamme cheko bahū rogino tikicchanto vipassissa bhagavato upaṭṭhākassa asokanāmattherassa rogaṃ tikicchi.
  3111. 463111,107,3156,41,53,1,122,12,So tena puññena devamanussesu aparāparaṃ sukhaṃ anubhavanto nibbattanibbattabhave arogo dīghāyuko suvaṇṇavaṇṇasarīro ahosi.
  3112. 463112,107,3157,2,38,1,339,32,39. So imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto vuddhimanvāya sabbasippesu nipphattiṃ patto arogo sukhito vibhavasampanno ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare {bandhumatiyā}tiādimāha.
  3113. 463113,107,3157,39,44,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  3114. 463114,107,3158,2,4,1,38,2,Tikicchakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3115. 463115,107,3159,2,4,1,34,2,10 . Saṅghupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā
  3116. 463116,107,3160,2,8,1,71,5,Vessabhumhi {bhagavatī}tiādikaṃ āyasmato saṅghupaṭṭhākattherassa apadānaṃ.
  3117. 463117,107,3160,9,35,1,252,26,Ayampi thero purimabuddhesu katakusalasambhāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle tassārāmikassa putto hutvā nibbatto viññutaṃ patvā saddho pasanno vihāresu ārāmikakammaṃ karonto sakkaccaṃ saṅghaṃ upaṭṭhāsi.
  3118. 463118,107,3160,36,75,1,411,38,So teneva kusalakammena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto vuddhippatto vibhavasampanno sukhappatto pākaṭo satthu dhammadesanaṃ sutvā sāsane pasanno pabbajitvā vattasampanno sāsanaṃ sobhayamāno vipassanaṃ vaḍḍhento nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patto chaḷabhiñño pubbe katakusalakammavasena {saṅghupaṭṭhākatthero}ti pākaṭo ahosi.
  3119. 463119,107,3161,2,34,1,206,23,45. So ekadivasaṃ‘‘ pubbe mayā kiṃ nāma kammaṃ katvā ayaṃ lokuttarasampatti laddhā’’ ti attano pubbakammaṃ saritvā paccakkhato jānitvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pākaṭaṃ karonto vessabhumhi {bhagavatī}tiādimāha.
  3120. 463120,107,3161,35,47,1,83,11,Tattha ahosārāmiko ahan ti ahaṃ vessabhussa bhagavato sāsane ārāmiko ahosinti attho.
  3121. 463121,107,3161,48,54,1,59,6,Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthattā ca suviññeyyamevāti.
  3122. 463122,107,3162,2,4,1,42,2,Saṅghupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3123. 463123,107,3163,2,4,1,31,2,Aṭṭhārasamavaggavaṇṇanā samattā.
  3124. 463124,107,3164,2,4,1,19,2,19 . Kuṭajapupphiyavaggo
  3125. 463125,107,3165,2,3,1,0,1,1-10 .
  3126. 463126,107,3165,4,4,1,36,1,Kuṭajapupphiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3127. 463127,107,3166,2,14,1,105,10,Ito parampi ekūnavīsatimavagge āgatānaṃ imesaṃ kuṭajapupphiyattherādīnaṃ dasannaṃ therānaṃ apubbaṃ natthi.
  3128. 463128,107,3166,15,32,1,178,17,Tesañhi therānaṃ purimabuddhānaṃ santike katapuññasambhārānaṃ vasena pākaṭanāmāni ceva nivāsanagarādīni ca heṭṭhā vuttanayeneva veditabbānīti taṃ sabbaṃ apadānaṃ suviññeyyamevāti.
  3129. 463129,107,3167,2,4,1,33,2,Ekūnavīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3130. 463130,107,3168,2,4,1,19,2,20 . Tamālapupphiyavaggo
  3131. 463131,107,3169,2,3,1,0,1,1-10 .
  3132. 463132,107,3169,4,4,1,36,1,Tamālapupphiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3133. 463133,107,3170,2,7,1,46,4,Vīsatime vagge paṭhamattherāpadānaṃ uttānameva.
  3134. 463134,107,3171,2,35,1,240,26,"6. Dutiyattherāpadāne yaṃ dāyavāsiko {isī}ti isipabbajjaṃ pabbajitvā vane vasanabhāvena dāyavāsiko {isī}ti saṅkhaṃ gato, attano anukampāya taṃ vanaṃ upagatassa siddhatthassa satthuno vasanamaṇḍapacchādanatthāya yaṃ tiṇaṃ, taṃ lāyati chindatīti attho. "
  3135. 463135,107,3171,36,51,1,132,15,Dabbachadanaṃ katvā anekehi khuddakadaṇḍakehi maṇḍapaṃ katvā taṃ tiṇena chādetvā siddhatthassa bhagavato ahaṃ adāsiṃ pūjesinti attho.
  3136. 463136,107,3172,2,22,1,150,16,8. Sattāhaṃ dhārayuṃ {tatthā}ti taṃ maṇḍapaṃ tattha ṭhitā devamanussā sattāhaṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinnassa satthuno dhārayuṃ dhāresunti attho.
  3137. 463137,107,3172,23,25,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  3138. 463138,107,3173,2,29,1,290,22,"Tatiyattherassa apadāne {khaṇḍaphulliyatthero}ti ettha khaṇḍan ti kaṭṭhānaṃ jiṇṇattā chinnabhinnaṭṭhānaṃ, phullan ti kaṭṭhānaṃ jiṇṇaṭṭhāne kaṇṇakitamahicchattakādipupphanaṃ, khaṇḍañca phullañca khaṇḍaphullāni, khaṇḍaphullānaṃ paṭisaṅkharaṇaṃ punappunaṃ thirakaraṇanti khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaṃ. "
  3139. 463139,107,3173,30,43,1,153,13,Imassa pana therassa sambhārapūraṇakāle phussassa bhagavato cetiye chinnabhinnaṭṭhāne sudhāpiṇḍaṃ makkhetvā thirakaraṇaṃ khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇaṃ nāma.
  3140. 463140,107,3173,44,50,1,44,6,Tasmā so khaṇḍaphulliyo theroti pākaṭo ahosi.
  3141. 463141,107,3173,51,52,1,7,1,Tatiyaṃ.
  3142. 463142,107,3174,2,15,1,92,10,17. Catutthattherassāpadāne rañño baddhacaro ahan ti rañño paricārako kammakārako ahosinti attho.
  3143. 463143,107,3175,2,23,1,116,13,"19. {Jalajuttamanāmino}ti jale udake jātaṃ jalajaṃ, kiṃ taṃ padumaṃ, padumena samānanāmattā padumuttarassa bhagavatoti attho. "
  3144. 463144,107,3175,24,28,1,40,4,Uttamapadumanāmassa bhagavatoti vā attho.
  3145. 463145,107,3175,29,30,1,9,1,Catutthaṃ.
  3146. 463146,107,3176,2,4,1,23,2,Pañcamaṃ uttānatthameva.
  3147. 463147,107,3177,2,34,1,259,22,"28. Chaṭṭhe nagare {dvāravatiyā}ti mahādvāravātapānakavāṭaphalakāhi vatipākāraṭṭālagopurakaddamodakaparikhāhi ca sampannaṃ nagaranti dvāravatīnagaraṃ, dvāraṃ vatiñca padhānaṃ katvā nagarassa upalakkhitattā‘‘ dvāravatī nagaran’’ ti voharantīti nagare {dvāravatiyā}ti vuttaṃ. "
  3148. 463148,107,3177,35,40,1,40,5,Mālāvaccho pupphārāmo mama ahosīti attho.
  3149. 463149,107,3178,2,10,1,29,4,31. Te {kisalayā}ti te asokapallavā.
  3150. 463150,107,3178,11,12,1,8,1,Chaṭṭhaṃ.
  3151. 463151,107,3179,2,4,1,36,2,Sattamaṭṭhamanavamāni uttānatthāneva.
  3152. 463152,107,3179,5,8,1,25,3,Dasamepi apubbaṃ natthīti.
  3153. 463153,107,3180,2,4,1,23,2,Vīsatimavaṇṇanā samattā.
  3154. 463154,107,3181,2,3,1,0,1,21-23 .
  3155. 463155,107,3181,4,4,1,23,1,Kaṇikārapupphiyādivaggo
  3156. 463156,107,3182,2,3,1,0,1,1-30 .
  3157. 463157,107,3182,4,4,1,38,1,Kaṇikārapupphiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3158. 463158,107,3183,2,8,1,50,5,Ito paraṃ sabbattha anuttānapadavaṇṇanaṃ karissāma.
  3159. 463159,107,3183,9,33,1,218,22,"Ekavīsatime bāvīsatime tevīsatime ca vagge sabbesaṃ therānaṃ sayaṃkatena puññena laddhanāmāni, katapuññānañca nānattaṃ tesaṃ byākaraṇadāyakānaṃ buddhānaṃ nāmāni vasitanagarāni ca heṭṭhā vuttanayattā sabbānipi uttānāneva. "
  3160. 463160,107,3183,34,38,1,53,4,Apadānagāthānamattho ca nayānuyogena suviññeyyoyevāti.
  3161. 463161,107,3184,2,4,1,14,2,24 . Udakāsanavaggo
  3162. 463162,107,3185,2,3,1,0,1,1-10 .
  3163. 463163,107,3185,4,4,1,37,1,Udakāsanadāyakattheraapadānādivaṇṇanā
  3164. 463164,107,3186,2,7,1,51,4,Catuvīsatime vagge paṭhamadutiyāpadānāni uttānāneva.
  3165. 463165,107,3187,2,29,1,170,21,"9. Tatiyāpadāne aruṇavatiyā {nagare}ti ā samantato ālokaṃ karonto uṇati uggacchatīti aruṇo, so tasmiṃ vijjatīti aruṇavatī, tasmiṃ nagare ālokaṃ karonto sūriyo uggacchatīti attho. "
  3166. 463166,107,3187,30,47,1,166,16,Sesanagaresupi sūriyuggamane vijjamānepi visesavacanaṃ sabbacatuppadānaṃ mahiyaṃ sayanepi sati mahiyaṃ sayatīti mahiṃsoti vacanaṃ viya rūḷhivasena vuttanti veditabbaṃ.
  3167. 463167,107,3187,48,68,1,197,18,"Atha vā pākārapāsādahammiyādīsu suvaṇṇarajatamaṇimuttādisattaratanapabhāhi aruṇuggamanaṃ viya pabhāvatī aruṇavatī nāma, tasmiṃ aruṇavatiyā nagare, pūpiko pūpavikkayena jīvikaṃ kappento ahosinti attho. "
  3168. 463168,107,3188,2,29,1,221,21,"14. Catutthāpadāne tivarāyaṃ pure {ramme}ti tīhi pākārehi parivāritā parikkhittāti tivarā, khajjabhojjādiupabhogavatthābharaṇādinaccagītādīhi ramaṇīyanti rammaṃ, tasmiṃ tivarāyaṃ pure nagare ramme naḷakāro ahaṃ ahosinti sambandho. "
  3169. 463169,107,3189,2,4,1,29,2,Pañcamāpadānaṃ uttānatthameva.
  3170. 463170,107,3190,2,15,1,98,9,23. Chaṭṭhāpadāne vaṇṇakāro ahaṃ {tadā}ti nīlapītarattādivaṇṇavasena vatthāni karoti rañjetīti vaṇṇakāro.
  3171. 463171,107,3190,16,25,1,87,9,Vattharajako hutvā cetiye vatthehi acchādanasamaye nānāvaṇṇehi dussāni rañjesinti attho.
  3172. 463172,107,3191,2,13,1,71,7,27. Sattamāpadāne piyālaṃ pupphitaṃ {disvā}ti supupphitaṃ piyālarukkhaṃ disvā.
  3173. 463173,107,3191,14,30,1,118,15,Gatamagge khipiṃ ahan ti ahaṃ migaluddo nesādo hutvā piyālapupphaṃ ocinitvā buddhassa gatamagge khipiṃ pūjesinti attho.
  3174. 463174,107,3192,2,29,1,203,21,30. Aṭṭhamāpadāne sake sippe {apatthaddho}ti attano takkabyākaraṇādisippasmiṃ apatthaddho patiṭṭhito cheko ahaṃ kānanaṃ agamaṃ gato sambuddhaṃ yantaṃ {disvānā}ti vanantare gacchantaṃ vipassiṃ sambuddhaṃ passitvā.
  3175. 463175,107,3192,30,37,1,51,7,Ambayāgaṃ adāsahan ti ahaṃ ambadānaṃ adāsinti attho.
  3176. 463176,107,3193,2,20,1,168,15,33. Navamāpadāne jagatī kāritā mayhan ti atthadassissa bhagavato sarīradhātunidhāpitacetiye jagati chinnabhinnaālindapupphādhānasaṅkhātā jagati mayā kāritā kārāpitāti attho.
  3177. 463177,107,3194,2,4,1,30,2,Dasamāpadānaṃ uttānatthamevāti.
  3178. 463178,107,3195,2,4,1,32,2,Catuvīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3179. 463179,107,3196,2,4,1,17,2,25 . Tuvaradāyakavaggo
  3180. 463180,107,3197,2,3,1,0,1,1-10 .
  3181. 463181,107,3197,4,4,1,34,1,Tuvaradāyakattheraapadānādivaṇṇanā
  3182. 463182,107,3198,2,25,1,189,17,1. Pañcavīsatime vagge paṭhamāpadāne bharitvā {tuvaramādāyā}ti tuvaraaṭṭhiṃ muggakalayasadisaṃ tuvaraṭṭhiṃ bhajjitvā pupphetvā bhājanena ādāya saṅghassa vanamajjhogāhakassa adadiṃ adāsinti attho.
  3183. 463183,107,3199,2,4,1,0,0,4-5.
  3184. 463184,107,3199,5,35,1,257,28,Dutiyāpadāne dhanuṃ advejjhaṃ {katvānā}ti migādīnaṃ māraṇatthāya dhanuṃ sannayhitvā caramāno kesaraṃ ogataṃ {disvā}ti supupphitaṃ khuddakasaraṃ disvā buddhassa abhiropesin ti ahaṃ cittaṃ pasādetvā vanaṃ sampattassa tissassa bhagavato abhiropayiṃ pūjesinti attho.
  3185. 463185,107,3200,2,4,1,0,0,9-10.
  3186. 463186,107,3200,5,10,1,52,4,Tatiyāpadāne {jalakukkuṭo}ti jātassare caramānakukkuṭo.
  3187. 463187,107,3200,11,25,1,127,13,Tuṇḍena kesariṃ {gayhā}ti padumapupphaṃ mukhatuṇḍena ḍaṃsitvā ākāsena gacchantassa tissassa bhagavato abhiropesiṃ pūjesinti attho.
  3188. 463188,107,3201,2,31,1,208,20,"14. Catutthāpadāne {viravapupphamādāyā}ti vividhaṃ ravati saddaṃ karotīti viravaṃ, saddakaraṇavelāyaṃ vikasanato‘‘ viravan’’ ti laddhanāmaṃ pupphasamūhaṃ ādāya gahetvā siddhatthassa buddhassa abhiropayiṃ pūjesinti attho. "
  3189. 463189,107,3202,2,9,1,41,3,17. Pañcamāpadāne {kuṭigopako}ti senāsanapālako.
  3190. 463190,107,3202,10,22,1,93,10,"Kālena kālaṃ dhūpesin ti sampattasampattakālānukāle dhūpesiṃ, dhūpena sugandhaṃ akāsinti attho. "
  3191. 463191,107,3202,23,29,1,76,6,Siddhatthassa bhagavato gandhakuṭikālānusāridhūpena dhūpesiṃ vāsesinti attho.
  3192. 463192,107,3203,2,4,1,37,2,Chaṭṭhasattamāpadānāni uttānatthāneva.
  3193. 463193,107,3204,2,20,1,131,12,"27. Aṭṭhamāpadāne satta {sattalipupphānī}ti sattalisaṅkhātāni, satta pupphāni sīsenādāya vessabhussa bhagavato abhiropesiṃ pūjesinti attho. "
  3194. 463194,107,3205,2,13,1,97,7,31. Navamāpadāne {bimbijālakapupphānī}ti rattaṅkuravakapupphāni siddhatthassa bhagavato pūjesinti attho.
  3195. 463195,107,3206,2,18,1,129,12,35. Dasamāpadāne uddālakaṃ {gahetvānā}ti jātassare vihaṅgasobbhe jātaṃ uddālakapupphaṃ ocinitvā kakusandhassa bhagavato pūjesinti attho.
  3196. 463196,107,3206,19,21,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3197. 463197,107,3207,2,4,1,33,2,Pañcavīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3198. 463198,107,3208,2,4,1,12,2,26 . Thomakavaggo
  3199. 463199,107,3209,2,3,1,0,1,1-10 .
  3200. 463200,107,3209,4,4,1,29,1,Thomakattheraapadānādivaṇṇanā
  3201. 463201,107,3210,2,8,1,44,4,Chabbīsatime vagge paṭhamāpadānaṃ uttānameva.
  3202. 463202,107,3211,2,4,1,0,0,5-6.
  3203. 463203,107,3211,5,17,1,105,11,"Dutiyāpadāne vijahitvā devavaṇṇan ti devatā sarīraṃ vijahitvā chaḍḍetvā, manussasarīraṃ nimminitvāti attho. "
  3204. 463204,107,3211,18,39,1,181,20,Adhikāraṃ {kattukāmo}ti adhikakiriyaṃ puññasambhāraṃ kattukāmo devaro nāma ahaṃ devarājā bhariyāya saha buddhaseṭṭhassa sāsane sādaratāya idha imasmiṃ manussaloke āgamiṃ āgatoti attho.
  3205. 463205,107,3211,40,64,1,165,22,"Tassa bhikkhā mayā {dinnā}ti padumuttarassa bhagavato yo nāmena devalo nāma sāvako ahosi, tassa sāvakassa mayā vippasannena cetasā bhikkhā dinnā piṇḍapāto dinnoti attho. "
  3206. 463206,107,3212,2,4,1,0,0,9-10.
  3207. 463207,107,3212,5,17,1,95,11,Tatiyāpadāne ānando nāma {sambuddho}ti ānandaṃ tuṭṭhiṃ jananato ānando nāma paccekabuddhoti attho.
  3208. 463208,107,3212,18,32,1,132,11,"Amanussamhi {kānane}ti amanussapariggahe kānane mahāaraññe parinibbāyi anupādisesanibbānadhātuyā antaradhāyi, adassanaṃ agamāsīti attho. "
  3209. 463209,107,3212,33,49,1,121,16,Sarīraṃ tattha jhāpesin ti ahaṃ devalokā idhāgantvā tassa bhagavato sarīraṃ tattha araññe jhāpesiṃ dahanaṃ akāsinti attho.
  3210. 463210,107,3213,2,4,1,34,2,Catutthapañcamāpadānāni uttānāneva.
  3211. 463211,107,3214,2,14,1,70,8,20. Chaṭṭhāpadāne ahosiṃ candano {nāmā}ti nāmena paṇṇattivasena candano nāma.
  3212. 463212,107,3214,15,23,1,73,7,{Sambuddhassatrajo}ti paccekasambuddhabhūtato pubbe tassa atrajo putto ahaṃ.
  3213. 463213,107,3214,24,32,1,52,7,Ekopāhano mayā {dinno}ti ekaṃ upāhanayugaṃ mayā dinnaṃ.
  3214. 463214,107,3214,33,47,1,103,14,Bodhiṃ sampajja me tuvan ti tena upāhanayugena me mayhaṃ sāvakabodhiṃ tuvaṃ sampajja nipphādehīti attho.
  3215. 463215,107,3215,2,4,1,0,0,23-24.
  3216. 463216,107,3215,5,30,1,264,23,Sattamāpadāne mañjarikaṃ {karitvānā}ti mañjeṭṭhipupphaṃ haritacaṅkoṭakaṃ gahetvā rathiyaṃ vīthiyā paṭipajjiṃ ahaṃ tathā paṭipannova bhikkhusaṅghapurakkhataṃ bhikkhusaṅghena parivutaṃ samaṇānaggaṃ samaṇānaṃ bhikkhūnaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ sammāsambuddhaṃ addasanti sambandho.
  3217. 463217,107,3215,31,49,1,144,18,Buddhassa abhiropayin ti disvā ca pana taṃ pupphaṃ ubhohi hatthehi paggayha ukkhipitvā buddhassa phussassa bhagavato abhiropayiṃ pūjesinti attho.
  3218. 463218,107,3216,2,4,1,0,0,28-29.
  3219. 463219,107,3216,5,21,1,154,13,"Aṭṭhamāpadāne {aloṇapaṇṇabhakkhomhī}ti khīrapaṇṇādīni uñchācariyāya āharitvā loṇavirahitāni paṇṇāni pacitvā bhakkhāmi, aloṇapaṇṇabhakkho amhi bhavāmīti attho. "
  3220. 463220,107,3216,22,32,1,101,9,Niyamesu ca {saṃvuto}ti niyamasaññitesu pāṇātipātāveramaṇiādīsu niccapañcasīlesu saṃvuto pihitoti attho.
  3221. 463221,107,3216,33,38,1,45,4,Pātarāse {anuppatte}ti purebhattakāle anuppatte.
  3222. 463222,107,3216,39,49,1,79,10,Siddhattho upagacchi man ti mama samīpaṃ siddhattho bhagavā upagañchi sampāpuṇi.
  3223. 463223,107,3216,50,61,1,78,11,Tāhaṃ buddhassa pādāsin ti ahaṃ taṃ aloṇapaṇṇaṃ tassa buddhassa adāsinti attho.
  3224. 463224,107,3217,2,4,1,24,2,Navamāpadānaṃ uttānameva.
  3225. 463225,107,3218,2,4,1,0,0,37-38.
  3226. 463226,107,3218,5,20,1,163,14,Dasamāpadāne sikhinaṃ sikhinaṃ {yathā}ti sarīrato nikkhantachabbaṇṇaraṃsīhi obhāsayantaṃ jalantaṃ sikhīnaṃ sikhībhagavantaṃ sikhīnaṃ yathā jalamānaaggikkhandhaṃ viya.
  3227. 463227,107,3218,21,33,1,109,11,Aggajaṃ {pupphamādāyā}ti aggajanāmakaṃ pupphaṃ gahetvā buddhassa sikhissa bhagavato abhiropayiṃ pūjesinti attho.
  3228. 463228,107,3219,2,4,1,32,2,Chabbīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3229. 463229,107,3220,2,4,1,17,2,27 . Padumukkhipavaggo
  3230. 463230,107,3221,2,3,1,0,1,1-10 .
  3231. 463231,107,3221,4,4,1,35,1,Ākāsukkhipiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3232. 463232,107,3222,2,4,1,0,0,1-2.
  3233. 463233,107,3222,5,36,1,204,27,"Sattavīsatime vagge paṭhamāpadāne jalajagge duve {gayhā}ti jale udake jāte agge uppalādayo dve pupphe gahetvā buddhassa samīpaṃ gantvā ekaṃ pupphaṃ pādesu nikkhipiṃ pūjesiṃ, ekaṃ pupphaṃ ākāse khipinti attho. "
  3234. 463234,107,3223,2,4,1,24,2,Dutiyāpadānaṃ pākaṭameva.
  3235. 463235,107,3224,2,11,1,53,5,10. Tatiyāpadāne bodhiyā {pādaputtame}ti uttame bodhipādape.
  3236. 463236,107,3224,12,23,1,96,11,Aḍḍhacandaṃ mayā dinnan ti tasmiṃ bodhimūle aḍḍhacandākārena mayā anekapupphāni pūjitānīti attho.
  3237. 463237,107,3224,24,58,1,291,28,"{Dharaṇīruhapādape}ti rukkhapabbataratanādayo dhāretīti dharaṇī, pathavī, dharaṇiyā ruhati patiṭṭhahatīti dharaṇīruho, pādasaṅkhātena mūlena udakaṃ pivati khandhaviṭapādīsu patthariyatīti pādapo, dharaṇīruho ca so pādapo ceti dharaṇīruhapādapo, tasmiṃ dharaṇīruhapādape pupphaṃ mayā pūjitanti attho. "
  3238. 463238,107,3225,2,4,1,30,2,Catutthāpadānaṃ uttānatthameva.
  3239. 463239,107,3226,2,4,1,0,0,18-19.
  3240. 463240,107,3226,5,10,1,54,4,Pañcamāpadāne {himavantassāvidūre}ti himavantassa āsanne.
  3241. 463241,107,3226,11,22,1,100,10,Romaso nāma {pabbato}ti rukkhalatāgumbābhāvā kevalaṃ dabbatiṇādisañchannattā romaso nāma pabbato ahosi.
  3242. 463242,107,3226,23,29,1,46,4,Tamhi {pabbatapādamhī}ti tasmiṃ pabbatapariyante.
  3243. 463243,107,3226,30,40,1,110,8,"Samaṇo {bhāvitindriyo}ti samitapāpo vūpasantakileso samaṇo vaḍḍhitaindriyo, rakkhitacakkhundriyādiindriyoti attho. "
  3244. 463244,107,3226,41,46,1,61,5,Atha vā vaḍḍhitaindriyo vaḍḍhitasaddhindriyādiindriyoti attho.
  3245. 463245,107,3226,47,54,1,55,7,Tassa samaṇassa ahaṃ biḷāliāluve gahetvā adāsinti attho.
  3246. 463246,107,3227,2,4,1,57,2,Chaṭṭhasattamaṭṭhamanavamadasamāpadānāni uttānatthānevāti.
  3247. 463247,107,3228,2,4,1,33,2,Sattavīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3248. 463248,107,3229,2,4,1,21,2,28 . Suvaṇṇabibbohanavaggo
  3249. 463249,107,3230,2,3,1,0,1,1-10 .
  3250. 463250,107,3230,4,4,1,40,1,Suvaṇṇabibbohaniyattheraapadānādivaṇṇanā
  3251. 463251,107,3231,2,7,1,45,4,Aṭṭhavīsatime vagge paṭhamāpadānaṃ uttānameva.
  3252. 463252,107,3232,2,13,1,72,7,5. Dutiyāpadāne manomayena {kāyenā}ti yathā cittavasena pavattakāyenāti attho.
  3253. 463253,107,3233,2,16,1,98,9,10. Tatiyāpadāne mahāsamuddaṃ {nissāyā}ti mahāsāgarāsanne ṭhitassa pabbatassa antare pabbataleṇeti attho.
  3254. 463254,107,3233,17,23,1,59,6,Siddhattho bhagavā vivekakāmatāya vasati paṭivasatīti attho.
  3255. 463255,107,3233,24,35,1,104,11,Paccuggantvānakāsahan ti ahaṃ tassa bhagavato paṭiuggantvā samīpaṃ gantvā vandanādipuññaṃ akāsinti attho.
  3256. 463256,107,3233,36,47,1,108,11,Caṅkoṭakamadāsahan ti siddhatthassa bhagavato ahaṃ pupphabharitaṃ caṅkoṭakaṃ kadambaṃ adāsiṃ pūjesinti attho.
  3257. 463257,107,3234,2,13,1,75,6,"14. Catutthāpadāne {akakkasacittassāthā}ti apharusacittassa, atha -saddo padapūraṇe. "
  3258. 463258,107,3235,2,14,1,99,8,19. Pañcamāpadāne udumbare {vasantassā}ti udumbararukkhamūle rukkhacchāyāya vasantassa tissassa bhagavato.
  3259. 463259,107,3235,15,23,1,83,7,Niyate {paṇṇasanthare}ti niyāmite paṭibaddhe paṇṇasanthare sākhābhaṅgāsane nisinnassa.
  3260. 463260,107,3235,24,35,1,92,10,Vutthokāso mayā {dinno}ti vivittokāse maṇḍapadvārādīhi pihitokāso mayā dinno sampāditoti attho.
  3261. 463261,107,3236,2,36,1,271,31,24. Chaṭṭhāpadāne potthadānaṃ mayā dinnan ti potthavaṭṭiṃ potthachalliṃ tāḷetvā kataṃ sāṭakaṃ visamaṃ gophāsukena ghaṃsitvā nimmitaṃ suttaṃ gahetvā kantitvā tena suttena nisīdanatthāya vā bhūmattharaṇatthāya vā sāṭakaṃ vāyāpetvā taṃ sāṭakaṃ mayā ratanattayassa dinnanti attho.
  3262. 463262,107,3237,2,16,1,89,8,"27. Sattamāpadāne {candabhāgānadītīre}ti candabhāgāya nāma nadiyā tīrato, nissakke bhummavacanaṃ . "
  3263. 463263,107,3237,17,27,1,65,9,Anusotan ti sotassa anu heṭṭhāgaṅgaṃ vajāmi gacchāmi ahanti attho.
  3264. 463264,107,3237,28,46,1,143,17,"Satta māluvapupphāni, citamāropayiṃ ahan ti ahaṃ māluvapupphāni satta pattāni gahetvā citake vālukarāsimhi vālukāhi thūpaṃ katvā pūjesinti attho. "
  3265. 463265,107,3238,2,4,1,0,0,31-32.
  3266. 463266,107,3238,5,16,1,134,10,Aṭṭhamāpadāne mahāsindhu {sudassanā}ti sundaradassanasundarodakadhavalapulinopasobhitattā suṭṭhu manoharā mahāsindhu nāma vārinadī ahosi.
  3267. 463267,107,3238,17,35,1,170,18,Tattha tissaṃ sindhuvārinadiyaṃ sappabhāsaṃ pabhāya sahitaṃ sudassanaṃ sundararūpaṃ paramopasame yuttaṃ uttame upasame yuttaṃ samaṅgībhūtaṃ vītarāgaṃ ahaṃ addasanti attho.
  3268. 463268,107,3238,36,53,1,118,11,Disvāhaṃ {vimhitāsayo}ti ‘‘ evarūpaṃ bhayānakaṃ himavantaṃ kathaṃ sampatto’’ ti vimhitaajjhāsayo acchariyabbhutacittoti attho.
  3269. 463269,107,3238,54,67,1,99,13,Āluvaṃ tassa pādāsin ti tassa arahato ahaṃ pasannamānaso āluvakandaṃ pādāsiṃ ādarena adāsinti attho.
  3270. 463270,107,3239,2,4,1,33,2,Navamadasamāpadānāni uttānānevāti.
  3271. 463271,107,3240,2,4,1,33,2,Aṭṭhavīsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3272. 463272,107,3241,2,4,1,16,2,29 . Paṇṇadāyakavaggo
  3273. 463273,107,3242,2,3,1,0,1,1-10 .
  3274. 463274,107,3242,4,4,1,33,1,Paṇṇadāyakattheraapadānādivaṇṇanā
  3275. 463275,107,3243,2,4,1,0,0,1-2.
  3276. 463276,107,3243,5,18,1,135,11,Ekūnatiṃsatime vagge paṭhamāpadāne {paṇṇabhojanabhojano}ti khīrapaṇṇādibhojanassa bhuñjanatthāya paṇṇasālāya nisinno amhi bhavāmīti attho.
  3277. 463277,107,3243,19,28,1,72,9,Upaviṭṭhañca maṃ santan ti paṇṇasālāyaṃ upaviṭṭhaṃ santaṃ vijjamānaṃ maṃ.
  3278. 463278,107,3243,29,36,1,57,6,Upāgacchi {mahāisī}ti mahante sīlādikhandhe esanato mahāisi.
  3279. 463279,107,3243,37,47,1,80,9,"Lokapajjoto lokapadīpo siddhattho bhagavā upagacchi, mama samīpaṃ agamāsīti attho. "
  3280. 463280,107,3243,48,60,1,114,11,Nisinnassa {paṇṇasanthare}ti upagantvā paṇṇasanthare nisinnassa khādanatthāya seditaṃ paṇṇaṃ mayā dinnanti sambandho.
  3281. 463281,107,3244,2,4,1,0,0,5-7.
  3282. 463282,107,3244,5,11,1,79,6,Dutiyāpadāne sinerusamasantoso dharaṇīsamasādiso siddhattho bhagavāti sambandho.
  3283. 463283,107,3244,12,20,1,75,7,Vuṭṭhahitvā {samādhimhā}ti nirodhasamāpattito vuṭṭhahitvā visuṃ hutvāti attho.
  3284. 463284,107,3244,21,48,1,173,21,"Bhikkhāya {mamupaṭṭhito}ti bhikkhācāravelāya‘‘ ajja mama yo koci kiñci dānaṃ dadāti, tassa mahapphalan’’ ti cintetvā nisinnassa mama santikaṃ samīpaṃ upaṭṭhito samīpamāgatoti attho. "
  3285. 463285,107,3244,49,69,1,146,17,Harītakaṃ… pe… phārusakaphalāni {cā}ti evaṃ sabbaṃ taṃ phalaṃ sabbalokānukampino tassa siddhatthassa mahesissa mayā vippasannena cetasā dinnanti attho.
  3286. 463286,107,3245,2,4,1,0,0,11-12.
  3287. 463287,107,3245,5,19,1,112,13,Tatiyāpadāne sīhaṃ yathā vanacaran ti vane caramānaṃ sīharājaṃ iva caramānaṃ siddhatthaṃ bhagavantanti sambandho.
  3288. 463288,107,3245,20,32,1,76,8,"Nisabhājāniyaṃ {yathā}ti vasabho, nisabho, visabho, āsabhoti cattāro gavajeṭṭhakā. "
  3289. 463289,107,3245,33,50,1,140,13,"Tesu gavasatassa jeṭṭhako vasabho, gavasahassassa jeṭṭhako nisabho, gavasatasahassassa jeṭṭhako visabho, gavakoṭisatasahassassa jeṭṭhako āsabho. "
  3290. 463290,107,3245,51,68,1,83,12,"Idha pana āsabho‘‘ nisabho’’ ti vutto, ājānīyaṃ abhītaṃ niccalaṃ usabharājaṃ ivāti attho. "
  3291. 463291,107,3245,69,91,1,218,21,Kakudhaṃ {vilasantaṃvā}ti pupphapallavehi sobhamānaṃ kakudharukkhaṃ iva narāsabhaṃ narānaṃ āsabhaṃ uttamaṃ āgacchantaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā saddhāya sampayuttattā vippasannena cetasā paccuggamanaṃ akāsinti attho.
  3292. 463292,107,3246,2,5,1,50,3,Catutthāpadānādīni dasamāvasānāni suviññeyyānevāti.
  3293. 463293,107,3247,2,4,1,34,2,Ekūnatiṃsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3294. 463294,107,3248,2,4,1,17,2,30 . Citakapūjakavaggo
  3295. 463295,107,3249,2,3,1,0,1,1-10 .
  3296. 463296,107,3249,4,4,1,34,1,Citakapūjakattheraapadānādivaṇṇanā
  3297. 463297,107,3250,2,4,1,0,0,1-2.
  3298. 463298,107,3250,5,15,1,82,9,Tiṃsatime vagge paṭhamāpadāne āhutiṃ yiṭṭhukāmohan ti pūjāsakkāraṃ kāretukāmo ahaṃ.
  3299. 463299,107,3250,16,29,1,103,12,"Nānāpupphaṃ samānayin ti nānā anekavidhaṃ campakasalalādipupphaṃ saṃ suṭṭhu ānayiṃ, rāsiṃ akāsinti attho. "
  3300. 463300,107,3250,30,51,1,199,20,Sikhino {lokabandhuno}ti sakalalokattayabandhussa ñātakassa sikhissa bhagavato parinibbutassa citakaṃ āḷāhanacitakaṃ dārurāsiṃ jalantaṃ ādittaṃ disvā tañca mayā rāsīkataṃ pupphaṃ okiriṃ pūjesinti attho.
  3301. 463301,107,3251,2,4,1,0,0,6-7.
  3302. 463302,107,3251,5,14,1,93,8,Dutiyāpadāne {ajinuttaravāsano}ti ajinamigacammaṃ uttarāsaṅgaṃ katvā nivāsino acchādanoti attho.
  3303. 463303,107,3251,15,27,1,97,11,Abhiññā pañca {nibbattā}ti iddhividhādayo pañca abhiññāyo pañca ñāṇāni nibbattā uppāditā nipphāditā.
  3304. 463304,107,3251,28,38,1,79,8,"Candassa {parimajjako}ti candamaṇḍalassa samantato majjako, phuṭṭho ahosinti attho. "
  3305. 463305,107,3251,39,52,1,125,13,Vipassiṃ lokapajjotan ti sakalalokattaye padīpasadisaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ mama santikaṃ abhigataṃ visesena sampattaṃ āgataṃ.
  3306. 463306,107,3251,53,66,1,135,12,Disvā {pāricchattakapupphānī}ti devalokato pāricchattakapupphāni āharitvā vipassissa satthuno matthake chattākārena ahaṃ dhāresinti attho.
  3307. 463307,107,3252,2,4,1,0,0,11-13.
  3308. 463308,107,3252,5,14,1,67,8,Tatiyāpadāne putto mama {pabbajito}ti mayhaṃ putto saddhāya pabbajito.
  3309. 463309,107,3252,15,27,1,95,9,"Kāsāyavasano {tadā}ti tasmiṃ pabbajitakāle kāsāyanivattho , na bāhirakapabbajjāya pabbajitoti attho. "
  3310. 463310,107,3252,28,47,1,119,16,"So ca buddhattaṃ {sampatto}ti so mayhaṃ putto catūsu buddhesu sāvakabuddhabhāvaṃ saṃ suṭṭhu patto, arahattaṃ pattoti attho. "
  3311. 463311,107,3252,48,56,1,86,7,Nibbuto {lokapūjito}ti sakalalokehi katasakkāro khandhaparinibbānena parinibbutoti attho.
  3312. 463312,107,3252,57,74,1,116,16,"Vicinanto sakaṃ puttan ti ahaṃ tassa gatadesaṃ pucchitvā sakaṃ puttaṃ vicinanto pacchato agamaṃ, anugato asmīti attho. "
  3313. 463313,107,3252,75,92,1,156,16,Nibbutassa {mahantassā}ti mahantehi sīlakkhandhādīhi yuttattā mahantassa tassa mama puttassa arahato ādahanaṭṭhāne citakaṃ citakaṭṭhānaṃ ahaṃ agamāsinti attho.
  3314. 463314,107,3252,93,124,1,273,28,Paggayha añjaliṃ {tatthā}ti tasmiṃ ādahanaṭṭhāne añjaliṃ dasaṅgulisamodhānaṃ paggahetvā sirasi katvā ahaṃ citakaṃ dahanadārurāsiṃ vanditvā paṇāmaṃ katvā setacchattañca {paggayhā}ti na kevalameva vanditvā dhavalacchattañca paggayha ukkhipitvā ahaṃ āropesiṃ patiṭṭhapesinti attho.
  3315. 463315,107,3253,2,4,1,0,0,17-18.
  3316. 463316,107,3253,5,14,1,81,8,Catutthāpadāne anuggatamhi {ādicce}ti sūriye anuggate anuṭṭhite paccūsakāleti attho.
  3317. 463317,107,3253,15,27,1,96,11,Pasādo vipulo {ahū}ti rogapīḷitassa mayhaṃ cittappasādo vipulo atireko buddhānussaraṇena ahu ahosi.
  3318. 463318,107,3253,28,35,1,72,7,Mahesino buddhaseṭṭhassa lokamhi pātubhāvo pākaṭabhāvo ahosīti sambandho.
  3319. 463319,107,3253,36,53,1,91,12,Ghosamassosahaṃ {tatthā}ti tasmiṃ pātubhāve sati‘‘ ahaṃ gilāno buddho uppanno’’ ti ghosaṃ assosiṃ.
  3320. 463320,107,3253,54,72,1,122,17,"Na ca passāmi taṃ jinan ti taṃ jitapañcamāraṃ sammāsambuddhaṃ na passāmi, bāḷhagilānattā gantvā passituṃ na sakkomīti attho. "
  3321. 463321,107,3253,73,82,1,75,7,"Maraṇañca {anuppatto}ti maraṇāsannakālaṃ anuppatto, āsannamaraṇo hutvāti attho. "
  3322. 463322,107,3253,83,92,1,85,8,"Buddhasaññamanussarin ti buddhotināmaṃ anussariṃ, buddhārammaṇaṃ manasi akāsinti attho. "
  3323. 463323,107,3254,2,4,1,0,0,21-23.
  3324. 463324,107,3254,5,13,1,88,7,Pañcamāpadāne ārāmadvārā {nikkhammā}ti ārāmadvārato saṅghassa nikkhamanadvāramaggehi attho.
  3325. 463325,107,3254,14,37,1,164,18,Gosīsaṃ santhataṃ {mayā}ti tasmiṃ nikkhamanadvāramagge‘‘ bhagavato bhikkhusaṅghassa ca pādā mā kaddamaṃ akkamantū’’ ti akkamanatthāya gosīsaṭṭhiṃ mayā santharitanti attho.
  3326. 463326,107,3254,38,52,1,135,14,Anubhomi sakaṃ kamman ti attano gosīsaattharaṇakammassa balena ājānīyā vātajavā sindhavā sīghavāhanādīni vipākaphalāni anubhomīti attho.
  3327. 463327,107,3254,53,73,1,144,18,Aho kāraṃ paramakāran ti sukhette saṅghe mayā suṭṭhu kataṃ kāraṃ appakampi kiccaṃ mahapphaladānato paramakāraṃ uttamakiccaṃ aho vimhayanti attho.
  3328. 463328,107,3254,74,95,1,209,19,"Yathā tiṇadosādivirahitesu khettesu vappitaṃ sālibījaṃ mahapphalaṃ deti, evameva rāgadosādidosarahite parisuddhakāyavacīsamācāre saṅghakhette gosīsaattharaṇakammaṃ mayā kataṃ, idaṃ mahapphalaṃ detīti vuttaṃ hoti. "
  3329. 463329,107,3254,96,115,1,146,18,Na aññaṃ {kalamagghatī}ti aññaṃ bāhirasāsane kataṃ kammaṃ saṅghe katassa kārassa pūjāsakkārassa kalaṃ soḷasiṃ kalaṃ koṭṭhāsaṃ na agghatīti sambandho.
  3330. 463330,107,3255,2,4,1,53,2,Chaṭṭhasattamaṭṭhamanavamadasamāpadānāni uttānānevāti.
  3331. 463331,107,3256,2,4,1,29,2,Tiṃsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3332. 463332,107,3257,2,4,1,17,2,31 . Padumakesaravaggo
  3333. 463333,107,3258,2,3,1,0,1,1-10 .
  3334. 463334,107,3258,4,4,1,36,1,Padumakesariyattheraapadānādivaṇṇanā
  3335. 463335,107,3259,2,4,1,0,0,1-2.
  3336. 463336,107,3259,5,26,1,209,19,Ekatiṃsatime vagge paṭhamāpadāne isisaṅghe ahaṃ {pubbe}ti ahaṃ pubbe bodhisambhārapūraṇakāle isisaṅghe paccekabuddhaisisamūhe tesaṃ samīpe himavantapabbate mātaṅgahatthikule vāraṇo caṇḍahatthī ahosinti sambandho.
  3337. 463337,107,3259,27,38,1,76,10,"Manussādayo vāretīti vāraṇo, atha vā vācāya ravati koñcanādaṃ nadatīti vāraṇo. "
  3338. 463338,107,3259,39,44,1,52,4,Mahesīnaṃ {pasādenā}ti paccekabuddhamahesīnaṃ pasādena.
  3339. 463339,107,3259,45,58,1,133,11,"Paccekajinaseṭṭhesu, dhutarāgesu {tādisū}ti lokadhammehi niccalesu paccekabuddhesu padmakesaraṃ padumareṇuṃ okiriṃ avasiñcinti sambandho. "
  3340. 463340,107,3260,2,4,1,29,2,Dutiyatatiyāpadānāni uttānāni.
  3341. 463341,107,3261,2,4,1,0,0,13-16.
  3342. 463342,107,3261,5,23,1,133,13,Catutthāpadāne mahābodhimaho {ahū}ti vipassissa bhagavato catumaggañāṇādhārabhāvato‘‘ bodhī’’ ti laddhanāmassa rukkhassa pūjā ahosīti attho.
  3343. 463343,107,3261,24,41,1,157,16,Rukkhaṭṭhasseva {sambuddho}ti assa bodhipūjāsamaye sannipatitassa mahājanassa sambuddho lokajeṭṭho narāsabho rukkhaṭṭho iva rukkhe ṭhito viya paññāyatīti attho.
  3344. 463344,107,3261,42,52,1,106,9,Bhagavā tamhi {samaye}ti tasmiṃ bodhipūjākaraṇakāle bhagavā bhikkhusaṅghapurakkhato bhikkhusaṅghena parivuto.
  3345. 463345,107,3261,53,64,1,120,10,"Vācāsabhimudīrayan ti mudusiliṭṭhamadhurauttamaghosaṃ udīrayaṃ kathayanto nicchārento catusaccaṃ pakāsesi, desesīti attho. "
  3346. 463346,107,3261,65,78,1,107,11,Saṃkhittena ca {desento}ti veneyyapuggalajjhāsayānurūpena desento saṃkhittena ca vitthārena ca desayīti attho.
  3347. 463347,107,3261,79,106,1,160,19,"{Vivaṭṭacchado}ti rāgo chadanaṃ, doso chadanaṃ, moho chadanaṃ, sabbakilesā chadanā’’ ti evaṃ vuttā chadanā vivaṭā ugghāṭitā viddhaṃsitā anenāti vivaṭṭacchado, sambuddho. "
  3348. 463348,107,3261,107,114,1,65,7,Taṃ mahājanaṃ desanāvasena nibbāpesi pariḷāhaṃ vūpasamesīti attho.
  3349. 463349,107,3261,115,124,1,67,8,Tassāhaṃ dhammaṃ {sutvānā}ti tassa bhagavato desentassa dhammaṃ sutvā.
  3350. 463350,107,3262,2,22,1,140,15,20. Pañcamāpadāne phalahattho {apekkhavā}ti vipassiṃ bhagavantaṃ disvā madhurāni phalāni gahetvā apekkhavā aturito saṇikaṃ assamaṃ gañchinti attho.
  3351. 463351,107,3263,2,4,1,33,2,Chaṭṭhasattamāpadānāni uttānāneva.
  3352. 463352,107,3264,2,15,1,72,9,40. Aṭṭhamāpadāne niṭṭhite navakamme {cā}ti sīmāya navakamme niṭṭhaṃ gate sati.
  3353. 463353,107,3264,16,25,1,73,8,"Anulepamadāsahan ti anupacchā sudhālepaṃ adāsiṃ, sudhāya lepāpesinti attho. "
  3354. 463354,107,3265,2,4,1,35,2,Navamadasamāpadānāni uttānāniyevāti.
  3355. 463355,107,3266,2,4,1,30,2,Ekatiṃsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3356. 463356,107,3267,2,4,1,18,2,32 . Ārakkhadāyakavaggo
  3357. 463357,107,3268,2,3,1,0,1,1-10 .
  3358. 463358,107,3268,4,4,1,35,1,Ārakkhadāyakattheraapadānādivaṇṇanā
  3359. 463359,107,3269,2,6,1,60,3,Bāttiṃsatimavagge paṭhamadutiyatatiyāpadānāni suviññeyyāneva.
  3360. 463360,107,3270,2,16,1,103,11,16. Catutthāpadāne jalajaggehi okirin ti jalajehi uttamehi uppalapadumādīhi pupphehi okiriṃ pūjesinti attho.
  3361. 463361,107,3271,2,4,1,25,2,Pañcamāpadānaṃ uttānameva.
  3362. 463362,107,3272,2,4,1,0,0,26-27.
  3363. 463363,107,3272,5,20,1,130,13,"Chaṭṭhāpadāne cetiyaṃ uttamaṃ nāma, sikhino {lokabandhuno}ti sakalalokattayassa bandhuno ñātakassa sikhissa bhagavato uttamaṃ cetiyaṃ. "
  3364. 463364,107,3272,21,29,1,87,8,Irīṇe janasañcaravirahite vane manussānaṃ kolāhalavirahite mahāaraññe ahosīti sambandho.
  3365. 463365,107,3272,30,49,1,121,15,"Andhāhiṇḍāmahaṃ {tadā}ti tasmiṃ kāle vane maggamūḷhabhāvena andho, na cakkhunā andho, ahaṃ āhiṇḍāmi maggaṃ pariyesāmīti attho. "
  3366. 463366,107,3272,50,65,1,118,13,"Pavanā {nikkhamantenā}ti mahāvanato nikkhamantena mayā sīhāsanaṃ uttamāsanaṃ, sīhassa vā bhagavato āsanaṃ diṭṭhanti attho. "
  3367. 463367,107,3272,66,77,1,82,10,Ekaṃsaṃ añjaliṃ {katvā}ti ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ katvā sirasi añjaliṃ ṭhapetvāti attho.
  3368. 463368,107,3272,78,89,1,98,11,Santhaviṃ lokanāyakan ti sakalalokattayanayaṃ taṃ nibbānaṃ pāpentaṃ thomitaṃ thutiṃ akāsinti attho.
  3369. 463369,107,3273,2,17,1,152,10,34. Sattamāpadāne sudassano {mahāvīro}ti sundaradassano dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇasampannasarīrattā manoharadassano mahāvīriyo siddhattho bhagavāti sambandho.
  3370. 463370,107,3273,18,24,1,49,5,{Vasatigharamuttame}ti uttame vihāre vasatīti attho.
  3371. 463371,107,3274,2,4,1,40,2,Aṭṭhamanavamadasamāpadānāni uttānānevāti.
  3372. 463372,107,3275,2,4,1,32,2,Bāttiṃsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3373. 463373,107,3276,2,4,1,16,2,33 . Umāpupphiyavaggo
  3374. 463374,107,3277,2,3,1,0,1,1-10 .
  3375. 463375,107,3277,4,4,1,33,1,Umāpupphiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3376. 463376,107,3278,2,7,1,81,4,Tettiṃsatime vagge paṭhamadutiyatatiyacatutthapañcamachaṭṭhāpadānāni uttānāniyeva.
  3377. 463377,107,3279,2,14,1,81,9,55. Sattamāpadāne samayaṃ agamāsahan ti samūhaṃ samāgamaṭṭhānaṃ ahaṃ agamāsinti attho.
  3378. 463378,107,3280,2,34,1,248,23,"62. {Abbudanirabbudānī}ti‘‘ pakoṭisatasahassānaṃ sataṃ abbudaṃ, abbudasatasahassānaṃ sataṃ nirabbudan’’ ti vuttattā āyunā abbudanirabbudāni gatamahāāyuvantā manujādhipā cakkavattino khattiyā aṭṭha aṭṭha hutvā kappānaṃ pañcavīsasahassamhi āsiṃsu ahesunti attho. "
  3379. 463379,107,3280,35,37,1,40,2,Aṭṭhamanavamadasamāpadānāni pākaṭānevāti.
  3380. 463380,107,3281,2,4,1,32,2,Tettiṃsatimavaggavaṇṇanā samattā.
  3381. 463381,107,3282,2,3,1,0,1,34-38 .
  3382. 463382,107,3282,4,4,1,17,1,Gandhodakādivaggo
  3383. 463383,107,3283,2,3,1,0,1,1-50 .
  3384. 463384,107,3283,4,4,1,35,1,Gandhadhūpiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3385. 463385,107,3284,2,6,1,108,2,Catutiṃsatimavaggapañcatiṃsatimavaggachattiṃsatimavaggasattatiṃsatimavaggaaṭṭhatiṃsatimavaggā uttānatthāyeva.
  3386. 463386,107,3285,2,6,1,73,4,Ekūnacattālīsamavaggepi paṭhamāpadānādīni aṭṭhamāpadānantāni uttānānevāti.
  3387. 463387,107,3286,2,4,1,15,2,39 . Avaṭaphalavaggo
  3388. 463388,107,3287,2,4,1,32,2,9 . Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā
  3389. 463389,107,3288,2,12,1,88,8,Navamāpadāne pana vipassino {pāvacane}tiādikaṃ āyasmato soṇassa koṭivīsattherassa apadānaṃ.
  3390. 463390,107,3288,13,63,1,470,49,Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle mahāvibhave seṭṭhikule nibbatto vuddhippatto seṭṭhi hutvā upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavato caṅkamanaṭṭhāne sudhāya parikammaṃ kāretvā ekañca leṇaṃ kāretvā nānāvirāgavatthehi leṇabhūmiyā santharitvā upari vitānañca katvā cātuddisassa saṅghassa niyyādetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi.
  3391. 463391,107,3288,64,67,1,23,3,Satthā anumodanaṃ akāsi.
  3392. 463392,107,3288,68,98,1,296,30,So tena kusalakammena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ kappe parinibbute kassapadasabale anuppanne amhākaṃ bhagavati bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gaṅgātīre paṇṇasālaṃ karitvā vasantaṃ ekaṃ paccekabuddhaṃ temāsaṃ catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahi.
  3393. 463393,107,3288,99,104,1,70,5,Paccekabuddho vuṭṭhavasso paripuṇṇaparikkhāro gandhamādanameva agamāsi.
  3394. 463394,107,3288,105,123,1,155,18,Sopi kulaputto yāvajīvaṃ tattha puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle campānagare aggaseṭṭhissa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi.
  3395. 463395,107,3288,124,130,1,77,6,Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya seṭṭhissa mahābhogakkhandho abhivaḍḍhi.
  3396. 463396,107,3288,131,153,1,224,19,"Tassa mātukucchito nikkhamanadivase sakalanagare mahālābhasakkārasammāno ahosi, tassa pubbe paccekabuddhassa satasahassagghanikarattakambalapariccāgena suvaṇṇavaṇṇo sukhumālataro ca attabhāvo ahosi, tenassa {soṇo}ti nāmaṃ akaṃsu. "
  3397. 463397,107,3288,154,159,1,31,4,So mahatā parivārena abhivaḍḍhi.
  3398. 463398,107,3288,160,171,1,111,10,"Tassa hatthapādatalāni bandhujīvakapupphavaṇṇāni ahesuṃ, tesaṃ satavāraṃ vihatakappāsaṃ viya mudusamphasso ahosi. "
  3399. 463399,107,3288,172,175,1,46,3,Pādatalesu maṇikuṇḍalāvaṭṭavaṇṇalomāni jāyiṃsu.
  3400. 463400,107,3288,176,186,1,93,10,Vayappattassa tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike tayo pāsāde kārāpetvā nāṭakitthiyo upaṭṭhāpesuṃ.
  3401. 463401,107,3288,187,195,1,66,8,So tattha mahatiṃ sampattiṃ anubhavanto devakumāro viya paṭivasati.
  3402. 463402,107,3289,2,40,1,379,36,Atha amhākaṃ bhagavati sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya viharante bimbisāraraññā pakkosāpito tehi asītiyā gāmikasahassehi saddhiṃ rājagahaṃ āgato satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho mātāpitaro anujānāpetvā bhagavato santike pabbajitvā laddhūpasampado satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā janasaṃsaggapariharaṇatthaṃ sītavane vihāsi.
  3403. 463403,107,3289,41,107,1,456,53,"So tattha vasanto‘‘ mama sarīraṃ sukhumālaṃ, na ca sakkā sukheneva sukhaṃ adhigantuṃ, kāyaṃ kilametvāpi samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya padhānamanuyuñjanto pādatalesu phoṭesu uṭṭhitesupi vedanaṃ ajjhupekkhitvā daḷhaṃ vīriyaṃ karonto accāraddhavīriyatāya visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto‘‘ evaṃ ahaṃ vāyamantopi maggaphalāni nibbattetuṃ na sakkomi, kiṃ me pabbajjāya, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjāmi, puññāni ca karissāmī’’ ti cintesi. "
  3404. 463404,107,3289,108,128,1,145,15,Atha satthā tassa cittācāraṃ ñatvā tattha gantvā vīṇopamovādena( mahāva.243) ovaditvā vīriyasamatāyojanavidhiṃ dassento kammaṭṭhānaṃ sodhetvā gijjhakūṭaṃ gato.
  3405. 463405,107,3289,129,141,1,107,12,Soṇopi kho satthu santikā ovādaṃ labhitvā vīriyasamataṃ yojetvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahatte patiṭṭhāsi.
  3406. 463406,107,3290,2,17,1,112,11,49. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassino {pāvacane}tiādimāha.
  3407. 463407,107,3290,18,27,1,55,7,"Tattha {vipassī}ti visesena, vividhaṃ vā passatīti vipassī. "
  3408. 463408,107,3290,28,35,1,52,5,"{Pāvacane}ti pakārena vuccatīti pāvacanaṃ, piṭakattayaṃ. "
  3409. 463409,107,3290,36,41,1,39,5,Tassa vipassino tasmiṃ pāvacaneti attho.
  3410. 463410,107,3290,42,49,1,48,7,Leṇan ti linante nilīyante etthāti leṇaṃ vihāraṃ.
  3411. 463411,107,3290,50,60,1,94,8,"{Bandhumārājadhāniyā}ti bandhanti kulaparamparāya vasena aññamaññaṃ sambajjhantīti bandhū, ñātakā. "
  3412. 463412,107,3290,61,72,1,63,9,"Te ettha paṭivasantīti bandhumā, bandhu assa atthīti vā bandhumā. "
  3413. 463413,107,3290,73,91,1,136,15,"Rājūnaṃ vasanaṭṭhānanti rājadhānī, bandhumā ca sā rājadhānī ceti bandhumārājadhānī, tassā bandhumārājadhāniyā, leṇaṃ mayā katanti sambandho. "
  3414. 463414,107,3290,92,94,1,27,2,Sesamettha uttānatthamevāti.
  3415. 463415,107,3291,2,4,1,40,2,Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3416. 463416,107,3292,2,4,1,38,2,10 . Pubbakammapilotikabuddhaapadānavaṇṇanā
  3417. 463417,107,3293,2,18,1,133,12,64. Dasamāpadāne {anotattasarāsanne}ti pabbatakūṭehi paṭicchannattā candimasūriyānaṃ santāpehi otattaṃ uṇhaṃ udakaṃ ettha natthīti anotatto.
  3418. 463418,107,3293,19,26,1,62,7,Saranti gacchanti pabhavanti sandanti etasmā mahānadiyoti saro.
  3419. 463419,107,3293,27,38,1,130,11,Sīhamukhādīhi nikkhantā mahānadiyo tikkhattuṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā nikkhantanikkhantadisābhāgena saranti gacchantīti attho.
  3420. 463420,107,3293,39,47,1,37,6,Anotatto ca so saro cāti anotattasaro .
  3421. 463421,107,3293,48,58,1,88,8,"Tassa āsannaṃ samīpaṭṭhānanti anotattasarāsannaṃ, tasmiṃ anotattasarāsanne, samīpeti attho. "
  3422. 463422,107,3293,59,68,1,116,7,"{Ramaṇīye}ti devadānavagandhabbakinnaroragabuddhapaccekabuddhādīhi ramitabbaṃ allīyitabbanti ramaṇīyaṃ, tasmiṃ ramaṇīye. "
  3423. 463423,107,3293,69,73,1,43,3,{Silātale}ti ekagghanapabbatasilātaleti attho.
  3424. 463424,107,3293,74,81,1,86,6,{Nānāratanapajjote}ti padumarāgaveḷuriyādinānāanekehi ratanehi pajjote pakārena jotamāne.
  3425. 463425,107,3293,82,91,1,158,8,{Nānāgandhavanantare}ti nānappakārehi candanāgarukappūratamālatilakāsokanāgapunnāgaketakādīhi anekehi sugandhapupphehi gahanībhūtavanantare silātaleti sambandho.
  3426. 463426,107,3294,2,25,1,200,19,"65. Guṇamahantatāya saṅkhyāmahantatāya ca mahatā bhikkhusaṅghena, pareto parivuto lokanāyako lokattayasāmisammāsambuddho tattha silāsane nisinno attano pubbāni kammāni byākarī visesena pākaṭamakāsīti attho. "
  3427. 463427,107,3294,26,44,1,71,7,Sesamettha heṭṭhā buddhāpadāne( apa. thera1.1.1 ādayo) vuttattā uttānatthattā ca suviññeyyameva.
  3428. 463428,107,3294,45,53,1,122,8,Buddhāpadāne antogadhampi idhāpadāne kusalākusalaṃ kammasaṃsūcakattā vaggasaṅgahavasena dhammasaṅgāhakattherā saṅgāyiṃsūti.
  3429. 463429,107,3295,2,4,1,46,2,Pubbakammapilotikabuddhaapadānavaṇṇanā samattā.
  3430. 463430,107,3296,2,4,1,36,2,Ekūnacattālīsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3431. 463431,107,3297,2,4,1,18,2,40 . Pilindavacchavaggo
  3432. 463432,107,3298,2,4,1,33,2,1 . Pilindavacchattheraapadānavaṇṇanā
  3433. 463433,107,3299,2,12,1,92,7,Cattālīsamavagge apadāne nagare {haṃsavatiyā}tiādikaṃ āyasmato pilindavacchattherassa apadānaṃ.
  3434. 463434,107,3299,13,31,1,186,18,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare dovārikakule nibbatto mahaddhano mahābhogo ahosi.
  3435. 463435,107,3299,32,75,1,375,35,So koṭisannicitadhanarāsiṃ oloketvā raho nisinno‘‘ imaṃ sabbadhanaṃ mayā sammā gahetvā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā‘‘ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sabbaparikkhāradānaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā chattasatasahassaṃ ādiṃ katvā sabbaparibhogaparikkhārānipi satasahassavasena kāretvā padumuttaraṃ bhagavantaṃ nimantetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi.
  3436. 463436,107,3299,76,110,1,332,32,Evaṃ sattāhaṃ dānaṃ datvā pariyosānadivase nibbānādhigamaṃ patthetvā yāvajīvaṃ puññāni katvā jīvitapariyosāne devaloke nibbatto cha kāmāvacare dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbatto sabbasippesu nipphattiṃ patto gottavasena {pilindavaccho}ti pākaṭo ahosi.
  3437. 463437,107,3300,2,26,1,195,20,1. So ekadivasaṃ satthu santike dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto udānavasena taṃ pakāsento nagare {haṃsavatiyā}tiādimāha.
  3438. 463438,107,3300,27,30,1,24,3,Tassattho heṭṭhā vuttova.
  3439. 463439,107,3300,31,43,1,90,12,Āsiṃ dovāriko ahan ti ahaṃ haṃsavatīnagare rañño gehadvāre dvārapālako āsiṃ ahosinti attho.
  3440. 463440,107,3300,44,63,1,158,19,Akkhobhaṃ amitaṃ bhogan ti rañño vallabhattā aññehi khobhetuṃ cāletuṃ asakkuṇeyyaṃ amitaṃ aparimāṇabhogaṃ dhanaṃ mama ghare sannicitaṃ rāsīkataṃ ahosīti attho.
  3441. 463441,107,3301,2,18,1,76,11,3. Bahū medhigatā {bhogā}ti anekā bhogā me mayā adhigatā pattā paṭiladdhāti attho .
  3442. 463442,107,3301,19,24,1,63,5,Satthavāsiādīnaṃ parikkhārānaṃ nāmāni nayānuyogena suviññeyyāni.
  3443. 463443,107,3301,25,28,1,43,3,Parikkhāradānānisaṃsāni ca suviññeyyānevāti.
  3444. 463444,107,3302,2,4,1,41,2,Pilindavacchattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3445. 463445,107,3303,2,4,1,48,2,Dutiyatatiyacatutthapañcamāpadānāni uttānānevāti.
  3446. 463446,107,3304,2,4,1,26,2,6 . Bākulattheraapadānavaṇṇanā
  3447. 463447,107,3305,2,8,1,65,4,Chaṭṭhāpadāne {himavantassāvidūre}tiādikaṃ bākulattherassa apadānaṃ.
  3448. 463448,107,3305,9,182,1,1643,168,Ayaṃ kira thero atīte ito kappasatasahassādhikassa asaṅkhyeyyassa matthake anomadassissa bhagavato uppattito puretarameva brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto tayo vede uggaṇhitvā tattha sāraṃ apassanto‘‘ samparāyikatthaṃ gavesissāmī’’ ti isipabbajjaṃ pabbajitvā pabbatapāde viharanto pañcābhiññāaṭṭhasamāpattīnaṃ lābhī hutvā viharanto buddhuppādaṃ sutvā satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhito satthu vātābādhe uppanne araññato bhesajjāni ānetvā taṃ vūpasametvā taṃ puññaṃ ārogyatthāya pariṇāmetvā tato cuto brahmaloke nibbatto ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ devamanussesu saṃsaranto padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ appābādhānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayaṃ taṃ ṭhānantaraṃ ākaṅkhanto paṇidhānaṃ katvā yāvajīvaṃ kusalakammaṃ upacinitvā sugatīsuyeva saṃsaranto vipassissa bhagavato uppattito puretarameva bandhumatīnagare brāhmaṇakule nibbatto sabbasippesu nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññālābhī hutvā pabbatapāde vasanto buddhuppādaṃ sutvā satthu santikaṃ gantvā saraṇesu patiṭṭhāya bhikkhūnaṃ tiṇapupphakaroge uppanne taṃ vūpasametvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto brahmaloke nibbattitvā tato ekanavutikappe devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā gharāvāsaṃ vasanto ekaṃ jiṇṇaṃ vinassamānaṃ mahāvihāraṃ disvā tattha uposathāgārādikaṃ sabbaṃ āvasathaṃ kārāpetvā tattha bhikkhusaṅghassa sabbaṃ bhesajjaṃ paṭiyādetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato uppattito puretarameva kosambiyaṃ seṭṭhikule nibbatti.
  3449. 463449,107,3306,2,16,1,116,13,So mātukucchito nikkhamitvā dhātīhi arogabhāvāya yamunāyaṃ nhāpiyamāno tāsaṃ hatthato muccitvā macchena gilito ahosi.
  3450. 463450,107,3306,17,25,1,73,8,Kevaṭṭā taṃ macchaṃ jālāya gahetvā bārāṇasiyaṃ seṭṭhibhariyāya vikkiṇiṃsu.
  3451. 463451,107,3306,26,46,1,104,15,Sā taṃ gahetvā phālayamānā pubbe katapuññaphalena arogaṃ dārakaṃ disvā‘‘ putto me laddho’’ ti gahetvā posesi.
  3452. 463452,107,3306,47,95,1,306,38,"So janakehi mātāpitūhi taṃ pavattiṃ sutvā āgantvā‘‘ ayaṃ amhākaṃ putto, detha no puttan’’ ti anuyoge kate raññā‘‘ ubhayesampi sādhāraṇo hotū’’ ti dvinnaṃ kulānaṃ dāyādabhāvena vinicchayaṃ katvā ṭhapitattā {bākulo}ti laddhanāmo vayappatto mahāsampattiṃ anubhavanto dvīsu seṭṭhikulesu ekekasmiṃ chamāsaṃ chamāsaṃ vasati. "
  3453. 463453,107,3306,96,124,1,271,27,"Te attano vāre sampatte nāvāsaṅghāṭaṃ bandhitvā tatrūpari ratanamaṇḍapaṃ kāretvā pañcaṅgikatūriye nipphādetvā kumāraṃ tattha nisīdāpetvā ubhayanagaramajjhaṭṭhānaṃ gaṅgāya āgacchanti, aparaseṭṭhimanussāpi evameva sajjetvā taṃ ṭhānaṃ gantvā kumāraṃ tattha āropetvā gacchanti. "
  3454. 463454,107,3306,125,133,1,59,7,So evaṃ vaḍḍhamāno āsītiko hutvā {ubhayaseṭṭhiputto}ti pākaṭo.
  3455. 463455,107,3306,134,150,1,135,15,Satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā sattāhaṃ vāyamanto aṭṭhame divase saha paṭisambhidāya arahattaṃ pāpuṇi.
  3456. 463456,107,3307,2,16,1,112,10,386. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento {himavantassāvidūre}tiādimāha.
  3457. 463457,107,3307,17,20,1,24,3,Tassattho heṭṭhā vuttova.
  3458. 463458,107,3307,21,23,1,31,2,Apadānapāḷiatthopi suviññeyyova.
  3459. 463459,107,3307,24,32,1,83,8,So arahattaṃ patvā vimuttisukhena viharanto saṭṭhivassasatāyuko hutvā parinibbāyīti.
  3460. 463460,107,3308,2,4,1,34,2,Bākulattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3461. 463461,107,3309,2,4,1,31,2,7 . Girimānandattheraapadānavaṇṇanā
  3462. 463462,107,3310,2,10,1,81,7,Sattamāpadāne bhariyā me {kālaṅkatā}tiādikaṃ āyasmato girimānandattherassa apadānaṃ.
  3463. 463463,107,3310,11,41,1,291,30,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vayappatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto attano bhariyāya ca putte ca kālaṅkate sokasallasamappito araññaṃ pavisitvā pavattaphalabhojano rukkhamūle vihāsi.
  3464. 463464,107,3310,42,53,1,86,10,Tadā sumedho bhagavā tassānukampāya tattha gantvā dhammaṃ desetvā sokasallaṃ abbūḷhesi .
  3465. 463465,107,3310,54,67,1,126,13,So dhammaṃ sutvā pasannamānaso sugandhapupphehi bhagavantaṃ pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā sirasi añjaliṃ katvā abhitthavi.
  3466. 463466,107,3311,2,24,1,177,20,"So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayattha sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe bimbisārarañño purohitassa putto hutvā nibbatti, girimānando tissa nāmaṃ ahosi. "
  3467. 463467,107,3311,25,44,1,184,19,So viññutaṃ patvā satthu rājagahāgamane buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā samaṇadhammaṃ karonto katipayaṃ divasaṃ gāmakāvāse vasitvā satthāraṃ vandituṃ rājagahaṃ agamāsi.
  3468. 463468,107,3311,45,72,1,160,20,"Bimbisāramahārājā tassa āgamanaṃ sutvā taṃ upasaṅkamitvā‘‘ idheva, bhante, vasatha, ahaṃ catūhi paccayehi upaṭṭhahāmī’’ ti sampavāretvā gatopi bahukiccattā taṃ na sari."
  3469. 463469,107,3311,73,81,1,29,4,‘‘ Thero abbhokāseyeva vasatī’’ ti.
  3470. 463470,107,3311,82,87,1,49,5,Devatā therassa temanabhayena vassadhāraṃ vāresuṃ.
  3471. 463471,107,3311,88,95,1,64,7,Rājā avassanakāraṇaṃ upadhāretvā ñatvā therassa kuṭikaṃ kārāpesi.
  3472. 463472,107,3311,96,108,1,134,12,Thero kuṭikāyaṃ vasanto senāsanasappāyalābhena cittasamādhānaṃ labhitvā vīriyasamataṃ yojetvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  3473. 463473,107,3312,2,18,1,121,12,419. So arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento bhariyā me {kālaṅkatā}tiādimāha.
  3474. 463474,107,3312,19,28,1,111,9,Taṃ bhagavato nivedanañca bhagavatā katānusāsanañca maggaṃ phalādhigamāpadānañca pāṭhānusārena suviññeyyamevāti.
  3475. 463475,107,3313,2,4,1,39,2,Girimānandattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3476. 463476,107,3314,2,5,1,44,2,Aṭṭhamanavamadasamāpadānāni uttānatthānevāti.
  3477. 463477,107,3315,2,4,1,31,2,Cattālīsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3478. 463478,107,3316,2,4,1,13,2,41 . Metteyyavaggo
  3479. 463479,107,3317,2,4,1,33,2,1 . Tissametteyyattheraapadānavaṇṇanā
  3480. 463480,107,3318,2,14,1,96,7,1. Ekacattālīsame vagge paṭhamāpadāne pabbhārakūṭaṃ {nissāyā}tiādikaṃ tissametteyyattherassa apadānaṃ.
  3481. 463481,107,3318,15,24,1,101,9,Tattha tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā padumuttarassa bhagavato ajinacammaṃ nisīdanatthāya dinnameva nānaṃ.
  3482. 463482,107,3318,25,28,1,36,3,Sesaṃ apadānapāḷiyā suviññeyyamevāti.
  3483. 463483,107,3319,2,4,1,27,2,2 . Puṇṇakattheraapadānavaṇṇanā
  3484. 463484,107,3320,2,13,1,77,6,29. Dutiyāpadāne pabbhārakūṭaṃ {nissāyā}tiādikaṃ āyasmato puṇṇakattherassa apadānaṃ.
  3485. 463485,107,3320,14,22,1,96,8,Tattha himavante yakkhasenāpati hutvā parinibbutassa paccekabuddhassa āḷahanakaraṇameva nānattaṃ.
  3486. 463486,107,3320,23,26,1,34,3,Sesaṃ pāṭhānusārena suviññeyyameva.
  3487. 463487,107,3321,2,11,1,74,5,45. Tatiyāpadāne {himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato mettaguttherassa apadānaṃ.
  3488. 463488,107,3321,12,26,1,131,14,Tattha himavantasamīpe asokapabbate so tāpaso hutvā paṇṇasālāyaṃ vasanto sumedhasambuddhaṃ disvā pattaṃ gahetvā sappipūraṇaṃ viseso.
  3489. 463489,107,3321,27,31,1,36,4,Sesaṃ puññaphalāni ca suviññeyyāneva.
  3490. 463490,107,3321,32,36,1,35,4,Apadānagāthānaṃ attho ca pākaṭoyeva.
  3491. 463491,107,3322,2,13,1,79,7,72. Catutthāpadāne gaṅgā bhāgīrathī {nāmā}tiādikaṃ āyasmato dhotakattherassa apadānaṃ.
  3492. 463492,107,3322,14,28,1,154,14,Tatrāpi brāhmaṇo hutvā bhāgīrathīgaṅgāya taramāne bhikkhū disvā pasannamānaso setuṃ kārāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niyyāditabhāvoyeva viseso.
  3493. 463493,107,3322,29,33,1,60,4,Puññaphalaparidīpanagāthānaṃ attho nayānusārena suviññeyyova.
  3494. 463494,107,3323,2,11,1,75,5,100. Pañcamāpadāne {himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato upasivattherassa apadānaṃ.
  3495. 463495,107,3323,12,48,1,343,34,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante padumuttaraṃ bhagavantaṃ disvā tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisinnassa bhagavato sālapupphapūjaṃ akāsīti ayaṃ viseso, sesamuttānameva. "
  3496. 463496,107,3324,2,13,1,78,8,161. Chaṭṭhāpadāne migaluddo pure āsin tiādikaṃ āyasmato nandakattherassa apadānaṃ.
  3497. 463497,107,3324,14,27,1,111,12,Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle karavikasakuṇo hutvā madhurakūjitaṃ karonto satthāraṃ padakkhiṇaṃ akāsi.
  3498. 463498,107,3324,28,40,1,128,12,Aparabhāge mayūro hutvā aññatarassa paccekabuddhassa vasanaguhādvāre pasannamānaso divasassa tikkhattuṃ madhurena vassitaṃ vassi.
  3499. 463499,107,3324,41,66,1,190,23,Evaṃ tattha tattha bhave puññāni katvā amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto {nandako}ti laddhanāmo satthu santike dhammaṃ sutvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  3500. 463500,107,3324,67,79,1,114,12,So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsin tiādimāha.
  3501. 463501,107,3324,80,87,1,72,7,Tattha paccekabuddhassa maṇḍapaṃ katvā padumapupphehi chadanameva viseso.
  3502. 463502,107,3325,2,12,1,77,6,183. Sattamāpadāne pabbhārakūṭaṃ {nissāyā}tiādikaṃ āyasmato hemakattherassa apadānaṃ.
  3503. 463503,107,3325,13,26,1,126,13,Tatthāpi isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto piyadassiṃ bhagavantaṃ upagataṃ disvā ratanamayaṃ pīṭhaṃ attharitvā aṭṭhāsi.
  3504. 463504,107,3325,27,33,1,57,6,Tattha nisinnassa kumbhamattaṃ jambuphalaṃ āharitvā adāsi.
  3505. 463505,107,3325,34,40,1,54,6,Bhagavā tassa cittappasādatthāya taṃ phalaṃ paribhuñji.
  3506. 463506,107,3325,41,43,1,17,2,Ettakameva viseso.
  3507. 463507,107,3326,2,13,1,75,7,224. Aṭṭhamāpadāne rājāsi vijayo {nāmā}tiādikaṃ āyasmato todeyyattherassa apadānaṃ.
  3508. 463508,107,3326,14,34,1,152,18,"Tattha rājāsi vijayo {nāmā}ti daharakālato paṭṭhāya sabbasaṅgāmesu jinato, catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ rañjanato allīyanato vijayo nāma rājā ahosīti attho. "
  3509. 463509,107,3326,35,40,1,45,4,{Ketumatīpuruttame}ti ketu vuccanti dhajapaṭākā.
  3510. 463510,107,3326,41,55,1,121,13,"Atha vā nagarasobhanatthāya nagaramajjhe ussāpitaratanatoraṇāni, te ketū niccaṃ ussāpitā sobhayamānā assā atthīti ketumatī. "
  3511. 463511,107,3326,56,61,1,47,5,Pūreti dhanadhaññehi sabbajanānaṃ mananti puraṃ.
  3512. 463512,107,3326,62,72,1,91,9,"Ketumatī ca sā purañca seṭṭhaṭṭhena uttamañceti ketumatīpuruttamaṃ, tasmiṃ ketumatīpuruttame. "
  3513. 463513,107,3326,73,83,1,83,9,Sūro {vikkamasampanno}ti abhīto vīriyasampanno vijayo nāma rājā ajjhāvasīti sambandho.
  3514. 463514,107,3326,84,102,1,183,17,Itthaṃ bhūtaṃ purañca sabbavatthuvāhanañca chaḍḍetvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā vasanto sumedhabhagavantaṃ disvā somanassaṃ uppādetvā candanena pūjākaraṇameva viseso.
  3515. 463515,107,3327,2,13,1,76,6,276. Navamāpadāne nagare {haṃsavatiyā}tiādikaṃ āyasmato jatukaṇṇittherassa apadānaṃ .
  3516. 463516,107,3327,14,32,1,169,18,Tattha seṭṭhiputto hutvā suvaṇṇapāsāde vasanabhāvo ca pañcahi kāmaguṇehi samaṅgī hutvā vasanabhāvo ca sabbadesavāsīnaṃ sabbasippaviññūnañca āgantvā sevanabhāvo ca viseso.
  3517. 463517,107,3328,2,11,1,72,5,330. Dasamāpadāne {himavantassāvidūre}tiādikaṃ āyasmato udenattherassa apadānaṃ.
  3518. 463518,107,3328,12,26,1,150,13,Tattha himavantasamīpe padumapabbataṃ nissāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vasantena padumuttarassa bhagavato padumapupphaṃ gahetvā pūjitabhāvova viseso.
  3519. 463519,107,3328,27,30,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  3520. 463520,107,3329,2,4,1,34,2,Ekacattālīsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3521. 463521,107,3330,2,4,1,13,2,42 . Bhaddālivaggo
  3522. 463522,107,3331,2,3,1,0,1,1-10 .
  3523. 463523,107,3331,4,4,1,30,1,Bhaddālittheraapadānādivaṇṇanā
  3524. 463524,107,3332,2,9,1,95,6,Bācattālīsamavagge paṭhamāpadānañca dutiyāpadānañca tatiyāpadānañca nayānusārena suviññeyyameva.
  3525. 463525,107,3333,2,12,1,86,6,106. Catutthāpadāne nagare {bandhumatiyā}tiādikaṃ āyasmato madhumaṃsadāyakattherassa apadānaṃ.
  3526. 463526,107,3333,13,20,1,58,6,Tattha {sūkariko}ti sūkaramaṃsaṃ vikkiṇitvā jīvikaṃ kappento.
  3527. 463527,107,3333,21,29,1,83,7,Ukkoṭakaṃ {randhayitvā}ti pihakapapphāsamaṃsaṃ pacitvā madhumaṃsamhi okiriṃ pakkhipiṃ.
  3528. 463528,107,3333,30,43,1,114,13,Tena maṃsena pattaṃ pūretvā bhikkhusaṅghassa datvā tena puññakammena imasmiṃ buddhuppāde arahattaṃ pāpuṇinti attho.
  3529. 463529,107,3334,2,16,1,256,14,Nāgapallavattherassa pañcamāpadānampi ekadīpiyattherassa chaṭṭhāpadānampi ucchaṅgapupphiyattherassa sattamāpadānampi yāgudāyakattherassa aṭṭhamāpadānampi patthodanadāyakattherassa navamāpadānampi mañcadāyakattherassa dasamāpadānampi sabbaṃ suviññeyyamevāti.
  3530. 463530,107,3335,2,4,1,33,2,Bācattālīsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3531. 463531,107,3336,2,3,1,0,1,43-48 .
  3532. 463532,107,3336,4,4,1,22,1,Sakiṃsammajjakādivaggo
  3533. 463533,107,3337,2,3,1,0,1,1-60 .
  3534. 463534,107,3337,4,4,1,37,1,Sakiṃsammajjakattheraapadānādivaṇṇanā
  3535. 463535,107,3338,2,7,1,48,3,Tecattālīsamavagge sabbatherāpadānāni uttānāneva.
  3536. 463536,107,3338,8,13,1,52,5,Kevalaṃ therānaṃ nāmanānattaṃ puññanānattañca viseso.
  3537. 463537,107,3339,2,7,1,52,5,Catucattālīsame vaggepi sabbāni apadānāni pākaṭāneva.
  3538. 463538,107,3339,8,12,1,44,4,Kevalaṃ puññanānattaṃ phalanānattañca viseso.
  3539. 463539,107,3340,2,13,1,107,7,1. Pañcacattālīsamavagge paṭhamāpadāne kakusandho {mahāvīro}tiādikaṃ āyasmato vibhīṭakamiñjiyattherassa apadānaṃ.
  3540. 463540,107,3341,2,20,1,139,14,2. Tattha bījamiñjamadāsahan ti vibhīṭakaphalāni phāletvā bījāni miñjāni gahetvā madhusakkarāhi yojetvā kakusandhassa bhagavato adāsinti attho.
  3541. 463541,107,3341,21,29,1,92,7,"Dutiyāpadānādīni sabbāni suviññeyyāneva, therānaṃ nāmanānattādīnipi pāṭhānusārena veditabbāni. "
  3542. 463542,107,3342,2,18,1,118,13,1. Chacattālīsame vagge paṭhamāpadāne jagatiṃ kārayiṃ ahan ti uttamabodhirukkhassa samantato āḷindaṃ ahaṃ kārayinti attho.
  3543. 463543,107,3342,19,23,1,44,4,Sesāni dutiyāpadānādīni sabbānipi uttānāneva.
  3544. 463544,107,3343,2,7,1,69,5,Sattacattālīsame vagge paṭhamāpadānādīni pāḷianusārena suviññeyyāneva.
  3545. 463545,107,3344,2,6,1,55,4,Aṭṭhacattālīsame vagge paṭhamadutiyāpadānāni uttānāneva.
  3546. 463546,107,3345,2,17,1,88,10,30. Tatiyāpadāne kosiyo nāma {bhagavā}ti kosiyagotte jātattā kosiyo nāma paccekabuddhoti attho.
  3547. 463547,107,3345,18,31,1,166,12,{Cittakūṭe}ti cittakūṭakelāsakūṭasānukūṭādīsu anotattadahaṃ paṭicchādetvā ṭhitapabbatakūṭesu nānāratanaosadhādīhi vicitte cittakūṭapabbate so paccekabuddho vasīti attho.
  3548. 463548,107,3346,2,4,1,34,2,Catutthapañcamāpadānāni uttānāneva.
  3549. 463549,107,3347,2,15,1,158,10,56. Chaṭṭhāpadāne kusaṭṭhakamadāsahan ti pakkhikabhattauposathikabhattadhurabhattasalākabhattādīsu kusapaṇṇavasena dātabbaṃ aṭṭhasalākabhattaṃ ahaṃ adāsinti attho.
  3550. 463550,107,3348,2,16,1,149,10,61. Sattamāpadāne sobhito nāma {sambuddho}ti ārohapariṇāhadvattiṃsamahāpurisalakkhaṇabyāmappabhādīhi sobhamānasarīrattā sobhito nāma sammāsambuddhoti attho.
  3551. 463551,107,3349,2,20,1,114,12,"66. Aṭṭhamāpadāne takkarāyaṃ vasī {tadā}ti taṃ dasapuññakiriyavatthuṃ karontā janā paṭivasanti etthāti takkarā, rājadhānī. "
  3552. 463552,107,3349,21,27,1,35,5,"Tissaṃ takkarāyaṃ, tadā vasīti attho. "
  3553. 463553,107,3350,2,16,1,92,9,72. Navamāpadāne pānadhiṃ sukataṃ {gayhā}ti upāhanayugaṃ sundarākārena nipphāditaṃ gahetvāti attho.
  3554. 463554,107,3350,17,19,1,30,2,Dasamāpadānaṃ suviññeyyamevāti.
  3555. 463555,107,3351,2,4,1,37,2,Aṭṭhacattālīsamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
  3556. 463556,107,3352,2,4,1,14,2,49 . Paṃsukūlavaggo
  3557. 463557,107,3353,2,3,1,0,1,1-10 .
  3558. 463558,107,3353,4,4,1,38,1,Paṃsukūlasaññakattheraapadānādivaṇṇanā
  3559. 463559,107,3354,2,6,1,49,3,Ekūnapaññāsamavagge paṭhamāpadānaṃ suviññeyyameva.
  3560. 463560,107,3355,2,23,1,173,16,"14. Dutiyāpadāne adhiccuppattikā {buddhā}ti adhiccena akāraṇena uppattikā sayambhūtā, aññehi devabrahmamārādīhi upadesadāyakehi rahitā sayambhūñāṇena uppannā jātā pātubhūtāti attho. "
  3561. 463561,107,3356,2,13,1,77,7,16. Odumbarikapupphaṃ {vā}ti udumbararukkhe pupphaṃ dullabhaṃ dullabhuppattikaṃ iva.
  3562. 463562,107,3356,14,23,1,71,8,Candamhi sasakaṃ {yathā}ti candamaṇḍale sasalekhāya rūpaṃ dullabhaṃ yathā.
  3563. 463563,107,3356,24,52,1,261,27,"Vāyasānaṃ yathā khīran ti kākānaṃ niccaṃ rattindivaṃ khuddāpīḷitabhāvena khīraṃ dullabhaṃ yathā, evaṃ dullabhaṃ lokanāyakaṃ caturāsaṅkhyeyyaṃ vā aṭṭhāsaṅkhyeyyaṃ vā soḷasāsaṅkhyeyyaṃ vā kappasatasahassaṃ pāramiyo pūretvā buddhabhāvato dullabho lokanāyakoti attho. "
  3564. 463564,107,3357,2,13,1,82,7,30. Tatiyāpadāne madhuṃ bhisehi {savatī}ti pokkharamadhupadumakesarehi savati paggharati.
  3565. 463565,107,3357,14,23,1,80,8,Khīraṃ sappiṃ {muḷālibhī}ti khīrañca sappirasañca padumamuḷālehi savati paggharati.
  3566. 463566,107,3357,24,31,1,58,7,Tasmā tadubhayaṃ mama santakaṃ buddho paṭiggaṇhatūti attho.
  3567. 463567,107,3358,2,4,1,41,2,Catutthapañcamachaṭṭhāpadānāni uttānāneva.
  3568. 463568,107,3359,2,12,1,58,6,119. Sattamāpadāne cattālīsadijāpi {cā}ti dvikkhattuṃ jātāti dijā.
  3569. 463569,107,3359,13,23,1,71,9,"Kumāravaye uṭṭhitadantānaṃ patitattā puna uṭṭhitadantā dijā, te ca dantā. "
  3570. 463570,107,3359,24,28,1,44,4,Byākaraṇañca heṭṭhā nidānakathāyaṃ vuttameva.
  3571. 463571,107,3360,2,4,1,27,2,Aṭṭhamāpadānaṃ uttānamevāti.
  3572. 463572,107,3361,2,53,1,438,43,"171. Navamāpadāne tadāhaṃ māṇavo āsin ti yadā sumedhapaṇḍito dīpaṅkarabhagavato santikā byākaraṇaṃ labhi, tadā ahaṃ megho nāma brāhmaṇamāṇavo hutvā sumedhatāpasena saha isipabbajjaṃ pabbajitvā sikkhāpadesu sikkhito kenaci pāpasahāyena saṃsaṭṭho saṃsaggadosena pāpavitakkādivasaṃ gato mātughātakammavasena narake aggijālādidukkhamanubhavitvā tato cuto samudde timiṅgalamahāmaccho hutvā nibbatto, samuddamajjhe gacchantaṃ mahānāvaṃ gilitukāmo gato. "
  3573. 463573,107,3361,54,67,1,57,9,Disvā maṃ vāṇijā bhītā‘‘ aho gotamo bhagavā’’ ti saddamakaṃsu.
  3574. 463574,107,3361,68,95,1,266,27,Atha mahāmaccho pubbavāsanāvasena buddhagāravaṃ uppādetvā tato cuto sāvatthiyaṃ vibhavasampanne brāhmaṇakule nibbatto saddho pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇitvā divasassa tikkhattuṃ upaṭṭhānaṃ gantvā saramāno vandati.
  3575. 463575,107,3361,96,107,1,40,7,Tadā bhagavā‘‘ ciraṃ dhammarucī’’ ti maṃ āha.
  3576. 463576,107,3362,2,17,1,65,8,184. Atha so thero‘‘ suciraṃ satapuññalakkhaṇan’’ tiādīhi gāthāhi thomesi.
  3577. 463577,107,3362,18,22,1,36,3,"Bhante, satapuññalakkhaṇadhara gotama. "
  3578. 463578,107,3362,23,37,1,132,14,Patipubbena visuddhapaccayan ti pubbe dīpaṅkarapādamūle paripuṇṇapāramīpaccayasambhāro suṭṭhu ciraṃ kālaṃ mayā na diṭṭho asīti attho.
  3579. 463579,107,3362,38,58,1,178,19,"Ahamajjasupekkhanan ti ajja imasmiṃ divase ahaṃ supekkhanaṃ sundaradassanaṃ, sundaradiṭṭhaṃ vā nirupamaṃ viggahaṃ upamārahitasarīraṃ gotamaṃ vata ekantena passāmi dakkhāmīti attho. "
  3580. 463580,107,3363,2,4,1,0,0,185-186.
  3581. 463581,107,3363,5,18,1,100,12,Suciraṃ vihatatamo {mayā}ti visesena hatatamo viddhaṃsitamoho tvaṃ mayāpi suṭṭhu ciraṃ thomitoti attho.
  3582. 463582,107,3363,19,33,1,114,12,"Sucirakkhena nadī {visositā}ti esā taṇhānadī sundararakkhena gopanena visesena sositā, abhabbuppattikatā tayāti attho. "
  3583. 463583,107,3363,34,52,1,127,17,"Suciraṃ amalaṃ visodhitan ti suṭṭhu ciraṃ dīghena addhunā amalaṃ nibbānaṃ visesena sodhitaṃ, suṭṭhu kataṃ adhigataṃ tayāti attho. "
  3584. 463584,107,3363,53,56,1,26,3,Nayanaṃ ñāṇamayaṃ mahāmune.
  3585. 463585,107,3363,57,69,1,114,11,{Cirakālasamaṅgito}ti mahāmune mahāsamaṇa ñāṇamayaṃ nayanaṃ dibbacakkhuṃ cirakālaṃ samadhigato sampatto tvanti attho.
  3586. 463586,107,3363,70,83,1,97,12,Avinaṭṭho punarantaran ti ahaṃ puna antaraṃ antarābhave majjhe parinaṭṭho parihīno ahosinti attho.
  3587. 463587,107,3363,84,98,1,100,13,Punarajjasamāgato {tayā}ti ajja imasmiṃ kāle tayā saddhiṃ punapi samāgato ekībhūto saha vasāmīti attho.
  3588. 463588,107,3363,99,122,1,152,20,"Na hi nassanti katāni {gotamā}ti gotama sabbaññubuddha, tayā saddhiṃ katāni samāgamādīni na hi nassanti yāva khandhaparinibbānā na vinā bhavissantīti attho. "
  3589. 463589,107,3363,123,125,1,18,2,Sesaṃ uttānamevāti.
  3590. 463590,107,3364,2,4,1,40,2,Dhammaruciyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3591. 463591,107,3365,2,4,1,30,2,Dasamāpadānaṃ suviññeyyamevāti.
  3592. 463592,107,3366,2,4,1,34,2,Ekūnapaññāsamavaggavaṇṇanā samattā.
  3593. 463593,107,3367,2,3,1,0,1,50-53 .
  3594. 463594,107,3367,4,4,1,20,1,Kiṅkaṇipupphādivaggo
  3595. 463595,107,3368,2,3,1,0,1,1-40 .
  3596. 463596,107,3368,4,4,1,37,1,Kiṅkaṇipupphiyattheraapadānādivaṇṇanā
  3597. 463597,107,3369,2,14,1,110,11,Paññāsamavagge ca ekapaññāsamavagge ca dvepaññāsamavagge ca tepaññāsamavagge ca sabbāni apadānāni uttānānevāti.
  3598. 463598,107,3370,2,4,1,14,2,54 . Kaccāyanavaggo
  3599. 463599,107,3371,2,4,1,33,2,1 . Mahākaccāyanattheraapadānavaṇṇanā
  3600. 463600,107,3372,2,12,1,103,8,Catupaññāsamavagge paṭhamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato mahākaccāyanattherassa apadānaṃ.
  3601. 463601,107,3372,13,71,1,565,58,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle gahapatimahāsālakule nibbattitvā vuddhippatto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthārā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ vibhajantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapiyamānaṃ ekaṃ bhikkhuṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento paṇidhānaṃ katvā dānādīni puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā ākāsena gacchanto ekasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso kaṇikārapupphehi pūjaṃ akāsi.
  3602. 463602,107,3373,2,35,1,296,28,So tena puññena aparāparaṃ sugatīsuyeva parivattento kassapadasabalassa kāle bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā parinibbute bhagavati suvaṇṇacetiyakammaṭṭhāne satasahassagghanikāya suvaṇṇiṭṭhakāya pūjaṃ katvā‘‘ imassa nissandena nibbattanibbattaṭṭhāne sarīraṃ me suvaṇṇavaṇṇaṃ hotū’’ ti patthanaṃ akāsi.
  3603. 463603,107,3373,36,73,1,267,30,"Tato yāvajīvaṃ kusalakammaṃ katvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde ujjeniyaṃ rañño caṇḍapajjotassa purohitagehe nibbatti, tassa nāmaggahaṇadivase mātā‘‘ mayhaṃ putto suvaṇṇavaṇṇo, attano nāmaṃ gahetvā āgato’’ ti kañcanamāṇavo tveva nāmaṃ akāsi. "
  3604. 463604,107,3373,74,83,1,73,9,So vuddhimanvāya tayo vede uggaṇhitvā pitu accayena purohitaṭṭhānaṃ labhi.
  3605. 463605,107,3373,84,89,1,38,4,So gottavasena {kaccāyano}ti paññāyittha.
  3606. 463606,107,3373,90,109,1,99,13,"Atha rājā caṇḍapajjoto buddhuppādaṃ sutvā,‘‘ ācariya, tumhe tattha gantvā satthāraṃ idhānethā’’ ti pesesi. "
  3607. 463607,107,3373,110,128,1,145,17,"So attaṭṭhamo satthu santikaṃ upagato tassa satthā dhammaṃ desesi, desanāpariyosāne sattahi janehi saddhiṃ saha paṭisambhidāhi arahatte patiṭṭhāsi. "
  3608. 463608,107,3374,2,19,1,127,12,1. So evaṃ pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  3609. 463609,107,3374,20,23,1,24,3,Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  3610. 463610,107,3374,24,36,1,46,7,"Atha satthā‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  3611. 463611,107,3374,37,43,1,91,6,Te tāvadeva dvaṅgulamattakesamassuiddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ahesuṃ.
  3612. 463612,107,3374,44,65,1,110,15,"Evaṃ thero sadatthaṃ nipphādetvā,‘‘ bhante, rājā pajjoto tumhākaṃ pāde vandituṃ dhammañca sotuṃ icchatī’’ ti ārocesi. "
  3613. 463613,107,3374,66,84,1,71,11,"Satthā‘‘ tvaṃyeva, kaccāna, tattha gaccha, tayi gate rājā pasīdissatī’’ ti āha. "
  3614. 463614,107,3374,85,100,1,122,15,Thero satthu āṇāya attaṭṭhamo tattha gantvā rājānaṃ pasādetvā avantīsu sāsanaṃ patiṭṭhāpetvā puna satthu santikameva āgato.
  3615. 463615,107,3374,101,109,1,122,8,Attano pubbapatthanāvasena kaccāyanappakaraṇaṃ mahāniruttippakaraṇaṃ nettippakaraṇanti pakaraṇattayaṃ saṅghamajjhe byākāsi.
  3616. 463616,107,3374,110,146,1,188,19,"Atha santuṭṭhena bhagavatā‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ vibhajantānaṃ yadidaṃ mahākaccāno’’ ti( a. ni.1.188,197) etadaggaṭṭhāne ṭhapito aggaphalasukhena vihāsīti. "
  3617. 463617,107,3375,2,4,1,41,2,Mahākaccāyanattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3618. 463618,107,3376,2,4,1,27,2,2 . Vakkalittheraapadānavaṇṇanā
  3619. 463619,107,3377,2,10,1,74,6,Dutiyāpadāne ito {satasahassamhī}tiādikaṃ āyasmato vakkalittherassa apadānaṃ.
  3620. 463620,107,3377,11,59,1,455,47,Ayampi thero purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu santikaṃ gacchantehi upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthārā ekaṃ bhikkhuṃ saddhādhimuttānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapitaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi.
  3621. 463621,107,3377,60,65,1,38,5,Satthā tassa anantarāyaṃ disvā byākari.
  3622. 463622,107,3378,2,20,1,138,16,"So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, tassa {vakkalī}ti nāmaṃ kariṃsu. "
  3623. 463623,107,3378,21,26,1,53,4,Tattha {kalī}ti aparādhatilakāḷakādidosassa adhivacanaṃ.
  3624. 463624,107,3378,27,37,1,102,10,Niddhantasuvaṇṇapiṇḍasadisatāya apagato byapagato kali doso assāti va-kārāgamaṃ katvā vakkalīti vuccati.
  3625. 463625,107,3378,38,54,1,147,15,"So vuddhippatto tayo vede uggaṇhitvā brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gato, satthāraṃ disvā rūpakāyasampattidassanena atitto satthārā saddhiṃyeva vicarati."
  3626. 463626,107,3378,55,89,1,246,28,"‘‘ Agāramajjhe vasanto niccakālaṃ satthu dassanaṃ na labhissāmī’’ ti satthu santike pabbajitvā ṭhapetvā bhojanakālaṃ sarīrakiccakālañca sesakāle yattha ṭhitena sakkā dasabalaṃ passituṃ, tattha ṭhito aññaṃ kiccaṃ pahāya bhagavantaṃ olokentoyeva viharati. "
  3627. 463627,107,3378,90,101,1,105,11,Satthā tassa ñāṇaparipākaṃ āgamento bahukālaṃ tasmiṃ rūpadassaneneva vicarante kiñci avatvā punekadivasaṃ–
  3628. 463628,107,3378,102,112,1,40,6,"‘‘ kiṃ te, vakkali, iminā pūtikāyena diṭṭhena? "
  3629. 463629,107,3378,113,124,1,45,8,"Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati, so maṃ passati; "
  3630. 463630,107,3378,125,132,1,33,6,"yo maṃ passati, so dhammaṃ passati. "
  3631. 463631,107,3378,133,153,1,45,7,"Dhammañhi, vakkali, passanto maṃ passatī’’ ti( saṃ. ni.3.87) āha. "
  3632. 463632,107,3378,154,165,1,79,11,Satthari evaṃ vadantepi thero satthu dassanaṃ pahāya aññattha gantuṃ na sakkoti.
  3633. 463633,107,3378,166,180,1,79,9,"Tato satthā,‘‘ nāyaṃ bhikkhu saṃvegaṃ alabhitvā bujjhissatī’’ ti vassūpanāyikadivase–"
  3634. 463634,107,3378,181,191,1,32,5,"‘‘ apehi, vakkalī’’ ti theraṃ paṇāmesi. "
  3635. 463635,107,3378,192,199,1,53,7,So satthārā paṇāmito satthu sammukhe ṭhātuṃ asakkonto–
  3636. 463636,107,3378,200,219,1,99,13,"‘‘ kiṃ mayhaṃ jīvitena, yohaṃ satthāraṃ daṭṭhuṃ na labhāmī’’ ti gijjhakūṭe pabbate papātaṭṭhānaṃ abhiruhi? "
  3637. 463637,107,3378,220,225,1,31,5,Satthā tassa taṃ pavattiṃ ñatvā–
  3638. 463638,107,3378,226,244,1,117,14,‘‘ ayaṃ bhikkhu mama santikā assāsaṃ alabhanto maggaphalānaṃ upanissayaṃ nāseyyā’’ ti attānaṃ dassetvā obhāsaṃ vissajjento–
  3639. 463639,107,3379,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Pāmojjabahulo bhikkhu, pasanno buddhasāsane; "
  3640. 463640,107,3380,2,19,1,49,6,"Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhan’’ ti.( dha. pa.381)– "
  3641. 463641,107,3381,2,25,1,44,7,"Gāthaṃ vatvā‘‘ ehi, vakkalī’’ ti( dha. pa. aṭṭha.2.381) hatthaṃ pasāresi. "
  3642. 463642,107,3381,26,101,1,356,38,"Thero‘‘ dasabalo me diṭṭho,‘ ehī’ ti avhāyanampi laddhan’’ ti balavapītisomanassaṃ uppādetvā‘‘ kuto gacchāmī’’ ti attano gamanabhāvaṃ ajānitvāva satthu sammukhe ākāse pakkhanditvā paṭhamena pādena pabbate ṭhitoyeva satthārā vuttagāthāyo āvajjento ākāseyeva pītiṃ vikkhambhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇīti aṅguttaraṭṭhakathāyaṃ( a. ni. aṭṭha.1.1.208) dhammapadavaṇṇanāyañca( dha. pa. aṭṭha.2.381 vakkalittheravatthu) āgataṃ. "
  3643. 463643,107,3382,2,6,1,25,4,Idha pana evaṃ veditabbaṃ–
  3644. 463644,107,3382,7,31,1,144,18,"‘‘ kiṃ te, vakkalī’’ tiādinā satthārā ovadito gijjhakūṭe viharanto vipassanaṃ paṭṭhapesi, tassa saddhāya balavabhāvato eva vipassanā vīthiṃ na otarati? "
  3645. 463645,107,3382,32,38,1,45,6,Bhagavā taṃ ñatvā kammaṭṭhānaṃ sodhetvā adāsi.
  3646. 463646,107,3382,39,45,1,49,6,So puna vipassanaṃ matthakaṃ pāpetuṃ nāsakkhiyeva.
  3647. 463647,107,3382,46,59,1,106,12,"Athassa āhāravekallena vātābādho uppajji, taṃ vātābādhena pīḷiyamānaṃ ñatvā bhagavā tattha gantvā pucchanto–"
  3648. 463648,107,3383,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane; "
  3649. 463649,107,3384,2,17,1,48,6,"Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasī’’ ti.( theragā.350)– "
  3650. 463650,107,3385,2,3,1,3,1,Āha .
  3651. 463651,107,3385,4,7,1,15,3,Taṃ sutvā thero–
  3652. 463652,107,3386,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ; "
  3653. 463653,107,3387,2,7,1,41,4,"Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane."
  3654. 463654,107,3388,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca; "
  3655. 463655,107,3389,2,8,1,42,5,"Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane."
  3656. 463656,107,3390,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame; "
  3657. 463657,107,3391,2,8,1,39,5,"Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane."
  3658. 463658,107,3392,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ; "
  3659. 463659,107,3393,2,16,1,42,5,"Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ ti.( theragā.351-354)– "
  3660. 463660,107,3394,2,5,1,22,3,Catasso gāthāyo abhāsi.
  3661. 463661,107,3394,6,19,1,42,4,Tāsaṃ attho theragāthāvaṇṇanāyaṃ( theragā. aṭṭha.2.351-354) vuttoyeva.
  3662. 463662,107,3394,20,26,1,51,6,Evaṃ thero vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  3663. 463663,107,3395,2,17,1,116,11,28. So arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ito {satasahassamhī}tiādimāha.
  3664. 463664,107,3395,18,26,1,89,7,Tattha {ito}ti kakusandhādīnaṃ uppannabhaddakappato heṭṭhā kappasatasahassamatthaketi attho.
  3665. 463665,107,3396,2,8,1,49,2,29. {Padumākāravadano}ti supupphitapadumasassirīkamukho.
  3666. 463666,107,3396,9,13,1,58,3,{Padumapattakkho}ti setapadumapupphapaṇṇasadisaakkhīti attho.
  3667. 463667,107,3397,2,9,1,47,3,30. {Padumuttaragandhovā}ti padumagandhamukhoti attho.
  3668. 463668,107,3398,2,18,1,124,9,"31. Andhānaṃ {nayanūpamo}ti cakkhuvirahitānaṃ sattānaṃ nayanasadiso, dhammadesanāya sabbasattānaṃ paññācakkhādicakkhudāyakoti attho. "
  3669. 463669,107,3398,19,23,1,40,3,{Santaveso}ti santasabhāvo santairiyāpatho.
  3670. 463670,107,3398,24,32,1,69,6,"{Guṇanidhī}ti guṇānaṃ nidhi, sabbaguṇagaṇānaṃ nidhānaṭṭhānabhūtoti attho. "
  3671. 463671,107,3398,33,43,1,117,9,{Karuṇāmatiākaro}ti sādhūnaṃ cittakampanasaṅkhātāya karuṇāya ca atthānatthaminanaparicchinnamatiyā ca ākaro ādhārabhūto.
  3672. 463672,107,3399,2,16,1,76,10,32. {Brahmāsurasuraccito}ti brahmehi ca asurehi ca devehi ca accito pūjitoti attho.
  3673. 463673,107,3400,2,15,1,88,9,33. Madhurena rutena {cā}ti karavīkarutamadhurena saddena sakalaṃ janaṃ rañjayantīti sambandho.
  3674. 463674,107,3400,16,28,1,92,11,"Santhavī sāvakaṃ sakan ti attano sāvakaṃ madhuradhammadesanāya santhavī, thutiṃ akāsīti attho. "
  3675. 463675,107,3401,2,12,1,70,6,34. {Saddhādhimutto}ti saddahanasaddhāya sāsane adhimutto patiṭṭhitoti attho.
  3676. 463676,107,3401,13,20,1,51,6,Mama {dassanalālaso}ti mayhaṃ dassane byāvaṭo tapparo.
  3677. 463677,107,3402,2,16,1,92,9,"35. Taṃ ṭhānamabhirocayin ti taṃ saddhādhimuttaṭṭhānantaraṃ abhirocayiṃ, icchiṃ patthesinti attho. "
  3678. 463678,107,3403,2,10,1,67,5,40. Pītamaṭṭhanivāsanan ti siliṭṭhasuvaṇṇavaṇṇavatthe nivatthanti attho.
  3679. 463679,107,3403,11,15,1,58,4,Hemayaññopacitaṅgan ti suvaṇṇapāmaṅgalaggitagattanti attho.
  3680. 463680,107,3404,2,4,1,0,0,47-48.
  3681. 463681,107,3404,5,10,1,58,5,Nonītasukhumālaṃ man ti navanītamiva mudutaluṇahatthapādaṃ.
  3682. 463682,107,3404,11,16,1,65,5,Jātapallavakomalan ti asokapallavapattakomalamiva mudukanti attho.
  3683. 463683,107,3404,17,31,1,108,13,{Pisācībhayatajjitā}ti tadā evaṃbhūtaṃ kumāraṃ maṃ aññā pisācī ekā rakkhasī bhayena tajjesi bhiṃsāpesīti attho.
  3684. 463684,107,3404,32,39,1,66,7,Tadā mahesissa sammāsambuddhassa pādamūle maṃ sāyesuṃ nipajjāpesuṃ.
  3685. 463685,107,3404,40,56,1,114,15,"Dīnamānasā bhītacittā mama mātāpitaro imaṃ dārakaṃ te dadāma, imassa saraṇaṃ patiṭṭhā hotu nātha nāyakāti sambandho. "
  3686. 463686,107,3405,2,30,1,201,24,49. Tadā paṭiggahi so man ti so bhagavā tadā tasmiṃ mama mātuyā dinnakāle jālinā jālayuttena saṅkhālakena cakkalakkhaṇādīhi lakkhitena mudukomalapāṇinā mudukena visuddhena hatthatalena maṃ aggahesīti attho.
  3687. 463687,107,3406,2,12,1,64,6,52. Sabbapāramisambhūtan ti sabbehi dānapāramitādīhi sambhūtaṃ jātaṃ.
  3688. 463688,107,3406,13,17,1,60,4,Nīlakkhinayanaṃ varaṃ puññasambhārajaṃ uttamanīlaakkhivantaṃ.
  3689. 463689,107,3406,18,36,1,164,17,"Sabbasubhākiṇṇaṃ sabbena subhena vaṇṇena saṇṭhānena ākiṇṇaṃ gahanībhūtaṃ rūpaṃ bhagavato hatthapādasīsādirūpaṃ disvāti attho, tittiṃ apatto viharāmi ahanti sambandho. "
  3690. 463690,107,3407,2,20,1,137,13,"61. Tadā maṃ {caraṇantago}ti tasmiṃ mayhaṃ arahattaṃ pattakāle sīlādipannarasannaṃ caraṇadhammānaṃ antago, pariyosānappatto paripūrakārīti attho."
  3691. 463691,107,3407,21,28,1,22,3,‘‘ Maraṇantago’’ tipi pāṭho.
  3692. 463692,107,3407,29,35,1,44,6,Tassa maraṇassa antaṃ nibbānaṃ pattoti attho.
  3693. 463693,107,3407,36,40,1,45,4,Saddhādhimuttānaṃ aggaṃ paññapesīti sambandho.
  3694. 463694,107,3407,41,76,1,152,17,"Atha satthā bhikkhusaṅghamajjhe nisinno‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ saddhādhimuttānaṃ yadidaṃ, vakkalī’’ ti( a. ni.1.198,208) maṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapesīti vuttaṃ hoti. "
  3695. 463695,107,3407,77,79,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3696. 463696,107,3408,2,4,1,35,2,Vakkalittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3697. 463697,107,3409,2,4,1,31,2,3 . Mahākappinattheraapadānavaṇṇanā
  3698. 463698,107,3410,2,10,1,64,6,Padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato kappinattherassa apadānaṃ.
  3699. 463699,107,3410,11,44,1,313,33,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu santike dhammadesanaṃ suṇanto satthārā ekaṃ bhikkhuṃ ovādakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapitaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi.
  3700. 463700,107,3411,2,27,1,225,25,So tattha yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto bārāṇasito avidūre ekasmiṃ pesakāragāme jeṭṭhapesakāragehe nibbatto tadā sahassamattā paccekabuddhā himavante aṭṭha māse vasitvā vassike cattāro māse janapade vasanti.
  3701. 463701,107,3411,28,47,1,131,15,Te ekavāraṃ bārāṇasiyā avidūre otaritvā‘‘ senāsanaṃ karaṇatthāya hatthakammaṃ yācathā’’ ti rañño santikaṃ aṭṭha paccekabuddhe pahiṇiṃsu.
  3702. 463702,107,3411,48,53,1,35,5,Tadā pana rañño vappamaṅgalaṃ ahosi.
  3703. 463703,107,3411,54,90,1,189,23,"So‘‘ paccekabuddhā kira āgatā’’ ti sutvā nikkhamitvā āgatakāraṇaṃ pucchitvā‘‘ ajja, bhante, okāso natthi sve amhākaṃ vappamaṅgalaṃ , tatiyadivase karissāmā’’ ti vatvā paccekabuddhe animantetvāva pāvisi. "
  3704. 463704,107,3411,91,101,1,51,6,Paccekabuddhā‘‘ aññaṃ gāmaṃ pavisissāmā’’ ti pakkamiṃsu.
  3705. 463705,107,3412,2,28,1,153,19,"Tasmiṃ samaye jeṭṭhapesakārassa bhariyā kenacideva karaṇīyena bārāṇasiṃ gacchantī te paccekabuddhe disvā vanditvā,‘‘ kiṃ, bhante, avelāya ayyā āgatā’’ ti pucchi. "
  3706. 463706,107,3412,29,33,1,26,4,Te ādito paṭṭhāya kathesuṃ.
  3707. 463707,107,3412,34,52,1,95,12,"Taṃ sutvā saddhāsampannā buddhisampannā itthī‘‘ sve, bhante, amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti nimantesi."
  3708. 463708,107,3412,53,62,1,23,4,"‘‘ Bahukā mayaṃ, bhaginī’’ ti."
  3709. 463709,107,3412,63,71,1,17,3,"‘‘ Kittakā, bhante’’ ti?"
  3710. 463710,107,3412,72,80,1,23,3,"‘‘ Sahassamattā, bhaginī’’ ti."
  3711. 463711,107,3412,81,107,1,140,18,"‘‘ Bhante, imasmiṃ no gāme sahassamattā vasimhā, ekeko ekekassa bhikkhaṃ dassati, bhikkhaṃ adhivāsetha, ahameva vo vasanaṭṭhānaṃ kārāpessāmī’’ ti āha. "
  3712. 463712,107,3412,108,110,1,25,2,Paccekabuddhā adhivāsesuṃ.
  3713. 463713,107,3413,2,6,1,28,4,Sā gāmaṃ pavisitvā ugghosesi–
  3714. 463714,107,3413,7,56,1,403,41,"‘‘ ammatātā, ahaṃ sahassamatte paccekabuddhe disvā nimantesiṃ, ayyānaṃ nisīdanaṭṭhānaṃ saṃvidahatha, yāgubhattādīni sampādethā’’ ti gāmamajjhe maṇḍapaṃ kārāpetvā āsanāni paññāpetvā punadivase paccekabuddhe nisīdāpetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisitvā bhattakiccapariyosāne tasmiṃ gāme sabbā itthiyo ādāya tāhi saddhiṃ paccekabuddhe vanditvā temāsaṃ vasanatthāya paṭiññaṃ gaṇhitvā puna gāme ugghosesi–"
  3715. 463715,107,3413,57,75,1,130,13,"‘‘ ammatātā, ekekakulato ekekapuriso vāsipharasuādīni gahetvā araññaṃ pavisitvā dabbasambhāre āharitvā ayyānaṃ vasanaṭṭhānaṃ karotū’’ ti. "
  3716. 463716,107,3413,76,106,1,242,25,"Gāmavāsino tassāyeva vacanaṃ sutvā ekeko ekekaṃ katvā saddhiṃ rattidivāṭṭhānehi paṇṇasālasahassaṃ niṭṭhāpetvā attano attano paṇṇasālāyaṃ upagataṃ paccekabuddhaṃ‘‘ ahaṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahissāmi, ahaṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti vatvā upaṭṭhahiṃsu. "
  3717. 463717,107,3413,107,127,1,160,16,Sā vassaṃvuṭṭhakāle‘‘ attano attano paṇṇasālāya vassaṃvuṭṭhānaṃ paccekabuddhānaṃ cīvarasāṭake sajjethā’’ ti samādapetvā ekekassa sahassa sahassamūlaṃ cīvaraṃ dāpesi.
  3718. 463718,107,3413,128,133,1,53,5,Paccekabuddhā vuṭṭhavassā anumodanaṃ katvā pakkamiṃsu.
  3719. 463719,107,3413,134,145,1,98,11,Gāmavāsinopi idaṃ puññakammaṃ katvā tato cuto tāvatiṃsadevaloke nibbattitvā gaṇadevatā nāma ahesuṃ.
  3720. 463720,107,3414,2,9,1,90,7,Te tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā kassapasammāsambuddhakāle kuṭumbikagehesu nibbattiṃsu.
  3721. 463721,107,3414,10,15,1,55,5,Pubbe jeṭṭhakapesakāro jeṭṭhakakuṭumbikassa putto ahosi.
  3722. 463722,107,3414,16,21,1,52,5,Bhariyāpissa ekassa jeṭṭhakakuṭumbikassa dhītā ahosi.
  3723. 463723,107,3414,22,38,1,125,14,"Sesānaṃ bhariyāyo sesakuṭumbikānaṃ dhītaro ahesuṃ, tā sabbāpi vayappattā parakulaṃ gacchantiyo tesaṃ tesaṃyeva gehāni agamaṃsu. "
  3724. 463724,107,3414,39,67,1,154,19,Athekadivasaṃ vihāre dhammassavane saṅghuṭṭhe‘‘ satthā dhammaṃ desessatī’’ ti sutvā te sabbepi kuṭumbikā‘‘ dhammaṃ sossāmā’’ ti bhariyāhi saddhiṃ vihāraṃ agamaṃsu.
  3725. 463725,107,3414,68,73,1,47,5,Tesaṃ vihāramajjhaṃ paviṭṭhakkhaṇe vassaṃ vassi.
  3726. 463726,107,3414,74,85,1,75,10,"Yesaṃ kulūpakā vā ñātisāmaṇerādayo vā atthi, te tesaṃ pariveṇādīni pavisiṃsu. "
  3727. 463727,107,3414,86,95,1,87,9,Te pana tathārūpānaṃ natthitāya katthaci pavisituṃ avisahantā vihāramajjheyeva aṭṭhaṃsu.
  3728. 463728,107,3414,96,100,1,29,4,Atha ne jeṭṭhakakuṭumbiko āha–
  3729. 463729,107,3414,101,118,1,76,10,"‘‘ passatha, bho, amhākaṃ vippakāraṃ, kulaputtehi nāma ettakena lajjituṃ yuttan’’ ti."
  3730. 463730,107,3414,119,128,1,18,4,"‘‘ Ayya, kiṃ karomā’’ ti?"
  3731. 463731,107,3414,129,146,1,102,12,"‘‘ Mayaṃ vissāsikaṭṭhānassa abhāvena imaṃ vippakāraṃ pattā, sabbe dhanaṃ saṃharitvā pariveṇaṃ karissāmā’’ ti."
  3732. 463732,107,3414,147,158,1,37,6,"‘‘ Sādhu, ayyā’’ ti jeṭṭhako sahassaṃ adāsi. "
  3733. 463733,107,3414,159,163,1,23,4,Sesā pañca pañca satāni.
  3734. 463734,107,3414,164,168,1,40,4,Itthiyo aḍḍhateyyāni aḍḍhateyyāni satāni.
  3735. 463735,107,3414,169,180,1,96,10,Te taṃ dhanaṃ āharitvā sahassakūṭāgāraparivāraṃ satthu vasanatthāya mahāpariveṇaṃ nāma kārāpesuṃ.
  3736. 463736,107,3414,181,190,1,86,9,Navakammassa mahantatāya dhane appahonte pubbe dinnadhanato puna upaḍḍhūpaḍḍhaṃ adaṃsu.
  3737. 463737,107,3414,191,204,1,144,13,Niṭṭhite pariveṇe vihāramahaṃ karontā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sattāhaṃ mahādānaṃ datvā vīsatiyā bhikkhusahassānaṃ cīvarāni sajjayiṃsu.
  3738. 463738,107,3415,2,55,1,382,42,"Jeṭṭhakakuṭumbikassa pana bhariyā attano paññāya ṭhitā ahaṃ tehi samakaṃ akatvā atirekataraṃ katvā‘‘ satthāraṃ pūjessāmī’’ ti anojapupphavaṇṇena sahassamūlena sāṭakena saddhiṃ anojapupphacaṅkoṭakaṃ gahetvā satthāraṃ anojapupphehi pūjetvā taṃ sāṭakaṃ satthu pādamūle ṭhapetvā,‘‘ bhante, nibbattanibbattaṭṭhāne anojapupphavaṇṇaṃyeva me sarīraṃ hotu, anojātveva ca nāmaṃ hotū’’ ti patthanaṃ akāsi. "
  3739. 463739,107,3415,56,66,1,36,6,Satthā‘‘ evaṃ hotū’’ ti anumodanaṃ akāsi.
  3740. 463740,107,3415,67,75,1,60,8,Te sabbepi yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cutā devaloke nibbattiṃsu.
  3741. 463741,107,3415,76,90,1,129,14,Te imasmiṃ buddhuppāde devalokā cavitvā jeṭṭhako kukkuṭavatīnagare rājakule nibbattitvā viññutaṃ patto mahākappinarājā nāma ahosi.
  3742. 463742,107,3415,91,94,1,29,3,Sesā amaccakulesu nibbattiṃsu.
  3743. 463743,107,3415,95,120,1,202,22,"Jeṭṭhakassa bhariyā maddaraṭṭhe sākalanagare rājakule nibbatti anojapupphavaṇṇamevassā sarīraṃ ahosi, tena anojā tvevassā nāmaṃ akaṃsu, sā vayappattā mahākappinarañño gehaṃ gantvā {anojādevī}ti pākaṭā ahosi. "
  3744. 463744,107,3416,2,11,1,89,8,Sesitthiyopi amaccakulesu nibbattitvā vayappattā tesaṃyeva amaccaputtānaṃ gehāni agamaṃsu.
  3745. 463745,107,3416,12,18,1,54,6,Te sabbepi rañño sampattisadisaṃ sampattiṃ anubhaviṃsu.
  3746. 463746,107,3416,19,31,1,89,11,"Yadā hi rājā alaṅkārapaṭimaṇḍito hatthiṃ abhiruhitvā vicarati, tadāpi te tatheva vicaranti. "
  3747. 463747,107,3416,32,41,1,60,9,Tasmiṃ assena vā rathena vā vicarante tepi tatheva vicaranti.
  3748. 463748,107,3416,42,52,1,73,10,Evaṃ te ekato hutvā katānaṃ puññānaṃ balena ekatova sampattiṃ anubhaviṃsu.
  3749. 463749,107,3416,53,67,1,75,10,"Rañño pana vālo, vālavāhano, puppho, pupphavāhano, supattoti pañceva assā honti. "
  3750. 463750,107,3416,68,81,1,94,12,"Tesu rājā supattaṃ assaṃ sayaṃ ārohati, itare cattāro asse assārohānaṃ sāsanāharaṇatthāya adāsi. "
  3751. 463751,107,3416,82,115,1,171,25,"Rājā te pātova bhojetvā‘‘ gacchatha , bhaṇe, dve vā tīṇi vā yojanāni āhiṇḍitvā buddhassa vā dhammassa vā saṅghassa vā uppannabhāvaṃ sutvā mayhaṃ sukhasāsanaṃ ārocethā’’ ti pesesi. "
  3752. 463752,107,3416,116,128,1,96,12,Te catūhi dvārehi nikkhamitvā dve tīṇi yojanāni āhiṇḍitvā kiñci sāsanaṃ alabhitvāva paccāgamiṃsu.
  3753. 463753,107,3417,2,40,1,251,29,"Athekadivasaṃ rājā supattaṃ āruhitvā amaccasahassaparivuto uyyānaṃ gacchanto kilantarūpe pañcasatamatte vāṇijake nagaraṃ pavisante disvā‘‘ ime addhānakilantā, addho imesaṃ santikā ekaṃ bhaddakaṃ sāsanaṃ sossāmī’’ ti te pakkosāpetvā‘‘ kuto āgatatthā’’ ti pucchi."
  3754. 463754,107,3417,41,58,1,78,10,"‘‘ Atthi, deva, ito vīsatiyojanasatamatthake sāvatthi nāma nagaraṃ, tato āgatamhā’’ ti."
  3755. 463755,107,3417,59,71,1,44,8,‘‘ Atthi pana vo dese kiñci sāsanaṃ uppannan’’ ti.
  3756. 463756,107,3417,72,85,1,49,7,"‘‘ Deva, aññaṃ kiñci natthi, sammāsambuddho uppanno’’ ti. "
  3757. 463757,107,3417,86,107,1,122,15,"Rājā tāvadeva balavapītiyā phuṭṭhasarīro kiñci sallakkhetuṃ asakkonto muhuttaṃ vītināmetvā pana,‘‘ tātā, kiṃ vadethā’’ ti pucchi."
  3758. 463758,107,3417,108,118,1,22,4,"‘‘ Buddho, deva, uppanno’’ ti. "
  3759. 463759,107,3417,119,168,1,211,29,"Rājā dutiyampi tatiyampi tatheva vītināmetvā catutthavāre‘‘ kiṃ vadetha, tātā’’ ti pucchitvā‘‘ buddho uppanno’’ ti vutte,‘‘ tātā, sukhasāsanasavanāya satasahassaṃ vo dammī’’ ti vatvā‘‘ aparampi kiñci sāsanaṃ atthi, tātā’’ ti pucchi."
  3760. 463760,107,3417,169,180,1,28,5,"‘‘ Atthi, deva, dhammo uppanno’’ ti. "
  3761. 463761,107,3417,181,197,1,90,12,Rājā tampi sutvā purimanayeneva tayo vāre vītināmetvā catutthavāre‘‘ dhammo uppanno’’ ti vutte–
  3762. 463762,107,3417,198,220,1,81,13,"‘‘ idhāpi vo satasahassaṃ dammī’’ ti vatvā‘‘ aparampi kiñci sāsanaṃ atthi, tātā’’ ti pucchi."
  3763. 463763,107,3417,221,232,1,28,5,"‘‘ Atthi, deva, saṅgho uppanno’’ ti. "
  3764. 463764,107,3417,233,249,1,83,12,Rājā tampi sutvā tatheva tayo vāre vītināmetvā catutthavāre‘‘ saṅgho uppanno’’ ti vutte–
  3765. 463765,107,3417,250,273,1,90,13,"‘‘ idhāpi vo satasahassaṃ dammī’’ ti vatvā amaccasahassaṃ oloketvā,‘‘ tātā, kiṃ karissāmā’’ ti pucchi."
  3766. 463766,107,3417,274,284,1,28,5,"‘‘ Deva, tumhe kiṃ karissathā’’ ti?"
  3767. 463767,107,3417,285,314,1,141,20,"‘‘ Ahaṃ, tātā,‘ buddho uppanno dhammo uppanno saṅgho uppanno’ ti sutvā na puna nivattissāmi, bhagavantaṃ uddissa gantvā tassa santike pabbajissāmī’’ ti."
  3768. 463768,107,3417,315,327,1,44,6,"‘‘ Mayampi, deva, tumhehi saddhiṃ pabbajissāmā’’ ti. "
  3769. 463769,107,3417,328,389,1,328,45,"Rājā suvaṇṇapaṭṭe akkharāni likhāpetvā vāṇijakānaṃ datvā‘‘ imaṃ anojāya nāma deviyā detha, sā tumhākaṃ tīṇi satasahassāni dassati, evañca pana naṃ vadeyyātha‘ raññā kira te issariyaṃ vissaṭṭhaṃ, yathāsukhaṃ sampattiṃ paribhuñjāhī’ ti, sace pana‘ vo rājā kahan’ ti pucchati,‘ satthāraṃ uddissa pabbajissāmī’ ti vatvā gatoti āroceyyāthā’’ ti āha. "
  3770. 463770,107,3417,390,398,1,59,7,Amaccāpi attano attano bhariyānaṃ tatheva sāsanaṃ pahiṇiṃsu.
  3771. 463771,107,3417,399,407,1,84,8,Rājā vāṇijake uyyojetvā assaṃ abhiruyha amaccasahassaparivuto taṃkhaṇaññeva nikkhami.
  3772. 463772,107,3418,2,65,1,583,56,"Satthāpi taṃdivasaṃ paccūsakāle lokaṃ volokento mahākappinarājānaṃ saparivāraṃ disvā‘‘ ayaṃ mahākappino vāṇijakānaṃ santikā tiṇṇaṃ ratanānaṃ uppannabhāvaṃ sutvā tesaṃ vacanaṃ tīhi satasahassehi pūjetvā rajjaṃ pahāya amaccasahassaparivuto maṃ uddissa pabbajitukāmo sve nikkhamissati, so saparivāro saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇissati, paccuggamanaṃ karissāmī’’ ti punadivase cakkavattī viya khuddakagāmabhojakaṃ rājānaṃ paccuggacchanto sayameva pattacīvaramādāya vīsayojanasataṃ maggaṃ paccuggantvā candabhāgāya nadiyā tīre nigrodharukkhamūle chabbaṇṇabuddharasmiyo vissajjetvā nisīdi. "
  3773. 463773,107,3418,66,79,1,55,9,Rājāpi āgacchanto ekaṃ nadiṃ patvā‘‘ kā nāmāyan’’ ti pucchi.
  3774. 463774,107,3418,80,89,1,22,4,"‘‘ Aparacchā nāma, devā’’ ti."
  3775. 463775,107,3418,90,99,1,25,4,"‘‘ Kimassā parimāṇaṃ, tātā’’ ti?"
  3776. 463776,107,3418,100,113,1,49,7,"‘‘ Gambhīrato gāvutaṃ, puthulato dve gāvutāni, devā’’ ti."
  3777. 463777,107,3418,114,125,1,35,7,‘‘ Atthi panettha nāvā vā uḷumpo vā’’ ti?
  3778. 463778,107,3418,126,134,1,14,3,"‘‘ Natthi, devā’’ ti."
  3779. 463779,107,3418,135,146,1,54,8,"‘‘ Nāvādīni olokente amhe jāti jaraṃ upaneti, jarā maraṇaṃ. "
  3780. 463780,107,3418,147,186,1,253,32,"Ahaṃ nibbematiko hutvā tīṇi ratanāni uddissa nikkhanto, tesaṃ me ānubhāvena‘ idaṃ udakaṃ udakaṃ viya mā hotū’ ti ratanattayassa guṇaṃ āvajjetvā‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho’’’ ti buddhaguṇaṃ anussaranto saparivāro assasahassena udakapiṭṭhe pakkhandi. "
  3781. 463781,107,3418,187,191,1,39,4,Sindhavā piṭṭhipāsāṇe viya pakkhandiṃsu.
  3782. 463782,107,3418,192,195,1,29,3,Khurānaṃ aggaṭṭhāneva temiṃsu.
  3783. 463783,107,3419,2,19,1,77,13,So taṃ uttaritvā purato gacchanto aparampi nadiṃ disvā‘‘ ayaṃ kā nāmā’’ ti pucchi.
  3784. 463784,107,3419,20,29,1,21,4,"‘‘ Nīlavāhā nāma, devā’’ ti."
  3785. 463785,107,3419,30,37,1,20,3,‘‘ Kimassā parimāṇan’’ ti?
  3786. 463786,107,3419,38,48,1,45,5,"‘‘ Gambhīratopi puthulatopi aḍḍhayojanaṃ, devā’’ ti. "
  3787. 463787,107,3419,49,51,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  3788. 463788,107,3419,52,67,1,87,11,Taṃ pana nadiṃ disvā‘‘ svākkhāto bhagavatā dhammo’’ ti dhammānussatiṃ anussaranto pakkhandi.
  3789. 463789,107,3419,68,83,1,71,11,Tampi atikkamitvā gacchanto aparampi nadiṃ disvā‘‘ ayaṃ kā nāmā’’ ti pucchi.
  3790. 463790,107,3419,84,94,1,23,4,"‘‘ Candabhāgā nāma, devā’’ ti."
  3791. 463791,107,3419,95,102,1,20,3,‘‘ Kimassā parimāṇan’’ ti?
  3792. 463792,107,3419,103,113,1,40,5,"‘‘ Gambhīratopi puthulatopi yojanaṃ, devā’’ ti. "
  3793. 463793,107,3419,114,116,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  3794. 463794,107,3419,117,133,1,96,11,Taṃ pana nadiṃ disvā‘‘ suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’ ti saṅghānussatiṃ anussaranto pakkhandi.
  3795. 463795,107,3419,134,147,1,147,13,Tampi nadiṃ atikkamitvā gacchanto satthu sarīrato nikkhantā chabbaṇṇabuddharasmiyo nigrodharukkhassa sākhāviṭapapalāsāni obhāsayamānā disvā cintesi–
  3796. 463796,107,3419,148,173,1,162,18,"‘‘ ayaṃ obhāso neva candassa, na sūriyassa, na devamārabrāhmaṇasupaṇṇanāgānaṃ aññatarassa, addhā ahaṃ satthāraṃ uddissa āgacchanto sammāsambuddhena diṭṭho bhavissāmī’’ ti. "
  3797. 463797,107,3419,174,188,1,141,14,So tāvadeva assapiṭṭhito otaritvā onatasarīro rasmiyānusārena satthāraṃ upasaṅkamitvā manosilārase nimujjanto viya buddharasmīnaṃ anto pāvisi.
  3798. 463798,107,3419,189,196,1,62,7,So satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi saddhiṃ amaccasahassena.
  3799. 463799,107,3419,197,202,1,37,5,Satthā tesaṃ anupubbiṃ kathaṃ kathesi.
  3800. 463800,107,3419,203,208,1,58,5,Desanāpariyosāne saparivāro rājā sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  3801. 463801,107,3420,2,8,1,39,5,Atha sabbe uṭṭhahitvā pabbajjaṃ yāciṃsu.
  3802. 463802,107,3420,9,61,1,386,36,"Satthā‘‘ āgamissati nu kho imesaṃ kulaputtānaṃ iddhimayapattacīvaran’’ ti upadhārento‘‘ ime kulaputtā paccekabuddhasahassānaṃ cīvarasahassaṃ adaṃsu, kassapabuddhakāle vīsatiyā bhikkhusahassānaṃ vīsaticīvarasahassānipi adaṃsu, anacchariyaṃ imesaṃ kulaputtānaṃ iddhimayapattacīvarāgamanan’’ ti ñatvā dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā‘‘ etha, bhikkhavo, caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ ti āha. "
  3803. 463803,107,3420,62,75,1,136,13,Te tāvadeva aṭṭhaparikkhāradharā vassasaṭṭhikattherā viya hutvā vehāsaṃ abbhuggantvā paccorohitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
  3804. 463804,107,3421,2,22,1,125,16,Te pana vāṇijakā rājagehaṃ gantvā deviyā raññā pahitasāsanaṃ ārocetvā deviyā‘‘ āgacchantū’’ ti vutte pavisitvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu.
  3805. 463805,107,3421,23,27,1,19,4,Atha ne devī pucchi–
  3806. 463806,107,3421,28,37,1,27,4,"‘‘ tātā, kiṃkāraṇā āgatatthā’’ ti?"
  3807. 463807,107,3421,38,54,1,72,11,"‘‘ Mayaṃ raññā tumhākaṃ santikaṃ pesitā, tīṇi kira no satasahassāni dethā’’ ti."
  3808. 463808,107,3421,55,79,1,100,16,"‘‘ Bahuṃ, bhaṇe, bhaṇatha, kiṃ tumhehi rañño santike kataṃ, kismiṃ vo rājā pasanno ettakaṃ dhanaṃ dāpetī’’ ti?"
  3809. 463809,107,3421,80,96,1,57,10,"‘‘ Devi, na aññaṃ kiñci kataṃ, ekaṃ pana sāsanaṃ ārocayimhā’’ ti."
  3810. 463810,107,3421,97,110,1,40,7,"‘‘ Sakkā pana, tātā, mayhampi taṃ ārocetun’’ ti."
  3811. 463811,107,3421,111,132,1,78,11,"‘‘ Sakkā, devī’’ ti suvaṇṇabhiṅgārena mukhaṃ vikkhāletvā‘‘ devi, buddho loke uppanno’’ ti. "
  3812. 463812,107,3421,133,164,1,141,20,"Sāpi taṃ sutvā pītiyā phuṭṭhasarīrā tikkhattuṃ kiñci asallakkhetvā catutthavāre‘‘ buddho uppanno’’ ti sutvā‘‘ kiṃ, tātā, imasmiṃ pade raññā dinnan’’ ti ?"
  3813. 463813,107,3421,165,173,1,20,3,"‘‘ Satasahassaṃ, devī’’ ti."
  3814. 463814,107,3421,174,195,1,140,16,"‘‘ Tātā, ananucchavikaṃ raññā kataṃ evarūpaṃ sāsanaṃ sutvā tumhākaṃ satasahassadadamānena, ahaṃ vo mama duggatapaṇṇākāre tīṇi satasahassāni dammi. "
  3815. 463815,107,3421,196,203,1,32,5,Aparaṃ kiñci tumhehi ārocitan’’ ti?
  3816. 463816,107,3421,204,211,1,50,7,Te idañca idañcāti itarānipi dve sāsanāni ārocesuṃ.
  3817. 463817,107,3421,212,223,1,99,11,Devī purimanayeneva tayo tayo vāre asallakkhetvā catutthacatutthavāre tīṇi tīṇi satasahassāni adāsi.
  3818. 463818,107,3421,224,229,1,45,5,Evaṃ te sabbāni dvādasasatasahassāni labhiṃsu.
  3819. 463819,107,3422,2,6,1,19,4,Atha ne devī pucchi–
  3820. 463820,107,3422,7,16,1,18,4,"‘‘ rājā kahaṃ, tātā’’ ti?"
  3821. 463821,107,3422,17,33,1,57,9,"‘‘ Devi, rājā‘ satthāraṃ uddissa pabbajissāmī’ ti vatvā gato’’ ti."
  3822. 463822,107,3422,34,44,1,33,6,‘‘ Mayhaṃ tena kiṃ sāsanaṃ dinnan’’ ti?
  3823. 463823,107,3422,45,63,1,89,11,"‘‘ Sabbaṃ kira issariyaṃ tumhākaṃ vissaṭṭhaṃ,‘ tumhe kira yathāsukhaṃ sampattiṃ anubhavathā’’’ ti."
  3824. 463824,107,3422,64,74,1,25,5,"‘‘ Amaccā pana kuhiṃ, tātā’’ ti?"
  3825. 463825,107,3422,75,90,1,47,8,"‘‘ Tepi raññā saddhiṃ‘ pabbajissāmā’ ti gatā, devī’’ ti. "
  3826. 463826,107,3422,91,116,1,111,16,"Sā tesaṃ bhariyāyo pakkosāpetvā,‘‘ ammā, tumhākaṃ sāmikā raññā saddhiṃ‘ pabbajissāmā’ ti gatā, tumhe kiṃ karissathā’’ ti?"
  3827. 463827,107,3422,117,130,1,45,8,"‘‘ Kiṃ pana tehi amhākaṃ sāsanaṃ pahitaṃ, devī’’ ti?"
  3828. 463828,107,3422,131,149,1,94,12,‘‘ Tehi kira attano sampatti tumhākaṃ vissaṭṭhā‘ tumhe kira sampattiṃ yathāsukhaṃ paribhuñjathā’’’ ti.
  3829. 463829,107,3422,150,163,1,33,6,"‘‘ Tumhe pana, devi, kiṃ karissathā’’ ti?"
  3830. 463830,107,3422,164,208,1,271,37,"‘‘ Amhākaṃ so tāva rājā magge ṭhito tīhi satasahassehi tīṇi ratanāni pūjetvā kheḷapiṇḍaṃ viya sampattiṃ pahāya‘ pabbajissāmī’ ti nikkhanto, mayāpi tiṇṇaṃ ratanānaṃ sāsanaṃ sutvā tāni navahi satasahassehi pūjitāni, na kho panesā sampatti nāma raññoyeva dukkhā, mayhampi dukkhā eva. "
  3831. 463831,107,3422,209,229,1,141,16,"Ko raññā chaḍḍitakheḷapiṇḍaṃ jaṇṇukehi bhūmiyaṃ patiṭṭhahitvā mukhena gaṇhissati, na mayhaṃ sampattiyā attho, satthāraṃ uddissa pabbajissāmī’’ ti."
  3832. 463832,107,3422,230,241,1,44,6,"‘‘ Devi, mayampi tumhehi saddhiṃ pabbajissāmā’’ ti."
  3833. 463833,107,3422,242,251,1,22,4,"‘‘ Sace sakkotha, sādhū’’ ti."
  3834. 463834,107,3422,252,260,1,15,3,"‘‘ Sakkoma, devī’’ ti. "
  3835. 463835,107,3422,261,356,1,524,70,"Tena hi‘‘ ethā’’ ti rathasahassaṃ yojāpetvā rathaṃ āruyha tāhi saddhiṃ nikkhamitvā antarāmagge paṭhamaṃ nadiṃ disvā yathā raññā paṭhamaṃ pucchitā, tatheva pucchitvā sabbaṃ pavattiṃ sutvā‘‘ raññā gatamaggaṃ olokethā’’ ti vatvā‘‘ sindhavānaṃ padavalañjaṃ na passāmā’’ ti vutte rājā‘‘ tīṇi ratanāni uddissa nikkhantosmī’’ ti saccakiriyaṃ karitvā tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussaritvā gato bhavissati , ahampi tīṇi ratanāni uddissa nikkhantā, tesaṃ me ānubhāvena‘‘ idaṃ udakaṃ udakaṃ viya mā hotū’’ ti tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussarantī rathasahassaṃ pesesi. "
  3836. 463836,107,3422,357,364,1,62,6,"Udakaṃ piṭṭhipāsāṇasadisaṃ ahosi, cakkānaṃ aggaṭṭhāneva temiṃsu. "
  3837. 463837,107,3422,365,371,1,44,6,Eteneva upāyena itarā dvepi nadiyo uttariṃsu.
  3838. 463838,107,3423,2,18,1,106,15,"Satthā tāsaṃ āgatabhāvaṃ ñatvā yathā tā attano santike nisinne sāmike bhikkhū na passanti, tathā adhiṭṭhāsi. "
  3839. 463839,107,3423,19,35,1,130,15,"Devīpi āgacchantī satthu sarīrato nikkhantā rasmiyo disvā tatheva cintetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā, vanditvā ekamantaṃ ṭhitā pucchi–"
  3840. 463840,107,3423,36,58,1,94,15,"‘‘ bhante, mahākappino rājā tumhe uddissa nikkhamitvā gato, kahaṃ nu kho so, amhākaṃ taṃ dassethā’’ ti."
  3841. 463841,107,3423,59,70,1,40,6,"‘‘ Nisīdatha tāva, idheva naṃ passissathā’’ ti. "
  3842. 463842,107,3423,71,86,1,77,11,Tā sabbāpi haṭṭhatuṭṭhā‘‘ idheva kira nisinnā sāmike no passissāmā’’ ti nisīdiṃsu.
  3843. 463843,107,3423,87,91,1,31,4,Satthā anupubbiṃ kathaṃ kathesi.
  3844. 463844,107,3423,92,98,1,62,6,Anojādevī desanāpariyosāne tāhi saddhiṃ sotāpattiphalaṃ pāpuṇi.
  3845. 463845,107,3423,99,110,1,103,11,Mahākappino thero tāsaṃ desiyamānaṃ dhammadesanaṃ sutvā saparivāro saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi.
  3846. 463846,107,3423,111,118,1,44,7,Tasmiṃ khaṇe satthā tāsaṃ te bhikkhū dassesi.
  3847. 463847,107,3423,119,136,1,134,16,"Tāsañhi āgatakkhaṇeyeva attano sāmike kāsāvadhare muṇḍasīse disvā cittaṃ ekaggaṃ na bhaveyya, maggaphalaṃ nibbattetuṃ sakkā na bhaveyya. "
  3848. 463848,107,3423,137,146,1,85,9,Tasmā acalasaddhāya patiṭṭhitakālato paṭṭhāya tāsaṃ te bhikkhū arahattappatte dassesi.
  3849. 463849,107,3423,147,170,1,151,17,"Tāpi te disvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā,‘‘ bhante, tumhākaṃ pabbajitakiccaṃ matthakappattan’’ ti vatvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhatvā pabbajjaṃ yāciṃsu. "
  3850. 463850,107,3424,2,9,1,56,7,Evaṃ vutte satthā uppalavaṇṇāya theriyā āgamanaṃ cintesi.
  3851. 463851,107,3424,10,23,1,108,12,Sā satthu cintitakkhaṇeyeva ākāsenāgantvā tā sabbā itthiyo gahetvā ākāsena bhikkhunupassayaṃ netvā pabbājesi.
  3852. 463852,107,3424,24,29,1,40,5,Tā sabbā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  3853. 463853,107,3424,30,36,1,54,6,Satthā bhikkhusahassaṃ ādāya ākāsena jetavanaṃ agamāsi.
  3854. 463854,107,3424,37,55,1,96,13,"Tatra sudaṃ āyasmā mahākappino rattiṭṭhānādīsu‘‘ aho sukhaṃ, aho sukhan’’ ti udānaṃ udānento vicarati. "
  3855. 463855,107,3424,56,59,1,26,3,Bhikkhū bhagavato ārocesuṃ–
  3856. 463856,107,3424,60,85,1,112,16,"‘‘ bhante, mahākappino‘ aho sukhaṃ, aho sukhan’ ti udānaṃ udānento vicarati, attano rajjasukhaṃ ārabbha udāneti maññe’’ ti. "
  3857. 463857,107,3424,86,89,1,23,3,Satthā taṃ pakkosāpetvā–
  3858. 463858,107,3424,90,105,1,61,9,"‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, kappina, kāmasukhaṃ ārabbha udānaṃ udānesī’’ ti?"
  3859. 463859,107,3424,106,125,1,83,13,"‘‘ Bhagavā me, bhante, taṃ ārabbha udānabhāvaṃ vā aññaṃ ārabbha udānabhāvaṃ vā jānātī’’ ti. "
  3860. 463860,107,3424,126,128,1,11,2,Atha satthā–
  3861. 463861,107,3424,129,169,1,230,30,"‘‘ na, bhikkhave, mama putto kāmasukhaṃ rajjasukhaṃ ārabbha udānaṃ udāneti, puttassa pana me dhammaṃ carato dhammapīti nāma uppajjati, so amatamahānibbānaṃ ārabbha evaṃ udānaṃ udānesī’’ ti anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha–"
  3862. 463862,107,3425,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhammapīti sukhaṃ seti, vippasannena cetasā; "
  3863. 463863,107,3426,2,19,1,44,6,"Ariyappavedite dhamme, sadā ramati paṇḍito’’ ti.( dha. pa.79); "
  3864. 463864,107,3427,2,6,1,37,4,Athekadivasaṃ satthā bhikkhū āmantesi–
  3865. 463865,107,3427,7,20,1,52,7,"‘‘ kacci, bhikkhave, kappino bhikkhūnaṃ dhammaṃ desetī’’ ti?"
  3866. 463866,107,3427,21,37,1,85,9,"‘‘ Appossukko, bhante, diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharati, ovādamattampi na detī’’ ti. "
  3867. 463867,107,3427,38,41,1,26,3,Satthā theraṃ pakkosāpetvā–
  3868. 463868,107,3427,42,57,1,63,9,"‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, kappina, antevāsikānaṃ ovādamattampi na desī’’ ti?"
  3869. 463869,107,3427,58,66,1,17,3,"‘‘ Saccaṃ, bhagavā’’ ti."
  3870. 463870,107,3427,67,84,1,76,11,"‘‘ Brāhmaṇa, mā evaṃ akāsi, ajja paṭṭhāya upagatānaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃ desehī’’ ti."
  3871. 463871,107,3427,85,102,1,110,12,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti thero bhagavato vacanaṃ sirasā sampaṭicchitvā ekovādeneva samaṇasahassaṃ arahatte patiṭṭhāpesi. "
  3872. 463872,107,3427,103,138,1,153,18,"Tena naṃ satthā paṭipāṭiyā attano sāvake ṭhānantare ṭhapento‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhuovādakānaṃ yadidaṃ mahākappino’’ ti( a. ni.1.219,231) etadagge ṭhapesi. "
  3873. 463873,107,3428,2,18,1,130,12,66. Evaṃ thero pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  3874. 463874,107,3428,19,26,1,54,6,Udito {ajaṭākāse}ti sakalākāse udito uṭṭhito pākaṭabhūto.
  3875. 463875,107,3428,27,34,1,54,7,Saradambare saradakāle ākāse ravīva sūriyo ivāti attho.
  3876. 463876,107,3429,2,19,1,110,14,70. Akkhadasso tadā āsin ti tasmiṃ padumuttarassa bhagavato kāle sāradassī hitadassī ācariyo pākaṭo ahosinti attho.
  3877. 463877,107,3430,2,29,1,201,21,"71. Sāvakassa {katāvino}ti tassa bhagavato me manaṃ mama cittaṃ, tappayantassa tosayantassa sāvakassa ovādakassa guṇaṃ pakāsayato aggaṭṭhāne ṭhapentassa katāvino sātaccakiccayuttassa vacanaṃ sutvāti sambandho. "
  3878. 463878,107,3431,2,9,1,32,2,73. {Haṃsasamabhāgo}ti haṃsasadisagāmi.
  3879. 463879,107,3431,10,26,1,117,10,"{Haṃsadundubhinissano}ti haṃsaravo dundubhibherisaddasadisavacano‘‘ etaṃ mahāmattaṃ passatha, bhikkhavo’’ ti āhāti sambandho. "
  3880. 463880,107,3432,2,13,1,69,7,"74. Samuggatatanūruhan ti suṭṭhu uggatalomaṃ uddhaggalomaṃ, udagyamanaṃ vā. "
  3881. 463881,107,3432,14,20,1,66,5,Jīmūtavaṇṇan ti muttaphalasamānavaṇṇaṃ sundarasarīrapabhanti attho.
  3882. 463882,107,3432,21,25,1,28,4,Pīṇaṃsan ti paripuṇṇaṃ aṃsaṃ.
  3883. 463883,107,3432,26,30,1,55,4,Pasannanayanānanan ti pasannaakkhipasannamukhanti attho.
  3884. 463884,107,3433,2,18,1,115,12,75. {Katāvino}ti katādhikārassa etadagge ṭhitassa bhikkhuno ṭhānaṃ so eso muditāya pahaṭṭhacittatāya patthetīti sambandho.
  3885. 463885,107,3434,2,14,1,75,8,81. Sataso {anusāsiyā}ti dhammena samena vacanena kāraṇavasena anusāsitvāti attho.
  3886. 463886,107,3434,15,20,1,50,4,{Bārāṇasiyamāsanne}ti bārāṇasiyā samīpe pesakāragāme.
  3887. 463887,107,3434,21,28,1,63,7,Jāto keniyajātiyan ti tantavāyajātiyā pesakārakule jātoti attho.
  3888. 463888,107,3434,29,31,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3889. 463889,107,3435,2,4,1,39,2,Mahākappinattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3890. 463890,107,3436,2,4,1,35,2,4 . Dabbamallaputtattheraapadānavaṇṇanā
  3891. 463891,107,3437,2,10,1,87,7,Catutthāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato dabbamallaputtattherassa apadānaṃ.
  3892. 463892,107,3437,11,56,1,445,44,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare seṭṭhiputto hutvā jāto vibhavasampanno ahosi, satthari pasanno satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ senāsanapaññāpakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā pasannamānaso buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattāhaccayena bhagavato pādamūle nipatitvā taṃ ṭhānaṃ patthesi. "
  3893. 463893,107,3437,57,61,1,43,4,Bhagavāpissa samijjhanabhāvaṃ ñatvā byākāsi.
  3894. 463894,107,3437,62,89,1,223,26,So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā tato cuto tusitādīsu devesu dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto asappurisasaṃsaggena tassa sāvakaṃ bhikkhuṃ arahāti jānantopi abbhūtena abbhācikkhi.
  3895. 463895,107,3437,90,94,1,42,4,Tasseva sāvakānaṃ khīrasalākabhattaṃ adāsi.
  3896. 463896,107,3437,95,135,1,335,35,So yāvatāyukaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā kassapadasabalassa kāle kulagehe nibbatto osānakāle sāsane pabbajito parinibbute bhagavati sakalaloke kolāhale jāte satta bhikkhavo pabbajito paccantajanapade vanamajjhe ekaṃ pabbataṃ abhiruhitvā‘‘ jīvitāsā orohantu nirālayā nisīdantū’’ ti nisseṇiṃ pātesuṃ.
  3897. 463897,107,3437,136,142,1,62,6,Tesaṃ ovādadāyako jeṭṭhakatthero satthāhabbhantare arahā ahosi.
  3898. 463898,107,3437,143,153,1,80,9,"Tadanantaratthero anāgāmī, itare pañca parisuddhasīlā tato cutā devaloke nibbattā. "
  3899. 463899,107,3437,154,204,1,147,16,"Tattha ekaṃ buddhantaraṃ dibbasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde pukkusāti( ma. ni.3.342), sabhiyo( su. ni. sabhiyasutta), bāhiyo( udā.10), kumārakassapoti( ma. ni.1.249) ime cattāro tattha tattha nibbattiṃsu. "
  3900. 463900,107,3437,205,210,1,44,5,Ayaṃ pana mallaraṭṭhe anupiyanagare nibbatti.
  3901. 463901,107,3437,211,228,1,150,16,"Tasmiṃ mātukucchito anikkhanteyeva mātā kālamakāsi, atheko tassā sarīraṃ jhāpanatthāya citakasmiṃ āropetvā kumāraṃ dabbantare patitaṃ gahetvā jaggāpesi. "
  3902. 463902,107,3437,229,236,1,47,6,Dabbe patitattā dabbo {mallaputto}ti pākaṭo ahosi.
  3903. 463903,107,3437,237,248,1,111,10,"Aparabhāge pubbasambhāravasena pabbaji, so kammaṭṭhānamanuyutto nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. "
  3904. 463904,107,3438,2,14,1,116,12,Atha naṃ satthā majjhattabhāvena ānubhāvasampannabhāvena ca bhikkhūnaṃ senāsanaṃ paññāpane bhattuddesane ca niyojesi.
  3905. 463905,107,3438,15,20,1,36,5,Sabbo ca bhikkhusaṅgho taṃ samannesi.
  3906. 463906,107,3438,21,29,1,29,3,Taṃ vinayakhandhake( cūḷava.189-190) āgatameva.
  3907. 463907,107,3438,30,38,1,95,8,Aparabhāge thero ekassa varasalākadāyakassa salākabhattaṃ mettiyabhūmajakānaṃ bhikkhūnaṃ uddisi.
  3908. 463908,107,3438,39,52,1,89,9,Te haṭṭhatuṭṭhā‘‘ sve mayhaṃ muggaghatamadhumissakabhattaṃ bhuñjissāmā’’ ti ussāhajātā ahesuṃ.
  3909. 463909,107,3438,53,61,1,58,8,So pana upāsako tesaṃ vārappattabhāvaṃ sutvā dāsiṃ āṇāpesi–
  3910. 463910,107,3438,62,80,1,78,11,"‘‘ ye, je, bhikkhū sve idha āgamissanti, te kaṇājakena bilaṅgadutiyena parivisāhī’’ ti. "
  3911. 463911,107,3438,81,89,1,65,8,Sāpi tatheva te bhikkhū āgate koṭṭhakapamukhe nisīdāpetvā bhojesi.
  3912. 463912,107,3438,90,112,1,162,18,Te bhikkhū anattamanā kopena taṭataṭāyantā there āghātaṃ bandhitvā‘‘ madhurabhattadāyakaṃ amhākaṃ amadhurabhattaṃ dāpetuṃ esova niyojesī’’ ti dukkhī dummanā nisīdiṃsu.
  3913. 463913,107,3438,113,129,1,59,10,"Atha te mettiyā nāma bhikkhunī‘‘ kiṃ, bhante, dummanā’’ ti pucchi. "
  3914. 463914,107,3438,130,147,1,78,10,"Te,‘‘ bhagini, kiṃ amhe dabbena mallaputtena viheṭhiyamāne ajjhupekkhasī’’ ti āhaṃsu."
  3915. 463915,107,3438,148,160,1,30,6,"‘‘ Kiṃ, bhante, mayā sakkā kātun’’ ti?"
  3916. 463916,107,3438,161,169,1,22,4,‘‘ Tassa dosaṃ āropehī’’ ti.
  3917. 463917,107,3438,170,176,1,45,6,Sā tattha tattha therassa abhūtāropanaṃ akāsi.
  3918. 463918,107,3438,177,182,1,36,5,Taṃ sutvā bhikkhū bhagavato ārocesuṃ.
  3919. 463919,107,3438,183,188,1,44,5,Atha bhagavā dabbaṃ mallaputtaṃ pakkosāpetvā–
  3920. 463920,107,3438,189,204,1,70,9,"‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, dabba, mettiyāya bhikkhuniyā vippakāramakāsī’’ ti pucchi."
  3921. 463921,107,3438,205,217,1,34,6,"‘‘ Yathā maṃ, bhante, bhagavā jānātī’’ ti."
  3922. 463922,107,3438,218,238,1,78,12,"‘‘ Na kho, dabba , dabbā evaṃ nibbeṭhenti, kārakabhāvaṃ vā akārakabhāvaṃ vā vadehī’’ ti."
  3923. 463923,107,3438,239,248,1,22,4,"‘‘ Akārako ahaṃ, bhante’’ ti. "
  3924. 463924,107,3438,249,250,1,7,1,Bhagavā–
  3925. 463925,107,3438,251,263,1,57,8,‘‘ mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsetvā te bhikkhū anuyuñjathā’’ ti āha.
  3926. 463926,107,3438,264,287,1,165,18,Upālittherappamukhā bhikkhū taṃ bhikkhuniṃ uppabbājetvā mettiyabhūmajake bhikkhū anuyuñjitvā tehi‘‘ amhehi niyojitā sā bhikkhunī’’ ti vutte bhagavato ekamatthaṃ ārocesuṃ.
  3927. 463927,107,3438,288,293,1,69,5,Bhagavā mettiyabhūmajakānaṃ bhikkhūnaṃ amūlakasaṅghādisesaṃ paññapesi.
  3928. 463928,107,3439,2,24,1,217,22,Tena ca samayena dabbatthero bhikkhūnaṃ senāsanaṃ paññāpento veḷuvanavihārassa sāmantā aṭṭhārasamahāvihāre sabhāge bhikkhū pesento rattibhāge andhakāre aṅguliyā padīpaṃ jāletvā tenevālokena aniddhimante bhikkhū pesesi.
  3929. 463929,107,3439,25,64,1,229,22,"Evaṃ therassa senāsanapaññāpanabhattuddesanakicce pākaṭe jāte satthā ariyagaṇamajjhe dabbattheraṃ ṭhānantare ṭhapento‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ senāsanapaññāpakānaṃ yadidaṃ dabbo mallaputto’’ ti( a. ni.1.209,214) etadagge ṭhapesi. "
  3930. 463930,107,3440,2,16,1,106,10,108. Thero attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  3931. 463931,107,3440,17,21,1,31,4,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttatthameva.
  3932. 463932,107,3440,22,31,1,64,9,Ito ekanavute kappe vipassī nāma nāyako loke uppajjīti sambandho.
  3933. 463933,107,3441,2,11,1,63,5,125. {Duṭṭhacitto}ti dūsitacitto asādhusaṅgamena apasannacittoti attho.
  3934. 463934,107,3441,12,30,1,127,15,"Upavadiṃ sāvakaṃ {tassā}ti tassa bhagavato khīṇāsavaṃ sāvakaṃ upavadiṃ, upari abhūtaṃ vacanaṃ āropesiṃ, abbhakkhānaṃ akāsinti attho. "
  3935. 463935,107,3442,2,13,1,60,6,132. {Dundubhiyo}ti dunduṃ iti saddāyanato dundubhisaṅkhātā bheriyo.
  3936. 463936,107,3442,14,18,1,26,3,{Nādayiṃsū}ti saddaṃ kariṃsu.
  3937. 463937,107,3442,19,32,1,110,11,"Samantato {asaniyo}ti sabbadisābhāgato asane vināsane niyuttoti asaniyo, devadaṇḍā bhayāvahā phaliṃsūti sambandho. "
  3938. 463938,107,3443,2,14,1,62,8,133. Ukkā patiṃsu {nabhasā}ti ākāsato aggikkhandhā ca patiṃsūti attho.
  3939. 463939,107,3443,15,25,1,80,9,Dhūmaketu ca {dissatī}ti dhūmarājisahito aggikkhandho ca dissati paññāyatīti attho.
  3940. 463940,107,3443,26,28,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  3941. 463941,107,3444,2,4,1,43,2,Dabbamallaputtattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3942. 463942,107,3445,2,4,1,33,2,5 . Kumārakassapattheraapadānavaṇṇanā
  3943. 463943,107,3446,2,10,1,81,6,Pañcamāpadāne ito {satasahassamhī}tiādikaṃ āyasmato kumārakassapattherassa apadānaṃ.
  3944. 463944,107,3446,11,73,1,578,61,Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ cittakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento paṇidhānaṃ katvā tadanurūpāni puññāni karonto yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā kassapassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto tassa bhagavato sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ katvā sugatīsuyeva saṃsaranto dibbasukhaṃ mānusasukhañca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe ekissā seṭṭhidhītāya kucchimhi nibbatto.
  3945. 463945,107,3446,74,98,1,179,20,Sā kira kumārikākāleyeva pabbajitukāmā mātāpitaro yācitvā pabbajjaṃ alabhamānā patikulaṃ gantvā gabbhaṃ gaṇhitvā taṃ ajānitvā‘‘ sāmikaṃ ārādhetvā pabbajjaṃ anujānāpessāmī’’ ti cintesi.
  3946. 463946,107,3446,99,104,1,30,4,"Sā sāmikaṃ ārādhentī, ayyaputta–"
  3947. 463947,107,3447,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Sace imassa kāyassa, anto bāhirako siyā; "
  3948. 463948,107,3448,2,20,1,43,7,"Daṇḍaṃ nūna gahetvāna, kāke soṇe nivāraye’’ ti.( visuddhi.1.122)– "
  3949. 463949,107,3449,2,8,1,43,6,Ādinā sarīrassa dosaṃ dassentī taṃ ārādhesi.
  3950. 463950,107,3450,2,11,1,84,8,Sā sāmikena anuññātā gabbhinibhāvaṃ ajānantī devadattapakkhiyāsu bhikkhunīsu pabbaji.
  3951. 463951,107,3450,12,18,1,59,6,Tassā gabbhinibhāvaṃ disvā bhikkhuniyo devadattaṃ pucchiṃsu.
  3952. 463952,107,3450,19,27,1,18,4,So‘‘ assamaṇī’’ ti āha.
  3953. 463953,107,3450,28,47,1,113,14,"Sā‘‘ nāhaṃ devadattaṃ uddissa pabbajitā, bhagavantaṃ uddissa pabbajitā’’ ti bhagavato santikaṃ gantvā dasabalaṃ pucchi. "
  3954. 463954,107,3450,48,51,1,32,3,Satthā upālittheraṃ paṭicchāpesi.
  3955. 463955,107,3450,52,74,1,145,17,"Thero sāvatthinagaravāsīni kulāni visākhañca upāsikaṃ pakkosāpetvā sarājikāya parisāya taṃ vinicchinanto‘‘ pure laddho gabbho, arogā pabbajjā’’ ti āha. "
  3956. 463956,107,3450,75,90,1,85,11,Taṃ sutvā satthā‘‘ sādhu suvinicchitaṃ upālinā adhikaraṇan’’ ti therassa sādhukāraṃ adāsi.
  3957. 463957,107,3451,2,7,1,46,5,Sā bhikkhunī suvaṇṇabimbasadisaṃ puttaṃ vijāyi.
  3958. 463958,107,3451,8,29,1,122,15,"Taṃ rājā pasenadi kosalo‘‘ dārakapariharaṇaṃ bhikkhunīnaṃ palibodho’’ ti dhātīnaṃ dāpetvā posāpesi, kassapo tissa nāmaṃ kariṃsu . "
  3959. 463959,107,3451,30,36,1,54,6,Aparabhāge alaṅkaritvā satthu santikaṃ netvā pabbājesi.
  3960. 463960,107,3451,37,78,1,245,28,"Kumārakāle pabbajitattā pana bhagavatā‘‘ kassapaṃ pakkosatha, idaṃ phalaṃ vā khādanīyaṃ vā kassapassa dethā’’ ti vutte‘‘ katarakassapassā’’ ti‘‘ kumārakassapassā’’ ti evaṃ gahitanāmattā raññā posāvanīyaputtattā ca vuddhakālepi kumārakassapo tveva paññāyittha. "
  3961. 463961,107,3452,2,11,1,79,8,"So pabbajitakālato paṭṭhāya vipassanāya kammaṃ karoti, buddhavacanañca uggaṇhāti. "
  3962. 463962,107,3452,12,49,1,268,28,Atha tena saddhiṃ pabbatamatthake samaṇadhammaṃ katvā anāgāmī hutvā suddhāvāse nibbattamahābrahmā‘‘ vipassanāya mukhaṃ dassetvā maggaphaluppattiyā upāyaṃ karissāmī’’ ti pañcadasapañhe abhisaṅkharitvā andhavane vasantassa therassa‘‘ ime pañhe satthāraṃ puccheyyāsī’’ ti ācikkhi.
  3963. 463963,107,3452,50,56,1,35,6,Tato so te pañhe bhagavantaṃ pucchi.
  3964. 463964,107,3452,57,59,1,23,2,Bhagavāpissa vissajjesi.
  3965. 463965,107,3452,60,70,1,93,10,Thero bhagavatā kathitaniyāmeneva te uggaṇhitvā vipassanaṃ gabbhaṃ gāhāpetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  3966. 463966,107,3453,2,17,1,116,11,150. So arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ito {satasahassamhī}tiādimāha.
  3967. 463967,107,3453,18,28,1,71,9,"Tattha yaṃ heṭṭhā vuttanayañca uttānatthañca, taṃ sabbaṃ na vaṇṇayissāma. "
  3968. 463968,107,3453,29,31,1,29,2,Anuttānapadameva vaṇṇayissāma.
  3969. 463969,107,3454,2,15,1,79,9,169. Āpannasattā me {mātā}ti mayhaṃ mātā garugabbhā gabbhinī pasutāsannagabbhāti attho.
  3970. 463970,107,3455,2,43,1,291,35,"173. Vammikasadisaṃ kāyan ti sarīraṃ nāma vammikasadisaṃ yathā vammiko ito cito ca chiddāvachiddo gharagoḷikaupacikādīnaṃ āsayo, evameva ayaṃ kāyo navachiddo dhuvassavoti buddhena bhagavatā desitaṃ pakāsitaṃ taṃ sutvā me cittaṃ āsave aggahetvā asesetvā kilesato vimucci, arahatte patiṭṭhāsīti attho. "
  3971. 463971,107,3455,44,79,1,181,18,"Aparabhāge tattha tattha bhikkhūnaṃ vicittadhammakathikabhāvaṃ sutvā satthā‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ cittakathikānaṃ yadidaṃ kumārakassapo’’ ti( a. ni.1.209,217) etadagge ṭhapesīti. "
  3972. 463972,107,3456,2,4,1,41,2,Kumārakassapattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  3973. 463973,107,3457,2,4,1,26,2,6 . Bāhiyattheraapadānavaṇṇanā
  3974. 463974,107,3458,2,11,1,88,7,Chaṭṭhāpadāne ito {satasahassamhī}tiādikaṃ āyasmato bāhiyassa dārucīriyattherassa apadānaṃ.
  3975. 463975,107,3458,12,89,1,633,69,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gantvā vedaṅgesu anavayo ekadivasaṃ satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇanto pasannamānaso satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ khippābhiññānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānaṃ pattukāmo sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā sattāhassa accayena bhagavato pādamūle nipanno‘‘ bhagavā, bhante, ito sattame divase yaṃ bhikkhuṃ khippābhiññānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi, so viya ahampi anāgate ekassa buddhassa sāsane khippābhiññānaṃ aggo bhaveyyan’’ ti patthanaṃ akāsi . "
  3976. 463976,107,3458,90,109,1,145,15,Bhagavā anāgataṃsañāṇena oloketvā samijjhanabhāvaṃ ñatvā‘‘ anāgate gotamassa bhagavato sāsane pabbajitvā khippābhiññānaṃ aggo bhavissatī’’ ti byākāsi.
  3977. 463977,107,3458,110,194,1,635,72,"So yāvatāyukaṃ puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatto tattha cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā puna manussesu cakkavattiādisampattiyo anekakappakoṭisatesu anubhavitvā kassapassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto, bhagavati parinibbute pabbajito yadā sāsane osakkamāne satta bhikkhū catunnaṃ parisānaṃ ajjhācāraṃ disvā saṃvegappattā araññaṃ pavisitvā‘‘ yāva sāsanassa antaradhānaṃ na hoti, tāva attano patiṭṭhaṃ karissāmā’’ ti suvaṇṇacetiyaṃ vanditvā tattha araññe ekaṃ pabbataṃ disvā‘‘ jīvitasālayā nivattantu, nirālayā imaṃ pabbataṃ abhiruhantū’’ ti nisseṇiṃ bandhitvā sabbe taṃ pabbataṃ abhiruyha nisseṇiṃ pātetvā samaṇadhammaṃ kariṃsu. "
  3978. 463978,107,3458,195,200,1,52,5,Tesu saṅghatthero ekarattātikkamena arahattaṃ pāpuṇi.
  3979. 463979,107,3458,201,213,1,109,12,So anotattadahe nāgalatādantakaṭṭhaṃ khāditvā mukhaṃ dhovitvā uttarakuruto piṇḍapātaṃ āharitvā te bhikkhū āha–
  3980. 463980,107,3458,214,224,1,34,5,"‘‘ āvuso, imaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjathā’’ ti. "
  3981. 463981,107,3458,225,227,1,9,2,Te āhaṃsu–
  3982. 463982,107,3458,228,252,1,112,15,"‘‘ kiṃ, bhante, amhehi evaṃ katikā katā‘ yo paṭhamaṃ arahattaṃ pāpuṇāti, tenābhataṃ piṇḍapātaṃ avasesā paribhuñjantū’’’ ti?"
  3983. 463983,107,3458,253,262,1,17,4,"‘‘ No hetaṃ, āvuso’’ ti."
  3984. 463984,107,3458,263,282,1,95,14,"‘‘ Tena hi sace mayampi tumhe viya visesaṃ nibbattessāma, sayaṃ āharitvā bhuñjissāmā’’ ti na icchiṃsu. "
  3985. 463985,107,3459,2,11,1,83,9,Dutiyadivase dutiyatthero anāgāmī hutvā tatheva piṇḍapātaṃ āharitvā itare nimantesi.
  3986. 463986,107,3459,12,14,1,13,2,Te evamāhaṃsu–
  3987. 463987,107,3459,15,35,1,100,12,"‘‘ kiṃ panāvuso, katikā katā,‘ mahātherena ābhataṃ piṇḍapātaṃ abhuñjitvā anutherena ābhataṃ bhuñjissāmā’’’ ti?"
  3988. 463988,107,3459,36,45,1,17,4,"‘‘ No hetaṃ, āvuso’’ ti."
  3989. 463989,107,3459,46,67,1,122,16,‘‘ Evaṃ sante tumhe viya mayampi visesaṃ nibbattetvā attano attano purisakārena bhuñjituṃ sakkontā bhuñjissāmā’’ ti na icchiṃsu.
  3990. 463990,107,3459,68,89,1,171,19,"Tesu arahattappattatthero parinibbāyi, dutiyo anāgāmī brahmaloke nibbatti, itare pañca visesaṃ nibbattetuṃ asakkontā sussitvā sattame divase kālaṃ katvā devaloke nibbattiṃsu. "
  3991. 463991,107,3459,90,99,1,85,9,Tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde tato cavitvā manussesu nibbattiṃsu.
  3992. 463992,107,3459,100,122,1,144,18,"Tesu eko pukkusāti rājā ahosi, eko gandhāraraṭṭhe takkasilāyaṃ kumārakassapo, eko bāhiyo dārucīriyo, eko dabbo mallaputto, eko sabhiyo paribbājakoti. "
  3993. 463993,107,3459,123,162,1,354,37,"Tesu ayaṃ bāhiyo dārucīriyo suppārakapaṭṭane vāṇijakule nibbatto vāṇijakamme nipphattiṃ gato mahaddhano mahābhogo, so suvaṇṇabhūmiṃ gacchantehi vāṇijehi saddhiṃ nāvamāruyha videsaṃ gacchanto katipāhaṃ gantvā bhinnāya nāvāya sesesu macchakacchapabhakkhesu jātesu ekoyeva avasiṭṭho ekaṃ phalakaṃ gahetvā vāyamanto sattame divase suppārakapaṭṭanatīraṃ okkami. "
  3994. 463994,107,3459,163,183,1,171,18,"Tassa nivāsanapārupanaṃ natthi, so aññaṃ kiñci apassanto sukkhakaṭṭhadaṇḍake vākehi paliveṭhetvā nivāsetvā pārupitvā ca devakulato kapālaṃ gahetvā suppārakapaṭṭanaṃ agamāsi. "
  3995. 463995,107,3459,184,198,1,68,10,Manussā taṃ disvā yāgubhattādīni datvā‘‘ ayaṃ eko arahā’’ ti sambhāvesuṃ.
  3996. 463996,107,3459,199,220,1,124,15,"So vatthesu upanītesu‘‘ sacāhaṃ nivāsemi, pārupāmi vā, lābhasakkāro me parihāyissatī’’ ti tāni paṭikkhipitvā dārucīrāneva parihari. "
  3997. 463997,107,3460,2,40,1,202,28,"Athassa ‘‘ arahā, arahā’’ ti bahūhi sambhāviyamānassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi‘‘ ye keci loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ ti so tena niyāmena kuhanakammena jīvikaṃ kappeti. "
  3998. 463998,107,3461,2,102,1,887,89,"Kassapadasabalassa sāsane sattasu janesu pabbataṃ āruyha samaṇadhammaṃ karontesu eko anāgāmī hutvā suddhāvāsabrahmaloke nibbattitvā attano brahmasampattiṃ olokento āgataṭṭhānaṃ āvajjento pabbatamāruyha samaṇadhammaṃ karaṇaṭṭhānaṃ disvā sesānaṃ nibbattanaṭṭhānaṃ āvajjento ekassa parinibbutabhāvaṃ itaresañca pañcannaṃ kāmāvacaradevaloke nibbattabhāvaṃ ñatvā te kālānukālaṃ āvajjesi‘‘ imasmiṃ pana kāle kahaṃ nu kho te’’ ti āvajjento dārucīriyaṃ suppārakapaṭṭanaṃ nissāya kuhanakammena jīvitaṃ kappentaṃ disvā‘‘ naṭṭho vatāyaṃ bālo, pubbe samaṇadhammaṃ karonto atiukkaṭṭhabhāvena arahatāpi ābhataṃ piṇḍapātaṃ aparibhuñjitvā idāni udarahetu anārahāva samāno arahattaṃ paṭijānitvā lokaṃ vañcento vicarati, dasabalassa uppannabhāvaṃ na jānāti, gacchāmi naṃ saṃvejetvā buddhuppādaṃ jānāpessāmī’’ ti khaṇeneva brahmalokato otaritvā suppārakapaṭṭane rattibhāgasamanantare dārucīriyassa sammukhe pāturahosi. "
  3999. 463999,107,3461,103,123,1,109,15,So attano vasanaṭṭhāne obhāsaṃ disvā bahi nikkhamitvā mahābrahmānaṃ disvā añjaliṃ paggayha‘‘ ke tumhe’’ ti pucchi.
  4000. 464000,107,3461,124,146,1,153,17,"‘‘ Ahaṃ tumhākaṃ porāṇakasahāyo anāgāmiphalaṃ patvā brahmaloke nibbatto, amhākaṃ sabbajeṭṭhako arahā hutvā parinibbuto, tumhe pana pañcajanā devaloke nibbattā. "
  4001. 464001,107,3461,147,165,1,107,16,Svāhaṃ dāni taṃ imasmiṃ ṭhāne kuhanakammena jīvikaṃ kappentaṃ disvā damituṃ āgato’’ ti vatvā idaṃ kāraṇaṃ āha–
  4002. 464002,107,3461,166,196,1,138,22,"‘‘ neva kho tvaṃ, bāhiya, arahā nāpi arahattamaggaṃ vā samāpanno, sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ ti. "
  4003. 464003,107,3461,197,216,1,129,14,Athassa satthu uppannabhāvaṃ sāvatthiyaṃ vasanabhāvañca ācikkhitvā‘‘ satthu santikaṃ gacchā’’ ti taṃ uyyojetvā brahmalokameva agamāsi.
  4004. 464004,107,3462,2,10,1,65,8,Bāhiyo pana ākāse ṭhatvā kathentaṃ mahābrahmānaṃ oloketvā cintesi–
  4005. 464005,107,3462,11,48,1,163,27,"‘‘ aho bhāriyaṃ kammaṃ mayā kataṃ, anarahaṃ arahā ahanti cintesiṃ, ayañca maṃ‘ na tvaṃ arahā, nāpi arahattamaggaṃ vā samāpannāsī’ ti vadati, atthi nu kho loke añño arahā’’ ti. "
  4006. 464006,107,3462,49,52,1,15,3,Atha naṃ pucchi–
  4007. 464007,107,3462,53,68,1,71,11,‘‘ atha ke carahi sadevake loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā’’ ti.
  4008. 464008,107,3462,69,72,1,22,3,Athassa devatā ācikkhi–
  4009. 464009,107,3462,73,92,1,111,14,"‘‘ atthi, bāhiya, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ, tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. "
  4010. 464010,107,3462,93,108,1,63,11,"So hi, bāhiya, bhagavā arahā ceva arahattāya ca dhammaṃ desesī’’ ti. "
  4011. 464011,107,3462,109,141,1,287,30,"Bāhiyo rattibhāge devatāya kathaṃ sutvā saṃviggamānaso taṃkhaṇaṃyeva suppārakā nikkhamitvā ekarattivāsena sāvatthiṃ agamāsi, gacchanto ca pana devatānubhāvena buddhānubhāvena ca vīsayojanasatikaṃ maggaṃ atikkamitvā sāvatthiṃ anuppatto, tasmiṃ khaṇe satthā sāvatthiyaṃ piṇḍāya paviṭṭho hoti. "
  4012. 464012,107,3462,142,150,1,68,8,So jetavanaṃ pavisitvā abbhokāse caṅkamante sambahule bhikkhū pucchi–
  4013. 464013,107,3462,151,159,1,23,4,‘‘ kuhiṃ etarahi satthā’’ ti?
  4014. 464014,107,3462,160,180,1,81,12,Bhikkhū‘‘ sāvatthiyaṃ piṇḍāya paviṭṭho’’ ti vatvā‘‘ tvaṃ pana kuto āgatosī’’ ti pucchiṃsu.
  4015. 464015,107,3462,181,188,1,21,3,‘‘ Suppārakā āgatomhī’’ ti.
  4016. 464016,107,3462,189,196,1,19,3,‘‘ Kadā nikkhantosī’’ ti?
  4017. 464017,107,3462,197,205,1,35,4,‘‘ Hiyyo sāyanhasamaye nikkhantomhī’’ ti.
  4018. 464018,107,3462,206,227,1,116,15,"‘‘ Dūratopi āgato, nisīda tāva pāde dhovitvā telena makkhetvā thokaṃ vissamāhi, āgatakāle satthāraṃ dakkhissatī’’ ti āhaṃsu."
  4019. 464019,107,3462,228,257,1,170,21,"‘‘ Ahaṃ, bhante, satthu vā attano vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi, katthaci aṭṭhatvā anisīditvā ekaratteneva vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgato, satthāraṃ passitvāva vissamissāmī’’ ti āha. "
  4020. 464020,107,3462,258,292,1,264,29,So evaṃ vatvā taramānarūpo sāvatthiṃ pavisitvā bhagavantaṃ anopamāya buddhasiriyā carantaṃ disvā‘‘ cirassaṃ vata me gotamo sammāsambuddho diṭṭho’’ ti diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya onatasarīro gantvā antaravīthiyaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā gopphakesu daḷhaṃ gahetvā evamāha–
  4021. 464021,107,3462,293,315,1,93,13,"‘‘ desetu, bhante bhagavā, dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ ti. "
  4022. 464022,107,3462,316,334,1,84,12,"Atha naṃ satthā‘‘ akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ ti paṭikkhipi. "
  4023. 464023,107,3463,2,41,1,190,27,"Taṃ sutvā bāhiyo,‘‘ bhante, saṃsāre saṃsarantena kabaḷīkārāhāro na aladdhapubbo, tumhākaṃ vā mayhaṃ vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi, desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ, desetu sugato dhamman’’ ti puna yāci. "
  4024. 464024,107,3463,42,46,1,35,4,Satthā dutiyampi tatheva paṭikkhipi.
  4025. 464025,107,3463,47,50,1,18,3,Evaṃ kirassa ahosi–
  4026. 464026,107,3463,51,86,1,270,28,"‘‘ imassa diṭṭhakālato paṭṭhāya sakalasarīraṃ pītiyā nirantaraṃ ajjhotthaṭaṃ hoti, balavapītivego dhammaṃ sutvāpi na sakkhissati paṭivijjhituṃ, majjhattupekkhāya tāva tiṭṭhatu, ekaratteneva vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgatassapi cassa daratho balavā sopi tāva paṭippassambhatū’’ ti. "
  4027. 464027,107,3463,87,119,1,185,20,"Tasmā dvikkhattuṃ paṭikkhipitvā tatiyaṃ yācito antaravīthiyaṃ ṭhitova‘‘ tasmātiha te, bāhiya, evaṃ sikkhitabbaṃ, diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī’’ tiādinā( udā.10) nayena anekapariyāyena dhammaṃ desesi. "
  4028. 464028,107,3463,120,130,1,85,10,So satthu dhammaṃ suṇantoyeva sabbāsave khepetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi.
  4029. 464029,107,3464,2,16,1,122,10,178. So arahattaṃ pattakkhaṇeyeva pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ito {satasahassamhī}tiādimāha.
  4030. 464030,107,3464,17,21,1,38,4,Taṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva.
  4031. 464031,107,3464,22,24,1,33,2,Anuttānapadavaṇṇanameva karissāma.
  4032. 464032,107,3465,2,14,1,96,8,"181. Hasanaṃ paccavekkhaṇan ti paripuṇṇasomanassajātaṃ paccavekkhaṇaṃ, komāravaṇṇaṃ atikomalanti attho. "
  4033. 464033,107,3466,2,11,1,81,6,182. Hemayaññopacitaṅgan ti suvaṇṇasuttayaññopacitasuttaavayavaṃ sarīraṃ dehanti attho.
  4034. 464034,107,3466,12,18,1,94,6,Palambabimbatamboṭṭhan ti olambitabimbaphalasadisaṃ rattavaṇṇaṃ oṭṭhadvayasamannāgatanti attho.
  4035. 464035,107,3466,19,29,1,102,10,Setatiṇhasamaṃ dijan ti sunisitatikhiṇaayalohaghaṃsanena ghaṃsitvā samaṃ kataṃ viya samadantanti attho.
  4036. 464036,107,3467,2,15,1,106,10,183. Pītisamphullitānanan ti pītiyā suṭṭhu phullitaṃ vikasitaṃ ānanaṃ mukhaṃ ādāsatalasadisamukhavantanti attho.
  4037. 464037,107,3468,2,16,1,116,10,184. Khippābhiññassa {bhikkhuno}ti khippaṃ desanāya samugghāṭitakkhaṇeyeva abhivisesena ñātuṃ samatthassa bhikkhunoti attho.
  4038. 464038,107,3469,2,19,1,78,11,186. Saggaṃ agaṃ sabhavanaṃ {yathā}ti attano gehaṃ viya saggaṃ lokaṃ agamāsinti attho.
  4039. 464039,107,3470,2,15,1,77,8,196. Na tvaṃ {upāyamaggaññū}ti tvaṃ nibbānādhigamūpāyabhūtamaggaññū na ahosīti attho.
  4040. 464040,107,3471,2,22,1,166,17,200. Satthuno sadā jinan ti sadā sabbakālaṃ jinaṃ jinanto parājitakopo satthuno sammāsambuddhassa vimalānanaṃ ādāsatalasadisamukhaṃ passissāmi passituṃ nikkhamāmīti yojanā.
  4041. 464041,107,3471,23,38,1,113,14,Dije apucchiṃ kuhiṃ {lokanandano}ti kuhiṃ ṭhāne lokapasādakaro satthāti dije brāhmaṇe ahaṃ bhikkhū apucchinti attho.
  4042. 464042,107,3472,2,18,1,114,12,201. Sasova khippaṃ {munidassanussuko}ti munidassane tathāgatadassane ussuko ussāhajāto saso iva khippaṃ pāpuṇātīti attho.
  4043. 464043,107,3473,2,10,1,30,4,202. Tuvaṭaṃ {gantvā}ti sīghaṃ gantvā.
  4044. 464044,107,3473,11,20,1,82,9,Piṇḍatthaṃ apihāgidhan ti piṇḍapātaṃ paṭicca apihaṃ apagatapihaṃ agidhaṃ nittaṇhaṃ.
  4045. 464045,107,3474,2,17,1,102,12,203. Alolakkhan ti ito cito ca anolokayamānaṃ uttame sāvatthinagare piṇḍāya vicarantaṃ adakkhinti sambandho.
  4046. 464046,107,3474,18,25,1,93,7,Sirīnilayasaṅkāsan ti siriyā lakkhaṇānubyañjanasobhāya nilayaṃ saṅkāsaṃ jalamānatoraṇasadisaṃ.
  4047. 464047,107,3474,26,31,1,77,5,Ravidittiharānanan ti vijjotamānasūriyamaṇḍalaṃ viya vijjotamānamukhamaṇḍalaṃ.
  4048. 464048,107,3475,2,17,1,111,11,204. Kupathe {vippanaṭṭhassā}ti kucchitapathe sopaddavamagge mūḷhassa micchāpaṭipannassa me saraṇaṃ hohi patiṭṭhā hohi.
  4049. 464049,107,3475,18,23,1,36,4,{Gotamā}ti bhagavantaṃ gottena ālapati.
  4050. 464050,107,3476,2,15,1,94,9,218. Na tattha sukkā {jotantī}ti sukkapabhāsampannā jotamānaosadhitārakādayo na jotanti nappabhāsanti.
  4051. 464051,107,3476,16,18,1,20,2,Sesaṃ uttānatthameva.
  4052. 464052,107,3476,19,28,1,75,9,So evaṃ pubbacaritāpadānaṃ pakāsetvā tāvadeva ca bhagavantaṃ pabbajjaṃ yāci.
  4053. 464053,107,3476,29,47,1,60,10,‘‘ Paripuṇṇaṃ te pattacīvaran’’ ti ca puṭṭho‘‘ na paripuṇṇan’’ ti āha.
  4054. 464054,107,3476,48,62,1,64,10,Atha naṃ satthā‘‘ tena hi pattacīvaraṃ pariyesāhī’’ ti vatvā pakkāmi.
  4055. 464055,107,3476,63,109,1,301,35,"So kira vīsativassasahassāni samaṇadhammaṃ karonto‘‘ bhikkhunā nāma attanā paccaye labhitvā aññaṃ anoloketvā sayameva paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā ekabhikkhussāpi pattena vā cīvarena vā saṅgahaṃ nākāsi,‘‘ na tenassa iddhimayaṃ pattacīvaraṃ uppajjissatī’’ ti ñatvā bhagavā ehibhikkhubhāvena pabbajjaṃ nādāsi. "
  4056. 464056,107,3476,110,128,1,191,17,Tampi pattacīvaraṃ pariyesamānameva saṅkāraṭṭhānato coḷakkhaṇḍāni saṃkaḍḍhentaṃ pubbaveriko amanusso ekissā taruṇavacchāya gāviyā sarīre adhimuccitvā vāmaūrumhi paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpesi.
  4057. 464057,107,3476,129,170,1,313,35,"Satthā piṇḍāya caritvā katabhattakicco sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ nikkhamanto bāhiyassa sarīraṃ saṅkāraṭṭhāne patitaṃ disvā‘‘ gaṇhatha, bhikkhave, etaṃ bāhiyaṃ dārucīriyanti ekasmiṃ gehadvāre ṭhatvā mañcakaṃ āharāpetvā imaṃ sarīraṃ nagaradvārato nīharitvā jhāpetvā dhātuyo gahetvā thūpaṃ karothā’’ ti bhikkhū āṇāpesi. "
  4058. 464058,107,3477,2,13,1,93,11,Te bhikkhū dhātuṃ mahāpathe thūpaṃ kāretvā satthāraṃ upasaṅkamitvā attano katakammaṃ ārocesuṃ.
  4059. 464059,107,3477,14,18,1,31,4,Tato saṅghamajjhe kathā udapādi–
  4060. 464060,107,3477,19,49,1,163,22,"‘‘ tathāgato bhikkhusaṅghena sarīrajhāpanakiccaṃ kāresi, dhātuyo ca gāhāpetvā cetiyaṃ kārāpesi, kataramaggo nu kho tena samadhigato, sāmaṇero nu kho so, bhikkhu nu kho’’ ti. "
  4061. 464061,107,3477,50,69,1,109,13,"Satthā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā‘‘ patiṭṭhito, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo arahatto’’ ti upari dhammadesanaṃ vaḍḍheti. "
  4062. 464062,107,3477,70,102,1,144,15,"Tassa parinibbutabhāvañca ācikkhitvā‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ khippābhiññānaṃ yadidaṃ bāhiyo dārucīriyo’’ ti( a. ni.1.209,216) etadagge ṭhapesi. "
  4063. 464063,107,3478,2,6,1,26,4,Atha naṃ bhikkhū pucchiṃsu–
  4064. 464064,107,3478,7,29,1,84,13,"‘‘ tumhe, bhante,‘ bāhiyo dārucīriyo arahattaṃ patto’ ti vadetha, kadā so arahattaṃ patto’’ ti?"
  4065. 464065,107,3478,30,40,1,34,5,"‘‘ Mama dhammaṃ sutakāle, bhikkhave’’ ti."
  4066. 464066,107,3478,41,54,1,45,7,"‘‘ Kadā panassa, bhante, tumhehi dhammo kathito’’ ti?"
  4067. 464067,107,3478,55,64,1,45,5,‘‘ Bhikkhāya carantena antaravīthiyaṃ ṭhitenā’’ ti.
  4068. 464068,107,3478,65,75,1,62,6,"‘‘ Appamattako, bhante, tumhehi antaravīthiyaṃ ṭhatvā kathitadhammo; "
  4069. 464069,107,3478,76,84,1,43,6,kathaṃ so tāvattakena visesaṃ nibbattesī’’ ti?
  4070. 464070,107,3478,85,106,1,73,13,"Atha ne satthā,‘‘ bhikkhave, mama dhammaṃ‘ appaṃ’ vā‘ bahuṃ vā’ ti mā cintayittha. "
  4071. 464071,107,3478,107,129,1,160,19,"Anekānipi hi anatthapadasaṃhitāni gāthāsahassāni na seyyo, atthanissitaṃ pana ekampi gāthāpadaṃ seyyo’’ ti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha–"
  4072. 464072,107,3479,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasaṃhitā; "
  4073. 464073,107,3480,2,20,1,45,7,"Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammatī’’ ti.( dha. pa.101)– "
  4074. 464074,107,3481,2,9,1,68,5,Desanāpariyosāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti.
  4075. 464075,107,3482,2,4,1,34,2,Bāhiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4076. 464076,107,3483,2,4,1,32,2,7 . Mahākoṭṭhikattheraapadānavaṇṇanā
  4077. 464077,107,3484,2,10,1,83,7,Sattamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato mahākoṭṭhikattherassa apadānaṃ.
  4078. 464078,107,3484,11,13,1,10,2,Kā uppatti?
  4079. 464079,107,3484,14,109,1,793,81,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbattitvā viññutaṃ patto mātāpitūnaṃ accayena kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā gharāvāsaṃ vasanto ekadivasaṃ padumuttarassa bhagavato dhammadesanākāle haṃsavatīnagaravāsino gandhamālādihatthe yena buddho yena dhammo yena saṅgho, tanninne tappoṇe tappabbhāre gacchante disvā tehi saddhiṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā, satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ paṭisambhidāppattānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā‘‘ ayaṃ imasmiṃ sāsane paṭisambhidāppattānaṃ aggo, yaṃnūnāhampi ekassa buddhassa sāsane ayaṃ viya paṭisambhidāppattānaṃ aggo bhaveyyan’’ ti cintetvā satthu desanāpariyosāne vuṭṭhitāya parisāya bhagavantaṃ upasaṅkamitvā,‘‘ bhante, sve mayhaṃ gehe bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti nimantesi. "
  4080. 464080,107,3484,110,112,1,17,2,Satthā adhivāsesi.
  4081. 464081,107,3484,113,142,1,365,29,So bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā sakanivesanaṃ gantvā sabbarattiṃ buddhassa ca bhikkhusaṅghassa ca nisajjaṭṭhānaṃ gandhamālādīhi alaṅkaritvā khādanīyabhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā tassā rattiyā accayena sakanivesane bhikkhusatasahassaparivāraṃ satthāraṃ vividhayāgukhajjakaparivāraṃ sasūpabyañjanaṃ gandhasālibhojanaṃ bhojāpetvā bhattakiccapariyosāne cintesi–
  4082. 464082,107,3484,143,170,1,160,21,"‘‘ mahantaṃ kho ahaṃ ṭhānantaraṃ patthemi, na pana yuttaṃ mayā ekadivasameva dānaṃ datvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetuṃ, anupaṭipāṭiyā sattāhaṃ dānaṃ datvā patthessāmī’’ ti. "
  4083. 464083,107,3484,171,229,1,484,50,"So teneva niyāmena sattāhaṃ mahādānaṃ datvā bhattakiccapariyosāne dussakoṭṭhāgāraṃ vivarāpetvā uttamaṃ ticīvarappahonakaṃ sukhumavatthaṃ buddhassa pādamūle ṭhapetvā bhikkhusatasahassassa ca ticīvaraṃ datvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā,‘‘ bhante, yo so bhikkhu tumhehi ito sattame divasamatthake paṭisambhidāppattānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapito, ahampi so bhikkhu viya anāgate uppajjanakassa buddhassa sāsane pabbajitvā paṭisambhidāppattānaṃ aggo bhaveyyan’’ ti satthu pādamūle nipajjitvā patthanaṃ akāsi. "
  4084. 464084,107,3484,230,255,1,161,19,"Satthā tassa samijjhanabhāvaṃ ñatvā‘‘ anāgate ito kappasatasahassamatthake gotamo nāma buddho loke uppajjissati, tassa sāsane tava patthanā samijjhissatī’’ ti byākāsi. "
  4085. 464085,107,3484,256,268,1,107,12,So tattha yāvatāyukaṃ puññāni katvā tato cuto devasampattiṃ anubhavitvā aparāparaṃ devamanussesu paribbhami.
  4086. 464086,107,3485,2,22,1,172,18,"Evaṃ so devamanussesu saṃsaranto tattha tattha bhave puññañāṇasambhāre sambharanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbatti, koṭṭhiko tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  4087. 464087,107,3485,23,34,1,77,11,Kasmā mātuyā vā ayyakapayyakādīnaṃ vā nāmaṃ aggahetvā evaṃ nāmaṃ kariṃsūti ce?
  4088. 464088,107,3485,35,55,1,236,20,Attano paññavantatāya vedaṅgesu satakkaparatakkesu sanighaṇḍukeṭubhesu sākkharappabhedesu sakalabyākaraṇesu ca chekabhāvena ca diṭṭhadiṭṭhe jane mukhasattīhi koṭṭhento pakkoṭṭhento vitudanto vicaratīti anvatthanāmaṃ kariṃsūti veditabbaṃ.
  4089. 464089,107,3485,56,94,1,368,38,So vayappatto tayo vede uggahetvā brāhmaṇasippe nipphattiṃ patto ekadivasaṃ satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā upasampannakālato paṭṭhāya vipassanāya kammaṃ karonto saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā paṭisambhidāsu ciṇṇavasī hutvā abhīto mahāthere upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchantopi dasabalaṃ upasaṅkamitvā paṭisambhidāsuyeva pañhaṃ pucchi.
  4090. 464090,107,3485,95,105,1,96,10,Evamayaṃ thero tattha katādhikāratāya tattha ciṇṇavasībhāvena ca paṭisambhidāppattānaṃ aggo jāto.
  4091. 464091,107,3485,106,142,1,185,18,"Atha naṃ satthā mahāvedallasuttaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā paṭisambhidāppattānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi,‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisambhidāppattānaṃ yadidaṃ mahākoṭṭhiko’’ ti( a. ni.1.209,218). "
  4092. 464092,107,3486,2,18,1,129,12,221. So aparena samayena vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4093. 464093,107,3486,19,24,1,45,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva.
  4094. 464094,107,3487,2,12,1,65,8,Itthaṃ sudamāyasmā {mahākoṭṭhiko}ti ettha sudan ti nidassane nipāto.
  4095. 464095,107,3487,13,21,1,59,6,"{Āyasmā}ti gāravādhivacanaṃ, yathā taṃ āyasmā mahāmoggallānoti. "
  4096. 464096,107,3488,2,4,1,40,2,Mahākoṭṭhikattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4097. 464097,107,3489,2,4,1,34,2,8 . Uruvelakassapattheraapadānavaṇṇanā
  4098. 464098,107,3490,2,10,1,85,7,Aṭṭhamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato uruvelakassapattherassa apadānaṃ.
  4099. 464099,107,3490,11,46,1,313,34,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vayappatto satthu santike dhammaṃ sutvā satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ mahāparivārānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi.
  4100. 464100,107,3490,47,64,1,107,12,Bhagavā cassa anantarāyataṃ disvā‘‘ anāgate gotamabuddhassa sāsane mahāparivārānaṃ aggo bhavissatī’’ ti byākāsi.
  4101. 464101,107,3490,65,86,1,194,20,"So tattha yāvatāyukaṃ puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto ito dvenavutikappamatthake phussassa bhagavato vemātikakaniṭṭhabhātā hutvā nibbatto, aññepissa dve kaniṭṭhabhātaro ahesuṃ. "
  4102. 464102,107,3490,87,116,1,262,28,Te tayo buddhappamukhabhikkhusaṅghaṃ nimantetvā paramāya pūjāya pūjetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato uppattito puretarameva bārāṇasiyaṃ brāhmaṇakule tayo bhātaro hutvā nibbattā gottavasena tayopi {kassapā}ti evaṃ nāmakā ahesuṃ.
  4103. 464103,107,3490,117,123,1,39,6,Te tayo vayappattā tayo vede uggaṇhiṃsu.
  4104. 464104,107,3490,124,145,1,168,18,"Tesaṃ jeṭṭhabhātikassa pañcamāṇavakasatāni parivārā, majjhimassa tīṇi, kaniṭṭhassa dve, te attano ganthesu sāraṃ olokentā diṭṭhadhammikameva atthaṃ disvā pabbajjaṃ rocesuṃ. "
  4105. 464105,107,3490,146,172,1,213,24,"Tesu jeṭṭhabhātā attano parivārena saddhiṃ uruvelaṃ gantvā isipabbajjaṃ pabbajitvā uruvelakassapo nāma jāto, majjhimo gaṅgānadīvaṅke pabbajito nadīkassapo nāma jāto, kaniṭṭho gayāsīse pabbajito gayākassapo nāma jāto. "
  4106. 464106,107,3490,173,233,1,553,48,"Evaṃ tesu isipabbajjaṃ pabbajitvā tattha tattha vasantesu bahūnaṃ divasānaṃ accayena amhākaṃ bodhisatto mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā paṭividdhasabbaññutaññāṇo anukkamena dhammacakkaṃ pavattetvā pañcavaggiyatthere arahatte patiṭṭhāpetvā yasakulaputtappamukhe pañcapaññāsajane sahāyake vinetvā saṭṭhi arahante‘‘ caratha, bhikkhave, cārikan’’ ti( mahāva.32) vissajjetvā tiṃsabhaddavaggiye vinetvā uruvelakassapassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā vasanatthāya agyāgāraṃ pavisitvā tattha gatanāgadamanādīhi aḍḍhuḍḍhasahassehi pāṭihāriyehi uruvelakassapaṃ saparivāraṃ vinetvā pabbājesi. "
  4107. 464107,107,3490,234,242,1,106,8,Tassa pabbajjāvidhānañca iddhipāṭihāriyakaraṇañca sabbaṃ nadīkassapassa apadānaṭṭhakathāyaṃ āvi bhavissati.
  4108. 464108,107,3490,243,254,1,90,11,Tassa pabbajitabhāvaṃ sutvā itarepi dve bhātaro saparisā āgantvā satthu santike pabbajiṃsu.
  4109. 464109,107,3490,255,260,1,56,5,Sabbeva te iddhimayapattacīvaradharā ehibhikkhukā ahesuṃ.
  4110. 464110,107,3490,261,279,1,123,13,Satthā taṃ samaṇasahassaṃ ādāya gayāsīsaṃ gantvā piṭṭhipāsāṇe nisinno ādittapariyāyadesanāya( mahāva.54) te sabbe arahatte patiṭṭhāpesi.
  4111. 464111,107,3491,2,17,1,104,11,251. So evaṃ arahattaṃ patvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4112. 464112,107,3491,18,21,1,29,2,Anuttānapadameva vaṇṇayissāma.
  4113. 464113,107,3492,2,17,1,88,10,268. So ca sabbaṃ tamaṃ {hantvā}ti so phusso bhagavā rāgadosamohādikilesandhakāraṃ viddhaṃsetvā.
  4114. 464114,107,3492,18,30,1,123,12,Vijaṭetvā mahājaṭan ti taṇhāmānādīhi diyaḍḍhasahassehi kilesagaṇehi mahābyākulaṃ jaṭaṃ vijaṭetvā padāletvā phāletvāti attho.
  4115. 464115,107,3492,31,44,1,150,13,Sadevakaṃ devalokasahitaṃ sakalaṃ lokasannivāsaṃ tappayanto santappayanto pīṇento amataṃ vuṭṭhiṃ mahānibbānavuṭṭhidhāraṃ vassate paggharāpetīti yojanā.
  4116. 464116,107,3493,2,51,1,385,39,"269. Tadā hi bārāṇasiyan ti‘‘ bārasa manussā’’ tiādīsu viya bārasa dvādasarāsī hutvā purā, himavantato isayo ca paccekamunisaṅkhātā isayo ca gandhamādanato ākāsenāgantvā ettha gacchanti otaranti pavisantīti bārāṇasī, atha vā sammāsambuddhasaṅkhātānaṃ anekasatasahassānaṃ dhammacakkapavattanatthāya otaraṭṭhānaṃ nagaraṃ liṅgavipallāsaṃ katvā itthiliṅgavasena bārāṇasīti vuccati, tissaṃ bārāṇasiyaṃ. "
  4117. 464117,107,3494,2,23,1,168,17,273. Nikkhittasatthaṃ paccantan ti chaḍḍitasatthaṃ pātitaāvudhaṃ paccantajanapadaṃ nibbisevanaṃ katvā punarupaccatan ti punarapi taṃ nagaraṃ upecca upagamma sampattāti attho.
  4118. 464118,107,3494,24,26,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  4119. 464119,107,3495,2,4,1,42,2,Uruvelakassapattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4120. 464120,107,3496,2,4,1,25,2,9 . Rādhattheraapadānavaṇṇanā
  4121. 464121,107,3497,2,13,1,75,7,296. Navamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato rādhattherassa apadānaṃ.
  4122. 464122,107,3497,14,20,1,63,6,Taṃ sabbaṃ pāṭhānusārena nayānucintanena viññūhi suviññeyyameva.
  4123. 464123,107,3497,21,23,1,26,2,Kevalaṃ puññanānattamevāti.
  4124. 464124,107,3498,2,4,1,33,2,Rādhattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4125. 464125,107,3499,2,5,1,48,3,Dasamaṃ mogharājattheraapadānaṃ suviññeyyamevāti.
  4126. 464126,107,3500,2,4,1,33,2,Catupaññāsamavaggavaṇṇanā samattā.
  4127. 464127,107,3501,2,4,1,13,2,55 . Bhaddiyavaggo
  4128. 464128,107,3502,2,4,1,37,2,1 . Lakuṇḍakabhaddiyattheraapadānavaṇṇanā
  4129. 464129,107,3503,2,13,1,108,8,Pañcapaññāsamavagge paṭhamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato lakuṇḍakabhaddiyattherassa apadānaṃ.
  4130. 464130,107,3503,14,72,1,508,52,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbattitvā viññutaṃ patto satthu dhammaṃ suṇanto nisinno satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ mañjussarānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sappisakkharādimadhurarasasammissaṃ mahādānaṃ datvā‘‘ ahampi, bhante, anāgate ayaṃ bhikkhu viya ekassa buddhassa sāsane mañjussarānaṃ aggo bhaveyyan’’ ti paṇidhānaṃ akāsi. "
  4131. 464131,107,3503,73,79,1,50,6,Bhagavā tassa anantarāyaṃ disvā byākaritvā pakkāmi.
  4132. 464132,107,3504,2,33,1,251,26,So yāvatāyukaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā phussabhagavato kāle citrakokilo hutvā nibbatto rājuyyānato madhuraṃ ambaphalaṃ tuṇḍenādāya gacchanto satthāraṃ disvā pasannamānaso‘‘ dassāmi buddhassā’’ ti cittaṃ uppādesi.
  4133. 464133,107,3504,34,41,1,51,7,Satthā tassa cittācāraṃ ñatvā pattaṃ gahetvā nisīdi.
  4134. 464134,107,3504,42,47,1,43,5,Kokilo dasabalassa patte ambapakkaṃ ṭhapesi.
  4135. 464135,107,3504,48,55,1,69,7,Satthā tassa somanassuppādanatthaṃ tassa passantasseva taṃ paribhuñji.
  4136. 464136,107,3504,56,64,1,67,8,Atha so kokilo pasannamānaso teneva pītisukhena sattāhaṃ vītināmesi.
  4137. 464137,107,3504,65,70,1,55,5,Teneva puññakammena uppannuppannabhave mañjussaro ahosi.
  4138. 464138,107,3504,71,78,1,86,7,Kassapasammāsambuddhakāle vaḍḍhakikule nibbattetvā jeṭṭhakavaḍḍhakī hutvā pākaṭo ahosi.
  4139. 464139,107,3504,79,89,1,91,10,Parinibbute bhagavati tassa sarīradhātuyo nidahituṃ sattayojanappamāṇe thūpe āraddhe so āha–
  4140. 464140,107,3504,90,98,1,36,4,‘‘ yojanāvaṭṭaṃ yojanubbedhaṃ karomā’’ ti.
  4141. 464141,107,3504,99,104,1,30,5,Te sabbe tassa vacane aṭṭhaṃsu.
  4142. 464142,107,3504,105,118,1,105,12,"Iti appamāṇassa buddhassa orappamāṇaṃ cetiyaṃ kāresi, tena kammena nibbattaṭṭhāne aññehi hīnappamāṇo ahosi. "
  4143. 464143,107,3504,119,134,1,134,14,So amhākaṃ bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā atirassatāya ca suvaṇṇapaṭimā viya sundarasarīratāya ca {lakuṇḍakabhaddiyo}ti paññāyittha.
  4144. 464144,107,3504,135,151,1,139,15,So aparabhāge satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā bahussuto dhammakathiko hutvā madhurena sarena paresaṃ dhammaṃ kathesi.
  4145. 464145,107,3505,2,15,1,111,13,Athekasmiṃ ussavadivase ekena brāhmaṇena saddhiṃ rathena gacchantī ekā gaṇikā theraṃ disvā dantavidaṃsakaṃ hasi.
  4146. 464146,107,3505,16,44,1,233,26,"Thero tassā dantaṭṭhike nimittaṃ gahetvā jhānaṃ uppādetvā taṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā anāgāmī ahosi, so abhiṇhaṃ kāyagatāya satiyā viharanto ekadivasaṃ āyasmatā dhammasenāpatinā ovadiyamāno anusāsiyamāno arahatte patiṭṭhahi. "
  4147. 464147,107,3505,45,65,1,156,19,"Ekacce bhikkhū ca sāmaṇerā ca tassa arahattappattabhāvaṃ ajānanto kaṇṇesu gahetvā kaḍḍhanti, sīse bāhāya hatthapādādīsu vā gahetvā cāletvā kīḷantā viheṭhesuṃ. "
  4148. 464148,107,3505,66,69,1,18,3,Atha bhagavā sutvā–
  4149. 464149,107,3505,70,83,1,42,7,"‘‘ mā, bhikkhave, mama puttaṃ viheṭhethā’’ ti āha. "
  4150. 464150,107,3505,84,96,1,48,8,Tato paṭṭhāya taṃ‘‘ arahā’’ ti jānitvā na viheṭhesuṃ.
  4151. 464151,107,3506,2,17,1,98,10,12. So arahā hutvā sañjātasomanasso attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4152. 464152,107,3506,18,28,1,94,10,Mañjunābhinikūjahan ti madhurena pemaniyena sarena abhinikūjiṃ saddaṃ nicchāresiṃ ahanti attho.
  4153. 464153,107,3506,29,31,1,27,2,Sesamettha suviññeyyamevāti.
  4154. 464154,107,3507,2,4,1,45,2,Lakuṇḍakabhaddiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4155. 464155,107,3508,2,4,1,32,2,2 . Kaṅkhārevatattheraapadānavaṇṇanā
  4156. 464156,107,3509,2,13,1,82,7,34. Dutiyāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato kaṅkhārevatattherassa apadānaṃ.
  4157. 464157,107,3509,14,33,1,185,18,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto, taṃ sabbaṃ pāṭhānusārena suviññeyyamevāti. "
  4158. 464158,107,3510,2,4,1,40,2,Kaṅkhārevatattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4159. 464159,107,3511,2,4,1,26,2,3 . Sīvalittheraapadānavaṇṇanā
  4160. 464160,107,3512,2,11,1,76,7,Tatiyāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato sīvalittherassa apadānaṃ.
  4161. 464161,107,3512,12,90,1,584,67,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto heṭṭhā vuttanayena vihāraṃ gantvā parisāya pariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā‘‘ mayāpi anāgate evarūpena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti dasabalaṃ nimantetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhasaṅghassa mahādānaṃ datvā,‘‘ bhante, iminā adhikārakammena na aññaṃ sampattiṃ patthemi, anāgate pana ekassa buddhassa sāsane ahampi tumhehi so etadagge ṭhapitabhikkhu viya lābhīnaṃ aggo bhaveyyan’’ ti patthanaṃ akāsi. "
  4162. 464162,107,3512,91,110,1,121,15,Satthā tassa anantarāyataṃ disvā‘‘ ayaṃ te patthanā anāgate gotamassa buddhassa santike samijjhissatī’’ ti byākaritvā pakkāmi.
  4163. 464163,107,3512,111,139,1,244,25,"So kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagarato avidūre ekasmiṃ gāmake nibbatti, tasmiṃ samaye bandhumatīnagaravāsino raññā saddhiṃ sākacchitvā dasabalassa dānaṃ adaṃsu. "
  4164. 464164,107,3513,2,45,1,119,17,Ekadivasaṃ sabbe ekato hutvā dānaṃ dentā‘‘ kiṃ nu kho amhākaṃ dānagge natthī’’ ti( a. ni. aṭṭha.1.1.207; theragā. aṭṭha.1.59 sīvalittheragāthāvaṇṇanā) olokentā madhuñca guḷadadhiñca nāddasaṃsu.
  4165. 464165,107,3513,46,59,1,77,9,Te‘‘ yato kutoci āharissāmā’’ ti janapadato nagarapavisanamaggesu purise ṭhapesuṃ.
  4166. 464166,107,3513,60,102,1,272,30,Tadā esa kulaputto attano gāmato guḷadadhivārakaṃ gahetvā‘‘ kiñcideva āharissāmī’’ ti nagaraṃ gacchanto‘‘ mukhaṃ dhovitvā dhotahatthapādo pavisissāmī’’ ti phāsukaṭṭhānaṃ olokento naṅgalasīsappamāṇaṃ nimmakkhikadaṇḍakamadhuṃ disvā‘‘ puññena me idaṃ uppannan’’ ti gahetvā nagaraṃ pāvisi.
  4167. 464167,107,3513,103,119,1,67,10,"Nāgarehi ṭhapitapuriso taṃ disvā,‘‘ mārisa, kassa imaṃ harasī’’ ti pucchi."
  4168. 464168,107,3513,120,133,1,37,7,"‘‘ Na kassaci, sāmi, vikkāyikaṃ me idan’’ ti."
  4169. 464169,107,3513,134,148,1,65,10,‘‘ Tena hi imaṃ kahāpaṇaṃ gahetvā etaṃ madhuñca guḷadadhiñca dehī’’ ti.
  4170. 464170,107,3514,2,4,1,10,2,So cintesi–
  4171. 464171,107,3514,5,22,1,73,11,"‘‘ idaṃ me na bahuṃ agghati, ayañca ekappahāreneva bahuṃ deti, vīmaṃsissāmī’’ ti. "
  4172. 464172,107,3514,23,26,1,12,3,Tato naṃ āha–
  4173. 464173,107,3514,27,35,1,27,4,‘‘ nāhaṃ ekakahāpaṇena demī’’ ti.
  4174. 464174,107,3514,36,47,1,38,7,‘‘ Yadi evaṃ dve kahāpaṇe gahetvā dehī’’ ti.
  4175. 464175,107,3514,48,56,1,18,4,‘‘ Dvīhipi na demī’’ ti.
  4176. 464176,107,3514,57,65,1,53,7,"Etenupāyena vaḍḍhetvā yāva sahassaṃ pāpuṇi, so cintesi–"
  4177. 464177,107,3514,66,81,1,68,9,"‘‘ atiañchituṃ na vaṭṭati, hotu tāva iminā kattabbakammaṃ pucchissāmī’’ ti . "
  4178. 464178,107,3514,82,85,1,12,3,Atha naṃ āha–
  4179. 464179,107,3514,86,104,1,72,12,"‘‘ na idaṃ bahuagghanakaṃ, tvaṃ pana bahuṃ desi, kena kammena idaṃ gaṇhasī’’ ti."
  4180. 464180,107,3514,105,124,1,136,15,"‘‘ Idha, bho, nagaravāsino raññā saddhiṃ paṭivirujjhitvā vipassisammāsambuddhassa dānaṃ dentā idaṃ dvayaṃ dānagge apassantā maṃ pariyesāpenti. "
  4181. 464181,107,3514,125,134,1,61,8,"Sace idaṃ dvayaṃ na labhissanti, nāgarānaṃ parājayo bhavissati. "
  4182. 464182,107,3514,135,142,1,31,5,Tasmā sahassaṃ datvā gaṇhāmī’’ ti.
  4183. 464183,107,3514,143,158,1,66,10,"‘‘ Kiṃ panetaṃ nāgarānaṃ eva vaṭṭati, udāhu aññesampi dātuṃ vaṭṭatī’’ ti?"
  4184. 464184,107,3514,159,168,1,35,5,‘‘ Yassa kassaci dātuṃ avāritametan’’ ti.
  4185. 464185,107,3514,169,182,1,58,9,‘‘ Atthi pana koci nāgarānaṃ dāne ekadivasaṃ sahassaṃ dātā’’ ti?
  4186. 464186,107,3514,183,191,1,15,3,"‘‘ Natthi, sammā’’ ti."
  4187. 464187,107,3514,192,202,1,49,6,‘‘ Imesaṃ me dvinnaṃ sahassagghanakabhāvaṃ jānāsī’’ ti?
  4188. 464188,107,3514,203,211,1,13,3,"‘‘ Āma, jānāmī’’ ti."
  4189. 464189,107,3514,212,220,1,32,5,"‘‘ Tena hi gaccha, nāgarānaṃ ārocehi–"
  4190. 464190,107,3514,221,244,1,121,18,"‘ eko puriso imāni dve mūlena na deti, tumhehi saddhiṃ sahattheneva dātukāmo, tumhe imesaṃ dvinnaṃ kāraṇā nibbitakkā hothā’’ ti."
  4191. 464191,107,3514,245,259,1,64,9,‘‘ Tvaṃ imasmiṃ dāne jeṭṭhakabhāgassa kāyasakkhī hohī’’ ti vatvā gato.
  4192. 464192,107,3514,260,287,1,246,26,So pana kulaputto gāmato paribbayatthaṃ gahitakahāpaṇena pañcakaṭukaṃ gahetvā cuṇṇaṃ katvā dadhito kañciyaṃ vāhetvā tattha madhupaṭalaṃ pīḷetvā pañcakaṭukacuṇṇena yojetvā paduminipatte pakkhipitvā taṃ saṃvidahitvā ādāya dasabalassa avidūre nisīdi.
  4193. 464193,107,3514,288,317,1,179,22,"Mahājanehi āhariyamānassa sakkārassa antare attano pattavāraṃ olokento okāsaṃ ñatvā satthu santikaṃ gantvā,‘‘ bhante, ayaṃ me duggatasakkāro, imaṃ me anukampaṃ paṭicca paṭiggaṇhathā’’ ti. "
  4194. 464194,107,3514,318,335,1,166,16,"Satthā tassānukampaṃ paṭicca catumahārājehi dattiyena selamayapattena taṃ paṭiggahetvā yathā aṭṭhasaṭṭhiyā bhikkhusatasahassassa diyyamānaṃ na khīyati, evaṃ adhiṭṭhāsi. "
  4195. 464195,107,3515,2,10,1,76,8,So kulaputto niṭṭhitabhattakiccaṃ bhagavantaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno āha–
  4196. 464196,107,3515,11,34,1,163,16,"‘‘ diṭṭho me, bhante bhagavā, ajja bandhumatīnagaravāsīhi tumhākaṃ sakkāro āhariyamāno, ahampi imassa nissandena nibbattanibbattabhave lābhaggayasaggappatto bhaveyyan’’ ti. "
  4197. 464197,107,3515,35,51,1,90,12,Satthā‘‘ evaṃ hotu kulaputtā’’ ti vatvā tassa ca nagaravāsīnañca bhattānumodanaṃ katvā pakkāmi.
  4198. 464198,107,3515,52,66,1,133,14,So kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde suppavāsāya rājadhītuyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  4199. 464199,107,3515,67,75,1,96,8,Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya sāyaṃ pātañca pañcapaṇṇākārasatāni suppavāsāya upanīyanti.
  4200. 464200,107,3515,76,83,1,70,7,Athassa sā puññavīmaṃsanatthaṃ hatthena bījapacchiṃ phusāpentī aṭṭhāsi.
  4201. 464201,107,3515,84,94,1,118,9,"Ekekabījato salākasataṃ salākasahassampi niggacchati, ekekakarīsakhettato paṇṇāsampi saṭṭhipi sakaṭapamāṇāni uppajjanti. "
  4202. 464202,107,3515,95,105,1,112,10,Koṭṭhapūraṇakālepissā koṭṭhadvāraṃ hatthena phusantiyā rājadhītāya puññena gaṇhantānaṃ gahitagahitaṃ puna pūrati.
  4203. 464203,107,3515,106,127,1,121,16,"Paripuṇṇabhattakumbhitopi‘‘ rājadhītāya puññan’’ ti vatvā yassa kassaci dentā naṃ yāva na ukkaḍḍhanti, na tāva bhattaṃ khīyati. "
  4204. 464204,107,3515,128,133,1,47,5,Dārake kucchigateyeva satta vassāni atikkamiṃsu.
  4205. 464205,107,3516,2,9,1,51,6,Gabbhe pana paripakke sattāhaṃ mahādukkhaṃ anubhosi.
  4206. 464206,107,3516,10,13,1,20,3,Sā sāmikaṃ āmantetvā–
  4207. 464207,107,3516,14,28,1,60,9,‘‘ pure maraṇā jīvamānā dānaṃ dassāmī’’ ti satthu santikaṃ pesesi–
  4208. 464208,107,3516,29,55,1,133,18,"‘‘ gaccha, sāmi, imaṃ pavattiṃ satthu ārocetvā satthāraṃ nimantehi, yañca satthā vadati, taṃ sādhukaṃ upalakkhetvā āgantvā mayhaṃ kathehī’’ ti. "
  4209. 464209,107,3516,56,62,1,38,6,So gantvā tassā sāsanaṃ satthu ārocesi–
  4210. 464210,107,3516,63,74,1,41,6,"‘‘ satthu bhante, koḷiyadhītā pāde vandatī’’ ti. "
  4211. 464211,107,3516,75,79,1,30,4,Satthā tassā anukampaṃ paṭicca–
  4212. 464212,107,3516,80,95,1,70,10,"‘‘ sukhinī hotu suppavāsā koḷiyadhītā arogā, arogaṃ puttaṃ vijāyatū’’ ti āha. "
  4213. 464213,107,3516,96,105,1,60,8,So taṃ sutvā bhagavantaṃ vanditvā attano gāmābhimukho pāyāsi.
  4214. 464214,107,3516,106,128,1,198,21,"Tassa pure āgamanāyeva suppavāsāya kucchito dhammakaraṇato udakaṃ viya gabbho nikkhami, parivāretvā nisinnajano assumukho rodituṃ āraddho haṭṭhatuṭṭhova tassā sāmikassa tuṭṭhisāsanaṃ ārocetuṃ agamāsi. "
  4215. 464215,107,3516,129,133,1,22,4,So tesaṃ iṅgitaṃ disvā–
  4216. 464216,107,3516,134,145,1,61,7,‘‘ dasabalena kathitakathā nipphannā bhavissati maññe’’ ti cintesi.
  4217. 464217,107,3516,146,152,1,44,6,So āgantvā satthu kathaṃ rājadhītāya kathesi.
  4218. 464218,107,3516,153,164,1,104,10,"Rājadhītā tayā nimantitaṃ jīvabhattameva maṅgalabhattaṃ bhavissati, gaccha sattāhaṃ dasabalaṃ nimantehīti. "
  4219. 464219,107,3516,165,168,1,14,3,So tathā akāsi.
  4220. 464220,107,3516,169,174,1,66,5,Sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ pavattayiṃsu.
  4221. 464221,107,3516,175,188,1,99,12,"So dārako ñātīnaṃ santattacittaṃ nibbāpento sītalabhāvaṃ kurumāno jātoti, sīvali tveva nāmaṃ kariṃsu. "
  4222. 464222,107,3516,189,198,1,76,9,So satta vassāni gabbhe vasitattā jātakālato paṭṭhāya sabbakammakkhamo ahosi.
  4223. 464223,107,3516,199,206,1,77,7,Dhammasenāpati sāriputtatthero sattame divase tena saddhiṃ kathāsallāpamakāsi.
  4224. 464224,107,3516,207,211,1,27,4,Satthāpi imaṃ gāthaṃ abhāsi–
  4225. 464225,107,3517,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā; "
  4226. 464226,107,3518,2,8,1,40,5,"Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, anejo akathaṃkathī; "
  4227. 464227,107,3519,2,25,1,44,6,"Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇan’’ ti.( dha. pa.414; su. ni.643); "
  4228. 464228,107,3520,2,6,1,22,4,Atha naṃ thero evamāha–
  4229. 464229,107,3520,7,21,1,67,10,‘‘ kiṃ pana tayā evarūpaṃ dukkhaṃ anubhavitvā pabbajituṃ na vaṭṭatī’’ ti?
  4230. 464230,107,3520,22,31,1,30,4,"‘‘ Labhanto pabbajeyyaṃ, bhante’’ ti. "
  4231. 464231,107,3520,32,38,1,45,6,Suppavāsā taṃ therena saddhiṃ kathentaṃ disvā–
  4232. 464232,107,3520,39,54,1,75,11,‘‘ kiṃ nu kho me putto dhammasenāpatinā kathetī’’ ti theraṃ upasaṅkamitvā pucchi–
  4233. 464233,107,3520,55,68,1,50,8,"‘‘ mayhaṃ putto tumhehi saddhiṃ kiṃ katheti, bhante’’ ti? "
  4234. 464234,107,3520,69,72,1,42,3,Attanā anubhuttagabbhavāsadukkhaṃ kathetvā–
  4235. 464235,107,3520,73,82,1,41,5,‘‘ tumhehi anuññāto pabbajissāmī’’ ti vadatīti.
  4236. 464236,107,3520,83,93,1,30,5,"‘‘ Sādhu bhante, pabbājetha nan’’ ti. "
  4237. 464237,107,3520,94,121,1,163,19,"Thero taṃ vihāraṃ netvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ datvā pabbājento,‘‘ sīvali , tuyhaṃ aññena ovādena kammaṃ natthi, tayā satta vassāni anubhuttadukkhameva paccavekkhāhī’’ ti."
  4238. 464238,107,3520,122,141,1,81,12,"‘‘ Bhante, pabbajjāyeva tumhākaṃ bhāro, yaṃ pana mayā sakkā kātuṃ, tamahaṃ jānissāmī’’ ti. "
  4239. 464239,107,3520,142,157,1,142,12,"So pana paṭhamakesavaṭṭiyā oropitakkhaṇeyeva sotāpattiphale patiṭṭhāsi, dutiyāya oropitakkhaṇe sakadāgāmiphale, tatiyāya anāgāmiphale patiṭṭhāsi. "
  4240. 464240,107,3520,158,166,1,80,8,Sabbesaṃyeva kesānaṃ oropanañca arahattaphalasacchikiriyā ca apure apacchā ahosi.
  4241. 464241,107,3521,2,7,1,32,4,Atha bhikkhusaṅghe kathā udapādi–
  4242. 464242,107,3521,8,26,1,115,14,‘‘ aho evaṃ puññavāpi thero sattamāsādhikāni satta saṃvaccharāni mātugabbhe vasitvā satta divasāni mūḷhagabbhe vasī’’ ti.
  4243. 464243,107,3521,27,29,1,14,2,Satthā āgantvā–
  4244. 464244,107,3521,30,44,1,61,8,"‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā–"
  4245. 464245,107,3521,45,53,1,19,4,‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte–
  4246. 464246,107,3521,54,90,1,226,27,"‘‘ na, bhikkhave, iminā kulaputtena imāya jātiyā katakamman’’ ti vatvā atītaṃ āharitvā atīte, bhikkhave, buddhuppādato puretarameva esa kulaputto bārāṇasiyaṃ rājakule nibbatto, pitu accayena rajje patiṭṭhāya vibhavasampanno pākaṭo ahosi. "
  4247. 464247,107,3521,91,107,1,99,12,Tadā eko paccantarājā‘‘ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti āgantvā nagaraṃ uparundhitvā khandhāvāraṃ kāretvā vihāsi.
  4248. 464248,107,3521,108,125,1,150,16,"Atha rājā mātuyā saddhiṃ samānacchando hutvā sattāhaṃ khandhāvāranagare catūsu disāsu dvāraṃ pidhāpesi, nikkhamantānaṃ pavisantānañca dvāramūḷhaṃ ahosi. "
  4249. 464249,107,3521,126,130,1,44,4,Atha migadāyavihāre paccekabuddhā ugghosesuṃ.
  4250. 464250,107,3521,131,135,1,30,4,Rājā sutvā dvāraṃ vivarāpesīti.
  4251. 464251,107,3521,136,138,1,21,2,Paccantarājāpi palāyi.
  4252. 464252,107,3521,139,153,1,136,14,So tena kammavipākena narakādīsu dukkhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājakule nibbattopi mātuyā saddhiṃ imaṃ evarūpaṃ dukkhamanubhavi.
  4253. 464253,107,3521,154,163,1,91,9,Tassa pana pabbajitakālato paṭṭhāya bhikkhusaṅghassa cattāro paccayā yadicchakaṃ uppajjanti.
  4254. 464254,107,3521,164,168,1,29,4,Evaṃ ettha vatthu samuṭṭhitaṃ.
  4255. 464255,107,3522,2,6,1,35,4,Aparabhāge satthā sāvatthiṃ agamāsi.
  4256. 464256,107,3522,7,24,1,95,10,"Thero bhagavantaṃ abhivādetvā,‘‘ bhante, mayhaṃ puññabalaṃ vīmaṃsissāmi, pañcabhikkhusatāni dethā’’ ti."
  4257. 464257,107,3522,25,33,1,15,3,"‘‘ Gaṇha, sīvalī’’ ti. "
  4258. 464258,107,3522,34,42,1,78,8,So pañcasate bhikkhū gahetvā himavantābhimukhaṃ gacchanto aṭavimaggaṃ gacchati.
  4259. 464259,107,3522,43,52,1,74,9,Tassa paṭhamaṃ diṭṭhanigrodhe adhivatthā devatā satta divasāni dānaṃ adāsi.
  4260. 464260,107,3522,53,55,1,6,2,Iti so–
  4261. 464261,107,3523,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Nigrodhaṃ paṭhamaṃ passi, dutiyaṃ paṇḍavapabbataṃ; "
  4262. 464262,107,3524,2,7,1,42,4,"Tatiyaṃ aciravatiyaṃ, catutthaṃ varasāgaraṃ."
  4263. 464263,107,3525,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Pañcamaṃ himavantaṃ so, chaṭṭhaṃ chaddantupāgami; "
  4264. 464264,107,3526,2,34,1,47,6,"Sattamaṃ gandhamādanaṃ, aṭṭhamaṃ atha revatan’’ ti.( a. ni. aṭṭha.1.1.207; theragā. aṭṭha.1.59 sīvalittheragāthāvaṇṇanā)– "
  4265. 464265,107,3527,2,9,1,49,6,Sabbaṭṭhānesu satta satta divasāneva dānaṃ adaṃsu.
  4266. 464266,107,3527,10,22,1,125,11,"Gandhamādanapabbate pana nāgadattadevarājā sattasu divasesu ekadivasaṃ khīrapiṇḍapātaṃ adāsi, ekadivasaṃ sappipiṇḍapātaṃ adāsi. "
  4267. 464267,107,3527,23,28,1,26,4,Atha naṃ bhikkhusaṅgho āha–
  4268. 464268,107,3527,29,53,1,111,15,"‘‘ āvuso, imassa devarañño neva dhenuyo duyhamānā paññāyanti, na dadhinimmathanaṃ, kuto te, devarāja, idaṃ uppajjatī’’ ti?"
  4269. 464269,107,3527,54,67,1,81,8,"‘‘ Bhante, kassapadasabalassa kāle khīrasalākabhattadānassetaṃ phalan’’ ti devarājā āha. "
  4270. 464270,107,3528,2,7,1,66,5,Aparabhāge satthā khadiravaniyarevatattherassa paccuggamanaṃ akāsi.
  4271. 464271,107,3528,8,9,1,6,1,Kathaṃ?
  4272. 464272,107,3528,10,14,1,33,4,Athāyasmā sāriputto satthāraṃ āha–
  4273. 464273,107,3528,15,37,1,98,15,"‘‘ bhante, mayhaṃ kira kaniṭṭhabhātā revato pabbajito, so abhirameyya vā na vā, gantvā naṃ passissāmī’’ ti. "
  4274. 464274,107,3528,38,56,1,162,16,"Bhagavā revatassa āraddhavipassakabhāvaṃ ñatvā dve vāre paṭikkhipitvā tatiyavāre yācito arahattappattabhāvaṃ ñatvā– sāriputta, ahampi gamissāmi bhikkhūnaṃ ārocehīti. "
  4275. 464275,107,3528,57,60,1,28,3,Thero bhikkhū sannipātāpetvā–
  4276. 464276,107,3528,61,76,1,76,9,"‘‘ āvuso, satthā cārikaṃ caritukāmo, gantukāmā āgacchantū’’ ti sabbesaṃyeva ārocesi. "
  4277. 464277,107,3528,77,102,1,187,19,"Dasabalassa cārikatthāya gamanakāle ohiyyamānakabhikkhū nāma appakā honti,‘‘ satthu suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ passissāma, madhuradhammakathaṃ vā suṇissāmā’’ ti yebhuyyena gantukāmā bahutarāva honti. "
  4278. 464278,107,3528,103,114,1,68,7,Iti satthā mahābhikkhusaṅghaparivāro‘‘ revataṃ passissāmā’’ ti nikkhanto.
  4279. 464279,107,3529,2,9,1,68,7,Athekasmiṃ padese ānandatthero dvedhāpathaṃ patvā bhagavantaṃ pucchi–
  4280. 464280,107,3529,10,24,1,72,8,"‘‘ bhante, imasmiṃ ṭhāne dvedhāpatho, kataramaggena bhikkhusaṅgho gacchatū’’ ti?"
  4281. 464281,107,3529,25,35,1,27,4,"‘‘ Kataramaggo, ānanda, ujuko’’ ti?"
  4282. 464282,107,3529,36,43,1,43,4,"‘‘ Bhante, ujumaggo tiṃsayojaniko amanussapatho. "
  4283. 464283,107,3529,44,52,1,52,6,Parihāramaggo pana saṭṭhiyojaniko khemo subhikkho’’ ti.
  4284. 464284,107,3529,53,65,1,37,6,"‘‘ Ānanda, sīvali, amhehi saddhiṃ āgato’’ ti?"
  4285. 464285,107,3529,66,76,1,19,4,"‘‘ Āma, bhante, āgato’’ ti."
  4286. 464286,107,3529,77,91,1,69,9,"‘‘ Tena hi saṅgho ujumaggameva gacchatu, sīvalissa puññaṃ vīmaṃsissāmā’’ ti. "
  4287. 464287,107,3529,92,111,1,91,6,Satthā bhikkhusaṅghaparivāro sīvalittherassa puññavīmaṃsanatthaṃ tiṃsayojanamaggaṃ abhiruhi( a. ni. aṭṭha.1.1.203).
  4288. 464288,107,3530,2,17,1,147,14,Maggaṃ abhiruhanaṭṭhānato paṭṭhāya devasaṅgho yojane yojane ṭhāne nagaraṃ māpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa vasanatthāya vihāre paṭiyādesi.
  4289. 464289,107,3530,18,25,1,67,7,Devaputtā raññā pesitakammakārā viya hutvā yāgukhajjakādīni gahetvā–
  4290. 464290,107,3530,26,37,1,40,6,"‘‘ kahaṃ, ayyo sīvalī’’ ti pucchantā gacchanti. "
  4291. 464291,107,3530,38,44,1,56,6,Thero sakkārasammānaṃ gāhāpetvā satthu santikaṃ gacchati.
  4292. 464292,107,3530,45,49,1,41,4,Satthā bhikkhusaṅghena saddhiṃ paribhuñji.
  4293. 464293,107,3530,50,85,1,355,32,"Imināva niyāmena satthā sakkāraṃ anubhavanto devasikaṃ yojanaparamaṃ gantvā tiṃsayojanikaṃ kantāraṃ atikkamma khadiravaniyarevatattherassa vasanaṭṭhānaṃ patto, thero satthu āgamanaṃ ñatvā attano vasanaṭṭhāne buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa pahonakavihāre dasabalassa gandhakuṭiṃ rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni ca iddhiyā māpetvā tathāgatassa paccuggamanaṃ gato. "
  4294. 464294,107,3530,86,91,1,49,5,Satthā alaṅkatapaṭiyattena maggena vihāraṃ pāvisi.
  4295. 464295,107,3530,92,100,1,80,8,Atha tathāgate gandhakuṭiṃ paviṭṭhe bhikkhū vassaggena pattasenāsanāni pavisiṃsu.
  4296. 464296,107,3530,101,112,1,53,7,Devatā‘‘ akālo āhārassā’’ ti aṭṭhavidhaṃ pānakaṃ āhariṃsu.
  4297. 464297,107,3530,113,118,1,36,5,Satthā saṅghena saddhiṃ pānakaṃ pivi.
  4298. 464298,107,3530,119,126,1,82,7,Iminā niyāmeneva tathāgatassa sakkārasammānaṃ anubhavantasseva addhamāso atikkanto.
  4299. 464299,107,3531,2,9,1,70,7,Athekacce ukkaṇṭhitabhikkhū ekasmiṃ ṭhāne nisīditvā kathaṃ uppādayiṃsu–
  4300. 464300,107,3531,10,35,1,178,20,"‘‘ dasabalo‘ mayhaṃ aggasāvakassa kaniṭṭhabhātā’ ti vatvā evarūpaṃ navakammikaṃ bhikkhuṃ passituṃ āgato, imassa vihārassa santike jetavanavihāro vā veḷuvanavihārādayo vā kiṃ karissanti? "
  4301. 464301,107,3531,36,49,1,81,10,"Ayampi bhikkhu evarūpassa navakammassa kārako, kiṃ nāma samaṇadhammaṃ karissatī’’ ti? "
  4302. 464302,107,3531,50,53,1,19,3,Atha satthā cintesi–
  4303. 464303,107,3531,54,78,1,136,18,"‘‘ mayi idha ciraṃ vasante idaṃ ṭhānaṃ ākiṇṇaṃ bhavissati, āraññakā nāma bhikkhū pavivekatthikā honti, revatassa phāsuvihāro na bhavissatī’’ ti. "
  4304. 464304,107,3531,79,83,1,30,4,Tato therassa divāṭṭhānaṃ gato.
  4305. 464305,107,3531,84,97,1,135,13,Theropi ekakova caṅkamanakoṭiyaṃ ālambanaphalakaṃ nissāya pāsāṇaphalake nisinno satthāraṃ dūratova āgacchantaṃ disvā paccuggantvā vandi.
  4306. 464306,107,3532,2,6,1,22,4,Atha naṃ satthā pucchi–
  4307. 464307,107,3532,7,23,1,79,10,"‘‘ revata, idaṃ vāḷamigaṭṭhānaṃ, caṇḍānaṃ hatthiassādīnaṃ saddaṃ sutvā kiṃ karosī’’ ti?"
  4308. 464308,107,3532,24,39,1,56,9,"‘‘ Tesaṃ me, bhante, saddaṃ suṇato araññapīti nāma uppannā’’ ti. "
  4309. 464309,107,3532,40,65,1,254,23,"Satthā imasmiṃ ṭhāne revatattherassa pañcahi gāthāsatehi araññānisaṃsaṃ nāma kathetvā punadivase avidūraṭṭhāne piṇḍāya caritvā revatattheraṃ āmantetvā yehi bhikkhūhi therassa avaṇṇo kathito, tesaṃ kattarayaṭṭhiupāhanatelanāḷichattānaṃ pamussanabhāvamakāsi. "
  4310. 464310,107,3532,66,77,1,97,11,Te attano parikkhāratthāya nivattā āgatamaggeneva gacchantāpi taṃ ṭhānaṃ sallakkhetuṃ na sakkonti.
  4311. 464311,107,3532,78,95,1,148,16,"Paṭhamañhi te alaṅkatapaṭiyattena maggena gantvā, taṃdivasaṃ pana visamamaggena gacchantā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne ukkuṭikaṃ nisīdantā jaṇṇukehi gacchanti. "
  4312. 464312,107,3532,96,119,1,187,22,"Te gumbe ca gacche ca kaṇḍake ca maddantā attanā vasitasabhāgaṭṭhānaṃ gantvā tasmiṃ tasmiṃ khadirakhāṇuke laggitaṃ attano chattaṃ sañjānanti, upāhanaṃ kattarayaṭṭhiṃ telanāḷiñca sañjānanti. "
  4313. 464313,107,3532,120,147,1,137,18,Te tasmiṃ samaye‘‘ iddhimā ayaṃ bhikkhū’’ ti ñatvā attano parikkhāramādāya‘‘ dasabalassa paṭiyattasakkāro nāma evarūpo hotī’’ ti vadantā agamaṃsu.
  4314. 464314,107,3533,2,13,1,67,9,"Purato āgate bhikkhū, visākhā upāsikā, attano gehe nisinnakāle pucchi–"
  4315. 464315,107,3533,14,28,1,48,7,"‘‘ manāpaṃ nu kho, bhante, revatassa vasanaṭṭhānan’’ ti?"
  4316. 464316,107,3533,29,41,1,65,6,"‘‘ Manāpaṃ, upāsike, nandavanacittalatāvanapaṭibhāgaṃ taṃ senāsanan’’ ti. "
  4317. 464317,107,3533,42,48,1,40,6,Atha tesaṃ pacchato āgate bhikkhū pucchi–
  4318. 464318,107,3533,49,60,1,39,5,"‘‘ manāpaṃ, ayyā, revatassa vasanaṭṭhānan’’ ti?"
  4319. 464319,107,3533,61,82,1,119,13,"‘‘ Mā puccha, upāsike, kathetuṃ ayuttaṭṭhānaṃ, etaṃ ujjaṅgalasakkharapāsāṇavisamakhadiravanaṃ eva, tattha so bhikkhu vasatī’’ ti. "
  4320. 464320,107,3534,2,30,1,189,23,"Visākhā purimānaṃ pacchimānañca bhikkhūnaṃ kathaṃ sutvā,‘‘ kesaṃ nu kho kathā saccā’’ ti pacchābhattaṃ gandhamālaṃ ādāya dasabalassa upaṭṭhānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā satthāraṃ pucchi–"
  4321. 464321,107,3534,31,50,1,91,11,"‘‘ bhante, revatattherassa vasanaṭṭhānaṃ ekacce ayyā vaṇṇenti, ekacce nindanti, kimetaṃ, bhante’’ ti?"
  4322. 464322,107,3534,51,77,1,120,19,"‘‘ Visākhe, ramaṇiyaṃ vā hotu mā vā, yasmiṃ ṭhāne ariyānaṃ cittaṃ ramati, tadeva ṭhānaṃ ramaṇiyaṃ nāmā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  4323. 464323,107,3535,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; "
  4324. 464324,107,3536,2,31,1,50,6,"Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakan’’ ti.( dha. pa.98; theragā.991; saṃ. ni.1.261); "
  4325. 464325,107,3537,2,36,1,139,16,"Aparabhāge bhagavā ariyagaṇamajjhe nisinno theraṃ‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ lābhīnaṃ yadidaṃ, sīvalī’’ ti( a. ni.1.198,207) etadagge ṭhapesi. "
  4326. 464326,107,3538,2,21,1,159,14,54. Athāyasmā sīvalitthero arahattaṃ patvā pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4327. 464327,107,3538,22,24,1,37,2,Anuttānatthapadavaṇṇanameva karissāma.
  4328. 464328,107,3539,2,14,1,75,9,55. Sīlaṃ tassa asaṅkheyyan ti tassa padumuttarassa bhagavato sīlaṃ asaṅkheyyaṃ.
  4329. 464329,107,3540,2,8,1,34,4,"‘ ‘ Nava koṭisahassāni, asītisatakoṭiyo; "
  4330. 464330,107,3541,2,7,1,42,4,"Paññāsasatasahassāni , chattiṃsā ca punāpare."
  4331. 464331,107,3542,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Ete saṃvaravinayā, sambuddhena pakāsitā; "
  4332. 464332,107,3543,2,29,1,47,4,"Peyyālamukhena niddiṭṭhā, sikkhāvinayasaṃvare’’ ti.( visuddhi.1.20; paṭi. ma. aṭṭha.1.1.37)– "
  4333. 464333,107,3544,2,7,1,62,5,Evaṃ vuttasikkhāpadāni bhikkhūnaṃ sāvakapaññattivasena vuttāni.
  4334. 464334,107,3544,8,18,1,74,8,Bhagavato pana sīlaṃ asaṅkheyyameva saṃkhātuṃ gaṇetuṃ asakkuṇeyyanti attho.
  4335. 464335,107,3544,19,37,1,240,17,"Samādhivajirūpamo yathā vajiraṃ indanīlamaṇiveḷuriyamaṇiphalikamasāragallādīni ratanāni vijjhati chiddāvachiddaṃ karoti, evameva padumuttarassa bhagavato lokuttaramaggasamādhi paṭipakkhapaccanīkadhamme vijjhati bhindati samucchindatīti attho. "
  4336. 464336,107,3544,38,56,1,250,17,"Asaṅkheyyaṃ ñāṇavaraṃ tassa buddhassa cattāri saccāni sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme saṅkhatāsaṅkhatadhamme ca jānituṃ paṭivijjhituṃ samatthaṃ sayambhūñāṇasabbaññutaññāṇādiñāṇasamūhaṃ asaṅkheyyaṃ, atītānāgatapaccuppannādibhedena saṃkhāvirahitanti attho. "
  4337. 464337,107,3544,57,80,1,144,18,Vimutti ca {anopamā}ti saṃkilesehi vimuttattā sotāpattiphalādikā catasso vimuttiyo anupamā upamārahitā‘‘ imā viya bhūtā’’ ti upametuṃ na sakkāti attho.
  4338. 464338,107,3544,81,83,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  4339. 464339,107,3545,2,4,1,34,2,Sīvalittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4340. 464340,107,3546,2,4,1,27,2,4 . Vaṅgīsattheraapadānavaṇṇanā
  4341. 464341,107,3547,2,10,1,79,7,Catutthāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato vaṅgīsattherassa apadānaṃ.
  4342. 464342,107,3547,11,46,1,346,34,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbatto vuddhippatto dhammaṃ sotuṃ gacchantehi nagaravāsīhi saddhiṃ vihāraṃ gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekabhikkhuṃ paṭibhānavantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā–
  4343. 464343,107,3547,47,93,1,397,41,‘‘ ahampi anāgate paṭibhānavantānaṃ aggo bhaveyyan’’ ti patthanaṃ katvā satthārā byākato yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā mātu paribbājikābhāvena aparabhāge paribbājakoti pākaṭo {vaṅgīso}ti ca laddhanāmo tayo vede uggaṇhitvā tato ācariyaṃ ārādhetvā chavasīsajānanamantaṃ nāma sikkhitvā chavasīsaṃ nakhena ākoṭetvā–
  4344. 464344,107,3547,94,104,1,42,6,‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nibbatto’’ ti jānāti.
  4345. 464345,107,3548,2,16,1,88,10,Brāhmaṇā ‘‘ ayaṃ amhākaṃ jivikāya maggo’’ ti vaṅgīsaṃ gahetvā gāmanigamarājadhāniyo vicariṃsu.
  4346. 464346,107,3548,17,24,1,67,7,Vaṅgīso tivassamatthake matānampi sīsaṃ āharāpetvā nakhena ākoṭetvā–
  4347. 464347,107,3548,25,46,1,123,16,‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nibbatto’’ ti vatvā mahājanassa kaṅkhācchedanatthaṃ te te jane āvāhetvā attano attano gatiṃ kathāpeti.
  4348. 464348,107,3548,47,52,1,34,4,Tena tasmiṃ mahājano abhippasīdati.
  4349. 464349,107,3548,53,61,1,62,8,So taṃ nissāya mahājanassa hatthato satampi sahassampi labhati.
  4350. 464350,107,3548,62,67,1,43,5,Brāhmaṇā vaṅgīsaṃ ādāya yathāruci vicariṃsu.
  4351. 464351,107,3548,68,75,1,58,7,Vaṅgīso satthu guṇe sutvā satthāraṃ upasaṅkamitukāmo ahosi.
  4352. 464352,107,3548,76,88,1,62,8,Brāhmaṇā‘‘ samaṇo gotamo māyāya taṃ āvaṭṭessatī’’ ti paṭikkhipiṃsu.
  4353. 464353,107,3549,2,16,1,92,11,"Vaṅgīso tesaṃ vacanaṃ anādiyitvā, satthu santikaṃ gantvā, paṭisanthāraṃ katvā, ekamantaṃ nisīdi. "
  4354. 464354,107,3549,17,20,1,17,3,Satthā taṃ pucchi–
  4355. 464355,107,3549,21,31,1,30,5,"‘‘ vaṅgīsa, kiñci sippaṃ jānātī’’ ti?"
  4356. 464356,107,3549,32,54,1,125,15,"‘‘ Āma, bho gotama, chavasīsamantaṃ nāmekaṃ jānāmi, tena tivassamatthake matānampi sīsaṃ nakhena ākoṭetvā nibbattaṭṭhānaṃ jānāmī’’ ti. "
  4357. 464357,107,3549,55,74,1,119,16,"Atha satthā tassa ekaṃ niraye nibbattassa sīsaṃ, ekaṃ manussesu, ekaṃ devesu, ekaṃ parinibbutassa sīsaṃ āharāpetvā dassesi. "
  4358. 464358,107,3549,75,92,1,69,11,"So paṭhamasīsaṃ ākoṭetvā,‘‘ bho gotama, ayaṃ satto niraye nibbatto’’ ti āha. "
  4359. 464359,107,3549,93,110,1,69,11,"Sādhu vaṅgīsa, suṭṭhu tayā diṭṭhaṃ,‘‘ ayaṃ satto kuhiṃ nibbatto’’ ti pucchi."
  4360. 464360,107,3549,111,117,1,14,2,‘‘ Manussaloke’’ ti.
  4361. 464361,107,3549,118,125,1,13,3,‘‘ Ayaṃ kuhin’’ ti?
  4362. 464362,107,3549,126,132,1,11,2,‘‘ Devaloke’’ ti.
  4363. 464363,107,3549,133,136,1,35,3,Tiṇṇannampi nibbattaṭṭhānaṃ kathesi.
  4364. 464364,107,3549,137,148,1,68,10,Parinibbutassa pana sīsaṃ nakhena ākoṭento neva antaṃ na koṭiṃ passi.
  4365. 464365,107,3549,149,162,1,44,8,"Atha naṃ satthā‘‘ na sakkosi, vaṅgīsā’’ ti pucchi."
  4366. 464366,107,3549,163,180,1,120,13,"‘‘ Passatha, bho gotama, upaparikkhāmi tāvāti punappunaṃ parivattetvāpi bāhirakamantena khīṇāsavassa sīsaṃ jānituṃ na sakkoti. "
  4367. 464367,107,3549,181,185,1,29,4,Athassa matthakato sedo mucci.
  4368. 464368,107,3549,186,192,1,23,4,So lajjitvā tuṇhī ahosi’’.
  4369. 464369,107,3549,193,205,1,39,7,"Atha naṃ satthā‘‘ kilamasi, vaṅgīsā’’ ti āha."
  4370. 464370,107,3549,206,218,1,56,8,"‘‘ Āma, bho gotama, imassa nibbattaṭṭhānaṃ jānituṃ na sakkomi. "
  4371. 464371,107,3549,219,227,1,30,5,"Sace tumhe jānātha, kathethā’’ ti."
  4372. 464372,107,3549,228,243,1,55,9,"‘‘ Vaṅgīsa, ahaṃ etampi jānāmi, ito uttaripi jānāmī’’ ti vatvā–"
  4373. 464373,107,3550,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Cutiṃ yo vedi sattānaṃ, upapattiñca sabbaso; "
  4374. 464374,107,3551,2,9,1,47,6,"Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ."
  4375. 464375,107,3552,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā; "
  4376. 464376,107,3553,2,25,1,47,6,"Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇan’’ ti.( dha. pa.419-420; su. ni.648-649)– "
  4377. 464377,107,3554,2,6,1,22,4,Imā dve gāthāyo abhāsi.
  4378. 464378,107,3554,7,23,1,83,14,"So tena hi, bho gotama, taṃ vijjaṃ me dethāti apacitiṃ dassetvā satthu santike nisīdi. "
  4379. 464379,107,3554,24,34,1,40,6,Satthā‘‘ amhehi samānaliṅgassa demā’’ ti āha.
  4380. 464380,107,3554,35,52,1,82,13,Vaṅgīso‘‘ yaṃ kiñci katvā mayā imaṃ mantaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti brāhmaṇe upagantvā āha–
  4381. 464381,107,3554,53,84,1,196,23,"‘‘ tumhe mayi pabbajante mā cintayittha, ahaṃ mantaṃ uggaṇhitvā sakalajambudīpe jeṭṭhako bhavissāmi, tumhākampi tena bhaddameva bhavissatī’’ ti so mantatthāya satthu santikaṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yāci. "
  4382. 464382,107,3554,85,97,1,76,11,"Tadā ca thero nigrodhakappo bhagavato santike ṭhito hoti, taṃ bhagavā āṇāpesi–"
  4383. 464383,107,3554,98,107,1,31,4,"‘‘ nigrodhakappa, imaṃ pabbājehī’’ ti. "
  4384. 464384,107,3554,108,124,1,124,12,Thero satthu āṇāya taṃ pabbājetvā‘‘ mantaparivāraṃ tāva uggaṇhāhī’’ ti dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ vipassanākammaṭṭhānañca ācikkhi.
  4385. 464385,107,3554,125,131,1,78,6,So dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ sajjhāyantova vipassanāya kammaṭṭhānaṃ paṭṭhapesi.
  4386. 464386,107,3554,132,135,1,26,3,Brāhmaṇā taṃ upasaṅkamitvā–
  4387. 464387,107,3554,136,152,1,73,10,"‘‘ kiṃ, bho vaṅgīsa, samaṇassa gotamassa santike sippaṃ uggahitan’’ ti pucchiṃsu."
  4388. 464388,107,3554,153,159,1,13,2,‘‘ Āma sikkhitaṃ’’.
  4389. 464389,107,3554,160,169,1,24,5,‘‘ Tena hi ehi gamissāmā’’ ti.
  4390. 464390,107,3554,170,184,1,71,9,"‘‘ Kiṃ sippasikkhanena, gacchatha tumhe na mayhaṃ tumhehi kattabbakiccan’’ ti. "
  4391. 464391,107,3554,185,208,1,131,17,"Brāhmaṇā‘‘ tvampi dāni samaṇassa gotamassa vasaṃ āpanno, māyāya āvaṭṭito, kiṃ mayaṃ tava santike karissāmā’’ ti āgatamaggeneva pakkamiṃsu. "
  4392. 464392,107,3554,209,214,1,49,5,Vaṅgīso vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchākāsi.
  4393. 464393,107,3555,2,20,1,127,13,96. Evaṃ thero arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4394. 464394,107,3555,21,23,1,29,2,Anuttānatthameva vaṇṇayissāma.
  4395. 464395,107,3556,2,18,1,131,12,99. Pabhāhi {anurañjanto}ti so padumuttaro bhagavā nīlapītādichabbaṇṇapabhāhi raṃsīhi anurañjanto jalanto sobhayamāno vijjotamānoti attho.
  4396. 464396,107,3556,19,34,1,182,14,Veneyyapadumāni {so}ti padumuttarasūriyo attano vacanasaṅkhātena sūriyaraṃsiyā veneyyajanasaṅkhātapadumāni visesena bodhento pabodhento arahattamaggādhigamena phullitāni karotīti attho.
  4397. 464397,107,3557,2,8,1,22,2,100. Vesārajjehi {sampanno}ti–
  4398. 464398,107,3558,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Antarāye ca niyyāne, buddhatte āsavakkhaye; "
  4399. 464399,107,3559,2,11,1,44,6,"Etesu catuṭṭhānesu, buddho suṭṭhu visārado’’ ti."
  4400. 464400,107,3559,12,12,1,0,0,–
  4401. 464401,107,3560,2,8,1,71,6,Evaṃ vuttacatuvesārajjañāṇehi sampanno samaṅgībhūto samannāgatoti attho.
  4402. 464402,107,3561,2,25,1,122,15,105. Vāgīso {vādisūdano}ti vādīnaṃ paṇḍitajanānaṃ īso padhāno‘‘ vādīso’’ ti vattabbe da-kārassa ga-kāraṃ katvā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ.
  4403. 464403,107,3561,26,32,1,69,6,Sakatthaparatthavādaṃ sūdati paggharāpeti pākaṭaṃ karotīti vādisūdano.
  4404. 464404,107,3562,2,14,1,81,7,110. {Māramasanā}ti khandhamārādayo pañcamāre masati parāmasati viddhaṃsetīti māramasano.
  4405. 464405,107,3562,15,24,1,94,7,{Diṭṭhisūdanā}ti vohāraparamatthasaṅkhātaṃ diṭṭhidassanaṃ sūdati paggharaṃ dīpetīti diṭṭhisūdano.
  4406. 464406,107,3563,2,16,1,151,11,111. Vissāmabhūmi santānan ti sakalasaṃsārasāgare santānaṃ kilamantānaṃ sotāpattimaggādiadhigamāpanena vissamabhūmi vissamaṭṭhānaṃ vūpasamanaṭṭhānanti attho.
  4407. 464407,107,3564,2,25,1,175,18,"132. Tatohaṃ {vihatārambho}ti tato paccekabuddhassa sarīradassanena ahaṃ vihatārambho vinaṭṭhasārambho, vinaṭṭhamāno nimmado hutvā pabbajjaṃ saṃ suṭṭhu yāciṃ saṃyāciṃ ārocesinti attho. "
  4408. 464408,107,3564,26,28,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  4409. 464409,107,3565,2,4,1,35,2,Vaṅgīsattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4410. 464410,107,3566,2,4,1,27,2,5 . Nandakattheraapadānavaṇṇanā
  4411. 464411,107,3567,2,11,1,78,7,Pañcamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato nandakattherassa apadānaṃ.
  4412. 464412,107,3567,12,18,1,76,6,Ayampi purimabuddhesu katādhikārotiādi sabbaṃ pāṭhānusārena suviññeyyamevāti.
  4413. 464413,107,3568,2,4,1,35,2,Nandakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4414. 464414,107,3569,2,4,1,28,2,6 . Kāḷudāyittheraapadānavaṇṇanā
  4415. 464415,107,3570,2,10,1,79,7,Chaṭṭhāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato kāḷudāyittherassa apadānaṃ.
  4416. 464416,107,3570,11,44,1,322,33,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ kulappasādakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā tajjaṃ abhinīhārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi.
  4417. 464417,107,3570,45,47,1,16,2,Satthāpi byākāsi.
  4418. 464418,107,3570,48,64,1,180,16,So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bodhisattassa mātukucchiyaṃ paṭisandhiggahaṇadivase devalokato cavitvā kapilavatthusmiṃyeva amaccakule paṭisandhiṃ gaṇhi.
  4419. 464419,107,3570,65,78,1,119,11,"Bodhisattena saha ekadivaseyeva jāto, taṃdivasaṃyeva naṃ dukūlacumbaṭakena nipajjāpetvā bodhisattassa upaṭṭhānaṃ nayiṃsu. "
  4420. 464420,107,3570,79,104,1,151,18,"Bodhisattena hi saddhiṃ bodhirukkho, rāhulamātā, cattāro nidhī , ārohaniyahatthī, kaṇḍako, channo, kāḷudāyīti ime satta ekadivase jātattā sahajātā nāma ahesuṃ. "
  4421. 464421,107,3570,105,114,1,93,9,Athassa nāmaggahaṇadivase sakalanagarassa udaggacittadivase jātattā udāyī tveva nāmaṃ kariṃsu.
  4422. 464422,107,3570,115,120,1,49,5,Thokaṃ kāḷadhātukattā pana kāḷudāyīti paññāyittha.
  4423. 464423,107,3570,121,128,1,59,7,So bodhisattena saddhiṃ kumārakīḷaṃ kīḷanto vuddhiṃ agamāsi.
  4424. 464424,107,3571,2,30,1,248,24,Aparabhāge lokanāthe mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā anukkamena sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya veḷuvane viharante suddhodanamahārājā taṃ pavattiṃ sutvā purisasahassaparivāraṃ ekaṃ amaccaṃ‘‘ puttaṃ me idhānehī’’ ti pesesi.
  4425. 464425,107,3571,31,45,1,116,13,So satthu dhammadesanāvelāyaṃ satthu santikaṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ sutvā saparivāro arahattaṃ pāpuṇi.
  4426. 464426,107,3571,46,59,1,49,8,"Atha ne satthā‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  4427. 464427,107,3571,60,66,1,77,6,Sabbe taṃkhaṇaṃyeva iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ahesuṃ.
  4428. 464428,107,3571,67,79,1,101,11,"Arahattappattato paṭṭhāya ariyā nāma majjhattāva honti, tasmā raññā pesitasāsanaṃ dasabalassa nārocesi. "
  4429. 464429,107,3571,80,92,1,92,11,"Rājā neva gato āgacchati, na sāsanaṃ suyyatīti aparampi amaccaṃ purisasahassaparivāraṃ pesesi. "
  4430. 464430,107,3571,93,103,1,93,10,Tasmimpi tathā paṭipanne aparampīti etena nayena navapurisasahassaparivāre nava amacce pesesi.
  4431. 464431,107,3571,104,110,1,46,6,Sabbe gantvā arahattaṃ patvā tuṇhībhūtā ahesuṃ.
  4432. 464432,107,3572,2,5,1,17,3,Atha rājā cintesi–
  4433. 464433,107,3572,6,35,1,170,22,"‘‘ ettakā janā mayi sinehābhāvena dasabalassa idhāgamanatthāya na kiñci kathayiṃsu, ayaṃ kho pana udāyī dasabalena samavayo sahapaṃsukīḷiko, mayi ca sinehavā, imaṃ pesessāmī’’ ti. "
  4434. 464434,107,3572,36,54,1,95,12,"Atha taṃ pakkosāpetvā,‘‘ tāta, tvaṃ purisasahassaparivāro gantvā dasabalaṃ idhānehī’’ ti vatvā pesesi. "
  4435. 464435,107,3572,55,98,1,272,32,"So pana gacchanto‘‘ sacāhaṃ, deva, pabbajituṃ labhissāmi, evāhaṃ bhagavantaṃ idhānessāmī’’ ti vatvā raññā‘‘ pabbajitopi mama puttaṃ dassehī’’ ti vutto rājagahaṃ gantvā satthu dhammadesanāvelāya parisapariyante ṭhito dhammaṃ sutvā saparivāro arahattaṃ patvā ehibhikkhubhāve patiṭṭhāsi. "
  4436. 464436,107,3572,99,102,1,18,3,So arahattaṃ patvā–
  4437. 464437,107,3572,103,133,1,234,25,"‘‘ na tāvāyaṃ dasabalassa kulanagaraṃ gantuṃ kālo, vassante pana upagate pabbatesu vanasaṇḍesu haritatiṇasañchannāya bhūmiyā gamanakālo bhavissatī’’ ti gamanakālaṃ āgamento vassante sampatte satthu kulanagaraṃ gantuṃ gamanavaṇṇaṃ saṃvaṇṇesi. "
  4438. 464438,107,3572,134,141,1,24,2,Vuttañcetaṃ theragāthāya( theragā.527-530)–
  4439. 464439,107,3573,2,14,1,56,8,"‘ ‘ Aṅgārino dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya; "
  4440. 464440,107,3574,2,10,1,57,7,"Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rasānaṃ."
  4441. 464441,107,3575,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Dumāni phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti; "
  4442. 464442,107,3576,2,10,1,53,7,"Pattaṃ pahāya phalamāsasānā, kālo ito pakkamanāya vīra."
  4443. 464443,107,3577,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante; "
  4444. 464444,107,3578,2,11,1,61,8,"Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ."
  4445. 464445,107,3579,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati; "
  4446. 464446,107,3580,2,8,1,39,5,"Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā; "
  4447. 464447,107,3581,2,10,1,40,7,"Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu."
  4448. 464448,107,3582,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Nātisītaṃ nātiuṇhaṃ, nātidubbhikkhachātakaṃ; "
  4449. 464449,107,3583,2,23,1,38,6,"Saddalā haritā bhūmi, esa kālo mahāmuni.( a. ni. aṭṭha.1.1.225);"
  4450. 464450,107,3584,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; "
  4451. 464451,107,3585,2,10,1,66,7,"Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ."
  4452. 464452,107,3586,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānapatī dadanti; "
  4453. 464453,107,3587,2,9,1,58,6,"Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ."
  4454. 464454,107,3588,2,8,1,27,5,‘ ‘ Vīro have sattayugaṃ puneti;
  4455. 464455,107,3588,9,13,1,29,4,Yasmiṃ kule jāyati bhūripañño;
  4456. 464456,107,3589,2,11,1,55,8,"Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto muni saccanāmo."
  4457. 464457,107,3590,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Suddhodano nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā; "
  4458. 464458,107,3591,2,11,1,65,8,"Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati."
  4459. 464459,107,3592,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā; "
  4460. 464460,107,3593,2,10,1,55,7,"Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehi."
  4461. 464461,107,3594,2,11,1,60,6,"‘ ‘ Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino; "
  4462. 464462,107,3595,2,20,1,60,9,"Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ ti.( theragā.531-536);"
  4463. 464463,107,3596,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ambā panasā kapiṭṭhā ca, pupphapallavalaṅkatā; "
  4464. 464464,107,3597,2,6,1,41,3,"Dhuvapphalāni savanti, khuddāmadhukakūpamā; "
  4465. 464465,107,3598,2,8,1,39,5,"Sevamāno ubho passe, gantukālo mahāyassa."
  4466. 464466,107,3599,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Jambū sumadhurā nīpā, madhugaṇḍidivapphalā; "
  4467. 464467,107,3600,2,8,1,39,5,"Tā ubhosu pajjotanti, gantukālo mahāyasa."
  4468. 464468,107,3601,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Tiṇḍukāni piyālāni, soṇṇavaṇṇā manoramā; "
  4469. 464469,107,3602,2,7,1,42,4,"Khuddakappaphalā niccaṃ, gantukālo mahāyasa."
  4470. 464470,107,3603,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kadalī pañcamocci ca, supakkaphalabhūsitā; "
  4471. 464471,107,3604,2,7,1,39,4,"Ubhopassesu lambanti, gantukālo mahāyasa."
  4472. 464472,107,3605,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Madhupphaladharā niccaṃ, morarukkhā manoramā; "
  4473. 464473,107,3606,2,7,1,42,4,"Khuddakappaphalā niccaṃ, gantukālo mahāyasa."
  4474. 464474,107,3607,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Hintālatālapantī ca, rajatakkhandhova jotare; "
  4475. 464475,107,3608,2,6,1,44,3,"Supakkaphalasañchannā , khuddakappā madhussavā; "
  4476. 464476,107,3609,2,8,1,40,5,"Phalāni tāni khādante, gantukālo mahāyasa."
  4477. 464477,107,3610,2,8,1,37,3,"‘ ‘ Udumbarāruṇāvaṇṇā , sadāsumadhurapphalā; "
  4478. 464478,107,3611,2,7,1,39,4,"Ubhopassesu lambanti, gantukālo mahāyasa."
  4479. 464479,107,3612,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Itthambhūtā anekā te, nānāphaladharā dumā; "
  4480. 464480,107,3613,2,7,1,39,4,"Ubhopassesu lambanti, gantukālo mahāyasa."
  4481. 464481,107,3614,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Campakā salaḷā nāgā, sugandhā māluteritā; "
  4482. 464482,107,3615,2,6,1,42,3,"Supupphitaggā jotanti, sugandhenābhipūjayuṃ; "
  4483. 464483,107,3616,2,7,1,36,4,"Sādarā vinatāneva, gantukālo mahāyasa."
  4484. 464484,107,3617,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Punnāgā giripunnāgā, pupphitā dharaṇīruhā; "
  4485. 464485,107,3618,2,6,1,42,3,"Supupphitaggā jotanti, sugandhenābhipūjayuṃ; "
  4486. 464486,107,3619,2,7,1,38,4,"Sādarā vinatuggaggā, gantukālo mahāyasa."
  4487. 464487,107,3620,2,11,1,36,6,"‘ ‘ Asokā koviḷārā ca, somanassakarā varā; "
  4488. 464488,107,3621,2,8,1,44,5,"Sugandhā kaṇṇikā bandhā, rattavaṇṇehi bhūsitā; "
  4489. 464489,107,3622,2,8,1,38,5,"Sādarā vinatuggaggā, samayo te mahāyasa."
  4490. 464490,107,3623,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Kaṇṇikārā phullitā niccaṃ, sovaṇṇaraṃsijotakā; "
  4491. 464491,107,3624,2,8,1,43,5,"Dibbagandhā pavāyanti, disā sabbāni sobhayaṃ; "
  4492. 464492,107,3625,2,8,1,36,5,"Sādarā vinatāneva, samayo te mahāyasa."
  4493. 464493,107,3626,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Supattā gandhasampannā, ketakī dhanuketakī; "
  4494. 464494,107,3627,2,7,1,43,4,"Sugandhā sampavāyanti, disā sabbābhigandhino; "
  4495. 464495,107,3628,2,8,1,37,5,"Sādarā pūjayantāva, samayo te mahāyasa."
  4496. 464496,107,3629,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Mallikā jātisumanā, sugandhā khuddamallikā; "
  4497. 464497,107,3630,2,9,1,42,6,"Disā sabbā pavāyanti, ubho magge pasobhayaṃ; "
  4498. 464498,107,3631,2,9,1,39,6,"Sādarā te palambanti, samayo te mahāyasa."
  4499. 464499,107,3632,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sindhuvārā sītagandhā, sugandhā māluteritā; "
  4500. 464500,107,3633,2,8,1,42,5,"Disā sabbābhipūjentā, ubho magge pasobhayaṃ; "
  4501. 464501,107,3634,2,8,1,38,5,"Sādarā vinatuggaggā, samayo te mahāyasa."
  4502. 464502,107,3635,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Sīhā kesarasīhā ca, catuppadanisevitā; "
  4503. 464503,107,3636,2,7,1,38,4,"Acchambhītā surāpāne, migarājā patāpino."
  4504. 464504,107,3637,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sīhanādena pūjenti, sādarā te migābhibhū; "
  4505. 464505,107,3638,2,9,1,40,6,"Maggamhi ubhato vūḷhā, samayo te mahāyasa."
  4506. 464506,107,3639,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Byagghā sindhavā nakulā, sādhurūpā bhayānakā; "
  4507. 464507,107,3640,2,8,1,39,5,"Ākāse sampatantāva, nibbhītā yena kenaci; "
  4508. 464508,107,3641,2,10,1,38,7,"Tehi te sādarā natā, samayo te mahāyasa."
  4509. 464509,107,3642,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tidhā pabhinnā chaddantā, surūpā sussarā subhā; "
  4510. 464510,107,3643,2,8,1,42,5,"Sattappatiṭṭhitaṅgā te, ubho maggesu kūjino; "
  4511. 464511,107,3644,2,8,1,36,5,"Sādarā hāsamānāva, samayo te mahāyasa."
  4512. 464512,107,3645,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Migā varāhā pasadā, citrāsāvayavā subhā; "
  4513. 464513,107,3646,2,6,1,34,3,"Ārohapariṇāhena , surūpā aṅgasaṃyutā; "
  4514. 464514,107,3647,2,9,1,40,6,"Ubho magge gāyamānāva, samayo te mahāyasa."
  4515. 464515,107,3648,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Gokaṇṇā sarabhā rurū, ārohapariṇāhino; "
  4516. 464516,107,3649,2,7,1,39,4,"Surūpā aṅgasampannā, sevamānāva accharuṃ; "
  4517. 464517,107,3650,2,9,1,37,6,"Sevamānā tehi tadā, samayo te mahāyasa."
  4518. 464518,107,3651,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Dīpī acchā taracchā ca, tudarā varuṇā sadā; "
  4519. 464519,107,3652,2,10,1,42,7,"Te dāni sikkhitā sabbe, mettāya tava tādino; "
  4520. 464520,107,3653,2,9,1,39,6,"Te paccasevakā addhā, samayo te mahāyasa."
  4521. 464521,107,3654,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sasā siṅgālā nakulā, kalandakāḷakā bahū; "
  4522. 464522,107,3655,2,9,1,40,6,"Kasturā sūrā gandhā te, kevalā gāyamānāva. "
  4523. 464523,107,3656,2,5,1,18,3,Samayo te mahāyasa;
  4524. 464524,107,3657,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Mayūrā nīlagīvā te, susikhā subhapakkhikā; "
  4525. 464525,107,3658,2,8,1,42,5,"Supiñchā te sunādā ca, veḷuriyamaṇisannibhā; "
  4526. 464526,107,3659,2,9,1,41,6,"Nādaṃ karontā pūjenti, kālo te pitudassane."
  4527. 464527,107,3660,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Suvaṇṇacitrahaṃsā ca, javahaṃsā vihācarā; "
  4528. 464528,107,3661,2,8,1,41,5,"Te sabbe āsayā chuddhā, jinadassanabyāvaṭā; "
  4529. 464529,107,3662,2,8,1,42,5,"Madhurassarena kūjanti, kālo te pitudassane."
  4530. 464530,107,3663,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Haṃsā koñcā sunadā te, cakkavākā nadīcarā; "
  4531. 464531,107,3664,2,8,1,39,5,"Bakā balākā rucirā, jalakākā sarakukkuṭā; "
  4532. 464532,107,3665,2,8,1,39,5,"Sādarābhinādino ete, kālo te pitudassane."
  4533. 464533,107,3666,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Citrā surūpā sussarā, sāḷikā suvataṇḍikā; "
  4534. 464534,107,3667,2,9,1,43,6,"Rukkhaggā sampatantā te, ubho maggesu kūjino; "
  4535. 464535,107,3668,2,9,1,39,6,"Tesu tesu nikūjanti, kālo te pitudassane."
  4536. 464536,107,3669,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Kokilā sakalā citrā, sadā mañjussarā varā; "
  4537. 464537,107,3670,2,8,1,41,5,"Vimhāpitā te janataṃ, saddhimittādike surā; "
  4538. 464538,107,3671,2,8,1,38,5,"Sarehi pūjayantāva, kālo te pitudassane."
  4539. 464539,107,3672,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Bhiṅkā kurarā sārā, pūritā kānane sadā; "
  4540. 464540,107,3673,2,6,1,39,3,"Ninnādayantā pavanaṃ, aññamaññasamaṅgino; "
  4541. 464541,107,3674,2,8,1,37,5,"Gāyamānā sareneva, kālo te pitudassane."
  4542. 464542,107,3675,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Tittirā susarā sārā, susarā vanakukkuṭā; "
  4543. 464543,107,3676,2,8,1,40,5,"Mañjussarā rāmaṇeyyā, kālo te pitudassane."
  4544. 464544,107,3677,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Setavālukasañchannā, supatitthā manoramā; "
  4545. 464545,107,3678,2,8,1,40,5,"Madhurodakasampuṇṇā , sarā jotanti te sadā; "
  4546. 464546,107,3679,2,10,1,46,7,"Tattha nhatvā pivitvā ca, samayo te ñātidassane."
  4547. 464547,107,3680,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Kumbhīrāmakarākiṇṇā , valayā muñjarohitā; "
  4548. 464548,107,3681,2,7,1,43,4,"Macchakacchapabyāviddhā , sarā sītodakā subhā; "
  4549. 464549,107,3682,2,10,1,46,7,"Tattha nhatvā pivitvā ca, samayo te ñātidassane."
  4550. 464550,107,3683,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Nīluppalasamākiṇṇā, tathā rattuppalehi ca; "
  4551. 464551,107,3684,2,6,1,40,3,"Kumuduppalasaṃkiṇṇā , sarā sobhantinekadhā; "
  4552. 464552,107,3685,2,9,1,42,6,"Tattha sītalakā toyā, samayo te ñātidassane."
  4553. 464553,107,3686,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Puṇḍarīkehi sañchannā, padumehi samohatā; "
  4554. 464554,107,3687,2,9,1,45,6,"Ubho maggesu sobhanti, pokkharañño tahiṃ tahiṃ; "
  4555. 464555,107,3688,2,8,1,43,5,"Tatthodakāni nhāyanti, samayo te ñātidassane."
  4556. 464556,107,3689,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Setapulinasaṃkiṇṇā, supatitthā manoramā; "
  4557. 464557,107,3690,2,8,1,40,5,"Sītodakamahoghehi , sampuṇṇā tā nadī subhā; "
  4558. 464558,107,3691,2,9,1,43,6,"Ubho maggehi sandanti, samayo te ñātidassane."
  4559. 464559,107,3692,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Maggassa ubhatopasse, gāmanigamasamākulā; "
  4560. 464560,107,3693,2,7,1,39,4,"Saddhā pasannā janatā, ratanattayamāmakā; "
  4561. 464561,107,3694,2,8,1,44,5,"Tesaṃ sampuṇṇasaṅkappo, samayo te ñātidassane."
  4562. 464562,107,3695,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tesu tesu padesesu, devā mānussakā ubho; "
  4563. 464563,107,3696,2,10,1,45,5,"Gandhamālābhipūjenti , samayo te ñātidassane’’ ti. "
  4564. 464564,107,3697,2,10,1,63,7,Evaṃ thero saṭṭhimattāhi gāthāhi satthu gamanavaṇṇaṃ saṃvaṇṇesi.
  4565. 464565,107,3697,11,47,1,382,30,"Atha kho bhagavā‘‘ kāḷudāyī mama gamanaṃ pattheti, pūressāmissa saṅkappan’’ ti tattha gamane bahūnaṃ visesādhigamaṃ disvā vīsatisahassakhīṇāsavaparivuto rājagahato aturitacārikāvasena vuttappakāraphalāphale anubhavanto dvipadacatuppadādisamūhānaṃ sevanapūjāya pūjiyamāno vuttappakārasugandhapupphagandhehi gandhiyamāno gāmanigamavāsīnaṃ saṅgahaṃ kurumāno kapilavatthugāmimaggaṃ paṭipajji. "
  4566. 464566,107,3697,48,61,1,91,12,"Thero iddhiyā kapilavatthuṃ gantvā rañño purato ākāse ṭhito adiṭṭhapubbaṃ vesaṃ disvā, raññā–"
  4567. 464567,107,3697,62,88,1,103,16,"‘‘ kosi tvan’’ ti pucchito‘‘ sace amaccaputtaṃ tayā bhagavato santike pesitaṃ na jānāsi, evaṃ jānāhī’’ ti vadanto–"
  4568. 464568,107,3698,2,10,1,60,6,"‘ ‘ Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino; "
  4569. 464569,107,3699,2,22,1,70,10,"Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ ti.( theragā.536)– gāthamāha; "
  4570. 464570,107,3700,2,13,1,104,10,Tattha buddhassa {puttomhī}ti sabbaññubuddhassa ure vāyāmajanitāhi dhammadesanāhi jātatāya orasaputto amhi.
  4571. 464571,107,3700,14,53,1,467,37,"{Asayhasāhino}ti abhisambodhito pubbe ṭhapetvā mahābodhisattaṃ aññehi sahituṃ asakkuṇeyyattā asayhassa sakalabodhisambhārassa, mahākaruṇākarassa ca sahanato tato parampi aññehi sahituṃ abhibhavituṃ asakkuṇeyyattā asayhānaṃ pañcannaṃ mārānaṃ sahanato abhibhavanato āsayānusayacaritādhimuttiādivibhāgāvabodhena yathārahaṃ veneyyānaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi anusāsanīsaṅkhātassa aññehi asayhassa buddhakiccassa sahanato tattha vā sādhukārībhāvato asayhasāhino. "
  4572. 464572,107,3700,54,57,1,41,2,{Aṅgīrasassā}ti aṅgīkatasīlādisampattikassa.
  4573. 464573,107,3700,58,66,1,42,4,‘‘ Aṅgamaṅgehi niccharaṇakaobhāsassā’’ ti apare.
  4574. 464574,107,3700,67,82,1,79,11,Keci pana‘‘ aṅgīraso siddhatthoti imāni dve nāmāni pitarāyeva gahitānī’’ ti vadanti.
  4575. 464575,107,3700,83,89,1,63,5,{Appaṭimassā}ti anupamassa iṭṭhādīsu tādilakhaṇasampattiyā tādino.
  4576. 464576,107,3700,90,103,1,102,11,Pitupitā mayhaṃ {tuvaṃsī}ti ariyajātivasena mayhaṃ pitu sammāsambuddhassa lokavohāravasena tvaṃ pitā asi.
  4577. 464577,107,3700,104,109,1,31,4,{Sakkā}ti vaṃsena rājānaṃ ālapati.
  4578. 464578,107,3700,110,117,1,77,6,{Dhammenā}ti sabhāvena ariyajātilokiyajātīhi dvinnaṃ jātīnaṃ sabhāvasamodhānena.
  4579. 464579,107,3700,118,123,1,32,4,{Gotamā}ti gottena rājānaṃ ālapati.
  4580. 464580,107,3700,124,128,1,25,3,{Ayyakosī}ti pitāmaho ahosi.
  4581. 464581,107,3700,129,142,1,63,9,Ettha ca‘‘ buddhassa puttomhī’’ tiādiṃ vadanto thero aññaṃ byākāsi.
  4582. 464582,107,3701,2,21,1,168,18,Evaṃ pana attānaṃ jānāpetvā haṭṭhatuṭṭhena raññā mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā attano paṭiyāditassa nānaggarasabhojanassa pattaṃ pūretvā patte dinne gamanākāraṃ dassesi.
  4583. 464583,107,3701,22,37,1,75,9,"‘‘ Kasmā gantukāmattha, bhuñjathā’’ ti vutte, satthu santikaṃ gantvā bhuñjissāmīti. "
  4584. 464584,107,3701,38,41,1,19,3,Kahaṃ pana satthāti?
  4585. 464585,107,3701,42,47,1,70,5,Vīsatisahassabhikkhuparivāro tumhākaṃ dassanatthāya maggaṃ paṭipannoti.
  4586. 464586,107,3701,48,56,1,55,7,"Tumhe imaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjatha, aññaṃ bhagavato haratha. "
  4587. 464587,107,3701,57,69,1,77,11,"Yāva ca mama putto imaṃ nagaraṃ pāpuṇāti, tāvassa itoyeva piṇḍapātaṃ harathāti. "
  4588. 464588,107,3701,70,102,1,296,31,Thero bhattakiccaṃ katvā rañño ca parisāya ca dhammaṃ desetvā satthu āgamanato puretarameva rājanivesanaṃ ratanattayaguṇesu abhippasannaṃ karonto sabbesaṃ passantānaṃyeva satthu āharitabbabhattapuṇṇaṃ pattaṃ ākāse vissajjetvā sayampi vehāsaṃ abbhuggantvā piṇḍapātaṃ upanetvā satthu hatthe ṭhapesi.
  4589. 464589,107,3701,103,107,1,34,4,Satthāpi taṃ piṇḍapātaṃ paribhuñji.
  4590. 464590,107,3701,108,120,1,104,12,Evaṃ saṭṭhiyojanaṃ maggaṃ divase divase yojanaṃ gacchantassa bhagavato rājagehato bhattaṃ āharitvā adāsi.
  4591. 464591,107,3701,121,129,1,79,8,Bhagavā kamena kapilavatthunagaraṃ patvā punadivase rājavīthiyaṃ piṇḍāya carati.
  4592. 464592,107,3701,130,148,1,94,12,"Taṃ sutvā suddhodanamahārājā tattha gantvā,‘‘ mā evaṃ kattabbaṃ maññi, nayidaṃ rājavaṃsappaveṇī’’ ti."
  4593. 464593,107,3701,149,166,1,68,10,"‘‘ Ayaṃ tumhākaṃ, mahārāja, vaṃso, īdiso amhākaṃ pana buddhavaṃso’’ ti vatvā–"
  4594. 464594,107,3702,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ sucaritaṃ care; "
  4595. 464595,107,3703,2,10,1,44,7,"Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca."
  4596. 464596,107,3704,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Dhammaṃ care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care; "
  4597. 464597,107,3705,2,21,1,47,8,"Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi cā’’ ti.( dha. pa.168-169)– "
  4598. 464598,107,3706,2,4,1,14,2,Dhammaṃ desesi.
  4599. 464599,107,3706,5,8,1,30,3,Rājā sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  4600. 464600,107,3706,9,34,1,157,15,Tato rājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā sakamandire bhojetvā sampavāretvā bhojanāvasāne dhammapāla jātakaṃ( jā.1.10.92 ādayo) sutvā sapariso anāgāmiphale patiṭṭhahi.
  4601. 464601,107,3706,35,42,1,70,7,Aparabhāge setacchattassa heṭṭhā nipannova arahattaṃ patvā parinibbāyi.
  4602. 464602,107,3707,2,30,1,156,17,Tato bhagavā rāhulamātuyā bimbādeviyā pāsādaṃ gantvā tassā dhammaṃ desetvā sokaṃ vinodetvā candakinnarī jātakadesanāya( jā.1.14.18 ādayo) pasādaṃ janetvā nigrodhārāmaṃ agamāsi.
  4603. 464603,107,3707,31,36,1,39,5,Atha bimbādevī puttaṃ rāhulakumāraṃ āha–
  4604. 464604,107,3707,37,49,1,42,7,"‘‘ gaccha, tava pitu santakaṃ dhanaṃ yācāhī’’ ti. "
  4605. 464605,107,3707,50,80,1,106,16,"Kumāro‘‘ dāyajjaṃ , me samaṇa, dehī’’ ti vatvā bhagavantaṃ anubandhitvā,‘‘ sukhā, te samaṇa, chāyā’’ ti vadanto gacchati. "
  4606. 464606,107,3707,81,94,1,75,9,Taṃ bhagavā nigrodhārāmaṃ netvā‘‘ lokutaradāyajjaṃ gaṇhāhī’’ ti vatvā pabbājesi.
  4607. 464607,107,3707,95,128,1,143,16,"Atha bhagavā ariyagaṇamajjhe nisinno‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ kulappasādakānaṃ yadidaṃ kāḷudāyī’’ ti( a. ni.1.219,225) theraṃ etadagge ṭhapesi. "
  4608. 464608,107,3708,2,19,1,136,12,165. Thero pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādigāthāyo abhāsi.
  4609. 464609,107,3708,20,23,1,36,3,Tattha anuttānapadameva vaṇṇayissāma.
  4610. 464610,107,3709,2,18,1,96,10,"166. {Guṇāguṇavidū}ti guṇañca aguṇañca guṇāguṇaṃ, vaṇṇāvaṇṇaṃ, kusalākusalaṃ vā taṃ jānātīti guṇāguṇavidū. "
  4611. 464611,107,3709,19,33,1,120,12,"{Kataññū}ti aññehi kataguṇaṃ jānātīti kataññū, ekadivasampi bhattadānādinā katūpakārassa rajjampi dātuṃ samatthattā kataññū. "
  4612. 464612,107,3709,34,41,1,60,6,{Katavedī}ti kataṃ vindati anubhavati sampaṭicchatīti katavedī.
  4613. 464613,107,3709,42,55,1,126,12,Titthe yojeti {pāṇine}ti sabbasatte nibbānapavesanupāye kusalapathe magge dhammadesanāya yojeti sampayojeti patiṭṭhāpetīti attho.
  4614. 464614,107,3709,56,58,1,20,2,Sesaṃ uttānatthameva.
  4615. 464615,107,3709,59,62,1,52,3,Gamanavaṇṇanagāthānamattho theragāthāyaṃ vuttoyevāti.
  4616. 464616,107,3710,2,4,1,36,2,Kāḷudāyittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4617. 464617,107,3711,2,4,1,26,2,7 . Abhayattheraapadānavaṇṇanā
  4618. 464618,107,3712,2,10,1,77,7,Sattamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato abhayattherassa apadānaṃ.
  4619. 464619,107,3712,11,26,1,161,15,Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vipaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare brāhmaṇakule nibbatto.
  4620. 464620,107,3712,27,39,1,131,12,So vuddhimanvāya vedaṅgapārago sakaparasamayakusalo ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavantaṃ gāthāhi thomesi.
  4621. 464621,107,3712,40,66,1,201,24,"So tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ sugatīsuyevaṃ saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe bimbisārarañño putto hutvā nibbatti, abhayo tvevassa nāmaṃ kariṃsu. "
  4622. 464622,107,3712,67,95,1,263,27,So vayappatto nigaṇṭhehi saddhiṃ vissāsiko hutvā caranto ekadivasaṃ nigaṇṭhena nāṭaputtena satthu vādāropanatthāya pesito nipuṇapañhaṃ pucchitvā nipuṇabyākaraṇaṃ sutvā pasanno satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānānurūpaṃ ñāṇaṃ pesetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  4623. 464623,107,3713,2,18,1,119,12,195. So arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  4624. 464624,107,3713,19,22,1,27,3,Taṃ sabbaṃ suviññeyyamevāti.
  4625. 464625,107,3714,2,4,1,34,2,Abhayattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4626. 464626,107,3715,2,4,1,33,2,8 . Lomasakaṅgiyattheraapadānavaṇṇanā
  4627. 464627,107,3716,2,11,1,84,7,Aṭṭhamāpadāne imamhi bhaddake {kappe}tiādikaṃ āyasmato lomasakaṅgiyattherassa apadānaṃ.
  4628. 464628,107,3716,12,29,1,160,17,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto kassapassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto saddho pasanno ahosi.
  4629. 464629,107,3716,30,36,1,36,6,Aparo candano nāma tassa sahāyo cāsi.
  4630. 464630,107,3716,37,57,1,178,20,Te dvepi satthu santike dhammaṃ sutvā pasannamānasā pabbajitvā yāvajīvaṃ sīlaṃ rakkhitvā suparisuddhasīlā tato cutā devaloke nibbattitvā ekaṃ buddhantaraṃ dibbasukhaṃ anubhaviṃsu.
  4631. 464631,107,3716,58,70,1,108,12,Tesu ayaṃ imasmiṃ buddhuppāde sākiyakule nibbattitvā aparo candano devaputto hutvā tāvatiṃsabhavane nibbatti.
  4632. 464632,107,3716,71,122,1,375,31,Atha so sakyakulappasādakena kāḷudāyinā ārādhitena bhagavatā sakyarājūnaṃ mānamaddanāya kataṃ vessantaradhammadesanāyaṃ( jā.2.22.1655 ādayo) pokkharavassaiddhipāṭihāriyaṃ disvā pasannamānaso pabbajitvā majjhimanikāye vuttaṃ bhaddekaratta suttantadesanaṃ sutvā araññavāsaṃ vasanto bhaddekarattasuttantadesanānusāsanaṃ( ma. ni.3.286 ādayo) saritvā tadanusārena ñāṇaṃ pesetvā kammaṭṭhānaṃ manasi karitvā arahattaṃ pāpuṇi.
  4633. 464633,107,3717,2,18,1,119,11,225. Arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento imamhi bhaddake {kappe}tiādimāha.
  4634. 464634,107,3717,19,31,1,73,8,"Tattha kappo tāva catubbidho– sārakappo, varakappo, maṇḍakappo, bhaddakappoti. "
  4635. 464635,107,3717,32,42,1,58,9,"Tesu yasmiṃ kappe eko buddho uppajjati, ayaṃ sārakappo nāma. "
  4636. 464636,107,3717,43,54,1,59,10,"Yasmiṃ dve vā tayo vā buddhā uppajjanti, ayaṃ varakappo nāma. "
  4637. 464637,107,3717,55,63,1,53,7,"Yasmiṃ cattāro buddhā uppajjanti, ayaṃ maṇḍakappo nāma. "
  4638. 464638,107,3717,64,72,1,52,7,"Yasmiṃ pañca buddhā uppajjanti, ayaṃ bhaddakappo nāma. "
  4639. 464639,107,3717,73,75,1,13,2,Aññattha pana–
  4640. 464640,107,3718,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Sārakappo maṇḍakappo, sāramaṇḍakappo tathā; "
  4641. 464641,107,3719,2,8,1,44,5,"Varakappo bhaddakappo, kappā pañcavidhā siyuṃ."
  4642. 464642,107,3720,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Eko dve tayo cattāro, pañca buddhā yathākkamaṃ; "
  4643. 464643,107,3721,2,10,1,41,5,"Etesu pañcakappesu, uppajjanti vināyakā’’ ti."
  4644. 464644,107,3721,11,11,1,0,0,–
  4645. 464645,107,3722,2,7,1,22,4,Evaṃ pañca kappā vuttā.
  4646. 464646,107,3722,8,25,1,112,13,Tesu ayaṃ kappo‘‘ kakusandho koṇāgamano kassapo gotamo metteyyo’’ ti pañcabuddhapaṭimaṇḍitattā bhaddakappo nāma jāto.
  4647. 464647,107,3723,2,9,1,63,7,Tasmā imasmiṃ bhaddakappamhi kassapo nāyako uppajjīti sambandho.
  4648. 464648,107,3723,10,12,1,22,2,Sesaṃ uttānatthamevāti.
  4649. 464649,107,3724,2,4,1,41,2,Lomasakaṅgiyattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4650. 464650,107,3725,2,4,1,30,2,9 . Vanavacchattheraapadānavaṇṇanā
  4651. 464651,107,3726,2,10,1,80,7,Navamāpadāne imamhi bhaddake {kappe}tiādikaṃ āyasmato vanavacchattherassa apadānaṃ.
  4652. 464652,107,3726,11,47,1,325,35,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto kassapassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto pabbajitvā parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caritvā tato cuto devaloke nibbatto, tato cuto araññāyatane bhikkhūnaṃ samīpe kapotayoniyaṃ nibbatto. "
  4653. 464653,107,3726,48,61,1,123,13,Tesu mettacitto dhammaṃ sutvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ brāhmaṇakule nibbatti.
  4654. 464654,107,3726,62,72,1,76,9,Tassa mātukucchigatakāleyeva mātu dohaḷo udapādi vane vasituṃ vane vijāyituṃ .
  4655. 464655,107,3726,73,79,1,59,6,Tato icchānurūpavasena vane vasantiyā gabbhavuṭṭhānaṃ ahosi.
  4656. 464656,107,3726,80,85,1,53,5,Gabbhato nikkhantañca naṃ kāsāvakhaṇḍena paṭiggahesuṃ.
  4657. 464657,107,3726,86,96,1,72,9,"Tadā bodhisattassa uppannakālo, rājā taṃ kumāraṃ āharāpetvā saheva posesi. "
  4658. 464658,107,3726,97,127,1,275,30,Atha bodhisatto mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā pabbajitvā chabbasāni dukkarakārikaṃ katvā buddhe jāte so mahākassapassa santikaṃ gantvā tassovāde pasanno tassa santikā buddhuppādabhāvaṃ sutvā satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
  4659. 464659,107,3727,2,18,1,119,12,251. So arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento imamhi bhaddake {kappe}tiādimāha.
  4660. 464660,107,3727,19,39,1,148,14,Tattha brahmabandhu {mahāyaso}ti ettha brāhmaṇānaṃ bandhu ñātakoti brāhmaṇabandhūti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ‘‘ brahmabandhū’’ ti vuttanti veditabbaṃ.
  4661. 464661,107,3727,40,42,1,32,2,Lokattayabyāpakayasattā mahāyaso.
  4662. 464662,107,3727,43,46,1,29,3,Sesaṃ sabbaṃ suviññeyyamevāti.
  4663. 464663,107,3728,2,4,1,38,2,Vanavacchattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4664. 464664,107,3729,2,4,1,32,2,10 . Cūḷasugandhattheraapadānavaṇṇanā
  4665. 464665,107,3730,2,11,1,78,7,Dasamāpadāne imamhi bhaddake {kappe}tiādikaṃ āyasmato sugandhattherassa apadānaṃ.
  4666. 464666,107,3730,12,42,1,315,30,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto kassapasammāsambuddhakāle bārāṇasiyaṃ vibhavasampanne kule nibbatto viññutaṃ patvā satthu santike dhammaṃ sutvā sabbadā namassamāno mahādānaṃ dadamāno māsassa sattakkhattuṃ bhagavato gandhakuṭiyā catujjātigandhena vilimpesi.
  4667. 464667,107,3730,43,55,1,81,8,‘‘ Mama nibbattanibbattaṭṭhāne sarīrato sugandhagandho nibbattatū’’ ti patthanaṃ akāsi.
  4668. 464668,107,3730,56,59,1,19,3,Bhagavā taṃ byākāsi.
  4669. 464669,107,3730,60,77,1,148,16,So yāvatāyukaṃ ṭhatvā puññāni karonto tato cuto devaloke nibbatto kāmāvacaralokaṃ sarīragandhena sugandhaṃ kurumāno {sugandhadevaputto}ti pākaṭo ahosi.
  4670. 464670,107,3730,78,111,1,287,28,"So devalokasampattiyo anubhavitvā tato cuto imasmiṃ buddhuppāde mahābhogakule nibbatti, tassa mātukucchigatasseva mātuyā sarīragandhena sakalagehaṃ sakalanagarañca sugandhena ekagandhaṃ ahosi, jātakkhaṇe sakalaṃ sāvatthinagaraṃ sugandhakaraṇḍako viya ahosi, tenassa {sugandho}ti nāmaṃ kariṃsu. "
  4671. 464671,107,3730,112,115,1,18,3,So vuddhiṃ agamāsi.
  4672. 464672,107,3730,116,134,1,163,17,"Tadā satthā sāvatthiyaṃ patvā jetavanamahāvihāraṃ paṭiggahesi, taṃ disvā pasannamānaso bhagavato santike pabbajitvā nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. "
  4673. 464673,107,3730,135,144,1,94,9,Tassa uppannadivasato paṭṭhāya yāva parinibbānā etthantare nipannaṭṭhānādīsu sugandhameva vāyi.
  4674. 464674,107,3730,145,148,1,45,3,Devāpi dibbacuṇṇadibbagandhapupphāni okiranti.
  4675. 464675,107,3731,2,19,1,127,13,272. Sopi thero arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento imamhi bhaddake {kappe}tiādimāha.
  4676. 464676,107,3731,20,32,1,106,11,"Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthattā ca suviññeyyameva, kevalaṃ puññanānattaṃ nāmanānattañca viseso. "
  4677. 464677,107,3732,2,4,1,40,2,Cūḷasugandhattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4678. 464678,107,3733,2,4,1,34,2,Pañcapaññāsamavaggavaṇṇanā samattā.
  4679. 464679,107,3734,2,4,1,9,2,56 . Yasavaggo
  4680. 464680,107,3735,2,4,1,24,2,1 . Yasattheraapadānavaṇṇanā
  4681. 464681,107,3736,2,13,1,94,8,Chappaññāsame vagge paṭhamāpadāne mahāsamuddaṃ {oggayhā}tiādikaṃ āyasmato yasattherassa apadānaṃ.
  4682. 464682,107,3736,14,49,1,341,33,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle mahānubhāvo nāgarājā hutvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ attano bhavanaṃ netvā mahādānaṃ pavattesi, bhagavantaṃ mahagghena ticīvarena acchādesi, ekekañca bhikkhuṃ mahaggheneva paccekadussayugena sabbena ca samaṇaparikkhārena. "
  4683. 464683,107,3736,50,64,1,134,14,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto siddhatthassa bhagavato kāle seṭṭhiputto hutvā mahābodhimaṇḍalaṃ sattahi ratanehi pūjesi.
  4684. 464684,107,3736,65,72,1,63,7,Kassapassa bhagavato kāle sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ akāsi.
  4685. 464685,107,3736,73,98,1,208,23,"Evaṃ so sugatīsuyeva saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ mahāvibhavassa seṭṭhino putto hutvā sujātāya bhagavato khīrapāyāsaṃ dinnāya seṭṭhidhītāya kucchimhi nibbatti, yaso nāma nāmena paramasukhumālo. "
  4686. 464686,107,3736,99,112,1,63,10,"Tassa tayo pāsādā honti– eko hemantiko, eko gimhiko, eko vassikoti. "
  4687. 464687,107,3736,113,127,1,106,13,"So vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno vasati, heṭṭhāpāsādaṃ na otarati. "
  4688. 464688,107,3736,128,135,1,73,7,Hemantike pāsāde cattāro māse suphusitavātapānakavāṭe tattheva paṭivasati.
  4689. 464689,107,3736,136,142,1,64,6,Gimhike pāsāde bahukavāṭavātapānajālāhi sampanne tattheva vasati.
  4690. 464690,107,3736,143,148,1,59,5,Hatthapādānaṃ sukhumālatāya bhūmiyaṃ nisajjādikiccaṃ natthi.
  4691. 464691,107,3736,149,155,1,69,6,Simbalitulādipuṇṇasabhāve attharitvā tattha upadhānāni kiccāni karoti.
  4692. 464692,107,3736,156,177,1,182,19,"Evaṃ devaloke devakumāro viya pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa paṭikacceva niddā okkami, parijanassāpi niddā okkami, sabbarattiyo ca telapadīpo jhāyati. "
  4693. 464693,107,3736,178,218,1,280,33,"Atha kho yaso kulaputto paṭikacceva pabujjhitvā addasa sakaṃ parijanaṃ supantaṃ aññissā kacche vīṇaṃ, aññissā kaṇṭhe mudiṅgaṃ, aññissā kacche āḷambaraṃ, aññaṃ vikesikaṃ, vikkheḷikaṃ, aññā vippalapantiyo hatthapattaṃ susānaṃ maññe, disvānassa ādīnavo pāturahosi, nibbidāya cittaṃ saṇṭhāsi. "
  4694. 464694,107,3736,219,225,1,38,6,Atha kho yaso kulaputto udānaṃ udānesi–
  4695. 464695,107,3736,226,238,1,42,7,"‘‘ upaddutaṃ vata bho, upassaṭṭhaṃ vata bho’’ ti. "
  4696. 464696,107,3737,2,16,1,108,12,"Atha kho yaso kulaputto suvaṇṇapādukāyo ārohitvā yena nivesanadvāraṃ tenupasaṅkami, amanussā dvāraṃ vivariṃsu–"
  4697. 464697,107,3737,17,31,1,77,9,‘‘ mā yasassa kulaputtassa koci antarāyamakāsi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ ti.
  4698. 464698,107,3737,32,43,1,81,10,"Atha kho yaso kulaputto yena nagaradvāraṃ tenupasaṅkami, amanussā dvāraṃ vivariṃsu–"
  4699. 464699,107,3737,44,57,1,77,9,‘‘ mā yasassa kulaputtassa koci antarāyamakāsi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ ti.
  4700. 464700,107,3737,58,66,1,62,8,Atha kho yaso kulaputto yena isipatanaṃ migadāyo tenupasaṅkami.
  4701. 464701,107,3738,2,27,1,189,23,"Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ajjhokāse caṅkamati, addasā kho bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ dūratova āgacchantaṃ, disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi. "
  4702. 464702,107,3738,28,36,1,56,8,Atha kho yaso kulaputto bhagavato avidūre udānaṃ udānesi–
  4703. 464703,107,3738,37,49,1,42,7,"‘‘ upaddutaṃ vata bho, upassaṭṭhaṃ vata bho’’ ti. "
  4704. 464704,107,3738,50,57,1,43,6,Atha kho bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ etadavoca–
  4705. 464705,107,3738,58,82,1,84,13,"‘‘ idaṃ kho, yasa, anupaddutaṃ, idaṃ anupassaṭṭhaṃ, ehi, yasa, nisīda, dhammaṃ te desessāmī’’ ti. "
  4706. 464706,107,3738,83,135,1,377,42,"Atha kho yaso kulaputto,‘‘ idaṃ kira anupaddutaṃ, idaṃ anupassaṭṭhan’’ ti haṭṭho udaggo suvaṇṇapādukāhi orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinnassa kho yasassa kulaputtassa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. "
  4707. 464707,107,3738,136,159,1,194,21,"Yadā bhagavā aññāsi yasaṃ kulaputtaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. "
  4708. 464708,107,3738,160,178,1,164,17,"Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva yasassa kulaputtassa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi–"
  4709. 464709,107,3738,179,191,1,54,7,"‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamman’’ ti. "
  4710. 464710,107,3739,2,16,1,116,14,Atha kho yasassa kulaputtassa mātā pāsādaṃ abhiruhitvā yasaṃ kulaputtaṃ apassantī yena seṭṭhi gahapati tenupasaṅkami;
  4711. 464711,107,3739,17,21,1,41,4,upasaṅkamitvā seṭṭhiṃ gahapatiṃ etadavoca–
  4712. 464712,107,3739,22,33,1,36,7,‘‘ putto te gahapati yaso na dissatī’’ ti.
  4713. 464713,107,3739,34,48,1,102,12,"Atha kho, seṭṭhi gahapati, catuddisā assadūte uyyojetvā sāmaṃyeva yena isipatanaṃ migadāyo tenupasaṅkami. "
  4714. 464714,107,3739,49,61,1,79,9,"Addasā kho, seṭṭhi gahapati, suvaṇṇapādukānaṃ nikkhepaṃ, disvāna taṃyeva anugamāsi. "
  4715. 464715,107,3739,62,73,1,85,10,"Addasā kho bhagavā seṭṭhiṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ, disvāna bhagavato etadahosi–"
  4716. 464716,107,3739,74,95,1,137,16,"‘‘ yaṃnūnāhaṃ tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhareyyaṃ, yathā seṭṭhi gahapati idha nisinno idha nisinnaṃ yasaṃ kulaputtaṃ na passeyyā’’ ti. "
  4717. 464717,107,3739,96,102,1,60,6,Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharesi.
  4718. 464718,107,3739,103,112,1,51,7,Atha kho seṭṭhi gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
  4719. 464719,107,3739,113,116,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4720. 464720,107,3739,117,130,1,47,7,"‘‘ api, bhante, bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ passeyyā’’ ti. "
  4721. 464721,107,3739,131,145,1,92,13,"Tena hi gahapati nisīda, appeva nāma idha nisinno idha nisinnaṃ yasaṃ kulaputtaṃ passeyyāsīti. "
  4722. 464722,107,3739,146,187,1,279,34,"Atha kho seṭṭhi gahapati‘‘ idheva kirāhaṃ nisinno idha nisinnaṃ yasaṃ kulaputtaṃ passissāmī’’ ti haṭṭho udaggo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinnassa kho seṭṭhissa gahapatissa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi… pe… aparappaccayo atthu sāsane bhagavantaṃ etadavoca–"
  4723. 464723,107,3739,188,229,1,255,29,"‘‘ abhikkantaṃ bhante, abhikkantaṃ bhante, seyyathāpi , bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya‘ cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ ti, evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. "
  4724. 464724,107,3739,230,251,1,135,16,"Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca, upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan’’ ti. "
  4725. 464725,107,3739,252,258,1,41,6,Sova loke paṭhamaṃ upāsako ahosi tevāciko.
  4726. 464726,107,3740,2,17,1,138,15,Atha kho yasassa kulaputtassa pituno dhamme desiyamāne yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āyavehi cittaṃ vimucci.
  4727. 464727,107,3740,18,22,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4728. 464728,107,3740,23,59,1,280,29,"‘‘ yasassa kho kulaputtassa pituno dhamme desiyamāne yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, abhabbo kho yaso kulaputto hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ, seyyathāpi pubbe agārikabhūto, yaṃnūnāhaṃ taṃ iddhābhisaṅkhāraṃ paṭippassambheyyan’’ ti. "
  4729. 464729,107,3740,60,66,1,55,6,Atha kho bhagavā taṃ iddhābhisaṅkhāraṃ paṭippassambhesi.
  4730. 464730,107,3740,67,79,1,87,11,"Addasā kho seṭṭhi gahapati yasaṃ kulaputtaṃ nisinnaṃ, disvāna yasaṃ kulaputtaṃ etadavoca–"
  4731. 464731,107,3740,80,96,1,62,9,"‘‘ mātā te tāta, yasa, paridevasokasamāpannā, dehi mātuyā jīvitan’’ ti. "
  4732. 464732,107,3740,97,103,1,44,6,Atha kho yaso kulaputto bhagavantaṃ ullokesi.
  4733. 464733,107,3740,104,110,1,44,6,Atha kho bhagavā seṭṭhiṃ gahapatiṃ etadavoca–
  4734. 464734,107,3740,111,156,1,286,35,"‘‘ taṃ kiṃ maññasi, gahapati, yassa sekkhena ñāṇena sekkhena dassanena dhammo diṭṭho vidito seyyathāpi tayā, tassa yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, bhabbo nu kho so, gahapati, hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agārikabhūto’’ ti?"
  4735. 464735,107,3740,157,165,1,15,3,"‘‘ No hetaṃ, bhante’’."
  4736. 464736,107,3740,166,210,1,299,34,"‘‘ Yasassa kho, gahapati, kulaputtassa sekkhena ñāṇena sekkhena dassanena dhammo diṭṭho vidito seyyathāpi tayā, tassa yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, abhabbo kho, gahapati, yaso kulaputto hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agārikabhūto’’ ti."
  4737. 464737,107,3740,211,251,1,217,25,"‘‘ Lābhā, bhante, yasassa kulaputtassa, suladdhaṃ, bhante, yasassa kulaputtassa , yathā yasassa kulaputtassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, adhivāsetu me, bhante bhagavā, ajjatanāya bhattaṃ yasena kulaputtena pacchāsamaṇenā’’ ti ."
  4738. 464738,107,3740,252,259,1,31,3,‘‘ Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena’’.
  4739. 464739,107,3740,260,275,1,116,13,"Atha kho seṭṭhi gahapati , bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. "
  4740. 464740,107,3740,276,285,1,81,9,Atha kho yaso kulaputto acirapakkante seṭṭhimhi gahapatimhi bhagavantaṃ etadavoca–
  4741. 464741,107,3740,286,301,1,71,8,"‘‘ labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan’’ ti."
  4742. 464742,107,3740,302,311,1,28,5,‘‘ Ehi bhikkhū’’ ti bhagavā avoca–
  4743. 464743,107,3740,312,331,1,104,13,"‘‘ svākkhāto dhammo, cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ ti, sāva tassa āyasmato upasampadā ahosi. "
  4744. 464744,107,3741,2,15,1,96,9,1. Arahā pana hutvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento mahāsamuddaṃ {oggayhā}tiādimāha.
  4745. 464745,107,3741,16,46,1,207,27,"Tattha samuddan ti aṅgulimuddāya saṃ suṭṭhu dassetabbato samuddo, atha vā saṃ suṭṭhu udiyati khobhiyati pasodhiyati ghosanaṃ karonto āluḷiyatīti samuddo, mahanto ca so samuddo cāti mahāsamuddo, taṃ mahāsamuddaṃ. "
  4746. 464746,107,3741,47,61,1,124,12,"{Oggayhā}ti ajjhogāhetvā abbhantaraṃ pavisitvā tassa mahāsamuddassa anto pavisitvā, sāmyatthe cetaṃ upayogavacananti daṭṭhabbaṃ. "
  4747. 464747,107,3741,62,95,1,244,31,"Bhavanaṃ me sumāpitan ti ettha bhavanti nibbattanti nivasanti catūhi iriyāpathehi vāsaṃ kappenti etthāti bhavanaṃ, mayhaṃ taṃ bhavanaṃ taṃ vimānaṃ taṃ pāsādaṃ pañcapākārakūṭāgārehi saṃ suṭṭhu māpitaṃ nagaraṃ, attano balena suṭṭhu nimmitanti attho. "
  4748. 464748,107,3741,96,114,1,167,16,"Sunimmitā {pokkharaṇī}ti sumahantā hutvā bhūtā itā gatā pavattā khaṇitā katāti pokkharaṇī, macchakacchapapupphapulinatitthamadhurodakādīhi suṭṭhu nibbattā nimmitāti attho. "
  4749. 464749,107,3741,115,124,1,93,8,{Cakkavākūpakūjitā}ti cakkavākakukkuṭahaṃsādīhi kūjitā ghositā nāditā sā pokkharaṇīti sambandho.
  4750. 464750,107,3741,125,137,1,150,12,Ito paraṃ nadīvanadvipadacatuppadapādapapakkhīnaṃ vaṇṇañca sumedhassa bhagavato dassanañca nimantetvā sumedhassa bhagavato dānakkamañca suviññeyyameva.
  4751. 464751,107,3742,2,19,1,162,15,"Lokāhutipaṭiggahan ti ettha loke āhuti lokāhuti, kāmarūpārūpasaṅkhātassa lokassa āhutiṃ pūjāsakkāraṃ paṭiggaṇhātīti lokāhutipaṭiggahaṃ, sumedhaṃ bhagavantanti attho. "
  4752. 464752,107,3742,20,24,1,62,4,Sesaṃ byākaraṇadānañca arahattappattaphalañca suviññeyyamevāti.
  4753. 464753,107,3743,2,4,1,32,2,Yasattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  4754. 464754,107,3744,2,4,1,31,2,2 . Nadīkassapattheraapadānavaṇṇanā
  4755. 464755,107,3745,2,12,1,84,6,Dutiyāpadāne padumuttarassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato nadīkassapattherassa apadānaṃ.
  4756. 464756,107,3745,13,43,1,298,30,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso attanā ropitassa ambarukkhassa paṭhamuppannaṃ manosilāvaṇṇaṃ ekaṃ ambaphalaṃ adāsi.
  4757. 464757,107,3745,44,72,1,288,28,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule uruvelakassapassa bhātā hutvā nibbatto vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ anicchanto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tīhi tāpasasatehi saddhiṃ nerañjarāya nadiyā tīre assamaṃ māpetvā viharati.
  4758. 464758,107,3745,73,81,1,65,7,Nadītīre vasanato kassapagottatāya ca {nadīkassapo}ti samaññā ahosi.
  4759. 464759,107,3745,82,88,1,61,6,Tassa bhagavā saparisassa ehibhikkhubhāvena upasampadaṃ adāsi.
  4760. 464760,107,3745,89,109,1,65,7,So bhagavato gayāsīse ādittapariyāya desanāya( mahāva.54; saṃ. ni.4.28) arahatte patiṭṭhāsi.
  4761. 464761,107,3746,2,16,1,119,13,Tatrāyaṃ anupubbikathā– satthā yasaṃ kulaputtaṃ pabbājetvā uruvelāyaṃ tayo bhātikajaṭile dametuṃ yena uruvelā tadavasari.
  4762. 464762,107,3746,17,62,1,359,42,"Tena kho pana samayena uruvelāyaṃ tayo jaṭilā paṭivasanti uruvelakassapo nadīkassapo gayākassapoti, tesu uruvelakassapo jaṭilo pañcannaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho, nadīkassapo jaṭilo tiṇṇaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho, gayākassapo jaṭilo dvinnaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho. "
  4763. 464763,107,3746,63,71,1,70,8,Atha kho bhagavā yena uruvelakassapassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami;
  4764. 464764,107,3746,72,76,1,47,4,upasaṅkamitvā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca–
  4765. 464765,107,3746,77,92,1,53,8,"‘‘ sace te, kassapa, agaru, vaseyyāma ekarattaṃ agyāgāre’’ ti. "
  4766. 464766,107,3746,93,111,1,92,14,"Na kho me, mahāsamaṇa, garu, caṇḍettha nāgarājā iddhimā āsiviso ghoraviso, so taṃ mā viheṭhesīti. "
  4767. 464767,107,3746,112,129,1,93,13,Dutiyampi kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca… pe… tatiyampi… pe… so taṃ mā viheṭhesīti.
  4768. 464768,107,3746,130,143,1,65,9,"Appeva maṃ na viheṭheyya, iṅgha tvaṃ, kassapa, anujānāhi agyāgāranti . "
  4769. 464769,107,3746,144,149,1,31,3,"Vihara, mahāsamaṇa, yathāsukhanti. "
  4770. 464770,107,3746,150,166,1,141,16,Atha kho bhagavā agyāgāraṃ pavisitvā tiṇasanthārakaṃ paññapetvā nisīdi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.
  4771. 464771,107,3747,2,12,1,64,9,"Addasā kho so nāgo bhagavantaṃ paviṭṭhaṃ, disvā dummano padhūpāyi. "
  4772. 464772,107,3747,13,18,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi –
  4773. 464773,107,3747,19,38,1,126,14,‘‘ yaṃnūnāhaṃ imassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañca maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṃ pariyādiyeyyan’’ ti.
  4774. 464774,107,3747,39,46,1,71,7,Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā padhūpāyi.
  4775. 464775,107,3747,47,54,1,42,7,Atha kho so nāgo makkhaṃ asahamāno pajjali.
  4776. 464776,107,3747,55,59,1,41,4,Bhagavāpi tejodhātuṃ samāpajjitvā pajjali.
  4777. 464777,107,3747,60,68,1,78,8,Ubhinnaṃ sajotibhūtānaṃ agyāgāraṃ ādittaṃ viya hoti sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ.
  4778. 464778,107,3747,69,76,1,51,7,Atha kho te jaṭilā agyāgāraṃ parivāretvā evamāhaṃsu–
  4779. 464779,107,3747,77,90,1,50,7,"‘‘ abhirūpo vata, bho, mahāsamaṇo nāgena viheṭhiyatī’’ ti. "
  4780. 464780,107,3747,91,114,1,204,23,Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena tassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañca maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṃ pariyādiyitvā patte pakkhipitvā uruvelakassapassa jaṭilassa dassesi–
  4781. 464781,107,3747,115,130,1,52,9,"‘‘ ayaṃ te, kassapa, nāgo pariyādinno assa tejasā tejo’’ ti. "
  4782. 464782,107,3747,131,136,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4783. 464783,107,3747,137,165,1,168,22,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma caṇḍassa nāgarājassa iddhimato āsivisassa ghoravisassa tejasā tejaṃ pariyādiyissati, na tveva kho arahā yathā ahan’’ ti."
  4784. 464784,107,3748,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Nerañjarāyaṃ bhagavā, uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ avoca; "
  4785. 464785,107,3749,2,13,1,53,8,"Sace te kassapa agaru, viharemu ajjaṇho aggisālamhī’’ ti."
  4786. 464786,107,3750,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Na kho me mahāsamaṇa garu, phāsukāmova taṃ nivāremi; "
  4787. 464787,107,3751,2,8,1,44,5,"Caṇḍettha nāgarājā, iddhimā āsiviso ghoraviso; "
  4788. 464788,107,3752,2,9,1,22,5,So taṃ mā viheṭhesī’’ ti.
  4789. 464789,107,3753,2,15,1,65,10,"‘ ‘ Appeva maṃ na viheṭheyya, iṅgha tvaṃ kassapa anujānāhi agyāgāranti; "
  4790. 464790,107,3754,2,9,1,46,6,"Dinnanti naṃ viditvā, abhīto pāvisi bhayamatīto."
  4791. 464791,107,3755,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Disvā isiṃ paviṭṭhaṃ, ahināgo dummano padhūpāyi; "
  4792. 464792,107,3756,2,8,1,52,5,"Sumanamanaso adhimano, manussanāgopi tattha padhūpāyi."
  4793. 464793,107,3757,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Makkhañca asahamāno, ahināgo pāvakova pajjali; "
  4794. 464794,107,3758,2,7,1,46,4,"Tejodhātusukusalo , manussanāgopi tattha pajjali."
  4795. 464795,107,3759,2,7,1,23,3,"‘ ‘ Ubhinnaṃ sajotibhūtānaṃ, "
  4796. 464796,107,3760,2,7,1,49,5,Agyāgāraṃ ādittaṃ hoti sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ;
  4797. 464797,107,3761,2,9,1,45,6,"Udicchare jaṭilā, abhirūpo vata bho mahāsamaṇo; "
  4798. 464798,107,3762,2,5,1,29,3,Nāgena viheṭhiyatīti bhaṇanti.
  4799. 464799,107,3763,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Atha tassā rattiyā accayena, hatā nāgassa acciyo honti; "
  4800. 464800,107,3764,2,9,1,44,6,"Iddhimato pana ṭhitā, anekavaṇṇā acciyo honti."
  4801. 464801,107,3765,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Nīlā atha lohitikā, mañjiṭṭhā pītakā phalikavaṇṇāyo; "
  4802. 464802,107,3766,2,8,1,40,5,"Aṅgīrasassa kāye, anekavaṇṇā acciyo honti."
  4803. 464803,107,3767,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Pattamhi odahitvā, ahināgaṃ brāhmaṇassa dassesi; "
  4804. 464804,107,3768,2,14,1,52,9,"Ayaṃ te kassapa nāgo, pariyādinno assa tejasā tejo’’ ti. "
  4805. 464805,107,3769,2,13,1,99,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato iminā iddhipāṭihāriyena abhippasanno bhagavantaṃ etadavoca–
  4806. 464806,107,3769,14,28,1,49,7,"‘‘ idheva, mahāsamaṇa, vihara, ahaṃ te dhuvabhattenā’’ ti. "
  4807. 464807,107,3770,2,4,1,20,2,Paṭhamaṃ pāṭihāriyaṃ.
  4808. 464808,107,3771,2,13,1,92,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa assamassa avidūre aññatarasmiṃ vanasaṇḍe vihāsi.
  4809. 464809,107,3771,14,27,1,128,13,Atha kho cattāro mahārājāno abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;
  4810. 464810,107,3771,28,36,1,88,8,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṃsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā.
  4811. 464811,107,3771,37,47,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4812. 464812,107,3771,48,51,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4813. 464813,107,3771,52,77,1,155,18,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattaṃ, te nu kho te, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkamiṃsu; "
  4814. 464814,107,3771,78,89,1,83,9,upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṃsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā’’ ti.
  4815. 464815,107,3771,90,100,1,77,8,"Ete kho, kassapa, cattāro mahārājāno yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāyāti. "
  4816. 464816,107,3771,101,106,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4817. 464817,107,3771,107,133,1,141,19,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma cattāropi mahārājāno upasaṅkamissanti dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti . "
  4818. 464818,107,3771,134,144,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4819. 464819,107,3772,2,4,1,19,2,Dutiyaṃ pāṭihāriyaṃ.
  4820. 464820,107,3773,2,15,1,124,13,Atha kho sakko devānamindo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4821. 464821,107,3773,16,29,1,137,13,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca.
  4822. 464822,107,3773,30,40,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4823. 464823,107,3773,41,44,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4824. 464824,107,3773,45,71,1,152,18,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattaṃ, ko nu kho so, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkami; "
  4825. 464825,107,3773,72,88,1,132,14,upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ ti.
  4826. 464826,107,3773,89,99,1,73,8,"Eso kho, kassapa, sakko devānamindo yenāhaṃ tenupasaṅkami dhammassavanāyāti. "
  4827. 464827,107,3773,100,105,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4828. 464828,107,3773,106,132,1,139,19,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma sakkopi devānamindo upasaṅkamissati dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti . "
  4829. 464829,107,3773,133,143,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4830. 464830,107,3774,2,4,1,19,2,Tatiyaṃ pāṭihāriyaṃ.
  4831. 464831,107,3775,2,15,1,123,13,Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4832. 464832,107,3775,16,29,1,137,13,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca.
  4833. 464833,107,3775,30,40,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4834. 464834,107,3775,41,44,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4835. 464835,107,3775,45,70,1,152,18,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattaṃ, ko nu kho so, mahāsamaṇa, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkami; "
  4836. 464836,107,3775,71,87,1,132,14,upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ ti.
  4837. 464837,107,3775,88,98,1,72,8,"Eso kho, kassapa, brahmā sahampati yenāhaṃ tenupasaṅkami dhammassavanāyāti. "
  4838. 464838,107,3775,99,104,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4839. 464839,107,3775,105,131,1,138,19,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma brahmāpi sahampati upasaṅkamissati dhammassavanāya, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4840. 464840,107,3775,132,142,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4841. 464841,107,3776,2,4,1,21,2,Catutthaṃ pāṭihāriyaṃ.
  4842. 464842,107,3777,2,22,1,164,18,"Tena kho pana samayena uruvelakassapassa jaṭilassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamitukāmā honti. "
  4843. 464843,107,3777,23,28,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4844. 464844,107,3777,29,68,1,293,30,"‘‘ etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito, kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamissanti, sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṃ karissati, mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati, mama lābhasakkāro parihāyissati, aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā’’ ti. "
  4845. 464845,107,3777,69,86,1,172,17,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṃ gantvā tato piṇḍapātaṃ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṃ akāsi.
  4846. 464846,107,3777,87,97,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4847. 464847,107,3777,98,101,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4848. 464848,107,3777,102,145,1,184,28,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattaṃ, kiṃ nu kho, mahāsamaṇa, hiyyo nāgamāsi, apica mayaṃ taṃ sarāma,‘ kiṃ nu kho mahāsamaṇo nāgacchatī’ ti, khādanīyassa ca bhojanīyassa ca te paṭivīso ṭhapito’’ ti. "
  4849. 464849,107,3777,146,152,1,25,4,"Nanu te, kassapa, etadahosi–"
  4850. 464850,107,3777,153,211,1,449,47,"‘‘ etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamissanti, sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṃ karissati, mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati, mama lābhasakkāro parihāyissati, aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā’’ ti, so kho ahaṃ, kassapa, tava cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṃ gantvā tato piṇḍapātaṃ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṃ akāsinti. "
  4851. 464851,107,3777,212,217,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4852. 464852,107,3777,218,242,1,115,18,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma cetasāpi cittaṃ pajānissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4853. 464853,107,3777,243,253,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4854. 464854,107,3778,2,4,1,20,2,Pañcamaṃ pāṭihāriyaṃ.
  4855. 464855,107,3779,2,11,1,57,8,Tena kho pana samayena bhagavato paṃsukūlaṃ uppannaṃ hoti.
  4856. 464856,107,3779,12,16,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4857. 464857,107,3779,17,28,1,42,7,‘‘ kattha nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ dhoveyyan’’ ti?
  4858. 464858,107,3779,29,42,1,116,12,Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya pāṇinā pokkharaṇiṃ khaṇitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4859. 464859,107,3779,43,55,1,41,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ dhovatū’’ ti. "
  4860. 464860,107,3779,56,60,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4861. 464861,107,3779,61,72,1,45,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ parimaddeyyan’’ ti?
  4862. 464862,107,3779,73,83,1,92,10,Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi–
  4863. 464863,107,3779,84,96,1,45,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ parimaddatū’’ ti. "
  4864. 464864,107,3779,97,101,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4865. 464865,107,3779,102,113,1,41,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ ālambitvā uttareyyan’’ ti?
  4866. 464866,107,3779,114,124,1,89,10,Atha kho kakudhe adhivatthā devatā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṃ onāmesi–
  4867. 464867,107,3779,125,137,1,41,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, ālambitvā uttaratū’’ ti. "
  4868. 464868,107,3779,138,142,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4869. 464869,107,3779,143,154,1,44,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ vissajjeyyan’’ ti?
  4870. 464870,107,3779,155,165,1,92,10,Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi–
  4871. 464871,107,3779,166,178,1,44,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ vissajjetū’’ ti. "
  4872. 464872,107,3779,179,189,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4873. 464873,107,3779,190,193,1,35,3,upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4874. 464874,107,3779,194,238,1,221,31,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattaṃ, kiṃ nu kho, mahāsamaṇa, nāyaṃ pubbe idha pokkharaṇī sāyaṃ idha pokkharaṇī, nayimā silā pubbe upanikkhittā, kenimā silā upanikkhittā, nayimassa kakudhassa pubbe sākhā onatā, sāyaṃ sākhā onatā’’ ti? "
  4875. 464875,107,3779,239,255,1,72,10,"Idha me, kassapa, paṃsukūlaṃ uppannaṃ ahosi, tassa mayhaṃ, kassapa, etadahosi–"
  4876. 464876,107,3779,256,267,1,42,7,‘‘ kattha nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ dhoveyyan’’ ti?
  4877. 464877,107,3779,268,283,1,111,13,"Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya pāṇinā pokkharaṇiṃ khaṇitvā maṃ etadavoca–"
  4878. 464878,107,3779,284,296,1,41,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ dhovatū’’ ti. "
  4879. 464879,107,3779,297,305,1,50,6,"Sāyaṃ, kassapa, amanussena pāṇinā khaṇitā pokkharaṇī. "
  4880. 464880,107,3779,306,312,1,30,4,"Tassa mayhaṃ, kassapa, etadahosi–"
  4881. 464881,107,3779,313,324,1,45,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ parimaddeyyan’’ ti?
  4882. 464882,107,3779,325,338,1,95,11,"Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi–"
  4883. 464883,107,3779,339,351,1,45,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ parimaddatū’’ ti? "
  4884. 464884,107,3779,352,359,1,42,5,"Sāyaṃ, kassapa, amanussena upanikkhittā silā. "
  4885. 464885,107,3779,360,366,1,30,4,"Tassa mayhaṃ, kassapa, etadahosi–"
  4886. 464886,107,3779,367,378,1,41,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ ālambitvā uttareyyan’’ ti?
  4887. 464887,107,3779,379,392,1,92,11,"Atha kho, kassapa, kakudhe adhivatthā devatā mama cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṃ onāmesi–"
  4888. 464888,107,3779,393,405,1,41,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, ālambitvā uttaratū’’ ti? "
  4889. 464889,107,3779,406,409,1,26,3,Svāyaṃ āharahattho kakudho.
  4890. 464890,107,3779,410,416,1,30,4,"Tassa mayhaṃ, kassapa, etadahosi–"
  4891. 464891,107,3779,417,428,1,44,7,‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ vissajjeyyan’’ ti?
  4892. 464892,107,3779,429,443,1,95,11,"Atha kho, kassapa, sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi–"
  4893. 464893,107,3779,444,456,1,44,6,"‘‘ idha, bhante bhagavā, paṃsukūlaṃ vissajjetū’’ ti? "
  4894. 464894,107,3779,457,464,1,44,5,"Sāyaṃ, kassapa, amanussena upanikkhittā silāti. "
  4895. 464895,107,3779,465,469,1,36,4,Atha kho uruvelakassapassa etadahosi–
  4896. 464896,107,3779,470,495,1,125,18,"‘‘ mahiddhiko mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma sakkopi devānamindo veyyāvaccaṃ karissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4897. 464897,107,3779,496,506,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4898. 464898,107,3780,2,12,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4899. 464899,107,3780,13,17,1,37,4,upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocesi–
  4900. 464900,107,3780,18,29,1,36,5,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattan’’ ti."
  4901. 464901,107,3780,30,56,1,155,19,"‘‘ Gaccha tvaṃ, kassapa, āyāmahan’’ ti uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati, tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdi. "
  4902. 464902,107,3780,57,68,1,92,10,"Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃ agyāgāre nisinnaṃ, disvāna bhagavantaṃ etadavoca–"
  4903. 464903,107,3780,69,93,1,119,16,"‘‘ katamena tvaṃ, mahāsamaṇa, maggena āgato, ahaṃ tayā paṭhamataraṃ pakkanto, so tvaṃ paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno’’ ti?"
  4904. 464904,107,3780,94,114,1,120,15,"‘‘ Idhāhaṃ, kassapa, taṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati, tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno. "
  4905. 464905,107,3780,115,131,1,102,11,"Idaṃ kho, kassapa, jambuphalaṃ vaṇṇasampannaṃ gandhasampannaṃ rasasampannaṃ, sace ākaṅkhasi paribhuñjā’’ ti."
  4906. 464906,107,3780,132,148,1,63,9,"‘‘ Alaṃ, mahāsamaṇa, tvaṃyeva taṃ arahasi, tvaṃyeva taṃ paribhuñjā’’ ti. "
  4907. 464907,107,3780,149,154,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4908. 464908,107,3780,155,192,1,209,29,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma maṃ paṭhamataraṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati, tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4909. 464909,107,3780,193,203,1,90,10,Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi.
  4910. 464910,107,3781,2,12,1,80,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami;
  4911. 464911,107,3781,13,17,1,37,4,upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocesi–
  4912. 464912,107,3781,18,29,1,36,5,"‘‘ kālo, mahāsamaṇa, niṭṭhitaṃ bhattan’’ ti."
  4913. 464913,107,3781,30,76,1,255,32,"‘‘ Gaccha tvaṃ, kassapa, āyāmahan’’ ti uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati, tassā avidūre ambo… pe… tassā avidūre āmalakī… pe… tassā avidūre harītakī… pe… tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdi. "
  4914. 464914,107,3781,77,88,1,92,10,"Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃ agyāgāre nisinnaṃ, disvāna bhagavantaṃ etadavoca–"
  4915. 464915,107,3781,89,113,1,119,16,"‘‘ katamena tvaṃ, mahāsamaṇa, maggena āgato, ahaṃ tayā paṭhamataraṃ pakkanto, so tvaṃ paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno’’ ti?"
  4916. 464916,107,3781,114,130,1,114,12,"‘‘ Idhāhaṃ, kassapa, taṃ uyyojetvā tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno. "
  4917. 464917,107,3781,131,147,1,92,10,"Idaṃ kho, kassapa, pāricchattakapupphaṃ vaṇṇasampannaṃ gandhasampannaṃ, sace ākaṅkhasi gaṇhā’’ ti ."
  4918. 464918,107,3781,148,164,1,58,9,"‘‘ Alaṃ, mahāsamaṇa, tvaṃyeva taṃ arahasi, tvaṃyeva taṃ gaṇhā’’ ti. "
  4919. 464919,107,3781,165,170,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4920. 464920,107,3781,171,203,1,203,26,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma maṃ paṭhamataraṃ uyyojetvā tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4921. 464921,107,3782,2,14,1,83,12,Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritukāmā na sakkonti kaṭṭhāni phāletuṃ.
  4922. 464922,107,3782,15,20,1,34,5,Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi–
  4923. 464923,107,3782,21,36,1,86,11,‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma kaṭṭhāni phāletun’’ ti.
  4924. 464924,107,3782,37,44,1,50,6,Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca–
  4925. 464925,107,3782,45,55,1,30,4,"‘‘ phāliyantu, kassapa, kaṭṭhānī’’ ti."
  4926. 464926,107,3782,56,64,1,24,3,"‘‘ Phāliyantu, mahāsamaṇā’’ ti. "
  4927. 464927,107,3782,65,69,1,38,4,Sakideva pañca kaṭṭhasatāni phāliyiṃsu.
  4928. 464928,107,3782,70,75,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4929. 464929,107,3782,76,99,1,112,17,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma kaṭṭhānipi phāliyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4930. 464930,107,3783,2,14,1,81,12,Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritukāmā na sakkonti aggiṃ ujjaletuṃ.
  4931. 464931,107,3783,15,20,1,34,5,Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi–
  4932. 464932,107,3783,21,36,1,84,11,‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma aggiṃ ujjaletun’’ ti.
  4933. 464933,107,3783,37,43,1,50,6,Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca–
  4934. 464934,107,3783,44,54,1,27,4,"‘‘ ujjaliyantu, kassapa, aggī’’ ti."
  4935. 464935,107,3783,55,63,1,25,3,"‘‘ Ujjaliyantu, mahāsamaṇā’’ ti. "
  4936. 464936,107,3783,64,68,1,37,4,Sakideva pañca aggisatāni ujjaliyiṃsu.
  4937. 464937,107,3783,69,74,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4938. 464938,107,3783,75,98,1,109,17,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma aggīpi ujjaliyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4939. 464939,107,3784,2,15,1,80,12,Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritvā na sakkonti aggiṃ vijjhāpetuṃ.
  4940. 464940,107,3784,16,21,1,34,5,Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi–
  4941. 464941,107,3784,22,37,1,86,11,‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma aggiṃ vijjhāpetun’’ ti.
  4942. 464942,107,3784,38,44,1,50,6,Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca–
  4943. 464943,107,3784,45,55,1,27,4,"‘‘ vijjhāyantu, kassapa, aggī’’ ti."
  4944. 464944,107,3784,56,64,1,25,3,"‘‘ Vijjhāyantu, mahāsamaṇā’’ ti. "
  4945. 464945,107,3784,65,69,1,37,4,Sakideva pañca aggisatāni vijjhāyiṃsu.
  4946. 464946,107,3784,70,75,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4947. 464947,107,3784,76,99,1,109,17,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma aggīpi vijjhāyissanti, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4948. 464948,107,3785,2,20,1,163,17,Tena kho pana samayena te jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhakāsu himapātasamaye najjā nerañjarāya ummujjantipi nimujjantipi ummujjananimujjanampi karonti.
  4949. 464949,107,3785,21,32,1,96,11,Atha kho bhagavā pañcamattāni mandāmukhisatāni abhinimmini yattha te jaṭilā uttaritvā visibbesuṃ.
  4950. 464950,107,3785,33,38,1,34,5,Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi–
  4951. 464951,107,3785,39,51,1,76,8,‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathayimā mandāmukhiyo nimmitā’’ ti.
  4952. 464952,107,3785,52,57,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4953. 464953,107,3785,58,83,1,129,19,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, yatra hi nāma tāva bahū mandāmukhiyopi abhinimminissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4954. 464954,107,3786,2,24,1,136,20,"Tena kho pana samayena mahā akālamegho pāvassi, mahā udakavāhako sañjāyi, yasmiṃ padese bhagavā viharati so padeso udakena na otthaṭo hoti. "
  4955. 464955,107,3786,25,29,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4956. 464956,107,3786,30,43,1,76,9,‘‘ yaṃnūnāhaṃ samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkameyyan’’ ti.
  4957. 464957,107,3786,44,54,1,75,10,Atha kho bhagavā samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkami.
  4958. 464958,107,3786,55,82,1,162,22,"Atha kho uruvelakassapo jaṭilo‘‘ māheva kho mahāsamaṇo udakena vūḷho ahosī’’ ti nāvāya sambahulehi jaṭilehi saddhiṃ yasmiṃ padese bhagavā viharati, taṃ padesaṃ agamāsi. "
  4959. 464959,107,3786,83,100,1,137,15,"Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃ samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkamantaṃ, disvāna bhagavantaṃ etadavoca–"
  4960. 464960,107,3786,101,111,1,26,5,"‘‘ idaṃ nu tvaṃ, mahāsamaṇā’’ ti."
  4961. 464961,107,3786,112,125,1,71,8,"‘‘ Ayamahamasmi, kassapā’’ ti bhagavā vehāsaṃ abbhuggantvā nāvāya paccuṭṭhāsi. "
  4962. 464962,107,3786,126,131,1,46,5,Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi–
  4963. 464963,107,3786,132,157,1,111,18,"‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma udakampi na pavāhissati, na tveva ca kho arahā yathā ahan’’ ti. "
  4964. 464964,107,3787,2,6,1,28,4,Atha kho bhagavato etadahosi–
  4965. 464965,107,3787,7,38,1,162,23,"‘‘ cirampi kho imassa moghapurisassa evaṃ bhavissati‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo, na tveva ca kho arahā yathā ahan’ ti, yaṃnūnāhaṃ imaṃ jaṭilaṃ saṃvejeyyan’’ ti. "
  4966. 464966,107,3787,39,45,1,50,6,Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca–
  4967. 464967,107,3787,46,76,1,139,21,"‘‘ neva ca kho tvaṃ, kassapa, arahā, nāpi arahattamaggasamāpanno, sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṃ arahā vā assasi arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ ti. "
  4968. 464968,107,3787,77,87,1,86,10,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca–
  4969. 464969,107,3787,88,103,1,71,8,"‘‘ labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan’’ ti."
  4970. 464970,107,3787,104,133,1,144,20,"‘‘ Tvaṃ khosi, kassapa, pañcannaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako vināyako aggo pamukho pāmokkho, tepi tāva apalokehi, yathā te maññissanti, tathā te karissantī’’ ti. "
  4971. 464971,107,3787,134,142,1,59,8,Atha kho uruvelakassapo jaṭilo yena te jaṭilā tenupasaṅkami;
  4972. 464972,107,3787,143,147,1,33,4,upasaṅkamitvā te jaṭile etadavoca–
  4973. 464973,107,3787,148,166,1,88,11,"‘‘ icchāmahaṃ, bho, mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carituṃ, yathā bhavanto maññanti tathā karontū’’ ti."
  4974. 464974,107,3787,167,192,1,143,16,"‘‘ Cirapaṭikā mayaṃ, bho, mahāsamaṇe abhippasannā, sace bhavaṃ mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carissati, sabbeva mayaṃ mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carissāmā’’ ti. "
  4975. 464975,107,3787,193,206,1,117,13,Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;
  4976. 464976,107,3787,207,214,1,70,7,upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ–
  4977. 464977,107,3787,215,231,1,77,9,"‘‘ labheyyāma mayaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyāma upasampadan’’ ti."
  4978. 464978,107,3787,232,242,1,31,5,"‘‘ Etha, bhikkhavo’’ ti bhagavā avoca–"
  4979. 464979,107,3787,243,256,1,70,8,"‘‘ svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ ti. "
  4980. 464980,107,3787,257,262,1,40,5,Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi.
  4981. 464981,107,3788,2,15,1,119,12,"Addasā kho nadīkassapo jaṭilo kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake vuyhamāne, disvānassa etadahosi–"
  4982. 464982,107,3788,16,29,1,49,8,"‘‘ māheva me bhātuno upasaggo ahosī’’ ti, jaṭile pāhesi–"
  4983. 464983,107,3788,30,47,1,105,12,"‘‘ gacchatha me bhātaraṃ jānāthā’’ ti, sāmañca tīhi jaṭilasatehi saddhiṃ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami; "
  4984. 464984,107,3788,48,53,1,50,4,upasaṅkamitvā āyasmantaṃ uruvelakassapaṃ etadavoca–
  4985. 464985,107,3788,54,66,1,28,6,"‘‘ idaṃ nu kho, kassapa, seyyo’’ ti?"
  4986. 464986,107,3788,67,76,1,21,4,"‘‘ Āmāvuso, idaṃ seyyo’’ ti. "
  4987. 464987,107,3788,77,91,1,117,13,Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;
  4988. 464988,107,3788,92,99,1,70,7,upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ–
  4989. 464989,107,3788,100,116,1,77,9,"‘‘ labheyyāma mayaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyāma upasampadan’’ ti."
  4990. 464990,107,3788,117,127,1,31,5,"‘‘ Etha, bhikkhavo’’ ti bhagavā avoca–"
  4991. 464991,107,3788,128,141,1,70,8,"‘‘ svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ ti. "
  4992. 464992,107,3788,142,147,1,40,5,Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi.
  4993. 464993,107,3789,2,15,1,119,12,"Addasā kho gayākassapo jaṭilo kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake vuyhamāne, disvānassa etadahosi–"
  4994. 464994,107,3789,16,29,1,50,8,"‘‘ māheva me bhātūnaṃ upasaggo ahosī’’ ti, jaṭile pāhesi–"
  4995. 464995,107,3789,30,47,1,105,12,"‘‘ gacchatha me bhātaro jānāthā’’ ti, sāmañca dvīhi jaṭilasatehi saddhiṃ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami; "
  4996. 464996,107,3789,48,52,1,50,4,upasaṅkamitvā āyasmantaṃ uruvelakassapaṃ etadavoca–
  4997. 464997,107,3789,53,65,1,28,6,"‘‘ idaṃ nu kho, kassapa, seyyo’’ ti?"
  4998. 464998,107,3789,66,75,1,21,4,"‘‘ Āmāvuso, idaṃ seyyo’’ ti. "
  4999. 464999,107,3789,76,89,1,117,13,Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;
  5000. 465000,107,3789,90,97,1,70,7,upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ–
  5001. 465001,107,3789,98,114,1,77,9,"‘‘ labheyyāma mayaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyāma upasampadan’’ ti."
  5002. 465002,107,3789,115,126,1,31,5,"‘‘ Etha, bhikkhavo’’ ti, bhagavā avoca–"
  5003. 465003,107,3789,127,140,1,70,8,"‘‘ svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’ ti. "
  5004. 465004,107,3789,141,146,1,40,5,Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi.
  5005. 465005,107,3790,2,33,1,208,22,"‘ ‘ Bhagavato adhiṭṭhānena pañca kaṭṭhasatāni na phāliyiṃsu, phāliyiṃsu, aggī na ujjaliyiṃsu, ujjaliyiṃsu, na vijjhāyiṃsu, vijjhāyiṃsu, pañca mandāmukhisatāni abhinimmini, etena nayena aḍḍhuḍḍhapāṭihāriyasahassāni honti."
  5006. 465006,107,3791,2,21,1,154,18,‘ ‘ Atha kho bhagavā uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena gayāsīsaṃ tena cārikaṃ pakkāmi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ sahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.
  5007. 465007,107,3791,22,30,1,70,8,Tatra sudaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena.
  5008. 465008,107,3791,31,45,1,34,5,Tatra kho bhagavā bhikkhu āmantesi( saṃ. ni.4.28)–
  5009. 465009,107,3791,46,89,1,243,28,"‘ sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ, kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ, cakkhu, bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cakkhusamphasso āditto, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. "
  5010. 465010,107,3791,90,108,1,139,16,"Kena ādittaṃ, rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi? "
  5011. 465011,107,3791,109,165,1,293,40,"Sotaṃ ādittaṃ, saddā ādittā… pe… ghānaṃ ādittaṃ, gandhā ādittā… pe… jivhā ādittā, rasā ādittā… pe… kāyo āditto, phoṭṭhabbā ādittā… pe… mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ. "
  5012. 465012,107,3791,166,188,1,140,17,"Kena ādittaṃ, rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’’’ ti vadāmi."
  5013. 465013,107,3792,2,35,1,251,26,"‘ ‘ Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. "
  5014. 465014,107,3792,36,92,1,393,40,"Sotasmimpi nibbindati, saddesupi nibbindati… pe… ghānasmimpi nibbindati, gandhesupi nibbindati… pe… jivhāyapi nibbindati, rasesupi nibbindati… pe… kāyasmimpi nibbindati, phoṭṭhabbesupi nibbindati… pe… manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. "
  5015. 465015,107,3792,93,123,1,154,19,"Nibbindaṃ virajjati , virāgā vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti,‘ khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ ti pajānātī’’ ti. "
  5016. 465016,107,3793,2,12,1,102,10,Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu.
  5017. 465017,107,3794,2,22,1,173,15,29. Evaṃ ādittapariyāyadesanaṃ sutvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ sampatto nadīkassapo thero somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {bhagavato}tiādimāha.
  5018. 465018,107,3794,23,33,1,83,9,"Tattha aggaphalan ti uttamaphalaṃ, attanā ropitaambarukkhassa ādimhi gahitaphalaṃ vā. "
  5019. 465019,107,3794,34,36,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  5020. 465020,107,3795,2,4,1,39,2,Nadīkassapattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5021. 465021,107,3796,2,4,1,31,2,3 . Gayākassapattheraapadānavaṇṇanā
  5022. 465022,107,3797,2,9,1,81,6,Tatiyāpadāne ajinacammavatthohan tiādikaṃ āyasmato gayākassapattherassa apadānaṃ.
  5023. 465023,107,3797,10,38,1,286,28,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto ito ekatiṃsakappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane assamaṃ māpetvā vanamūlaphalāhāro vasati.
  5024. 465024,107,3797,39,62,1,190,22,"Tena ca samayena bhagavā eko adutiyo tassa assamasamīpenāgacchi, so bhagavantaṃ disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito velaṃ olokento manoharāni kolaphalāni satthu upanesi. "
  5025. 465025,107,3797,63,83,1,211,20,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā dvīhi tāpasasatehi saddhiṃ gayāya viharati.
  5026. 465026,107,3797,84,93,1,69,8,Gayāya vasanato hissa kassapagottatāya ca {gayākassapo}ti samaññā ahosi.
  5027. 465027,107,3797,94,107,1,139,13,So bhagavato saddhiṃ parisāya ehibhikkhūpasampadaṃ datvā nadīkassapassa vuttanayena ādittapariyāya desanāya ovadiyamāno arahatte patiṭṭhāsi.
  5028. 465028,107,3798,2,15,1,99,9,35. So arahattaṃ patvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ajinacammavatthohan tiādimāha .
  5029. 465029,107,3798,16,22,1,79,5,Tattha {ajinacammavattho}ti tāpasapabbajitattā ajinacammanivāsanapāvuraṇoti attho.
  5030. 465030,107,3798,23,28,1,71,4,{Khāribhāradharo}ti tāpasakāle tāpasaparikkhāraparipuṇṇakājadharoti attho.
  5031. 465031,107,3798,29,31,1,31,2,Khārikatāpasaparikkhāre pūretvā.
  5032. 465032,107,3798,32,42,1,71,10,Kolaṃ ahāsi assaman ti kolaphalaṃ assame pūretvā assame nisinnoti attho.
  5033. 465033,107,3798,43,53,1,72,9,Agopayin ti pāṭhe kolaphalaṃ pariyesitvā assamaṃ gopesiṃ rakkhinti attho.
  5034. 465034,107,3798,54,57,1,29,3,Sesaṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
  5035. 465035,107,3799,2,4,1,39,2,Gayākassapattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5036. 465036,107,3800,2,4,1,26,2,4 . Kimilattheraapadānavaṇṇanā
  5037. 465037,107,3801,2,9,1,78,6,Catutthāpadāne nibbute {kakusandhamhī}tiādikaṃ āyasmato kimilattherassa apadānaṃ.
  5038. 465038,107,3801,10,37,1,241,26,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto kakusandhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto parinibbute satthari tassa dhātuyo uddissa salalamālāhi maṇḍapaṃ kāretvā pūjaṃ akāsi.
  5039. 465039,107,3801,38,56,1,171,17,So tena puññakammena tāvatiṃsesu uppajjitvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare sakyarājakule nibbattitvā {kimilo}ti tassa nāmaṃ akāsi.
  5040. 465040,107,3801,57,62,1,46,5,So vayappatto bhogasampattiyā pamatto viharati.
  5041. 465041,107,3801,63,86,1,216,22,"Tassa ñāṇaparipākaṃ ñatvā saṃvegajananatthaṃ anupiyāyaṃ viharanto satthā paṭhamayobbane ṭhitaṃ ramaṇīyaṃ itthirūpaṃ abhinimminitvā purato dassetvā puna anukkamena yathā jarārogavipattīhi abhibhūtā dissati, tathā akāsi. "
  5042. 465042,107,3801,87,101,1,124,14,Taṃ disvā kimilakumāro ativiya saṃvegajāto attano saṃvegaṃ pakāsento bhagavato pākaṭaṃ katvā laddhānusāsano arahattaṃ pāpuṇi.
  5043. 465043,107,3802,2,15,1,99,9,42. So arahattaṃ patvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {kakusandhamhī}tiādimāha.
  5044. 465044,107,3802,16,23,1,63,6,Brāhmaṇamhi {vusīmatī}ti pañcahi vasitāhi vasippattamhi bhagavati.
  5045. 465045,107,3802,24,33,1,106,9,Brāhmaṇassa sabbaguṇagaṇehi maṇḍitattā abhivūḷhītattā brāhmaṇamhi kakusandhe bhagavati parinibbuteti attho.
  5046. 465046,107,3802,34,37,1,25,3,Sesaṃ sabbaṃ uttānamevāti.
  5047. 465047,107,3803,2,4,1,34,2,Kimilattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5048. 465048,107,3804,2,4,1,30,2,5 . Vajjiputtattheraapadānavaṇṇanā
  5049. 465049,107,3805,2,10,1,66,5,Sahassaraṃsī {bhagavā}tiādikaṃ āyasmato vajjiputtattherassa apadānaṃ.
  5050. 465050,107,3805,11,30,1,190,19,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito catunavutikappe ekaṃ paccekabuddhaṃ bhikkhāya gacchantaṃ disvā pasannamānaso kadaliphalāni adāsi.
  5051. 465051,107,3805,31,47,1,155,15,"So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ licchavirājakumāro hutvā nibbatti, vajjirājaputtattā vajjiputto tvevassa samaññā. "
  5052. 465052,107,3805,48,69,1,221,21,So daharo hutvā hatthisippādisikkhanakālepi hetusampannatāya nissaraṇajjhāsayova hutvā vicaranto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho satthu santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ katvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi.
  5053. 465053,107,3805,70,99,1,273,29,Chaḷabhiñño pana hutvā aparabhāge aciraparinibbute satthari dhammaṃ saṅgāyituṃ saṅketaṃ katvā mahātheresu tattha tattha viharantesu ekadivasaṃ āyasmantaṃ ānandaṃ sekhaṃyeva samānaṃ mahatiyā parisāya parivutaṃ dhammaṃ desentaṃ disvā tassa uparimaggādhigamāya ussāhaṃ janento–
  5054. 465054,107,3806,2,11,1,53,6,"‘ ‘ Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya; "
  5055. 465055,107,3807,2,24,1,70,12,"Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ ti.( theragā.119)– gāthaṃ abhāsi; "
  5056. 465056,107,3808,2,37,1,310,28,"Tattha rukkhamūlagahanan ti rukkhamūlabhūtaṃ gahanaṃ, gahanañhi atthi, na rukkhamūlaṃ, rukkhamūlañca atthi, na gahanaṃ, tesu rukkhamūlaggahaṇena ṭhānassa chāyāya sampannatāya vātātapaparissayābhāvaṃ dīpeti, gahanaggahaṇena nivātabhāvena vātaparissayābhāvaṃ janasambādhābhāvañca dasseti, tadubhayena ca bhāvanāyogyataṃ. "
  5057. 465057,107,3808,38,41,1,21,2,{Pasakkiyā}ti upagantvā.
  5058. 465058,107,3808,42,61,1,113,14,Nibbānaṃ hadayasmiṃ {opiyā}ti‘‘ evaṃ mayā paṭipajjitvā nibbānaṃ adhigantabban’’ ti nibbutiṃ hadaye ṭhapetvā citte katvā.
  5059. 465059,107,3808,62,70,1,82,6,"{Jhāyā}ti tilakkhaṇūpanijjhānena jhāya, vipassanābhāvanāsahitaṃ maggabhāvanaṃ bhāvehi. "
  5060. 465060,107,3808,71,75,1,42,3,{Gotamā}ti dhammabhaṇḍāgārikaṃ gottenālapati.
  5061. 465061,107,3808,76,85,1,54,8,Mā ca {pamādo}ti adhikusalesu dhammesu mā pamādaṃ āpajji.
  5062. 465062,107,3808,86,105,1,93,13,"Idāni yādiso therassa pamādo, taṃ paṭikkhepavasena dassento‘‘ kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ ti āha. "
  5063. 465063,107,3808,106,118,1,109,9,"Tattha {biḷibiḷikā}ti biḷibiḷikiriyā, biḷibiḷitisaddapavatti yathā niratthakā, evaṃ biḷibiḷikāsadisā janapaññatti. "
  5064. 465064,107,3808,119,135,1,113,14,"Kiṃ te {karissatī}ti kīdisaṃ atthaṃ tuyhaṃ sādhessati, tasmā janapaññattiṃ pahāya sadatthapasuto hohīti ovādaṃ adāsi. "
  5065. 465065,107,3809,2,35,1,279,28,Taṃ sutvā aññehi vuttena vissagandhavāyanavacanena saṃvegajāto bahudeva rattiṃ caṅkamena vītināmento vipassanaṃ ussukkāpetvā senāsanaṃ pavisitvā mañcake nisinnamattova‘‘ kiñci sayāmī’’ ti sīsaṃ bimbohanamasampattaṃ pādaṃ bhūmito uggataṃ sarīrassa ākāsagatakkhaṇeyeva arahattaṃ pāpuṇi.
  5066. 465066,107,3810,2,14,1,107,8,49. Vajjiputtatthero aparabhāge somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sahassaraṃsī {bhagavā}tiādimāha.
  5067. 465067,107,3810,15,35,1,119,11,Tattha {sahassaraṃsī}ti ettha‘‘ anekasatasahassaraṃsī’’ ti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ‘‘ sahassaraṃsī’’ ti vuttanti veditabbaṃ.
  5068. 465068,107,3810,36,38,1,22,2,Sesaṃ suviññeyyamevāti.
  5069. 465069,107,3811,2,4,1,38,2,Vajjiputtattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5070. 465070,107,3812,2,4,1,26,2,6 . Uttarattheraapadānavaṇṇanā
  5071. 465071,107,3813,2,10,1,80,7,Chaṭṭhāpadāne sumedho nāma {sambuddho}tiādikaṃ āyasmato uttarasāmaṇerassa apadānaṃ.
  5072. 465072,107,3813,11,28,1,151,16,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā ākāsena vicarati.
  5073. 465073,107,3813,29,41,1,124,12,Tena ca samayena satthā tasseva anuggaṇhanatthaṃ vanantare aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi chabbaṇṇabuddharaṃsiyo vissajjento.
  5074. 465074,107,3813,42,95,1,463,49,"So antalikkhena gacchanto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso ākāsato oruyha suvisuddhehi vipulehi kaṇikārapupphehi bhagavantaṃ pūjesi, pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu, so tena bhiyyosomattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu nibbattitvā dibbasampattiṃ anubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti, uttaro tissa nāmaṃ ahosi. "
  5075. 465075,107,3813,96,111,1,120,15,So viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ gantvā jātiyā rūpena vijjāya vayena sīlācārena ca lokassa sambhāvanīyo jāto.
  5076. 465076,107,3814,2,15,1,110,13,Tassa taṃ sampattiṃ disvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi.
  5077. 465077,107,3814,16,34,1,180,18,So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālena kālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati.
  5078. 465078,107,3815,2,28,1,210,24,"Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno, tassa bhesajjatthāya uttaro sāmaṇero pātova pattacīvaramādāya vihārato nikkhanto antarāmagge taḷākassa samīpe pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati. "
  5079. 465079,107,3815,29,46,1,171,17,Atha aññataro umaṅgacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggamaggena nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍitaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi.
  5080. 465080,107,3815,47,50,1,31,3,Sāmaṇeropi pattasamīpaṃ upagato.
  5081. 465081,107,3815,51,75,1,162,19,"Coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā‘‘ ayaṃ coro, iminā coriyaṃ katan’’ ti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ. "
  5082. 465082,107,3815,76,115,1,192,24,"Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati, so‘‘ pubbe mama vacanaṃ nādiyi, suddhapāsaṇḍiyesu pabbajī’’ ti( theragā. aṭṭha.1. uttarattheragāthāvaṇṇanā) kammaṃ asodhetvā ghātukāmattāva jīvantameva taṃ sūle uttāsesi. "
  5083. 465083,107,3816,2,39,1,359,30,"Athassa bhagavā ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānaṃ gantvā vipphurantahatthanakhamaṇimayūkhasambhinnasitābhatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhāraṃ viya jālāguṇṭhitamudutalunadīghaṅgulihatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā‘‘ uttara, idaṃ te purimakammassa phalaṃ uppannaṃ, tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbā’’ ti vatvā ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ desesi. "
  5084. 465084,107,3816,40,64,1,268,23,Uttaro amatābhisekasadisena satthu hatthasamphassena sañjātappasādasomanassatāya uḷārapītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu ca desanāvilāsena tāvadeva maggapaṭipāṭiyā sabbe kilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi.
  5085. 465085,107,3816,65,75,1,87,10,Chaḷabhiñño pana hutvā sūlato uṭṭhahitvā parānuddayāya ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi.
  5086. 465086,107,3816,76,79,1,39,3,Mahājano acchariyabbhutacittajāto ahosi.
  5087. 465087,107,3816,80,130,1,279,34,"Tāvadevassa vaṇo saṃrūḷhi, so bhikkhūhi,‘‘ āvuso, tādisadukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ asakkhī’’ ti puṭṭho,‘‘ pageva me, āvuso, saṃsāre ādīnavo, saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho, evāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantun’’ ti āha."
  5088. 465088,107,3816,131,152,1,191,17,‘‘ Pubbajātiyā daharakāle makkhikaṃ gahetvā nimbasūlakaṃ gahetvā sūlāropanakīḷaṃ paṭicca evaṃ anekajātisatesu sūlāropanadukkhamanubhavitvā imāya pariyosānajātiyā evarūpaṃ dukkhamanubhūtan’’ ti āha.
  5089. 465089,107,3817,2,16,1,110,10,55. Atha aparabhāge pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sumedho nāma {sambuddho}tiādimāha.
  5090. 465090,107,3817,17,20,1,40,3,Tattha anuttānapadavaṇṇanameva karissāma.
  5091. 465091,107,3818,2,23,1,173,17,57. Vijjādharo tadā āsin ti bāhirakamantādivijjāsiddhiyā ākāsagāmisamattho hutvā caraṇavasena taṃ vijjaṃ rakkhitvā avināsetvā pariharaṇavasena vijjādharayoni āsiṃ ahosinti attho.
  5092. 465092,107,3818,24,33,1,81,9,Antalikkhacaro ahan ti antaṃ pariyosānaṃ koṭiṃ likhate saṃkarissatīti antalikkhaṃ.
  5093. 465093,107,3818,34,50,1,112,14,"Atha vā antaṃ pariyosānaṃ likhyate olokiyate etenāti antalikkhaṃ, tasmiṃ antalikkhe, ākāse caraṇasīlo ahanti attho. "
  5094. 465094,107,3818,51,60,1,52,7,"Tisūlaṃ sukataṃ {gayhā}ti tikhiṇaṃ sūlaṃ, aggaṃ āvudhaṃ. "
  5095. 465095,107,3818,61,74,1,123,12,"Tisūlaṃ sundaraṃ kataṃ, koṭṭanaghaṃsanamaddanapaharaṇavasena suṭṭhu kataṃ sūlāvudhaṃ gayha gahetvā ambarato gacchāmīti attho. "
  5096. 465096,107,3818,75,81,1,64,6,Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattāva nayānuyogena suviññeyyamevāti.
  5097. 465097,107,3819,2,4,1,34,2,Uttarattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5098. 465098,107,3820,2,4,1,31,2,7 . Aparauttarattheraapadānavaṇṇanā
  5099. 465099,107,3821,2,11,1,85,7,Sattamāpadāne nibbute {lokanāthamhī}tiādikaṃ āyasmato aparassa uttarattherassa apadānaṃ.
  5100. 465100,107,3821,12,37,1,236,24,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ito catunnavutikappe siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā vayappatto viññutaṃ patvā sāsane laddhappasādo hutvā upāsakattaṃ nivedesi.
  5101. 465101,107,3821,38,48,1,95,10,So satthari parinibbute attano ñātake sannipātetvā bahupūjāsakkāraṃ saṃharitvā dhātupūjaṃ akāsi.
  5102. 465102,107,3821,49,89,1,403,39,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sākete brāhmaṇakule nibbattitvā {uttaro}ti laddhanāmo vayappatto kenacideva karaṇīyena sāvatthiṃ gato kaṇḍambamūle kataṃ yamakapāṭihāriyaṃ disvā pasīditvā puna kāḷakārāmasuttadesanāya abhivaḍḍhamānasaddho pabbajitvā satthārā saddhiṃ rājagahaṃ gantvā upasampadaṃ labhitvā tatheva caranto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi.
  5103. 465103,107,3821,90,101,1,112,11,Chaḷabhiñño pana hutvā satthari sāvatthiyaṃ viharante buddhupaṭṭhānatthaṃ rājagahato sāvatthiṃ upagato bhikkhūhi–
  5104. 465104,107,3821,102,118,1,71,10,"‘‘ kiṃ, āvuso, pabbajjākiccaṃ tayā matthakaṃ pāpitan’’ ti puṭṭho aññaṃ byākāsi. "
  5105. 465105,107,3822,2,15,1,100,9,93. Arahattaṃ pana patvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute {lokanāthamhī}tiādimāha.
  5106. 465106,107,3822,16,21,1,47,5,Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
  5107. 465107,107,3823,2,4,1,39,2,Aparauttarattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5108. 465108,107,3824,2,4,1,28,2,8 . Bhaddajittheraapadānavaṇṇanā
  5109. 465109,107,3825,2,10,1,81,7,Aṭṭhamāpadāne ogayhāhaṃ pokkharaṇin tiādikaṃ āyasmato bhaddajittherassa apadānaṃ.
  5110. 465110,107,3825,11,49,1,360,37,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu pāraṃ gantvā kāme pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane assamaṃ kāretvā vasanto ekadivasaṃ satthāraṃ ākāsena gacchantaṃ disvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi.
  5111. 465111,107,3825,50,56,1,43,6,Satthā tassa ajjhāsayaṃ disvā ākāsato otari.
  5112. 465112,107,3825,57,74,1,146,16,"Otiṇṇassa pana bhagavato madhuñca bhisamuḷālañca sappikhīrañca upanāmesi, tassa taṃ bhagavā anukammaṃ upādāya paṭiggahetvā anumodanaṃ katvā pakkāmi. "
  5113. 465113,107,3825,75,98,1,220,23,So tena puññakammena tusitesu nibbatto tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto vipassissa bhagavato kāle mahaddhano seṭṭhi hutvā aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṃ bhojetvā ticīvarena acchādesi.
  5114. 465114,107,3826,2,9,1,42,6,Evaṃ bahuṃ kusalaṃ katvā devaloke nibbatti.
  5115. 465115,107,3826,10,43,1,299,33,Tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cavitvā manussalokesu uppanno buddhasuññe loke pañca paccekabuddhasatāni catūhi paccayehi upaṭṭhahitvā tato cuto rājakule nibbattitvā rajjaṃ anusāsanto attano puttaṃ paccekabodhiṃ adhigantvā ṭhitaṃ upaṭṭhahitvā tassa parinibbutassa dhātuyo gahetvā cetiyaṃ katvā pūjesi.
  5116. 465116,107,3826,44,64,1,168,19,"Evaṃ tattha tattha tāni tāni puññāni katvā imasmiṃ buddhuppāde bhaddiyanagare asītikoṭivibhavassa bhaddiyaseṭṭhissa ekaputtako hutvā nibbatti, bhaddajī tissa nāmaṃ ahosi. "
  5117. 465117,107,3826,65,72,1,77,7,Tassa kira issariyabhogaparivārasampatti carimabhave bodhisattassa viya ahosi.
  5118. 465118,107,3827,2,18,1,166,16,Tadā satthā sāvatthiyaṃ vasitvā bhaddajikumāraṃ saṅgaṇhanatthāya mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ bhaddiyanagaraṃ gantvā jātiyāvane vasi tassa ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno.
  5119. 465119,107,3827,19,58,1,303,34,"Sopi uparipāsāde nisinno sīhapañjaraṃ vivaritvā olokento bhagavato santike dhammaṃ sotuṃ gacchantaṃ mahājanaṃ disvā,‘‘ katthāyaṃ mahājano gacchatī’’ ti pucchitvā taṃ kāraṇaṃ sutvā sayampi mahatā parivārena satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇanto sabbābharaṇapaṭimaṇḍitova sabbakilese khepetvā arahattaṃ pāpuṇi. "
  5120. 465120,107,3827,59,66,1,59,7,Arahatte pana tena adhigate satthā bhaddiyaseṭṭhiṃ āmantesi–
  5121. 465121,107,3827,67,90,1,137,16,"‘‘ tava putto alaṅkatapaṭiyatto dhammaṃ suṇanto arahatte patiṭṭhāsi, tenassa idāneva pabbajituṃ yuttaṃ, no ce pabbajissati, parinibbāyissatī’’ ti. "
  5122. 465122,107,3827,91,110,1,91,13,"Seṭṭhi‘‘ na mayhaṃ puttassa daharasseva sato parinibbānena kiccaṃ atthi, pabbājetha nan’’ ti āha. "
  5123. 465123,107,3827,111,127,1,103,14,"Taṃ satthā pabbājetvā upasampādetvā tattha sattāhaṃ vasitvā koṭigāmaṃ pāpuṇi, so ca gāmo gaṅgātīre ahosi . "
  5124. 465124,107,3827,128,134,1,73,6,Koṭigāmavāsino ca buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ pavattesuṃ.
  5125. 465125,107,3827,135,158,1,200,19,Bhaddajitthero satthārā anumodanāya āraddhamattāya bahigāmaṃ gantvā‘‘ gaṅgātīre maggasamīpe satthu āgatakāle vuṭṭhahissāmī’’ ti kālaparicchedaṃ katvā aññatarasmiṃ rukkhamūle samāpattiṃ samāpajjitvā nisīdi.
  5126. 465126,107,3827,159,165,1,69,6,Mahātheresu āgacchantesupi avuṭṭhahitvā satthu āgatakāleyeva vuṭṭhāsi.
  5127. 465127,107,3827,166,168,1,18,2,Puthujjanā bhikkhū–
  5128. 465128,107,3827,169,185,1,90,11,"‘‘ ayaṃ adhunā pabbajito, mahātheresu āgacchantesu mānathaddho hutvā na vuṭṭhāsī’’ ti ujjhāyiṃsu. "
  5129. 465129,107,3828,2,9,1,69,7,Koṭigāmavāsino satthu bhikkhusaṅghassa ca bahū nāvāsaṅghāṭe bandhiṃsu.
  5130. 465130,107,3828,10,28,1,77,10,Satthā‘‘ bhaddajissānubhāvaṃ pakāsemī’’ ti nāvāya ṭhatvā‘‘ kahaṃ bhaddajī’’ ti pucchi.
  5131. 465131,107,3828,29,30,1,14,1,Bhaddajitthero–
  5132. 465132,107,3828,31,44,1,61,8,"‘‘ sohaṃ, bhante’’ ti satthāraṃ upasaṅkamitvā añjaliṃ katvā aṭṭhāsi. "
  5133. 465133,107,3828,45,59,1,55,8,"Satthā‘‘ ehi, bhaddaji, amhehi saddhiṃ ekanāvaṃ abhiruhā’’ ti. "
  5134. 465134,107,3828,60,65,1,40,5,So uppatitvā satthu ṭhitanāvāyaṃ aṭṭhāsi.
  5135. 465135,107,3828,66,84,1,96,11,"Satthā gaṅgāya majjhe gatakāle,‘‘ bhaddaji, tayā mahāpanādakāle ajjhāvuṭṭharatanapāsādo kahan’’ ti āha."
  5136. 465136,107,3828,85,95,1,31,5,"‘‘ Imasmiṃ ṭhāne nimuggo, bhante’’ ti."
  5137. 465137,107,3828,96,109,1,50,7,"‘‘ Tena hi, bhaddaji, sabrahmacārīnaṃ kaṅkhaṃ chindā’’ ti. "
  5138. 465138,107,3828,110,130,1,188,19,"Tasmiṃ khaṇe thero satthāraṃ vanditvā iddhibalena gantvā pāsādathūpikaṃ pādaṅgulantarena sannirujjhitvā pañcavīsatiyojanaṃ pāsādaṃ gahetvā ākāse uppati, uppatanto ca paññāsayojanāni ukkhipi. "
  5139. 465139,107,3828,131,144,1,130,13,Athassa purimabhave ñātakā pāsādagatena lobhena macchakacchapamaṇḍūkā hutvā nibbattā tasmiṃ pāsāde uṭṭhahante parivattitvā patiṃsu.
  5140. 465140,107,3828,145,161,1,62,10,"Satthā te sampatante disvā‘‘ ñātakā te, bhaddaji, kilamantī’’ ti āha. "
  5141. 465141,107,3828,162,167,1,40,5,Thero satthu vacanena pāsādaṃ vissajjesi.
  5142. 465142,107,3828,168,171,1,32,3,Pāsādo yathāṭhāneyeva patiṭṭhahi.
  5143. 465143,107,3828,172,175,1,26,3,Satthā pāraṅgato bhikkhūhi–
  5144. 465144,107,3828,176,205,1,118,13,"‘‘ kadā, bhante, bhaddajittherena ayaṃ pāsādo ajjhāvuṭṭho’’ ti puṭṭho mahāpanādajātakaṃ( jā.1.3.40 ādayo) kathetvā bahujanaṃ dhammāmataṃ pāyesi. "
  5145. 465145,107,3829,2,17,1,125,12,98. Thero pana arahattaṃ patto pubbasambhāraṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsetuṃ ogayhāhaṃ pokkharaṇin tiādimāha.
  5146. 465146,107,3829,18,45,1,241,22,Tattha ogayhāhaṃ pokkharaṇin ti puthunānāanekamahoghehi khaṇitattā‘‘ pokkharaṇī’’ ti laddhanāmaṃ jalāsayaṃ ogayha ogahetvā pavisitvā ajjhogāhetvā ghāsahetukhādanatthāya tattha pokkharaṇiyaṃ pavisitvā bhisaṃ padumapuṇḍarīkamūlaṃ uddharāmīti attho.
  5147. 465147,107,3829,46,53,1,76,7,Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānapadatthattā ca nayānusārena suviññeyyamevāti.
  5148. 465148,107,3830,2,4,1,36,2,Bhaddajittheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5149. 465149,107,3831,2,4,1,26,2,9 . Sivakattheraapadānavaṇṇanā
  5150. 465150,107,3832,2,10,1,73,6,Navamāpadāne esanāya {carantassā}tiādikaṃ āyasmato sivakattherassa apadānaṃ.
  5151. 465151,107,3832,11,38,1,251,27,Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso pattaṃ ādāya kummāsassa pūretvā adāsi.
  5152. 465152,107,3832,39,53,1,128,14,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakulagehe nibbattitvā sivako tissa nāmaṃ ahosi.
  5153. 465153,107,3832,54,78,1,235,23,So vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃ gato nekkhammajjhāsayatāya kāme pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vicaranto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  5154. 465154,107,3833,2,14,1,93,8,117. Arahattaṃ patvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento esanāya {carantassā}tiādimāha.
  5155. 465155,107,3833,15,18,1,27,3,Taṃ sabbaṃ suviññeyyamevāti.
  5156. 465156,107,3834,2,4,1,34,2,Sivakattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5157. 465157,107,3835,2,4,1,27,2,10 . Upavānattheraapadānavaṇṇanā
  5158. 465158,107,3836,2,10,1,77,7,Dasamāpadāne padumuttaro nāma {jino}tiādikaṃ āyasmato upavānattherassa apadānaṃ.
  5159. 465159,107,3836,11,51,1,398,39,Ayaṃ kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto kenaci kammacchiddena padumuttarassa bhagavato kāle dalliddakule nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavati parinibbute tassa dhātuṃ gahetvā manussadevanāgagaruḷayakkhakumbhaṇḍagandhabbehi sattaratanamaye sattayojanike thūpe kate tattha sudhotaṃ attano uttarāsaṅgaṃ veḷagge ābandhitvā dhajaṃ katvā pūjaṃ akāsi.
  5160. 465160,107,3836,52,67,1,151,15,Taṃ gahetvā abhisammatako nāma yakkhasenāpati devehi cetiyapūjārakkhaṇatthaṃ ṭhapito adissamānakāyo ākāse dhārento cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ akāsi.
  5161. 465161,107,3836,68,73,1,45,5,Taṃ disvā bhiyyosomattāya pasannamānaso ahosi.
  5162. 465162,107,3836,74,98,1,248,23,So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā {upavāno}ti laddhanāmo vayappatto jetavanapaṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto chaḷabhiñño ahosi.
  5163. 465163,107,3836,99,105,1,43,5,Athāyasmā upavāno bhagavato upaṭṭhāko ahosi .
  5164. 465164,107,3836,106,112,1,44,6,Tena ca samayena bhagavato vātābādho uppajji.
  5165. 465165,107,3836,113,120,1,65,7,Therassa gihisahāyo devahito nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati.
  5166. 465166,107,3836,121,126,1,35,5,So theraṃ catūhi paccayehi pavāresi.
  5167. 465167,107,3836,127,136,1,86,9,Athāyasmā upavāno nivāsetvā pattacīvaraṃ gahetvā tassa brāhmaṇassa nivesanaṃ upagañchi.
  5168. 465168,107,3836,137,161,1,98,14,"Brāhmaṇo‘‘ kenaci maññe payojanena thero āgato bhavissatī’’ ti ñatvā‘‘ vadeyyātha, bhante, kenattho’’ ti āha. "
  5169. 465169,107,3836,162,167,1,44,5,Thero tassa brāhmaṇassa payojanaṃ ācikkhanto–
  5170. 465170,107,3837,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni; "
  5171. 465171,107,3838,2,9,1,41,6,"Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa."
  5172. 465172,107,3839,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato; "
  5173. 465173,107,3840,2,16,1,41,5,"Apacitopaceyyānaṃ , tassa icchāmi hātave’’ ti.( theragā.185-186)– "
  5174. 465174,107,3841,2,4,1,18,2,Gāthādvayaṃ abhāsi.
  5175. 465175,107,3842,2,51,1,403,42,"Tassattho – yo imasmiṃ loke pūjaneyyānaṃ pūjetabbehi sakkādīhi devehi mahābrahmādīhi ca brahmehi pūjito, sakkareyyānaṃ sakkātabbehi bimbisārakosalarājādīhi sakkato, apaceyyānaṃ apacāyitabbehi mahesīhi khīṇāsavehi apacito, kilesehi ārakattādinā arahaṃ, sobhanagamanādinā sugato sabbaññū muni mayhaṃ satthā devadevo sakkānaṃ atisakko brahmānaṃ atibrahmā, so dāni vātehi vātahetu vātakkhobhanimittaṃ ābādhiko jāto. "
  5176. 465176,107,3842,52,66,1,90,10,"Sace , brāhmaṇa, uṇhodakaṃ atthi, tassa vātābādhavūpasamanatthaṃ taṃ hātave upanetuṃ icchāmīti. "
  5177. 465177,107,3843,2,11,1,82,9,Taṃ sutvā brāhmaṇo uṇhodakaṃ tadanurūpaṃ vātaharañca bhesajjaṃ bhagavato upanāmesi.
  5178. 465178,107,3843,12,17,1,28,5,Tena ca satthu rogo vūpasami.
  5179. 465179,107,3843,18,22,1,30,4,Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
  5180. 465180,107,3844,2,18,1,129,12,122. Athāyasmā upavāno aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma {jino}tiādimāha.
  5181. 465181,107,3844,19,24,1,45,4,Tattha {padumuttaro}tiādīni pubbe vuttatthāneva.
  5182. 465182,107,3845,2,11,1,60,5,123. Mahājanā {samāgammā}ti sakalajambudīpavāsino rāsibhūtāti attho.
  5183. 465183,107,3845,12,23,1,105,10,Citakaṃ {katvā}ti yojanubbedhaṃ candanarāsicitakaṃ katvā bhagavato sarīraṃ tattha abhiropayiṃsūti sambandho.
  5184. 465184,107,3846,2,14,1,66,7,124. Sarīrakiccaṃ {katvānā}ti ādahanāti agginā dahanakiccaṃ katvāti attho.
  5185. 465185,107,3847,2,4,1,0,0,127-28.
  5186. 465186,107,3847,5,18,1,115,12,Jaṅghā maṇimayā {āsī}ti manussehi katathūpe jaṅghā pupphavāhatthaṃ caritaṭṭhānaṃ maṇimayā indanīlamaṇinā katāti attho.
  5187. 465187,107,3847,19,26,1,45,6,{Mayampī}ti sabbe devā thūpaṃ karissāmāti attho.
  5188. 465188,107,3848,2,25,1,129,18,"129. Dhātu āveṇikā {natthī}ti devamanussehi visuṃ visuṃ cetiyaṃ kātuṃ āveṇikā visuṃ dhātu natthi, taṃ dassento sarīraṃ ekapiṇḍitan ti āha. "
  5189. 465189,107,3848,26,33,1,84,7,Adhiṭṭhānabalena sakalasarīradhātu ekaghanasilāmayapaṭimā viya ekameva ahosīti attho.
  5190. 465190,107,3848,34,47,1,131,12,Imamhi {buddhathūpamhī}ti sakalajambudīpavāsīhi katamhi imamhi suvaṇṇathūpamhi mayaṃ sabbe samāgantvā kañcukathūpaṃ karissāmāti attho.
  5191. 465191,107,3849,2,11,1,64,6,133. Indanīlaṃ mahānīlan ti indīvarapupphavaṇṇābhaṃ maṇi indanīlamaṇi.
  5192. 465192,107,3849,12,30,1,179,18,Tato adhikavaṇṇatā mahāmaṇi indanīlamaṇayo ca mahānīlamaṇayo ca jotirasamaṇijātiraṅgamaṇayo ca ekato sannipātetvā rāsī katvā suvaṇṇathūpe kañcukathūpaṃ katvā achādayunti sambandho.
  5193. 465193,107,3850,2,17,1,94,10,144. Paccekaṃ {buddhaseṭṭhassā}ti buddhuttamassa pati ekaṃ visuṃ uparichadanena thūpaṃ akaṃsūti attho.
  5194. 465194,107,3851,2,31,1,182,22,"147. Kumbhaṇḍā guyhakā {tathā}ti kumbhamattāni aṇḍāni yesaṃ devānaṃ te kumbhaṇḍā, paṭicchādetvā niguhitvā paṭicchādanato garuḷā guyhakā nāma jātā, te kumbhaṇḍā guyhakāpi thūpaṃ akaṃsūti attho. "
  5195. 465195,107,3852,2,20,1,112,13,"151. Atibhonti na {tassābhā}ti tassa cetiyassa pabhaṃ candasūriyatārakānaṃ pabhā na atibhonti, na ajjhottharantīti attho. "
  5196. 465196,107,3853,2,19,1,126,13,158. Ahampi kāraṃ {kassāmī}ti tādino lokanāthassa thūpasmiṃ ahampi kāraṃ puññakiriyaṃ kusalakammaṃ dhajapaṭākapūjaṃ karissāmīti attho.
  5197. 465197,107,3854,2,4,1,35,2,Upavānattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5198. 465198,107,3855,2,4,1,30,2,11 . Raṭṭhapālattheraapadānavaṇṇanā
  5199. 465199,107,3856,2,10,1,86,6,Ekādasamāpadāne padumuttarassa {bhagavato}tiādikaṃ āyasmato raṭṭhapālattherassa apadānaṃ.
  5200. 465200,107,3856,11,65,1,490,49,"Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle tassa uppattito puretarameva haṃsavatīnagare gahapatimahāsālakule nibbattitvā vayappatto pitu accayena gharāvāse patiṭṭhito ratanakoṭṭhāgārakammikena dassitaṃ aparimāṇaṃ kulavaṃsānugataṃ dhanaṃ disvā‘‘ imaṃ ettakaṃ dhanarāsiṃ mayhaṃ ayyakapayyakādayo attanā saddhiṃ gahetvā gantuṃ nāsakkhiṃsu, mayā pana gahetvā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā kapaṇaddhikādīnaṃ mahādānaṃ deti. "
  5201. 465201,107,3856,66,82,1,127,16,So abhiññālābhiṃ ekaṃ tāpasaṃ upaṭṭhahanto tena devalokādhipacce uyyojito yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto devo hutvā nibbatti.
  5202. 465202,107,3856,83,101,1,150,18,So tattha devaloke devarajjaṃ karonto yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto manussaloke bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ samatthassa kulassa ekaputto hutvā nibbatti.
  5203. 465203,107,3856,102,114,1,146,12,Tena ca samayena padumuttaro nāma bhagavā loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakko veneyyasattaṃ nibbānamahānagarasaṅkhātakhemantabhūmiṃ sampāpesi.
  5204. 465204,107,3856,115,134,1,154,18,Atha so kulaputto anukkamena viññutaṃ patto ekadivasaṃ upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gato satthāraṃ dhammaṃ desentaṃ disvā pasannacitto parisapariyante nisīdi.
  5205. 465205,107,3857,2,27,1,230,24,"Tena ca samayena satthā ekaṃ bhikkhuṃ saddhāpabbajitānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi, taṃ disvā pasannamānaso tadatthāya cittaṃ ṭhapetvā satasahassabhikkhuparivārassa bhagavato mahatā sakkārena sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā paṇidhānaṃ akāsi. "
  5206. 465206,107,3857,28,48,1,139,15,Satthā tassa anantarāyena ijjhanabhāvaṃ disvā‘‘ anāgate gotamassa nāma sammāsambuddhassa sāsane saddhāpabbajitānaṃ aggo bhavissatī’’ ti byākāsi.
  5207. 465207,107,3857,49,55,1,58,6,So satthāraṃ bhikkhusaṅghañca vanditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
  5208. 465208,107,3857,56,80,1,223,24,So tattha yāvatāyukaṃ puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto ito dvānavutikappe phussassa bhagavato kāle satthu vemātikabhātikesu tīsu rājaputtesu satthāraṃ upaṭṭhahantesu tesaṃ puññakiriyāya sahāyakiccaṃ akāsi.
  5209. 465209,107,3857,81,111,1,264,28,"Evaṃ tattha tattha bhave taṃ taṃ bahuṃ kusalaṃ upacinitvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kururaṭṭhe thullakoṭṭhikanigame raṭṭhapālaseṭṭhigehe nibbatti, tassa bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ samatthe kule nibbattattā {raṭṭhapālo}ti vaṃsānugatameva nāmaṃ ahosi. "
  5210. 465210,107,3857,112,130,1,169,18,So mahatā parivārena vaḍḍhanto anukkamena yobbanaṃ patto mātāpitūhi patirūpena dārena saṃyojetvā mahante ca yase patiṭṭhāpito dibbasampattisadisaṃ sampattiṃ paccanubhoti.
  5211. 465211,107,3857,131,138,1,73,7,Atha bhagavā kururaṭṭhe janapadacārikaṃ caranto thullakoṭṭhikaṃ anupāpuṇi.
  5212. 465212,107,3857,139,175,1,341,35,Taṃ sutvā raṭṭhapālo kulaputto satthāraṃ upasaṅkamitvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho sattavāre bhattacchede katvā kicchena kasirena mātāpitaro anujānāpetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yācitvā satthu āṇattiyā aññatarassa therassa santike pabbajitvā yonisomanasikārena kammaṃ karonto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
  5213. 465213,107,3858,2,4,1,0,0,179-180.
  5214. 465214,107,3858,5,16,1,124,10,Athāyasmā aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa {bhagavato}tiādimāha.
  5215. 465215,107,3858,17,37,1,150,18,Sunāgo so mayā {dinno}ti tadā mahādhanaseṭṭhi hutvā sabbaṃ sāpateyyaṃ dānamukhe vissajjanasamaye sattappatiṭṭho sundaro nāgo hatthirājā mayā dinno ahosi.
  5216. 465216,107,3858,38,42,1,30,3,Taṃ dassento {īsādanto}tiādimāha.
  5217. 465217,107,3858,43,50,1,54,6,"Īsādanto rathaīsappamāṇadanto, so mayā dinno hatthināgo. "
  5218. 465218,107,3858,51,57,1,46,4,"{Urūḷhavā}ti rājāvahanayoggasamattho, rājāraho vā. "
  5219. 465219,107,3858,58,63,1,65,4,{Setacchatto}ti alaṅkāratthāya upaṭṭhahanasetacchattasahitoti attho.
  5220. 465220,107,3858,64,70,1,56,5,{Pasobhito}ti ārohapariṇāhavā rūpasobhāhi sampannoti attho.
  5221. 465221,107,3858,71,77,1,70,5,Sakappano {sahatthipo}ti hatthialaṅkārasahito hatthigopakasahitoti attho.
  5222. 465222,107,3858,78,85,1,66,7,Itthambhūto hatthināgo padumuttarassa bhagavato mayā dinnoti attho.
  5223. 465223,107,3859,2,19,1,137,13,181. Mayā bhattaṃ {kāretvānā}ti mayā kārāpitavihāre vasantānaṃ koṭisaṅkhānaṃ bhikkhūnaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapetvā mahesino niyyādesinti sambandho.
  5224. 465224,107,3860,2,14,1,46,6,"183. {Jalajuttamanāmako}ti jalato jāto jalajo, kiṃ taṃ? "
  5225. 465225,107,3860,15,25,1,76,9,"Padumaṃ, padumena samānanāmattā uttamattā ca padumuttaro nāma bhagavāti attho. "
  5226. 465226,107,3860,26,29,1,32,3,Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
  5227. 465227,107,3861,2,4,1,38,2,Raṭṭhapālattheraapadānavaṇṇanā samattā.
  5228. 465228,107,3862,2,4,1,37,2,Chappaññāsamamahāvaggavaṇṇanā samattā.
  5229. 465229,107,3863,2,4,1,46,3,Iti visuddhajanavilāsiniyā apadāna-aṭṭhakathāya
  5230. 465230,107,3864,2,5,1,64,3,Ettāvatā buddhapaccekabuddhasāvakattherāpadāna-aṭṭhakathā samattā.
  5231. 465231,107,3865,2,2,1,13,1,Nigamanakathā
  5232. 465232,107,3866,2,28,1,361,24,Sīhaḷadīpake appicchatādiguṇavantānaṃ theravaṃsappadīpānaṃ ānandattherādīnaṃ sabbasattānaṃ taṇhāmānadiṭṭhādayo chedananiggahavivecanādyatthaṃ sattahi māsehi ativiya ārādhanena laddhakosallena bodhisambhāraṃ gavesantena satidhitigativīriyaparakkamantena mahāsamantaguṇasobhanena tipiṭakadharena paṇḍitena ābhataṃ imaṃ apadāna-aṭṭhakathaṃ sabbo sadevaloko jānātūti.
  5233. 465233,107,3867,2,10,1,56,7,"Anena lobhādimalā pajānaṃ, cakkhādirogā vividhā ca dukkhā; "
  5234. 465234,107,3868,2,9,1,54,6,"Kalahādibhayā dukkhitā jātā, corādayonatthakarā ca loke. "
  5235. 465235,107,3869,2,13,1,62,10,"Nassantu me pañca verā ca pāpā, nassantu gimhe yathā vuṭṭhivātā; "
  5236. 465236,107,3870,2,7,1,53,4,"Aṭṭhaṅgikamaggavarena patvā, nibbānapuraṃ paṭipādayāmi. "
  5237. 465237,107,3871,2,6,1,40,3,"Sabbadiṭṭhiñca maddanto, rāgadosādipāpake; "
  5238. 465238,107,3872,2,7,1,43,4,"Saṃsāravaṭṭaṃ chinditvā, upemi saggamokkhake. "
  5239. 465239,107,3873,2,8,1,42,4,"Āṇākhettamhi sabbattha, avīcimhi bhavaggato; "
  5240. 465240,107,3874,2,9,1,42,6,"Sabbe dhammānuyāyantu, tayo lokā utupi cāti. "
  5241. 465241,107,3875,2,4,1,25,2,Apadāna-aṭṭhakathā samattāsamattā
  5242. 465242,108,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  5243. 465243,108,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  5244. 465244,108,3,2,2,1,21,1,Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā
  5245. 465245,108,4,2,2,1,17,1,Ganthārambhakathā
  5246. 465246,108,5,2,13,1,63,7,"Anantañāṇaṃ karuṇālayaṃ layaṃ, malassa buddhaṃ susamāhitaṃ hitaṃ; "
  5247. 465247,108,6,2,10,1,65,7,"Namāmi dhammaṃ bhavasaṃvaraṃ varaṃ, guṇākarañceva niraṅgaṇaṃ gaṇaṃ. "
  5248. 465248,108,7,2,9,1,59,6,"Paññāya seṭṭho jinasāvakānaṃ, yaṃ dhammasenāpati dhammarājaṃ; "
  5249. 465249,108,8,2,8,1,59,5,"Apucchi satthāramapārapāraguṃ, niraṅgaṇaṃ ñātigaṇassa majjhe. "
  5250. 465250,108,9,2,7,1,57,4,"Subuddhavaṃsenidha buddhavaṃso, visuddhavaṃsena vināyakena; "
  5251. 465251,108,10,2,8,1,50,5,"Hatāvakāsena pakāsito yo, samādhivāsena tathāgatena. "
  5252. 465252,108,11,2,9,1,54,5,"Yāvajjakālā avināsayantā, pāḷikkamañceva ca pāḷiyatthaṃ; "
  5253. 465253,108,12,2,8,1,57,5,"Kathānusandhiṃ sugatassa puttā, yathāsutaṃyeva samāhariṃsu. "
  5254. 465254,108,13,2,9,1,56,5,"Tasseva sambuddhavaranvayassa, sadā janānaṃ savanāmatassa; "
  5255. 465255,108,14,2,7,1,54,4,"Pasādapaññājananassa yasmā, saṃvaṇṇanānukkamato pavattā. "
  5256. 465256,108,15,2,5,1,53,3,Sakkaccasaddhammaratena buddhasīhena sīlādiguṇoditena;
  5257. 465257,108,16,2,8,1,57,5,"Āyācitohaṃ sucirampi kālaṃ, tasmāssa saṃvaṇṇanamārabhissaṃ. "
  5258. 465258,108,17,2,9,1,56,5,"Sadā janānaṃ kalināsanassa, ciraṭṭhitatthaṃ jinasāsanassa; "
  5259. 465259,108,18,2,7,1,57,4,"Mamāpi puññodayavuddhiyatthaṃ, pasādanatthañca mahājanassa. "
  5260. 465260,108,19,2,4,1,49,2,Mahāvihārāgatapāḷimaggasannissitā saṅkaradosahīnā;
  5261. 465261,108,20,2,7,1,56,5,Samāsatoyaṃ pana buddhavaṃsasaṃvaṇṇanā hessati sārabhūtā.
  5262. 465262,108,21,2,9,1,60,7,Sotabbarūpaṃ pana buddhavaṃsakathāya aññaṃ idha natthi yasmā;
  5263. 465263,108,22,2,8,1,54,5,"Pasādanaṃ buddhaguṇe ratānaṃ, pavāhanaṃ pāpamahāmalassa. "
  5264. 465264,108,23,2,8,1,57,5,"Tasmā hi sakkaccasamādhiyuttā, vihāya vikkhepamanaññacittā; "
  5265. 465265,108,24,2,10,1,62,7,"Saṃvaṇṇanaṃ vaṇṇayato suvaṇṇaṃ, nidhāya kaṇṇaṃ madhuraṃ suṇātha. "
  5266. 465266,108,25,2,10,1,62,7,"Sabbampi hitvā pana kiccamaññaṃ, sakkacca maccenidha niccakālaṃ; "
  5267. 465267,108,26,2,10,1,58,7,"Sotuṃ kathetumpi budhena yuttā, kathā panāyaṃ atidullabhāti. "
  5268. 465268,108,27,2,16,1,91,9,Tattha ‘‘ buddhavaṃsasaṃvaṇṇanā hessati sārabhūtā’’ ti vuttattā buddhavaṃso tāva vavatthapetabbo.
  5269. 465269,108,27,17,38,1,192,16,Tatridaṃ vavatthānaṃ– ito heṭṭhā kappasatasahassādhikesu catūsu asaṅkhyeyyesu uppannānaṃ pañcavīsatiyā buddhānaṃ uppannakappādiparicchedavasena paveṇivitthārakathā‘‘ buddhavaṃso nāmā’’ ti veditabbo.
  5270. 465270,108,28,2,33,1,526,30,Svāyaṃ kappaparicchedo nāmaparicchedo gottaparicchedo jātiparicchedo nagaraparicchedo pituparicchedo mātuparicchedo bodhirukkhaparicchedo dhammacakkappavattanaparicchedo abhisamayaparicchedo sāvakasannipātaparicchedo aggasāvakaparicchedo upaṭṭhākaparicchedo aggasāvikāparicchedo parivārabhikkhuparicchedo raṃsiparicchedo sarīrappamāṇaparicchedo bodhisattādhikāraparicchedo byākaraṇaparicchedo bodhisattapadhānaparicchedo āyuparicchedo parinibbānaparicchedoti imehi pāḷiyā āgatehi bāvīsatiyā paricchedehi paricchinno vavatthito.
  5271. 465271,108,29,2,7,1,47,5,Pāḷianāruḷho pana sambahulavāro pettha ānetabbo.
  5272. 465272,108,29,8,23,1,223,14,So agāravāsaparicchedo pāsādattayaparicchedo nāṭakitthiparicchedo aggamahesiparicchedo puttaparicchedo yānaparicchedo abhinikkhamanaparicchedo padhānaparicchedo upaṭṭhākaparicchedo vihāraparicchedoti dasadhā vavatthito hoti.
  5273. 465273,108,30,2,8,1,43,5,"Taṃ sambahulavārampi, yathāṭṭhāne mayaṃ pana; "
  5274. 465274,108,31,2,8,1,43,5,"Dassetvāva gamissāma, tattha tattha samāsato. "
  5275. 465275,108,32,2,6,1,23,4,So evaṃ vavatthito pana–
  5276. 465276,108,33,2,9,1,43,6,"Kenāyaṃ desito kattha, kassatthāya ca desito; "
  5277. 465277,108,34,2,9,1,42,6,"Kimatthāya kadā kassa, vacanaṃ kena cābhato. "
  5278. 465278,108,35,2,8,1,42,5,"Sabbametaṃ vidhiṃ vatvā, pubbameva samāsato; "
  5279. 465279,108,36,2,6,1,48,3,"Pacchāhaṃ buddhavaṃsassa, karissāmatthavaṇṇananti. "
  5280. 465280,108,37,2,10,1,52,7,Tattha kenāyaṃ {desito}ti ayaṃ buddhavaṃso kena desito?
  5281. 465281,108,37,11,22,1,143,10,Sabbadhammesu appaṭihatañāṇacārena dasabalena catuvesārajjavisāradena dhammarājena dhammassāminā tathāgatena sabbaññunā sammāsambuddhena desito.
  5282. 465282,108,38,2,5,1,15,2,Kattha {desito}ti?
  5283. 465283,108,38,6,13,1,131,7,Kapilavatthumahānagare nigrodhārāmamahāvihāre paramarucirasandassane devamanussanayananipātabhūte ratanacaṅkame caṅkamantena desito.
  5284. 465284,108,39,2,7,1,23,3,Kassatthāya ca {desito}ti?
  5285. 465285,108,39,8,14,1,69,6,Dvāsītiyā ñātisahassānaṃ anekakoṭīnañca devamanussānaṃ atthāya desito.
  5286. 465286,108,40,2,5,1,19,2,Kimatthāya {desito}ti?
  5287. 465287,108,40,6,8,1,32,2,Caturoghanittharaṇatthāya desito.
  5288. 465288,108,41,2,20,1,130,16,"Kadā {desito}ti bhagavā hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassāni anibaddhavāso hutvā yattha yattha phāsukaṃ hoti, tattha tattheva gantvā vasi. "
  5289. 465289,108,41,21,22,1,6,1,Kathaṃ?
  5290. 465290,108,41,23,59,1,136,14,Paṭhamaṃ vassaṃ isipatane dhammacakkaṃ( saṃ. ni.5.1081; mahāva.13 ādayo; paṭi. ma.2.30) pavattetvā aṭṭhārasa brahmakoṭiyo amatapānaṃ pāyetvā bārāṇasiṃ upanissāya isipatane migadāye vasi.
  5291. 465291,108,41,60,66,1,55,6,Dutiyaṃ vassaṃ rājagahaṃ upanissāya veḷuvane mahāvihāre.
  5292. 465292,108,41,67,70,1,28,3,Tatiyacatutthāni pi tattheva.
  5293. 465293,108,41,71,76,1,52,5,Pañcamaṃ vesāliṃ upanissāya mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ.
  5294. 465294,108,41,77,79,1,22,2,Chaṭṭhaṃ makulapabbate.
  5295. 465295,108,41,80,82,1,25,2,Sattamaṃ tāvatiṃsabhavane.
  5296. 465296,108,41,83,88,1,57,5,Aṭṭhamaṃ bhaggesu saṃsumāragiriṃ upanissāya bhesakaḷāvane.
  5297. 465297,108,41,89,91,1,18,2,Navamaṃ kosambiyaṃ.
  5298. 465298,108,41,92,94,1,28,2,Dasamaṃ pālileyyakavanasaṇḍe.
  5299. 465299,108,41,95,98,1,31,3,Ekādasamaṃ nāḷāyaṃ brāhmaṇagāme.
  5300. 465300,108,41,99,101,1,21,2,Dvādasamaṃ verañjāyaṃ.
  5301. 465301,108,41,102,104,1,23,2,Terasamaṃ cāliyapabbate.
  5302. 465302,108,41,105,107,1,29,2,Cuddasamaṃ jetavanamahāvihāre.
  5303. 465303,108,41,108,110,1,35,2,Pañcadasamaṃ kapilavatthumahānagare.
  5304. 465304,108,41,111,118,1,78,7,Soḷasamaṃ āḷavakaṃ dametvā caturāsītipāṇasahassāni amatapānaṃ pāyetvā āḷaviyaṃ.
  5305. 465305,108,41,119,121,1,25,2,Sattarasamaṃ rājagaheyeva.
  5306. 465306,108,41,122,124,1,30,2,Aṭṭhārasamaṃ cāliyapabbateyeva.
  5307. 465307,108,41,125,132,1,60,7,Tathā ekūnavīsatimaṃ vīsatimaṃ pana vassaṃ rājagaheyeva vasi.
  5308. 465308,108,41,133,136,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  5309. 465309,108,41,137,157,1,119,15,"‘‘ bhagavā hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassāni anibaddhavāso hutvā yattha yattha phāsukaṃ hoti, tattha tattheva gantvā vasī’’ ti. "
  5310. 465310,108,41,158,169,1,104,11,Tato paṭṭhāya pana sāvatthiṃyeva upanissāya jetavanamahāvihāre ca pubbārāme ca dhuvaparibhogavasena vasi.
  5311. 465311,108,42,2,41,1,315,37,"Yadā pana satthā buddho hutvā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye paṭhamaṃ vassaṃ vasitvā vuṭṭhavasso pavāretvā uruvelaṃ gantvā tattha tayo māse vasanto tebhātikajaṭile dametvā bhikkhusahassehi kataparivāro phussamāsapuṇṇamāyaṃ rājagahaṃ gantvā dve māse tattheva vasi, tadā bārāṇasito nikkhantassa panassa pañca māsā jātā. "
  5312. 465312,108,42,42,45,1,24,3,Sakalo hemanto atikkanto.
  5313. 465313,108,42,46,50,1,54,4,Udāyittherassa āgatadivasato sattaṭṭhadivasā vītivattā.
  5314. 465314,108,42,51,55,1,36,4,So pana phaggunīpuṇṇamāsiyaṃ cintesi–
  5315. 465315,108,42,56,71,1,81,9,"‘‘ atikkanto hemanto, vasantakālo anuppatto, samayo tathāgatassa kapilapuraṃ gantun’’ ti. "
  5316. 465316,108,42,72,80,1,82,8,So evaṃ cintetvā kulanagaragamanatthāya saṭṭhimattāhi gāthāhi gamanavaṇṇaṃ vaṇṇesi.
  5317. 465317,108,42,81,118,1,372,36,Atha satthā cassa vacanaṃ sutvā ñātisaṅgahaṃ kātukāmo hutvā aṅgamagadhavāsīnaṃ kulaputtānaṃ dasahi sahassehi kapilavatthuvāsīnaṃ dasahi sahassehīti sabbeheva vīsatiyā khīṇāsavasahassehi parivuto rājagahato nikkhamitvā divase divase yojanaṃ gacchanto rājagahato saṭṭhiyojanaṃ kapilavatthupuraṃ dvīhi māsehi sampāpuṇitvā tattha ñātīnaṃ vandāpanatthaṃ yamakapāṭihāriyaṃ akāsi.
  5318. 465318,108,42,119,122,1,26,3,Tadāyaṃ buddhavaṃso desito.
  5319. 465319,108,43,2,5,1,16,3,Kassa vacanan ti?
  5320. 465320,108,43,6,10,1,62,4,Sāvakapaccekabuddhānaṃ asādhāraṇaṃ sammāsambuddhasseva vacanaṃ.
  5321. 465321,108,44,2,4,1,11,1,{Kenābhato}ti ?
  5322. 465322,108,44,5,7,1,25,2,Ācariyaparamparāya ābhato.
  5323. 465323,108,44,8,35,1,251,26,"Ayañhi sāriputtatthero bhaddajī tisso kosiyaputto siggavo moggaliputto sudatto dhammiko dāsako soṇako revatoti evamādīhi yāva tatiyasaṅgītikālā ābhato, tato uddhampi tesaṃyeva sissānusissehīti evaṃ tāva ācariyaparamparāya yāvajjakālā ābhatoti veditabbo. "
  5324. 465324,108,45,2,3,1,8,1,Ettāvatā –
  5325. 465325,108,46,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kenāyaṃ desito kattha, kassatthāya ca desito; "
  5326. 465326,108,47,2,12,1,45,7,"Kimatthāya kadā kassa, vacanaṃ kena cābhato’’ ti."
  5327. 465327,108,47,13,13,1,0,0,–
  5328. 465328,108,48,2,6,1,25,4,Ayaṃ gāthā vuttatthā hoti.
  5329. 465329,108,49,2,2,1,11,1,Nidānakathā
  5330. 465330,108,50,2,2,1,13,1,Bāhiranidānaṃ
  5331. 465331,108,51,2,27,1,179,21,"Evaṃ ābhatassa panassa idāni atthavaṇṇanā hoti, sā panāyaṃ atthavaṇṇanā yasmā dūrenidānaṃ avidūrenidānaṃ santikenidānanti, imāni tīṇi nidānāni dassetvāva vaṇṇitā suvaṇṇitā nāma hoti. "
  5332. 465332,108,51,28,46,1,116,15,"Ye ca naṃ suṇanti, tehi samudāgamato paṭṭhāya viññātattā suviññātāva hoti, tasmā tāni nidānāni dassetvāva vaṇṇayissāma. "
  5333. 465333,108,52,2,10,1,63,8,Tattha ādito paṭṭhāya tāva tesaṃ nidānānaṃ paricchedo veditabbo.
  5334. 465334,108,52,11,32,1,184,19,"Tatrāyaṃ saṅkhepato atthadīpanā– dīpaṅkara dasabalassa pādamūle katābhinīhārassa mahāsattassa yāva vessantara ttabhāvā cavitvā tusitabhavane nibbatti, tāva pavattā kathā dūrenidānaṃ nāma. "
  5335. 465335,108,52,33,44,1,100,10,"Tusitabhavanato cavitvā yāva bodhimaṇḍe sabbaññutaññāṇappatti, tāva pavattā kathā avidūrenidānaṃ nāma."
  5336. 465336,108,52,45,98,1,329,38,"‘‘ Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’’ ti ca,‘‘ rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe’’ ti ca,‘‘ vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyan’’ ti ca evaṃ mahābodhimaṇḍe sabbaññutaññāṇappattito yāva parinibbānamañcā etasmiṃ antare bhagavā yattha yattha vihāsi, taṃ taṃ santikenidānaṃ nāmāti veditabbaṃ. "
  5337. 465337,108,52,99,107,1,97,8,Ettāvatā saṅkhepeneva tiṇṇaṃ dūrāvidūrasantikenidānānaṃ vasena bāhiranidānavaṇṇanā samattā hotīti.
  5338. 465338,108,53,2,2,1,17,1,Abbhantaranidānaṃ
  5339. 465339,108,54,2,4,1,27,2,1 . Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā
  5340. 465340,108,55,2,4,1,10,2,Idāni pana–
  5341. 465341,108,56,2,4,1,0,0,1.
  5342. 465342,108,57,2,13,1,62,8,"‘ ‘ Brahmā ca lokādhipatī sahampatī, katañjalī anadhivaraṃ ayācatha; "
  5343. 465343,108,58,2,12,1,67,7,"Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṃ anukampimaṃ pajan’’ ti."
  5344. 465344,108,58,13,13,1,0,0,–
  5345. 465345,108,59,2,6,1,56,4,Ādinayappavattassa abbhantaranidānassa atthavaṇṇanā hoti.
  5346. 465346,108,60,2,17,1,91,10,Ettha ‘‘ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe’’ tiādisuttantesu viya–
  5347. 465347,108,60,18,27,1,67,7,‘‘ ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme.
  5348. 465348,108,60,28,35,1,52,7,Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami;
  5349. 465349,108,60,36,64,1,183,21,"upasaṅkamitvā bhagavantaṃ buddhavaṃsaṃ apucchī’’ ti evamādinā nayena nidānaṃ avatvā kasmā‘‘ brahmā ca lokādhipatī sahampatī, katañjalī anadhivaraṃ ayācathā’’ tiādinā nayena nidānaṃ vuttanti? "
  5350. 465350,108,60,65,73,1,103,7,Vuccate– bhagavato sabbadhammadesanākāraṇabhūtāya brahmuno dhammadesanāyācanāya sandassanatthaṃ vuttanti.
  5351. 465351,108,61,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Kadāyaṃ dhammadesanatthaṃ, ajjhiṭṭho brahmunā jino; "
  5352. 465352,108,62,2,13,1,45,8,"Kadā kattha ca kenāyaṃ, gāthā hi samudīritā’’ ti. "
  5353. 465353,108,63,2,15,1,106,11,Vuccate – buddhabhūtassa pana bhagavato aṭṭhame sattāhe satthā dhammadesanatthāya brahmunā ajjhiṭṭho āyācito.
  5354. 465354,108,63,16,31,1,193,14,Tatrāyaṃ anupubbikathā– mahāpuriso kira katābhinīhāro mahābhinikkhamanadivase vivaṭapākaṭabībhacchasayanāsanaceṭikā nāṭakitthiyo disvā atīva saṃviggahadayo paṭekadesāvacchannaṃ channaṃ āmantetvā–
  5355. 465355,108,63,32,65,1,283,28,‘‘ arinaravaramanthakaṃ kaṇḍakaṃ nāma turaṅgavaramāharā’’ ti kaṇḍakaṃ āharāpetvā channasahāyo varaturaṅgamāruyha nagaradvāre adhivatthāya devatāya nagaradvāre vivaṭe nagarato nikkhamitvā tīṇi rajjāni tena rattāvasesena atikkamitvā anomasatto anomāya nāma nadiyā tīre ṭhatvā channamevamāha –
  5356. 465356,108,63,66,184,1,1171,108,"‘‘ channa, tvaṃ mama imāni aññehi asādhāraṇāni ābharaṇāni kaṇḍakañca varaturaṅgamādāya kapilapuraṃ gacchāhī’’ ti channaṃ vissajjetvā asitoraganīluppalasadisenāsinā sakesamakuṭaṃ chinditvā ākāse ukkhipitvā devadattiyaṃ pattacīvaraṃ gahetvā sayameva pabbajitvā anupubbena cārikaṃ caramāno anilabalasamuddhutataraṅgabhaṅgaṃ asaṅgaṃ gaṅgaṃ nadiṃ uttaritvā maṇigaṇaraṃsijālavijjotitarājagahaṃ rājagahaṃ nāma nagaraṃ pavisitvā tattha issariyamadamattaṃ janaṃ parihāsento viya ca uddhatavesassa janassa lajjamuppādayamāno viya ca vayakantīhi nāgarajanahadayāni attani bandhanto viya ca dvatiṃsavaramahāpurisalakkhaṇavirājitāya rūpasiriyā sabbajananayanāni vilumpamāno viya ca rūpīpādasañcaro puññasañcayo viya ca pabbato viya ca gamanena nissaṅgo santindriyo santamānaso yugamattaṃ pekkhamāno rājagahaṃ piṇḍāya caritvā yāpanamattaṃ bhattaṃ gahetvā nagarato nikkhamitvā paṇḍavapabbata passe chāyūdakasampanne sucibhūmibhāge paramaramaṇīye pavivitte okāse nisīditvā paṭisaṅkhānabalena missakabhattaṃ paribhuñjitvā paṇḍavagirānusārena bimbisārena magadhamahārājena mahāpurisassa santikaṃ gantvā nāmagottaṃ pucchitvā tena pamuditahadayena‘‘ mama rajjabhāgaṃ gaṇhāhī’’ ti rajjena nimantiyamāno–"
  5357. 465357,108,63,185,248,1,449,51,"‘‘ alaṃ, mahārāja, na mayhaṃ rajjenattho ahaṃ rajjaṃ pahāya lokahitatthāya padhānamanuyuñjitvā loke vivaṭacchado buddho bhavissāmīti nikkhanto’’ ti vatvā tena ca‘‘ buddho hutvā sabbapaṭhamaṃ mama vijitaṃ osareyyāthā’’ ti vutto‘ sādhū’ ti tassa paṭiññaṃ datvā āḷārañca udakañca upasaṅkamitvā tesaṃ dhammadesanāya sāraṃ avindanto tato pakkamitvā uruvelāyaṃ chabbassāni dukkarakārikaṃ karontopi amataṃ adhigantuṃ asakkonto oḷārikāhārapaṭisevanena sarīraṃ santappesi. "
  5358. 465358,108,64,2,16,1,128,13,Tadā pana uruvelāyaṃ senānigame senānigamakuṭumbikassa dhītā sujātā nāma dārikā vayappattā ekasmiṃ nigrodharukkhe patthanamakāsi–
  5359. 465359,108,64,17,32,1,93,10,"‘‘ sacāhaṃ samajātikaṃ kulagharaṃ gantvā paṭhamagabbhe puttaṃ labhissāmi, balikammaṃ karissāmī’’ ti. "
  5360. 465360,108,64,33,37,1,26,4,Tassā sā patthanā samijjhi.
  5361. 465361,108,64,38,53,1,105,11,Sā vesākhapuṇṇamadivase‘‘ ajja balikammaṃ karissāmī’’ ti pātova pāyāsaṃ anāyāsaṃ paramamadhuraṃ sampaṭipādesi.
  5362. 465362,108,64,54,64,1,119,10,Bodhisattopi tadaheva katasarīrapaṭijaggano bhikkhācārakālaṃ āgamayamāno pātova gantvā tasmiṃ nigrodharukkhamūle nisīdi.
  5363. 465363,108,64,65,85,1,302,20,Atha kho puṇṇā nāma dāsī tassā dhātī rukkhamūlasodhanatthāya gatā bodhisattaṃ pācīnalokadhātuṃ olokayamānaṃ nisinnaṃ sañjhāppabhānurañjitavarakanakagirisikharasadisasarīrasobhaṃ timiranikaranidhānakaraṃ kamalavanavikasanakaraṃ ghanavivaramupagataṃ divasakaramiva taruvaramupagataṃ munidivasakaramaddasa.
  5364. 465364,108,64,86,97,1,92,11,Sarīrato cassa nikkhantāhi pabhāhi sakalañca taṃ rukkhaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ disvā tassā etadahosi–
  5365. 465365,108,64,98,114,1,87,11,‘‘ ajja amhākaṃ devatā rukkhato oruyha sahattheneva baliṃ paṭiggahetukāmā hutvā nisinnā’’ ti.
  5366. 465366,108,64,115,121,1,44,6,Sā vegena gantvā sujātāya etamatthaṃ ārocesi.
  5367. 465367,108,65,2,20,1,206,17,Tato sujātā sañjātasaddhā hutvā sabbālaṅkārena alaṅkaritvā satasahassagghanikaṃ suvaṇṇapātiṃ paramamadhurassa madhupāyāsassa pūretvā aparāya suvaṇṇapātiyā pidahitvā sīsenādāya nigrodharukkhābhimukhī agamāsi.
  5368. 465368,108,65,21,59,1,331,34,Sā gacchantī dūratova taṃ bodhisattaṃ rukkhadevatamiva sakalaṃ taṃ rukkhaṃ sarīrappabhāya suvaṇṇavaṇṇaṃ katvā puññasañcayamiva rūpavantaṃ nisinnaṃ disvā pītisomanassajātā sujātā‘‘ rukkhadevatā’’ ti saññāya diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya onatonatā gantvā sīsato taṃ suvaṇṇapātiṃ otāretvā mahāsattassa hatthe ṭhapetvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā–
  5369. 465369,108,65,60,75,1,75,10,"‘‘ yathā mama manoratho nipphanno, evaṃ tumhākampi nipphajjatū’’ ti vatvā pakkāmi. "
  5370. 465370,108,66,2,24,1,206,22,Atha kho bodhisattopi suvaṇṇapātiṃ gahetvā nerañjarāya nadiyā tīraṃ gantvā suppatiṭṭhitassa nāma titthassa tīre suvaṇṇapātiṃ ṭhapetvā nhatvā paccuttaritvā ekūnapaññāsapiṇḍe karonto taṃ pāyāsaṃ paribhuñjitvā–
  5371. 465371,108,66,25,40,1,75,10,"‘‘ sacāhaṃ ajja buddho bhavissāmi, ayaṃ suvaṇṇapāti paṭisotaṃ gacchatū’’ ti khipi. "
  5372. 465372,108,66,41,57,1,127,16,Sā pāti paṭisotaṃ gantvā kāḷassa nāma nāgarājassa bhavanaṃ pavisitvā tiṇṇaṃ buddhānaṃ thālakāni ukkhipitvā tesaṃ heṭṭhā aṭṭhāsi.
  5373. 465373,108,67,2,21,1,199,19,Mahāsatto tattheva vanasaṇḍe divāvihāraṃ vītināmetvā sāyanhasamaye sotthiyena nāma tiṇahārakena mahāpurisassa ākāraṃ ñatvā dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā bodhimaṇḍamāruyha dakkhiṇadisābhāge aṭṭhāsi.
  5374. 465374,108,67,22,29,1,55,7,So pana padeso paduminipatte udakabindu viya akampittha.
  5375. 465375,108,67,30,31,1,10,1,Mahāpuriso–
  5376. 465376,108,67,32,45,1,70,8,‘‘ ayaṃ padeso mama guṇaṃ dhāretuṃ asamattho’’ ti pacchimadisābhāgamagamāsi.
  5377. 465377,108,67,46,49,1,22,3,Sopi tatheva kampittha.
  5378. 465378,108,67,50,52,1,28,2,Puna uttaradisābhāgamagamāsi.
  5379. 465379,108,67,53,56,1,22,3,Sopi tatheva kampittha.
  5380. 465380,108,67,57,59,1,32,2,Puna puratthimadisābhāgamagamāsi.
  5381. 465381,108,67,60,64,1,44,4,Tattha pallaṅkappamāṇaṭṭhānaṃ niccalaṃ ahosi.
  5382. 465382,108,67,65,66,1,10,1,Mahāpuriso–
  5383. 465383,108,67,67,82,1,90,11,‘‘ idaṃ ṭhānaṃ kilesaviddhaṃsanaṭṭhānan’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā tāni tiṇāni agge gahetvā cālesi.
  5384. 465384,108,67,83,88,1,42,5,Tāni tūlikaggena paricchinnāni viya ahesuṃ.
  5385. 465385,108,67,89,90,1,10,1,Bodhisatto–
  5386. 465386,108,67,91,111,1,153,16,‘‘ bodhiṃ apatvāva imaṃ pallaṅkaṃ na bhindissāmī’’ ti caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhahitvā pallaṅkaṃ ābhujitvā bodhikkhandhaṃ piṭṭhito katvā puratthābhimukho nisīdi.
  5387. 465387,108,68,2,28,1,313,24,Taṅkhaṇaññeva sabbalokābhihāro māro bāhusahassaṃ māpetvā diyaḍḍhayojanasatikaṃ himagirisikharasadisaṃ girimekhalaṃ nāma arivaravāraṇaṃ varavāraṇaṃ abhiruyha navayojanikena dhanuasipharasusarasattisabalenātibahalena mārabalena samparivuto samantā pabbato viya ajjhottharanto mahāsapattaṃ viya mahāsattaṃ samupāgami.
  5388. 465388,108,68,29,60,1,386,31,Mahāpuriso sūriye dharanteyeva atitumūlaṃ mārabalaṃ vidhamitvā vikasitajayasumanakusumasadisassa cīvarassa upari patamānehi rattapavālaṅkurasadisaruciradassanehi bodhirukkhaṅkurehi pītiyā viya pūjiyamāno eva paṭhamayāme pubbenivāsānussatiñāṇaṃ labhitvā majjhimayāme dibbacakkhuñāṇaṃ visodhetvā pacchimayāme paṭiccasamuppāde ñāṇaṃ otāretvā vaṭṭavivaṭṭaṃ sammasanto aruṇodaye buddho hutvā–
  5389. 465389,108,69,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ; "
  5390. 465390,108,70,2,8,1,42,5,"Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ."
  5391. 465391,108,71,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; "
  5392. 465392,108,72,2,9,1,45,6,"Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ; "
  5393. 465393,108,73,2,18,1,48,5,"Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti.( dha. pa.153-154)– "
  5394. 465394,108,74,2,29,1,276,27,Imaṃ udānaṃ udānetvā sattāhaṃ vimuttisukhapaṭisevanena vītināmetvā aṭṭhame divase samāpattito vuṭṭhāya devatānaṃ kaṅkhaṃ ñatvā tāsaṃ kaṅkhāvidhamanatthaṃ ākāse uppatitvā yamakapāṭihāriyaṃ dassetvā tāsaṃ kaṅkhaṃ vidhamitvā pallaṅkato īsakaṃ pācīnanissite uttaradisābhāge ṭhatvā–
  5395. 465395,108,74,30,60,1,254,25,"‘‘ imasmiṃ vata me pallaṅke sabbaññutaññāṇaṃ paṭividdhan’’ ti cattāri asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pūritānaṃ pāramīnaṃ phalādhigamaṭṭhānaṃ pallaṅkañceva bodhirukkhañca animisehi akkhīhi olokayamāno sattāhaṃ vītināmesi, taṃ ṭhānaṃ animisacetiyaṃ nāma jātaṃ. "
  5396. 465396,108,75,2,21,1,159,17,"Atha pallaṅkassa ca ṭhitaṭṭhānassa ca antare puratthimapacchimato āyate ratanacaṅkame caṅkamanto sattāhaṃ vītināmesi, taṃ ṭhānaṃ ratanacaṅkamacetiyaṃ nāma jātaṃ. "
  5397. 465397,108,75,22,39,1,174,16,"Tato pacchimadisābhāge devatā ratanagharaṃ nāma māpesuṃ, tattha pallaṅkena nisīditvā abhidhammapiṭakaṃ visesato cettha anantanayasamantapaṭṭhānaṃ vicinanto sattāhaṃ vītināmesi. "
  5398. 465398,108,75,40,46,1,40,5,Taṃ ṭhānaṃ ratanagharacetiyaṃ nāma jātaṃ.
  5399. 465399,108,75,47,58,1,117,11,Evaṃ bodhisamīpeyeva cattāri sattāhāni vītināmetvā pañcame sattāhe bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami;
  5400. 465400,108,75,59,67,1,97,8,tatthāpi dhammaṃ vicinantoyeva vimuttisukhañca paṭisaṃvedento ajapālanigrodhe sattāhaṃ vītināmesi.
  5401. 465401,108,76,2,8,1,37,5,Evaṃ aparaṃ sattāhaṃ mucalinde nisīdi.
  5402. 465402,108,76,9,16,1,87,7,Tassa nisinnamattasseva bhagavato sakalacakkavāḷagabbhaṃ pūrento mahāakālamegho udapādi.
  5403. 465403,108,76,17,23,1,46,6,Tasmiṃ pana uppanne mucalindo nāgarājā cintesi–
  5404. 465404,108,76,24,39,1,94,11,‘‘ ayaṃ mahāmegho satthari mayhaṃ bhavanaṃ paviṭṭhamatte uppanno vāsāgāramassa laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  5405. 465405,108,76,40,48,1,82,8,So sattaratanamayaṃ devavimānasadisaṃ dibbavimānaṃ nimminituṃ samatthopi evaṃ kate–
  5406. 465406,108,76,49,74,1,184,20,"‘‘ na mayhaṃ mahapphalaṃ bhavissati, dasabalassa kāyaveyyāvaccaṃ karissāmī’’ ti atimahantaṃ attabhāvaṃ katvā satthāraṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā upari mahantaṃ phaṇaṃ katvā aṭṭhāsi. "
  5407. 465407,108,76,75,90,1,192,15,Atha bhagavā parikkhepassa antova mahati okāse sabbaratanamaye paccagghapallaṅke upari viniggalantavividhasurabhikusumadāmavitāne vividhasurabhigandhavāsite gandhakuṭiyaṃ viharanto viya vihāsi.
  5408. 465408,108,76,91,102,1,83,11,Evaṃ bhagavā taṃ sattāhaṃ tattha vītināmetvā tato aparaṃ sattāhaṃ rājāyatane nisīdi.
  5409. 465409,108,76,103,105,1,36,2,Tatthāpi vimuttisukhapaṭisaṃvediyeva.
  5410. 465410,108,76,106,110,1,42,4,Ettāvatā sattasattāhāni paripuṇṇāni ahesuṃ.
  5411. 465411,108,76,111,117,1,58,6,Etthantare bhagavā jhānasukhena phalasukhena ca vītināmesi.
  5412. 465412,108,77,2,4,1,27,2,Athassa sattasattāhātikkame–
  5413. 465413,108,77,5,14,1,35,5,‘‘ mukhaṃ dhovissāmī’’ ti cittaṃ uppajji.
  5414. 465414,108,77,15,20,1,47,5,Sakko devānamindo agadaharītakaṃ āharitvā adāsi.
  5415. 465415,108,77,21,27,1,64,6,Athassa sakko nāgalatā dantakaṭṭhañca mukhadhovanaudakañca adāsi.
  5416. 465416,108,77,28,37,1,91,9,Tato bhagavā dantakaṭṭhaṃ khāditvā anotattadahodakena mukhaṃ dhovitvā rājāyatanamūle nisīdi.
  5417. 465417,108,77,38,55,1,191,17,Tasmiṃ samaye catūhi lokapālehi upanīte paccagghe selamaye patte tapussabhallikānaṃ vāṇijānaṃ manthañca madhupiṇḍikañca paṭiggahetvā paribhuñjitvā paccāgantvā ajapālanigrodharukkhamūle nisīdi.
  5418. 465418,108,77,56,66,1,116,10,Athassa tattha nisinnamattasseva attanā adhigatassa dhammassa gambhīrabhāvaṃ paccavekkhantassa sabbabuddhānaṃ āciṇṇo–
  5419. 465419,108,77,67,110,1,167,18,‘‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo’’ ti( ma. ni.2.281; saṃ. ni.1.172; mahāva.7) paresaṃ dhammaṃ adesetukāmatākārappatto parivitakko udapādi.
  5420. 465420,108,78,2,10,1,63,6,Atha brahmā sahampati dasabalassa cetasā cetoparivitakkamaññāya–
  5421. 465421,108,78,11,59,1,192,18,"‘‘ nassati vata, bho, loko, vinassati vata, bho, loko’’ ti( saṃ. ni.1.172; ma. ni.1.282; mahāva.8) vācaṃ nicchārento dasasahassacakkavāḷabrahmagaṇaparivuto sakkasuyāmasantusitaparanimmitavasavattīhi anugato āgantvā bhagavato purato pāturahosi. "
  5422. 465422,108,78,60,73,1,176,13,So attano patiṭṭhānatthāya pathaviṃ nimminitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā jalajāmalāvikalakamalamakulasadisaṃ dasanakhasamodhānasamujjalamañjaliṃ sirasmiṃ katvā–
  5423. 465423,108,78,74,115,1,149,17,"‘‘ desetu, bhante , bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ, santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro’’ ti( saṃ. ni.1.172; mahāva.8)–"
  5424. 465424,108,79,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Pāturahosi magadhesu pubbe, dhammo asuddho samalehi cintito; "
  5425. 465425,108,80,2,9,1,60,6,"Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ, suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ."
  5426. 465426,108,81,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito, yathāpi passe janataṃ samantato; "
  5427. 465427,108,82,2,8,1,58,5,"Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhu; "
  5428. 465428,108,83,2,7,1,58,4,"Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko, avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ."
  5429. 465429,108,84,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma, satthavāha anaṇa vicara loke; "
  5430. 465430,108,85,2,33,1,47,6,"Desassu bhagavā dhammaṃ, aññātāro bhavissantī’’ ti.( ma. ni.1.282; saṃ. ni.1.172; mahāva.8)–"
  5431. 465431,108,86,2,17,1,62,10,‘ ‘ Nanu tumhehi‘ buddho bodheyyaṃ tiṇṇo tāreyyaṃ mutto moceyyan’’’ ti–
  5432. 465432,108,87,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Kiṃ me aññātavesena, dhammaṃ sacchikatenidha; "
  5433. 465433,108,88,2,20,1,45,5,"Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, tārayissaṃ sadevakan’’ ti.( bu. vaṃ.2.55)– "
  5434. 465434,108,89,2,38,1,233,30,"Patthanaṃ katvā pāramiyo pūretvā sabbaññubhāvaṃ pattoti ca,‘‘ tumhehi dhamme adesiyamāne ko hi nāma añño dhammaṃ desessati, kimaññaṃ lokassa saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyanan’’ ti ca evamādīhi anekehi nayehi bhagavantaṃ dhammadesanatthaṃ ayāci. "
  5435. 465435,108,89,39,41,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  5436. 465436,108,89,42,57,1,91,10,‘‘ buddhabhūtassa pana bhagavato aṭṭhame sattāhe satthā dhammadesanatthāya brahmunā āyācito’’ ti.
  5437. 465437,108,90,2,21,1,96,14,"Idāni ‘‘ kadā kattha ca kenāyaṃ, gāthā hi samudīritā’’ ti imesaṃ pañhānaṃ vissajjanāya okāso anuppatto. "
  5438. 465438,108,90,22,26,1,19,3,Tattha kadā {vuttā}ti?
  5439. 465439,108,90,27,29,1,28,2,Paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttā.
  5440. 465440,108,90,30,40,1,65,5,Paṭhamamahāsaṅgīti nāmesā saṅgītikkhandhe( cūḷava.437) vuttanayeneva veditabbā.
  5441. 465441,108,90,41,45,1,19,3,Kattha kena {vuttā}ti?
  5442. 465442,108,90,46,75,1,308,24,Bhagavati kira parinibbute rājagahanagare vebhārapabbatapasse sattapaṇṇiguhādvāre vijitasabbasattunā ajātasattunā magadhamahārājena dhammasaṅgāyanatthaṃ kārite paripuṇṇacandamaṇḍalasaṅkāse daṭṭhabbasāramaṇḍe maṇḍape dhammāsanagatenāyasmatā ānandattherena‘‘ brahmā ca lokādhipatī’’ ti ayaṃ gāthā vuttāti veditabbā.
  5443. 465443,108,90,76,78,1,24,2,Ayamettha gāthāsambandho.
  5444. 465444,108,91,2,3,1,8,1,Ettāvatā –
  5445. 465445,108,92,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Kadāyaṃ dhammadesanatthaṃ, ajjhiṭṭho brahmunā jino; "
  5446. 465446,108,93,2,13,1,45,8,"Kadā kattha ca kenāyaṃ, gāthā hi samudīritā’’ ti."
  5447. 465447,108,93,14,14,1,0,0,–
  5448. 465448,108,94,2,6,1,27,4,Ayampi gāthā vuttatthā hoti.
  5449. 465449,108,94,7,14,1,69,7,Evaṃ iminā sambandhena vuttāya panassā anuttānapadavaṇṇanaṃ karissāma.
  5450. 465450,108,95,2,10,1,55,7,Tattha {brahmā}ti brūhito tehi tehi guṇavisesehīti brahmā.
  5451. 465451,108,95,11,17,1,76,6,Ayaṃ pana brahma -saddo mahābrahmabrāhmaṇatathāgatamātāpituseṭṭhādīsu dissati.
  5452. 465452,108,95,18,38,1,58,7,Tathā hi‘‘ dvisahasso brahmā’’ tiādīsu( ma. ni.3.166) mahābrahmāti adhippeto.
  5453. 465453,108,96,2,11,1,57,6,"‘ ‘ Tamonudo buddho samantacakkhu, lokantagū sabbabhavātivatto; "
  5454. 465454,108,97,2,20,1,58,7,"Anāsavo sabbadukkhappahīno, saccavhayo brahme upāsito me’’ ti.( su. ni.1139)– "
  5455. 465455,108,98,2,4,1,14,2,Ettha brāhmaṇo.
  5456. 465456,108,98,5,19,1,69,8,"‘‘ Brahmāti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanan’’ ti ettha tathāgato."
  5457. 465457,108,98,20,56,1,61,7,‘‘ Brahmāti mātāpitaro pubbācariyāti vuccare’’ ti( a. ni.3.31;4.63; itivu.106; jā.2.20.181) ettha mātāpitaro.
  5458. 465458,108,98,57,104,1,48,6,‘‘ Brahmacakkaṃ pavattetī’’ ti( ma. ni.1.148; saṃ. ni.2.21; a. ni.4.8;5.11; paṭi. ma.2.44) ettha seṭṭho adhippeto.
  5459. 465459,108,98,105,126,1,103,10,Idha pana paṭhamajjhānaṃ paṇītaṃ bhāvetvā paṭhamajjhānabhūmiyaṃ nibbatto kappāyuko mahābrahmā adhippeto( ma. ni. aṭṭha.1.3).
  5460. 465460,108,98,127,143,1,106,14,"Ca -saddo sampiṇḍanattho, brahmā ca aññe ca dasasu cakkavāḷasahassesu brahmāno cāti attho, padapūraṇamatto vā. "
  5461. 465461,108,98,144,155,1,71,8,{Lokādhipatī}ti ettha {loko}ti saṅkhāraloko sattaloko okāsalokoti tayo lokā.
  5462. 465462,108,98,156,160,1,29,4,Tesu idha sattaloko adhippeto.
  5463. 465463,108,98,161,173,1,111,11,"Tassa issaro adhipatīti lokādhipati, lokekadesassāpi adhipati lokādhipatīti vuccati devādhipati narādhipati viya. "
  5464. 465464,108,99,2,33,1,228,24,"{Sahampatī}ti so kira kassapassa bhagavato sāsane sahako nāma thero paṭhamajjhānaṃ nibbattetvā aparihīnajjhāno jīvitapariyosāne paṭhamajjhānabhūmiyaṃ kappāyukamahābrahmā hutvā nibbatto, tatra pana naṃ‘‘ sahampati brahmā’’ ti sañjānanti."
  5465. 465465,108,99,34,51,1,75,9,‘‘ Sahakapatī’’ ti vattabbe anussarāgamaṃ katvā ruḷhīvasena‘‘ sahampatī’’ ti vadanti.
  5466. 465466,108,99,52,60,1,56,6,"{Katañjalī}ti katañjaliko, añjalipuṭaṃ sirasi katvāti attho. "
  5467. 465467,108,99,61,82,1,135,18,"Anadhivaran ti accantavaro adhivaro nāssa atthīti anadhivaro, na tato adhiko varo atthīti vā anadhivaro, anuttaroti attho, taṃ anadhivaraṃ. "
  5468. 465468,108,99,83,87,1,28,3,{Ayācathā}ti ayācittha ajjhesi.
  5469. 465469,108,100,2,18,1,86,11,"Idāni yassatthāya so bhagavantaṃ ayāci, tamatthaṃ dassetuṃ‘‘ santīdha sattā’’ tiādi vuttaṃ. "
  5470. 465470,108,100,19,30,1,88,9,"Tattha {santī}ti saṃvijjanti upalabbhanti, buddhacakkhussa āpāthaṃ āgacchantā atthīti attho. "
  5471. 465471,108,100,31,37,1,29,4,{Idhā}ti ayaṃ desāpadese nipāto .
  5472. 465472,108,100,38,43,1,39,5,Svāyaṃ katthaci sāsanaṃ upādāya vuccati.
  5473. 465473,108,100,44,45,1,7,1,Yathāha–
  5474. 465474,108,100,46,98,1,120,17,"‘‘ idheva, bhikkhave, samaṇo, idha dutiyo samaṇo, idha tatiyo samaṇo, idha catuttho samaṇo, suññā parappavādā samaṇebhi aññehī’’ ti( ma. ni.1.139; dī. ni.2.214; a. ni.4.241). "
  5475. 465475,108,100,99,103,1,23,3,"Katthaci okāsaṃ, yathāha–"
  5476. 465476,108,101,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idheva tiṭṭhamānassa, devabhūtassa me sato; "
  5477. 465477,108,102,2,23,1,43,8,"Punarāyu ca me laddho, evaṃ jānāhi mārisā’’ ti.( dī. ni.2.369)– "
  5478. 465478,108,103,2,5,1,33,3,Katthaci padapūraṇamattameva hoti.
  5479. 465479,108,103,6,7,1,7,1,Yathāha–
  5480. 465480,108,103,8,29,1,44,6,"‘‘ idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavārito’’ ti( ma. ni.1.30). "
  5481. 465481,108,103,30,35,1,30,4,"Katthaci lokaṃ upādāya, yathāha–"
  5482. 465482,108,103,36,56,1,63,7,‘‘ idha tathāgato loke uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāyā’’ ti( a. ni.1.170).
  5483. 465483,108,103,57,62,1,41,5,Idhāpi lokameva upādāya vuttoti veditabbo.
  5484. 465484,108,103,63,67,1,31,4,Tasmā imasmiṃ sattaloketi attho.
  5485. 465485,108,103,68,83,1,105,13,"{Sattā}ti rūpādīsu khandhesu chandarāgena sattā visattā āsattā laggā lagitāti sattā, sattāti pāṇino vuccanti. "
  5486. 465486,108,103,84,90,1,54,6,Ruḷhīsaddena pana vītarāgesupi ayaṃ vohāro vattatiyeva.
  5487. 465487,108,104,2,28,1,234,23,"{Apparajakkhajātikā}ti paññāmaye akkhimhi appaṃ parittaṃ rāgadosamoharajaṃ etesaṃ evaṃsabhāvā ca teti apparajakkhajātikā, appaṃ rāgādirajameva vā yesaṃ te apparajakkhā, te apparajakkhasabhāvā apparajakkhajātikāti evamettha attho daṭṭhabbo. "
  5488. 465488,108,104,29,31,1,27,2,Tesaṃ apparajakkhajātikānaṃ.
  5489. 465489,108,104,32,41,1,37,4,‘‘ Sattānan’’ ti vibhattivipariṇāmaṃ katvā–
  5490. 465490,108,104,42,54,1,56,8,‘‘ desehi dhamman’’ ti iminā sambandhaṃ katvā attho daṭṭhabbo.
  5491. 465491,108,104,55,64,1,58,6,"{Desehī}ti āyācanavacanametaṃ, desehi kathehi upadisāti attho. "
  5492. 465492,108,104,65,73,1,119,8,Dhamman ti ettha ayaṃ dhamma -saddo pariyattisamādhipaññāpakatisabhāvasuññatāpuññaāpattiñeyyacatusaccadhammādīsu dissati.
  5493. 465493,108,104,74,76,1,8,2,Tathā hi–
  5494. 465494,108,104,77,112,1,102,12,‘‘ idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ… pe… vedallan’’ tiādīsu( ma. ni.1.239; a. ni.4.102) pariyattiyaṃ dissati.
  5495. 465495,108,104,113,123,1,51,6,‘‘ Evaṃdhammā te bhagavanto ahesun’’ tiādīsu samādhimhi.
  5496. 465496,108,105,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava; "
  5497. 465497,108,106,2,13,1,49,8,"Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattatī’’ ti."
  5498. 465498,108,106,14,14,1,0,0,–
  5499. 465499,108,107,2,14,1,13,2,Ādīsu ( jā.1.2.147) paññāya.
  5500. 465500,108,107,15,35,1,60,6,"‘‘ Jātidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino’’ tiādīsu( a. ni.3.39) pakatiyaṃ."
  5501. 465501,108,107,36,57,1,61,8,"‘‘ Kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā’’ tiādīsu( dha. sa. tikamātikā) sabhāve."
  5502. 465502,108,107,58,79,1,69,10,‘‘ Tasmiṃ kho pana samaye dhammā honti khandhā hontī’’ tiādīsu( dha. sa.121) suññatāyaṃ.
  5503. 465503,108,107,80,114,1,43,5,‘‘ Dhammo suciṇṇo sukhamāvahātī’’ tiādīsu( su. ni.184; theragā.303; jā.1.10.102;1.15.385) puññe.
  5504. 465504,108,107,115,124,1,37,5,‘‘ Dve aniyatā dhammā’’ tiādīsu āpattiyaṃ.
  5505. 465505,108,107,125,149,1,88,10,‘‘ Sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṃ āgacchantī’’ tiādīsu( mahāni.156; cūḷani. mogharājamāṇavapucchāniddesa85) ñeyye.
  5506. 465506,108,107,150,174,1,62,5,"‘‘ Diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo’’ tiādīsu( dī. ni.1.299; mahāva.27,57) catusaccadhamme. "
  5507. 465507,108,107,175,198,1,32,3,Idhāpi catusaccadhamme daṭṭhabbo( ma. ni. aṭṭha.1. suttanikkhepavaṇṇanā; dha. sa. aṭṭha. cittuppādakaṇḍa1).
  5508. 465508,108,107,199,204,1,37,4,{Anukampā}ti anukampaṃ anuddayaṃ karohi.
  5509. 465509,108,107,205,210,1,28,5,Iman ti pajaṃ niddisanto āha.
  5510. 465510,108,107,211,223,1,81,10,"Pajan ti pajātattā pajā, taṃ pajaṃ, sattanikāyaṃ saṃsāradukkhato mocehīti adhippāyo. "
  5511. 465511,108,107,224,226,1,9,2,Keci pana–
  5512. 465512,108,108,2,7,1,31,4,"‘ ‘ Bhagavāti lokādhipatī naruttamo, "
  5513. 465513,108,109,2,8,1,32,4,Katañjalī brahmagaṇehi yācito’’ ti.
  5514. 465514,108,109,9,9,1,0,0,–
  5515. 465515,108,110,2,3,1,8,1,Paṭhanti .
  5516. 465516,108,110,4,10,1,42,6,Ettāvatā sabbaso ayaṃ gāthā vuttatthā hoti.
  5517. 465517,108,111,2,16,1,193,14,Atha bhagavato taṃ brahmuno sahampatissa āyācanavacanaṃ sutvā aparimitasamayasamuditakaruṇābalassa dasabalassa parahitakaraṇanipuṇamaticārassa sabbasattesu okāsakaraṇamattena mahākaruṇā udapādi.
  5518. 465518,108,111,17,24,1,71,7,Taṃ pana bhagavato karuṇuppattiṃ dassentehi saṅgītikāle saṅgītikārakehi–
  5519. 465519,108,112,2,4,1,0,0,2.
  5520. 465520,108,113,2,10,1,59,4,"‘ ‘ Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino; "
  5521. 465521,108,114,2,10,1,59,5,"Tathāgatassappaṭipuggalassa , uppajji kāruññatā sabbasatte’’ ti."
  5522. 465522,108,114,11,11,1,0,0,–
  5523. 465523,108,115,2,5,1,18,3,Ayaṃ gāthā ṭhapitā.
  5524. 465524,108,116,2,9,1,85,6,Tattha {sampannavijjācaraṇassā}ti sampannaṃ nāma tividhaṃ paripuṇṇasamaṅgimadhuravasena.
  5525. 465525,108,116,10,11,1,6,1,Tattha–
  5526. 465526,108,117,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Sampannaṃ sālikedāraṃ, suvā bhuñjanti kosiya; "
  5527. 465527,108,118,2,22,1,44,7,"Paṭivedemi te brahme, na naṃ vāretumussahe’’ ti.( jā.1.14.1)– "
  5528. 465528,108,119,2,5,1,28,3,Idaṃ paripuṇṇasampannaṃ nāma.
  5529. 465529,108,119,6,28,1,115,13,‘‘ Iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti samupeto upagato samupagato sampanno samannāgato’’ ti( vibha.511) idaṃ samaṅgisampannaṃ nāma.
  5530. 465530,108,119,29,55,1,126,13,"‘‘ Imissā, bhante, mahāpathaviyā heṭṭhimatalaṃ sampannaṃ, seyyathāpi khuddamadhuṃ anīlakaṃ, evamassādan’’ ti( pārā.18) idaṃ madhurasampannaṃ nāma. "
  5531. 465531,108,119,56,71,1,52,4,Idha paripuṇṇasampannampi samaṅgisampannampi yujjati( ma. ni. aṭṭha.1.64).
  5532. 465532,108,119,72,80,1,84,7,{Vijjā}ti paṭipakkhadhamme vijjhanaṭṭhena viditakaraṇaṭṭhena vinditabbaṭṭhena ca vijjā.
  5533. 465533,108,119,81,87,1,35,6,Tā pana tissopi vijjā aṭṭhapi vijjā.
  5534. 465534,108,119,88,116,1,73,7,"Tisso vijjā bhayabheravasutte( ma. ni.1.50 ādayo) āgatanayeneva veditabbā, aṭṭha ambaṭṭhasutte( dī. ni.1.278 ādayo). "
  5535. 465535,108,119,117,129,1,90,12,Tatra hi vipassanāñāṇena manomayiddhiyā ca saha cha abhiññā pariggahetvā aṭṭha vijjā vuttā.
  5536. 465536,108,119,130,151,1,220,21,Caraṇan ti sīlasaṃvaro indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo saddhā hirī ottappaṃ bāhusaccaṃ āraddhavīriyatā upaṭṭhitassatitā paññāsampannatā cattāri rūpāvacarajjhānānīti ime pannarasa dhammā veditabbā.
  5537. 465537,108,119,152,172,1,103,15,"Imeyeva hi pannarasa dhammā yasmā etehi carati ariyasāvako gacchati amataṃ disaṃ, tasmā‘‘ caraṇan’’ ti vuttā. "
  5538. 465538,108,119,173,174,1,7,1,Yathāha–
  5539. 465539,108,119,175,200,1,90,10,"‘‘ idha, mahānāma, ariyasāvako sīlavā hotī’’ ti( ma. ni.2.24) sabbaṃ majjhimapaṇṇāsake vuttanayeneva veditabbaṃ. "
  5540. 465540,108,119,201,220,1,174,16,"Vijjā ca caraṇañca vijjācaraṇāni, sampannāni paripuṇṇāni vijjācaraṇāni yassa soyaṃ sampannavijjācaraṇo, vijjācaraṇehi sampanno samaṅgībhūto, samannāgatoti vā sampannavijjācaraṇo. "
  5541. 465541,108,119,221,237,1,56,5,"Ubhayathāpi attho yujjateva, tassa sampannavijjācaraṇassa( pārā. aṭṭha.1.1 verañjakaṇḍavaṇṇanā). "
  5542. 465542,108,120,2,29,1,136,14,"{Tādino}ti ‘‘ iṭṭhepi tādī aniṭṭhepi tādī’’ tiādinā nayena mahāniddese( mahāni.38,192) āgatatādilakkhaṇena tādino, iṭṭhāniṭṭhādīsu avikārassa tādisassāti attho. "
  5543. 465543,108,120,30,40,1,118,6,"{Jutindharassā}ti jutimato, yugandhare saradasamaye samuditadivasakarātirekatarasassirikasarīrajutivisaradharassāti attho."
  5544. 465544,108,120,41,50,1,41,5,‘‘ Paññāpajjotadharassā’’ ti vā vattuṃ vaṭṭati.
  5545. 465545,108,120,51,52,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  5546. 465546,108,121,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati; "
  5547. 465547,108,122,2,8,1,39,5,"Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā."
  5548. 465548,108,123,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pabhāsati; "
  5549. 465549,108,124,2,24,1,45,7,"Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ ti.( saṃ. ni.1.26,85); "
  5550. 465550,108,125,2,6,1,55,4,Tasmā ubhayathāpi sarīrapaññājutivisaradharassāti attho.
  5551. 465551,108,125,7,13,1,69,4,"{Antimadehadhārino}ti sabbapacchimasarīradhārino, apunabbhavassāti attho. "
  5552. 465552,108,126,2,15,1,66,8,{Tathāgatassā}ti ettha aṭṭhahi kāraṇehi bhagavā‘‘ tathāgato’’ ti vuccati.
  5553. 465553,108,126,16,18,1,16,2,Katamehi aṭṭhahi?
  5554. 465554,108,126,19,47,1,230,21,"Tathā āgatoti tathāgato, tathā gatoti tathāgato, tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato, tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato, tathadassitāya tathāgato, tathavāditāya tathāgato, tathākāritāya tathāgato, abhibhavanaṭṭhena tathāgatoti. "
  5555. 465555,108,127,2,7,1,38,5,Kathaṃ bhagavā tathā āgatoti tathāgato?
  5556. 465556,108,127,8,42,1,387,33,"Yathā yena abhinīhārena dānapāramiṃ pūretvā sīlanekkhammapaññāvīriyakhantisaccaadhiṭṭhānamettupekkhāpāramiṃ pūretvā imā dasa pāramiyo dasa upapāramiyo dasa paramatthapāramiyoti samattiṃsa pāramiyo pūretvā aṅgapariccāgaṃ jīvitapariccāgaṃ dhanarajjaputtadārapariccāganti ime pañca mahāpariccāge pariccajitvā yathā vipassiādayo sammāsambuddhā āgatā, tathā amhākampi bhagavā āgatoti tathāgato. "
  5557. 465557,108,127,43,44,1,7,1,Yathāha–
  5558. 465558,108,128,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Yatheva lokamhi vipassiādayo, sabbaññubhāvaṃ munayo idhāgatā; "
  5559. 465559,108,129,2,14,1,63,9,"Tathā ayaṃ sakyamunīpi āgato, tathāgato vuccati tena cakkhumā’’ ti. "
  5560. 465560,108,130,2,6,1,29,4,Kathaṃ tathā gatoti tathāgato?
  5561. 465561,108,130,7,23,1,147,15,"Yathā sampatijātā vipassiādayo samehi pādehi pathaviyaṃ patiṭṭhāya uttarābhimukhā sattapadavītihārena gatā, tathā amhākampi bhagavā gatoti tathāgato. "
  5562. 465562,108,130,24,25,1,7,1,Yathāha–
  5563. 465563,108,131,2,15,1,61,8,"‘ ‘ Muhuttajātova gavampatī yathā, samehi pādehi phusī vasundharaṃ; "
  5564. 465564,108,132,2,11,1,62,8,"So vikkamī sattapadāni gotamo, setañca chattaṃ anudhārayuṃ marū."
  5565. 465565,108,133,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Gantvāna so sattapadāni gotamo, disā vilokesi samā samantato; "
  5566. 465566,108,134,2,11,1,66,6,"Aṭṭhaṅgupetaṃ giramabbhudīrayī, sīho yathā pabbatamuddhaniṭṭhito’’ ti. "
  5567. 465567,108,135,2,6,1,39,4,Kathaṃ tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato?
  5568. 465568,108,135,7,19,1,132,12,Sabbesaṃ rūpārūpadhammānaṃ salakkhaṇaṃ sāmaññalakkhaṇañca tathaṃ avitathaṃ ñāṇagatiyā āgato avirajjhitvā patto anubuddhoti tathāgato.
  5569. 465569,108,136,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Sabbesaṃ pana dhammānaṃ, sakasāmaññalakkhaṇaṃ; "
  5570. 465570,108,137,2,11,1,45,6,"Tathamevāgato yasmā, tasmā satthā tathāgato’’ ti. "
  5571. 465571,108,138,2,7,1,54,5,Kathaṃ tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato?
  5572. 465572,108,138,8,12,1,37,4,Tathadhammā nāma cattāri ariyasaccāni.
  5573. 465573,108,138,13,14,1,7,1,Yathāha–
  5574. 465574,108,138,15,24,1,52,5,"‘‘ cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. "
  5575. 465575,108,138,25,27,1,16,2,Katamāni cattāri?
  5576. 465576,108,138,28,52,1,77,9,"‘ Idaṃ dukkhan’ ti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametan’’ ti( saṃ. ni.5.1090) vitthāro. "
  5577. 465577,108,138,53,68,1,82,10,"Tāni ca bhagavā abhisambuddho, tasmā tathānaṃ abhisambuddhattā‘‘ tathāgato’’ ti vuccati. "
  5578. 465578,108,138,69,73,1,36,4,Abhisambuddhattho hi ettha gatasaddo.
  5579. 465579,108,139,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tathanāmāni saccāni, abhisambujjhi nāyako; "
  5580. 465580,108,140,2,10,1,46,5,"Tasmā tathānaṃ saccānaṃ, sambuddhattā tathāgato’’. "
  5581. 465581,108,141,2,5,1,31,3,Kathaṃ tathadassitāya tathāgato?
  5582. 465582,108,141,6,24,1,225,17,"Bhagavā hi aparimāṇāsu lokadhātūsu aparimāṇānaṃ sattānaṃ cakkhusotaghāṇajivhākāyamanodvāresu āpāthaṃ āgacchantaṃ rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammārammaṇaṃ tathāgato sabbākārato jānāti passatīti, evaṃ tathadassitāya tathāgato. "
  5583. 465583,108,141,25,35,1,51,9,"Atha vā yaṃ loke tathaṃ, taṃ lokassa tatheva dasseti. "
  5584. 465584,108,141,36,39,1,24,3,Tatopi bhagavā tathāgato.
  5585. 465585,108,141,40,50,1,57,6,Ettha tathadassiatthe‘‘ tathāgato’’ ti padasambhavo veditabbo.
  5586. 465586,108,142,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Tathākārena yo dhamme, jānāti anupassati; "
  5587. 465587,108,143,2,10,1,44,5,"Tathadassīti sambuddho, tasmā vutto tathāgato’’. "
  5588. 465588,108,144,2,7,1,30,3,Kathaṃ tathavāditāya tathāgato?
  5589. 465589,108,144,8,27,1,193,18,"Yañca abhisambodhiyā parinibbānassa ca antare pañcacattālīsavassaparimāṇakāle suttādinavaṅgasaṅgahitaṃ bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena, sabbaṃ taṃ ekatulāya tulitaṃ viya tathameva avitathameva hoti. "
  5590. 465590,108,144,28,29,1,8,1,Tenevāha–
  5591. 465591,108,145,2,34,1,204,25,"‘ ‘ Yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati, sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā. "
  5592. 465592,108,145,35,44,1,29,5,Tasmā‘ tathāgato’ ti vuccatī’’ ti.
  5593. 465593,108,146,2,7,1,33,5,Ettha pana gadaattho hi gatasaddo.
  5594. 465594,108,146,8,11,1,28,3,Evaṃ tathavāditāya tathāgato.
  5595. 465595,108,146,12,17,1,30,4,"Āgadanaṃ āgado, vacananti attho. "
  5596. 465596,108,146,18,23,1,38,5,Tatho aviparīto āgado assāti tathāgato.
  5597. 465597,108,146,24,28,1,29,4,Da-kārassa ta-kāraṃ katvā vutto.
  5598. 465598,108,147,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tathāvādī jino yasmā, tathadhammappakāsako; "
  5599. 465599,108,148,2,9,1,42,4,"Tathāmāgadanañcassa , tasmā buddho tathāgato’’. "
  5600. 465600,108,149,2,5,1,30,3,Kathaṃ tathākāritāya tathāgato?
  5601. 465601,108,149,6,25,1,94,16,"Bhagavā hi yaṃ yaṃ vācaṃ abhāsi, taṃ taṃ eva kāyena karoti, vācāya kāyo anulometi, kāyassapi vācā. "
  5602. 465602,108,149,26,27,1,8,1,Tenevāha–
  5603. 465603,108,150,2,43,1,96,17,"‘ ‘ Yathā vādī, bhikkhave, tathāgato tathā kārī, yathā kārī tathā vādī… pe… tasmā‘ tathāgato’ ti vuccatī’’ ti( a. ni.4.23; cūḷani. posālamāṇavapucchāniddesa83). "
  5604. 465604,108,151,2,18,1,70,13,"Yathā ca vācā gatā, kāyopi tathā gato, yathā kāyo gato, vācāpi tathā gatā. "
  5605. 465605,108,151,19,22,1,28,3,Evaṃ tathākāritāya tathāgato.
  5606. 465606,108,152,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Yathā vācā gatā tassa, tathā kāyo gato yato; "
  5607. 465607,108,153,2,10,1,46,5,"Tathāvāditāya sambuddho, satthā tasmā tathāgato’’. "
  5608. 465608,108,154,2,5,1,34,3,Kathaṃ abhibhavanaṭṭhena tathāgato?
  5609. 465609,108,154,6,38,1,235,28,"Upari bhavaggaṃ heṭṭhā avīciṃ pariyantaṃ katvā tiriyaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu sabbasatte abhibhavati sīlenapi samādhināpi paññāyapi vimuttiyāpi vimuttiñāṇadassanenapi, na tassa tulā vā pamāṇaṃ vā atthi, atha kho atulo appameyyo anuttaro. "
  5610. 465610,108,154,39,40,1,8,1,Tenevāha–
  5611. 465611,108,155,2,40,1,112,16,"‘ ‘ Sadevake, bhikkhave, loke… pe… tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthu daso vasavattī, tasmā‘ tathāgato’ ti vuccatī’’ ti( a. ni.1.23; posālamāṇavapucchāniddesa83). "
  5612. 465612,108,156,2,9,1,46,6,Tatrevaṃ padasiddhi veditabbā– agado viya agado.
  5613. 465613,108,156,10,12,1,9,2,Ko panesa?
  5614. 465614,108,156,13,17,1,31,4,Desanāvilāso ceva puññussayo ca.
  5615. 465615,108,156,18,50,1,230,26,"Tena hesa mahānubhāvo bhisakko dibbāgadena sappe viya sabbaparappavādino sadevakañca lokaṃ abhibhavati, iti sabbalokābhibhavanato aviparīto desanāvilāso ceva puññussayo ca agado assāti da-kārassa ta-kāraṃ katvā‘‘ tathāgato’’ ti veditabbo. "
  5616. 465616,108,156,51,54,1,32,3,Evaṃ abhibhavanaṭṭhena tathāgato.
  5617. 465617,108,157,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Tatho aviparīto ca, agado yassa satthuno; "
  5618. 465618,108,158,2,11,1,41,6,"Vasavattīti so tena, hoti satthā tathāgato’’. "
  5619. 465619,108,159,2,27,1,157,17,"{Appaṭipuggalassā}ti paṭipuggalavirahitassa, añño koci‘‘ ahaṃ buddho’’ ti evaṃ paṭiññaṃ dātuṃ samattho nāmassa puggalo, natthīti appaṭipuggalo, tassa appaṭipuggalassa. "
  5620. 465620,108,159,28,32,1,25,3,{Uppajjī}ti uppanno udapādi.
  5621. 465621,108,159,33,38,1,36,4,{Kāruññatā}ti karuṇāya bhāvo kāruññatā.
  5622. 465622,108,159,39,46,1,72,5,"{Sabbasatte}ti niravasesasattapariyādānavacanaṃ, sakale sattanikāyeti attho. "
  5623. 465623,108,159,47,52,1,36,5,Ettāvatā ayampi gāthā vuttatthā hoti.
  5624. 465624,108,160,2,15,1,129,13,Atha bhagavā brahmunā dhammadesanatthāya āyācito sattesu kāruññataṃ uppādetvā dhammaṃ desetukāmo mahābrahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi–
  5625. 465625,108,161,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Apārutā tesaṃ amatassa dvārā, ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ; "
  5626. 465626,108,162,2,44,1,65,9,"Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ, dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’ ti.( ma. ni.1.283; dī. ni.2.71; saṃ. ni.1.172; mahāva.9); "
  5627. 465627,108,163,2,27,1,196,20,Atha kho brahmā sahampati‘‘ katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’’ ti ñatvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ añjaliṃ sirasi katvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā brahmagaṇaparivuto pakkāmi.
  5628. 465628,108,163,28,34,1,41,6,Atha satthā tassa brahmuno paṭiññaṃ datvā–
  5629. 465629,108,163,35,62,1,55,9,‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti( ma. ni.1.283; mahāva.10) cintento–
  5630. 465630,108,163,63,88,1,166,21,‘‘ āḷāro paṇḍito so imaṃ dhammaṃ khippaṃ ājānissatī’’ ti cittaṃ uppādetvā puna olokento tassa sattāhaṃ kālaṅkatabhāvaṃ ñatvā udakassa ca abhidosakālaṅkatabhāvaṃ ñatvā puna–
  5631. 465631,108,163,89,131,1,328,34,‘‘ kahaṃ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’’ ti pañcavaggiye āvajjento‘‘ bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye’’ ti ñatvā āsāḷhiyaṃ pabhātāya rattiyā kālasseva pattacīvaramādāya aṭṭhārasayojanikaṃ maggaṃ paṭipanno antarāmagge upakaṃ nāma ājīvakaṃ disvā tassa attano buddhabhāvamāvikatvā taṃdivasameva sāyanhasamaye isipatanamagamāsi.
  5632. 465632,108,163,132,165,1,148,11,Tattha pañcavaggiyānaṃ attano buddhabhāvaṃ pakāsetvā paññattavarabuddhāsanagato pañcavaggiye bhikkhū āmantetvā dhammacakkappavattanasuttantaṃ( saṃ. ni.5.1081; mahāva.13 ādayo; paṭi. ma.2.30) desesi.
  5633. 465633,108,164,2,14,1,129,11,Tesu aññāsikoṇḍaññatthero desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā suttapariyosāne aṭṭhārasahi brahmakoṭīhi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi.
  5634. 465634,108,164,15,23,1,84,8,Satthā tattheva vassaṃ upagantvā punadivase vappattheraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpesi.
  5635. 465635,108,164,24,59,1,194,20,"Eteneva upāyena sabbe te sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā puna pañcamiyaṃ pakkhassa pañcapi te there sannipātetvā anattalakkhaṇasuttantaṃ( saṃ. ni.3.59; mahāva.20 ādayo) desesi, desanāpariyosāne pañcapi therā arahatte patiṭṭhahiṃsu. "
  5636. 465636,108,165,2,13,1,89,11,Atha satthā tattheva yasassa kulaputtassa upanissayaṃ disvā gehaṃ pahāya nikkhantaṃ disvā–
  5637. 465637,108,165,14,43,1,203,20,‘‘ ehi yasā’’ ti( mahāva.26) pakkositvā tasmiññeva rattibhāge sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā punadivase arahatte ca patiṭṭhāpetvā aparepi tassa sahāyake catupaṇṇāsajane ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā arahatte patiṭṭhāpesi.
  5638. 465638,108,165,44,55,1,96,11,Evaṃ loke ekasaṭṭhiyā arahantesu jātesu satthā vuṭṭhavasso pavāretvā bhikkhū āmantetvā etadavoca–
  5639. 465639,108,166,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Paratthaṃ cattano atthaṃ, karontā pathaviṃ imaṃ; "
  5640. 465640,108,167,2,8,1,47,5,"Byāharantā manussānaṃ, dhammaṃ caratha bhikkhavo."
  5641. 465641,108,168,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Viharatha vivittesu, pabbatesu vanesu ca; "
  5642. 465642,108,169,2,8,1,43,5,"Pakāsayantā saddhammaṃ, lokassa satataṃ mama."
  5643. 465643,108,170,2,10,1,46,5,"‘ ‘ Karontā dhammadūteyyaṃ, vikhyāpayatha bhikkhavo; "
  5644. 465644,108,171,2,9,1,43,6,"Santi atthāya sattānaṃ, subbatā vacanaṃ mama."
  5645. 465645,108,172,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sabbaṃ pidahatha dvāraṃ, apāyānamanāsavā; "
  5646. 465646,108,173,2,7,1,44,4,"Saggamokkhassa maggassa, dvāraṃ vivarathāsamā."
  5647. 465647,108,174,2,7,1,34,3,"‘ ‘ Desanāpaṭipattīhi, karuṇādiguṇālayā; "
  5648. 465648,108,175,2,8,1,47,5,"Buddhiṃ saddhañca lokassa, abhivaḍḍhetha sabbaso."
  5649. 465649,108,176,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Gihīnamupakarontānaṃ, niccamāmisadānato; "
  5650. 465650,108,177,2,7,1,41,4,"Karotha dhammadānena, tesaṃ paccūpakārakaṃ."
  5651. 465651,108,178,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Samussayatha saddhammaṃ, desayantā isiddhajaṃ; "
  5652. 465652,108,179,2,9,1,46,4,"Katakattabbakammantā , paratthaṃ paṭipajjathā’’ ti. "
  5653. 465653,108,180,2,18,1,144,16,Evañca pana vatvā bhagavā te bhikkhū disāsu vissajjetvā sayaṃ uruvelaṃ gacchanto antarāmagge kappāsikavanasaṇḍe tiṃsa bhaddavaggiyakumāre vinesi.
  5654. 465654,108,180,19,35,1,92,13,"Tesu yo sabbapacchimako, so sotāpanno, sabbaseṭṭho anāgāmī, ekopi arahā vā puthujjano vā nāhosi. "
  5655. 465655,108,180,36,90,1,413,36,Tepi sabbe ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā disāsu pesetvā sayaṃ uruvelaṃ gantvā aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassetvā uruvelakassapādayo sahassajaṭilaparivāre tebhātikajaṭile dametvā ehibhikkhubhāvena pabbājetvā gayāsīse nisīdāpetvā ādittapariyāyadesanāya( saṃ. ni.4.28; mahāva.54) arahatte patiṭṭhāpetvā tena arahantasahassena bhagavā parivuto‘‘ bimbisārassa rañño paṭiññaṃ mocessāmī’’ ti rājagahanagarūpacāre laṭṭhivanuyyānaṃ nāma agamāsi.
  5656. 465656,108,180,91,95,1,31,4,Tato uyyānapālako rañño ārocesi.
  5657. 465657,108,180,96,97,1,4,1,Rājā–
  5658. 465658,108,180,98,127,1,309,24,‘‘ satthā āgato’’ ti sutvā dvādasanahutehi brāhmaṇagahapatikehi parivuto dasabalaṃ ghanavivaragatamiva divasakaraṃ vanavivaragataṃ munivaradivasakaraṃ upasaṅkamitvā cakkālaṅkatatalesu jalajāmalāvikalakamalakomalesu dasabalassa pādesu makuṭamaṇijutivisaravijjotinā sirasā nipatitvā ekamantaṃ nisīdi saddhiṃ parisāya.
  5659. 465659,108,181,2,7,1,46,5,Atha kho tesaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ etadahosi–
  5660. 465660,108,181,8,25,1,92,11,"‘‘ kiṃ nu kho mahāsamaṇo uruvelakassape brahmacariyaṃ carati, udāhu uruvelakassapo mahāsamaṇe’’ ti? "
  5661. 465661,108,181,26,34,1,71,8,Atha kho bhagavā tesaṃ cetoparivitakkamaññāya theraṃ gāthāya ajjhabhāsi–
  5662. 465662,108,182,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Kimeva disvā uruvelavāsi, pahāsi aggiṃ kisakovadāno; "
  5663. 465663,108,183,2,20,1,65,9,"Pucchāmi taṃ kassapa etamatthaṃ, kathaṃ pahīnaṃ tava aggihuttan’’ ti.( mahāva.55); "
  5664. 465664,108,184,2,6,1,34,4,Thero bhagavato adhippāyaṃ viditvā–
  5665. 465665,108,185,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Rūpe ca sadde ca atho rase ca, kāmitthiyo cābhivadanti yaññā; "
  5666. 465666,108,186,2,22,1,62,11,"Etaṃ malantī upadhīsu ñatvā, tasmā na yiṭṭhe na hute arañjin’’ ti.( mahāva.55)– "
  5667. 465667,108,187,2,11,1,87,9,Imaṃ gāthaṃ vatvā attano sāvakabhāvappakāsanatthaṃ tathāgatassa pādesu sirasā nipatitvā–
  5668. 465668,108,187,12,42,1,189,21,"‘‘ satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī’’ ti vatvā ekatāladvitāla… pe… sattatālappamāṇaṃ vehāsaṃ sattakkhattuṃ abbhuggantvā pāṭihāriyaṃ katvā ākāsato oruyha bhagavantaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. "
  5669. 465669,108,188,2,9,1,45,7,Atha kho mahājano tassa taṃ pāṭihāriyaṃ disvā–
  5670. 465670,108,188,10,37,1,174,20,"‘‘ aho mahānubhāvā buddhā nāma, evaṃ thāmagatadiṭṭhiko attānaṃ‘ arahā ahan’ ti maññamāno uruvelakassapopi diṭṭhijālaṃ bhinditvā tathāgatena damito’’ ti dasabalassa guṇakathaṃ kathesi. "
  5671. 465671,108,188,38,41,1,16,3,Taṃ sutvā satthā–
  5672. 465672,108,188,42,57,1,77,10,"‘‘ nāhamidāniyeva imaṃ uruvelakassapaṃ damemi, atītepi esa mayā damitoyevā’’ ti āha. "
  5673. 465673,108,188,58,69,1,87,11,Atha kho so mahājano uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ vanditvā sirasi añjaliṃ paggahetvā evamāha–
  5674. 465674,108,188,70,89,1,77,12,"‘‘ bhante, idāni amhehi esa damito diṭṭho, kathaṃ panesa atīte bhagavatā damito’’ ti. "
  5675. 465675,108,188,90,112,1,124,12,Tato satthā tena mahājanena yācito bhavantarena paṭicchannaṃ mahānāradakassapajātakaṃ( jā.2.22.1153) kathetvā cattāri ariyasaccāni pakāsesi.
  5676. 465676,108,188,113,127,1,129,13,"Tato satthu dhammakathaṃ sutvā rājā bimbisāro ekādasanahutehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi, ekanahutaṃ upāsakattaṃ paṭivedesi. "
  5677. 465677,108,188,128,142,1,134,14,Rājā saraṇaṃ gantvā svātanāya bhagavantaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena nimantetvā bhagavantaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā vanditvā pakkāmi.
  5678. 465678,108,189,2,16,1,139,12,"Punadivase bhagavā bhikkhusahassaparivuto marugaṇaparivuto viya dasasatanayano devarājā, brahmagaṇaparivuto viya mahābrahmā rājagahaṃ pāvisi. "
  5679. 465679,108,189,17,25,1,91,8,Rājā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā bhojanapariyosāne bhagavantaṃ etadavoca–
  5680. 465680,108,189,26,68,1,429,35,"‘‘ ahaṃ, bhante, tīṇi ratanāni vinā vasituṃ na sakkhissāmi, velāya vā avelāya vā bhagavato santikaṃ āgamissāmi, laṭṭhivanaṃ nāma atidūre, idaṃ pana amhākaṃ veḷuvanaṃ nāma uyyānaṃ pavivekakāmānaṃ nātidūraṃ naccāsannaṃ gamanāgamanasampannaṃ nijjanasambādhaṃ pavivekasukhaṃ chāyūdakasampannaṃ sītalasilātalasamalaṅkataṃ paramaramaṇīyabhūmibhāgaṃ surabhikusumataruvaranirantaraṃ ramaṇīyapāsādahammiyavimānavihāraḍḍhuyogamaṇḍapādipaṭimaṇḍitaṃ. "
  5681. 465681,108,189,69,87,1,183,16,"Idaṃ me, bhante, bhagavā paṭiggaṇhātu navatapanaṅgārasaṅkāsena suvaṇṇabhiṅgārena surabhikusumavāsitaṃ maṇivaṇṇaudakaṃ gahetvā veḷuvanārāmaṃ pariccajanto dasabalassa hatthe udakaṃ pātesi. "
  5682. 465682,108,189,88,105,1,110,13,Tasmiṃ ārāmapaṭiggahaṇe‘‘ buddhasāsanassa mūlāni otiṇṇānī’’ ti pītivasaṃ gatā naccantī viya ayaṃ mahāpathavī kampi.
  5683. 465683,108,189,106,116,1,95,10,Jambudīpe pana ṭhapetvā veḷuvanamahāvihāraṃ aññaṃ pathaviṃ kampetvā gahitasenāsanaṃ nāma natthi.
  5684. 465684,108,189,117,123,1,69,6,Atha satthā veḷuvanārāmaṃ paṭiggahetvā rañño vihāradānānumodanamakāsi–
  5685. 465685,108,190,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Āvāsadānassa panānisaṃsaṃ, ko nāma vattuṃ, puriso samattho; "
  5686. 465686,108,191,2,11,1,58,8,"Aññatra buddhā pana lokanāthā, yutto mukhānaṃ nahutena cāpi."
  5687. 465687,108,192,2,13,1,60,8,"‘ ‘ Āyuñca vaṇṇañca sukhaṃ balañca, varaṃ pasatthaṃ paṭibhānameva; "
  5688. 465688,108,193,2,12,1,57,9,"Dadāti nāmāti pavuccate so, yo deti saṅghassa naro vihāraṃ."
  5689. 465689,108,194,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Dātā nivāsassa nivāraṇassa, sītādino jīvitupaddavassa; "
  5690. 465690,108,195,2,12,1,55,9,"Pāleti āyuṃ pana tassa yasmā, āyuppado hoti tamāhu santo."
  5691. 465691,108,196,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Accuṇhasīte vasato nivāse, balañca vaṇṇo paṭibhā na hoti; "
  5692. 465692,108,197,2,11,1,56,8,"Tasmā hi so deti vihāradātā, balañca vaṇṇaṃ paṭibhānameva."
  5693. 465693,108,198,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Dukkhassa sītuṇhasarīsapā ca, vātātapādippabhavassa loke; "
  5694. 465694,108,199,2,9,1,55,6,"Nivāraṇā nekavidhassa niccaṃ, sukhappado hoti vihāradātā."
  5695. 465695,108,200,2,8,1,52,3,"‘ ‘ Sītuṇhavātātapaḍaṃsavuṭṭhi , sarīsapāvāḷamigādidukkhaṃ; "
  5696. 465696,108,201,2,11,1,58,8,"Yasmā nivāreti vihāradātā, tasmā sukhaṃ vindati so parattha."
  5697. 465697,108,202,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Pasannacitto bhavabhogahetuṃ, manobhirāmaṃ mudito vihāraṃ; "
  5698. 465698,108,203,2,11,1,55,8,"Yo deti sīlādiguṇoditānaṃ, sabbaṃ dado nāma pavuccate so."
  5699. 465699,108,204,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Pahāya maccheramalaṃ salobhaṃ, guṇālayānaṃ nilayaṃ dadāti; "
  5700. 465700,108,205,2,11,1,59,8,"Khittova so tattha parehi sagge, yathābhataṃ jāyati vītasoko."
  5701. 465701,108,206,2,15,1,60,10,"‘ ‘ Vare cārurūpe vihāre uḷāre, naro kāraye vāsaye tattha bhikkhū; "
  5702. 465702,108,207,2,10,1,67,7,"Dadeyyannapānañca vatthañca nesaṃ, pasannena cittena sakkacca niccaṃ."
  5703. 465703,108,208,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Tasmā mahārāja bhavesu bhoge, manorame paccanubhuyya bhiyyo; "
  5704. 465704,108,209,2,13,1,63,8,"Vihāradānassa phalena santaṃ, sukhaṃ asokaṃ adhigaccha pacchā’’ ti. "
  5705. 465705,108,210,2,23,1,279,21,Iccevaṃ munirājā nararājassa bimbisārassa vihāradānānumodanaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhikkhusaṅghaparivuto paramadassanīyāya attano sarīrappabhāya suvaṇṇarasasekapiñcharāni viya nagaravanavimānādīni kurumāno anopamāya buddhalīḷāya anantāya buddhasiriyā veḷuvanamahāvihārameva pāvisīti.
  5706. 465706,108,211,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Akīḷane veḷuvane vihāre, tathāgato tattha manobhirāme; "
  5707. 465707,108,212,2,10,1,53,5,"Nānāvihārena vihāsi dhīro, veneyyakānaṃ samudikkhamāno’’. "
  5708. 465708,108,213,2,30,1,229,23,Athevaṃ bhagavati tasmiṃ viharante suddhodana mahārājā‘‘ putto me chabbassāni dukkarakārikaṃ katvā paramābhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakko rājagahaṃ patvā veḷuvanamahāvihāre viharatī’’ ti sutvā aññataraṃ mahāmaccaṃ āmantesi–
  5709. 465709,108,213,31,58,1,139,19,"‘‘ ehi, bhaṇe, purisasahassaparivāro rājagahaṃ gantvā mama vacanena‘ pitā vo suddhodanamahārājā taṃ daṭṭhukāmo’ ti vatvā puttaṃ me gaṇhitvā ehī’’ ti. "
  5710. 465710,108,213,59,76,1,117,12,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti rañño paṭissuṇitvā purisasahassaparivāro saṭṭhiyojanamaggaṃ gantvā dhammadesanavelāya vihāraṃ pāvisi. "
  5711. 465711,108,213,77,100,1,156,18,So‘‘ tiṭṭhatu tāva raññā pahitasāsanan’’ ti parisapariyante ṭhito satthu dhammadesanaṃ sutvā yathāṭhitova saddhiṃ purisasahassena arahattaṃ patvā pabbajjaṃ yāci.
  5712. 465712,108,213,101,102,1,7,1,Bhagavā–
  5713. 465713,108,213,103,113,1,34,5,"‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  5714. 465714,108,213,114,124,1,118,10,Te sabbe taṅkhaṇaññeva iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ākappasampannā hutvā bhagavantaṃ parivāresuṃ.
  5715. 465715,108,213,125,146,1,101,15,"Rājā‘‘ neva gato āgacchati, na ca sāsanaṃ suyyatī’’ ti cintetvā teneva nīhārena navakkhattuṃ amacce pesesi. "
  5716. 465716,108,213,147,158,1,69,10,"Tesu navasu purisasahassesu ekopi rañño nārocesi, na sāsanaṃ vā pahiṇi. "
  5717. 465717,108,213,159,163,1,34,4,Sabbe arahattaṃ patvāva pabbajiṃsu.
  5718. 465718,108,214,2,5,1,17,3,Atha rājā cintesi–
  5719. 465719,108,214,6,21,1,73,11,‘‘ ko nu kho mama vacanaṃ karissatī’’ ti sabbarājabalaṃ olokento udāyiṃ addasa.
  5720. 465720,108,214,22,35,1,126,13,So kira rañño sabbatthasādhako amacco abbhantariko ativissāsiko bodhisattena saddhiṃ ekadivaseyeva jāto sahapaṃsukīḷito sahāyo.
  5721. 465721,108,214,36,40,1,22,4,Atha naṃ rājā āmantesi–
  5722. 465722,108,214,41,69,1,188,22,"‘‘ tāta udāyi, ahaṃ mama puttaṃ daṭṭhukāmo navapurisasahassāni pesesiṃ, ekapurisopi āgantvā sāsanamattampi ārocetā natthi, dujjāno kho pana me jīvitantarāyo, ahaṃ jīvamānova puttaṃ daṭṭhumicchāmi. "
  5723. 465723,108,214,70,77,1,33,5,Sakkhissasi me puttaṃ dassetun’’ ti?
  5724. 465724,108,214,78,92,1,53,8,"So‘‘ sakkhissāmi, deva, sace pabbajituṃ labhissāmī’’ ti āha."
  5725. 465725,108,214,93,108,1,63,10,"‘‘ Tāta, tvaṃ pabbajitvā vā apabbajitvā vā mayhaṃ puttaṃ dassehī’’ ti. "
  5726. 465726,108,214,109,134,1,176,20,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti rañño sāsanaṃ ādāya rājagahaṃ gantvā satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhiṃ purisasahassena arahattaṃ patvā ehibhikkhubhāve patiṭṭhāya phaggunīpuṇṇamāsiyaṃ cintesi–"
  5727. 465727,108,214,135,166,1,238,23,"‘‘ atikkanto hemanto, vasantasamayo anuppatto, supupphitā vanasaṇḍā, paṭipajjanakkhamo maggo, kālo dasabalassa ñātisaṅgahaṃ kātun’’ ti cintetvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā saṭṭhimattāhi gāthāhi bhagavato kulanagaraṃ gamanatthāya gamanavaṇṇaṃ vaṇṇesi–"
  5728. 465728,108,215,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Aṅgārino dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya; "
  5729. 465729,108,216,2,9,1,55,6,"Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5730. 465730,108,217,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Dumā vicittā suvirājamānā, rattaṅkureheva ca pallavehi; "
  5731. 465731,108,218,2,7,1,56,4,"Ratanujjalamaṇḍapasannibhāsā , samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5732. 465732,108,219,2,10,1,59,6,"‘ ‘ Supupphitaggā kusumehi bhūsitā, manuññabhūtā sucisādhugandhā; "
  5733. 465733,108,220,2,10,1,59,7,"Rukkhā virocanti ubhosu passesu, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5734. 465734,108,221,2,9,1,54,5,"‘ ‘ Phalehinekehi samiddhibhūtā, vicittarukkhā ubhatovakāse; "
  5735. 465735,108,222,2,9,1,57,6,"Khuddaṃ pipāsampi vinodayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5736. 465736,108,223,2,10,1,54,5,"‘ ‘ Vicittamālā sucipallavehi, susajjitā morakalāpasannibhā; "
  5737. 465737,108,224,2,10,1,59,7,"Rukkhā virocanti ubhosu passesu, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5738. 465738,108,225,2,9,1,51,5,"‘ ‘ Virocamānā phalapallavehi, susajjitā vāsanivāsabhūtā; "
  5739. 465739,108,226,2,8,1,55,5,"Tosenti addhānakilantasatte, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5740. 465740,108,227,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Suphullitaggā vanagumbanissitā, latā anekā suvirājamānā; "
  5741. 465741,108,228,2,9,1,55,6,"Tosenti satte maṇimaṇḍapāva, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5742. 465742,108,229,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Latā anekā dumanissitāva, piyehi saddhiṃ sahitā vadhūva; "
  5743. 465743,108,230,2,9,1,58,6,"Palobhayantī hi sugandhagandhā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5744. 465744,108,231,2,10,1,51,5,"‘ ‘ Vicittanīlādimanuññavaṇṇā , dijā samantā abhikūjamānā; "
  5745. 465745,108,232,2,9,1,55,6,"Tosenti mañjussaratā ratīhi, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5746. 465746,108,233,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Migā ca nānā suvirājamānā, uttuṅgakaṇṇā ca manuññanettā; "
  5747. 465747,108,234,2,9,1,56,6,"Disā samantā mabhidhāvayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5748. 465748,108,235,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Manuññabhūtā ca mahī samantā, virājamānā haritāva saddalā; "
  5749. 465749,108,236,2,8,1,58,5,"Supupphirukkhā moḷinivalaṅkatā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5750. 465750,108,237,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Susajjitā muttamayāva vālukā, susaṇṭhitā cārusuphassadātā; "
  5751. 465751,108,238,2,9,1,54,6,"Virocayanteva disā samantā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5752. 465752,108,239,2,9,1,62,5,"‘ ‘ Samaṃ suphassaṃ sucibhūmibhāgaṃ, manuññapupphodayagandhavāsitaṃ; "
  5753. 465753,108,240,2,9,1,56,6,"Virājamānaṃ sucimañca sobhaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5754. 465754,108,241,2,8,1,56,4,"‘ ‘ Susajjitaṃ nandanakānanaṃva, vicittanānādumasaṇḍamaṇḍitaṃ; "
  5755. 465755,108,242,2,9,1,59,6,"Sugandhabhūtaṃ pavanaṃ surammaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5756. 465756,108,243,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Sarā vicittā vividhā manoramā, susajjitā paṅkajapuṇḍarīkā; "
  5757. 465757,108,244,2,7,1,52,4,"Pasannasītodakacārupuṇṇā , samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5758. 465758,108,245,2,10,1,54,4,"‘ ‘ Suphullanānāvidhapaṅkajehi , virājamānā sucigandhagandhā; "
  5759. 465759,108,246,2,8,1,53,5,"Pamodayanteva narāmarānaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5760. 465760,108,247,2,9,1,55,5,"‘ ‘ Suphullapaṅkeruhasannisinnā, dijā samantā mabhinādayantā; "
  5761. 465761,108,248,2,10,1,58,7,"Modanti bhariyāhi samaṅgino te, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5762. 465762,108,249,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Suphullapupphehi rajaṃ gahetvā, alī vidhāvanti vikūjamānā; "
  5763. 465763,108,250,2,10,1,60,7,"Madhumhi gandho vidisaṃ pavāyati, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5764. 465764,108,251,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Abhinnanādā madavāraṇā ca, girīhi dhāvanti ca vāridhārā; "
  5765. 465765,108,252,2,8,1,54,6,Savanti najjo suvirājitāva samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ.
  5766. 465766,108,253,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Girī samantāva padissamānā, mayūragīvā iva nīlavaṇṇā; "
  5767. 465767,108,254,2,9,1,54,6,"Disā rajindāva virocayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5768. 465768,108,255,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Mayūrasaṅghā girimuddhanasmiṃ, naccanti nārīhi samaṅgibhūtā; "
  5769. 465769,108,256,2,8,1,54,5,"Kūjanti nānāmadhurassarehi, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5770. 465770,108,257,2,10,1,51,6,"‘ ‘ Suvādikā nekadijā manuññā, vicittapattehi virājamānā; "
  5771. 465771,108,258,2,9,1,56,6,"Girimhi ṭhatvā abhinādayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5772. 465772,108,259,2,9,1,55,4,"‘ ‘ Suphullapupphākaramābhikiṇṇā , sugandhanānādalalaṅkatā ca; "
  5773. 465773,108,260,2,10,1,55,7,"Girī virocanti disā samantā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5774. 465774,108,261,2,8,1,51,4,"‘ ‘ Jalāsayā nekasugandhagandhā, surindauyyānajalāsayāva; "
  5775. 465775,108,262,2,9,1,54,6,"Savanti najjo suvirājamānā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5776. 465776,108,263,2,9,1,53,5,"‘ ‘ Vicittatitthehi alaṅkatā ca, manuññanānāmigapakkhipāsā; "
  5777. 465777,108,264,2,9,1,55,6,"Najjo virocanti susandamānā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5778. 465778,108,265,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Ubhosu passesu jalāsayesu, supupphitā cārusugandharukkhā; "
  5779. 465779,108,266,2,9,1,55,6,"Vibhūsitaggā surasundarī ca, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5780. 465780,108,267,2,10,1,56,5,"‘ ‘ Sugandhanānādumajālakiṇṇaṃ , vanaṃ vicittaṃ suranandanaṃva; "
  5781. 465781,108,268,2,9,1,56,6,"Manobhirāmaṃ satataṃ gatīnaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5782. 465782,108,269,2,9,1,52,5,"‘ ‘ Sampannanānāsuciannapānā, sabyañjanā sādurasena yuttā; "
  5783. 465783,108,270,2,10,1,56,7,"Pathesu gāme sulabhā manuññā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5784. 465784,108,271,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Virājitā āsi mahī samantā, vicittavaṇṇā kusumāsanassa; "
  5785. 465785,108,272,2,7,1,53,5,Rattindagopehi alaṅkatāva samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ.
  5786. 465786,108,273,2,10,1,59,5,"‘ ‘ Visuddhasaddhādiguṇehi yuttā, sambuddharājaṃ abhipatthayantā; "
  5787. 465787,108,274,2,10,1,56,7,"Bahūhi tattheva janā samantā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5788. 465788,108,275,2,8,1,52,4,"‘ ‘ Vicitraārāmasupokkharañño, vicitranānāpadumehi channā; "
  5789. 465789,108,276,2,10,1,59,7,"Bhisehi khīraṃva rasaṃ pavāyati, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5790. 465790,108,277,2,8,1,55,4,"‘ ‘ Vicitranīlacchadanenalaṅkatā, manuññarukkhā ubhatovakāse; "
  5791. 465791,108,278,2,8,1,54,5,"Samuggatā sattasamūhabhūtā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5792. 465792,108,279,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Vicitranīlabbhamivāyataṃ vanaṃ, surindaloke iva nandanaṃ vanaṃ; "
  5793. 465793,108,280,2,8,1,59,5,"Sabbotukaṃ sādhusugandhapupphaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5794. 465794,108,281,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Subhañjasaṃ yojanayojanesu, subhikkhagāmā sulabhā manuññā; "
  5795. 465795,108,282,2,8,1,55,5,"Janābhikiṇṇā sulabhannapānā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5796. 465796,108,283,2,8,1,53,4,"‘ ‘ Pahūtachāyūdakarammabhūtā, nivāsinaṃ sabbasukhappadātā; "
  5797. 465797,108,284,2,11,1,55,8,"Visālasālā ca sabhā ca bahū, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5798. 465798,108,285,2,7,1,54,3,"‘ ‘ Vicittanānādumasaṇḍamaṇḍitā, manuññauyyānasupokkharañño; "
  5799. 465799,108,286,2,8,1,56,5,"Sumāpitā sādhusugandhagandhā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5800. 465800,108,287,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Vāto mudūsītalasādhurūpo, nabhā ca abbhā vigatā samantā; "
  5801. 465801,108,288,2,10,1,55,7,"Disā ca sabbāva virocayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5802. 465802,108,289,2,12,1,60,7,"‘ ‘ Pathe rajonuggamanatthameva, rattiṃ pavassanti ca mandavuṭṭhī; "
  5803. 465803,108,290,2,11,1,55,8,"Nabhe ca sūro mudukova tāpo, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5804. 465804,108,291,2,9,1,55,5,"‘ ‘ Madappabāhā madahatthisaṅghā, kareṇusaṅghehi sukīḷayanti; "
  5805. 465805,108,292,2,10,1,57,7,"Disā vidhāvanti ca gajjayantā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5806. 465806,108,293,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Vanaṃ sunīlaṃ abhidassanīyaṃ, nīlabbhakūṭaṃ iva rammabhūtaṃ; "
  5807. 465807,108,294,2,8,1,53,5,"Vilokitānaṃ ativimhanīyaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5808. 465808,108,295,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Visuddhamabbhaṃ gaganaṃ surammaṃ, maṇimayehi samalaṅkatāva; "
  5809. 465809,108,296,2,10,1,54,7,"Disā ca sabbā atirocayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5810. 465810,108,297,2,9,1,56,5,"‘ ‘ Gandhabbavijjādharakinnarā ca, sugītiyantā madhurassarena; "
  5811. 465811,108,298,2,10,1,57,7,"Caranti tasmiṃ pavane suramme, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5812. 465812,108,299,2,10,1,59,6,"‘ ‘ Kilesasaṅghassa bhitāsakehi, tapassisaṅghehi nisevitaṃ vanaṃ; "
  5813. 465813,108,300,2,7,1,53,4,"Vihāraārāmasamiddhibhūtaṃ , samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5814. 465814,108,301,2,10,1,53,5,"‘ ‘ Samiddhinānāphalino vanantā, anākulā niccamanobhirammā; "
  5815. 465815,108,302,2,8,1,56,5,"Samādhipītiṃ abhivaḍḍhayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5816. 465816,108,303,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Nisevitaṃ nekadijehi niccaṃ, gāmena gāmaṃ satataṃ vasantā; "
  5817. 465817,108,304,2,11,1,55,8,"Pure pure gāmavarā ca santi, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5818. 465818,108,305,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Vatthannapānaṃ sayanāsanañca, gandhañca mālañca vilepanañca; "
  5819. 465819,108,306,2,11,1,57,8,"Tahiṃ samiddhā janatā bahū ca, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5820. 465820,108,307,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Puññiddhiyā sabbayasaggapattā, janā ca tasmiṃ sukhitā samiddhā; "
  5821. 465821,108,308,2,9,1,55,6,"Pahūtabhogā vividhā vasanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5822. 465822,108,309,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Nabhe ca abbhā suvisuddhavaṇṇā, disā ca cando suvirājitova; "
  5823. 465823,108,310,2,10,1,55,7,"Rattiñca vāto mudusītalo ca, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5824. 465824,108,311,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Canduggame sabbajanā pahaṭṭhā, sakaṅgaṇe citrakathā vadantā; "
  5825. 465825,108,312,2,9,1,56,6,"Piyehi saddhiṃ abhimodayanti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5826. 465826,108,313,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Candassa raṃsīhi nabhaṃ viroci, mahī ca saṃsuddhamanuññavaṇṇā; "
  5827. 465827,108,314,2,10,1,56,7,"Disā ca sabbā parisuddharūpā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5828. 465828,108,315,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Dūre ca disvā varacandaraṃsiṃ, pupphiṃsu pupphāni mahītalasmiṃ; "
  5829. 465829,108,316,2,8,1,57,5,"Samantato gandhaguṇatthikānaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5830. 465830,108,317,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Candassa raṃsīhi vilimpitāva, mahī samantā kusumenalaṅkatā; "
  5831. 465831,108,318,2,8,1,53,5,"Viroci sabbaṅgasumālinīva, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5832. 465832,108,319,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Kucanti hatthīpi madena mattā, vicittapiñchā ca dijā samantā; "
  5833. 465833,108,320,2,10,1,56,7,"Karonti nādaṃ pavane suramme, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5834. 465834,108,321,2,12,1,69,8,"‘ ‘ Pathañca sabbaṃ paṭipajjanakkhamaṃ, iddhañca raṭṭhaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ; "
  5835. 465835,108,322,2,8,1,59,5,"Sabbatthutaṃ sabbasukhappadānaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5836. 465836,108,323,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Vanañca sabbaṃ suvicittarūpaṃ, sumāpitaṃ nandanakānanaṃva; "
  5837. 465837,108,324,2,10,1,55,7,"Yatīna pītiṃ satataṃ janeti, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5838. 465838,108,325,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Alaṅkataṃ devapuraṃva rammaṃ, kapīlavatthuṃ iti nāmadheyyaṃ; "
  5839. 465839,108,326,2,9,1,55,6,"Kulanagaraṃ idha sassirikaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5840. 465840,108,327,2,7,1,56,3,"‘ ‘ Manuññaaṭṭālavicittarūpaṃ, suphullapaṅkeruhasaṇḍamaṇḍitaṃ; "
  5841. 465841,108,328,2,9,1,59,6,"Vicittaparikhāhi puraṃ surammaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5842. 465842,108,329,2,10,1,55,5,"‘ ‘ Vicittapākārañca toraṇañca, subhaṅgaṇaṃ devanivāsabhūtaṃ; "
  5843. 465843,108,330,2,8,1,58,5,"Manuññavīthi suralokasannibhaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5844. 465844,108,331,2,9,1,49,5,"‘ ‘ Alaṅkatā sākiyarājaputtā, virājamānā varabhūsanehi; "
  5845. 465845,108,332,2,9,1,53,6,"Surindaloke iva devaputtā, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5846. 465846,108,333,2,12,1,62,7,"‘ ‘ Suddhodano munivaraṃ abhidassanāya, amaccaputte dasadhā apesayi; "
  5847. 465847,108,334,2,10,1,57,7,"Balena saddhiṃ mahatā muninda, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5848. 465848,108,335,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Nevāgataṃ passati neva vācaṃ, sokābhibhūtaṃ naravīraseṭṭhaṃ; "
  5849. 465849,108,336,2,8,1,56,5,"Tosetumicchāmi narādhipattaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5850. 465850,108,337,2,8,1,55,4,"‘ ‘ Taṃdassanenabbhutapītirāsi, udikkhamānaṃ dvipadānamindaṃ; "
  5851. 465851,108,338,2,10,1,58,7,"Tosehi taṃ muninda guṇaseṭṭhaṃ, samayo mahāvīra aṅgīrasānaṃ."
  5852. 465852,108,339,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Āsāya kassate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati; "
  5853. 465853,108,340,2,8,1,39,5,"Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā; "
  5854. 465854,108,341,2,10,1,40,7,"Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu."
  5855. 465855,108,342,2,9,1,42,4,"‘ ‘ Nātisītaṃ nātiuṇhaṃ, nātidubbhikkhachātakaṃ; "
  5856. 465856,108,343,2,12,1,41,7,"Saddalā haritā bhūmi, esa kālo mahāmunī’’ ti. "
  5857. 465857,108,344,2,5,1,15,3,Atha naṃ satthā–
  5858. 465858,108,344,6,20,1,44,8,"‘‘ kiṃ nu kho, udāyi, gamanavaṇṇaṃ vaṇṇesī’’ ti āha."
  5859. 465859,108,344,21,37,1,84,10,"‘‘ Bhante, tumhākaṃ pitā suddhodanamahārājā daṭṭhukāmo, karotha ñātakānaṃ saṅgahan’’ ti āha."
  5860. 465860,108,344,38,59,1,98,12,"‘‘ Sādhu, udāyi, karissāmi ñātisaṅgahaṃ, tena hi bhikkhusaṅghassa ārocehi , gamiyavattaṃ pūressantī’’ ti āha."
  5861. 465861,108,344,60,71,1,46,6,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti thero bhikkhusaṅghassa ārocesi. "
  5862. 465862,108,345,2,26,1,250,23,"Satthā aṅgamagadhavāsīnaṃ kulaputtānaṃ dasahi sahassehi, kapilavatthuvāsīnaṃ dasahi sahassehīti sabbeheva vīsatiyā khīṇāsavabhikkhusahassehi parivuto rājagahā nikkhamitvā divase divase yojanaṃ yojanaṃ gacchanto dvīhi māsehi kapilavatthupuraṃ sampāpuṇi. "
  5863. 465863,108,345,27,30,1,32,3,Sākiyāpi anuppatteyeva bhagavati–
  5864. 465864,108,345,31,64,1,304,25,‘‘ amhākaṃ ñātiseṭṭhaṃ passissāmā’’ ti bhagavato vasanaṭṭhānaṃ vīmaṃsamānā‘‘ nigrodhasakkassārāmo ramaṇīyo’’ ti sallakkhetvā sabbaṃ paṭijagganavidhiṃ kāretvā gandhapupphahatthā paccuggamanaṃ karontā sabbālaṅkārehi samalaṅkatagattā gandhapupphacuṇṇādīhi pūjayamānā bhagavantaṃ purakkhatvā nigrodhārāmameva agamaṃsu.
  5865. 465865,108,346,2,9,1,80,7,Tatra bhagavā vīsatiyā khīṇāsavasahassehi parivuto paññattavarabuddhāsane nisīdi.
  5866. 465866,108,346,10,38,1,159,18,"Sākiyā pana mānajātikā mānatthaddhā,‘‘ siddhatthakumāro amhehi daharataro, amhākaṃ kaniṭṭho bhātā, putto, bhāgineyyo, nattā’’ ti cintetvā daharadahare rājakumāre āhaṃsu–"
  5867. 465867,108,346,39,52,1,62,8,"‘‘ tumhe vandatha, mayaṃ tumhākaṃ piṭṭhito piṭṭhito nisīdissāmā’’ ti. "
  5868. 465868,108,346,53,59,1,52,6,Tesvevaṃ nisinnesu bhagavā tesaṃ ajjhāsayaṃ oloketvā–
  5869. 465869,108,346,60,121,1,390,47,"‘‘ ime ñātakā attano moghajiṇṇabhāvena na maṃ vandanti, na panete jānanti‘ buddho nāma kīdiso, buddhabalaṃ nāma kīdisan’ ti vā,‘ buddho nāma ediso, buddhabalaṃ nāma edisan’ ti vā, handāhaṃ attano buddhabalaṃ iddhibalañca dassento pāṭihāriyañca kareyyaṃ, ākāse dasasahassacakkavāḷavitthataṃ sabbaratanamayaṃ caṅkamaṃ māpetvā tattha caṅkamanto mahājanassa ajjhāsayaṃ oloketvā dhammañca deseyyan’’ ti cintesi. "
  5870. 465870,108,346,122,127,1,61,5,Tena vuttaṃ saṅgītikārakehi bhagavato parivitakkadassanatthaṃ–
  5871. 465871,108,347,2,4,1,0,0,3.
  5872. 465872,108,348,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ kīdisako naruttamo; "
  5873. 465873,108,349,2,9,1,63,6,"Iddhibalaṃ paññābalañca kīdisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa kīdisaṃ. "
  5874. 465874,108,350,2,4,1,0,0,4.
  5875. 465875,108,351,2,15,1,58,9,"‘ ‘ Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ edisako naruttamo; "
  5876. 465876,108,352,2,9,1,61,6,"Iddhibalaṃ paññābalañca edisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa edisaṃ. "
  5877. 465877,108,353,2,4,1,0,0,5.
  5878. 465878,108,354,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Handāhaṃ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṃ; "
  5879. 465879,108,355,2,10,1,44,5,"Caṅkamaṃ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitan’’ ti. "
  5880. 465880,108,356,2,11,1,42,8,Tattha na hete {jānantī}ti na hi ete jānanti.
  5881. 465881,108,356,12,15,1,21,3,Na -kāro paṭisedhattho.
  5882. 465882,108,356,16,20,1,25,4,Hi -kāro kāraṇatthe nipāto.
  5883. 465883,108,356,21,52,1,187,25,"Yasmā panete mama ñātiādayo devamanussā mayā buddhabale ca iddhibale ca anāvikate na jānanti‘‘ ediso buddho, edisaṃ iddhibalan’’ ti, tasmā ahaṃ mama buddhabalañca iddhibalañca dasseyyanti attho. "
  5884. 465884,108,356,53,59,1,50,5,{Sadevamānusā}ti ettha devāti upapattidevā adhippetā.
  5885. 465885,108,356,60,63,1,20,3,Saha devehīti sadevā.
  5886. 465886,108,356,64,66,1,5,2,Ke te?
  5887. 465887,108,356,67,73,1,37,5,"Mānusā, sadevā eva mānusā sadevamānusā. "
  5888. 465888,108,356,74,83,1,52,7,"Atha vā {devo}ti sammutidevo, suddhodano rājā adhippeto. "
  5889. 465889,108,356,84,89,1,39,5,Saha devena raññā suddhodanenāti sadevā.
  5890. 465890,108,356,90,108,1,123,16,"{Mānusā}ti ñātimānusā, sadevā sasuddhodanā mānusā sadevamānusā sarājāno vā ete mama ñātimānusā mama balaṃ na vijānantīti attho. "
  5891. 465891,108,356,109,112,1,33,3,Sesadevāpi saṅgahaṃ gacchantiyeva.
  5892. 465892,108,356,113,123,1,42,6,Sabbepi devā devanaṭṭhena‘‘ devā’’ ti vuccanti.
  5893. 465893,108,356,124,128,1,30,4,Devanaṃ nāma dhātuattho kīḷādi.
  5894. 465894,108,356,129,140,1,67,10,"Atha vā devā ca mānusā ca devamānusā, saha devamānusehi sadevamānusā. "
  5895. 465895,108,356,141,143,1,5,2,Ke te?
  5896. 465896,108,356,144,147,1,27,3,Lokāti vacanaseso daṭṭhabbo.
  5897. 465897,108,356,148,154,1,50,5,{Buddho}ti catusaccadhamme buddho anubuddhoti buddho.
  5898. 465898,108,356,155,156,1,7,1,Yathāha–
  5899. 465899,108,357,2,10,1,45,5,"‘ ‘ Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; "
  5900. 465900,108,358,2,28,1,49,7,"Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇā’’ ti.( ma. ni.2.399; su. ni.563); "
  5901. 465901,108,359,2,7,1,49,5,Idha pana kattukārake buddhasaddasiddhi daṭṭhabbā.
  5902. 465902,108,359,8,23,1,94,11,Adhigatavisesehi devamanussehi‘‘ sammāsambuddho vata so bhagavā’’ ti evaṃ buddhattā ñātattā buddho.
  5903. 465903,108,359,24,28,1,44,4,Idha kammakārake buddhasaddasiddhi daṭṭhabbā.
  5904. 465904,108,359,29,36,1,49,6,"Buddhamassa atthīti vā buddho, buddhavantoti attho. "
  5905. 465905,108,359,37,41,1,41,4,Taṃ sabbaṃ saddasatthānusārena veditabbaṃ.
  5906. 465906,108,359,42,54,1,88,11,{Kīdisako}ti kīdiso kiṃsarikkhako kiṃsadiso kiṃvaṇṇo kiṃsaṇṭhāno dīgho vā rasso vāti attho.
  5907. 465907,108,360,2,12,1,62,8,{Naruttamo}ti narānaṃ naresu vā uttamo pavaro seṭṭhoti naruttamo.
  5908. 465908,108,360,13,22,1,76,9,Iddhibalan ti ettha ijjhanaṃ iddhi nipphattiatthena paṭilābhaṭṭhena ca iddhi.
  5909. 465909,108,360,23,34,1,66,10,Atha vā ijjhanti tāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iddhi.
  5910. 465910,108,360,35,39,1,22,4,Sā pana dasavidhā hoti.
  5911. 465911,108,360,40,41,1,7,1,Yathāha–
  5912. 465912,108,361,2,7,1,22,4,‘ ‘ Iddhiyoti dasa iddhiyo.
  5913. 465913,108,361,8,10,1,11,2,Katamā dasa?
  5914. 465914,108,361,11,55,1,208,24,"Adhiṭṭhānā iddhi, vikubbanā iddhi, manomayā iddhi, ñāṇavipphārā iddhi, samādhivipphārā iddhi, ariyā iddhi, kammavipākajā iddhi, puññavato iddhi, vijjāmayā iddhi, tattha tattha sammāpayogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhī’’ ti( paṭi. ma.3.10). "
  5915. 465915,108,362,2,43,1,195,26,"Tāsaṃ idaṃ nānattaṃ– pakatiyā eko bahukaṃ āvajjeti, sataṃ vā sahassaṃ vā āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti‘‘ bahuko homī’’ ti( paṭi. ma.3.10) evaṃ vibhajitvā dassitā iddhi adhiṭṭhānavasena nipphannattā adhiṭṭhānā iddhi nāma. "
  5916. 465916,108,362,44,81,1,275,30,"Tassāyamattho– abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya sace sataṃ icchati‘‘ sataṃ homi, sataṃ homī’’ ti kāmāvacaraparikammacittehi parikammaṃ katvā puna abhiññāpādakaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya puna āvajjitvā adhiṭṭhāti, adhiṭṭhānacittena saheva sataṃ hoti. "
  5917. 465917,108,362,82,85,1,24,3,Sahassādīsupi eseva nayo.
  5918. 465918,108,363,2,19,1,150,15,"Tattha pādakajjhānacittaṃ nimittārammaṇaṃ parikammacittāni satārammaṇāni vā sahassādīsu aññatarārammaṇāni vā, tāni ca kho vaṇṇavasena, no paṇṇattivasena. "
  5919. 465919,108,363,20,31,1,119,9,"Adhiṭṭhānacittampi satārammaṇameva, taṃ pana appanācittaṃ viya gotrabhuanantarameva uppajjati rūpāvacaracatutthajhānikaṃ . "
  5920. 465920,108,363,32,42,1,76,10,So pana pakativaṇṇaṃ vijahitvā kumāravaṇṇaṃ vā dasseti nāgavaṇṇaṃ vā dasseti.
  5921. 465921,108,363,43,68,1,133,14,Supaṇṇavaṇṇaṃ vā… pe… vividhampi senābyūhaṃ vā dassetīti( paṭi. ma.3.13) evaṃ āgatā iddhi pakativaṇṇavijahanavikāravasena pavattattā vikubbaniddhi nāma.
  5922. 465922,108,364,2,40,1,223,26,‘ ‘ Idha bhikkhu imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyan’’ ti( paṭi. ma.3.14) iminā nayena āgatā iddhi sarīrasseva abbhantare aññassa manomayassa sarīrassa nipphattivasena pavattattā manomayiddhi nāma.
  5923. 465923,108,365,2,18,1,136,15,Ñāṇuppattito pubbe vā pacchā vā taṅkhaṇe vā tena attabhāvena paṭilabhitabbaarahattañāṇānubhāvena nibbatto viseso ñāṇavipphāro iddhi nāma.
  5924. 465924,108,365,19,45,1,96,12,"Āyasmato bākulassa ca āyasmato saṃkiccassa ca ñāṇavipphārā iddhi, tesaṃ vatthu cettha kathetabbaṃ( a. ni. aṭṭha.1.1.226). "
  5925. 465925,108,366,2,15,1,100,13,Samādhito pubbe vā pacchā vā taṅkhaṇe vā samathānubhāvena nibbatto viseso samādhivipphārā iddhi nāma.
  5926. 465926,108,366,16,120,1,309,28,"Āyasmato sāriputtassa samādhivipphārā iddhi( udā.34), āyasmato sañjīvassa samādhivipphārā iddhi( ma. ni.1.507), āyasmato khāṇukoṇḍaññassa samādhivipphārā iddhi( dha. pa. aṭṭha.1. khāṇukoṇḍaññattheravatthu), uttarāya upāsikāya samādhivipphārā iddhi( dha. pa. aṭṭha.2. uttarāupāsikāvatthu; a. ni. aṭṭha.1.1.262), sāmāvatiyā upāsikāya samādhivipphārā iddhīti( dha. pa. aṭṭha.1. sāmāvatīvatthu; a. ni. aṭṭha.1.1.260-261) tesaṃ vatthūnettha kathetabbāni, ganthavitthāradosaparihāratthaṃ pana mayā na vitthāritāni. "
  5927. 465927,108,367,2,5,1,18,3,Katamā ariyā iddhi?
  5928. 465928,108,367,6,53,1,234,26,"Idha bhikkhu sace ākaṅkhati‘‘ paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyyan’’ ti appaṭikkūlasaññī tattha viharati, sace ākaṅkhati‘‘ appaṭikkūle paṭikkūlasaññī vihareyyan’’ ti paṭikkūlasaññī tattha viharati… pe… upekkhako tattha viharati sato sampajānoti( paṭi. ma.3.17). "
  5929. 465929,108,367,54,61,1,65,7,Ayañhi cetovasippattānaṃ ariyānaṃyeva sambhavato ariyā iddhi nāma.
  5930. 465930,108,368,2,5,1,26,3,Katamā kammavipākajā iddhi?
  5931. 465931,108,368,6,19,1,132,12,Sabbesaṃ pakkhīnaṃ sabbesaṃ devānaṃ paṭhamakappikānaṃ manussānaṃ ekaccānañca vinipātikānaṃ vehāsagamanādikā kammavipākajā iddhi nāma.
  5932. 465932,108,368,20,23,1,22,3,Katamā puññavato iddhi?
  5933. 465933,108,368,24,31,1,61,7,Rājā cakkavattī vehāsaṃ gacchati saddhiṃ caturaṅginiyā senāya.
  5934. 465934,108,368,32,37,1,59,5,Jaṭilakassa gahapatissa asītihattho suvaṇṇapabbato nibbatti.
  5935. 465935,108,368,38,42,1,25,4,Ayaṃ puññavato iddhi nāma.
  5936. 465936,108,368,43,64,1,93,10,Ghosakassa gahapatino( dha. pa. aṭṭha.1. kumbhaghosakaseṭṭhivatthu) sattasu ṭhānesu māraṇatthāya upakkame katepi arogabhāvo puññavato iddhi.
  5937. 465937,108,368,65,84,1,96,8,Meṇḍakaseṭṭhissa( dha. pa. aṭṭha.2. meṇḍakaseṭṭhivatthu) aṭṭhakarīsamatte padese sattaratanamayānaṃ meṇḍakānaṃ pātubhāvo puññavato iddhi.
  5938. 465938,108,369,2,5,1,22,3,Katamā vijjāmayā iddhi?
  5939. 465939,108,369,6,31,1,120,13,"Vijjādharā vijjaṃ parijappitvā vehāsaṃ gacchanti, ākāse antalikkhe hatthimpi dassenti… pe… vividhampi senābyūhaṃ dassentīti( paṭi. ma.3.18). "
  5940. 465940,108,369,32,36,1,36,4,Ādinayappavattā vijjāmayā iddhi nāma.
  5941. 465941,108,369,37,57,1,141,17,Taṃ taṃ kammaṃ katvā nibbatto viseso‘ sammāpayogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhī’ ti ayaṃ tattha tattha sammāpayogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi nāma.
  5942. 465942,108,369,58,79,1,90,12,"Imissā dasavidhāya iddhiyā balaṃ iddhibalaṃ nāma, idaṃ mayhaṃ iddhibalaṃ na jānantīti attho( visuddhi.2.375 ādayo). "
  5943. 465943,108,370,2,12,1,107,9,"Paññābalan ti sabbalokiyalokuttaraguṇavisesadāyakaṃ arahattamaggapaññābalaṃ adhippetaṃ, tampi ete na jānanti. "
  5944. 465944,108,370,13,24,1,68,7,Keci‘‘ channaṃ asādhāraṇañāṇānametaṃ adhivacanaṃ paññābalan’’ ti vadanti.
  5945. 465945,108,370,25,34,1,69,8,"Buddhabalan ti ettha buddhabalaṃ nāma buddhānubhāvo, dasabalañāṇāni vā. "
  5946. 465946,108,370,35,61,1,334,17,"Tattha dasabalañāṇāni nāma ṭhānāṭṭhānañāṇaṃ, atītānāgatapaccuppannakammavipākajānanañāṇaṃ, sabbatthagāminipaṭipadāñāṇaṃ, anekadhātunānādhātulokajānanañāṇaṃ, nānādhimuttikañāṇaṃ, āsayānusayañāṇaṃ, jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesavodānavuṭṭhānesu yathābhūtañāṇaṃ, pubbenivāsānussatiñāṇaṃ, cutūpapātañāṇaṃ, āsavakkhayañāṇanti imāni dasa. "
  5947. 465947,108,370,62,67,1,49,5,Imesaṃ dasannaṃ ñāṇānaṃ adhivacanaṃ buddhabalanti.
  5948. 465948,108,370,68,75,1,33,6,"Edisan ti īdisaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  5949. 465949,108,371,2,6,1,29,3,{Handā}ti vavassaggatthe nipāto.
  5950. 465950,108,371,7,11,1,25,4,Ahan ti attānaṃ niddisati.
  5951. 465951,108,371,12,15,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  5952. 465952,108,371,16,37,1,154,19,"Yasmā panete mama ñātakā buddhabalaṃ vā buddhaguṇe vā na jānanti, kevalaṃ attano moghajiṇṇabhāvaṃ nissāya mānavasena sabbalokajeṭṭhaseṭṭhaṃ maṃ na vandanti. "
  5953. 465953,108,371,38,50,1,89,11,"Tasmā tesaṃ mānaketu atthi, taṃ bhañjitvā vandanatthaṃ buddhabalaṃ dasseyyanti vuttaṃ hoti. "
  5954. 465954,108,371,51,54,1,24,2,{Dassayissāmī}ti dasseyyaṃ.
  5955. 465955,108,371,55,65,1,33,5,"‘‘ Dassessāmī’’ ti ca pāṭho, soyevattho. "
  5956. 465956,108,371,66,72,1,50,5,"Buddhabalan ti buddhānubhāvaṃ, buddhañāṇavisesaṃ vā. "
  5957. 465957,108,371,73,76,1,23,3,Anuttaran ti niruttaraṃ.
  5958. 465958,108,371,77,81,1,39,4,Caṅkaman ti caṅkamitabbaṭṭhānaṃ vuccati.
  5959. 465959,108,371,82,85,1,22,2,{Māpayissāmī}ti māpeyyaṃ.
  5960. 465960,108,371,86,97,1,43,6,"‘‘ Caṅkamanaṃ māpessāmī’’ ti ca pāṭho, soyevattho. "
  5961. 465961,108,371,98,101,1,13,2,{Nabhe}ti ākāse.
  5962. 465962,108,371,102,117,1,199,13,"Sabbaratanamaṇḍitan ti sabbehi ratijananaṭṭhena ratanehi muttā-maṇi-veḷuriya-saṅkha-silā-pavāḷa-rajata-suvaṇṇa-masāragalla-lohitaṅkehi dasahi dasahi maṇḍito alaṅkato sabbaratanamaṇḍito, taṃ sabbaratanamaṇḍitaṃ."
  5963. 465963,108,371,118,127,1,37,5,‘‘ Nabhe ratanamaṇḍitan’’ ti paṭhanti keci.
  5964. 465964,108,372,2,10,1,105,8,Athevaṃ bhagavatā cintitamatte dasasahassacakkavāḷavāsino bhummādayo devā pamuditahadayā sādhukāramadaṃsu.
  5965. 465965,108,372,11,14,1,37,3,Tamatthaṃ pakāsentehi saṅgītikārakehi–
  5966. 465966,108,373,2,4,1,0,0,6.
  5967. 465967,108,374,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Bhummā mahārājikā tāvatiṃsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā; "
  5968. 465968,108,375,2,13,1,65,8,"Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṃsu ghosan’’ ti."
  5969. 465969,108,375,14,14,1,0,0,–
  5970. 465970,108,376,2,5,1,30,3,Ādigāthāyo ṭhapitāti veditabbā.
  5971. 465971,108,377,2,9,1,60,5,"Tattha {bhummā}ti bhummaṭṭhā, pāsāṇapabbatavanarukkhādīsu ṭhitā. "
  5972. 465972,108,377,10,13,1,29,2,{Mahārājikā}ti mahārājapakkhikā.
  5973. 465973,108,377,14,109,1,565,69,"Bhummaṭṭhānaṃ devatānaṃ saddaṃ sutvā ākāsaṭṭhakadevatā, tato abbhavalāhakā devatā, tato uṇhavalāhakā devatā, tato sītavalāhakā devatā, tato vassavalāhakā devatā, tato vātavalāhakā devatā, tato cattāro mahārājāno, tato tāvatiṃsā, tato yāmā, tato tusitā, tato nimmānaratī, tato paranimmitavasavattī, tato brahmakāyikā, tato brahmapurohitā, tato mahābrahmāno, tato parittābhā, tato appamāṇābhā, tato ābhassarā, tato parittasubhā, tato appamāṇasubhā, tato subhakiṇhā, tato vehapphalā, tato avihā, tato atappā, tato sudassā, tato sudassī, tato akaniṭṭhā devatā saddaṃ sutvā mahantaṃ saddaṃ akaṃsu. "
  5974. 465974,108,377,110,122,1,140,12,Asaññino ca arūpāvacarasatte ca ṭhapetvā sotāyatanapavattiṭṭhāne sabbe devamanussanāgādayo pītivasaṃ gatahadayā ukkuṭṭhisaddamakaṃsūti attho.
  5975. 465975,108,377,123,130,1,60,5,"{Ānanditā}ti pamuditahadayā, sañjātapītisomanassā hutvāti attho. "
  5976. 465976,108,377,131,134,1,19,3,Vipulan ti puthulaṃ.
  5977. 465977,108,378,2,7,1,69,5,Atha satthā cintitasamanantarameva odātakasiṇasamāpattiṃ samāpajjitvā–
  5978. 465978,108,378,8,19,1,50,6,‘‘ dasasu cakkavāḷasahassesu āloko hotū’’ ti adhiṭṭhāsi.
  5979. 465979,108,378,20,29,1,82,9,Tena adhiṭṭhānacittena saheva āloko ahosi pathavito paṭṭhāya yāva akaniṭṭhabhavanā.
  5980. 465980,108,378,30,32,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  5981. 465981,108,379,2,4,1,0,0,7.
  5982. 465982,108,380,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṃvutā; "
  5983. 465983,108,381,2,15,1,61,10,"Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṃ pāṭihīran’’ ti. "
  5984. 465984,108,382,2,8,1,26,3,Tattha {obhāsitā}ti pakāsitā.
  5985. 465985,108,382,9,22,1,103,8,"{Pathavī}ti etthāyaṃ pathavī catubbidhā– kakkhaḷapathavī, sasambhārapathavī, nimittapathavī, sammutipathavīti. "
  5986. 465986,108,382,23,31,1,42,5,"Tāsu‘‘ katamā cāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu? "
  5987. 465987,108,382,32,49,1,85,10,Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigatan’’ tiādīsu( vibha.173) vuttā ayaṃ kakkhaḷapathavī nāma.
  5988. 465988,108,382,50,80,1,136,19,"‘‘ Yo pana bhikkhu pathaviṃ khaṇeyya vā khaṇāpeyya vā’’ tiādīsu( pāci.85) vuttā sasambhārapathavī, ye ca kesādayo vīsati koṭṭhāsā, ayolohādayo ca bāhirā; "
  5989. 465989,108,382,81,88,1,66,7,sāpi vaṇṇādīhi sambhārehi saddhiṃ pathavīti sasambhārapathavī nāma.
  5990. 465990,108,382,89,113,1,80,7,‘‘ Pathavīkasiṇameko sañjānātī’’ tiādīsu( dī. ni.3.360) nimittapathavī‘‘ ārammaṇapathavī’’ tipi vuccati.
  5991. 465991,108,382,114,126,1,84,8,Pathavīkasiṇajhānalābhī devaloke nibbatto āgamanavasena‘‘ pathavīdevo’’ ti nāmaṃ labhati.
  5992. 465992,108,382,127,128,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  5993. 465993,108,382,129,153,1,81,10,"‘‘ āpo ca devā pathavī’’ tiādīsu( dī. ni.2.340) ayaṃ sammutipathavī, paññattipathavī nāmāti veditabbā. "
  5994. 465994,108,382,154,170,1,37,4,Idha pana sasambhārapathavī adhippetā( ma. ni. aṭṭha.1.2 pathavīvāravaṇṇanā).
  5995. 465995,108,383,2,5,1,21,2,{Sadevakā}ti sadevalokā.
  5996. 465996,108,383,6,21,1,79,10,"‘‘ Sadevatā’’ tipi pāṭho atthi ce sundarataraṃ, sadevako manussaloko obhāsitoti attho. "
  5997. 465997,108,383,22,25,1,12,2,{Puthū}ti bahū.
  5998. 465998,108,383,26,54,1,230,24,"{Lokantarikā}ti asurakāyanarakānametaṃ adhivacanaṃ, tā pana tiṇṇaṃ cakkavāḷānaṃ antarā ekā lokantarikā hoti, tiṇṇaṃ sakaṭacakkānaṃ aññamaññaṃ āhacca ṭhitānaṃ majjhe okāso viya ekeko lokantarikanirayo, parimāṇato aṭṭhayojanasahasso hoti. "
  5999. 465999,108,383,55,59,1,28,3,{Asaṃvutā}ti heṭṭhā appatiṭṭhā.
  6000. 466000,108,383,60,64,1,19,3,Tamo {cā}ti andhakāro.
  6001. 466001,108,383,65,69,1,20,3,{Tibbo}ti bahalo ghano.
  6002. 466002,108,383,70,73,1,45,3,Candimasūriyālokābhāvato niccandhakārova hoti.
  6003. 466003,108,383,74,77,1,18,2,{Vihato}ti viddhasto.
  6004. 466004,108,383,78,101,1,156,20,"{Tadā}ti yadā pana bhagavā sattesu kāruññataṃ paṭicca pāṭihāriyakaraṇatthaṃ ālokaṃ phari, tadā so tamo tibbo lokantarikāsu ṭhito, vihato viddhasto ahosīti attho. "
  6005. 466005,108,384,2,10,1,81,7,"Accherakan ti accharāpaharaṇayoggaṃ, vimhayavasena aṅgulīhi paharaṇayogganti attho. "
  6006. 466006,108,384,11,15,1,41,4,Pāṭihīran ti paṭipakkhaharaṇato pāṭihīraṃ.
  6007. 466007,108,384,16,30,1,118,12,"Paṭiharati sattānaṃ diṭṭhimānopagatāni cittānīti vā pāṭihīraṃ, appasannānaṃ sattānaṃ pasādaṃ paṭiāharatīti vā pāṭihīraṃ."
  6008. 466008,108,384,31,40,1,32,4,"‘‘ Pāṭiheran’’ tipi pāṭho, soyevattho. "
  6009. 466009,108,384,41,44,1,42,3,Ettha ālokavidhānavisesassetaṃ adhivacanaṃ.
  6010. 466010,108,384,45,81,1,249,33,"Disvāna accherakaṃ pāṭihīran ti ettha devā ca manussā ca lokantarikāsu nibbattasattāpi ca taṃ bhagavato pāṭihāriyaṃ disvā paramappītisomanassaṃ agamaṃsūti idaṃ vacanaṃ āharitvā attho daṭṭhabbo, itarathā na pubbena vā paraṃ, na parena vā pubbaṃ yujjati. "
  6011. 466011,108,385,2,16,1,122,12,"Idāni na kevalaṃ manussalokesuyeva āloko atthi, sabbattha tividhepi saṅkhārasattokāsasaṅkhāte loke ālokoyevāti dassanatthaṃ– "
  6012. 466012,108,386,2,4,1,0,0,8.
  6013. 466013,108,387,2,5,1,30,2,"‘ ‘ Sadevagandhabbamanussarakkhase, "
  6014. 466014,108,388,2,6,1,26,4,Ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;
  6015. 466015,108,389,2,5,1,32,3,"Imasmiṃ loke parasmiñcobhayasmiṃ, "
  6016. 466016,108,390,2,10,1,37,6,Adho ca uddhaṃ tiriyañca vitthatan’’ ti.
  6017. 466017,108,390,11,15,1,16,3,– ayaṃ gāthā vuttā;
  6018. 466018,108,391,2,12,1,81,9,Tattha {devā}ti sammutidevā upapattidevā visuddhidevāti sabbepi devā idha saṅgahitā.
  6019. 466019,108,391,13,22,1,72,9,Devā ca gandhabbā ca manussā ca rakkhasā ca devagandhabbamanussarakkhasā.
  6020. 466020,108,391,23,26,1,68,3,Saha devagandhabbamanussarakkhasehīti sadevagandhabbamanussarakkhaso.
  6021. 466021,108,391,27,30,1,10,3,Ko pana so?
  6022. 466022,108,391,31,36,1,47,4,"Loko, tasmiṃ sadevagandhabbamanussarakkhase loke. "
  6023. 466023,108,391,37,40,1,12,2,{Ābhā}ti āloko.
  6024. 466024,108,391,41,47,1,59,5,{Uḷārā}ti etthāyaṃ uḷāra-saddo madhuraseṭṭhavipulādīsu dissati.
  6025. 466025,108,391,48,70,1,83,9,Tathā hesa‘‘ uḷārāni khādanīyabhojanīyāni khādanti bhuñjantī’’ tiādīsu( ma. ni.1.366) madhure dissati.
  6026. 466026,108,391,71,95,1,86,11,‘‘ Uḷārāya kho pana bhavaṃ vacchāyano pasaṃsāya samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsatī’’ tiādīsu( ma. ni.1.288) seṭṭhe.
  6027. 466027,108,391,96,125,1,68,8,‘‘ Atikkamma devānaṃ devānubhāvaṃ appamāṇo uḷāro obhāso’’ tiādīsu( dī. ni.2.32; ma. ni.3.201) vipule.
  6028. 466028,108,391,126,149,1,28,4,Svāyaṃ idha seṭṭhe daṭṭhabbo( dī. ni. aṭṭha.3.142; vi. va. aṭṭha.1).
  6029. 466029,108,391,150,153,1,17,2,{Vipulā}ti appamāṇā.
  6030. 466030,108,391,154,159,1,38,4,{Ajāyathā}ti uppajji udapādi pavattittha.
  6031. 466031,108,391,160,171,1,77,10,Imasmiṃ loke {parasmiñcā}ti imasmiṃ manussaloke ca parasmiṃ devaloke cāti attho.
  6032. 466032,108,391,172,179,1,64,6,"Ubhayasmin ti tadubhayasmiṃ, ajjhattabahiddhādīsu viya daṭṭhabbaṃ. "
  6033. 466033,108,391,180,185,1,29,4,Adho {cā}ti avīciādīsu nirayesu.
  6034. 466034,108,391,186,191,1,41,5,Uddhan ti bhavaggatopi uddhaṃ ajaṭākāsepi.
  6035. 466035,108,391,192,197,1,48,4,{Tiriyañcā}ti tiriyatopi dasasu cakkavāḷasahassesu.
  6036. 466036,108,391,198,201,1,20,3,Vitthatan ti visaṭaṃ.
  6037. 466037,108,391,202,213,1,93,9,Andhakāraṃ vidhamitvā vuttappakāraṃ lokañca padesañca ajjhottharitvā ābhā pavattitthāti attho.
  6038. 466038,108,391,214,229,1,106,14,"Atha vā tiriyañca vitthatan ti tiriyato vitthataṃ mahantaṃ, appamāṇaṃ padesaṃ ābhā pharitvā aṭṭhāsīti attho. "
  6039. 466039,108,392,2,26,1,269,24,Atha bhagavā dasasahassacakkavāḷesu ālokapharaṇaṃ katvā abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya āvajjitvā adhiṭṭhānacittena ākāsamabbhuggantvā tesaṃ ñātīnaṃ sīsesu pādapaṃsuṃ okiramāno viya mahatiyā devamanussaparisāya majjhe yamakapāṭihāriyaṃ dasseti.
  6040. 466040,108,392,27,41,1,31,5,Taṃ pana pāḷito evaṃ veditabbaṃ( paṭi. ma.1.116)–
  6041. 466041,108,393,2,9,1,41,5,‘ ‘ Katamaṃ tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇaṃ?
  6042. 466042,108,393,10,23,1,131,12,"Idha tathāgato yamakapāṭihīraṃ karoti asādhāraṇaṃ sāvakehi uparimakāyato aggikkhandho pavattati, heṭṭhimakāyato udakadhārā pavattati. "
  6043. 466043,108,393,24,41,1,151,13,"Heṭṭhimakāyato aggikkhandho pavattati, uparimakāyato udakadhārā pavattati… pe… puratthimakāyato aggikkhandho pavattati, pacchimakāyato udakadhārā pavattati. "
  6044. 466044,108,393,42,59,1,150,13,"Pacchimakāyato aggikkhandho pavattati, puratthimakāyato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇaakkhito aggikkhandho pavattati, vāmaakkhito udakadhārā pavattati. "
  6045. 466045,108,393,60,77,1,154,13,"Vāmaakkhito aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaakkhito udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, vāmakaṇṇasotato udakadhārā pavattati. "
  6046. 466046,108,393,78,95,1,164,13,"Vāmakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇakaṇṇasotato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, vāmanāsikāsotato udakadhārā pavattati. "
  6047. 466047,108,393,96,113,1,162,13,"Vāmanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇanāsikāsotato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇaaṃsakūṭato aggikkhandho pavattati, vāmaaṃsakūṭato udakadhārā pavattati. "
  6048. 466048,108,393,114,131,1,154,13,"Vāmaaṃsakūṭato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaaṃsakūṭato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇahatthato aggikkhandho pavattati, vāmahatthato udakadhārā pavattati. "
  6049. 466049,108,393,132,149,1,148,13,"Vāmahatthato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇahatthato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇapassato aggikkhandho pavattati, vāmapassato udakadhārā pavattati. "
  6050. 466050,108,393,150,168,1,144,13,"Vāmapassato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapassato udakadhārā pavattati… pe… dakkhiṇapādato aggikkhandho pavattati, vāmapādato udakadhārā pavattati. "
  6051. 466051,108,393,169,186,1,146,13,"Vāmapādato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapādato udakadhārā pavattati… pe… aṅgulaṅgulehi aggikkhandho pavattati, aṅgulantarikāhi udakadhārā pavattati. "
  6052. 466052,108,393,187,204,1,144,13,"Aṅgulantarikāhi aggikkhandho pavattati, aṅgulaṅgulehi udakadhārā pavattati… pe… ekekalomato aggikkhandho pavattati, ekekalomato udakadhārā pavattati. "
  6053. 466053,108,393,205,223,1,170,16,"Lomakūpato lomakūpato aggikkhandho pavattati, lomakūpato lomakūpato udakadhārā pavattati– channaṃ vaṇṇānaṃ nīlānaṃ pītakānaṃ lohitakānaṃ odātānaṃ mañjiṭṭhānaṃ pabhassarānaṃ."
  6054. 466054,108,394,2,15,1,67,11,"‘ ‘ Bhagavā caṅkamati, nimmito tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6055. 466055,108,394,16,27,1,67,10,"Bhagavā tiṭṭhati, nimmito caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6056. 466056,108,394,28,39,1,67,10,"Bhagavā nisīdati, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6057. 466057,108,394,40,51,1,67,10,"Bhagavā seyyaṃ kappeti, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā. "
  6058. 466058,108,394,52,63,1,67,10,"Nimmito caṅkamati, bhagavā tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6059. 466059,108,394,64,75,1,67,10,"Nimmito tiṭṭhati, bhagavā caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6060. 466060,108,394,76,88,1,67,10,"Nimmito nisīdati, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṃ vā kappeti. "
  6061. 466061,108,394,89,108,1,119,15,"Nimmito seyyaṃ kappeti, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā, idaṃ tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇanti veditabbaṃ’’. "
  6062. 466062,108,395,2,9,1,83,7,Tassa pana bhagavato tejokasiṇasamāpattivasena uparimakāyato aggikkhandho pavattati.
  6063. 466063,108,395,10,40,1,278,23,"Āpokasiṇasamāpattivasena heṭṭhimakāyato udakadhārā pavattatīti puna udakadhārāya pavattaṭṭhānato aggikkhandho pavattati, aggikkhandhassa pavattaṭṭhānato udakadhārā pavattatīti dassetuṃ,‘‘ heṭṭhimakāyato aggikkhandho pavattati, uparimakāyato udakadhārā pavattatī’’ ti vuttanti veditabbā. "
  6064. 466064,108,395,41,44,1,23,3,Eseva nayo sesapadesupi.
  6065. 466065,108,395,45,50,1,52,5,Aggikkhandho panettha udakadhārāya asammissova ahosi.
  6066. 466066,108,395,51,54,1,31,3,Tathā udakadhārā aggikkhandhena.
  6067. 466067,108,395,55,66,1,82,11,Rasmīsu pana dutiyā dutiyā rasmi purimāya purimāya yamakā viya ekakkhaṇe pavattati.
  6068. 466068,108,395,67,92,1,218,22,"Dvinnañca cittānaṃ ekakkhaṇe pavatti nāma natthi, buddhānaṃ pana bhavaṅgaparivāsassa lahukatāya pañcahākārehi ciṇṇavasitāya etā rasmiyo ekakkhaṇe viya pavattanti, tassā pana rasmiyā āvajjanaparikammādhiṭṭhānāni visuṃyeva. "
  6069. 466069,108,395,93,99,1,51,5,Nīlarasmiatthāya hi bhagavā nīlakasiṇaṃ samāpajjati.
  6070. 466070,108,395,100,104,1,50,4,Pītarasmiādīnaṃ atthāya pītakasiṇādīni samāpajjati.
  6071. 466071,108,396,2,11,1,106,9,Evaṃ bhagavato yamakapāṭihīre kayiramāne sakalassāpi dasasahassacakkavāḷassa alaṅkārakaraṇakālo viya ahosi.
  6072. 466072,108,396,12,14,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6073. 466073,108,397,2,4,1,0,0,9.
  6074. 466074,108,398,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito; "
  6075. 466075,108,399,2,11,1,61,6,"Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṃ pāṭihīran’’ ti. "
  6076. 466076,108,400,2,19,1,122,15,"Tattha {sattuttamo}ti attano sīlādīhi guṇehi sabbesu sattesu uttamo pavaro seṭṭhoti sattuttamo, sattānaṃ vā uttamo sattuttamo. "
  6077. 466077,108,400,20,38,1,166,16,"Sattan ti hi ñāṇassa nāmaṃ, tena dasabalacatuvesārajjachaasādhāraṇañāṇasaṅkhātena sattena seṭṭho uttamoti sattuttamo, samānādhikaraṇavasena satto uttamoti vā sattuttamo. "
  6078. 466078,108,400,39,50,1,68,7,Yadi evaṃ‘‘ uttamasatto’’ ti vattabbaṃ uttama-saddassa pubbanipātapāṭhato.
  6079. 466079,108,400,51,60,1,94,9,Na panesa bhedo aniyamato bahulavacanato ca naruttamapurisuttamanaravarādi-saddā viya daṭṭhabbo.
  6080. 466080,108,400,61,74,1,87,12,"Atha vā sattaṃ uttamaṃ yassa so sattuttamo, idhāpi ca uttama-saddassa pubbanipāto bhavati. "
  6081. 466081,108,400,75,89,1,88,10,Uttamasattoti visesanassa pubbanipātapāṭhato‘‘ cittagū paddhagū’’ ti ettha viyāti nāyaṃ doso.
  6082. 466082,108,400,90,95,1,51,5,Ubhayavisesanato vā āhitaggiādipāṭho viya daṭṭhabbo.
  6083. 466083,108,400,96,104,1,63,7,{Vināyako}ti bahūhi vinayanūpāyehi satte vineti dametīti vināyako.
  6084. 466084,108,400,105,113,1,76,6,{Satthā}ti diṭṭhadhammikasamparāyikatthehi yathārahaṃ satte anusāsatīti satthā.
  6085. 466085,108,400,114,117,1,11,2,{Ahū}ti ahosi.
  6086. 466086,108,400,118,125,1,67,6,{Devamanussapūjito}ti dibbehi pañcakāmaguṇehi dibbanti kīḷantīti devā.
  6087. 466087,108,400,126,140,1,96,11,"Manassa ussannattā manussā, devā ca manussā ca devamanussā, devamanussehi pūjito devamanussapūjito. "
  6088. 466088,108,400,141,149,1,57,7,"Pupphādipūjāya ca paccayapūjāya ca pūjito, apacitoti attho. "
  6089. 466089,108,400,150,163,1,200,12,"Kasmā pana devamanussānameva gahaṇaṃ kataṃ, nanu bhagavā tiracchānagatehipi āravāḷakāḷāpalāladhanapālapālileyyakanāgādīhi sātāgirāḷavakahemavatasūcilomakharalomayakkhādīhi vinipātagatehipi pūjitoyevāti? "
  6090. 466090,108,400,164,171,1,92,6,"Saccamevetaṃ, ukkaṭṭhaparicchedavasena sabbapuggalaparicchedavasena cetaṃ vuttanti veditabbaṃ. "
  6091. 466091,108,400,172,177,1,48,4,{Mahānubhāvo}ti mahatā buddhānubhāvena samannāgato.
  6092. 466092,108,400,178,197,1,171,18,{Satapuññalakkhaṇo}ti anantesu cakkavāḷesu sabbe sattā ekekaṃ puññakammaṃ satakkhattuṃ kareyyuṃ ettakehi janehi katakammaṃ bodhisatto sayameva ekako sataguṇaṃ katvā nibbatto.
  6093. 466093,108,400,198,206,1,34,4,Tasmā‘‘ satapuññalakkhaṇo’’ ti vuccati.
  6094. 466094,108,400,207,219,1,69,8,Keci pana‘‘ satena satena puññakammena nibbattaekekalakkhaṇo’’ ti vadanti.
  6095. 466095,108,400,220,234,1,67,10,‘‘ Evaṃ sante yo koci buddho bhaveyyā’’ ti taṃ aṭṭhakathāsu paṭikkhittaṃ.
  6096. 466096,108,400,235,243,1,75,6,{Dassesī}ti sabbesaṃ devamanussānaṃ ativimhayakaraṃ yamakapāṭihāriyaṃ dassesi.
  6097. 466097,108,401,2,20,1,201,18,Atha satthā ākāse pāṭihāriyaṃ katvā mahājanassa cittācāraṃ oloketvā tassa ajjhāsayānukūlaṃ dhammakathaṃ caṅkamanto kathetukāmo ākāse dasasahassacakkavāḷavitthataṃ sabbaratanamayaṃ ratanacaṅkamaṃ māpesi.
  6098. 466098,108,401,21,23,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6099. 466099,108,402,2,4,1,0,0,10.
  6100. 466100,108,403,2,13,1,63,9,"‘ ‘ So yācito devavarena cakkhumā, atthaṃ samekkhitvā tadā naruttamo; "
  6101. 466101,108,404,2,11,1,61,6,"Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitan’’ ti. "
  6102. 466102,108,405,2,7,1,21,4,Tattha {so}ti so satthā.
  6103. 466103,108,405,8,16,1,66,7,{Yācito}ti paṭhamameva aṭṭhame sattāhe dhammadesanāya yācitoti attho.
  6104. 466104,108,405,17,20,1,30,2,{Devavarenā}ti sahampatibrahmunā.
  6105. 466105,108,405,21,30,1,66,7,"{Cakkhumā}ti ettha cakkhatīti cakkhu, samavisamaṃ vibhāvayatīti attho. "
  6106. 466106,108,405,31,39,1,49,6,"Taṃ pana cakkhu duvidhaṃ– ñāṇacakkhu, maṃsacakkhūti. "
  6107. 466107,108,405,40,53,1,95,8,"Tattha ñāṇacakkhu pañcavidhaṃ– buddhacakkhu, dhammacakkhu, samantacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhūti. "
  6108. 466108,108,405,54,103,1,116,11,"Tesu buddhacakkhu nāma āsayānusayañāṇañceva indriyaparopariyattañāṇañca, yaṃ‘‘ buddhacakkhunā lokaṃ volokento’’ ti( dī. ni.2.69; ma. ni.1.283;2.339; saṃ. ni.1.172; mahāva.9) āgataṃ. "
  6109. 466109,108,405,104,154,1,107,15,"Dhammacakkhu nāma heṭṭhimā tayo maggā tīṇi ca phalāni, yaṃ‘‘ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādī’’ ti( dī. ni.1.355; saṃ. ni.5.1081; mahāva.16; paṭi. ma.2.30) āgataṃ. "
  6110. 466110,108,405,155,207,1,108,11,"Samantacakkhu nāma sabbaññutaññāṇaṃ , yaṃ‘‘ tathūpamaṃ dhammamayaṃ, sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhū’’ ti( dī. ni.2.70; ma. ni.1.282;2.338; saṃ. ni.1.172; mahāva.8) āgataṃ. "
  6111. 466111,108,405,208,253,1,111,11,"Dibbacakkhu nāma ālokavaḍḍhanena uppannābhiññācittena sampayuttañāṇaṃ, yaṃ‘‘ dibbena cakkhunā visuddhenā’’ ti( ma. ni.1.148,284,385,432;2.341;3.82,261; mahāva.10) āgataṃ. "
  6112. 466112,108,405,254,295,1,95,11,"Paññācakkhu nāma‘‘ cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādī’’ ti( saṃ. ni.5.1082; mahāva.15; kathā.405; paṭi. ma.2.30) ettha pubbenivāsādiñāṇaṃ paññācakkhūti āgataṃ. "
  6113. 466113,108,406,2,62,1,76,10,"Maṃsacakkhu nāma‘‘ cakkhuñca paṭicca rūpe cā’’ ti( ma. ni.1.204,400;3.421,425-426; saṃ. ni.2.43;4.60; kathā.465,467) ettha pasādamaṃsacakkhu vuttaṃ( dī. ni. aṭṭha.1.213). "
  6114. 466114,108,406,63,69,1,49,5,Taṃ pana duvidhaṃ– sasambhāracakkhu pasādacakkhūti.
  6115. 466115,108,406,70,90,1,183,19,Tesu yvāyaṃ akkhikūpake akkhipattakehi parivārito maṃsapiṇḍo yattha catasso dhātuyo vaṇṇagandharasojā sambhavo jīvitaṃ bhāvo cakkhupasādo kāyapasādoti saṅkhepato terasa sambhārā honti.
  6116. 466116,108,406,91,110,1,174,18,"Vitthārato pana sambhavamānāni catusamuṭṭhānāni chattiṃsa jīvitaṃ bhāvo cakkhupasādo kāyapasādoti ime kammasamuṭṭhānā cattāro cāti sasambhārā honti, idaṃ sasambhāracakkhu nāma. "
  6117. 466117,108,406,111,124,1,143,12,"Yaṃ pana setamaṇḍalaparicchinnena kaṇhamaṇḍalena parivārite diṭṭhamaṇḍale sanniviṭṭhaṃ rūpadassanasamatthaṃ pasādamattaṃ, idaṃ pasādacakkhu nāma. "
  6118. 466118,108,406,125,148,1,269,18,"Sabbāni panetāni ekavidhāni aniccato saṅkhatato, duvidhāni sāsavānāsavato lokiyalokuttarato, tividhāni bhūmito upādiṇṇattikato, catubbidhāni ekantaparittaappamāṇāniyatārammaṇato, pañcavidhāni rūpanibbānārūpasabbārammaṇānārammaṇavasena, chabbidhāni honti buddhacakkhādivasena. "
  6119. 466119,108,406,149,159,1,86,9,Iccevametāni vuttappakārāni cakkhūni assa bhagavato santīti bhagavā {cakkhumā}ti vuccati.
  6120. 466120,108,406,160,172,1,122,10,"Atthaṃ {samekkhitvā}ti caṅkamaṃ māpetvā, dhammadesanānimittaṃ devamanussānaṃ hitatthaṃ upaparikkhitvā upadhāretvāti adhippāyo. "
  6121. 466121,108,406,173,176,1,15,2,{Māpayī}ti māpesi.
  6122. 466122,108,406,177,183,1,59,5,{Lokanāyako}ti saggamokkhābhimukhaṃ lokaṃ nayatīti lokanāyako.
  6123. 466123,108,406,184,191,1,51,6,"Suniṭṭhitan ti suṭṭhu niṭṭhitaṃ, pariyositanti attho. "
  6124. 466124,108,406,192,195,1,43,3,Sabbaratananimmitan ti dasavidharatanamayaṃ.
  6125. 466125,108,407,2,6,1,53,3,Idāni bhagavato tividhapāṭihāriyasampattidassanatthaṃ–
  6126. 466126,108,408,2,4,1,0,0,11.
  6127. 466127,108,409,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu; "
  6128. 466128,108,410,2,11,1,61,6,"Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitan’’ ti."
  6129. 466129,108,410,12,14,1,6,1,– vuttaṃ;
  6130. 466130,108,411,2,9,1,48,5,Tattha {iddhī}ti iddhividhaṃ iddhipāṭihāriyaṃ nāma.
  6131. 466131,108,411,10,46,1,76,10,"Taṃ pana ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hotītiādinayappavattaṃ( dī. ni.1.239; ma. ni.1.147; paṭi. ma.3.10). "
  6132. 466132,108,411,47,59,1,109,10,"{Ādesanā}ti parassa cittācāraṃ ñatvā kathanaṃ ādesanāpāṭihāriyaṃ, taṃ sāvakānañca buddhānañca satatadhammadesanā. "
  6133. 466133,108,411,60,68,1,74,6,"{Anusāsanī}ti anusāsanipāṭihāriyaṃ, tassa tassa ajjhāsayānukūlamovādoti attho. "
  6134. 466134,108,411,69,73,1,27,4,Iti etāni tīṇi pāṭihāriyāni.
  6135. 466135,108,411,74,88,1,185,12,"Tattha iddhipāṭihāriyena anusāsanipāṭihāriyaṃ mahāmoggallānassa āciṇṇaṃ, ādesanāpāṭihāriyena anusāsanipāṭihāriyaṃ dhammasenāpatissa, anusāsanipāṭihāriyaṃ pana buddhānaṃ satatadhammadesanā. "
  6136. 466136,108,411,89,96,1,44,5,{Tipāṭihīre}ti etesu tīsu pāṭihāriyesūti attho.
  6137. 466137,108,411,97,101,1,57,3,{Bhagavā}ti idaṃ guṇavisiṭṭhasattuttamagarugāravādhivacanaṃ.
  6138. 466138,108,411,102,104,1,20,2,Vuttañhetaṃ porāṇehi–
  6139. 466139,108,412,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Bhagavāti vacanaṃ seṭṭhaṃ, bhagavāti vacanamuttamaṃ; "
  6140. 466140,108,413,2,50,1,42,6,"Garugāravayutto so, bhagavā tena vuccatī’’ ti.( visuddhi.1.142; ma. ni. aṭṭha.1. mūlapariyāyasuttavaṇṇanā; pārā. aṭṭha.1.1 verañjakaṇḍavaṇṇanā; itivu. aṭṭha. nidānavaṇṇanā; mahāni. aṭṭha.50); "
  6141. 466141,108,414,2,11,1,64,7,"{Vasī}ti etasmiṃ tividhepi pāṭihāriye vasippatto, ciṇṇavasīti attho. "
  6142. 466142,108,414,12,18,1,83,5,Vasiyo nāma pañca vasiyo– āvajjanasamāpajjanaadhiṭṭhānavuṭṭhānapaccavekkhaṇasaṅkhātā.
  6143. 466143,108,414,19,35,1,149,16,Tatra yaṃ yaṃ jhānaṃ yathicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ āvajjati āvajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti sīghaṃ āvajjetuṃ samatthatā āvajjanavasī nāma.
  6144. 466144,108,414,36,52,1,136,14,Tathā yaṃ yaṃ jhānaṃ yathicchakaṃ… pe… samāpajjati samāpajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti sīghaṃ samāpajjanasamatthatā samāpajjanavasī nāma.
  6145. 466145,108,414,53,59,1,52,6,Dīghaṃ kālaṃ ṭhapetuṃ samatthatā adhiṭṭhānavasī nāma.
  6146. 466146,108,414,60,66,1,52,6,Tatheva lahuṃ vuṭṭhātuṃ samatthatā vuṭṭhānavasī nāma.
  6147. 466147,108,414,67,79,1,123,11,Paccavekkhaṇavasī pana paccavekkhaṇajavanāneva honti tāni āvajjanānantarāneva hutvā uppajjantīti āvajjanavasiyā eva vuttāni.
  6148. 466148,108,414,80,88,1,51,8,Iti imāsu pañcasu vasīsu ciṇṇavasitā vasī nāma hoti.
  6149. 466149,108,414,89,91,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6150. 466150,108,414,92,101,1,30,5,‘‘ tipāṭihīre bhagavā vasī ahū’’ ti.
  6151. 466151,108,415,2,7,1,59,5,Idāni tassa ratanacaṅkamassa nimmitavidhānassa dassanatthaṃ–
  6152. 466152,108,416,2,4,1,0,0,12.
  6153. 466153,108,417,2,7,1,41,3,"‘ ‘ Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame; "
  6154. 466154,108,418,2,11,1,50,6,"Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye’’ ti."
  6155. 466155,108,418,12,15,1,16,2,– ādigāthāyo vuttā;
  6156. 466156,108,419,2,8,1,57,4,Tattha {dasasahassīlokadhātuyā}ti dasasu cakkavāḷasahassesu.
  6157. 466157,108,419,9,13,1,51,3,{Sinerupabbatuttame}ti mahāmerusaṅkhāte seṭṭhapabbate.
  6158. 466158,108,419,14,34,1,155,18,"{Thambhevā}ti thambhe viya dasacakkavāḷasahassesu ye sinerupabbatā, te paṭipāṭiyā ṭhite suvaṇṇathambhe viya katvā tesaṃ upari caṅkamaṃ māpetvā dassesīti attho. "
  6159. 466159,108,419,35,38,1,23,2,{Ratanāmaye}ti ratanamaye.
  6160. 466160,108,420,2,24,1,191,18,13. Dasasahassī {atikkammā}ti ratanacaṅkamaṃ pana bhagavā māpento tassa ekaṃ koṭiṃ sabbapariyantaṃ pācīnacakkavāḷamukhavaṭṭiṃ ekaṃ koṭiṃ pacchimacakkavāḷamukhavaṭṭiṃ atikkamitvā ṭhitaṃ katvā māpesi.
  6161. 466161,108,420,25,27,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6162. 466162,108,421,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṃ māpayī jino; "
  6163. 466163,108,422,2,10,1,42,5,"Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye’’ ti. "
  6164. 466164,108,423,2,7,1,35,4,Tattha {jino}ti kilesārijayanato jino.
  6165. 466165,108,423,8,26,1,149,15,"Sabbasoṇṇamayā {passe}ti tassa pana evaṃ nimmitassa caṅkamassa ubhayapassesu suvaṇṇamayā paramaramaṇīyā mariyādabhūmi ahosi, majjhe maṇimayāti adhippāyo. "
  6166. 466166,108,424,2,12,1,55,5,"14. {Tulāsaṅghāṭā}ti tulāyugaḷā, tā nānāratanamayāti veditabbā. "
  6167. 466167,108,424,13,16,1,18,2,{Anuvaggā}ti anurūpā.
  6168. 466168,108,424,17,28,1,109,9,"{Sovaṇṇaphalakatthatā}ti sovaṇṇamayehi phalakehi atthatā, tulāsaṅghātānaṃ upari suvaṇṇamayo padaracchadoti attho. "
  6169. 466169,108,424,29,47,1,132,15,"Vedikā {sabbasovaṇṇā}ti vedikā pana sabbāpi suvaṇṇamayā, yā panesā caṅkamanaparikkhepavedikā, sā ekāva aññehi ratanehi asammissāti attho. "
  6170. 466170,108,424,48,55,1,48,6,Dubhato passesu {nimmitā}ti ubhosu passesu nimmitā.
  6171. 466171,108,424,56,59,1,22,3,Da -kāro padasandhikaro.
  6172. 466172,108,425,2,9,1,47,2,15. {Maṇimuttāvālukākiṇṇā}ti maṇimuttāmayavālukākiṇṇā.
  6173. 466173,108,425,10,19,1,52,9,Atha vā maṇayo ca muttā ca vālukā ca maṇimuttāvālukā.
  6174. 466174,108,425,20,25,1,61,5,Tāhi maṇimuttāvālukāhi ākiṇṇā santhatāti maṇimuttāvālukākiṇṇā.
  6175. 466175,108,425,26,31,1,34,4,{Nimmito}ti iminākārena nimmito kato.
  6176. 466176,108,425,32,38,1,44,4,"{Ratanāmayo}ti sabbaratanamayo, caṅkamoti attho. "
  6177. 466177,108,425,39,48,1,57,8,Obhāseti disā {sabbā}ti sabbāpi dasa disā obhāseti pakāseti.
  6178. 466178,108,425,49,53,1,37,3,{Sataraṃsīvā}ti sahassaraṃsiādicco viya.
  6179. 466179,108,425,54,57,1,14,2,{Uggato}ti udito.
  6180. 466180,108,425,58,73,1,116,14,"Yathā pana abbhuggato sahassaraṃsi sabbāpi dasa disā obhāseti, evameva esopi sabbaratanamayo caṅkamo obhāsetīti attho. "
  6181. 466181,108,426,2,10,1,64,7,Idāni pana niṭṭhite caṅkame tattha bhagavato pavattidassanatthaṃ–
  6182. 466182,108,427,2,4,1,0,0,16.
  6183. 466183,108,428,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Tasmiṃ caṅkamane dhīro, dvattiṃsavaralakkhaṇo; "
  6184. 466184,108,429,2,8,1,41,5,"Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino. "
  6185. 466185,108,430,2,4,1,0,0,17.
  6186. 466186,108,431,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ; "
  6187. 466187,108,432,2,8,1,38,5,"Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā. "
  6188. 466188,108,433,2,4,1,0,0,18.
  6189. 466189,108,434,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Passanti taṃ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā; "
  6190. 466190,108,435,2,10,1,46,5,"Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā’’ ti."
  6191. 466191,108,435,11,14,1,13,2,– gāthāyo vuttā;
  6192. 466192,108,436,2,6,1,25,3,Tattha {dhīro}ti dhitiyutto.
  6193. 466193,108,436,7,13,1,99,5,{Dvattiṃsavaralakkhaṇo}ti suppatiṭṭhitapādatalādīhi dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgatoti attho.
  6194. 466194,108,436,14,20,1,38,6,Dibban ti devaloke bhavaṃ jātaṃ dibbaṃ.
  6195. 466195,108,436,21,32,1,138,11,Pārichattakan ti devānaṃ tāvatiṃsānaṃ koviḷārarukkhassa nissandena samantā yojanasataparimāṇo paramadassanīyo pāricchattakarukkho nibbatti.
  6196. 466196,108,436,33,46,1,133,12,"Yasmiṃ pupphite sakalaṃ devanagaraṃ ekasurabhigandhavāsitaṃ hoti, tassa kusumareṇuokiṇṇāni navakanakavimānāni piñjarāni hutvā khāyanti. "
  6197. 466197,108,436,47,53,1,68,6,Imassa pana pāricchattakarukkhassa pupphañca pāricchattakanti vuttaṃ.
  6198. 466198,108,436,54,70,1,135,14,"Caṅkame {okirantī}ti tasmiṃ ratanacaṅkame avakiranti, tena vuttappakārena pupphena tasmiṃ caṅkame caṅkamamānaṃ bhagavantaṃ pūjentīti attho. "
  6199. 466199,108,436,71,76,1,36,4,Sabbe {devā}ti kāmāvacaradevādayo devā.
  6200. 466200,108,436,77,87,1,33,5,Tenāha‘‘ passanti taṃ devasaṅghā’’ ti.
  6201. 466201,108,436,88,96,1,77,8,Taṃ bhagavantaṃ ratanacaṅkamane caṅkamantaṃ sakesu ālayesupi passantīti attho.
  6202. 466202,108,436,97,107,1,87,8,"{Dasasahassī}ti bhummatthe paccattavacanaṃ, dasasahassiyaṃ devasaṅghā taṃ passantīti attho. "
  6203. 466203,108,436,108,111,1,19,2,{Pamoditā}ti pamuditā.
  6204. 466204,108,436,112,116,1,24,2,{Nipatantī}ti sannipatanti.
  6205. 466205,108,436,117,121,1,38,3,{Tuṭṭhahaṭṭhā}ti pītivasena tuṭṭhahaṭṭhā.
  6206. 466206,108,436,122,135,1,111,11,"{Pamoditā}ti idāni vattabbehi tāvatiṃsādidevehi saddhinti sambandho daṭṭhabbo, itarathā punaruttidosato na muccati. "
  6207. 466207,108,436,136,149,1,96,12,"Atha vā pamoditā taṃ bhagavantaṃ passanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā tahiṃ tahiṃ sannipatantīti attho. "
  6208. 466208,108,437,2,11,1,54,8,"Idāni ye passiṃsu ye sannipatiṃsu, te sarūpato dassetuṃ– "
  6209. 466209,108,438,2,4,1,0,0,19.
  6210. 466210,108,439,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā; "
  6211. 466211,108,440,2,8,1,38,5,"Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino; "
  6212. 466212,108,441,2,7,1,39,4,"Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṃ. "
  6213. 466213,108,442,2,4,1,0,0,20.
  6214. 466214,108,443,2,12,1,61,7,"‘ ‘ Sadevagandhabbamanussarakkhasā , nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā; "
  6215. 466215,108,444,2,8,1,62,5,"Passanti taṃ lokahitānukampakaṃ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṃ. "
  6216. 466216,108,445,2,4,1,0,0,21.
  6217. 466217,108,446,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā; "
  6218. 466218,108,447,2,6,1,47,3,"Susuddhasukkavatthavasanā , tiṭṭhanti pañjalīkatā. "
  6219. 466219,108,448,2,4,1,0,0,22.
  6220. 466220,108,449,2,11,1,67,7,"‘ ‘ Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ; "
  6221. 466221,108,450,2,14,1,60,9,"Bhamenti celāni ca ambare tadā, aho jino lokahitānukampako’’ ti."
  6222. 466222,108,450,15,15,1,0,0,–
  6223. 466223,108,451,2,5,1,17,3,Imā gāthāyo vuttā.
  6224. 466224,108,452,2,7,1,52,4,Tattha {udaggacittā}ti pītisomanassavasena udaggacittā.
  6225. 466225,108,452,8,13,1,34,4,{Sumanā}ti udaggacittattā eva sumanā.
  6226. 466226,108,452,14,18,1,50,4,Lokahitānukampakan ti lokahitañca lokānukampakañca.
  6227. 466227,108,452,19,23,1,44,4,Lokahitena vā anukampakaṃ lokahitānukampakaṃ.
  6228. 466228,108,452,24,40,1,184,16,Nabheva accuggatacandamaṇḍalan ti ettha ākāse abhinavoditaṃ paripuṇṇaṃ sabbopaddavavinimuttaṃ saradasamaye candamaṇḍalaṃ viya buddhasiriyā virocamānaṃ nayanānandakaraṃ passantīti attho.
  6229. 466229,108,453,2,6,1,43,3,{Ābhassarā}ti ukkaṭṭhaparicchedavasena vuttaṃ.
  6230. 466230,108,453,7,13,1,111,5,Parittābhaappamāṇābhaābhassarāparittamajjhimapaṇītabhedena dutiyajjhānenābhinibbattā sabbeva gahitāti veditabbā.
  6231. 466231,108,453,14,27,1,160,11,"{Subhakiṇhā}ti idaṃ ukkaṭṭhaparicchedavaseneva vuttaṃ, tasmā parittasubhaappamāṇasubhasubhakiṇhāparittādibhedena tatiyajjhānena nibbattā sabbeva gahitāti veditabbā. "
  6232. 466232,108,453,28,33,1,38,4,{Vehapphalā}ti vipulā phalāti vehapphalā.
  6233. 466233,108,453,34,38,1,53,4,Te catutthajjhānanibbattā asaññasattehi ekatalavāsino.
  6234. 466234,108,453,39,44,1,58,5,Heṭṭhā pana paṭhamajjhānanibbattā brahmakāyikādayo dassitā.
  6235. 466235,108,453,45,49,1,21,4,Tasmā idha na dassitā.
  6236. 466236,108,453,50,58,1,64,8,Cakkhusotānamabhāvato asaññasattā ca arūpino ca idha na uddiṭṭhā.
  6237. 466237,108,453,59,66,1,62,6,Akaniṭṭhā ca {devatā}ti idhāpi ukkaṭṭhaparicchedavaseneva vuttaṃ.
  6238. 466238,108,453,67,73,1,85,6,Tasmā avihātappasudassāsudassiakaniṭṭhasaṅkhātā pañcapi suddhāvāsā gahitāti veditabbā.
  6239. 466239,108,453,74,81,1,70,6,{Susuddhasukkavatthavasanā}ti suṭṭhu suddhāni susuddhāni sukkāni odātāni.
  6240. 466240,108,453,82,96,1,131,12,"Susuddhāni sukkāni vatthāni nivatthāni ceva pārutāni ca yehi te susuddhasukkavatthavasanā, paridahitaparisuddhapaṇḍaravatthāti attho."
  6241. 466241,108,453,97,104,1,30,3,‘‘ Susuddhasukkavasanā’’ tipi pāṭho.
  6242. 466242,108,453,105,113,1,78,7,{Pañjalīkatā}ti katapañjalikā kamalamakulasadisaṃ añjaliṃ sirasi katvā tiṭṭhanti.
  6243. 466243,108,454,2,6,1,19,2,{Muñcantī}ti okiranti.
  6244. 466244,108,454,7,12,1,27,4,Pupphaṃ {panā}ti kusumaṃ pana.
  6245. 466245,108,454,13,28,1,70,9,"‘‘ Pupphāni vā’’ tipi pāṭho, vacanavipariyāso daṭṭhabbo, attho panassa soyeva. "
  6246. 466246,108,454,29,35,1,81,5,Pañcavaṇṇikan ti pañcavaṇṇaṃ– nīlapītalohitodātamañjiṭṭhakavaṇṇavasena pañcavaṇṇaṃ.
  6247. 466247,108,454,36,40,1,47,4,Candanacuṇṇamissitan ti candanacuṇṇena missitaṃ.
  6248. 466248,108,454,41,46,1,37,4,Bhamenti {celānī}ti bhamayanti vatthāni.
  6249. 466249,108,454,47,67,1,121,15,Aho jino {lokahitānukampako}ti‘‘ aho jino lokahito aho ca lokahitānukampako aho kāruṇiko’’ ti evamādīni thutivacanāni uggirantā.
  6250. 466250,108,454,68,73,1,46,5,Muñcanti pupphaṃ bhamayanti celānīti sambandho.
  6251. 466251,108,455,2,10,1,61,8,Idāni tehi payuttāni thutivacanāni dassetuṃ imā gāthāyo vuttā–
  6252. 466252,108,456,2,4,1,0,0,23.
  6253. 466253,108,457,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Tuvaṃ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ; "
  6254. 466254,108,458,2,9,1,41,6,"Parāyano patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo. "
  6255. 466255,108,459,2,4,1,0,0,24.
  6256. 466256,108,460,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā; "
  6257. 466257,108,461,2,7,1,44,4,"Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā. "
  6258. 466258,108,462,2,4,1,0,0,25.
  6259. 466259,108,463,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā; "
  6260. 466260,108,464,2,6,1,41,3,"Pañcavaṇṇikapupphehi , pūjayanti narāsabhaṃ. "
  6261. 466261,108,465,2,4,1,0,0,26.
  6262. 466262,108,466,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Passanti taṃ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā; "
  6263. 466263,108,467,2,6,1,41,3,"Pañcavaṇṇikapupphehi , pūjayanti narāsabhaṃ. "
  6264. 466264,108,468,2,4,1,0,0,27.
  6265. 466265,108,469,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Aho acchariyaṃ loke, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ; "
  6266. 466266,108,470,2,8,1,44,5,"Na medisaṃ bhūtapubbaṃ, accheraṃ lomahaṃsanaṃ. "
  6267. 466267,108,471,2,4,1,0,0,28.
  6268. 466268,108,472,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā; "
  6269. 466269,108,473,2,8,1,45,5,"Hasanti tā mahāhasitaṃ, disvānaccherakaṃ nabhe. "
  6270. 466270,108,474,2,4,1,0,0,29.
  6271. 466271,108,475,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino; "
  6272. 466272,108,476,2,7,1,42,4,"Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā. "
  6273. 466273,108,477,2,4,1,0,0,30.
  6274. 466274,108,478,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhiko; "
  6275. 466275,108,479,2,7,1,40,4,"Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṃ. "
  6276. 466276,108,480,2,4,1,0,0,31.
  6277. 466277,108,481,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase; "
  6278. 466278,108,482,2,7,1,44,4,"Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṃ nabhe. "
  6279. 466279,108,483,2,4,1,0,0,32.
  6280. 466280,108,484,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Saṅkhā ca paṇavā ceva, athopi ḍiṇḍimā bahū; "
  6281. 466281,108,485,2,7,1,46,4,"Antalikkhasmiṃ vajjanti, disvānaccherakaṃ nabhe. "
  6282. 466282,108,486,2,4,1,0,0,33.
  6283. 466283,108,487,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṃsano; "
  6284. 466284,108,488,2,8,1,46,5,"Dhuvamatthasiddhiṃ labhāma, khaṇo no paṭipādito. "
  6285. 466285,108,489,2,4,1,0,0,34.
  6286. 466286,108,490,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Buddhoti tesaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade; "
  6287. 466287,108,491,2,8,1,48,5,"Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā. "
  6288. 466288,108,492,2,4,1,0,0,35.
  6289. 466289,108,493,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Hiṅkārā sādhukārā ca, ukkuṭṭhi sampahaṃsanaṃ; "
  6290. 466290,108,494,2,9,1,43,6,"Pajā ca vividhā gagane, vattanti pañjalīkatā. "
  6291. 466291,108,495,2,4,1,0,0,36.
  6292. 466292,108,496,2,15,1,65,11,"‘ ‘ Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca; "
  6293. 466293,108,497,2,9,1,67,6,"Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ. "
  6294. 466294,108,498,2,4,1,0,0,37.
  6295. 466295,108,499,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṃ; "
  6296. 466296,108,500,2,8,1,41,3,"Dhajavajirapaṭākā , vaḍḍhamānaṅkusācitan’’ ti. "
  6297. 466297,108,501,2,6,1,48,4,Tattha idhalokaparalokahitatthaṃ sāsatīti satthā.
  6298. 466298,108,501,7,14,1,51,6,{Ketū}ti ketuno apacitikātabbaṭṭhena ketu viyāti ketu.
  6299. 466299,108,501,15,25,1,79,9,{Dhajo}ti indadhajo samussayaṭṭhena dassanīyaṭṭhena ca tuvaṃ dhajo viyāti dhajoti.
  6300. 466300,108,501,26,36,1,50,9,Atha vā yathā hi loke yassa kassaci dhajaṃ disvāva–
  6301. 466301,108,501,37,56,1,136,14,"‘‘ ayaṃ dhajo itthannāmassā’’ ti dhajavā dhajīti paññāyati, evameva bhagavā paññānibbānādhigamāya bhagavantaṃ disvāva nibbānādhigamo paññāyati. "
  6302. 466302,108,501,57,59,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6303. 466303,108,501,60,68,1,16,4,‘‘ dhajo yūpo cā’’ ti.
  6304. 466304,108,501,69,78,1,113,9,Kūṭadantasutte vuttānaṃ dānādiāsavakkhayañāṇapariyosānānaṃ sabbayāgānaṃ yajanatthāya samussito yūpo tuvanti attho.
  6305. 466305,108,501,79,82,1,22,2,{Parāyano}ti paṭisaraṇaṃ.
  6306. 466306,108,501,83,95,1,104,10,"{Patiṭṭhā}ti yathā mahāpathavī sabbapāṇīnaṃ ādhārabhāvena patiṭṭhā nissayabhūtā, evaṃ tuvampi patiṭṭhābhūtā. "
  6307. 466307,108,501,96,100,1,16,3,Dīpo {cā}ti padīpo.
  6308. 466308,108,501,101,110,1,79,9,Yathā caturaṅge tamasi vattamānānaṃ sattānaṃ āropito padīpo rūpasandassano hoti.
  6309. 466309,108,501,111,119,1,83,8,Evaṃ avijjandhakāre vattamānānaṃ sattānaṃ paramatthasandassano padīpo tuvanti attho.
  6310. 466310,108,501,120,142,1,167,19,"Atha vā mahāsamudde bhinnanāvānaṃ sattānaṃ samuddadīpo yathā patiṭṭhā hoti, evaṃ tuvampi saṃsārasāgare alabbhaneyyapatiṭṭhe osīdantānaṃ pāṇīnaṃ dīpo viyāti dīpoti attho. "
  6311. 466311,108,502,2,20,1,170,15,"{Dvipaduttamo}ti dvipadānaṃ uttamo dvipaduttamo, ettha pana niddhāraṇalakkhaṇassa abhāvato chaṭṭhīsamāsassa paṭisedho natthi, niddhāraṇalakkhaṇāya chaṭṭhiyā samāso paṭisiddho. "
  6312. 466312,108,502,21,33,1,130,12,Sammāsambuddho pana apadānaṃ dvipadānaṃ catuppadānaṃ bahuppadānaṃ rūpīnaṃ arūpīnaṃ saññīnaṃ asaññīnaṃ nevasaññīnāsaññīnaṃ uttamova.
  6313. 466313,108,502,34,44,1,40,6,Kasmā panidha‘‘ dvipaduttamo’’ ti vuttoti ce?
  6314. 466314,108,502,45,46,1,16,1,Seṭṭhataravasena.
  6315. 466315,108,502,47,54,1,77,7,Imasmiñhi loke seṭṭho nāma uppajjamāno apadacatuppadabahuppadesupi nuppajjati.
  6316. 466316,108,502,55,58,1,28,3,Ayaṃ dvipadesuyeva uppajjati.
  6317. 466317,108,502,59,60,1,17,1,Kataradvipadesūti?
  6318. 466318,108,502,61,65,1,24,4,Manussesu ceva devesu ca.
  6319. 466319,108,502,66,75,1,96,9,Manussesu uppajjamāno tisahassimahāsahassilokadhātu vase kattuṃ samattho buddho hutvā nibbattati.
  6320. 466320,108,502,76,83,1,77,7,Devesu uppajjamāno dasasahassilokadhātu vasavattī mahābrahmā hutvā nibbattati.
  6321. 466321,108,502,84,91,1,47,7,So tassa kappiyakārako vā ārāmiko vā sampajjati.
  6322. 466322,108,502,92,102,1,49,6,Iti tatopi seṭṭhataravasena‘‘ dvipaduttamo’’ ti vutto.
  6323. 466323,108,503,2,6,1,58,3,{Dasasahassilokadhātuyā}ti dasasahassisaṅkhātāya lokadhātuyā.
  6324. 466324,108,503,7,15,1,55,6,"{Mahiddhikā}ti mahatiyā iddhiyā yuttā, mahānubhāvāti attho. "
  6325. 466325,108,503,16,21,1,49,4,{Parivāretvā}ti bhagavantaṃ samantato parikkhipitvā.
  6326. 466326,108,503,22,25,1,23,2,{Pasannā}ti sañjātasaddhā.
  6327. 466327,108,503,26,29,1,26,3,Narāsabhan ti narapuṅgavaṃ.
  6328. 466328,108,503,30,59,1,165,22,"Aho acchariyan ti ettha andhassa pabbatārohanaṃ viya niccaṃ na hotīti acchariyaṃ, accharāyogganti vā acchariyaṃ,‘‘ aho, idaṃ vimhayan’’ ti accharaṃ paharituṃ yuttanti attho. "
  6329. 466329,108,503,60,66,1,43,5,Abbhutan ti abhūtapubbaṃ abhūtanti abbhutaṃ.
  6330. 466330,108,503,67,69,1,37,2,Ubhayampetaṃ vimhayāvahassādhivacanaṃ.
  6331. 466331,108,503,70,74,1,44,4,Lomahaṃsanan ti lomānaṃ uddhaggabhāvakaraṇaṃ.
  6332. 466332,108,503,75,87,1,77,11,"Na medisaṃ bhūtapubban ti na mayā īdisaṃ bhūtapubbaṃ, abbhutaṃ diṭṭhanti attho. "
  6333. 466333,108,503,88,92,1,37,4,Diṭṭhanti vacanaṃ āharitvā gahetabbaṃ.
  6334. 466334,108,503,93,96,1,22,3,Accheran ti acchariyaṃ.
  6335. 466335,108,504,2,8,1,43,5,Sakasakamhi {bhavane}ti attano attano bhavane.
  6336. 466336,108,504,9,12,1,22,2,{Nisīditvānā}ti upavissa.
  6337. 466337,108,504,13,22,1,81,8,{Devatā}ti idaṃ pana vacanaṃ devānampi devadhītānampi sādhāraṇavacananti veditabbaṃ.
  6338. 466338,108,504,23,37,1,112,12,"{Hasantitā}ti tā devatā mahāhasitaṃ hasanti, pītivasaṃ gatahadayatāya mihitamattaṃ akatvā aṭṭahāsaṃ hasantīti attho. "
  6339. 466339,108,504,38,41,1,13,2,{Nabhe}ti ākāse.
  6340. 466340,108,505,2,11,1,59,7,"{Ākāsaṭṭhā}ti ākāse vimānādīsu ṭhitā, eseva nayo bhūmaṭṭhesupi. "
  6341. 466341,108,505,12,20,1,56,6,{Tiṇapanthanivāsino}ti tiṇaggesu ceva panthesu ca nivāsino.
  6342. 466342,108,505,21,24,1,22,2,{Puññavanto}ti mahāpuññā.
  6343. 466343,108,505,25,28,1,24,2,{Mahiddhikā}ti mahānubhāvā.
  6344. 466344,108,505,29,39,1,96,8,"Saṅgītiyo {pavattentī}ti devanāṭakasaṅgītiyo pavattenti, tathāgataṃ pūjanatthāya payujjantīti attho. "
  6345. 466345,108,505,40,43,1,14,2,{Ambare}ti ākāse.
  6346. 466346,108,505,44,61,1,89,9,"{Anilañjase}ti anilapathe, ambarassa anekatthattā ‘‘ anilañjase’’ ti vuttaṃ, purimasseva vevacanaṃ. "
  6347. 466347,108,505,62,65,1,31,2,{Cammanaddhānī}ti cammavinaddhāni.
  6348. 466348,108,505,66,72,1,39,5,"Ayameva vā pāṭho, devadundubhiyoti attho. "
  6349. 466349,108,505,73,77,1,26,3,{Vādentī}ti vādayanti devatā.
  6350. 466350,108,506,2,5,1,22,2,{Saṅkhā}ti dhamanasaṅkhā.
  6351. 466351,108,506,6,9,1,31,2,{Paṇavā}ti tanumajjhaturiyavisesā.
  6352. 466352,108,506,10,14,1,40,3,{Ḍiṇḍimā}ti tiṇavākhuddakabheriyo vuccanti.
  6353. 466353,108,506,15,18,1,20,2,{Vajjantī}ti vādayanti.
  6354. 466354,108,506,19,26,1,35,6,Abbhuto vata {no}ti acchariyo vata nu.
  6355. 466355,108,506,27,30,1,17,2,{Uppajjī}ti uppanno.
  6356. 466356,108,506,31,34,1,29,2,{Lomahaṃsano}ti lomahaṃsanakaro.
  6357. 466357,108,506,35,51,1,107,15,"Dhuvan ti yasmā pana abbhuto ayaṃ satthā loke uppanno, tasmā dhuvaṃ avassaṃ atthasiddhiṃ labhāmāti adhippāyo. "
  6358. 466358,108,506,52,55,1,20,2,{Labhāmā}ti labhissāma.
  6359. 466359,108,506,56,62,1,48,5,{Khaṇo}ti aṭṭhakkhaṇavirahito navamo khaṇoti attho.
  6360. 466360,108,506,63,66,1,12,2,{No}ti amhākaṃ.
  6361. 466361,108,506,67,70,1,23,2,{Paṭipādito}ti paṭiladdho.
  6362. 466362,108,507,2,16,1,98,13,Buddhoti tesaṃ {sutvānā}ti buddhoti idaṃ vacanaṃ sutvā tesaṃ devānaṃ pañcavaṇṇā pīti udapādīti attho.
  6363. 466363,108,507,17,21,1,20,3,{Tāvade}ti tasmiṃ kāle.
  6364. 466364,108,507,22,30,1,63,6,"{Hiṅkārā}ti hiṅkārasaddā, hiṃhinti yakkhādayo pahaṭṭhakāle karonti. "
  6365. 466365,108,507,31,36,1,40,4,{Sādhukārā}ti sādhukārasaddā ca pavattanti.
  6366. 466366,108,507,37,44,1,50,6,{Ukkuṭṭhī}ti ukkuṭṭhisaddo ca unnādasaddo cāti attho.
  6367. 466367,108,507,45,49,1,25,3,{Pajā}ti devādayo adhippetā.
  6368. 466368,108,507,50,61,1,47,7,Keci‘‘ paṭākā vividhā gagane vattantī’’ ti paṭhanti.
  6369. 466369,108,507,62,67,1,47,4,{Gāyantī}ti buddhaguṇapaṭisaṃyuttaṃ gītaṃ gāyanti.
  6370. 466370,108,508,2,8,1,38,4,{Seḷentī}ti mukhena seḷitasaddaṃ karonti.
  6371. 466371,108,508,9,22,1,107,11,{Vādayantī}ti mahatī vipañcikāmakaramukhādayo vīṇā ca turiyāni ca tathāgatassa pūjanatthāya vādenti payojenti.
  6372. 466372,108,508,23,28,1,35,4,Bhujāni {pothentī}ti bhuje apphoṭenti.
  6373. 466373,108,508,29,31,1,25,2,Liṅgavipariyāso daṭṭhabbo.
  6374. 466374,108,508,32,40,1,49,7,Naccanti {cā}ti aññe ca naccāpenti sayañca naccanti.
  6375. 466375,108,509,2,13,1,72,10,"Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇan ti ettha yena pakārena yathā. "
  6376. 466376,108,509,14,17,1,28,3,Mahāvīriyena yogato mahāvīro.
  6377. 466377,108,509,18,31,1,129,13,Pādesu cakkalakkhaṇan ti tava ubhosu pādatalesu sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ cakkalakkhaṇaṃ sobhatīti attho.
  6378. 466378,108,509,32,37,1,92,5,Cakka -saddo panāyaṃ sampattirathaṅgairiyāpathadānaratanadhammakhuracakkalakkhaṇādīsu dissati.
  6379. 466379,108,509,38,62,1,93,9,"‘‘ Cattārimāni, bhikkhave, cakkāni yehi samannāgatānaṃ devamanussānan’’ tiādīsu( a. ni.4.31) sampattiyaṃ dissati."
  6380. 466380,108,509,63,79,1,39,5,‘‘ Cakkaṃva vahato padan’’ tiādīsu( dha. pa.1) rathaṅge.
  6381. 466381,108,509,80,97,1,41,4,‘‘ Catucakkaṃ navadvāran’’ tiādīsu( saṃ. ni.1.29) iriyāpathe.
  6382. 466382,108,509,98,124,1,70,12,"‘‘ Dadaṃ bhuñja ca mā ca pamādo, cakkaṃ vattaya sabbapāṇinan’’ ti( jā.1.7.149) ettha dāne."
  6383. 466383,108,509,125,156,1,51,6,‘‘ Dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhūtan’’ ti( dī. ni.2.243;3.85; ma. ni.3.256) ettha ratanacakke.
  6384. 466384,108,509,157,183,1,48,7,‘‘ Mayā pavattitaṃ cakkan’’ ti( su. ni.562; bu. vaṃ.28.17) ettha pana dhammacakke.
  6385. 466385,108,509,184,216,1,86,10,"‘‘ Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake’’ ti( jā.1.1.104;1.5.103) ettha khuracakke, paharaṇacakketi attho."
  6386. 466386,108,509,217,250,1,43,6,"‘‘ Pādatalesu cakkāni jātānī’’ ti( dī. ni.2.35;3.200,204; ma. ni.2.386) ettha lakkhaṇe. "
  6387. 466387,108,509,251,295,1,30,3,Idhāpi lakkhaṇacakke daṭṭhabbo( ma. ni. aṭṭha.1.148; a. ni. aṭṭha.1.1.187;2.4.8; paṭi. ma. aṭṭha.2.2.44).
  6388. 466388,108,509,296,316,1,163,19,"Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitan ti dhajena ca vajirena ca paṭākāya ca vaḍḍhamānena ca aṅkusena ca ācitaṃ alaṅkataṃ parivāritaṃ pādesu cakkalakkhaṇanti attho. "
  6389. 466389,108,509,317,323,1,57,6,Cakkalakkhaṇe pana gahite sesalakkhaṇāni gahitāneva honti.
  6390. 466390,108,509,324,329,1,40,5,Tathā asīti anubyañjanāni byāmappabhā ca.
  6391. 466391,108,509,330,356,1,329,26,Tasmā tehi dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāsītianubyañjanabyāmappabhāhi samalaṅkato bhagavato kāyo sabbaphāliphullo viya pāricchattako vikasitapadumaṃ viya kamalavanaṃ vividharatanavicittaṃ viya navakanakatoraṇaṃ tārāmarīcivirājitamiva gaganatalaṃ ito cito ca vidhāvamānā vipphandamānā chabbaṇṇabuddharasmiyo muñcamāno ativiya sobhati.
  6392. 466392,108,510,2,6,1,54,3,Idāni bhagavato rūpakāyadhammakāyasampattidassanatthaṃ–
  6393. 466393,108,511,2,4,1,0,0,38.
  6394. 466394,108,512,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso; "
  6395. 466395,108,513,2,9,1,44,4,"Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane’’ ti."
  6396. 466396,108,513,10,14,1,16,3,– ayaṃ gāthā vuttā;
  6397. 466397,108,514,2,11,1,87,7,Tattha {rūpe}ti ayaṃ rūpa -saddo khandhabhavanimittapaccayasarīravaṇṇasaṇṭhānādīsu dissati.
  6398. 466398,108,514,12,13,1,7,1,Yathāha–
  6399. 466399,108,514,14,49,1,69,8,"‘‘ yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannan’’ ti( ma. ni.1.361;3.86,89; vibha.2; mahāva.22) ettha rūpakkhandhe dissati."
  6400. 466400,108,514,50,71,1,47,6,‘‘ Rūpūpapattiyā maggaṃ bhāvetī’’ ti( dha. sa.160-161; vibha.624) ettha rūpabhave.
  6401. 466401,108,514,72,115,1,67,8,‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatī’’ ti( dī. ni.3.338; ma. ni.2.249; a. ni.1.435-442; dha. sa.204-205) ettha kasiṇanimitte.
  6402. 466402,108,514,116,142,1,75,11,"‘‘ Sarūpā, bhikkhave, uppajjanti pāpakā akusalā dhammā no arūpā’’ ti( a. ni.2.83) ettha paccaye."
  6403. 466403,108,514,143,164,1,60,8,‘‘ Ākāso parivārito rūpantveva saṅkhaṃ gacchatī’’ ti( ma. ni.1.306) ettha sarīre.
  6404. 466404,108,514,165,207,1,65,9,"‘‘ Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan’’ ti( ma. ni.1.204,400;3.421,425-426; saṃ. ni.4.60; kathā.465) ettha vaṇṇe."
  6405. 466405,108,514,208,226,1,42,5,‘‘ Rūpappamāṇo rūpappasanno’’ ti( a. ni.4.65) ettha saṇṭhāne.
  6406. 466406,108,514,227,244,1,25,3,Idhāpi saṇṭhāne daṭṭhabbo( a. ni. aṭṭha.1.1.1 rūpādivaggavaṇṇanā).
  6407. 466407,108,514,245,249,1,22,3,{Sīle}ti catubbidhe sīle.
  6408. 466408,108,514,250,254,1,33,3,{Samādhimhī}ti tividhepi samādhimhi.
  6409. 466409,108,514,255,259,1,35,3,{Paññāyā}ti lokiyalokuttarāya paññāya.
  6410. 466410,108,514,260,264,1,25,3,{Asādiso}ti asadiso anupamo.
  6411. 466411,108,514,265,269,1,26,2,{Vimuttiyā}ti phalavimuttiyā .
  6412. 466412,108,514,270,281,1,78,10,{Asamasamo}ti asamā atītā buddhā tehi asamehi buddhehi sīlādīhi samoti asamasamo.
  6413. 466413,108,514,282,286,1,43,4,Ettāvatā bhagavato rūpakāyasampatti dassitā.
  6414. 466414,108,515,2,6,1,36,4,Idāni bhagavato kāyabalādiṃ dassetuṃ–
  6415. 466415,108,516,2,4,1,0,0,39.
  6416. 466416,108,517,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dasanāgabalaṃ kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balaṃ; "
  6417. 466417,108,518,2,9,1,42,4,"Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane’’ ti."
  6418. 466418,108,518,10,12,1,6,1,– vuttaṃ;
  6419. 466419,108,519,2,6,1,46,4,Tattha dasanāgabalan ti dasachaddantanāgabalaṃ.
  6420. 466420,108,519,7,14,1,53,5,"Duvidhañhi tathāgatassa balaṃ– kāyabalaṃ, ñāṇabalañcāti. "
  6421. 466421,108,519,15,19,1,46,4,Tattha kāyabalaṃ hatthikulānusārena veditabbaṃ.
  6422. 466422,108,519,20,21,1,6,1,Kathaṃ?
  6423. 466423,108,520,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Kāḷāvakañca gaṅgeyyaṃ, paṇḍaraṃ tambapiṅgalaṃ; "
  6424. 466424,108,521,2,85,1,48,4,"Gandhamaṅgalahemañca , uposathachaddantime dasā’’ ti.( ma. ni. aṭṭha.1.148; saṃ. ni. aṭṭha.2.2.22; a. ni. aṭṭha.3.10.21; dī. ni. aṭṭha.2.198; vibha. aṭṭha.760; udā. aṭṭha.75; cūḷani. aṭṭha.81; paṭi. ma. aṭṭha.2.2.44)– "
  6425. 466425,108,522,2,6,1,35,4,Imāni dasa hatthikulāni veditabbāni.
  6426. 466426,108,522,7,9,1,28,2,Kāḷāvakoti pakatihatthikulaṃ.
  6427. 466427,108,522,10,20,1,70,9,"Yaṃ dasannaṃ purisānaṃ kāyabalaṃ, taṃ ekassa kāḷāvakassa hatthino balaṃ. "
  6428. 466428,108,522,21,34,1,102,12,"Yaṃ dasannaṃ kāḷāvakānaṃ balaṃ, taṃ ekassa gaṅgeyyassāti eteneva upāyena yāva chaddantabalaṃ netabbanti. "
  6429. 466429,108,522,35,49,1,105,12,"Yaṃ dasannaṃ chaddantānaṃ balaṃ, taṃ ekassa tathāgatassa balaṃ, nārāyanabalaṃ vajirabalanti idameva vuccati. "
  6430. 466430,108,522,50,61,1,111,9,"Tadetaṃ pakatihatthigaṇanāya hatthikoṭisahassānaṃ balaṃ, purisagaṇanāya dasannaṃ purisakoṭisahassānaṃ balaṃ hoti. "
  6431. 466431,108,522,62,81,1,225,18,"Idaṃ tāva tathāgatassa pakatikāyabalaṃ, ñāṇabalaṃ pana appameyyaṃ dasabalañāṇaṃ catuvesārajjañāṇaṃ aṭṭhasu parisāsu akampanañāṇaṃ catuyoniparicchedakañāṇaṃ pañcagatiparicchedakañāṇaṃ cuddasa buddhañāṇānīti evamādikaṃ ñāṇabalaṃ. "
  6432. 466432,108,522,82,86,1,30,4,Idha pana kāyabalaṃ adhippetaṃ.
  6433. 466433,108,522,87,99,1,73,11,"Kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balan ti tañca pana tava kāye pākatikabalanti attho. "
  6434. 466434,108,522,100,109,1,53,5,Tasmā‘‘ dasanāgabalan’’ ti dasachaddantanāgabalanti attho.
  6435. 466435,108,523,2,15,1,71,8,"Idāni ñāṇabalaṃ dassento‘‘ iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane’’ ti āha. "
  6436. 466436,108,523,16,26,1,83,8,Tattha iddhibalena {asamo}ti vikubbanādhiṭṭhānādinā iddhibalena asamo asadiso anupamo.
  6437. 466437,108,523,27,32,1,50,4,{Dhammacakkappavattane}ti desanāñāṇepi asamoti attho.
  6438. 466438,108,524,2,21,1,128,13,"Idāni ‘‘ yo evamādiguṇasamannāgato satthā, so sabbalokekanāyako, taṃ satthāraṃ namassathā’’ ti tathāgatassa paṇāmane niyogadassanatthaṃ– "
  6439. 466439,108,525,2,4,1,0,0,40.
  6440. 466440,108,526,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Evaṃ sabbaguṇūpetaṃ, sabbaṅgasamupāgataṃ; "
  6441. 466441,108,527,2,10,1,44,5,"Mahāmuniṃ kāruṇikaṃ, lokanāthaṃ namassathā’’ ti."
  6442. 466442,108,527,11,13,1,6,1,– vuttaṃ;
  6443. 466443,108,528,2,7,1,43,5,Tattha evan ti vuttappakāranidassane nipāto.
  6444. 466444,108,528,8,15,1,51,6,Sabbaguṇūpetan ti ettha {sabbo}ti ayaṃ niravasesavācī.
  6445. 466445,108,528,16,25,1,46,7,{Guṇo}ti ayaṃ guṇa -saddo anekesu atthesu dissati.
  6446. 466446,108,528,26,28,1,10,2,Tathā hesa–
  6447. 466447,108,528,29,60,1,84,10,"‘‘ anujānāmi, bhikkhave, ahatānaṃ vatthānaṃ diguṇaṃ saṅghāṭin’’ ti( dī. ni. aṭṭha.1.546; mahāva.348) ettha paṭalatthe dissati."
  6448. 466448,108,528,61,85,1,75,10,"‘‘ Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahantī’’ ti( saṃ. ni.1.4) ettha rāsatthe."
  6449. 466449,108,528,86,105,1,55,6,‘‘ Sataguṇā dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā’’ ti( ma. ni.3.379) ettha ānisaṃsatthe.
  6450. 466450,108,528,106,166,1,58,8,"‘‘ Antaṃ antaguṇaṃ’’( dī. ni.2.377; ma. ni.1.110,302;2.114;3.154,349; khu. pā.3. dvattiṃsākāra)‘‘ kayirā mālāguṇe bahū’’ ti( dha. pa.53) ettha bandhanatthe."
  6451. 466451,108,528,167,186,1,60,5,"‘‘ Aṭṭhaguṇasamupetaṃ, abhiññābalamāharin’’ ti( bu. vaṃ.2.29) ettha sampattiatthe. "
  6452. 466452,108,528,187,217,1,30,3,Idhāpi sampattiatthe daṭṭhabbo( dī. ni. aṭṭha.1.546; ma. ni. aṭṭha.1.166; cūḷani. aṭṭha.136).
  6453. 466453,108,528,218,226,1,82,8,Tasmā sabbehi lokiyalokuttarehi guṇehi sabbasampattīhi upetaṃ samannāgatanti attho.
  6454. 466454,108,528,227,235,1,81,8,Sabbaṅgasamupāgatan ti sabbehi buddhaguṇehi guṇaṅgehi vā samupāgataṃ samannāgataṃ.
  6455. 466455,108,528,236,246,1,90,10,Mahāmunin ti aññehi paccekabuddhādīhi munīhi adhikabhāvato mahanto munīti vuccati mahāmuni.
  6456. 466456,108,528,247,252,1,39,4,Kāruṇikan ti karuṇāguṇayogato kāruṇikaṃ.
  6457. 466457,108,528,253,270,1,106,12,"Lokanāthan ti sabbalokekanāthaṃ, sabbalokehi‘‘ ayaṃ no dukkhopatāpassa āhantā sametā’’ ti evamāsīsīyatīti attho. "
  6458. 466458,108,529,2,6,1,60,4,Idāni dasabalassa sabbanipaccākārassa arahabhāvadassanatthaṃ–
  6459. 466459,108,530,2,4,1,0,0,41.
  6460. 466460,108,531,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Abhivādanaṃ thomanañca, vandanañca pasaṃsanaṃ; "
  6461. 466461,108,532,2,8,1,41,5,"Namassanañca pūjañca, sabbaṃ arahasī tuvaṃ. "
  6462. 466462,108,533,2,4,1,0,0,42.
  6463. 466463,108,534,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṃ arahanti ye; "
  6464. 466464,108,535,2,12,1,44,7,"Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjatī’’ ti."
  6465. 466465,108,535,13,15,1,6,1,– vuttaṃ;
  6466. 466466,108,536,2,8,1,55,6,Tattha abhivādanan ti aññehi attano abhivādanakārāpanaṃ.
  6467. 466467,108,536,9,13,1,30,4,Thomanan ti parammukhato thuti.
  6468. 466468,108,536,14,17,1,21,3,Vandanan ti paṇāmanaṃ.
  6469. 466469,108,536,18,22,1,35,4,Pasaṃsanan ti sammukhato pasaṃsanaṃ.
  6470. 466470,108,536,23,30,1,48,6,"Namassanan ti añjalikaraṇaṃ, manasā namassanaṃ vā. "
  6471. 466471,108,536,31,35,1,43,4,Pūjanan ti mālāgandhavilepanādīhi pūjanañca.
  6472. 466472,108,536,36,46,1,79,10,Sabban ti sabbampi taṃ vuttappakāraṃ sakkāravisesaṃ tuvaṃ arahasi yuttoti attho.
  6473. 466473,108,536,47,59,1,77,11,Ye keci loke {vandaneyyā}ti ye keci loke vanditabbā vandanīyā vandanaṃ arahanti.
  6474. 466474,108,536,60,68,1,35,6,{Ye}ti ye pana loke vandanaṃ arahanti.
  6475. 466475,108,536,69,73,1,35,4,Idaṃ pana purimapadasseva vevacanaṃ.
  6476. 466476,108,536,74,90,1,95,14,"{Sabbaseṭṭho}ti sabbesaṃ tesaṃ seṭṭho uttamo, tvaṃ mahāvīra sadiso te loke koci na vijjatīti attho. "
  6477. 466477,108,537,2,18,1,166,16,Atha bhagavati yamakapāṭihāriyaṃ dassetvā ratanacaṅkamaṃ māpetvā tatra caṅkamamāne āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate pañcahi parivārabhikkhusatehi.
  6478. 466478,108,537,19,28,1,82,9,Atha thero bhagavantaṃ olokento addasa kapilapure ākāse ratanacaṅkame caṅkamamānaṃ.
  6479. 466479,108,537,29,31,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6480. 466480,108,538,2,4,1,0,0,43.
  6481. 466481,108,539,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido; "
  6482. 466482,108,540,2,10,1,43,5,"Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakan’’ ti."
  6483. 466483,108,540,11,13,1,3,1,– ādi;
  6484. 466484,108,541,2,10,1,63,7,Tattha {sāriputto}ti rūpasāriyā nāma brāhmaṇiyā puttoti sāriputto.
  6485. 466485,108,541,11,18,1,66,6,{Mahāpañño}ti mahatiyā soḷasavidhāya paññāya samannāgatoti mahāpañño.
  6486. 466486,108,541,19,30,1,85,9,{Samādhijjhānakovido}ti ettha {samādhī}ti cittaṃ samaṃ ādahati ārammaṇe ṭhapetīti samādhi.
  6487. 466487,108,541,31,38,1,79,7,So tividho hoti savitakkasavicāro avitakkavicāramatto avitakkaavicāro samādhīti.
  6488. 466488,108,541,39,57,1,196,16,"Jhānan ti paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānanti imehi paṭhamajjhānādīhi mettājhānādīnipi saṅgahitāneva honti, jhānampi duvidhaṃ hoti lakkhaṇūpanijjhānaṃ ārammaṇūpanijjhānanti. "
  6489. 466489,108,541,58,69,1,86,7,Tattha aniccādilakkhaṇaṃ upanijjhāyatīti vipassanāñāṇaṃ‘‘ lakkhaṇūpanijjhānan’’ ti vuccati.
  6490. 466490,108,541,70,77,1,83,7,Paṭhamajjhānādikaṃ pana ārammaṇūpanijjhānato paccanīkajhāpanato vā jhānanti vuccati.
  6491. 466491,108,541,78,87,1,80,8,"Samādhīsu ca jhānesu ca kovidoti samādhijjhānakovido, samādhijjhānakusaloti attho. "
  6492. 466492,108,541,88,96,1,57,6,{Gijjhakūṭe}ti evaṃnāmake pabbate ṭhitoyeva {passatī}ti passi.
  6493. 466493,108,542,2,26,1,255,18,44. Suphullaṃ sālarājaṃ {vā}ti samavaṭṭakkhandhaṃ samuggatavipulakomalaphalapallavaṅkurasamalaṅkatasākhaṃ sabbaphāliphullaṃ sālarājaṃ viya sīlamūlaṃ samādhikkhandhaṃ paññāsākhaṃ abhiññāpupphaṃ vimuttiphalaṃ dasabalasālarājaṃ {olokesī}ti evaṃ olokapadena sambandho.
  6494. 466494,108,542,27,43,1,225,14,Candaṃva gagane {yathā}ti abbhāhimadhūmarajorāhupasaggavinimuttaṃ tāragaṇaparivutaṃ saradasamaye paripuṇṇaṃ viya rajanikaraṃ sabbakilesatimiravidhamanakaraṃ veneyyajanakumudavanavikasanakaraṃ munivararajanikaraṃ oloketīti attho.
  6495. 466495,108,542,44,47,1,20,2,{Yathā}ti nipātamattaṃ.
  6496. 466496,108,542,48,56,1,98,8,Majjhanhikeva sūriyan ti majjhanhikasamaye siriyā paṭutarakiraṇamālinaṃ aṃsumālinamiva virocamānaṃ.
  6497. 466497,108,542,57,60,1,26,3,Narāsabhan ti naravasabhaṃ.
  6498. 466498,108,543,2,16,1,162,10,"45. Jalantan ti daddaḷhamānaṃ, saradasamayaṃ paripuṇṇacandasassirikacāruvadanasobhaṃ lakkhaṇānubyañjanasamalaṅkatavarasarīraṃ paramāya buddhasiriyā virocamānanti attho. "
  6499. 466499,108,543,17,22,1,44,4,Dīparukkhaṃ {vā}ti āropitadīpaṃ dīparukkhamiva.
  6500. 466500,108,543,23,31,1,78,7,"Taruṇasūriyaṃva uggatan ti abhinavoditādiccamiva, sommabhāvena jalantanti attho. "
  6501. 466501,108,543,32,38,1,49,6,Sūriyassa taruṇabhāvo pana udayaṃ paṭicca vuccati.
  6502. 466502,108,543,39,45,1,38,6,Na hi candassa viya hānivuddhiyo atthi.
  6503. 466503,108,543,46,50,1,50,4,Byāmappabhānurañjitan ti byāmappabhāya anurañjitaṃ.
  6504. 466504,108,543,51,59,1,71,8,Dhīraṃ passati lokanāyakan ti sabbalokekadhīraṃ passati nāyakanti attho.
  6505. 466505,108,544,2,25,1,316,22,Athāyasmā dhammasenāpati atisītalasaliladharanikaraparicumbitakūṭe nānāvidhasurabhitarukusumavāsitakūṭe paramaruciracittakūṭe gijjhakūṭe pabbate ṭhatvāva dasahi cakkavāḷasahassehi āgatehi devabrahmagaṇehi parivutaṃ bhagavantaṃ anuttarāya buddhasiriyā anopamāya buddhalīḷāya sabbaratanamaye caṅkame caṅkamamānaṃ disvā–
  6506. 466506,108,544,26,44,1,154,14,‘‘ handāhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā buddhaguṇaparidīpanaṃ buddhavaṃsadesanaṃ yāceyyan’’ ti cintetvā attanā saddhiṃ vasamānāni pañca bhikkhusatāni sannipātesi.
  6507. 466507,108,544,45,47,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6508. 466508,108,545,2,4,1,0,0,46.
  6509. 466509,108,546,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ, katakiccāna tādinaṃ; "
  6510. 466510,108,547,2,10,1,45,5,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, khaṇena sannipātayī’’ ti. "
  6511. 466511,108,548,2,12,1,89,9,"Tattha pañcannaṃ bhikkhusatānan ti pañca bhikkhusatāni, upayogatthe sāmivacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  6512. 466512,108,548,13,22,1,119,9,Katakiccānan ti catūsu saccesu catūhi maggehi pariññāpahānasacchikiriyabhāvanāvasena pariniṭṭhitasoḷasakiccānanti attho.
  6513. 466513,108,548,23,26,1,39,3,Khīṇāsavānan ti parikkhīṇacaturāsavānaṃ.
  6514. 466514,108,548,27,37,1,92,8,"Vimalānan ti vigatamalānaṃ , khīṇāsavattā vā vimalānaṃ paramaparisuddhacittasantānānanti attho. "
  6515. 466515,108,548,38,41,1,19,2,{Khaṇenā}ti khaṇeyeva.
  6516. 466516,108,548,42,45,1,25,2,{Sannipātayī}ti sannipātesi.
  6517. 466517,108,549,2,11,1,63,8,Idāni tesaṃ bhikkhūnaṃ sannipāte gamane ca kāraṇaṃ dassanatthaṃ–
  6518. 466518,108,550,2,4,1,0,0,47.
  6519. 466519,108,551,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Lokappasādanaṃ nāma, pāṭihīraṃ nidassayi; "
  6520. 466520,108,552,2,9,1,45,6,"Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṃ jinaṃ. "
  6521. 466521,108,553,2,4,1,0,0,48.
  6522. 466522,108,554,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Etha sabbe gamissāma, tucchissāma mayaṃ jinaṃ; "
  6523. 466523,108,555,2,10,1,45,5,"Kaṅkhaṃ vinodayissāma, passitvā lokanāyakan’’ ti."
  6524. 466524,108,555,11,15,1,17,3,– imā gāthāyo vuttā;
  6525. 466525,108,556,2,11,1,84,8,Tattha lokappasādanaṃ {nāmā}ti lokassa pasādakaraṇato lokappasādanaṃ pāṭihīraṃ vuccati.
  6526. 466526,108,556,12,21,1,69,6,"‘‘ Ullokappasādanaṃ nāmātipi pāṭho, tassa lokavivaraṇapāṭihāriyanti attho. "
  6527. 466527,108,556,22,38,1,154,16,Taṃ pana uddhaṃ akaniṭṭhabhavanato heṭṭhā yāva avīci etthantare ekālokaṃ katvā etthantare sabbesampi sattānaṃ aññamaññaṃ dassanakaraṇādhiṭṭhānanti vuccati.
  6528. 466528,108,556,39,42,1,19,2,{Nidassayī}ti dassesi.
  6529. 466529,108,556,43,46,1,16,2,{Amhepī}ti mayampi.
  6530. 466530,108,556,47,55,1,47,6,"{Tatthā}ti yattha bhagavā, tattha gantvānāti attho. "
  6531. 466531,108,556,56,63,1,51,6,{Vandissāmā}ti mayaṃ bhagavato pāde sirasā vandissāma.
  6532. 466532,108,556,64,79,1,122,13,"Ettha pana amhepi, mayanti imesaṃ dvinnaṃ saddānaṃ purimassa gamanakiriyāya sambandho daṭṭhabbo, pacchimassa vandanakiriyāya. "
  6533. 466533,108,556,80,85,1,38,5,Itarathā hi punaruttidosato na muccati.
  6534. 466534,108,557,2,5,1,17,2,{Ethā}ti āgacchatha.
  6535. 466535,108,557,6,22,1,97,12,"Kaṅkhaṃ {vinodayissāmā}ti etthāha– khīṇāsavānaṃ pana kaṅkhā nāma kācipi natthi, kasmā thero evamāhāti? "
  6536. 466536,108,557,23,28,1,46,4,"Saccamevetaṃ, paṭhamamaggeneva samucchedaṃ gatā. "
  6537. 466537,108,557,29,30,1,7,1,Yathāha–
  6538. 466538,108,558,2,8,1,35,5,‘ ‘ Katame dhammā dassanena pahātabbāti?
  6539. 466539,108,558,9,33,1,127,13,Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā vicikicchāsahagato cittuppādo apāyagamanīyo lobho doso moho māno tadekaṭṭhā ca kilesā’’ ti( dha. sa.1405 thokaṃ visadisaṃ).
  6540. 466540,108,559,2,10,1,65,7,"Na panesā vicikicchāsaṅkhātā kaṅkhāti, kintu paññattiajānanaṃ nāma. "
  6541. 466541,108,559,11,30,1,153,16,"Thero pana bhagavantaṃ buddhavaṃsaṃ pucchitukāmo, so pana buddhānaṃyeva visayo, na paccekabuddhabuddhasāvakānaṃ, tasmā thero avisayattā evamāhāti veditabbaṃ. "
  6542. 466542,108,559,31,34,1,27,2,{Vinodayissāmā}ti vinodessāma.
  6543. 466543,108,560,2,26,1,241,22,Atha kho te bhikkhū therassa vacanaṃ sutvā attano attano pattacīvaramādāya suvammitā viya mahānāgā pabhinnakilesā chinnabandhanā appicchā santuṭṭhā pavivittā asaṃsaṭṭhā sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasampannā taramānā sannipattiṃsu.
  6544. 466544,108,560,27,29,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6545. 466545,108,561,2,4,1,0,0,49.
  6546. 466546,108,562,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṃvutindriyā; "
  6547. 466547,108,563,2,9,1,38,4,"Pattacīvaramādāya , taramānā upāgamun’’ ti. "
  6548. 466548,108,564,2,10,1,83,7,Tattha {sādhū}ti ayaṃ sādhu -saddo āyācanasampaṭicchanasampahaṃsanasundarādīsu dissati.
  6549. 466549,108,564,11,13,1,10,2,Tathā hesa–
  6550. 466550,108,564,14,51,1,75,10,"‘‘ sādhu me, bhante bhagavā, saṃkhittena dhammaṃ desetū’’ tiādīsu( saṃ. ni.4.95;5.382; a. ni.4.257) āyācane dissati."
  6551. 466551,108,564,52,77,1,95,11,"‘‘ Sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā’’ tiādīsu( ma. ni.3.86) sampaṭicchane."
  6552. 466552,108,564,78,97,1,43,5,"‘‘ Sādhu sādhu, sāriputtā’’ tiādīsu( dī. ni.3.349) sampahaṃsane."
  6553. 466553,108,565,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro; "
  6554. 466554,108,566,2,10,1,47,5,"Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhan’’ ti."
  6555. 466555,108,566,11,11,1,0,0,–
  6556. 466556,108,567,2,13,1,13,2,Ādīsu ( jā.2.18.101) sundare.
  6557. 466557,108,567,14,16,1,18,2,Idha sampaṭicchane.
  6558. 466558,108,567,17,57,1,60,7,Tasmā sādhu suṭṭhūti therassa vacanaṃ sampaṭicchitvāti attho( dī. ni. aṭṭha.1.189; ma. ni. aṭṭha.1.1 suttanikkhepavaṇṇanā; saṃ. ni. aṭṭha.1.115 aggikabhāradvājasuttavaṇṇanā).
  6559. 466559,108,567,58,62,1,27,3,{Nipakā}ti paṇḍitā paññavantā.
  6560. 466560,108,567,63,70,1,70,5,"{Saṃvutindriyā}ti indriyesu guttadvārā, indriyasaṃvarasamannāgatāti attho. "
  6561. 466561,108,567,71,74,1,17,2,{Taramānā}ti turitā.
  6562. 466562,108,567,75,79,1,32,4,Upāgamun ti theraṃ upasaṅkamiṃsu.
  6563. 466563,108,568,2,4,1,0,0,50-1.
  6564. 466564,108,568,5,27,1,146,16,Idāni dhammasenāpatissa pavattiṃ dassentehi saṅgītikārakehi‘‘ khīṇāsavehi vimalehī’’ tiādigāthāyo vuttā tattha {dantehī}ti kāyena ca cittena ca dantehi.
  6565. 466565,108,568,28,36,1,53,6,"Uttame {dame}ti arahatte, nimittatthe bhummaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  6566. 466566,108,568,37,42,1,38,4,Tehi {bhikkhūhī}ti pañcahi bhikkhusatehi.
  6567. 466567,108,568,43,67,1,163,21,"{Mahāgaṇī}ti sīlādīhi ca saṅkhyāvasena ca mahanto gaṇo assa atthīti mahāgaṇī, nānāpadavasena vā sīlādīhi guṇehi mahanto gaṇoti mahāgaṇo, mahāgaṇo assa atthīti mahāgaṇī. "
  6568. 466568,108,568,68,80,1,99,11,Laḷanto devova {gagane}ti iddhivilāsena vilāsento devo viya gaganatale bhagavantaṃ upasaṅkamīti attho.
  6569. 466569,108,569,2,25,1,104,10,52. Idāni ‘‘ te itthambhūtā upasaṅkamiṃsū’’ ti upasaṅkamavidhānadassanatthaṃ‘‘ ukkāsitañca khipitan’’ tiādi āraddhaṃ.
  6570. 466570,108,569,26,30,1,37,3,Tattha {ukkāsitañcā}ti ukkāsitasaddañca.
  6571. 466571,108,569,31,34,1,27,3,Khipitan ti khipitasaddañca.
  6572. 466572,108,569,35,43,1,57,6,"{Ajjhupekkhiyā}ti upekkhitvā, taṃ ubhayaṃ akatvāti adhippāyo. "
  6573. 466573,108,569,44,47,1,27,2,{Subbatā}ti suvimaladhutaguṇā.
  6574. 466574,108,569,48,54,1,46,4,"{Sappatissā}ti sahapatissayā, nīcavuttinoti attho. "
  6575. 466575,108,570,2,14,1,84,9,53. Sayambhun ti sayameva aññāpadesaṃ vinā pāramiyo pūretvā adhigatabuddhabhāvanti attho.
  6576. 466576,108,570,15,18,1,27,3,Accuggatan ti abhinavoditaṃ.
  6577. 466577,108,570,19,35,1,109,14,"Candaṃ {vā}ti candaṃ viya, nabhe jalantaṃ bhagavantaṃ gagane candaṃ viya passantīti evaṃ padasambandho daṭṭhabbo. "
  6578. 466578,108,570,36,40,1,32,4,Idhāpi yathā -saddo nipātamattova.
  6579. 466579,108,571,2,10,1,28,4,54. Vijjuṃ {vā}ti vijjughanaṃ viya.
  6580. 466580,108,571,11,17,1,50,6,Yadi ciraṭṭhitikā acirappabhā assa tādisanti attho.
  6581. 466581,108,571,18,28,1,59,8,"Gagane {yathā}ti ākāse yathā, idhāpi yathā -saddo nipātamattova. "
  6582. 466582,108,571,29,36,1,62,7,Ito parampi īdisesu ṭhānesu yathā-saddo nipātamattoti daṭṭhabbo.
  6583. 466583,108,572,2,14,1,92,9,55. Rahadamiva vippasannan ti atigambhīravitthataṃ mahārahadaṃ viya anāvilaṃ vippasannaṃ salilaṃ.
  6584. 466584,108,572,15,23,1,76,7,Suphullaṃ padumaṃ {yathā}ti suvikasitapadumavanaṃ rahadamivāti attho daṭṭhabbo.
  6585. 466585,108,572,24,39,1,89,10,"‘‘ Suphullaṃ kamalaṃ yathā’’ tipi pāṭho, tassa kamanīyabhāvena suphullaṃ kamalavanamivāti attho. "
  6586. 466586,108,573,2,17,1,115,12,56. Atha te bhikkhū dhammasenāpatippamukhā añjaliṃ sirasi katvā dasabalassa cakkālaṅkatatalesu pādesu nipatiṃsūti attho.
  6587. 466587,108,573,18,20,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6588. 466588,108,573,21,31,1,49,5,"‘‘ añjaliṃ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā’’ tiādi. "
  6589. 466589,108,573,32,39,1,45,5,"Tattha {nipatantī}ti nipatiṃsu, vandiṃsūti attho. "
  6590. 466590,108,573,40,53,1,87,10,"{Cakkalakkhaṇe}ti cakkaṃ lakkhaṇaṃ yasmiṃ pāde so pādo cakkalakkhaṇo, tasmiṃ cakkalakkhaṇe. "
  6591. 466591,108,573,54,68,1,78,9,"Jātivasena‘‘ pāde’’ ti vuttaṃ, satthuno cakkālaṅkatatalesu pādesu nipatiṃsūti attho. "
  6592. 466592,108,574,2,22,1,104,12,"57. Idāni tesaṃ kesañci therānaṃ nāmaṃ dassentehi‘‘ sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso’’ tiādi gāthāyo vuttā. "
  6593. 466593,108,574,23,58,1,151,18,"Tattha {koraṇḍasamasādiso}ti koraṇḍakusumasadisavaṇṇo, yadi evaṃ‘‘ koraṇḍasamo’’ ti vā,‘‘ koraṇḍasadiso’’ ti vā vattabbaṃ, kiṃ dvikkhattuṃ ‘‘ samasādiso’’ ti vuttanti ce? "
  6594. 466594,108,574,59,66,1,73,6,"Nāyaṃ doso, tādiso koraṇḍasamattā koraṇḍasadisabhāveneva koraṇḍasamasādiso. "
  6595. 466595,108,574,67,70,1,36,3,Na panādhikavacanavasenāti adhippāyo.
  6596. 466596,108,574,71,80,1,92,8,{Samādhijjhānakusalo}ti ettha ayaṃ kusala -saddo tāva arogyānavajjachekasukhavipākādīsu dissati.
  6597. 466597,108,574,81,112,1,74,11,"Ayañhi‘‘ kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayan’’ tiādīsu( jā.1.15.146;2.20.129) ārogye dissati."
  6598. 466598,108,574,113,123,1,38,5,"‘‘ Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo ? "
  6599. 466599,108,574,124,145,1,59,8,"Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo’’ ti( ma. ni.2.361) evamādīsu anavajje."
  6600. 466600,108,574,146,165,1,51,6,‘‘ Kusalo tvaṃ rathassa aṅgapaccaṅgānan’’ tiādīsu( ma. ni.2.87) cheke.
  6601. 466601,108,574,166,184,1,58,6,‘‘ Kusalassa kammassa katattā upacitattā’’ tiādīsu( dha. sa.431 ādayo) sukhavipāke.
  6602. 466602,108,574,185,189,1,25,4,Idha pana cheke daṭṭhabbo.
  6603. 466603,108,574,190,193,1,19,2,{Vandate}ti vandittha.
  6604. 466604,108,575,2,9,1,28,3,58. {Gajjitā}ti gajjantīti gajjitā.
  6605. 466605,108,575,10,18,1,67,7,Kālamegho {vā}ti nīlasaliladharo viya gajjitā iddhivisayeti adhippāyo.
  6606. 466606,108,575,19,22,1,45,2,{Nīluppalasamasādiso}ti nīlakuvalayasadisavaṇṇo.
  6607. 466607,108,575,23,27,1,42,4,Heṭṭhā vuttanayenevetthāpi attho veditabbo.
  6608. 466608,108,575,28,34,1,47,5,{Moggallāno}ti evaṃ gottavasena laddhanāmo kolito.
  6609. 466609,108,576,2,23,1,136,12,"59. Mahākassapopi {cā}ti uruvelakassapanadīkassapagayākassapakumārakassape khuddānukhuddake there upādāya ayaṃ mahā, tasmā‘‘ mahākassapo’’ ti vutto. "
  6610. 466610,108,576,24,28,1,32,3,Pi {cā}ti sambhāvanasampiṇḍanattho.
  6611. 466611,108,576,29,32,1,55,2,{Uttattakanakasannibho}ti santattasuvaṇṇasadisachavivaṇṇo.
  6612. 466612,108,576,33,44,1,78,9,"{Dhutaguṇe}ti ettha kilesadhunanato dhammo dhuto nāma, dhutaguṇo nāma dhutadhammo. "
  6613. 466613,108,576,45,49,1,28,4,Katamo pana dhutadhammo nāma?
  6614. 466614,108,576,50,73,1,162,15,"Appicchatā, santuṭṭhitā, sallekhatā, pavivekatā, idamaṭṭhikatāti ime dhutaṅgacetanāya parivārabhūtā pañca dhammā‘‘ appicchaṃyeva nissāyā’’ tiādivacanato dhutadhammā nāma. "
  6615. 466615,108,576,74,84,1,59,9,"Atha vā kilese dhunanato ñāṇaṃ dhutaṃ nāma, tasmiṃ dhutaguṇe. "
  6616. 466616,108,576,85,92,1,47,5,{Agganikkhitto}ti aggo seṭṭho koṭibhūtoti ṭhapito.
  6617. 466617,108,576,93,122,1,108,12,"‘‘ Etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ mahākassapo’’ ti( a. ni.1.188,191) ṭhānantare ṭhapitoti attho. "
  6618. 466618,108,576,123,129,1,54,6,Ayaṃ pana agga -saddo ādikoṭikoṭṭhāsaseṭṭhādīsu dissati.
  6619. 466619,108,576,130,132,1,10,2,Tathā hesa–
  6620. 466620,108,576,133,159,1,86,10,"‘‘ ajjatagge, samma dovārika , āvarāmi dāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnan’’ tiādīsu( ma. ni.2.70) ādimhi dissati."
  6621. 466621,108,576,160,183,1,81,9,"‘‘ Teneva aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ parāmaseyya’’( kathā.441),‘‘ ucchaggaṃ veḷaggan’’ tiādīsu koṭiyaṃ."
  6622. 466622,108,576,184,221,1,107,13,"‘‘ Ambilaggaṃ vā madhuraggaṃ vā’’( saṃ. ni.5.374)‘‘ anujānāmi, bhikkhave, vihāraggena vā pariveṇaggena vā bhājetun’’ tiādīsu( cūḷava.318) koṭṭhāse."
  6623. 466623,108,576,222,252,1,92,13,"‘‘ Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā… pe… tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatī’’ tiādīsu( a. ni.4.34) seṭṭhe. "
  6624. 466624,108,576,253,256,1,27,3,Svāyamidha seṭṭhe daṭṭhabbo.
  6625. 466625,108,576,257,259,1,17,2,Koṭiyampi vattati.
  6626. 466626,108,576,260,267,1,43,7,Thero attano ṭhāne seṭṭho ceva koṭibhūto ca.
  6627. 466627,108,576,268,270,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6628. 466628,108,576,271,302,1,46,6,"‘‘ agganikkhitto’’ ti, aggo seṭṭho koṭibhūtoti attho( dī. ni. aṭṭha.1.250 saraṇagamanakathā; pārā. aṭṭha.1.15). "
  6629. 466629,108,576,303,307,1,35,3,{Thomito}ti pasaṃsito devamanussādīhi.
  6630. 466630,108,576,308,354,1,233,27,"Satthu {vaṇṇito}ti satthārā vaṇṇito thuto,‘‘ kassapo, bhikkhave, candūpamo kulāni upasaṅkamati apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavako kulesu appagabbho’’ ti evamādīhi anekehi suttanayehi( saṃ. ni.2.146) vaṇṇito pasattho, sopi bhagavantaṃ vandatīti attho. "
  6631. 466631,108,577,2,20,1,110,14,"60. Dibbacakkhūnan ti dibbaṃ cakkhu yesaṃ atthi te dibbacakkhū, tesaṃ dibbacakkhūnaṃ bhikkhūnaṃ aggo seṭṭhoti attho. "
  6632. 466632,108,577,21,22,1,7,1,Yathāha–
  6633. 466633,108,577,23,49,1,83,9,"‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dibbacakkhukānaṃ yadidaṃ anuruddho’’ ti( a. ni.1.188,192). "
  6634. 466634,108,577,50,79,1,232,21,"Anuruddhatthero bhagavato cūḷapituno amitodanassa nāma sakkassa putto mahānāmassa kaniṭṭhabhātā mahāpuñño paramasukhumālo, so attasattamo nikkhamitvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, tassa pabbajjānukkamo saṅghabhedakakkhandhake( cūḷava.330 ādayo) āgatova. "
  6635. 466635,108,577,80,85,1,34,4,Avidūre {vā}ti bhagavato santikeyeva.
  6636. 466636,108,578,2,10,1,51,4,61. {Āpattianāpattiyā}ti āpattiyañca anāpattiyañca kovido.
  6637. 466637,108,578,11,17,1,58,5,{Satekicchāyā}ti sappaṭikammāyapi appaṭikammāyapi cāti attho.
  6638. 466638,108,578,18,27,1,66,8,"Tattha sappaṭikammā sā chabbidhā hoti, appaṭikammā sā pārājikāpatti."
  6639. 466639,108,578,28,41,1,60,7,"‘‘ Āpattianāpattiyā, satekicchāya kovido’’ tipi pāṭho, soyeva attho. "
  6640. 466640,108,578,42,46,1,21,2,{Vinaye}ti vinayapiṭake.
  6641. 466641,108,578,47,80,1,124,13,"{Agganikkhitto}ti‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ, upālī’’ ti( a. ni.1.219,228) etadaggaṭṭhāne ṭhapitoti attho. "
  6642. 466642,108,578,81,84,1,19,2,{Upālī}ti upālitthero.
  6643. 466643,108,578,85,91,1,42,5,Satthu {vaṇṇito}ti satthārā vaṇṇito pasattho.
  6644. 466644,108,578,92,129,1,182,16,"Thero kira tathāgatasseva santike vinayapiṭakaṃ uggaṇhitvā bhārukacchakavatthuṃ( pārā.78), ajjukavatthuṃ( pārā.158), kumārakassapavatthunti( ma. ni.1.249) imāni tīṇi vatthūni sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsanditvā kathesi. "
  6645. 466645,108,578,130,139,1,75,9,Tasmā thero vinayadharānaṃ aggoti evamādinā nayena satthārā vaṇṇitoti vutto.
  6646. 466646,108,579,2,11,1,93,4,"62. {Sukhumanipuṇatthapaṭividdho}ti paṭividdhasukhumanipuṇattho, paṭividdhaduddasanipuṇatthoti attho. "
  6647. 466647,108,579,12,17,1,43,4,Kathikānaṃ {pavaro}ti dhammakathikānaṃ seṭṭho.
  6648. 466648,108,579,18,47,1,116,12,"‘‘ Etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ puṇṇo mantāṇiputto’’ ti( a. ni.1.188,196) etadaggapāḷiyaṃ āropito. "
  6649. 466649,108,579,48,57,1,32,5,Tena vuttaṃ‘‘ kathikānaṃ pavaro’’ ti.
  6650. 466650,108,579,58,61,1,15,2,{Gaṇī}ti sasaṅgho.
  6651. 466651,108,579,62,69,1,58,7,Therassa kira santike pabbajitā kulaputtā pañcasatā ahesuṃ.
  6652. 466652,108,579,70,79,1,100,9,Sabbepi te dasabalassa jātabhūmikā jātaraṭṭhavāsino sabbeva khīṇāsavā sabbeva dasakathāvatthulābhino.
  6653. 466653,108,579,80,88,1,19,4,Tena vuttaṃ‘‘ gaṇī’’ ti.
  6654. 466654,108,579,89,96,1,40,6,{Isī}ti esati gavesati kusale dhammeti isi.
  6655. 466655,108,579,97,104,1,49,6,Mantāṇiyā {putto}ti mantāṇiyā nāma brāhmaṇiyā putto.
  6656. 466656,108,579,105,109,1,19,3,{Puṇṇo}ti tassa nāmaṃ.
  6657. 466657,108,579,110,116,1,46,5,{Vissuto}ti attano appicchatādīhi guṇehi vissuto.
  6658. 466658,108,580,2,29,1,272,26,Aññāsikoṇḍaññatthero pana satthari abhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakke anupubbena āgantvā rājagahaṃ upanissāya viharante kapilavatthuṃ āgantvā attano bhāgineyyaṃ puṇṇaṃ nāma māṇavaṃ pabbājetvā bhagavantaṃ vanditvā āpucchitvā nivāsatthāya sayaṃ chaddantadahaṃ gato.
  6659. 466659,108,580,30,37,1,56,7,Puṇṇo pana bhagavantaṃ dassanāya therena saddhiṃ āgantvā–
  6660. 466660,108,580,38,61,1,177,18,"‘‘ mayhaṃ pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pāpetvāva dasabalassa santikaṃ gamissāmī’’ ti kapilapureyeva ohīno, so yonisomanasikāraṃ karonto nacirasseva arahattaṃ patvā bhagavantaṃ upasaṅkami. "
  6661. 466661,108,580,62,86,1,189,23,"Ettha pana anuruddhatthero ca upālitthero ca ime dve therā bhagavato kapilavatthupuraṃ pavisitvā ñātisamāgamadivase pabbajitā viya dassitā, taṃ pana khandhakapāḷiyā aṭṭhakathāya ca na sameti. "
  6662. 466662,108,580,87,89,1,21,2,Vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
  6663. 466663,108,581,2,13,1,101,9,Atha satthā sāriputtattherādīnaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ cittācāramaññāya attano guṇe kathetumārabhi.
  6664. 466664,108,581,14,16,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6665. 466665,108,582,2,4,1,0,0,63.
  6666. 466666,108,583,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Etesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni; "
  6667. 466667,108,584,2,11,1,45,6,"Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇan’’ ti. "
  6668. 466668,108,585,2,7,1,36,4,Tattha {opammakusalo}ti upamāya kusalo.
  6669. 466669,108,585,8,12,1,44,3,{Kaṅkhacchedo}ti sabbasattānaṃ saṃsayacchedako.
  6670. 466670,108,586,2,10,1,40,7,"Idāni te attano guṇe kathesi, te dassetuṃ– "
  6671. 466671,108,587,2,4,1,0,0,64.
  6672. 466672,108,588,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Cattāro te asaṅkhyeyyā, koṭi yesaṃ na nāyati; "
  6673. 466673,108,589,2,8,1,38,5,"Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā; "
  6674. 466674,108,590,2,12,1,48,7,"Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānitun’’ ti."
  6675. 466675,108,590,13,15,1,6,1,– vuttaṃ;
  6676. 466676,108,591,2,6,1,33,3,Tattha {cattāro}ti gaṇanaparicchedo.
  6677. 466677,108,591,7,13,1,36,5,{Ete}ti idāni vattabbe atthe nidasseti.
  6678. 466678,108,591,14,22,1,81,6,"{Asaṅkhyeyyā}ti saṅkhyātumasakkuṇeyyattā asaṅkhyeyyā, gaṇanapathaṃ vītivattāti attho. "
  6679. 466679,108,591,23,29,1,29,5,{Koṭī}tiādi vā anto vā mariyādā.
  6680. 466680,108,591,30,35,1,38,5,Yesan ti yesaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ.
  6681. 466681,108,591,36,41,1,24,4,Na {nāyatī}ti na paññāyati.
  6682. 466682,108,591,42,55,1,74,9,Idāni te vuttappakāre cattāro asaṅkhyeyye dassetuṃ‘‘ sattakāyo’’ tiādi vuttaṃ.
  6683. 466683,108,591,56,64,1,60,6,"{Sattakāyo}ti sattasamūho, sattakāyo ananto aparimāṇo appameyyo. "
  6684. 466684,108,591,65,70,1,34,5,Tathā ākāso ākāsassāpi anto natthi.
  6685. 466685,108,591,71,75,1,30,4,Tathā cakkavāḷāni anantāni eva.
  6686. 466686,108,591,76,79,1,39,3,Buddhañāṇaṃ sabbaññutaññāṇaṃ appameyyaṃ.
  6687. 466687,108,591,80,93,1,70,12,"Na sakkā ete vijānitun ti yasmā panete anantā, tasmā na sakkā vijānituṃ. "
  6688. 466688,108,592,2,26,1,187,18,"65. Idāni satthā attano iddhivikubbane sañjātacchariyabbhutānaṃ devamanussādīnaṃ kinnāmetaṃ acchariyaṃ, itopi visiṭṭhataraṃ acchariyaṃ abbhutaṃ atthi, mama taṃ suṇāthāti dhammadesanaṃ vaḍḍhento–"
  6689. 466689,108,593,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Kimetaṃ acchariyaṃ loke, yaṃ me iddhivikubbanaṃ; "
  6690. 466690,108,594,2,11,1,42,6,"Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṃsanā’’ ti."
  6691. 466691,108,594,12,14,1,7,1,– ādimāha;
  6692. 466692,108,595,2,7,1,31,4,Tattha kin ti paṭikkhepavacanaṃ.
  6693. 466693,108,595,8,13,1,39,5,Etan ti idaṃ iddhivikubbanaṃ sandhāyāha.
  6694. 466694,108,595,14,54,1,117,18,"Yan ti ayaṃ yaṃ -saddo‘‘ yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, aññaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhī’’ tiādīsu( su. ni.1058; mahāni.110; cūḷani. mettagūmāṇavapucchā77) upayogavacane dissati ."
  6695. 466695,108,595,55,62,1,32,3,"‘‘ Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso; "
  6696. 466696,108,595,63,97,1,72,9,yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā’’ ti( a. ni.1.277; vibha.809; mi. pa.5.1.1) ettha kāraṇavacane.
  6697. 466697,108,595,98,119,1,49,8,‘‘ Yaṃ vipassī bhagavā kappe udapādī’’ ti( dī. ni.2.4) ettha bhumme.
  6698. 466698,108,595,120,151,1,121,15,"‘‘ Yaṃ kho me, bhante, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ, ārocemi taṃ bhagavato’’ tiādīsu( dī. ni.2.293) paccattavacane. "
  6699. 466699,108,595,152,166,1,31,3,Idhāpi paccattavacane daṭṭhabbo( dī. ni. aṭṭha.2.4).
  6700. 466700,108,595,167,174,1,53,7,Aññe bahū mama acchariyā abbhutavisesā santīti dīpeti.
  6701. 466701,108,596,2,6,1,27,4,Idāni te acchariye dassento–
  6702. 466702,108,597,2,4,1,0,0,66.
  6703. 466703,108,598,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yadāhaṃ tusite kāye, santusito nāmahaṃ tadā; "
  6704. 466704,108,599,2,11,1,46,6,"Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī maman’’ ti."
  6705. 466705,108,599,12,14,1,7,1,– ādimāha;
  6706. 466706,108,600,2,7,1,25,4,Tattha {yadā}ti yasmiṃ kāle.
  6707. 466707,108,600,8,12,1,25,4,Ahan ti attānaṃ niddisati.
  6708. 466708,108,600,13,18,1,39,4,Tusite {kāye}ti tusitasaṅkhāte devanikāye.
  6709. 466709,108,600,19,44,1,298,25,Yadā panāhaṃ samattiṃsapāramiyo pūretvā pañcamahāpariccāge pariccajitvā ñātatthacariyalokatthacariyabuddhatthacariyānaṃ koṭiṃ patvā sattasatakamahādānāni datvā sattakkhattuṃ pathaviṃ kampetvā vessantarattabhāvato cavitvā dutiye cittavāre tusitabhavane nibbatto tadāpi santusito nāma devarājā ahosiṃ.
  6710. 466710,108,600,45,52,1,74,6,Dasasahassī {samāgammā}ti dasasahassacakkavāḷesu devatā sannipatitvāti attho.
  6711. 466711,108,600,53,114,1,292,37,"Yācanti pañjalī maman ti maṃ upasaṅkamitvā,‘‘ mārisa, tayā dasa pāramiyo pūrentena na sakkasampattiṃ na māra na brahma na cakkavattisampattiṃ patthentena pūritā, lokanittharaṇatthāya pana buddhattaṃ patthayamānena pūritā, so tava kālo, mārisa, buddhattāya samayo , mārisa, buddhattāyā’’ ti( jā. aṭṭha.1. nidānakathā, avidūrenidānakathā) yācanti mamanti. "
  6712. 466712,108,600,115,117,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6713. 466713,108,601,2,4,1,0,0,67.
  6714. 466714,108,602,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kālo kho te mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ; "
  6715. 466715,108,603,2,11,1,45,6,"Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padan’’ ti. "
  6716. 466716,108,604,2,13,1,43,8,"Tattha kālo {te}ti kālo tava, ayameva vā pāṭho. "
  6717. 466717,108,604,14,26,1,45,6,"{Uppajjā}ti paṭisandhiṃ gaṇha,‘‘ okkamā’’ tipi pāṭho. "
  6718. 466718,108,604,27,32,1,36,5,Sadevakan ti sadevakaṃ lokanti attho.
  6719. 466719,108,604,33,81,1,443,42,"{Tārayanto}ti ettha pāramiyo pūrentopi tārayati nāma, pāramiyo matthakaṃ pāpentopi tārayati nāma, vessantarattabhāvato cavitvā tusitapure paṭisandhiṃ gahetvā saṭṭhivassasatasahassādhikāni sattapaṇṇāsavassakoṭiyo tattha tiṭṭhantopi tārayati nāma, devatāhi yācito pañcavidhaṃ mahāvilokitaṃ viloketvā mahāmāyādeviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhantopi dasamāse gabbhavāsaṃ vasantopi tārayati nāma, ekūnatiṃsa vassāni agāramajjhe tiṭṭhantopi tārayati nāma. "
  6720. 466720,108,604,82,150,1,705,58,"Rāhulabhaddassa jātadivase channasahāyo kaṇḍakaṃ āruyha nikkhamantopi tīṇi rajjāni atikkamitvā anomāya nāma nadiyā tīre pabbajantopi tārayati nāma, chabbassāni padhānaṃ karontopi visākhapuṇṇamāyaṃ mahābodhimaṇḍaṃ āruyha mārabalaṃ vidhamitvā paṭhamayāme pubbenivāsaṃ anussaritvā majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhetvā pacchimayāme dvādasaṅgaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomato sammasitvā sotāpattimaggaṃ paṭivijjhantopi tārayati nāma, sotāpattiphalakkhaṇepi, sakadāgāmimaggakkhaṇepi, sakadāgāmiphalakkhaṇepi, anāgāmimaggakkhaṇepi, anāgāmiphalakkhaṇepi, arahattamaggakkhaṇepi, arahattaphalakkhaṇepi tārayati nāma, yadā aṭṭhārasadevatākoṭisahassehi pañcavaggiyānaṃ amatapānaṃ adāsi, tato paṭṭhāya tārayi nāmāti vuccati. "
  6721. 466721,108,604,151,153,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6722. 466722,108,605,2,13,1,45,7,"‘ ‘ Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padan’’ ti. "
  6723. 466723,108,606,2,14,1,147,12,Atha mahāsatto devatāhi yāciyamānopi devatānaṃ paṭiññaṃ adatvāva kāladīpadesakulajanettiāyuparicchedavasena pañcavidhaṃ mahāvilokanaṃ nāma vilokesi.
  6724. 466724,108,606,15,30,1,53,10,"Tattha‘‘ kālo nu kho, na kālo’’ ti paṭhamaṃ kālaṃ vilokesi. "
  6725. 466725,108,606,31,39,1,58,8,Tattha vassasatasahassato uddhaṃ āyukālo kālo nāma na hoti.
  6726. 466726,108,606,40,41,1,5,1,Kasmā?
  6727. 466727,108,606,42,78,1,228,26,"Jātijarāmaraṇādīnaṃ apākaṭattā, buddhānañca dhammadesanā nāma tilakkhaṇamuttā nāma natthi, tesaṃ aniccaṃ dukkhamanattāti kathentānaṃ‘‘ kinnāmete kathentī’’ ti na saddahanti, tato abhisamayo na hoti, tasmiṃ asati aniyyānikaṃ sāsanaṃ hoti . "
  6728. 466728,108,606,79,82,1,14,3,Tasmā so akālo.
  6729. 466729,108,606,83,89,1,38,6,Vassasatato ūno āyukālopi kālo na hoti.
  6730. 466730,108,606,90,91,1,5,1,Kasmā?
  6731. 466731,108,606,92,107,1,102,13,"Tadā sattā ussannakilesā honti, ussannakilesānañca dinno ovādo ovādaṭṭhāne na tiṭṭhati, tasmā sopi akālo. "
  6732. 466732,108,606,108,117,1,80,9,Vassasatasahassato paṭṭhāya heṭṭhā vassasatato paṭṭhāya uddhaṃ āyukālo kālo nāma.
  6733. 466733,108,606,118,130,1,73,8,Idāni vassasatāyukā manussāti atha bodhisatto‘‘ nibbattitabbakālo’’ ti addasa.
  6734. 466734,108,607,2,15,1,67,9,Tato dīpaṃ olokento‘‘ jambudīpeyeva buddhā nibbattantī’’ ti dīpaṃ passi.
  6735. 466735,108,607,16,36,1,134,17,"Tato jambudīpo nāma mahā dasayojanasahassaparimāṇo, katarasmiṃ nu kho padese buddhā nibbattantī’’ ti desaṃ vilokento majjhima desaṃ passi. "
  6736. 466736,108,607,37,66,1,171,22,"Tato kulaṃ vilokento‘‘ buddhā nāma lokasammate kule nibbattanti, idāni khattiyakulaṃ lokasammataṃ, tattha nibbattissāmi, suddhodano nāma me rājā pitā bhavissatī’’ ti kulaṃ addasa. "
  6737. 466737,108,607,67,102,1,213,29,"Tato mātaraṃ vilokento‘‘ buddhamātā nāma lolā surādhuttā na hoti, akhaṇḍapañcasīlāti ayañca mahāmāyā nāma devī edisā, ayaṃ me mātā bhavissatīti kittakaṃ assā āyū’’ ti āvajjento dasannaṃ māsānaṃ upari sattadivasāni passi. "
  6738. 466738,108,607,103,107,1,38,4,Iti imaṃ pañcavidhavilokanaṃ viloketvā–
  6739. 466739,108,607,108,154,1,151,18,"‘‘ kālo me, mārisa, buddhabhāvāyā’’ ti devatānaṃ paṭiññaṃ datvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cavitvā sakyarājakule māyādeviyā kucchiyaṃ paṭisandhiṃ aggahesi( jā. aṭṭha.1. nidānakathā, avidūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. nidānakathā, avidūrenidānakathā). "
  6740. 466740,108,607,155,157,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6741. 466741,108,608,2,4,1,0,0,68.
  6742. 466742,108,609,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṃ; "
  6743. 466743,108,610,2,10,1,46,5,"Dasasahassīlokadhātu , kampittha dharaṇī tadā’’ ti."
  6744. 466744,108,610,11,13,1,3,1,– ādi;
  6745. 466745,108,611,2,7,1,31,4,Tattha {okkamī}ti okkamiṃ pāvisiṃ.
  6746. 466746,108,611,8,11,1,26,3,Kucchiyan ti mātukucchimhi.
  6747. 466747,108,611,12,32,1,281,18,"Dasasahassīlokadhātu, {kampitthā}ti sato sampajāno pana bodhisatto mātukucchiṃ okkamanto ekūnavīsatiyā paṭisandhicittesu mettāpubbabhāgassa somanassasahagatañāṇasampayuttaasaṅkhārikakusalacittassa sadisa mahāvipākacittena āsāḷhipuṇṇamāyaṃ uttarāsāḷhanakkhatteneva paṭisandhiṃ aggahesi. "
  6748. 466748,108,611,33,41,1,68,7,Tadā dasasahassīlokadhātu sakalāpi kampi saṅkampi sampakampīti attho.
  6749. 466749,108,611,42,50,1,56,6,"{Dharaṇī}ti dhāreti sabbe thāvarajaṅgameti dharaṇī, pathavī. "
  6750. 466750,108,612,2,36,1,248,30,69. Sampajānova nikkhamin ti ettha yadā panāhaṃ sato sampajānova mātukucchito dhammāsanato otaranto dhammakathiko viya nisseṇito otaranto puriso viya ca dve hatthe ca pāde ca pasāretvā ṭhitakova mātukucchisambhavena kenaci asucinā amakkhitova nikkhamiṃ.
  6751. 466751,108,612,37,46,1,72,7,"Sādhukāraṃ {pavattentī}ti sādhukāraṃ pavattayanti, sādhukāraṃ dentīti attho. "
  6752. 466752,108,612,47,57,1,92,8,"{Pakampitthā}ti kampittha, okkamanepi mātukucchito nikkhamanepi dasasahassī pakampitthāti attho. "
  6753. 466753,108,613,2,25,1,142,16,70. Atha bhagavā gabbhokkantiādīsu attanā samasamaṃ adisvā gabbhokkantiādīsu attano acchariyadassanatthaṃ‘‘ okkanti me samo natthī’’ ti imaṃ gāthamāha.
  6754. 466754,108,613,26,36,1,85,7,"Tattha {okkantī}ti gabbhokkantiyaṃ, bhummatthe paccattavacanaṃ, paṭisandhiggahaṇeti attho. "
  6755. 466755,108,613,37,40,1,9,2,{Me}ti mayā.
  6756. 466756,108,613,41,45,1,20,3,{Samo}ti sadiso natthi.
  6757. 466757,108,613,46,65,1,84,13,"{Jātito}ti ettha jāyati etāya mātuyāti mātā‘‘ jātī’’ ti vuccati, tato jātito mātuyāti attho. "
  6758. 466758,108,613,66,73,1,62,6,{Abhinikkhame}ti mātukucchito abhinikkhamane pasave satīti attho.
  6759. 466759,108,613,74,81,1,52,7,Sambodhiyan ti ettha pasatthā sundarā bodhi sambodhi.
  6760. 466760,108,613,82,88,1,67,6,Ayaṃ pana bodhi -saddo rukkhamagganibbānasabbaññutaññāṇādīsu dissati–
  6761. 466761,108,613,89,141,1,118,17,"‘‘ bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho’’ ti( mahāva.1; udā.1) ca,‘‘ antarā ca gayaṃ antarā ca bodhin’’ ti( ma. ni.1.285;2.341; mahāva.11) ca āgataṭṭhāne hi rukkho bodhīti vuccati."
  6762. 466762,108,613,142,161,1,55,8,‘‘ Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇan’’ ti( cūḷani. khaggavisāṇasuttaniddesa121) āgataṭṭhāne maggo.
  6763. 466763,108,613,162,173,1,56,7,‘‘ Patvāna bodhiṃ amataṃ asaṅkhatan’’ ti āgataṭṭhāne nibbānaṃ.
  6764. 466764,108,613,174,193,1,63,6,‘‘ Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ ti( dī. ni.3.217) āgataṭṭhāne sabbaññutaññāṇaṃ.
  6765. 466765,108,613,194,230,1,49,5,Idha pana bhagavato arahattamaggañāṇaṃ adhippetaṃ( ma. ni. aṭṭha.1.13; pārā. aṭṭha.1.11; udā. aṭṭha.20; cariyā. aṭṭha. nidānakathā).
  6766. 466766,108,613,231,245,1,75,9,"Apare‘‘ sabbaññutaññāṇan’’ tipi vadanti, tassaṃ sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭhoti attho. "
  6767. 466767,108,614,2,9,1,56,7,Kasmā pana bhagavā sambodhiṃ paṭicca attānaṃ pasaṃsatīti?
  6768. 466768,108,614,10,11,1,18,1,Sabbaguṇadāyakattā.
  6769. 466769,108,614,12,25,1,90,11,"Bhagavato hi sambodhi sabbaguṇadāyikā sabbepi niravasese buddhaguṇe dadāti, na pana aññesaṃ. "
  6770. 466770,108,614,26,51,1,195,20,"Aññesaṃ pana kassaci arahattamaggo arahattaphalameva deti, kassaci tisso vijjā, kassaci cha abhiññā, kassaci catasso paṭisambhidā, kassaci sāvakapāramiñāṇaṃ, paccekabuddhānaṃ paccekabodhiñāṇameva deti. "
  6771. 466771,108,614,52,56,1,38,4,Buddhānaṃ pana sabbaguṇasampattiṃ deti.
  6772. 466772,108,614,57,70,1,77,9,Tasmā bhagavā sabbaguṇadāyakattā‘‘ sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho’’ ti attānaṃ pasaṃsati.
  6773. 466773,108,614,71,88,1,78,12,"Api ca bhūmiṃ cāletvā sambodhiṃ pāpuṇi, tasmā‘‘ sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho’’ ti vadati. "
  6774. 466774,108,614,89,99,1,94,8,{Dhammacakkappavattane}ti ettha dhammacakkaṃ pana duvidhaṃ hoti– paṭivedhañāṇañca desanāñāṇañcāti.
  6775. 466775,108,614,100,110,1,115,9,"Tattha paññāpabhāvitaṃ attano ariyaphalāvahaṃ paṭivedhañāṇaṃ, karuṇāpabhāvitaṃ sāvakānaṃ ariyaphalāvahaṃ desanāñāṇaṃ. "
  6776. 466776,108,614,111,126,1,134,12,"Paṭivedhañāṇaṃ lokuttaraṃ kusalaṃ upekkhāsahagataṃ avitakkaavicāraṃ, desanāñāṇaṃ lokiyaṃ abyākataṃ , ubhayampi panetaṃ aññehi asādhāraṇaṃ. "
  6777. 466777,108,614,127,144,1,32,4,Idha pana desanāñāṇaṃ adhippetaṃ( paṭi. ma. aṭṭha.2.2.44).
  6778. 466778,108,615,2,23,1,115,14,71. Idāni bhagavato gabbhokkamaneva pathavikampanādikaṃ pavattiṃ sutvā‘‘ aho acchariyaṃ loke’’ ti devatāhi ayaṃ gāthā vuttā.
  6779. 466779,108,615,24,47,1,214,19,"Tattha buddhānaṃ {guṇamahantatā}ti aho buddhānaṃ guṇamahantabhāvo, aho buddhānaṃ mahānubhāvoti attho dasasahassīlokadhātu, chappakāraṃ {pakampathā}ti dasasu cakkavāḷasahassesu mahāpathavī chappakāraṃ pakampittha calittha. "
  6780. 466780,108,615,48,49,1,6,1,Kathaṃ?
  6781. 466781,108,615,50,97,1,469,42,"Puratthimato unnamati pacchimato onamati, pacchimato unnamati puratthimato onamati, uttarato unnamati dakkhiṇato onamati, dakkhiṇato unnamati uttarato onamati, majjhimato unnamati pariyantato onamati, pariyantato unnamati majjhimato onamatīti evaṃ chappakāraṃ anilabalacalitajalataraṅgabhaṅgasaṅghaṭṭitā viya nāvā catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalā pathavisandhārakajalapariyantā acetanāpi samānā sacetanā viya ayaṃ mahāpathavī pītiyā naccantī viya akampitthāti attho. "
  6782. 466782,108,615,98,111,1,80,11,Obhāso ca mahā {āsī}ti atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ uḷāro obhāso ahosīti attho.
  6783. 466783,108,615,112,119,1,64,7,Accheraṃ lomahaṃsanan ti accherañca lomahaṃsanañca ahosīti attho.
  6784. 466784,108,616,2,20,1,132,11,72. Idāni pathavikampanālokapātubhāvādīsu acchariyesu vattamānesu bhagavato pavattidassanatthaṃ‘‘ bhagavā tamhi samaye’’ tiādigāthāyo vuttā.
  6785. 466785,108,616,21,25,1,30,3,Tattha {lokajeṭṭho}ti lokaseṭṭho.
  6786. 466786,108,616,26,35,1,68,7,"Sadevakan ti sadevakassa lokassa, sāmiatthe upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  6787. 466787,108,616,36,40,1,33,3,{Dassayanto}ti pāṭihāriyaṃ dassento.
  6788. 466788,108,617,2,15,1,106,9,73. {Caṅkamantovā}ti dasalokadhātusahassāni ajjhottharitvā ṭhite tasmiṃ ratanamaye caṅkame caṅkamamānova kathesi.
  6789. 466789,108,617,16,54,1,276,26,"{Lokanāyako}ti atha satthā manosilātale sīhanādaṃ nadanto sīho viya gajjanto pāvussakamegho viya ca ākāsagaṅgaṃ otārento viya ca aṭṭhaṅgasamannāgatena( dī. ni.2.285,301) savanīyena kamanīyena brahmassarena nānānayavicittaṃ catusaccapaṭisaṃyuttaṃ tilakkhaṇāhataṃ madhuradhammakathaṃ kathesīti attho. "
  6790. 466790,108,618,2,38,1,287,33,"Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame {yathā}ti ettha satthārā pana nimmitassa tassa caṅkamassa ekā koṭi pācīnacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ ekā pacchimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ evaṃ ṭhite tasmiṃ ratanacaṅkame caṅkamamāno satthā ubho koṭiyo patvāva nivattati, antarā ubho koṭiyo apatvā na nivattati. "
  6791. 466791,108,618,39,54,1,114,14,"Yathā catuhatthappamāṇe caṅkame caṅkamamāno ubho koṭiyo sīghameva patvā nivattati, evaṃ antarā na nivattatīti attho. "
  6792. 466792,108,618,55,67,1,104,10,"Kiṃ pana bhagavā dasasahassayojanappamāṇāyāmaṃ caṅkamaṃ rassamakāsi , tāvamahantaṃ vā attabhāvaṃ nimminīti? "
  6793. 466793,108,618,68,70,1,15,2,Na panevamakāsi.
  6794. 466794,108,618,71,74,1,33,3,Acinteyyo buddhānaṃ buddhānubhāvo.
  6795. 466795,108,618,75,83,1,58,7,"Akaniṭṭhabhavanato paṭṭhāya yāva avīci, tāva ekaṅgaṇā ahosi. "
  6796. 466796,108,618,84,89,1,52,5,Tiriyato ca dasacakkavāḷasahassāni ekaṅgaṇāni ahesuṃ.
  6797. 466797,108,618,90,97,1,45,6,"Devā manusse passanti, manussāpi deve passanti. "
  6798. 466798,108,618,98,109,1,95,10,"Yathā sabbe devamanussā pakatiyā caṅkamamānaṃ passanti, evaṃ bhagavantaṃ caṅkamamānaṃ passiṃsūti. "
  6799. 466799,108,618,110,117,1,71,7,Bhagavā pana caṅkamantova dhammaṃ deseti antarāsamāpattiñca samāpajjati.
  6800. 466800,108,619,2,29,1,426,27,Atha āyasmā sāriputto aparimitasamayasamupacitakusalabalajanitadvattiṃsavaralakkhaṇopasobhitaṃ asītānubyañjanavirājitaṃ varasarīraṃ saradasamaye paripuṇṇaṃ viya rajanikaraṃ sabbaphāliphullaṃ viya ca yojanasatubbedhaṃ pāricchattakaṃ aṭṭhārasaratanubbedhaṃ byāmappabhāparikkhepasassirikaṃ varakanakagirimiva jaṅgamaṃ anopamāya buddhalīḷāya anopamena buddhasirivilāsena caṅkamantaṃ dasasahassidevagaṇaparivutaṃ bhagavantaṃ addasa.
  6801. 466801,108,619,30,81,1,422,40,"Disvāna ayaṃ pana sakalāpi dasasahassī lokadhātu sannipatitā, mahatiyā panettha dhammadesanāya bhavitabbaṃ, buddhavaṃsadesanā pana bahūpakārā bhagavati pasādāvahā, yaṃnūnāhaṃ dasabalassa abhinīhārato paṭṭhāya buddhavaṃsaṃ paripuccheyyan’’ ti cintetvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dasanakhasamujjalaṃ jalajāmalāvikala-kamala-makulasadisaṃ añjaliṃ sirasi katvā bhagavantaṃ‘‘ kīdiso te mahāvīrā’’ tiādikaṃ paripucchi. "
  6802. 466802,108,619,82,84,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6803. 466803,108,620,2,4,1,0,0,74.
  6804. 466804,108,621,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido; "
  6805. 466805,108,622,2,7,1,41,4,"Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ. "
  6806. 466806,108,623,2,4,1,0,0,75.
  6807. 466807,108,624,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama; "
  6808. 466808,108,625,2,12,1,46,7,"Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā’’ ti."
  6809. 466809,108,625,13,13,1,0,0,–
  6810. 466810,108,626,2,3,1,3,1,Ādi .
  6811. 466811,108,626,4,7,1,22,3,Kā nāmāyaṃ anusandhīti?
  6812. 466812,108,626,8,10,1,19,2,Pucchānusandhi nāma.
  6813. 466813,108,626,11,18,1,69,6,Tisso hi anusandhiyo– pucchānusandhi ajjhāsayānusandhi yathānusandhīti.
  6814. 466814,108,626,19,28,1,56,7,Tattha‘‘ evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca–
  6815. 466815,108,626,29,60,1,126,16,"‘‘ kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ kiṃ pārimaṃ tīran’’ ti( saṃ. ni.4.241) evaṃ pucchantānaṃ bhagavatā vissajjitasuttavasena pucchānusandhi veditabbā."
  6816. 466816,108,627,2,40,1,194,27,"‘ ‘ Atha kho aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi‘ iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṃ anattā, anattakatāni kammāni kamattānaṃ phusissantī’ ti. "
  6817. 466817,108,627,41,130,1,497,61,"Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi– ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthusāsanaṃ atidhāvitabbaṃ maññeyya‘ iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṃ anattā, anattakatāni kammāni kamattānaṃ phusissantī’ ti… pe… taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ ti( ma. ni.3.90) evaṃ paresaṃ ajjhāsayaṃ viditvā bhagavatā vuttavasena ajjhāsayānusandhi veditabbā. "
  6818. 466818,108,628,2,25,1,171,20,"Yena pana dhammena ādimhi desanā uṭṭhitā, tassa dhammassa anurūpadhammavasena vā paṭikkhepavasena vā yesu suttesu uparidesanā āgacchati, tesaṃ vasena yathānusandhi veditabbā. "
  6819. 466819,108,628,26,34,1,29,4,Tena vuttaṃ‘‘ pucchānusandhī’’ ti.
  6820. 466820,108,629,2,9,1,65,6,Tattha paññāya {pāramippatto}ti sāvakapāramiñāṇassa matthakaṃ patto.
  6821. 466821,108,629,10,13,1,18,2,{Pucchatī}ti apucchi.
  6822. 466822,108,629,14,28,1,135,10,"Tattha pucchā nāma adiṭṭhajotanāpucchā, diṭṭhasaṃsandanāpucchā, vimaticchedanāpucchā, anumatipucchā, kathetukamyatāpucchāti pañcavidhā hoti. "
  6823. 466823,108,629,29,34,1,37,5,Tatthāyaṃ therassa katamā pucchāti ce?
  6824. 466824,108,629,35,57,1,321,19,"Yasmā panāyaṃ buddhavaṃso kappasatasahassādhikaasaṅkhyeyyopacitapuññasambhārānaṃ paccekabuddhānaṃ kappasatasahassādhikaasaṅkhyeyyopacitapuññasambhārānaṃ dvinnaṃ aggasāvakānañca kappasatasahassopacitapuññasambhārānaṃ sesamahāsāvakānaṃ vā avisayo, sabbaññubuddhānaṃyeva visayo, tasmā therassa adiṭṭhajotanā pucchāti veditabbā. "
  6825. 466825,108,630,2,8,1,39,4,"{Kīdiso}ti pucchanākāro, kiṃpakāroti attho. "
  6826. 466826,108,630,9,12,1,9,2,{Te}ti tava.
  6827. 466827,108,630,13,31,1,136,13,{Abhinīhāro}ti abhinīhāro nāma buddhabhāvatthaṃ mānasaṃ bandhitvā‘‘ buddhabyākaraṇaṃ aladdhā na uṭṭhahissāmī’’ ti vīriyamadhiṭṭhāya nipajjanaṃ.
  6828. 466828,108,630,32,34,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  6829. 466829,108,631,2,13,1,42,7,"‘ ‘ Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttamā’’ ti. "
  6830. 466830,108,632,2,7,1,24,4,Kamhi {kāle}ti tasmiṃ kāle.
  6831. 466831,108,632,8,28,1,125,14,"{Patthitā}ti icchitā abhikaṅkhitā,‘‘ buddho bodheyyaṃ mutto moceyyan’’ tiādinā nayena buddhabhāvāya paṇidhānaṃ kadā katanti apucchi. "
  6832. 466832,108,632,29,38,1,82,7,"{Bodhī}ti sammāsambodhi, arahattamaggañāṇassa ca sabbaññutaññāṇassa cetaṃ adhivacanaṃ. "
  6833. 466833,108,632,39,45,1,59,5,{Uttamā}ti sāvakabodhipaccekabodhīhi seṭṭhattā uttamāti vuttā.
  6834. 466834,108,632,46,50,1,37,4,Ubhinnamantarā ma -kāro padasandhikaro.
  6835. 466835,108,633,2,7,1,40,4,Idāni buddhabhāvakārake dhamme pucchanto–
  6836. 466836,108,634,2,4,1,0,0,76.
  6837. 466837,108,635,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dānaṃ sīlañca nekkhammaṃ, paññāvīriyañca kīdisaṃ; "
  6838. 466838,108,636,2,7,1,45,4,"Khantisaccamadhiṭṭhānaṃ , mettupekkhā ca kīdisā. "
  6839. 466839,108,637,2,4,1,0,0,77.
  6840. 466840,108,638,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka; "
  6841. 466841,108,639,2,11,1,49,6,"Kathaṃ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathan’’ ti."
  6842. 466842,108,639,12,14,1,3,1,– āha;
  6843. 466843,108,640,2,17,1,128,12,"Tattha dānapāramiyaṃ tāva bāhirabhaṇḍapariccāgo pāramī nāma, aṅgapariccāgo upapāramī nāma, jīvitapariccāgo paramatthapāramī nāmāti. "
  6844. 466844,108,640,18,21,1,23,3,Esa nayo sesapāramīsupi.
  6845. 466845,108,640,22,32,1,87,10,Evaṃ dasa pāramiyo dasa upapāramiyo dasa paramatthapāramiyoti samattiṃsa pāramiyo honti.
  6846. 466846,108,640,33,40,1,75,7,Tattha bodhisattassa dānapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi.
  6847. 466847,108,640,41,44,1,34,3,Ekantena panassa sasapaṇḍitajātake–
  6848. 466848,108,641,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ; "
  6849. 466849,108,642,2,22,1,42,8,"Dānena me samo natthi, esā me dānapāramī’’ ti.( cariyā.1.143 tassuddānaṃ)– "
  6850. 466850,108,643,2,10,1,76,8,Evaṃ paraṃ jīvitapariccāgaṃ karontassa dānapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6851. 466851,108,644,2,8,1,60,6,Tathā sīlapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi.
  6852. 466852,108,644,9,12,1,35,3,Ekanteneva panassa saṅkhapālajātake–
  6853. 466853,108,645,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Sūlehi vinivijjhante, koṭṭayantepi sattibhi; "
  6854. 466854,108,646,2,20,1,42,7,"Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ ti.( cariyā.2.91)– "
  6855. 466855,108,647,2,9,1,68,7,Evaṃ attapariccāgaṃ karontassa sīlapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6856. 466856,108,648,2,10,1,81,8,Tathā mahārajjaṃ pahāya nekkhammapāramiyā pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi.
  6857. 466857,108,648,11,14,1,35,3,Ekantena panassa cūḷasutasomajātake–
  6858. 466858,108,649,2,10,1,46,5,"‘ ‘ Mahārajjaṃ hatthagataṃ, kheḷapiṇḍaṃva chaḍḍayiṃ; "
  6859. 466859,108,650,2,39,1,49,8,"Cajato na hoti lagganaṃ, esā me nekkhammapāramī’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā)– "
  6860. 466860,108,651,2,11,1,92,9,Evaṃ nissaṅgatāya rajjaṃ chaḍḍetvā nikkhamantassa nekkhammapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6861. 466861,108,652,2,9,1,84,7,Tathā mahosadhapaṇḍitakālādīsu paññāpāramiyā pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi.
  6862. 466862,108,652,10,13,1,41,3,Ekantena panassa sattubhattakapaṇḍitakāle–
  6863. 466863,108,653,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Paññāya vicinantohaṃ, brāhmaṇaṃ mocayiṃ dukhā; "
  6864. 466864,108,654,2,39,1,44,8,"Paññāya me samo natthi, esā me paññāpāramī’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā)– "
  6865. 466865,108,655,2,10,1,73,7,Antobhastagataṃ sappaṃ dassentassa paññāpāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6866. 466866,108,656,2,8,1,62,6,Tathā vīriyapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi.
  6867. 466867,108,656,9,12,1,33,3,Ekantena panassa mahājanakajātake–
  6868. 466868,108,657,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Atīradassī jalamajjhe, hatā sabbeva mānusā; "
  6869. 466869,108,658,2,38,1,46,7,"Cittassa aññathā natthi, esā me vīriyapāramī’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā)– "
  6870. 466870,108,659,2,9,1,68,7,Evaṃ mahāsamuddaṃ tarantassa vīriyapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6871. 466871,108,660,2,4,1,22,2,Tathā khantivādijātake–
  6872. 466872,108,661,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Acetanaṃva koṭṭente, tiṇhena pharasunā mamaṃ; "
  6873. 466873,108,662,2,38,1,42,7,"Kāsirāje na kuppāmi, esā me khantipāramī’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā)– "
  6874. 466874,108,663,2,12,1,91,9,Evaṃ acetanabhāvena viya mahādukkhaṃ adhivāsentassa khantipāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6875. 466875,108,664,2,4,1,24,2,Tathā mahāsutasomajātake–
  6876. 466876,108,665,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Saccavācaṃnurakkhanto, cajitvā mama jīvitaṃ; "
  6877. 466877,108,666,2,38,1,47,7,"Mocesiṃ ekasataṃ khattiye, esā me saccapāramī’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā)– "
  6878. 466878,108,667,2,11,1,82,9,Evaṃ jīvitaṃ cajitvā saccaṃ anurakkhantassa saccapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6879. 466879,108,668,2,4,1,22,2,Tathā mūgapakkhajātake–
  6880. 466880,108,669,2,16,1,43,11,"‘ ‘ Mātā pitā na me dessā, attā me na ca dessiyo; "
  6881. 466881,108,670,2,43,1,51,7,"Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vataṃ adhiṭṭhahin’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; cariyā3.65)– "
  6882. 466882,108,671,2,11,1,94,9,Evaṃ jīvitampi pariccajitvā vataṃ adhiṭṭhahantassa adhiṭṭhānapāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6883. 466883,108,672,2,4,1,23,2,Tathā suvaṇṇasāmajātake–
  6884. 466884,108,673,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na maṃ koci uttasati, napi bhāyāmi kassaci; "
  6885. 466885,108,674,2,42,1,43,5,"Mettābalenupatthaddho , ramāmi pavane tadā’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; cariyā.3.113)– "
  6886. 466886,108,675,2,11,1,78,8,Evaṃ jīvitampi anoloketvā mettāyantassa mettāpāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6887. 466887,108,676,2,5,1,20,2,Tato lomahaṃsajātake–
  6888. 466888,108,677,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Susāne seyyaṃ kappemi, chavaṭṭhikaṃ upanidhāyahaṃ; "
  6889. 466889,108,678,2,42,1,45,5,"Gāmaṇḍalā upagantvā, rūpaṃ dassentinappakan’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; cariyā.3.119)– "
  6890. 466890,108,679,2,16,1,156,14,Evaṃ gāmadārakesu niṭṭhubhanādīhi ceva mālāgandhūpahārādīhi ca sukhadukkhaṃ uppādentesupi upekkhaṃ anativattantassa upekkhāpāramī paramatthapāramī nāma jātā.
  6891. 466891,108,679,17,24,1,57,6,"Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana cariyāpiṭakato gahetabbo. "
  6892. 466892,108,680,2,9,1,71,7,Idāni therena puṭṭhassa bhagavato byākaraṇaṃ dassentehi saṅgītikārakehi–
  6893. 466893,108,681,2,4,1,0,0,78.
  6894. 466894,108,682,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro; "
  6895. 466895,108,683,2,7,1,40,4,"Nibbāpayanto hadayaṃ, hāsayanto sadevakaṃ. "
  6896. 466896,108,684,2,4,1,0,0,79.
  6897. 466897,108,685,2,10,1,61,6,"‘ ‘ Atītabuddhānaṃ jinānaṃ desitaṃ, nikīlitaṃ buddhaparamparāgataṃ; "
  6898. 466898,108,686,2,11,1,59,6,"Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṃ sadevake’’ ti."
  6899. 466899,108,686,12,14,1,6,1,– vuttaṃ;
  6900. 466900,108,687,2,22,1,168,18,"Tattha tassa puṭṭho {viyākāsī}ti tena dhammasenāpatinā puṭṭho hutvā tassa byākāsi, attano abhinīhārato paṭṭhāya abhisambodhipariyosānaṃ sabbaṃ buddhavaṃsaṃ kathesīti attho. "
  6901. 466901,108,687,23,35,1,120,10,"{Karavīkamadhuragiro}ti karavīkasakuṇassa viya madhurā girā yassa so karavīkamadhuragiro, karavīkamadhuramañjussaroti attho. "
  6902. 466902,108,687,36,100,1,547,56,"Tatridaṃ karavīkānaṃ madhurassaratā– karavīkasakuṇā kira madhurarasaṃ ambapakkaṃ mukhatuṇḍakena paharitvā paggharitaṃ phalarasaṃ pivitvā pakkhena tāḷaṃ datvā vikūjamāne catuppadā madamattā viya laḷituṃ ārabhanti, gocarapasutāpi catuppadagaṇā mukhagatānipi tiṇāni chaḍḍetvā taṃ nādaṃ suṇanti, vāḷamigā khuddakamige anubandhamānā ukkhittaṃ pādaṃ anikkhipitvā cittakatā viya tiṭṭhanti, anubandhamigāpi maraṇabhayaṃ hitvā tiṭṭhanti, ākāse pakkhandantā pakkhinopi pakkhe pasāretvā tiṭṭhanti, udake macchāpi kaṇṇapaṭalaṃ acālentā taṃ saddaṃ suṇamānā tiṭṭhanti. "
  6903. 466903,108,687,101,125,1,26,3,Evaṃ madhurassarā karavīkā( dī. ni. aṭṭha.2.38; ma. ni. aṭṭha.2.386).
  6904. 466904,108,687,126,135,1,109,8,Nibbāpayanto hadayan ti kilesaggisantattasabbajanamānasaṃ dhammakathāmatadhārāya sītibhāvaṃ janayantoti attho.
  6905. 466905,108,687,136,139,1,21,2,{Hāsayanto}ti tosayanto.
  6906. 466906,108,687,140,144,1,28,4,Sadevakan ti sadevakaṃ lokaṃ.
  6907. 466907,108,688,2,5,1,35,3,Atītabuddhānanti atītānaṃ buddhānaṃ.
  6908. 466908,108,688,6,20,1,130,14,Amhākaṃ bhagavato abhinīhārassa purato pana taṇhaṅkaro medhaṅkaro saraṇaṅkaro dīpaṅkaroti cattāro buddhā ekasmiṃ kappe nibbattiṃsu.
  6909. 466909,108,688,21,41,1,136,15,"Tesaṃ aparabhāge koṇḍaññādayo tevīsati buddhāti sabbe dīpaṅkarādayo catuvīsati buddhā idha‘‘ atītabuddhā’’ ti adhippetā, tesaṃ atītabuddhānaṃ. "
  6910. 466910,108,688,42,46,1,28,4,Jinānan ti tasseva vevacanaṃ.
  6911. 466911,108,688,47,50,1,19,3,Desitan ti kathitaṃ.
  6912. 466912,108,688,51,55,1,58,4,Catuvīsatiyā buddhānaṃ catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammakathaṃ.
  6913. 466913,108,688,56,63,1,122,7,Nikīlitan ti tesaṃ caritaṃ kappajātigottāyubodhisāvakasannipātaupaṭṭhākamātāpituputtabhariyāparicchedādikaṃ nikīlitaṃ nāma.
  6914. 466914,108,688,64,75,1,112,11,Buddhaparamparāgatan ti dīpaṅkaradasabalato paṭṭhāya yāva kassapaparamparato āgataṃ desitaṃ nikīlitaṃ vāti attho.
  6915. 466915,108,688,76,121,1,208,18,"Pubbenivāsānugatāya {buddhiyā}ti ekampi jātiṃ dvepi jātiyoti( ma. ni.1.148,384,421;2.233;3.82; pārā.12) evaṃ vibhattaṃ pubbe nivuṭṭhakkhandhasantānasaṅkhātaṃ pubbenivāsaṃ anugatā upagatā tāya pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pubbenivāsānussatiñāṇenāti attho. "
  6916. 466916,108,688,122,125,1,18,2,{Pakāsayī}ti byākāsi.
  6917. 466917,108,688,126,130,1,40,4,Lokahitan ti sabbalokahitaṃ buddhavaṃsaṃ.
  6918. 466918,108,688,131,136,1,32,4,{Sadevake}ti sadevake loketi attho.
  6919. 466919,108,689,2,19,1,99,10,80. Atha bhagavā karuṇāsītalena hadayena sadevakaṃ lokaṃ savane niyojento‘‘ pītipāmojjajananan’’ tiādimāha.
  6920. 466920,108,689,20,32,1,109,11,"Tattha pītipāmojjajananan ti pītipāmojjakaraṃ pītiyā pubbabhāgaṃ pāmojjaṃ, pañcavaṇṇāya pītiyā janananti attho. "
  6921. 466921,108,689,33,39,1,69,6,Sokasallavinodanan ti sokasaṅkhātānaṃ sallānaṃ vinodanaṃ viddhaṃsanaṃ.
  6922. 466922,108,689,40,54,1,169,12,"Sabbasampattipaṭilābhan ti sabbāpi devamanussasampattiādayo sampattiyo paṭilabhanti etenāti sabbasampattipaṭilābho, taṃ sabbasampattipaṭilābhaṃ buddhavaṃsadesananti attho. "
  6923. 466923,108,689,55,64,1,59,6,"{Cittīkatvā}ti citte katvā, buddhānussatiṃ purakkhatvāti attho. "
  6924. 466924,108,689,65,69,1,30,3,{Suṇāthā}ti nisāmetha nibodhatha.
  6925. 466925,108,689,70,73,1,9,2,{Me}ti mama.
  6926. 466926,108,690,2,10,1,59,5,81. Madanimmadanan ti jātimadādīnaṃ sabbamadānaṃ nimmadanakaraṃ.
  6927. 466927,108,690,11,18,1,62,7,Sokanudan ti soko nāma ñātibyasanādīhi phuṭṭhassa cittasantāpo.
  6928. 466928,108,690,19,40,1,159,16,"Kiñcāpi atthato domanassameva hoti, evaṃ santepi antonijjhānalakkhaṇo, cetaso parinijjhāyanaraso, anusocanapaccupaṭṭhāno, taṃ sokaṃ nudatīti sokanudo, taṃ sokanudaṃ. "
  6929. 466929,108,690,41,45,1,55,4,Saṃsāraparimocanan ti saṃsārabandhanato parimocanakaraṃ.
  6930. 466930,108,690,46,57,1,69,6,"‘‘ Saṃsārasamatikkaman’’ tipi pāṭho, tassa saṃsārasamatikkamakaranti attho. "
  6931. 466931,108,691,2,10,1,115,7,Sabbadukkhakkhayan ti ettha dukkha -saddo dukkhavedanā-dukkhavatthu-dukkhārammaṇa-dukkhapaccaya-dukkhaṭṭhānādīsu dissati.
  6932. 466932,108,691,11,45,1,59,7,"Ayañhi‘‘ dukkhassa ca pahānā’’ tiādīsu( dī. ni.1.232; ma. ni.1.383,430; pārā.11) dukkhavedanāyaṃ dissati."
  6933. 466933,108,691,46,73,1,53,6,‘‘ Jātipi dukkhā jarāpi dukkhā’’ tiādīsu( dī. ni.2.387; saṃ. ni.5.1081) dukkhavatthusmiṃ.
  6934. 466934,108,691,74,99,1,88,10,"‘‘ Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantan’’ tiādīsu( saṃ. ni.3.60) dukkhārammaṇe."
  6935. 466935,108,691,100,116,1,44,5,‘‘ Dukkho pāpassa uccayo’’ tiādīsu( dha. pa.117) dukkhapaccaye.
  6936. 466936,108,691,117,143,1,91,11,"‘‘ Yāvañcidaṃ, bhikkhave, na sukarā akkhānena pāpuṇitaṃ yāva dukkhā nirayā’’ tiādīsu( ma. ni.3.250) dukkhaṭṭhāne. "
  6937. 466937,108,691,144,150,1,58,6,Idha panāyaṃ dukkhavatthusmiṃ dukkhapaccayepi ca daṭṭhabbo.
  6938. 466938,108,691,151,164,1,43,3,Tasmā jātiādisabbadukkhakkhayakaranti attho( dha. sa. aṭṭha.2 ādayo).
  6939. 466939,108,691,165,183,1,149,16,"Maggan ti ettha kusalatthikehi maggīyati, kilese vā mārento gacchatīti maggoti buddhavaṃsadesanā vuccati, taṃ nibbānassa maggabhūtaṃ buddhavaṃsadesanaṃ. "
  6940. 466940,108,691,184,192,1,57,7,"Sakkaccan ti sakkaccaṃ cittīkatvā, ohitasotā hutvāti attho. "
  6941. 466941,108,691,193,199,1,44,4,"{Paṭipajjathā}ti adhitiṭṭhatha, suṇāthāti attho. "
  6942. 466942,108,691,200,220,1,257,19,Atha vā pītipāmojjajananaṃ sokasallavinodanaṃ sabbasampattipaṭilābhahetubhūtaṃ imaṃ buddhavaṃsadesanaṃ sutvā idāni madanimmadanādiguṇavisesāvahaṃ sabbadukkhakkhayaṃ buddhabhāvamaggaṃ paṭipajjathāti sabbesaṃ devamanussānaṃ buddhattaṃ paṇidhāya ussāhaṃ janeti.
  6943. 466943,108,691,221,223,1,23,2,Sesamettha uttānamevāti.
  6944. 466944,108,692,2,4,1,49,3,Iti madhuratthavilāsiniyā buddhavaṃsa-aṭṭhakathāya
  6945. 466945,108,693,2,4,1,36,2,Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā.
  6946. 466946,108,694,2,6,1,54,4,Niṭṭhitā ca sabbākārena abbhantaranidānassatthavaṇṇanā.
  6947. 466947,108,695,2,4,1,27,2,2 . Sumedhapatthanākathāvaṇṇanā
  6948. 466948,108,696,2,5,1,5,1,Idāni –
  6949. 466949,108,697,2,4,1,0,0,1-2.
  6950. 466950,108,698,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye; "
  6951. 466951,108,699,2,11,1,44,6,"Amaraṃ nāma nagaraṃ, dassaneyyaṃ manoraman’’ ti."
  6952. 466952,108,699,12,12,1,0,0,–
  6953. 466953,108,700,2,6,1,54,4,Ādinayappavattāya buddhavaṃsavaṇṇanāya okāso anuppatto.
  6954. 466954,108,700,7,21,1,124,13,"Sā panesā buddhavaṃsavaṇṇanā yasmā suttanikkhepaṃ vicāretvā vuccamānā pākaṭā hoti, tasmā suttanikkhepavicāraṇā tāva veditabbā. "
  6955. 466955,108,700,22,29,1,79,7,Cattāro hi suttanikkhepā attajjhāsayo parajjhāsayo pucchāvasiko aṭṭhuppattikoti.
  6956. 466956,108,700,30,40,1,81,10,Tattha yāni suttāni bhagavā parehi anajjhiṭṭho kevalaṃ attano ajjhāsayena kathesi.
  6957. 466957,108,700,41,71,1,82,8,"Seyyathidaṃ– ākaṅkheyyasuttaṃ( ma. ni.1.64 ādayo) vatthasuttan ti( ma. ni.1.70 ādayo) evamādīni, tesaṃ attajjhāsayo nikkhepo. "
  6958. 466958,108,701,2,40,1,212,24,"Yāni vā pana‘‘ paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācanīyā dhammā, yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyyan’’ ti( saṃ. ni.4.121) evaṃ paresaṃ ajjhāsayaṃ khantiṃ manaṃ bujjhanakabhāvañca oloketvā parajjhāsayavasena kathitāni. "
  6959. 466959,108,701,41,73,1,97,8,"Seyyathidaṃ– rāhulovādasuttaṃ dhammacakkappavattanasuttan ti( saṃ. ni.5.1081; mahāva.13 ādayo; paṭi. ma.2.30) evamādīni, tesaṃ parajjhāsayo nikkhepo. "
  6960. 466960,108,702,2,9,1,60,7,Bhagavantaṃ upasaṅkamitvā te te devamanussā pañhaṃ pucchanti.
  6961. 466961,108,702,10,42,1,109,12,Evaṃ puṭṭhena pana bhagavatā yāni kathitāni devatāsaṃyutta( saṃ. ni.1.1 ādayo) bojjhaṅgasaṃyuttā dīni( saṃ. ni.5.182 ādayo) tesaṃ pucchāvasiko nikkhepo.
  6962. 466962,108,703,2,34,1,107,12,"Yāni vā pana uppannaṃ kāraṇaṃ paṭicca desitāni dhammadāyāda-( ma. ni.1.29 ādayo) puttamaṃsūpamādīni( saṃ. ni.2.63), tesaṃ aṭṭhuppattiko nikkhepo. "
  6963. 466963,108,703,35,42,1,76,7,Evametesu catūsu suttanikkhepesu imassa buddhavaṃsassa pucchāvasiko nikkhepo.
  6964. 466964,108,703,43,49,1,40,5,Pucchāvasena hi bhagavatā ayaṃ nikkhitto.
  6965. 466965,108,703,50,52,1,18,2,Kassa pucchāvasena?
  6966. 466966,108,703,53,55,1,27,2,Āyasmato sāriputtattherassa.
  6967. 466967,108,703,56,60,1,32,4,Vuttañhetaṃ asmiṃ nidānasmiṃ eva–
  6968. 466968,108,704,2,10,1,39,4,"‘ ‘ Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido; "
  6969. 466969,108,705,2,7,1,41,4,"Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ; "
  6970. 466970,108,706,2,21,1,42,6,"Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttamā’’ ti.( bu. vaṃ.1.74-75)– "
  6971. 466971,108,707,2,3,1,3,1,Ādi .
  6972. 466972,108,707,4,8,1,49,4,Tenesā buddhavaṃsadesanā pucchāvasikāti veditabbā.
  6973. 466973,108,708,2,13,1,148,10,Tattha kappe ca {satasahasse}ti ettha kappa -saddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappanalesasamantabhāvaāyukappamahākappādīsu dissati.
  6974. 466974,108,708,14,21,1,40,5,Tathā hi‘‘ okappanīyametaṃ bhoto gotamassa.
  6975. 466975,108,708,22,40,1,66,7,Yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā’’ tiādīsu( ma. ni.1.387) abhisaddahane dissati.
  6976. 466976,108,708,41,61,1,82,9,"‘‘ Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjitun’’ ti evamādīsu( cūḷava.250) vohāre."
  6977. 466977,108,708,62,81,1,45,6,‘‘ Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī’’ tiādīsu( ma. ni.1.387) kāle.
  6978. 466978,108,708,82,130,1,110,16,"‘‘ Iccāyasmā kappo’’ ti( su. ni.1098; cūḷani. kappamāṇavapucchā117; kappamāṇavapucchāniddesa61) ca,‘‘ nigrodhakappo iti tassa nāmaṃ, tayā kataṃ bhagavā brāhmaṇassā’’ ti ca evamādīsu( su. ni.346) paññattiyaṃ."
  6979. 466979,108,708,131,149,1,46,5,‘‘ Alaṅkato kappitakesamassū’’ ti evamādīsu( jā.2.22.1368) chedane.
  6980. 466980,108,708,150,163,1,38,4,‘‘ Kappati dvaṅgulakappo’’ tiādīsu( cūḷava.446) vikappe.
  6981. 466981,108,708,164,182,1,36,5,‘‘ Atthi kappo nipajjitun’’ tiādīsu( a. ni.8.80) lese.
  6982. 466982,108,708,183,192,1,54,5,‘‘ Kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā’’ tiādīsu samantabhāve.
  6983. 466983,108,708,193,223,1,71,10,"‘‘ Tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu sugato kappan’’ ti( dī. ni.2.178; udā.51) ettha āyukappe."
  6984. 466984,108,708,224,248,1,49,9,"‘‘ Kīva dīgho nu kho, bhante, kappo’’ ti( saṃ. ni.2.128-129) ettha mahākappe. "
  6985. 466985,108,708,249,278,1,103,14,"Ādisaddena‘‘ satthukappena vata kira, bho, mayaṃ sāvakena saddhiṃ mantayamānā na jānimhā’’ ti( ma. ni.1.260) ettha paṭibhāge."
  6986. 466986,108,708,279,284,1,17,3,‘‘ Kappo naṭṭho hoti.
  6987. 466987,108,708,285,298,1,45,6,Kappakatokāso jiṇṇo hotī’’ ti( pāci.371) ettha vinayakappe.
  6988. 466988,108,708,299,303,1,29,4,Idha pana mahākappe daṭṭhabbo.
  6989. 466989,108,708,304,386,1,64,7,"Tasmā kappe ca satasahasseti mahākappānaṃ satasahassānanti attho( dī. ni. aṭṭha.1.29;3.275; saṃ. ni. aṭṭha.1.1.1; a. ni. aṭṭha.2.3.128; khu. pā. aṭṭha.5. maṅgalasutta, evamiccādipāṭhavaṇṇanā; su. ni. aṭṭha.2. maṅgalasuttavaṇṇanā; cariyā. aṭṭha. nidānakathā.1; cūḷani. aṭṭha. khaggavisāṇasuttaniddesavaṇṇanā). "
  6990. 466990,108,708,387,402,1,78,9,Caturo ca {asaṅkhiye}ti‘‘ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake’’ ti vacanaseso daṭṭhabbo.
  6991. 466991,108,708,403,408,1,65,5,Kappasatasahassādhikānaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthaketi attho.
  6992. 466992,108,708,409,431,1,77,13,Amaraṃ nāma nagaran ti‘‘ amaran’’ ti ca‘‘ amaravatī’’ ti ca laddhanāmaṃ nagaraṃ ahosi.
  6993. 466993,108,708,432,445,1,86,11,"Keci panettha aññenāpi pakārena vaṇṇayanti, kiṃ tehi, nāmamattaṃ panetaṃ tassa nagarassa. "
  6994. 466994,108,708,446,451,1,123,5,Dassaneyyan ti suvibhattavicitra-caccaradvāra-catukkasiṅghāṭika-pākāra-parikkhepapāsāda- hammiya-bhavana-samalaṅkatattā dassanīyaṃ.
  6995. 466995,108,708,452,465,1,164,12,Manoraman ti samasuciparamaramaṇīyabhūmibhāgattā chāyūdakasampannattā sulabhāhārattā sabbopakaraṇayuttattā ca samiddhattā devamanussādīnaṃ mano ramayatīti manoramaṃ.
  6996. 466996,108,709,2,25,1,198,19,Dasahi saddehi avivittan ti hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena saṅkhasaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena sammatāḷasaddena‘‘ bhuñjatha pivatha khādathā’’ ti dasamena saddenāti;
  6997. 466997,108,709,26,36,1,89,9,"imehi dasahi saddehi avivittaṃ ahosi, sabbakālaṃ anupamussavasamajjanāṭakā kīḷantīti attho. "
  6998. 466998,108,709,37,54,1,147,15,"Annapānasamāyutan ti annena catubbidhenāhārena ca pānena ca suṭṭhu āyutaṃ annapānasamāyutaṃ, iminā subhikkhatā dassitā, bahuannapānasamāyutanti attho. "
  6999. 466999,108,710,2,8,1,41,6,Idāni te dasa sadde vatthuto dassanatthaṃ–
  7000. 467000,108,711,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Hatthisaddaṃ assasaddaṃ, bherisaṅkharathāni ca; "
  7001. 467001,108,712,2,11,1,44,6,"Khādatha pivatha ceva, annapānena ghositan’’ ti."
  7002. 467002,108,712,12,14,1,6,1,– vuttaṃ;
  7003. 467003,108,713,2,11,1,86,8,"Tattha hatthisaddan ti hatthīnaṃ koñcanādasaddena, karaṇatthe upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  7004. 467004,108,713,12,15,1,21,3,Esa nayo sesapadesupi.
  7005. 467005,108,713,16,26,1,80,9,Bherisaṅkharathāni {cā}ti bherisaddena ca saṅkhasaddena ca rathasaddena cāti attho.
  7006. 467006,108,713,27,40,1,118,10,"Liṅgavipariyāsena vuttaṃ,‘ khādatha pivathā’ ti evamādinayappavattena annapānapaṭisaṃyuttena ghositaṃ abhināditanti attho. "
  7007. 467007,108,713,41,51,1,57,8,"Etthāha– tesaṃ pana saddānaṃ ekadesova dassito, na sakaloti? "
  7008. 467008,108,713,52,57,1,37,5,Na ekadeso sakalo dasavidho dassitova.
  7009. 467009,108,713,58,59,1,6,1,Kathaṃ?
  7010. 467010,108,713,60,69,1,99,8,"Bherisaddena mudiṅgasaddo saṅgahito, saṅkhasaddena vīṇāgītasammatāḷasaddā saṅgahitāti daseva dassitā. "
  7011. 467011,108,714,2,10,1,67,8,Evaṃ ekena pariyāyena nagarasampattiṃ vaṇṇetvā puna tameva dassetuṃ–
  7012. 467012,108,715,2,4,1,0,0,3.
  7013. 467013,108,716,2,13,1,84,6,"‘ ‘ Nagaraṃ sabbaṅgasampannaṃ, sabbakammamupāgataṃ, sattaratanasampannaṃ, nānājanasamākulaṃ; "
  7014. 467014,108,717,2,10,1,47,5,"Samiddhaṃ devanagaraṃva, āvāsaṃ puññakamminan’’ ti."
  7015. 467015,108,717,11,13,1,6,1,– vuttaṃ;
  7016. 467016,108,718,2,11,1,140,7,"Tattha sabbaṅgasampannan ti pākāragopuraṭṭālakādisabbanagarāvayavasampannaṃ, paripuṇṇasabbavittūpakaraṇadhanadhaññatiṇakaṭṭhodakanti vā attho. "
  7017. 467017,108,718,12,19,1,80,6,"Sabbakammamupāgatan ti sabbakammantena upagataṃ, samupagatasabbakammantanti attho. "
  7018. 467018,108,718,20,30,1,120,8,"Sattaratanasampannan ti paripuṇṇamuttādisattaratanaṃ, cakkavattinivāsabhūmito vā hatthiratanādīhi sattaratanehi sampannaṃ. "
  7019. 467019,108,718,31,36,1,58,5,Nānājanasamākulan ti nānāvidhadesabhāsehi janehi samākulaṃ.
  7020. 467020,108,718,37,42,1,59,5,Samiddhan ti manussopabhogasabbopakaraṇehi samiddhaṃ phītaṃ.
  7021. 467021,108,718,43,54,1,83,10,Devanagaraṃ {vā}ti devanagaraṃ viya ālakamandā viya amaravatī samiddhanti vuttaṃ hoti.
  7022. 467022,108,718,55,63,1,64,8,Āvāsaṃ puññakamminan ti āvasanti ettha puññakammino janāti āvāso.
  7023. 467023,108,718,64,81,1,65,9,‘‘ Āvāso’’ ti vattabbe‘‘ āvāsan’’ ti liṅgabhedaṃ katvā vuttanti veditabbaṃ.
  7024. 467024,108,718,82,89,1,72,6,"Paññāyati tenāti puññaṃ, kularūpamahābhogissariyavasena paññāyatīti attho. "
  7025. 467025,108,718,90,93,1,18,3,Punātīti vā puññaṃ.
  7026. 467026,108,718,94,106,1,112,11,"Sabbakusalamalarajāpavāhakattā puññaṃ kammaṃ yesaṃ atthi te puññakammino, tesaṃ puññakamminaṃ āvāsabhūtanti attho. "
  7027. 467027,108,719,2,41,1,363,36,"Tattha sumedho nāma brāhmaṇo paṭivasati ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā kulaparivaṭṭā akkhitto anupakuṭṭho jātivādena, abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, so tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū ahosi sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo anavayo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu. "
  7028. 467028,108,719,42,47,1,48,5,Tassa pana daharakāleyeva mātāpitaro kālamakaṃsu.
  7029. 467029,108,719,48,56,1,111,8,Athassa rāsivaḍḍhako amacco āyapotthakaṃ āharitvā suvaṇṇarajatamaṇimuttādivividharatanabharite gabbhe vivaritvā–
  7030. 467030,108,719,57,81,1,129,16,"‘‘ etthakaṃ te, kumāra, mātu santakaṃ, etthakaṃ pitu santakaṃ, etthakaṃ ayyakapayyakānan’’ ti yāva sattamā kulaparivaṭṭā dhanaṃ ācikkhitvā–"
  7031. 467031,108,719,82,90,1,29,4,‘‘ etaṃ paṭipajjāhī’’ ti niyyātesi.
  7032. 467032,108,719,91,103,1,59,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā puññāni karonto agāraṃ ajjhāvasi.
  7033. 467033,108,719,104,106,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7034. 467034,108,720,2,4,1,0,0,4.
  7035. 467035,108,721,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Nagare amaravatiyā, sumedho nāma brāhmaṇo; "
  7036. 467036,108,722,2,5,1,38,2,"Anekakoṭisannicayo , pahūtadhanadhaññavā. "
  7037. 467037,108,723,2,4,1,0,0,5.
  7038. 467038,108,724,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; "
  7039. 467039,108,725,2,12,1,44,7,"Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato’’ ti. "
  7040. 467040,108,726,2,8,1,52,5,Tattha nagare {amaravatiyā}ti amaravatīsaṅkhāte nagare.
  7041. 467041,108,726,9,22,1,43,7,Sumedho {nāmā}ti ettha‘‘ medhā’’ ti paññā vuccati.
  7042. 467042,108,726,23,29,1,49,6,Sā tassa sundarā pasatthāti sumedhoti paññāyittha.
  7043. 467043,108,726,30,41,1,69,8,"{Brāhmaṇo}ti brahmaṃ aṇati sikkhatīti brāhmaṇo, mante sajjhāyatīti attho . "
  7044. 467044,108,726,42,53,1,56,7,Akkharacintakā pana‘‘ brahmuno apaccaṃ brāhmaṇo’’ ti vadanti.
  7045. 467045,108,726,54,58,1,35,4,Ariyā pana bāhitapāpattā brāhmaṇāti.
  7046. 467046,108,726,59,74,1,136,12,"{Anekakoṭisannicayo}ti koṭīnaṃ sannicayo koṭisannicayo, aneko koṭisannicayo yassa soyaṃ anekakoṭisannicayo, anekakoṭi dhanasannicayoti attho. "
  7047. 467047,108,726,75,78,1,41,2,{Pahūtadhanadhaññavā}ti bahuladhanadhaññavā.
  7048. 467048,108,726,79,87,1,114,7,"Purimaṃ bhūmigatagabbhagatadhanadhaññavasena vuttaṃ, idaṃ niccaparibhogūpagatadhanadhaññavasena vuttanti veditabbaṃ. "
  7049. 467049,108,727,2,10,1,61,6,"{Ajjhāyako}ti na jhāyatīti ajjhāyako, jhānabhāvanārahitoti attho. "
  7050. 467050,108,727,11,12,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  7051. 467051,108,727,13,18,1,20,3,‘‘ na dānime jhāyantīti.
  7052. 467052,108,727,19,52,1,168,18,"Na dānime jhāyantīti kho, vāseṭṭha,‘ ajjhāyakā ajjhāyakā’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattan’’ ti( dī. ni.3.132) evaṃ paṭhamakappikakāle jhānavirahitānaṃ brāhmaṇānaṃ garahavacanaṃ uppannaṃ. "
  7053. 467053,108,727,53,65,1,97,11,"Idāni mantaṃ jhāyatīti ajjhāyako, mante parivattetīti iminā atthena pasaṃsavacanaṃ katvā voharanti. "
  7054. 467054,108,727,66,69,1,26,3,Mante dhāretīti mantadharo.
  7055. 467055,108,727,70,76,1,59,6,Tiṇṇaṃ vedānan ti iruvedayajuvedasāmavedānaṃ tiṇṇaṃ vedānaṃ.
  7056. 467056,108,727,77,83,1,50,6,Ayaṃ pana veda -saddo ñāṇasomanassaganthesu dissati.
  7057. 467057,108,727,84,86,1,10,2,Tathā hesa–
  7058. 467058,108,727,87,108,1,80,9,"‘‘ yaṃ brāhmaṇaṃ vedagumābhijaññā, akiñcanaṃ kāmabhave asattan’’ tiādīsu( su. ni.1065) ñāṇe dissati."
  7059. 467059,108,727,109,128,1,45,6,‘‘ Ye vedajātā vicaranti loke’’ tiādīsu( a. ni.4.57) somanasse.
  7060. 467060,108,727,129,148,1,58,6,‘‘ Tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānan’’ tiādīsu( dī. ni.1.256) ganthe.
  7061. 467061,108,727,149,162,1,13,2,Idhāpi ganthe( ma. ni. aṭṭha.1.75).
  7062. 467062,108,727,163,171,1,68,7,{Pāragū}ti tiṇṇaṃ vedānaṃ oṭṭhapahatakaraṇamattena pāraṃ gatoti pāragū.
  7063. 467063,108,727,172,176,1,69,3,{Lakkhaṇe}ti itthilakkhaṇapurisalakkhaṇamahāpurisalakkhaṇādike lakkhaṇe.
  7064. 467064,108,727,177,188,1,83,8,"{Itihāse}ti itiha āsa, itiha āsāti īdisavacanapaṭisaṃyutte purāṇasaṅkhāte ganthavisese. "
  7065. 467065,108,727,189,198,1,52,7,"{Sadhamme}ti brāhmaṇānaṃ sake dhamme, sake ācariyake vā. "
  7066. 467066,108,727,199,209,1,60,8,"Pāramiṃ {gato}ti pāraṃ gato, disāpāmokkho ācariyo ahosīti attho. "
  7067. 467067,108,728,2,13,1,129,11,Athekadivasaṃ so dasaguṇagaṇārādhitapaṇḍito sumedhapaṇḍito uparipāsādavaratale rahogato hutvā pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno cintesi–
  7068. 467068,108,728,14,57,1,306,31,"‘‘ punabbhave paṭisandhiggahaṇaṃ nāma dukkhaṃ, tathā nibbattanibbattaṭṭhāne sarīrabhedanaṃ, ahañca jātidhammo, jarādhammo, byādhidhammo, maraṇadhammo, evaṃbhūtena mayā ajātiṃ ajaraṃ abyādhiṃ amaraṇaṃ sukhaṃ sivaṃ nibbānaṃ pariyesituṃ vaṭṭati, avassaṃ bhavacārakato muccitvā nibbānagāminā ekena maggena bhavitabban’’ ti. "
  7069. 467069,108,728,58,60,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7070. 467070,108,729,2,4,1,0,0,6.
  7071. 467071,108,730,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Rahogato nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā; "
  7072. 467072,108,731,2,9,1,44,6,"Dukkho punabbhavo nāma, sarīrassa ca bhedanaṃ. "
  7073. 467073,108,732,2,4,1,0,0,7.
  7074. 467074,108,733,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Jātidhammo jarādhammo, byādhidhammo sahaṃ tadā; "
  7075. 467075,108,734,2,8,1,43,5,"Ajaraṃ amaraṃ khemaṃ, pariyesissāmi nibbutiṃ. "
  7076. 467076,108,735,2,4,1,0,0,8.
  7077. 467077,108,736,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Yaṃnūnimaṃ pūtikāyaṃ, nānākuṇapapūritaṃ; "
  7078. 467078,108,737,2,7,1,44,4,"Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṃ, anapekkho anatthiko. "
  7079. 467079,108,738,2,4,1,0,0,9.
  7080. 467080,108,739,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Atthi hehiti so maggo, na so sakkā na hetuye; "
  7081. 467081,108,740,2,11,1,47,6,"Pariyesissāmi taṃ maggaṃ, bhavato parimuttiyā’’ ti. "
  7082. 467082,108,741,2,8,1,70,6,Ettha pana gāthāsambandhañca anuttānapadānamatthañca vatvāva gamissāma.
  7083. 467083,108,741,9,18,1,50,7,"Tattha {rahogato}ti rahasi gato, rahasi ṭhāne nisinno. "
  7084. 467084,108,741,19,25,1,37,6,Evaṃ cintesahan ti evaṃ cintesiṃ ahaṃ.
  7085. 467085,108,741,26,30,1,33,4,Evanti iminā cintanākāraṃ dasseti.
  7086. 467086,108,741,31,35,1,32,3,{Tadā}ti tasmiṃ sumedhapaṇḍitakāle.
  7087. 467087,108,741,36,50,1,78,10,‘‘ Evaṃ cintesahan’’ ti bhagavā iminā attanā saddhiṃ sumedhapaṇḍitaṃ ekattaṃ karoti.
  7088. 467088,108,741,51,67,1,94,12,Tasmā tadā so sumedho ahamevāti pakāsento‘‘ evaṃ cintesahaṃ tadā’’ ti bhagavā uttamapurisavasenāha.
  7089. 467089,108,741,68,71,1,24,2,{Jātidhammo}ti jātisabhāvo.
  7090. 467090,108,741,72,75,1,21,3,Esa nayo sesapadesupi.
  7091. 467091,108,741,76,79,1,20,3,Nibbutin ti nibbānaṃ.
  7092. 467092,108,742,2,11,1,55,6,"{Yaṃnūnā}ti parivitakkanatthe nipāto, yadi panāhanti attho. "
  7093. 467093,108,742,12,16,1,29,4,Pūtikāyan ti pūtibhūtaṃ kāyaṃ.
  7094. 467094,108,742,17,20,1,88,3,Nānākuṇapapūritan ti mutta-karīsa-pubbalohita-pitta-semha-kheḷasiṅghāṇikādianekakuṇapapūritaṃ.
  7095. 467095,108,742,21,24,1,19,2,{Anapekkho}ti anālayo.
  7096. 467096,108,742,25,29,1,27,3,{Atthī}ti avassaṃ upalabbhati.
  7097. 467097,108,742,30,35,1,44,3,"{Hehitī}ti bhavissati, parivitakkanavacanamidaṃ. "
  7098. 467098,108,742,36,48,1,57,11,Na so sakkā na {hetuye}ti tena maggena na sakkā na bhavituṃ.
  7099. 467099,108,742,49,61,1,62,10,"So pana maggo {hetuye}ti hetubhāvāya na na hoti, hetuyevāti attho. "
  7100. 467100,108,742,62,67,1,52,4,Bhavato {parimuttiyā}ti bhavabandhanavimuttiyāti attho.
  7101. 467101,108,743,2,13,1,65,7,Idāni attanā parivitakkitamatthaṃ sampādayituṃ‘‘ yathāpī’’ ti ādimāha.
  7102. 467102,108,743,14,45,1,222,27,"Yathā hi loke dukkhassa paṭipakkhabhūtaṃ sukhaṃ nāma atthi, evaṃ bhave sati tappaṭipakkhena vibhavenāpi bhavitabbaṃ , yathā ca uṇhe sati tassa vūpasamabhūtaṃ sītalampi atthi, evaṃ rāgādiaggīnaṃ vūpasamena nibbānena bhavitabbaṃ. "
  7103. 467103,108,743,46,65,1,180,17,"Yathā ca pāpassa lāmakassa dhammassa paṭipakkhabhūto kalyāṇo anavajjadhammopi atthiyeva, evameva pāpikāya jātiyā sati sabbajātikhepanato ajātisaṅkhātena nibbānenāpi bhavitabbamevāti. "
  7104. 467104,108,743,66,68,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7105. 467105,108,744,2,4,1,0,0,10.
  7106. 467106,108,745,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yathāpi dukkhe vijjante, sukhaṃ nāmapi vijjati; "
  7107. 467107,108,746,2,7,1,41,4,"Evaṃ bhave vijjamāne, vibhavopicchitabbako. "
  7108. 467108,108,747,2,4,1,0,0,11.
  7109. 467109,108,748,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathāpi uṇhe vijjante, aparaṃ vijjati sītalaṃ; "
  7110. 467110,108,749,2,8,1,47,5,"Evaṃ tividhaggi vijjante, nibbānaṃ icchitabbakaṃ. "
  7111. 467111,108,750,2,4,1,0,0,12.
  7112. 467112,108,751,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yathāpi pāpe vijjante, kalyāṇamapi vijjati; "
  7113. 467113,108,752,2,10,1,44,5,"Evameva jāti vijjante, ajātipicchitabbakan’’ ti. "
  7114. 467114,108,753,2,7,1,34,4,Tattha {yathāpī}ti opammatthe nipāto.
  7115. 467115,108,753,8,16,1,62,7,"Sukhan ti kāyikacetasikasukhaṃ, suṭṭhu dukkhaṃ khaṇatīti sukhaṃ. "
  7116. 467116,108,753,17,20,1,14,2,{Bhave}ti janane.
  7117. 467117,108,753,21,29,1,62,6,"{Vibhavo}ti ajananaṃ, janane vijjamāne ajananadhammopi icchitabbo. "
  7118. 467118,108,753,30,38,1,64,7,Tividhaggi {vijjante}ti tividhe rāgādike aggimhi vijjamāneti attho.
  7119. 467119,108,753,39,48,1,87,9,Nibbānan ti tassa tividhassa rāgādiaggissa nibbāpanaṃ upasamanaṃ nibbānañca icchitabbaṃ.
  7120. 467120,108,753,49,53,1,21,3,{Pāpe}ti akusale lāmake.
  7121. 467121,108,753,54,57,1,24,2,{Kalyāṇamapī}ti kusalamapi.
  7122. 467122,108,753,58,61,1,18,2,{Evamevā}ti evamevaṃ.
  7123. 467123,108,753,62,69,1,42,5,Jāti {vijjante}ti jātiyā vijjamānāyāti attho.
  7124. 467124,108,753,70,74,1,42,4,Liṅgabhedañca vibhattilopañca katvā vuttaṃ.
  7125. 467125,108,753,75,80,1,50,4,{Ajātipī}ti jātikhepanaṃ ajātinibbānampi icchitabbaṃ.
  7126. 467126,108,754,2,5,1,24,3,Athāhaṃ parampi cintesiṃ–
  7127. 467127,108,754,6,18,1,116,10,‘‘ yathā nāma gūtharāsimhi nimuggena purisena dūratova kamalakuvalayapuṇḍarīkasaṇḍamaṇḍitaṃ vimalasalilaṃ taḷākaṃ disvā–
  7128. 467128,108,754,19,31,1,68,10,‘ katarena nu kho maggena tattha gantabban’ ti taḷākaṃ gavesituṃ yuttaṃ.
  7129. 467129,108,754,32,45,1,70,11,"Yaṃ tassa agavesanaṃ, na so tassa taḷākassa doso, tassa purisasseva doso. "
  7130. 467130,108,754,46,62,1,138,14,"Evameva kilesamaladhovane amatamahātaḷāke vijjamāne yaṃ tassa agavesanaṃ, na so amatasaṅkhātassa nibbānamahātaḷākassa doso, purisasseva doso. "
  7131. 467131,108,754,63,84,1,133,19,"Yathā pana corehi saṃparivārito puriso palāyanamagge vijjamānepi sace so na palāyati, na so tassa maggassa doso, tassa purisasseva doso. "
  7132. 467132,108,754,85,105,1,171,18,"Evameva kilesacorehi parivāretvā gahitassa purisassa vijjamāneyeva nibbānamahānagaragāmimhi sive mahāmagge tassa maggassa agavesanaṃ nāma na maggassa doso, purisasseva doso. "
  7133. 467133,108,754,106,130,1,155,21,"Yathā byādhipīḷito puriso vijjamāne byādhitikicchake vejje sace taṃ vejjaṃ gavesitvā taṃ byādhiṃ na tikicchāpeti, na so vejjassa doso, tassa purisasseva doso. "
  7134. 467134,108,754,131,151,1,159,16,"Evameva pana yo kilesabyādhiparipīḷito kilesavūpasamamaggakovidaṃ vijjamānameva ācariyaṃ na gavesati, tasseva doso, na kilesabyādhivināyakassa ācariyassa doso’’ ti. "
  7135. 467135,108,754,152,154,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7136. 467136,108,755,2,4,1,0,0,13.
  7137. 467137,108,756,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yathā gūthagato puriso, taḷākaṃ disvāna pūritaṃ; "
  7138. 467138,108,757,2,11,1,44,8,"Na gavesati taṃ taḷākaṃ, na doso taḷākassa so. "
  7139. 467139,108,758,2,4,1,0,0,14.
  7140. 467140,108,759,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Evaṃ kilesamaladhovaṃ, vijjante amatantaḷe; "
  7141. 467141,108,760,2,10,1,42,7,"Na gavesati taṃ taḷākaṃ, na doso amatantaḷe. "
  7142. 467142,108,761,2,4,1,0,0,15.
  7143. 467143,108,762,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yathā arīhi pariruddho, vijjante gamanampathe; "
  7144. 467144,108,763,2,11,1,42,8,"Na palāyati so puriso, na doso añjasassa so. "
  7145. 467145,108,764,2,4,1,0,0,16.
  7146. 467146,108,765,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Evaṃ kilesapariruddho, vijjamāne sive pathe; "
  7147. 467147,108,766,2,10,1,42,7,"Na gavesati taṃ maggaṃ, na doso sivamañjase. "
  7148. 467148,108,767,2,4,1,0,0,17.
  7149. 467149,108,768,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Yathāpi byādhito puriso, vijjamāne tikicchake; "
  7150. 467150,108,769,2,11,1,49,8,"Na tikicchāpeti taṃ byādhiṃ, na doso so tikicchake. "
  7151. 467151,108,770,2,4,1,0,0,18.
  7152. 467152,108,771,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Evaṃ kilesabyādhīhi, dukkhito patipīḷito; "
  7153. 467153,108,772,2,14,1,47,9,"Na gavesati taṃ ācariyaṃ, na doso so vināyake’’ ti. "
  7154. 467154,108,773,2,11,1,57,7,"Tattha {gūthagato}ti gūthakūpagato, gūthena gato makkhito vā. "
  7155. 467155,108,773,12,18,1,64,5,"Kilesamaladhovan ti kilesamalasodhane, bhummatthe paccattavacanaṃ. "
  7156. 467156,108,773,19,31,1,103,9,"{Amatantaḷe}ti amatasaṅkhātassa taḷākassa, sāmiatthe bhummavacanaṃ daṭṭhabbaṃ, anussaraṃ pakkhipitvā vuttaṃ. "
  7157. 467157,108,773,32,35,1,21,2,{Arīhī}ti paccatthikehi.
  7158. 467158,108,773,36,40,1,31,3,{Pariruddho}ti samantato niruddho.
  7159. 467159,108,773,41,44,1,26,2,{Gamanampathe}ti gamanapathe.
  7160. 467160,108,773,45,49,1,46,4,Chandāvināsatthaṃ anussarāgamanaṃ katvā vuttaṃ.
  7161. 467161,108,773,50,56,1,31,5,Na {palāyatī}ti yadi na palāyeyya.
  7162. 467162,108,773,57,64,1,39,6,So {puriso}ti so corehi pariruddho puriso.
  7163. 467163,108,773,65,69,1,20,2,{Añjasassā}ti maggassa.
  7164. 467164,108,773,70,72,1,11,2,Maggassa hi–
  7165. 467165,108,774,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Maggo pantho patho pajjo, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ; "
  7166. 467166,108,775,2,20,1,44,8,"Nāvā uttarasetu ca, kullo ca bhisi saṅkamo’’ ti.( cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa101)– "
  7167. 467167,108,776,2,4,1,13,2,Bahūni nāmāni.
  7168. 467168,108,776,5,8,1,29,3,Svāyamidha añjasanāmena vutto.
  7169. 467169,108,776,9,13,1,31,3,{Sive}ti sabbupaddavābhāvato sive.
  7170. 467170,108,776,14,19,1,39,4,{Sivamañjase}ti sivassa añjasassāti attho.
  7171. 467171,108,776,20,23,1,18,2,{Tikicchake}ti vejje.
  7172. 467172,108,776,24,29,1,34,4,Na {tikicchāpetī}ti na tikicchāpeyya.
  7173. 467173,108,776,30,42,1,76,10,"Na doso so {tikicchake}ti tikicchakassa doso natthi, byādhitasseva dosoti attho. "
  7174. 467174,108,776,43,46,1,38,2,{Dukkhito}ti sañjātakāyikacetasikadukkho.
  7175. 467175,108,776,47,50,1,30,3,Ācariyan ti mokkhamaggācariyaṃ.
  7176. 467176,108,776,51,54,1,21,2,{Vināyake}ti ācariyassa.
  7177. 467177,108,777,2,8,1,45,6,Evaṃ panāhaṃ cintetvā uttarimpi evaṃ cintesiṃ–
  7178. 467178,108,777,9,29,1,160,17,"‘‘ yathāpi maṇḍanakajātiko puriso kaṇṭhe āsattaṃ kuṇapaṃ chaḍḍetvā sukhī gaccheyya, evaṃ mayāpi imaṃ pūtikāyaṃ chaḍḍetvā anapekkhena nibbānamahānagaraṃ pavisitabbaṃ. "
  7179. 467179,108,777,30,66,1,281,34,"Yathā ca naranāriyo ukkārabhūmiyaṃ uccārapassāvaṃ katvā na taṃ ucchaṅgena vā ādāya dasante vā veṭhetvā ādāya gacchanti, atha kho jigucchamānā oloketumpi anicchantā anapekkhā chaḍḍetvā gacchanti, evaṃ mayāpi imaṃ pūtikāyaṃ anapekkhena chaḍḍetvā amataṃ nibbānanagaraṃ pavisituṃ vaṭṭati. "
  7180. 467180,108,777,67,89,1,185,20,"Yathā ca nāvikā nāma jajjaraṃ nāvaṃ udakagāhiniṃ chaḍḍetvā anapekkhāva gacchanti, evamahampi imaṃ navahi vaṇamukhehi paggharantaṃ kāyaṃ chaḍḍetvā anapekkho nibbānamahānagaraṃ pavisissāmi . "
  7181. 467181,108,777,90,114,1,213,23,"Yathā ca koci puriso muttāmaṇiveḷuriyādīni nānāvidhāni ratanāni ādāya corehi saddhiṃ maggaṃ gacchanto attano ratanavināsabhayena te core chaḍḍetvā khemaṃ maggaṃ gaṇhāti, evamayampi pūtikāyo ratanavilopakacorasadiso. "
  7182. 467182,108,777,115,136,1,170,17,"Sacāhaṃ ettha taṇhaṃ karissāmi, ariyamaggakusaladhammaratanāni me nassissanti, tasmā mayā imaṃ mahācorasadisaṃ karajakāyaṃ chaḍḍetvā nibbānamahānagaraṃ pavisituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  7183. 467183,108,777,137,139,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7184. 467184,108,778,2,4,1,0,0,19.
  7185. 467185,108,779,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Yathāpi kuṇapaṃ puriso, kaṇṭhe baddhaṃ jigucchiya; "
  7186. 467186,108,780,2,8,1,42,5,"Mocayitvāna gaccheyya, sukhī serī sayaṃvasī. "
  7187. 467187,108,781,2,4,1,0,0,20.
  7188. 467188,108,782,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Tathevimaṃ pūtikāyaṃ, nānākuṇapasañcayaṃ; "
  7189. 467189,108,783,2,7,1,44,4,"Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṃ, anapekkho anatthiko. "
  7190. 467190,108,784,2,4,1,0,0,21.
  7191. 467191,108,785,2,11,1,40,5,"‘ ‘ Yathā uccāraṭṭhānamhi, karīsaṃ naranāriyo; "
  7192. 467192,108,786,2,7,1,43,4,"Chaḍḍayitvāna gacchanti, anapekkhā anatthikā. "
  7193. 467193,108,787,2,4,1,0,0,22.
  7194. 467194,108,788,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Evamevāhaṃ imaṃ kāyaṃ, nānākuṇapapūritaṃ; "
  7195. 467195,108,789,2,9,1,49,6,"Chaḍḍayitvāna gacchissaṃ, vaccaṃ katvā yathā kuṭiṃ. "
  7196. 467196,108,790,2,4,1,0,0,23.
  7197. 467197,108,791,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathāpi jajjaraṃ nāvaṃ, paluggaṃ udagāhiniṃ; "
  7198. 467198,108,792,2,8,1,44,5,"Sāmī chaḍḍetvā gacchanti, anapekkhā anatthikā. "
  7199. 467199,108,793,2,4,1,0,0,24.
  7200. 467200,108,794,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Evamevāhaṃ imaṃ kāyaṃ, navacchiddaṃ dhuvassavaṃ; "
  7201. 467201,108,795,2,7,1,44,4,"Chaḍḍayitvāna gacchissaṃ, jiṇṇanāvaṃva sāmikā. "
  7202. 467202,108,796,2,4,1,0,0,25.
  7203. 467203,108,797,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yathāpi puriso corehi, gacchanto bhaṇḍamādiya; "
  7204. 467204,108,798,2,7,1,47,4,"Bhaṇḍacchedabhayaṃ disvā, chaḍḍayitvāna gacchati. "
  7205. 467205,108,799,2,4,1,0,0,26.
  7206. 467206,108,800,2,10,1,35,6,"‘ ‘ Evameva imaṃ kāyo, mahācorasamo viya; "
  7207. 467207,108,801,2,9,1,42,4,"Pahāyimaṃ gamissāmi, kusalacchedanābhayā’’ ti. "
  7208. 467208,108,802,2,28,1,205,24,Tattha yathāpi kuṇapaṃ {puriso}ti yathāpi daharo yuvā maṇḍanakajātiko puriso ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā manussakuṇapena vā kaṇṭhe āsattena aṭṭīyitvā harāyitvā jigucchitvā taṃ kuṇapaṃ mocetvā gaccheyya.
  7209. 467209,108,802,29,32,1,15,2,{Sukhī}ti sukhito.
  7210. 467210,108,802,33,36,1,24,2,{Serī}ti yathicchakavihārī.
  7211. 467211,108,802,37,47,1,78,6,Nānākuṇapasañcayan ti anekavidhakuṇaparāsibhūtaṃ‘‘ nānākuṇapapūritan’’ tipi pāṭho.
  7212. 467212,108,803,2,16,1,96,12,"{Uccāraṭṭhānamhī}ti uccārenti vaccaṃ karonti etthāti uccāro, uccāro ca so ṭhānaṃ ceti uccāraṭṭhānaṃ. "
  7213. 467213,108,803,17,34,1,117,13,"Atha vā ussāsiyyatīti ussāso, vaccassetaṃ nāmaṃ, tassa ṭhānaṃ ussāsaṭṭhānaṃ, tasmiṃ ussāsaṭṭhānamhi, ukkāraṭṭhāneti attho. "
  7214. 467214,108,803,35,46,1,70,11,Vaccaṃ katvā yathā kuṭin ti vaccaṃ katvā kuṭiṃ naranāriyo viyāti attho.
  7215. 467215,108,804,2,5,1,18,3,Jajjaran ti jiṇṇaṃ.
  7216. 467216,108,804,6,12,1,42,5,"Paluggan ti palujjantiṃ, vikirantinti attho. "
  7217. 467217,108,804,13,17,1,26,3,Udagāhinin ti udakagāhiniṃ .
  7218. 467218,108,804,18,21,1,17,2,{Sāmī}ti nāvāsāmikā.
  7219. 467219,108,804,22,30,1,89,8,Navacchiddan ti cakkhusotādīhi navahi vaṇamukhehi chiddāvacchiddehi yuttattā navacchiddaṃ.
  7220. 467220,108,804,31,38,1,60,6,"Dhuvassavan ti dhuvanissandaṃ, niccaṃ paggharaṇāsucinti attho. "
  7221. 467221,108,805,2,8,1,49,5,{Bhaṇḍamādiyā}ti yaṃkiñci ratanādikaṃ bhaṇḍaṃ ādiya.
  7222. 467222,108,805,9,18,1,70,7,Bhaṇḍacchedabhayaṃ {disvā}ti bhaṇḍassa acchindanena bhayaṃ disvāti attho.
  7223. 467223,108,805,19,26,1,47,6,{Evamevā}ti so bhaṇḍamādāya gacchanto puriso viya.
  7224. 467224,108,805,27,36,1,62,8,Ayaṃ {kāyo}ti ayaṃ pana kucchitānaṃ paramajegucchānaṃ āyoti kāyo.
  7225. 467225,108,805,37,40,1,19,2,{Āyo}ti upattiṭṭhānaṃ.
  7226. 467226,108,805,41,47,1,35,5,"Āyanti tatoti āyo, kucchitā kesādayo. "
  7227. 467227,108,805,48,53,1,36,5,Iti kucchitānaṃ kesādīnaṃ āyoti kāyo.
  7228. 467228,108,805,54,66,1,139,11,Mahācorasamo {viyā}ti cakkhuādīhi rūpādīsu piyarūpesu sārajjanādivasena pāṇātipātādinnādānādicoro hutvā sabbakusalaṃ vilumpatīti mahācorasamo.
  7229. 467229,108,805,67,92,1,212,24,"Tasmā yathā so ratanabhaṇḍamādāya corehi saddhiṃ gacchanto puriso te core pahāya gacchati, evamevāhampi imaṃ mahācorasamaṃ kāyaṃ pahāya attano sotthibhāvakaraṃ maggaṃ gavesituṃ gamissāmīti atthasambandho veditabbo. "
  7230. 467230,108,805,93,97,1,57,3,{Kusalacchedanābhayā}ti kusaladhammavilopanabhayenāti attho.
  7231. 467231,108,806,2,10,1,83,8,Athevaṃ sumedhapaṇḍito nānāvidhāhi upamāhi nekkhammakāraṇaṃ cintetvā punapi cintesi–
  7232. 467232,108,806,11,38,1,175,21,"‘‘ imaṃ mahādhanarāsiṃ saṃharitvā mayhaṃ pitupitāmahādayo paralokaṃ gacchantā ekakahāpaṇampi gahetvā na gatā, mayā pana gahetvā gamanakāraṇaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti gantvā rañño ārocesi –"
  7233. 467233,108,806,39,62,1,140,15,"‘‘ ahaṃ, mahārāja, jātijarādīhi upaddutahadayo agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi, mayhaṃ anekakoṭisatasahassaṃ dhanaṃ atthi, taṃ devo paṭipajjatū’’ ti. "
  7234. 467234,108,806,63,65,1,8,2,Rājā āha–
  7235. 467235,108,806,66,80,1,58,9,"‘‘ na mayhaṃ te dhanena attho, tvaṃyeva yathicchakaṃ karohī’’ ti. "
  7236. 467236,108,807,2,50,1,427,44,So ca‘‘ sādhu devā’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā mahājanassa dānaṃ datvā vatthukāme ca kilesakāme ca pahāya amaravaranagarasadisato amaranagarato nikkhamitvā ekakova nānāmigagaṇavante himavante dhammikaṃ nāma pabbataṃ nissāya assamaṃ katvā tattha paṇṇasālaṃ katvā pañcadosavivajjitaṃ caṅkamaṃ māpetvā aṭṭhaguṇasamupetaṃ abhiññābalaṃ samāharituṃ navadosasamannāgataṃ sāṭakaṃ pajahitvā dvādasaguṇamupāgataṃ vākacīraṃ nivāsetvā pabbaji.
  7237. 467237,108,807,51,75,1,282,24,Evaṃ pana so pabbajito aṭṭhadosasamākiṇṇaṃ paṇṇasālaṃ pahāya dasaguṇasamannāgataṃ rukkhamūlaṃ upagantvā sabbadhaññavikatiṃ pahāya pavattaphalabhojano hutvā nisajjaṭṭhānacaṅkamanavasena padhānaṃ padahanto sattāhabbhantareyeva aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ pañcannañca abhiññānaṃ lābhī ahosi.
  7238. 467238,108,807,76,78,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7239. 467239,108,808,2,4,1,0,0,27.
  7240. 467240,108,809,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Evāhaṃ cintayitvāna, nekakoṭisataṃ dhanaṃ; "
  7241. 467241,108,810,2,6,1,40,3,"Nāthānāthānaṃ datvāna, himavantamupāgamiṃ. "
  7242. 467242,108,811,2,4,1,0,0,28.
  7243. 467243,108,812,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Himavantassāvidūre, dhammiko nāma pabbato; "
  7244. 467244,108,813,2,8,1,39,5,"Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā. "
  7245. 467245,108,814,2,4,1,0,0,29.
  7246. 467246,108,815,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Caṅkamaṃ tattha māpesiṃ, pañcadosavivajjitaṃ. "
  7247. 467247,108,816,2,5,1,37,2,"Aṭṭhaguṇasamupetaṃ , abhiññābalamāhariṃ. "
  7248. 467248,108,817,2,4,1,0,0,30.
  7249. 467249,108,818,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Sāṭakaṃ pajahiṃ tattha, navadosamupāgataṃ; "
  7250. 467250,108,819,2,6,1,40,3,"Vākacīraṃ nivāsesiṃ, dvādasaguṇamupāgataṃ. "
  7251. 467251,108,820,2,4,1,0,0,31.
  7252. 467252,108,821,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Aṭṭhadosasamākiṇṇaṃ, pajahiṃ paṇṇasālakaṃ; "
  7253. 467253,108,822,2,7,1,39,4,"Upāgamiṃ rukkhamūlaṃ, guṇe dasahupāgataṃ. "
  7254. 467254,108,823,2,4,1,0,0,32.
  7255. 467255,108,824,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Vāpitaṃ ropitaṃ dhaññaṃ, pajahiṃ niravasesato; "
  7256. 467256,108,825,2,5,1,38,2,"Anekaguṇasampannaṃ , pavattaphalamādiyiṃ. "
  7257. 467257,108,826,2,4,1,0,0,33.
  7258. 467258,108,827,2,9,1,45,4,"‘ ‘ Tatthappadhānaṃ padahiṃ, nissajjaṭṭhānacaṅkame; "
  7259. 467259,108,828,2,9,1,43,4,"Abbhantaramhi sattāhe, abhiññābalapāpuṇin’’ ti. "
  7260. 467260,108,829,2,12,1,65,9,"Tattha evāhan ti evaṃ ahaṃ, heṭṭhā vuttappakārena cintetvāti attho. "
  7261. 467261,108,829,13,29,1,116,12,Nāthānāthānan ti sanāthānamanāthānañca aḍḍhānañceva daliddānañca‘‘ atthikā gaṇhantū’’ ti saha koṭṭhāgārehi datvāti attho.
  7262. 467262,108,829,30,35,1,59,4,{Himavantassāvidūre}ti himavantapabbatarājassa avidūre samīpe.
  7263. 467263,108,829,36,42,1,42,5,Dhammiko nāma {pabbato}ti evaṃnāmako pabbato.
  7264. 467264,108,829,43,46,1,24,3,Kasmā panāyaṃ dhammikoti?
  7265. 467265,108,829,47,59,1,117,12,Yebhuyyena pana bodhisattā isipabbajjaṃ pabbajitvā taṃ pabbataṃ upanissāya abhiññāyo nibbattetvā samaṇadhammaṃ akaṃsu.
  7266. 467266,108,829,60,71,1,65,7,Tasmā samaṇadhammassa nissayabhūtattā‘‘ dhammiko’’ tveva pākaṭo ahosi.
  7267. 467267,108,829,72,97,1,185,23,"Assamo sukato mayhan tiādinā sumedhapaṇḍitena assamapaṇṇasālā caṅkamā sahatthā māpitā viya vuttā, na ca pana sahatthā māpitā, kintu sakkena devena pesite vissakammunā devaputtena nimmitā. "
  7268. 467268,108,829,98,108,1,71,9,Bhagavā pana tadā attano puññānubhāvena nibbattaṃ taṃ sampadaṃ sandhāya–
  7269. 467269,108,829,109,115,1,24,3,"‘‘ sāriputta, tasmiṃ pabbate–"
  7270. 467270,108,830,2,9,1,39,6,"‘ Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā; "
  7271. 467271,108,831,2,11,1,46,5,"Caṅkamaṃ tattha māpesiṃ, pañcadosavivajjitan’’’ ti."
  7272. 467272,108,831,12,14,1,7,1,– ādimāha;
  7273. 467273,108,832,2,6,1,35,3,Tattha {paṇṇasālā}ti paṇṇachadanasālā.
  7274. 467274,108,832,7,11,1,26,3,{Tatthā}ti tasmiṃ assamapade.
  7275. 467275,108,832,12,17,1,55,5,Pañcadosavivajjitan ti pañcahi caṅkamadosehi vivajjitaṃ.
  7276. 467276,108,832,18,22,1,29,4,Katame pañca caṅkamadosā nāma?
  7277. 467277,108,832,23,37,1,104,9,"Thaddhavisamatā, antorukkhatā, gahanacchannatā, atisambādhatā, ativisālatāti imehi pañcahi dosehi vivajjitaṃ. "
  7278. 467278,108,832,38,45,1,81,7,Ukkaṭṭhaparicchedena dīghato saṭṭhiratano vitthārato diyaḍḍharatano caṅkamo vutto.
  7279. 467279,108,832,46,71,1,135,14,"Atha vā pañcadosavivajjitan ti pañcahi nīvaraṇadosehi vivajjitaṃ parihīnaṃ abhiññābalamāharin ti iminā uttarapadena sambandho daṭṭhabbo( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā, sumedhakathā). "
  7280. 467280,108,832,72,121,1,203,22,"Aṭṭhaguṇasamupetan ti‘‘ evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte’’ ti evaṃ vuttehi aṭṭhaguṇehi( dī. ni.1.244-245; ma. ni.1.384-386,431-433; pārā.12-14) samannāgataṃ abhiññābalaṃ āhariṃ ānesinti attho. "
  7281. 467281,108,833,2,77,1,477,42,"Keci pana‘‘ aṭṭhahi samaṇasukhehi upetaṃ, aṭṭhimāni samaṇasukhāni nāma dhanadhaññapariggahābhāvo, anavajjapiṇḍapātapariyesanabhāvo, nibbutapiṇḍabhuñjanabhāvo, raṭṭhaṃ pīḷetvā dhanadhaññādīsu gaṇhantesu rājapurisesu raṭṭhapīḷanakilesābhāvo, upakaraṇesu nicchandarāgabhāvo, coravilopane nibbhayabhāvo, rājarājamahāmattehi asaṃsaṭṭhabhāvo, catūsu disāsu appaṭihatabhāvoti imehi aṭṭhahi samaṇasukhehi( apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā; dha. sa. aṭṭha. nidānakathā) upetaṃ samupetaṃ assamaṃ māpesin’’ ti assamena sambandhaṃ katvā vadanti, taṃ pāḷiyā na sameti. "
  7282. 467282,108,834,2,5,1,18,3,Sāṭakan ti vatthaṃ.
  7283. 467283,108,834,6,10,1,22,3,{Tatthā}ti tasmiṃ assame.
  7284. 467284,108,834,11,23,1,103,10,"Navadosamupāgatan ti, sāriputta, tattha vasanto attano nivatthapārutaṃ mahagghasāṭakaṃ pajahiṃ pariccajiṃ. "
  7285. 467285,108,834,24,33,1,60,9,Sāṭakaṃ pajahanto ca tattha nava dose disvā pajahinti dīpeti.
  7286. 467286,108,834,34,40,1,60,6,Tāpasapabbajjaṃ pabbajitānañhi sāṭakasmiṃ nava dosā pakāsitā.
  7287. 467287,108,834,41,43,1,11,2,Katame nava?
  7288. 467288,108,834,44,117,1,506,52,"Sāṭakassa mahagghabhāvo, parapaṭibaddhabhāvo, paribhogena lahukaṃ kilissanabhāvo, kiliṭṭho ca dhovitabbo puna rajitabbo ca hoti paribhogena jīraṇabhāvo, jiṇṇassa puna tunnakaraṇaṃ vā aggaḷadānaṃ vā kātabbaṃ hoti puna pariyesanāya durabhisambhavabhāvo, tāpasapabbajjāya ananucchavikabhāvo, paccatthikānaṃ sādhāraṇabhāvo, yathā naṃ na paccatthikā gaṇhanti, evaṃ gopetabbo hoti paridahato vibhūsanaṭṭhānabhāvo, gahetvā carantassa mahicchabhāvoti etehi navahi dosehi( apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā) upagataṃ sāṭakaṃ pahāya vākacīraṃ nivāsesinti dīpeti. "
  7289. 467289,108,834,118,129,1,107,11,Vākacīran ti muñjatiṇaṃ hīrāhīraṃ katvā ganthetvā kataṃ vākamayacīraṃ nivāsanapārupanatthāya ādiyinti attho.
  7290. 467290,108,834,130,135,1,51,5,Dvādasaguṇamupāgatan ti dvādasahi ānisaṃsehi upetaṃ.
  7291. 467291,108,834,136,158,1,77,9,Ettha guṇa -saddo ānisaṃsaṭṭho‘‘ sataguṇā dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā’’ tiādīsu( ma. ni.3.379) viya.
  7292. 467292,108,834,159,162,1,22,3,Ma -kāro padasandhikaro.
  7293. 467293,108,834,163,224,1,371,30,"Vākacīrasmiṃ dvādasānisaṃsā appagghatā, aparāyattatā, sahatthā kātuṃ sakkuṇeyyatā, paribhogena jiṇṇepi sibbitabbābhāvo, corabhayābhāvo pariyesantassa sukhena karaṇabhāvo, tāpasapabbajjāya sāruppabhāvo, sevamānassa vibhūsanaṭṭhānābhāvo, cīvarappaccaye appicchabhāvo , paribhogasukhabhāvo, vākuppattiyā sulabhabhāvo, vākacīre naṭṭhepi anapekkhabhāvoti imehi dvādasahi guṇehi sampannaṃ( apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā; dha. sa. aṭṭha. nidānakathā). "
  7294. 467294,108,835,2,15,1,134,13,Atha sumedhapaṇḍito tattha paṇṇasālāyaṃ viharanto paccūsasamaye paccuṭṭhāya attano nikkhamanakāraṇaṃ paccavekkhamāno evaṃ kira cintesi–
  7295. 467295,108,835,16,47,1,318,25,"‘‘ ahaṃ pana navakanakakaṭakanūpurādisaṅghaṭṭanasaddasammissita-madhurahasitakathitagehajanaramaṇīyaṃ uḷāravibhavasobhitaṃ suravarabhavanākāramagāraṃ kheḷapiṇḍaṃ viya pahāya vivekārāmatāya sabbajanapāpapavāhanaṃ tapovanaṃ paviṭṭhosmi, idha pana me paṇṇasālāya vāso dutiyo gharāvāso viya hoti, handāhaṃ rukkhamūle vaseyyan’’ ti. "
  7296. 467296,108,835,48,50,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7297. 467297,108,836,2,4,1,0,0,31.
  7298. 467298,108,837,2,11,1,43,5,"‘ ‘ Aṭṭhadosasamākiṇṇaṃ, pajahiṃ paṇṇasālakan’’ ti. "
  7299. 467299,108,838,2,9,1,65,7,Tattha aṭṭhadosasamākiṇṇan ti aṭṭhahi dosehi samākiṇṇaṃ saṃyuttaṃ.
  7300. 467300,108,838,10,12,1,16,2,Katamehi aṭṭhahi?
  7301. 467301,108,838,13,80,1,493,44,"Mahāsambhārehi nipphādanīyatā, tiṇapaṇṇamattikādīhi niccaṃ paṭijagganīyatā, senāsanaṃ nāma mahallakassa pāpuṇātīti avelāya vuṭṭhāpiyamānassa cittekaggatā na hotīti vuṭṭhāpanīyabhāvo, sītuṇhassa paṭighātena kāyassa sukhumālakaraṇabhāvo, gharaṃ paviṭṭhena yaṃ kiñci pāpaṃ sakkā kātunti garahapaṭicchādanakaraṇabhāvo,‘‘ mayhamidan’’ ti sapariggahabhāvo, gehassa atthibhāvo sadutiyakavāso, ūkāmaṅgulagharagoḷikādīnaṃ sādhāraṇatāya bahusādhāraṇabhāvoti iti ime aṭṭha ādīnave( apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā) disvā mahāsatto paṇṇasālaṃ pajahiṃ. "
  7302. 467302,108,839,2,14,1,95,11,"Guṇe dasahupāgatan ti channaṃ paṭikkhipitvā dasahi guṇehi upetaṃ, rukkhamūlaṃ upagatosmīti attho. "
  7303. 467303,108,839,15,17,1,15,2,Katamehi dasahi?
  7304. 467304,108,839,18,70,1,395,32,"Appasamārambhatā, upagamanamattamevettha hotīti sulabhānavajjatā, abhiṇhaṃ tarupaṇṇavikāradassanena aniccasaññāsamuṭṭhāpanatā, senāsanamaccherābhāvo, tattha hi pāpaṃ karonto lajjatīti pāpakaraṇārahābhāvo, pariggahakaraṇābhāvo, devatāhi saha vāso, channapaṭikkhepo, paribhogasukhatā, rukkhamūlasenāsanassa gatagataṭṭhāne sulabhatāya anapekkhabhāvoti iti ime dasa guṇe( apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā) disvā rukkhamūlaṃ upagatosmīti vadati. "
  7305. 467305,108,839,71,73,1,6,2,Āha ca–
  7306. 467306,108,840,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Vaṇṇito buddhaseṭṭhena, nissayoti ca bhāsito; "
  7307. 467307,108,841,2,7,1,39,4,"Nivāso pavivittassa, rukkhamūlasamo kuto."
  7308. 467308,108,842,2,7,1,34,3,"‘ ‘ Āvāsamaccherahare, devatāparipālite; "
  7309. 467309,108,843,2,8,1,42,5,"Pavivitte vasanto hi, rukkhamūlamhi subbato."
  7310. 467310,108,844,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Abhirattāni nīlāni, paṇḍūni patitāni ca; "
  7311. 467311,108,845,2,7,1,41,4,"Passanto tarupaṇṇāni, niccasaññaṃ panūdati."
  7312. 467312,108,846,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Tasmā hi buddhadāyajjaṃ, bhāvanābhiratālayaṃ; "
  7313. 467313,108,847,2,18,1,47,5,"Vivittaṃ nātimaññeyya, rukkhamūlaṃ vicakkhaṇo’’ ti.( visuddhi.1.32); "
  7314. 467314,108,848,2,12,1,108,10,Atha sumedhapaṇḍito paṇṇasālāya diṭṭhadoso hutvā rukkhamūlasenāsane laddhānisaṃso viharanto uttaripi cintesi–
  7315. 467315,108,848,13,39,1,197,19,"‘‘ āhāratthāya me gāmagamanaṃ āhārapariyesanadukkhaṃ, nāhaṃ kenaci pārijuññena nikkhamitvā āhāratthāya pabbajito, āhārapariyesanamūlassa ca dukkhassa pamāṇaṃ natthi, yaṃnūnāhaṃ pavattaphalena yāpeyyan’’ ti. "
  7316. 467316,108,848,40,44,1,30,4,Imaṃ pana atthavisesaṃ dīpento–
  7317. 467317,108,849,2,4,1,0,0,32-33.
  7318. 467318,108,849,5,13,1,44,5,"‘‘ Vāpitaṃ ropitaṃ dhaññaṃ, pajahiṃ niravasesato. "
  7319. 467319,108,850,2,8,1,41,3,"Anekaguṇasampannaṃ , pavattaphalamādiyin’’ ti."
  7320. 467320,108,850,9,11,1,7,1,– ādimāha;
  7321. 467321,108,851,2,8,1,36,5,Tattha vāpitan ti vapitvā nipphannaṃ.
  7322. 467322,108,851,9,25,1,138,14,"Ropitan ti ropitvā nipphannaṃ, vapanaropanavasena duvidhāva sassanipphatti, taṃ duvidhampi attano appicchatāya pahāya pavattaphalena yāpesiṃ. "
  7323. 467323,108,851,26,30,1,38,4,Pavattaphalan ti sayameva patitaphalaṃ.
  7324. 467324,108,851,31,34,1,21,3,Ādiyin ti paribhuñjiṃ.
  7325. 467325,108,852,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Pavattaphalasantuṭṭho, aparāyattajīviko; "
  7326. 467326,108,853,2,7,1,37,4,"Pahīnāhāraloluppo , hoti cātuddiso muni."
  7327. 467327,108,854,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Jahāti rasataṇhañca, ājīvo tassa sujjhati; "
  7328. 467328,108,855,2,20,1,45,5,"Tasmā hi nātimaññeyya, pavattaphalabhojanan’’ ti.( visuddhi.1.26 thokaṃ visadisaṃ)– "
  7329. 467329,108,856,2,13,1,99,11,Evaṃ pavattamāno sumedhapaṇḍito nacirasseva antosattāhe aṭṭha samāpattiyo pañca abhiññāyo ca pāpuṇi.
  7330. 467330,108,856,14,25,1,60,6,Imamatthaṃ pakāsentena‘‘ tatthappadhānaṃ padahin’’ tiādi vuttaṃ.
  7331. 467331,108,856,26,31,1,29,4,Tattha {tatthā}ti tasmiṃ assame.
  7332. 467332,108,856,32,47,1,87,10,"Padhānan ti vīriyaṃ, vīriyañhi padahitabbato padhānabhāvakaraṇato vā‘‘ padhānan’’ ti vuccati. "
  7333. 467333,108,856,48,51,1,25,3,Padahin ti vīriyamārabhiṃ.
  7334. 467334,108,856,52,60,1,60,7,{Nissajjaṭṭhānacaṅkame}ti nisajjāya ca ṭhānena ca caṅkamena ca.
  7335. 467335,108,857,2,12,1,130,10,Sumedhapaṇḍito pana seyyaṃ paṭikkhipitvā nisajjaṭṭhānacaṅkameheva rattindivaṃ vītināmetvā sattāhabbhantareyeva abhiññābalaṃ pāpuṇi.
  7336. 467336,108,857,13,29,1,165,16,Evaṃ pana abhiññābalaṃ patvā sumedhatāpase samāpattisukhena vītināmente tadā sabbajanasaṅgahakaro mārabalabhayaṃkaro ñāṇadīpaṅkaro dīpaṅkaro nāma satthā loke udapādi.
  7337. 467337,108,858,2,28,1,279,24,Saṅkhepeneva tassāyamānupubbikathā– ayaṃ kira dīpaṅkaro nāma mahāsatto samattiṃsa pāramiyo pūretvā vessantarattabhāvasadise attabhāve ṭhito pathavikampanādīni mahādānāni datvā āyupariyosāne tusitapure nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā dasasahassacakkavāḷadevatāhi sannipatitvā–
  7338. 467338,108,859,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kālo kho te mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ; "
  7339. 467339,108,860,2,21,1,45,6,"Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padan’’ ti.( bu. vaṃ.1.67)– "
  7340. 467340,108,861,2,50,1,442,47,Vutte tato so devatānaṃ vacanaṃ sutvā ca pañca mahāvilokanāni viloketvā tato cuto rammavatīnagare attano yasavibhūtiyā vijitavāsudevassa naradevassa sudevassa nāma rañño kule sumedhāya deviyā kucchismiṃ āsāḷhipuṇṇamiyā uttarāsāḷhanakkhattena paṭisandhiṃ gahetvā mahatā parivārena parihariyamāno mahādeviyā kucchimhi maṇikūṭagato viya kenaci asucinā amakkhito dasa māse vasitvā saliladharavivaragato saradakālacando viya tassā udarato nikkhami.
  7341. 467341,108,862,2,3,1,24,2,Dvattiṃsa pubbanimittāni
  7342. 467342,108,863,2,11,1,113,9,Tassa pana dīpaṅkarakumārassa paṭisandhikkhaṇepi vijātakkhaṇepi dvattiṃsa pubbanimittāni pāṭihāriyāni pāturahesuṃ.
  7343. 467343,108,863,12,26,1,163,13,Sabbasabbaññubodhisattesu mātukucchiṃ okkamantesu nikkhamantesu sambujjhantesu dhammacakkaṃ pavattantesūti imesu catūsu ṭhānesu dvattiṃsa pāṭihāriyāni pavattanteva.
  7344. 467344,108,863,27,33,1,57,6,Tasmā mayā pākaṭattā dīpaṅkarakumārassa jātiyaṃ dassitāni–
  7345. 467345,108,864,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Dīpaṅkare cārukare kumāre, sivaṃkare santikareva jāte; "
  7346. 467346,108,865,2,9,1,58,6,"Pakampi saṅkampi tadā samantā, sahassasaṅkhyā dasalokadhātu."
  7347. 467347,108,866,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Cakkavāḷasahassesu, dasasahasseva devatā; "
  7348. 467348,108,867,2,8,1,42,5,"Ekasmiṃ cakkavāḷasmiṃ, tadā sannipatiṃsu tā."
  7349. 467349,108,868,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Bodhisattaṃ mahāsattaṃ, jātamattantu devatā; "
  7350. 467350,108,869,2,9,1,45,6,"Paṭhamaṃ paṭiggaṇhiṃsu, pacchā taṃ manujā pana."
  7351. 467351,108,870,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Avāditā kenaci cammanaddhā, supokkharā dundubhiyo ca vīṇā; "
  7352. 467352,108,871,2,9,1,58,6,"Aghaṭṭitānābharaṇāni tasmiṃ, khaṇe samantā madhuraṃ raviṃsu."
  7353. 467353,108,872,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Chijjiṃsu sabbattha ca bandhanāni, sayaṃ vigacchiṃsu ca sabbarogā; "
  7354. 467354,108,873,2,11,1,59,8,"Rūpāni passiṃsu ca jātiandhā, saddaṃ samantā badhirā suṇiṃsu."
  7355. 467355,108,874,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Anussatiṃ jātijaḷā manussā, labhiṃsu yānaṃ padasāva paṅgulā; "
  7356. 467356,108,875,2,8,1,52,5,"Videsayātā sayameva nāvā, sapaṭṭanaṃ sīghamupāgamiṃsu."
  7357. 467357,108,876,2,14,1,59,8,"‘ ‘ Ākāsaṭṭhaṃ bhūmigatañca sabbaṃ, sayaṃ samantā ratanaṃ viroci; "
  7358. 467358,108,877,2,11,1,56,8,"Nibbāyi ghore niraye hutāso, nadīsu toyampi ca nappavatti."
  7359. 467359,108,878,2,12,1,52,7,"‘ ‘ Lokantare dukkhanirantarepi, pabhā uḷārā vipulā ahosi; "
  7360. 467360,108,879,2,8,1,54,5,"Tathā tadā santataraṅgamālo, mahāsamuddo madhurodakoyaṃ."
  7361. 467361,108,880,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Na vāyi vāto pharuso kharo vā, samphullapupphā taravo ahesuṃ; "
  7362. 467362,108,881,2,12,1,53,9,"Viroci cando adhikaṃ satāro, na cāpi uṇho sūriyo ahosi."
  7363. 467363,108,882,2,14,1,65,10,"‘ ‘ Khagā nabhamhāpi ca rukkhato ca, haṭṭhāva heṭṭhā pathaviṃ bhajiṃsu; "
  7364. 467364,108,883,2,10,1,57,7,"Mahācatuddīpagato ca megho, pavassi toyaṃ madhuraṃ samantā."
  7365. 467365,108,884,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Ṭhatvāva dibbe bhavane sakasmiṃ, pasannacittā pana devatāyo; "
  7366. 467366,108,885,2,11,1,57,8,"Nacciṃsu gāyiṃsu ca vādayiṃsu, seḷiṃsu tā keḷimakaṃsu ceva."
  7367. 467367,108,886,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Sayaṃ kira dvāramahākavāṭā, khaṇeva tasmiṃ vivaṭā ahesuṃ; "
  7368. 467368,108,887,2,12,1,56,9,"Mahājane neva khudā pipāsā, pīḷesi lokaṃ kira kañci kañci."
  7369. 467369,108,888,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Ye niccaverā pana pāṇisaṅghā, te mettacittaṃ paramaṃ labhiṃsu; "
  7370. 467370,108,889,2,11,1,55,8,"Kākā ulūkehi cariṃsu saddhiṃ, koṇā varāhehi akaṃsu keḷiṃ."
  7371. 467371,108,890,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Ghorāpi sappānamukhāpi sappā, kīḷiṃsu kāmaṃ nakulehi saddhiṃ; "
  7372. 467372,108,891,2,8,1,56,5,"Gaṇhiṃsu majjārasiresu yūkā, vissatthacittā gharamūsikāpi."
  7373. 467373,108,892,2,11,1,52,6,"‘ ‘ Buddhantarenāpi aladdhatoye, pisācaloke vigatā pipāsā; "
  7374. 467374,108,893,2,11,1,57,8,"Khujjā ahesuṃ samacārukāyā, mūgā ca vācaṃ madhuraṃ lapiṃsu."
  7375. 467375,108,894,2,11,1,56,6,"‘ ‘ Pasannacittā pana pāṇisaṅghā, tadaññamaññaṃ piyamālapiṃsu; "
  7376. 467376,108,895,2,10,1,57,7,"Assā ca hesiṃsu pahaṭṭhacittā, gajjiṃsu mattā varavāraṇāpi."
  7377. 467377,108,896,2,8,1,56,3,"‘ ‘ Surabhicandanacuṇṇasamākulā , kusumakuṅkumadhūpasugandhinī; "
  7378. 467378,108,897,2,10,1,58,5,"Vividhacārumahaddhajamālinī , dasasahassi ahosi samantato’’ ti. "
  7379. 467379,108,898,2,67,1,805,56,"Tatra hissa dasasahassilokadhātukampo sabbaññutaññāṇapaṭilābhassa pubbanimittaṃ, devatānaṃ ekacakkavāḷe sannipāto dhammacakkappavattanakāle ekappahāreneva sannipatitvā dhammapaṭiggahaṇassa pubbanimittaṃ, paṭhamaṃ devatānaṃ paṭiggahaṇaṃ catunnaṃ rūpāvacarajjhānānaṃ paṭilābhassa pubbanimittaṃ, pacchā manussānaṃ paṭiggahaṇaṃ catunnaṃ arūpāvacarajjhānānaṃ paṭilābhassa pubbanimittaṃ, cammanaddhadundubhīnaṃ sayameva vajjanaṃ mahantiyā dhammabheriyā anusāvanassa pubbanimittaṃ, vīṇābharaṇānaṃ sayameva vajjanaṃ anupubbavihārapaṭilābhassa pubbanimittaṃ, bandhanānaṃ sayameva chedo asmimānasamucchedassa pubbanimittaṃ, mahājanassa sabbarogavigamo catusaccaphalapaṭilābhassa pubbanimittaṃ, jaccandhānaṃ rūpadassanaṃ dibbacakkhupaṭilābhassa pubbanimittaṃ, badhirānaṃ saddassavanaṃ dibbasotadhātupaṭilābhassa pubbanimittaṃ. "
  7380. 467380,108,899,2,53,1,591,41,"Jātijaḷānaṃ anussatuppādo catusatipaṭṭhānapaṭilābhassa pubbanimittaṃ, paṅgulānaṃ padasā gamanaṃ caturiddhipādapaṭilābhassa pubbanimittaṃ, videsagatānaṃ nāvānaṃ sapaṭṭanāgamanaṃ catupaṭisambhidādhigamassa, ratanānaṃ sayameva virocanaṃ dhammobhāsapaṭilābhassa, niraye agginibbāyanaṃ ekādasagginibbāyanassa, nadīsu toyassa nappavattanaṃ catuvesārajjapaṭilābhassa, lokantare āloko avijjandhakāraṃ vidhametvā ñāṇalokadassanassa, mahāsamuddassa madhurodakatā nibbānarasena ekarasabhāvassa, vātassa avāyanaṃ dvāsaṭṭhidiṭṭhigatabhedanassa, tarūnaṃ pupphitabhāvo vimuttipupphehi pupphitabhāvassa pubbanimittaṃ. "
  7381. 467381,108,900,2,60,1,659,48,"Candassa ativirocanaṃ bahujanakantatāya pubbanimittaṃ, sūriyassa nātiuṇhavimalabhāvo kāyikacetasikasukhuppattiyā, khagānaṃ nagādīhi pathavigamanaṃ ovādaṃ sutvā mahājanassa pāṇehi saraṇagamanassa, mahato catuddīpagatameghassa pavassanaṃ mahato dhammavassassa, devatānaṃ sakasakabhavanesveva ṭhatvā naccādīhi kīḷanaṃ buddhabhāvaṃ patvā udānudānassa, dvārakavāṭānaṃ sayameva vivaraṇaṃ aṭṭhaṅgikamaggadvāravivaraṇassa, khudāpīḷanassa abhāvo vimuttisukhena sukhitabhāvassa, verīnaṃ mettacittapaṭilābho catubrahmavihārapaṭilābhassa, dasasahassilokadhātuyā ekadhajamālitā ariyadhajamālitāya pubbanimittaṃ, sesavisesā pana sesabuddhaguṇapaṭilābhassa pubbanimittānīti veditabbā. "
  7382. 467382,108,901,2,34,1,344,31,Atha dīpaṅkarakumāro mahatiyā sampattiyā paricāriyamāno anukkamena bhaddaṃ yobbanaṃ patvā tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikesu tīsu pāsādesu devalokasiriṃ viya rajjasirimanubhavanto uyyānakīḷāya gamanasamaye anukkamena jiṇṇabyādhimatasaṅkhāte tayo devadūte disvā sañjātasaṃvego nivattitvā sudassananagarasadisavibhavasobhaṃ rammavatī nāma nagaraṃ pāvisi.
  7383. 467383,108,901,35,42,1,72,7,Nagaraṃ pavisitvā puna catutthavāre hatthācariyaṃ pakkosāpetvā etadavoca–
  7384. 467384,108,901,43,56,1,69,7,"‘‘ ahaṃ, tāta, uyyānadassanatthāya nikkhamissāmi hatthiyānāni kappāpehī’’ ti. "
  7385. 467385,108,901,57,69,1,64,7,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti paṭisuṇitvā caturāsītihatthisahassāni kappāpesi. "
  7386. 467386,108,901,70,81,1,194,11,Atha vissakammo nāma devaputto bodhisattaṃ nānāvirāgavasananivāsanaṃ āmukkamuttāhārakeyūraṃ ruciranavakanakakaṭakamakuṭakuṇḍaladharaṃ paramasurabhikusumamālasamalaṅkatasiroruhaṃ samalaṅkari kira.
  7387. 467387,108,901,82,108,1,286,25,Atha dīpaṅkarakumāro devakumāro viya caturāsītiyā hatthisahassehi parivuto hatthikkhandhavaragato mahatā balakāyena parivuto ratijananaṃ uyyānaṃ pavisitvā hatthikkhandhato oruyha taṃ uyyānamanusañcaritvā paramaruciradassane sakahadayasītale silātale nisīditvā pabbajjāya cittaṃ uppādesi .
  7388. 467388,108,901,109,118,1,110,9,Taṅkhaṇaññeva suddhāvāsakhīṇāsavo mahābrahmā aṭṭha samaṇaparikkhāre ādāya mahāpurisassa cakkhupathe pāturahosi.
  7389. 467389,108,902,2,5,1,20,3,Mahāpuriso taṃ disvā–
  7390. 467390,108,902,6,34,1,187,19,"‘‘ kimidan’’ ti pucchitvā,‘‘ samaṇaparikkhāro’’ ti sutvā alaṅkārabhaṇḍaṃ omuñcitvā pasādhanabhaṇḍāgārikassa hatthe datvā maṅgalakhaggamādāya saddhiṃ makuṭena kese chinditvā antalikkhe ākāse ukkhipi. "
  7391. 467391,108,902,35,48,1,135,13,Atha sakko devarājā suvaṇṇacaṅkoṭakena taṃ kesamakuṭaṃ ādāya sinerumuddhani tiyojanappamāṇaṃ indanīlamaṇimayaṃ makuṭacetiyaṃ nāma akāsi.
  7392. 467392,108,902,49,58,1,87,9,Atha mahāpuriso devadattiyaṃ arahattadhajaṃ kāsāvaṃ paridahitvā sāṭakayugaṃ ākāse khipi.
  7393. 467393,108,902,59,66,1,81,7,Taṃ brahmā paṭiggahetvā brahmaloke dvādasayojanikaṃ sabbaratanamayaṃ cetiyamakāsi.
  7394. 467394,108,902,67,73,1,59,6,Dīpaṅkarakumāraṃ pana pabbajantaṃ ekā purisakoṭi anupabbaji.
  7395. 467395,108,902,74,83,1,69,9,Tāya pana parisāya parivuto bodhisatto dasa māse padhānacariyaṃ acari.
  7396. 467396,108,902,84,90,1,54,6,Atha visākhapuṇṇamāya aññataraṃ nagaraṃ piṇḍāya pāvisi.
  7397. 467397,108,903,2,10,1,80,8,Tasmiṃ kira nagare taṃdivasaṃ devatānaṃ balikaraṇatthāya nirudakapāyāsaṃ paciṃsu.
  7398. 467398,108,903,11,19,1,70,8,Tassa pana mahāsattassa saparisassa piṇḍāya paviṭṭhassa manussā adaṃsu.
  7399. 467399,108,903,20,27,1,62,7,Taṃ kira sabbesaṃ koṭisaṅkhyāyānaṃ bhikkhūnaṃ pariyattaṃ ahosi.
  7400. 467400,108,903,28,34,1,52,6,Mahāpurisassa pana patte devatā dibbojaṃ pakkhipiṃsu.
  7401. 467401,108,903,35,68,1,344,31,Taṃ paribhuñjitvā tattheva sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā sāyanhasamaye paṭisallānā vuṭṭhāya gaṇaṃ vissajjetvā sunandena nāmājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā pipphalibodhirukkhamūlaṃ gantvā tiṇasantharaṃ santharitvā navutihatthaṃ bodhikkhandhaṃ piṭṭhito katvā pallaṅkaṃ ābhujitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhahitvā bodhirukkhamūle nisīdi.
  7402. 467402,108,904,2,60,1,677,57,Tato mārabalaṃ vidhamitvā rattiyā paṭhamayāme pubbenivāsaṃ anussaritvā majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhetvā pacchimayāme anulomapaṭilomavasena paccayākāraṃ sammasitvā ānāpānacatutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya pañcasu khandhesu abhinivisitvā udayabbayavasena samapaññāsa lakkhaṇāni disvā yāva gotrabhuñāṇaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā aruṇodaye ariyamaggena sakalabuddhaguṇe paṭivijjhitvā buddhasīhanādaṃ naditvā sattasattāhaṃ bodhisamīpeyeva vītināmetvā brahmuno dhammadesanaṃ paṭiññāya sunandārāme dhammacakkaṃ pavattetvā koṭisatānaṃ devamanussānaṃ dhammāmataṃ pāyetvā catuddīpikamahāmegho viya dhammavassaṃ vassento mahājanassa bandhanamokkhaṃ karonto janapadacārikaṃ vicari.
  7403. 467403,108,905,2,12,1,98,10,Tadā kira sumedhapaṇḍito samāpattisukhena vītināmento neva pathavikampanamaddasa na tāni nimittāni.
  7404. 467404,108,905,13,15,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7405. 467405,108,906,2,4,1,0,0,34.
  7406. 467406,108,907,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Evaṃ me siddhippattassa, vasībhūtassa sāsane; "
  7407. 467407,108,908,2,8,1,38,5,"Dīpaṅkaro nāma jino, uppajji lokanāyako. "
  7408. 467408,108,909,2,4,1,0,0,35.
  7409. 467409,108,910,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Uppajjante ca jāyante, bujjhante dhammadesane; "
  7410. 467410,108,911,2,10,1,45,5,"Caturo nimitte nāddasaṃ, jhānaratisamappito’’ ti. "
  7411. 467411,108,912,2,8,1,40,6,Tattha evan ti idāni vattabbaṃ nidasseti.
  7412. 467412,108,912,9,12,1,9,2,{Me}ti mama.
  7413. 467413,108,912,13,16,1,44,2,{Siddhippattassā}ti pañcābhiññāsiddhippattassa.
  7414. 467414,108,912,17,23,1,61,4,"{Vasībhūtassā}ti bhūtavasissa, ciṇṇavasībhāvamupagatassāti attho. "
  7415. 467415,108,912,24,32,1,70,6,"{Sāsane}ti vivekamānasānaṃ sāsane, anādaralakkhaṇe sāmivacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  7416. 467416,108,912,33,37,1,28,3,{Jino}ti kilesārijayanena jino.
  7417. 467417,108,913,2,5,1,30,2,{Uppajjante}ti paṭisandhiggahaṇe.
  7418. 467418,108,913,6,10,1,33,3,{Jāyante}ti mātukucchito nikkhamane.
  7419. 467419,108,913,11,16,1,53,4,{Bujjhante}ti anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhante.
  7420. 467420,108,913,17,20,1,36,2,{Dhammadesane}ti dhammacakkappavattane.
  7421. 467421,108,913,21,27,1,34,4,Caturo {nimitte}ti cattāri nimittāni.
  7422. 467422,108,913,28,36,1,132,8,Dīpaṅkarassa dasabalassa paṭisandhi-jāti-bodhi-dhammacakkappavattanesu catūsu ṭhānesu dasasahassilokadhātukampanādīni nimittānīti attho.
  7423. 467423,108,913,37,57,1,80,12,"Etthāha– tāni pana bahūni nimittāni, kasmā ‘‘ caturo nimitte’’ ti vuttaṃ, ayuttaṃ nanūti? "
  7424. 467424,108,913,58,77,1,94,13,"Nāyuttaṃ, yadipi etāni bahūni nimittāni, catūsu ṭhānesu pana pavattattā‘‘ caturo nimitte’’ ti vuttaṃ. "
  7425. 467425,108,913,78,81,1,20,3,Nāddasan ti nāddasiṃ.
  7426. 467426,108,913,82,96,1,85,10,Idāni tesaṃ catunnaṃ nimittānaṃ adassane kāraṇaṃ niddisanto‘‘ jhānaratisamappito’’ ti āha.
  7427. 467427,108,913,97,101,1,44,3,{Jhānaratī}ti samāpattisukhassetaṃ adhivacanaṃ.
  7428. 467428,108,913,102,109,1,72,7,Jhānaratiyā samappitattā samaṅgībhūtattā tāni nimittāni nāddasanti attho.
  7429. 467429,108,914,2,20,1,172,18,Atha tasmiṃ kāle dīpaṅkaradasabalo catūhi khīṇāsavasatasahassehi parivuto anupubbena cārikaṃ caramāno paramarammaṃ rammaṃ nāma nagaraṃ patvā sudassana mahāvihāre paṭivasati.
  7430. 467430,108,914,21,71,1,486,44,"Rammanagaravāsino‘‘ dīpaṅkaro kira dasabalo anuttaraṃ sammāsambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakko anupubbena cārikaṃ caramāno rammanagaraṃ patvā sudassanamahāvihāre paṭivasatī’’ ti sutvā sappiādīni bhesajjāni gahetvā bhuttapātarāsā suddhuttarāsaṅgā pupphadhūpagandhahatthā yena buddho tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā satthāraṃ vanditvā pupphādīhi pūjetvā ekamantaṃ nisīditvā atimadhuraṃ dhammakathaṃ sutvā svātanāya bhagavantaṃ nimantetvā uṭṭhāyāsanā dasabalaṃ padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. "
  7431. 467431,108,915,2,81,1,894,77,"Te punadivase asadisamahādānaṃ sajjetvā maṇḍapaṃ kāretvā vimalakomalehi nīluppalehi chādetvā catujjātigandhena paribhaṇḍaṃ kāretvā lājapañcamāni surabhikusumāni vikiritvā maṇḍapassa catūsu koṇesu sītalamadhuravāripuṇṇā cāṭiyo ṭhapetvā kadalipaṇṇehi pidahitvā maṇḍapopari jayasumanakusumasadisaṃ paramaruciradassanaṃ celavitānaṃ bandhitvā suvaṇṇamaṇirajatatārakāhi racayitvā tattha gandhadāmapupphadāmapattadāmaratanadāmāni olambetvā dhūpehi duddinaṃ katvā sakalañca taṃ rammaṃ rammanagaraṃ sammaṭṭhaṃ saphalakadaliyo ca pupphasamalaṅkate puṇṇaghaṭe ca ṭhapāpetvā nānāvirāgā dhajapaṭākāyo ca samussāpetvā mahāvīthiyā ubhosu passesu sāṇipākārehi parikkhipitvā dīpaṅkaradasabalassa āgamanamaggaṃ alaṅkarontā udakaparibhinnaṭṭhānesu paṃsuṃ pakkhipitvā cikkhallakampi pathaviṃ asamaṃ samaṃ katvā muttāsadisāhi vālukāhi ākiranti, lājapañcamehi ca pupphehi ākiranti, saphalakadalikamuke ca patiṭṭhāpenti. "
  7432. 467432,108,916,2,23,1,184,21,Atha tasmiṃ kāle sumedhatāpaso attano assamapadato uggantvā rammanagaravāsīnaṃ tesaṃ manussānaṃ uparibhāgena ākāsena gacchanto te haṭṭhapahaṭṭhe maggaṃ sodhente ca alaṅkaronte ca disvā–
  7433. 467433,108,916,24,45,1,104,15,‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti cintetvā sabbesaṃ passantānaññeva ākāsato oruyha ekamante ṭhatvā te manusse pucchi–
  7434. 467434,108,916,46,49,1,5,1,‘‘ ambho!
  7435. 467435,108,916,50,58,1,41,6,Kassatthāya tumhe imaṃ maggaṃ sodhethā’’ ti?
  7436. 467436,108,916,59,61,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7437. 467437,108,917,2,4,1,0,0,36.
  7438. 467438,108,918,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Paccantadesavisaye, nimantetvā tathāgataṃ; "
  7439. 467439,108,919,2,8,1,43,5,"Tassa āgamanaṃ maggaṃ, sodhenti tuṭṭhamānasā. "
  7440. 467440,108,920,2,4,1,0,0,37.
  7441. 467441,108,921,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, nikkhamitvā sakassamā; "
  7442. 467442,108,922,2,8,1,40,5,"Dhunanto vākacīrāni, gacchāmi ambare tadā. "
  7443. 467443,108,923,2,4,1,0,0,38.
  7444. 467444,108,924,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Vedajātaṃ janaṃ disvā, tuṭṭhahaṭṭhaṃ pamoditaṃ; "
  7445. 467445,108,925,2,8,1,39,5,"Orohitvāna gaganā, manusse pucchi tāvade. "
  7446. 467446,108,926,2,4,1,0,0,39.
  7447. 467447,108,927,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Tuṭṭhahaṭṭho pamudito, vedajāto mahājano; "
  7448. 467448,108,928,2,11,1,44,6,"Kassa sodhīyati maggo, añjasaṃ vaṭumāyanan’’ ti. "
  7449. 467449,108,929,2,9,1,83,6,Tattha {paccantadesavisaye}ti majjhimadesasseva ekapasse paccantadesasaññite janapade.
  7450. 467450,108,929,10,18,1,55,8,Tassa āgamanaṃ maggan ti tena āgantabbaṃ magganti attho.
  7451. 467451,108,929,19,31,1,81,10,"Ahaṃ tena {samayenā}ti ahaṃ tasmiṃ samaye, bhummatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  7452. 467452,108,929,32,37,1,43,4,{Sakassamā}ti attano assamapadato nikkhamitvā.
  7453. 467453,108,929,38,41,1,20,2,{Dhunanto}ti odhunanto.
  7454. 467454,108,929,42,74,1,181,21,"‘‘ Tena samayena’’ ca,‘‘ tadā’’ {cā}ti imesaṃ dvinnaṃ padānaṃ ekatthattā purimassa nikkhamanakiriyāya pacchimassa ca gamanakiriyāya saddhiṃ sambandho veditabbo, itarathā punaruttidosā na muccati. "
  7455. 467455,108,929,75,79,1,20,3,{Tadā}ti tasmiṃ samaye.
  7456. 467456,108,930,2,5,1,30,3,Vedajātan ti sañjātasomanassaṃ.
  7457. 467457,108,930,6,15,1,91,9,Tuṭṭhahaṭṭhaṃ pamoditan ti imāni tīṇi padāni aññamaññavevacanāni aññamaññassa atthadīpanāni.
  7458. 467458,108,930,16,26,1,58,8,"Atha vā sukhena tuṭṭhaṃ, pītiyā haṭṭhaṃ, pāmojjena pamuditaṃ. "
  7459. 467459,108,930,27,30,1,21,2,{Orohitvānā}ti otaritvā.
  7460. 467460,108,930,31,36,1,30,4,Manusse {pucchī}ti mānuse pucchi.
  7461. 467461,108,930,37,40,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  7462. 467462,108,930,41,47,1,34,4,"{Tāvade}ti tadā, taṅkhaṇeyevāti attho. "
  7463. 467463,108,930,48,59,1,68,7,Idāni pucchitamatthaṃ dassentena‘‘ tuṭṭhahaṭṭho pamudito’’ tiādi vuttaṃ.
  7464. 467464,108,930,60,76,1,113,14,"Tattha ayaṃ mahājano tuṭṭhahaṭṭho pamoditahadayo hutvā maggaṃ sodheti, kiṃ kāraṇā sodheti, kassatthāya vā sodhetīti? "
  7465. 467465,108,930,77,91,1,64,9,"Evaṃ‘‘ sodheti’’ saddaṃ āharitvā attho daṭṭhabbo, itarathā na yujjati. "
  7466. 467466,108,930,92,96,1,32,3,{Sodhīyatī}ti suddhabhāvo karīyati.
  7467. 467467,108,930,97,103,1,54,6,Maggo añjasaṃ vaṭumāyanan ti maggassevetāni vevacanāni.
  7468. 467468,108,931,2,10,1,50,7,Evaṃ tena sumedhatāpasena puṭṭhā te manussā āhaṃsu–
  7469. 467469,108,931,11,48,1,284,30,"‘‘ bhante sumedha, kiṃ na jānātha dīpaṅkaro nāma buddho anuttaraṃ sammāsambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakko janapadacārikaṃ caramāno anukkamena amhākaṃ nagaraṃ patvā sudassanamahāvihāre paṭivasati, mayaṃ taṃ bhagavantaṃ nimantayitvā tasseva buddhassa bhagavato āgamanamaggaṃ sodhemā’’ ti. "
  7470. 467470,108,931,49,54,1,37,5,Tato taṃ sutvā sumedhapaṇḍito cintesi–
  7471. 467471,108,931,55,79,1,140,18,"‘‘ buddhoti kho panesa ghosopi dullabho, pageva buddhuppādo, tena hi mayāpi imehi manussehi saddhiṃ dasabalassa āgamanamaggaṃ sodhetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  7472. 467472,108,931,80,85,1,17,4,So te manusse āha–
  7473. 467473,108,931,86,112,1,126,18,"‘‘ sace, bho, tumhe imaṃ maggaṃ buddhassa sodhetha, mayhampi ekaṃ okāsaṃ detha, ahampi tumhehi saddhiṃ buddhassa maggaṃ sodhessāmī’’ ti. "
  7474. 467474,108,931,113,122,1,31,5,Tato te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā–
  7475. 467475,108,931,123,140,1,125,13,‘‘ ayaṃ sumedhapaṇḍito mahiddhiko mahānubhāvo’’ ti jānamānā dubbisodhanaṃ udakasambhinnaṃ ativiya visamaṃ ekaṃ okāsaṃ sallakkhetvā–
  7476. 467476,108,931,141,153,1,51,8,‘‘ imaṃ okāsaṃ tumhe sodhetha alaṅkarotha cā’’ ti adaṃsu.
  7477. 467477,108,931,154,160,1,58,6,Tato sumedhapaṇḍito buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā cintesi–
  7478. 467478,108,931,161,178,1,95,14,"‘‘ ahaṃ pana imaṃ okāsaṃ iddhiyā paramadassanīyaṃ kātuṃ pahomi, evaṃ kate pana maṃ na paritosessati. "
  7479. 467479,108,931,179,193,1,82,12,Ajja pana mayā kāyaveyyāvaccaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti paṃsuṃ āharitvā taṃ padesaṃ pūreti.
  7480. 467480,108,932,2,12,1,97,10,Tassa pana tasmiṃ padese asodhite vippakateyeva rammanagaravāsino manussā bhagavato kālamārocesuṃ–
  7481. 467481,108,932,13,23,1,27,4,"‘‘ niṭṭhitaṃ, bhante, bhattan’’ ti. "
  7482. 467482,108,932,24,72,1,601,48,Evaṃ tehi kāle ārocite dasabalo jayasumanakusumasadisavaṇṇaṃ dupaṭṭacīvaraṃ timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā nivāsetvā tassupari suvaṇṇapāmaṅgena jayasumanakusumakalāpaṃ parikkhipanto viya vijjulatāsassirikaṃ kāyabandhanaṃ bandhitvā kanakagirisikharamatthake lākhārasaṃ parisiñcanto viya suvaṇṇacetiyaṃ pavāḷajālena parikkhipanto viya ca suvaṇṇagghikaṃ rattakambalena paṭimuñcanto viya ca saradasamayarajanikaraṃ rattavalāhakena paṭicchādento viya ca lākhārasena tintakiṃsukakusumasadisavaṇṇaṃ rattavarapaṃsukūlacīvaraṃ pārupitvā gandhakuṭidvārato kañcanaguhato sīho viya nikkhamitvā gandhakuṭipamukhe aṭṭhāsi.
  7483. 467483,108,932,73,81,1,76,8,Atha sabbe bhikkhū attano attano pattacīvaramādāya bhagavantaṃ parivārayiṃsu.
  7484. 467484,108,932,82,89,1,48,7,Te pana parivāretvā ṭhitā bhikkhū evarūpā ahesuṃ–
  7485. 467485,108,933,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Appicchā pana santuṭṭhā, vattāro vacanakkhamā; "
  7486. 467486,108,934,2,7,1,40,4,"Pavivittā asaṃsaṭṭhā, vinītā pāpagarahino."
  7487. 467487,108,935,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Sabbepi sīlasampannā, samādhijjhānakovidā; "
  7488. 467488,108,936,2,5,1,38,2,"Paññāvimuttisampannā , tipañcacaraṇāyutā."
  7489. 467489,108,937,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Khīṇāsavā vasippattā, iddhimanto yasassino; "
  7490. 467490,108,938,2,10,1,48,5,"Santindriyā damappattā, suddhā khīṇapunabbhavā’’ ti. "
  7491. 467491,108,939,2,16,1,105,12,Iti bhagavā sayaṃ vītarāgo vītarāgehi vītadoso vītadosehi vītamoho vītamohehi parivuto ativiya virocittha.
  7492. 467492,108,939,17,44,1,332,27,Atha satthā mahānubhāvānaṃ khīṇāsavānaṃ chaḷabhiññānaṃ catūhi satasahassehi parivuto marugaṇaparivuto dasasatanayano viya brahmagaṇaparivuto hāritamahābrahmā viya ca aparimitasamayasamupacitakusalabalajanitāya anopamāya buddhalīḷāya tārāgaṇaparivuto saradasamayarajanikaro viya ca gaganatalaṃ taṃ maggaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ paṭipajji.
  7493. 467493,108,940,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Suvaṇṇavaṇṇāya pabhāya dhīro, suvaṇṇavaṇṇe kira maggarukkhe; "
  7494. 467494,108,941,2,11,1,57,6,"Suvaṇṇavaṇṇe kusume karonto, suvaṇṇavaṇṇo paṭipajji maggaṃ’’. "
  7495. 467495,108,942,2,28,1,343,26,Sumedhatāpasopi tena alaṅkatapaṭiyattena maggena āgacchantassa dīpaṅkarassa bhagavato dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ asītiyā anubyañjanehi anurañjitaṃ byāmappabhāya parikkhepaṃ sassirikaṃ indanīlamaṇisadisaṃ ākāse nānappakārā vijjulatā viya chabbaṇṇabuddharasmiyo vissajjentaṃ rūpasobhaggappattaṃ attabhāvaṃ akkhīni ummīletvā oloketvā–
  7496. 467496,108,942,29,77,1,326,37,"‘‘ ajja mayā dasabalassa jīvitapariccāgaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti,‘‘ mā bhagavā kalale akkami, maṇimayaphalakasetuṃ akkamanto viya saddhiṃ catūhi khīṇāsavasatasahassehi mama piṭṭhiṃ akkamanto gacchatu, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ ti kese mocetvā ajinajaṭāvākacīrāni kāḷavaṇṇe kalale pattharitvā tattheva kalalapiṭṭhe nipajji. "
  7497. 467497,108,942,78,80,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7498. 467498,108,943,2,4,1,0,0,40.
  7499. 467499,108,944,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Te me puṭṭhā viyākaṃsu, buddho loke anuttaro; "
  7500. 467500,108,945,2,8,1,38,5,"Dīpaṅkaro nāma jino, uppajji lokanāyako; "
  7501. 467501,108,946,2,8,1,41,5,"Tassa sodhīyati maggo, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ. "
  7502. 467502,108,947,2,4,1,0,0,41.
  7503. 467503,108,948,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Buddhoti vacanaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade; "
  7504. 467504,108,949,2,8,1,47,5,"Buddho buddhoti kathayanto, somanassaṃ pavedayiṃ. "
  7505. 467505,108,950,2,4,1,0,0,42.
  7506. 467506,108,951,2,12,1,46,6,"‘ ‘ Tattha ṭhatvā vicintesiṃ, tuṭṭho saṃviggamānaso; "
  7507. 467507,108,952,2,10,1,41,7,"Idha bījāni ropissaṃ, khaṇo ve mā upaccagā. "
  7508. 467508,108,953,2,4,1,0,0,43.
  7509. 467509,108,954,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yadi buddhassa sodhetha, ekokāsaṃ dadātha me; "
  7510. 467510,108,955,2,7,1,39,4,"Ahampi sodhayissāmi, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ. "
  7511. 467511,108,956,2,4,1,0,0,44.
  7512. 467512,108,957,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Adaṃsu te mamokāsaṃ, sodhetuṃ añjasaṃ tadā; "
  7513. 467513,108,958,2,9,1,47,6,"Buddho buddhoti cintento, maggaṃ sodhemahaṃ tadā. "
  7514. 467514,108,959,2,4,1,0,0,45.
  7515. 467515,108,960,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Aniṭṭhite mamokāse, dīpaṅkaro mahāmuni; "
  7516. 467516,108,961,2,7,1,41,4,"Catūhi satasahassehi, chaḷabhiññehi tādihi; "
  7517. 467517,108,962,2,8,1,43,5,"Khīṇāsavehi vimalehi, paṭipajji añjasaṃ jino. "
  7518. 467518,108,963,2,4,1,0,0,46.
  7519. 467519,108,964,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Paccuggamanā vattanti, vajjanti bheriyo bahū; "
  7520. 467520,108,965,2,7,1,38,4,"Āmoditā naramarū, sādhukāraṃ pavattayuṃ. "
  7521. 467521,108,966,2,4,1,0,0,47.
  7522. 467522,108,967,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Devā manusse passanti, manussāpi ca devatā; "
  7523. 467523,108,968,2,8,1,39,5,"Ubhopi te pañjalikā, anuyanti tathāgataṃ. "
  7524. 467524,108,969,2,4,1,0,0,48.
  7525. 467525,108,970,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Devā dibbehi turiyehi, manussā mānusehi ca; "
  7526. 467526,108,971,2,8,1,40,5,"Ubhopi te vajjayantā, anuyanti tathāgataṃ. "
  7527. 467527,108,972,2,4,1,0,0,49.
  7528. 467528,108,973,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ; "
  7529. 467529,108,974,2,7,1,38,4,"Disodisaṃ okiranti, ākāsanabhagatā marū. "
  7530. 467530,108,975,2,4,1,0,0,50.
  7531. 467531,108,976,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Dibbaṃ candanacuṇṇañca, varagandhañca kevalaṃ; "
  7532. 467532,108,977,2,7,1,38,4,"Disodisaṃ okiranti, ākāsanabhagatā marū. "
  7533. 467533,108,978,2,4,1,0,0,51.
  7534. 467534,108,979,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Campakaṃ saralaṃ nīpaṃ, nāgapunnāgaketalaṃ; "
  7535. 467535,108,980,2,7,1,39,4,"Disodisaṃ ukkhipanti, bhūmitalagatā narā. "
  7536. 467536,108,981,2,4,1,0,0,52.
  7537. 467537,108,982,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Kese muñcitvāhaṃ tattha, vākacīrañca cammakaṃ; "
  7538. 467538,108,983,2,7,1,40,4,"Kalale pattharitvāna, avakujjo nipajjahaṃ. "
  7539. 467539,108,984,2,4,1,0,0,53.
  7540. 467540,108,985,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Akkamitvāna maṃ buddho, saha sissehi gacchatu; "
  7541. 467541,108,986,2,13,1,48,8,"Mā naṃ kalale akkamittha, hitāya me bhavissatī’’ ti. "
  7542. 467542,108,987,2,7,1,29,3,Tattha {viyākaṃsū}ti byākariṃsu.
  7543. 467543,108,987,8,21,1,52,8,"‘‘ Dīpaṅkaro nāma jino, tassa sodhīyati patho’’ tipi pāṭho. "
  7544. 467544,108,987,22,27,1,51,5,Somanassaṃ pavedayin ti somanassamanubhavinti attho.
  7545. 467545,108,987,28,38,1,59,8,"Tattha {ṭhatvā}ti yasmiṃ padese ākāsato otari, tattheva ṭhatvā. "
  7546. 467546,108,987,39,42,1,34,2,{Saṃviggamānaso}ti pītivimhitamānaso.
  7547. 467547,108,987,43,48,1,37,4,{Idhā}ti imasmiṃ dīpaṅkare puññakkhette.
  7548. 467548,108,987,49,52,1,21,2,{Bījānī}ti kusalabījāni.
  7549. 467549,108,987,53,56,1,21,3,Ropissan ti ropissāmi.
  7550. 467550,108,987,57,62,1,49,4,{Khaṇo}ti aṭṭhakkhaṇavirahito navamo khaṇasannipāto.
  7551. 467551,108,987,63,67,1,30,4,Atidullabho so mayā paṭiladdho.
  7552. 467552,108,987,68,71,1,17,2,{Ve}ti nipātamattaṃ.
  7553. 467553,108,987,72,82,1,48,8,"Mā {upaccagā}ti so mā accagamā, mā atikkamīti attho. "
  7554. 467554,108,987,83,87,1,15,2,{Dadāthā}ti detha.
  7555. 467555,108,987,88,97,1,36,7,"{Te}ti ye me puṭṭhā manussā, teti attho. "
  7556. 467556,108,987,98,104,1,35,5,Sodhemahaṃ {tadā}ti sodhemi ahaṃ tadā.
  7557. 467557,108,987,105,109,1,33,3,{Aniṭṭhite}ti apariyosite vippakate.
  7558. 467558,108,987,110,146,1,203,23,"{Khīṇāsavehī}ti ettha cattāro āsavā– kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavoti( cūḷani. jatukaṇṇimāṇavapucchāniddesa69) ime cattāro āsavā yesaṃ khīṇā pahīnā samucchinnā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, te khīṇāsavā, tehi khīṇāsavehi. "
  7559. 467559,108,987,147,149,1,25,2,Khīṇāsavattāyeva vimalehi.
  7560. 467560,108,988,2,25,1,166,20,"Devā manusse {passantī}ti ettha devānaṃ manussadassane vattabbaṃ natthi, pakatidassanavasena pana yathā manussā idha ṭhatvā passanti, evaṃ devāpi manusse passantīti attho. "
  7561. 467561,108,988,26,29,1,13,2,{Devatā}ti deve.
  7562. 467562,108,988,30,34,1,25,3,{Ubhopī}ti ubho devamanussā.
  7563. 467563,108,988,35,44,1,68,7,"{Pañjalikā}ti katapañjalikā, ubhopi hatthe sirasi patiṭṭhāpetvāti attho. "
  7564. 467564,108,988,45,58,1,105,12,"Anuyanti tathāgatan ti tathāgatassa pacchato yanti, anuyoge sati sāmiatthe upayogavacanaṃ hotīti lakkhaṇaṃ. "
  7565. 467565,108,988,59,68,1,34,5,Tena vuttaṃ‘‘ anuyanti tathāgatan’’ ti.
  7566. 467566,108,988,69,72,1,20,2,{Vajjayantā}ti vādentā.
  7567. 467567,108,989,2,5,1,30,3,Mandāravan ti mandāravapupphaṃ.
  7568. 467568,108,989,6,10,1,26,4,Disodisan ti disato disato.
  7569. 467569,108,989,11,14,1,21,2,{Okirantī}ti avakiranti.
  7570. 467570,108,989,15,20,1,43,4,{Ākāsanabhagatā}ti ākāsasaṅkhāte nabhasi gatā.
  7571. 467571,108,989,21,26,1,31,5,Atha vā ākāsaṃ gatā saggagatāva.
  7572. 467572,108,989,27,36,1,25,5,‘‘ Nabho’’ ti hi saggo vuccati.
  7573. 467573,108,989,37,40,1,12,2,{Marū}ti amarā.
  7574. 467574,108,989,41,44,1,28,3,Saralan ti saralatarukusumaṃ.
  7575. 467575,108,989,45,48,1,23,3,Nīpan ti kadambapupphaṃ.
  7576. 467576,108,989,49,53,1,50,4,Nāgapunnāgaketakan ti nāgapunnāgaketakapupphāni ca.
  7577. 467577,108,989,54,57,1,25,2,{Bhūmitalagatā}ti bhūmigatā.
  7578. 467578,108,990,2,14,1,83,10,"Kese muñcitvāhan ti ahaṃ kese baddhā kalāpakuṭilajaṭā muñcitvā, vippakiritvāti attho. "
  7579. 467579,108,990,15,20,1,27,4,{Tatthā}ti mayhaṃ dinne okāse.
  7580. 467580,108,990,21,24,1,25,3,Cammakan ti cammakkhaṇḍaṃ.
  7581. 467581,108,990,25,28,1,25,2,{Kalale}ti cikkhallakaddame.
  7582. 467582,108,990,29,33,1,26,3,{Avakujjo}ti adhomukho hutvā.
  7583. 467583,108,990,34,39,1,27,4,Nipajjahan ti nipajjiṃ ahaṃ.
  7584. 467584,108,990,40,48,1,41,7,Mā nan ti ettha {mā}ti paṭisedhatthe nipāto.
  7585. 467585,108,990,49,59,1,64,9,"Nan ti padapūraṇatthe nipāto, buddho kalale mā akkamitthāti attho. "
  7586. 467586,108,990,60,71,1,86,10,Hitāya me {bhavissatī}ti taṃ kalale anakkamanaṃ dīgharattaṃ mama hitatthāya bhavissatīti.
  7587. 467587,108,990,72,81,1,32,5,‘‘ Sukhāya me bhavissatī’’ tipi pāṭho.
  7588. 467588,108,991,2,9,1,53,6,Tato sumedhapaṇḍito kalalapiṭṭhe nipanno evaṃ cintesi–
  7589. 467589,108,991,10,49,1,308,32,"‘‘ sacāhaṃ iccheyyaṃ sabbakilese jhāpetvā saṅghanavako hutvā rammanagaraṃ paviseyyaṃ, aññātakavesena pana me kilese jhāpetvā nibbānappattiyā kiccaṃ natthi, yaṃnūnāhaṃ dīpaṅkaradasabalo viya paramābhisambodhiṃ patvā dhammanāvaṃ āropetvā mahājanaṃ saṃsārasāgarā uttāretvā pacchā parinibbāyeyyaṃ, idaṃ me patirūpan’’ ti. "
  7590. 467590,108,991,50,58,1,70,8,Tato aṭṭha dhamme samodhānetvā buddhabhāvāya abhinīhāraṃ katvā nipajji.
  7591. 467591,108,991,59,61,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7592. 467592,108,992,2,4,1,0,0,54.
  7593. 467593,108,993,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Pathaviyaṃ nipannassa, evaṃ me āsi cetaso; "
  7594. 467594,108,994,2,9,1,39,6,"Icchamāno ahaṃ ajja, kilese jhāpaye mama. "
  7595. 467595,108,995,2,4,1,0,0,55.
  7596. 467596,108,996,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kiṃ me aññātavesena, dhammaṃ sacchikatenidha; "
  7597. 467597,108,997,2,8,1,44,5,"Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, buddho hessaṃ sadevake. "
  7598. 467598,108,998,2,4,1,0,0,56.
  7599. 467599,108,999,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kiṃ me ekena tiṇṇena, purisena thāmadassinā; "
  7600. 467600,108,1000,2,7,1,43,4,"Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, santāressaṃ sadevakaṃ. "
  7601. 467601,108,1001,2,4,1,0,0,57.
  7602. 467602,108,1002,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Iminā me adhikārena, katena purisuttame; "
  7603. 467603,108,1003,2,8,1,42,5,"Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, tāremi janataṃ bahuṃ. "
  7604. 467604,108,1004,2,4,1,0,0,58.
  7605. 467605,108,1005,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Saṃsārasotaṃ chinditvā, viddhaṃsetvā tayo bhave; "
  7606. 467606,108,1006,2,10,1,46,5,"Dhammanāvaṃ samāruyha, santāressaṃ sadevakan’’ ti. "
  7607. 467607,108,1007,2,8,1,51,5,Tattha pathaviyaṃ {nipannassā}ti puthaviyā nipannassa.
  7608. 467608,108,1007,9,12,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  7609. 467609,108,1007,13,20,1,41,5,{Cetaso}ti cetaso parivitakko ahosīti attho.
  7610. 467610,108,1007,21,31,1,29,6,‘‘ Evaṃ me āsi cetanā’’ tipi pāṭho.
  7611. 467611,108,1007,32,35,1,23,2,{Icchamāno}ti ākaṅkhamāno.
  7612. 467612,108,1007,36,44,1,53,6,"{Kilese}ti kilissanti upatāpentīti kilesā, rāgādayo dasa. "
  7613. 467613,108,1007,45,54,1,52,7,"{Jhāpaye}ti jhāpeyyaṃ, mama kilese jhāpaye ahanti attho. "
  7614. 467614,108,1008,2,5,1,24,3,Kin ti paṭikkhepavacanaṃ.
  7615. 467615,108,1008,6,12,1,53,4,"{Aññātavesenā}ti apākaṭavesena, aviññātena paṭicchannena. "
  7616. 467616,108,1008,13,38,1,203,21,"Idha pana bhikkhū viya āsavakkhayaṃ katvā kiṃ, buddhakare dhamme pūretvā paṭisandhijātibodhidhammacakkappavattanesu mahāpathavikampanaṃ katvā buddho bodhetā, tiṇṇo tāretā, mutto mocetā bhaveyyanti adhippāyo. "
  7617. 467617,108,1008,39,43,1,24,3,{Sadevake}ti sadevake loke.
  7618. 467618,108,1009,2,7,1,44,4,{Thāmadassinā}ti attano thāmabalaṃ passamānena.
  7619. 467619,108,1009,8,11,1,27,3,Santāressan ti santāressāmi.
  7620. 467620,108,1009,12,21,1,54,7,"Sadevakan ti sadevakaṃ sattanikāyaṃ, sadevakaṃ lokaṃ vā. "
  7621. 467621,108,1009,22,34,1,109,10,"{Adhikārenā}ti adhivisiṭṭhena kārena, buddhassa mama jīvitaṃ pariccajitvā kalalapiṭṭhe sayanenādhikārenāti attho. "
  7622. 467622,108,1010,2,11,1,101,9,Saṃsārasotan ti kammakilesavasena yonigativiññāṇaṭṭhitinavasattāvāsesu ito cito ca saṃsaraṇaṃ saṃsāro.
  7623. 467623,108,1010,12,13,1,7,1,Yathāha–
  7624. 467624,108,1011,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Khandhānañca paṭipāṭi, dhātuāyatanānañca; "
  7625. 467625,108,1012,2,120,1,45,5,"Abbocchinnaṃ vattamānā, saṃsāroti pavuccatī’’ ti.( visuddhi.2.619; dī. ni. aṭṭha.2.95 apasādanāvaṇṇanā; saṃ. ni. aṭṭha.2.2.60; a. ni. aṭṭha.2.4.199; dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; vibha. aṭṭha.226 saṅkhāpadaniddesa; su. ni. aṭṭha.2.523; udā. aṭṭha.39; itivu. aṭṭha.14,58; theragā. aṭṭha.1.67,99; cūḷani. aṭṭha.6; paṭi. ma. aṭṭha.2.1.117); "
  7626. 467626,108,1013,2,11,1,54,8,"Saṃsāro ca so sotaṃ ceti saṃsārasotaṃ, taṃ saṃsārasotaṃ. "
  7627. 467627,108,1013,12,22,1,81,9,"Atha vā saṃsārassa sotaṃ saṃsārasotaṃ, saṃsārakāraṇaṃ taṇhāsotaṃ chinditvāti attho. "
  7628. 467628,108,1013,23,27,1,30,3,Tayo {bhave}ti kāmarūpārūpabhave.
  7629. 467629,108,1013,28,32,1,51,4,Tibhavanibbattakakammakilesā tayo bhavāti adhippetā.
  7630. 467630,108,1013,33,38,1,40,5,Dhammanāvan ti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ.
  7631. 467631,108,1013,39,49,1,50,6,So hi caturoghuttaraṇaṭṭhena‘‘ dhammanāvā’’ ti vuccati.
  7632. 467632,108,1013,50,53,1,18,2,{Samāruyhā}ti āruyha.
  7633. 467633,108,1013,54,57,1,27,3,Santāressan ti santāressāmi.
  7634. 467634,108,1013,58,62,1,34,4,Yasmā pana buddhattaṃ patthentassa–
  7635. 467635,108,1014,2,4,1,0,0,59.
  7636. 467636,108,1015,2,10,1,47,5,"‘ ‘ Manussattaṃ liṅgasampatti, hetu satthāradassanaṃ; "
  7637. 467637,108,1016,2,8,1,42,5,"Pabbajjā guṇasampatti, adhikāro ca chandatā; "
  7638. 467638,108,1017,2,8,1,42,3,"Aṭṭhadhammasamodhānā , abhinīhāro samijjhati’’. "
  7639. 467639,108,1018,2,15,1,118,12,"Tattha manussattan ti manussattabhāveyeva ṭhatvā buddhattaṃ patthentassa patthanā samijjhati, na nāgajātiādīsu ṭhitānaṃ. "
  7640. 467640,108,1018,16,18,1,10,2,Kasmāti ce?
  7641. 467641,108,1018,19,20,1,14,1,Ahetukabhāvato.
  7642. 467642,108,1019,2,18,1,153,13,"{Liṅgasampattī}ti manussattabhāve vattamānassāpi purisaliṅge ṭhitasseva patthanā samijjhati, na itthiyā vā paṇḍakanapuṃsakaubhatobyañjanakānaṃ vā samijjhati . "
  7643. 467643,108,1019,19,21,1,10,2,Kasmāti ce?
  7644. 467644,108,1019,22,24,1,27,2,Lakkhaṇapāripūriyā abhāvato.
  7645. 467645,108,1019,25,26,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  7646. 467646,108,1019,27,65,1,81,10,"‘‘ aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ itthī arahaṃ assa sammāsambuddho’’ ti( ma. ni.3.130; a. ni.1.279; vibha.809) vitthāro. "
  7647. 467647,108,1019,66,73,1,67,7,Tasmā itthiliṅge ṭhitassa manussajātikassāpi patthanā na samijjhati.
  7648. 467648,108,1020,2,14,1,102,10,"{Hetū}ti purisassāpi tasmiṃ attabhāve arahattappattiyā hetusampannasseva patthanā samijjhati, no itarassa. "
  7649. 467649,108,1021,2,10,1,83,8,Satthāradassanan ti sace jīvamānakabuddhasseva santike pattheti patthanā samijjhati.
  7650. 467650,108,1021,11,26,1,136,15,Parinibbute bhagavati cetiyassa santike vā bodhirukkhamūle vā paṭimāya vā paccekabuddhabuddhasāvakānaṃ vā santike patthanā na samijjhati.
  7651. 467651,108,1021,27,28,1,5,1,Kasmā?
  7652. 467652,108,1021,29,36,1,87,6,Bhabbābhabbake ñatvā kammavipākaparicchedakañāṇena paricchinditvā byākātuṃ asamatthattā.
  7653. 467653,108,1021,37,42,1,47,5,Tasmā buddhassa santikeyeva patthanā samijjhati.
  7654. 467654,108,1022,2,20,1,153,16,"{Pabbajjā}ti buddhassa bhagavato santike patthentassāpi kammakiriyavādīsu tāpasesu vā bhikkhūsu vā pabbajitasseva patthanā samijjhati, no gihiliṅge ṭhitassa. "
  7655. 467655,108,1022,21,22,1,5,1,Kasmā?
  7656. 467656,108,1022,23,31,1,63,7,"Pabbajitāyeva hi bodhisattā sambodhiṃ adhigacchanti, na gahaṭṭhā. "
  7657. 467657,108,1022,32,37,1,54,5,Tasmā ādimhi paṇidhānakālepi pabbajiteneva bhavitabbaṃ.
  7658. 467658,108,1023,2,14,1,120,10,"{Guṇasampattī}ti pabbajitassāpi aṭṭhasamāpattilābhino pañcābhiññasseva samijjhati, na pana imāya guṇasampattiyā virahitassa. "
  7659. 467659,108,1023,15,16,1,5,1,Kasmā?
  7660. 467660,108,1023,17,19,1,22,2,Nigguṇassa tadabhāvato.
  7661. 467661,108,1024,2,21,1,134,15,"{Adhikāro}ti guṇasampannenāpi yena attano jīvitaṃ buddhānaṃ pariccattaṃ hoti, tassa iminā adhikārena sampannasseva samijjhati, na itarassa. "
  7662. 467662,108,1025,2,22,1,150,17,"{Chandatā}ti abhinīhārasampannassāpi yassa buddhakārakadhammānaṃ atthāya mahanto chando vāyāmo ca ussāho ca pariyeṭṭhi ca, tasseva samijjhati, na itarassa. "
  7663. 467663,108,1025,23,47,1,169,19,"Tatridaṃ chandamahantatāya opammaṃ– sace hi evamassa,‘‘ yo pana sakalacakkavāḷagabbhaṃ ekodakībhūtaṃ attano bāhubalena uttaritvā pāraṃ gantuṃ samattho, so buddhattaṃ pāpuṇāti. "
  7664. 467664,108,1025,48,104,1,161,23,"Yo panimaṃ attano dukkaraṃ na maññati‘ ahaṃ imaṃ uttaritvā pāraṃ gamissāmī’’’ ti evaṃ mahatā chandena ussāhena samannāgato hoti, tassa patthanā samijjhati, na itarassa( su. ni. aṭṭha.1. khaggavisāṇasuttavaṇṇanā; apa. aṭṭha.1. dūrenidāna, sumedhakathā; cariyā. aṭṭha. pakiṇṇakakathā). "
  7665. 467665,108,1026,2,13,1,91,10,Sumedhapaṇḍito pana ime aṭṭha dhamme samodhānetvāva buddhabhāvāya abhinīhāraṃ katvā nipajji.
  7666. 467666,108,1026,14,24,1,105,10,Dīpaṅkaropi bhagavā āgantvā sumedhapaṇḍitassa sīsabhāge ṭhatvā kalalapiṭṭhe nipannaṃ sumedhatāpasaṃ disvā–
  7667. 467667,108,1026,25,48,1,131,17,"‘‘ ayaṃ tāpaso buddhattāya abhinīhāraṃ katvā nipanno, ijjhissati nu kho etassa patthanā, udāhu no’’ ti anāgataṃsañāṇaṃ pesetvā upadhārento–"
  7668. 467668,108,1026,49,67,1,131,14,‘‘ ito kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni atikkamitvā gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti ñatvā ṭhitakova parisamajjhe byākāsi–
  7669. 467669,108,1026,68,84,1,75,10,"‘‘ passatha no, tumhe bhikkhave, imaṃ uggatapaṃ tāpasaṃ kalalapiṭṭhe nipannan’’ ti."
  7670. 467670,108,1026,85,93,1,14,3,"‘‘ Evaṃ, bhante’’ ti. "
  7671. 467671,108,1026,94,116,1,186,20,"Ayaṃ buddhattāya abhinīhāraṃ katvā nipanno, samijjhissati imassa tāpasassa patthanā, ayañhi ito kappasatasahassādhikānaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho loke bhavissati. "
  7672. 467672,108,1026,117,155,1,228,32,"Tasmiṃ panassa attabhāve kapilavatthu nāma nagaraṃ nivāso bhavissati, mahāmāyā nāma devī mātā, suddhodano nāma rājā pitā, upatisso ca kolito ca dve aggasāvakā, ānando nāma upaṭṭhāko, khemā ca uppalavaṇṇā ca dve aggasāvikā bhavissanti . "
  7673. 467673,108,1026,156,177,1,232,21,Ayaṃ paripakkañāṇo hutvā mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā mahāpadhānaṃ padahitvā nigrodhamūle sujātāya nāma kumāriyā dinnaṃ pāyāsaṃ paṭiggahetvā nerañjarāya tīre paribhuñjitvā bodhimaṇḍaṃ āruyha assattharukkhamūle abhisambujjhissatīti.
  7674. 467674,108,1026,178,180,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7675. 467675,108,1027,2,4,1,0,0,60.
  7676. 467676,108,1028,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Dīpaṅkaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; "
  7677. 467677,108,1029,2,8,1,40,5,"Ussīsake maṃ ṭhatvāna, idaṃ vacanamabravi. "
  7678. 467678,108,1030,2,4,1,0,0,61.
  7679. 467679,108,1031,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Passatha imaṃ tāpasaṃ, jaṭilaṃ uggatāpanaṃ; "
  7680. 467680,108,1032,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati. "
  7681. 467681,108,1033,2,4,1,0,0,62.
  7682. 467682,108,1034,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Ahū kapilavhayā rammā, nikkhamitvā tathāgato; "
  7683. 467683,108,1035,2,7,1,41,4,"Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ. "
  7684. 467684,108,1036,2,4,1,0,0,63.
  7685. 467685,108,1037,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Ajapālarukkhamūlasmiṃ, nisīditvā tathāgato; "
  7686. 467686,108,1038,2,7,1,41,4,"Tattha pāyāsaṃ paggayha, nerañjaramupehiti. "
  7687. 467687,108,1039,2,4,1,0,0,64.
  7688. 467688,108,1040,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Nerañjarāya tīramhi, pāyāsaṃ ada so jino; "
  7689. 467689,108,1041,2,5,1,38,2,"Paṭiyattavaramaggena , bodhimūlamupehiti. "
  7690. 467690,108,1042,2,4,1,0,0,65.
  7691. 467691,108,1043,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Tato padakkhiṇaṃ katvā, bodhimaṇḍaṃ anuttaro; "
  7692. 467692,108,1044,2,6,1,42,3,"Assattharukkhamūlamhi , bujjhissati mahāyaso. "
  7693. 467693,108,1045,2,4,1,0,0,66.
  7694. 467694,108,1046,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati; "
  7695. 467695,108,1047,2,9,1,40,6,"Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo. "
  7696. 467696,108,1048,2,4,1,0,0,67.
  7697. 467697,108,1049,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā; "
  7698. 467698,108,1050,2,9,1,39,6,"Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā; "
  7699. 467699,108,1051,2,7,1,41,4,"Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ. "
  7700. 467700,108,1052,2,4,1,0,0,68.
  7701. 467701,108,1053,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā; "
  7702. 467702,108,1054,2,7,1,36,4,"Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā. "
  7703. 467703,108,1055,2,4,1,0,0,69.
  7704. 467704,108,1056,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati; "
  7705. 467705,108,1057,2,8,1,43,5,"Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā; "
  7706. 467706,108,1058,2,11,1,44,6,"Uttarā nandamātā ca, aggā hessantupaṭṭhikā’’ ti. "
  7707. 467707,108,1059,2,9,1,54,6,Tattha {lokavidū}ti sabbathā viditalokattā pana lokavidū.
  7708. 467708,108,1059,10,23,1,98,11,Bhagavā hi sabhāvato samudayato nirodhato nirodhūpāyatoti sabbathāpi lokaṃ avedi aññāsi paṭivijjhi.
  7709. 467709,108,1059,24,27,1,24,3,Tasmā lokavidūti vuccati.
  7710. 467710,108,1059,28,29,1,7,1,Yathāha–
  7711. 467711,108,1060,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Tasmā have lokavidū sumedho, lokantagū vūsitabrahmacariyo; "
  7712. 467712,108,1061,2,31,1,58,8,"Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā, nāsīsatī lokamimaṃ parañcā’’ ti.( saṃ. ni.1.107; a. ni.4.46); "
  7713. 467713,108,1062,2,12,1,51,7,"Api ca tayo lokā– saṅkhāraloko, sattaloko, okāsalokoti. "
  7714. 467714,108,1062,13,19,1,62,6,Tattha saṅkhāraloko nāma paṭiccasamuppannā pathaviādayo dhammā.
  7715. 467715,108,1062,20,27,1,59,7,Sattaloko nāma saññino asaññino nevasaññināsaññino ca sattā.
  7716. 467716,108,1062,28,32,1,37,4,Okāsaloko nāma sattānaṃ nivāsaṭṭhānaṃ.
  7717. 467717,108,1062,33,44,1,77,10,"Ime pana tayopi lokā bhagavatā yathāsabhāvato viditā, tasmā lokavidūti vuccati. "
  7718. 467718,108,1062,45,54,1,84,8,Āhutīnaṃ {paṭiggaho}ti dānānaṃ paṭiggahetuṃ arahattā dakkhiṇeyyattā āhutīnaṃ paṭiggaho.
  7719. 467719,108,1062,55,63,1,46,6,Ussīsake maṃ {ṭhatvānā}ti mama sīsasamīpe ṭhatvā.
  7720. 467720,108,1062,64,70,1,43,6,Idaṃ idāni vattabbaṃ vacanaṃ abravīti attho.
  7721. 467721,108,1062,71,80,1,47,8,"Jaṭilan ti jaṭā assa santīti jaṭilo, taṃ jaṭilaṃ. "
  7722. 467722,108,1062,81,84,1,26,3,Uggatāpanan ti uggatāpasaṃ.
  7723. 467723,108,1062,85,91,1,24,4,"{Ahū}ti ahani, athāti attho. "
  7724. 467724,108,1062,92,95,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  7725. 467725,108,1062,96,100,1,36,3,{Kapilavhayā}ti kapilaavhayā abhidhānā.
  7726. 467726,108,1062,101,104,1,18,2,{Rammā}ti ramaṇīyato.
  7727. 467727,108,1062,105,108,1,19,3,Padhānan ti vīriyaṃ.
  7728. 467728,108,1062,109,113,1,24,3,{Ehitī}ti essati gamissati.
  7729. 467729,108,1062,114,116,1,24,2,Sesagāthāsu uttānamevāti.
  7730. 467730,108,1063,2,4,1,19,2,Tato sumedhapaṇḍito–
  7731. 467731,108,1063,5,16,1,60,7,‘‘ mayhaṃ kira patthanā samijjhissatī’’ ti sañjātasomanasso ahosi.
  7732. 467732,108,1063,17,21,1,43,4,Mahājano dīpaṅkaradasabalassa vacanaṃ sutvā–
  7733. 467733,108,1063,22,32,1,56,6,‘‘ sumedhatāpaso kira buddhabījaṅkuro’’ ti haṭṭhatuṭṭho ahosi.
  7734. 467734,108,1063,33,35,1,15,2,Evañcassa ahosi–
  7735. 467735,108,1063,36,74,1,274,32,"‘‘ yathā nāma puriso nadiṃ taranto ujukena titthena tarituṃ asakkonto heṭṭhātitthena uttarati, evameva mayaṃ dīpaṅkaradasabalassa sāsane maggaphalaṃ alabhamānā anāgate yadā tvaṃ buddho bhavissasi, tadā tava sammukhā maggaphalaṃ sacchikātuṃ samatthā bhaveyyāmā’’ ti patthanaṃ akaṃsu. "
  7736. 467736,108,1063,75,85,1,108,10,Dīpaṅkaradasabalo bodhisattaṃ mahāsattaṃ pasaṃsitvā aṭṭhahi pupphamuṭṭhīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
  7737. 467737,108,1063,86,98,1,103,12,Tepi catusatasahassā khīṇāsavā bodhisattaṃ pupphehi ca gandhehi ca pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
  7738. 467738,108,1063,99,105,1,52,6,Devamanussā pana tatheva pūjetvā vanditvā pakkamiṃsu.
  7739. 467739,108,1064,2,47,1,640,43,Atha sabbalokamatidīpaṅkaro dīpaṅkaro bhagavā catūhi khīṇāsavasatasahassehi parivuto rammanagaravāsīhi pūjiyamāno devatāhi abhivandiyamāno sañjhāppabhānurañjitavarakanakagirisikharo viya jaṅgamamāno anekesu pāṭihāriyesu vattamānesu tena alaṅkatapaṭiyattena maggena gantvā nānāsurabhikusumagandhavāsitaṃ cuṇṇasammodagandhaṃ samussitadhajapaṭākaṃ gandhānubaddhahadayehi bhamaragaṇehi gumbagumbāyamānaṃ dhūpandhakāraṃ amarapurasadisasobhaṃ abhirammaṃ rammanagaraṃ pavisitvā paññatte mahārahe buddhāsane yugandharamatthake saradasamayarucirakararajanikaro timiranikaranidhanakaro kamalavanavikasanakaro divasakaro viya dasabaladivasakaro nisīdi.
  7740. 467740,108,1064,48,54,1,57,6,Bhikkhusaṅghopi paṭipāṭiyā attano attano pattāsane nisīdi.
  7741. 467741,108,1064,55,68,1,179,13,Rammanagaravāsino pana upāsakā saddhādiguṇasampannā nānāvidhakhajjādīhi samalaṅkataṃ vaṇṇagandharasasampannaṃ asadisaṃ sukhanidānaṃ dānaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa adaṃsu.
  7742. 467742,108,1065,2,17,1,140,14,Atha kho bodhisatto dasabalassa byākaraṇaṃ sutvā buddhabhāvaṃ karatalagatamiva maññamāno pamuditahadayo sabbesu paṭikkantesu sayanā vuṭṭhāya–
  7743. 467743,108,1065,18,29,1,69,7,‘‘ pāramiyo vicinissāmī’’ ti puppharāsimatthake pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi.
  7744. 467744,108,1065,30,36,1,72,6,Evaṃ nisinne mahāsatte sakaladasasahassacakkavāḷadevatā sādhukāraṃ datvā–
  7745. 467745,108,1065,37,45,1,60,5,"‘‘ ayya sumedhatāpasa, porāṇakabodhisattānaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā–"
  7746. 467746,108,1065,46,68,1,156,18,"‘ pāramiyo vicinissāmī’ ti nisinnakāle yāni pubbanimittāni nāma paññāyanti, tāni sabbānipi ajja pātubhūtāni nissaṃsayena tvaṃ buddho bhavissasi, mayametaṃ jānāma–"
  7747. 467747,108,1065,69,93,1,161,19,"‘ yassetāni nimittāni paññāyanti, so ekanteneva buddho bhavissati’ tasmā tvaṃ attano vīriyaṃ daḷhaṃ katvā paggaṇhā’’ ti bodhisattaṃ nānappakārāhi thutīhi abhitthaviṃsu. "
  7748. 467748,108,1065,94,96,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7749. 467749,108,1066,2,4,1,0,0,70.
  7750. 467750,108,1067,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino; "
  7751. 467751,108,1068,2,8,1,38,5,"Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ. "
  7752. 467752,108,1069,2,4,1,0,0,71.
  7753. 467753,108,1070,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti hasanti ca; "
  7754. 467754,108,1071,2,7,1,41,4,"Katañjalī namassanti, dasasahassī sadevakā. "
  7755. 467755,108,1072,2,4,1,0,0,72.
  7756. 467756,108,1073,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ; "
  7757. 467757,108,1074,2,8,1,40,5,"Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ. "
  7758. 467758,108,1075,2,4,1,0,0,73.
  7759. 467759,108,1076,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya; "
  7760. 467760,108,1077,2,7,1,42,4,"Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ. "
  7761. 467761,108,1078,2,4,1,0,0,74.
  7762. 467762,108,1079,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ; "
  7763. 467763,108,1080,2,8,1,40,5,"Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ. "
  7764. 467764,108,1081,2,4,1,0,0,75.
  7765. 467765,108,1082,2,11,1,37,5,"‘ ‘ Dīpaṅkaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; "
  7766. 467766,108,1083,2,8,1,45,5,"Mama kammaṃ pakittetvā, dakkhiṇaṃ pādamuddhari. "
  7767. 467767,108,1084,2,4,1,0,0,76.
  7768. 467768,108,1085,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ye tatthāsuṃ jinaputtā, padakkhiṇamakaṃsu maṃ; "
  7769. 467769,108,1086,2,9,1,44,6,"Devā manussā asurā ca, abhivādetvāna pakkamuṃ. "
  7770. 467770,108,1087,2,4,1,0,0,77.
  7771. 467771,108,1088,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dassanaṃ me atikkante, sasaṅghe lokanāyake; "
  7772. 467772,108,1089,2,8,1,43,5,"Sayanā vuṭṭhahitvāna, pallaṅkaṃ ābhujiṃ tadā. "
  7773. 467773,108,1090,2,4,1,0,0,78.
  7774. 467774,108,1091,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Sukhena sukhito homi, pāmojjena pamodito; "
  7775. 467775,108,1092,2,9,1,43,6,"Pītiyā ca abhissanno, pallaṅkaṃ ābhujiṃ tadā. "
  7776. 467776,108,1093,2,4,1,0,0,79.
  7777. 467777,108,1094,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Pallaṅkena nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā; "
  7778. 467778,108,1095,2,9,1,43,6,"Vasībhūto ahaṃ jhāne, abhiññāsu pāramiṃ gato. "
  7779. 467779,108,1096,2,4,1,0,0,80.
  7780. 467780,108,1097,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sahassiyamhi lokamhi, isayo natthi me samā; "
  7781. 467781,108,1098,2,8,1,41,5,"Asamo iddhidhammesu, alabhiṃ īdisaṃ sukhaṃ. "
  7782. 467782,108,1099,2,4,1,0,0,81.
  7783. 467783,108,1100,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Pallaṅkābhujane mayhaṃ, dasasahassādhivāsino; "
  7784. 467784,108,1101,2,8,1,45,5,"Mahānādaṃ pavattesuṃ, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7785. 467785,108,1102,2,4,1,0,0,82.
  7786. 467786,108,1103,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Yā pubbe bodhisattānaṃ, pallaṅkavaramābhuje; "
  7787. 467787,108,1104,2,8,1,40,5,"Nimittāni padissanti, tāni ajja padissare. "
  7788. 467788,108,1105,2,4,1,0,0,83.
  7789. 467789,108,1106,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sītaṃ byapagataṃ hoti, uṇhañca upasammati; "
  7790. 467790,108,1107,2,9,1,45,6,"Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7791. 467791,108,1108,2,4,1,0,0,84.
  7792. 467792,108,1109,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Dasasahassī lokadhātu, nissaddā honti nirākulā; "
  7793. 467793,108,1110,2,9,1,45,6,"Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7794. 467794,108,1111,2,4,1,0,0,85.
  7795. 467795,108,1112,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Mahāvātā na vāyanti, na sandanti savantiyo; "
  7796. 467796,108,1113,2,9,1,45,6,"Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7797. 467797,108,1114,2,4,1,0,0,86.
  7798. 467798,108,1115,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Thalajā dakajā pupphā, sabbe pupphanti tāvade; "
  7799. 467799,108,1116,2,9,1,47,6,"Tepajja pupphitā sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7800. 467800,108,1117,2,4,1,0,0,87.
  7801. 467801,108,1118,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Latā vā yadi vā rukkhā, phalabhārā honti tāvade; "
  7802. 467802,108,1119,2,9,1,46,6,"Tepajja phalitā sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7803. 467803,108,1120,2,4,1,0,0,88.
  7804. 467804,108,1121,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, ratanā jotanti tāvade; "
  7805. 467805,108,1122,2,9,1,47,6,"Tepajja ratanā jotanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7806. 467806,108,1123,2,4,1,0,0,89.
  7807. 467807,108,1124,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Mānussakā ca dibbā ca, turiyā vajjanti tāvade; "
  7808. 467808,108,1125,2,8,1,47,5,"Tepajjubho abhiravanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7809. 467809,108,1126,2,4,1,0,0,90.
  7810. 467810,108,1127,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Vicittapupphā gaganā, abhivassanti tāvade; "
  7811. 467811,108,1128,2,9,1,45,6,"Tepi ajja pavassanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7812. 467812,108,1129,2,4,1,0,0,91.
  7813. 467813,108,1130,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Mahāsamuddo ābhujati, dasasahassī pakampati; "
  7814. 467814,108,1131,2,8,1,47,5,"Tepajjubho abhiravanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7815. 467815,108,1132,2,4,1,0,0,92.
  7816. 467816,108,1133,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Nirayepi dasasahasse, aggī nibbanti tāvade; "
  7817. 467817,108,1134,2,9,1,45,6,"Tepajja nibbutā aggī, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7818. 467818,108,1135,2,4,1,0,0,93.
  7819. 467819,108,1136,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Vimalo hoti sūriyo, sabbā dissanti tārakā; "
  7820. 467820,108,1137,2,9,1,45,6,"Tepi ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7821. 467821,108,1138,2,4,1,0,0,94.
  7822. 467822,108,1139,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Anovaṭṭhena udakaṃ, mahiyā ubbhijji tāvade; "
  7823. 467823,108,1140,2,8,1,49,5,"Tampajjubbhijjate mahiyā, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7824. 467824,108,1141,2,4,1,0,0,95.
  7825. 467825,108,1142,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Tārāgaṇā virocanti, nakkhattā gaganamaṇḍale; "
  7826. 467826,108,1143,2,8,1,45,5,"Visākhā candimāyuttā, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7827. 467827,108,1144,2,4,1,0,0,96.
  7828. 467828,108,1145,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Bilāsayā darīsayā, nikkhamanti sakāsayā; "
  7829. 467829,108,1146,2,9,1,46,6,"Tepajja āsayā chuddhā, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7830. 467830,108,1147,2,4,1,0,0,97.
  7831. 467831,108,1148,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Na honti aratī sattānaṃ, santuṭṭhā honti tāvade; "
  7832. 467832,108,1149,2,9,1,48,6,"Tepajja sabbe santuṭṭhā, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7833. 467833,108,1150,2,4,1,0,0,98.
  7834. 467834,108,1151,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Rogā tadupasammanti, jighacchā ca vinassasi; "
  7835. 467835,108,1152,2,9,1,45,6,"Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7836. 467836,108,1153,2,4,1,0,0,99.
  7837. 467837,108,1154,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Rogā tadā tanu hoti, doso moho vinassasi; "
  7838. 467838,108,1155,2,9,1,45,6,"Tepajja vigatā sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7839. 467839,108,1156,2,4,1,0,0,100.
  7840. 467840,108,1157,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Bhayaṃ tadā na bhavati, ajjapetaṃ padissati; "
  7841. 467841,108,1158,2,9,1,44,6,"Tena liṅgena jānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7842. 467842,108,1159,2,4,1,0,0,101.
  7843. 467843,108,1160,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Rajonuddhaṃsatī uddhaṃ, ajjapetaṃ padissati; "
  7844. 467844,108,1161,2,9,1,44,6,"Tena liṅgena jānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7845. 467845,108,1162,2,4,1,0,0,102.
  7846. 467846,108,1163,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Aniṭṭhagandho pakkamati, dibbagandho pavāyati; "
  7847. 467847,108,1164,2,9,1,46,6,"Sopajja vāyatī gandho, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7848. 467848,108,1165,2,4,1,0,0,103.
  7849. 467849,108,1166,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Sabbe devā padissanti, ṭhapayitvā arūpino; "
  7850. 467850,108,1167,2,9,1,47,6,"Tepajja sabbe dissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7851. 467851,108,1168,2,4,1,0,0,104.
  7852. 467852,108,1169,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yāvatā nirayā nāma, sabbe dissanti tāvade; "
  7853. 467853,108,1170,2,9,1,47,6,"Tepajja sabbe dissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7854. 467854,108,1171,2,4,1,0,0,105.
  7855. 467855,108,1172,2,14,1,40,8,"‘ ‘ Kuṭṭā kavāṭā selā ca, na hontāvaraṇā tadā; "
  7856. 467856,108,1173,2,8,1,43,5,"Ākāsabhūtā tepajja, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7857. 467857,108,1174,2,4,1,0,0,106.
  7858. 467858,108,1175,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Cutī ca upapattī ca, khaṇe tasmiṃ na vijjati; "
  7859. 467859,108,1176,2,8,1,45,5,"Tānipajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi. "
  7860. 467860,108,1177,2,4,1,0,0,107.
  7861. 467861,108,1178,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Daḷhaṃ paggaṇha vīriyaṃ, mā nivatta abhikkama; "
  7862. 467862,108,1179,2,11,1,47,6,"Mayampetaṃ vijānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasī’’ ti. "
  7863. 467863,108,1180,2,13,1,95,11,Tattha idaṃ sutvāna vacanan ti idaṃ dīpaṅkarassa bhagavato bodhisattassa byākaraṇavacanaṃ sutvā.
  7864. 467864,108,1180,14,20,1,46,5,{Asamassā}ti samassa sadisassa abhāvato asamassa.
  7865. 467865,108,1180,21,22,1,7,1,Yathāha–
  7866. 467866,108,1181,2,13,1,40,9,"‘ ‘ Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati; "
  7867. 467867,108,1182,2,43,1,46,6,"Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggalo’’ ti.( ma. ni.1.285;2.341; mahāva.11; kathā.405; mi. pa.4.5.11); "
  7868. 467868,108,1183,2,12,1,78,8,"{Mahesino}ti mahante sīlasamādhipaññākkhandhe esi gavesīti mahesī, tassa mahesino. "
  7869. 467869,108,1183,13,26,1,116,11,"{Naramarū}ti narā ca amarā ca, ukkaṭṭhaniddeso panāyaṃ sabbepi dasasahassilokadhātuyā nāgasupaṇṇayakkhādayopi āmoditāva. "
  7870. 467870,108,1183,27,37,1,72,10,Buddhabījaṃ kira ayan ti ayaṃ kira buddhaṅkuro uppannoti āmoditāti attho.
  7871. 467871,108,1184,2,6,1,36,3,{Ukkuṭṭhisaddā}ti unnādasaddā vattanti.
  7872. 467872,108,1184,7,12,1,38,4,{Apphoṭentī}ti hatthehi bāhā abhihananti.
  7873. 467873,108,1184,13,16,1,36,2,{Dasasahassī}ti dasasahassilokadhātuyo.
  7874. 467874,108,1184,17,25,1,62,7,{Sadevakā}ti saha devehi sadevakā dasasahassī namassantīti attho.
  7875. 467875,108,1184,26,34,1,40,6,"{Yadimassā}ti yadi imassa, ayameva vā pāṭho. "
  7876. 467876,108,1184,35,40,1,38,4,{Virajjhissāmā}ti yadi na sampāpuṇissāma.
  7877. 467877,108,1184,41,46,1,33,4,Anāgatamhi {addhāne}ti anāgate kāle.
  7878. 467878,108,1184,47,50,1,20,2,{Hessāmā}ti bhavissāma.
  7879. 467879,108,1184,51,54,1,24,2,{Sammukhā}ti sammukhībhūtā.
  7880. 467880,108,1184,55,61,1,39,5,"Iman ti imassa, sāmiatthe upayogavacanaṃ. "
  7881. 467881,108,1185,2,15,1,51,6,"Nadiṃ {tarantā}ti nadītaraṇakā,‘‘ naditarantā’’ tipi pāṭho. "
  7882. 467882,108,1185,16,19,1,31,3,Paṭititthan ti paṭimukhatitthaṃ.
  7883. 467883,108,1185,20,23,1,24,2,{Virajjhiyā}ti virajjhitvā.
  7884. 467884,108,1185,24,35,1,74,9,Yadi {muñcāmā}ti yadi imaṃ bhagavantaṃ muñcitvā akatakiccā gamissāmāti attho.
  7885. 467885,108,1185,36,43,1,55,6,Mama kammaṃ {pakittetvā}ti mama bhāvitamatthaṃ byākaritvā.
  7886. 467886,108,1185,44,59,1,74,8,"Dakkhiṇaṃ {pādamuddharī}ti dakkhiṇaṃ pādaṃ ukkhipi,‘‘ katapadakkhiṇo’’ tipi pāṭho. "
  7887. 467887,108,1186,2,7,1,40,4,{Jinaputtā}ti dīpaṅkarassa satthuno sāvakā.
  7888. 467888,108,1186,8,35,1,246,26,"Devā manussā asurā ca, abhivādetvāna pakkamun ti devādayo sabbepi ime maṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pupphādīhi pūjetvā suppatiṭṭhitapañcaṅgā vanditvā nivattitvā punappunaṃ oloketvā madhuratthabyañjanāhi nānappakārāhi thutīhi vaṇṇentā pakkamiṃsu."
  7889. 467889,108,1186,36,49,1,57,8,"‘‘ Narā nāgā ca gandhabbā, abhivādetvāna pakkamun’’ tipi pāṭho. "
  7890. 467890,108,1187,2,10,1,63,7,Dassanaṃ me {atikkante}ti mama dassanavisayaṃ bhagavati atikkante.
  7891. 467891,108,1187,11,19,1,31,4,‘‘ Jahite dassanūpacāre’’ tipi pāṭho.
  7892. 467892,108,1187,20,28,1,52,6,"{Sasaṅghe}ti saddhiṃ saṅghena sasaṅgho, tasmiṃ sasaṅghe. "
  7893. 467893,108,1187,29,35,1,58,5,Sayanā {vuṭṭhahitvānā}ti nipannaṭṭhānato kalalato uṭṭhahitvā.
  7894. 467894,108,1187,36,44,1,69,8,Pallaṅkaṃ ābhujin ti katapallaṅko hutvā puppharāsimhi nisīdinti attho.
  7895. 467895,108,1187,45,61,1,71,10,"‘‘ Haṭṭho haṭṭhena cittena, āsanā vuṭṭhahiṃ tadā’’ tipi pāṭho, so uttānatthova. "
  7896. 467896,108,1188,2,7,1,37,4,Pītiyā ca {abhissanno}ti pītiparipphuṭo.
  7897. 467897,108,1188,8,11,1,27,2,{Vasībhūto}ti vasībhāvappatto.
  7898. 467898,108,1188,12,15,1,35,2,{Jhāne}ti rūpāvacarārūpāvacarajhānesu.
  7899. 467899,108,1188,16,19,1,29,2,{Sahassiyamhī}ti dasasahassiyaṃ.
  7900. 467900,108,1188,20,23,1,21,2,{Lokamhī}ti lokadhātuyā.
  7901. 467901,108,1188,24,29,1,21,4,Me {samā}ti mayā sadisā.
  7902. 467902,108,1188,30,51,1,83,13,Avisesena‘‘ me samā natthī’’ ti vatvā idāni tameva niyamento‘‘ asamo iddhidhammesū’’ ti āha.
  7903. 467903,108,1188,52,58,1,52,5,Tattha {iddhidhammesū}ti pañcasu iddhidhammesūti attho.
  7904. 467904,108,1188,59,62,1,21,3,Alabhin ti paṭilabhiṃ.
  7905. 467905,108,1188,63,68,1,34,5,Īdisaṃ sukhan ti īdisaṃ somanassaṃ.
  7906. 467906,108,1189,2,35,1,368,29,Atha sumedhatāpaso dasabalassa byākaraṇaṃ sutvā buddhabhāvaṃ karatalagatakālamiva maññamāno pamuditahadayo dasasu lokadhātusahassesu suddhāvāsamahābrahmāno atītabuddhadassāvino niyatabodhisattānaṃ byākaraṇe uppajjamānapāṭihāriyadassanena tathāgatavacanassa avitathataṃ pakāsento maṃ paritosayantā imā gāthāyo āhaṃsūti dassento bhagavā‘‘ pallaṅkābhujane mayhan’’ tiādimāha.
  7907. 467907,108,1190,2,9,1,53,6,Tattha pallaṅkābhujane mayhan ti mama pallaṅkābhujane.
  7908. 467908,108,1190,10,13,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  7909. 467909,108,1190,14,18,1,53,3,{Dasasahassādhivāsino}ti dasasahassivāsino mahābrahmāno.
  7910. 467910,108,1190,19,29,1,61,8,"Yā {pubbe}ti yāni pubbe, vibhattilopaṃ katvā vuttanti veditabbaṃ. "
  7911. 467911,108,1190,30,33,1,41,2,{Pallaṅkavaramābhuje}ti varapallaṅkābhujane.
  7912. 467912,108,1190,34,41,1,51,5,Nimittāni {padissantī}ti nimittāni padissiṃsūti attho.
  7913. 467913,108,1190,42,46,1,44,4,Atītavacane vattabbe vattamānavacanaṃ vuttaṃ.
  7914. 467914,108,1190,47,53,1,42,5,"Kiñcāpi vuttaṃ, atītavasena attho gahetabbo. "
  7915. 467915,108,1190,54,70,1,121,13,"Tāni ajja {padissare}ti pubbepi niyatabodhisattānaṃ pallaṅkābhujane yāni nimittāni uppajjiṃsu, tāni nimittāni ajja padissare. "
  7916. 467916,108,1190,71,77,1,46,6,Tasmā tvaṃ dhuvameva buddho bhavissasīti attho.
  7917. 467917,108,1190,78,95,1,93,12,"Na pana tāniyeva nimittāni uppajjiṃsu, taṃsadisattā‘‘ tāni ajja padissare’’ ti vuttanti veditabbaṃ. "
  7918. 467918,108,1191,2,5,1,17,3,Sītan ti sītattaṃ.
  7919. 467919,108,1191,6,10,1,27,4,Byapagatan ti gataṃ vigataṃ.
  7920. 467920,108,1191,11,15,1,41,3,{Tānī}ti sītavigamanauṇhupasamanānīti attho.
  7921. 467921,108,1191,16,20,1,27,3,{Nissaddā}ti asaddā anigghosā.
  7922. 467922,108,1191,21,28,1,35,5,"{Nirākulā}ti anākulā, ayameva vā pāṭho. "
  7923. 467923,108,1191,29,35,1,38,5,Na {sandantī}ti na vahanti nappavattanti.
  7924. 467924,108,1191,36,39,1,18,2,{Savantiyo}ti nadiyo.
  7925. 467925,108,1191,40,43,1,24,2,{Tānī}ti avāyanaasandanāni.
  7926. 467926,108,1191,44,48,1,43,3,{Thalajā}ti pathavitalapabbatarukkhesu jātāni.
  7927. 467927,108,1191,49,53,1,25,3,{Dakajā}ti odakāni pupphāni.
  7928. 467928,108,1191,54,65,1,100,9,"{Pupphantī}ti pubbe bodhisattānaṃ pupphiṃsu, atītatthe vattamānavacanaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ. "
  7929. 467929,108,1191,66,74,1,58,7,Tepajja {pupphitānī}ti tāni pupphāni ajja pupphitānīti attho.
  7930. 467930,108,1192,2,5,1,23,2,{Phalabhārā}ti phaladharā.
  7931. 467931,108,1192,6,30,1,79,13,"{Tepajjā}ti tepi ajja, pulliṅgavasena‘‘ tepī’’ ti vuttaṃ,‘‘ latā vā rukkhā vā’’ ti vuttattā. "
  7932. 467932,108,1192,31,34,1,22,2,{Phalitā}ti sañjātaphalā.
  7933. 467933,108,1192,35,48,1,83,11,Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā {cā}ti ākāsagatā ca bhūmigatā ca {ratanānī}ti muttādīni ratanāni.
  7934. 467934,108,1192,49,52,1,19,2,{Jotantī}ti obhāsanti.
  7935. 467935,108,1192,53,58,1,40,4,{Mānussakā}ti manussānaṃ santakā mānussakā.
  7936. 467936,108,1192,59,64,1,29,4,{Dibbā}ti devānaṃ santakā dibbā.
  7937. 467937,108,1192,65,74,1,68,8,{Turiyā}ti ātataṃ vitataṃ ātatavitataṃ susiraṃ ghananti pañca turiyāni.
  7938. 467938,108,1192,75,81,1,64,6,Tattha ātataṃ nāma cammapariyonaddhesu bheriādīsu ekatalaturiyaṃ.
  7939. 467939,108,1192,82,85,1,24,3,Vitataṃ nāma ubhayatalaṃ.
  7940. 467940,108,1192,86,91,1,59,5,Ātatavitataṃ nāma sabbato pariyonaddhaṃ mahativallakiādikaṃ.
  7941. 467941,108,1192,92,95,1,23,3,Susiraṃ nāma vaṃsādikaṃ.
  7942. 467942,108,1192,96,99,1,26,3,Ghanaṃ nāma sammatāḷādikaṃ.
  7943. 467943,108,1192,100,109,1,76,7,"{Vajjantī}ti heṭṭhā vuttanayena vajjiṃsu, atītatthe vattamānavacanaṃ veditabbaṃ. "
  7944. 467944,108,1192,110,115,1,33,5,Esa nayo upari īdisesu vacanesupi.
  7945. 467945,108,1192,116,129,1,102,11,"{Abhiravantī}ti tatra tatra kusalehi sumuñcitā suppatāḷitā suvāditā viya abhiravanti, abhinadantīti attho. "
  7946. 467946,108,1193,2,8,1,52,4,{Vicittapupphā}ti vicitrāni nānāgandhavaṇṇāni pupphāni.
  7947. 467947,108,1193,9,15,1,45,4,"{Abhivassantī}ti abhivassiṃsu, nipatiṃsūti attho. "
  7948. 467948,108,1193,16,26,1,98,8,"{Tepī}ti tānipi vicitrapupphāni abhivassantāni padissanti, devabrahmagaṇehi okiriyamānānīti adhippāyo. "
  7949. 467949,108,1193,27,30,1,19,2,{Ābhujatī}ti osakkati.
  7950. 467950,108,1193,31,38,1,52,5,{Tepajjubho}ti tepi ajja ubho mahāsamuddadasasahassiyo.
  7951. 467951,108,1193,39,42,1,25,2,{Abhiravantī}ti abhinadanti.
  7952. 467952,108,1193,43,46,1,17,2,{Niraye}ti nirayesu.
  7953. 467953,108,1193,47,50,1,30,2,{Dasasahassā}ti anekadasasahassā.
  7954. 467954,108,1193,51,58,1,41,5,"{Nibbantī}ti sammanti, santiṃ upentīti attho. "
  7955. 467955,108,1193,59,63,1,20,2,{Tārakā}ti nakkhattāni .
  7956. 467956,108,1193,64,75,1,75,10,Tepi ajja {padissantī}ti tepi sūriyassa vimalabhāvā tārakā ajja divā dissanti.
  7957. 467957,108,1194,2,8,1,48,4,"{Anovaṭṭhenā}ti anovaṭṭhe, bhummatthe karaṇavacanaṃ. "
  7958. 467958,108,1194,9,14,1,34,4,Atha vā {anovaṭṭhe}ti anabhivaṭṭhepi.
  7959. 467959,108,1194,15,27,1,52,7,{Nā}ti nipātamattaṃ‘‘ sutvā na dūtavacanan’’ tiādīsu viya.
  7960. 467960,108,1194,28,38,1,78,8,"{Tampajjubbhijjate}ti tampi udakaṃ ajja ubbhijjati, ubbhijjitvā uṭṭhahatīti attho. "
  7961. 467961,108,1194,39,44,1,34,3,"{Mahiyā}ti pathaviyā, nissakkavacanaṃ. "
  7962. 467962,108,1194,45,50,1,43,4,{Tārāgaṇā}ti gahanakkhattādayo sabbe tāragaṇā.
  7963. 467963,108,1194,51,55,1,30,3,{Nakkhattā}ti nakkhattatārakā ca.
  7964. 467964,108,1194,56,61,1,54,4,{Gaganamaṇḍale}ti sakalagaganamaṇḍalaṃ virocantīti attho.
  7965. 467965,108,1194,62,66,1,46,3,{Bilāsayā}ti bilāsayā ahinakulakumbhīlagodhādayo.
  7966. 467966,108,1194,67,70,1,20,2,{Darīsayā}ti jharāsayā.
  7967. 467967,108,1194,71,74,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  7968. 467968,108,1194,75,78,1,25,2,{Nikkhamantī}ti nikkhamiṃsu.
  7969. 467969,108,1194,79,84,1,32,4,{Sakāsayā}ti attano attano āsayato.
  7970. 467970,108,1194,85,92,1,19,3,‘‘ Tadāsayā’’ tipi pāṭho.
  7971. 467971,108,1194,93,102,1,45,7,"Tassa tadā tasmiṃ kāle, āsayato, bilatoti attho. "
  7972. 467972,108,1194,103,110,1,50,5,"{Chuddhā}ti suchuddhā suvuddhāritā, nikkhantāti attho. "
  7973. 467973,108,1195,2,5,1,16,2,{Aratī}ti ukkaṇṭhā.
  7974. 467974,108,1195,6,11,1,42,4,{Santuṭṭhā}ti paramena santuṭṭhena santuṭṭhā.
  7975. 467975,108,1195,12,15,1,22,2,{Vinassatī}ti vigacchati.
  7976. 467976,108,1195,16,19,1,15,2,{Rāgo}ti kāmarāgo.
  7977. 467977,108,1195,20,30,1,64,8,"Tadā tanu {hotī}ti oramattako hoti, iminā pariyuṭṭhānābhāvaṃ dīpeti. "
  7978. 467978,108,1195,31,34,1,17,2,{Vihatā}ti vinaṭṭhā.
  7979. 467979,108,1195,35,42,1,50,5,"{Tadā}ti pubbe, bodhisattānaṃ pallaṅkābhujaneti attho. "
  7980. 467980,108,1195,43,48,1,20,4,Na {bhavatī}ti na hoti.
  7981. 467981,108,1195,49,59,1,70,10,Ajjapetan ti ajja tava pallaṅkābhujanepi etaṃ bhayaṃ na hotevāti attho.
  7982. 467982,108,1195,60,75,1,91,13,"Tena liṅgena {jānāmā}ti tena kāraṇena sabbeva mayaṃ jānāma, yaṃ tvaṃ buddho bhavissasīti attho. "
  7983. 467983,108,1196,2,6,1,28,3,{Anuddhaṃsatī}ti na uggacchati.
  7984. 467984,108,1196,7,10,1,25,2,{Aniṭṭhagandho}ti duggandho.
  7985. 467985,108,1196,11,15,1,28,3,{Pakkamatī}ti pakkami vigacchi.
  7986. 467986,108,1196,16,19,1,17,2,{Pavāyatī}ti pavāyi.
  7987. 467987,108,1196,20,25,1,31,4,{Sopajjā}ti sopi dibbagandho ajja.
  7988. 467988,108,1196,26,30,1,23,2,{Padissantī}ti padissiṃsu.
  7989. 467989,108,1196,31,37,1,30,5,{Tepajjā}ti tepi sabbe devā ajja.
  7990. 467990,108,1196,38,46,1,48,5,"{Yāvatā}ti paricchedanatthe nipāto, yattakāti attho. "
  7991. 467991,108,1196,47,50,1,14,2,{Kuṭṭā}ti pākārā.
  7992. 467992,108,1196,51,57,1,38,5,Na {hontāvaraṇā}ti āvaraṇakarā na ahesuṃ.
  7993. 467993,108,1196,58,61,1,12,2,{Tadā}ti pubbe.
  7994. 467994,108,1196,62,73,1,94,9,"{Ākāsabhūtā}ti te kuṭṭakavāṭapabbatā āvaraṇaṃ tirokaraṇaṃ kātuṃ asakkontā, ajaṭākāsabhūtāti attho. "
  7995. 467995,108,1196,74,77,1,14,2,{Cutī}ti maraṇaṃ.
  7996. 467996,108,1196,78,81,1,29,2,{Upapattī}ti paṭisandhiggahaṇaṃ.
  7997. 467997,108,1196,82,87,1,49,4,{Khaṇe}ti pubbe bodhisattānaṃ pallaṅkābhujanakkhaṇe.
  7998. 467998,108,1196,88,92,1,19,3,Na {vijjatī}ti nāhosi.
  7999. 467999,108,1196,93,99,1,47,5,{Tānipajjā}ti tānipi ajja cavanabhavanānīti attho.
  8000. 468000,108,1196,100,105,1,25,4,Mā {nivattī}ti mā paṭikkami.
  8001. 468001,108,1196,106,109,1,21,2,{Abhikkamā}ti parakkama.
  8002. 468002,108,1196,110,112,1,23,2,Sesamettha uttānamevāti.
  8003. 468003,108,1197,2,14,1,136,12,Tato sumedhapaṇḍito dīpaṅkarassa dasabalassa ca dasasahassacakkavāḷadevatānañca vacanaṃ sutvā bhiyyosomattāya sañjātussāho hutvā cintesi–
  8004. 468004,108,1197,15,25,1,61,7,"‘‘ buddhā nāma amoghavacanā, natthi buddhānaṃ kathāya aññathattaṃ. "
  8005. 468005,108,1197,26,65,1,277,32,"Yathā hi ākāse khittassa leḍḍussa patanaṃ dhuvaṃ, jātassa maraṇaṃ, aruṇe uggate sūriyassa abbhuggamanaṃ, āsayā nikkhantassa sīhassa sīhanādanadanaṃ, garugabbhāya itthiyā bhāramoropanaṃ dhuvaṃ avassambhāvī, evameva buddhānaṃ vacanaṃ nāma dhuvaṃ amoghaṃ, addhā ahaṃ buddho bhavissāmīti. "
  8006. 468006,108,1197,66,68,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8007. 468007,108,1198,2,4,1,0,0,108.
  8008. 468008,108,1199,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Buddhassa vacanaṃ sutvā, dasasahassīnacūbhayaṃ; "
  8009. 468009,108,1200,2,8,1,42,5,"Tuṭṭhahaṭṭho pamudito, evaṃ cintesahaṃ tadā. "
  8010. 468010,108,1201,2,4,1,0,0,109.
  8011. 468011,108,1202,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Advejjhavacanā buddhā, amoghavacanā jinā; "
  8012. 468012,108,1203,2,9,1,50,6,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ. "
  8013. 468013,108,1204,2,4,1,0,0,110.
  8014. 468014,108,1205,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Yathā khittaṃ nabhe leḍḍu, dhuvaṃ patati bhūmiyaṃ; "
  8015. 468015,108,1206,2,7,1,45,4,"Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ; "
  8016. 468016,108,1207,2,9,1,50,6,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ. "
  8017. 468017,108,1208,2,4,1,0,0,111.
  8018. 468018,108,1209,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Yathāpi sabbasattānaṃ, maraṇaṃ dhuvasassataṃ; "
  8019. 468019,108,1210,2,7,1,45,4,"Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ; "
  8020. 468020,108,1211,2,9,1,50,6,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ. "
  8021. 468021,108,1212,2,4,1,0,0,112.
  8022. 468022,108,1213,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Yathā rattikkhaye patte, sūriyuggamanaṃ dhuvaṃ; "
  8023. 468023,108,1214,2,7,1,45,4,"Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ; "
  8024. 468024,108,1215,2,9,1,50,6,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ. "
  8025. 468025,108,1216,2,4,1,0,0,113.
  8026. 468026,108,1217,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Yathā nikkhantasayanassa, sīhassa nadanaṃ dhuvaṃ; "
  8027. 468027,108,1218,2,7,1,45,4,"Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ; "
  8028. 468028,108,1219,2,9,1,50,6,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ. "
  8029. 468029,108,1220,2,4,1,0,0,114.
  8030. 468030,108,1221,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Yathā āpannasattānaṃ, bhāramoropanaṃ dhuvaṃ; "
  8031. 468031,108,1222,2,7,1,45,4,"Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ; "
  8032. 468032,108,1223,2,12,1,53,7,"Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahan’’ ti. "
  8033. 468033,108,1224,2,17,1,133,13,"Tattha buddhassa vacanaṃ sutvā, dasasahassī na cūbhayan ti dīpaṅkarasammāsambuddhassa ca dasasahassacakkavāḷadevatānañca vacanaṃ sutvā. "
  8034. 468034,108,1224,18,27,1,63,7,"Ubhayan ti ubhayesaṃ, sāmiatthe paccattavacanaṃ, ubhayavacanaṃ vā. "
  8035. 468035,108,1224,28,34,1,37,6,Evaṃ cintesahan ti evaṃ cintesiṃ ahaṃ.
  8036. 468036,108,1225,2,9,1,60,5,"{Advejjhavacanā}ti dvedhā appavattavacanā, ekaṃsavacanāti attho."
  8037. 468037,108,1225,10,21,1,53,6,"‘‘ Acchiddavacanā’’ tipi pāṭho, tassa niddosavacanāti attho. "
  8038. 468038,108,1225,22,25,1,29,2,{Amoghavacanā}ti avitathavacanā.
  8039. 468039,108,1225,26,31,1,41,5,Vitathan ti vitathavacanaṃ natthīti attho.
  8040. 468040,108,1225,32,46,1,134,14,Dhuvaṃ buddho bhavāmahan ti ahaṃ ekaṃseneva buddho bhavissāmīti niyatavasena avassambhāvivasena ca vattamānavacanaṃ katanti veditabbaṃ.
  8041. 468041,108,1226,2,10,1,53,7,"Sūriyuggamanan ti sūriyassa udayanaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  8042. 468042,108,1226,11,16,1,44,5,Dhuvasassatan ti ekaṃsabhāvī ceva sassatañca.
  8043. 468043,108,1226,17,21,1,42,3,{Nikkhantasayanassā}ti sayanato nikkhantassa.
  8044. 468044,108,1226,22,28,1,51,5,"Āpannasattānan ti garugabbhānaṃ, gabbhinīnanti attho. "
  8045. 468045,108,1226,29,36,1,58,6,"Bhāramoropanan ti bhāraoropanaṃ, gabbhassa oropananti attho. "
  8046. 468046,108,1226,37,40,1,22,3,Ma -kāro padasandhikaro.
  8047. 468047,108,1226,41,43,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8048. 468048,108,1227,2,16,1,86,11,‘ ‘ Svāhaṃ addhā buddho bhavissāmī’’ ti evaṃ katasanniṭṭhāno buddhakārake dhamme upadhāretuṃ–
  8049. 468049,108,1227,17,46,1,200,24,"‘‘ kahaṃ nu kho buddhakārakā dhammā’’ ti, uddhaṃ adho disāsu vidisāsūti anukkamena sakalaṃ dhammadhātuṃ vicinanto pubbe porāṇakehi bodhisattehi āsevitanisevitaṃ paṭhamaṃ dānapāramiṃ disvā evaṃ attānaṃ ovadi–"
  8050. 468050,108,1227,47,57,1,63,7,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya paṭhamaṃ dānapāramiṃ pūreyyāsi. "
  8051. 468051,108,1227,58,99,1,299,37,"Yathā hi nikujjito udakakumbho nissesaṃ katvā udakaṃ vamatiyeva na paccāharati, evameva dhanaṃ vā yasaṃ vā puttadāraṃ vā aṅgapaccaṅgaṃ vā anoloketvā sabbattha yācakānaṃ sabbaṃ icchiticchitaṃ nissesaṃ katvā dadamāno bodhimūle nisīditvā buddho bhavissasī’’ ti paṭhamaṃ dānapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8052. 468052,108,1227,100,102,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8053. 468053,108,1228,2,4,1,0,0,115.
  8054. 468054,108,1229,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Handa buddhakare dhamme, vicināmi ito cito; "
  8055. 468055,108,1230,2,9,1,42,6,"Uddhaṃ adho dasa disā, yāvatā dhammadhātuyā. "
  8056. 468056,108,1231,2,4,1,0,0,116.
  8057. 468057,108,1232,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, paṭhamaṃ dānapāramiṃ; "
  8058. 468058,108,1233,2,7,1,39,4,"Pubbakehi mahesīhi, anuciṇṇaṃ mahāpathaṃ. "
  8059. 468059,108,1234,2,4,1,0,0,117.
  8060. 468060,108,1235,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ paṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8061. 468061,108,1236,2,8,1,46,5,"Dānapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8062. 468062,108,1237,2,4,1,0,0,118.
  8063. 468063,108,1238,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Yathāpi kumbho sampuṇṇo, yassa kassaci adho kato; "
  8064. 468064,108,1239,2,8,1,45,5,"Vamatevudakaṃ nissesaṃ, na tattha parirakkhati. "
  8065. 468065,108,1240,2,4,1,0,0,119.
  8066. 468066,108,1241,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tatheva yācake disvā, hīnamukkaṭṭhamajjhime; "
  8067. 468067,108,1242,2,13,1,46,8,"Dadāhi dānaṃ nissesaṃ, kumbho viya adho kato’’ ti. "
  8068. 468068,108,1243,2,7,1,36,4,Tattha {handā}ti vavassaggatthe nipāto.
  8069. 468069,108,1243,8,13,1,40,4,Buddhakare {dhamme}ti buddhattakare dhamme.
  8070. 468070,108,1243,14,20,1,54,6,Buddhattakarā nāma dhammā dānapāramitādayo dasa dhammā.
  8071. 468071,108,1243,21,28,1,60,5,"{Vicināmī}ti vicinissāmi, vīmaṃsissāmi upaparikkhissāmīti attho. "
  8072. 468072,108,1243,29,38,1,35,7,"Ito {cito}ti ito ito, ayameva vā pāṭho. "
  8073. 468073,108,1243,39,43,1,30,4,Tattha tattha vicināmīti attho.
  8074. 468074,108,1243,44,46,1,17,2,Uddhanti devaloke.
  8075. 468075,108,1243,47,50,1,18,2,{Adho}ti manussaloke.
  8076. 468076,108,1243,51,56,1,25,4,Dasa {disā}ti dasasu disāsu;
  8077. 468077,108,1243,57,68,1,83,11,kattha nu kho te buddhakārakadhammā uddhaṃ adho tiriyaṃ disāsu vidisāsūti adhippāyo.
  8078. 468078,108,1243,69,76,1,55,5,Yāvatā {dhammadhātuyā}ti ettha {yāvatā}ti paricchedavacanaṃ.
  8079. 468079,108,1243,77,84,1,65,5,"{Dhammadhātuyā}ti sabhāvadhammassa, pavattanīti vacanaseso daṭṭhabbo. "
  8080. 468080,108,1243,85,88,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  8081. 468081,108,1243,89,98,1,91,8,"Yāvatikā sabhāvadhammānaṃ kāmarūpārūpadhammānaṃ pavatti, tāvatikaṃ vicinissāmīti vuttaṃ hoti. "
  8082. 468082,108,1244,2,6,1,37,3,{Vicinanto}ti vīmaṃsanto upaparikkhanto.
  8083. 468083,108,1244,7,11,1,33,3,{Pubbakehī}ti porāṇehi bodhisattehi.
  8084. 468084,108,1244,12,16,1,33,4,Anuciṇṇan ti ajjhāciṇṇaṃ āsevitaṃ.
  8085. 468085,108,1244,17,32,1,107,13,"{Samādiyā}ti samādiyanaṃ karohi, ajja paṭṭhāya ayaṃ paṭhamaṃ dānapāramī pūretabbā mayāti evaṃ samādiyāti attho. "
  8086. 468086,108,1244,33,41,1,56,6,"Dānapāramitaṃ {gacchā}ti dānapāramiṃ gaccha, pūrayāti attho. "
  8087. 468087,108,1244,42,53,1,90,9,Yadi bodhiṃ {pattumicchasī}ti bodhimūlamupagantvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ pattuṃ icchasi ce.
  8088. 468088,108,1244,54,64,1,62,9,Yassa {kassacī}ti udakassa vā khīrassa vā yassa kassaci sampuṇṇo.
  8089. 468089,108,1244,65,71,1,53,5,Sampuṇṇasaddayoge sati sāmivacanaṃ icchanti saddavidū.
  8090. 468090,108,1244,72,79,1,45,6,"Karaṇatthe vā sāmivacanaṃ, yena kenacīti attho. "
  8091. 468091,108,1244,80,84,1,27,3,Adho {kato}ti heṭṭhāmukhīkato.
  8092. 468092,108,1244,85,98,1,87,11,"Na tattha {parirakkhatī}ti tasmiṃ vamane na parirakkhati, nissesaṃ udakaṃ vamatevāti attho. "
  8093. 468093,108,1244,99,102,1,42,2,{Hīnamukkaṭṭhamajjhime}ti hīnamajjhimapaṇīte.
  8094. 468094,108,1244,103,106,1,22,3,Ma -kāro padasandhikaro.
  8095. 468095,108,1244,107,115,1,51,7,Kumbho viya adho {kato}ti heṭṭhāmukhīkato viya kumbho.
  8096. 468096,108,1244,116,119,1,20,3,Yācake upagate disvā–
  8097. 468097,108,1244,120,144,1,169,16,"‘‘ tvaṃ, sumedha, attano anavasesetvā sabbadhanapariccāgena dānapāramiṃ, aṅgapariccāgena upapāramiṃ, jīvitapariccāgena paramatthapāramiñca pūrehī’’ ti evaṃ attanāva attānaṃ ovadi. "
  8098. 468098,108,1245,2,20,1,119,13,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakehi dhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato dutiyaṃ sīlapāramiṃ disvā etadahosi–
  8099. 468099,108,1245,21,30,1,54,6,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya sīlapāramiṃ pūreyyāsi. "
  8100. 468100,108,1245,31,59,1,198,25,"Yathā camarī migo nāma jīvitampi anoloketvā attano vālameva rakkhati, evaṃ tvampi ito paṭṭhāya jīvitampi anoloketvā sīlameva rakkhanto buddho bhavissasī’’ ti dutiyaṃ sīlapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8101. 468101,108,1245,60,62,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8102. 468102,108,1246,2,4,1,0,0,120.
  8103. 468103,108,1247,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8104. 468104,108,1248,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8105. 468105,108,1249,2,4,1,0,0,121.
  8106. 468106,108,1250,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, dutiyaṃ sīlapāramiṃ; "
  8107. 468107,108,1251,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8108. 468108,108,1252,2,4,1,0,0,122.
  8109. 468109,108,1253,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ dutiyaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8110. 468110,108,1254,2,8,1,46,5,"Sīlapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8111. 468111,108,1255,2,4,1,0,0,123.
  8112. 468112,108,1256,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathāpi camarī vālaṃ, kismiñci paṭilaggitaṃ; "
  8113. 468113,108,1257,2,9,1,41,6,"Upeti maraṇaṃ tattha, na vikopeti vāladhiṃ. "
  8114. 468114,108,1258,2,4,1,0,0,124.
  8115. 468115,108,1259,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ catūsu bhūmīsu, sīlāni paripūraya; "
  8116. 468116,108,1260,2,12,1,48,7,"Parirakkha sabbadā sīlaṃ, camarī viya vāladhin’’ ti. "
  8117. 468117,108,1261,2,9,1,30,6,Tattha na {hete}ti na hi eteyeva.
  8118. 468118,108,1261,10,15,1,58,4,{Bodhipācanā}ti maggaparipācanā sabbaññutaññāṇaparipācanā vā.
  8119. 468119,108,1261,16,36,1,152,16,"Dutiyaṃ sīlapāramin ti sīlaṃ nāma sabbesaṃ kusaladhammānaṃ patiṭṭhā, sīle patiṭṭhito kusaladhammehi na parihāyati, sabbepi lokiyalokuttaraguṇe paṭilabhati. "
  8120. 468120,108,1261,37,44,1,66,7,Tasmā sīlapāramī pūretabbāti dutiyaṃ sīlapāramiṃ addakkhinti attho.
  8121. 468121,108,1262,2,6,1,46,4,Āsevitanisevitan ti bhāvitañceva bahulīkatañca.
  8122. 468122,108,1262,7,11,1,20,3,{Camarī}ti camarī migo.
  8123. 468123,108,1262,12,18,1,61,5,{Kismiñcī}ti yattha katthaci rukkhalatākaṇṭakādīsu aññatarasmiṃ.
  8124. 468124,108,1262,19,22,1,30,3,Paṭilaggitan ti paṭivilaggitaṃ.
  8125. 468125,108,1262,23,32,1,62,7,"{Tatthā}ti yattha vilaggitaṃ, tattheva ṭhatvā maraṇaṃ upagacchati. "
  8126. 468126,108,1262,33,38,1,25,4,Na {vikopetī}ti na chindati.
  8127. 468127,108,1262,39,50,1,70,10,"Vāladhin ti vālaṃ chinditvā na gacchati, tattheva maraṇaṃ upetīti attho. "
  8128. 468128,108,1263,2,13,1,131,8,"Catūsu bhūmīsu {sīlānī}ti catūsu ṭhānesu vibhattasīlāni, pātimokkhasaṃvaraindriyasaṃvaraājīvapārisuddhipaccayasannissitavasenāti attho. "
  8129. 468129,108,1263,14,21,1,68,7,Bhūmivasena pana dvīsuyeva bhūmīsu pariyāpannaṃ tampi catusīlamevāti.
  8130. 468130,108,1263,22,26,1,52,3,{Paripūrayā}ti khaṇḍachiddasabalādiabhāvena paripūraya.
  8131. 468131,108,1263,27,30,1,20,2,{Sabbadā}ti sabbakālaṃ.
  8132. 468132,108,1263,31,37,1,30,5,Camarī {viyā}ti camarī migo viya.
  8133. 468133,108,1263,38,40,1,29,2,Sesametthāpi uttānatthamevāti.
  8134. 468134,108,1264,2,19,1,124,13,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakehi dhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato tatiyaṃ nekkhammapāramiṃ disvā etadahosi–
  8135. 468135,108,1264,20,29,1,61,6,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya nekkhammapāramimpi pūreyyāsi. "
  8136. 468136,108,1264,30,71,1,305,35,"Yathāpi suciraṃ bandhanāgāre vasamāno puriso na tattha sinehaṃ karoti, atha kho ukkaṇṭhito avasitukāmo hoti, evameva tvampi sabbabhave bandhanāgārasadise katvā passa, sabbabhavehi ukkaṇṭhito muccitukāmo hutvā nekkhammābhimukhova hoti, evaṃ buddho bhavissasī’’ ti tatiyaṃ nekkhammapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8137. 468137,108,1264,72,74,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8138. 468138,108,1265,2,4,1,0,0,125.
  8139. 468139,108,1266,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8140. 468140,108,1267,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8141. 468141,108,1268,2,4,1,0,0,126.
  8142. 468142,108,1269,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, tatiyaṃ nekkhammapāramiṃ; "
  8143. 468143,108,1270,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8144. 468144,108,1271,2,4,1,0,0,127.
  8145. 468145,108,1272,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ tatiyaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8146. 468146,108,1273,2,8,1,51,5,"Nekkhammapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8147. 468147,108,1274,2,4,1,0,0,128.
  8148. 468148,108,1275,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yathā andughare puriso, ciravuṭṭho dukhaṭṭito; "
  8149. 468149,108,1276,2,9,1,42,6,"Na tattha rāgaṃ janeti, muttiṃyeva gavesati. "
  8150. 468150,108,1277,2,4,1,0,0,129.
  8151. 468151,108,1278,2,13,1,44,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ sabbabhave, passa andughare viya; "
  8152. 468152,108,1279,2,10,1,45,5,"Nekkhammābhimukho hoti, bhavato parimuttiyā’’ ti. "
  8153. 468153,108,1280,2,6,1,31,3,Tattha {andughare}ti bandhanāgāre.
  8154. 468154,108,1280,7,11,1,29,3,{Ciravuṭṭho}ti cirakālaṃ vuṭṭho.
  8155. 468155,108,1280,12,15,1,25,2,{Dukhaṭṭito}ti dukkhapīḷito.
  8156. 468156,108,1280,16,30,1,77,12,Na tattha rāgaṃ {janetī}ti tattha andughare rāgaṃ sinehaṃ na janeti na uppādeti.
  8157. 468157,108,1280,31,53,1,129,17,"‘‘ Imaṃ andugharaṃ muñcitvā nāhaṃ aññattha gamissāmī’’ ti evaṃ tattha rāgaṃ na janeti, kintu muttiṃyeva mokkhameva gavesatīti adhippāyo. "
  8158. 468158,108,1280,54,58,1,43,3,{Nekkhammābhimukho}ti nikkhamanābhimukho hoti.
  8159. 468159,108,1280,59,62,1,22,2,{Bhavato}ti sabbabhavehi.
  8160. 468160,108,1280,63,66,1,30,2,{Parimuttiyā}ti parimocanatthāya.
  8161. 468161,108,1280,67,76,1,56,6,"Nekkhammābhimukho hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ tipi pāṭho. "
  8162. 468162,108,1280,77,79,1,27,2,Sesamettha uttānatthamevāti.
  8163. 468163,108,1281,2,18,1,119,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato catutthaṃ paññāpāramiṃ disvā etadahosi–
  8164. 468164,108,1281,19,28,1,57,6,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya paññāpāramimpi pūreyyāsi. "
  8165. 468165,108,1281,29,37,1,86,8,Hīnamajjhimukkaṭṭhesu kañci avajjetvā sabbepi paṇḍite upasaṅkamitvā pañhaṃ puccheyyāsi.
  8166. 468166,108,1281,38,69,1,249,28,"Yathāpi piṇḍacāriko bhikkhu hīnādibhedesu kulesu kiñci kulaṃ avivajjetvā paṭipāṭiyā piṇḍāya caranto khippaṃ yāpanamattaṃ labhati, evameva tvampi sabbe paṇḍite upasaṅkamitvā pucchanto buddho bhavissasī’’ ti catutthaṃ paññāpāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8167. 468167,108,1281,70,72,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8168. 468168,108,1282,2,4,1,0,0,130.
  8169. 468169,108,1283,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8170. 468170,108,1284,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8171. 468171,108,1285,2,4,1,0,0,131.
  8172. 468172,108,1286,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, catutthaṃ paññāpāramiṃ; "
  8173. 468173,108,1287,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8174. 468174,108,1288,2,4,1,0,0,132.
  8175. 468175,108,1289,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ catutthaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8176. 468176,108,1290,2,8,1,47,5,"Paññāpāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8177. 468177,108,1291,2,4,1,0,0,133.
  8178. 468178,108,1292,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Yathā hi bhikkhu bhikkhanto, hīnamukkaṭṭhamajjhime; "
  8179. 468179,108,1293,2,9,1,41,6,"Kulāni na vivajjento, evaṃ labhati yāpanaṃ. "
  8180. 468180,108,1294,2,4,1,0,0,134.
  8181. 468181,108,1295,2,12,1,48,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ sabbakālaṃ, paripucchaṃ budhaṃ janaṃ; "
  8182. 468182,108,1296,2,11,1,47,6,"Paññāya pāramiṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8183. 468183,108,1297,2,8,1,35,4,Tattha {bhikkhanto}ti piṇḍāya caranto.
  8184. 468184,108,1297,9,15,1,62,4,{Hīnamukkaṭṭhamajjhime}ti hīnamukkaṭṭhamajjhimāni kulānīti attho.
  8185. 468185,108,1297,16,18,1,20,2,Liṅgavipariyāso kato.
  8186. 468186,108,1297,19,33,1,96,11,"Na {vivajjento}ti na pariharanto, gharapaṭipāṭiṃ muñcitvā caranto vivajjeti nāma, evamakatvāti attho. "
  8187. 468187,108,1297,34,41,1,59,7,Yāpanan ti yāpanamattaṃ pāṇadhāraṇaṃ āhāraṃ labhatīti attho.
  8188. 468188,108,1297,42,44,1,14,2,Paripucchan ti–
  8189. 468189,108,1297,45,55,1,31,5,"‘‘ kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ; "
  8190. 468190,108,1297,56,84,1,115,14,"kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjan’’ tiādinā( dī. ni.3.84,216) nayena tattha tattha abhiññāte paṇḍite jane upasaṅkamitvā paripucchantoti attho. "
  8191. 468191,108,1297,85,90,1,30,5,Budhaṃ janan ti paṇḍitaṃ janaṃ.
  8192. 468192,108,1297,91,99,1,21,4,‘‘ Budhe jane’’ tipi pāṭho.
  8193. 468193,108,1297,100,105,1,32,5,Paññāya pāramin ti paññāya pāraṃ.
  8194. 468194,108,1297,106,114,1,32,4,‘‘ Paññāpāramitaṃ gantvā’’ tipi pāṭho.
  8195. 468195,108,1297,115,117,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8196. 468196,108,1298,2,18,1,119,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato pañcamaṃ vīriyapāramiṃ disvā etadahosi–
  8197. 468197,108,1298,19,28,1,58,6,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya vīriyapāramimpi pūreyyāsi. "
  8198. 468198,108,1298,29,53,1,200,21,"Yathāpi sīho migarājā sabbairiyāpathesu daḷhavīriyo hoti, evaṃ tvampi sabbabhavesu sabbairiyāpathesu daḷhavīriyo anolīnavīriyo samāno buddho bhavissasī’’ ti pañcamaṃ vīriyapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8199. 468199,108,1298,54,56,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8200. 468200,108,1299,2,4,1,0,0,135.
  8201. 468201,108,1300,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8202. 468202,108,1301,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8203. 468203,108,1302,2,4,1,0,0,136.
  8204. 468204,108,1303,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, pañcamaṃ vīriyapāramiṃ; "
  8205. 468205,108,1304,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8206. 468206,108,1305,2,4,1,0,0,137.
  8207. 468207,108,1306,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ pañcamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8208. 468208,108,1307,2,8,1,48,5,"Vīriyapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8209. 468209,108,1308,2,4,1,0,0,138.
  8210. 468210,108,1309,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Yathāpi sīho migarājā, nisajjaṭṭhānacaṅkame; "
  8211. 468211,108,1310,2,7,1,35,4,"Alīnavīriyo hoti, paggahitamano sadā. "
  8212. 468212,108,1311,2,4,1,0,0,139.
  8213. 468213,108,1312,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ sabbabhave, paggaṇha vīriyaṃ daḷhaṃ; "
  8214. 468214,108,1313,2,10,1,47,5,"Vīriyapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8215. 468215,108,1314,2,7,1,34,3,Tattha {alīnavīriyo}ti anolīnavīriyo.
  8216. 468216,108,1314,8,16,1,50,5,"{Sabbabhave}ti jātajātabhave, sabbesu bhavesūti attho. "
  8217. 468217,108,1314,17,23,1,51,5,"Āraddhavīriyo hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasītipi pāṭho. "
  8218. 468218,108,1314,24,26,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8219. 468219,108,1315,2,19,1,121,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato chaṭṭhamaṃ khantipāramiṃ disvā etadahosi–
  8220. 468220,108,1315,20,34,1,103,10,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya khantipāramiṃ paripūreyyāsi, sammānanepi avamānanepi khamova bhaveyyāsi. "
  8221. 468221,108,1315,35,73,1,259,33,"Yathā hi pathaviyaṃ nāma sucimpi pakkhipanti asucimpi, na ca tena pathavī sinehaṃ vā paṭighaṃ vā karoti, khamati sahati adhivāsetiyeva, evameva tvampi sabbesaṃ sammānanāvamānanesu khamo samāno buddho bhavissasī’’ ti chaṭṭhamaṃ khantipāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8222. 468222,108,1315,74,76,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8223. 468223,108,1316,2,4,1,0,0,140.
  8224. 468224,108,1317,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8225. 468225,108,1318,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8226. 468226,108,1319,2,4,1,0,0,141.
  8227. 468227,108,1320,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, chaṭṭhamaṃ khantipāramiṃ; "
  8228. 468228,108,1321,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8229. 468229,108,1322,2,4,1,0,0,142.
  8230. 468230,108,1323,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ chaṭṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8231. 468231,108,1324,2,7,1,43,4,"Tattha advejjhamānaso, sambodhiṃ pāpuṇissasi. "
  8232. 468232,108,1325,2,4,1,0,0,143.
  8233. 468233,108,1326,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yathāpi pathavī nāma, sucimpi asucimpi ca; "
  8234. 468234,108,1327,2,10,1,47,7,"Sabbaṃ sahati nikkhepaṃ, na karoti paṭighaṃ tayā. "
  8235. 468235,108,1328,2,4,1,0,0,144.
  8236. 468236,108,1329,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Tatheva tvampi sabbesaṃ, sammānāvamānakkhamo; "
  8237. 468237,108,1330,2,10,1,47,5,"Khantipāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8238. 468238,108,1331,2,7,1,38,4,Tattha {tatthā}ti tassaṃ khantipāramiyaṃ.
  8239. 468239,108,1331,8,10,1,29,2,Advejjhamānasoti ekaṃsamānaso.
  8240. 468240,108,1331,11,14,1,43,2,{Sucimpī}ti candanakuṅkumagandhamālādisucimpi.
  8241. 468241,108,1331,15,18,1,69,2,{Asucimpī}ti ahikukkuramanussakuṇapagūthamuttakheḷasiṅghāṇikādiasucimpi.
  8242. 468242,108,1331,19,24,1,27,3,"{Sahatī}ti khamati, adhivāseti. "
  8243. 468243,108,1331,25,28,1,23,3,Nikkhepan ti nikkhittaṃ.
  8244. 468244,108,1331,29,32,1,18,3,Paṭighan ti kodhaṃ.
  8245. 468245,108,1331,33,41,1,41,6,"{Tayā}ti tāya vuttiyā, tāya nikkhittatāya vā."
  8246. 468246,108,1331,42,58,1,82,11,"‘‘ Paṭighaṃ dayan’’ tipi pāṭho, tassa tena nikkhepena paṭighānurodhaṃ na karotīti attho. "
  8247. 468247,108,1331,59,68,1,73,6,{Sammānāvamānakkhamo}ti sabbesaṃ sammānanāvamānanasaho tvampi bhavāti attho.
  8248. 468248,108,1331,69,80,1,61,6,"‘‘ Tatheva tvampi sabbabhave, sammānanavimānakkhamo’’ tipi paṭhanti."
  8249. 468249,108,1331,81,96,1,83,10,"‘‘ Khantiyā pāramiṃ gantvā’’ tipi pāṭho, tassā khantiyā pāramipūraṇavasena gantvāti attho. "
  8250. 468250,108,1331,97,99,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8251. 468251,108,1331,100,115,1,103,14,"Ito paraṃ ettakampi avatvā yattha yattha viseso atthi, taṃ tameva vatvā pāṭhantaraṃ dassetvā gamissāmāti. "
  8252. 468252,108,1332,2,19,1,118,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato sattamaṃ saccapāramiṃ disvā etadahosi–
  8253. 468253,108,1332,20,41,1,158,17,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya saccapāramimpi pūreyyāsi, asaniyā matthake patamānāyapi dhanādīnaṃ atthāya chandādīnaṃ vasena sampajānamusāvādaṃ nāma mā bhāsi. "
  8254. 468254,108,1332,42,74,1,240,28,"Yathāpi osadhītārakā nāma sabbautūsu attano gamanavīthiṃ vijahitvā aññāya vīthiyā na gacchati, sakavīthiyāva gacchati, evameva tvampi saccaṃ pahāya musāvādaṃ nāma avadantoyeva buddho bhavissasī’’ ti sattamaṃ saccapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8255. 468255,108,1332,75,77,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8256. 468256,108,1333,2,4,1,0,0,145.
  8257. 468257,108,1334,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8258. 468258,108,1335,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8259. 468259,108,1336,2,4,1,0,0,146.
  8260. 468260,108,1337,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, sattamaṃ saccapāramiṃ; "
  8261. 468261,108,1338,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8262. 468262,108,1339,2,4,1,0,0,147.
  8263. 468263,108,1340,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ sattamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8264. 468264,108,1341,2,7,1,43,4,"Tattha advejjhavacano, sambodhiṃ pāpuṇissasi. "
  8265. 468265,108,1342,2,4,1,0,0,148.
  8266. 468266,108,1343,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yathāpi osadhī nāma, tulābhūtā sadevake; "
  8267. 468267,108,1344,2,9,1,39,6,"Samaye utuvasse vā, na vokkamati vīthito. "
  8268. 468268,108,1345,2,4,1,0,0,149.
  8269. 468269,108,1346,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Tatheva tvampi saccesu, mā vokkama hi vīthito; "
  8270. 468270,108,1347,2,10,1,46,5,"Saccapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8271. 468271,108,1348,2,6,1,30,3,Tattha {tatthā}ti saccapāramiyaṃ.
  8272. 468272,108,1348,7,10,1,31,2,{Advejjhavacano}ti avitathavacano.
  8273. 468273,108,1348,11,22,1,83,9,"Osadhī {nāmā}ti osadhītārakā, osadhagahaṇe osadhītārakaṃ uditaṃ disvā osadhaṃ gaṇhanti. "
  8274. 468274,108,1348,23,31,1,29,4,Tasmā‘‘ osadhītārakā’’ ti vuccati.
  8275. 468275,108,1348,32,35,1,23,2,{Tulābhūtā}ti pamāṇabhūtā.
  8276. 468276,108,1348,36,40,1,30,3,{Sadevake}ti sadevakassa lokassa.
  8277. 468277,108,1348,41,45,1,20,2,{Samaye}ti vassasamaye.
  8278. 468278,108,1348,46,49,1,25,2,{Utuvasse}ti hemantagimhesu.
  8279. 468279,108,1348,50,58,1,26,4,‘‘ Samaye utuvaṭṭe’’ tipi pāṭho.
  8280. 468280,108,1348,59,63,1,20,3,Tassa {samaye}ti gimhe.
  8281. 468281,108,1348,64,71,1,40,6,{Utuvaṭṭe}ti hemante ca vassāne cāti attho.
  8282. 468282,108,1348,72,98,1,152,22,"Na vokkamati {vīthito}ti taṃ taṃ utumhi attano gamanavīthito na vokkamati na vigacchati, cha māse pacchimaṃ disaṃ gacchati, cha māse pubbaṃ disaṃ gacchatīti. "
  8283. 468283,108,1348,99,106,1,58,6,Atha vā osadhī {nāmā}ti siṅgiverapipphalimaricādikaṃ osadhaṃ.
  8284. 468284,108,1348,107,125,1,110,15,"Na {vokkamatī}ti yaṃ yaṃ phaladānasamatthaṃ osadhaṃ, taṃ taṃ phaladānaṃ okkamma attano phalaṃ adatvā na nivattati. "
  8285. 468285,108,1348,126,142,1,107,12,"{Vīthito}ti gamanavīthito, pittaharo pittaṃ harateva, vātaharo vātaṃ harateva, semhaharo semhaṃ haratevāti attho. "
  8286. 468286,108,1348,143,145,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8287. 468287,108,1349,2,18,1,123,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato aṭṭhamaṃ adhiṭṭhānapāramiṃ disvā etadahosi–
  8288. 468288,108,1349,19,68,1,332,39,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya adhiṭṭhānapāramimpi pūreyyāsi, yaṃ adhiṭṭhāsi, tasmiṃ adhiṭṭhāne niccalo bhaveyyāsi, yathā pabbato nāma sabbadisāsu vāte paharantepi na kampati na calati, attano ṭhāneyeva tiṭṭhati, evameva tvampi attano adhiṭṭhāne niccalo hontova buddho bhavissasī’’ ti aṭṭhamaṃ adhiṭṭhānapāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsīti. "
  8289. 468289,108,1349,69,71,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8290. 468290,108,1350,2,4,1,0,0,150.
  8291. 468291,108,1351,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8292. 468292,108,1352,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8293. 468293,108,1353,2,4,1,0,0,151.
  8294. 468294,108,1354,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, aṭṭhamaṃ adhiṭṭhānapāramiṃ; "
  8295. 468295,108,1355,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8296. 468296,108,1356,2,4,1,0,0,152.
  8297. 468297,108,1357,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ aṭṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8298. 468298,108,1358,2,9,1,45,6,"Tattha tvaṃ acalo hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi. "
  8299. 468299,108,1359,2,4,1,0,0,153.
  8300. 468300,108,1360,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito; "
  8301. 468301,108,1361,2,8,1,44,5,"Na kampati bhusavātehi, sakaṭṭhāneva tiṭṭhati. "
  8302. 468302,108,1362,2,4,1,0,0,154.
  8303. 468303,108,1363,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Tattheva tvampi adhiṭṭhāne, sabbadā acalo bhava; "
  8304. 468304,108,1364,2,10,1,51,5,"Adhiṭṭhānapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8305. 468305,108,1365,2,7,1,22,3,Tattha {selo}ti silāmayo.
  8306. 468306,108,1365,8,16,1,60,6,{Acalo}ti niccalo {suppatiṭṭhito}ti acalattāva suṭṭhu patiṭṭhito.
  8307. 468307,108,1365,17,29,1,54,7,"‘‘ Yathāpi pabbato acalo, nikhāto suppatiṭṭhito’’ tipi pāṭho. "
  8308. 468308,108,1365,30,33,1,26,2,{Bhusavātehī}ti balavavātehi.
  8309. 468309,108,1365,34,41,1,60,5,"{Sakaṭṭhānevā}ti attano ṭhāneyeva, yathāṭhitaṭṭhāneyevāti attho. "
  8310. 468310,108,1365,42,44,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8311. 468311,108,1366,2,19,1,117,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato navamaṃ mettāpāramiṃ disvā etadahosi –
  8312. 468312,108,1366,20,35,1,96,10,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya mettāpāramiṃ pūreyyāsi, hitesupi ahitesupi ekacittova bhaveyyāsi. "
  8313. 468313,108,1366,36,62,1,212,23,"Yathāpi udakaṃ nāma pāpajanassapi kalyāṇajanassapi sītabhāvaṃ ekasadisaṃ katvā pharati, evameva tvampi sabbasattesu mettacittena ekacittova hutvā buddho bhavissasī’’ ti navamaṃ mettāpāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsīti. "
  8314. 468314,108,1366,63,65,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8315. 468315,108,1367,2,4,1,0,0,155.
  8316. 468316,108,1368,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8317. 468317,108,1369,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8318. 468318,108,1370,2,4,1,0,0,156.
  8319. 468319,108,1371,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, navamaṃ mettāpāramiṃ; "
  8320. 468320,108,1372,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8321. 468321,108,1373,2,4,1,0,0,157.
  8322. 468322,108,1374,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ navamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8323. 468323,108,1375,2,9,1,44,6,"Mettāya asamo hoti, yadi bodhiṃ pattumicchasi. "
  8324. 468324,108,1376,2,4,1,0,0,158.
  8325. 468325,108,1377,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yathāpi udakaṃ nāma, kalyāṇe pāpake jane; "
  8326. 468326,108,1378,2,8,1,39,5,"Samaṃ pharati sītena, pavāheti rajomalaṃ. "
  8327. 468327,108,1379,2,4,1,0,0,159.
  8328. 468328,108,1380,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ hitāhite, samaṃ mettāya bhāvaya; "
  8329. 468329,108,1381,2,10,1,46,5,"Mettāpāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8330. 468330,108,1382,2,9,1,47,6,Tattha asamo {hohī}ti mettābhāvanāya asadiso hohi.
  8331. 468331,108,1382,10,23,1,52,8,"Tattha‘‘ tvaṃ samasamo hohī’’ tipi pāṭho, so uttānatthova. "
  8332. 468332,108,1382,24,27,1,15,3,Saman ti tulyaṃ.
  8333. 468333,108,1382,28,31,1,17,2,{Pharatī}ti phusati.
  8334. 468334,108,1382,32,35,1,20,2,{Pavāhetī}ti visodheti.
  8335. 468335,108,1382,36,39,1,20,2,{Rajo}ti āgantukarajaṃ.
  8336. 468336,108,1382,40,45,1,36,5,Malan ti sarīre uṭṭhitaṃ sedamalādiṃ.
  8337. 468337,108,1382,46,55,1,32,4,"‘‘ Rajamalan’’ tipi pāṭho, soyevattho. "
  8338. 468338,108,1382,56,69,1,54,10,"{Hitāhite}ti hite ca ahite ca, mitte ca amitte cāti attho. "
  8339. 468339,108,1382,70,76,1,41,5,Mettāya {bhāvayā}ti mettaṃ bhāvaya vaḍḍhehi.
  8340. 468340,108,1382,77,79,1,25,2,Sesametthāpi uttānamevāti.
  8341. 468341,108,1383,2,18,1,119,12,Athassa ‘‘ na ettakeheva buddhakārakadhammehi bhavitabban’’ ti uttarimpi upadhārayato dasamaṃ upekkhāpāramiṃ disvā etadahosi–
  8342. 468342,108,1383,19,33,1,101,10,"‘‘ sumedhapaṇḍita, tvaṃ ito paṭṭhāya upekkhāpāramiṃ paripūreyyāsi, sukhepi dukkhepi majjhattova bhaveyyāsi. "
  8343. 468343,108,1383,34,60,1,185,22,"Yathāpi pathavī nāma sucimpi asucimpi ca pakkhipamāne majjhattāva hoti, evameva tvampi sukhadukkhesu majjhattova honto buddho bhavissasī’’ ti dasamaṃ upekkhāpāramiṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāsi. "
  8344. 468344,108,1383,61,63,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8345. 468345,108,1384,2,4,1,0,0,160.
  8346. 468346,108,1385,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Na hete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare; "
  8347. 468347,108,1386,2,8,1,40,5,"Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā. "
  8348. 468348,108,1387,2,4,1,0,0,161.
  8349. 468349,108,1388,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Vicinanto tadā dakkhiṃ, dasamaṃ upekkhāpāramiṃ; "
  8350. 468350,108,1389,2,6,1,35,3,"Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ. "
  8351. 468351,108,1390,2,4,1,0,0,162.
  8352. 468352,108,1391,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ tvaṃ dasamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya; "
  8353. 468353,108,1392,2,8,1,43,5,"Tulābhūto daḷho hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi. "
  8354. 468354,108,1393,2,4,1,0,0,163.
  8355. 468355,108,1394,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathāpi pathavī nāma, nikkhittaṃ asuciṃ suciṃ; "
  8356. 468356,108,1395,2,6,1,36,3,"Upekkhati ubhopete, kopānunayavajjitā. "
  8357. 468357,108,1396,2,4,1,0,0,164.
  8358. 468358,108,1397,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tatheva tvaṃ sukhadukkhe, tulābhūto sadā bhava; "
  8359. 468359,108,1398,2,10,1,48,5,"Upekkhāpāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasī’’ ti. "
  8360. 468360,108,1399,2,27,1,176,22,"Tattha {tulābhūto}ti majjhattabhāve ṭhito yathā tulāya daṇḍo samaṃ tulito samaṃ tiṭṭhati, na namati na unnamati, evameva tvampi sukhadukkhesu tulāsadiso hutvā sambodhiṃ pāpuṇissasi. "
  8361. 468361,108,1399,28,31,1,41,2,{Kopānunayavajjitā}ti paṭighānurodhavajjitā.
  8362. 468362,108,1399,32,41,1,39,4,"‘‘ Dayākopavivajjitā’’ tipi pāṭho, soyevattho. "
  8363. 468363,108,1399,42,46,1,46,4,Sesaṃ khantipāramiyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
  8364. 468364,108,1400,2,11,1,70,9,Tato sumedhapaṇḍito ime dasa pāramidhamme vicinitvā tato paraṃ cintesi–
  8365. 468365,108,1400,12,51,1,244,29,"‘‘ imasmiṃ loke bodhisattehi paripūretabbā bodhipācanā buddhattakarā dhammā ettakāyeva, na ito bhiyyo, imā pana pāramiyo uddhaṃ ākāsepi natthi, na heṭṭhā pathaviyampi, na puratthimādīsu disāsupi atthi, mayhaṃyeva pana hadayamaṃsantareyeva patiṭṭhitā’’ ti. "
  8366. 468366,108,1400,52,88,1,261,32,"Evaṃ tāsaṃ attano hadaye patiṭṭhitabhāvaṃ disvā sabbāpi tā daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāya punappunaṃ sammasanto anulomapaṭilomaṃ sammasi, pariyante gahetvā ādimhi pāpesi, ādimhi gahetvā pariyante ṭhapesi, majjhe gahetvā ubhato osāpesi, ubhato koṭīsu gahetvā majjhe osāpesi. "
  8367. 468367,108,1400,89,112,1,223,21,"Bāhirabhaṇḍapariccāgo pāramiyo nāma, aṅgapariccāgo upapāramiyo nāma, jīvitapariccāgo paramatthapāramiyo nāmāti dasa pāramiyo dasa upapāramiyo dasa paramatthapāramiyoti samattiṃsa pāramiyo yamakatelaṃ vinivaṭṭento viya sammasi. "
  8368. 468368,108,1400,113,135,1,232,21,Tassa dasa pāramiyo sammasantassa dhammatejena catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalā vipulā ayaṃ mahāpathavī hatthinā akkantanaḷakalāpo viya uppīḷiyamānaṃ ucchuyantaṃ viya ca mahāviravaṃ viravamānā saṅkampi sampakampi sampavedhi.
  8369. 468369,108,1400,136,143,1,52,6,Kulālacakkaṃ viya telayantacakkaṃ viya ca paribbhami.
  8370. 468370,108,1400,144,146,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8371. 468371,108,1401,2,4,1,0,0,165.
  8372. 468372,108,1402,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Ettakāyeva te loke, ye dhammā bodhipācanā; "
  8373. 468373,108,1403,2,9,1,49,6,"Tatuddhaṃ natthi aññatra, daḷhaṃ tattha patiṭṭhaha. "
  8374. 468374,108,1404,2,4,1,0,0,166.
  8375. 468375,108,1405,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Ime dhamme sammasato, sabhāvasarasalakkhaṇe; "
  8376. 468376,108,1406,2,7,1,43,4,"Dhammatejena vasudhā, dasasahassī pakampatha. "
  8377. 468377,108,1407,2,4,1,0,0,167.
  8378. 468378,108,1408,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Calatī ravatī pathavī, ucchuyantaṃva pīḷitaṃ; "
  8379. 468379,108,1409,2,12,1,45,7,"Telayante yathā cakkaṃ, evaṃ kampati medanī’’ ti. "
  8380. 468380,108,1410,2,11,1,92,8,Tattha {ettakāyevā}ti niddiṭṭhānaṃ dasannaṃ pāramitānaṃ anūnādhikabhāvassa dassanatthaṃ vuttaṃ.
  8381. 468381,108,1410,12,18,1,44,6,Tatuddhan ti tato dasapāramīhi uddhaṃ natthi.
  8382. 468382,108,1410,19,26,1,50,5,"{Aññatrā}ti aññaṃ, lakkhaṇaṃ saddasatthato gahetabbaṃ. "
  8383. 468383,108,1410,27,33,1,56,6,Tato dasapāramito añño buddhakārakadhammo natthīti attho.
  8384. 468384,108,1410,34,39,1,29,4,{Tatthā}ti tāsu dasasu pāramīsu.
  8385. 468385,108,1410,40,47,1,48,5,"{Patiṭṭhahā}ti patiṭṭha, paripūrento tiṭṭhāti attho. "
  8386. 468386,108,1411,2,6,1,25,3,Ime {dhamme}ti pāramidhamme.
  8387. 468387,108,1411,7,14,1,64,5,"{Sammasato}ti upaparikkhantassa, anādaratthe sāmivacanaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  8388. 468388,108,1411,15,21,1,80,5,{Sabhāvasarasalakkhaṇe}ti sabhāvasaṅkhātena sarasalakkhaṇena sammasantassāti attho.
  8389. 468389,108,1411,22,25,1,39,2,{Dhammatejenā}ti pāramipavicayañāṇatejena.
  8390. 468390,108,1411,26,39,1,71,10,"{Vasudhā}ti vasūti ratanaṃ vuccati, taṃ dhāreti dhīyati vā etthāti vasudhā . "
  8391. 468391,108,1411,40,42,1,5,2,Kā sā?
  8392. 468392,108,1411,43,44,1,6,1,Medanī.
  8393. 468393,108,1411,45,48,1,24,2,{Pakampathā}ti pakampittha.
  8394. 468394,108,1411,49,58,1,87,9,Sumedhapaṇḍite pana pāramiyo vicinante tassa ñāṇatejena dasasahassī pakampitthāti attho.
  8395. 468395,108,1412,2,6,1,25,3,{Calatī}ti chappakārā kampi.
  8396. 468396,108,1412,7,11,1,24,3,{Ravatī}ti nadati vikūjati.
  8397. 468397,108,1412,12,18,1,52,6,Ucchuyantaṃva pīḷitan ti nippīḷitaṃ ucchuyantaṃ viya.
  8398. 468398,108,1412,19,29,1,43,5,"‘‘ Guḷayantaṃva pīḷitan’’ tipi pāṭho, soyevattho. "
  8399. 468399,108,1412,30,33,1,27,2,{Telayante}ti telapīḷanayante.
  8400. 468400,108,1412,34,40,1,47,6,Yathā cakkan ti cakkikānaṃ mahācakkayantaṃ viya.
  8401. 468401,108,1412,41,53,1,89,11,"Evan ti yathā telapīḷanacakkayantaṃ paribbhamati kampati, evaṃ ayaṃ medanī kampatīti attho. "
  8402. 468402,108,1412,54,56,1,23,2,Sesamettha uttānamevāti.
  8403. 468403,108,1413,2,18,1,159,14,Evaṃ mahāpathaviyā kampamānāya rammanagaravāsino manussā bhagavantaṃ parivisayamānā saṇṭhātuṃ asakkontā yugandharavātabbhāhatā mahāsālā viya mucchitā papatiṃsu.
  8404. 468404,108,1413,19,26,1,82,7,Ghaṭādīni kulālabhaṇḍāni pavaṭṭentāni aññamaññaṃ paharantāni cuṇṇavicuṇṇāni ahesuṃ.
  8405. 468405,108,1413,27,31,1,44,4,Mahājano bhītatasito satthāraṃ upasaṅkamitvā–
  8406. 468406,108,1413,32,52,1,97,15,"‘‘ kiṃ nu kho bhagavā‘ nāgāvaṭṭo ayaṃ, bhūtayakkhadevatāsu aññatarāvaṭṭo vā’ ti na hi mayaṃ etaṃ jānāma. "
  8407. 468407,108,1413,53,81,1,147,23,"Api ca kho sabbopi ayaṃ mahājano bhayena upadduto, kiṃ nu kho imassa lokassa pāpakaṃ bhavissati, udāhu kalyāṇaṃ, kathetha no etaṃ kāraṇan’’ ti pucchiṃsu. "
  8408. 468408,108,1414,2,7,1,30,5,Atha satthā tesaṃ kathaṃ sutvā–
  8409. 468409,108,1414,8,57,1,279,38,"‘‘ tumhe mā bhāyittha, mā kho cintayittha, natthi vo itonidānaṃ bhayaṃ, yo so mayā ajja sumedhapaṇḍito‘ anāgate gotamo nāma buddho bhavissatī’ ti byākato, so idāni pāramiyo sammasati, tassa sammasantassa dhammatejena sakaladasasahassī lokadhātu ekappahārena kampati ceva viravati cā’’ ti āha. "
  8410. 468410,108,1414,58,60,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8411. 468411,108,1415,2,4,1,0,0,168.
  8412. 468412,108,1416,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yāvatā parisā āsi, buddhassa parivesane; "
  8413. 468413,108,1417,2,9,1,44,6,"Pavedhamānā sā tattha, mucchitā seti bhūmiyaṃ. "
  8414. 468414,108,1418,2,4,1,0,0,169.
  8415. 468415,108,1419,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ghaṭānekasahassāni, kumbhīnañca satā bahū; "
  8416. 468416,108,1420,2,7,1,44,4,"Sañcuṇṇamathitā tattha, aññamaññaṃ paghaṭṭitā. "
  8417. 468417,108,1421,2,4,1,0,0,170.
  8418. 468418,108,1422,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ubbiggā tasitā bhītā, bhantā byathitamānasā; "
  8419. 468419,108,1423,2,6,1,37,3,"Mahājanā samāgamma, dīpaṅkaramupāgamuṃ. "
  8420. 468420,108,1424,2,4,1,0,0,171.
  8421. 468421,108,1425,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Kiṃ bhavissati lokassa, kalyāṇamatha pāpakaṃ; "
  8422. 468422,108,1426,2,9,1,41,6,"Sabbo upadduto loko, taṃ vinodehi cakkhuma. "
  8423. 468423,108,1427,2,4,1,0,0,172.
  8424. 468424,108,1428,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tesaṃ tadā saññāpesi, dīpaṅkaro mahāmuni; "
  8425. 468425,108,1429,2,9,1,48,6,"Vissatthā hotha mā bhātha, imasmiṃ pathavikampane. "
  8426. 468426,108,1430,2,4,1,0,0,173.
  8427. 468427,108,1431,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yamahaṃ ajja byākāsiṃ, buddho loke bhavissati; "
  8428. 468428,108,1432,2,8,1,42,5,"Eso sammasatī dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ. "
  8429. 468429,108,1433,2,4,1,0,0,174.
  8430. 468430,108,1434,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Tassa sammasato dhammaṃ, buddhabhūmiṃ asesato; "
  8431. 468431,108,1435,2,11,1,47,6,"Tenāyaṃ kampitā pathavī, dasasahassī sadevake’’ ti. "
  8432. 468432,108,1436,2,6,1,24,3,Tattha {yāvatā}ti yāvatikā.
  8433. 468433,108,1436,7,11,1,11,2,{Āsī}ti ahosi.
  8434. 468434,108,1436,12,30,1,70,13,"‘‘ Yā tadā parisā āsī’’ tipi pāṭho, tassa yā tattha parisā ṭhitā āsīti attho. "
  8435. 468435,108,1436,31,34,1,23,2,{Pavedhamānā}ti kampamānā.
  8436. 468436,108,1436,35,39,1,14,3,{Sā}ti sā parisā.
  8437. 468437,108,1436,40,44,1,32,3,{Tatthā}ti tasmiṃ parivesanaṭṭhāne.
  8438. 468438,108,1436,45,48,1,15,2,{Setī}ti sayittha.
  8439. 468439,108,1437,2,12,1,73,7,"{Ghaṭā}ti ghaṭānaṃ, sāmiatthe paccattavacanaṃ, ghaṭānaṃ nekasahassānīti attho. "
  8440. 468440,108,1437,13,22,1,63,7,"{Sañcuṇṇamathitā}ti cuṇṇā ceva mathitā ca, mathitasañcuṇṇāti attho. "
  8441. 468441,108,1437,23,28,1,41,4,Aññamaññaṃ {paghaṭṭitā}ti aññamaññaṃ pahaṭā.
  8442. 468442,108,1437,29,32,1,22,2,{Ubbiggā}ti utrāsahadayā.
  8443. 468443,108,1437,33,36,1,20,2,{Tasitā}ti sañjātatāsā.
  8444. 468444,108,1437,37,40,1,18,2,{Bhītā}ti bhayabhītā.
  8445. 468445,108,1437,41,47,1,46,4,"{Bhantā}ti phandanamānasā, vibbhantacittāti attho. "
  8446. 468446,108,1437,48,51,1,36,3,Sabbāni panetāni aññamaññavevacanāni.
  8447. 468447,108,1437,52,55,1,22,2,{Samāgammā}ti samāgantvā.
  8448. 468448,108,1437,56,59,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  8449. 468449,108,1438,2,5,1,18,2,{Upadduto}ti upahato.
  8450. 468450,108,1438,6,15,1,59,7,"Taṃ {vinodehī}ti taṃ upaddutabhayaṃ vinodehi, vināsayāti attho. "
  8451. 468451,108,1438,16,21,1,36,4,{Cakkhumā}ti pañcahi cakkhūhi cakkhuma.
  8452. 468452,108,1438,22,31,1,49,7,"Tesaṃ {tadā}ti te jane tadā, upayogatthe sāmivacanaṃ. "
  8453. 468453,108,1438,32,36,1,26,3,{Saññāpesī}ti ñāpesi bodhesi.
  8454. 468454,108,1438,37,40,1,25,2,{Visatthā}ti vissatthacittā.
  8455. 468455,108,1438,41,46,1,23,4,Mā {bhāthā}ti mā bhāyatha.
  8456. 468456,108,1438,47,52,1,35,5,Yamahan ti yaṃ ahaṃ sumedhapaṇḍitaṃ.
  8457. 468457,108,1438,53,56,1,24,3,Dhamman ti pāramidhammaṃ.
  8458. 468458,108,1438,57,60,1,19,3,Pubbakan ti porāṇaṃ.
  8459. 468459,108,1438,61,67,1,52,6,Jinasevitan ti jinehi bodhisattakāle sevitanti attho.
  8460. 468460,108,1438,68,71,1,29,3,Buddhabhūmin ti pāramidhammaṃ.
  8461. 468461,108,1438,72,76,1,29,3,{Tenā}ti tena sammasanakāraṇena.
  8462. 468462,108,1438,77,80,1,16,2,{Kampitā}ti calitā.
  8463. 468463,108,1438,81,85,1,24,3,{Sadevake}ti sadevake loke.
  8464. 468464,108,1439,2,22,1,207,19,Tato mahājano tathāgatassa vacanaṃ sutvā haṭṭhatuṭṭho mālāgandhavilepanādīni ādāya rammanagarato nikkhamitvā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā mālāgandhādīhi pūjetvā vanditvā padakkhiṇaṃ katvā rammanagarameva pāvisi.
  8465. 468465,108,1439,23,35,1,97,12,Atha kho bodhisatto dasa pāramiyo sammasitvā vīriyaṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāya nisinnāsanā vuṭṭhāsi.
  8466. 468466,108,1439,36,38,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8467. 468467,108,1440,2,4,1,0,0,175.
  8468. 468468,108,1441,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Buddhassa vacanaṃ sutvā, mano nibbāyi tāvade; "
  8469. 468469,108,1442,2,9,1,45,6,"Sabbe maṃ upasaṅkamma, punāpi maṃ abhivandisuṃ. "
  8470. 468470,108,1443,2,4,1,0,0,176.
  8471. 468471,108,1444,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Samādiyitvā buddhaguṇaṃ, daḷhaṃ katvāna mānasaṃ; "
  8472. 468472,108,1445,2,11,1,45,6,"Dīpaṅkaraṃ namassitvā, āsanā vuṭṭhahiṃ tadā’’ ti. "
  8473. 468473,108,1446,2,18,1,122,14,"Tattha mano {nibbāyī}ti mahājanassa pathavikampane ubbiggahadayassa tattha kāraṇaṃ sutvā mano nibbāyi, santiṃ agamāsīti attho."
  8474. 468474,108,1446,19,30,1,37,6,"‘‘ Jano nibbāyī’’ tipi pāṭho, so uttānoyeva. "
  8475. 468475,108,1446,31,38,1,45,5,"{Samādiyitvā}ti sammā ādiyitvā, samādāyāti attho. "
  8476. 468476,108,1446,39,42,1,23,3,Buddhaguṇan ti pāramiyo.
  8477. 468477,108,1446,43,45,1,16,2,Sesaṃ uttānameva.
  8478. 468478,108,1447,2,13,1,134,11,Atha kho bodhisattaṃ dayitasabbasattaṃ āsanā vuṭṭhahantaṃ sakaladasasahassacakkavāḷadevatā sannipatitvā dibbehi mālāgandhādīhi pūjetvā–
  8479. 468479,108,1447,14,40,1,159,21,"‘‘ ayya sumedhatāpasa, tayā ajja dīpaṅkaradasabalassa pādamūle mahati patthanā patthitā, sā te anantarāyena samijjhatu, mā te tattha bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā ahosi. "
  8480. 468480,108,1447,41,53,1,92,11,"Sarīre te appamattakopi rogo mā uppajjatu, khippaṃ pāramiyo pūretvā sammāsambodhiṃ paṭivijjha. "
  8481. 468481,108,1447,54,85,1,253,27,"Yathā pupphūpagaphalūpagā rukkhā samaye pupphanti ceva phalanti ca, tatheva tvampi taṃ samayaṃ anatikkamitvā khippaṃ sambodhiṃ phusassū’’ tiādīni thutimaṅgalāni payirudāhaṃsu, evaṃ payirudāhitvā bodhisattaṃ abhivādetvā attano attano devaṭṭhānameva agamaṃsu. "
  8482. 468482,108,1447,86,89,1,32,3,Bodhisattopi devatāhi abhitthuto–
  8483. 468483,108,1447,90,113,1,189,19,‘‘ ahaṃ dasa pāramiyo pūretvā kappasatasahassādhikānaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake buddho bhavissāmī’’ ti vīriyaṃ daḷhaṃ katvā adhiṭṭhāya ākāsamabbhuggantvā isigaṇavantaṃ himavantaṃ agamāsi.
  8484. 468484,108,1447,114,116,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8485. 468485,108,1448,2,4,1,0,0,177.
  8486. 468486,108,1449,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dibbaṃ mānusakaṃ pupphaṃ, devā mānusakā ubho; "
  8487. 468487,108,1450,2,7,1,41,4,"Samokiranti pupphehi, vuṭṭhahantassa āsanā. "
  8488. 468488,108,1451,2,4,1,0,0,178.
  8489. 468489,108,1452,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Vedayanti ca te sotthiṃ, devā mānusakā ubho; "
  8490. 468490,108,1453,2,9,1,51,6,"Mahantaṃ patthitaṃ tuyhaṃ, taṃ labhassu yathicchitaṃ. "
  8491. 468491,108,1454,2,4,1,0,0,179.
  8492. 468492,108,1455,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sabbītiyo vivajjantu, soko rogo vinassatu; "
  8493. 468493,108,1456,2,9,1,50,6,"Mā te bhavantvantarāyā, phusa khippaṃ bodhimuttamaṃ. "
  8494. 468494,108,1457,2,4,1,0,0,180.
  8495. 468495,108,1458,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathāpi samaye patte, pupphanti pupphino dumā; "
  8496. 468496,108,1459,2,8,1,43,5,"Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇehi pupphasu. "
  8497. 468497,108,1460,2,4,1,0,0,181.
  8498. 468498,108,1461,2,13,1,42,7,"‘ ‘ Yathā ye keci sambuddhā, pūrayuṃ dasapāramī; "
  8499. 468499,108,1462,2,8,1,39,5,"Tatheva tvaṃ mahāvīra, pūraya dasapāramī. "
  8500. 468500,108,1463,2,4,1,0,0,182.
  8501. 468501,108,1464,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yathā ye keci sambuddhā, bodhimaṇḍamhi bujjhare; "
  8502. 468502,108,1465,2,8,1,44,5,"Tatheva tvaṃ mahāvīra, bujjhassu jinabodhiyaṃ. "
  8503. 468503,108,1466,2,4,1,0,0,183.
  8504. 468504,108,1467,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Yathā ye keci sambuddhā, dhammacakkaṃ pavattayuṃ; "
  8505. 468505,108,1468,2,8,1,44,5,"Tatheva tvaṃ mahāvīra, dhammacakkaṃ pavattaya. "
  8506. 468506,108,1469,2,4,1,0,0,184.
  8507. 468507,108,1470,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Puṇṇamāye yathā cando, parisuddho virocati; "
  8508. 468508,108,1471,2,8,1,44,5,"Tatheva tvaṃ puṇṇamano, viroca dasasahassiyaṃ. "
  8509. 468509,108,1472,2,4,1,0,0,185.
  8510. 468510,108,1473,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Rāhumutto yathā sūriyo, tāpena atirocati; "
  8511. 468511,108,1474,2,9,1,41,6,"Tatheva lokā muccitvā, viroca siriyā tuvaṃ. "
  8512. 468512,108,1475,2,4,1,0,0,186.
  8513. 468513,108,1476,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yathā yā kāci nadiyo, osaranti mahodadhiṃ; "
  8514. 468514,108,1477,2,8,1,37,5,"Evaṃ sadevakā lokā, osarantu tavantike. "
  8515. 468515,108,1478,2,4,1,0,0,187.
  8516. 468516,108,1479,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tehi thutappasattho so, dasa dhamme samādiya; "
  8517. 468517,108,1480,2,12,1,44,7,"Te dhamme paripūrento, pavanaṃ pāvisī tadā’’ ti. "
  8518. 468518,108,1481,2,14,1,119,11,Tattha dibban ti mandāravapāricchattakasantānakusesayādikaṃ dibbakusumaṃ devā mānusakā ca mānusapupphaṃ gahetvāti attho.
  8519. 468519,108,1481,15,20,1,42,4,{Samokirantī}ti mamopari samokiriṃsūti attho.
  8520. 468520,108,1481,21,24,1,27,2,{Vuṭṭhahantassā}ti vuṭṭhahato.
  8521. 468521,108,1481,25,29,1,34,3,{Vedayantī}ti nivedayiṃsu saññāpesuṃ.
  8522. 468522,108,1481,30,33,1,23,3,Sotthin ti sotthibhāvaṃ.
  8523. 468523,108,1481,34,45,1,70,7,Idāni vedayitākāradassanatthaṃ‘‘ mahantaṃ patthitaṃ tuyhan’’ tiādi vuttaṃ.
  8524. 468524,108,1481,46,59,1,86,10,"Tayā pana, sumedhapaṇḍita, mahantaṃ ṭhānaṃ patthitaṃ, taṃ yathāpatthitaṃ labhassūti attho. "
  8525. 468525,108,1482,2,12,1,55,7,"{Sabbītiyo}ti entīti ītiyo, sabbā ītiyo sabbītiyo, upaddavā. "
  8526. 468526,108,1482,13,17,1,21,3,{Vivajjantū}ti mā hontu.
  8527. 468527,108,1482,18,28,1,74,9,Soko rogo {vinassatū}ti socanasaṅkhāto soko rujanasaṅkhāto rogo ca vinassatu.
  8528. 468528,108,1482,29,32,1,9,2,{Te}ti tava.
  8529. 468529,108,1482,33,39,1,42,5,Mā {bhavantvantarāyā}ti mā bhavantu antarāyā.
  8530. 468530,108,1482,40,44,1,27,3,{Phusā}ti adhigaccha pāpuṇāhi.
  8531. 468531,108,1482,45,50,1,55,5,Bodhin ti arahattamaggañāṇaṃ sabbaññutaññāṇampi vaṭṭati.
  8532. 468532,108,1482,51,63,1,80,8,Uttaman ti seṭṭhaṃ sabbabuddhaguṇadāyakattā arahattamaggañāṇaṃ‘‘ uttaman’’ ti vuttaṃ.
  8533. 468533,108,1483,2,11,1,62,7,{Samaye}ti tassa tassa rukkhassa pupphanasamaye sampatteti attho.
  8534. 468534,108,1483,12,16,1,21,2,{Pupphino}ti pupphanakā.
  8535. 468535,108,1483,17,21,1,39,3,{Buddhañāṇehī}ti aṭṭhārasahi buddhañāṇehi.
  8536. 468536,108,1483,22,25,1,20,2,{Pupphasū}ti pupphassu.
  8537. 468537,108,1483,26,29,1,20,3,Pūrayun ti pūrayiṃsu.
  8538. 468538,108,1483,30,33,1,19,2,{Pūrayā}ti paripūraya.
  8539. 468539,108,1483,34,37,1,20,2,{Bujjhare}ti bujjhiṃsu.
  8540. 468540,108,1483,38,46,1,67,7,"Jinabodhiyan ti jinānaṃ buddhānaṃ bodhiyā, sabbaññubodhimūleti attho. "
  8541. 468541,108,1483,47,50,1,24,2,{Puṇṇamāye}ti puṇṇamāsiyaṃ.
  8542. 468542,108,1483,51,54,1,30,2,{Puṇṇamano}ti paripuṇṇamanoratho.
  8543. 468543,108,1484,2,7,1,35,4,{Rāhumutto}ti rāhunā sobbhānunā mutto.
  8544. 468544,108,1484,8,13,1,25,3,"{Tāpenā}ti patāpena, ālokena. "
  8545. 468545,108,1484,14,21,1,49,6,Lokā {muccitvā}ti lokadhammehi alitto hutvāti attho.
  8546. 468546,108,1484,22,25,1,15,2,{Virocā}ti virāja.
  8547. 468547,108,1484,26,29,1,21,2,{Siriyā}ti buddhasiriyā.
  8548. 468548,108,1484,30,34,1,33,3,{Osarantī}ti mahāsamuddaṃ pavisanti.
  8549. 468549,108,1484,35,38,1,23,2,{Osarantū}ti upagacchantu.
  8550. 468550,108,1484,39,43,1,25,3,{Tavantike}ti tava santikaṃ.
  8551. 468551,108,1484,44,47,1,13,2,{Tehī}ti devehi.
  8552. 468552,108,1484,48,60,1,90,10,"{Thutappasattho}ti thuto ceva pasattho ca, thutehi vā dīpaṅkarādīhi pasatthoti thutappasattho. "
  8553. 468553,108,1484,61,66,1,31,4,Dasa {dhamme}ti dasa pāramidhamme.
  8554. 468554,108,1484,67,75,1,61,7,"Pavanan ti mahāvanaṃ, dhammikapabbate mahāvanaṃ pāvisīti attho. "
  8555. 468555,108,1484,76,79,1,24,3,Sesagāthā suuttānā evāti.
  8556. 468556,108,1485,2,4,1,49,3,Iti madhuratthavilāsiniyā buddhavaṃsa-aṭṭhakathāya
  8557. 468557,108,1486,2,4,1,36,2,Sumedhapatthanākathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
  8558. 468558,108,1487,2,4,1,27,2,3 . Dīpaṅkarabuddhavaṃsavaṇṇanā
  8559. 468559,108,1488,2,20,1,192,17,Rammanagaravāsinopi te upāsakā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā puna bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ mālāgandhādīhi pūjetvā vanditvā dānānumodanaṃ sotukāmā upanisīdiṃsu.
  8560. 468560,108,1488,21,27,1,64,6,Atha satthā tesaṃ paramamadhuraṃ hadayaṅgamaṃ dānānumodanamakāsi–
  8561. 468561,108,1489,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dānaṃ nāma sukhādīnaṃ, nidānaṃ paramaṃ mataṃ; "
  8562. 468562,108,1490,2,8,1,42,5,"Nibbānaṃ pana sopānaṃ, patiṭṭhāti pavuccati."
  8563. 468563,108,1491,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Dānaṃ tāṇaṃ manussānaṃ, dānaṃ bandhu parāyanaṃ; "
  8564. 468564,108,1492,2,8,1,44,5,"Dānaṃ dukkhādhipannānaṃ, sattānaṃ paramā gati."
  8565. 468565,108,1493,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Dukkhanittharaṇaṭṭhena , dānaṃ nāvāti dīpitaṃ; "
  8566. 468566,108,1494,2,8,1,43,5,"Bhayarakkhaṇato dānaṃ, nagaranti ca vaṇṇitaṃ."
  8567. 468567,108,1495,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Dānaṃ durāsadaṭṭhena, vuttamāsivisoti ca; "
  8568. 468568,108,1496,2,7,1,40,4,"Dānaṃ lobhamalādīhi, padumaṃ anupalittato."
  8569. 468569,108,1497,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Natthi dānasamo loke, purisassa avassayo; "
  8570. 468570,108,1498,2,8,1,42,5,"Paṭipajjatha tasmā taṃ, kiriyājjhāsayena ca."
  8571. 468571,108,1499,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Saggalokanidānāni, dānāni matimā idha; "
  8572. 468572,108,1500,2,12,1,41,9,"Ko hi nāma naro loke, na dadeyya hite rato."
  8573. 468573,108,1501,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sutvā devesu sampattiṃ, ko naro dānasambhavaṃ; "
  8574. 468574,108,1502,2,9,1,48,6,"Na dajjā sukhappadaṃ dānaṃ, dānaṃ cittappamodanaṃ."
  8575. 468575,108,1503,2,9,1,36,4,"‘ ‘ Dānena paṭipannena, accharāparivārito; "
  8576. 468576,108,1504,2,8,1,40,5,"Ramate suciraṃ kālaṃ, nandane suranandane."
  8577. 468577,108,1505,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Pītimuḷāraṃ vindati dātā, gāravamasmiṃ gacchati loke; "
  8578. 468578,108,1506,2,11,1,51,8,"Kittimanantaṃ yāti ca dātā, vissasanīyo hoti ca dātā."
  8579. 468579,108,1507,2,12,1,50,8,"‘ ‘ Datvā dānaṃ yāti naro so, bhogasamiddhiṃ dīghañcāyu; "
  8580. 468580,108,1508,2,11,1,57,8,"Sussaratampi ca vindati rūpaṃ, sagge saddhiṃ kīḷati devehi; "
  8581. 468581,108,1509,2,7,1,41,4,"Vimānesu ṭhatvā nānā, mattamayūrābhirutesu."
  8582. 468582,108,1510,2,9,1,51,5,"‘ ‘ Corārirājodakapāvakānaṃ, dhanaṃ asādhāraṇameva dānaṃ; "
  8583. 468583,108,1511,2,12,1,62,7,"Dadāti taṃ sāvakañāṇabhūmiṃ, paccekabhūmiṃ pana buddhabhūmin’’ ti."
  8584. 468584,108,1511,13,13,1,0,0,–
  8585. 468585,108,1512,2,11,1,91,9,Evamādinā nayena dānānumodanaṃ katvā dānānisaṃsaṃ pakāsetvā tadanantaraṃ sīlakathaṃ kathesi.
  8586. 468586,108,1512,12,16,1,47,4,Sīlaṃ nāmetaṃ idhalokaparalokasampattīnaṃ mūlaṃ.
  8587. 468587,108,1513,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Sīlaṃ sukhānaṃ paramaṃ nidānaṃ, sīlena sīlī tidivaṃ payāti; "
  8588. 468588,108,1514,2,8,1,54,5,"Sīlañhi saṃsāramupāgatassa, tāṇañca leṇañca parāyanañca."
  8589. 468589,108,1515,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Avassayo sīlasamo janānaṃ, kuto panañño idha vā parattha; "
  8590. 468590,108,1516,2,10,1,59,7,"Sīlaṃ guṇānaṃ paramā patiṭṭhā, yathā dharā thāvarajaṅgamānaṃ."
  8591. 468591,108,1517,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; "
  8592. 468592,108,1518,2,19,1,38,4,"Ariyavuttisamācāro , yena vuccati sīlavā’’.( jā.1.3.118); "
  8593. 468593,108,1519,2,32,1,247,23,"Sīlālaṅkārasamo alaṅkāro natthi, sīlagandhasamo gandho natthi, sīlasamaṃ kilesamalavisodhanaṃ natthi, sīlasamaṃ pariḷāhūpasamaṃ natthi, sīlasamaṃ kittijananaṃ natthi, sīlasamaṃ saggārohaṇasopānaṃ natthi, nibbānanagarappavesane ca sīlasamaṃ dvāraṃ natthi. "
  8594. 468594,108,1519,33,34,1,7,1,Yathāha–
  8595. 468595,108,1520,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Sobhantevaṃ na rājāno, muttāmaṇivibhūsitā; "
  8596. 468596,108,1521,2,7,1,40,4,"Yathā sobhanti yatino, sīlabhūsanabhūsitā."
  8597. 468597,108,1522,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sīlagandhasamo gandho, kuto nāma bhavissati; "
  8598. 468598,108,1523,2,18,1,38,7,"Yo samaṃ anuvāte ca, paṭivāte ca vāyati.( visuddhi.1.9);"
  8599. 468599,108,1524,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Na pupphagandho paṭivātameti, na candanaṃ taggaramallikā vā; "
  8600. 468600,108,1525,2,10,1,57,7,"Satañca gandho paṭivātameti, sabbā disā sappuriso pavāyati."
  8601. 468601,108,1526,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī; "
  8602. 468602,108,1527,2,25,1,40,4,"Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro.( dha. pa.54-55; mi. pa.5.4.1);"
  8603. 468603,108,1528,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na gaṅgā yamunā cāpi, sarabhū vā sarasvatī; "
  8604. 468604,108,1529,2,8,1,37,5,"Ninnagā vāciravatī, mahī vāpi mahānadī."
  8605. 468605,108,1530,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sakkuṇanti visodhetuṃ, taṃ malaṃ idha pāṇinaṃ; "
  8606. 468606,108,1531,2,9,1,43,6,"Visodhayati sattānaṃ, yaṃ ve sīlajalaṃ malaṃ."
  8607. 468607,108,1532,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na taṃ sajaladā vātā, na cāpi haricandanaṃ; "
  8608. 468608,108,1533,2,9,1,39,6,"Neva hārā na maṇayo, na candakiraṇaṅkurā."
  8609. 468609,108,1534,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Samayantīdha sattānaṃ, pariḷāhaṃ surakkhitaṃ; "
  8610. 468610,108,1535,2,9,1,43,6,"Yaṃ sameti idaṃ ariyaṃ, sīlaṃ accantasītalaṃ."
  8611. 468611,108,1536,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Attānuvādādibhayaṃ, viddhaṃsayati sabbadā; "
  8612. 468612,108,1537,2,8,1,39,5,"Janeti kittihāsañca, sīlaṃ sīlavato sadā."
  8613. 468613,108,1538,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Saggārohaṇasopānaṃ, aññaṃ sīlasamaṃ kuto; "
  8614. 468614,108,1539,2,9,1,41,6,"Dvāraṃ vā pana nibbāna, nagarassa pavesane."
  8615. 468615,108,1540,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Guṇānaṃ mūlabhūtassa, dosānaṃ balaghātino; "
  8616. 468616,108,1541,2,18,1,41,5,"Iti sīlassa jānātha, ānisaṃsamanuttaran’’ ti.( visuddhi.1.9); "
  8617. 468617,108,1542,2,6,1,34,4,Evaṃ bhagavā sīlānisaṃsaṃ dassetvā–
  8618. 468618,108,1542,7,23,1,91,12,‘‘ idaṃ pana sīlaṃ nissāya ayaṃ saggo labhatī’’ ti dassanatthaṃ tadanantaraṃ saggakathaṃ kathesi.
  8619. 468619,108,1542,24,36,1,90,12,Ayaṃ saggo nāma iṭṭho kanto manāpo ekantasukho niccamettha kīḷā niccaṃ sampattiyo labhanti.
  8620. 468620,108,1542,37,43,1,84,6,Cātumahārājikā devā navutivassasatasahassāni dibbasukhaṃ dibbasampattiṃ paṭilabhanti.
  8621. 468621,108,1542,44,52,1,101,8,Tāvatiṃsā tisso vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassānīti evamādisaggaguṇapaṭisaṃyuttakathaṃ kathesi.
  8622. 468622,108,1542,53,58,1,33,4,Evaṃ saggakathāya palobhetvā puna–
  8623. 468623,108,1542,59,82,1,163,19,‘‘ ayampi saggo anicco adhuvo na tattha chandarāgo kātabbo’’ ti kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsañca pakāsetvā amatapariyosānaṃ dhammakathaṃ kathesi.
  8624. 468624,108,1542,83,119,1,324,36,Evaṃ tassa mahājanassa dhammaṃ desetvā ekacce saraṇesu ca ekacce pañcasīlesu ca ekacce sotāpattiphale ca ekacce sakadāgāmiphale ekacce anāgāmiphale ekacce catūsupi phalesu ekacce tīsu vijjāsu ekacce chasu abhiññāsu ekacce aṭṭhasu samāpattīsu patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā rammanagarato nikkhamitvā sudassanamahāvihārameva pāvisi.
  8625. 468625,108,1542,120,122,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8626. 468626,108,1543,2,4,1,0,0,1.
  8627. 468627,108,1544,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tadā te bhojayitvāna, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ; "
  8628. 468628,108,1545,2,8,1,46,5,"Upagacchuṃ saraṇaṃ tassa, dīpaṅkarassa satthuno. "
  8629. 468629,108,1546,2,4,1,0,0,2.
  8630. 468630,108,1547,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Saraṇāgamane kañci, niveseti tathāgato; "
  8631. 468631,108,1548,2,9,1,41,6,"Kañci pañcasu sīlesu, sīle dasavidhe paraṃ. "
  8632. 468632,108,1549,2,4,1,0,0,3.
  8633. 468633,108,1550,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Kassaci deti sāmaññaṃ, caturo phalamuttame; "
  8634. 468634,108,1551,2,9,1,41,6,"Kassaci asame dhamme, deti so paṭisambhidā. "
  8635. 468635,108,1552,2,4,1,0,0,4.
  8636. 468636,108,1553,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kassaci varasamāpattiyo, aṭṭha deti narāsabho; "
  8637. 468637,108,1554,2,8,1,44,5,"Tisso kassaci vijjāyo, chaḷabhiññā pavecchati. "
  8638. 468638,108,1555,2,4,1,0,0,5.
  8639. 468639,108,1556,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tena yogena janakāyaṃ, ovadati mahāmuni; "
  8640. 468640,108,1557,2,8,1,41,5,"Tena vitthārikaṃ āsi, lokanāthassa sāsanaṃ. "
  8641. 468641,108,1558,2,4,1,0,0,6.
  8642. 468642,108,1559,2,8,1,39,3,"‘ ‘ Mahāhanusabhakkhandho , dīpaṅkarasanāmako; "
  8643. 468643,108,1560,2,8,1,38,5,"Bahū jane tārayati, parimoceti duggatiṃ. "
  8644. 468644,108,1561,2,4,1,0,0,7.
  8645. 468645,108,1562,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Bodhaneyyaṃ janaṃ disvā, satasahassepi yojane; "
  8646. 468646,108,1563,2,11,1,43,6,"Khaṇena upagantvāna, bodheti taṃ mahāmunī’’ ti. "
  8647. 468647,108,1564,2,7,1,37,4,Tattha {te}ti rammanagaravāsino upāsakā.
  8648. 468648,108,1564,8,17,1,67,9,Saraṇan ti ettha saraṇaṃ saraṇagamanaṃ saraṇassa gantā ca veditabbā.
  8649. 468649,108,1564,18,25,1,41,6,"Sarati hiṃsati vināsetīti saraṇaṃ, kiṃ taṃ? "
  8650. 468650,108,1564,26,27,1,12,1,Ratanattayaṃ.
  8651. 468651,108,1564,28,43,1,136,15,Taṃ pana saraṇagatānaṃ teneva saraṇagamanena bhayaṃ santāsaṃ dukkhaṃ duggatiṃ parikkilesaṃ hanati hiṃsati vināsetīti saraṇanti vuccatīti.
  8652. 468652,108,1564,44,45,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  8653. 468653,108,1565,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; "
  8654. 468654,108,1566,2,26,1,45,5,"Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressanti.( dī. ni.2.332; saṃ. ni.1.37);"
  8655. 468655,108,1567,2,15,1,59,10,"‘ ‘ Ye keci dhammaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; "
  8656. 468656,108,1568,2,26,1,45,5,"Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressanti.( dī. ni.2.332; saṃ. ni.1.37);"
  8657. 468657,108,1569,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ye keci saṅghaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; "
  8658. 468658,108,1570,2,29,1,48,6,"Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ ti.( dī. ni.2.332; saṃ. ni.1.37); "
  8659. 468659,108,1571,2,7,1,61,4,Saraṇagamanaṃ nāma ratanattayaparāyanākārappavatto cittuppādo.
  8660. 468660,108,1571,8,12,1,38,4,Saraṇassa gantā nāma taṃsamaṅgīpuggalo.
  8661. 468661,108,1571,13,23,1,74,10,Evaṃ tāva saraṇaṃ saraṇagamanaṃ saraṇassa gantā cāti idaṃ tayaṃ veditabbaṃ.
  8662. 468662,108,1572,2,10,1,57,6,"{Tassā}ti taṃ dīpaṅkaraṃ, upayogatthe sāmivacanaṃ daṭṭhabbaṃ."
  8663. 468663,108,1572,11,20,1,36,5,‘‘ Upagacchuṃ saraṇaṃ tatthā’’ tipi pāṭho.
  8664. 468664,108,1572,21,24,1,20,2,{Satthuno}ti satthāraṃ.
  8665. 468665,108,1572,25,33,1,65,7,Saraṇāgamane {kañcī}ti kañci puggalaṃ saraṇagamane nivesetīti attho.
  8666. 468666,108,1572,34,42,1,69,7,"Kiñcāpi paccuppannavasena vuttaṃ, atītakālavasena pana attho gahetabbo. "
  8667. 468667,108,1572,43,46,1,17,3,Esa nayo sesesupi.
  8668. 468668,108,1572,47,58,1,50,6,"‘‘ Kassaci saraṇāgamane’’ tipi pāṭho, tassapi soyevattho. "
  8669. 468669,108,1572,59,69,1,75,9,Kañci pañcasu sīlesūti kañci puggalaṃ pañcasu viratisīlesu nivesesīti attho.
  8670. 468670,108,1572,70,81,1,44,6,"‘‘ Kassaci pañcasu sīlesū’’ tipi pāṭho, soyevattho. "
  8671. 468671,108,1572,82,92,1,71,10,Sīle dasavidhe paran ti aparaṃ puggalaṃ dasavidhe sīle nivesesīti attho.
  8672. 468672,108,1572,93,110,1,88,12,"‘‘ Kassaci kusale dasā’’ tipi pāṭho, tassa kañci puggalaṃ dasa kusaladhamme samādapesīti attho. "
  8673. 468673,108,1572,111,120,1,68,9,Kassaci deti sāmaññan ti ettha paramatthato sāmaññanti maggo vuccati.
  8674. 468674,108,1572,121,122,1,7,1,Yathāha–
  8675. 468675,108,1573,2,9,1,28,4,"‘ ‘ Katamañca, bhikkhave, sāmaññaṃ? "
  8676. 468676,108,1573,10,22,1,70,8,"Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ– sammādiṭṭhi… pe… sammāsamādhi. "
  8677. 468677,108,1573,23,41,1,34,5,"Idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaññan’’ ti( saṃ. ni.5.36). "
  8678. 468678,108,1574,2,9,1,54,6,Caturo {phalamuttame}ti cattāri uttamāni phalānīti attho.
  8679. 468679,108,1574,10,13,1,22,3,Ma -kāro padasandhikaro.
  8680. 468680,108,1574,14,16,1,24,2,Liṅgavipariyāsena vuttaṃ.
  8681. 468681,108,1574,17,26,1,77,9,Yathopanissayaṃ cattāro magge cattāri ca sāmaññaphalāni kassaci adāsīti attho.
  8682. 468682,108,1574,27,36,1,71,8,Kassaci asame {dhamme}ti kassaci asadise cattāro paṭisambhidādhamme adāsi.
  8683. 468683,108,1575,2,12,1,92,9,Kassaci {varasamāpattiyo}ti kassaci pana nīvaraṇavigamena padhānabhūtā aṭṭha samāpattiyo adāsi.
  8684. 468684,108,1575,13,24,1,136,10,Tisso kassaci {vijjāyo}ti kassaci puggalassa upanissayavasena dibbacakkhuñāṇapubbenivāsānussatiñāṇaāsavakkhayañāṇānaṃ vasena tisso vijjāyo.
  8685. 468685,108,1575,25,32,1,52,6,Chaḷabhiññā {pavecchatī}ti cha abhiññāyo kassaci adāsi.
  8686. 468686,108,1576,2,9,1,42,6,Tena {yogenā}ti tena nayena tenānukkamena ca.
  8687. 468687,108,1576,10,13,1,24,3,Janakāyan ti janasamūhaṃ.
  8688. 468688,108,1576,14,17,1,15,2,{Ovadatī}ti ovadi.
  8689. 468689,108,1576,18,21,1,36,3,Kālavipariyāsena vuttanti veditabbaṃ.
  8690. 468690,108,1576,22,30,1,62,7,Ito uparipi īdisesu vacanesu atītakālavaseneva attho gahetabbo .
  8691. 468691,108,1576,31,45,1,119,13,Tena vitthārikaṃ {āsī}ti tena dīpaṅkarassa bhagavato ovādena anusāsaniyā vitthārikaṃ vitthataṃ visālībhūtaṃ sāsanaṃ ahosi.
  8692. 468692,108,1577,2,23,1,158,18,"{Mahāhanū}ti mahāpurisānaṃ kira dvepi hanūni paripuṇṇāni dvādasiyā pakkhassa candasadisākārāni hontīti mahantāni hanūni yassa so mahāhanu, sīhahanūti vuttaṃ hoti. "
  8693. 468693,108,1577,24,33,1,68,7,"{Usabhakkhandho}ti usabhasseva khandho yassa bhavati, so usabhakkhandho. "
  8694. 468694,108,1577,34,37,1,71,3,Suvaṭṭitasuvaṇṇāliṅgasadisarucirakkhandho samavaṭṭacārukkhandhoti attho.
  8695. 468695,108,1577,38,42,1,35,2,{Dīpaṅkarasanāmako}ti dīpaṅkarasanāmo .
  8696. 468696,108,1577,43,51,1,51,7,Bahū jane {tārayatī}ti bahū buddhaveneyye jane tāresi.
  8697. 468697,108,1577,52,55,1,23,2,{Parimocetī}ti parimocesi.
  8698. 468698,108,1577,56,59,1,21,3,Duggatin ti duggatito.
  8699. 468699,108,1577,60,62,1,27,2,Nissakkatthe upayogavacanaṃ.
  8700. 468700,108,1578,2,13,1,77,7,Idāni tāraṇaparimocanakaraṇākāradassanatthaṃ‘‘ bodhaneyyaṃ janan’’ ti gāthā vuttā.
  8701. 468701,108,1578,14,24,1,62,9,"Tattha bodhaneyyaṃ janan ti bodhaneyyaṃ pajaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  8702. 468702,108,1578,25,32,1,50,6,{Disvā}ti buddhacakkhunā vā samantacakkhunā vā disvā.
  8703. 468703,108,1578,33,39,1,55,5,Satasahassepi {yojane}ti anekasatasahassepi yojane ṭhitaṃ.
  8704. 468704,108,1578,40,46,1,57,6,Idaṃ pana dasasahassiyaṃyeva sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ.
  8705. 468705,108,1579,2,22,1,209,20,Dīpaṅkaro kira satthā buddhattaṃ patvā bodhimūle sattasattāhaṃ vītināmetvā aṭṭhame sattāhe mahābrahmuno dhammajjhesanaṃ paṭiññāya sunandārāme dhammacakkaṃ pavattetvā koṭisataṃ devamanussānaṃ dhammāmataṃ pāyesi.
  8706. 468706,108,1579,23,27,1,29,4,Ayaṃ paṭhamo abhisamayo ahosi.
  8707. 468707,108,1580,2,22,1,199,20,Atha satthā attano puttassa samavaṭṭakkhandhassa usabhakkhandhassa nāma ñāṇaparipākaṃ ñatvā taṃ atrajaṃ pamukhaṃ katvā rāhulovādasadisaṃ dhammaṃ desetvā devamanussānaṃ navutikoṭiyo dhammāmataṃ pāyesi.
  8708. 468708,108,1580,23,27,1,28,4,Ayaṃ dutiyo abhisamayo ahosi.
  8709. 468709,108,1581,2,38,1,521,35,Puna bhagavā amaravatīnagaradvāre mahāsirīsarukkhamūle yamakapāṭihāriyaṃ katvā mahājanassa bandhanāmokkhaṃ katvā devagaṇaparivuto divasakarātirekajutivisarabhavane tāvatiṃsabhavane pāricchattakamūle paramasītale paṇḍukambalasilātale nisīditvā sabbadevagaṇapītisañjananiṃ attano jananiṃ sumedhādeviṃ pamukhaṃ katvā sabbalokaviditavisuddhidevo devadevo dīpaṅkaro bhagavā sabbasattahitakaraṃ paramātirekagambhīrasukhumaṃ buddhivisadakaraṃ sattappakaraṇaṃ abhidhammapiṭakaṃ desetvā navutidevakoṭisahassānaṃ dhammāmataṃ pāyesi.
  8710. 468710,108,1581,39,43,1,28,4,Ayaṃ tatiyo abhisamayo ahosi.
  8711. 468711,108,1581,44,46,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8712. 468712,108,1582,2,4,1,0,0,8.
  8713. 468713,108,1583,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Paṭhamābhisamaye buddho, koṭisatamabodhayi; "
  8714. 468714,108,1584,2,6,1,41,3,"Dutiyābhisamaye nātho, navutikoṭimabodhayi. "
  8715. 468715,108,1585,2,4,1,0,0,9.
  8716. 468716,108,1586,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yadā ca devabhavanamhi, buddho dhammamadesayi; "
  8717. 468717,108,1587,2,9,1,43,4,"Navutikoṭisahassānaṃ , tatiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  8718. 468718,108,1588,2,10,1,55,6,Dīpaṅkarassa pana bhagavato tayo sāvakasannipātā ahesuṃ.
  8719. 468719,108,1588,11,17,1,61,6,Tattha sunandārāme koṭisatasahassānaṃ paṭhamo sannipāto ahosi.
  8720. 468720,108,1588,18,20,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8721. 468721,108,1589,2,4,1,0,0,10.
  8722. 468722,108,1590,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, dīpaṅkarassa satthuno; "
  8723. 468723,108,1591,2,10,1,42,5,"Koṭisatasahassānaṃ , paṭhamo āsi samāgamo’’ ti. "
  8724. 468724,108,1592,2,28,1,379,26,Athāparena samayena dasabalo catūhi bhikkhusatasahassehi parivuto gāmanigamanagarapaṭipāṭiyā mahājanānuggahaṃ karonto cārikaṃ caramāno anukkamena ekasmiṃ padese mahājanakatasakkāraṃ sabbalokavissutaṃ amanussapariggahitaṃ atibhayānakaṃ olambāmbudharaparicumbitakūṭaṃ vividhasurabhitarukusumavāsitakūṭaṃ nānāmigagaṇavicaritakūṭaṃ nāradakūṭaṃ nāma paramaramaṇīyaṃ pabbataṃ sampāpuṇi.
  8725. 468725,108,1592,29,37,1,56,8,So kira pabbato nāradena nāma yakkhena pariggahito ahosi.
  8726. 468726,108,1592,38,46,1,78,8,Tattha pana tassa yakkhassa anusaṃvaccharaṃ mahājano manussabaliṃ upasaṃharati.
  8727. 468727,108,1593,2,23,1,206,21,Atha dīpaṅkaro kira bhagavā tassa mahājanassa upanissayasampattiṃ disvā tato bhikkhusaṅghaṃ cātuddisaṃ pesetvā adutiyo asahāyo mahākaruṇābalavasaṅgatahadayo tañca yakkhaṃ vinetuṃ taṃ nāradapabbataṃ abhiruhi.
  8728. 468728,108,1593,24,39,1,155,15,Atha so manussabhakkho sakahitanirapekkho paravadhadakkho yakkho makkhaṃ asahamāno kodhaparetamānaso dasabalaṃ bhiṃsāpetvā palāpetukāmo taṃ pabbataṃ cālesi.
  8729. 468729,108,1593,40,53,1,89,12,So kira pabbato tena cāliyamāno bhagavato ānubhāvena tasseva matthake patamāno viya ahosi.
  8730. 468730,108,1594,2,5,1,13,3,Tato so bhīto–
  8731. 468731,108,1594,6,19,1,81,9,‘‘ handa naṃ agginā jhāpessāmī’’ ti mahantaṃ atibhīmadassanaṃ aggikkhandhaṃ nibbattesi.
  8732. 468732,108,1594,20,37,1,121,16,"So aggikkhandho paṭivāte khitto viya attanova dukkhaṃ janesi, na pana bhagavato cīvare aṃsumattampi daḍḍhuṃ samattho ahosi. "
  8733. 468733,108,1594,38,61,1,195,18,"Yakkho pana‘‘ samaṇo daḍḍho, na daḍḍho’’ ti olokento dasabalaṃ saradasamayavimalakaranikaraṃ sabbajanaratikaraṃ rajanikaramiva sītalajalatalagatakamalakaṇṇikāya nisinnaṃ viya bhagavantaṃ disvā cintesi–"
  8734. 468734,108,1594,62,104,1,254,33,"‘‘ aho ayaṃ samaṇo mahānubhāvo, yaṃ yaṃ imassāhaṃ anatthaṃ karomi, so so mamūpariyeva patati, imaṃ pana samaṇaṃ muñcitvā aññaṃ me paṭisaraṇaṃ parāyanaṃ natthi, pathaviyaṃ upakkhalitā pathaviṃyeva nissāya uṭṭhahanti, handāhaṃ imaṃyeva samaṇaṃ saraṇaṃ gamissāmī’’ ti. "
  8735. 468735,108,1595,2,12,1,77,9,Athevaṃ pana so cintetvā bhagavato cakkālaṅkatatalesu pādesu sirasā nipatitvā–
  8736. 468736,108,1595,13,27,1,62,8,"‘‘ accayo maṃ, bhante, accagamā’’ ti vatvā bhagavantaṃ saraṇamagamāsi. "
  8737. 468737,108,1595,28,32,1,38,4,Athassa bhagavā anupubbikathaṃ kathesi.
  8738. 468738,108,1595,33,40,1,76,7,So desanāpariyosāne dasahi yakkhasahassehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  8739. 468739,108,1595,41,53,1,109,11,Tasmiṃ kira divase sakalajambudīpatalavāsino manussā tassa balikammatthaṃ ekekagāmato ekekaṃ purisaṃ āhariṃsu.
  8740. 468740,108,1595,54,58,1,87,4,Aññañca bahutilataṇḍulakulatthamuggamāsādiṃ sappinavanītatelamadhuphāṇitādiñca āhariṃsu.
  8741. 468741,108,1595,59,73,1,122,14,Atha so yakkho taṃ divasaṃ ābhatataṇḍulādikaṃ sabbaṃ tesaṃyeva datvā te balikammatthāya ānītamanusse dasabalassa niyyātesi.
  8742. 468742,108,1596,2,17,1,189,15,Atha satthā te manusse ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā antosattāheyeva sabbe arahatte patiṭṭhāpetvā māghapuṇṇamāya koṭisatabhikkhumajjhagato caturaṅgasamannāgate sannipāte pātimokkhamuddisi.
  8743. 468743,108,1596,18,38,1,144,17,"Caturaṅgāni nāma sabbeva ehibhikkhū honti, sabbe chaḷabhiññā honti, sabbe anāmantitāva āgatā, pannarasūposathadivaso cāti imāni cattāri aṅgāni nāma. "
  8744. 468744,108,1596,39,43,1,27,4,Ayaṃ dutiyo sannipāto ahosi.
  8745. 468745,108,1596,44,46,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8746. 468746,108,1597,2,4,1,0,0,11.
  8747. 468747,108,1598,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Puna nāradakūṭamhi, pavivekagate jine; "
  8748. 468748,108,1599,2,10,1,40,5,"Khīṇāsavā vītamalā, samiṃsu satakoṭiyo’’ ti. "
  8749. 468749,108,1600,2,8,1,39,5,Tattha {pavivekagate}ti gaṇaṃ pahāya gate.
  8750. 468750,108,1600,9,12,1,22,2,{Samiṃsū}ti sannipatiṃsu.
  8751. 468751,108,1601,2,17,1,148,14,"Yadā pana dīpaṅkaro lokanāyako sudassananāmake pabbate vassāvāsamupagañchi, tadā kira jambudīpavāsino manussā anusaṃvaccharaṃ giraggasamajjaṃ karonti. "
  8752. 468752,108,1601,18,30,1,101,12,Tasmiṃ kira samajje sannipatitā manussā dasabalaṃ disvā dhammakathaṃ sutvā tatra pasīditvā pabbajiṃsu.
  8753. 468753,108,1601,31,37,1,72,6,Mahāpavāraṇadivase satthā tesaṃ ajjhāsayānukūlaṃ vipassanākathaṃ kathesi.
  8754. 468754,108,1601,38,49,1,95,11,Taṃ sutvā te sabbe saṅkhāre sammasitvā vipassanānupubbena maggānupubbena ca arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  8755. 468755,108,1601,50,55,1,48,5,Atha satthā navutikoṭisahassehi saddhiṃ pavāresi.
  8756. 468756,108,1601,56,60,1,27,4,Ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi.
  8757. 468757,108,1601,61,63,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8758. 468758,108,1602,2,4,1,0,0,12.
  8759. 468759,108,1603,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Yamhi kāle mahāvīro, sudassanasiluccaye; "
  8760. 468760,108,1604,2,6,1,37,3,"Navutikoṭisahassehi , pavāresi mahāmuni."
  8761. 468761,108,1605,2,11,1,36,6,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, jaṭilo uggatāpano; "
  8762. 468762,108,1606,2,20,1,44,5,"Antalikkhamhi caraṇo, pañcābhiññāsu pāragū’’ ti.( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā); "
  8763. 468763,108,1607,2,9,1,94,7,Ayaṃ gāthā aṭṭhasāliniyā dhammasaṅgahaṭṭhakathāya nidānavaṇṇanāya dīpaṅkarabuddhavaṃse likhitā.
  8764. 468764,108,1607,10,14,1,31,4,Imasmiṃ pana buddhavaṃse natthi.
  8765. 468765,108,1607,15,18,1,33,3,Natthibhāvoyeva panassā yuttataro.
  8766. 468766,108,1607,19,21,1,10,2,Kasmāti ce?
  8767. 468767,108,1607,22,25,1,34,3,Heṭṭhā sumedhakathāsu kathitattāti.
  8768. 468768,108,1608,2,11,1,102,9,Dīpaṅkare kira bhagavati dhammaṃ desente dasasahassānañca vīsatisahassānañca dhammābhisamayo ahosiyeva.
  8769. 468769,108,1608,12,22,1,76,10,Ekassa pana dvinnaṃ tiṇṇaṃ catunnanti ca ādivasena abhisamayānaṃ anto natthi.
  8770. 468770,108,1608,23,30,1,65,7,Tasmā dīpaṅkarassa bhagavato sāsanaṃ vitthārikaṃ bāhujaññaṃ ahosi.
  8771. 468771,108,1608,31,33,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8772. 468772,108,1609,2,4,1,0,0,13.
  8773. 468773,108,1610,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Dasavīsasahassānaṃ , dhammābhisamayo ahu; "
  8774. 468774,108,1611,2,10,1,43,5,"Ekadvinnaṃ abhisamayā, gaṇanāto asaṅkhiyā’’ ti. "
  8775. 468775,108,1612,2,7,1,62,5,Tattha dasavīsasahassānan ti dasasahassānaṃ vīsatisahassānañca.
  8776. 468776,108,1612,8,11,1,43,2,{Dhammābhisamayo}ti catusaccadhammappaṭivedho.
  8777. 468777,108,1612,12,28,1,97,12,"Ekadvinnan ti ekassa ceva dvinnañca , tiṇṇaṃ catunnaṃ… pe… dasannantiādinā nayena asaṅkhyeyyāti attho. "
  8778. 468778,108,1612,29,45,1,176,16,Evaṃ asaṅkhyeyyābhisamayattā ca vitthārikaṃ mahantappattaṃ bahūhi paṇḍitehi devamanussehi niyyānikanti jaññaṃ jānitabbaṃ adhisīlasikkhādīhi iddhañca samādhiādīhi phītañca ahosi.
  8779. 468779,108,1612,46,48,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8780. 468780,108,1613,2,4,1,0,0,14.
  8781. 468781,108,1614,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Vitthārikaṃ bāhujaññaṃ, iddhaṃ phītaṃ ahū tadā; "
  8782. 468782,108,1615,2,10,1,46,5,"Dīpaṅkarassa bhagavato, sāsanaṃ suvisodhitan’’ ti. "
  8783. 468783,108,1616,2,10,1,64,8,Tattha suvisodhitan ti suṭṭhu bhagavatā sodhitaṃ visuddhaṃ kataṃ.
  8784. 468784,108,1616,11,21,1,110,10,Dīpaṅkaraṃ kira satthāraṃ sabbakālaṃ chaḷabhiññānaṃ mahiddhikānaṃ bhikkhūnaṃ cattāri satasahassāni parivārenti.
  8785. 468785,108,1616,22,39,1,118,15,"Tena ca samayena ye sekkhā kālakiriyaṃ karonti, te garahitā bhavanti, sabbe khīṇāsavā hutvāva parinibbāyantīti adhippāyo. "
  8786. 468786,108,1616,40,51,1,96,11,Tasmā hi tassa bhagavato sāsanaṃ supupphitaṃ susamiddhaṃ khīṇāsavehi bhikkhūhi ativiya sobhittha.
  8787. 468787,108,1616,52,54,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8788. 468788,108,1617,2,4,1,0,0,15.
  8789. 468789,108,1618,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Cattāri satasahassāni, chaḷabhiññā mahiddhikā; "
  8790. 468790,108,1619,2,7,1,40,4,"Dīpaṅkaraṃ lokaviduṃ, parivārenti sabbadā. "
  8791. 468791,108,1620,2,4,1,0,0,16.
  8792. 468792,108,1621,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Ye keci tena samayena, jahanti mānusaṃ bhavaṃ; "
  8793. 468793,108,1622,2,8,1,40,5,"Appattamānasā sekhā, garahitā bhavanti te. "
  8794. 468794,108,1623,2,4,1,0,0,17.
  8795. 468795,108,1624,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Supupphitaṃ pāvacanaṃ, arahantehi tādihi; "
  8796. 468796,108,1625,2,10,1,42,5,"Khīṇāsavehi vimalehi, upasobhati sabbadā’’ ti. "
  8797. 468797,108,1626,2,23,1,148,16,Tattha cattāri {satasahassānī}ti gaṇanāya dassitā evaṃ dassitagaṇanā ime bhikkhūti dassanatthaṃ‘‘ chaḷabhiññā mahiddhikā’’ ti vuttanti evamattho gahetabbo.
  8798. 468798,108,1626,24,34,1,100,9,Atha vā chaḷabhiññā {mahiddhikā}ti chaḷabhiññānaṃ mahiddhikānanti sāmiatthe paccattavacanaṃ daṭṭhabbaṃ.
  8799. 468799,108,1626,35,48,1,109,11,"Parivārenti {sabbadā}ti niccakālaṃ dasabalaṃ parivārenti, bhagavantaṃ muñcitvā katthaci na gacchantīti adhippāyo. "
  8800. 468800,108,1626,49,54,1,29,4,Tena {samayenā}ti tasmiṃ samaye.
  8801. 468801,108,1626,55,63,1,58,8,Ayaṃ pana samaya -saddo samavāyādīsu navasu atthesu dissati.
  8802. 468802,108,1626,64,65,1,7,1,Yathāha–
  8803. 468803,108,1627,2,12,1,39,6,"‘ ‘ Samavāye khaṇe kāle, samūhe hetudiṭṭhisu; "
  8804. 468804,108,1628,2,89,1,43,7,"Paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissatī’’ ti.( dī. ni. aṭṭha.1.1; ma. ni. aṭṭha.1. mūlapariyāyasuttavaṇṇanā; saṃ. ni. aṭṭha.1.1.1; a. ni. aṭṭha.1.1.1; dha. sa. aṭṭha.1 kāmāvacarakusalapadabhājanīya; khu. pā. aṭṭha. maṃgalasuttavaṇṇanā, evamiccādipāṭhavaṇṇanā; paṭi. ma. aṭṭha.2.1.184); "
  8805. 468805,108,1629,2,6,1,22,4,Idha so kāle daṭṭhabbo;
  8806. 468806,108,1629,7,10,1,19,3,tasmiṃ kāleti attho.
  8807. 468807,108,1629,11,15,1,31,4,Mānusaṃ bhavan ti manussabhāvaṃ.
  8808. 468808,108,1629,16,24,1,66,7,{Appattamānasā}ti appattaṃ anadhigataṃ mānasaṃ yehi te appattamānasā.
  8809. 468809,108,1629,25,33,1,59,8,Mānasanti rāgassa ca cittassa ca arahattassa ca adhivacanaṃ.
  8810. 468810,108,1629,34,69,1,78,13,"‘‘ Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso’’ ti( saṃ. ni.1.151; mahāva.33) hi ettha pana rāgo‘‘ mānaso’’ ti vutto."
  8811. 468811,108,1629,70,102,1,52,8,‘‘ Cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaran’’ ti( dha. sa.6; vibha.184; mahāni.1; cūḷani. pārāyanānugītigāthāniddesa114) ettha cittaṃ.
  8812. 468812,108,1629,103,126,1,60,8,"‘‘ Appattamānaso sekho, kālaṃ kayirā janesutā’’ ti ( saṃ. ni.1.159) ettha arahattaṃ. "
  8813. 468813,108,1629,127,146,1,30,3,Idhāpi arahattameva adhippetaṃ( dha. sa. aṭṭha.5 kāmāvacarakusalaniddesavārakathā; mahāni. aṭṭha.1).
  8814. 468814,108,1629,147,150,1,34,3,Tasmā appattaarahattaphalāti attho.
  8815. 468815,108,1629,151,155,1,24,3,{Sekhā}ti kenaṭṭhena sekhā?
  8816. 468816,108,1629,156,158,1,32,2,Sekhadhammapaṭilābhaṭṭhena sekhā.
  8817. 468817,108,1629,159,160,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  8818. 468818,108,1629,161,171,1,36,6,"‘‘ kittāvatā nu kho, bhante, sekho hotīti? "
  8819. 468819,108,1629,172,188,1,104,12,"Idha, bhikkhave, bhikkhu sekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti… pe… sekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti. "
  8820. 468820,108,1629,189,209,1,44,7,"Ettāvatā kho, bhikkhave, bhikkhu sekho hotī’’ ti( saṃ. ni.5.13). "
  8821. 468821,108,1629,210,214,1,24,4,Api ca sikkhantīti sekhā.
  8822. 468822,108,1629,215,216,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  8823. 468823,108,1629,217,229,1,53,7,"‘‘ sikkhati, sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccati. "
  8824. 468824,108,1629,230,232,1,14,2,Kiñca sikkhati?
  8825. 468825,108,1629,233,257,1,94,11,"Adhisīlampi sikkhati adhicittampi adhipaññampi sikkhatīti kho, bhikkhu, tasmā sekhoti vuccatī’’ ti( a. ni.3.86). "
  8826. 468826,108,1630,2,6,1,31,4,Supupphitan ti suṭṭhu vikasitaṃ.
  8827. 468827,108,1630,7,22,1,104,12,"Pāvacanan ti pasatthaṃ vacanaṃ, vuddhippattaṃ vā vacanaṃ pavacanaṃ, pavacanameva pāvacanaṃ, sāsananti attho. "
  8828. 468828,108,1630,23,27,1,35,3,{Upasobhatī}ti abhirājati ativirocati.
  8829. 468829,108,1630,28,31,1,20,2,{Sabbadā}ti sabbakālaṃ.
  8830. 468830,108,1630,32,40,1,30,4,‘‘ Upasobhati sadevake’’ tipi pāṭho.
  8831. 468831,108,1631,2,48,1,290,38,"Tassa dīpaṅkarassa bhagavato rammavatī nāma nagaraṃ ahosi, sudevo nāma khattiyo pitā, sumedhā nāma devī mātā, sumaṅgalo ca tisso cāti dve aggasāvakā, sāgato nāma upaṭṭhāko, nandā ca sunandā cāti dve aggasāvikā, bodhi tassa bhagavato pipphalirukkho ahosi, asītihatthubbedho, satasahassavassāni āyūti. "
  8832. 468832,108,1631,49,55,1,52,6,Kiṃ panimesaṃ jātanagarādīnaṃ dassane payojananti ce?
  8833. 468833,108,1631,56,117,1,362,52,"Vuccate– yassa yadi neva jātanagaraṃ na pitā na mātā paññāyeyya, imassa pana neva jātanagaraṃ na pitā na mātā paññāyati, devo vā sakko vā yakkho vā māro vā brahmā vā esa maññe, devānampi īdisaṃ pāṭihāriyaṃ anacchariyanti maññamānā na sotabbaṃ na saddahitabbaṃ maññeyyuṃ, tato abhisamayo na bhaveyya, asati abhisamaye niratthako buddhuppādo bhaveyya, aniyyānikaṃ sāsanaṃ. "
  8834. 468834,108,1631,118,123,1,57,5,Tasmā sabbabuddhānaṃ jātanagarādiko paricchedo dassetabbo.
  8835. 468835,108,1631,124,126,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8836. 468836,108,1632,2,4,1,0,0,18.
  8837. 468837,108,1633,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nagaraṃ rammavatī nāma, sudevo nāma khattiyo; "
  8838. 468838,108,1634,2,8,1,41,5,"Sumedhā nāma janikā, dīpaṅkarassa satthuno. "
  8839. 468839,108,1635,2,4,1,0,0,24.
  8840. 468840,108,1636,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Sumaṅgalo ca tisso ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  8841. 468841,108,1637,2,7,1,41,4,"Sāgato nāmupaṭṭhāko, dīpaṅkarassa satthuno. "
  8842. 468842,108,1638,2,4,1,0,0,25.
  8843. 468843,108,1639,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Nandā ceva sunandā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  8844. 468844,108,1640,2,8,1,42,5,"Bodhi tassa bhagavato, pipphalīti pavuccati. "
  8845. 468845,108,1641,2,4,1,0,0,27.
  8846. 468846,108,1642,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Asītihatthamubbedho, dīpaṅkaro mahāmuni; "
  8847. 468847,108,1643,2,7,1,40,4,"Sobhati dīparukkhova, sālarājāva phullito. "
  8848. 468848,108,1644,2,4,1,0,0,28.
  8849. 468849,108,1645,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Satasahassavassāni, āyu tassa mahesino; "
  8850. 468850,108,1646,2,9,1,41,6,"Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. "
  8851. 468851,108,1647,2,4,1,0,0,29.
  8852. 468852,108,1648,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Jotayitvāna saddhammaṃ, santāretvā mahājanaṃ; "
  8853. 468853,108,1649,2,8,1,42,5,"Jalitvā aggikkhandhova, nibbuto so sasāvako. "
  8854. 468854,108,1650,2,4,1,0,0,30.
  8855. 468855,108,1651,2,15,1,51,11,"‘ ‘ Sā ca iddhi so ca yaso, tāni ca pādesu cakkaratanāni; "
  8856. 468856,108,1652,2,11,1,49,6,"Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ ti. "
  8857. 468857,108,1653,2,13,1,72,10,Tattha sudevo nāma {khattiyo}ti sudevo nāmassa khattiyo pitā ahosīti attho.
  8858. 468858,108,1653,14,17,1,16,2,{Janikā}ti janetti.
  8859. 468859,108,1653,18,22,1,39,3,{Pipphalī}ti pilakkhakapītanarukkho bodhi.
  8860. 468860,108,1653,23,27,1,44,3,{Asītihatthamubbedho}ti asītihatthaṃ uccaggato.
  8861. 468861,108,1653,28,44,1,244,13,Dīparukkho {vā}ti sampajjalitadīpamālākulo dīparukkho viya ārohapariṇāhasaṇṭhānapāripūrisampanno dvattiṃsavaralakkhaṇānubyañjanasamalaṅkatasarīro vipphuritaraṃsijālāvisaratārāgaṇasamujjalamiva gaganatalaṃ bhagavā dharamānakāle {sobhatī}ti sobhittha.
  8862. 468862,108,1653,45,62,1,166,16,Sālarājāva {phullito}ti pupphito sabbaphāliphullo sālarājarukkho viya ca sabbaphāliphullo yojanasatubbedho pāricchatto viya ca asītihatthubbedho bhagavā ativiya sobhati.
  8863. 468863,108,1654,2,8,1,57,5,{Satasahassavassānī}ti vassasatasahassāni tassa āyūti attho.
  8864. 468864,108,1654,9,15,1,46,5,Tāvatā {tiṭṭhamāno}ti tāvatakaṃ kālaṃ tiṭṭhamāno.
  8865. 468865,108,1654,16,20,1,22,3,Janatan ti janasamūhaṃ.
  8866. 468866,108,1654,21,26,1,43,5,Santāretvā mahājanan ti tārayitvā mahājanaṃ.
  8867. 468867,108,1654,27,40,1,62,8,"‘‘ Santāretvā sadevakan’’ tipi pāṭho, tassa sadevakaṃ lokanti attho. "
  8868. 468868,108,1654,41,49,1,37,7,Sā ca {iddhī}ti sā ca sampatti ānubhāvo.
  8869. 468869,108,1654,50,57,1,27,6,So ca {yaso}ti so ca parivāro.
  8870. 468870,108,1654,58,68,1,92,10,Sabbaṃ tamantarahitan ti taṃ sabbaṃ vuttappakāraṃ sampattijātaṃ antarahitaṃ apagatanti attho.
  8871. 468871,108,1654,69,82,1,96,11,"Nanu rittā {sabbasaṅkhārā}ti sabbe pana saṅkhatadhammā nanu rittā tucchā, niccasārādirahitāti attho. "
  8872. 468872,108,1655,2,7,1,44,4,Ettha pana nagarādiparicchedo pāḷiyamāgatova.
  8873. 468873,108,1655,8,15,1,45,6,"Sambahulavāro pana nāgato, so ānetvā dīpetabbo. "
  8874. 468874,108,1655,16,35,1,185,10,"Seyyathidaṃ– puttaparicchedo, bhariyāparicchedo, pāsādaparicchedo, agāravāsaparicchedo, nāṭakitthiparicchedo, abhinikkhamanaparicchedo, padhānaparicchedo, vihāraparicchedo, upaṭṭhākaparicchedoti. "
  8875. 468875,108,1655,36,41,1,40,5,Etesampi dīpane kāraṇaṃ heṭṭhā vuttameva.
  8876. 468876,108,1655,42,48,1,55,6,Tassa pana dīpaṅkarassa bhariyānaṃ tisatasahassaṃ ahosi.
  8877. 468877,108,1655,49,59,1,65,9,"Tassa aggamahesī padumā nāma, tassa pana putto usabhakkhandho nāma. "
  8878. 468878,108,1655,60,62,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8879. 468879,108,1656,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Bhariyā padumā nāma, vibuddhapadumānanā; "
  8880. 468880,108,1657,2,7,1,43,4,"Atrajo usabhakkhandho, dīpaṅkarassa satthuno."
  8881. 468881,108,1658,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Haṃsā koñcā mayūrākhyā, pāsādāpi tayo matā; "
  8882. 468882,108,1659,2,7,1,36,4,"Dasavassasahassāni , agāraṃ avasī kira."
  8883. 468883,108,1660,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Hatthiyānena nikkhanto, nandārāme jino vasī; "
  8884. 468884,108,1661,2,10,1,43,5,"Nando nāmassupaṭṭhāko, lokānandakaro kirā’’ ti. "
  8885. 468885,108,1662,2,12,1,113,10,Sabbabuddhānaṃ pana pañca vemattāni honti āyuvemattaṃ pamāṇavemattaṃ kulavemattaṃ padhānavemattaṃ rasmivemattanti.
  8886. 468886,108,1662,13,22,1,58,8,Tattha āyuvemattaṃ nāma keci dīghāyukā honti keci appāyukā.
  8887. 468887,108,1662,23,35,1,101,11,"Tathā hi dīpaṅkarassa pana bhagavato vassasatasahassaṃ āyuppamāṇaṃ ahosi, amhākaṃ bhagavato vassasataṃ. "
  8888. 468888,108,1663,2,9,1,47,7,Pamāṇavemattaṃ nāma keci dīghā honti keci rassā.
  8889. 468889,108,1663,10,20,1,87,9,"Tathā hi dīpaṅkaro asītihatthappamāṇo ahosi, amhākaṃ pana bhagavā aṭṭhārasahatthappamāṇo. "
  8890. 468890,108,1664,2,9,1,65,7,Kulavemattaṃ nāma keci khattiyakule nibbattanti keci brāhmaṇakule.
  8891. 468891,108,1664,10,18,1,85,7,"Tathā hi dīpaṅkarādayo khattiyakule nibbattiṃsu, kakusandhakoṇāgamanādayo brāhmaṇakule. "
  8892. 468892,108,1665,2,18,1,122,14,"Padhānavemattaṃ nāma kesañci padhānaṃ ittarameva hoti yathā kassapassa bhagavato , kesañci addhaniyaṃ amhākaṃ bhagavato viya. "
  8893. 468893,108,1666,2,15,1,118,11,"Rasmivemattaṃ nāma maṅgalassa bhagavato sarīrasmi dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi, amhākaṃ bhagavato byāmamattaṃ. "
  8894. 468894,108,1666,16,20,1,45,4,Tatra rasmivemattaṃ ajjhāsayapaṭibaddhaṃ hoti.
  8895. 468895,108,1666,21,29,1,55,7,"Yo yattakaṃ icchasi, tassa tattakaṃ sarīrappabhā pharati. "
  8896. 468896,108,1666,30,41,1,64,7,Maṅgalassa pana‘‘ dasasahassilokadhātuṃ pharatū’’ ti ajjhāsayo ahosi.
  8897. 468897,108,1666,42,60,1,50,6,Paṭividdhaguṇesu pana kassaci vemattaṃ nāma natthi( dī. ni. aṭṭha.2.12 ādayo).
  8898. 468898,108,1667,2,8,1,57,6,Tathā sabbabuddhānaṃ cattāri avijahitaṭṭhānāni nāma honti.
  8899. 468899,108,1667,9,14,1,46,5,Bodhipallaṅko avijahito ekasmiṃyeva ṭhāne hoti.
  8900. 468900,108,1667,15,20,1,66,5,Dhammacakkappavattanaṭṭhānaṃ isipatane migadāye avijahitameva hoti.
  8901. 468901,108,1667,21,26,1,68,5,Devorohaṇakāle saṅkassanagaradvāre paṭhamapādakkamo avijahitova hoti.
  8902. 468902,108,1667,27,33,1,67,6,Jetavane gandhakuṭiyā cattāri mañcapādaṭṭhānāni avijahitāneva honti.
  8903. 468903,108,1667,34,36,1,20,2,Vihāropi avijahitova.
  8904. 468904,108,1667,37,44,1,35,7,So pana khuddako vā mahanto vā hoti.
  8905. 468905,108,1668,2,9,1,86,7,Aparaṃ pana amhākaṃyeva bhagavato sahajātaparicchedañca nakkhattaparicchedañca visesaṃ.
  8906. 468906,108,1668,10,25,1,150,15,Amhākaṃ sabbaññubodhisattena kira saddhiṃ rāhulamātā ānandatthero channo kaṇḍako assarājā nidhikumbhā mahābodhirukkho kāḷudāyīti imāni sata sahajātāni.
  8907. 468907,108,1668,26,41,1,134,11,"Mahāpuriso kira uttarāsāḷhanakkhatteneva mātukucchiṃ okkami, mahābhinikkhamanaṃ nikkhami , dhammacakkaṃ pavattesi, yamakapāṭihāriyaṃ akāsi. "
  8908. 468908,108,1668,42,62,1,194,18,"Visākhanakkhattena jāto ca abhisambuddho ca parinibbuto ca, māghanakkhattena tassa sāvakasannipāto ceva āyusaṅkhāravosajjanañca ahosi, assayujanakkhattena devorohaṇanti ettakaṃ āharitvā dīpetabbaṃ. "
  8909. 468909,108,1668,63,65,1,28,2,Ayaṃ sambahulavāraparicchedo.
  8910. 468910,108,1668,66,69,1,24,3,Sesagāthā sauttānā evāti.
  8911. 468911,108,1669,2,13,1,116,11,Iti bhagavā dīpaṅkaro yāvatāyukaṃ ṭhatvā sabbabuddhakiccaṃ katvā anukkamena anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.
  8912. 468912,108,1670,2,18,1,112,13,"Yasmiṃ kira kappe dīpaṅkaradasabalo udapādi, tasmiṃ aññepi taṇhaṅkaro, medhaṅkaro, saraṇaṅkaroti tayo buddhā ahesuṃ. "
  8913. 468913,108,1670,19,24,1,45,5,Tesaṃ santike bodhisattassa byākaraṇaṃ natthi.
  8914. 468914,108,1670,25,30,1,24,5,Tasmā te idha na dassitā.
  8915. 468915,108,1670,31,41,1,90,10,Aṭṭhakathāyaṃ pana tamhā kappā ādito paṭṭhāyuppannuppanne sabbabuddhe dassetuṃ idaṃ vuttaṃ–
  8916. 468916,108,1671,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Taṇhaṅkaro medhaṅkaro, athopi saraṇaṅkaro; "
  8917. 468917,108,1672,2,8,1,44,5,"Dīpaṅkaro ca sambuddho, koṇḍañño dvipaduttamo."
  8918. 468918,108,1673,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Maṅgalo ca sumano ca, revato sobhito muni; "
  8919. 468919,108,1674,2,7,1,36,4,"Anomadassī padumo, nārado padumuttaro."
  8920. 468920,108,1675,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Sumedho ca sujāto ca, piyadassī mahāyaso; "
  8921. 468921,108,1676,2,7,1,44,4,"Atthadassī dhammadassī, siddhattho lokanāyako."
  8922. 468922,108,1677,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Tisso phusso ca sambuddho, vipassī sikhi vessabhū; "
  8923. 468923,108,1678,2,8,1,41,5,"Kakusandho koṇāgamano, kassapo cāpi nāyako."
  8924. 468924,108,1679,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Ete ahesuṃ sambuddhā, vītarāgā samāhitā; "
  8925. 468925,108,1680,2,6,1,36,3,"Sataraṃsīva uppannā, mahātamavinodanā; "
  8926. 468926,108,1681,2,35,1,45,6,"Jalitvā aggikkhandhāva, nibbutā te sasāvakā’’ ti.( apa. aṭṭha.1. dūrenidānakathā; cariyā. aṭṭha. nidānakathā; jā. aṭṭha.1. dūrenidānakathā); "
  8927. 468927,108,1682,2,4,1,42,3,Ettāvatā nātisaṅkhepavitthāravasena katāya
  8928. 468928,108,1683,2,3,1,45,2,Madhuratthavilāsiniyā buddhavaṃsa-aṭṭhakathāya
  8929. 468929,108,1684,2,4,1,36,2,Dīpaṅkarabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8930. 468930,108,1685,2,5,1,28,3,Niṭṭhito paṭhamo buddhavaṃso.
  8931. 468931,108,1686,2,4,1,26,2,4 . Koṇḍaññabuddhavaṃsavaṇṇanā
  8932. 468932,108,1687,2,12,1,80,8,Dīpaṅkare kira bhagavati parinibbute tassa sāsanaṃ vassasatasahassaṃ pavattittha.
  8933. 468933,108,1687,13,19,1,71,6,Atha buddhānubuddhānaṃ sāvakānaṃ antaradhānena sāsanampissa antaradhāyi.
  8934. 468934,108,1687,20,29,1,89,9,Athassa aparabhāge ekamasaṅkhyeyyamatikkamitvā ekasmiṃ kappe koṇḍañño nāma satthā udapādi.
  8935. 468935,108,1687,30,66,1,344,36,So pana bhagavā soḷasaasaṅkhyeyyaṃ kappānañca satasahassaṃ pāramiyo pūretvā bodhiñāṇaṃ paripācetvā vessantarattabhāvasadise attabhāve ṭhatvā tato cavitvā tusitapure nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā devatānaṃ paṭiññaṃ datvā tusitapurato cavitvā rammavatīnagare sunandassa nāma rañño kule sujātāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi.
  8936. 468936,108,1687,67,74,1,95,7,Tassapi paṭisandhikkhaṇe dīpaṅkarabuddhavaṃse vuttappakārāni dvattiṃsa pāṭihāriyāni nibbattiṃsu.
  8937. 468937,108,1687,75,94,1,190,19,So devatāhi katārakkhasaṃvidhāno dasannaṃ māsānaṃ accayena mātukucchito nikkhamitvā sabbasattuttaro uttarābhimukho sattapadavītihārena gantvā sabbā ca disā viloketvā āsabhiṃ vācaṃ nicchāresi–
  8938. 468938,108,1687,95,132,1,105,12,"‘‘ aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’ ti( dī. ni.2.31; ma. ni.3.207). "
  8939. 468939,108,1688,2,14,1,69,8,Tato kumārassa nāmakaraṇadivase nāmaṃ karontā‘‘ koṇḍañño’’ ti nāmamakaṃsu.
  8940. 468940,108,1688,15,20,1,33,5,So hi bhagavā koṇḍaññagotto ahosi.
  8941. 468941,108,1688,21,33,1,68,9,"Tassa kira tayo pāsādā ahesuṃ– rāma, surāma, subhanāmakā paramaramaṇīyā. "
  8942. 468942,108,1688,34,42,1,96,8,Tesu tīṇi satasahassāni nāṭakitthīnaṃ naccagītavāditakusalānaṃ sabbakālaṃ paccupaṭṭhitāni ahesuṃ.
  8943. 468943,108,1688,43,49,1,36,5,Tassa rucidevī nāma aggamahesī ahosi.
  8944. 468944,108,1688,50,54,1,30,4,Vijitaseno nāmassa putto ahosi.
  8945. 468945,108,1688,55,59,1,38,4,So dasavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi.
  8946. 468946,108,1689,2,13,1,105,11,So pana jiṇṇabyādhimatapabbajite disvā ājaññarathena nikkhamitvā pabbajitvā dasa māse padhānacariyaṃ cari.
  8947. 468947,108,1689,14,20,1,62,6,Koṇḍaññakumāraṃ pana pabbajantaṃ dasa janakoṭiyo anupabbajiṃsu.
  8948. 468948,108,1689,21,111,1,1040,88,So tehi parivuto dasa māse padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya sunandagāme samasahitaghanapayodharāya yasodharāya nāma seṭṭhidhītāya dinnaṃ paramamadhuraṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā phalapallavaṅkurasamalaṅkate sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā sāyanhasamaye gaṇaṃ pahāya sunandakājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā sālakalyāṇirukkhaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pubbadisābhāgaṃ oloketvā bodhirukkhaṃ piṭṭhito katvā aṭṭhapaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā pallaṅkaṃ ābhujitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya mārabalaṃ vidhamitvā rattiyā paṭhamayāme pubbenivāsānussatiñāṇaṃ visodhetvā majjhimayāme dibbacakkhuṃ visodhetvā pacchimayāme paccayākāraṃ sammasitvā ānāpānacatutthajjhānato vuṭṭhāya pañcasu khandhesu abhinivisitvā udayabbayavasena samapaññāsa lakkhaṇāni disvā yāva gotrabhuñāṇaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā cattāri maggañāṇāni cattāri ca phalañāṇāni catasso paṭisambhidā catuyoniparicchedakañāṇaṃ pañcagatiparicchedakañāṇaṃ cha asādhāraṇañāṇāni sakale ca buddhaguṇe paṭivijjhitvā paripuṇṇasaṅkappo bodhimūle nisinnova–
  8949. 468949,108,1690,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ; "
  8950. 468950,108,1691,2,8,1,42,5,"Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ."
  8951. 468951,108,1692,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; "
  8952. 468952,108,1693,2,9,1,45,6,"Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ; "
  8953. 468953,108,1694,2,15,1,45,4,"Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā.( dha. pa.153-154);"
  8954. 468954,108,1695,2,8,1,35,4,"‘ ‘ Ayoghanahatasseva, jalato jātavedaso; "
  8955. 468955,108,1696,2,8,1,39,5,"Anupubbūpasantassa , yathā na ñāyate gati."
  8956. 468956,108,1697,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Evaṃ sammā vimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ; "
  8957. 468957,108,1698,2,18,1,48,7,"Paññāpetuṃ gatī natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhan’’ ti.( udā.80)– "
  8958. 468958,108,1699,2,14,1,126,12,Evaṃ udānaṃ udānetvā sattasattāhaṃ bodhimūleyeva phalasamāpattisukhena vītināmetvā aṭṭhame sattāhe brahmuno ajjhesanaṃ paṭicca–
  8959. 468959,108,1699,15,51,1,109,15,‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti( ma. ni.1.284;2.341; mahāva.10) upadhārento attanā saddhiṃ pabbajitā dasa bhikkhukoṭiyo addasa.
  8960. 468960,108,1699,52,80,1,182,21,"‘‘ Ime pana kulaputtā samupacitakusalamūlā maṃ pabbajantaṃ anupabbajitā mayā saddhiṃ padhānaṃ caritvā maṃ upaṭṭhahiṃsu, handāhaṃ imesaṃ sabbapaṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti evaṃ upadhāretvā–"
  8961. 468961,108,1699,81,92,1,40,7,‘‘ idāni pana te kattha vasantī’’ ti olokento–
  8962. 468962,108,1699,93,105,1,67,7,‘‘ ito aṭṭhārasayojanike arundhavatīnagare devavane viharantī’’ ti disvā–
  8963. 468963,108,1699,106,135,1,191,23,"‘‘ tesaṃ dhammaṃ desetuṃ gamissāmī’’ ti pattacīvaramādāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva bodhimūle antarahito devavane pāturahosi. "
  8964. 468964,108,1700,2,11,1,86,9,Tasmiñca samaye tā dasa bhikkhukoṭiyo arundhavatīnagaraṃ upanissāya devavane viharanti.
  8965. 468965,108,1700,12,39,1,212,22,"Te pana bhikkhū dasabalaṃ dūratova āgacchantaṃ disvā pasannamānasā paccuggantvā, bhagavato pattacīvaraṃ paṭiggahetvā, buddhāsanaṃ paññāpetvā, satthu gāravaṃ katvā, bhagavantaṃ vanditvā, parivāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. "
  8966. 468966,108,1700,40,56,1,191,16,Tatra koṇḍañño dasabalo munigaṇaparivuto buddhāsane nisinno tidasagaṇaparivuto dasasatanayano viya vimalagaganatalagato saradasamayarajanikaro viya tārāgaṇaparivuto puṇṇacando viya virocittha.
  8967. 468967,108,1700,57,70,1,186,13,Atha satthā tesaṃ sabbabuddhanisevitaṃ anuttaraṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ dhammacakkappavattanasuttantaṃ kathetvā dasabhikkhukoṭippamukhā satasahassadevamanussakoṭiyo dhammāmataṃ pāyesi.
  8968. 468968,108,1700,71,73,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  8969. 468969,108,1701,2,4,1,0,0,1.
  8970. 468970,108,1702,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dīpaṅkarassa aparena, koṇḍañño nāma nāyako; "
  8971. 468971,108,1703,2,7,1,39,4,"Anantatejo amitayaso, appameyyo durāsado. "
  8972. 468972,108,1704,2,4,1,0,0,2.
  8973. 468973,108,1705,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Dharaṇūpamo khamanena, sīlena sāgarūpamo; "
  8974. 468974,108,1706,2,7,1,36,4,"Samādhinā merūpamo, ñāṇena gaganūpamo. "
  8975. 468975,108,1707,2,4,1,0,0,3.
  8976. 468976,108,1708,2,5,1,40,2,‘ ‘ Indriyabalabojjhaṅga-maggasaccappakāsanaṃ;
  8977. 468977,108,1709,2,7,1,40,5,Pakāsesi sadā buddho hitāya sabbapāṇinaṃ.
  8978. 468978,108,1710,2,4,1,0,0,4.
  8979. 468979,108,1711,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Dhammacakkaṃ pavattente, koṇḍaññe lokanāyake; "
  8980. 468980,108,1712,2,9,1,42,4,"Koṭisatasahassānaṃ , paṭhamābhisamayo ahū’’ ti. "
  8981. 468981,108,1713,2,10,1,70,7,Tattha dīpaṅkarassa {aparenā}ti dīpaṅkarassa satthuno aparabhāgeti attho.
  8982. 468982,108,1713,11,17,1,56,5,Koṇḍañño {nāmā}ti attano gottavasena samadhigatanāmadheyyo.
  8983. 468983,108,1713,18,21,1,17,2,{Nāyako}ti vināyako.
  8984. 468984,108,1713,22,27,1,54,4,{Anantatejo}ti attano sīlaguṇañāṇapuññatejena anantatejo.
  8985. 468985,108,1713,28,46,1,132,16,Heṭṭhato avīci upari bhavaggaṃ tiriyato anantā lokadhātuyo etthantare ekapuggalopi tassa mukhaṃ oloketvā ṭhātuṃ samattho nāma natthi.
  8986. 468986,108,1713,47,56,1,25,4,Tena vuttaṃ ‘‘ anantatejo’’ ti.
  8987. 468987,108,1713,57,60,1,26,2,{Amitayaso}ti anantaparivāro.
  8988. 468988,108,1713,61,72,1,117,11,Tassa hi bhagavato vassasatasahassāni yāva parinibbānasamayaṃ etthantare bhikkhuparisāya gaṇanaparicchedo nāma nāhosi.
  8989. 468989,108,1713,73,81,1,26,4,Tasmā‘‘ amitayaso’’ ti vuccati.
  8990. 468990,108,1713,82,90,1,37,4,Amitaguṇakittipi‘‘ amitayaso’’ ti vuccati.
  8991. 468991,108,1713,91,96,1,57,4,{Appameyyo}ti guṇagaṇaparimāṇavasena nappameyyoti appameyyo.
  8992. 468992,108,1713,97,98,1,7,1,Yathāha–
  8993. 468993,108,1714,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Buddhopi buddhassa bhaṇeyya vaṇṇaṃ, kappampi ce aññamabhāsamāno; "
  8994. 468994,108,1715,2,51,1,65,8,"Khīyetha kappo ciradīghamantare, vaṇṇo na khīyetha tathāgatassā’’ ti.( dī. ni. aṭṭha.1.304;3.141; ma. ni. aṭṭha.2.425; udā. aṭṭha.53; cariyā. aṭṭha. nidānakathā); "
  8995. 468995,108,1716,2,11,1,47,5,Tasmā appameyyaguṇagaṇattā‘‘ appameyyo’’ ti vuccati.
  8996. 468996,108,1716,12,23,1,111,8,"{Durāsado}ti durupasaṅkamanīyo, āsajja ghaṭṭetvā upasaṅkamitumasakkuṇeyyabhāvato durāsado, durabhibhavanīyoti attho. "
  8997. 468997,108,1717,2,5,1,25,2,{Dharaṇūpamo}ti dharaṇīsamo.
  8998. 468998,108,1717,6,23,1,157,11,"{Khamanenā}ti khantiyā, catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalā mahāpathavī viya pakativātena lābhālābhaiṭṭhāniṭṭhādīhi akampanabhāvato‘‘ dharaṇūpamo’’ ti vuccati. "
  8999. 468999,108,1717,24,30,1,67,5,Sīlena {sāgarūpamo}ti sīlasaṃvarena velānātikkamanabhāvena sāgarasamo.
  9000. 469000,108,1717,31,68,1,64,8,"‘‘ Mahāsamuddo, bhikkhave, ṭhitadhammo velaṃ nātivattatī’’ ti( a. ni.8.19; cūḷava.384; mi. pa.6.2.10) hi vuttaṃ. "
  9001. 469001,108,1718,2,12,1,105,8,"Samādhinā {merūpamo}ti samādhipaṭipakkhabhūtadhammajanitakampābhāvato merunā girivarena samo, sadisoti attho. "
  9002. 469002,108,1718,13,17,1,38,4,Merugirivaro viya thiratarasarīroti vā.
  9003. 469003,108,1718,18,28,1,81,9,Ñāṇena {gaganūpamo}ti ettha bhagavato ñāṇassa anantabhāvena anantākāsena upamā katā.
  9004. 469004,108,1718,29,33,1,34,4,Cattāri anantāni vuttāni bhagavatā.
  9005. 469005,108,1718,34,35,1,7,1,Yathāha–
  9006. 469006,108,1719,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā; "
  9007. 469007,108,1720,2,22,1,48,7,"Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānitun’’ ti.( bu. vaṃ.1.64); "
  9008. 469008,108,1721,2,9,1,53,7,Tasmā anantassa ñāṇassa anantena ākāsena upamā katāti.
  9009. 469009,108,1722,2,11,1,144,8,Indriyabalabojjhaṅgamaggasaccappakāsanan ti etesaṃ indriyabalabojjhaṅgamaggasaccānaṃ gahaṇena satipaṭṭhānasammappadhāniddhipādāpi gahitāva honti.
  9010. 469010,108,1722,12,23,1,115,9,"Tasmā indriyādīnaṃ catusaṅkhepānaṃ vasena sattattiṃsabodhipakkhiyadhammānaṃ pakāsanadhammaṃ pakāsesi, desesīti attho. "
  9011. 469011,108,1722,24,27,1,18,2,{Hitāyā}ti hitatthaṃ.
  9012. 469012,108,1722,28,34,1,50,4,Dhammacakkaṃ {pavattente}ti desanāñāṇe pavattiyamāne.
  9013. 469013,108,1723,2,14,1,131,12,Tato aparabhāge mahāmaṅgalasamāgame dasasu cakkavāḷasahassesu devatāyo sukhume attabhāve māpetvā imasmiññeva cakkavāḷe sannipatiṃsu.
  9014. 469014,108,1723,15,22,1,69,7,Tattha kira aññataro devaputto koṇḍaññadasabalaṃ maṅgalapañhaṃ pucchi.
  9015. 469015,108,1723,23,27,1,31,4,Tassa bhagavā maṅgalāni kathesi.
  9016. 469016,108,1723,28,32,1,46,4,Tattha navutikoṭisahassāni arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  9017. 469017,108,1723,33,37,1,43,4,Sotāpannādīnaṃ gaṇanaparicchedo nāma nāhosi.
  9018. 469018,108,1723,38,40,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9019. 469019,108,1724,2,4,1,0,0,5.
  9020. 469020,108,1725,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tato parampi desente, naramarūnaṃ samāgame; "
  9021. 469021,108,1726,2,9,1,43,4,"Navutikoṭisahassānaṃ , dutiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9022. 469022,108,1727,2,8,1,39,5,Tattha tato {parampī}ti tato aparabhāgepi.
  9023. 469023,108,1727,9,14,1,35,4,{Desente}ti bhagavati dhammaṃ desente.
  9024. 469024,108,1727,15,33,1,172,17,"Naramarūnan ti narānañceva amarānañca, yadā pana bhagavā gaganatale titthiyamānamaddanaṃ yamakapāṭihāriyaṃ karonto dhammaṃ desesi tadā asītikoṭisahassāni arahattaṃ pāpuṇiṃsu. "
  9025. 469025,108,1727,34,39,1,46,5,Tīsu phalesu patiṭṭhitā gaṇanapathaṃ vītivattā.
  9026. 469026,108,1727,40,42,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9027. 469027,108,1728,2,4,1,0,0,6.
  9028. 469028,108,1729,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Titthiye abhimaddanto, yadā dhammamadesayi; "
  9029. 469029,108,1730,2,9,1,42,4,"Asītikoṭisahassānaṃ , tatiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9030. 469030,108,1731,2,7,1,40,5,Tattha tadā-saddaṃ ānetvā attho daṭṭhabbo.
  9031. 469031,108,1731,8,17,1,74,8,"Yadā bhagavā dhammaṃ desesi, tadā asītikoṭisahassānaṃ dhammābhisamayo ahūti. "
  9032. 469032,108,1732,2,12,1,99,10,Koṇḍañño kira satthā abhisambodhiṃ patvā paṭhamavassaṃ candavatīnagaraṃ upanissāya candārāme vihāsi.
  9033. 469033,108,1732,13,38,1,257,25,Tattha sucindharassa nāma brāhmaṇamahāsālassa putto bhaddamāṇavo nāma yasodharabrāhmaṇassa putto subhaddamāṇavo ca koṇḍaññassa buddhassa sammukhā dhammadesanaṃ sutvā pasannamānasā dasahi māṇavakasahassehi saddhiṃ tassa santike pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  9034. 469034,108,1733,2,16,1,137,12,"Atha koṇḍañño satthā jeṭṭhamāsapuṇṇamāya subhaddattherappamukhena koṭisatasahassena parivuto pātimokkhamuddisi, so paṭhamo sannipāto ahosi. "
  9035. 469035,108,1733,17,37,1,159,18,"Tato aparabhāge koṇḍaññasatthuno putte vijitasene nāma arahattaṃ patte taṃpamukhassa koṭisahassassa majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi, so dutiyo sannipāto ahosi. "
  9036. 469036,108,1733,38,50,1,126,12,Athāparena samayena dasabalo janapadacārikaṃ caranto udenarājānaṃ nāma navutikoṭijanaparivāraṃ pabbājesi saddhiṃ tāya parisāya.
  9037. 469037,108,1733,51,67,1,126,15,"Tasmiṃ pana arahattaṃ patte taṃpamukhehi navutiyā arahantakoṭīhi bhagavā parivuto pātimokkhaṃ uddisi, so tatiyo sannipāto ahosi. "
  9038. 469038,108,1733,68,70,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9039. 469039,108,1734,2,4,1,0,0,7.
  9040. 469040,108,1735,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, koṇḍaññassa mahesino; "
  9041. 469041,108,1736,2,7,1,43,4,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ. "
  9042. 469042,108,1737,2,4,1,0,0,8.
  9043. 469043,108,1738,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo; "
  9044. 469044,108,1739,2,10,1,45,5,"Dutiyo koṭisahassānaṃ, tatiyo navutikoṭinan’’ ti. "
  9045. 469045,108,1740,2,13,1,86,10,Tadā kira amhākaṃ bodhisatto vijitāvī nāma cakkavattī hutvā candavatīnagare paṭivasati.
  9046. 469046,108,1740,14,25,1,139,11,So kira anekanaravaraparivuto salilanidhinivasanaṃ sameruyugandharaṃ aparimitavasudharaṃ vasundharaṃ adaṇḍena asatthena dhammena paripāleti.
  9047. 469047,108,1740,26,35,1,118,9,Atha koṇḍañño buddhopi koṭisatasahassakhīṇāsavaparivuto janapadacārikaṃ caramāno anupubbena candavatīnagaraṃ sampāpuṇi.
  9048. 469048,108,1741,2,6,1,21,4,So vijitāvī kira rājā–
  9049. 469049,108,1741,7,35,1,268,24,‘‘ sammāsambuddho kira amhākaṃ nagaraṃ anuppatto’’ ti sutvā paccuggantvā bhagavato vasanaṭṭhānaṃ saṃvidahitvā svātanāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena nimantetvā punadivase bhattavidhiṃ suṭṭhu paṭiyādetvā koṭisatasahassasaṅkhassa buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi.
  9050. 469050,108,1741,36,40,1,47,4,Bodhisatto bhagavantaṃ bhojetvā anumodanāvasāne–
  9051. 469051,108,1741,41,61,1,144,15,"‘‘ bhante, temāsaṃ mahājanasaṅgahaṃ karonto idheva vasathā’’ ti yācitvā tayo māse nirantaraṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa asadisamahādānaṃ adāsi. "
  9052. 469052,108,1742,2,5,1,23,3,Atha satthā bodhisattaṃ–
  9053. 469053,108,1742,6,19,1,70,9,‘‘ anāgate gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti byākaritvā dhammamassa desesi.
  9054. 469054,108,1742,20,40,1,164,19,So satthu dhammakathaṃ sutvā rajjaṃ niyyātetvā pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggahetvā aṭṭha samāpattiyo pañca ca abhiññāyo uppādetvā aparihīnajjhāno brahmaloke nibbatti.
  9055. 469055,108,1742,41,43,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9056. 469056,108,1743,2,4,1,0,0,9.
  9057. 469057,108,1744,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, vijitāvī nāma khattiyo; "
  9058. 469058,108,1745,2,7,1,43,4,"Samuddaṃ antamantena, issariyaṃ vattayāmahaṃ. "
  9059. 469059,108,1746,2,4,1,0,0,10.
  9060. 469060,108,1747,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Koṭisatasahassānaṃ, vimalānaṃ mahesinaṃ; "
  9061. 469061,108,1748,2,7,1,40,4,"Saha lokagganāthena, paramannena tappayiṃ. "
  9062. 469062,108,1749,2,4,1,0,0,11.
  9063. 469063,108,1750,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sopi maṃ buddho byākāsi, koṇḍañño lokanāyako; "
  9064. 469064,108,1751,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati. "
  9065. 469065,108,1752,2,4,1,0,0,12.
  9066. 469066,108,1753,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ; "
  9067. 469067,108,1754,2,7,1,43,4,"Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso. "
  9068. 469068,108,1755,2,4,1,0,0,13.
  9069. 469069,108,1756,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati; "
  9070. 469070,108,1757,2,9,1,40,6,"Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo. "
  9071. 469071,108,1758,2,4,1,0,0,14.
  9072. 469072,108,1759,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā; "
  9073. 469073,108,1760,2,8,1,42,5,"Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissati taṃ jinaṃ. "
  9074. 469074,108,1761,2,4,1,0,0,15.
  9075. 469075,108,1762,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā; "
  9076. 469076,108,1763,2,8,1,42,5,"Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati. "
  9077. 469077,108,1764,2,4,1,0,0,16.
  9078. 469078,108,1765,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā; "
  9079. 469079,108,1766,2,8,1,41,5,"Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā; "
  9080. 469080,108,1767,2,8,1,40,5,"Āyu vassasataṃ tassa, gotamassa yasassino. "
  9081. 469081,108,1768,2,4,1,0,0,17.
  9082. 469082,108,1769,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino; "
  9083. 469083,108,1770,2,8,1,38,5,"Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ. "
  9084. 469084,108,1771,2,4,1,0,0,18.
  9085. 469085,108,1772,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti hasanti ca; "
  9086. 469086,108,1773,2,6,1,38,3,"Katañjalī namassanti, dasasahassidevatā. "
  9087. 469087,108,1774,2,4,1,0,0,19.
  9088. 469088,108,1775,2,11,1,44,5,"‘ ‘ Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ; "
  9089. 469089,108,1776,2,8,1,40,5,"Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ. "
  9090. 469090,108,1777,2,4,1,0,0,20.
  9091. 469091,108,1778,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya; "
  9092. 469092,108,1779,2,7,1,42,4,"Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ. "
  9093. 469093,108,1780,2,4,1,0,0,21.
  9094. 469094,108,1781,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ; "
  9095. 469095,108,1782,2,8,1,40,5,"Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ. "
  9096. 469096,108,1783,2,4,1,0,0,22.
  9097. 469097,108,1784,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ; "
  9098. 469098,108,1785,2,9,1,43,6,"Tameva atthaṃ sādhento, mahārajjaṃ jine adaṃ; "
  9099. 469099,108,1786,2,8,1,43,5,"Mahārajjaṃ daditvāna, pabbajiṃ tassa santike. "
  9100. 469100,108,1787,2,4,1,0,0,23.
  9101. 469101,108,1788,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Suttantaṃ vinayaṃ cāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ; "
  9102. 469102,108,1789,2,7,1,43,4,"Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ. "
  9103. 469103,108,1790,2,4,1,0,0,24.
  9104. 469104,108,1791,2,8,1,45,4,"‘ ‘ Tatthappamatto viharanto, nisajjaṭṭhānacaṅkame; "
  9105. 469105,108,1792,2,9,1,46,4,"Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahan’’ ti. "
  9106. 469106,108,1793,2,10,1,46,7,Tattha ahaṃ tena {samayenā}ti ahaṃ tasmiṃ samaye.
  9107. 469107,108,1793,11,17,1,48,5,Vijitāvī {nāmā}ti evaṃnāmako cakkavattirājā ahosiṃ.
  9108. 469108,108,1793,18,33,1,124,14,Samuddaṃ {antamantenā}ti ettha cakkavāḷapabbataṃ sīmaṃ mariyādaṃ katvā ṭhitaṃ samuddaṃ antaṃ katvā issariyaṃ vattayāmīti attho.
  9109. 469109,108,1793,34,38,1,24,4,Ettāvatā na pākaṭaṃ hoti.
  9110. 469110,108,1794,2,14,1,140,12,Rājā kira cakkavattī cakkaratanānubhāvena vāmapassena sineruṃ katvā samuddassa uparibhāgena aṭṭhayojanasahassappamāṇaṃ pubbavidehaṃ gacchati.
  9111. 469111,108,1794,15,18,1,22,3,Tattha rājā cakkavattī–
  9112. 469112,108,1794,19,68,1,139,19,"‘‘ pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā’’ ti( dī. ni.2.244;3.85; ma. ni.3.257) ovādaṃ deti. "
  9113. 469113,108,1794,69,79,1,87,10,Evaṃ ovāde dinne taṃ cakkaratanaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhati.
  9114. 469114,108,1794,80,111,1,278,27,"Yathā yathā ca taṃ ajjhogāhati, tathā tathā saṃkhittaūmivipphāraṃ hutvā ogacchamānaṃ mahāsamuddasalilaṃ yojanamattaṃ oggantvā antosamuddaṃ ubhosu passesu veḷuriyamaṇibhitti viya paramadassanīyaṃ hutvā tiṭṭhati, evaṃ puratthimasāgarapariyantaṃ gantvā taṃ cakkaratanaṃ paṭinivattati. "
  9115. 469115,108,1794,112,127,1,93,13,"Paṭinivattamāne ca tasmiṃ sā parisā aggato hoti, majjhe rājā cakkavattī ante cakkaratanaṃ hoti. "
  9116. 469116,108,1794,128,136,1,98,8,Tampi jalaṃ jalantena viyogaṃ asahamānamiva nemimaṇḍalapariyantaṃ abhihanantameva tīramupagacchati.
  9117. 469117,108,1795,2,15,1,184,13,Evaṃ rājā cakkavattī puratthimasamuddapariyantaṃ pubbavidehaṃ abhivijinitvā dakkhiṇasamuddapariyantaṃ jambudīpaṃ vijetukāmo cakkaratanadesitena maggena dakkhiṇasamuddābhimukho gacchati.
  9118. 469118,108,1795,16,45,1,369,29,Taṃ dasasahassayojanappamāṇaṃ jambudīpaṃ abhivijinitvā dakkhiṇasamuddato paccuttaritvā sattayojanasahassappamāṇaṃ aparagoyānaṃ vijetuṃ heṭṭhā vuttanayeneva gantvā tampi sāgarapariyantaṃ abhivijinitvā pacchimasamuddatopi uttaritvā aṭṭhayojanasahassappamāṇaṃ uttarakuruṃ vijetuṃ tatheva gantvā taṃ samuddapariyantaṃ katvā tatheva abhivijiya uttarasamuddatopi paccuttarati.
  9119. 469119,108,1795,46,54,1,80,8,Ettāvatā raññā cakkavattinā sāgarapariyantāya pathaviyā issariyaṃ adhigataṃ hoti.
  9120. 469120,108,1795,55,65,1,58,7,"Tena vuttaṃ samuddaṃ antamantena, issariyaṃ vattayāmahan’’ ti. "
  9121. 469121,108,1796,2,5,1,39,3,Koṭisatasahassānan ti koṭisatasahassāni.
  9122. 469122,108,1796,6,9,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  9123. 469123,108,1796,10,13,1,25,3,Vimalānan ti khīṇāsavānaṃ.
  9124. 469124,108,1796,14,21,1,67,6,Saha {lokagganāthenā}ti saddhiṃ dasabalena koṭisatasahassānanti attho.
  9125. 469125,108,1796,22,26,1,29,3,{Paramannenā}ti paṇītena annena.
  9126. 469126,108,1796,27,30,1,20,3,Tappayin ti tappesiṃ.
  9127. 469127,108,1796,31,43,1,116,11,Aparimeyyito {kappe}ti ito paṭṭhāya satasahassakappādhikāni tīṇi asaṅkhyeyyāni atikkamitvā ekasmiṃ bhaddakappeti attho.
  9128. 469128,108,1797,2,5,1,19,3,Padhānan ti vīriyaṃ.
  9129. 469129,108,1797,6,17,1,100,10,Tameva atthaṃ {sādhento}ti tameva buddhakārakamatthaṃ dānapāramiṃ pūrento sādhento nipphādentoti attho.
  9130. 469130,108,1797,18,21,1,30,3,Mahārajjan ti cakkavattirajjaṃ.
  9131. 469131,108,1797,22,30,1,52,6,"{Jine}ti bhagavati, sampadānatthe vā bhummaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  9132. 469132,108,1797,31,34,1,14,3,Adan ti adāsiṃ.
  9133. 469133,108,1797,35,40,1,47,5,Evamatthaṃ sādhentoti iminā sambandho daṭṭhabbo.
  9134. 469134,108,1797,41,51,1,38,6,‘‘ Mahārajjaṃ jine dadin’’ ti paṭhanti keci.
  9135. 469135,108,1797,52,55,1,19,2,{Daditvānā}ti cajitvā.
  9136. 469136,108,1797,56,59,1,28,3,Suttantan ti suttantapiṭakaṃ.
  9137. 469137,108,1797,60,63,1,24,3,Vinayan ti vinayapiṭakaṃ.
  9138. 469138,108,1797,64,67,1,32,3,Navaṅgan ti suttageyyādinavaṅgaṃ.
  9139. 469139,108,1797,68,74,1,60,6,Sobhayiṃ jinasāsanan ti āgamādhigamehi lokiyehi samalaṅkariṃ.
  9140. 469140,108,1797,75,80,1,31,4,{Tatthā}ti tassa bhagavato sāsane.
  9141. 469141,108,1797,81,84,1,24,2,{Appamatto}ti satisampanno.
  9142. 469142,108,1797,85,91,1,50,5,Brahmalokamagañchahan ti brahmalokaṃ agañchiṃ ahaṃ.
  9143. 469143,108,1798,2,62,1,377,47,"Imassa pana koṇḍaññabuddhassa rammavatī nāma nagaraṃ ahosi, sunando nāma rājā pitā, sujātā nāma devī mātā, bhaddo ca subhaddo ca dve aggasāvakā, anuruddho nāmupaṭṭhāko, tissā ca upatissā ca dve aggasāvikā, sālakalyāṇirukkho bodhi, aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ sarīraṃ , vassasatasahassāni āyuppamāṇaṃ ahosi, tassa rucidevī nāma aggamahesī ahosi, vijitaseno nāmassa putto, cando nāmupaṭṭhāko rājā. "
  9144. 469144,108,1798,63,66,1,21,3,Candārāme kira vasīti.
  9145. 469145,108,1798,67,69,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9146. 469146,108,1799,2,4,1,0,0,25.
  9147. 469147,108,1800,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Nagaraṃ rammavatī nāma, sunando nāma khattiyo; "
  9148. 469148,108,1801,2,8,1,39,5,"Sujātā nāma janikā, koṇḍaññassa mahesino. "
  9149. 469149,108,1802,2,4,1,0,0,30.
  9150. 469150,108,1803,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Bhaddo ceva subhaddo ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  9151. 469151,108,1804,2,7,1,43,4,"Anuruddho nāmupaṭṭhāko, koṇḍaññassa mahesino. "
  9152. 469152,108,1805,2,4,1,0,0,31.
  9153. 469153,108,1806,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tissā ca upatissā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  9154. 469154,108,1807,2,7,1,40,4,"Sālakalyāṇiko bodhi, koṇḍaññassa mahesino. "
  9155. 469155,108,1808,2,4,1,0,0,33.
  9156. 469156,108,1809,2,10,1,40,6,"‘ ‘ So aṭṭhāsīti hatthāni, accuggato mahāmuni; "
  9157. 469157,108,1810,2,8,1,42,5,"Sobhate uḷurājāva, sūriyo majjhanhike yathā. "
  9158. 469158,108,1811,2,4,1,0,0,34.
  9159. 469159,108,1812,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade; "
  9160. 469160,108,1813,2,9,1,41,6,"Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. "
  9161. 469161,108,1814,2,4,1,0,0,35.
  9162. 469162,108,1815,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Khīṇāsavehi vimalehi, vicittā āsi medanī; "
  9163. 469163,108,1816,2,9,1,42,6,"Yathā hi gaganamuḷūbhi, evaṃ so upasobhatha. "
  9164. 469164,108,1817,2,4,1,0,0,36.
  9165. 469165,108,1818,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tepi nāgā appameyyā, asaṅkhobhā durāsadā; "
  9166. 469166,108,1819,2,8,1,41,5,"Vijjupātaṃva dassetvā, nibbutā te mahāyasā. "
  9167. 469167,108,1820,2,4,1,0,0,37.
  9168. 469168,108,1821,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Sā ca atuliyā jinassa iddhi, ñāṇaparibhāvito ca samādhi; "
  9169. 469169,108,1822,2,11,1,49,6,"Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ ti. "
  9170. 469170,108,1823,2,15,1,96,10,"Tattha {sālakalyāṇiko}ti sālakalyāṇirukkho, so buddhakāle ceva cakkavattikāle ca nibbattati, nāññadā. "
  9171. 469171,108,1823,16,20,1,25,4,So ekāheneva uṭṭhāti kira.
  9172. 469172,108,1823,21,35,1,112,12,"Khīṇāsavehi vimalehi, vicittā āsi {medanī}ti ayaṃ medanī khīṇāsavehi ekakāsāvapajjotā vicittā paramadassanīyā ahosi. "
  9173. 469173,108,1823,36,42,1,28,4,Yathā {hī}ti opammatthe nipāto.
  9174. 469174,108,1823,43,58,1,98,11,"{Uḷūbhī}ti nakkhattehi, tārāgaṇehi gaganatalaṃ viya khīṇāsavehi vicittā ayaṃ medanī sobhitthāti attho. "
  9175. 469175,108,1824,2,8,1,50,5,{Asaṅkhobhā}ti aṭṭhahi lokadhammehi akkhobhā avikārā.
  9176. 469176,108,1824,9,23,1,75,8,"Vijjupātaṃva {dassetvā}ti vijjupātaṃ viya dassayitvā,‘‘ vijjuppātaṃvā’’ tipi pāṭho. "
  9177. 469177,108,1824,24,41,1,211,17,Koṇḍaññabuddhassa kira kāle parinibbāyamānā bhikkhū sattatālappamāṇamākāsamabbhuggantvā asitajaladharavivaragatā vijjulatā viya samantato vijjotamānā tejodhātuṃ samāpajjitvā nirupādānā dahanā viya parinibbāyiṃsu.
  9178. 469178,108,1824,42,51,1,36,5,Tena vuttaṃ‘‘ vijjupātaṃva dassetvā’’ ti.
  9179. 469179,108,1824,52,56,1,24,3,{Atuliyā}ti atulyā asadisā.
  9180. 469180,108,1824,57,61,1,33,3,{Ñāṇaparibhāvito}ti ñāṇena vaḍḍhito.
  9181. 469181,108,1824,62,67,1,42,5,Sesagāthā heṭṭhā vuttanayattā uttānā evāti.
  9182. 469182,108,1825,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Koṇḍañño nāma sambuddho, candārāme manorame; "
  9183. 469183,108,1826,2,8,1,39,5,"Nibbāyi cetiyo tassa, sattayojaniko kato."
  9184. 469184,108,1827,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Na heva dhātuyo tassa, satthuno, vikiriṃsu tā; "
  9185. 469185,108,1828,2,10,1,39,5,"Ṭhitā ekaghanā hutvā, suvaṇṇapaṭimā viya’’. "
  9186. 469186,108,1829,2,13,1,149,11,Sakalajambudīpavāsino manussā samāgantvā sattayojanikaṃ sattaratanamayaṃ haritālamanosilāya mattikākiccaṃ telasappīhi udakakiccaṃ katvā niṭṭhāpesunti.
  9187. 469187,108,1830,2,4,1,35,2,Koṇḍaññabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9188. 469188,108,1831,2,5,1,27,3,Niṭṭhito dutiyo buddhavaṃso.
  9189. 469189,108,1832,2,4,1,25,2,5 . Maṅgalabuddhavaṃsavaṇṇanā
  9190. 469190,108,1833,2,11,1,78,8,Koṇḍaññe kira satthari parinibbute tassa sāsanaṃ vassasatasahassaṃ pavattittha.
  9191. 469191,108,1833,12,17,1,65,5,Buddhānubuddhānaṃ sāvakānaṃ antaradhānena sāsanamassa antaradhāyi.
  9192. 469192,108,1833,18,35,1,132,13,"Koṇḍaññassa pana aparabhāge ekamasaṅkhyeyyamatikkamitvā ekasmiṃyeva kappe cattāro buddhā nibbattiṃsu maṅgalo, sumano, revato, {sobhito}ti. "
  9193. 469193,108,1833,36,65,1,278,27,"Tattha maṅgalo pana lokanāyako kappasatasahassādhikāni soḷasa asaṅkhyeyyāni pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā pañcasu pubbanimittesu uppannesu buddhakolāhalaṃ nāma udapādi, tadā dasasahassacakkavāḷe devatāyo ekasmiṃ cakkavāḷe sannipatitvā āyācanti–"
  9194. 469194,108,1834,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Kālo kho te mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ; "
  9195. 469195,108,1835,2,21,1,45,6,"Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padan’’ ti.( bu. vaṃ.1.67); "
  9196. 469196,108,1836,2,22,1,175,20,Evaṃ devehi āyācito katapañcavilokano tusitā kāyā cavitvā sabbanagaruttame uttaranagare anuttarassa uttarassa nāma rañño kule uttarāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi.
  9197. 469197,108,1836,23,27,1,35,4,Tadā anekāni pāṭihāriyāni pāturahuṃ.
  9198. 469198,108,1836,28,32,1,51,4,Tāni dīpaṅkarabuddhavaṃse vuttanayeneva veditabbāni.
  9199. 469199,108,1836,33,52,1,228,19,Tassā uttarāya kira mahādeviyā kucchismiṃ sabbalokamaṅgalassa maṅgalassa mahāsattassa paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya sarīrappabhā rattindivaṃ asītihatthappamāṇaṃ padesaṃ pharitvā candālokasūriyālokehi anabhibhavanīyā hutvā aṭṭhāsi.
  9200. 469200,108,1836,53,65,1,123,12,Sā ca aññenālokena vinā attano sarīrappabhāsamudayeneva andhakāraṃ vidhamitvā aṭṭhasaṭṭhiyā dhātīhi paricāriyamānā vicarati.
  9201. 469201,108,1837,2,19,1,260,16,Sā kira devatāhi katārakkhā dasannaṃ māsānaṃ accayena paramasurabhikusumaphaladharasākhāviṭape kamalakuvalayasamalaṅkate ruru-sīha-byaggha-gaja-gavaya-mahiṃsapasadavividhamigagaṇavicarite paramaramaṇīye uttaramadhuruyyāne nāma maṅgaluyyāne maṅgalamahāpurisaṃ vijāyi .
  9202. 469202,108,1837,20,32,1,112,12,So jātamattova mahāsatto sabbā disā viloketvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gantvā āsabhiṃ vācaṃ nicchāresi.
  9203. 469203,108,1837,33,45,1,157,12,Tasmiñca khaṇe sakaladasasahassilokadhātūsu devatā dissamānasarīrā dibbamālādīhi samalaṅkatagattā tattha tattha ṭhatvā jayamaṅgalathutivacanāni sampavattesuṃ.
  9204. 469204,108,1837,46,48,1,26,2,Pāṭihāriyāni vuttanayāneva.
  9205. 469205,108,1837,49,62,1,105,9,Nāmaggahaṇadivase panassa lakkhaṇapāṭhakā sabbamaṅgalasampattiyā jātoti‘‘ maṅgalakumāro’’ tveva nāmaṃ kariṃsu.
  9206. 469206,108,1838,2,10,1,52,8,Tassa kira yasavā rucimā sirimāti tayo pāsādā ahesuṃ.
  9207. 469207,108,1838,11,14,1,54,3,Yasavatīdevippamukhāni tiṃsanāṭakitthisahassāni ahesuṃ.
  9208. 469208,108,1838,15,39,1,249,23,Tattha mahāsatto navavassasahassāni dibbasukhasadisaṃ sukhaṃ anubhavitvā yasavatiyā aggamahesiyā kucchismiṃ sīlavaṃ nāma puttaṃ labhitvā cattāri nimittāni disvā alaṅkataṃ paṇḍaraṃ nāma sundaraturaṅgavaramāruyha mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā pabbaji.
  9209. 469209,108,1838,40,46,1,54,6,Taṃ pana pabbajantaṃ tisso manussakoṭiyo anupabbajiṃsu.
  9210. 469210,108,1838,47,53,1,55,6,Tehi parivuto mahāpuriso aṭṭha māse padhānacariyamacari.
  9211. 469211,108,1839,2,68,1,825,65,Tato visākhapuṇṇamāya uttaragāme uttaraseṭṭhino dhītāya uttarāya nāma dinnaṃ pakkhittadibbojaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā surabhikusumālaṅkate nīlobhāse manorame sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā uttarena nāma ājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā asitañjanagirisaṅkāsaṃ akkantavarakanakajālakūṭaṃva sītacchāyaṃ vividhamigagaṇasampātavirahitaṃ mandamāluteritāya ghanasākhāya samalaṅkataṃ naccantamiva pītiyā virocamānaṃ nāgabodhiṃ upasaṅkamitvā mattavaranāgagāmī nāgabodhiṃ padakkhiṇaṃ katvā pubbuttarapasse ṭhatvā aṭṭhapaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā tattha pallaṅkaṃ ābhujitvā caturaṅgasamannāgataṃ vīriyaṃ adhiṭṭhahitvā sabalaṃ mārabalaṃ viddhaṃsetvā pubbenivāsadibbacakkhuñāṇāni paṭilabhitvā paccayākārasammasanaṃ katvā khandhesu aniccādivasena abhinivisitvā anukkamena anuttaraṃ sammāsambodhiṃ patvā–
  9212. 469212,108,1840,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ; "
  9213. 469213,108,1841,2,8,1,42,5,"Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ."
  9214. 469214,108,1842,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; "
  9215. 469215,108,1843,2,9,1,45,6,"Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ; "
  9216. 469216,108,1844,2,18,1,48,5,"Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti.( dha. pa.153-154)– "
  9217. 469217,108,1845,2,5,1,14,2,Udānaṃ udānesi.
  9218. 469218,108,1846,2,10,1,79,8,Maṅgalassa pana sammāsambuddhassa aññehi buddhehi adhikatarā sarīrappabhā ahosi.
  9219. 469219,108,1846,11,26,1,115,14,"Yathā pana aññesaṃ sammāsambuddhānaṃ samantā asītihatthappamāṇā vā byāmappamāṇā vā sarīrappabhā ahosi, na evaṃ tassa. "
  9220. 469220,108,1846,27,35,1,83,8,Tassa pana bhagavato sarīrappabhā niccakālaṃ dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi.
  9221. 469221,108,1846,36,40,1,71,4,Tarugirigharapākāraghaṭakavāṭādayo suvaṇṇapaṭṭapariyonaddhā viya ahesuṃ.
  9222. 469222,108,1846,41,45,1,40,4,Navutivassasatasahassāni āyu tassa ahosi.
  9223. 469223,108,1846,46,51,1,49,5,Ettakaṃ kālaṃ candasūriyatārakādīnaṃ pabhā natthi.
  9224. 469224,108,1846,52,55,1,35,3,Rattindivaparicchedo na paññāyittha.
  9225. 469225,108,1846,56,66,1,81,9,Divā sūriyālokena viya sattā niccaṃ buddhālokeneva sabbakammāni karontā vicariṃsu.
  9226. 469226,108,1846,67,76,1,101,9,Sāyaṃ pupphanakakusumānaṃ pāto ca ravanakasakuṇādīnañca vasena loko rattindivaparicchedaṃ sallakkhesi.
  9227. 469227,108,1847,2,8,1,48,6,Kiṃ pana aññesaṃ buddhānaṃ ayamānubhāvo natthīti?
  9228. 469228,108,1847,9,11,1,9,2,No natthi.
  9229. 469229,108,1847,12,21,1,73,9,Tepi hi ākaṅkhamānā dasasahassilokadhātuṃ tato vā bhiyyo ābhāya phareyyuṃ.
  9230. 469230,108,1847,22,34,1,132,12,Maṅgalassa pana bhagavato pubbapatthanāvasena aññesaṃ byāmappabhā viya sarīrappabhā niccameva dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi.
  9231. 469231,108,1847,35,44,1,101,9,So kira bodhisattakāle vessantarattabhāvasadise attabhāve saputtadāro vaṅkapabbatasadise pabbate vasi.
  9232. 469232,108,1847,45,61,1,169,16,Atheko sabbajanaviheṭhako kharadāṭhiko nāma manussabhakkho mahesakkho yakkho mahāpurisassa dānajjhāsayataṃ sutvā brāhmaṇavaṇṇena upasaṅkamitvā mahāsattaṃ dve dārake yāci.
  9233. 469233,108,1847,62,78,1,105,12,Mahāsatto‘‘ dadāmi brāhmaṇassa puttake’’ ti haṭṭhapahaṭṭho udakapariyantaṃ pathaviṃ kampento dve dārake adāsi.
  9234. 469234,108,1847,79,100,1,257,21,Atha kho yakkho tassa passantasseva mahāpurisassa taṃ brāhmaṇavaṇṇaṃ pahāya analajālapiṅgalavirūpanayano visamavirūpakuṭilabhīmadāṭho cipiṭakavirūpanāso kapilapharusadīghakeso navadaḍḍhatālakkhandhasadisakāyo hutvā te dārake muḷālakalāpaṃ viya gahetvā khādi.
  9235. 469235,108,1847,101,117,1,146,16,Mahāpurisassa yakkhaṃ oloketvā mukhe vivaṭamatte aggijālaṃ viya lohitadhāraṃ uggirantaṃ tassa mukhaṃ disvāpi kesaggamattampi domanassaṃ na uppajji.
  9236. 469236,108,1847,118,133,1,82,11,‘‘ Sudinnaṃ vata me dānan’’ ti cintayato panassa sarīre mahantaṃ pītisomanassaṃ udapādi.
  9237. 469237,108,1847,134,149,1,84,11,So‘‘ imassa me nissandena anāgate iminā nīhārena rasmiyo nikkhamantū’’ ti patthanamakāsi.
  9238. 469238,108,1847,150,161,1,95,11,Tassa taṃ patthanaṃ nissāya buddhabhūtassa sarīrato rasmiyo nikkhamitvā ettakaṃ ṭhānaṃ phariṃsu.
  9239. 469239,108,1848,2,6,1,33,4,Aparampi pubbacariyaṃ tassa atthi.
  9240. 469240,108,1848,7,14,1,55,7,Ayaṃ kira bodhisattakāle ekassa buddhassa cetiyaṃ disvā–
  9241. 469241,108,1848,15,48,1,310,27,‘‘ imassa buddhassa mama jīvitaṃ pariccajituṃ vaṭṭatī’’ ti daṇḍadīpikāveṭhananiyāmena sakalasarīraṃ veṭhāpetvā ratanamattamakuḷaṃ satasahassagghanikaṃ suvaṇṇapātiṃ sugandhasappissa pūrāpetvā tattha sahassavaṭṭiyo jāletvā taṃ sīsenādāya sakalasarīraṃ jālāpetvā jinacetiyaṃ padakkhiṇaṃ karonto sakalarattiṃ vītināmesi.
  9242. 469242,108,1848,49,57,1,68,8,Evaṃ yāva aruṇuggamanā vāyamantassa lomakūpamattampi usumaṃ na gaṇhi.
  9243. 469243,108,1848,58,63,1,37,4,Padumagabbhaṃ paviṭṭhakālo viya ahosi.
  9244. 469244,108,1848,64,70,1,44,6,Dhammo hi nāmesa attānaṃ rakkhantaṃ rakkhati.
  9245. 469245,108,1848,71,73,1,14,2,Tenāha bhagavā–
  9246. 469246,108,1849,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; "
  9247. 469247,108,1850,2,33,1,60,8,"Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī’’ ti.( theragā.303; jā.1.10.102;1.15.385); "
  9248. 469248,108,1851,2,19,1,85,8,Imassāpi kammassa nissandena tassa sarīrobhāso dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi( dha. sa. aṭṭha. nidānakathā).
  9249. 469249,108,1851,20,22,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9250. 469250,108,1852,2,4,1,0,0,1.
  9251. 469251,108,1853,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Koṇḍaññassa aparena, maṅgalo nāma nāyako; "
  9252. 469252,108,1854,2,7,1,43,4,"Tamaṃ loke nihantvāna, dhammokkamabhidhārayi. "
  9253. 469253,108,1855,2,4,1,0,0,2.
  9254. 469254,108,1856,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Atulāsi pabhā tassa, jinehaññehi uttariṃ; "
  9255. 469255,108,1857,2,10,1,49,5,"Candasūriyappabhaṃ hantvā, dasasahassī virocatī’’ ti. "
  9256. 469256,108,1858,2,7,1,45,5,Tattha taman ti lokandhakārañca hadayatamañca.
  9257. 469257,108,1858,8,11,1,25,2,{Nihantvānā}ti abhibhavitvā.
  9258. 469258,108,1858,12,23,1,84,11,Dhammokkan ti ettha ayaṃ pana ukkā -saddo suvaṇṇakāramūsādīsu anekesu atthesu dissati.
  9259. 469259,108,1858,24,54,1,110,13,Tathāhi‘‘ saṇḍāsena jātarūpaṃ gahetvā ukkāmukhe pakkhipeyyā’’ ti( ma. ni.3.360) āgataṭṭhāne suvaṇṇakārānaṃ mūsā‘‘ ukkā’’ ti veditabbā.
  9260. 469260,108,1858,55,70,1,93,10,"‘‘ Ukkaṃ bandheyya, ukkaṃ bandhitvā ukkāmukhaṃ ālimpeyyā’’ ti āgataṭṭhāne kammārānaṃ aṅgārakapallaṃ."
  9261. 469261,108,1858,71,95,1,72,10,"‘‘ Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahī’’ ti( jā.2.22.649) āgataṭṭhāne kammāruddhanaṃ."
  9262. 469262,108,1858,96,124,1,70,9,"‘‘ Evaṃvipāko ukkāpāto bhavissatī’’ ti( dī. ni.1.24,208) āgataṭṭhāne vāyuvego‘‘ ukkā’’ ti vuccati."
  9263. 469263,108,1858,125,150,1,58,8,‘‘ Ukkāsu dhāriyamānāsū’’ ti( dī. ni.1.159) āgataṭṭhāne dīpikā‘‘ ukkā’’ ti vuccati.
  9264. 469264,108,1858,151,167,1,30,4,Idhāpi dīpikā ukkāti adhippetā( ma. ni. aṭṭha.1.76 ādayo).
  9265. 469265,108,1858,168,181,1,137,12,"Tasmā idha dhammamayaṃ ukkaṃ abhidhārayi, avijjandhakārapaṭicchannassa avijjandhakārābhibhūtassa lokassa dhammamayaṃ ukkaṃ dhāresīti attho. "
  9266. 469266,108,1859,2,8,1,20,3,{Atulāsī}ti atulyā āsi.
  9267. 469267,108,1859,9,18,1,54,8,"Ayameva vā pāṭho, aññehi buddhehi asadisā ahosīti attho. "
  9268. 469268,108,1859,19,24,1,27,3,{Jinehaññehī}ti jinehi aññehi .
  9269. 469269,108,1859,25,31,1,60,5,Candasūriyappabhaṃ {hantvā}ti candasūriyānaṃ pabhaṃ abhihantvā.
  9270. 469270,108,1859,32,41,1,88,8,Dasasahassī {virocatī}ti candasūriyālokaṃ vinā buddhālokeneva dasasahassī virocatīti attho.
  9271. 469271,108,1860,2,11,1,123,9,Maṅgalasammāsambuddho pana adhigatabodhiñāṇo bodhimūleyeva sattasattāhāni vītināmetvā brahmuno dhammāyācanaṃ sampaṭicchitvā–
  9272. 469272,108,1860,12,50,1,130,17,‘‘ kassa nu kho ahaṃ imaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti( ma. ni.1.284;2.341; mahāva.10) upadhārento attanā saha pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ tisso koṭiyo upanissayasampannaṃ addasa.
  9273. 469273,108,1860,51,53,1,17,2,Athassa etadahosi–
  9274. 469274,108,1860,54,92,1,323,32,"‘‘ ime kulaputtā maṃ pabbajantaṃ anupabbajitā upanissayasampannā ca, te mayā visākhapuṇṇamāya vivekatthikena vissajjitā sirivaḍḍhananagaraṃ upanissāya sirivanagahanaṃ gantvā viharanti, handāhaṃ tattha gantvā dhammaṃ tesaṃ desessāmī’’ ti attano pattacīvaraṃ gahetvā haṃsarājā viya gaganatalamabbhuggantvā sirivanagahane paccuṭṭhāsi. "
  9275. 469275,108,1860,93,103,1,94,10,Te ca bhikkhū bhagavantaṃ vanditvā antevāsikavattaṃ dassetvā bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsu.
  9276. 469276,108,1860,104,109,1,73,5,Tesaṃ bhagavā sabbabuddhanisevitaṃ dhammacakkappavattanasuttantaṃ kathesi.
  9277. 469277,108,1860,110,115,1,44,5,Tato tisso bhikkhukoṭiyo arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  9278. 469278,108,1860,116,120,1,55,4,Devamanussānaṃ koṭisatasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
  9279. 469279,108,1860,121,123,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9280. 469280,108,1861,2,4,1,0,0,3.
  9281. 469281,108,1862,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sopi buddho pakāsesi, caturo saccavaruttame; "
  9282. 469282,108,1863,2,9,1,42,6,"Te te saccarasaṃ pītvā, vinodenti mahātamaṃ. "
  9283. 469283,108,1864,2,4,1,0,0,4.
  9284. 469284,108,1865,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Patvāna bodhimatulaṃ, paṭhame dhammadesane; "
  9285. 469285,108,1866,2,9,1,41,4,"Koṭisatasahassānaṃ , dhammābhisamayo ahū’’ ti. "
  9286. 469286,108,1867,2,6,1,23,3,Tattha {caturo}ti cattāri.
  9287. 469287,108,1867,7,18,1,74,9,"{Saccavaruttame}ti saccāni ca varāni ca saccavarāni, saccāni uttamānīti attho."
  9288. 469288,108,1867,19,33,1,76,9,"‘‘ Cattāro saccavaruttame’’ tipi pāṭho, tassa cattāri saccavarāni uttamānīti attho. "
  9289. 469289,108,1867,34,43,1,51,8,Te {te}ti te te devamanussā buddhena bhagavatā vinītā.
  9290. 469290,108,1867,44,48,1,49,4,Saccarasan ti catusaccapaṭivedhāmatarasaṃ pivitvā.
  9291. 469291,108,1867,49,61,1,92,11,"Vinodenti mahātaman ti tena tena maggena pahātabbaṃ mohatamaṃ vinodenti, viddhaṃsentīti attho. "
  9292. 469292,108,1867,62,65,1,23,2,{Patvānā}ti paṭivijjhitvā.
  9293. 469293,108,1867,66,72,1,35,6,Bodhin ti ettha panāyaṃ bodhi -saddo–
  9294. 469294,108,1868,2,14,1,47,8,"‘ ‘ Magge phale ca nibbāne, rukkhe paññattiyaṃ tathā; "
  9295. 469295,108,1869,2,10,1,42,5,"Sabbaññute ca ñāṇasmiṃ, bodhisaddo panāgato’’. "
  9296. 469296,108,1870,2,6,1,15,3,Tathā hi panesa–
  9297. 469297,108,1870,7,25,1,55,8,‘‘ bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇan’’ tiādīsu( cūḷani. khaggavisāṇasuttaniddesa121) magge āgato.
  9298. 469298,108,1870,26,70,1,56,7,‘‘ Upasamāya abhiññāya sambodhāya saṃvattatī’’ ti( ma. ni.1.33;3.323; mahāva.13; saṃ. ni.5.1081; paṭi. ma.2.30) ettha phale.
  9299. 469299,108,1870,71,82,1,49,7,‘‘ Patvāna bodhiṃ amataṃ asaṅkhatan’’ ti ettha nibbāne.
  9300. 469300,108,1870,83,113,1,56,9,‘‘ Antarā ca gayaṃ antarā ca bodhin’’ ti( ma. ni.1.285;2.341; mahāva.11) ettha assattharukkhe.
  9301. 469301,108,1870,114,142,1,77,11,‘‘ Bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandatī’’ ti ettha( ma. ni.2.324; cūḷava.268) paññattiyaṃ.
  9302. 469302,108,1870,143,162,1,56,6,‘‘ Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ ti( dī. ni.3.217) ettha sabbaññutaññāṇe.
  9303. 469303,108,1870,163,166,1,32,3,Idhāpi sabbaññutaññāṇe daṭṭhabbo.
  9304. 469304,108,1870,167,200,1,27,2,Arahattamaggañāṇepi vaṭṭati( ma. ni. aṭṭha.1.13; udā. aṭṭha.1; pārā. aṭṭha.1.11; cariyā. aṭṭha. nidānakathā).
  9305. 469305,108,1870,201,208,1,51,6,"Atulan ti tularahitaṃ pamāṇātītaṃ, appamāṇanti attho. "
  9306. 469306,108,1870,209,219,1,89,10,Sambodhiṃ patvā dhammaṃ desentassa tassa bhagavato paṭhame dhammadesaneti attho gahetabbo.
  9307. 469307,108,1871,2,36,1,395,32,"Yadā pana cittaṃ nāma nagaraṃ upanissāya viharanto campakarukkhamūle kaṇḍambarukkhamūle amhākaṃ bhagavā viya titthiyānaṃ mānamaddanaṃ yamakapāṭihāriyaṃ katvā surāsurayuvatiratisambhavane ruciranavakanakarajatamayavarabhavane tāvatiṃsabhavane pāricchattakarukkhamūle paṇḍukambalasilātale nisīditvā abhidhammaṃ kathesi, tadā koṭisatasahassānaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosi, ayaṃ dutiyo abhisamayo. "
  9308. 469308,108,1871,37,47,1,102,10,Yadā pana sunando nāma cakkavattirājā surabhinagare pūritacakkavattivatto hutvā cakkaratanaṃ paṭilabhi.
  9309. 469309,108,1871,48,62,1,117,14,Taṃ kira maṅgaladasabale loke uppanne cakkaratanaṃ ṭhānā osakkitaṃ disvā sunando rājā vigatānando brāhmaṇe paripucchi–
  9310. 469310,108,1871,63,77,1,66,9,"‘‘ imaṃ cakkaratanaṃ mama kusalena nibbattaṃ, kasmā ṭhānā osakkitan’’ ti? "
  9311. 469311,108,1871,78,84,1,46,6,Tato te tassa rañño osakkanakāraṇaṃ byākariṃsu.
  9312. 469312,108,1871,85,122,1,240,28,"‘‘ Cakkavattirañño āyukkhayena vā pabbajjūpagamanena vā buddhapātubhāvena vā cakkaratanaṃ ṭhānā osakkatīti vatvā tuyhaṃ pana, mahārāja, āyukkhayo natthi, atidīghāyuko tvaṃ, maṅgalo pana sammāsambuddho loke uppanno, tena te cakkaratanaṃ osakkitan’’ ti. "
  9313. 469313,108,1871,123,134,1,82,10,Taṃ sutvā sunando cakkavattirājā saparijano taṃ cakkaratanaṃ sirasā vanditvā āyāci–
  9314. 469314,108,1871,135,149,1,82,9,"‘‘ yāvāhaṃ tavānubhāvena maṅgaladasabalaṃ sakkarissāmi, tāva tvaṃ mā antaradhāyassū’’ ti. "
  9315. 469315,108,1871,150,155,1,44,5,Atha naṃ cakkaratanaṃ yathāṭhāneyeva aṭṭhāsi.
  9316. 469316,108,1872,2,40,1,478,36,Tato samupāgatānando sunando cakkavattirājā chattiṃsayojanaparimaṇḍalāya parisāya parivuto sabbalokamaṅgalaṃ maṅgaladasabalaṃ upasaṅkamitvā sasāvakasaṅghaṃ satthāraṃ mahādānena santappetvā arahantānaṃ koṭisatasahassānaṃ kāsikavatthāni datvā tathāgatassa sabbaparikkhāre datvā sakalalokavimhayakaraṃ bhagavato pūjaṃ katvā maṅgalaṃ sabbalokanāthaṃ upasaṅkamitvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ vimalakamalamakuḷasamamañjaliṃ sirasi katvā vanditvā dhammassavanatthāya ekamantaṃ nisīdi.
  9317. 469317,108,1872,41,47,1,47,6,Puttopi tassa anurājakumāro nāma tatheva nisīdi.
  9318. 469318,108,1873,2,8,1,74,6,Tadā sunandacakkavattirājappamukhānaṃ tesaṃ bhagavā anupubbikathaṃ kathesi.
  9319. 469319,108,1873,9,17,1,72,8,Sunando cakkavattī saddhiṃ parisāya saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi.
  9320. 469320,108,1873,18,29,1,129,11,Atha satthā tesaṃ pubbacariyaṃ olokento iddhimayapattacīvarassa upanissayaṃ disvā cakkajālasamalaṅkataṃ dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā–
  9321. 469321,108,1873,30,39,1,21,4,"‘‘ etha, bhikkhavo’’ ti āha. "
  9322. 469322,108,1873,40,50,1,131,10,Sabbe taṅkhaṇaṃyeva duvaṅgulakesā iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ākappasampannā hutvā bhagavantaṃ parivārayiṃsu.
  9323. 469323,108,1873,51,55,1,28,4,Ayaṃ tatiyo abhisamayo ahosi.
  9324. 469324,108,1873,56,58,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9325. 469325,108,1874,2,4,1,0,0,5.
  9326. 469326,108,1875,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Surindadevabhavane, buddho dhammamadesayi; "
  9327. 469327,108,1876,2,6,1,38,3,"Koṭisatasahassānaṃ , dutiyābhisamayo ahu. "
  9328. 469328,108,1877,2,4,1,0,0,6.
  9329. 469329,108,1878,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Yadā sunando cakkavattī, sambuddhaṃ upasaṅkami; "
  9330. 469330,108,1879,2,8,1,44,5,"Tadā āhani sambuddho, dhammabheriṃ varuttamaṃ. "
  9331. 469331,108,1880,2,4,1,0,0,7.
  9332. 469332,108,1881,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Sunandassānucarā janatā, tadāsuṃ navutikoṭiyo; "
  9333. 469333,108,1882,2,11,1,44,6,"Sabbepi te niravasesā, ahesuṃ ehibhikkhukā’’ ti. "
  9334. 469334,108,1883,2,8,1,55,5,Tattha {surindadevabhavane}ti puna devindabhavaneti attho.
  9335. 469335,108,1883,9,12,1,22,3,Dhamman ti abhidhammaṃ.
  9336. 469336,108,1883,13,16,1,16,2,{Āhanī}ti abhihani.
  9337. 469337,108,1883,17,24,1,55,7,Varuttaman ti varo bhagavā uttamaṃ dhammabherinti attho.
  9338. 469338,108,1883,25,29,1,29,3,{Anucarā}ti nibaddhacarā sevakā.
  9339. 469339,108,1883,30,33,1,14,3,Āsun ti ahesuṃ.
  9340. 469340,108,1883,34,43,1,30,4,‘‘ Tadāsi navutikoṭiyo’’ tipi pāṭho.
  9341. 469341,108,1883,44,55,1,60,9,"Tassa janatā āsi, sā janatā kittakāti ce, navutikoṭiyoti attho. "
  9342. 469342,108,1884,2,23,1,179,20,Atha maṅgale kira lokanāthe mekhale pure viharante tasmiṃyeva pure sudevo ca dhammaseno ca māṇavakā māṇavakasahassaparivārā tassa bhagavato santike ehibhikkhupabbajjāya pabbajiṃsu .
  9343. 469343,108,1884,24,39,1,152,14,"Māghapuṇṇamāya dvīsu aggasāvakesu saparivāresu arahattaṃ pattesu satthā koṭisatasahassabhikkhugaṇamajjhe pātimokkhaṃ uddisi, ayaṃ paṭhamo sannipāto ahosi. "
  9344. 469344,108,1884,40,55,1,130,14,"Puna uttarārāme nāma anuttare ñātisamāgame pabbajitānaṃ koṭisatasahassānaṃ samāgame pātimokkhaṃ uddisi, ayaṃ dutiyo sannipāto ahosi. "
  9345. 469345,108,1884,56,67,1,122,10,"Sunandacakkavattibhikkhugaṇasamāgame navutikoṭisahassānaṃ bhikkhūnaṃ majjhe pātimokkhaṃ uddisi, ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi. "
  9346. 469346,108,1884,68,70,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9347. 469347,108,1885,2,4,1,0,0,8.
  9348. 469348,108,1886,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, maṅgalassa mahesino; "
  9349. 469349,108,1887,2,7,1,39,4,"Koṭisatasahassānaṃ , paṭhamo āsi samāgamo. "
  9350. 469350,108,1888,2,4,1,0,0,9.
  9351. 469351,108,1889,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Dutiyo koṭisatasahassānaṃ, tatiyo navutikoṭinaṃ; "
  9352. 469352,108,1890,2,11,1,43,6,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, tadā āsi samāgamo’’ ti. "
  9353. 469353,108,1891,2,21,1,212,19,Tadā amhākaṃ bodhisatto surucibrāhmaṇagāme suruci nāma brāhmaṇo hutvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ahosi.
  9354. 469354,108,1891,22,32,1,99,10,So satthāraṃ upasaṅkamitvā dasabalassa madhuradhammakathaṃ sutvā bhagavati pasīditvā saraṇaṃ gantvā–
  9355. 469355,108,1891,33,45,1,69,8,‘‘ sve mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti sasāvakasaṅghaṃ bhagavantaṃ nimantesi.
  9356. 469356,108,1891,46,60,1,59,9,"So bhagavatā‘‘ brāhmaṇa, kittakehi bhikkhūhi te attho’’ ti vutto–"
  9357. 469357,108,1891,61,75,1,46,8,"‘‘ kittakā pana vo, bhante, parivārā bhikkhū’’ ti āha. "
  9358. 469358,108,1891,76,88,1,60,7,"Tadā paṭhamasannipātova hoti, tasmā‘‘ koṭisatasahassan’’ ti vutte–"
  9359. 469359,108,1891,89,105,1,72,10,"‘‘ yadi evaṃ, bhante, sabbehipi saddhiṃ mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti nimantesi. "
  9360. 469360,108,1891,106,108,1,17,2,Satthā adhivāsesi.
  9361. 469361,108,1892,2,10,1,73,8,Brāhmaṇo bhagavantaṃ svātanāya nimantetvā attano gharaṃ gacchanto cintesi–
  9362. 469362,108,1892,11,28,1,102,11,"‘‘ ahaṃ ettakānaṃ bhikkhūnaṃ yāgubhattavatthādīni dātuṃ sakkomi, nisīdanaṭṭhānaṃ pana kathaṃ bhavissatī’’ ti. "
  9363. 469363,108,1892,29,41,1,145,12,Tassa kira sā cintanā caturāsītiyojanasahassappamāṇe merumatthake ṭhitassa devarājassa dasasatanayanassa paṇḍukambalasilāsanassa uṇhākāraṃ janesi.
  9364. 469364,108,1892,42,48,1,45,6,Atha sakko devarājā āsanassa uṇhabhāvaṃ disvā–
  9365. 469365,108,1892,49,68,1,119,15,‘‘ ko nu kho maṃ imamhā ṭhānā cāvetukāmo’’ ti samuppannaparivitakko dibbena cakkhunā manussalokaṃ olokento mahāpurisaṃ disvā–
  9366. 469366,108,1892,69,96,1,216,21,"‘‘ ayaṃ mahāsatto buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā tassa nisīdanatthāya cintesi, mayāpi tattha gantvā puññakoṭṭhāsaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti vaḍḍhakīvaṇṇaṃ nimminitvā vāsipharasuhattho mahāpurisassa purato pāturahosi. "
  9367. 469367,108,1892,97,110,1,53,9,So‘‘ atthi nu kho kassaci bhatiyā kattabbakamman’’ ti āha.
  9368. 469368,108,1893,2,14,1,51,8,Mahāsatto disvā‘‘ kiṃ kammaṃ kātuṃ sakkhissasī’’ ti āha.
  9369. 469369,108,1893,15,45,1,145,24,"‘‘ Mama ajānanasippaṃ nāma natthi, yo yo yaṃ yaṃ icchati maṇḍapaṃ vā pāsādaṃ vā aññaṃ vā kiñci nivesanādikaṃ, tassa tassa taṃ taṃ kātuṃ samatthomhī’’ ti."
  9370. 469370,108,1893,46,56,1,30,6,‘‘ Tena hi mayhaṃ kammaṃ atthī’’ ti.
  9371. 469371,108,1893,57,65,1,11,3,"‘‘ Kiṃ, ayyā’’ ti?"
  9372. 469372,108,1893,66,79,1,83,8,"‘‘ Svātanāya mayā koṭisatasahassabhikkhū nimantitā, tesaṃ nisīdanamaṇḍapaṃ karissasī’’ ti?"
  9373. 469373,108,1893,80,94,1,55,9,"‘‘ Ahaṃ nāma kareyyaṃ, sace me bhatiṃ dātuṃ sakkhissathā’’ ti."
  9374. 469374,108,1893,95,103,1,19,3,"‘‘ Sakkhissāmi, tātā’’ ti."
  9375. 469375,108,1893,104,119,1,55,9,"‘‘ Yadi evaṃ, sādhu, karissāmī’’ ti vatvā ekaṃ padesaṃ olokesi. "
  9376. 469376,108,1893,120,128,1,80,8,So dvādasayojanappamāṇo padeso kasiṇamaṇḍalaṃ viya samatalo paramaramaṇīyo ahosi.
  9377. 469377,108,1893,129,145,1,93,11,Puna so‘‘ ettake ṭhāne sattaratanamayo daṭṭhabbasāramaṇḍo maṇḍapo uṭṭhahatū’’ ti cintetvā olokesi.
  9378. 469378,108,1893,146,153,1,66,7,Tato tāvadeva maṇḍapasadiso pathavitalaṃ bhinditvā maṇḍapo uṭṭhahi.
  9379. 469379,108,1893,154,180,1,231,22,"Tassa sovaṇṇamayesu thambhesu rajatamayā ghaṭakā ahesuṃ, rajatamayesu thambhesu sovaṇṇamayā ghaṭakā, maṇitthambhesu pavāḷamayā ghaṭakā, pavāḷamayesu thambhesu maṇimayā ghaṭakā, sattaratanamayesu thambhesu sattaratanamayā ghaṭakā ahesuṃ. "
  9380. 469380,108,1894,2,29,1,223,22,"Tato maṇḍapassa antarantarāpi kiṅkiṇikajālā olambatū’’ ti olokesi, saha olokanena kiṅkiṇikajālā olambi, yassa mandavāteritassa pañcaṅgikasseva turiyassa paramamanoramo madhuro saddo niccharati, dibbasaṅgītivattanakālo viya ahosi."
  9381. 469381,108,1894,30,44,1,114,9,"‘‘ Antarantarā dibbagandhadāmapupphadāmapattadāmasattaratanadāmāni olambantū’’ ti cintesi, saha cintāya dāmāni olambiṃsu."
  9382. 469382,108,1894,45,65,1,152,14,"‘‘ Koṭisatasahassasaṅkhānaṃ bhikkhūnaṃ āsanāni ca kappiyamahagghapaccattharaṇāni ādhārakāni ca pathaviṃ bhinditvā uṭṭhahantū’’ ti cintesi, tāvadeva uṭṭhahiṃsu."
  9383. 469383,108,1894,66,86,1,169,15,"‘‘ Koṇe koṇe ekekā udakacāṭi uṭṭhahatū’’ ti cintesi, taṅkhaṇaṃyeva udakacāṭiyo paramasītalena madhurena suvisuddhasugandhakappiyavārinā puṇṇā kadalipaṇṇapihitamukhā uṭṭhahiṃsu. "
  9384. 469384,108,1894,87,94,1,61,7,So dasasatanayano ettakaṃ māpetvā brāhmaṇassa santikaṃ gantvā–
  9385. 469385,108,1894,95,111,1,54,10,"‘‘ ehi, ayya, tava maṇḍapaṃ disvā mayhaṃ bhatiṃ dehī’’ ti āha. "
  9386. 469386,108,1894,112,117,1,38,5,Mahāpuriso gantvā taṃ maṇḍapaṃ olokesi.
  9387. 469387,108,1894,118,126,1,77,8,Tassa olokentasseva sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi.
  9388. 469388,108,1895,2,6,1,36,4,Athassa maṇḍapaṃ olokayato etadahosi–
  9389. 469389,108,1895,7,36,1,168,22,"‘‘ nāyaṃ maṇḍapo manussabhūtena kato, mayhaṃ ajjhāsayaṃ mayhaṃ guṇaṃ āgamma addhā sakkassa devarañño bhavanaṃ uṇhaṃ ahosi, tato sakkena devānamindena ayaṃ maṇḍapo nimmito’’ ti."
  9390. 469390,108,1895,37,56,1,92,14,"‘‘ Na kho pana me yuttaṃ evarūpe maṇḍape ekadivasaṃyeva dānaṃ dātuṃ, sattāhaṃ dassāmī’’ ti cintesi. "
  9391. 469391,108,1895,57,85,1,223,27,"Bāhirakadānaṃ nāma tattakampi samānaṃ bodhisattānaṃ hadayaṃ tuṭṭhiṃ kātuṃ na sakkoti, alaṅkatasīsaṃ vā chinditvā añjitāni vā akkhīni uppāṭetvā hadayamaṃsaṃ vā ubbaṭṭetvā dinnakāle bodhisattānaṃ cāgaṃ nissāya tuṭṭhi nāma hoti. "
  9392. 469392,108,1895,86,115,1,192,19,Amhākaṃ bodhisattassa hi sivijātake( jā.1.15.52 ādayo) devasikaṃ pañcakahāpaṇasatasahassāni vissajjetvā catūsu nagaradvāresu nagaramajjheti pañcasu ṭhānesu dānaṃ dentassa taṃ dānaṃ cāgatuṭṭhiṃ uppādetuṃ nāsakkhi.
  9393. 469393,108,1895,116,140,1,173,21,"Yadā panassa brāhmaṇavaṇṇena āgantvā sakko devarājā akkhīni yāci, tadā so tāni cakkhūni uppāṭetvā adāsi, dadamānasseva hāso uppajji, kesaggamattampi cittassa aññathattaṃ nāhosi. "
  9394. 469394,108,1895,141,148,1,64,7,Evaṃ sabbaññubodhisattānaṃ bāhiradānaṃ nissāya titti nāma natthi.
  9395. 469395,108,1895,149,152,1,21,3,Tasmā sopi mahāpuriso–
  9396. 469396,108,1895,153,173,1,135,16,‘‘ mayā koṭisatasahassasaṅkhānaṃ bhikkhūnaṃ dānaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā tasmiṃ maṇḍape nisīdāpetvā sattāhaṃ gavapānaṃ nāma dānaṃ adāsi.
  9397. 469397,108,1896,2,21,1,190,18,Ettha gavapānan ti mahante mahante kolambe khīrassa pūretvā uddhanesu āropetvā ghanapākapakke khīre thokathoke taṇḍule pakkhipitvā pakkamadhusakkharacuṇṇasappīhi abhisaṅkhatabhojanaṃ vuccati.
  9398. 469398,108,1896,22,26,1,41,4,Idameva catumadhurabhojanan tipi vuccati.
  9399. 469399,108,1896,27,31,1,40,4,Manussāyeva pana parivisituṃ nāsakkhiṃsu.
  9400. 469400,108,1896,32,37,1,35,4,Devāpi ekantarikā hutvā parivisiṃsu.
  9401. 469401,108,1896,38,53,1,119,14,"Dvādasayojanappamāṇampi taṃ ṭhānaṃ te bhikkhū gaṇhituṃ nappahosiyeva, te pana bhikkhū attano attano anubhāvena nisīdiṃsu. "
  9402. 469402,108,1896,54,65,1,132,11,Pariyosānadivase sabbesaṃ bhikkhūnaṃ patte dhovāpetvā bhesajjatthāya sappinavanītamadhuphāṇitādīnaṃ pūretvā ticīvarehi saddhiṃ adāsi.
  9403. 469403,108,1896,66,71,1,74,5,Tattha saṅghanavakabhikkhunā laddhacīvarasāṭakā satasahassagghanikā ahesuṃ.
  9404. 469404,108,1897,2,6,1,30,4,Atha satthā anumodanaṃ karonto–
  9405. 469405,108,1897,7,23,1,76,11,"‘‘ ayaṃ mahāpuriso evarūpaṃ mahādānaṃ adāsi, ko nu kho bhavissatī’’ ti upadhārento–"
  9406. 469406,108,1897,24,42,1,129,14,‘‘ anāgate kappasatasahassādhikānaṃ dvinnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti disvā tato mahāsattaṃ āmantetvā–
  9407. 469407,108,1897,43,58,1,76,11,‘‘ tvaṃ ettakaṃ nāma kālaṃ atikkamitvā gotamo nāma buddho bhavissasī’’ ti byākāsi.
  9408. 469408,108,1897,59,65,1,57,6,Atha mahāpuriso bhagavato byākaraṇaṃ sutvā pamuditahadayo–
  9409. 469409,108,1897,66,105,1,285,33,"‘‘ ahaṃ kira buddho bhavissāmi, na me gharāvāsena attho, pabbajissāmī’’ ti cintetvā tathārūpaṃ sampattiṃ kheḷapiṇḍaṃ viya pahāya satthu santike pabbajitvā buddhavacanaṃ uggaṇhitvā abhiññā ca aṭṭha samāpattiyo ca nibbattetvā aparihīnajjhāno yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne brahmaloke nibbatti. "
  9410. 469410,108,1897,106,108,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9411. 469411,108,1898,2,4,1,0,0,10.
  9412. 469412,108,1899,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, surucī nāma brāhmaṇo; "
  9413. 469413,108,1900,2,8,1,41,5,"Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū. "
  9414. 469414,108,1901,2,4,1,0,0,11.
  9415. 469415,108,1902,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Tamahaṃ upasaṅkamma, saraṇaṃ gantvāna satthuno; "
  9416. 469416,108,1903,2,7,1,47,4,"Sambuddhappamukhaṃ saṅghaṃ, gandhamālena pūjayiṃ; "
  9417. 469417,108,1904,2,7,1,40,4,"Pūjetvā gandhamālena, gavapānena tappayiṃ. "
  9418. 469418,108,1905,2,4,1,0,0,12.
  9419. 469419,108,1906,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sopi maṃ buddho byākāsi, maṅgalo dvipaduttamo; "
  9420. 469420,108,1907,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati. "
  9421. 469421,108,1908,2,4,1,0,0,13.
  9422. 469422,108,1909,2,15,1,48,8,‘ ‘ Padhānaṃ padahitvāna… pe… hessāma sammukhā iman’’ ti.
  9423. 469423,108,1909,16,16,1,0,0,–
  9424. 469424,108,1910,2,5,1,25,3,Aṭṭha gāthā vitthāretabbā.
  9425. 469425,108,1911,2,4,1,0,0,14.
  9426. 469426,108,1912,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ; "
  9427. 469427,108,1913,2,6,1,41,3,"Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā. "
  9428. 469428,108,1914,2,4,1,0,0,15.
  9429. 469429,108,1915,2,10,1,41,4,"‘ ‘ Tadā pītimanubrūhanto, sambodhivarapattiyā; "
  9430. 469430,108,1916,2,10,1,47,7,"Buddhe datvāna maṃ gehaṃ, pabbajiṃ tassa santike. "
  9431. 469431,108,1917,2,4,1,0,0,16.
  9432. 469432,108,1918,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Suttantaṃ vinayaṃ cāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ; "
  9433. 469433,108,1919,2,7,1,41,4,"Sabbaṃ pariyāpuṇitvā, sobhayiṃ jinasāsanaṃ. "
  9434. 469434,108,1920,2,4,1,0,0,17.
  9435. 469435,108,1921,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Tatthappamatto viharanto, brahmaṃ bhāvetva bhāvanaṃ; "
  9436. 469436,108,1922,2,9,1,46,4,"Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahan’’ ti. "
  9437. 469437,108,1923,2,9,1,45,6,Tattha {gandhamālenā}ti gandhehi ceva mālehi ca.
  9438. 469438,108,1923,10,14,1,27,3,{Gavapānenā}ti idaṃ vuttameva.
  9439. 469439,108,1923,15,23,1,30,4,‘‘ Ghatapānenā’’ tipi keci paṭhanti.
  9440. 469440,108,1923,24,27,1,20,3,Tappayin ti tappesiṃ.
  9441. 469441,108,1923,28,33,1,53,5,Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsin ti bhiyyopi vatamadhiṭṭhāsiṃ.
  9442. 469442,108,1923,34,39,1,50,4,{Dasapāramipūriyā}ti dasannaṃ pāramīnaṃ pūraṇatthāya.
  9443. 469443,108,1923,40,43,1,22,3,Pītin ti hadayatuṭṭhiṃ.
  9444. 469444,108,1923,44,47,1,23,2,{Anubrūhanto}ti vaḍḍhento.
  9445. 469445,108,1923,48,51,1,39,2,{Sambodhivarapattiyā}ti buddhattappattiyā.
  9446. 469446,108,1923,52,58,1,39,4,Buddhe {datvānā}ti buddhassa pariccajitvā .
  9447. 469447,108,1923,59,72,1,100,12,"Maṃ gehan ti mama gehaṃ, sabbaṃ sāpateyyaṃ catupaccayatthāya buddhassa bhagavato pariccajitvāti attho. "
  9448. 469448,108,1923,73,77,1,28,3,{Tatthā}ti tasmiṃ buddhasāsane.
  9449. 469449,108,1923,78,82,1,40,4,Brahman ti brahmavihārabhāvanaṃ bhāvetvā.
  9450. 469450,108,1924,2,59,1,357,46,"Maṅgalassa pana bhagavato nagaraṃ uttaraṃ nāma ahosi, pitāpissa uttaro nāma rājā khattiyo, mātāpi uttarā nāma, sudevo ca dhammaseno ca dve aggasāvakā, pālito nāma upaṭṭhāko, sīvalā ca asokā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, navutivassasahassaṃ āyuparimāṇaṃ, bhariyā panassa yasavatī nāma, sīvalo nāma putto, assayānena nikkhami. "
  9451. 469451,108,1924,60,62,1,15,2,Uttarārāme vasi.
  9452. 469452,108,1924,63,77,1,142,13,"Uttaro nāma upaṭṭhāko, tasmiṃ pana navutivassasahassāni ṭhatvā parinibbute bhagavati ekappahāreneva dasacakkavāḷasahassāni ekandhakārāni ahesuṃ. "
  9453. 469453,108,1924,78,83,1,61,5,Sabbacakkavāḷesu manussānaṃ mahantaṃ ārodanaparidevanaṃ ahosi.
  9454. 469454,108,1924,84,86,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9455. 469455,108,1925,2,4,1,0,0,18.
  9456. 469456,108,1926,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Uttaraṃ nāma nagaraṃ, uttaro nāma khattiyo; "
  9457. 469457,108,1927,2,8,1,38,5,"Uttarā nāma janikā, maṅgalassa mahesino. "
  9458. 469458,108,1928,2,4,1,0,0,23.
  9459. 469459,108,1929,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sudevo dhammaseno ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  9460. 469460,108,1930,2,7,1,39,4,"Pālito nāmupaṭṭhāko, maṅgalassa mahesino. "
  9461. 469461,108,1931,2,4,1,0,0,24.
  9462. 469462,108,1932,2,12,1,36,7,"‘ ‘ Sīvalā ca asokā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  9463. 469463,108,1933,2,8,1,42,5,"Bodhi tassa bhagavato, nāgarukkhoti vuccati. "
  9464. 469464,108,1934,2,4,1,0,0,26.
  9465. 469465,108,1935,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Aṭṭhāsīti ratanāni, accuggato mahāmuni; "
  9466. 469466,108,1936,2,7,1,40,4,"Tato niddhāvatī raṃsī, anekasatasahassiyo. "
  9467. 469467,108,1937,2,4,1,0,0,27.
  9468. 469468,108,1938,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Navutivassasahassāni, āyu vijjati tāvade; "
  9469. 469469,108,1939,2,9,1,41,6,"Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. "
  9470. 469470,108,1940,2,4,1,0,0,28.
  9471. 469471,108,1941,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Yathāpi sāgare ūmī, na sakkā tā gaṇetuye; "
  9472. 469472,108,1942,2,10,1,41,7,"Tatheva sāvakā tassa, na sakkā te gaṇetuye. "
  9473. 469473,108,1943,2,4,1,0,0,29.
  9474. 469474,108,1944,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Yāva aṭṭhāsi sambuddho, maṅgalo lokanāyako; "
  9475. 469475,108,1945,2,9,1,42,6,"Na tassa sāsane atthi, sakilesamaraṇaṃ tadā. "
  9476. 469476,108,1946,2,4,1,0,0,30.
  9477. 469477,108,1947,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Dhammokkaṃ dhārayitvāna, santāretvā mahājanaṃ; "
  9478. 469478,108,1948,2,8,1,39,5,"Jalitvā dhumaketūva, nibbuto so mahāyaso. "
  9479. 469479,108,1949,2,4,1,0,0,31.
  9480. 469480,108,1950,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Saṅkhārānaṃ sabhāvattaṃ, dassayitvā sadevake; "
  9481. 469481,108,1951,2,11,1,49,6,"Jalitvā aggikkhandhova, sūriyo atthaṅgato yathā’’ ti. "
  9482. 469482,108,1952,2,8,1,39,5,Tattha {tato}ti tassa maṅgalassa sarīrato.
  9483. 469483,108,1952,9,15,1,51,4,"{Niddhāvatī}ti niddhāvanti, vacanavipariyāyo daṭṭhabbo. "
  9484. 469484,108,1952,16,19,1,15,2,{Raṃsī}ti rasmiyo.
  9485. 469485,108,1952,20,23,1,37,2,{Anekasatasahassiyo}ti anekasatasahassā.
  9486. 469486,108,1952,24,28,1,20,3,{Ūmī}ti vīciyo taraṅgā.
  9487. 469487,108,1952,29,33,1,28,3,{Gaṇetuye}ti gaṇetuṃ saṅkhātuṃ.
  9488. 469488,108,1952,34,55,1,131,19,"Ettakā sāgare ūmiyoti yathā na sakkā gaṇetuṃ, evaṃ tassa bhagavato sāvakāpi na sakkā gaṇetuṃ, atha kho gaṇanapathaṃ vītivattāti attho. "
  9489. 469489,108,1952,56,60,1,22,3,{Yāvā}ti yāvatakaṃ kālaṃ.
  9490. 469490,108,1952,61,74,1,92,10,"Sakilesamaraṇaṃ {tadā}ti saha kilesehi sakileso, sakilesassa maraṇaṃ sakilesamaraṇaṃ, taṃ natthi. "
  9491. 469491,108,1952,75,85,1,80,10,Tadā kira tassa bhagavato sāsane sāvakā sabbe arahattaṃ patvāyeva parinibbāyiṃsu.
  9492. 469492,108,1952,86,94,1,59,8,Puthujjanā vā sotāpannādayo vā hutvā na kālamakaṃsūti attho.
  9493. 469493,108,1952,95,104,1,36,5,Keci‘‘ sammohamāraṇaṃ tadā’’ ti paṭhanti.
  9494. 469494,108,1953,2,5,1,27,3,Dhammokkan ti dhammadīpakaṃ.
  9495. 469495,108,1953,6,21,1,93,13,"{Dhūmaketū}ti aggi vuccati, idha pana padīpo daṭṭhabbo tasmā padīpo viya jalitvā nibbutoti attho. "
  9496. 469496,108,1953,22,26,1,23,2,{Mahāyaso}ti mahāparivāro .
  9497. 469497,108,1953,27,37,1,36,6,Keci‘‘ nibbuto so sasāvako’’ ti paṭhanti.
  9498. 469498,108,1953,38,42,1,52,4,Saṅkhārānan ti saṅkhātadhammānaṃ sappaccayadhammānaṃ.
  9499. 469499,108,1953,43,47,1,39,3,Sabhāvattan ti aniccādisāmaññalakkhaṇaṃ.
  9500. 469500,108,1953,48,74,1,275,24,"Sūriyo atthaṅgato {yathā}ti yathā sahassakiraṇo divasakaro sabbaṃ tamagaṇaṃ vidhamitvā sabbañca lokaṃ obhāsetvā atthamupagacchati, evaṃ maṅgaladivasakaropi veneyyakamalavanavikasanakaro sabbaṃ ajjhattikabāhiralokatamaṃ vidhamitvā attano sarīrappabhāya jalitvā atthaṅgatoti attho. "
  9501. 469501,108,1953,75,79,1,32,4,Sesagāthā sabbattha uttānā evāti.
  9502. 469502,108,1954,2,4,1,34,2,Maṅgalabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9503. 469503,108,1955,2,5,1,27,3,Niṭṭhito tatiyo buddhavaṃso.
  9504. 469504,108,1956,2,4,1,24,2,6 . Sumanabuddhavaṃsavaṇṇanā
  9505. 469505,108,1957,2,48,1,450,45,Evaṃ ekappahāreneva dasasahassilokadhātuṃ ekandhakāraṃ katvā tasmiṃ bhagavati parinibbute tassa aparabhāge navutivassasahassāyukesu manussesu anukkamena parihāyitvā dasavassesu jātesu puna vaḍḍhitvā anukkamena asaṅkhyeyyāyukā hutvā puna parihāyitvā navutivassasahassāyukesu jātesu sumano nāma bodhisatto pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā mekhalanagare sudattassa nāma rañño kule sirimāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi.
  9506. 469506,108,1957,49,52,1,32,3,Pāṭihāriyāni pubbe vuttanayāneva.
  9507. 469507,108,1958,2,32,1,366,30,So anukkamena vuddhippatto sirivaḍḍhanasomavaḍḍhanaiddhivaḍḍhananāmadheyyesu tīsu pāsādesu tesaṭṭhiyā nāṭakitthisatasahassehi paricāriyamāno surayuvatīhi paricāriyamāno devakumāro viya navavassasahassāni dibbasukhasadisaṃ visayasukhamanubhavamāno vaṭaṃsikāya nāma deviyā anupamaṃ nāma nirupamaṃ puttaṃ janetvā cattāri nimittāni disvā hatthiyānena nikkhamitvā pabbaji.
  9508. 469508,108,1958,33,38,1,46,5,Taṃ pana pabbajantaṃ tiṃsakoṭiyo anupabbajiṃsu.
  9509. 469509,108,1959,2,41,1,382,38,So tehi parivuto dasamāse padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya anomanigame anomaseṭṭhino dhītāya anupamāya nāma dinnaṃ pakkhittadibbojaṃ pāyāsaṃ paribhuñjitvā sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā anupamājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā nāgabodhiṃ upagantvā taṃ padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhahi tiṇamuṭṭhīhi tiṃsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ katvā tattha pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi.
  9510. 469510,108,1959,42,48,1,56,5,Tato mārabalaṃ vidhamitvā sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhitvā–
  9511. 469511,108,1959,49,69,1,61,7,‘‘ anekajātisaṃsāraṃ… pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti( dha. pa.153-154) udānaṃ udānesi.
  9512. 469512,108,1959,70,72,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9513. 469513,108,1960,2,4,1,0,0,1.
  9514. 469514,108,1961,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Maṅgalassa aparena, sumano nāma nāyako; "
  9515. 469515,108,1962,2,9,1,42,4,"Sabbadhammehi asamo, sabbasattānamuttamo’’ ti. "
  9516. 469516,108,1963,2,10,1,59,6,Tattha maṅgalassa {aparenā}ti maṅgalassa bhagavato aparabhāge.
  9517. 469517,108,1963,11,18,1,70,6,Sabbadhammehi {asamo}ti sabbehipi sīlasamādhipaññādhammehi asamo asadiso.
  9518. 469518,108,1964,2,11,1,109,9,Sumano kira bhagavā bodhisamīpeyeva sattasattāhāni vītināmetvā dhammadesanatthaṃ brahmāyācanaṃ sampaṭicchitvā–
  9519. 469519,108,1964,12,63,1,210,22,‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti( dī. ni.2.72; ma. ni.1.284;2.341; mahāva.10) upadhārento attanā saha pabbajitānaṃ tiṃsakoṭiyo ca attano kaniṭṭhabhātikaṃ vemātikaṃ saraṇakumārañca purohitaputtaṃ bhāvitattamāṇavakañca upanissayasampanne disvā–
  9520. 469520,108,1964,64,105,1,378,37,‘‘ etesaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti cintetvā haṃsarājā viya gaganapathena mekhaluyyāne otaritvā uyyānapālaṃ pesetvā attano kaniṭṭhabhātikaṃ saraṇakumārañca purohitaputtaṃ bhāvitattakumārañca pakkosāpetvā tesaṃ parivārabhūtā sattatiṃsakoṭiyo attanā saha pabbajitā tiṃsakoṭiyo ca aññe ca bahū devamanussakoṭiyo cāti evaṃ koṭisatasahassaṃ dhammacakkappavattanena dhammāmataṃ pāyesi.
  9521. 469521,108,1964,106,108,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9522. 469522,108,1965,2,4,1,0,0,2.
  9523. 469523,108,1966,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tadā amatabheriṃ so, āhanī mekhale pure; "
  9524. 469524,108,1967,2,9,1,46,4,"Dhammasaṅkhasamāyuttaṃ , navaṅgaṃ jinasāsanan’’ ti. "
  9525. 469525,108,1968,2,8,1,60,6,Tattha amatabherin ti amatādhigamāya nibbānādhigamāya bheriṃ.
  9526. 469526,108,1968,9,16,1,37,5,"{Āhanī}ti vādayi, dhammaṃ desesīti attho. "
  9527. 469527,108,1968,17,23,1,61,6,Sāyaṃ amatabherī nāma amatapariyosānaṃ navaṅgaṃ buddhavacanaṃ.
  9528. 469528,108,1968,24,25,1,8,1,Tenevāha–
  9529. 469529,108,1968,26,35,1,46,4,"‘‘ dhammasaṅkhasamāyuttaṃ, navaṅgaṃ jinasāsanan’’ ti. "
  9530. 469530,108,1968,36,40,1,73,4,Tattha dhammasaṅkhasamāyuttan ti catusaccadhammakathāsaṅkhavarasamāyuttaṃ.
  9531. 469531,108,1969,2,25,1,355,22,Sumano pana lokanāyako abhisambodhiṃ pāpuṇitvā paṭiññānurūpaṃ paṭipadaṃ paṭipajjamāno mahājanassa bhavabandhanamokkhatthāya kusalaratanassa kilesacorehi viluppamānassa parittānatthaṃ sīlavipulapākāraṃ samādhiparikhāparivāritaṃ vipassanāñāṇadvāraṃ satisampajaññadaḷhakavāṭaṃ samāpattimaṇḍapādipaṭimaṇḍitaṃ bodhipakkhiyajanasamākulaṃ amatavaranagaraṃ māpesi.
  9532. 469532,108,1969,26,28,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9533. 469533,108,1970,2,4,1,0,0,3.
  9534. 469534,108,1971,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nijjinitvā kilese so, patvā sambodhimuttamaṃ; "
  9535. 469535,108,1972,2,10,1,48,5,"Māpesi nagaraṃ satthā, saddhammapuravaruttaman’’ ti. "
  9536. 469536,108,1973,2,12,1,92,7,"Tattha {nijjinitvā}ti vijinitvā abhibhuyya, kilesābhisaṅkhāradevaputtamāre viddhaṃsetvāti attho . "
  9537. 469537,108,1973,13,18,1,22,4,{So}ti so sumano bhagavā.
  9538. 469538,108,1973,19,28,1,30,5,‘‘ Vijinitvā kilese hī’’ tipi pāṭho.
  9539. 469539,108,1973,29,34,1,37,5,Tattha hi -kāro padapūraṇamatte nipāto.
  9540. 469540,108,1973,35,38,1,18,2,{Patvā}ti adhigantvā.
  9541. 469541,108,1973,39,46,1,16,3,‘‘ Patto’’ tipi pāṭho.
  9542. 469542,108,1973,47,50,1,25,3,Nagaran ti nibbānanagaraṃ.
  9543. 469543,108,1973,51,58,1,86,7,Saddhammapuravaruttaman ti saddhammasaṅkhātaṃ puravaresu uttamaṃ seṭṭhaṃ padhānabhūtaṃ.
  9544. 469544,108,1973,59,66,1,71,7,Atha vā saddhammamayesu puresu pavaresu uttamaṃ saddhammapuravaruttamaṃ.
  9545. 469545,108,1973,67,78,1,65,7,Purimasmiṃ atthavikappe‘‘ nagaran’’ ti tasseva vevacananti daṭṭhabbaṃ.
  9546. 469546,108,1973,79,92,1,117,9,Paṭividdhadhammasabhāvānaṃ sekkhāsekkhānaṃ ariyapuggalānaṃ patiṭṭhānaṃ gocaranivāsaṭṭhena nibbānaṃ‘‘ nagaran’’ ti vuccati.
  9547. 469547,108,1973,93,106,1,126,13,Tasmiṃ pana saddhammavaranagare so satthā avicchinnaṃ akuṭilaṃ ujuṃ puthulañca vitthatañca satipaṭṭhānamayaṃ mahāvīthiṃ māpesi.
  9548. 469548,108,1973,107,109,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9549. 469549,108,1974,2,4,1,0,0,4.
  9550. 469550,108,1975,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Nirantaraṃ akuṭilaṃ, ujuṃ vipulavitthataṃ; "
  9551. 469551,108,1976,2,10,1,46,5,"Māpesi so mahāvīthiṃ, satipaṭṭhānavaruttaman’’ ti. "
  9552. 469552,108,1977,2,7,1,67,5,Tattha nirantaran ti kusalajavanasañcaraṇānantarabhāvato nirantaraṃ.
  9553. 469553,108,1977,8,12,1,50,4,Akuṭilan ti kuṭilabhāvakaradosavirahitato akuṭilaṃ.
  9554. 469554,108,1977,13,17,1,25,4,Ujun ti akuṭilattāva ujuṃ.
  9555. 469555,108,1977,18,21,1,40,3,Purimapadasseva atthadīpakamidaṃ vacanaṃ.
  9556. 469556,108,1977,22,33,1,125,10,"Vipulavitthatan ti āyāmato ca vitthārato ca puthulavitthataṃ, puthulavitthatabhāvo lokiyalokuttarasatipaṭṭhānavasena daṭṭhabbo. "
  9557. 469557,108,1977,34,37,1,24,3,Mahāvīthin ti mahāmaggaṃ.
  9558. 469558,108,1977,38,45,1,87,7,Satipaṭṭhānavaruttaman ti satipaṭṭhānañca taṃ varesu uttamañcāti satipaṭṭhānavaruttamaṃ.
  9559. 469559,108,1977,46,52,1,52,6,Atha vā varaṃ satipaṭṭhānamayaṃ uttamavīthinti attho.
  9560. 469560,108,1978,2,22,1,194,19,Idāni tassa nibbānamahānagarassa tassaṃ satipaṭṭhānavīthiyaṃ cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā cha abhiññā aṭṭha samāpattiyoti imāni mahaggharatanāni ubhosu passesu dhammāpaṇe pasāresi.
  9561. 469561,108,1978,23,25,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9562. 469562,108,1979,2,4,1,0,0,5.
  9563. 469563,108,1980,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Phale cattāri sāmaññe, catasso paṭisambhidā; "
  9564. 469564,108,1981,2,10,1,52,5,"Chaḷabhiññāṭṭhasamāpattī , pasāresi tattha vīthiyan’’ ti. "
  9565. 469565,108,1982,2,21,1,155,17,"Idāni bhagavā imāni ratanabhaṇḍāni ye pana appamattā satimanto paṇḍitā hiriottappavīriyādīhi samannāgatā, te ādīyantīti tesaṃ ratanānaṃ haraṇūpāyaṃ dassento– "
  9566. 469566,108,1983,2,4,1,0,0,6.
  9567. 469567,108,1984,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Ye appamattā akhilā, hirivīriyehupāgatā; "
  9568. 469568,108,1985,2,12,1,42,7,"Te te ime guṇavare, ādiyanti yathāsukhan’’ ti."
  9569. 469569,108,1985,13,15,1,3,1,– āha;
  9570. 469570,108,1986,2,7,1,24,3,Tattha {ye}ti aniyamuddeso.
  9571. 469571,108,1986,8,16,1,90,7,{Appamattā}ti pamādassa paṭipakkhabhūtena satiyā avippavāsalakkhaṇena appamādena samannāgatā.
  9572. 469572,108,1986,17,20,1,29,2,{Akhilā}ti pañcacetokhilarahitā.
  9573. 469573,108,1986,21,29,1,77,6,"{Hirivīriyehupāgatā}ti kāyaduccaritādīhi hirīyatīti hirī, lajjāyetaṃ adhivacanaṃ. "
  9574. 469574,108,1986,30,36,1,41,5,"Vīrassa bhāvo vīriyaṃ, taṃ ussāhalakkhaṇaṃ. "
  9575. 469575,108,1986,37,42,1,51,5,Tehi hirivīriyehi upāgatā samannāgatā bhabbapuggalā.
  9576. 469576,108,1986,43,49,1,43,5,{Te}ti idaṃ pubbe aniyamuddesassa niyamuddeso.
  9577. 469577,108,1986,50,61,1,96,10,Puna {te}ti vuttappakāre guṇaratanavisese te kulaputtā ādiyanti paṭilabhanti adhigacchantīti attho.
  9578. 469578,108,1986,62,76,1,136,14,Sabbaṃ pana sumano bhagavā kataviditamano dhammabheriṃ āhanitvā dhammanagaraṃ māpetvā iminā nayena paṭhamameva satasahassakoṭiyo bodhesi.
  9579. 469579,108,1986,77,79,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9580. 469580,108,1987,2,4,1,0,0,7.
  9581. 469581,108,1988,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Evametena yogena, uddharanto mahājanaṃ; "
  9582. 469582,108,1989,2,10,1,44,5,"Bodhesi paṭhamaṃ satthā, koṭisatasahassiyo’’ ti. "
  9583. 469583,108,1990,2,8,1,66,5,Tattha {uddharanto}ti saṃsārasāgarato ariyamagganāvāya samuddharanto.
  9584. 469584,108,1990,9,13,1,45,3,{Koṭisatasahassiyo}ti satasahassakoṭiyoti attho.
  9585. 469585,108,1990,14,16,1,23,2,Vipariyāyena niddiṭṭhaṃ.
  9586. 469586,108,1991,2,16,1,150,13,Yadā pana sumano lokanāyako sunandavatīnagare ambarukkhamūle titthiyamadamānamaddanaṃ yamakapāṭihāriyaṃ katvā sattānaṃ koṭisahassaṃ dhammāmataṃ pāyesi.
  9587. 469587,108,1991,17,21,1,28,4,Ayaṃ dutiyo abhisamayo ahosi.
  9588. 469588,108,1991,22,24,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9589. 469589,108,1992,2,4,1,0,0,8.
  9590. 469590,108,1993,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yamhi kāle mahāvīro, ovadī titthiye gaṇe; "
  9591. 469591,108,1994,2,10,1,45,5,"Koṭisahassā bhisamiṃsu, dutiye dhammadesane’’ ti. "
  9592. 469592,108,1995,2,24,1,122,15,"Tattha titthiye {gaṇe}ti titthiyabhūte gaṇe, titthiyānaṃ gaṇe vā‘‘ titthiye abhimaddanto, buddho dhammamadesayī’’ ti paṭhanti keci. "
  9593. 469593,108,1996,2,14,1,112,12,Yadā pana dasasu cakkavāḷasahassesu devatā imasmiṃ cakkavāḷe sannipatitvā manussā ca nirodhakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  9594. 469594,108,1996,15,32,1,88,10,"‘‘ kathaṃ nirodhaṃ samāpajjanti, kathaṃ nirodhasamāpannā honti, kathaṃ nirodhā vuṭṭhahantī’’ ti? "
  9595. 469595,108,1996,33,51,1,175,18,Evaṃ samāpajjanaadhiṭṭhānavuṭṭhānādīsu vinicchayaṃ kātuṃ asakkontā saha manussehi chasu kāmāvacaradevalokesu devā ca navasu brahmalokesu brahmāno ca dveḷhakajātā dvidhā ahesuṃ.
  9596. 469596,108,1996,52,63,1,108,10,Tato narasundarena arindamena nāma raññā saddhiṃ sāyanhasamaye sumanadasabalaṃ sabbalokanāthaṃ upasaṅkamiṃsu;
  9597. 469597,108,1996,64,70,1,60,6,upasaṅkamitvā arindamo rājā bhagavantaṃ nirodhapañhaṃ pucchi.
  9598. 469598,108,1996,71,78,1,85,7,Tato bhagavatā nirodhapañhe vissajjite navutipāṇakoṭisahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
  9599. 469599,108,1996,79,83,1,28,4,Ayaṃ tatiyo abhisamayo ahosi.
  9600. 469600,108,1996,84,86,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9601. 469601,108,1997,2,4,1,0,0,9.
  9602. 469602,108,1998,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yadā devā manussā ca, samaggā ekamānasā; "
  9603. 469603,108,1999,2,8,1,45,5,"Nirodhapañhaṃ pucchiṃsu, saṃsayaṃ cāpi mānasaṃ. "
  9604. 469604,108,2000,2,4,1,0,0,10.
  9605. 469605,108,2001,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Tadāpi dhammadesane, nirodhaparidīpane; "
  9606. 469606,108,2002,2,9,1,43,4,"Navutikoṭisahassānaṃ , tatiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9607. 469607,108,2003,2,9,1,58,7,Tassa pana sumanassa bhagavato tayo sāvakasannipātā ahesuṃ.
  9608. 469608,108,2003,10,29,1,195,18,"Tattha paṭhamasannipāte mekhalanagaraṃ upanissāya vassaṃ vasitvā paṭhamapavāraṇāya arahantānaṃ koṭisahassena ehibhikkhupabbajjāya pabbajitena saddhiṃ bhagavā pavāresi, ayaṃ paṭhamo sannipāto ahosi. "
  9609. 469609,108,2003,30,62,1,410,31,Athāparena samayena saṅkassanagarassāvidūre arindamarājakusalabalanibbatte yojanappamāṇe kanakapabbate nisinno saradasamayarucirakaranikaro divasakaro viya yugandharapabbate munivaradivasakaro arindamarājānaṃ parivāretvā āgatānaṃ purisānaṃ navutikoṭisahassāni dametvā sabbe ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā tasmiṃyeva divase arahattaṃ pattehi bhikkhūhi parivuto caturaṅgasamannāgate sannipāte pātimokkhaṃ uddisi.
  9610. 469610,108,2003,63,67,1,27,4,Ayaṃ dutiyo sannipāto ahosi.
  9611. 469611,108,2003,68,88,1,161,18,"Yadā pana sakko devarājā sugatadassanatthāya upasaṅkami, tadā sumano bhagavā asītiyā arahantakoṭisahassehi parivuto pātimokkhaṃ uddisi, ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi. "
  9612. 469612,108,2003,89,91,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9613. 469613,108,2004,2,4,1,0,0,11.
  9614. 469614,108,2005,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, sumanassa mahesino; "
  9615. 469615,108,2006,2,7,1,43,4,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ. "
  9616. 469616,108,2007,2,4,1,0,0,12.
  9617. 469617,108,2008,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Vassaṃvuṭṭhassa bhagavato, abhighuṭṭhe pavāraṇe; "
  9618. 469618,108,2009,2,6,1,36,3,"Koṭisatasahassehi , pavāresi tathāgato. "
  9619. 469619,108,2010,2,4,1,0,0,13.
  9620. 469620,108,2011,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tato paraṃ sannipāte, vimale kañcanapabbate; "
  9621. 469621,108,2012,2,7,1,40,4,"Navutikoṭisahassānaṃ , dutiyo āsi samāgamo. "
  9622. 469622,108,2013,2,4,1,0,0,14.
  9623. 469623,108,2014,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Yadā sakko devarājā, buddhadassanupāgami; "
  9624. 469624,108,2015,2,10,1,42,5,"Asītikoṭisahassānaṃ , tatiyo āsi samāgamo’’ ti. "
  9625. 469625,108,2016,2,13,1,87,8,"Tattha abhighuṭṭhe {pavāraṇe}ti liṅgavipallāso daṭṭhabbo, abhighuṭṭhāya pavāraṇāyāti attho. "
  9626. 469626,108,2016,14,18,1,28,4,Tatoparan ti tato aparabhāge.
  9627. 469627,108,2016,19,23,1,35,3,{Kañcanapabbate}ti kanakamaye pabbate.
  9628. 469628,108,2016,24,27,1,47,2,{Buddhadassanupāgamī}ti buddhadassanatthamupāgami.
  9629. 469629,108,2016,28,38,1,77,10,Tadā kira amhākaṃ bodhisatto atulo nāma nāgarājā ahosi mahiddhiko mahānubhāvo.
  9630. 469630,108,2016,39,65,1,226,22,So‘‘ loke buddho uppanno’’ ti sutvā ñātigaṇaparivuto sakabhavanā nikkhamitvā koṭisatasahassabhikkhuparivārassa sumanassa bhagavato dibbehi turiyehi upahāraṃ kāretvā mahādānaṃ pavattetvā paccekadussayugāni datvā saraṇesu patiṭṭhāsi.
  9631. 469631,108,2016,66,78,1,52,8,Sopi naṃ satthā‘‘ anāgate buddho bhavissatī’’ ti byākāsi.
  9632. 469632,108,2016,79,81,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9633. 469633,108,2017,2,4,1,0,0,15.
  9634. 469634,108,2018,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, nāgarājā mahiddhiko; "
  9635. 469635,108,2019,2,7,1,38,4,"Atulo nāma nāmena, ussannakusalasañcayo. "
  9636. 469636,108,2020,2,4,1,0,0,16.
  9637. 469637,108,2021,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tadāhaṃ nāgabhavanā, nikkhamitvā sañātibhi; "
  9638. 469638,108,2022,2,7,1,47,4,"Nāgānaṃ dibbaturiyehi, sasaṅghaṃ jinamupaṭṭhahiṃ. "
  9639. 469639,108,2023,2,4,1,0,0,17.
  9640. 469640,108,2024,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Koṭisatasahassānaṃ , annapānena tappayiṃ; "
  9641. 469641,108,2025,2,7,1,43,4,"Paccekadussayugaṃ datvā, saraṇaṃ tamupāgamiṃ. "
  9642. 469642,108,2026,2,4,1,0,0,18.
  9643. 469643,108,2027,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sopi maṃ buddho byākāsi, sumano lokanāyako; "
  9644. 469644,108,2028,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati. "
  9645. 469645,108,2029,2,4,1,0,0,19.
  9646. 469646,108,2030,2,14,1,45,7,‘ ‘ Padhānaṃ padahitvāna… pe… hessāma sammukhā imaṃ’’.
  9647. 469647,108,2031,2,9,1,58,6,"Yathā koṇḍaññabuddhavaṃse, evaṃ aṭṭha gāthā vitthāretabbāti. "
  9648. 469648,108,2032,2,4,1,0,0,20.
  9649. 469649,108,2033,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ; "
  9650. 469650,108,2034,2,9,1,44,4,"Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā’’ ti. "
  9651. 469651,108,2035,2,62,1,361,48,"Tassa pana sumanassa bhagavato mekhalaṃ nāma nagaraṃ ahosi, sudatto nāma rājā pitā, sirimā nāma devī mātā, saraṇo ca bhāvitatto ca dve aggasāvakā, udeno nāmupaṭṭhāko, soṇā ca upasoṇā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, navutihatthubbedhaṃ sarīraṃ, navutiyeva vassasahassāni āyuppamāṇaṃ ahosi, vaṭaṃsikā nāmassa mahesī devī, anūpamo nāma putto ahosi, hatthiyānena nikkhami. "
  9652. 469652,108,2035,63,65,1,18,2,Upaṭṭhāko aṅgarājā.
  9653. 469653,108,2035,66,68,1,15,2,Aṅgārāme vasīti.
  9654. 469654,108,2035,69,71,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9655. 469655,108,2036,2,4,1,0,0,21.
  9656. 469656,108,2037,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Nagaraṃ mekhalaṃ nāma, sudatto nāma khattiyo; "
  9657. 469657,108,2038,2,8,1,37,5,"Sirimā nāma janikā, sumanassa mahesino. "
  9658. 469658,108,2039,2,4,1,0,0,22.
  9659. 469659,108,2040,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Navavassasahassāni, agāraṃ ajjha so vasi; "
  9660. 469660,108,2041,2,9,1,43,6,"Cando sucando vaṭaṃso ca, tayo pāsādamuttamā. "
  9661. 469661,108,2042,2,4,1,0,0,23.
  9662. 469662,108,2043,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Tesaṭṭhisatasahassāni, nāriyo samalaṅkatā; "
  9663. 469663,108,2044,2,9,1,39,6,"Vaṭaṃsikā nāma nārī, anūpamo nāma atrajo. "
  9664. 469664,108,2045,2,4,1,0,0,24.
  9665. 469665,108,2046,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Nimitte caturo disvā, hatthiyānena nikkhami; "
  9666. 469666,108,2047,2,7,1,36,4,"Anūnadasamāsāni , padhānaṃ padahī jino. "
  9667. 469667,108,2048,2,4,1,0,0,25.
  9668. 469668,108,2049,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Brahmunā yācito santo, sumano lokanāyako; "
  9669. 469669,108,2050,2,8,1,41,5,"Vatti cakkaṃ mahāvīro, mekhale puramuttame. "
  9670. 469670,108,2051,2,4,1,0,0,26.
  9671. 469671,108,2052,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Saraṇo bhāvitatto ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  9672. 469672,108,2053,2,7,1,37,4,"Udeno nāmupaṭṭhāko, sumanassa mahesino. "
  9673. 469673,108,2054,2,4,1,0,0,27.
  9674. 469674,108,2055,2,12,1,36,7,"‘ ‘ Soṇā ca upasoṇā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  9675. 469675,108,2056,2,8,1,41,5,"Sopi buddho amitayaso, nāgamūle abujjhatha. "
  9676. 469676,108,2057,2,4,1,0,0,28.
  9677. 469677,108,2058,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Varuṇo ceva saraṇo ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā; "
  9678. 469678,108,2059,2,9,1,38,6,"Cālā ca upacālā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā. "
  9679. 469679,108,2060,2,4,1,0,0,29.
  9680. 469680,108,2061,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Uccattanena so buddho, navutihatthamuggato; "
  9681. 469681,108,2062,2,6,1,41,3,"Kañcanagghiyasaṅkāso , dasasahassī virocati. "
  9682. 469682,108,2063,2,4,1,0,0,30.
  9683. 469683,108,2064,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Navutivassasahassāni, āyu vijjati tāvade; "
  9684. 469684,108,2065,2,9,1,41,6,"Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. "
  9685. 469685,108,2066,2,4,1,0,0,31.
  9686. 469686,108,2067,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tāraṇīye tārayitvā, bodhanīye ca bodhayi; "
  9687. 469687,108,2068,2,7,1,39,4,"Parinibbāyi sambuddho, uḷurājāva atthami. "
  9688. 469688,108,2069,2,4,1,0,0,32.
  9689. 469689,108,2070,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Te ca khīṇāsavā bhikkhū, so ca buddho asādiso; "
  9690. 469690,108,2071,2,8,1,43,5,"Atulappabhaṃ dassayitvā, nibbutā te mahāyasā. "
  9691. 469691,108,2072,2,4,1,0,0,33.
  9692. 469692,108,2073,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Tañca ñāṇaṃ atuliyaṃ, tāni ca atulāni ratanāni; "
  9693. 469693,108,2074,2,8,1,46,5,"Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā. "
  9694. 469694,108,2075,2,4,1,0,0,34.
  9695. 469695,108,2076,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Sumano yasadharo buddho, aṅgārāmamhi nibbuto; "
  9696. 469696,108,2077,2,10,1,45,5,"Tattheva tassa jinathūpo, catuyojanamuggato’’ ti. "
  9697. 469697,108,2078,2,7,1,82,3,Tattha {kañcanagghiyasaṅkāso}ti vividharatanavicittakañcanamayagghikasadisarūpasobho.
  9698. 469698,108,2078,8,17,1,77,8,Dasasahassī {virocatī}ti tassa pabhāya dasasahassīpi lokadhātu virocatīti attho.
  9699. 469699,108,2078,18,27,1,66,7,"{Tāraṇīye}ti tārayitabbe, tārayituṃ vutte sabbe buddhaveneyyeti attho. "
  9700. 469700,108,2078,28,32,1,22,3,{Uḷurājāvā}ti cando viya.
  9701. 469701,108,2078,33,36,1,20,2,{Atthamī}ti atthaṅgato.
  9702. 469702,108,2078,37,46,1,28,5,Keci‘‘ atthaṃ gato’’ ti paṭhanti.
  9703. 469703,108,2078,47,50,1,17,2,{Asādiso}ti asadiso.
  9704. 469704,108,2078,51,56,1,41,4,{Mahāyasā}ti mahākittisaddā mahāparivārā ca.
  9705. 469705,108,2078,57,62,1,37,5,Tañca ñāṇan ti taṃ sabbaññutaññāṇañca.
  9706. 469706,108,2078,63,67,1,28,4,Atuliyan ti atulyaṃ asadisaṃ.
  9707. 469707,108,2078,68,71,1,28,3,Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
  9708. 469708,108,2079,2,4,1,33,2,Sumanabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9709. 469709,108,2080,2,5,1,29,3,Niṭṭhito catuttho buddhavaṃso.
  9710. 469710,108,2081,2,4,1,24,2,7 . Revatabuddhavaṃsavaṇṇanā
  9711. 469711,108,2082,2,26,1,229,22,Sumanassa pana bhagavato aparabhāge sāsane cassa antarahite navutivassasahassāyukā manussā anukkamena parihāyitvā dasavassāyukā hutvā puna anukkamena vaḍḍhitvā asaṅkhyeyyāyukā hutvā puna parihāyamānā saṭṭhivassasahassāyukā ahesuṃ.
  9712. 469712,108,2082,27,32,1,31,5,Tadā revato nāma satthā udapādi.
  9713. 469713,108,2082,33,66,1,546,33,Sopi pāramiyo pūretvā anekaratanasamujjalitabhavane tusitabhavane nibbattitvā tato cavitvā sabbadhanadhaññavatisudhaññavatīnagare sabbālaṅkārasamalaṅkataamitaruciraparivāraparivutassa sirivibhavasamudayenākulassa sabbasamiddhivipulassa vipulassa nāma rañño kule sabbajananayanālipālisamākulāya samphullanayanakuvalayasassirikasiniddhavadanakamalākarasobhāsamujjalāya suruciramanoharaguṇagaṇavipulāya vipulāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā dasannaṃ māsānaṃ accayena cittakūṭapabbatato suvaṇṇahaṃsarājā viya mātukucchito nikkhami.
  9714. 469714,108,2083,2,9,1,69,7,Tassa paṭisandhiyaṃ jātiyañca pāṭihāriyāni pubbe vuttanayāneva ahesuṃ.
  9715. 469715,108,2083,10,15,1,55,5,Sudassanaratanagghiāveḷanāmakā tayo cassa pāsādā ahesuṃ.
  9716. 469716,108,2083,16,21,1,70,5,Sudassanādevippamukhāni tettiṃsa itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ.
  9717. 469717,108,2083,22,34,1,115,11,Tāhi parivuto so surayuvatīhi parivuto devakumāro viya chabbassasahassāni visayasukhamanubhavamāno agāraṃ ajjhāvasi.
  9718. 469718,108,2083,35,80,1,601,45,So sudassanāya nāma deviyā varuṇe nāma tanaye jāte cattāri nimittāni disvā nānāvirāgatanuvaravasananivasano āmukkamuttāhāramaṇikuṇḍalo varakeyūramakuṭakaṭakadharo paramasurabhigandhakusumasamalaṅkato paramarucirakaranikaro saradasamayarajanikaro viya tārāgaṇaparivuto viya cando tidasagaṇaparivuto viya dasasatanayano brahmagaṇaparivuto viya ca hāritamahābrahmā caturaṅginiyā mahatiyā senāya parivuto ājaññarathena mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā sabbābharaṇāni omuñcitvā bhaṇḍāgārikassa hatthe datvā jalajāmalāvikalanīlakuvalayadalasadisenātinisitenātitikhiṇenāsinā sakesamakuṭaṃ chinditvā ākāse khipi.
  9719. 469719,108,2083,81,93,1,120,11,Taṃ sakko devarājā suvaṇṇacaṅkoṭakena paṭiggahetvā tāvatiṃsabhavanaṃ netvā sinerumuddhani sattaratanamayaṃ cetiyaṃ akāsi.
  9720. 469720,108,2084,2,15,1,89,11,"Mahāpuriso pana devadattāni kāsāyāni paridahitvā pabbaji, ekā ca naṃ purisakoṭi anupabbaji. "
  9721. 469721,108,2084,16,53,1,429,37,So tehi parivuto sattamāse padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya aññatarāya sādhudeviyā nāma seṭṭhidhītāya dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā sāyanhasamaye aññatarenājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā mattavaranāgagāmī nāgabodhiṃ padakkhiṇaṃ katvā tepaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya nisīditvā mārabalaṃ vidhamitvā sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhitvā–
  9722. 469722,108,2084,54,74,1,61,7,‘‘ anekajātisaṃsāraṃ… pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti( dha. pa.153-154) udānaṃ udānesi.
  9723. 469723,108,2084,75,77,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9724. 469724,108,2085,2,4,1,0,0,1.
  9725. 469725,108,2086,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Sumanassa aparena, revato nāma nāyako; "
  9726. 469726,108,2087,2,11,1,36,6,"Anupamo asadiso, atulo uttamo jino’’ ti. "
  9727. 469727,108,2088,2,11,1,108,9,Revato kira satthā bodhisamīpeyeva sattasattāhāni vītināmetvā dhammadesanatthaṃ brahmāyācanaṃ sampaṭicchitvā–
  9728. 469728,108,2088,12,77,1,317,36,‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti( dī. ni.2.72; ma. ni.1.284;2.341; mahāva.10) upadhārento attanā saha pabbajitabhikkhukoṭiyo aññe ca bahū devamanusse upanissayasampanne disvā ākāsena gantvā varuṇārāme otaritvā tehi parivuto gambhīraṃ nipuṇaṃ tiparivaṭṭaṃ appaṭivattiyaṃ aññena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattetvā bhikkhūnaṃ koṭi arahatte patiṭṭhāpesi.
  9729. 469729,108,2088,78,83,1,55,5,Tīsu maggaphalesu patiṭṭhitānaṃ gaṇanaparicchedo natthi.
  9730. 469730,108,2088,84,86,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9731. 469731,108,2089,2,4,1,0,0,2.
  9732. 469732,108,2090,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sopi dhammaṃ pakāsesi, brahmunā abhiyācito; "
  9733. 469733,108,2091,2,9,1,48,4,"Khandhadhātuvavatthānaṃ , appavattaṃ bhavābhave’’ ti. "
  9734. 469734,108,2092,2,12,1,119,9,Tattha khandhadhātuvavatthānan ti pañcannaṃ khandhānaṃ aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ nāmarūpavavatthānādivasena vibhāgakaraṇaṃ.
  9735. 469735,108,2092,13,17,1,91,4,Sabhāvalakkhaṇasāmaññalakkhaṇādivasena rūpārūpadhammapariggaho khandhadhātuvavatthānaṃ nāma.
  9736. 469736,108,2092,18,61,1,316,29,"Atha vā pheṇapiṇḍūpamaṃ rūpaṃ parimaddanāsahanato chiddāvachiddādibhāvato ca udakapubbuḷakaṃ viya vedanā muhuttaramaṇīyabhāvato, marīcikā viya saññā vippalambhanato, kadalikkhandho viya saṅkhārā asārakato, māyā viya viññāṇaṃ vañcanakato’’ ti evamādināpi nayena aniccānupassanādivasenapi khandhadhātuvavatthānaṃ veditabbaṃ( vibha. aṭṭha.26 kamādivinicchayakathā). "
  9737. 469737,108,2092,62,71,1,58,7,"Appavattaṃ {bhavābhave}ti ettha bhavoti vaḍḍhi, abhavoti hāni. "
  9738. 469738,108,2092,72,78,1,44,4,"Bhavoti sassatadiṭṭhi , abhavoti ucchedadiṭṭhi. "
  9739. 469739,108,2092,79,84,1,40,4,"Bhavoti khuddakabhavo, abhavoti mahābhavo. "
  9740. 469740,108,2092,85,124,1,89,9,"Bhavoti kāmabhavo, abhavoti rūpārūpabhavoti evamādinā nayena bhavābhavānaṃ attho veditabbo( ma. ni. aṭṭha.2.223; saṃ. ni. aṭṭha.3.5.1080; udā. aṭṭha.20). "
  9741. 469741,108,2092,125,131,1,64,6,Tesaṃ bhavābhavānaṃ appavattihetubhūtaṃ dhammaṃ pakāsesīti attho.
  9742. 469742,108,2092,132,142,1,69,9,"Atha vā bhavati anenāti bhavo, tīsu bhavesu uppattinimittaṃ kammādikaṃ. "
  9743. 469743,108,2092,143,146,1,25,3,Upapattibhavo abhavo nāma.
  9744. 469744,108,2092,147,154,1,66,7,Ubhayattha nikantiyā pahānakaraṃ appavattaṃ dhammaṃ desesīti attho.
  9745. 469745,108,2092,155,161,1,51,6,Tassa pana revatabuddhassa tayova abhisamayā ahesuṃ.
  9746. 469746,108,2092,162,166,1,38,4,Paṭhamo panassa gaṇanapathaṃ vītivatto.
  9747. 469747,108,2092,167,169,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9748. 469748,108,2093,2,4,1,0,0,3.
  9749. 469749,108,2094,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Tassābhisamayā tīṇi, ahesuṃ dhammadesane; "
  9750. 469750,108,2095,2,11,1,44,6,"Gaṇanāya na vattabbo, paṭhamābhisamayo ahū’’ ti. "
  9751. 469751,108,2096,2,14,1,68,9,"Tattha {tīṇī}ti tayo, liṅgavipallāso kato, ayaṃ paṭhamo abhisamayo ahosi. "
  9752. 469752,108,2097,2,12,1,83,10,Athāparena samayena nagaruttare uttare nagare sabbārindamo arindamo nāma rājā ahosi.
  9753. 469753,108,2097,13,38,1,258,25,So kira bhagavantaṃ attano nagaramanuppattaṃ sutvā tīhi janakoṭīhi parivuto bhagavato paccuggamanaṃ katvā svātanāya nimantetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā tigāvutavitthataṃ dīpapūjaṃ katvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā nisīdi.
  9754. 469754,108,2097,39,46,1,58,7,Atha bhagavā tassa manonukūlaṃ vicittanayaṃ dhammaṃ desesi.
  9755. 469755,108,2097,47,52,1,58,5,Tattha devamanussānaṃ koṭisahassassa dutiyābhisamayo ahosi.
  9756. 469756,108,2097,53,55,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9757. 469757,108,2098,2,4,1,0,0,4.
  9758. 469758,108,2099,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yadā arindamaṃ rājaṃ, vinesi revato muni; "
  9759. 469759,108,2100,2,10,1,42,5,"Tadā koṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9760. 469760,108,2101,2,5,1,22,3,Ayaṃ dutiyo abhisamayo.
  9761. 469761,108,2102,2,16,1,120,12,Athāparena samayena revato satthā uttaranigamaṃ nāma upanissāya viharanto sattāhaṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajjitvā nisīdi.
  9762. 469762,108,2102,17,28,1,137,11,Tadā kira uttaranigamavāsino manussā yāgubhattakhajjakabhesajjapānakādīni āharitvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhikkhū paripucchiṃsu–
  9763. 469763,108,2102,29,39,1,23,4,"‘‘ kuhiṃ, bhante, bhagavā’’ ti? "
  9764. 469764,108,2102,40,44,1,25,4,Tato tesaṃ bhikkhū āhaṃsu–
  9765. 469765,108,2102,45,56,1,44,5,"‘‘ bhagavā, āvuso, nirodhasamāpattiṃ samāpanno’’ ti. "
  9766. 469766,108,2102,57,75,1,179,17,Athātīte tasmiṃ sattāhe bhagavantaṃ nirodhasamāpattito vuṭṭhitaṃ saradasamaye sūriyo viya attano anūpamāya buddhasiriyā virocamānaṃ disvā nirodhasamāpattiyā guṇānisaṃsaṃ pucchiṃsu.
  9767. 469767,108,2102,76,82,1,56,6,Bhagavā ca tesaṃ nirodhasamāpattiyā guṇānisaṃsaṃ kathesi.
  9768. 469768,108,2102,83,88,1,49,5,Tadā devamanussānaṃ koṭisataṃ arahatte patiṭṭhāsi.
  9769. 469769,108,2102,89,93,1,28,4,Ayaṃ tatiyo abhisamayo ahosi.
  9770. 469770,108,2102,94,96,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9771. 469771,108,2103,2,4,1,0,0,5.
  9772. 469772,108,2104,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sattāhaṃ paṭisallānā, vuṭṭhahitvā narāsabho; "
  9773. 469773,108,2105,2,11,1,44,6,"Koṭisataṃ naramarūnaṃ, vinesi uttame phale’’ ti. "
  9774. 469774,108,2106,2,12,1,141,10,Sudhaññavatīnagare paṭhamamahāpātimokkhuddese ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ arahantānaṃ gaṇanapathaṃ vītivattānaṃ paṭhamo sannipāto ahosi.
  9775. 469775,108,2106,13,21,1,109,8,Mekhalanagare koṭisatasahassasaṅkhātānaṃ ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ arahantānaṃ dutiyo sannipāto ahosi.
  9776. 469776,108,2106,22,33,1,102,11,Revatassa pana bhagavato dhammacakkānuvattako varuṇo nāma aggasāvako paññavantānaṃ aggo ābādhiko ahosi.
  9777. 469777,108,2106,34,50,1,213,16,Tattha gilānapucchanatthāya sampattamahājanassa lakkhaṇattayaparidīpakaṃ dhammaṃ desetvā koṭisatasahassaṃ purisānaṃ ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā arahatte patiṭṭhāpetvā caturaṅginike sannipāte pātimokkhaṃ uddisi.
  9778. 469778,108,2106,51,55,1,27,4,Ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi.
  9779. 469779,108,2106,56,58,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9780. 469780,108,2107,2,4,1,0,0,6.
  9781. 469781,108,2108,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, revatassa mahesino; "
  9782. 469782,108,2109,2,7,1,42,4,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, suvimuttāna tādinaṃ. "
  9783. 469783,108,2110,2,4,1,0,0,7.
  9784. 469784,108,2111,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Atikkantā gaṇanapathaṃ, paṭhamaṃ ye samāgatā; "
  9785. 469785,108,2112,2,7,1,38,4,"Koṭisatasahassānaṃ , dutiyo āsi samāgamo. "
  9786. 469786,108,2113,2,4,1,0,0,8.
  9787. 469787,108,2114,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yopi paññāya asamo, tassa cakkānuvattako; "
  9788. 469788,108,2115,2,9,1,41,6,"So tadā byādhito āsi, patto jīvitasaṃsayaṃ. "
  9789. 469789,108,2116,2,4,1,0,0,9.
  9790. 469790,108,2117,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Tassa gilānapucchāya, ye tadā upagatā munī; "
  9791. 469791,108,2118,2,11,1,47,6,"Koṭisatasahassā arahanto, tatiyo āsi samāgamo’’ ti. "
  9792. 469792,108,2119,2,6,1,44,3,Tattha {cakkānuvattako}ti dhammacakkānuvattako.
  9793. 469793,108,2119,7,38,1,204,25,"Patto jīvitasaṃsayan ti ettha jīvite saṃsayaṃ jīvitasaṃsayaṃ, jīvitakkhayaṃ pāpuṇāti vā, na vā pāpuṇātīti evaṃ jīvitasaṃsayaṃ patto, byādhitassa balavabhāvena marati, na maratīti jīvite saṃsayaṃ pattoti attho. "
  9794. 469794,108,2119,39,57,1,110,16,"Ye tadā upagatā {munī}ti iti dīghabhāve sati bhikkhūnaṃ upari hoti, rasse anussarena saddhiṃ varuṇassa upari hoti. "
  9795. 469795,108,2120,2,28,1,254,26,Tadā amhākaṃ bodhisatto rammavatīnagare atidevo nāma brāhmaṇo hutvā brāhmaṇadhamme pāraṃ gato revataṃ sammāsambuddhaṃ disvā tassa dhammakathaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya silokasahassena dasabalaṃ kittetvā sahassagghanikena uttarāsaṅgena bhagavantaṃ pūjesi.
  9796. 469796,108,2120,29,33,1,23,4,Sopi naṃ buddho byākāsi–
  9797. 469797,108,2120,34,48,1,93,10,‘‘ ito kappasatasahassādhikānaṃ dvinnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti.
  9798. 469798,108,2120,49,51,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9799. 469799,108,2121,2,4,1,0,0,10.
  9800. 469800,108,2122,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, atidevo nāma brāhmaṇo; "
  9801. 469801,108,2123,2,9,1,49,6,"Upagantvā revataṃ buddhaṃ, saraṇaṃ tassa gañchahaṃ. "
  9802. 469802,108,2124,2,4,1,0,0,11.
  9803. 469803,108,2125,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tassa sīlaṃ samādhiñca, paññāguṇamanuttamaṃ; "
  9804. 469804,108,2126,2,6,1,40,3,"Thomayitvā yathāthāmaṃ, uttarīyamadāsahaṃ. "
  9805. 469805,108,2127,2,4,1,0,0,12.
  9806. 469806,108,2128,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sopi maṃ buddho byākāsi, revato lokanāyako; "
  9807. 469807,108,2129,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati. "
  9808. 469808,108,2130,2,4,1,0,0,13.
  9809. 469809,108,2131,2,15,1,48,8,‘ Padhānaṃ padahitvāna… pe… hessāma sammukhā iman’’’ ti.
  9810. 469810,108,2131,16,16,1,0,0,–
  9811. 469811,108,2132,2,5,1,25,3,Aṭṭha gāthā vitthāretabbā.
  9812. 469812,108,2133,2,4,1,0,0,14.
  9813. 469813,108,2134,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ; "
  9814. 469814,108,2135,2,6,1,41,3,"Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā. "
  9815. 469815,108,2136,2,4,1,0,0,15.
  9816. 469816,108,2137,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tadāpi taṃ buddhadhammaṃ, saritvā anubrūhayiṃ; "
  9817. 469817,108,2138,2,12,1,50,7,"Āharissāmi taṃ dhammaṃ, yaṃ mayhaṃ abhipatthitan’’ ti. "
  9818. 469818,108,2139,2,15,1,83,11,"Tattha saraṇaṃ tassa gañchahan ti taṃ saraṇaṃ agañchiṃ ahaṃ, upayogatthe sāmivacanaṃ. "
  9819. 469819,108,2139,16,20,1,28,3,Paññāguṇan ti paññāsampattiṃ.
  9820. 469820,108,2139,21,24,1,20,3,Anuttaman ti seṭṭhaṃ.
  9821. 469821,108,2139,25,35,1,48,5,"‘‘ Paññāvimuttiguṇamuttaman’’ tipi pāṭho, so uttānova. "
  9822. 469822,108,2139,36,40,1,32,3,{Thomayitvā}ti thometvā vaṇṇayitvā.
  9823. 469823,108,2139,41,43,1,24,2,Yathāthāmanti yathābalaṃ.
  9824. 469824,108,2139,44,48,1,25,3,Uttarīyan ti uttarāsaṅgaṃ.
  9825. 469825,108,2139,49,53,1,23,4,Adāsahan ti adāsiṃ ahaṃ.
  9826. 469826,108,2139,54,61,1,63,6,"Buddhadhamman ti buddhabhāvakaraṃ dhammaṃ, pāramīdhammanti attho. "
  9827. 469827,108,2139,62,65,1,21,2,{Saritvā}ti anussaritvā.
  9828. 469828,108,2139,66,69,1,28,3,Anubrūhayin ti abhivaḍḍhesiṃ.
  9829. 469829,108,2139,70,73,1,23,2,{Āharissāmī}ti ānayissāmi.
  9830. 469830,108,2139,74,79,1,29,5,Taṃ dhamman ti taṃ buddhattaṃ.
  9831. 469831,108,2139,80,92,1,84,11,"Yaṃ mayhaṃ abhipatthitan ti yaṃ mayā abhipatthitaṃ buddhattaṃ, taṃ āharissāmīti attho. "
  9832. 469832,108,2140,2,58,1,347,45,"Tassa pana revatassa bhagavato nagaraṃ sudhaññavatī nāma ahosi, pitā vipulo nāma khattiyo, mātā vipulā nāma, varuṇo ca brahmadevo ca dve aggasāvakā, sambhavo nāma upaṭṭhāko, bhaddā ca subhaddā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu saṭṭhivassasahassāni, sudassanā nāma aggamahesī, varuṇo nāma putto, ājaññarathena nikkhami."
  9833. 469833,108,2141,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Tassa dehābhinikkhantaṃ, pabhājālamanuttaraṃ; "
  9834. 469834,108,2142,2,10,1,44,7,"Divā ceva tadā rattiṃ, niccaṃ pharati yojanaṃ."
  9835. 469835,108,2143,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhātuyo mama sabbāpi, vikirantūti so jino; "
  9836. 469836,108,2144,2,6,1,39,3,"Adhiṭṭhāsi mahāvīro, sabbasattānukampako."
  9837. 469837,108,2145,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Mahānāgavanuyyāne, mahato nagarassa so; "
  9838. 469838,108,2146,2,10,1,39,5,"Pūjito naramarūhi, parinibbāyi revato’’ ti. "
  9839. 469839,108,2147,2,4,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9840. 469840,108,2148,2,4,1,0,0,16.
  9841. 469841,108,2149,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Nagaraṃ sudhaññavatī nāma, vipulo nāma khattiyo; "
  9842. 469842,108,2150,2,8,1,37,5,"Vipulā nāma janikā, revatassa mahesino. "
  9843. 469843,108,2151,2,4,1,0,0,21.
  9844. 469844,108,2152,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Varuṇo brahmadevo ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  9845. 469845,108,2153,2,7,1,40,4,"Sambhavo nāmupaṭṭhāko, revatassa mahesino. "
  9846. 469846,108,2154,2,4,1,0,0,22.
  9847. 469847,108,2155,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Bhaddā ceva subhaddā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  9848. 469848,108,2156,2,8,1,41,5,"Sopi buddho asamasamo, nāgamūle abujjhatha. "
  9849. 469849,108,2157,2,4,1,0,0,23.
  9850. 469850,108,2158,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Padumo kuñjaro ceva, ahesuṃ aggupaṭṭhakā; "
  9851. 469851,108,2159,2,8,1,40,5,"Sirimā ceva yasavatī, ahesuṃ aggupaṭṭhikā. "
  9852. 469852,108,2160,2,4,1,0,0,24.
  9853. 469853,108,2161,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Uccattanena so buddho, asītihatthamuggato; "
  9854. 469854,108,2162,2,8,1,37,5,"Obhāseti disā sabbā, indaketuva uggato. "
  9855. 469855,108,2163,2,4,1,0,0,25.
  9856. 469856,108,2164,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa sarīre nibbattā, pabhāmālā anuttarā; "
  9857. 469857,108,2165,2,11,1,46,8,"Divā vā yadi vā rattiṃ, samantā pharati yojanaṃ. "
  9858. 469858,108,2166,2,4,1,0,0,26.
  9859. 469859,108,2167,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Saṭṭhivassasahassāni , āyu vijjati tāvade; "
  9860. 469860,108,2168,2,9,1,41,6,"Tāvatā diṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ. "
  9861. 469861,108,2169,2,4,1,0,0,27.
  9862. 469862,108,2170,2,9,1,44,6,‘ ‘ Dassayitvā buddhabalaṃ amataṃ loke pakāsayaṃ;
  9863. 469863,108,2171,2,6,1,40,3,"Nibbāyi anupādāno, yathaggupādānasaṅkhayā. "
  9864. 469864,108,2172,2,4,1,0,0,28.
  9865. 469865,108,2173,2,13,1,43,9,"‘ ‘ So ca kāyo ratananibho, so ca dhammo asādiso; "
  9866. 469866,108,2174,2,11,1,49,6,"Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ ti. "
  9867. 469867,108,2175,2,6,1,28,3,Tattha {obhāsetī}ti pakāsayati.
  9868. 469868,108,2175,7,10,1,15,2,{Uggato}ti ussito.
  9869. 469869,108,2175,11,14,1,21,2,{Pabhāmālā}ti pabhāvelā.
  9870. 469870,108,2175,15,19,1,20,3,{Yathaggī}ti aggi viya.
  9871. 469871,108,2175,20,23,1,31,2,{Upādānasaṅkhayā}ti indhanakkhayā.
  9872. 469872,108,2175,24,35,1,64,10,So ca kāyo {ratananibho}ti so ca tassa bhagavato kāyo suvaṇṇavaṇṇo.
  9873. 469873,108,2175,36,48,1,60,7,"‘‘ Tañca kāyaṃ ratananibhan’’ tipi pāṭho, liṅgavipallāsena vuttaṃ. "
  9874. 469874,108,2175,49,51,1,18,2,Soyeva panassattho.
  9875. 469875,108,2175,52,55,1,34,3,Sesagāthāsu sabbattha uttānamevāti.
  9876. 469876,108,2176,2,4,1,33,2,Revatabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9877. 469877,108,2177,2,5,1,28,3,Niṭṭhito pañcamo buddhavaṃso.
  9878. 469878,108,2178,2,4,1,25,2,8 . Sobhitabuddhavaṃsavaṇṇanā
  9879. 469879,108,2179,2,36,1,310,32,Tassa pana aparabhāge tassa sāsanepi antarahite sobhito nāma bodhisatto kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā devehi āyācito tusitapurato cavitvā sudhammanagare sudhammarājassa kule sudhammāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi.
  9880. 469880,108,2179,37,47,1,117,10,So dasannaṃ māsānaṃ accayena sudhammuyyāne mātukucchito parisuddhavirājitaghanameghapaṭalato puṇṇacando viya nikkhami.
  9881. 469881,108,2179,48,54,1,63,6,Tassa paṭisandhiyaṃ jātiyañca pāṭihāriyāni pubbe vuttappakārāni.
  9882. 469882,108,2180,2,30,1,315,28,So dasavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasitvā sattattiṃsanāṭakitthisahassānaṃ aggāya aggamahesiyā makhiladeviyā kucchismiṃ sīhakumāre nāma putte uppanne cattāri nimittāni disvā sañjātasaṃvego pāsādeyeva pabbajitvā tattheva ānāpānassatisamādhiṃ bhāvetvā cattāri jhānāni paṭilabhitvā sattāhaṃ tattheva padhānacariyamacari.
  9883. 469883,108,2180,31,39,1,107,8,Tato makhilamahādeviyā dinnaṃ paramamadhuraṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā abhinikkhamanatthāya cittamuppādesi–
  9884. 469884,108,2180,40,68,1,192,22,"‘‘ ayaṃ pāsādo alaṅkatapaṭiyatto mahājanassa passantasseva ākāsena gantvā bodhirukkhaṃ majjhekatvā pathaviyaṃ otaratu, imā ca itthiyo mayi bodhimūle nisinne avuttā sayameva pāsādato nikkhamantū’’ ti. "
  9885. 469885,108,2180,69,75,1,93,6,Sahacittuppādā pāsādo ca sudhammarājabhavanato uppatitvā asitañjanasaṅkāsamākāsamabbhuggañchi.
  9886. 469886,108,2180,76,106,1,351,30,So samosaritasurabhikusumadāmasamalaṅkatapāsādatalo sakalampi gaganatalaṃ samalaṅkurumāno viya kanakarasadhārāsadisarucirakaranikaro divasakaro viya ca saradasamayarajanikaro viya ca virocamāno vilambamānavividhavicittakiṅkiṇikajālo yassa kira vāteritassa sukusalajanavāditassa pañcaṅgikassa turiyassa viya saddo vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca ahosi.
  9887. 469887,108,2181,2,33,1,362,29,Dūrato paṭṭhāya suyyamānena madhurena sarena sattānaṃ sotāni odahamāno gharacaccaracatukkavīthiādīsu ṭhatvā pavattitakathāsallāpesu manussesu nātinīcena nātiuccena taruvaravanamatthakāvidūrenākāsena palobhayamāno viya taruvarasākhānānāratanajutivisarasamujjalena vaṇṇena jananayanāni ākaḍḍhento viya ca puññānubhāvaṃ samugghosayanto viya ca gaganatalaṃ paṭipajji.
  9888. 469888,108,2181,34,44,1,95,10,Tattha nāṭakitthiyopi pañcaṅgikassa varaturiyassa madhurena sarena upagāyiṃsu ceva vilapiṃsu ca.
  9889. 469889,108,2181,45,58,1,203,13,Caturaṅginī kirassa senāpi alaṅkāra-kāyābharaṇa-juti-samudaya-samujjotanānāvirāga-surabhikusumavasanābharaṇasobhitā amaravarasenā viya paramaruciradassanā dharaṇī viya gaganatalena pāsādaṃ parivāretvā agamāsi.
  9890. 469890,108,2182,2,13,1,150,11,Tato pāsādo gantvā aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ ujuvipulavaṭṭakkhandhaṃ kusumapallavamakulasamalaṅkataṃ nāgarukkhaṃ majjhekatvā otaritvā bhūmiyaṃ patiṭṭhahi.
  9891. 469891,108,2182,14,22,1,65,8,Nāṭakitthiyo ca kenaci avuttāva tato pāsādato otaritvā pakkamiṃsu.
  9892. 469892,108,2182,23,34,1,110,11,Anekaguṇasobhito kira sobhitopi mahāpuriso mahājanakataparivāroyeva rattiyā tīsu yāmesu tisso vijjāyo uppādesi.
  9893. 469893,108,2182,35,39,1,52,4,Mārabalaṃ panassa dhammatābaleneva yathāgatamagamāsi.
  9894. 469894,108,2182,40,44,1,28,4,Pāsādo pana tattheva aṭṭhāsi.
  9895. 469895,108,2182,45,50,1,38,5,Sobhito pana bhagavatā sambodhiṃ patvā–
  9896. 469896,108,2182,51,70,1,141,13,‘‘ anekajātisaṃsāraṃ… pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti udānaṃ udānetvā bodhisamīpeyeva sattasattāhaṃ vītināmetvā brahmuno dhammajjhesanaṃ paṭijānitvā–
  9897. 469897,108,2182,71,90,1,135,15,‘‘ kassa nu kho paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti buddhacakkhunā olokento attano vemātike kaniṭṭhabhātike asamakumārañca sunettakumārañca disvā–
  9898. 469898,108,2182,91,123,1,259,27,"‘‘ ime dve kumārā upanissayasampannā gambhīraṃ nipuṇaṃ dhammaṃ paṭivijjhituṃ samatthā, handāhaṃ imesaṃ dhammaṃ deseyyan’’ ti ākāsenāgantvā sudhammuyyāne otaritvā dvepi kumāre uyyānapālena pakkosāpetvā tehi saparivārehi parivuto mahājanamajjhe dhammacakkaṃ pavattesi. "
  9899. 469899,108,2182,124,126,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9900. 469900,108,2183,2,4,1,0,0,1.
  9901. 469901,108,2184,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Revatassa aparena, sobhito nāma nāyako; "
  9902. 469902,108,2185,2,7,1,39,4,"Samāhito santacitto, asamo appaṭipuggalo. "
  9903. 469903,108,2186,2,4,1,0,0,2.
  9904. 469904,108,2187,2,11,1,39,6,"‘ ‘ So jino sakagehamhi, mānasaṃ vinivattayi; "
  9905. 469905,108,2188,2,8,1,45,5,"Patvāna kevalaṃ bodhiṃ, dhammacakkaṃ pavattayi. "
  9906. 469906,108,2189,2,4,1,0,0,3.
  9907. 469907,108,2190,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yāva heṭṭhā avīcito, bhavaggā cāpi uddhato; "
  9908. 469908,108,2191,2,7,1,39,4,"Etthantare ekaparisā, ahosi dhammadesane. "
  9909. 469909,108,2192,2,4,1,0,0,4.
  9910. 469910,108,2193,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Tāya parisāya sambuddho, dhammacakkaṃ pavattayi; "
  9911. 469911,108,2194,2,11,1,44,6,"Gaṇanāya na vattabbo, paṭhamābhisamayo ahū’’ ti. "
  9912. 469912,108,2195,2,11,1,66,6,"Tattha {sakagehamhī}ti attano bhavaneyeva, antopāsādataleyevāti attho. "
  9913. 469913,108,2195,12,27,1,145,13,"Mānasaṃ {vinivattayī}ti cittaṃ parivattesi, sakagehe ṭhatvā sattadivasabbhantareyeva puthujjanabhāvato cittaṃ vinivattetvā buddhattaṃ pāpuṇīti attho. "
  9914. 469914,108,2195,28,31,1,17,2,{Heṭṭhā}ti heṭṭhato.
  9915. 469915,108,2195,32,35,1,29,2,{Bhavaggā}ti akaniṭṭhabhavanato.
  9916. 469916,108,2195,36,42,1,37,5,Tāya {parisāyā}ti tassā parisāya majjhe.
  9917. 469917,108,2195,43,49,1,48,5,Gaṇanāya na {vattabbo}ti gaṇanapathamatītāti attho.
  9918. 469918,108,2195,50,54,1,42,3,{Paṭhamābhisamayo}ti paṭhamo dhammābhisamayo.
  9919. 469919,108,2195,55,63,1,47,7,{Ahū}ti gaṇanāya na vattabbā parisā ahosīti attho.
  9920. 469920,108,2195,64,84,1,112,14,"‘‘ Paṭhame abhisamiṃsuyevā’’ tipi pāṭho, tassa paṭhamadhammadesane abhisamiṃsu ye janā, te gaṇanāya na vattabbāti attho. "
  9921. 469921,108,2196,2,16,1,194,14,Athāparena samayena sudassananagaradvāre cittapāṭaliyā mūle yamakapāṭihāriyaṃ katvā navakanakamaṇimayabhavane tāvatiṃsabhavane pāricchattakamūle paṇḍukambalasilātale nisīditvā abhidhammaṃ desesi.
  9922. 469922,108,2196,17,21,1,59,4,Desanāpariyosāne navutikoṭisahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
  9923. 469923,108,2196,22,26,1,28,4,Ayaṃ dutiyo abhisamayo ahosi.
  9924. 469924,108,2196,27,29,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9925. 469925,108,2197,2,4,1,0,0,5.
  9926. 469926,108,2198,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tato parampi desente, marūnañca samāgame; "
  9927. 469927,108,2199,2,9,1,43,4,"Navutikoṭisahassānaṃ , dutiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9928. 469928,108,2200,2,18,1,256,16,Athāparena samayena sudassananagare jayaseno nāma rājakumāro yojanappamāṇaṃ vihāraṃ kāretvā asokassakaṇṇacampakanāgapunnāgavakulasurabhicūtapanasāsanasālakunda- sahakārakaravīrāditaruvaranirantaraṃ ārāmaṃ ropetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niyyātesi.
  9929. 469929,108,2200,19,26,1,57,7,Dānānumodanaṃ katvā yāgaṃ vaṇṇetvā bhagavā dhammaṃ desesi.
  9930. 469930,108,2200,27,31,1,56,4,Tadā koṭisatasahassasattanikāyassa dhammābhisamayo ahosi.
  9931. 469931,108,2200,32,35,1,26,3,Ayaṃ tatiyābhisamayo ahosi.
  9932. 469932,108,2200,36,38,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9933. 469933,108,2201,2,4,1,0,0,6.
  9934. 469934,108,2202,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Punāparaṃ rājaputto, jayaseno nāma khattiyo; "
  9935. 469935,108,2203,2,8,1,40,5,"Ārāmaṃ ropayitvāna, buddhe niyyātayī tadā. "
  9936. 469936,108,2204,2,4,1,0,0,7.
  9937. 469937,108,2205,2,13,1,46,7,"‘ ‘ Tassa yāgaṃ pakittento, dhammaṃ desesi cakkhumā; "
  9938. 469938,108,2206,2,10,1,42,5,"Tadā koṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahū’’ ti. "
  9939. 469939,108,2207,2,14,1,106,12,Puna uggato nāma rājā sunandanagare sunandaṃ nāma vihāraṃ kāretvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa adāsi.
  9940. 469940,108,2207,15,30,1,125,13,"Tasmiṃ dāne ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ koṭisataṃ arahantānaṃ sannipāto , tesaṃ majjhe sobhito bhagavā pātimokkhaṃ uddisi. "
  9941. 469941,108,2207,31,35,1,28,4,Ayaṃ paṭhamo sannipāto ahosi.
  9942. 469942,108,2207,36,51,1,158,15,Puna mekhalānagare dhammagaṇo dhammagaṇārāmaṃ nāma pavarārāmaṃ mahāvihāraṃ kāretvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa datvā saha sabbaparikkhārehi dānaṃ adāsi.
  9943. 469943,108,2207,52,61,1,100,9,Tasmiṃ samāgame ehibhikkhubhāvena pabbajitānaṃ navutiyā arahantakoṭīnaṃ sannipāte pātimokkhaṃ uddisi.
  9944. 469944,108,2207,62,66,1,27,4,Ayaṃ dutiyo sannipāto ahosi.
  9945. 469945,108,2207,67,84,1,152,16,"Yadā pana bhagavā dasasatanayanapure vassaṃ vasitvā pavāraṇāya suravaraparivuto otari, tadā asītiyā arahantakoṭīhi saddhiṃ caturaṅgike sannipāte pavāresi. "
  9946. 469946,108,2207,85,89,1,27,4,Ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi.
  9947. 469947,108,2207,90,92,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9948. 469948,108,2208,2,4,1,0,0,8.
  9949. 469949,108,2209,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sannipātā tayo āsuṃ, sobhitassa mahesino; "
  9950. 469950,108,2210,2,7,1,43,4,"Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ. "
  9951. 469951,108,2211,2,4,1,0,0,9.
  9952. 469952,108,2212,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Uggato nāma so rājā, dānaṃ deti naruttame; "
  9953. 469953,108,2213,2,8,1,42,5,"Tamhi dāne samāgañchuṃ, arahantā satakoṭiyo. "
  9954. 469954,108,2214,2,4,1,0,0,10.
  9955. 469955,108,2215,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Punāparaṃ puragaṇo, deti dānaṃ naruttame; "
  9956. 469956,108,2216,2,8,1,38,5,"Tadā navutikoṭīnaṃ, dutiyo āsi samāgamo. "
  9957. 469957,108,2217,2,4,1,0,0,11.
  9958. 469958,108,2218,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Devaloke vasitvāna, yadā orohatī jino; "
  9959. 469959,108,2219,2,11,1,40,6,"Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyo āsi samāgamo’’ ti. "
  9960. 469960,108,2220,2,25,1,204,21,Tadā kira amhākaṃ bodhisatto rammavatīnagare ubhato sujāto‘ sujāto’ nāma brāhmaṇo hutvā sobhitassa bhagavato dhammadesanaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa temāsaṃ mahādānamadāsi.
  9961. 469961,108,2220,26,39,1,57,9,Sopi naṃ‘‘ anāgate gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti byākāsi.
  9962. 469962,108,2220,40,42,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9963. 469963,108,2221,2,4,1,0,0,12.
  9964. 469964,108,2222,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Ahaṃ tena samayena, sujāto nāma brāhmaṇo; "
  9965. 469965,108,2223,2,8,1,42,5,"Tadā sasāvakaṃ buddhaṃ, annapānena tappayiṃ. "
  9966. 469966,108,2224,2,4,1,0,0,13.
  9967. 469967,108,2225,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sopi maṃ buddho byākāsi, sobhito lokanāyako; "
  9968. 469968,108,2226,2,8,1,41,5,"Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati. "
  9969. 469969,108,2227,2,4,1,0,0,14.
  9970. 469970,108,2228,2,14,1,45,7,‘ ‘ Padhānaṃ padahitvāna… pe… hessāma sammukhā imaṃ.
  9971. 469971,108,2229,2,4,1,0,0,15.
  9972. 469972,108,2230,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tassāpi vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso; "
  9973. 469973,108,2231,2,9,1,46,4,"Tamevatthamanuppattiyā , uggaṃ dhitimakāsahan’’ ti. "
  9974. 469974,108,2232,2,12,1,94,8,"Tattha {tamevatthamanuppattiyā}ti tassa buddhattassa anuppattiatthaṃ, tassa pana sobhitabuddhassa–"
  9975. 469975,108,2232,13,36,1,117,15,‘‘ anāgate ayaṃ gotamo nāma buddho bhavissatī’’ ti vacanaṃ sutvā‘‘ avitathavacanā hi buddhā’’ ti buddhattappattiatthanti attho.
  9976. 469976,108,2232,37,41,1,22,4,Uggan ti tibbaṃ ghoraṃ.
  9977. 469977,108,2232,42,45,1,17,3,Dhitin ti vīriyaṃ.
  9978. 469978,108,2232,46,50,1,23,4,Akāsahan ti akāsiṃ ahaṃ.
  9979. 469979,108,2233,2,61,1,406,48,"Tassa pana sobhitassa bhagavato sudhammaṃ nāma nagaraṃ ahosi, pitā sudhammo nāma rājā, mātā sudhammā nāma devī, asamo ca sunetto ca dve aggasāvakā, anomo nāmupaṭṭhāko, nakulā ca sujātā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, navutivassasahassāni āyuppamāṇaṃ, makhilā nāmassa mahādevī, sīhakumāro nāma atrajo, nāṭakitthīnaṃ sattattiṃsasahassāni navavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. "
  9980. 469980,108,2233,62,64,1,21,2,Pāsādena abhinikkhami.
  9981. 469981,108,2233,65,69,1,28,4,Jayaseno nāma rājā upaṭṭhāko.
  9982. 469982,108,2233,70,73,1,20,3,Setārāme kira vasīti.
  9983. 469983,108,2233,74,76,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  9984. 469984,108,2234,2,4,1,0,0,16.
  9985. 469985,108,2235,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Sudhammaṃ nāma nagaraṃ, sudhammo nāma khattiyo; "
  9986. 469986,108,2236,2,8,1,40,5,"Sudhammā nāma janikā, sobhitassa mahesino. "
  9987. 469987,108,2237,2,4,1,0,0,21.
  9988. 469988,108,2238,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Asamo ca sunetto ca, ahesuṃ aggasāvakā; "
  9989. 469989,108,2239,2,7,1,38,4,"Anomo nāmupaṭṭhāko, sobhitassa mahesino. "
  9990. 469990,108,2240,2,4,1,0,0,22.
  9991. 469991,108,2241,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Nakulā ca sujātā ca, ahesuṃ aggasāvikā; "
  9992. 469992,108,2242,2,9,1,43,6,"Bujjhamāno ca so buddho, nāgamūle abujjhatha. "
  9993. 469993,108,2243,2,4,1,0,0,24.
  9994. 469994,108,2244,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṃ , accuggato mahāmuni; "
  9995. 469995,108,2245,2,8,1,38,5,"Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato. "
  9996. 469996,108,2246,2,4,1,0,0,25.
  9997. 469997,108,2247,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Tathā suphullaṃ pavanaṃ, nānāgandhehi dhūpitaṃ; "
  9998. 469998,108,2248,2,8,1,45,5,"Tatheva tassa pāvacanaṃ, sīlagandhehi dhūpitaṃ. "
  9999. 469999,108,2249,2,4,1,0,0,26.
  10000. 470000,108,2250,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yathāpi sāgaro nāma, dassanena atappiyo; "