xcb 1.3 MB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205120612071208120912101211121212131214121512161217121812191220122112221223122412251226122712281229123012311232123312341235123612371238123912401241124212431244124512461247124812491250125112521253125412551256125712581259126012611262126312641265126612671268126912701271127212731274127512761277127812791280128112821283128412851286128712881289129012911292129312941295129612971298129913001301130213031304130513061307130813091310131113121313131413151316131713181319132013211322132313241325132613271328132913301331133213331334133513361337133813391340134113421343134413451346134713481349135013511352135313541355135613571358135913601361136213631364136513661367136813691370137113721373137413751376137713781379138013811382138313841385138613871388138913901391139213931394139513961397139813991400140114021403140414051406140714081409141014111412141314141415141614171418141914201421142214231424142514261427142814291430143114321433143414351436143714381439144014411442144314441445144614471448144914501451145214531454145514561457145814591460146114621463146414651466146714681469147014711472147314741475147614771478147914801481148214831484148514861487148814891490149114921493149414951496149714981499150015011502150315041505150615071508150915101511151215131514151515161517151815191520152115221523152415251526152715281529153015311532153315341535153615371538153915401541154215431544154515461547154815491550155115521553155415551556155715581559156015611562156315641565156615671568156915701571157215731574157515761577157815791580158115821583158415851586158715881589159015911592159315941595159615971598159916001601160216031604160516061607160816091610161116121613161416151616161716181619162016211622162316241625162616271628162916301631163216331634163516361637163816391640164116421643164416451646164716481649165016511652165316541655165616571658165916601661166216631664166516661667166816691670167116721673167416751676167716781679168016811682168316841685168616871688168916901691169216931694169516961697169816991700170117021703170417051706170717081709171017111712171317141715171617171718171917201721172217231724172517261727172817291730173117321733173417351736173717381739174017411742174317441745174617471748174917501751175217531754175517561757175817591760176117621763176417651766176717681769177017711772177317741775177617771778177917801781178217831784178517861787178817891790179117921793179417951796179717981799180018011802180318041805180618071808180918101811181218131814181518161817181818191820182118221823182418251826182718281829183018311832183318341835183618371838183918401841184218431844184518461847184818491850185118521853185418551856185718581859186018611862186318641865186618671868186918701871187218731874187518761877187818791880188118821883188418851886188718881889189018911892189318941895189618971898189919001901190219031904190519061907190819091910191119121913191419151916191719181919192019211922192319241925192619271928192919301931193219331934193519361937193819391940194119421943194419451946194719481949195019511952195319541955195619571958195919601961196219631964196519661967196819691970197119721973197419751976197719781979198019811982198319841985198619871988198919901991199219931994199519961997199819992000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039204020412042204320442045204620472048204920502051205220532054205520562057205820592060206120622063206420652066206720682069207020712072207320742075207620772078207920802081208220832084208520862087208820892090209120922093209420952096209720982099210021012102210321042105210621072108210921102111211221132114211521162117211821192120212121222123212421252126212721282129213021312132213321342135213621372138213921402141214221432144214521462147214821492150215121522153215421552156215721582159216021612162216321642165216621672168216921702171217221732174217521762177217821792180218121822183218421852186218721882189219021912192219321942195219621972198219922002201220222032204220522062207220822092210221122122213221422152216221722182219222022212222222322242225222622272228222922302231223222332234223522362237223822392240224122422243224422452246224722482249225022512252225322542255225622572258225922602261226222632264226522662267226822692270227122722273227422752276227722782279228022812282228322842285228622872288228922902291229222932294229522962297229822992300230123022303230423052306230723082309231023112312231323142315231623172318231923202321232223232324232523262327232823292330233123322333233423352336233723382339234023412342234323442345234623472348234923502351235223532354235523562357235823592360236123622363236423652366236723682369237023712372237323742375237623772378237923802381238223832384238523862387238823892390239123922393239423952396239723982399240024012402240324042405240624072408240924102411241224132414241524162417241824192420242124222423242424252426242724282429243024312432243324342435243624372438243924402441244224432444244524462447244824492450245124522453245424552456245724582459246024612462246324642465246624672468246924702471247224732474247524762477247824792480248124822483248424852486248724882489249024912492249324942495249624972498249925002501250225032504250525062507250825092510251125122513251425152516251725182519252025212522252325242525252625272528252925302531253225332534253525362537253825392540254125422543254425452546254725482549255025512552255325542555255625572558255925602561256225632564256525662567256825692570257125722573257425752576257725782579258025812582258325842585258625872588258925902591259225932594259525962597259825992600260126022603260426052606260726082609261026112612261326142615261626172618261926202621262226232624262526262627262826292630263126322633263426352636263726382639264026412642264326442645264626472648264926502651265226532654265526562657265826592660266126622663266426652666266726682669267026712672267326742675267626772678267926802681268226832684268526862687268826892690269126922693269426952696269726982699270027012702270327042705270627072708270927102711271227132714271527162717271827192720272127222723272427252726272727282729273027312732273327342735273627372738273927402741274227432744274527462747274827492750275127522753275427552756275727582759276027612762276327642765276627672768276927702771277227732774277527762777277827792780278127822783278427852786278727882789279027912792279327942795279627972798279928002801280228032804280528062807280828092810281128122813281428152816281728182819282028212822282328242825282628272828282928302831283228332834283528362837283828392840284128422843284428452846284728482849285028512852285328542855285628572858285928602861286228632864286528662867286828692870287128722873287428752876287728782879288028812882288328842885288628872888288928902891289228932894289528962897289828992900290129022903290429052906290729082909291029112912291329142915291629172918291929202921292229232924292529262927292829292930293129322933293429352936293729382939294029412942294329442945294629472948294929502951295229532954295529562957295829592960296129622963296429652966296729682969297029712972297329742975297629772978297929802981298229832984298529862987298829892990299129922993299429952996299729982999300030013002300330043005300630073008300930103011301230133014301530163017301830193020302130223023302430253026302730283029303030313032303330343035303630373038303930403041304230433044304530463047304830493050305130523053305430553056305730583059306030613062306330643065306630673068306930703071307230733074307530763077307830793080308130823083308430853086308730883089309030913092309330943095309630973098309931003101310231033104310531063107310831093110311131123113311431153116311731183119312031213122312331243125312631273128312931303131313231333134313531363137313831393140314131423143314431453146314731483149315031513152315331543155315631573158315931603161316231633164316531663167316831693170317131723173317431753176317731783179318031813182318331843185318631873188318931903191319231933194319531963197319831993200320132023203320432053206320732083209321032113212321332143215321632173218321932203221322232233224322532263227322832293230323132323233323432353236323732383239324032413242324332443245324632473248324932503251325232533254325532563257325832593260326132623263326432653266326732683269327032713272327332743275327632773278327932803281328232833284328532863287328832893290329132923293329432953296329732983299330033013302330333043305330633073308330933103311331233133314331533163317331833193320332133223323332433253326332733283329333033313332333333343335333633373338333933403341334233433344334533463347334833493350335133523353335433553356335733583359336033613362336333643365336633673368336933703371337233733374337533763377337833793380338133823383338433853386338733883389339033913392339333943395339633973398339934003401340234033404340534063407340834093410341134123413341434153416341734183419342034213422342334243425342634273428342934303431343234333434343534363437343834393440344134423443344434453446344734483449345034513452345334543455345634573458345934603461346234633464346534663467346834693470347134723473347434753476347734783479348034813482348334843485348634873488348934903491349234933494349534963497349834993500350135023503350435053506350735083509351035113512351335143515351635173518351935203521352235233524352535263527352835293530353135323533353435353536353735383539354035413542354335443545354635473548354935503551355235533554355535563557355835593560356135623563356435653566356735683569357035713572357335743575357635773578357935803581358235833584358535863587358835893590359135923593359435953596359735983599360036013602360336043605360636073608360936103611361236133614361536163617361836193620362136223623362436253626362736283629363036313632363336343635363636373638363936403641364236433644364536463647364836493650365136523653365436553656365736583659366036613662366336643665366636673668366936703671367236733674367536763677367836793680368136823683368436853686368736883689369036913692369336943695369636973698369937003701370237033704370537063707370837093710371137123713371437153716371737183719372037213722372337243725372637273728372937303731373237333734373537363737373837393740374137423743374437453746374737483749375037513752375337543755375637573758375937603761376237633764376537663767376837693770377137723773377437753776377737783779378037813782378337843785378637873788378937903791379237933794379537963797379837993800380138023803380438053806380738083809381038113812381338143815381638173818381938203821382238233824382538263827382838293830383138323833383438353836383738383839384038413842384338443845384638473848384938503851385238533854385538563857385838593860386138623863386438653866386738683869387038713872387338743875387638773878387938803881388238833884388538863887388838893890389138923893389438953896389738983899390039013902390339043905390639073908390939103911391239133914391539163917391839193920392139223923392439253926392739283929393039313932393339343935393639373938393939403941394239433944394539463947394839493950395139523953395439553956395739583959396039613962396339643965396639673968396939703971397239733974397539763977397839793980398139823983398439853986398739883989399039913992399339943995399639973998399940004001400240034004400540064007400840094010401140124013401440154016401740184019402040214022402340244025402640274028402940304031403240334034403540364037403840394040404140424043404440454046404740484049405040514052405340544055405640574058405940604061406240634064406540664067406840694070407140724073407440754076407740784079408040814082408340844085408640874088408940904091409240934094409540964097409840994100410141024103410441054106410741084109411041114112411341144115411641174118411941204121412241234124412541264127412841294130413141324133413441354136413741384139414041414142414341444145414641474148414941504151415241534154415541564157415841594160416141624163416441654166416741684169417041714172417341744175417641774178417941804181418241834184418541864187418841894190419141924193419441954196419741984199420042014202420342044205420642074208420942104211421242134214421542164217421842194220422142224223422442254226422742284229423042314232423342344235423642374238423942404241424242434244424542464247424842494250425142524253425442554256425742584259426042614262426342644265426642674268426942704271427242734274427542764277427842794280428142824283428442854286428742884289429042914292429342944295429642974298429943004301430243034304430543064307430843094310431143124313431443154316431743184319432043214322432343244325432643274328432943304331433243334334433543364337433843394340434143424343434443454346434743484349435043514352435343544355435643574358435943604361436243634364436543664367436843694370437143724373437443754376437743784379438043814382438343844385438643874388438943904391439243934394439543964397439843994400440144024403440444054406440744084409441044114412441344144415441644174418441944204421442244234424442544264427442844294430443144324433443444354436443744384439444044414442444344444445444644474448444944504451445244534454445544564457445844594460446144624463446444654466446744684469447044714472447344744475447644774478447944804481448244834484448544864487448844894490449144924493449444954496449744984499450045014502450345044505450645074508450945104511451245134514451545164517451845194520452145224523452445254526452745284529453045314532453345344535453645374538453945404541454245434544454545464547454845494550455145524553455445554556455745584559456045614562456345644565456645674568456945704571457245734574457545764577457845794580458145824583458445854586458745884589459045914592459345944595459645974598459946004601460246034604460546064607460846094610461146124613461446154616461746184619462046214622462346244625462646274628462946304631463246334634463546364637463846394640464146424643464446454646464746484649465046514652465346544655465646574658465946604661466246634664466546664667466846694670467146724673467446754676467746784679468046814682468346844685468646874688468946904691469246934694469546964697469846994700470147024703470447054706470747084709471047114712471347144715471647174718471947204721472247234724472547264727472847294730473147324733473447354736473747384739474047414742474347444745474647474748474947504751475247534754475547564757475847594760476147624763476447654766476747684769477047714772477347744775477647774778477947804781478247834784478547864787478847894790479147924793479447954796479747984799480048014802480348044805480648074808480948104811481248134814481548164817481848194820482148224823482448254826482748284829483048314832483348344835483648374838483948404841484248434844484548464847484848494850485148524853485448554856485748584859486048614862486348644865486648674868486948704871487248734874487548764877487848794880488148824883488448854886488748884889489048914892489348944895489648974898489949004901490249034904490549064907490849094910491149124913491449154916491749184919492049214922492349244925492649274928492949304931493249334934493549364937493849394940494149424943494449454946494749484949495049514952495349544955495649574958495949604961496249634964496549664967496849694970497149724973497449754976497749784979498049814982498349844985498649874988498949904991499249934994499549964997499849995000500150025003500450055006500750085009501050115012501350145015501650175018501950205021502250235024502550265027502850295030503150325033503450355036503750385039504050415042504350445045504650475048504950505051505250535054505550565057505850595060506150625063506450655066506750685069507050715072507350745075507650775078507950805081508250835084508550865087508850895090509150925093509450955096509750985099510051015102510351045105510651075108510951105111511251135114511551165117511851195120512151225123512451255126512751285129513051315132513351345135513651375138513951405141514251435144514551465147514851495150515151525153515451555156515751585159516051615162516351645165516651675168516951705171517251735174517551765177517851795180518151825183518451855186518751885189519051915192519351945195519651975198519952005201520252035204520552065207520852095210521152125213521452155216521752185219522052215222522352245225522652275228522952305231523252335234523552365237523852395240524152425243524452455246524752485249525052515252525352545255525652575258525952605261526252635264526552665267526852695270527152725273527452755276527752785279528052815282528352845285528652875288528952905291529252935294529552965297529852995300530153025303530453055306530753085309531053115312531353145315531653175318531953205321532253235324532553265327532853295330533153325333533453355336533753385339534053415342534353445345534653475348534953505351535253535354535553565357535853595360536153625363536453655366536753685369537053715372537353745375537653775378537953805381538253835384538553865387538853895390539153925393539453955396539753985399540054015402540354045405540654075408540954105411541254135414541554165417541854195420542154225423542454255426542754285429543054315432543354345435543654375438543954405441544254435444544554465447544854495450545154525453545454555456545754585459546054615462546354645465546654675468546954705471547254735474547554765477547854795480548154825483548454855486548754885489549054915492549354945495549654975498549955005501550255035504550555065507550855095510551155125513551455155516551755185519552055215522552355245525552655275528552955305531553255335534553555365537553855395540554155425543554455455546554755485549555055515552555355545555555655575558555955605561556255635564556555665567556855695570557155725573557455755576557755785579558055815582558355845585558655875588558955905591559255935594559555965597559855995600560156025603560456055606560756085609561056115612561356145615561656175618561956205621562256235624562556265627562856295630563156325633563456355636563756385639564056415642564356445645564656475648564956505651565256535654565556565657565856595660566156625663566456655666566756685669567056715672567356745675567656775678567956805681568256835684568556865687568856895690569156925693569456955696569756985699570057015702570357045705570657075708570957105711571257135714571557165717571857195720572157225723572457255726572757285729573057315732573357345735573657375738573957405741574257435744574557465747574857495750575157525753575457555756575757585759576057615762576357645765576657675768576957705771577257735774577557765777577857795780578157825783578457855786578757885789579057915792579357945795579657975798579958005801580258035804580558065807580858095810581158125813581458155816581758185819582058215822582358245825582658275828582958305831583258335834583558365837583858395840584158425843584458455846584758485849585058515852585358545855585658575858585958605861586258635864586558665867586858695870587158725873587458755876587758785879588058815882588358845885588658875888588958905891589258935894589558965897589858995900590159025903590459055906590759085909591059115912591359145915591659175918591959205921592259235924592559265927592859295930593159325933593459355936593759385939594059415942594359445945594659475948594959505951595259535954595559565957595859595960596159625963596459655966596759685969597059715972597359745975597659775978597959805981598259835984598559865987598859895990599159925993599459955996599759985999600060016002600360046005600660076008600960106011601260136014601560166017601860196020602160226023602460256026602760286029603060316032603360346035603660376038603960406041604260436044604560466047604860496050605160526053605460556056605760586059606060616062606360646065606660676068606960706071607260736074607560766077607860796080608160826083608460856086608760886089609060916092609360946095609660976098609961006101610261036104610561066107610861096110611161126113611461156116611761186119612061216122612361246125612661276128612961306131613261336134613561366137613861396140614161426143614461456146614761486149615061516152615361546155615661576158615961606161616261636164616561666167616861696170617161726173617461756176617761786179618061816182618361846185618661876188618961906191619261936194619561966197619861996200620162026203620462056206620762086209621062116212621362146215621662176218621962206221622262236224622562266227622862296230623162326233623462356236623762386239624062416242624362446245624662476248624962506251625262536254625562566257625862596260626162626263626462656266626762686269627062716272627362746275627662776278627962806281628262836284628562866287628862896290629162926293629462956296629762986299630063016302630363046305630663076308630963106311631263136314631563166317631863196320632163226323632463256326632763286329633063316332633363346335633663376338633963406341634263436344634563466347634863496350635163526353635463556356635763586359636063616362636363646365636663676368636963706371637263736374637563766377637863796380638163826383638463856386638763886389639063916392639363946395639663976398639964006401640264036404640564066407640864096410641164126413641464156416641764186419642064216422642364246425642664276428642964306431643264336434643564366437643864396440644164426443644464456446644764486449645064516452645364546455645664576458645964606461646264636464646564666467646864696470647164726473647464756476647764786479648064816482648364846485648664876488648964906491649264936494649564966497649864996500650165026503650465056506650765086509651065116512651365146515651665176518651965206521652265236524652565266527652865296530653165326533653465356536653765386539654065416542654365446545654665476548654965506551655265536554655565566557655865596560656165626563656465656566656765686569657065716572657365746575657665776578657965806581658265836584658565866587658865896590659165926593659465956596659765986599660066016602660366046605660666076608660966106611661266136614661566166617661866196620662166226623662466256626662766286629663066316632663366346635663666376638663966406641664266436644664566466647664866496650665166526653665466556656665766586659666066616662666366646665666666676668666966706671667266736674667566766677667866796680668166826683668466856686668766886689669066916692669366946695669666976698669967006701670267036704670567066707670867096710671167126713671467156716671767186719672067216722672367246725672667276728672967306731673267336734673567366737673867396740674167426743674467456746674767486749675067516752675367546755675667576758675967606761676267636764676567666767676867696770677167726773677467756776677767786779678067816782678367846785678667876788678967906791679267936794679567966797679867996800680168026803680468056806680768086809681068116812681368146815681668176818681968206821682268236824682568266827682868296830683168326833683468356836683768386839684068416842684368446845684668476848684968506851685268536854685568566857685868596860686168626863686468656866686768686869687068716872687368746875687668776878687968806881688268836884688568866887688868896890689168926893689468956896689768986899690069016902690369046905690669076908690969106911691269136914691569166917691869196920692169226923692469256926692769286929693069316932693369346935693669376938693969406941694269436944694569466947694869496950695169526953695469556956695769586959696069616962696369646965696669676968696969706971697269736974697569766977697869796980698169826983698469856986698769886989699069916992699369946995699669976998699970007001700270037004700570067007700870097010701170127013701470157016701770187019702070217022702370247025702670277028702970307031703270337034703570367037703870397040704170427043704470457046704770487049705070517052705370547055705670577058705970607061706270637064706570667067706870697070707170727073707470757076707770787079708070817082708370847085708670877088708970907091709270937094709570967097709870997100710171027103710471057106710771087109711071117112711371147115711671177118711971207121712271237124712571267127712871297130713171327133713471357136713771387139714071417142714371447145714671477148714971507151715271537154715571567157715871597160716171627163716471657166716771687169717071717172717371747175717671777178717971807181718271837184718571867187718871897190719171927193719471957196719771987199720072017202720372047205720672077208720972107211721272137214721572167217721872197220722172227223722472257226722772287229723072317232723372347235723672377238723972407241724272437244724572467247724872497250725172527253725472557256725772587259726072617262726372647265726672677268726972707271727272737274727572767277727872797280728172827283728472857286728772887289729072917292729372947295729672977298729973007301730273037304730573067307730873097310731173127313731473157316731773187319732073217322732373247325732673277328732973307331733273337334733573367337733873397340734173427343734473457346734773487349735073517352735373547355735673577358735973607361736273637364736573667367736873697370737173727373737473757376737773787379738073817382738373847385738673877388738973907391739273937394739573967397739873997400740174027403740474057406740774087409741074117412741374147415741674177418741974207421742274237424742574267427742874297430743174327433743474357436743774387439744074417442744374447445744674477448744974507451745274537454745574567457745874597460746174627463746474657466746774687469747074717472747374747475747674777478747974807481748274837484748574867487748874897490749174927493749474957496749774987499750075017502750375047505750675077508750975107511751275137514751575167517751875197520752175227523752475257526752775287529753075317532753375347535753675377538753975407541754275437544754575467547754875497550755175527553755475557556755775587559756075617562756375647565756675677568756975707571757275737574757575767577757875797580758175827583758475857586758775887589759075917592759375947595759675977598759976007601760276037604760576067607760876097610761176127613761476157616761776187619762076217622762376247625762676277628762976307631763276337634763576367637763876397640764176427643764476457646764776487649765076517652765376547655765676577658765976607661766276637664766576667667766876697670767176727673767476757676767776787679768076817682768376847685768676877688768976907691769276937694769576967697769876997700770177027703770477057706770777087709771077117712771377147715771677177718771977207721772277237724772577267727772877297730773177327733773477357736773777387739774077417742774377447745774677477748774977507751775277537754775577567757775877597760776177627763776477657766776777687769777077717772777377747775777677777778777977807781778277837784778577867787778877897790779177927793779477957796779777987799780078017802780378047805780678077808780978107811781278137814781578167817781878197820782178227823782478257826782778287829783078317832783378347835783678377838783978407841784278437844784578467847784878497850785178527853785478557856785778587859786078617862786378647865786678677868786978707871787278737874787578767877787878797880788178827883788478857886788778887889789078917892789378947895789678977898789979007901790279037904790579067907790879097910791179127913791479157916791779187919792079217922792379247925792679277928792979307931793279337934793579367937793879397940794179427943794479457946794779487949795079517952795379547955795679577958795979607961796279637964796579667967796879697970797179727973797479757976797779787979798079817982798379847985798679877988798979907991799279937994799579967997799879998000800180028003800480058006800780088009801080118012801380148015801680178018801980208021802280238024802580268027802880298030803180328033803480358036803780388039804080418042804380448045804680478048804980508051805280538054805580568057805880598060806180628063806480658066806780688069807080718072807380748075807680778078807980808081808280838084808580868087808880898090809180928093809480958096809780988099810081018102810381048105810681078108810981108111811281138114811581168117811881198120812181228123812481258126812781288129813081318132813381348135813681378138813981408141814281438144814581468147814881498150815181528153815481558156815781588159816081618162816381648165816681678168816981708171817281738174817581768177817881798180818181828183818481858186818781888189819081918192819381948195819681978198819982008201820282038204820582068207820882098210821182128213821482158216821782188219822082218222822382248225822682278228822982308231823282338234823582368237823882398240824182428243824482458246824782488249825082518252825382548255825682578258825982608261826282638264826582668267826882698270827182728273827482758276827782788279828082818282828382848285828682878288828982908291829282938294829582968297829882998300830183028303830483058306830783088309831083118312831383148315831683178318831983208321832283238324832583268327832883298330833183328333833483358336833783388339834083418342834383448345834683478348834983508351835283538354835583568357835883598360836183628363836483658366836783688369837083718372837383748375837683778378837983808381838283838384838583868387838883898390839183928393839483958396839783988399840084018402840384048405840684078408840984108411841284138414841584168417841884198420842184228423842484258426842784288429843084318432843384348435843684378438843984408441844284438444844584468447844884498450845184528453845484558456845784588459846084618462846384648465846684678468846984708471847284738474847584768477847884798480848184828483848484858486848784888489849084918492849384948495849684978498849985008501850285038504850585068507850885098510851185128513851485158516851785188519852085218522852385248525852685278528852985308531853285338534853585368537853885398540854185428543854485458546854785488549855085518552855385548555855685578558855985608561856285638564856585668567856885698570857185728573857485758576857785788579858085818582858385848585858685878588858985908591859285938594859585968597859885998600860186028603860486058606860786088609861086118612861386148615861686178618861986208621862286238624862586268627862886298630863186328633863486358636863786388639864086418642864386448645864686478648864986508651865286538654865586568657865886598660866186628663866486658666866786688669867086718672867386748675867686778678867986808681868286838684868586868687868886898690869186928693869486958696869786988699870087018702870387048705870687078708870987108711871287138714871587168717871887198720872187228723872487258726872787288729873087318732873387348735873687378738873987408741874287438744874587468747874887498750875187528753875487558756875787588759876087618762876387648765876687678768876987708771877287738774877587768777877887798780878187828783878487858786878787888789879087918792879387948795879687978798879988008801880288038804880588068807880888098810881188128813881488158816881788188819882088218822882388248825882688278828882988308831883288338834883588368837883888398840884188428843884488458846884788488849885088518852885388548855885688578858885988608861886288638864886588668867886888698870887188728873887488758876887788788879888088818882888388848885888688878888888988908891889288938894889588968897889888998900890189028903890489058906890789088909891089118912891389148915891689178918891989208921892289238924892589268927892889298930893189328933893489358936893789388939894089418942894389448945894689478948894989508951895289538954895589568957895889598960896189628963896489658966896789688969897089718972897389748975897689778978897989808981898289838984898589868987898889898990899189928993899489958996899789988999900090019002900390049005900690079008900990109011901290139014901590169017901890199020902190229023902490259026902790289029903090319032903390349035903690379038903990409041904290439044904590469047904890499050905190529053905490559056905790589059906090619062906390649065906690679068906990709071907290739074907590769077907890799080908190829083908490859086908790889089909090919092909390949095909690979098909991009101910291039104910591069107910891099110911191129113911491159116911791189119912091219122912391249125912691279128912991309131913291339134913591369137913891399140914191429143914491459146914791489149915091519152915391549155915691579158915991609161916291639164916591669167916891699170917191729173917491759176917791789179918091819182918391849185918691879188918991909191919291939194919591969197919891999200920192029203920492059206920792089209921092119212921392149215921692179218921992209221922292239224922592269227922892299230923192329233923492359236923792389239924092419242924392449245924692479248924992509251925292539254925592569257925892599260926192629263926492659266926792689269927092719272927392749275927692779278927992809281928292839284928592869287928892899290929192929293929492959296929792989299930093019302930393049305930693079308930993109311931293139314931593169317931893199320932193229323932493259326932793289329933093319332933393349335933693379338933993409341934293439344934593469347934893499350935193529353935493559356935793589359936093619362936393649365936693679368936993709371937293739374937593769377937893799380938193829383938493859386938793889389939093919392939393949395939693979398939994009401940294039404940594069407940894099410941194129413941494159416941794189419942094219422942394249425942694279428942994309431943294339434943594369437943894399440944194429443944494459446944794489449945094519452945394549455945694579458945994609461946294639464946594669467946894699470947194729473947494759476947794789479948094819482948394849485948694879488948994909491949294939494949594969497949894999500950195029503950495059506950795089509951095119512951395149515951695179518951995209521952295239524952595269527952895299530953195329533953495359536953795389539954095419542954395449545954695479548954995509551955295539554955595569557955895599560956195629563956495659566956795689569957095719572957395749575957695779578957995809581958295839584958595869587958895899590959195929593959495959596959795989599960096019602960396049605960696079608960996109611961296139614961596169617961896199620962196229623962496259626962796289629963096319632963396349635963696379638963996409641964296439644964596469647964896499650965196529653965496559656965796589659966096619662966396649665966696679668966996709671967296739674967596769677967896799680968196829683968496859686968796889689969096919692969396949695969696979698969997009701970297039704970597069707970897099710971197129713971497159716971797189719972097219722972397249725972697279728972997309731973297339734973597369737973897399740974197429743974497459746974797489749975097519752975397549755975697579758975997609761976297639764976597669767976897699770977197729773977497759776977797789779978097819782978397849785978697879788978997909791979297939794979597969797979897999800980198029803980498059806980798089809981098119812981398149815981698179818981998209821982298239824982598269827982898299830983198329833983498359836983798389839984098419842984398449845984698479848984998509851985298539854985598569857985898599860986198629863986498659866986798689869987098719872987398749875987698779878987998809881988298839884988598869887988898899890989198929893989498959896989798989899990099019902990399049905990699079908990999109911991299139914991599169917991899199920992199229923992499259926992799289929993099319932993399349935993699379938993999409941994299439944994599469947994899499950995199529953995499559956995799589959996099619962996399649965996699679968996999709971997299739974997599769977997899799980998199829983998499859986998799889989999099919992999399949995999699979998999910000
  1. 530001,115,1073,2,4,1,0,0,275.
  2. 530002,115,1074,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Assāsayitvā janataṃ, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ; "
  3. 530003,115,1075,2,12,1,51,7,"Puttaṃ rajje ṭhapetvāna, atha pacchā pabbajissasī’’ ti. "
  4. 530004,115,1076,2,7,1,33,4,Tattha {pabyathito}ti bhīto utrasto.
  5. 530005,115,1076,8,29,1,193,21,Paṭicchadan ti amhe ḍayhamānepi viluppamānepi rājā na oloketīti pabyathitassa mahājanassa āvaraṇaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā puttaṃ dīghāvukumāraṃ rajje ṭhapetvā abhisiñcitvā pacchā pabbajissasīti attho.
  6. 530006,115,1077,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha–
  7. 530007,115,1078,2,4,1,0,0,276.
  8. 530008,115,1079,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Cattā mayā jānapadā, mittāmaccā ca ñātakā; "
  9. 530009,115,1080,2,9,1,44,5,"Santi puttā videhānaṃ, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano; "
  10. 530010,115,1081,2,11,1,45,6,"Te rajjaṃ kārayissanti, mithilāyaṃ pajāpatī’’ ti. "
  11. 530011,115,1082,2,21,1,123,16,"Tattha santi {puttā}ti sīvali samaṇānaṃ puttā nāma natthi, videharaṭṭhavāsīnaṃ pana puttā dīghāvu atthi, te rajjaṃ kārayissanti. "
  12. 530012,115,1082,22,26,1,24,3,{Pajāpatī}ti deviṃ ālapati.
  13. 530013,115,1083,2,18,1,57,10,"Devī āha‘‘ deva, tumhesu tāva pabbajitesu ahaṃ kiṃ karomī’’ ti. "
  14. 530014,115,1083,19,38,1,76,13,"Atha naṃ so‘‘ bhadde, ahaṃ taṃ anusikkhāmi, vacanaṃ me karohī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  15. 530015,115,1084,2,4,1,0,0,277.
  16. 530016,115,1085,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Ehi taṃ anusikkhāmi, yaṃ vākyaṃ mama ruccati; "
  17. 530017,115,1086,2,9,1,44,6,"Rajjaṃ tuvaṃ kārayasi, pāpaṃ duccaritaṃ bahuṃ; "
  18. 530018,115,1087,2,9,1,41,6,"Kāyena vācā manasā, yena gacchasi duggatiṃ. "
  19. 530019,115,1088,2,4,1,0,0,278.
  20. 530020,115,1089,2,14,1,61,8,"‘ ‘ Paradinnakena paraniṭṭhitena, piṇḍena yāpehi sa dhīradhammo’’ ti. "
  21. 530021,115,1090,2,22,1,112,16,Tattha tuvan ti tvaṃ puttassa chattaṃ ussāpetvā‘‘ mama puttassa rajjan’’ ti rajjaṃ anusāsamānā bahuṃ pāpaṃ karissasi.
  22. 530022,115,1090,23,31,1,61,7,{Gacchasī}ti yena kāyādīhi katena bahupāpena duggatiṃ gamissasi.
  23. 530023,115,1090,32,41,1,65,7,"Sa {dhīradhammo}ti piṇḍiyālopena yāpetabbaṃ, esa paṇḍitānaṃ dhammoti. "
  24. 530024,115,1091,2,7,1,33,5,Evaṃ mahāsatto tassā ovādaṃ adāsi.
  25. 530025,115,1091,8,14,1,65,6,Tesaṃ aññamaññaṃ sallapantānaṃ gacchantānaññeva sūriyo atthaṅgato.
  26. 530026,115,1091,15,20,1,43,5,Devī patirūpe ṭhāne khandhāvāraṃ nivāsāpesi.
  27. 530027,115,1091,21,25,1,36,4,Mahāsattopi ekaṃ rukkhamūlaṃ upagato.
  28. 530028,115,1091,26,35,1,77,9,So tattha rattiṃ vasitvā punadivase sarīrapaṭijagganaṃ katvā maggaṃ paṭipajji.
  29. 530029,115,1091,36,49,1,64,9,Devīpi‘‘ senā pacchatova āgacchatū’’ ti vatvā tassa pacchatova ahosi.
  30. 530030,115,1091,50,56,1,51,6,Te bhikkhācāravelāyaṃ thūṇaṃ nāma nagaraṃ pāpuṇiṃsu.
  31. 530031,115,1091,57,73,1,145,16,Tasmiṃ khaṇe antonagare eko puriso sūṇato mahantaṃ maṃsakhaṇḍaṃ kiṇitvā sūlena aṅgāresu pacāpetvā nibbāpanatthāya phalakakoṭiyaṃ ṭhapetvā aṭṭhāsi.
  32. 530032,115,1091,74,81,1,48,7,Tassa aññavihitassa eko sunakho taṃ ādāya palāyi.
  33. 530033,115,1091,82,91,1,73,9,So ñatvā taṃ anubandhanto yāva bahidakkhiṇadvāraṃ gantvā nibbindo nivatti.
  34. 530034,115,1091,92,102,1,57,9,Rājā ca devī ca sunakhassa purato gacchantā dvidhā ahesuṃ .
  35. 530035,115,1091,103,108,1,40,5,So bhayena maṃsakhaṇḍaṃ chaḍḍetvā palāyi.
  36. 530036,115,1092,2,30,1,168,21,"Mahāsatto taṃ disvā cintesi‘‘ ayaṃ sunakho chaḍḍetvā anapekkho palāto, aññopissa sāmiko na paññāyati, evarūpo anavajjo paṃsukūlapiṇḍapāto nāma natthi, paribhuñjissāmi nan’’ ti. "
  37. 530037,115,1092,31,45,1,125,13,So mattikāpattaṃ nīharitvā taṃ maṃsakhaṇḍaṃ ādāya puñchitvā patte pakkhipitvā udakaphāsukaṭṭhānaṃ gantvā paribhuñjituṃ ārabhi.
  38. 530038,115,1092,46,61,1,106,12,"Tato devī‘‘ sace esa rajjenatthiko bhaveyya, evarūpaṃ jegucchaṃ paṃsumakkhitaṃ sunakhucchiṭṭhakaṃ na khādeyya. "
  39. 530039,115,1092,62,85,1,105,15,"Sace khādeyya, idānesa amhākaṃ sāmiko na bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ mahārāja, evarūpaṃ jegucchaṃ khādasī’’ ti āha."
  40. 530040,115,1092,86,111,1,167,20,"‘‘ Devi, tvaṃ andhabālatāya imassa piṇḍapātassa visesaṃ na jānāsī’’ ti vatvā tasseva patitaṭṭhānaṃ paccavekkhitvā amataṃ viya paribhuñjitvā mukhaṃ vikkhāletvā hatthe dhovati. "
  41. 530041,115,1092,112,117,1,31,5,Tasmiṃ khaṇe devī nindamānā āha–
  42. 530042,115,1093,2,4,1,0,0,279.
  43. 530043,115,1094,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Yopi catutthe bhattakāle na bhuñje, ajuṭṭhamārīva khudāya miyye; "
  44. 530044,115,1095,2,12,1,64,9,"Na tveva piṇḍaṃ luḷitaṃ anariyaṃ, kulaputtarūpo sappuriso na seve; "
  45. 530045,115,1096,2,16,1,78,11,"Tayidaṃ na sādhu tayidaṃ na suṭṭhu, sunakhucchiṭṭhakaṃ janaka bhuñjase tuvan’’ ti. "
  46. 530046,115,1097,2,6,1,39,3,Tattha {ajuṭṭhamārīvā}ti anāthamaraṇameva.
  47. 530047,115,1097,7,10,1,25,3,Luḷitan ti paṃsumakkhitaṃ.
  48. 530048,115,1097,11,14,1,21,3,Anariyan ti asundaraṃ.
  49. 530049,115,1097,15,22,1,41,6,Na {seve}ti na -kāro paripucchanatthe nipāto.
  50. 530050,115,1097,23,46,1,149,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sace catutthepi bhattakāle na bhuñjeyya, khudāya mareyya, nanu evaṃ santepi kulaputtarūpo sappuriso evarūpaṃ piṇḍaṃ na tveva seveyyāti. "
  51. 530051,115,1097,47,51,1,19,4,Tayidan ti taṃ idaṃ.
  52. 530052,115,1098,2,4,1,13,2,Mahāsatto āha–
  53. 530053,115,1099,2,4,1,0,0,280.
  54. 530054,115,1100,2,17,1,63,13,"‘ ‘ Na cāpi me sīvali so abhakkho, yaṃ hoti cattaṃ gihino sunassa vā; "
  55. 530055,115,1101,2,17,1,67,11,"Ye keci bhogā idha dhammaladdhā, sabbo so bhakkho anavayoti vutto’’ ti. "
  56. 530056,115,1102,2,12,1,57,9,Tattha {abhakkho}ti so piṇḍapāto mama abhakkho nāma na hoti.
  57. 530057,115,1102,13,30,1,96,15,"Yaṃ {hotī}ti yaṃ gihino vā sunassa vā cattaṃ hoti, taṃ paṃsukūlaṃ nāma asāmikattā anavajjameva hoti. "
  58. 530058,115,1102,31,46,1,69,12,"Ye {kecī}ti tasmā aññepi ye keci dhammena laddhā bhogā, sabbo so bhakkho. "
  59. 530059,115,1102,47,61,1,133,11,"{Anavayo}ti anuavayo, anupunappunaṃ olokiyamānopi avayo paripuṇṇaguṇo anavajjo, adhammaladdhaṃ pana sahassagghanakampi jigucchanīyamevāti. "
  60. 530060,115,1103,2,8,1,60,6,Evaṃ te aññamaññaṃ kathentāva thūṇanagaradvāraṃ sampāpuṇiṃsu.
  61. 530061,115,1103,9,17,1,74,8,Tatra dārikāsu kīḷantīsu ekā kumārikā khuddakakullakena vālukaṃ papphoṭeti.
  62. 530062,115,1103,18,27,1,54,8,"Tassā ekasmiṃ hatthe ekaṃ valayaṃ, ekasmiṃ dve valayāni. "
  63. 530063,115,1103,28,34,1,45,5,"Tāni aññamaññaṃ saṅghaṭṭenti, itaraṃ nissaddaṃ. "
  64. 530064,115,1103,35,63,1,153,22,"Rājā taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ sīvalidevī mama pacchato carati, itthī ca nāma pabbajitassa malaṃ,‘ ayaṃ pabbajitvāpi bhariyaṃ jahituṃ na sakkotī’ ti garahissanti maṃ. "
  65. 530065,115,1103,64,83,1,136,15,"Sacāyaṃ kumārikā paṇḍitā bhavissati, sīvalideviyā nivattanakāraṇaṃ kathessati, imissā kathaṃ sutvā sīvalideviṃ uyyojessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  66. 530066,115,1104,2,4,1,0,0,281.
  67. 530067,115,1105,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kumārike upaseniye, niccaṃ niggaḷamaṇḍite; "
  68. 530068,115,1106,2,16,1,51,11,"Kasmā te eko bhujo janati, eko te na janatī bhujo’’ ti. "
  69. 530069,115,1107,2,9,1,43,5,Tattha {upaseniye}ti mātaraṃ upagantvā senike.
  70. 530070,115,1107,10,15,1,56,4,{Niggaḷamaṇḍite}ti agalitamaṇḍanena maṇḍanasīliketi vadati.
  71. 530071,115,1107,16,20,1,22,3,{Janatī}ti saddaṃ karoti.
  72. 530072,115,1108,2,4,1,12,2,Kumārikā āha–
  73. 530073,115,1109,2,4,1,0,0,282.
  74. 530074,115,1110,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukkā dunīvarā; "
  75. 530075,115,1111,2,9,1,41,6,"Saṅghātā jāyate saddo, dutiyasseva sā gati. "
  76. 530076,115,1112,2,4,1,0,0,283.
  77. 530077,115,1113,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukko ekanīvaro; "
  78. 530078,115,1114,2,9,1,41,6,"So adutiyo na janati, munibhūtova tiṭṭhati. "
  79. 530079,115,1115,2,4,1,0,0,284.
  80. 530080,115,1116,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Vivādappatto dutiyo, keneko vivadissati; "
  81. 530081,115,1117,2,10,1,42,5,"Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocatan’’ ti. "
  82. 530082,115,1118,2,9,1,30,4,Tattha {dunīvarā}ti dve valayāni.
  83. 530083,115,1118,10,15,1,44,4,{Saṅghātā}ti saṃhananato saṅghaṭṭanatoti attho.
  84. 530084,115,1118,16,19,1,15,2,{Gatī}ti nibbatti.
  85. 530085,115,1118,20,26,1,44,6,Dutiyasseva hi evarūpā nibbatti hotīti attho.
  86. 530086,115,1118,27,31,1,14,3,{So}ti so nīvaro.
  87. 530087,115,1118,32,38,1,58,5,{Munibhūtovā}ti pahīnasabbakileso ariyapuggalo viya tiṭṭhati.
  88. 530088,115,1118,39,52,1,87,10,"{Vivādappatto}ti samaṇa dutiyako nāma vivādamāpanno hoti, kalahaṃ karoti, nānāgāhaṃ gaṇhāti. "
  89. 530089,115,1118,53,60,1,44,6,{Keneko}ti ekako pana kena saddhiṃ vivadissati.
  90. 530090,115,1118,61,66,1,40,5,Ekattamuparocatan ti ekībhāvo te ruccatu.
  91. 530091,115,1118,67,95,1,188,25,"Samaṇā nāma bhaginimpi ādāya na caranti, kiṃ pana tvaṃ evarūpaṃ uttamarūpadharaṃ bhariyaṃ ādāya vicarasi, ayaṃ te antarāyaṃ karissati, imaṃ nīharitvā ekakova samaṇakammaṃ karohīti naṃ ovadati. "
  92. 530092,115,1119,2,13,1,79,11,So tassā kumārikāya vacanaṃ sutvā paccayaṃ labhitvā deviyā saddhiṃ kathento āha–
  93. 530093,115,1120,2,4,1,0,0,285.
  94. 530094,115,1121,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Suṇāsi sīvali kathā, kumāriyā paveditā; "
  95. 530095,115,1122,2,9,1,41,6,"Pesiyā maṃ garahittho, dutiyasseva sā gati. "
  96. 530096,115,1123,2,4,1,0,0,286.
  97. 530097,115,1124,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ayaṃ dvedhāpatho bhadde, anuciṇṇo pathāvihi; "
  98. 530098,115,1125,2,9,1,42,6,"Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ. "
  99. 530099,115,1126,2,4,1,0,0,287.
  100. 530100,115,1127,2,24,1,54,13,"‘ ‘ Māvaca maṃ tvaṃ‘ pati me’ ti, nāhaṃ‘ bhariyā’ ti vā punā’’ ti. "
  101. 530101,115,1128,2,8,1,45,5,Tattha kumāriyā {paveditā}ti kumārikāya kathitā.
  102. 530102,115,1128,9,25,1,96,13,"{Pesiyā}ti sacāhaṃ rajjaṃ kāreyyaṃ, esā me pesiyā vacanakārikā bhaveyya, oloketumpi maṃ na visaheyya. "
  103. 530103,115,1128,26,44,1,76,13,"Idāni pana attano pesiyaṃ viya ca maññati,‘‘ dutiyasseva sā gatī’’ ti maṃ ovadati. "
  104. 530104,115,1128,45,48,1,23,2,{Anuciṇṇo}ti anusañcarito.
  105. 530105,115,1128,49,52,1,21,2,{Pathāvihī}ti pathikehi.
  106. 530106,115,1128,53,67,1,88,13,"Ekan ti tava ruccanakaṃ ekaṃ maggaṃ gaṇha, ahaṃ pana tayā gahitāvasesaṃ aparaṃ gaṇhissāmi. "
  107. 530107,115,1128,68,98,1,102,21,"Māvaca maṃ tvan ti sīvali ito paṭṭhāya puna maṃ‘‘ pati me’’ ti mā avaca, ahaṃ vā tvaṃ‘‘ bhariyā me’’ ti nāvacaṃ. "
  108. 530108,115,1129,2,35,1,199,26,"Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ deva, tumhe uttamā, dakkhiṇamaggaṃ gaṇhatha, ahaṃ vāmamaggaṃ gaṇhissāmī’’ ti vatvā thokaṃ gantvā sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī punāgantvā raññā saddhiṃ kathentī ekatova nagaraṃ pāvisi. "
  109. 530109,115,1129,36,40,1,43,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā upaḍḍhagāthamāha–
  110. 530110,115,1130,2,13,1,42,6,"‘ ‘ Imameva kathayantā, thūṇaṃ nagarupāgamun’’ ti. "
  111. 530111,115,1131,2,8,1,40,5,Tattha nagarupāgamun ti nagaraṃ paviṭṭhā.
  112. 530112,115,1132,2,11,1,75,9,Pavisitvā ca pana mahāsatto piṇḍatthāya caranto usukārassa gehadvāraṃ patto.
  113. 530113,115,1132,12,15,1,30,3,Sīvalidevīpi ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  114. 530114,115,1132,16,32,1,123,16,Tasmiṃ samaye usukāro aṅgārakapalle usuṃ tāpetvā kañjiyena temetvā ekaṃ akkhiṃ nimīletvā ekena akkhinā olokento ujuṃ karoti.
  115. 530115,115,1132,33,53,1,104,14,"Taṃ disvā mahāsatto cintesi‘‘ sacāyaṃ paṇḍito bhavissati, mayhaṃ ekaṃ kāraṇaṃ kathessati, pucchissāmi nan’’ ti. "
  116. 530116,115,1132,54,57,1,25,3,So upasaṅkamitvā pucchati.
  117. 530117,115,1132,58,62,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  118. 530118,115,1133,2,4,1,0,0,288.
  119. 530119,115,1134,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Koṭṭhake usukārassa, bhattakāle upaṭṭhite; "
  120. 530120,115,1135,2,11,1,42,8,"Tatrā ca so usukāro, ekaṃ daṇḍaṃ ujuṃ kataṃ; "
  121. 530121,115,1136,2,11,1,47,6,"Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhatī’’ ti. "
  122. 530122,115,1137,2,15,1,91,11,"Tattha {koṭṭhake}ti bhikkhave, so rājā attano bhattakāle upaṭṭhite usukārassa koṭṭhake aṭṭhāsi. "
  123. 530123,115,1137,16,21,1,28,4,Tatrā {cā}ti tasmiñca koṭṭhake.
  124. 530124,115,1137,22,25,1,20,2,{Niggayhā}ti nimīletvā.
  125. 530125,115,1137,26,33,1,49,6,{Jimhamekenā}ti ekena akkhinā vaṅkaṃ saraṃ pekkhati.
  126. 530126,115,1138,2,7,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha–
  127. 530127,115,1139,2,4,1,0,0,289.
  128. 530128,115,1140,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Evaṃ no sādhu passasi, usukāra suṇohi me; "
  129. 530129,115,1141,2,11,1,48,6,"Yadekaṃ cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhasī’’ ti. "
  130. 530130,115,1142,2,22,1,116,17,"Tassattho – samma usukāra, evaṃ nu tvaṃ sādhu passasi, yaṃ ekaṃ cakkhuṃ nimīletvā ekena cakkhunā vaṅkaṃ saraṃ pekkhasīti. "
  131. 530131,115,1143,2,6,1,23,4,Athassa so kathento āha–
  132. 530132,115,1144,2,4,1,0,0,290.
  133. 530133,115,1145,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Dvīhi samaṇa cakkhūhi, visālaṃ viya khāyati; "
  134. 530134,115,1146,2,8,1,44,5,"Asampatvā paramaṃ liṅgaṃ, nujubhāvāya kappati. "
  135. 530135,115,1147,2,4,1,0,0,291.
  136. 530136,115,1148,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhato; "
  137. 530137,115,1149,2,8,1,42,5,"Sampatvā paramaṃ liṅgaṃ, ujubhāvāya kappati. "
  138. 530138,115,1150,2,4,1,0,0,292.
  139. 530139,115,1151,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Vivādappatto dutiyo, keneko vivadissati; "
  140. 530140,115,1152,2,10,1,42,5,"Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocatan’’ ti. "
  141. 530141,115,1153,2,10,1,51,7,Tattha visālaṃ {viyā}ti vitthiṇṇaṃ viya hutvā khāyati.
  142. 530142,115,1153,11,18,1,55,7,Asampatvā paramaṃ liṅgan ti parato vaṅkaṭṭhānaṃ appatvā.
  143. 530143,115,1153,19,23,1,27,3,{Nujubhāvāyā}ti na ujubhāvāya.
  144. 530144,115,1153,24,47,1,156,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– visāle khāyamāne parato ujuṭṭhānaṃ vā vaṅkaṭṭhānaṃ vā na pāpuṇeyya, tasmiṃ asampatte adissamāne ujubhāvāya kiccaṃ na kappati na sampajjatīti. "
  145. 530145,115,1153,48,56,1,39,5,"{Sampatvā}ti cakkhunā patvā , disvāti attho. "
  146. 530146,115,1153,57,89,1,222,26,"{Vivādappatto}ti yathā dutiye akkhimhi ummīlite liṅgaṃ na paññāyati, vaṅkaṭṭhānampi ujukaṃ paññāyati, ujuṭṭhānampi vaṅkaṃ paññāyatīti vivādo hoti, evaṃ samaṇassapi dutiyo nāma vivādamāpanno hoti, kalahaṃ karoti, nānāgāhaṃ gaṇhāti. "
  147. 530147,115,1153,90,97,1,42,6,{Keneko}ti eko pana kena saddhiṃ vivadissati.
  148. 530148,115,1153,98,103,1,40,5,Ekattamuparocatan ti ekībhāvo te ruccatu.
  149. 530149,115,1153,104,119,1,103,14,"Samaṇā nāma bhaginimpi ādāya na caranti, kiṃ pana tvaṃ evarūpaṃ uttamarūpadharaṃ bhariyaṃ ādāya vicarasi. "
  150. 530150,115,1153,120,133,1,88,12,"Ayaṃ te antarāyaṃ karissati, imaṃ nīharitvā ekakova samaṇadhammaṃ karohīti so taṃ ovadati. "
  151. 530151,115,1154,2,9,1,36,6,Evamassa so ovādaṃ datvā tuṇhī ahosi.
  152. 530152,115,1154,10,28,1,190,18,Mahāsattopi piṇḍāya caritvā missakabhattaṃ saṃkaḍḍhitvā nagarā nikkhamitvā udakaphāsukaṭṭhāne nisīditvā katabhattakicco mukhaṃ vikkhāletvā pattaṃ thavikāya osāretvā sīvalideviṃ āmantetvā āha–
  153. 530153,115,1155,2,4,1,0,0,293.
  154. 530154,115,1156,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Suṇāsi sīvali kathā, usukārena veditā; "
  155. 530155,115,1157,2,9,1,41,6,"Pesiyā maṃ garahittho, dutiyasseva sā gati. "
  156. 530156,115,1158,2,4,1,0,0,294.
  157. 530157,115,1159,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ayaṃ dvedhāpatho bhadde, anuciṇṇo pathāvihi; "
  158. 530158,115,1160,2,9,1,42,6,"Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ. "
  159. 530159,115,1161,2,4,1,0,0,295.
  160. 530160,115,1162,2,23,1,54,13,"‘ ‘ Māvaca maṃ tvaṃ‘ pati me’ ti, nāhaṃ‘ bhariyā’ ti vā punā’’ ti. "
  161. 530161,115,1163,2,9,1,31,5,"Tattha {suṇāsī}ti suṇa, tvaṃ kathā."
  162. 530162,115,1163,10,22,1,55,8,‘‘ Pesiyā man’’ ti idaṃ pana kumārikāya ovādameva sandhāyāha.
  163. 530163,115,1164,2,20,1,67,11,Sā kira‘‘ māvaca maṃ tvaṃ‘ pati me’ ti’’ vuttāpi mahāsattaṃ anubandhiyeva.
  164. 530164,115,1164,21,26,1,30,5,Rājā naṃ nivattetuṃ na sakkoti.
  165. 530165,115,1164,27,29,1,20,2,Mahājanopi anubandhi.
  166. 530166,115,1164,30,35,1,28,5,Tato pana aṭavī avidūre hoti.
  167. 530167,115,1164,36,46,1,97,10,Mahāsatto nīlavanarājiṃ disvā taṃ nivattetukāmo hutvā gacchantoyeva maggasamīpe muñjatiṇaṃ addasa.
  168. 530168,115,1164,47,79,1,166,26,"So tato īsikaṃ luñcitvā‘‘ passasi sīvali, ayaṃ idha puna ghaṭetuṃ na sakkā, evameva puna mayhaṃ tayā saddhiṃ saṃvāso nāma ghaṭetuṃ na sakkā’’ ti vatvā imaṃ upaḍḍhagāthamāha–"
  169. 530169,115,1165,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Muñjāvesikā pavāḷhā, ekā vihara sīvalī’’ ti. "
  170. 530170,115,1166,2,15,1,87,11,"Tattha ekā {viharā}ti ahaṃ ekībhāvena viharissāmi, tvampi ekā viharāhīti tassā ovādamadāsi. "
  171. 530171,115,1167,2,27,1,164,20,Taṃ sutvā sīvalidevī‘‘ itodāni paṭṭhāya natthi mayhaṃ mahājanakanarindena saddhiṃ saṃvāso’’ ti sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī ubhohi hatthehi uraṃ paharitvā mahāmagge pati.
  172. 530172,115,1167,28,36,1,66,8,Mahāsatto tassā visaññibhāvaṃ ñatvā padaṃ vikopetvā araññaṃ pāvisi.
  173. 530173,115,1167,37,47,1,87,10,Amaccā āgantvā tassā sarīraṃ udakena siñcitvā hatthapāde parimajjitvā saññaṃ labhāpesuṃ.
  174. 530174,115,1167,48,60,1,28,6,"Sā‘‘ tātā, kuhiṃ rājā’’ ti pucchi."
  175. 530175,115,1167,61,69,1,23,4,‘‘ Nanu tumheva jānāthā’’ ti?
  176. 530176,115,1167,70,77,1,19,3,‘‘ Upadhāretha tātā’’ ti.
  177. 530177,115,1167,78,86,1,55,8,Te ito cito dhāvitvā vicinantāpi mahāsattaṃ na passiṃsu.
  178. 530178,115,1167,87,97,1,95,10,Devī mahāparidevaṃ paridevitvā rañño ṭhitaṭṭhāne cetiyaṃ kāretvā gandhamālādīhi pūjetvā nivatti.
  179. 530179,115,1167,98,113,1,129,14,"Mahāsattopi himavantaṃ pavisitvā sattāhabbhantareyeva pañca abhiññā ca, aṭṭha samāpattiyo ca nibbattetvā puna manussapathaṃ nāgami. "
  180. 530180,115,1167,114,161,1,445,43,"Devīpi usukārena saddhiṃ kathitaṭṭhāne, kumārikāya saddhiṃ kathitaṭṭhāne, maṃsaparibhogaṭṭhāne, migājinena saddhiṃ kathitaṭṭhāne, nāradena saddhiṃ kathitaṭṭhāne cāti sabbaṭṭhānesu cetiyāni kāretvā gandhamālādīhi pūjetvā senaṅgaparivutā mithilaṃ patvā ambavanuyyāne puttassa abhisekaṃ kāretvā taṃ senaṅgaparivutaṃ nagaraṃ pesetvā sayaṃ isipabbajjaṃ pabbajitvā tattheva uyyāne vasantī kasiṇaparikammaṃ katvā jhānaṃ nibbattetvā brahmalokaparāyaṇā ahosi. "
  181. 530181,115,1167,162,167,1,58,5,Mahāsattopi aparihīnajjhāno hutvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  182. 530182,115,1168,2,25,1,135,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi –"
  183. 530183,115,1168,26,64,1,250,26,"‘‘ tadā samuddarakkhikā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, nārado sāriputto, migājino moggallāno, kumārikā khemā bhikkhunī, usukāro ānando, sīvalidevī rāhulamātā, dīghāvukumāro rāhulo, mātāpitaro mahārājakulāni, mahājanakanarindo pana ahameva sammāsambuddho ahosin’’ ti. "
  184. 530184,115,1169,2,4,1,30,2,Mahājanakajātakavaṇṇanā dutiyā.
  185. 530185,115,1171,2,7,1,24,2,[ 540]3. Suvaṇṇasāmajātakavaṇṇanā
  186. 530186,115,1172,2,18,1,95,13,Ko nu maṃ usunā {vijjhī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  187. 530187,115,1172,19,29,1,102,10,Sāvatthiyaṃ kira aṭṭhārasakoṭivibhavassa ekassa seṭṭhikulassa ekaputtako ahosi mātāpitūnaṃ piyo manāpo.
  188. 530188,115,1172,30,103,1,608,64,So ekadivasaṃ pāsādavaragato sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā vīthiṃ olokento gandhamālādihatthaṃ mahājanaṃ dhammassavanatthāya jetavanaṃ gacchantaṃ disvā‘‘ ahampi dhammaṃ suṇissāmī’’ ti mātāpitaro vanditvā gandhamālādīni gāhāpetvā vihāraṃ gantvā vatthabhesajjapānakādīni bhikkhusaṅghassa dāpetvā gandhamālādīhi ca bhagavantaṃ pūjetvā ekamantaṃ nisinno dhammaṃ sutvā kāmesu ādīnavaṃ disvā pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ sallakkhetvā parisāya vuṭṭhitāya bhagavantaṃ pabbajjaṃ yācitvā‘‘ mātāpitūhi ananuññātaṃ puttaṃ tathāgatā nāma na pabbājentī’’ ti sutvā bhagavantaṃ vanditvā puna gehaṃ gantvā sagāravena mātāpitaro vanditvā evamāha–
  189. 530189,115,1172,104,115,1,50,6,"‘‘ ammatātā, ahaṃ tathāgatassa santike pabbajissāmī’’ ti. "
  190. 530190,115,1172,116,154,1,246,30,"Athassa mātāpitaro tassa vacanaṃ sutvā ekaputtakabhāvena sattadhā bhijjamānahadayā viya puttasinehena kampamānā evamāhaṃsu‘‘ tāta piyaputtaka, tāta kulaṅkura, tāta nayana, tāta hadaya, tāta pāṇasadisa, tayā vinā kathaṃ jīvāma, tayi paṭibaddhaṃ no jīvitaṃ. "
  191. 530191,115,1172,155,176,1,116,18,"Mayañhi tāta, jarājiṇṇā vuḍḍhā mahallakā, ajja vā suve vā parasuve vā maraṇaṃ pāpuṇissāma, tasmā mā amhe ohāya gacchasi. "
  192. 530192,115,1172,177,203,1,120,19,"Tāta, pabbajjā nāma atidukkarā, sītena atthe sati uṇhaṃ labhati, uṇhena atthe sati sītaṃ labhati, tasmā tāta, mā pabbajāhī’’ ti. "
  193. 530193,115,1173,2,12,1,83,10,Taṃ sutvā kulaputto dukkhī dummano onatasīso pajjhāyantova nisīdi sattāhaṃ nirāhāro.
  194. 530194,115,1173,13,39,1,136,19,"Athassa mātāpitaro evaṃ cintesuṃ‘‘ sace no putto ananuññāto, addhā marissati, puna na passissāma, pabbajjāya jīvamānaṃ puna naṃ passissāmā’’ ti. "
  195. 530195,115,1173,40,57,1,82,11,"Cintetvā ca pana‘‘ tāta piyaputtaka, taṃ pabbajjāya anujānāma, pabbajāhī’’ ti anujāniṃsu. "
  196. 530196,115,1173,58,74,1,130,15,Taṃ sutvā kulaputto tuṭṭhamānaso hutvā attano sakalasarīraṃ oṇāmetvā mātāpitaro vanditvā vihāraṃ gantvā bhagavantaṃ pabbajjaṃ yāci.
  197. 530197,115,1173,75,88,1,67,9,Satthā ekaṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ imaṃ kumāraṃ pabbājehī’’ ti āṇāpesi.
  198. 530198,115,1173,89,92,1,16,3,So taṃ pabbājesi.
  199. 530199,115,1173,93,98,1,56,5,Tassa pabbajitakālato paṭṭhāya mahālābhasakkāro nibbatti.
  200. 530200,115,1173,99,138,1,287,33,"So ācariyupajjhāye ārādhetvā laddhūpasampado pañca vassāni dhammaṃ pariyāpuṇitvā‘‘ ahaṃ idha ākiṇṇo viharāmi, na me idaṃ patirūpan’’ ti vipassanādhuraṃ pūretukāmo hutvā upajjhāyassa santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā upajjhāyaṃ vanditvā jetavanā nikkhamitvā ekaṃ paccantagāmaṃ nissāya araññe vihāsi. "
  201. 530201,115,1173,139,150,1,96,11,So tattha vipassanaṃ vaḍḍhetvā dvādasa vassāni ghaṭento vāyamantopi visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi.
  202. 530202,115,1173,151,157,1,55,6,Mātāpitaropissa gacchante gacchante kāle duggatā ahesuṃ.
  203. 530203,115,1173,158,190,1,169,27,"Ye hi tesaṃ khettaṃ vā vaṇijjaṃ vā payojesuṃ, te‘‘ imasmiṃ kule putto vā bhātā vā iṇaṃ codetvā gaṇhanto nāma natthī’’ ti attano attano hatthagataṃ gahetvā yathāruci palāyiṃsu. "
  204. 530204,115,1173,191,196,1,61,5,Gehe dāsakammakarādayopi hiraññasuvaṇṇādīni gahetvā palāyiṃsu.
  205. 530205,115,1174,2,21,1,166,19,Aparabhāge dve janā kapaṇā hutvā hatthe udakasiñcanampi alabhitvā gehaṃ vikkiṇitvā agharā hutvā kāruññabhāvaṃ pattā pilotikaṃ nivāsetvā kapālahatthā bhikkhāya cariṃsu.
  206. 530206,115,1174,22,32,1,85,10,Tasmiṃ kāle eko bhikkhu jetavanato nikkhamitvā anupubbena tassa vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.
  207. 530207,115,1174,33,79,1,253,31,"So tassa āgantukavattaṃ katvā sukhanisinnakāle‘‘ bhante, kuto āgatatthā’’ ti pucchitvā‘‘ jetavanā āgato āvuso’’ ti vutte satthuno ceva mahāsāvakādīnañca ārogyaṃ pucchitvā mātāpitūnañca pavattiṃ pucchi‘‘ kiṃ, bhante, sāvatthiyaṃ asukassa nāma seṭṭhikulassa ārogyan’’ ti?"
  208. 530208,115,1174,80,92,1,41,7,"‘‘ Āvuso, mā tassa kulassa pavattiṃ pucchā’’ ti."
  209. 530209,115,1174,93,100,1,13,3,‘‘ Kiṃ bhante’’ ti.
  210. 530210,115,1174,101,133,1,182,24,"‘‘ Āvuso, tassa kira kulassa eko putto atthi, so buddhasāsane pabbajito, tassa pabbajitakālato paṭṭhāya etaṃ kulaṃ parikkhīṇaṃ, idāni dve janā paramakāruññabhāvaṃ pattā bhikkhāya carantī’’ ti. "
  211. 530211,115,1174,134,145,1,89,11,So tassa vacanaṃ sutvā sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkonto assupuṇṇehi nettehi rodituṃ ārabhi.
  212. 530212,115,1174,146,155,1,19,4,"‘‘ Āvuso, kiṃ rodasī’’ ti?"
  213. 530213,115,1174,156,170,1,47,8,"‘‘ Bhante, te mayhaṃ mātāpitaro, ahaṃ tesaṃ putto’’ ti."
  214. 530214,115,1174,171,189,1,72,11,"‘‘ Āvuso, tava mātāpitaro taṃ nissāya vināsaṃ pattā, gaccha, te paṭijaggāhī’’ ti. "
  215. 530215,115,1175,2,51,1,339,40,"So ‘‘ ahaṃ dvādasa vassāni ghaṭento vāyamantopi maggaṃ vā phalaṃ vā nibbattetuṃ nāsakkhiṃ , abhabbo bhavissāmi, kiṃ me pabbajjāya, gihī hutvā mātāpitaro posetvā dānaṃ datvā saggaparāyaṇo bhavissāmī’’ ti cintetvā araññāvāsaṃ tassa therassa niyyādetvā punadivase araññā nikkhamitvā anupubbena gacchanto sāvatthito avidūre jetavanapiṭṭhivihāraṃ pāpuṇi. "
  216. 530216,115,1175,52,56,1,23,4,Tattha dve maggā ahesuṃ.
  217. 530217,115,1175,57,65,1,47,7,"Tesu eko maggo jetavanaṃ gacchati, eko sāvatthiṃ. "
  218. 530218,115,1175,66,118,1,316,40,"So tattheva ṭhatvā‘‘ kiṃ nu kho paṭhamaṃ mātāpitaro passāmi, udāhu dasabalan’’ ti cintetvā‘‘ mayā mātāpitaro ciraṃ diṭṭhapubbā, ito paṭṭhāya pana me buddhadassanaṃ dullabhaṃ bhavissati, tasmā ajjameva sammāsambuddhaṃ disvā dhammaṃ sutvā sve pātova mātāpitaro passissāmī’’ ti sāvatthimaggaṃ pahāya sāyanhasamaye jetavanaṃ pāvisi. "
  219. 530219,115,1175,119,130,1,97,11,Taṃ divasaṃ pana satthā paccūsakāle lokaṃ olokento imassa kulaputtassa upanissayasampattiṃ addasa.
  220. 530220,115,1175,131,146,1,62,6,So tassāgamanakāle mātuposakasuttena( saṃ. ni.1.205) mātāpitūnaṃ guṇaṃ vaṇṇesi.
  221. 530221,115,1175,147,177,1,211,25,"So pana bhikkhu parisapariyante ṭhatvā satthussa dhammakathaṃ suṇanto cintesi‘‘ ahaṃ gihī hutvā mātāpitaro paṭijaggituṃ sakkomīti cintesiṃ, satthā pana‘ pabbajitova samāno paṭijaggito upakārako mātāpitūnan’ ti vadati. "
  222. 530222,115,1175,178,187,1,69,8,"Sacāhaṃ satthāraṃ adisvā gato, evarūpāya pabbajjāya parihīno bhaveyyaṃ. "
  223. 530223,115,1175,188,199,1,65,9,Idāni pana gihī ahutvā pabbajitova samāno mātāpitaro posessāmī’’ ti.
  224. 530224,115,1176,2,15,1,124,13,So salākaggaṃ gantvā salākabhattañceva salākayāguñca gaṇhitvā dvādasa vassāni araññe vutthabhikkhu pārājikappatto viya ahosi.
  225. 530225,115,1176,16,53,1,226,28,"So pātova sāvatthiyaṃ pavisitvā‘‘ kiṃ nu kho paṭhamaṃ yāguṃ gaṇhissāmi, udāhu mātāpitaro passissāmī’’ ti cintetvā‘‘ kapaṇānaṃ mātāpitūnaṃ santikaṃ tucchahatthena gantuṃ ayuttan’’ ti cintetvā yāguṃ gahetvā etesaṃ porāṇakagehadvāraṃ gato. "
  226. 530226,115,1176,54,60,1,66,6,Mātāpitaropissa yāgubhikkhaṃ caritvā parabhittiṃ nissāya viharanti.
  227. 530227,115,1176,61,71,1,82,10,So upagantvā nisinnake disvā uppannasoko assupuṇṇehi nettehi tesaṃ avidūre aṭṭhāsi.
  228. 530228,115,1176,72,77,1,28,5,Te taṃ disvāpi na sañjāniṃsu.
  229. 530229,115,1176,78,102,1,108,14,"Atha mātā‘‘ bhikkhatthāya ṭhito bhavissatī’’ ti saññāya‘‘ bhante, tumhākaṃ dātabbayuttakaṃ natthi, aticchathā’’ ti āha. "
  230. 530230,115,1176,103,115,1,84,11,So tassā kathaṃ sutvā hadayapūraṃ sokaṃ gahetvā assupuṇṇehi nettehi tattheva aṭṭhāsi.
  231. 530231,115,1176,116,126,1,57,6,Dutiyampi tatiyampi‘‘ aticchathā’’ ti vuccamānopi aṭṭhāsiyeva.
  232. 530232,115,1176,127,131,1,24,4,Athassa pitā mātaraṃ āha–
  233. 530233,115,1176,132,148,1,43,9,"‘‘ gaccha, bhadde, jānāhi, putto nu kho no eso’’ ti. "
  234. 530234,115,1176,149,165,1,114,14,"Sā uṭṭhāya upagantvā olokentī sañjānitvā pādamūle patitvā paridevi, pitāpissa tatheva akāsi, mahantaṃ kāruññaṃ ahosi. "
  235. 530235,115,1177,2,10,1,70,8,Sopi mātāpitaro disvā sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkonto assūni pavattesi.
  236. 530236,115,1177,11,51,1,263,33,"So sokaṃ adhivāsetvā‘‘ ammatātā, mā cintayittha, ahaṃ vo posessāmī’’ ti mātāpitaro assāsetvā yāguṃ pāyetvā ekamante nisīdāpetvā puna bhikkhaṃ āharitvā te bhojetvā attano atthāya bhikkhaṃ pariyesitvā tesaṃ santikaṃ gantvā puna bhattenāpucchitvā pacchā sayaṃ paribhuñjati. "
  237. 530237,115,1177,52,59,1,54,7,So tato paṭṭhāya iminā niyāmena mātāpitaro paṭijaggati.
  238. 530238,115,1177,60,82,1,171,20,"Attanā laddhāni pakkhikabhattādīni tesaṃyeva datvā sayaṃ piṇḍāya caritvā labhamāno bhuñjati, alabhamāno na bhuñjati, vassāvāsikampi aññampi yaṃ kiñci labhitvā tesaṃyeva deti. "
  239. 530239,115,1177,83,92,1,80,9,Tehi paribhuttaṃ jiṇṇapilotikaṃ gahetvā aggaḷaṃ datvā rajitvā sayaṃ paribhuñjati.
  240. 530240,115,1177,93,98,1,57,5,Bhikkhalabhanadivasehi panassa alabhanadivasā bahū ahesuṃ.
  241. 530241,115,1177,99,103,1,40,4,Athassa nivāsanapārupanaṃ atilūkhaṃ hoti.
  242. 530242,115,1178,2,12,1,97,9,Iti so mātāpitaro paṭijaggantoyeva aparabhāge kiso uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto ahosi.
  243. 530243,115,1178,13,41,1,167,21,"Atha naṃ sandiṭṭhasambhattā bhikkhū pucchiṃsu‘‘ āvuso, pubbe tava sarīravaṇṇo sobhati, idāni pana kiso uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto, byādhi te nu kho uppanno’’ ti. "
  244. 530244,115,1178,42,63,1,79,14,"So‘‘ natthi me, āvuso, byādhi, apica pana palibodho me atthī’’ ti taṃ pavattiṃ ārocesi. "
  245. 530245,115,1178,64,90,1,139,20,"Atha naṃ te bhikkhū āhaṃsu‘‘ āvuso, bhagavā saddhādeyyaṃ vinipātetuṃ na deti, tvaṃ pana saddhādeyyaṃ gahetvā gihīnaṃ dadamāno ayuttaṃ karosī’’ ti. "
  246. 530246,115,1178,91,97,1,35,6,So tesaṃ kathaṃ sutvā lajjito olīyi.
  247. 530247,115,1178,98,120,1,132,17,"Te ettakenapi asantuṭṭhā bhagavato santikaṃ gantvā‘‘ bhante, asuko nāma bhikkhu saddhādeyyaṃ vinipātetvā gihī posetī’’ ti satthu ārocesuṃ. "
  248. 530248,115,1178,121,168,1,227,32,"Satthā taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu saddhādeyyaṃ gahetvā gihī posesī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte taṃ kiriyaṃ vaṇṇetukāmo attano ca pubbacariyaṃ pakāsetukāmo‘‘ bhikkhu, gihī posento ke posesī’’ ti pucchi."
  249. 530249,115,1178,169,211,1,189,27,"‘‘ Mātāpitaro me, bhante’’ ti vutte satthā tassa ussāhaṃ janetuṃ‘‘ sādhu sādhu, bhikkhū’’ ti tikkhattuṃ sādhukāraṃ datvā‘‘ tvaṃ mama gatamagge ṭhito, ahampi pubbacariyaṃ caranto mātāpitaro posesin’’ ti āha. "
  250. 530250,115,1178,212,215,1,20,3,So assāsaṃ paṭilabhi.
  251. 530251,115,1178,216,225,1,75,9,Satthā tāya pubbacariyāya āvikaraṇatthaṃ tehi bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari.
  252. 530252,115,1179,2,14,1,94,11,"Atīte bārāṇasinagarato avidūre nadiyā orimatīre eko nesādagāmo ahosi, pārimatīre eko nesādagāmo. "
  253. 530253,115,1179,15,21,1,45,6,Ekekasmiṃ gāme pañca pañca kulasatāni vasanti.
  254. 530254,115,1179,22,28,1,49,6,Dvīsupi gāmesu dve nesādajeṭṭhakā sahāyakā ahesuṃ.
  255. 530255,115,1179,29,51,1,118,16,"Te daharakāleyeva katikavattaṃ kariṃsu‘‘ sace amhesu ekassa dhītā hoti, ekassa putto hoti, tesaṃ āvāhavivāhaṃ karissāmā’’ ti. "
  256. 530256,115,1179,52,71,1,115,13,"Atha orimatīre gāmajeṭṭhakassa gehe putto jāyi, jātakkhaṇeyeva dukūlena paṭiggahitattā‘‘ dukūlo’’ tvevassa nāmaṃ kariṃsu. "
  257. 530257,115,1179,72,88,1,71,11,"Itarassa gehe dhītā jāyi, tassā paratīre jātattā‘‘ pārikā’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  258. 530258,115,1179,89,95,1,47,6,Te ubhopi abhirūpā pāsādikā ahesuṃ suvaṇṇavaṇṇā.
  259. 530259,115,1179,96,103,1,48,7,Te nesādakule jātāpi pāṇātipātaṃ nāma na kariṃsu.
  260. 530260,115,1180,2,17,1,95,10,"Aparabhāge soḷasavassuddesikaṃ dukūlakumāraṃ mātāpitaro āhaṃsu‘‘ putta, kumārikaṃ te ānayissāmā’’ ti. "
  261. 530261,115,1180,18,44,1,156,21,"So pana brahmalokato āgato suddhasatto ubho kaṇṇe pidhāya‘‘ na me gharāvāsenattho ammatātā, mā evarūpaṃ avacutthā’’ ti vatvā yāvatatiyaṃ vuccamānopi na icchiyeva. "
  262. 530262,115,1180,45,72,1,140,20,"Pārikāpi mātāpitūhi‘‘ amma, amhākaṃ sahāyakassa putto atthi, so abhirūpo suvaṇṇavaṇṇo, tassa taṃ dassāmā’’ ti vuttā tatheva vatvā ubho kaṇṇe pidahi. "
  263. 530263,115,1180,73,79,1,43,6,Sāpi brāhmalokato āgatā gharāvāsaṃ na icchi.
  264. 530264,115,1180,80,105,1,145,18,"Dukūlakumāro pana tassā rahassena sāsanaṃ pahiṇi‘‘ sace pārike methunadhammena atthikā, aññassa gehaṃ gacchatu, mayhaṃ methunadhamme chando natthī’’ ti. "
  265. 530265,115,1180,106,111,1,33,5,Sāpi tassa tatheva sāsanaṃ pesesi.
  266. 530266,115,1181,2,9,1,61,6,Atha mātāpitaro tesaṃ anicchamānānaññeva āvāhavivāhaṃ kariṃsu.
  267. 530267,115,1181,10,19,1,73,9,Te ubhopi kilesasamuddaṃ anotaritvā dve mahābrahmāno viya ekatova vasiṃsu.
  268. 530268,115,1181,20,33,1,83,12,"Dukūlakumāro pana macchaṃ vā migaṃ vā na māreti, antamaso āhaṭamaṃsampi na vikkiṇāti. "
  269. 530269,115,1181,34,60,1,136,19,"Atha naṃ mātāpitaro vadiṃsu‘‘ tāta, tvaṃ nesādakule nibbattitvāpi neva gharāvāsaṃ icchasi, na pāṇavadhaṃ karosi, kiṃ nāma kammaṃ karissasī’’ ti?"
  270. 530270,115,1181,61,72,1,51,6,"‘‘ Ammatātā, tumhesu anujānantesu mayaṃ pabbajissāmā’’ ti. "
  271. 530271,115,1181,73,87,1,62,10,Taṃ sutvā mātāpitaro‘‘ tena hi pabbajathā’’ ti dve jane anujāniṃsu.
  272. 530272,115,1181,88,115,1,231,26,"Te tuṭṭhahaṭṭhā mātāpitaro vanditvā gāmato nikkhamitvā anupubbena gaṅgātīrena himavantaṃ pavisitvā yasmiṃ ṭhāne migasammatā nāma nadī himavantato otaritvā gaṅgaṃ pattā, taṃ ṭhānaṃ gantvā gaṅgaṃ pahāya migasammatābhimukhā abhiruhiṃsu. "
  273. 530273,115,1182,2,8,1,48,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  274. 530274,115,1182,9,46,1,253,29,"Sakko olokento taṃ kāraṇaṃ ñatvā vissakammaṃ āmantetvā‘‘ tāta vissakamma, dve mahāpurisā gāmā nikkhamitvā himavantaṃ paviṭṭhā, tesaṃ nivāsaṭṭhānaṃ laddhuṃ vaṭṭati, migasammatānadiyā aḍḍhakosantare etesaṃ paṇṇasālañca pabbajitaparikkhāre ca māpetvā ehī’’ ti āha. "
  275. 530275,115,1182,47,77,1,165,16,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā mūgapakkhajātake( jā.2.22.1 ādayo) vuttanayeneva sabbaṃ saṃvidahitvā amanāpasadde migapakkhino palāpetvā ekapadikaṃ jaṅghamaggaṃ māpetvā sakaṭṭhānameva gato.
  276. 530276,115,1182,78,88,1,67,10,Tepi taṃ maggaṃ disvā tena maggena gantvā taṃ assamapadaṃ pāpuṇiṃsu.
  277. 530277,115,1182,89,120,1,257,27,Dukūlapaṇḍito paṇṇasālaṃ pavisitvā pabbajitaparikkhāre disvā‘‘ sakkena mayhaṃ dinnā’’ ti sakkadattiyabhāvaṃ ñatvā sāṭakaṃ omuñcitvā rattavākacīraṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ajinacammaṃ aṃse katvā jaṭāmaṇḍalaṃ bandhitvā isivesaṃ gahetvā pārikāyapi pabbajjaṃ adāsi.
  278. 530278,115,1182,121,126,1,47,5,Ubhopi kāmāvacaramettaṃ bhāvetvā tattha vasiṃsu.
  279. 530279,115,1182,127,139,1,104,11,"Tesaṃ mettānubhāvena sabbepi migapakkhino aññamaññaṃ mettacittameva paṭilabhiṃsu, na koci kañci viheṭhesi. "
  280. 530280,115,1182,140,152,1,94,10,"Pārikā tato paṭṭhāya pānīyaṃ paribhojanīyaṃ āharati, assamapadaṃ sammajjati, sabbakiccāni karoti. "
  281. 530281,115,1182,153,166,1,123,13,Ubhopi phalāphalāni āharitvā paribhuñjitvā attano attano paṇṇasālaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ karontā tattha vāsaṃ kappayiṃsu.
  282. 530282,115,1183,2,7,1,32,4,Sakko tesaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchati.
  283. 530283,115,1183,8,28,1,141,15,So ekadivasaṃ anuolokento‘‘ imesaṃ cakkhūni parihāyissantī’’ ti antarāyaṃ disvā dukūlapaṇḍitaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā evamāha–
  284. 530284,115,1183,29,47,1,99,11,"‘‘ bhante, tumhākaṃ antarāyo paññāyati, paṭijagganakaṃ puttaṃ laddhuṃ vaṭṭati, lokadhammaṃ paṭisevathā’’ ti. "
  285. 530285,115,1183,48,52,1,26,4,Atha naṃ dukūlapaṇḍito āha–
  286. 530286,115,1183,53,81,1,187,21,"‘‘ sakka, kinnāmetaṃ kathesi, mayaṃ agāramajjhe vasantāpi etaṃ lokadhammaṃ puḷavakagūtharāsiṃ viya jigucchimhā, idāni pana araññaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā kathaṃ evarūpaṃ karissāmā’’ ti. "
  287. 530287,115,1183,82,86,1,18,4,Atha sakko taṃ āha–
  288. 530288,115,1183,87,105,1,89,12,"‘‘ bhante, sace evaṃ na karotha, pārikāya tāpasiyā utunikāle nābhiṃ hatthena parāmaseyyāthā’’ ti. "
  289. 530289,115,1183,106,116,1,45,6,Dukūlapaṇḍito‘‘ idaṃ sakkā kātun’’ ti sampaṭicchi.
  290. 530290,115,1183,117,122,1,38,5,Sakko taṃ vanditvā sakaṭṭhānameva gato.
  291. 530291,115,1184,2,12,1,87,10,Dukūlapaṇḍitopi taṃ kāraṇaṃ pārikāya ācikkhitvā assā utunikāle nābhiṃ hatthena parāmasi.
  292. 530292,115,1184,13,22,1,68,8,Tadā bodhisatto devalokato cavitvā tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  293. 530293,115,1184,23,38,1,85,10,"Sā dasamāsaccayena suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi, tenevassa‘‘ suvaṇṇasāmo’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  294. 530294,115,1184,39,47,1,83,8,Pārikāya phalāphalatthāya vanaṃ gatakāle pabbatantare kinnariyo dhātikiccaṃ kariṃsu.
  295. 530295,115,1184,48,57,1,91,9,Te ubhopi bodhisattaṃ nhāpetvā paṇṇasālāyaṃ nipajjāpetvā phalāphalatthāya araññaṃ gacchanti.
  296. 530296,115,1184,58,79,1,207,21,Tasmiṃ khaṇe kinnarā kumāraṃ gahetvā girikandarādīsu nhāpetvā pabbatamatthakaṃ āruyha nānāpupphehi alaṅkaritvā haritālamanosilādīni silāyaṃ ghaṃsitvā nalāṭe tilake katvā puna ānetvā paṇṇasālāyaṃ nipajjāpesuṃ.
  297. 530297,115,1184,80,85,1,38,5,Pārikāpi āgantvā puttaṃ thaññaṃ pāyesi.
  298. 530298,115,1184,86,98,1,145,12,Taṃ aparabhāge vaḍḍhitvā soḷasavassuddesikampi anurakkhantā mātāpitaro paṇṇasālāyaṃ nisīdāpetvā sayameva vanamūlaphalāphalatthāya vanaṃ gacchanti.
  299. 530299,115,1184,99,115,1,101,12,Mahāsatto‘‘ mama mātāpitūnaṃ kadāci kocideva antarāyo bhaveyyā’’ ti cintetvā tesaṃ gatamaggaṃ sallakkhesi.
  300. 530300,115,1185,2,12,1,112,10,Athekadivasaṃ tesaṃ vanamūlaphalāphalaṃ ādāya sāyanhasamaye nivattantānaṃ assamapadato avidūre mahāmegho uṭṭhahi.
  301. 530301,115,1185,13,19,1,54,6,Te ekaṃ rukkhamūlaṃ pavisitvā vammikamatthake aṭṭhaṃsu.
  302. 530302,115,1185,20,25,1,33,5,Tassa ca abbhantare āsīviso atthi.
  303. 530303,115,1185,26,35,1,72,8,Tesaṃ sarīrato sedagandhamissakaṃ udakaṃ otaritvā tassa nāsāpuṭaṃ pāvisi.
  304. 530304,115,1185,36,40,1,30,4,So kujjhitvā nāsāvātena pahari.
  305. 530305,115,1185,41,47,1,40,6,Dvepi andhā hutvā aññamaññaṃ na passiṃsu.
  306. 530306,115,1185,48,66,1,90,13,"Dukūlapaṇḍito pārikaṃ āmantetvā‘‘ pārike mama cakkhūni parihīnāni, ahaṃ taṃ na passāmī’’ ti āha. "
  307. 530307,115,1185,67,70,1,16,3,Sāpi tatheva āha.
  308. 530308,115,1185,71,85,1,68,10,Te‘‘ natthi no idāni jīvitan’’ ti maggaṃ apassantā paridevamānā aṭṭhaṃsu.
  309. 530309,115,1185,86,95,1,29,5,‘‘ Kiṃ pana tesaṃ pubbakamman’’ ti?
  310. 530310,115,1185,96,101,1,30,5,Te kira pubbe vejjakule ahesuṃ.
  311. 530311,115,1185,102,110,1,64,8,Atha so vejjo ekassa mahādhanassa purisassa akkhirogaṃ paṭijaggi.
  312. 530312,115,1185,111,117,1,30,6,So tassa kiñci dhanaṃ na adāsi.
  313. 530313,115,1185,118,148,1,146,22,"Atha vejjo kujjhitvā attano gehaṃ gantvā bhariyāya ārocetvā‘‘ bhadde, ahaṃ tassa akkhirogaṃ paṭijaggāmi, idāni mayhaṃ dhanaṃ na deti, kiṃ karomā’’ ti āha . "
  314. 530314,115,1185,149,169,1,100,15,"Sāpi kujjhitvā‘‘ na no tassa santakenattho, bhesajjaṃ tassa ekayogaṃ datvā akkhīni kāṇāni karohī’’ ti āha. "
  315. 530315,115,1185,170,183,1,60,9,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tassa santikaṃ gantvā tathā akāsi.
  316. 530316,115,1185,184,188,1,25,4,So nacirasseva andho hoti.
  317. 530317,115,1185,189,196,1,55,7,Tesaṃ ubhinnampi iminā kammena cakkhūni andhāni jāyiṃsu.
  318. 530318,115,1186,2,30,1,160,21,"Atha mahāsatto‘‘ mama mātāpitaro aññesu divasesu imāya velāya āgacchanti, idāni tesaṃ pavattiṃ na jānāmi, paṭimaggaṃ gamissāmī’’ ti cintetvā maggaṃ gantvā saddamakāsi. "
  319. 530319,115,1186,31,53,1,118,16,"Te tassa saddaṃ sañjānitvā paṭisaddaṃ karitvā puttasinehena‘‘ tāta suvaṇṇasāma, idha paripantho atthi, mā āgamī’’ ti vadiṃsu. "
  320. 530320,115,1186,54,71,1,84,13,Atha nesaṃ‘‘ tena hi imaṃ laṭṭhikoṭiṃ gahetvā mama santikaṃ ethā’’ ti dīghalaṭṭhiṃ adāsi.
  321. 530321,115,1186,72,78,1,46,6,Te laṭṭhikoṭiṃ gahetvā tassa santikaṃ āgamiṃsu.
  322. 530322,115,1186,79,92,1,54,9,Atha ne‘‘ kena kāraṇena vo cakkhūni vinaṭṭhānī’’ ti pucchi.
  323. 530323,115,1186,93,114,1,106,15,"Atha naṃ mātāpitaro āhaṃsu‘‘ tāta, mayaṃ deve vassante idha rukkhamūle vammikamatthake ṭhitā, tena kāraṇenā’’ ti. "
  324. 530324,115,1186,115,134,1,112,14,"So mātāpitūnaṃ kathaṃ sutvāva aññāsi‘‘ tattha āsīvisena bhavitabbaṃ, tena kuddhena nāsāvāto vissaṭṭho bhavissatī’’ ti. "
  325. 530325,115,1186,135,142,1,37,7,So mātāpitaro disvā rodi ceva hasi ca.
  326. 530326,115,1186,143,160,1,57,11,"Atha naṃ te pucchiṃsu‘‘ kasmā, tāta, rodasi ceva hasasi cā’’ ti? "
  327. 530327,115,1186,161,184,1,105,13,"Ammatātā,‘‘ tumhākaṃ daharakāleyeva evaṃ cakkhūni vinaṭṭhānī’’ ti rodiṃ,‘‘ idāni paṭijaggituṃ labhissāmī’’ ti hasiṃ. "
  328. 530328,115,1186,185,194,1,54,7,"Ammatātā, tumhe mā cintayittha, ahaṃ vo paṭijaggissāmīti. "
  329. 530329,115,1187,2,60,1,554,54,"So mātāpitaro assāsetvā assamapadaṃ ānetvā tesaṃ rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu caṅkame paṇṇasālāyaṃ vaccaṭṭhāne passāvaṭṭhāne cāti sabbaṭṭhānesu rajjuke bandhi, tato paṭṭhāya te assamapade ṭhapetvā sayaṃ vanamūlaphalādīni āharitvā paṇṇasālāyaṃ ṭhapetvā pātova tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ sammajjitvā mātāpitaro vanditvā ghaṭaṃ ādāya migasammatānadiṃ gantvā pānīyaparibhojanīyaṃ āharitvā upaṭṭhāpeti, dantakaṭṭhamukhodakādīni datvā madhuraphalāphalaṃ deti, tehi bhuñjitvā mukhe vikkhālite sayaṃ khāditvā mātāpitaro vanditvā migagaṇaparivuto phalāphalatthāya araññaṃ pāvisi. "
  330. 530330,115,1187,61,91,1,282,30,Pabbatapāde kinnaraparivāro phalāphalaṃ gahetvā sāyanhasamaye āgantvā ghaṭena udakaṃ āharitvā uṇhodakena tesaṃ yathāruci nhāpanaṃ pādadhovanaṃ vā katvā aṅgārakapallaṃ upanetvā hatthapāde sedetvā tesaṃ nisinnānaṃ phalāphalaṃ datvā khādāpetvā pariyosāne sayaṃ khāditvā sesakaṃ ṭhapesi.
  331. 530331,115,1187,92,96,1,37,4,Iminā niyāmeneva mātāpitaro paṭijaggi.
  332. 530332,115,1188,2,10,1,60,8,Tasmiṃ samaye bārāṇasiyaṃ pīḷiyakkho nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  333. 530333,115,1188,11,44,1,305,31,So migamaṃsalobhena mātaraṃ rajjaṃ paṭicchāpetvā sannaddhapañcāvudho himavantaṃ pavisitvā mige vadhitvā maṃsaṃ khādanto migasammatānadiṃ patvā anupubbena sāmassa pānīyaggahaṇatitthaṃ sampatto migapadavalañjaṃ disvā maṇivaṇṇāhi sākhāhi koṭṭhakaṃ katvā dhanuṃ ādāya visapītaṃ saraṃ sannahitvā nilīnova acchi.
  334. 530334,115,1188,45,75,1,238,26,Mahāsattopi sāyanhasamaye phalāphalaṃ āharitvā assamapade ṭhapetvā mātāpitaro vanditvā‘‘ pānīyaṃ āharissāmī’’ ti ghaṭaṃ gahetvā migagaṇaparivuto dvepi mige ekato katvā tesaṃ piṭṭhiyaṃ pānīyaghaṭaṃ ṭhapetvā hatthena gahetvā nadītitthaṃ agamāsi.
  335. 530335,115,1188,76,108,1,187,28,"Rājā koṭṭhake ṭhitova taṃ tathā āgacchantaṃ disvā‘‘ mayā ettakaṃ kālaṃ evaṃ vicarantenapi manusso nāma na diṭṭhapubbo, devo nu kho esa nāgo nu kho, sace panāhaṃ etaṃ upasaṅkamitvā pucchissāmi. "
  336. 530336,115,1188,109,115,1,37,5,"Devo ce bhavissati, ākāsaṃ uppatissati. "
  337. 530337,115,1188,116,121,1,28,4,"Nāgo ce, bhūmiyaṃ pavisissati. "
  338. 530338,115,1188,122,131,1,71,8,"Na kho panāhaṃ sabbakālaṃ himavanteyeva vicarissāmi, bārāṇasiṃ gamissāmi. "
  339. 530339,115,1188,132,150,1,97,14,"Tatra maṃ pucchissanti‘ api nu kho te, mahārāja, himavante vasantena kiñci achariyaṃ diṭṭhapubban’ ti? "
  340. 530340,115,1188,151,160,1,49,7,Tatrāhaṃ‘ evarūpo me satto diṭṭhapubbo’ ti vakkhāmi.
  341. 530341,115,1188,161,190,1,126,20,"‘ Ko nāmeso’ ti vutte sace‘ na jānāmī’ ti vakkhāmi , atha garahissanti maṃ, tasmā etaṃ vijjhitvā dubbalaṃ katvā pucchissāmī’’ ti cintesi. "
  342. 530342,115,1189,2,31,1,276,29,Atha tesu migesu paṭhamameva otaritvā pānīyaṃ pivitvā uttiṇṇesu bodhisatto uggahitavatto mahāthero viya saṇikaṃ otaritvā passaddhadaratho paccuttaritvā rattavākacīraṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ajinacammaṃ aṃse katvā pānīyaghaṭaṃ ukkhipitvā udakaṃ puñchitvā vāmaaṃsakūṭe ṭhapesi.
  343. 530343,115,1189,32,53,1,127,16,"Tasmiṃ kāle‘‘ idāni vijjhituṃ samayo’’ ti rājā visapītaṃ saraṃ ukkhipitvā mahāsattaṃ dakkhiṇapasse vijjhi, saro vāmapassena nikkhami. "
  344. 530344,115,1189,54,60,1,49,6,Tassa viddhabhāvaṃ ñatvā migagaṇā bhītā palāyiṃsu.
  345. 530345,115,1189,61,115,1,444,48,"Suvaṇṇasāmapaṇḍito pana viddhopi pānīyaghaṭaṃ yathā vā tathā vā anavasumbhitvā satiṃ paccupaṭṭhāpetvā saṇikaṃ otāretvā vālukaṃ viyūhitvā ṭhapetvā disaṃ vavatthapetvā mātāpitūnaṃ vasanaṭṭhānadisābhāgena sīsaṃ katvā rajatapaṭṭavaṇṇāya vālukāya suvaṇṇapaṭimā viya nipajjitvā satiṃ paccupaṭṭhāpetvā‘‘ imasmiṃ himavantappadese mama verī nāma natthi, mayhaṃ mātāpitūnañca verī nāma natthī’’ ti mukhena lohitaṃ chaḍḍetvā rājānaṃ adisvāva paṭhamaṃ gāthamāha– "
  346. 530346,115,1190,2,4,1,0,0,296.
  347. 530347,115,1191,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ko nu maṃ usunā vijjhi, pamattaṃ udahārakaṃ; "
  348. 530348,115,1192,2,13,1,49,8,"Khattiyo brāhmaṇo vesso, ko maṃ viddhā nilīyasī’’ ti. "
  349. 530349,115,1193,2,8,1,50,5,Tattha pamattan ti mettābhāvanāya anupaṭṭhitasatiṃ.
  350. 530350,115,1193,9,18,1,59,9,Idañhi so sandhāya tasmiṃ khaṇe attānaṃ pamattaṃ nāma akāsi.
  351. 530351,115,1193,19,22,1,18,2,{Viddhā}ti vijjhitvā.
  352. 530352,115,1194,2,12,1,93,10,Evañca pana vatvā puna attano sarīramaṃsassa abhakkhasammatabhāvaṃ dassetuṃ dutiyaṃ gāthamāha–
  353. 530353,115,1195,2,4,1,0,0,297.
  354. 530354,115,1196,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Na me maṃsāni khajjāni, cammenattho na vijjati; "
  355. 530355,115,1197,2,13,1,48,8,"Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññathā’’ ti. "
  356. 530356,115,1198,2,8,1,52,6,Dutiyagāthaṃ vatvā tameva nāmādivasena pucchanto āha–
  357. 530357,115,1199,2,4,1,0,0,298.
  358. 530358,115,1200,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ; "
  359. 530359,115,1201,2,14,1,50,9,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasī’’ ti. "
  360. 530360,115,1202,2,14,1,82,10,Tattha {amaññathā}ti ayaṃ puriso kena kāraṇena maṃ vijjhitabbanti amaññitthāti attho.
  361. 530361,115,1203,2,7,1,29,5,Evañca pana vatvā tuṇhī ahosi.
  362. 530362,115,1203,8,45,1,232,31,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ mayā visapītena sallena vijjhitvā pātitopi neva maṃ akkosati na paribhāsati, mama hadayaṃ sambāhanto viya piyavacanena samudācarati, gacchissāmissa santikan’’ ti cintetvā gantvā tassa santike ṭhitova dve gāthā abhāsi– "
  363. 530363,115,1204,2,4,1,0,0,299.
  364. 530364,115,1205,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū; "
  365. 530365,115,1206,2,8,1,43,5,"Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ. "
  366. 530366,115,1207,2,4,1,0,0,300.
  367. 530367,115,1208,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; "
  368. 530368,115,1209,2,12,1,41,7,"Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanan’’ ti. "
  369. 530369,115,1210,2,25,1,141,19,"Tattha {rājāhamasmī}ti evaṃ kirassa vitakko ahosi‘‘ devāpi nāgāpi manussabhāsāya kathentiyeva, ahametaṃ devoti vā nāgoti vā manussoti vā na jānāmi. "
  370. 530370,115,1210,26,45,1,70,12,"Sace kujjheyya, nāseyya maṃ,‘ rājā’ ti vutte pana abhāyanto nāma natthī’’ ti. "
  371. 530371,115,1210,46,58,1,61,8,Tasmā attano rājabhāvaṃ jānāpetuṃ paṭhamaṃ‘‘ rājāhamasmī’’ ti āha.
  372. 530372,115,1210,59,62,1,24,2,{Lobhā}ti migamaṃsalobhena.
  373. 530373,115,1210,63,67,1,25,4,Migamesan ti migaṃ esanto.
  374. 530374,115,1210,68,72,1,24,4,Carāmahan ti carāmi ahaṃ.
  375. 530375,115,1210,73,81,1,51,7,Dutiyaṃ gāthaṃ pana attano balaṃ dīpetukāmo evamāha.
  376. 530376,115,1210,82,86,1,28,3,Tattha {issatthe}ti dhanusippe.
  377. 530377,115,1210,87,94,1,76,6,{Daḷhadhammo}ti daḷhadhanuṃ sahassatthāmadhanuṃ oropetuñca āropetuñca samattho.
  378. 530378,115,1211,2,11,1,61,9,Iti rājā attano balaṃ vaṇṇetvā tassa nāmagottaṃ pucchanto āha–
  379. 530379,115,1212,2,4,1,0,0,301.
  380. 530380,115,1213,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ; "
  381. 530381,115,1214,2,11,1,41,6,"Pituno attano cāpi, nāmagottaṃ pavedayā’’ ti. "
  382. 530382,115,1215,2,6,1,25,3,Tattha {pavedayā}ti kathaya.
  383. 530383,115,1216,2,28,1,156,17,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sacāhaṃ‘ devanāgakinnarakhattiyādīsu aññatarohamasmī’ ti katheyyaṃ, saddaheyyeva esa, saccameva panassa kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā evamāha– "
  384. 530384,115,1217,2,4,1,0,0,302.
  385. 530385,115,1218,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nesādaputto bhaddante, sāmo iti maṃ ñātayo; "
  386. 530386,115,1219,2,8,1,42,5,"Āmantayiṃsu jīvantaṃ, svajjevāhaṃ gato saye. "
  387. 530387,115,1220,2,4,1,0,0,303.
  388. 530388,115,1221,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Viddhosmi puthusallena, savisena yathā migo; "
  389. 530389,115,1222,2,9,1,40,6,"Sakamhi lohite rāja, passa semi paripluto. "
  390. 530390,115,1223,2,4,1,0,0,304.
  391. 530391,115,1224,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Paṭivāmagataṃ sallaṃ, passa dhimhāmi lohitaṃ; "
  392. 530392,115,1225,2,9,1,43,6,"Āturo tyānupucchāmi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasi. "
  393. 530393,115,1226,2,4,1,0,0,305.
  394. 530394,115,1227,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate; "
  395. 530395,115,1228,2,13,1,48,8,"Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññathā’’ ti. "
  396. 530396,115,1229,2,21,1,83,14,"Tattha jīvantan ti maṃ ito pubbe jīvamānaṃ‘‘ ehi sāma, yāhi sāmā’’ ti ñātayo āmantayiṃsu. "
  397. 530397,115,1229,22,36,1,79,11,"Svajjevāhaṃ {gato}ti so ahaṃ ajja evaṃ gato maraṇamukhe sampatto, paviṭṭhoti attho . "
  398. 530398,115,1229,37,40,1,13,2,{Saye}ti sayāmi.
  399. 530399,115,1229,41,44,1,19,2,{Paripluto}ti nimuggo.
  400. 530400,115,1229,45,52,1,71,7,Paṭivāmagatan ti dakkhiṇapassena pavisitvā vāmapassena niggatanti attho.
  401. 530401,115,1229,53,57,1,19,3,{Passā}ti olokehi maṃ.
  402. 530402,115,1229,58,71,1,98,11,"{Dhimhāmī}ti niṭṭhubhāmi, idaṃ so satiṃ paccupaṭṭhāpetvā avikampamānova lohitaṃ mukhena chaḍḍetvā āha. "
  403. 530403,115,1229,72,82,1,61,8,Āturo tyānupucchāmī’’ ti bāḷhagilāno hutvā ahaṃ taṃ anupucchāmi.
  404. 530404,115,1229,83,89,1,43,5,{Nilīyasī}ti etasmiṃ vanagumbe nilīno acchasi.
  405. 530405,115,1229,90,92,1,25,2,Viddheyyanti vijjhitabbaṃ.
  406. 530406,115,1229,93,96,1,22,2,{Amaññathā}ti amaññittha.
  407. 530407,115,1230,2,11,1,72,9,Rājā tassa vacanaṃ sutvā yathābhūtaṃ anācikkhitvā musāvādaṃ kathento āha–
  408. 530408,115,1231,2,4,1,0,0,306.
  409. 530409,115,1232,2,10,1,35,6,"‘ ‘ Migo upaṭṭhito āsi, āgato usupātanaṃ; "
  410. 530410,115,1233,2,13,1,44,8,"Taṃ disvā ubbijī sāma, tena kodho mamāvisī’’ ti. "
  411. 530411,115,1234,2,6,1,26,3,Tattha {āvisī}ti ajjhotthari.
  412. 530412,115,1234,7,13,1,39,6,Tena kāraṇena me kodho uppannoti dīpeti.
  413. 530413,115,1235,2,26,1,104,16,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ kiṃ vadesi, mahārāja, imasmiṃ himavante maṃ disvā palāyanamigo nāma natthī’’ ti vatvā āha– "
  414. 530414,115,1236,2,4,1,0,0,307.
  415. 530415,115,1237,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ; "
  416. 530416,115,1238,2,9,1,39,6,"Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi. "
  417. 530417,115,1239,2,4,1,0,0,308.
  418. 530418,115,1240,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yato nidhiṃ parihariṃ, yato pattosmi yobbanaṃ; "
  419. 530419,115,1241,2,9,1,39,6,"Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi. "
  420. 530420,115,1242,2,4,1,0,0,309.
  421. 530421,115,1243,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Bhīrū kimpurisā rāja, pabbate gandhamādane; "
  422. 530422,115,1244,2,8,1,40,5,"Sammodamānā gacchāma, pabbatāni vanāni ca. "
  423. 530423,115,1245,2,4,1,0,0,310.
  424. 530424,115,1246,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi; "
  425. 530425,115,1247,2,13,1,44,8,"Atha kena nu vaṇṇena, utrāsanti migā maman’’ ti. "
  426. 530426,115,1248,2,36,1,185,29,"Tattha na maṃ {migā}ti bho mahārāja, yato kālato paṭṭhāya ahaṃ attānaṃ sarāmi, yato kālato paṭṭhāya ahaṃ viññubhāvaṃ patto asmi bhavāmi, tato kālato paṭṭhāya maṃ disvā migā nāma na uttasanti. "
  427. 530427,115,1248,37,40,1,23,2,{Sāpadānipī}ti vāḷamigāpi.
  428. 530428,115,1248,41,50,1,60,9,Yato nidhin ti yato kālato paṭṭhāya ahaṃ vākacīraṃ parihariṃ.
  429. 530429,115,1248,51,64,1,78,10,"Bhīrū {kimpurisā}ti mahārāja, migā tāva tiṭṭhantu, kimpurisā nāma atibhīrukā honti. "
  430. 530430,115,1248,65,82,1,115,15,"Ye imasmiṃ gandhamādanapabbate viharanti, tepi maṃ disvā na uttasanti, atha kho mayaṃ aññamaññaṃ sammodamānā gacchāma. "
  431. 530431,115,1248,83,98,1,98,14,"Utrāsanti migā maman ti mamaṃ disvā migā utrāseyyuṃ, kena kāraṇena tvaṃ maṃ saddahāpessasīti dīpeti. "
  432. 530432,115,1249,2,21,1,103,14,"Taṃ sutvā rājā‘‘ mayā imaṃ niraparādhaṃ vijjhitvā musāvādo kathito, saccameva kathayissāmī’’ ti cintetvā āha– "
  433. 530433,115,1250,2,4,1,0,0,311.
  434. 530434,115,1251,2,14,1,44,10,"‘ ‘ Na taṃ tasa migo sāma, kiṃ tāhaṃ alikaṃ bhaṇe; "
  435. 530435,115,1252,2,11,1,46,6,"Kodhalobhābhibhūtāhaṃ , usuṃ te taṃ avassajin’’ ti. "
  436. 530436,115,1253,2,16,1,60,12,"Tattha na taṃ {tasā}ti na taṃ disvā migo tasa, na bhītoti attho. "
  437. 530437,115,1253,17,29,1,73,11,Kiṃ tāhan ti kiṃ te evaṃ kalyāṇadassanassa santike ahaṃ alikaṃ bhaṇissāmi .
  438. 530438,115,1253,30,39,1,67,9,Kodhalobhābhibhūtāhan ti kodhena ca lobhena ca abhibhūto hutvā ahaṃ.
  439. 530439,115,1253,40,75,1,199,26,"So hi paṭhamameva migesu uppannena kodhena‘‘ mige vijjhissāmī’’ ti dhanuṃ āropetvā ṭhito pacchā bodhisattaṃ disvā tassa devatādīsu aññatarabhāvaṃ ajānanto‘‘ pucchissāmi nan’’ ti lobhaṃ uppādesi, tasmā evamāha. "
  440. 530440,115,1254,2,25,1,139,17,"Evañca pana vatvā‘‘ nāyaṃ suvaṇṇasāmo imasmiṃ araññe ekakova vasissati, ñātakehipissa bhavitabbaṃ, pucchissāmi nan’’ ti cintetvā itaraṃ gāthamāha– "
  441. 530441,115,1255,2,4,1,0,0,312.
  442. 530442,115,1256,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Kuto nu sāma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ;"
  443. 530443,115,1257,2,13,1,42,7,"‘ Udahāro nadiṃ gaccha’, āgato migasammatan’’ ti. "
  444. 530444,115,1258,2,7,1,32,4,Tattha {sāmā}ti mahāsattaṃ ālapati.
  445. 530445,115,1258,8,38,1,168,25,{Āgammā}ti kuto desā imaṃ vanaṃ āgamitvā‘‘ amhākaṃ udahāro udakaṃ āharituṃ nadiṃ gacchā’’ ti kassa vā pahito kena puggalena pesito hutvā tuvaṃ imaṃ migasammataṃ āgatoti attho.
  446. 530446,115,1259,2,14,1,92,11,So tassa kathaṃ sutvā mahantaṃ dukkhavedanaṃ adhivāsetvā mukhena lohitaṃ chaḍḍetvā gāthamāha–
  447. 530447,115,1260,2,4,1,0,0,313.
  448. 530448,115,1261,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Andhā mātāpitā mayhaṃ, te bharāmi brahāvane; "
  449. 530449,115,1262,2,10,1,39,5,"Tesāhaṃ udakāhāro, āgato migasammatan’’ ti. "
  450. 530450,115,1263,2,8,1,46,5,Tattha {bharāmī}ti mūlaphalādīni āharitvā posemi.
  451. 530451,115,1264,2,10,1,60,8,Evañca pana vatvā mahāsatto mātāpitaro ārabbha vilapanto āha–
  452. 530452,115,1265,2,4,1,0,0,314.
  453. 530453,115,1266,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Atthi nesaṃ usāmattaṃ, atha sāhassa jīvitaṃ; "
  454. 530454,115,1267,2,8,1,39,5,"Udakassa alābhena, maññe andhā marissare. "
  455. 530455,115,1268,2,4,1,0,0,315.
  456. 530456,115,1269,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ; "
  457. 530457,115,1270,2,11,1,45,8,"Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito. "
  458. 530458,115,1271,2,4,1,0,0,316.
  459. 530459,115,1272,2,15,1,46,10,"‘ ‘ Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ; "
  460. 530460,115,1273,2,11,1,45,8,"Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito. "
  461. 530461,115,1274,2,4,1,0,0,317.
  462. 530462,115,1275,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati; "
  463. 530463,115,1276,2,8,1,40,5,"Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati. "
  464. 530464,115,1277,2,4,1,0,0,318.
  465. 530465,115,1278,2,11,1,40,7,"‘ ‘ So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati; "
  466. 530466,115,1279,2,8,1,40,5,"Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati. "
  467. 530467,115,1280,2,4,1,0,0,319.
  468. 530468,115,1281,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Uṭṭhānapādacariyāya, pādasambāhanassa ca; "
  469. 530469,115,1282,2,7,1,40,4,"Sāma tātavilapantā, hiṇḍissanti brahāvane. "
  470. 530470,115,1283,2,4,1,0,0,320.
  471. 530471,115,1284,2,9,1,43,6,"Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mamaṃ; "
  472. 530472,115,1285,2,13,1,47,8,"Yañca andhe na passāmi, maññe hissāmi jīvitan’’ ti. "
  473. 530473,115,1286,2,6,1,33,4,Tattha usāmattan ti bhojanamattaṃ.
  474. 530474,115,1286,7,19,1,45,8,‘‘ Usā’’ ti hi bhojanassa nāmaṃ tassa ca atthitāya.
  475. 530475,115,1286,20,26,1,50,6,Sāhassa jīvitan ti chadivasamattaṃ jīvitanti attho.
  476. 530476,115,1286,27,33,1,45,5,Idaṃ āharitvā ṭhapitaṃ phalāphalaṃ sandhāyāha .
  477. 530477,115,1286,34,39,1,18,4,Atha vā {usā}ti usmā.
  478. 530478,115,1286,40,55,1,101,13,"Tenetaṃ dasseti– tesaṃ sarīre usmāmattaṃ atthi, atha mayā ābhatena phalāphalena sāhassa jīvitaṃ atthīti. "
  479. 530479,115,1286,56,60,1,32,3,{Marissare}ti marissantīti maññāmi.
  480. 530480,115,1286,61,70,1,68,7,"{Pumunā}ti purisena, evarūpañhi dukkhaṃ purisena labhitabbamevāti attho. "
  481. 530481,115,1286,71,76,1,43,4,Cirarattāya {rucchatī}ti cirarattaṃ rodissati.
  482. 530482,115,1286,77,82,1,32,4,Aḍḍharatte {vā}ti majjhimaratte vā.
  483. 530483,115,1286,83,88,1,27,4,Ratte {vā}ti pacchimaratte vā.
  484. 530484,115,1286,89,95,1,45,5,{Avasucchatī}ti kunnadī viya sussissatīti attho.
  485. 530485,115,1286,96,138,1,293,33,"{Uṭṭhānapādacariyāyā}ti mahārāja, ahaṃ rattimpi divāpi dve tayo vāre uṭṭhāya attano uṭṭhānavīriyena tesaṃ pādacariyaṃ karomi, hatthapāde sambāhāmi, idāni maṃ adisvā mamatthāya te parihīnacakkhukā‘‘ sāmatātā’’ ti vilapantā kaṇṭakehi vijjhiyamānā viya imasmiṃ vanappadese hiṇḍissanti vicarissantīti attho. "
  486. 530486,115,1286,139,151,1,139,12,Dutiyaṃ sallan ti paṭhamaviddhavisapītasallato sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena dukkhataraṃ idaṃ dutiyaṃ tesaṃ adassanasokasallaṃ.
  487. 530487,115,1287,2,63,1,378,47,"Rājā tassa vilāpaṃ sutvā‘‘ ayaṃ accantaṃ brahmacārī dhamme ṭhito mātāpitaro bharati, idāni evaṃ dukkhappattopi tesaṃyeva vilapati, evaṃ guṇasampanne nāma mayā aparādho kato, kathaṃ nu kho imaṃ samassāseyyan’’ ti cintetvā‘‘ niraye paccanakāle rajjaṃ kiṃ karissati, iminā paṭijaggitaniyāmenevassa mātāpitaro paṭijaggissāmi, imassa maraṇampi amaraṇaṃ viya bhavissatī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā āha– "
  488. 530488,115,1288,2,4,1,0,0,321.
  489. 530489,115,1289,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Mā bāḷhaṃ paridevesi, sāma kalyāṇadassana; "
  490. 530490,115,1290,2,9,1,43,6,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane. "
  491. 530491,115,1291,2,4,1,0,0,322.
  492. 530492,115,1292,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; "
  493. 530493,115,1293,2,9,1,43,6,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane. "
  494. 530494,115,1294,2,4,1,0,0,323.
  495. 530495,115,1295,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Migānaṃ vighāsamanvesaṃ, vanamūlaphalāni ca; "
  496. 530496,115,1296,2,9,1,43,6,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane. "
  497. 530497,115,1297,2,4,1,0,0,324.
  498. 530498,115,1298,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Katamaṃ taṃ vanaṃ sāma, yattha mātāpitā tava; "
  499. 530499,115,1299,2,14,1,48,9,"Ahaṃ te tathā bharissaṃ, yathā te abharī tuvan’’ ti. "
  500. 530500,115,1300,2,10,1,51,7,Tattha bharissaṃ {te}ti te tava mātāpitaro bharissāmi.
  501. 530501,115,1300,11,18,1,47,6,Migānan ti sīhādīnaṃ migānaṃ vighāsaṃ anvesanto.
  502. 530502,115,1300,19,52,1,165,23,"Idaṃ so‘‘ issatthe casmi kusaloti thūlathūle mige vadhitvā madhuramaṃsena tava mātāpitaro bharissāmī’’ ti vatvā‘‘ mā, mahārāja, amhe nissāya pāṇavadhaṃ karī’’ ti vutte evamāha. "
  503. 530503,115,1300,53,63,1,57,8,"Yathā {te}ti yathā tvaṃ te abhari, tathevāhampi bharissāmīti. "
  504. 530504,115,1301,2,22,1,94,14,"Athassa mahāsatto‘‘ sādhu, mahārāja, tena hi me mātāpitaro bharassū’’ ti vatvā maggaṃ ācikkhanto āha– "
  505. 530505,115,1302,2,4,1,0,0,325.
  506. 530506,115,1303,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Ayaṃ ekapadī rāja, yoyaṃ ussīsake mama; "
  507. 530507,115,1304,2,9,1,43,6,"Ito gantvā aḍḍhakosaṃ, tattha nesaṃ agārakaṃ; "
  508. 530508,115,1305,2,13,1,46,8,"Yattha mātāpitā mayhaṃ, te bharassu ito gato’’ ti. "
  509. 530509,115,1306,2,6,1,29,3,Tattha {ekapadī}ti ekapadamaggo.
  510. 530510,115,1306,7,13,1,37,5,{Ussīsake}ti yo esa mama matthakaṭṭhāne.
  511. 530511,115,1306,14,17,1,28,3,Aḍḍhakosan ti aḍḍhakosantare.
  512. 530512,115,1307,2,21,1,146,17,Evaṃ so tassa maggaṃ ācikkhitvā mātāpitūsu balavasinehena tathārūpaṃ vedanaṃ adhivāsetvā tesaṃ bharaṇatthāya añjaliṃ paggayha yācanto puna evamāha–
  513. 530513,115,1308,2,4,1,0,0,326.
  514. 530514,115,1309,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; "
  515. 530515,115,1310,2,9,1,43,6,"Andhā mātāpitā mayhaṃ, te bharassu brahāvane. "
  516. 530516,115,1311,2,4,1,0,0,327.
  517. 530517,115,1312,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Añjaliṃ te paggaṇhāmi, kāsirāja namatthu te; "
  518. 530518,115,1313,2,12,1,48,7,"Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanan’’ ti. "
  519. 530519,115,1314,2,37,1,247,29,"Tattha vutto {vajjāsī}ti‘‘ putto vo suvaṇṇasāmo nadītīrevisapītena sallena viddho rajatapaṭṭasadise vālukāpuline dakkhiṇapassena nipanno añjaliṃ paggayha tumhākaṃ pāde vandatī’’ ti evaṃ mahārāja, mayā vutto hutvā mātāpitūnaṃ me vandanaṃ vadeyyāsīti attho. "
  520. 530520,115,1315,2,10,1,25,4,Rājā ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  521. 530521,115,1315,11,17,1,58,6,Mahāsattopi mātāpitūnaṃ vandanaṃ pesetvā visaññitaṃ pāpuṇi.
  522. 530522,115,1315,18,22,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  523. 530523,115,1316,2,4,1,0,0,328.
  524. 530524,115,1317,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna so sāmo, yuvā kalyāṇadassano; "
  525. 530525,115,1318,2,10,1,43,5,"Mucchito visavegena, visaññī samapajjathā’’ ti. "
  526. 530526,115,1319,2,7,1,34,4,Tattha {samapajjathā}ti visaññī jāto.
  527. 530527,115,1320,2,10,1,50,8,So hi heṭṭhā ettakaṃ kathento nirassāso viya ahosi.
  528. 530528,115,1320,11,36,1,195,20,"Idāni panassa visavegena madditā bhavaṅgacittasantati hadayarūpaṃ nissāya pavatti, kathā pacchijji, mukhaṃ pihitaṃ, akkhīni nimīlitāni, hatthapādā thaddhabhāvaṃ pattā, sakalasarīraṃ lohitena makkhitaṃ. "
  529. 530529,115,1320,37,55,1,83,13,"Rājā‘‘ ayaṃ idāneva mayā saddhiṃ kathesi, kiṃ nu kho’’ ti tassa assāsapassāse upadhāresi. "
  530. 530530,115,1320,56,63,1,39,6,"Te pana niruddhā, sarīraṃ thaddhaṃ jātaṃ. "
  531. 530531,115,1320,64,84,1,113,16,So taṃ disvā‘‘ niruddho dāni sāmo’’ ti sokaṃ saddhāretuṃ asakkonto ubho hatthe matthake ṭhapetvā mahāsaddena paridevi.
  532. 530532,115,1320,85,89,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  533. 530533,115,1321,2,4,1,0,0,329.
  534. 530534,115,1322,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sa rājā paridevesi, bahuṃ kāruññasañhitaṃ; "
  535. 530535,115,1323,2,9,1,38,6,"Ajarāmarohaṃ āsiṃ, ajjetaṃ ñāmi no pure; "
  536. 530536,115,1324,2,9,1,45,6,"Sāmaṃ kālaṅkataṃ disvā, natthi maccussa nāgamo. "
  537. 530537,115,1325,2,4,1,0,0,330.
  538. 530538,115,1326,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yassu maṃ paṭimanteti, savisena samappito; "
  539. 530539,115,1327,2,11,1,43,7,"Svajja evaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsati. "
  540. 530540,115,1328,2,4,1,0,0,331.
  541. 530541,115,1329,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Nirayaṃ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṃsayo; "
  542. 530542,115,1330,2,9,1,42,6,"Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, cirarattāya kibbisaṃ. "
  543. 530543,115,1331,2,4,1,0,0,332.
  544. 530544,115,1332,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Bhavanti tassa vattāro, gāme kibbisakārako; "
  545. 530545,115,1333,2,8,1,41,5,"Araññe nimmanussamhi, ko maṃ vattumarahati. "
  546. 530546,115,1334,2,4,1,0,0,333.
  547. 530547,115,1335,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sārayanti hi kammāni, gāme saṃgaccha māṇavā; "
  548. 530548,115,1336,2,12,1,45,7,"Araññe nimmanussamhi, ko nu maṃ sārayissatī’’ ti. "
  549. 530549,115,1337,2,11,1,61,9,Tattha āsin ti ahaṃ ettakaṃ kālaṃ ajarāmaromhīti saññī ahosiṃ.
  550. 530550,115,1337,12,37,1,157,23,"Ajjetan ti ajja ahaṃ imaṃ sāmaṃ kālakataṃ disvā mamañceva aññesañca natthi maccussa nāgamoti taṃ maccussa āgamanaṃ ajja jānāmi, ito pubbe na jānāmīti vilapati. "
  551. 530551,115,1337,38,63,1,157,23,"Svajja evaṃ gate {kāle}ti yo savisena sallena samappito idāneva maṃ paṭimanteti, so ajja evaṃ gate kāle evaṃ maraṇakāle sampatte kiñci appamattakampi na bhāsati. "
  552. 530552,115,1337,64,74,1,57,9,Tadā {hī}ti tasmiṃ khaṇe sāmaṃ vijjhantena mayā pāpaṃ kataṃ.
  553. 530553,115,1337,75,84,1,79,9,Cirarattāya kibbisan ti taṃ pana cirarattaṃ vipaccanasamatthaṃ dāruṇaṃ pharusaṃ.
  554. 530554,115,1338,2,9,1,52,6,{Tassā}ti tassa evarūpaṃ pāpakammaṃ katvā vicarantassa.
  555. 530555,115,1338,10,23,1,62,8,{Vattāro}ti ninditāro bhavanti‘‘ kuhiṃ gāme kinti kibbisakārako’’ ti.
  556. 530556,115,1338,24,38,1,90,12,"Imasmiṃ pana araññe nimmanussamhi ko maṃ vattumarahati, sace hi bhaveyya, vadeyyāti vilapati. "
  557. 530557,115,1338,39,73,1,193,27,"{Sārayantī}ti gāme vā nigamādīsu vā saṃgaccha māṇavā tattha tattha bahū purisā sannipatitvā‘‘ ambho purisaghātaka, dāruṇaṃ te kammaṃ kataṃ, asukadaṇḍaṃ patto nāma tvan’’ ti evaṃ kammāni sārenti codenti. "
  558. 530558,115,1338,74,84,1,76,10,Imasmiṃ pana nimmanusse araññe maṃ ko sārayissatīti attānaṃ codento vilapati.
  559. 530559,115,1339,2,11,1,96,9,Tadā bahusundarī nāma devadhītā gandhamādanavāsinī mahāsattassa sattame attabhāve mātubhūtapubbā.
  560. 530560,115,1339,12,26,1,105,13,"Sā puttasinehena bodhisattaṃ niccaṃ āvajjeti, taṃ divasaṃ pana dibbasampattiṃ anubhavamānā na taṃ āvajjeti."
  561. 530561,115,1339,27,35,1,35,4,‘‘ Devasamāgamaṃ gatā’’ tipi vadantiyeva.
  562. 530562,115,1339,36,70,1,215,27,Sā tassa visaññibhūtakāle‘‘ kiṃ nu kho me puttassa pavattī’’ ti āvajjamānā addasa‘‘ ayaṃ pīḷiyakkho nāma rājā mama puttaṃ visapītena sallena vijjhitvā migasammatānadītīre vālukāpuline ghātetvā mahantena saddena paridevati.
  563. 530563,115,1339,71,92,1,158,18,"Sacāhaṃ na gamissāmi, mama putto suvaṇṇasāmo ettheva marissati, raññopi hadayaṃ phalissati, sāmassa mātāpitaropi nirāhārā pānīyampi alabhantā sussitvā marissanti. "
  564. 530564,115,1339,93,116,1,125,19,"Mayi pana gatāya rājā pānīyaghaṭaṃ ādāya tassa mātāpitūnaṃ santikaṃ gamissati, gantvā ca pana‘‘ putto vo mayā hato’ ti kathessati. "
  565. 530565,115,1339,117,127,1,64,9,Evañca vatvā tesaṃ vacanaṃ sutvā te puttassa santikaṃ ānayissati.
  566. 530566,115,1339,128,140,1,83,11,"Atha kho te ca ahañca saccakiriyaṃ karissāma, saccabalena sāmassa visaṃ vinassissati. "
  567. 530567,115,1339,141,170,1,187,24,"Evaṃ me putto jīvitaṃ labhissati, mātāpitaro ca cakkhūni labhissanti, rājā ca sāmassa dhammadesanaṃ sutvā nagaraṃ gantvā mahādānaṃ datvā saggaparāyaṇo bhavissati, tasmā gacchāmahaṃ tatthā’’ ti. "
  568. 530568,115,1339,171,181,1,84,10,Sā gantvā migasammatānadītīre adissamānena kāyena ākāse ṭhatvā raññā saddhiṃ kathesi.
  569. 530569,115,1339,182,186,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  570. 530570,115,1340,2,4,1,0,0,334.
  571. 530571,115,1341,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane; "
  572. 530572,115,1342,2,8,1,38,5,"Raññova anukampāya, imā gāthā abhāsatha. "
  573. 530573,115,1343,2,4,1,0,0,335.
  574. 530574,115,1344,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Āguṃ kira mahārāja, akari kammadukkaṭaṃ; "
  575. 530575,115,1345,2,8,1,35,5,"Adūsakā pitāputtā, tayo ekūsunā hatā. "
  576. 530576,115,1346,2,4,1,0,0,336.
  577. 530577,115,1347,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā te sugatī siyā; "
  578. 530578,115,1348,2,12,1,46,7,"Dhammenandhe vane posa, maññehaṃ sugatī tayā’’ ti. "
  579. 530579,115,1349,2,6,1,26,3,Tattha {raññovā}ti raññoyeva.
  580. 530580,115,1349,7,16,1,54,7,"Āguṃ {kirā}ti mahārāja, tvaṃ mahāparādhaṃ mahāpāpaṃ akari. "
  581. 530581,115,1349,17,27,1,58,9,"Dukkaṭan ti yaṃ kataṃ dukkaṭaṃ hoti, taṃ lāmakakammaṃ akari. "
  582. 530582,115,1349,28,31,1,17,2,{Adūsakā}ti niddosā.
  583. 530583,115,1349,32,45,1,64,12,{Pitāputtā}ti mātā ca pitā ca putto ca ime tayo janā ekausunā hatā.
  584. 530584,115,1349,46,53,1,59,7,Tasmiñhi hate tappaṭibaddhā tassa mātāpitaropi hatāva honti.
  585. 530585,115,1349,54,58,1,34,3,{Anusikkhāmī}ti sikkhāpemi anusāsāmi.
  586. 530586,115,1349,59,72,1,83,12,{Posā}ti sāmassa ṭhāne ṭhatvā sinehaṃ paccupaṭṭhāpetvā sāmo viya te ubho andhe posehi.
  587. 530587,115,1349,73,84,1,78,10,Maññehaṃ sugatī {tayā}ti evaṃ tayā sugatiyeva gantabbā bhavissatīti ahaṃ maññāmi.
  588. 530588,115,1350,2,65,1,404,49,"So devatāya vacanaṃ sutvā‘‘ ahaṃ kira tassa mātāpitaro posetvā saggaṃ gamissāmī’’ ti saddahitvā‘‘ kiṃ me rajjena, teyeva posessāmī’’ ti daḷhaṃ adhiṭṭhāya balavaparidevaṃ paridevanto sokaṃ tanukaṃ katvā‘‘ suvaṇṇasāmo mato bhavissatī’’ ti nānāpupphehi tassa sarīraṃ pūjetvā udakena siñcitvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditvā tena pūritaṃ udakaghaṭaṃ ādāya domanassappatto dakkhiṇadisābhimukho agamāsi. "
  589. 530589,115,1350,66,70,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  590. 530590,115,1351,2,4,1,0,0,337.
  591. 530591,115,1352,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sa rājā paridevitvā, bahuṃ kāruññasañhitaṃ; "
  592. 530592,115,1353,2,9,1,42,4,"Udakakumbhamādāya , pakkāmi dakkhiṇāmukho’’ ti. "
  593. 530593,115,1354,2,16,1,133,13,Pakatiyāpi mahāthāmo rājā pānīyaghaṭaṃ ādāya gacchanto assamapadaṃ koṭṭento viya pavisitvā dukūlapaṇḍitassa paṇṇasālādvāraṃ sampāpuṇi.
  594. 530594,115,1354,17,37,1,116,15,"Dukūlapaṇḍito anto nisinnova tassa padasaddaṃ sutvā‘‘ nāyaṃ sāmassa padasaddo, kassa nu kho’’ ti pucchanto gāthādvayamāha– "
  595. 530595,115,1355,2,4,1,0,0,338.
  596. 530596,115,1356,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Kassa nu eso padasaddo, manussasseva āgato; "
  597. 530597,115,1357,2,10,1,42,7,"Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa. "
  598. 530598,115,1358,2,4,1,0,0,339.
  599. 530599,115,1359,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Santañhi sāmo vajati, santaṃ pādāni neyati; "
  600. 530600,115,1360,2,13,1,45,8,"Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisā’’ ti. "
  601. 530601,115,1361,2,15,1,119,10,"Tattha {manussassevā}ti nāyaṃ sīhabyagghadīpiyakkhanāgakinnarānaṃ, āgacchato pana manussassevāyaṃ padasaddo, neso sāmassāti. "
  602. 530602,115,1361,16,21,1,29,4,Santaṃ {hī}ti upasamayuttaṃ eva.
  603. 530603,115,1361,22,25,1,18,2,{Vajatī}ti caṅkamati.
  604. 530604,115,1361,26,29,1,21,2,{Neyatī}ti patiṭṭhāpeti.
  605. 530605,115,1362,2,26,1,137,19,"Taṃ sutvā rājā‘‘ sacāhaṃ attano rājabhāvaṃ akathetvā‘ mayā tumhākaṃ putto mārito’ ti vakkhāmi, ime kujjhitvā mayā saddhiṃ pharusaṃ kathessanti. "
  606. 530606,115,1362,27,66,1,228,31,"Evaṃ me tesu kodho uppajjissati, atha ne viheṭhessāmi, taṃ mama akusalaṃ bhavissati,‘ rājā’ ti pana vutte abhāyantā nāma natthi, tasmā rājabhāvaṃ tāva kathessāmī’’ ti cintetvā pānīyamāḷake pānīyaghaṭaṃ ṭhapetvā paṇṇasālādvāre ṭhatvā āha– "
  607. 530607,115,1363,2,4,1,0,0,340.
  608. 530608,115,1364,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū; "
  609. 530609,115,1365,2,8,1,43,5,"Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ. "
  610. 530610,115,1366,2,4,1,0,0,341.
  611. 530611,115,1367,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; "
  612. 530612,115,1368,2,12,1,41,7,"Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanan’’ ti. "
  613. 530613,115,1369,2,8,1,54,6,Dukūlapaṇḍitopi tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto āha–
  614. 530614,115,1370,2,4,1,0,0,342.
  615. 530615,115,1371,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; "
  616. 530616,115,1372,2,8,1,40,5,"Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. "
  617. 530617,115,1373,2,4,1,0,0,343.
  618. 530618,115,1374,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; "
  619. 530619,115,1375,2,9,1,45,6,"Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. "
  620. 530620,115,1376,2,4,1,0,0,344.
  621. 530621,115,1377,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; "
  622. 530622,115,1378,2,12,1,44,7,"Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasī’’ ti; "
  623. 530623,115,1379,2,17,1,34,3,Tassattho sattigumbajātake( jā.1.15.159 ādayo) kathito.
  624. 530624,115,1379,18,29,1,54,7,Idha pana‘‘ girigabbharā’’ ti migasammataṃ sandhāya vuttaṃ.
  625. 530625,115,1379,30,42,1,60,8,Sā hi nadī girigabbharā nikkhantattā‘‘ girigabbharā’’ tveva jātā.
  626. 530626,115,1380,2,30,1,145,21,"Evaṃ tena paṭisanthāre kate rājā‘‘ putto vo mayā mārito’’ ti paṭhamameva vattuṃ ayuttaṃ, ajānanto viya kathaṃ samuṭṭhāpetvā kathessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  627. 530627,115,1381,2,4,1,0,0,345.
  628. 530628,115,1382,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Nālaṃ andhā vane daṭṭhuṃ, ko nu vo phalamāhari; "
  629. 530629,115,1383,2,11,1,45,6,"Anandhassevayaṃ sammā, nivāpo mayha khāyatī’’ ti. "
  630. 530630,115,1384,2,13,1,66,11,Tattha nālan ti tumhe andhā imasmiṃ vane kiñci daṭṭhuṃ na samatthā.
  631. 530631,115,1384,14,25,1,62,10,Ko nu vo {phalamāharī}ti ko nu tumhākaṃ imāni phalāphalāni āhari.
  632. 530632,115,1384,26,45,1,165,18,{Nivāpo}ti ayaṃ sammā nayena upāyena kāraṇena kato khāditabbayuttakānaṃ parisuddhānaṃ phalāphalānaṃ nivāpo sannicayo anandhassa viya mayhaṃ khāyati paññāyati upaṭṭhāti.
  633. 530633,115,1385,2,23,1,111,15,"Taṃ sutvā dukūlapaṇḍito‘‘ mahārāja, na mayaṃ phalāphalāni āharāma, putto pana no āharatī’’ ti dassento gāthādvayamāha– "
  634. 530634,115,1386,2,4,1,0,0,346.
  635. 530635,115,1387,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Daharo yuvā nātibrahā, sāmo kalyāṇadassano; "
  636. 530636,115,1388,2,8,1,39,5,"Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā. "
  637. 530637,115,1389,2,4,1,0,0,347.
  638. 530638,115,1390,2,11,1,43,7,"‘ ‘ So have phalamāharitvā, ito ādāya kamaṇḍaluṃ; "
  639. 530639,115,1391,2,12,1,41,7,"Nadiṃ gato udahāro, maññe na dūramāgato’’ ti. "
  640. 530640,115,1392,2,7,1,38,4,Tattha {nātibrahā}ti nātidīgho nātirasso.
  641. 530641,115,1392,8,15,1,72,6,{Sūnaggavellitā}ti sūnasaṅkhātāya maṃsakoṭṭanapotthaniyā aggaṃ viya vinatā.
  642. 530642,115,1392,16,19,1,20,3,Kamaṇḍalun ti ghaṭaṃ.
  643. 530643,115,1392,20,33,1,85,11,"Na {dūramāgato}ti idāni na dūraṃ āgato, āsannaṭṭhānaṃ āgato bhavissatīti maññāmīti attho. "
  644. 530644,115,1393,2,6,1,18,4,Taṃ sutvā rājā āha–
  645. 530645,115,1394,2,4,1,0,0,348.
  646. 530646,115,1395,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Ahaṃ taṃ avadhiṃ sāmaṃ, yo tuyhaṃ paricārako; "
  647. 530647,115,1396,2,8,1,43,5,"Yaṃ kumāraṃ pavedetha, sāmaṃ kalyāṇadassanaṃ. "
  648. 530648,115,1397,2,4,1,0,0,349.
  649. 530649,115,1398,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā; "
  650. 530650,115,1399,2,12,1,41,7,"Tesu lohitalittesu, seti sāmo mahā hato’’ ti. "
  651. 530651,115,1400,2,9,1,53,7,Tattha avadhin ti visapītena sarena vijjhitvā māresiṃ.
  652. 530652,115,1400,10,13,1,20,2,{Pavedethā}ti kathetha.
  653. 530653,115,1400,14,19,1,46,4,{Setī}ti migasammatānadītīre vālukāpuline sayati.
  654. 530654,115,1401,2,8,1,53,6,Dukūlapaṇḍitassa pana avidūre pārikāya paṇṇasālā hoti.
  655. 530655,115,1401,9,27,1,144,17,Sā tattha nisinnāva rañño vacanaṃ sutvā taṃ pavattiṃ sotukāmā attano paṇṇasālato nikkhamitvā rajjukasaññāya dukūlapaṇḍitassa santikaṃ gantvā āha–
  656. 530656,115,1402,2,4,1,0,0,350.
  657. 530657,115,1403,2,14,1,39,8,"‘ ‘ Kena dukūla mantesi,‘ hato sāmo’ ti vādinā;"
  658. 530658,115,1404,2,12,1,41,8,"‘ Hato sāmo’ ti sutvāna, hadayaṃ me pavedhati. "
  659. 530659,115,1405,2,4,1,0,0,351.
  660. 530660,115,1406,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ;"
  661. 530661,115,1407,2,15,1,44,9,"‘ Hato sāmo’ ti sutvāna, hadayaṃ me pavedhatī’’ ti. "
  662. 530662,115,1408,2,14,1,43,7,Tattha {vādinā}ti‘‘ mayā sāmo hato’’ ti vadantena.
  663. 530663,115,1408,15,18,1,19,3,Pavāḷan ti pallavaṃ.
  664. 530664,115,1408,19,23,1,29,4,Māluteritan ti vātena pahaṭaṃ.
  665. 530665,115,1409,2,6,1,26,3,Dukūlapaṇḍito ovadanto āha–
  666. 530666,115,1410,2,4,1,0,0,352.
  667. 530667,115,1411,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Pārike kāsirājāyaṃ, so sāmaṃ migasammate; "
  668. 530668,115,1412,2,12,1,46,7,"Kodhasā usunā vijjhi, tassa mā pāpamicchimhā’’ ti. "
  669. 530669,115,1413,2,6,1,40,3,Tattha {migasammate}ti migasammatānadītīre.
  670. 530670,115,1413,7,12,1,34,4,{Kodhasā}ti migesu uppannena kodhena.
  671. 530671,115,1413,13,22,1,55,8,Mā {pāpamicchimhā}ti tassa mayaṃ ubhopi pāpaṃ mā icchimhā.
  672. 530672,115,1414,2,6,1,15,3,Puna pārikā āha–
  673. 530673,115,1415,2,4,1,0,0,353.
  674. 530674,115,1416,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane; "
  675. 530675,115,1417,2,13,1,49,8,"Taṃ ekaputtaṃ ghātimhi, kathaṃ cittaṃ na kopaye’’ ti. "
  676. 530676,115,1418,2,6,1,25,3,Tattha {ghātimhī}ti ghātake.
  677. 530677,115,1419,2,4,1,17,2,Dukūlapaṇḍito āha–
  678. 530678,115,1420,2,4,1,0,0,354.
  679. 530679,115,1421,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane; "
  680. 530680,115,1422,2,12,1,46,7,"Taṃ ekaputtaṃ ghātimhi, akkodhaṃ āhu paṇḍitā’’ ti. "
  681. 530681,115,1423,2,20,1,132,17,"Tattha akkodhan ti kodho nāma nirayasaṃvattaniko, tasmā taṃ kodhaṃ akatvā puttaghātakamhi akkodho eva kattabboti paṇḍitā āhu kathenti. "
  682. 530682,115,1424,2,15,1,97,13,Evañca pana vatvā te ubhohi hatthehi uraṃ paharitvā mahāsattassa guṇe vaṇṇetvā bhusaṃ parideviṃsu.
  683. 530683,115,1424,16,21,1,29,5,Atha ne rājā samassāsento āha–
  684. 530684,115,1425,2,4,1,0,0,355.
  685. 530685,115,1426,2,14,1,41,8,"‘ ‘ Mā bāḷhaṃ paridevetha,‘ hato sāmo’ ti vādinā; "
  686. 530686,115,1427,2,8,1,41,5,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane. "
  687. 530687,115,1428,2,4,1,0,0,356.
  688. 530688,115,1429,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto; "
  689. 530689,115,1430,2,8,1,41,5,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane. "
  690. 530690,115,1431,2,4,1,0,0,357.
  691. 530691,115,1432,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Migānaṃ vighāsamanvesaṃ, vanamūlaphalāni ca; "
  692. 530692,115,1433,2,11,1,44,6,"Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane’’ ti. "
  693. 530693,115,1434,2,47,1,217,32,"Tattha {vādinā}ti tumhe‘‘ sāmo hato’’ ti vadantena mayā saddhiṃ‘‘ tayā no evaṃ guṇasampanno putto mārito, idāni ko amhe bharissatī’’ tiādīni vatvā mā bāḷhaṃ paridevetha, ahaṃ tumhākaṃ kammakaro hutvā sāmo viya tumhe bharissāmīti. "
  694. 530694,115,1435,2,24,1,96,15,"Evaṃ rājā‘‘ tumhe mā cintayittha, na mayhaṃ rajjenattho, ahaṃ vo yāvajīvaṃ bharissāmī’’ ti te assāsesi. "
  695. 530695,115,1435,25,30,1,33,5,Te tena saddhiṃ sallapantā āhaṃsu–
  696. 530696,115,1436,2,4,1,0,0,358.
  697. 530697,115,1437,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nesa dhammo mahārāja, netaṃ amhesu kappati; "
  698. 530698,115,1438,2,13,1,45,8,"Rājā tvamasi amhākaṃ, pāde vandāma te mayan’’ ti. "
  699. 530699,115,1439,2,8,1,34,5,Tattha {dhammo}ti sabhāvo kāraṇaṃ vā.
  700. 530700,115,1439,9,21,1,74,11,Netaṃ amhesu {kappatī}ti etaṃ tava kammakaraṇaṃ amhesu na kappati na sobhati.
  701. 530701,115,1439,22,42,1,118,16,‘‘ Pāde vandāma te mayan’’ ti idaṃ pana te pabbajitaliṅge ṭhitāpi puttasokena samabbhāhatāya ceva nihatamānatāya ca vadiṃsu.
  702. 530702,115,1439,43,53,1,48,6,‘‘ Rañño vissāsaṃ uppādetuṃ evamāhaṃsū’’ tipi vadanti.
  703. 530703,115,1440,2,26,1,145,18,"Taṃ sutvā rājā ativiya tussitvā‘‘ aho acchariyaṃ, evaṃ dosakārake nāma mayi pharusavacanamattampi natthi, paggaṇhantiyeva maman’’ ti cintetvā gāthamāha– "
  704. 530704,115,1441,2,4,1,0,0,359.
  705. 530705,115,1442,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Dhammaṃ nesādā bhaṇatha, katā apacitī tayā; "
  706. 530706,115,1443,2,12,1,43,7,"Pitā tvamasi amhākaṃ, mātā tvamasi pārike’’ ti. "
  707. 530707,115,1444,2,8,1,36,5,Tattha {tayā}ti ekekaṃ vadanto evamāha.
  708. 530708,115,1444,9,44,1,233,29,"{Pitā}ti dukūlapaṇḍita, ajja paṭṭhāya tvaṃ mayhaṃ pituṭṭhāne tiṭṭha, amma pārike, tvampi me mātuṭṭhāne tiṭṭha, ahaṃ pana vo puttassa sāmassa ṭhāne ṭhatvā pādadhovanādīni sabbakiccāni karissāmi, maṃ rājāti asallakkhetvā sāmoti sallakkhethāti. "
  709. 530709,115,1445,2,29,1,164,21,"Te añjaliṃ paggayha vanditvā‘‘ mahārāja, tava amhākaṃ kammakaraṇakiccaṃ natthi, apica kho pana laṭṭhikoṭiyā no gahetvā ānetvā sāmaṃ dassehī’’ ti yācantā gāthādvayamāhaṃsu– "
  710. 530710,115,1446,2,4,1,0,0,360.
  711. 530711,115,1447,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; "
  712. 530712,115,1448,2,8,1,39,5,"Añjaliṃ te paggaṇhāma, yāva sāmānupāpaya. "
  713. 530713,115,1449,2,4,1,0,0,361.
  714. 530714,115,1450,2,12,1,44,6,"‘ ‘ Tassa pāde samajjantā, mukhañca bhujadassanaṃ; "
  715. 530715,115,1451,2,9,1,41,4,"Saṃsumbhamānā attānaṃ, kālamāgamayāmase’’ ti. "
  716. 530716,115,1452,2,13,1,65,9,"Tattha yāva {sāmānupāpayā}ti yāva sāmo yattha, tattha amhe anupāpaya. "
  717. 530717,115,1452,14,19,1,42,4,Bhujadassanan ti kalyāṇadassanaṃ abhirūpaṃ.
  718. 530718,115,1452,20,23,1,24,2,{Saṃsumbhamānā}ti pothentā.
  719. 530719,115,1452,24,28,1,41,3,{Kālamāgamayāmase}ti kālakiriyaṃ āgamessāma.
  720. 530720,115,1453,2,7,1,44,5,Tesaṃ evaṃ kathentānaññeva sūriyo atthaṅgato.
  721. 530721,115,1453,8,45,1,211,30,"Atha rājā‘‘ sacāhaṃ idāneva ime tattha nessāmi, taṃ disvāva nesaṃ hadayaṃ phalissati, iti tiṇṇampi etesaṃ matakāle ahaṃ niraye uppajjantoyeva nāma, tasmā tesaṃ gantuṃ na dassāmī’’ ti cintetvā catasso gāthāyo ajjhabhāsi– "
  722. 530722,115,1454,2,4,1,0,0,362.
  723. 530723,115,1455,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati; "
  724. 530724,115,1456,2,10,1,42,7,"Yattha sāmo hato seti, candova patito chamā. "
  725. 530725,115,1457,2,4,1,0,0,363.
  726. 530726,115,1458,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati; "
  727. 530727,115,1459,2,10,1,43,7,"Yattha sāmo hato seti, sūriyova patito chamā. "
  728. 530728,115,1460,2,4,1,0,0,364.
  729. 530729,115,1461,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati; "
  730. 530730,115,1462,2,9,1,42,6,"Yattha sāmo hato seti, paṃsunā patikunthito. "
  731. 530731,115,1463,2,4,1,0,0,365.
  732. 530732,115,1464,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati; "
  733. 530733,115,1465,2,12,1,44,7,"Yattha sāmo hato seti, idheva vasathassame’’ ti. "
  734. 530734,115,1466,2,6,1,25,3,Tattha {brahā}ti accuggataṃ.
  735. 530735,115,1466,7,16,1,57,8,{Ākāsantaṃvā}ti etaṃ vanaṃ ākāsassa anto viya hutvā dissati.
  736. 530736,115,1466,17,25,1,51,7,"Atha vā ākāsantan ti ākāsamānaṃ, pakāsamānanti attho. "
  737. 530737,115,1466,26,32,1,35,4,"{Chamā}ti chamāyaṃ, pathaviyanti attho."
  738. 530738,115,1466,33,45,1,47,7,"‘‘ Chaman’’ tipi pāṭho, pathaviṃ patito viyāti attho. "
  739. 530739,115,1466,46,52,1,44,4,"{Patikunthito}ti parikiṇṇo, paliveṭhitoti attho. "
  740. 530740,115,1467,2,9,1,56,6,Atha te attano vāḷamigabhayābhāvaṃ dassetuṃ gāthamāhaṃsu–
  741. 530741,115,1468,2,4,1,0,0,366.
  742. 530742,115,1469,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Yadi tattha sahassāni, satāni niyutāni ca; "
  743. 530743,115,1470,2,12,1,45,7,"Nevamhākaṃ bhayaṃ koci, vane vāḷesu vijjatī’’ ti. "
  744. 530744,115,1471,2,15,1,86,12,Tattha {kocī}ti imasmiṃ vane katthaci ekasmiṃ padesepi amhākaṃ vāḷesu bhayaṃ nāma natthi.
  745. 530745,115,1472,2,10,1,58,8,Rājā te paṭibāhituṃ asakkonto hatthesu gahetvā tattha nesi.
  746. 530746,115,1472,11,15,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  747. 530747,115,1473,2,4,1,0,0,367.
  748. 530748,115,1474,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Tato andhānamādāya, kāsirājā brahāvane; "
  749. 530749,115,1475,2,13,1,46,8,"Hatthe gahetvā pakkāmi, yattha sāmo hato ahū’’ ti. "
  750. 530750,115,1476,2,7,1,18,3,Tattha {tato}ti tadā.
  751. 530751,115,1476,8,11,1,17,3,Andhānan ti andhe.
  752. 530752,115,1476,12,15,1,11,2,{Ahū}ti ahosi.
  753. 530753,115,1476,16,26,1,52,8,"{Yatthā}ti yasmiṃ ṭhāne so nipanno, tattha nesīti attho. "
  754. 530754,115,1477,2,18,1,67,12,So ānetvā ca pana sāmassa santike ṭhapetvā‘‘ ayaṃ vo putto’’ ti ācikkhi.
  755. 530755,115,1477,19,30,1,82,11,Athassa pitā sīsaṃ ukkhipitvā mātā pāde gahetvā ūrūsu ṭhapetvā nisīditvā vilapiṃsu.
  756. 530756,115,1477,31,35,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  757. 530757,115,1478,2,4,1,0,0,368.
  758. 530758,115,1479,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  759. 530759,115,1480,2,8,1,44,5,"Apaviddhaṃ brahāraññe, candaṃva patitaṃ chamā. "
  760. 530760,115,1481,2,4,1,0,0,369.
  761. 530761,115,1482,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  762. 530762,115,1483,2,8,1,45,5,"Apaviddhaṃ brahāraññe, sūriyaṃva patitaṃ chamā. "
  763. 530763,115,1484,2,4,1,0,0,370.
  764. 530764,115,1485,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  765. 530765,115,1486,2,7,1,41,4,"Apaviddhaṃ brahāraññe, kalūnaṃ paridevayuṃ. "
  766. 530766,115,1487,2,4,1,0,0,371.
  767. 530767,115,1488,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  768. 530768,115,1489,2,12,1,44,7,"Bāhā paggayha pakkanduṃ,‘ adhammo kira bho’ iti. "
  769. 530769,115,1490,2,4,1,0,0,372.
  770. 530770,115,1491,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Bāḷhaṃ kho tvaṃ pamattosi, sāma kalyāṇadassana; "
  771. 530771,115,1492,2,10,1,42,7,"Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi. "
  772. 530772,115,1493,2,4,1,0,0,373.
  773. 530773,115,1494,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Bāḷhaṃ kho tvaṃ padittosi, sāma kalyāṇadassana; "
  774. 530774,115,1495,2,10,1,42,7,"Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi. "
  775. 530775,115,1496,2,4,1,0,0,374.
  776. 530776,115,1497,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Bāḷhaṃ kho tvaṃ pakuddhosi, sāma kalyāṇadassana; "
  777. 530777,115,1498,2,10,1,42,7,"Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsati. "
  778. 530778,115,1499,2,4,1,0,0,375.
  779. 530779,115,1500,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Bāḷhaṃ kho tvaṃ pasuttosi, sāma kalyāṇadassana; "
  780. 530780,115,1501,2,10,1,42,7,"Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi. "
  781. 530781,115,1502,2,4,1,0,0,376.
  782. 530782,115,1503,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Bāḷhaṃ kho tvaṃ vimanosi, sāma kalyāṇadassana; "
  783. 530783,115,1504,2,10,1,42,7,"Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi. "
  784. 530784,115,1505,2,4,1,0,0,377.
  785. 530785,115,1506,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Jaṭaṃ valinaṃ paṃsugataṃ, kodāni saṇṭhapessati; "
  786. 530786,115,1507,2,8,1,38,5,"Sāmo ayaṃ kālakato, andhānaṃ paricārako. "
  787. 530787,115,1508,2,4,1,0,0,378.
  788. 530788,115,1509,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ko me sammajjamādāya, sammajjissati assamaṃ; "
  789. 530789,115,1510,2,8,1,38,5,"Sāmo ayaṃ kālakato, andhānaṃ paricārako. "
  790. 530790,115,1511,2,4,1,0,0,379.
  791. 530791,115,1512,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Kodāni nhāpayissati, sītenuṇhodakena ca; "
  792. 530792,115,1513,2,8,1,38,5,"Sāmo ayaṃ kālakato, andhānaṃ paricārako. "
  793. 530793,115,1514,2,4,1,0,0,380.
  794. 530794,115,1515,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Kodāni bhojayissati, vanamūlaphalāni ca; "
  795. 530795,115,1516,2,11,1,41,6,"Sāmo ayaṃ kālakato, andhānaṃ paricārako’’ ti. "
  796. 530796,115,1517,2,8,1,48,6,Tattha apaviddhan ti raññā niratthakaṃ chaḍḍitaṃ.
  797. 530797,115,1517,9,22,1,65,11,"Adhammo kira bho {itī}ti ayuttaṃ kira bho, ajja imasmiṃ loke vattati. "
  798. 530798,115,1517,23,32,1,64,8,{Pamatto}ti tikhiṇasuraṃ pivitvā viya matto pamatto pamādaṃ āpanno.
  799. 530799,115,1517,33,36,1,17,2,{Paditto}ti dappito.
  800. 530800,115,1517,37,47,1,51,6,‘‘ Pakuddhosi vimanosī’’ ti sabbaṃ vilāpavasena bhaṇanti.
  801. 530801,115,1517,48,55,1,34,5,"Jaṭan ti tāta , amhākaṃ jaṭāmaṇḍalaṃ. "
  802. 530802,115,1517,56,63,1,57,7,Valinaṃ paṃsugatan ti yadā ākulaṃ malaggahitaṃ bhavissati.
  803. 530803,115,1517,64,73,1,57,7,"{Kodānī}ti idāni ko saṇṭhapessati, sodhetvā ujuṃ karissatīti. "
  804. 530804,115,1518,2,33,1,228,25,"Athassa mātā bahuṃ vilapitvā tassa ure hatthaṃ ṭhapetvā santāpaṃ upadhārentī‘‘ puttassa me santāpo pavattatiyeva, visavegena visaññitaṃ āpanno bhavissati, nibbisabhāvatthāya cassa saccakiriyaṃ karissāmī’’ ti cintetvā saccakiriyamakāsi. "
  805. 530805,115,1518,34,38,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  806. 530806,115,1519,2,4,1,0,0,381.
  807. 530807,115,1520,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  808. 530808,115,1521,2,8,1,40,5,"Aṭṭitā puttasokena, mātā saccaṃ abhāsatha. "
  809. 530809,115,1522,2,4,1,0,0,382.
  810. 530810,115,1523,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, dhammacārī pure ahu; "
  811. 530811,115,1524,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  812. 530812,115,1525,2,4,1,0,0,383.
  813. 530813,115,1526,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, brahmacārī pure ahu; "
  814. 530814,115,1527,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  815. 530815,115,1528,2,4,1,0,0,384.
  816. 530816,115,1529,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu; "
  817. 530817,115,1530,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  818. 530818,115,1531,2,4,1,0,0,385.
  819. 530819,115,1532,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, mātāpettibharo ahu; "
  820. 530820,115,1533,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  821. 530821,115,1534,2,4,1,0,0,386.
  822. 530822,115,1535,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko; "
  823. 530823,115,1536,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  824. 530824,115,1537,2,4,1,0,0,387.
  825. 530825,115,1538,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama; "
  826. 530826,115,1539,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  827. 530827,115,1540,2,4,1,0,0,388.
  828. 530828,115,1541,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te; "
  829. 530829,115,1542,2,12,1,46,7,"Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatū’’ ti. "
  830. 530830,115,1543,2,10,1,44,6,Tattha yena {saccenā}ti yena bhūtena sabhāvena.
  831. 530831,115,1543,11,14,1,43,2,{Dhammacārī}ti dasakusalakammapathadhammacārī.
  832. 530832,115,1543,15,21,1,46,5,{Saccavādī}ti hasitavasenapi musāvādaṃ na vadati.
  833. 530833,115,1543,22,30,1,59,6,{Mātāpettibharo}ti analaso hutvā rattindivaṃ mātāpitaro bhari.
  834. 530834,115,1543,31,38,1,62,6,Kule {jeṭṭhāpacāyiko}ti jeṭṭhānaṃ mātāpitūnaṃ sakkārakārako hoti.
  835. 530835,115,1544,2,11,1,74,9,Evaṃ mātarā sattahi gāthāhi saccakiriyāya katāya sāmo parivattitvā nipajji.
  836. 530836,115,1544,12,28,1,90,11,"Athassa pitā‘‘ jīvati me putto, ahampissa saccakiriyaṃ karissāmī’’ ti tatheva saccakiriyamakāsi. "
  837. 530837,115,1544,29,33,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  838. 530838,115,1545,2,4,1,0,0,389.
  839. 530839,115,1546,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ; "
  840. 530840,115,1547,2,8,1,40,5,"Aṭṭito puttasokena, pitā saccaṃ abhāsatha. "
  841. 530841,115,1548,2,4,1,0,0,390.
  842. 530842,115,1549,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, dhammacārī pure ahu; "
  843. 530843,115,1550,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  844. 530844,115,1551,2,4,1,0,0,391.
  845. 530845,115,1552,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, brahmacārī pure ahu; "
  846. 530846,115,1553,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  847. 530847,115,1554,2,4,1,0,0,392.
  848. 530848,115,1555,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu; "
  849. 530849,115,1556,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  850. 530850,115,1557,2,4,1,0,0,393.
  851. 530851,115,1558,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, mātāpettibharo ahu; "
  852. 530852,115,1559,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  853. 530853,115,1560,2,4,1,0,0,394.
  854. 530854,115,1561,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko; "
  855. 530855,115,1562,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  856. 530856,115,1563,2,4,1,0,0,395.
  857. 530857,115,1564,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama; "
  858. 530858,115,1565,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  859. 530859,115,1566,2,4,1,0,0,396.
  860. 530860,115,1567,2,13,1,48,8,"‘ ‘ Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva mātucca te; "
  861. 530861,115,1568,2,12,1,46,7,"Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatū’’ ti. "
  862. 530862,115,1569,2,11,1,79,9,Evaṃ pitari saccakiriyaṃ karonte mahāsatto parivattitvā itarena passena nipajji.
  863. 530863,115,1569,12,17,1,41,5,Athassa tatiyaṃ saccakiriyaṃ devatā akāsi.
  864. 530864,115,1569,18,22,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā aha–
  865. 530865,115,1570,2,4,1,0,0,397.
  866. 530866,115,1571,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane; "
  867. 530867,115,1572,2,8,1,40,5,"Sāmassa anukampāya, imaṃ saccaṃ abhāsatha. "
  868. 530868,115,1573,2,4,1,0,0,398.
  869. 530869,115,1574,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Pabbatyāhaṃ gandhamādane, cirarattanivāsinī; "
  870. 530870,115,1575,2,10,1,39,7,"Na me piyataro koci, añño sāmena vijjati; "
  871. 530871,115,1576,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  872. 530872,115,1577,2,4,1,0,0,399.
  873. 530873,115,1578,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sabbe vanā gandhamayā, pabbate gandhamādane; "
  874. 530874,115,1579,2,8,1,40,5,"Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu. "
  875. 530875,115,1580,2,4,1,0,0,400.
  876. 530876,115,1581,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tesaṃ lālappamānānaṃ, bahuṃ kāruññasañhitaṃ; "
  877. 530877,115,1582,2,11,1,46,6,"Khippaṃ sāmo samuṭṭhāsi, yuvā kalyāṇadassano’’ ti. "
  878. 530878,115,1583,2,8,1,34,5,Tattha pabbatyāhan ti pabbate ahaṃ.
  879. 530879,115,1583,9,16,1,47,6,Sabbe vanā {gandhamayā}ti sabbe rukkhā gandhamayā.
  880. 530880,115,1583,17,25,1,43,8,Na hi tattha agandho nāma koci rukkho atthi.
  881. 530881,115,1583,26,60,1,237,30,"Tesan ti bhikkhave, tesaṃ ubhinnaṃ lālappamānānaññeva devatāya saccakiriyāya pariyosāne khippaṃ sāmo uṭṭhāsi, padumapattato udakaṃ viyassa visaṃ vinivattetvā ābādho vigato, idha nu kho viddho, ettha nu kho viddhoti viddhaṭṭhānampi na paññāyi. "
  882. 530882,115,1584,2,21,1,160,15,"Iti mahāsattassa nirogabhāvo, mātāpitūnañca cakkhupaṭilābho, aruṇuggamanañca, devatānubhāvena tesaṃ catunnaṃ assameyeva pākaṭabhāvo cāti sabbaṃ ekakkhaṇeyeva ahosi. "
  883. 530883,115,1584,22,38,1,82,11,"Mātāpitaro‘‘ cakkhūni no laddhāni, suvaṇṇasāmo ca arogo jāto’’ ti atirekataraṃ tussiṃsu. "
  884. 530884,115,1584,39,44,1,33,5,Atha ne sāmapaṇḍito gāthaṃ abhāsi–
  885. 530885,115,1585,2,4,1,0,0,401.
  886. 530886,115,1586,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Sāmohamasmi bhaddaṃ vo, sotthināmhi samuṭṭhito; "
  887. 530887,115,1587,2,11,1,46,6,"Mā bāḷhaṃ paridevetha, mañcunābhivadetha man’’ ti. "
  888. 530888,115,1588,2,11,1,69,8,Tattha sotthināmhi {samuṭṭhito}ti sotthinā sukhena uṭṭhito amhi bhavāmi.
  889. 530889,115,1588,12,17,1,40,4,{Mañjunā}ti madhurassarena maṃ abhivadetha.
  890. 530890,115,1589,2,9,1,47,7,Atha so rājānaṃ disvā paṭisanthāraṃ karonto āha–
  891. 530891,115,1590,2,4,1,0,0,402.
  892. 530892,115,1591,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; "
  893. 530893,115,1592,2,8,1,40,5,"Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. "
  894. 530894,115,1593,2,4,1,0,0,403.
  895. 530895,115,1594,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; "
  896. 530896,115,1595,2,9,1,45,6,"Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. "
  897. 530897,115,1596,2,4,1,0,0,404.
  898. 530898,115,1597,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Atthi me pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; "
  899. 530899,115,1598,2,12,1,44,7,"Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasī’’ ti. "
  900. 530900,115,1599,2,7,1,31,5,Rājāpi taṃ acchariyaṃ disvā āha–
  901. 530901,115,1600,2,4,1,0,0,405.
  902. 530902,115,1601,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā; "
  903. 530903,115,1602,2,15,1,51,10,"Petaṃ taṃ sāma maddakkhiṃ, ko nu tvaṃ sāma jīvasī’’ ti. "
  904. 530904,115,1603,2,11,1,43,8,Tattha petan ti sāma ahaṃ taṃ mataṃ addasaṃ.
  905. 530905,115,1603,12,22,1,57,10,Ko nu tvan ti kathaṃ nu tvaṃ jīvitaṃ paṭilabhasīti pucchi.
  906. 530906,115,1604,2,21,1,87,12,"Mahāsatto ‘‘ ayaṃ rājā maṃ‘ mato’ ti sallakkhesi, amatabhāvamassa pakāsessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  907. 530907,115,1605,2,4,1,0,0,406.
  908. 530908,115,1606,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ; "
  909. 530909,115,1607,2,7,1,43,4,"Upanītamanasaṅkappaṃ , jīvantaṃ maññate mataṃ. "
  910. 530910,115,1608,2,4,1,0,0,407.
  911. 530911,115,1609,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ; "
  912. 530912,115,1610,2,12,1,49,7,"Taṃ nirodhagataṃ santaṃ, jīvantaṃ maññate matan’’ ti. "
  913. 530913,115,1611,2,8,1,33,6,Tattha api jīvan ti jīvamānaṃ api.
  914. 530914,115,1611,9,12,1,48,3,Upanītamanasaṅkappan ti bhavaṅgaotiṇṇacittācāraṃ.
  915. 530915,115,1611,13,24,1,44,7,Jīvantan ti jīvamānameva‘‘ eso mato’’ ti maññati.
  916. 530916,115,1611,25,38,1,111,13,Nirodhagatan ti assāsapassāsanirodhaṃ samāpannaṃ santaṃ vijjamānaṃ maṃ evaṃ loko mataṃ viya jīvantameva maññati.
  917. 530917,115,1612,2,15,1,90,13,Evañca pana vatvā mahāsatto rājānaṃ atthe yojetukāmo dhammaṃ desento puna dve gāthā abhāsi–
  918. 530918,115,1613,2,4,1,0,0,408.
  919. 530919,115,1614,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati; "
  920. 530920,115,1615,2,8,1,44,5,"Devāpi naṃ tikicchanti, mātāpettibharaṃ naraṃ. "
  921. 530921,115,1616,2,4,1,0,0,409.
  922. 530922,115,1617,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati; "
  923. 530923,115,1618,2,12,1,45,7,"Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ ti. "
  924. 530924,115,1619,2,29,1,152,20,"Taṃ sutvā rājā‘‘ acchariyaṃ vata, bho, mātāpettibharassa jantuno uppannarogaṃ devatāpi tikicchanti, ativiya ayaṃ sāmo sobhatī’’ ti añjaliṃ paggayha yācanto āha– "
  925. 530925,115,1620,2,4,1,0,0,410.
  926. 530926,115,1621,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Esa bhiyyo pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā; "
  927. 530927,115,1622,2,14,1,52,9,"Saraṇaṃ taṃ sāma gacchāmi, tvañca me saraṇaṃ bhavā’’ ti. "
  928. 530928,115,1623,2,14,1,101,10,"Tattha {bhiyyo}ti yasmā tādise parisuddhasīlaguṇasampanne tayi aparajjhiṃ, tasmā atirekataraṃ sammuyhāmi. "
  929. 530929,115,1623,15,32,1,110,14,"Tvañca me saraṇaṃ {bhavā}ti saraṇaṃ gacchantassa me tvaṃ saraṇaṃ bhava, patiṭṭhā hohi, devalokagāmimaggaṃ karohīti. "
  930. 530930,115,1624,2,31,1,196,20,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ sacepi, mahārāja, devalokaṃ gantukāmosi, mahantaṃ dibbasampattiṃ paribhuñjitukāmosi, imāsu dasarājadhammacariyāsu vattassū’’ ti tassa dhammaṃ desento dasa rājadhammacariyagāthā abhāsi– "
  931. 530931,115,1625,2,4,1,0,0,411.
  932. 530932,115,1626,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; "
  933. 530933,115,1627,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  934. 530934,115,1628,2,4,1,0,0,412.
  935. 530935,115,1629,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; "
  936. 530936,115,1630,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  937. 530937,115,1631,2,4,1,0,0,413.
  938. 530938,115,1632,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; "
  939. 530939,115,1633,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  940. 530940,115,1634,2,4,1,0,0,414.
  941. 530941,115,1635,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; "
  942. 530942,115,1636,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  943. 530943,115,1637,2,4,1,0,0,415.
  944. 530944,115,1638,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; "
  945. 530945,115,1639,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  946. 530946,115,1640,2,4,1,0,0,416.
  947. 530947,115,1641,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca; "
  948. 530948,115,1642,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  949. 530949,115,1643,2,4,1,0,0,417.
  950. 530950,115,1644,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca; "
  951. 530951,115,1645,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  952. 530952,115,1646,2,4,1,0,0,418.
  953. 530953,115,1647,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; "
  954. 530954,115,1648,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  955. 530955,115,1649,2,4,1,0,0,419.
  956. 530956,115,1650,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; "
  957. 530957,115,1651,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. "
  958. 530958,115,1652,2,4,1,0,0,420.
  959. 530959,115,1653,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; "
  960. 530960,115,1654,2,13,1,47,8,"Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ ti. "
  961. 530961,115,1655,2,18,1,39,4,Tāsaṃ attho tesakuṇajātake( jā.2.17.1 ādayo) vitthāritova.
  962. 530962,115,1655,19,31,1,81,11,Evaṃ mahāsatto tassa dasa rājadhamme desetvā uttaripi ovaditvā pañca sīlāni adāsi.
  963. 530963,115,1655,32,47,1,128,15,So tassa ovādaṃ sirasā sampaṭicchitvā mahāsattaṃ vanditvā khamāpetvā bārāṇasiṃ gantvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  964. 530964,115,1655,48,63,1,135,15,Bodhisattopi yāvajīvaṃ mātāpitaro paricaritvā mātāpitūhi saddhiṃ pañca abhiññā ca aṭṭha samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokūpago ahosi.
  965. 530965,115,1656,2,28,1,190,20,"Satthā idaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ bhikkhave, mātāpitūnaṃ posanaṃ nāma paṇḍitānaṃ vaṃso’’ ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphalaṃ pāpuṇi. "
  966. 530966,115,1657,2,25,1,174,18,"Tadā rājā ānando ahosi, devadhītā uppalavaṇṇā, sakko anuruddho, dukūlapaṇḍito mahākassapo, pārikā bhaddakāpilānī bhikkhunī, suvaṇṇasāmapaṇḍito pana ahameva sammāsambuddho ahosinti. "
  967. 530967,115,1658,2,4,1,31,2,Suvaṇṇasāmajātakavaṇṇanā tatiyā.
  968. 530968,115,1660,2,7,1,17,2,[ 541]4. Nimijātakavaṇṇanā
  969. 530969,115,1661,2,17,1,116,13,Accheraṃ vata lokasmin ti idaṃ satthā mithilaṃ upanissāya maghadevaambavane viharanto sitapātukammaṃ ārabbha kathesi.
  970. 530970,115,1661,18,64,1,392,41,"Ekadivasañhi satthā sāyanhasamaye sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ tasmiṃ ambavane cārikaṃ caramāno ekaṃ ramaṇīyaṃ bhūmippadesaṃ disvā attano pubbacariyaṃ kathetukāmo hutvā sitapātukammaṃ katvā āyasmatā ānandattherena sitapātukammakāraṇaṃ puṭṭho‘‘ ānanda, ayaṃ bhūmippadeso pubbe mayā maghadevarājakāle jhānakīḷhaṃ kīḷantena ajjhāvuṭṭhapubbo’’ ti vatvā tena yācito paññattāsane nisīditvā atītaṃ āhari. "
  971. 530971,115,1662,2,10,1,66,8,Atīte videharaṭṭhe mithilanagare maghadevo nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  972. 530972,115,1662,11,41,1,204,22,"So caturāsītivassasahassāni kumārakīḷhaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni uparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kārento‘‘ yadā me samma kappaka, sirasmiṃ palitāni passeyyāsi, tadā me āroceyyāsī’’ ti āha. "
  973. 530973,115,1662,42,48,1,47,6,Aparabhāge kappako palitāni disvā rañño ārocesi.
  974. 530974,115,1662,49,100,1,296,36,"Rājā palitaṃ suvaṇṇasaṇḍāsena uddharāpetvā hatthatale patiṭṭhāpetvā palitaṃ oloketvā maccurājena āgantvā nalāṭe laggaṃ viya maraṇaṃ sampassamāno ‘‘ idāni me pabbajitakālo’’ ti kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, rajjaṃ paṭiccha, ahaṃ pabbajissāmī’’ ti vatvā‘‘ kiṃ kāraṇā devā’’ ti vutte–"
  975. 530975,115,1663,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Uttamaṅgaruhā mayhaṃ, ime jātā vayoharā; "
  976. 530976,115,1664,2,10,1,41,5,"Pātubhūtā devadūtā, pabbajjāsamayo mamā’’ ti."
  977. 530977,115,1664,11,11,1,0,0,–
  978. 530978,115,1665,2,31,1,224,24,"Vatvā puttaṃ rajje abhisiñcitvā‘‘ tāta, tvampi evarūpaṃ palitaṃ disvāva pabbajeyyāsī’’ ti taṃ ovaditvā nagarā nikkhamitvā ambavane isipabbajjaṃ pabbajitvā caturāsītivassasahassāni cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmaloke nibbatti. "
  979. 530979,115,1665,32,38,1,62,6,Puttopissa eteneva upāyena pabbajitvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  980. 530980,115,1665,39,62,1,184,21,"Tathā tassa putto, tathā tassa puttoti evaṃ dvīhi ūnāni caturāsītikhattiyasahassāni sīse palitaṃ disvāva imasmiṃ ambavane pabbajitvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmaloke nibbattiṃsu. "
  981. 530981,115,1666,2,57,1,402,45,"Tesaṃ sabbapaṭhamaṃ nibbatto maghadevarājā brahmaloke ṭhitova attano vaṃsaṃ olokento dvīhi ūnāni caturāsītikhattiyasahassāni pabbajitāni disvā tuṭṭhamānaso hutvā‘‘ ito nu kho paraṃ pavattissati, na pavattissatī’’ ti olokento appavattanabhāvaṃ ñatvā‘‘ mama vaṃsaṃ ahameva ghaṭessāmī’’ ti cintetvā tato cavitvā mithilanagare rañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā dasamāsaccayena mātu kucchito nikkhami. "
  982. 530982,115,1666,58,65,1,67,7,Rājā tassa nāmaggahaṇadivase nemittake brāhmaṇe pakkosāpetvā pucchi.
  983. 530983,115,1666,66,80,1,82,11,"Te tassa lakkhaṇāni oloketvā‘‘ mahārāja, ayaṃ kumāro tumhākaṃ vaṃsaṃ ghaṭento uppanno. "
  984. 530984,115,1666,81,92,1,68,8,"Tumhākañhi vaṃso pabbajitavaṃso, imassa parato nāgamissatī’’ ti vadiṃsu. "
  985. 530985,115,1666,93,127,1,155,23,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ kumāro rathacakkanemi viya mama vaṃsaṃ ghaṭento jāto, tasmā tassa‘ nimikumāro’ ti nāmaṃ karissāmī’’ ti cintetvā‘‘ nimikumāro’’ tissa nāmaṃ akāsi. "
  986. 530986,115,1667,2,11,1,66,9,So daharakālato paṭṭhāya dāne sīle uposathakamme ca abhirato ahosi.
  987. 530987,115,1667,12,27,1,140,15,Athassa pitā purimanayeneva palitaṃ disvā kappakassa gāmavaraṃ datvā puttassa rajjaṃ niyyādetvā ambavane pabbajitvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  988. 530988,115,1667,28,43,1,132,14,Nimirājā pana dānajjhāsayatāya catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe cāti pañcasu ṭhānesu pañca dānasālāyo kārāpetvā mahādānaṃ pavattesi.
  989. 530989,115,1667,44,75,1,266,27,"Ekekāya dānasālāya satasahassaṃ satasahassaṃ katvā devasikaṃ pañca pañca kahāpaṇasatasahassāni pariccaji, niccaṃ pañca sīlāni rakkhi, pakkhadivasesu uposathaṃ samādiyi, mahājanampi dānādīsu puññesu samādapesi, saggamaggaṃ ācikkhitvā nirayabhayena tajjetvā dhammaṃ desesi. "
  990. 530990,115,1667,76,95,1,122,17,"Tassa ovāde ṭhitā manussā dānādīni puññāni katvā tato cutā devaloke nibbattiṃsu, devaloko paripūri, nirayo tuccho viya ahosi. "
  991. 530991,115,1667,96,127,1,225,24,"Tadā tāvatiṃsabhavane devasaṅghā sudhammāyaṃ devasabhāyaṃ sannipatitvā‘‘ aho, vata amhākaṃ ācariyo nimirājā, taṃ nissāya mayaṃ imaṃ buddhaññaṇenapi aparicchindanīyaṃ dibbasampattiṃ anubhavāmā’’ ti vatvā mahāsattassa guṇe vaṇṇayiṃsu . "
  992. 530992,115,1667,128,135,1,80,7,Manussalokepi mahāsamuddapiṭṭhe āsittatelaṃ viya mahāsattassa guṇakathā patthari.
  993. 530993,115,1667,136,143,1,62,7,Satthā tamatthaṃ āvibhūtaṃ katvā bhikkhusaṅghassa kathento āha–
  994. 530994,115,1668,2,4,1,0,0,421.
  995. 530995,115,1669,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Accheraṃ vata lokasmiṃ, uppajjanti vicakkhaṇā; "
  996. 530996,115,1670,2,8,1,38,5,"Yadā ahu nimirājā, paṇḍito kusalatthiko. "
  997. 530997,115,1671,2,4,1,0,0,422.
  998. 530998,115,1672,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo; "
  999. 530999,115,1673,2,9,1,43,6,"Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha; "
  1000. 531000,115,1674,2,13,1,51,8,"Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalan’’ ti. "
  1001. 531001,115,1675,2,44,1,269,33,"Tattha yadā {ahū}ti bhikkhave, yadā paṇḍito attano ca paresañca kusalatthiko nimirājā ahosi, tadā devamanussā‘‘ accheraṃ vata, bho, evarūpāpi nāma anuppanne buddhañāṇe mahājanassa buddhakiccaṃ sādhayamānā lokasmiṃ vicakkhaṇā uppajjantī’’ ti evaṃ tassa guṇakathaṃ kathesunti attho."
  1002. 531002,115,1675,45,53,1,20,4,‘‘ Yathā ahū’’ tipi pāṭho.
  1003. 531003,115,1675,54,68,1,122,12,"Tassattho– yathā ahu nimirājā paṇḍito kusalatthikoyeva, tathārūpā mahājanassa buddhakiccaṃ sādhayamānā uppajjanti vicakkhaṇā. "
  1004. 531004,115,1675,69,77,1,47,7,"Yaṃ tesaṃ uppannaṃ, taṃ accheraṃ vata lokasminti. "
  1005. 531005,115,1675,78,83,1,41,5,Iti satthā sayameva acchariyajāto evamāha.
  1006. 531006,115,1675,84,87,1,42,3,Sabbavidehānan ti sabbavideharaṭṭhavāsīnaṃ.
  1007. 531007,115,1675,88,98,1,59,9,Katamaṃ {sū}ti etesu dvīsu katamaṃ nu kho mahapphalanti attho.
  1008. 531008,115,1676,2,46,1,325,37,"So kira pannarasīuposathadivase uposathiko hutvā sabbābharaṇāni omuñcitvā sirisayanapiṭṭhe nipannova dve yāme niddaṃ okkamitvā pacchimayāme pabuddho pallaṅkaṃ ābhujitvā‘‘ ahaṃ mahājanassa aparimāṇaṃ dānampi demi, sīlampi rakkhāmi, dānassa nu kho mahantaṃ phalaṃ, udāhu brahmacariyassā’’ ti cintetvā attano kaṅkhaṃ chindituṃ nāsakkhi. "
  1009. 531009,115,1676,47,53,1,48,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  1010. 531010,115,1676,54,83,1,197,24,Sakko āvajjento taṃ tathā vitakkentaṃ disvā‘‘ kaṅkhamassa chindissāmī’’ ti ekakova sīghaṃ āgantvā sakalanivesanaṃ ekobhāsaṃ katvā sirigabbhaṃ pavisitvā obhāsaṃ pharitvā ākāse ṭhatvā tena puṭṭho byākāsi.
  1011. 531011,115,1676,84,88,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1012. 531012,115,1677,2,4,1,0,0,423.
  1013. 531013,115,1678,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Tassa saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro; "
  1014. 531014,115,1679,2,8,1,43,5,"Sahassanetto pāturahu, vaṇṇena vihanaṃ tamaṃ. "
  1015. 531015,115,1680,2,4,1,0,0,424.
  1016. 531016,115,1681,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Salomahaṭṭho manujindo, vāsavaṃ avacā nimi; "
  1017. 531017,115,1682,2,9,1,41,6,"Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado. "
  1018. 531018,115,1683,2,4,1,0,0,425.
  1019. 531019,115,1684,2,15,1,44,11,"‘ ‘ Na ca me tādiso vaṇṇo, diṭṭho vā yadi vā suto; "
  1020. 531020,115,1685,2,11,1,49,8,"Ācikkha me tvaṃ bhaddante, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. "
  1021. 531021,115,1686,2,4,1,0,0,426.
  1022. 531022,115,1687,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Salomahaṭṭhaṃ ñatvāna, vāsavo avacā nimiṃ; "
  1023. 531023,115,1688,2,7,1,39,4,"Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; "
  1024. 531024,115,1689,2,8,1,46,5,"Alomahaṭṭho manujinda, puccha pañhaṃ yamicchasi. "
  1025. 531025,115,1690,2,4,1,0,0,427.
  1026. 531026,115,1691,2,12,1,38,8,"‘ ‘ So ca tena katokāso, vāsavaṃ avacā nimi; "
  1027. 531027,115,1692,2,7,1,41,4,"Pucchāmi taṃ mahārāja, sabbabhūtānamissara;"
  1028. 531028,115,1693,2,11,1,47,7,"‘ Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃsu mahapphalaṃ’. "
  1029. 531029,115,1694,2,4,1,0,0,428.
  1030. 531030,115,1695,2,11,1,39,7,"‘ ‘ So puṭṭho naradevena, vāsavo avacā nimiṃ; "
  1031. 531031,115,1696,2,7,1,43,4,"Vipākaṃ brahmacariyassa, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1032. 531032,115,1697,2,4,1,0,0,429.
  1033. 531033,115,1698,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati; "
  1034. 531034,115,1699,2,8,1,42,5,"Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati. "
  1035. 531035,115,1700,2,4,1,0,0,430.
  1036. 531036,115,1701,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Na hete sulabhā kāyā, yācayogena kenaci; "
  1037. 531037,115,1702,2,11,1,40,6,"Ye kāye upapajjanti, anāgārā tapassino’’ ti. "
  1038. 531038,115,1703,2,28,1,173,20,"Tattha {salomahaṭṭho}ti bhikkhave, so nimirājā obhāsaṃ disvā ākāsaṃ olokento taṃ dibbābharaṇapaṭimaṇḍitaṃ disvāva bhayena lomahaṭṭho hutvā‘‘ devatā nusi gandhabbo’’ tiādinā pucchi. "
  1039. 531039,115,1703,29,37,1,58,6,"{Alomahaṭṭho}ti nibbhayo ahaṭṭhalomo hutvā puccha, mahārājāti. "
  1040. 531040,115,1703,38,45,1,47,6,Vāsavaṃ {avacā}ti tuṭṭhamānaso hutvā sakkaṃ avoca.
  1041. 531041,115,1703,46,63,1,132,15,"Jānaṃ {akkhāsijānato}ti bhikkhave, so sakko atīte attanā paccakkhato diṭṭhapubbaṃ brahmacariyassa vipākaṃ jānanto tassa ajānato akkhāsi. "
  1042. 531042,115,1704,2,13,1,97,9,"{Hīnenā}tiādīsu puthutitthāyatane methunaviratimattaṃ sīlaṃ hīnaṃ nāma, tena khattiyakule upapajjati. "
  1043. 531043,115,1704,14,23,1,62,7,"Jhānassa upacāramattaṃ majjhimaṃ nāma, tena devattaṃ upapajjati. "
  1044. 531044,115,1704,24,37,1,103,11,"Aṭṭhasamāpattinibbattanaṃ pana uttamaṃ nāma, tena brahmaloke nibbattati, taṃ bāhirakā nibbānanti kathenti. "
  1045. 531045,115,1704,38,45,1,20,3,Tenāha‘‘ visujjhatī’’ ti.
  1046. 531046,115,1704,46,63,1,166,16,"Imasmiṃ pana buddhasāsane parisuddhasīlassa bhikkhuno aññataraṃ devanikāyaṃ patthentassa brahmacariyacetanā hīnatāya hīnaṃ nāma, tena yathāpatthite devaloke nibbattati. "
  1047. 531047,115,1704,64,74,1,95,8,"Parisuddhasīlassa bhikkhuno aṭṭhasamāpattinibbattanaṃ majjhimaṃ nāma, tena brahmaloke nibbattati . "
  1048. 531048,115,1704,75,85,1,84,8,"Parisuddhasīlassa vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattuppatti uttamaṃ nāma, tena visujjhatīti . "
  1049. 531049,115,1704,86,102,1,109,11,"Iti sakko‘‘ mahārāja, dānato sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena brahmacariyavāsova mahapphalo’’ ti vaṇṇeti. "
  1050. 531050,115,1704,103,106,1,18,2,{Kāyā}ti brahmaghaṭā.
  1051. 531051,115,1704,107,115,1,82,7,{Yācayogenā}ti yācanayuttakena yaññayuttakena vāti ubhayatthāpi dāyakassevetaṃ nāmaṃ.
  1052. 531052,115,1704,116,119,1,25,2,{Tapassino}ti tapanissitakā.
  1053. 531053,115,1705,2,20,1,150,17,"Imāya gāthāya brahmacariyavāsasseva mahapphalabhāvaṃ dīpetvā idāni ye atīte mahādānaṃ datvā kāmāvacaraṃ atikkamituṃ nāsakkhiṃsu, te rājāno dassento āha– "
  1054. 531054,115,1706,2,4,1,0,0,431.
  1055. 531055,115,1707,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Dudīpo sāgaro selo, mujakindo bhagīraso; "
  1056. 531056,115,1708,2,9,1,39,6,"Usindaro kassapo ca, asako ca puthujjano. "
  1057. 531057,115,1709,2,4,1,0,0,432.
  1058. 531058,115,1710,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ete caññe ca rājāno, khattiyā brāhmaṇā bahū; "
  1059. 531059,115,1711,2,10,1,46,5,"Puthuyaññaṃ yajitvāna, petattaṃ nātivattisun’’ ti. "
  1060. 531060,115,1712,2,17,1,110,13,"Tassattho – mahārāja, pubbe bārāṇasiyaṃ dudīpo nāma rājā dānaṃ datvā maraṇacakkena chinno kāmāvacareyeva nibbatti. "
  1061. 531061,115,1712,18,40,1,180,22,Tathā sāgarādayo aṭṭhāti ete ca aññe ca bahū rājāno ceva khattiyā brāhmaṇā ca puthuyaññaṃ yajitvāna anekappakāraṃ dānaṃ datvā kāmāvacarabhūmisaṅkhātaṃ petattaṃ nātivattiṃsūti attho.
  1062. 531062,115,1712,41,56,1,99,11,Kāmāvacaradevatā hi rūpādino kilesavatthussa kāraṇā paraṃ paccāsīsanato kapaṇatāya‘‘ petā’’ ti vuccanti.
  1063. 531063,115,1712,57,59,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  1064. 531064,115,1713,2,16,1,58,11,"‘ ‘ Ye adutiyā na ramanti ekikā, vivekajaṃ ye na labhanti pītiṃ; "
  1065. 531065,115,1714,2,13,1,57,8,"Kiñcāpi te indasamānabhogā, te ve parādhīnasukhā varākā’’ ti. "
  1066. 531066,115,1715,2,15,1,153,13,Evampi dānaphalato brahmacariyaphalasseva mahantabhāvaṃ dassetvā idāni brahmacariyavāsena petabhavanaṃ atikkamitvā brahmaloke nibbattatāpase dassento āha–
  1067. 531067,115,1716,2,4,1,0,0,433.
  1068. 531068,115,1717,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Atha yīme avattiṃsu, anāgārā tapassino; "
  1069. 531069,115,1718,2,7,1,36,4,"Sattisayo yāmahanu, somayāmo manojavo. "
  1070. 531070,115,1719,2,4,1,0,0,434.
  1071. 531071,115,1720,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Samuddo māgho bharato ca, isi kālapurakkhato; "
  1072. 531072,115,1721,2,12,1,43,7,"Aṅgīraso kassapo ca, kisavaccho akatti cā’’ ti. "
  1073. 531073,115,1722,2,8,1,42,4,Tattha {avattiṃsū}ti kāmāvacaraṃ atikkamiṃsu.
  1074. 531074,115,1722,9,14,1,50,4,{Tapassino}ti sīlatapañceva samāpattitapañca nissitā.
  1075. 531075,115,1722,15,21,1,52,5,{Sattisayo}ti yāmahanuādayo satta bhātarova sandhāyāha.
  1076. 531076,115,1722,22,29,1,67,7,Aṅgīrasādīhi catūhi saddhiṃ ekādasete avattiṃsu atikkamiṃsūti attho.
  1077. 531077,115,1723,2,15,1,118,12,Evaṃ tāva sutavaseneva dānaphalato brahmacariyavāsasseva mahapphalataṃ vaṇṇetvā idāni attanā diṭṭhapubbaṃ āharanto āha–
  1078. 531078,115,1724,2,4,1,0,0,435.
  1079. 531079,115,1725,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Uttarena nadī sīdā, gambhīrā duratikkamā; "
  1080. 531080,115,1726,2,7,1,40,4,"Naḷaggivaṇṇā jotanti, sadā kañcanapabbatā. "
  1081. 531081,115,1727,2,4,1,0,0,436.
  1082. 531082,115,1728,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Parūḷhakacchā tagarā, rūḷhakacchā vanā nagā; "
  1083. 531083,115,1729,2,8,1,38,5,"Tatrāsuṃ dasasahassā, porāṇā isayo pure. "
  1084. 531084,115,1730,2,4,1,0,0,437.
  1085. 531085,115,1731,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ahaṃ seṭṭhosmi dānena, saṃyamena damena ca; "
  1086. 531086,115,1732,2,8,1,41,5,"Anuttaraṃ vataṃ katvā, pakiracārī samāhite. "
  1087. 531087,115,1733,2,4,1,0,0,438.
  1088. 531088,115,1734,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Jātimantaṃ ajaccañca, ahaṃ ujugataṃ naraṃ; "
  1089. 531089,115,1735,2,8,1,42,5,"Ativelaṃ namassissaṃ, kammabandhū hi māṇavā. "
  1090. 531090,115,1736,2,4,1,0,0,439.
  1091. 531091,115,1737,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Sabbe vaṇṇā adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ adho; "
  1092. 531092,115,1738,2,11,1,49,6,"Sabbe vaṇṇā visujjhanti, caritvā dhammamuttaman’’ ti. "
  1093. 531093,115,1739,2,20,1,140,16,"Tattha {uttarenā}ti mahārāja, atīte uttarahimavante dvinnaṃ suvaṇṇapabbatānaṃ antare pavattā sīdā nāma nadī gambhīrā nāvāhipi duratikkamā ahosi. "
  1094. 531094,115,1739,21,23,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  1095. 531095,115,1739,24,40,1,129,14,"Sā hi atisukhumodakā, sukhumattā udakassa antamaso morapiñcha-mattampi tattha patitaṃ naṃ saṇṭhāti, osīditvā heṭṭhātalameva gacchati. "
  1096. 531096,115,1739,41,46,1,25,5,Teneva sā sīdā nāma ahosi.
  1097. 531097,115,1739,47,57,1,77,10,Te pana tassā tīresu kañcanapabbatā sadā naḷaggivaṇṇā hutvā jotanti obhāsanti.
  1098. 531098,115,1739,58,69,1,96,10,Parūḷhakacchā {tagarā}ti tassā pana nadiyā tīre kacchā parūḷhatagarā ahesuṃ tagaragandhasugandhino.
  1099. 531099,115,1739,70,87,1,126,14,"Rūḷhakacchā vanā {nagā}ti ye tattha aññepi pabbatā, tesampi antare kacchā rūḷhavanā ahesuṃ, pupphaphalūpagarukkhasañchannāti attho. "
  1100. 531100,115,1739,88,98,1,68,9,Tatrāsun ti tasmiṃ evaṃ ramaṇīye bhūmibhāge dasasahassā isayo ahesuṃ.
  1101. 531101,115,1739,99,102,1,36,3,Te sabbepi abhiññāsamāpattilābhinova.
  1102. 531102,115,1739,103,126,1,191,20,"Tesu bhikkhācāravelāya keci uttarakuruṃ gacchanti, keci mahājambudīpe jambuphalaṃ āharanti, keci himavanteyeva madhuraphalāphalāni āharitvā khādanti, keci jambudīpatale taṃ taṃ nagaraṃ gacchanti. "
  1103. 531103,115,1739,127,133,1,57,5,"Ekopi rasataṇhābhibhūto natthi, jhānasukheneva vītināmenti. "
  1104. 531104,115,1739,134,147,1,106,13,Tadā eko tāpaso ākāsena bārāṇasiṃ gantvā sunivattho supāruto piṇḍāya caranto purohitassa gehadvāraṃ pāpuṇi.
  1105. 531105,115,1739,148,170,1,132,17,"So tassa upasame pasīditvā antonivesanaṃ ānetvā bhojetvā katipāhaṃ paṭijagganto vissāse uppanne‘‘ bhante, tumhe kuhiṃ vasathā’’ ti pucchi."
  1106. 531106,115,1739,171,178,1,23,3,‘‘ Asukaṭṭhāne nāmāvuso’’ ti.
  1107. 531107,115,1739,179,194,1,59,10,"‘‘ Kiṃ pana tumhe ekakova tattha vasatha, udāhu aññepi atthī’’ ti?"
  1108. 531108,115,1739,195,213,1,91,11,"‘‘ Kiṃ vadesi, āvuso, tasmiṃ padese dasasahassā isayo vasanti, sabbeva abhiññāsamāpattilābhino’’ ti. "
  1109. 531109,115,1739,214,221,1,46,7,Tassa tesaṃ guṇaṃ sutvā pabbajjāya cittaṃ nami.
  1110. 531110,115,1739,222,226,1,15,4,Atha naṃ so āha–
  1111. 531111,115,1739,227,238,1,39,6,"‘‘ bhante, mampi tattha netvā pabbājethā’’ ti."
  1112. 531112,115,1739,239,253,1,48,8,"‘‘ Āvuso, tvaṃ rājapuriso, na taṃ sakkā pabbājetun’’ ti."
  1113. 531113,115,1739,254,271,1,72,10,"‘‘ Tena hi, bhante, ajjāhaṃ rājānaṃ āpucchissāmi, tumhe svepi āgaccheyyāthā’’ ti. "
  1114. 531114,115,1739,272,274,1,13,2,So adhivāsesi.
  1115. 531115,115,1740,2,18,1,78,9,"Itaropi bhuttapātarāso rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ icchāmahaṃ, deva , pabbajitun’’ ti āha."
  1116. 531116,115,1740,19,27,1,26,4,‘‘ Kiṃ kāraṇā pabbajissasī’’ ti?
  1117. 531117,115,1740,28,40,1,44,7,‘‘ Kāmesu dosaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ disvā’’ ti.
  1118. 531118,115,1740,41,53,1,47,7,"‘‘ Tena hi pabbajāhi, pabbajitopi maṃ dasseyyāsī’’ ti. "
  1119. 531119,115,1740,54,77,1,173,19,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā attano gehaṃ gantvā puttadāraṃ anusāsitvā sabbaṃ sāpateyyaṃ dassetvā attano pabbajitaparikkhāraṃ gahetvā tāpasassa āgamanamaggaṃ olokentova nisīdi.
  1120. 531120,115,1740,78,86,1,71,8,Tāpasopi tatheva ākāsenāgantvā antonagaraṃ pavisitvā tassa gehaṃ pāvisi.
  1121. 531121,115,1740,87,102,1,63,10,"So taṃ sakkaccaṃ parivisitvā‘‘ bhante, mayā kathaṃ kātabban’’ ti āha. "
  1122. 531122,115,1740,103,123,1,160,20,So taṃ bahinagaraṃ netvā hatthe ādāya attano ānubhāvena tattha netvā pabbājetvā punadivase taṃ tattheva ṭhapetvā bhattaṃ āharitvā datvā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi.
  1123. 531123,115,1740,124,131,1,70,7,So katipāheneva abhiññāsamāpattiyo nibbattetvā sayameva piṇḍāya carati.
  1124. 531124,115,1741,2,28,1,167,21,"So aparabhāge‘‘ ahaṃ rañño attānaṃ dassetuṃ paṭiññaṃ adāsiṃ, dassessāmassa attānan’’ ti cintetvā tāpase vanditvā ākāsena bārāṇasiṃ gantvā bhikkhaṃ caranto rājadvāraṃ pāpuṇi. "
  1125. 531125,115,1741,29,47,1,95,13,"Rājā taṃ disvā sañjānitvā antonivesanaṃ pavesetvā sakkāraṃ katvā‘‘ bhante, kuhiṃ vasathā’’ ti pucchi."
  1126. 531126,115,1741,48,60,1,79,7,"‘‘ Uttarahimavantapadese kañcanapabbatantare pavattāya sīdānadiyā tīre, mahārājā’’ ti."
  1127. 531127,115,1741,61,78,1,60,10,"‘‘ Kiṃ pana, bhante, ekakova tattha vasatha, udāhu aññepi atthī’’ ti."
  1128. 531128,115,1741,79,96,1,87,10,"‘‘ Kiṃ vadesi, mahārāja, tattha dasasahassā isayo vasanti, sabbeva abhiññāsamāpattilābhino’’ ti? "
  1129. 531129,115,1741,97,106,1,55,8,Rājā tesaṃ guṇaṃ sutvā sabbesaṃ bhikkhaṃ dātukāmo ahosi.
  1130. 531130,115,1741,107,111,1,17,4,Atha naṃ rājā āha–
  1131. 531131,115,1741,112,127,1,59,9,"‘‘ bhante, ahaṃ tesaṃ isīnaṃ bhikkhaṃ dātukāmomhi, kiṃ karomī’’ ti?"
  1132. 531132,115,1741,128,143,1,65,9,"‘‘ Mahārāja, te isayo jivhāviññeyyarase agiddhā, na sakkā idhānetun’’ ti."
  1133. 531133,115,1741,144,159,1,58,9,"‘‘ Bhante, tumhe nissāya te bhojessāmi, upāyaṃ me ācikkhathā’’ ti."
  1134. 531134,115,1741,160,182,1,101,15,"‘‘ Tena hi, mahārāja, sace tesaṃ dānaṃ dātukāmosi, ito nikkhamitvā sīdānadītīre vasanto tesaṃ dānaṃ dehī’’ ti. "
  1135. 531135,115,1742,2,19,1,118,13,So ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā sabbūpakaraṇāni gāhāpetvā caturaṅginiyā senāya saddhiṃ nikkhamitvā attano rajjasīmaṃ pāpuṇi.
  1136. 531136,115,1742,20,38,1,157,18,Atha naṃ tāpaso attano ānubhāvena saddhiṃ senāya sīdānadītīraṃ netvā nadītīre khandhāvāraṃ kārāpetvā ākāsena attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā punadivase paccāgami.
  1137. 531137,115,1742,39,59,1,92,14,"Atha naṃ rājā sakkaccaṃ bhojetvā‘‘ sve, bhante, dasasahasse isayo ādāya idheva āgacchathā’’ ti āha. "
  1138. 531138,115,1742,60,101,1,234,28,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā gantvā punadivase bhikkhācāravelāya tesaṃ isīnaṃ ārocesi‘‘ mārisā, bārāṇasirājā‘ tumhākaṃ bhikkhaṃ dassāmī’ ti āgantvā sīdānadītīre nisinno sve vo nimanteti, tassānukampāya khandhāvāraṃ gantvā bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti. "
  1139. 531139,115,1742,102,115,1,73,9,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ākāsena gantvā khandhāvārassa avidūre otariṃsu.
  1140. 531140,115,1742,116,133,1,166,17,Rājā te disvā paccuggamanaṃ katvā khandhāvāraṃ pavesetvā paññattāsanesu nisīdāpetvā isigaṇaṃ paṇītenāhārena santappetvā tesaṃ iriyāpathe pasanno svātanāyapi nimantesi.
  1141. 531141,115,1742,134,140,1,68,6,Etenupāyena dasannaṃ tāpasasahassānaṃ dasavassasahassāni dānaṃ adāsi.
  1142. 531142,115,1742,141,149,1,63,8,Dadanto ca tasmiṃyeva padese nagaraṃ māpetvā sassakammaṃ kāresi.
  1143. 531143,115,1742,150,183,1,191,29,"Na kho pana, mahārāja, tadā so rājā añño ahosi, atha kho ahaṃ seṭṭhosmi dānena, ahameva hi tadā dānena seṭṭho hutvā taṃ mahādānaṃ datvā imaṃ petalokaṃ atikkamitvā brahmaloke nibbattituṃ nāsakkhiṃ. "
  1144. 531144,115,1742,184,206,1,149,17,"Mayā dinnaṃ pana dānaṃ bhuñjitvā sabbeva te tāpasā kāmāvacaraṃ atikkamitvā brahmaloke nibbattā, imināpetaṃ veditabbaṃ‘‘ brahmacariyavāsova mahapphalo’’ ti. "
  1145. 531145,115,1743,2,15,1,89,12,Evaṃ dānena attano seṭṭhabhāvaṃ pakāsetvā itarehi tīhi padehi tesaṃ isīnaṃ guṇaṃ pakāseti.
  1146. 531146,115,1743,16,20,1,25,3,Tattha {saṃyamenā}ti sīlena.
  1147. 531147,115,1743,21,24,1,22,2,{Damenā}ti indriyadamena.
  1148. 531148,115,1743,25,34,1,68,9,Anuttaran ti etehi guṇehi nirantaraṃ uttamaṃ vataṃ samādānaṃ caritvā.
  1149. 531149,115,1743,35,46,1,82,9,"{Pakiracārī}ti gaṇaṃ pakiritvā paṭikkhipitvā pahāya ekacārike, ekībhāvaṃ gateti attho. "
  1150. 531150,115,1743,47,51,1,46,3,{Samāhite}ti upacārappanāsamādhīhi samāhitacitte.
  1151. 531151,115,1743,52,57,1,43,5,Evarūpe ahaṃ tapassino upaṭṭhahinti dasseti.
  1152. 531152,115,1743,58,94,1,261,31,"Ahaṃ ujugatan ti ahaṃ, mahārāja, tesaṃ dasasahassānaṃ isīnaṃ antare kāyavaṅkādīnaṃ abhāvena ujugataṃ ekampi naraṃ hīnajacco vā hotu jātisampanno vā, jātiṃ avicāretvā tesaṃ guṇesu pasannamānaso hutvā sabbameva ativelaṃ namassissaṃ, niccakālameva namassissanti vadati. "
  1153. 531153,115,1743,95,97,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  1154. 531154,115,1743,98,114,1,107,13,"Kammabandhū hi {māṇavā}ti, sattā hi nāmete kammabandhū kammapaṭisaraṇā, teneva kāraṇena sabbe vaṇṇāti veditabbā. "
  1155. 531155,115,1744,2,36,1,201,24,"Evañca pana vatvā‘‘ kiñcāpi, mahārāja, dānato brahmacariyameva mahapphalaṃ, dvepi panete mahāpurisavitakkāva, tasmā dvīsupi appamattova hutvā dānañca dehi, sīlañca rakkhāhī’’ ti taṃ ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. "
  1156. 531156,115,1744,37,41,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1157. 531157,115,1745,2,4,1,0,0,440.
  1158. 531158,115,1746,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; "
  1159. 531159,115,1747,2,9,1,40,4,"Vedehamanusāsitvā , saggakāyaṃ apakkamī’’ ti. "
  1160. 531160,115,1748,2,12,1,82,8,"Tattha {apakkamī}ti pakkami, sudhammādevasabhāyaṃ nisinnameva attānaṃ dassesīti attho. "
  1161. 531161,115,1749,2,19,1,71,11,"Atha naṃ devagaṇā āhaṃsu‘‘ mahārāja, nanu na paññāyittha, kuhiṃ gatatthā’’ ti?"
  1162. 531162,115,1749,20,47,1,153,22,"‘‘ Mārisā mithilāyaṃ nimirañño ekā kaṅkhā uppajji, tassa pañhaṃ kathetvā taṃ rājānaṃ nikkaṅkhaṃ katvā āgatomhī’’ ti vatvā puna taṃ kāraṇaṃ gāthāya kathetuṃ āha– "
  1163. 531163,115,1750,2,4,1,0,0,441.
  1164. 531164,115,1751,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā; "
  1165. 531165,115,1752,2,8,1,45,5,"Dhammikānaṃ manussānaṃ, vaṇṇaṃ uccāvacaṃ bahuṃ. "
  1166. 531166,115,1753,2,4,1,0,0,442.
  1167. 531167,115,1754,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathā ayaṃ nimirājā, paṇḍito kusalatthiko; "
  1168. 531168,115,1755,2,8,1,38,5,"Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo. "
  1169. 531169,115,1756,2,4,1,0,0,443.
  1170. 531170,115,1757,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha; "
  1171. 531171,115,1758,2,13,1,51,8,"Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalan’’ ti. "
  1172. 531172,115,1759,2,20,1,149,18,Tattha iman ti dhammikānaṃ kalyāṇadhammānaṃ manussānaṃ mayā vuccamānaṃ sīlavasena uccaṃ dānavasena avacaṃ bahuṃ imaṃ vaṇṇaṃ nisāmetha suṇāthāti attho.
  1173. 531173,115,1759,21,29,1,51,8,Yathā ayan ti ayaṃ nimirājā yathā ativiya paṇḍitoti.
  1174. 531174,115,1760,2,10,1,40,6,Iti so aparihāpetvā rañño vaṇṇaṃ kathesi.
  1175. 531175,115,1760,11,43,1,188,24,"Taṃ sutvā devasaṅghā rājānaṃ daṭṭhukāmā hutvā‘‘ amhākaṃ nimirājā ācariyo, tassovāde ṭhatvā taṃ nissāya amhehi ayaṃ dibbasampatti laddhā, mayaṃ daṭṭhukāmamhā, taṃ pakkosāpehi, mahārājā’’ ti vadiṃsu. "
  1176. 531176,115,1760,44,71,1,147,18,"Sakko‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā mātaliṃ pakkosāpetvā‘‘ samma mātali, vejayantarathaṃ yojetvā mithilaṃ gantvā nimirājānaṃ dibbayāne āropetvā ānehī’’ ti āha. "
  1177. 531177,115,1760,72,83,1,48,7,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā rathaṃ yojetvā pāyāsi.
  1178. 531178,115,1760,84,99,1,115,14,Sakkassa pana devehi saddhiṃ kathentassa mātaliṃ āṇāpentassa ca rathaṃ yojentassa ca manussagaṇanāya māso atikkanto.
  1179. 531179,115,1760,100,118,1,210,18,Iti nimirañño puṇṇamāyaṃ uposathikassa pācīnasīhapañjaraṃ vivaritvā mahātale nisīditvā amaccagaṇaparivutassa sīlaṃ paccavekkhantassa pācīnalokadhātuto uggacchantena candamaṇḍalena saddhiṃyeva so ratho paññāyati.
  1180. 531180,115,1760,119,135,1,98,12,Manussā bhuttasāyamāsā gharadvāresu nisīditvā sukhakathaṃ kathentā‘‘ ajja dve candā uggatā’’ ti āhaṃsu.
  1181. 531181,115,1760,136,142,1,47,6,Atha nesaṃ sallapantānaññeva ratho pākaṭo ahosi.
  1182. 531182,115,1760,143,197,1,303,37,"Mahājano‘‘ nāyaṃ, cando, ratho’’ ti vatvā anukkamena sindhavasahassayutte mātalisaṅgāhake vejayantarathe ca pākaṭe jāte‘‘ kassa nu kho idaṃ dibbayānaṃ āgacchatī’’ ti cintetvā‘‘ na kassaci aññassa, amhākaṃ rājā dhammiko, sakkena vejayantaratho pesito bhavissati, amhākaṃ raññova anucchaviko’’ ti tuṭṭhappahaṭṭho gāthamāha– "
  1183. 531183,115,1761,2,4,1,0,0,444.
  1184. 531184,115,1762,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano; "
  1185. 531185,115,1763,2,11,1,43,6,"Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino’’ ti. "
  1186. 531186,115,1764,2,6,1,28,3,Tattha {abbhuto}ti abhūtapubbo.
  1187. 531187,115,1764,7,10,1,37,3,Acchariyoti te vimhayavasenevamāhaṃsu.
  1188. 531188,115,1765,2,21,1,178,18,Tassa pana mahājanassa evaṃ kathentasseva mātali vātavegena āgantvā rathaṃ nivattetvā sīhapañjaraummāre pacchābhāgena ṭhapetvā ārohaṇasajjaṃ katvā ārohaṇatthāya rājānaṃ nimantesi .
  1189. 531189,115,1765,22,26,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1190. 531190,115,1766,2,4,1,0,0,445.
  1191. 531191,115,1767,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Devaputto mahiddhiko, mātali devasārathi; "
  1192. 531192,115,1768,2,7,1,43,4,"Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ. "
  1193. 531193,115,1769,2,4,1,0,0,446.
  1194. 531194,115,1770,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati; "
  1195. 531195,115,1771,2,8,1,38,5,"Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā; "
  1196. 531196,115,1772,2,12,1,45,7,"Saramānā hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare’’ ti. "
  1197. 531197,115,1773,2,13,1,98,10,"Tattha mithilaggahan ti mithilāyaṃ patiṭṭhitagehaṃ, catūhi vā saṅgahavatthūhi mithilāyaṃ saṅgāhakaṃ. "
  1198. 531198,115,1773,14,20,1,49,5,{Samacchare}ti taveva guṇakathaṃ kathentā nisinnāti.
  1199. 531199,115,1774,2,44,1,243,30,"Taṃ sutvā rājā‘‘ adiṭṭhapubbaṃ devalokañca passissāmi, mātalissa ca me saṅgaho kato bhavissati, gacchissāmī’’ ti cintetvā antepurañca mahājanañca āmantetvā‘‘ ahaṃ nacirasseva āgamissāmi, tumhe appamattā dānādīni puññāni karothā’’ ti vatvā rathaṃ abhiruhi. "
  1200. 531200,115,1774,45,49,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1201. 531201,115,1775,2,4,1,0,0,447.
  1202. 531202,115,1776,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tato rājā taramāno, vedeho mithilaggaho; "
  1203. 531203,115,1777,2,7,1,39,4,"Āsanā vuṭṭhahitvāna, pamukho rathamāruhi. "
  1204. 531204,115,1778,2,4,1,0,0,448.
  1205. 531205,115,1779,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Abhirūḷhaṃ rathaṃ dibbaṃ, mātali etadabravi; "
  1206. 531206,115,1780,2,9,1,42,6,"Kena taṃ nemi maggena, rājaseṭṭha disampati; "
  1207. 531207,115,1781,2,13,1,45,8,"Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’ ti. "
  1208. 531208,115,1782,2,15,1,77,10,"Tattha {pamukho}ti uttamo, abhimukho vā, mahājanassa piṭṭhiṃ datvā ārūḷhoti attho. "
  1209. 531209,115,1782,16,50,1,185,29,"Yena {vā}ti yena maggena gantvā yattha pāpakammantā vasanti, taṃ ṭhānaṃ sakkā daṭṭhuṃ, yena vā gantvā ye puññakammā narā vasanti, tesaṃ ṭhānaṃ sakkā daṭṭhuṃ, etesu dvīsu kena maggena taṃ nemi. "
  1210. 531210,115,1782,51,58,1,60,7,Idaṃ so sakkena anāṇattopi attano dūtavisesadassanatthaṃ āha.
  1211. 531211,115,1783,2,19,1,78,12,"Atha naṃ rājā‘‘ mayā dve ṭhānāni adiṭṭhapubbāni, dvepi passissāmī’’ ti cintetvā āha– "
  1212. 531212,115,1784,2,4,1,0,0,449.
  1213. 531213,115,1785,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ubhayeneva maṃ nehi, mātali devasārathi; "
  1214. 531214,115,1786,2,13,1,45,8,"Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’ ti. "
  1215. 531215,115,1787,2,21,1,93,13,"Tato mātali‘‘ dvepi ekapahāreneva na sakkā dassetuṃ, pucchissāmi nan’’ ti pucchanto puna gāthamāha– "
  1216. 531216,115,1788,2,4,1,0,0,450.
  1217. 531217,115,1789,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kena taṃ paṭhamaṃ nemi, rājaseṭṭha disampati; "
  1218. 531218,115,1790,2,13,1,45,8,"Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’ ti. "
  1219. 531219,115,1791,2,2,1,12,1,Nirayakaṇḍaṃ
  1220. 531220,115,1792,2,21,1,98,13,"Tato rājā‘‘ ahaṃ avassaṃ devalokaṃ gamissāmi, nirayaṃ tāva passissāmī’’ ti cintetvā anantaraṃ gāthamāha– "
  1221. 531221,115,1793,2,4,1,0,0,451.
  1222. 531222,115,1794,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Niraye tāva passāmi, āvāse pāpakamminaṃ; "
  1223. 531223,115,1795,2,11,1,45,6,"Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gatī’’ ti. "
  1224. 531224,115,1796,2,13,1,51,8,"Tattha yā {gatī}ti yā etesaṃ nibbatti, tañca passāmīti. "
  1225. 531225,115,1797,2,7,1,36,5,Athassa vetaraṇiṃ nadiṃ tāva dassesi.
  1226. 531226,115,1797,8,12,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1227. 531227,115,1798,2,4,1,0,0,452.
  1228. 531228,115,1799,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dassesi mātali rañño, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ; "
  1229. 531229,115,1800,2,10,1,48,5,"Kuthitaṃ khārasaṃyuttaṃ, tattaṃ aggisikhūpaman’’ ti. "
  1230. 531230,115,1801,2,21,1,146,18,"Tattha vetaraṇin ti bhikkhave, mātali rañño kathaṃ sutvā nirayābhimukhaṃ rathaṃ pesetvā kammapaccaye utunā samuṭṭhitaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ tāva dassesi. "
  1231. 531231,115,1801,22,32,1,124,10,Tattha nirayapālā jalitāni asisattitomarabhindivālamuggarādīni āvudhāni gahetvā nerayikasatte paharanti vijjhanti viheṭhenti.
  1232. 531232,115,1801,33,39,1,43,6,Te taṃ dukkhaṃ asahantā vetaraṇiyaṃ patanti.
  1233. 531233,115,1801,40,46,1,62,6,Sā upari bhindivālappamāṇāhi sakaṇṭakāhi vettalatāhi sañchannā.
  1234. 531234,115,1801,47,52,1,40,5,Te tattha bahūni vassasahassāni pacciṃsu.
  1235. 531235,115,1801,53,59,1,68,6,Tesu pajjalantesu khuradhārātikhiṇesu kaṇṭakesu khaṇḍākhaṇḍikā honti.
  1236. 531236,115,1801,60,65,1,64,5,Tesaṃ heṭṭhā tālakkhandhappamāṇāni pajjalitaayasūlāni uṭṭhahanti.
  1237. 531237,115,1801,66,80,1,129,14,Nerayikasattā bahuṃ addhānaṃ vītināmetvā vettalatāhi gaḷitvā sūlesu patitvā viddhasarīrā sūlesu āvuṇitamacchā viya ciraṃ paccanti.
  1238. 531238,115,1801,81,87,1,51,5,"Tāni sūlānipi pajjalanti, nerayikasattāpi pajjalanti. "
  1239. 531239,115,1801,88,97,1,89,8,Sūlānaṃ heṭṭhā udakapiṭṭhe jalitāni khuradhārāsadisāni tikhiṇāni ayopokkharapattāni honti.
  1240. 531240,115,1801,98,106,1,76,8,Te sūlehi gaḷitvā ayapokkharapattesu patitvā ciraṃ dukkhavedanaṃ anubhavanti.
  1241. 531241,115,1801,107,119,1,84,9,"Tato khārodake patanti, udakaṃ pajjalati, nerayikasattāpi pajjalanti, dhūmopi uṭṭhahati. "
  1242. 531242,115,1801,120,126,1,54,6,Udakassa pana heṭṭhā nadītalaṃ khuradhārāhi sañchannaṃ.
  1243. 531243,115,1801,127,142,1,78,11,Te‘‘ heṭṭhā nu kho kīdisan’’ ti udake nimujjitvā khuradhārāsu khaṇḍākhaṇḍikā honti.
  1244. 531244,115,1801,143,152,1,78,9,Te taṃ mahādukkhaṃ adhivāsetuṃ asakkontā mahantaṃ bheravaṃ viravantā vicaranti.
  1245. 531245,115,1801,153,159,1,41,5,"Kadāci anusotaṃ vuyhanti, kadāci paṭisotaṃ. "
  1246. 531246,115,1801,160,170,1,81,10,Atha ne tīre ṭhitā nirayapālā ususattitomarādīni ukkhipitvā macche viya vijjhanti.
  1247. 531247,115,1801,171,175,1,41,4,Te dukkhavedanāppattā mahāviravaṃ ravanti.
  1248. 531248,115,1801,176,189,1,133,13,Atha ne pajjalitehi ayabaḷisehi uddharitvā parikaḍḍhitvā pajjalitaayapathaviyaṃ nipajjāpetvā tesaṃ mukhe tattaṃ ayoguḷhaṃ pakkhipanti.
  1249. 531249,115,1802,2,24,1,149,17,Iti nimirājā vetaraṇiyaṃ mahādukkhapīḷite nerayikasatte disvā bhītatasito saṅkampitahadayo hutvā‘‘ kiṃ nāmete sattā pāpakammaṃ akaṃsū’’ ti mātaliṃ pucchi.
  1250. 531250,115,1802,25,27,1,15,2,Sopissa byākāsi.
  1251. 531251,115,1802,28,31,1,23,3,Tamatthaṃ pakāsento āha–
  1252. 531252,115,1803,2,4,1,0,0,453.
  1253. 531253,115,1804,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Nimī have mātalimajjhabhāsatha, disvā janaṃ patamānaṃ vidugge; "
  1254. 531254,115,1805,2,13,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1255. 531255,115,1806,2,12,1,56,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vetaraṇiṃ patanti. "
  1256. 531256,115,1807,2,4,1,0,0,454.
  1257. 531257,115,1808,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1258. 531258,115,1809,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1259. 531259,115,1810,2,4,1,0,0,455.
  1260. 531260,115,1811,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Ye dubbale balavantā jīvaloke, hiṃ santi rosenti supāpadhammā; "
  1261. 531261,115,1812,2,14,1,60,9,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vetaraṇiṃ patantī’’ ti. "
  1262. 531262,115,1813,2,12,1,66,9,Tattha {vindatī}ti ahaṃ attano anissaro hutvā bhayasantako viya jāto.
  1263. 531263,115,1813,13,17,1,23,3,{Disvā}ti patamānaṃ disvā.
  1264. 531264,115,1813,18,29,1,64,10,"Jānan ti bhikkhave, so mātali sayaṃ jānanto tassa ajānato akkhāsi. "
  1265. 531265,115,1813,30,33,1,44,2,{Dubbale}ti sarīrabalabhogabalaāṇābalavirahite.
  1266. 531266,115,1813,34,39,1,35,4,{Balavantā}ti tehi balehi samannāgatā.
  1267. 531267,115,1813,40,44,1,36,3,{Hiṃsantī}ti pāṇippahārādīhi kilamenti.
  1268. 531268,115,1813,45,51,1,57,5,{Rosentī}ti nānappakārehi akkosavatthūhi akkosanti ghaṭenti.
  1269. 531269,115,1813,52,58,1,33,4,"{Pasavetvā}ti janetvā, katvāti attho. "
  1270. 531270,115,1814,2,27,1,194,24,Evaṃ mātali tassa pañhaṃ byākaritvā raññā vetaraṇiniraye diṭṭhe taṃ padesaṃ antaradhāpetvā purato rathaṃ pesetvā sunakhādīhi khādanaṭṭhānaṃ dassetvā taṃ disvā bhītena raññā pañhaṃ puṭṭho byākāsi.
  1271. 531271,115,1814,28,32,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1272. 531272,115,1815,2,4,1,0,0,456.
  1273. 531273,115,1816,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākolasaṅghā adanti bheravā; "
  1274. 531274,115,1817,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1275. 531275,115,1818,2,12,1,59,9,"Ime nu maccā kiṃmakaṃsu pāpaṃ, yeme jane kākolasaṅghā adanti. "
  1276. 531276,115,1819,2,4,1,0,0,457.
  1277. 531277,115,1820,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1278. 531278,115,1821,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1279. 531279,115,1822,2,4,1,0,0,458.
  1280. 531280,115,1823,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; "
  1281. 531281,115,1824,2,11,1,60,8,"Hiṃ santi rosenti supāpadhammā, te luddakammā pasavetva pāpaṃ; "
  1282. 531282,115,1825,2,9,1,32,5,Teme jane kākolasaṅghā adantī’’ ti.
  1283. 531283,115,1826,2,11,1,49,8,Ito paresu pañhesu ceva byākaraṇesu ca eseva nayo.
  1284. 531284,115,1826,12,16,1,24,3,Tattha {sāmā}ti rattavaṇṇā.
  1285. 531285,115,1826,17,20,1,14,2,{Soṇā}ti sunakhā.
  1286. 531286,115,1826,21,32,1,86,9,"Sabalā {cā}ti kabaravaṇṇā ca, setakāḷapītalohitavaṇṇā cāti evaṃ pañcavaṇṇasunakhe dasseti. "
  1287. 531287,115,1826,33,59,1,263,26,Te kira mahāhatthippamāṇā jalitaayapathaviyaṃ nerayikasatte mige viya anubandhitvā piṇḍikamaṃsesu ḍaṃsitvā tesaṃ tigāvutappamāṇaṃ sarīraṃ jalitaayapathaviyaṃ pātetvā mahāravaṃ ravantānaṃ dvīhi purimapādehi uraṃ akkamitvā aṭṭhimeva sesetvā maṃsaṃ luñcitvā khādanti.
  1288. 531288,115,1826,60,65,1,49,4,{Gijjhā}ti mahābhaṇḍasakaṭappamāṇā lohatuṇḍā gijjhā.
  1289. 531289,115,1826,66,74,1,71,8,Ete tesaṃ kaṇayasadisehi tuṇḍehi aṭṭhīni bhinditvā aṭṭhimiñjaṃ khādanti.
  1290. 531290,115,1826,75,78,1,32,2,{Kākolasaṅghā}ti lohatuṇḍakākagaṇā.
  1291. 531291,115,1826,79,85,1,43,6,Te ativiya bhayānakā diṭṭhe diṭṭhe khādanti.
  1292. 531292,115,1826,86,103,1,98,15,"Yeme {jane}ti ye ime nerayikasatte kākolasaṅghā khādanti, ime nu maccā kiṃ nāma pāpaṃ akaṃsūti pucchi. "
  1293. 531293,115,1826,104,108,1,28,3,{Maccharino}ti aññesaṃ adāyakā.
  1294. 531294,115,1826,109,115,1,53,5,{Kadariyā}ti pare dentepi paṭisedhakā thaddhamaccharino.
  1295. 531295,115,1826,116,119,1,40,3,Samaṇabrāhmaṇānan ti samitabāhitapāpānaṃ.
  1296. 531296,115,1827,2,4,1,0,0,459.
  1297. 531297,115,1828,2,13,1,60,8,"‘ ‘ Sajotibhūtā pathaviṃ kamanti, tattehi khandhehi ca pothayanti; "
  1298. 531298,115,1829,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1299. 531299,115,1830,2,12,1,58,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā khandhahatā sayanti. "
  1300. 531300,115,1831,2,4,1,0,0,460.
  1301. 531301,115,1832,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1302. 531302,115,1833,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1303. 531303,115,1834,2,4,1,0,0,461.
  1304. 531304,115,1835,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Ye jīvalokasmi supāpadhammino, narañca nāriñca apāpadhammaṃ; "
  1305. 531305,115,1836,2,11,1,60,8,"Hiṃ santi rosenti supāpadhammā, te luddakammā pasavetva pāpaṃ; "
  1306. 531306,115,1837,2,9,1,32,5,Teme janā khandhahatā sayantī’’ ti.
  1307. 531307,115,1838,2,6,1,36,3,Tattha {sajotibhūtā}ti pajjalitasarīrā.
  1308. 531308,115,1838,7,12,1,52,5,Pathavin ti pajjalitaṃ navayojanabahalaṃ ayapathaviṃ.
  1309. 531309,115,1838,13,16,1,19,2,{Kamantī}ti akkamanti.
  1310. 531310,115,1838,17,34,1,162,15,"Khandhehi ca {pothayantī}ti nirayapālā anubandhitvā tālappamāṇehi jalitaayakkhandhehi jaṅghādīsu paharitvā pātetvā teheva khandhehi pothayanti, cuṇṇavicuṇṇaṃ karonti. "
  1311. 531311,115,1838,35,41,1,47,5,{Supāpadhammino}ti attanā suṭṭhu pāpadhammā hutvā.
  1312. 531312,115,1838,42,48,1,51,5,"Apāpadhamman ti sīlācārādisampannaṃ, niraparādhaṃ vā. "
  1313. 531313,115,1839,2,4,1,0,0,462.
  1314. 531314,115,1840,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Aṅgārakāsuṃ apare phuṇanti, narā rudantā paridaḍḍhagattā; "
  1315. 531315,115,1841,2,13,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1316. 531316,115,1842,2,13,1,61,10,"Ime nu maccā kiṃ makaṃsu pāpaṃ, yeme janā aṅgārakāsuṃ phuṇanti. "
  1317. 531317,115,1843,2,4,1,0,0,463.
  1318. 531318,115,1844,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1319. 531319,115,1845,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1320. 531320,115,1846,2,4,1,0,0,464.
  1321. 531321,115,1847,2,15,1,59,10,"‘ ‘ Ye keci pūgāya dhanassa hetu, sakkhiṃ karitvā iṇaṃ jāpayanti; "
  1322. 531322,115,1848,2,11,1,58,8,"Te jāpayitvā janataṃ janinda, te luddakammā pasavetva pāpaṃ; "
  1323. 531323,115,1849,2,9,1,33,5,Teme janā aṅgārakāsuṃ phuṇantī’’ ti.
  1324. 531324,115,1850,2,21,1,155,18,"Tattha aṅgārakāsun ti samma mātali, ke nāmete apare vajaṃ apavisantiyo gāvo viya samparivāretvā nirayapālehi jalitaayaguḷehi pothiyamānā aṅgārakāsuṃ patanti. "
  1325. 531325,115,1850,22,52,1,230,28,"Tatra ca nesaṃ yāva kaṭippamāṇā nimuggānaṃ mahatīhi ayapacchīhi ādāya upariaṅgāre okiranti, atha ne aṅgāre sampaṭicchituṃ asakkontā rodantā daḍḍhagattā phuṇanti vidhunanti, kammabalena vā attano sīse aṅgāre phuṇanti okirantīti attho. "
  1326. 531326,115,1850,53,75,1,143,18,"Pūgāya {dhanassā}ti okāse sati dānaṃ vā dassāma, pūjaṃ vā pavattessāma, vihāraṃ vā karissāmāti saṃkaḍḍhitvā ṭhapitassa pūgasantakassa dhanassa hetu. "
  1327. 531327,115,1850,76,105,1,194,23,"{Jāpayantī}ti taṃ dhanaṃ yathāruci khāditvā gaṇajeṭṭhakānaṃ lañjaṃ datvā‘‘ asukaṭṭhāne ettakaṃ vayakaraṇaṃ gataṃ, asukaṭṭhāne amhehi ettakaṃ dinnan’’ ti kūṭasakkhiṃ karitvā taṃ iṇaṃ jāpayanti vināsenti. "
  1328. 531328,115,1851,2,4,1,0,0,465.
  1329. 531329,115,1852,2,11,1,54,7,"‘ ‘ Sajotibhūtā jalitā padittā, padissati mahatī lohakumbhī; "
  1330. 531330,115,1853,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1331. 531331,115,1854,2,13,1,67,10,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patanti. "
  1332. 531332,115,1855,2,4,1,0,0,466.
  1333. 531333,115,1856,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1334. 531334,115,1857,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1335. 531335,115,1858,2,4,1,0,0,467.
  1336. 531336,115,1859,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Ye sīlavantaṃ samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā, hiṃsanti rosenti supāpadhammā; "
  1337. 531337,115,1860,2,15,1,71,10,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patantī’’ ti. "
  1338. 531338,115,1861,2,7,1,22,2,Tattha {padittā}tiādittā.
  1339. 531339,115,1861,8,14,1,59,5,{Mahatī}ti pabbatappamāṇā kappena saṇṭhitaloharasena sampuṇṇā.
  1340. 531340,115,1861,15,26,1,97,10,{Avaṃsirā}ti bhayānakehi nirayapālehi uddhaṃpāde adhosire katvā khipiyamānā taṃ lohakumbhiṃ patanti.
  1341. 531341,115,1861,27,30,1,36,3,Sīlavantan ti sīlaācāraguṇasampannaṃ.
  1342. 531342,115,1862,2,4,1,0,0,468.
  1343. 531343,115,1863,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Luñcanti gīvaṃ atha veṭhayitvā, uṇhodakasmiṃ pakiledayitvā; "
  1344. 531344,115,1864,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1345. 531345,115,1865,2,12,1,56,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā luttasirā sayanti. "
  1346. 531346,115,1866,2,4,1,0,0,469.
  1347. 531347,115,1867,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1348. 531348,115,1868,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1349. 531349,115,1869,2,4,1,0,0,470.
  1350. 531350,115,1870,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Ye jīvalokasmi supāpadhammino, pakkhī gahetvāna viheṭhayanti te; "
  1351. 531351,115,1871,2,10,1,58,7,"Viheṭhayitvā sakuṇaṃ janinda, te luddakammā pasavetva pāpaṃ; "
  1352. 531352,115,1872,2,9,1,28,5,Teme janā luttasirā sayan’’ ti.
  1353. 531353,115,1873,2,6,1,27,3,Tattha {luñcantī}ti uppāṭenti.
  1354. 531354,115,1873,7,13,1,57,5,Atha {veṭhayitvā}ti jalitalohayottehi adhomukhaṃ veṭhayitvā.
  1355. 531355,115,1873,14,19,1,45,4,Uṇhodakasmin ti kappena saṇṭhitalohaudakasmiṃ.
  1356. 531356,115,1873,20,24,1,32,3,{Pakiledayitvā}ti temetvā khipitvā.
  1357. 531357,115,1873,25,62,1,293,34,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma mātali, yesaṃ ime nirayapālā jalitalohayottehi gīvaṃ veṭhetvā tigāvutappamāṇaṃ sarīraṃ onāmetvā taṃ gīvaṃ samparivattakaṃ luñcitvā jalitaayadaṇḍehi ādāya ekasmiṃ jalitaloharase pakkhipitvā tuṭṭhahaṭṭhā honti, tāya ca gīvāya luñcitāya puna sīsena saddhiṃ gīvā uppajjatiyeva. "
  1358. 531358,115,1873,63,67,1,25,4,Kiṃ nāmete kammaṃ kariṃsu?
  1359. 531359,115,1873,68,74,1,34,6,Ete hi me disvā bhayaṃ uppajjatīti.
  1360. 531360,115,1873,75,100,1,177,22,"Pakkhī gahetvāna {viheṭhayantī}ti mahārāja, ye jīvalokasmiṃ sakuṇe gahetvā pakkhe luñcitvā gīvaṃ veṭhetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā khādanti vā vikkiṇanti vā, te ime luttasirā sayantīti. "
  1361. 531361,115,1874,2,4,1,0,0,471.
  1362. 531362,115,1875,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Pahūtatoyā anigādhakūlā, nadī ayaṃ sandati suppatitthā; "
  1363. 531363,115,1876,2,11,1,59,8,"Ghammābhitattā manujā pivanti, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni. "
  1364. 531364,115,1877,2,4,1,0,0,472.
  1365. 531365,115,1878,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1366. 531366,115,1879,2,13,1,58,10,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni. "
  1367. 531367,115,1880,2,4,1,0,0,473.
  1368. 531368,115,1881,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1369. 531369,115,1882,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1370. 531370,115,1883,2,4,1,0,0,474.
  1371. 531371,115,1884,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Ye suddhadhaññaṃ palāsena missaṃ, asuddhakammā kayino dadanti; "
  1372. 531372,115,1885,2,13,1,61,8,"Ghammābhitattāna pipāsitānaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pānī’’ ti. "
  1373. 531373,115,1886,2,6,1,35,3,Tattha {anigādhakūlā}ti agambhīratīrā.
  1374. 531374,115,1886,7,12,1,38,4,{Suppatitthā}ti sobhanehi titthehi upetā.
  1375. 531375,115,1886,13,18,1,34,4,Bhusa {hotī}ti vīhibhusaṃ sampajjati.
  1376. 531376,115,1886,19,22,1,14,2,{Pānī}ti pānīyaṃ.
  1377. 531377,115,1886,23,53,1,254,27,"Tasmiṃ kira padese pahūtasalilā ramaṇīyā nadī sandati, nerayikasattā aggisantāpena tattā pipāsaṃ sandhāretuṃ asakkontā bāhā paggayha jalitalohapathaviṃ maddantā taṃ nadiṃ otaranti, taṅkhaṇaññeva tīrā pajjalanti, pānīyaṃ bhusapalāsabhāvaṃ āpajjitvā pajjalati. "
  1378. 531378,115,1886,54,62,1,66,8,Te pipāsaṃ sandhāretuṃ asakkontā taṃ jalitaṃ bhusapalāsaṃ khādanti.
  1379. 531379,115,1886,63,69,1,55,6,Taṃ tesaṃ sakalasarīraṃ jhāpetvā adhobhāgena nikkhamati.
  1380. 531380,115,1886,70,78,1,59,8,Te taṃ dukkhaṃ adhivāsetuṃ asakkontā bāhā paggayha kandanti.
  1381. 531381,115,1886,79,83,1,53,4,Suddhadhaññan ti vīhiādisattavidhaṃ parisuddhadhaññaṃ.
  1382. 531382,115,1886,84,96,1,77,11,Palāsena missan ti palāsena vā bhusena vā vālukāmattikādīhi vā missakaṃ katvā .
  1383. 531383,115,1886,97,100,1,40,2,{Asuddhakammā}ti kiliṭṭhakāyavacīmanokammā.
  1384. 531384,115,1886,101,117,1,100,11,{Kayino}ti‘‘ suddhadhaññaṃ dassāmī’’ ti kayikassa hatthato mūlaṃ gahetvā tathārūpaṃ asuddhadhaññaṃ dadanti.
  1385. 531385,115,1887,2,4,1,0,0,475.
  1386. 531386,115,1888,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Usūhi sattīhi ca tomarehi, dubhayāni passāni tudanti kandataṃ; "
  1387. 531387,115,1889,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1388. 531388,115,1890,2,12,1,56,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā sattihatā sayanti. "
  1389. 531389,115,1891,2,4,1,0,0,476.
  1390. 531390,115,1892,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1391. 531391,115,1893,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1392. 531392,115,1894,2,4,1,0,0,477.
  1393. 531393,115,1895,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Ye jīvalokasmiṃ asādhukammino, adinnamādāya karonti jīvikaṃ; "
  1394. 531394,115,1896,2,10,1,60,7,"Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, ajeḷakañcāpi pasuṃ mahiṃsaṃ; "
  1395. 531395,115,1897,2,14,1,60,9,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā sattihatā sayantī’’ ti. "
  1396. 531396,115,1898,2,6,1,27,3,Tattha {dubhayānī}ti ubhayāni.
  1397. 531397,115,1898,7,10,1,19,2,{Tudantī}ti vijjhanti.
  1398. 531398,115,1898,11,14,1,23,3,Kandatan ti kandantānaṃ.
  1399. 531399,115,1898,15,34,1,148,17,"Pharusā nirayapālā araññe luddā migaṃ viya samparivāretvā usuādīhi nānāvudhehi dve passāni tudanti, sarīraṃ chiddāvachiddaṃ purāṇapaṇṇaṃ viya khāyati. "
  1400. 531400,115,1898,35,45,1,109,10,Adinnamādāyāti parasantakaṃ saviññāṇakāviññāṇakaṃ sandhicchedādīhi ceva vañcanāya ca gahetvā jīvikaṃ kappenti.
  1401. 531401,115,1899,2,4,1,0,0,478.
  1402. 531402,115,1900,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Gīvāya baddhā kissa ime puneke, aññe vikantā bilakatā sayanti; "
  1403. 531403,115,1901,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1404. 531404,115,1902,2,12,1,55,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā bilakatā sayanti. "
  1405. 531405,115,1903,2,4,1,0,0,479.
  1406. 531406,115,1904,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1407. 531407,115,1905,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1408. 531408,115,1906,2,4,1,0,0,480.
  1409. 531409,115,1907,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Orabbhikā sūkarikā ca macchikā, pasuṃ mahiṃsañca ajeḷakañca; "
  1410. 531410,115,1908,2,10,1,57,7,"Hantvāna sūnesu pasārayiṃsu, te luddakammā pasavetva pāpaṃ; "
  1411. 531411,115,1909,2,9,1,29,5,Teme janā bilakatā sayantī’’ ti.
  1412. 531412,115,1910,2,18,1,137,14,Tattha gīvāya {baddhā}ti mahantehi jalitalohayottehi gīvāya bandhitvā ākaḍḍhitvā ayapathaviyaṃ pātetvā nānāvudhehi koṭṭiyamāne disvā pucchi.
  1413. 531413,115,1910,19,26,1,47,6,Aññe {vikantā}ti aññe pana khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinnā.
  1414. 531414,115,1910,27,39,1,97,11,{Bilakatā}ti jalitesu ayaphalakesu ṭhapetvā maṃsaṃ viya potthaniyā koṭṭetvā puñjakatā hutvā sayanti.
  1415. 531415,115,1910,40,43,1,24,2,{Macchikā}ti macchaghātakā.
  1416. 531416,115,1910,44,47,1,14,3,Pasun ti gāviṃ.
  1417. 531417,115,1910,48,56,1,77,7,Sūnesu {pasārayiṃsū}ti maṃsaṃ vikkiṇitvā jīvikakappanatthaṃ sūnāpaṇesu ṭhapesuṃ.
  1418. 531418,115,1911,2,4,1,0,0,481.
  1419. 531419,115,1912,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Rahado ayaṃ muttakarīsapūro, duggandharūpo asuci pūti vāti; "
  1420. 531420,115,1913,2,11,1,57,8,"Khudāparetā manujā adanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā; "
  1421. 531421,115,1914,2,12,1,60,9,"Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ; "
  1422. 531422,115,1915,2,5,1,28,3,Yeme janā muttakarīsabhakkhā.
  1423. 531423,115,1916,2,4,1,0,0,482.
  1424. 531424,115,1917,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1425. 531425,115,1918,2,8,1,41,5,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsi jānato. "
  1426. 531426,115,1919,2,4,1,0,0,483.
  1427. 531427,115,1920,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Ye kecime kāraṇikā virosakā, paresaṃ hiṃsāya sadā niviṭṭhā; "
  1428. 531428,115,1921,2,14,1,61,8,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, mittadduno mīḷhamadanti bālā’’ ti; "
  1429. 531429,115,1922,2,26,1,199,23,Tattha khudāparetā manujā {adantī}ti ete nerayikā sattā chātakena phuṭṭhā khudaṃ sahituṃ asakkontā pakkuthitaṃ dhūmāyantaṃ pajjalantaṃ kappena saṇṭhitaṃ purāṇamīḷhaṃ piṇḍaṃ piṇḍaṃ katvā adanti khādanti.
  1430. 531430,115,1922,27,31,1,23,2,{Kāraṇikā}ti kāraṇakārakā.
  1431. 531431,115,1922,32,36,1,38,3,{Virosakā}ti mittasuhajjānampi viheṭhakā.
  1432. 531432,115,1922,37,63,1,187,22,"{Mittadduno}ti ye tesaññeva gehe khāditvā bhuñjitvā paññattāsane nisīditvā sayitvā puna māsakahāpaṇaṃ nāma āharāpenti, lañjaṃ gaṇhanti, te mittadūsakā bālā evarūpaṃ mīḷhaṃ khādanti, mahārājāti. "
  1433. 531433,115,1923,2,4,1,0,0,484.
  1434. 531434,115,1924,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Rahado ayaṃ lohitapubbapūro, duggandharūpo asuci pūti vāti; "
  1435. 531435,115,1925,2,11,1,61,8,"Ghammābhitattā manujā pivanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā; "
  1436. 531436,115,1926,2,12,1,60,9,"Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ; "
  1437. 531437,115,1927,2,5,1,28,3,Yeme janā lohitapubbabhakkhā.
  1438. 531438,115,1928,2,4,1,0,0,485.
  1439. 531439,115,1929,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1440. 531440,115,1930,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1441. 531441,115,1931,2,4,1,0,0,486.
  1442. 531442,115,1932,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ye mātaraṃ vā pitaraṃ vā jīvaloke, pārājikā arahante hananti; "
  1443. 531443,115,1933,2,13,1,61,8,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā lohitapubbabhakkhā’’ ti. "
  1444. 531444,115,1934,2,7,1,40,4,Tattha {ghammābhitattā}ti santāpena pīḷitā.
  1445. 531445,115,1934,8,17,1,79,8,{Pārājikā}ti parājitā jarājiṇṇe mātāpitaro ghātetvā gihibhāveyeva pārājikaṃ pattā.
  1446. 531446,115,1934,18,22,1,36,3,{Arahante}ti pūjāvisesassa anucchavike.
  1447. 531447,115,1934,23,28,1,42,4,{Hanantī}ti dukkarakārake mātāpitaro mārenti.
  1448. 531448,115,1934,29,39,1,50,6,Apica‘‘ arahante’’ ti padena buddhasāvakepi saṅgaṇhāti.
  1449. 531449,115,1935,2,20,1,194,18,Aparasmimpi ussadaniraye nirayapālā nerayikānaṃ tālappamāṇena jalitaayabaḷisena jivhaṃ vijjhitvā ākaḍḍhitvā te satte jalitaayapathaviyaṃ pātetvā usabhacammaṃ viya pattharitvā saṅkusatena hananti.
  1450. 531450,115,1935,21,36,1,112,14,"Te thale khittamacchā viya phandanti, tañca dukkhaṃ sahituṃ asakkontā rodantā paridevantā mukhena kheḷaṃ muñcanti. "
  1451. 531451,115,1935,37,42,1,32,5,Tasmiṃ rājā mātalinā dassite āha–
  1452. 531452,115,1936,2,4,1,0,0,487.
  1453. 531453,115,1937,2,15,1,64,10,"‘ ‘ Jivha ca passa baḷisena viddhaṃ, vihataṃ yathā saṅkusatena cammaṃ; "
  1454. 531454,115,1938,2,12,1,66,8,"Phandanti macchāva thalamhi khittā, muñcanti kheḷaṃ rudamānā kimete. "
  1455. 531455,115,1939,2,4,1,0,0,488.
  1456. 531456,115,1940,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1457. 531457,115,1941,2,15,1,61,10,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vaṅkaghastā sayantī’’ ti. "
  1458. 531458,115,1942,2,4,1,0,0,489.
  1459. 531459,115,1943,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1460. 531460,115,1944,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1461. 531461,115,1945,2,4,1,0,0,490.
  1462. 531462,115,1946,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Ye keci sandhānagatā manussā, agghena agghaṃ kayaṃ hāpayanti; "
  1463. 531463,115,1947,2,10,1,59,7,"Kūṭena kūṭaṃ dhanalobhahetu, channaṃ yathā vāricaraṃ vadhāya. "
  1464. 531464,115,1948,2,4,1,0,0,491.
  1465. 531465,115,1949,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Na hi kūṭakārissa bhavanti tāṇā, sakehi kammehi purakkhatassa; "
  1466. 531466,115,1950,2,14,1,62,9,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vaṅkaghastā sayantī’’ ti. "
  1467. 531467,115,1951,2,8,1,29,4,Tattha {kimete}ti kiṃkāraṇā ete.
  1468. 531468,115,1951,9,12,1,26,2,{Vaṅkaghastā}ti gilitabaḷisā.
  1469. 531469,115,1951,13,22,1,71,7,"{Sandhānagatā}ti sandhānaṃ mariyādaṃ gatā, agghāpanakaṭṭhāne ṭhitāti attho. "
  1470. 531470,115,1951,23,40,1,140,17,Agghena agghan ti taṃ taṃ agghaṃ lañjaṃ gahetvā hatthiassādīnaṃ vā jātarūparajatādīnaṃ vā tesaṃ tesaṃ saviññāṇakāviññāṇakānaṃ agghaṃ hāpenti.
  1471. 531471,115,1951,41,59,1,114,16,"Kayan ti taṃ hāpentā kāyikānaṃ kayaṃ hāpenti, sate dātabbe paṇṇāsaṃ dāpenti, itaraṃ tehi saddhiṃ vibhajitvā gaṇhanti. "
  1472. 531472,115,1951,60,67,1,42,7,Kūṭena kūṭan ti tulākūṭādīsu taṃ taṃ kūṭaṃ.
  1473. 531473,115,1951,68,74,1,53,5,{Dhanalobhahetū}ti dhanalobhena etaṃ kūṭakammaṃ karonti.
  1474. 531474,115,1951,75,108,1,245,30,"Channaṃ yathā vāricaraṃ {vadhāyā}ti taṃ pana kammaṃ karontāpi madhuravācāya tathā katabhāvaṃ paṭicchannaṃ katvā yathā vāricaraṃ macchaṃ vadhāya upagacchantā baḷisaṃ āmisena paṭicchannaṃ katvā taṃ vadhenti, evaṃ paṭicchannaṃ katvā taṃ kammaṃ karonti. "
  1475. 531475,115,1951,109,128,1,112,17,"Na hi {kūṭakārissā}ti paṭicchannaṃ mama kammaṃ, na taṃ koci jānātīti maññamānassa hi kūṭakārissa tāṇā nāma na honti. "
  1476. 531476,115,1951,129,136,1,47,7,So tehi kammehi purakkhato patiṭṭhaṃ na labhati.
  1477. 531477,115,1952,2,4,1,0,0,492.
  1478. 531478,115,1953,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Nārī imā samparibhinnagattā, paggayha kandanti bhuje dujaccā; "
  1479. 531479,115,1954,2,9,1,56,6,"Sammakkhitā lohitapubbalittā, gāvo yathā āghātane vikantā; "
  1480. 531480,115,1955,2,9,1,60,6,"Tā bhūmibhāgasmiṃ sadā nikhātā, khandhātivattanti sajotibhūtā. "
  1481. 531481,115,1956,2,4,1,0,0,493.
  1482. 531482,115,1957,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1483. 531483,115,1958,2,12,1,60,9,"Imā nu nāriyo kimakaṃsu pāpaṃ, yā bhūmibhāgasmiṃ sadā nikhātā; "
  1484. 531484,115,1959,2,4,1,29,2,Khandhātivattanti sajotibhūtā.
  1485. 531485,115,1960,2,4,1,0,0,494.
  1486. 531486,115,1961,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1487. 531487,115,1962,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1488. 531488,115,1963,2,4,1,0,0,495.
  1489. 531489,115,1964,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Kolitthiyāyo idha jīvaloke, asuddhakammā asataṃ acāruṃ; "
  1490. 531490,115,1965,2,10,1,55,7,"Tā dittarūpā pati vippahāya, aññaṃ acāruṃ ratikhiḍḍahetu; "
  1491. 531491,115,1966,2,11,1,60,6,"Tā jīvalokasmiṃ ramāpayitvā, khandhātivattanti sajotibhūtā’’ ti. "
  1492. 531492,115,1967,2,6,1,21,3,Tattha {nārī}ti itthiyo.
  1493. 531493,115,1967,7,12,1,50,4,{Samparibhinnagattā}ti suṭṭhu samantato bhinnasarīrā.
  1494. 531494,115,1967,13,18,1,35,4,{Dujaccā}ti dujjātikā virūpā jegucchā.
  1495. 531495,115,1967,19,22,1,26,2,{Āghātane}ti gāvaghātaṭṭhāne.
  1496. 531496,115,1967,23,31,1,53,6,{Vikantā}ti chinnasīsā gāvo viya pubbalohitalittā hutvā .
  1497. 531497,115,1967,32,44,1,92,10,Sadā {nikhātā}ti niccaṃ jalitaayapathaviyaṃ kaṭimattaṃ pavesetvā nikhaṇitvā ṭhapitā viya ṭhitā.
  1498. 531498,115,1967,45,55,1,74,8,"{Khandhātivattantī}ti samma mātali, tā nāriyo ete pabbatakkhandhā atikkamanti. "
  1499. 531499,115,1967,56,75,1,170,19,Tāsaṃ kira evaṃ kaṭippamāṇaṃ pavisitvā ṭhitakāle puratthimāya disāya jalitaayapabbato samuṭṭhahitvā asani viya viravanto āgantvā sarīraṃ saṇhakaraṇī viya pisanto gacchati.
  1500. 531500,115,1967,76,86,1,73,10,Tasmiṃ ativattitvā pacchimapasse ṭhite puna ca tāsaṃ sarīraṃ pātu bhavati.
  1501. 531501,115,1967,87,94,1,57,7,Tā dukkhaṃ adhivāsetuṃ asakkontiyo bāhā paggayha kandanti.
  1502. 531502,115,1967,95,100,1,50,5,Sesadisāsu vuṭṭhitesu jalitapabbatesupi eseva nayo.
  1503. 531503,115,1967,101,111,1,77,9,"Dve pabbatā samuṭṭhāya ucchughaṭikaṃ viya pīḷenti, lohitaṃ pakkuthitaṃ sandati. "
  1504. 531504,115,1967,112,117,1,38,5,Kadāci tayo pabbatā samuṭṭhāya pīḷenti.
  1505. 531505,115,1967,118,125,1,55,7,Kadāci cattāro pabbatā samuṭṭhāya tāsaṃ sarīraṃ pīḷenti.
  1506. 531506,115,1967,126,133,1,27,3,Tenāha‘‘ khandhātivattantī’’ ti.
  1507. 531507,115,1968,2,7,1,42,4,{Kolitthiyāyo}ti kule patiṭṭhitā kuladhītaro.
  1508. 531508,115,1968,8,13,1,39,5,Asataṃ acārun ti asaññatakammaṃ kariṃsu.
  1509. 531509,115,1968,14,19,1,40,4,{Dittarūpā}ti saṭharūpā dhuttajātikā hutvā.
  1510. 531510,115,1968,20,26,1,39,5,Pati {vippahāyā}ti attano patiṃ pajahitvā.
  1511. 531511,115,1968,27,30,1,18,3,Acārun ti agamaṃsu.
  1512. 531512,115,1968,31,37,1,48,5,{Ratikhiḍḍahetū}ti kāmaratihetu ceva khiḍḍāhetu ca.
  1513. 531513,115,1968,38,47,1,74,8,{Ramāpayitvā}ti parapurisehi saddhiṃ attano cittaṃ ramāpayitvā idha upapannā.
  1514. 531514,115,1968,48,54,1,54,6,Atha tāsaṃ sarīraṃ ime khandhātivattanti sajotibhūtāti.
  1515. 531515,115,1969,2,4,1,0,0,496.
  1516. 531516,115,1970,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Pāde gahetvā kissa ime puneke, avaṃsirā narake pātayanti; "
  1517. 531517,115,1971,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1518. 531518,115,1972,2,14,1,64,10,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā avaṃsirā narake pātayanti. "
  1519. 531519,115,1973,2,4,1,0,0,497.
  1520. 531520,115,1974,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1521. 531521,115,1975,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1522. 531522,115,1976,2,4,1,0,0,498.
  1523. 531523,115,1977,2,12,1,56,7,"‘ ‘ Ye jīvalokasmiṃ asādhukammino, parassa dārāni atikkamanti; "
  1524. 531524,115,1978,2,11,1,63,8,"Te tādisā uttamabhaṇḍathenā, teme janā avaṃsirā narake pātayanti. "
  1525. 531525,115,1979,2,4,1,0,0,499.
  1526. 531526,115,1980,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Te vassapūgāni bahūni tattha, nirayesu dukkhaṃ vedanaṃ vedayanti; "
  1527. 531527,115,1981,2,11,1,60,8,"Na hi pāpakārissa bhavanti tāṇā, sakehi kammehi purakkhatassa; "
  1528. 531528,115,1982,2,15,1,68,10,"Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā narake pātayantī’’ ti. "
  1529. 531529,115,1983,2,7,1,43,4,Tattha {narake}ti jalitaaṅgārapuṇṇe mahāāvāṭe.
  1530. 531530,115,1983,8,33,1,186,23,"Te kira vajaṃ apavisantiyo gāvo viya nirayapālehi nānāvudhāni gahetvā vijjhiyamānā pothiyamānā yadā taṃ narakaṃ upagacchanti, atha te nirayapālā uddhaṃpāde katvā tattha pātayanti khipanti. "
  1531. 531531,115,1983,34,40,1,42,6,Evaṃ te pātiyamāne disvā pucchanto evamāha.
  1532. 531532,115,1983,41,47,1,63,5,{Uttamabhaṇḍathenā}ti manussehi piyāyitassa varabhaṇḍassa thenakā.
  1533. 531533,115,1984,2,16,1,131,14,Evañca pana vatvā mātalisaṅgāhako taṃ nirayaṃ antaradhāpetvā rathaṃ purato pesetvā micchādiṭṭhikānaṃ paccanaṭṭhānaṃ nirayaṃ dassesi.
  1534. 531534,115,1984,17,21,1,26,4,Tena puṭṭho cassa viyākāsi.
  1535. 531535,115,1985,2,4,1,0,0,500.
  1536. 531536,115,1986,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Uccāvacāme vividhā upakkamā, nirayesu dissanti sughorarūpā; "
  1537. 531537,115,1987,2,12,1,63,9,"Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1538. 531538,115,1988,2,13,1,61,10,"Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā adhimattā dukkhā tibbā; "
  1539. 531539,115,1989,2,6,1,29,4,Kharā kaṭukā vedanā vedayanti.
  1540. 531540,115,1990,2,4,1,0,0,501.
  1541. 531541,115,1991,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1542. 531542,115,1992,2,7,1,40,4,"Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1543. 531543,115,1993,2,4,1,0,0,502.
  1544. 531544,115,1994,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Ye jīvalokasmiṃ supāpadiṭṭhino, vissāsakammāni karonti mohā; "
  1545. 531545,115,1995,2,11,1,59,7,"Parañca diṭṭhīsu samādapenti, te pāpadiṭṭhiṃ pasavetva pāpaṃ; "
  1546. 531546,115,1996,2,15,1,65,10,"Teme janā adhimattā dukkhā tibbā, kharā kaṭukā vedanā vedayantī’’ ti. "
  1547. 531547,115,1997,2,14,1,65,10,"Tattha {uccāvacāme}ti uccā avacā ime, khuddakā ca mahantā cāti attho. "
  1548. 531548,115,1997,15,18,1,24,2,{Upakkamā}ti kāraṇappayogā.
  1549. 531549,115,1997,19,32,1,91,8,{Supāpadiṭṭhino}ti‘‘ natthi dinnan’’ tiādikāya dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā suṭṭhu pāpadiṭṭhino.
  1550. 531550,115,1997,33,43,1,89,9,{Vissāsakammānī}ti tāya diṭṭhiyā vissāsena tannissitā hutvā nānāvidhāni pāpakammāni karonti.
  1551. 531551,115,1997,44,52,1,47,7,{Teme}ti te ime janā evarūpaṃ dukkhaṃ anubhavanti.
  1552. 531552,115,1998,2,7,1,50,5,Iti rañño micchādiṭṭhikānaṃ paccananirayaṃ ācikkhi.
  1553. 531553,115,1998,8,16,1,90,8,Devalokepi devagaṇā rañño āgamanamaggaṃ olokayamānā sudhammāyaṃ devasabhāyaṃ nisīdiṃsuyeva.
  1554. 531554,115,1998,17,88,1,359,48,"Sakkopi‘‘ kiṃ nu kho, mātali, cirāyatī’’ ti upadhārento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ mātali, attano dūtavisesaṃ dassetuṃ‘ mahārāja, asukakammaṃ katvā asukaniraye nāma paccantī’ ti niraye dassento vicarati, nimirañño pana appameva āyu khīyetha, nirayadassanaṃ nāssa pariyantaṃ gaccheyyā’’ ti ekaṃ mahājavaṃ devaputtaṃ pesesi‘‘ tvaṃ‘ sīghaṃ rājānaṃ gahetvā āgacchatū’ ti mātalissa vadehī’’ ti. "
  1555. 531555,115,1998,89,100,1,48,7,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā javena gantvā ārocesi.
  1556. 531556,115,1998,101,122,1,113,16,"Mātali, tassa vacanaṃ sutvā‘‘ na sakkā cirāyitun’’ ti rañño ekapahāreneva catūsu disāsu bahū niraye dassetvā gāthamāha– "
  1557. 531557,115,1999,2,4,1,0,0,503.
  1558. 531558,115,2000,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Viditāni te mahārāja, āvāsaṃ pāpakamminaṃ; "
  1559. 531559,115,2001,2,8,1,42,5,"Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gati; "
  1560. 531560,115,2002,2,11,1,41,6,"Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’ ti. "
  1561. 531561,115,2003,2,15,1,96,11,"Tassattho – mahārāja, imaṃ pāpakammīnaṃ sattānaṃ āvāsaṃ disvā luddakammānañca ṭhānāni tayā viditāni. "
  1562. 531562,115,2003,16,25,1,44,7,"Dussīlānañca yā gati nibbatti, sāpi te viditā. "
  1563. 531563,115,2003,26,35,1,80,8,"Idāni devarājassa santike dibbasampattiṃ dassanatthaṃ uyyāhi gacchāhi, mahārājāti. "
  1564. 531564,115,2004,2,4,1,22,2,Nirayakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  1565. 531565,115,2005,2,2,1,11,1,Saggakaṇḍaṃ
  1566. 531566,115,2006,2,9,1,56,7,Evañca pana vatvā mātali devalokābhimukhaṃ rathaṃ pesesi.
  1567. 531567,115,2006,10,38,1,332,26,"Rājā devalokaṃ gacchanto dvādasayojanikaṃ maṇimayaṃ pañcathūpikaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ uyyānapokkharaṇisampannaṃ kapparukkhaparivutaṃ bīraṇiyā devadhītāya ākāsaṭṭhakavimānaṃ disvā, tañca devadhītaraṃ antokūṭāgāre sayanapiṭṭhe nisinnaṃ accharāsahassaparivutaṃ maṇisīhapañjaraṃ vivaritvā olokentiṃ disvā mātaliṃ pucchanto gāthamāha. "
  1568. 531568,115,2006,39,41,1,18,2,Itaropissa byākāsi.
  1569. 531569,115,2007,2,4,1,0,0,504.
  1570. 531570,115,2008,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Pañcathūpaṃ dissatidaṃ vimānaṃ, mālāpiḷandhā sayanassa majjhe; "
  1571. 531571,115,2009,2,9,1,57,6,"Tatthacchati nārī mahānubhāvā, uccāvacaṃ iddhi vikubbamānā. "
  1572. 531572,115,2010,2,4,1,0,0,505.
  1573. 531573,115,2011,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1574. 531574,115,2012,2,12,1,56,9,"Ayaṃ nu nārī kimakāsi sādhuṃ, yā modati saggapattā vimāne. "
  1575. 531575,115,2013,2,4,1,0,0,506.
  1576. 531576,115,2014,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1577. 531577,115,2015,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1578. 531578,115,2016,2,4,1,0,0,507.
  1579. 531579,115,2017,2,14,1,54,9,"‘ ‘ Yadi te sutā bīraṇī jīvaloke, āmāyadāsī ahu brāhmaṇassa; "
  1580. 531580,115,2018,2,10,1,58,7,"Sā pattakālaṃ atithiṃ viditvā, mātāva puttaṃ sakimābhinandī; "
  1581. 531581,115,2019,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, sā vimānasmi modatī’’ ti. "
  1582. 531582,115,2020,2,8,1,53,6,Tattha pañcathūpan ti pañcahi kūṭāgārehi samannāgataṃ.
  1583. 531583,115,2020,9,15,1,58,5,{Mālāpiḷandhā}ti mālādīhi sabbābharaṇehi paṭimaṇḍitāti attho.
  1584. 531584,115,2020,16,22,1,36,4,{Tatthacchatī}ti tasmiṃ vimāne acchati.
  1585. 531585,115,2020,23,30,1,64,6,Uccāvacaṃ iddhi {vikubbamānā}ti nānappakāraṃ deviddhiṃ dassayamānā.
  1586. 531586,115,2020,31,47,1,107,14,"{Disvā}ti etaṃ disvā ṭhitaṃ maṃ vitti vindati paṭilabhati, vittisantako viya homi tuṭṭhiyā atibhūtattāti attho. "
  1587. 531587,115,2020,48,53,1,41,4,{Āmāyadāsī}ti gehadāsiyā kucchimhi jātadāsī.
  1588. 531588,115,2020,54,65,1,79,10,Ahu {brāhmaṇassā}ti sā kira kassapadasabalassa kāle ekassa brāhmaṇassa dāsī ahosi.
  1589. 531589,115,2020,66,76,1,83,10,Sā pattakālan ti tena brāhmaṇena aṭṭha salākabhattāni saṅghassa pariccattāni ahesuṃ.
  1590. 531590,115,2020,77,97,1,130,16,So gehaṃ gantvā‘‘ sve paṭṭhāya ekekassa bhikkhussa ekekaṃ kahāpaṇagghanakaṃ katvā aṭṭha salākabhattāni sampādeyyāsī’’ ti brāhmaṇiṃ āha.
  1591. 531591,115,2020,98,113,1,59,9,"Sā‘‘ sāmi, bhikkhu nāma dhutto, nāhaṃ sakkhissāmī’’ ti paṭikkhipi. "
  1592. 531592,115,2020,114,116,1,26,2,Dhītaropissa paṭikkhipiṃsu.
  1593. 531593,115,2020,117,127,1,32,6,So dāsiṃ‘‘ sakkhissasi ammā’’ ti āha.
  1594. 531594,115,2020,128,171,1,333,35,"Sā‘‘ sakkhissāmi ayyā’’ ti sampaṭicchitvā sakkaccaṃ yāgukhajjakabhattādīni sampādetvā salākaṃ labhitvā āgataṃ pattakālaṃ atithiṃ viditvā haritagomayupalitte katapupphupahāre supaññattāsane nisīdāpetvā yathā nāma vippavāsā āgataṃ puttaṃ mātā sakiṃ abhinandati, tathā niccakālaṃ abhinandati, sakkaccaṃ parivisati, attano santakampi kiñci deti. "
  1595. 531595,115,2020,172,191,1,108,17,"Saṃyamā saṃvibhāgā {cā}ti sā sīlavatī ahosi cāgavatī ca, tasmā tena sīlena ceva cāgena ca imasmiṃ vimāne modati. "
  1596. 531596,115,2020,192,197,1,31,4,Atha vā {saṃyamā}ti indriyadamanā.
  1597. 531597,115,2021,2,13,1,97,11,Evañca pana vatvā mātali purato rathaṃ pesetvā soṇadinnadevaputtassa satta kanakavimānāni dassesi.
  1598. 531598,115,2021,14,24,1,62,10,So tāni ca tassa ca sirisampattiṃ disvā tena katakammaṃ pucchi.
  1599. 531599,115,2021,25,27,1,18,2,Itaropissa byākāsi.
  1600. 531600,115,2022,2,4,1,0,0,508.
  1601. 531601,115,2023,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Daddallamānā ābhenti, vimānā satta nimmitā; "
  1602. 531602,115,2024,2,7,1,44,4,"Tattha yakkho mahiddhiko, sabbābharaṇabhūsito; "
  1603. 531603,115,2025,2,6,1,38,3,"Samantā anupariyāti, nārīgaṇapurakkhato. "
  1604. 531604,115,2026,2,4,1,0,0,509.
  1605. 531605,115,2027,2,16,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1606. 531606,115,2028,2,12,1,57,9,"Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modati saggapatto vimāne. "
  1607. 531607,115,2029,2,4,1,0,0,510.
  1608. 531608,115,2030,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1609. 531609,115,2031,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1610. 531610,115,2032,2,4,1,0,0,511.
  1611. 531611,115,2033,2,10,1,35,6,"‘ ‘ Soṇadinno gahapati, esa dānapatī ahu; "
  1612. 531612,115,2034,2,8,1,39,5,"Esa pabbajituddissa, vihāre satta kārayi. "
  1613. 531613,115,2035,2,4,1,0,0,512.
  1614. 531614,115,2036,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsi, bhikkhavo tattha vāsike; "
  1615. 531615,115,2037,2,7,1,42,4,"Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ; "
  1616. 531616,115,2038,2,7,1,36,4,"Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1617. 531617,115,2039,2,4,1,0,0,513.
  1618. 531618,115,2040,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1619. 531619,115,2041,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1620. 531620,115,2042,2,4,1,0,0,514.
  1621. 531621,115,2043,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto; "
  1622. 531622,115,2044,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modatī’’ ti. "
  1623. 531623,115,2045,2,6,1,30,3,Tattha {daddallamānā}ti jalamānā.
  1624. 531624,115,2045,7,12,1,37,4,{Ābhentī}ti taruṇasūriyo viya obhāsanti.
  1625. 531625,115,2045,13,20,1,49,6,{Tatthā}ti tesu paṭipāṭiyā ṭhitesu sattasu vimānesu.
  1626. 531626,115,2045,21,25,1,22,3,{Yakkho}ti eko devaputto.
  1627. 531627,115,2045,26,42,1,125,14,"{Soṇadinno}ti mahārāja, ayaṃ pubbe kassapadasabalassa kāle kāsiraṭṭhe aññatarasmiṃ nigame soṇadinno nāma gahapati dānapati ahosi. "
  1628. 531628,115,2045,43,65,1,157,20,"So pabbajite uddissa satta vihārakuṭiyo kāretvā tattha vāsike bhikkhū catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhāsi, uposathañca upavasi, niccaṃ sīlesu ca saṃvuto ahosi. "
  1629. 531629,115,2045,66,72,1,42,6,So tato cavitvā idhūpapanno modatīti attho.
  1630. 531630,115,2045,73,89,1,184,15,"Ettha ca pāṭihāriyapakkhan ti idaṃ pana aṭṭhamīuposathassa paccuggamanānugamanavasena sattaminavamiyo, cātuddasīpannarasīnaṃ paccuggamanānugamanavasena terasīpāṭipade ca sandhāya vuttaṃ. "
  1631. 531631,115,2046,2,12,1,82,9,Evaṃ soṇadinnassa katakammaṃ kathetvā purato rathaṃ pesetvā phalikavimānaṃ dassesi.
  1632. 531632,115,2046,13,35,1,293,15,"Taṃ ubbedhato pañcavīsatiyojanaṃ anekasatehi sattaratanamayatthambhehi samannāgataṃ, anekasatakūṭāgārapaṭimaṇḍitaṃ , kiṅkiṇikajālāparikkhittaṃ, samussitasuvaṇṇarajatamayadhajaṃ, nānāpupphavicittauyyānavanavibhūsitaṃ, ramaṇīyapokkharaṇisamannāgataṃ, naccagītavāditādīsu chekāhi accharāhi samparikiṇṇaṃ. "
  1633. 531633,115,2046,36,46,1,68,9,"Taṃ disvā rājā tāsaṃ accharānaṃ katakammaṃ pucchi, itaropissa byākāsi. "
  1634. 531634,115,2047,2,4,1,0,0,515.
  1635. 531635,115,2048,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ; "
  1636. 531636,115,2049,2,5,1,36,2,"Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ , kūṭāgāravarocitaṃ; "
  1637. 531637,115,2050,2,7,1,38,4,"Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ. "
  1638. 531638,115,2051,2,4,1,0,0,516.
  1639. 531639,115,2052,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1640. 531640,115,2053,2,12,1,57,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, yā modare saggapattā vimāne. "
  1641. 531641,115,2054,2,4,1,0,0,517.
  1642. 531642,115,2055,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1643. 531643,115,2056,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1644. 531644,115,2057,2,4,1,0,0,518.
  1645. 531645,115,2058,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Yā kāci nāriyo idha jīvaloke, sīlavantiyo upāsikā; "
  1646. 531646,115,2059,2,11,1,60,8,"Dāne ratā niccaṃ pasannacittā, sacce ṭhitā uposathe appamattā; "
  1647. 531647,115,2060,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, tā vimānasmi modare’’ ti. "
  1648. 531648,115,2061,2,10,1,46,7,"Tattha byamhan ti vimānaṃ, pāsādoti vuttaṃ hoti. "
  1649. 531649,115,2061,11,14,1,27,2,{Phalikāsū}ti phalikabhittīsu.
  1650. 531650,115,2061,15,19,1,44,4,Nārīvaragaṇākiṇṇan ti varanārigaṇehi ākiṇṇaṃ.
  1651. 531651,115,2061,20,28,1,70,7,"Kūṭāgāravarocitan ti varakūṭāgārehi ocitaṃ samocitaṃ, vaḍḍhitanti attho. "
  1652. 531652,115,2061,29,32,1,19,3,Ubhayan ti ubhayehi.
  1653. 531653,115,2061,33,60,1,182,22,"‘‘ Yā kācī’’ ti idaṃ kiñcāpi aniyametvā vuttaṃ, tā pana kassapabuddhasāsane bārāṇasiyaṃ upāsikā hutvā gaṇabandhanena etāni vuttappakārāni puññāni katvā taṃ dibbasampattiṃ pattāti veditabbā. "
  1654. 531654,115,2062,2,11,1,67,9,Athassa so purato rathaṃ pesetvā ekaṃ ramaṇīyaṃ maṇivimānaṃ dassesi.
  1655. 531655,115,2062,12,26,1,145,13,"Taṃ same bhūmibhāge patiṭṭhitaṃ ubbedhasampannaṃ maṇipabbato viya obhāsamānaṃ tiṭṭhati, dibbagītavāditaninnāditaṃ bahūhi devaputtehi samparikiṇṇaṃ. "
  1656. 531656,115,2062,27,37,1,70,9,"Taṃ disvā rājā tesaṃ devaputtānaṃ katakammaṃ pucchi, itaropissa byākāsi. "
  1657. 531657,115,2063,2,4,1,0,0,519.
  1658. 531658,115,2064,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ; "
  1659. 531659,115,2065,2,8,1,43,5,"Upetaṃ bhūmibhāgehi, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ. "
  1660. 531660,115,2066,2,4,1,0,0,520.
  1661. 531661,115,2067,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā; "
  1662. 531662,115,2068,2,8,1,41,5,"Dibbā saddā niccharanti, savanīyā manoramā. "
  1663. 531663,115,2069,2,4,1,0,0,521.
  1664. 531664,115,2070,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu, evaṃsuruciraṃ pure; "
  1665. 531665,115,2071,2,10,1,45,7,"Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ. "
  1666. 531666,115,2072,2,4,1,0,0,522.
  1667. 531667,115,2073,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1668. 531668,115,2074,2,12,1,57,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne. "
  1669. 531669,115,2075,2,4,1,0,0,523.
  1670. 531670,115,2076,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1671. 531671,115,2077,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1672. 531672,115,2078,2,4,1,0,0,524.
  1673. 531673,115,2079,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Ye keci maccā idha jīvaloke, sīlavantā upāsakā; "
  1674. 531674,115,2080,2,9,1,36,6,"Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca; "
  1675. 531675,115,2081,2,7,1,40,4,"Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayuṃ. "
  1676. 531676,115,2082,2,4,1,0,0,525.
  1677. 531677,115,2083,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; "
  1678. 531678,115,2084,2,7,1,37,4,"Adaṃsu ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1679. 531679,115,2085,2,4,1,0,0,526.
  1680. 531680,115,2086,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1681. 531681,115,2087,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1682. 531682,115,2088,2,4,1,0,0,527.
  1683. 531683,115,2089,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasuṃ, sadā sīlesu saṃvutā; "
  1684. 531684,115,2090,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, te vimānasmi modare’’ ti. "
  1685. 531685,115,2091,2,6,1,36,3,Tattha {veḷuriyāsū}ti veḷuriyabhittīsu.
  1686. 531686,115,2091,7,12,1,45,4,{Bhūmibhāgehī}ti ramaṇīyehi bhūmibhāgehi upetaṃ.
  1687. 531687,115,2091,13,21,1,44,7,Āḷambarā mudiṅgā {cā}ti ete dve ettha vajjanti.
  1688. 531688,115,2091,22,36,1,107,12,Naccagītā {suvāditā}ti nānappakārāni naccāni ceva gītāni ca aparesampi tūriyānaṃ suvāditāni cettha pavattanti.
  1689. 531689,115,2091,37,42,1,38,5,Evaṃgatan ti evaṃ manoramabhāvaṃ gataṃ.
  1690. 531690,115,2091,43,69,1,163,21,"‘‘ Ye kecī’’ ti idampi kāmaṃ aniyametvā vuttaṃ, te pana kassapabuddhakāle bārāṇasivāsino upāsakā hutvā gaṇabandhanena etāni puññāni katvā taṃ sampattiṃ pattāti veditabbā. "
  1691. 531691,115,2091,70,79,1,56,7,"Tattha paṭipādayun ti paṭipādayiṃsu, tesaṃ adaṃsūti attho. "
  1692. 531692,115,2091,80,83,1,26,3,Paccayan ti gilānapaccayaṃ.
  1693. 531693,115,2091,84,90,1,43,5,{Adaṃsū}ti evaṃ nānappakārakaṃ dānaṃ adaṃsūti.
  1694. 531694,115,2092,2,13,1,91,11,Itissa so tesaṃ katakammaṃ ācikkhitvā purato rathaṃ pesetvā aparampi phalikavimānaṃ dassesi.
  1695. 531695,115,2092,14,28,1,196,10,"Taṃ anekakūṭāgārapaṭimaṇḍitaṃ, nānākusumasañchannadibbataruṇavanapaṭimaṇḍitatīrāya, vividhavihaṅgamaninnāditāya nimmalasalilāya nadiyā parikkhittaṃ , accharāgaṇaparivutassekassa puññavato nivāsabhūtaṃ. "
  1696. 531696,115,2092,29,38,1,57,8,"Taṃ disvā rājā tassa katakammaṃ pucchi, itaropissa byākāsi. "
  1697. 531697,115,2093,2,4,1,0,0,528.
  1698. 531698,115,2094,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ; "
  1699. 531699,115,2095,2,5,1,36,2,"Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ , kūṭāgāravarocitaṃ. "
  1700. 531700,115,2096,2,4,1,0,0,529.
  1701. 531701,115,2097,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ; "
  1702. 531702,115,2098,2,6,1,37,3,"Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā. "
  1703. 531703,115,2099,2,4,1,0,0,530.
  1704. 531704,115,2100,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1705. 531705,115,2101,2,12,1,58,9,"Ayaṃ nu macco kiṃmakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne. "
  1706. 531706,115,2102,2,4,1,0,0,531.
  1707. 531707,115,2103,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1708. 531708,115,2104,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1709. 531709,115,2105,2,4,1,0,0,532.
  1710. 531710,115,2106,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu; "
  1711. 531711,115,2107,2,9,1,36,6,"Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca; "
  1712. 531712,115,2108,2,7,1,39,4,"Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi. "
  1713. 531713,115,2109,2,4,1,0,0,533.
  1714. 531714,115,2110,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; "
  1715. 531715,115,2111,2,7,1,36,4,"Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1716. 531716,115,2112,2,4,1,0,0,534.
  1717. 531717,115,2113,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1718. 531718,115,2114,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1719. 531719,115,2115,2,4,1,0,0,535.
  1720. 531720,115,2116,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto; "
  1721. 531721,115,2117,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modatī’’ ti. "
  1722. 531722,115,2118,2,14,1,78,10,"Tattha {najjo}ti vacanavipallāso, ekā nadī taṃ vimānaṃ parikkhipitvā gatāti attho. "
  1723. 531723,115,2118,15,22,1,54,6,{Nānāpupphadumāyutā}ti sā nadī nānāpupphehi dumehi āyutā.
  1724. 531724,115,2118,23,34,1,86,10,"Mithilāyan ti esa mahārāja, kassapabuddhakāle mithilanagare eko gahapati dānapati ahosi. "
  1725. 531725,115,2118,35,43,1,61,8,So etāni ārāmaropanādīni puññāni katvā imaṃ sampattiṃ pattoti.
  1726. 531726,115,2119,2,12,1,89,10,Evamassa tena katakammaṃ ācikkhitvā purato rathaṃ pesetvā aparampi phalikavimānaṃ dassesi.
  1727. 531727,115,2119,13,19,1,86,6,Taṃ purimavimānato atirekāya nānāpupphaphalasañchannāya taruṇavanaghaṭāya samannāgataṃ.
  1728. 531728,115,2119,20,32,1,95,11,"Taṃ disvā rājā tāya sampattiyā samannāgatassa devaputtassa katakammaṃ pucchi, itaropissa byākāsi. "
  1729. 531729,115,2120,2,4,1,0,0,536.
  1730. 531730,115,2121,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ; "
  1731. 531731,115,2122,2,5,1,36,2,"Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ , kūṭāgāravarocitaṃ. "
  1732. 531732,115,2123,2,4,1,0,0,537.
  1733. 531733,115,2124,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ; "
  1734. 531734,115,2125,2,6,1,37,3,"Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā. "
  1735. 531735,115,2126,2,4,1,0,0,538.
  1736. 531736,115,2127,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Rājāyatanā kapitthā ca, ambā sālā ca jambuyo; "
  1737. 531737,115,2128,2,10,1,41,7,"Tindukā ca piyālā ca, dumā niccaphalā bahū. "
  1738. 531738,115,2129,2,4,1,0,0,539.
  1739. 531739,115,2130,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1740. 531740,115,2131,2,12,1,57,9,"Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne. "
  1741. 531741,115,2132,2,4,1,0,0,540.
  1742. 531742,115,2133,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1743. 531743,115,2134,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1744. 531744,115,2135,2,4,1,0,0,541.
  1745. 531745,115,2136,2,11,1,36,6,"‘ ‘ Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu; "
  1746. 531746,115,2137,2,9,1,36,6,"Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca; "
  1747. 531747,115,2138,2,7,1,39,4,"Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi. "
  1748. 531748,115,2139,2,4,1,0,0,542.
  1749. 531749,115,2140,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; "
  1750. 531750,115,2141,2,7,1,36,4,"Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1751. 531751,115,2142,2,4,1,0,0,543.
  1752. 531752,115,2143,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1753. 531753,115,2144,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1754. 531754,115,2145,2,4,1,0,0,544.
  1755. 531755,115,2146,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto; "
  1756. 531756,115,2147,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modatī’’ ti. "
  1757. 531757,115,2148,2,16,1,106,12,"Tattha mithilāyan ti esa, mahārāja, kassapabuddhakāle videharaṭṭhe mithilanagare eko gahapati dānapati ahosi. "
  1758. 531758,115,2148,17,24,1,45,7,So etāni puññāni katvā imaṃ sampattiṃ pattoti.
  1759. 531759,115,2149,2,20,1,179,18,Evamassa tena katakammaṃ ācikkhitvā purato rathaṃ pesetvā purimasadisameva aparampi veḷuriyavimānaṃ dassetvā tattha sampattiṃ anubhavantassa devaputtassa katakammaṃ puṭṭho ācikkhi.
  1760. 531760,115,2150,2,4,1,0,0,545.
  1761. 531761,115,2151,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ; "
  1762. 531762,115,2152,2,8,1,43,5,"Upetaṃ bhūmibhāgehi, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ. "
  1763. 531763,115,2153,2,4,1,0,0,546.
  1764. 531764,115,2154,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā; "
  1765. 531765,115,2155,2,8,1,41,5,"Dibyā saddā niccharanti, savanīyā manoramā. "
  1766. 531766,115,2156,2,4,1,0,0,547.
  1767. 531767,115,2157,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu, evaṃsuruciraṃ pure; "
  1768. 531768,115,2158,2,10,1,45,7,"Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ. "
  1769. 531769,115,2159,2,4,1,0,0,548.
  1770. 531770,115,2160,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1771. 531771,115,2161,2,13,1,57,9,"Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne. "
  1772. 531772,115,2162,2,4,1,0,0,549.
  1773. 531773,115,2163,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1774. 531774,115,2164,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1775. 531775,115,2165,2,4,1,0,0,550.
  1776. 531776,115,2166,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Bārāṇasiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu; "
  1777. 531777,115,2167,2,9,1,36,6,"Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca; "
  1778. 531778,115,2168,2,7,1,39,4,"Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi. "
  1779. 531779,115,2169,2,4,1,0,0,551.
  1780. 531780,115,2170,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; "
  1781. 531781,115,2171,2,7,1,36,4,"Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1782. 531782,115,2172,2,4,1,0,0,552.
  1783. 531783,115,2173,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1784. 531784,115,2174,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1785. 531785,115,2175,2,4,1,0,0,553.
  1786. 531786,115,2176,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto; "
  1787. 531787,115,2177,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modatī’’ ti. "
  1788. 531788,115,2178,2,15,1,126,13,Athassa purato rathaṃ pesetvā bālasūriyasannibhaṃ kanakavimānaṃ dassetvā tattha nivāsino devaputtassa sampattiṃ puṭṭho ācikkhi.
  1789. 531789,115,2179,2,4,1,0,0,554.
  1790. 531790,115,2180,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Yathā udayamādicco, hoti lohitako mahā; "
  1791. 531791,115,2181,2,8,1,44,5,"Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, jātarūpassa nimmitaṃ. "
  1792. 531792,115,2182,2,4,1,0,0,555.
  1793. 531793,115,2183,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1794. 531794,115,2184,2,12,1,57,9,"Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne. "
  1795. 531795,115,2185,2,4,1,0,0,556.
  1796. 531796,115,2186,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1797. 531797,115,2187,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1798. 531798,115,2188,2,4,1,0,0,557.
  1799. 531799,115,2189,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Sāvatthiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu; "
  1800. 531800,115,2190,2,9,1,36,6,"Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca; "
  1801. 531801,115,2191,2,7,1,39,4,"Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi. "
  1802. 531802,115,2192,2,4,1,0,0,558.
  1803. 531803,115,2193,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; "
  1804. 531804,115,2194,2,7,1,36,4,"Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "
  1805. 531805,115,2195,2,4,1,0,0,559.
  1806. 531806,115,2196,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; "
  1807. 531807,115,2197,2,5,1,39,2,"Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. "
  1808. 531808,115,2198,2,4,1,0,0,560.
  1809. 531809,115,2199,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto; "
  1810. 531810,115,2200,2,12,1,44,7,"Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modatī’’ ti. "
  1811. 531811,115,2201,2,8,1,40,4,Tattha {udayamādicco}ti uggacchanto ādicco.
  1812. 531812,115,2201,9,17,1,75,8,Sāvatthiyan ti kassapabuddhakāle sāvatthinagare eko gahapati dānapati ahosi.
  1813. 531813,115,2201,18,25,1,45,7,So etāni puññāni katvā imaṃ sampattiṃ pattoti.
  1814. 531814,115,2202,2,23,1,123,15,"Evaṃ tena imesaṃ aṭṭhannaṃ vimānānaṃ kathitakāle sakko devarājā‘‘ mātali, ativiya cirāyatī’’ ti aparampi javanadevaputtaṃ pesesi. "
  1815. 531815,115,2202,24,28,1,24,4,So vegena gantvā ārocesi.
  1816. 531816,115,2202,29,48,1,103,15,So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ na sakkā idāni cirāyitun’’ ti catūsu disāsu ekappahāreneva bahūni vimānāni dassesi.
  1817. 531817,115,2202,49,58,1,79,9,Raññā ca tattha sampattiṃ anubhavantānaṃ devaputtānaṃ katakammaṃ puṭṭho ācikkhi.
  1818. 531818,115,2203,2,4,1,0,0,561.
  1819. 531819,115,2204,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vehāyasāme bahukā, jātarūpassa nimmitā; "
  1820. 531820,115,2205,2,6,1,42,3,"Daddallamānā ābhenti, vijjuvabbhaghanantare. "
  1821. 531821,115,2206,2,4,1,0,0,562.
  1822. 531822,115,2207,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1823. 531823,115,2208,2,12,1,57,9,"Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne. "
  1824. 531824,115,2209,2,4,1,0,0,563.
  1825. 531825,115,2210,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1826. 531826,115,2211,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1827. 531827,115,2212,2,4,1,0,0,564.
  1828. 531828,115,2213,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Saddhāya suniviṭṭhāya, saddhamme suppavedite; "
  1829. 531829,115,2214,2,7,1,42,4,"Akaṃsu satthu vacanaṃ, sammāsambuddhasāsane; "
  1830. 531830,115,2215,2,13,1,45,8,"Tesaṃ etāni ṭhānāni, yāni tvaṃ rāja passasī’’ ti. "
  1831. 531831,115,2216,2,9,1,51,6,Tattha {vehāyasāme}ti vehāyasā ime ākāseyeva saṇṭhitā.
  1832. 531832,115,2216,10,13,1,30,3,Ākāsaṭṭhakavimānā imeti vadati.
  1833. 531833,115,2216,14,20,1,62,5,{Vijjuvabbhaghanantare}ti ghanavalāhakantare jalamānā vijju viya.
  1834. 531834,115,2216,21,26,1,47,4,{Suniviṭṭhāyā}ti maggena āgatattā suppatiṭṭhitāya.
  1835. 531835,115,2216,27,51,1,211,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, ete pure niyyānike kassapabuddhasāsane pabbajitvā parisuddhasīlā samaṇadhammaṃ karontā sotāpattiphalaṃ sacchikatvā arahattaṃ nibbattetuṃ asakkontā tato cutā imesu kanakavimānesu uppannā. "
  1836. 531836,115,2216,52,63,1,71,8,"Etesaṃ kassapabuddhasāvakānaṃ tāni ṭhānāni, yāni tvaṃ, mahārāja, passasīti. "
  1837. 531837,115,2217,2,12,1,88,9,Evamassa ākāsaṭṭhakavimānāni dassetvā sakkassa santikaṃ gamanatthāya ussāhaṃ karonto āha–
  1838. 531838,115,2218,2,4,1,0,0,565.
  1839. 531839,115,2219,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Viditāni te mahārāja, āvāsaṃ pāpakamminaṃ; "
  1840. 531840,115,2220,2,8,1,40,5,"Atho kalyāṇakammānaṃ, ṭhānāni viditāni te; "
  1841. 531841,115,2221,2,11,1,41,6,"Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’ ti. "
  1842. 531842,115,2222,2,32,1,239,27,"Tattha āvāsan ti mahārāja, tayā paṭhamameva nerayikānaṃ āvāsaṃ disvā pāpakammānaṃ ṭhānāni viditāni, idāni pana ākāsaṭṭhakavimānāni passantena atho kalyāṇakammānaṃ ṭhānāni viditāni, idāni devarājassa santike sampattiṃ daṭṭhuṃ uyyāhi gacchāhīti. "
  1843. 531843,115,2223,2,15,1,97,12,Evañca pana vatvā purato rathaṃ pesetvā sineruṃ parivāretvā ṭhite satta paribhaṇḍapabbate dassesi.
  1844. 531844,115,2223,16,24,1,59,8,Te disvā raññā mātalissa puṭṭhabhāvaṃ āvikaronto satthā āha–
  1845. 531845,115,2224,2,4,1,0,0,566.
  1846. 531846,115,2225,2,9,1,44,4,"‘ ‘ Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito; "
  1847. 531847,115,2226,2,8,1,37,5,"Yāyamāno mahārājā, addā sīdantare nage; "
  1848. 531848,115,2227,2,12,1,43,7,"Disvānāmantayī sūtaṃ, ime ke nāma pabbatā’’ ti. "
  1849. 531849,115,2228,2,7,1,38,5,Tattha hayavāhin ti hayehi vāhiyamānaṃ.
  1850. 531850,115,2228,8,13,1,44,4,{Dibbayānamadhiṭṭhito}ti dibbayāne ṭhito hutvā.
  1851. 531851,115,2228,14,17,1,13,2,{Addā}ti addasa.
  1852. 531852,115,2228,18,22,1,37,3,{Sīdantare}ti sīdāmahāsamuddassa antare.
  1853. 531853,115,2228,23,45,1,137,16,"Tasmiṃ kira mahāsamudde udakaṃ sukhumaṃ, morapiñchamattampi pakkhittaṃ patiṭṭhātuṃ na sakkoti sīdateva, tasmā so‘‘ sīdāmahāsamuddo’’ ti vuccati. "
  1854. 531854,115,2228,46,48,1,12,2,Tassa antare.
  1855. 531855,115,2228,49,52,1,14,2,{Nage}ti pabbate.
  1856. 531856,115,2228,53,61,1,38,7,Ke {nāmā}ti ke nāma nāmena ime pabbatāti.
  1857. 531857,115,2229,2,8,1,42,6,Evaṃ nimiraññā puṭṭho mātali devaputto āha–
  1858. 531858,115,2230,2,4,1,0,0,568.
  1859. 531859,115,2231,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sudassano karavīko, īsadharo yugandharo; "
  1860. 531860,115,2232,2,8,1,40,5,"Nemindharo vinatako, assakaṇṇo girī brahā. "
  1861. 531861,115,2233,2,4,1,0,0,569.
  1862. 531862,115,2234,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Ete sīdantare nagā, anupubbasamuggatā; "
  1863. 531863,115,2235,2,11,1,42,6,"Mahārājānamāvāsā , yāni tvaṃ rāja passasī’’ ti. "
  1864. 531864,115,2236,2,23,1,124,15,"Tattha {sudassano}ti ayaṃ, mahārāja, etesaṃ sabbabāhiro sudassano pabbato nāma, tadanantare karavīko nāma, so sudassanato uccataro . "
  1865. 531865,115,2236,24,30,1,55,6,Ubhinnampi pana tesaṃ antare ekopi sīdantaramahāsamuddo.
  1866. 531866,115,2236,31,39,1,57,7,"Karavīkassa anantare īsadharo nāma, so karavīkato uccataro. "
  1867. 531867,115,2236,40,44,1,39,4,Tesampi antare eko sīdantaramahāsamuddo.
  1868. 531868,115,2236,45,53,1,59,7,"Īsadharassa anantare yugandharo nāma, so īsadharato uccataro. "
  1869. 531869,115,2236,54,58,1,39,4,Tesampi antare eko sīdantaramahāsamuddo.
  1870. 531870,115,2236,59,67,1,63,7,"Yugandharassa anantare nemindharo nāma, so yugandharato uccataro. "
  1871. 531871,115,2236,68,72,1,39,4,Tesampi antare eko sīdantaramahāsamuddo.
  1872. 531872,115,2236,73,81,1,61,7,"Nemindharassa anantare vinatako nāma, so nemindharato uccataro. "
  1873. 531873,115,2236,82,86,1,39,4,Tesampi antare eko sīdantaramahāsamuddo.
  1874. 531874,115,2236,87,95,1,58,7,"Vinatakassa anantare assakaṇṇo nāma, so vinatakato uccataro. "
  1875. 531875,115,2236,96,100,1,39,4,Tesampi antare eko sīdantaramahāsamuddo.
  1876. 531876,115,2236,101,112,1,107,10,{Anupubbasamuggatā}ti ete sīdantaramahāsamudde satta pabbatā anupaṭipāṭiyā samuggatā sopānasadisā hutvā ṭhitā.
  1877. 531877,115,2236,113,128,1,76,11,"{Yānī}ti ye tvaṃ, mahārāja, ime pabbate passasi, ete catuṇṇaṃ mahārājānaṃ āvāsāti. "
  1878. 531878,115,2237,2,15,1,144,12,Evamassa cātumahārājikadevalokaṃ dassetvā purato rathaṃ pesetvā tāvatiṃsabhavanassa cittakūṭadvārakoṭṭhakaṃ parivāretvā ṭhitā indapaṭimā dassesi.
  1879. 531879,115,2237,16,23,1,40,6,"Taṃ disvā rājā pucchi, itaropissa byākāsi. "
  1880. 531880,115,2238,2,4,1,0,0,570.
  1881. 531881,115,2239,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati; "
  1882. 531882,115,2240,2,7,1,44,4,"Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ. "
  1883. 531883,115,2241,2,4,1,0,0,571.
  1884. 531884,115,2242,2,16,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1885. 531885,115,2243,2,10,1,56,7,"Imaṃ nu dvāraṃ kimabhaññamāhu, manoramaṃ dissati dūratova. "
  1886. 531886,115,2244,2,4,1,0,0,572.
  1887. 531887,115,2245,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1888. 531888,115,2246,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1889. 531889,115,2247,2,4,1,0,0,573.
  1890. 531890,115,2248,2,12,1,38,6,"‘ ‘‘ Citrakūṭo’ ti yaṃ āhu, devarājapavesanaṃ; "
  1891. 531891,115,2249,2,7,1,40,4,"Sudassanassa girino, dvārañhetaṃ pakāsati. "
  1892. 531892,115,2250,2,4,1,0,0,574.
  1893. 531893,115,2251,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati; "
  1894. 531894,115,2252,2,7,1,44,4,"Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ; "
  1895. 531895,115,2253,2,10,1,40,5,"Pavisetena rājīsi, arajaṃ bhūmimakkamā’’ ti. "
  1896. 531896,115,2254,2,6,1,33,4,Tattha anekarūpan ti anekajātikaṃ.
  1897. 531897,115,2254,7,10,1,30,3,Nānācitran ti nānāratanacitraṃ.
  1898. 531898,115,2254,11,17,1,34,5,{Pakāsatī}ti kiṃ nāma etaṃ paññāyati.
  1899. 531899,115,2254,18,21,1,24,3,Ākiṇṇan ti samparipuṇṇaṃ.
  1900. 531900,115,2254,22,36,1,102,13,"Byaggheheva surakkhitan ti yathā nāma byagghehi vā sīhehi vā mahāvanaṃ, evaṃ indasadiseheva surakkhitaṃ. "
  1901. 531901,115,2254,37,55,1,104,9,Tāsañca pana indapaṭimānaṃ ārakkhaṇatthāya ṭhapitabhāvo ekakanipāte kulāvakajātake( jā.1.1.31) vuttanayena gahetabbo.
  1902. 531902,115,2254,56,60,1,34,3,{Kiṃmabhaññamāhū}ti kinnāmaṃ vadanti.
  1903. 531903,115,2254,61,65,1,47,4,Pavesanan ti nikkhamanappavesanatthāya nimmitaṃ.
  1904. 531904,115,2254,66,70,1,45,3,{Sudassanassā}ti sobhanadassanassa sinerugirino.
  1905. 531905,115,2254,71,85,1,134,13,"Dvāraṃ hetan ti etaṃ sinerumatthake patiṭṭhitassa dasasahassayojanikassa devanagarassa dvāraṃ pakāsati, dvārakoṭṭhako paññāyatīti attho. "
  1906. 531906,115,2254,86,92,1,45,5,{Pavisetenā}ti etena dvārena devanagaraṃ pavisa.
  1907. 531907,115,2254,93,105,1,117,10,"Arajaṃ {bhūmimakkamā}ti arajaṃ suvaṇṇarajatamaṇimayaṃ nānāpupphehi samākiṇṇaṃ dibbabhūmiṃ dibbayānena akkama, mahārājāti. "
  1908. 531908,115,2255,2,10,1,53,7,Evañca pana vatvā mātali rājānaṃ devanagaraṃ pavesesi.
  1909. 531909,115,2255,11,13,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  1910. 531910,115,2256,2,4,1,0,0,575.
  1911. 531911,115,2257,2,8,1,44,4,"‘ ‘ Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito; "
  1912. 531912,115,2258,2,11,1,41,6,"Yāyamāno mahārājā, addā devasabhaṃ idan’’ ti. "
  1913. 531913,115,2259,2,13,1,86,10,"So dibbayāne ṭhitova gacchanto sudhammādevasabhaṃ disvā mātaliṃ pucchi, sopissa ācikkhi. "
  1914. 531914,115,2260,2,4,1,0,0,576.
  1915. 531915,115,2261,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yathā sarade ākāse, nīlobhāso padissati; "
  1916. 531916,115,2262,2,8,1,43,5,"Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ. "
  1917. 531917,115,2263,2,4,1,0,0,577.
  1918. 531918,115,2264,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi; "
  1919. 531919,115,2265,2,10,1,57,7,"Imaṃ nu byamhaṃ kimabhaññamāhu, manoramaṃ dissati dūratova. "
  1920. 531920,115,2266,2,4,1,0,0,578.
  1921. 531921,115,2267,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi; "
  1922. 531922,115,2268,2,7,1,41,4,"Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato. "
  1923. 531923,115,2269,2,4,1,0,0,579.
  1924. 531924,115,2270,2,15,1,42,8,"‘ ‘‘ Sudhammā’ iti yaṃ āhu, passesā dissate sabhā; "
  1925. 531925,115,2271,2,7,1,41,4,"Veḷuriyārucirā citrā, dhārayanti sunimmitā. "
  1926. 531926,115,2272,2,4,1,0,0,580.
  1927. 531927,115,2273,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Aṭṭhaṃsā sukatā thambhā, sabbe veḷuriyāmayā; "
  1928. 531928,115,2274,2,8,1,40,5,"Yattha devā tāvatiṃsā, sabbe indapurohitā. "
  1929. 531929,115,2275,2,4,1,0,0,581.
  1930. 531930,115,2276,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Atthaṃ devamanussānaṃ, cintayantā samacchare; "
  1931. 531931,115,2277,2,7,1,38,4,"Pavisetena rājīsi, devānaṃ anumodananti. "
  1932. 531932,115,2278,2,10,1,53,7,"Tattha idan ti nipātamattaṃ, devasabhaṃ addasāti attho. "
  1933. 531933,115,2278,11,15,1,19,3,{Passesā}ti passa esā.
  1934. 531934,115,2278,16,20,1,32,3,Veḷuriyā {rucirā}ti ruciraveḷuriyā.
  1935. 531935,115,2278,21,24,1,25,2,{Citrā}ti nānāratanavicitrā.
  1936. 531936,115,2278,25,34,1,70,8,{Dhārayantī}ti imaṃ sabhaṃ ete aṭṭhaṃsādibhedā sukatā thambhā dhārayanti.
  1937. 531937,115,2278,35,48,1,108,11,{Indapurohitā}ti indaṃ purohitaṃ purecārikaṃ katvā parivāretvā ṭhitā devamanussānaṃ atthaṃ cintayantā acchanti.
  1938. 531938,115,2278,49,64,1,106,13,"{Pavisetenā}ti iminā maggena yattha devā aññamaññaṃ anumodantā acchanti, taṃ ṭhānaṃ devānaṃ anumodanaṃ pavisa. "
  1939. 531939,115,2279,2,7,1,49,5,Devāpi kho tassāgamanamaggaṃ olokentāva nisīdiṃsu.
  1940. 531940,115,2279,8,27,1,165,15,Te‘‘ rājā āgato’’ ti sutvā dibbagandhavāsapupphahatthā yāva cittakūṭadvārakoṭṭhakā paṭimaggaṃ gantvā mahāsattaṃ dibbagandhamālādīhi pūjayantā sudhammādevasabhaṃ ānayiṃsu.
  1941. 531941,115,2279,28,33,1,37,5,Rājā rathā otaritvā devasabhaṃ pāvisi.
  1942. 531942,115,2279,34,37,1,25,3,Devā āsanena nimantayiṃsu.
  1943. 531943,115,2279,38,44,1,40,6,Sakkopi āsanena ceva kāmehi ca nimantesi.
  1944. 531944,115,2279,45,49,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  1945. 531945,115,2280,2,4,1,0,0,582.
  1946. 531946,115,2281,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ; "
  1947. 531947,115,2282,2,9,1,39,6,"Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; "
  1948. 531948,115,2283,2,8,1,38,5,"Nisīda dāni rājīsi, devarājassa santike. "
  1949. 531949,115,2284,2,4,1,0,0,583.
  1950. 531950,115,2285,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Sakkopi paṭinandittha, vedehaṃ mithilaggahaṃ; "
  1951. 531951,115,2286,2,8,1,38,5,"Nimantayittha kāmehi, āsanena ca vāsavo. "
  1952. 531952,115,2287,2,4,1,0,0,584.
  1953. 531953,115,2288,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ; "
  1954. 531954,115,2289,2,7,1,38,4,"Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu; "
  1955. 531955,115,2290,2,11,1,41,6,"Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse’’ ti. "
  1956. 531956,115,2291,2,10,1,70,6,"Tattha {paṭinandiṃsū}ti sampiyāyiṃsu, haṭṭhatuṭṭhāva hutvā sampaṭicchiṃsu. "
  1957. 531957,115,2291,11,16,1,54,4,{Sabbakāmasamiddhisū}ti sabbesaṃ kāmānaṃ samiddhiyuttesu.
  1958. 531958,115,2292,2,12,1,73,10,Evaṃ sakkena dibbakāmehi ceva āsanena ca nimantito rājā paṭikkhipanto āha–
  1959. 531959,115,2293,2,4,1,0,0,585.
  1960. 531960,115,2294,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ; "
  1961. 531961,115,2295,2,8,1,42,5,"Evaṃ sampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā. "
  1962. 531962,115,2296,2,4,1,0,0,586.
  1963. 531963,115,2297,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā; "
  1964. 531964,115,2298,2,9,1,42,6,"Sayaṃkatāni puññāni, taṃ me āveṇikaṃ dhanaṃ. "
  1965. 531965,115,2299,2,4,1,0,0,587.
  1966. 531966,115,2300,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ; "
  1967. 531967,115,2301,2,8,1,39,5,"Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca; "
  1968. 531968,115,2302,2,13,1,47,8,"Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappatī’’ ti. "
  1969. 531969,115,2303,2,24,1,141,19,"Tattha yaṃ parato {dānapaccayā}ti yaṃ parato tassa parassa dānapaccayā tena dinnattā labbhati, taṃ yācitakasadisaṃ hoti, tasmā nāhaṃ etaṃ icchāmi. "
  1970. 531970,115,2303,25,41,1,115,14,"{Sayaṃkatānī}ti yāni pana mayā attanā katāni puññāni, tameva mama parehi asādhāraṇattā āveṇikaṃ dhanaṃ anugāmiyadhanaṃ. "
  1971. 531971,115,2303,42,47,1,40,4,{Samacariyāyā}ti tīhi dvārehi samacariyāya.
  1972. 531972,115,2303,48,51,1,26,2,{Saṃyamenā}ti sīlarakkhaṇena.
  1973. 531973,115,2303,52,55,1,22,2,{Damenā}ti indriyadamena.
  1974. 531974,115,2304,2,8,1,52,6,Evaṃ mahāsatto devānaṃ madhurasaddena dhammaṃ desesi.
  1975. 531975,115,2304,9,23,1,127,14,Dhammaṃ desentoyeva manussagaṇanāya satta divasāni ṭhatvā devagaṇaṃ kosetvā devagaṇamajjhe ṭhitova mātalissa guṇaṃ kathento āha–
  1976. 531976,115,2305,2,4,1,0,0,588.
  1977. 531977,115,2306,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Bahūpakāro no bhavaṃ, mātali devasārathi; "
  1978. 531978,115,2307,2,11,1,44,6,"Yo me kalyāṇakammānaṃ, pāpānaṃ paṭidassayī’’ ti. "
  1979. 531979,115,2308,2,23,1,156,18,"Tattha yo me kalyāṇakammānaṃ, pāpānaṃ {paṭidassayī}ti yo esa mayhaṃ kalyāṇakammānaṃ devānañca ṭhānāni pāpakammānaṃ nerayikānañca pāpāni ṭhānāni dassesīti attho. "
  1980. 531980,115,2309,2,4,1,21,2,Saggakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  1981. 531981,115,2310,2,18,1,73,10,"Atha rājā sakkaṃ āmantetvā‘‘ icchāmahaṃ, mahārāja, manussalokaṃ gantun’’ ti āha. "
  1982. 531982,115,2310,19,36,1,68,11,"Sakko‘‘ tena hi, samma mātali, nimirājānaṃ tattheva mithilaṃ nehī’’ ti āha. "
  1983. 531983,115,2310,37,47,1,45,6,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā rathaṃ upaṭṭhāpesi.
  1984. 531984,115,2310,48,56,1,68,8,Rājā devagaṇehi saddhiṃ sammoditvā deve nivattāpetvā rathaṃ abhiruhi.
  1985. 531985,115,2310,57,63,1,55,6,Mātali rathaṃ pesento pācīnadisābhāgena mithilaṃ pāpuṇi.
  1986. 531986,115,2310,64,77,1,58,9,Mahājano dibbarathaṃ disvā‘‘ rājā no āgato’’ ti pamudito ahosi.
  1987. 531987,115,2310,78,97,1,131,14,"Mātali mithilaṃ padakkhiṇaṃ katvā tasmiṃyeva sīhapañjare mahāsattaṃ otāretvā‘‘ gacchāmahaṃ, mahārājā’’ ti āpucchitvā sakaṭṭhānameva gato. "
  1988. 531988,115,2310,98,112,1,61,8,"Mahājanopi rājānaṃ parivāretvā‘‘ kīdiso, deva, devaloko’’ ti pucchi. "
  1989. 531989,115,2310,113,138,1,156,19,"Rājā devatānañca sakkassa ca devarañño sampattiṃ vaṇṇetvā‘‘ tumhepi dānādīni puññāni karotha, evaṃ tasmiṃ devaloke nibbattissathā’’ ti mahājanassa dhammaṃ desesi. "
  1990. 531990,115,2311,2,22,1,181,19,So aparabhāge kappakena palitassa jātabhāve ārocite palitaṃ suvaṇṇasaṇḍāsena uddharāpetvā hatthe ṭhapetvā kappakassa gāmavaraṃ datvā pabbajitukāmo hutvā puttassa rajjaṃ paṭicchāpesi.
  1991. 531991,115,2311,23,36,1,40,7,"Tena ca‘‘ kasmā, deva, pabbajissasī’’ ti vutte–"
  1992. 531992,115,2312,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Uttamaṅgaruhā mayhaṃ, ime jātā vayoharā; "
  1993. 531993,115,2313,2,10,1,41,5,"Pāhubhūtā devadūtā, pabbajjāsamayo mamā’’ ti."
  1994. 531994,115,2313,11,11,1,0,0,–
  1995. 531995,115,2314,2,15,1,122,13,Gāthaṃ vatvā purimarājāno viya pabbajitvā tasmiṃyeva ambavane viharanto cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokūpago ahosi.
  1996. 531996,115,2314,16,21,1,57,5,Tassevaṃ pabbajitabhāvaṃ āvikaronto satthā osānagāthamāha–
  1997. 531997,115,2315,2,4,1,0,0,589.
  1998. 531998,115,2316,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvā nimirājā, vedeho mithilaggaho; "
  1999. 531999,115,2317,2,10,1,45,5,"Puthuyaññaṃ yajitvāna, saṃyamaṃ ajjhupāgamī’’ ti. "
  2000. 532000,115,2318,2,17,1,61,9,Tattha idaṃ {vatvā}ti‘‘ uttamaṅgaruhā mayhan’’ ti imaṃ gāthaṃ vatvā.
  2001. 532001,115,2318,18,23,1,39,4,Puthuyaññaṃ {yajitvānā}ti mahādānaṃ datvā.
  2002. 532002,115,2318,24,29,1,43,4,Saṃyamaṃ {ajjhupāgamī}ti sīlasaṃyamaṃ upagato.
  2003. 532003,115,2319,2,9,1,53,7,Putto panassa kāḷārajanako nāma taṃ vaṃsaṃ upacchindi.
  2004. 532004,115,2320,2,46,1,265,30,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi, mātali ānando, caturāsīti khattiyasahassāni buddhaparisā, nimirājā pana ahameva sammāsambuddho ahosin’’ ti. "
  2005. 532005,115,2321,2,4,1,26,2,Nimijātakavaṇṇanā catutthā.
  2006. 532006,115,2323,2,7,1,19,2,[ 542]5. Umaṅgajātakavaṇṇanā
  2007. 532007,115,2324,2,14,1,81,9,Pañcālo {sabbasenāyā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  2008. 532008,115,2324,15,77,1,469,46,"Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā tathāgatassa paññāpāramiṃ vaṇṇayantā nisīdiṃsu‘‘ mahāpañño, āvuso, tathāgato puthupañño gambhīrapañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño parappavādamaddano, attano paññānubhāvena kūṭadantādayo brāhmaṇe, sabhiyādayo paribbājake, aṅgulimālādayo core, āḷavakādayo yakkhe, sakkādayo deve, bakādayo brahmāno ca dametvā nibbisevane akāsi, bahujanakāye pabbajjaṃ datvā maggaphalesu patiṭṭhāpesi, evaṃ mahāpañño, āvuso, satthā’’ ti. "
  2009. 532009,115,2324,78,128,1,239,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, tathāgato idāneva paññavā, atītepi aparipakke ñāṇe bodhiñāṇatthāya cariyaṃ carantopi paññavāyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  2010. 532010,115,2325,2,10,1,60,8,Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ vedeho nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  2011. 532011,115,2325,11,24,1,84,10,"Tassa atthadhammānusāsakā cattāro paṇḍitā ahesuṃ senako, pukkuso, kāmindo, devindo cāti. "
  2012. 532012,115,2325,25,42,1,165,16,Tadā rājā bodhisattassa paṭisandhiggahaṇadivase paccūsakāle evarūpaṃ supinaṃ addasa– rājaṅgaṇe catūsu koṇesu cattāro aggikkhandhā mahāpākārappamāṇā uṭṭhāya pajjalanti.
  2013. 532013,115,2325,43,63,1,204,19,"Tesaṃ majjhe khajjopanakappamāṇo aggikkhando uṭṭhahitvā taṅkhaṇaññeva cattāro aggikkhandhe atikkamitvā yāva brahmalokā uṭṭhāya sakalacakkavāḷaṃ obhāsetvā ṭhito, bhūmiyaṃ patito sāsapabījamattampi paññāyati. "
  2014. 532014,115,2325,64,80,1,124,14,"Taṃ sadevakā lokā samārakā sabrahmakā gandhamālādīhi pūjenti, mahājano jālantareneva carati, lomakūpamattampi uṇhaṃ na gaṇhāti. "
  2015. 532015,115,2325,81,101,1,109,16,Rājā imaṃ supinaṃ disvā bhītatasito uṭṭhāya‘‘ kiṃ nu kho me bhavissatī’’ ti cintento nisinnakova aruṇaṃ uṭṭhāpesi.
  2016. 532016,115,2326,2,18,1,82,10,"Cattāropi paṇḍitā pātovāgantvā‘‘ kacci, deva, sukhaṃ sayitthā’’ ti sukhaseyyaṃ pucchiṃsu. "
  2017. 532017,115,2326,19,42,1,82,14,So‘‘ kuto me sukhaseyyaṃ laddhan’’ ti vatvā‘‘ evarūpo me supino diṭṭho’’ ti sabbaṃ kathesi.
  2018. 532018,115,2326,43,143,1,532,71,"Atha naṃ senakapaṇḍito‘‘ mā bhāyi, mahārāja, maṅgalasupino esa, vuddhi vo bhavissatī’’ ti vatvā‘‘ kiṃ kāraṇā ācariyā’’ ti vutte‘‘ mahārāja, amhe cattāro paṇḍite abhibhavitvā añño vo pañcamo paṇḍito uppajjissati, mayañhi cattāro paṇḍitā cattāro aggikkhandhā viya, tesaṃ majjhe uppanno aggikkhandho viya añño pañcamo paṇḍito uppajjissati, so sadevake loke asadiso bhavissatī’’ ti vatvā‘‘ idāni panesa kuhin’’ ti vutte‘‘ mahārāja, ajja tassa paṭisandhiggahaṇena vā mātukucchito nikkhamanena vā bhavitabban’’ ti attano sippabalena dibbacakkhunā diṭṭho viya byākāsi. "
  2019. 532019,115,2326,144,150,1,41,6,Rājāpi tato paṭṭhāya taṃ vacanaṃ anussari.
  2020. 532020,115,2327,2,16,1,132,11,"Mithilāyaṃ pana catūsu dvāresu pācīnayavamajjhako, dakkhiṇayavamajjhako, pacchimayavamajjhako, uttarayavamajjhakoti cattāro gāmā ahesuṃ. "
  2021. 532021,115,2327,17,29,1,92,10,"Tesu pācīnayavamajjhake sirivaḍḍhano nāma seṭṭhi paṭivasati, sumanadevī nāmassa bhariyā ahosi. "
  2022. 532022,115,2327,30,42,1,111,12,Mahāsatto taṃ divasaṃ raññā supinassa diṭṭhavelāya tāvatiṃsabhavanato cavitvā tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi.
  2023. 532023,115,2327,43,55,1,129,12,Tasmiṃyeva kāle aparepi devaputtasahassā tāvatiṃsabhavanato cavitvā tasmiṃyeva gāme seṭṭhānuseṭṭhīnaṃ kulesu paṭisandhiṃ gaṇhiṃsu.
  2024. 532024,115,2327,56,61,1,56,5,Sumanadevīpi dasamāsaccayena suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi.
  2025. 532025,115,2327,62,95,1,274,29,Tasmiṃ khaṇe sakko manussalokaṃ olokento mahāsattassa mātukucchito nikkhamanabhāvaṃ ñatvā‘‘ imaṃ buddhaṅkuraṃ sadevake loke pākaṭaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti mahāsattassa mātukucchito nikkhantakkhaṇe adissamānakāyena gantvā tassa hatthe ekaṃ osadhaghaṭikaṃ ṭhapetvā sakaṭṭhānameva gato.
  2026. 532026,115,2327,96,101,1,33,5,Mahāsatto taṃ muṭṭhiṃ katvā gaṇhi.
  2027. 532027,115,2327,102,115,1,110,12,"Tasmiṃ pana mātukucchito nikkhante mātu appamattakampi dukkhaṃ nāhosi, dhamakaraṇato udakamiva sukhena nikkhami. "
  2028. 532028,115,2328,2,18,1,63,11,"Sā tassa hatthe osadhaghaṭikaṃ disvā‘‘ tāta, kiṃ te laddhan’’ ti āha."
  2029. 532029,115,2328,19,31,1,47,7,"‘‘ Osadhaṃ, ammā’’ ti dibbosadhaṃ mātu hatthe ṭhapesi. "
  2030. 532030,115,2328,32,50,1,80,13,"Ṭhapetvā ca pana‘‘ amma, idaṃ osadhaṃ yena kenaci ābādhena ābādhikānaṃ dethā’’ ti āha. "
  2031. 532031,115,2328,51,55,1,46,4,Sā tuṭṭhapahaṭṭhā sirivaḍḍhanaseṭṭhino ārocesi.
  2032. 532032,115,2328,56,61,1,39,5,Tassa pana sattavassiko sīsābādho atthi.
  2033. 532033,115,2328,62,98,1,244,29,"So tuṭṭhapahaṭṭho hutvā‘‘ ayaṃ mātukucchito jāyamāno osadhaṃ gahetvā āgato, jātakkhaṇeyeva mātarā saddhiṃ kathesi, evarūpena puññavatā dinnaṃ osadhaṃ mahānubhāvaṃ bhavissatī’’ ti cintetvā taṃ osadhaṃ gahetvā nisadāyaṃ ghaṃsitvā thokaṃ nalāṭe makkhesi. "
  2034. 532034,115,2328,99,109,1,83,10,Tasmiṃ khaṇe tassa sattavassiko sīsābādho padumapattato udakaṃ viya nivattitvā gato.
  2035. 532035,115,2328,110,120,1,48,6,So‘‘ mahānubhāvaṃ osadhan’’ ti somanassappatto ahosi.
  2036. 532036,115,2328,121,128,1,61,7,Mahāsattassa osadhaṃ gahetvā āgatabhāvo sabbattha pākaṭo jāto.
  2037. 532037,115,2328,129,139,1,61,9,"Ye keci ābādhikā, sabbe seṭṭhissa gehaṃ gantvā osadhaṃ yācanti. "
  2038. 532038,115,2328,140,149,1,65,8,Sabbesaṃ nisadāyaṃ ghaṃsitvā thokaṃ gahetvā udakena āḷoletvā deti .
  2039. 532039,115,2328,150,155,1,61,5,Dibbosadhena sarīre makkhitamatteyeva sabbābādhā vūpasammanti.
  2040. 532040,115,2328,156,170,1,93,10,Sukhitā manussā‘‘ sirivaḍḍhanaseṭṭhino gehe osadhassa mahanto ānubhāvo’’ ti vaṇṇayantā pakkamiṃsu.
  2041. 532041,115,2328,171,203,1,196,22,"Mahāsattassa pana nāmaggahaṇadivase mahāseṭṭhi‘‘ mama puttassa ayyakādīnaṃ na nāmena attho atthi, jāyamānassa osadhaṃ gahetvā āgatattā osadhanāmakova hotū’’ ti vatvā‘‘ mahosadhakumāro’’ tvevassa nāmamakāsi. "
  2042. 532042,115,2329,2,21,1,103,13,"Idañcassa ahosi‘‘ mama putto mahāpuñño, na ekakova nibbattissati, iminā saddhiṃ jātadārakehi bhavitabban’’ ti. "
  2043. 532043,115,2329,22,42,1,145,16,So olokāpento dārakasahassānaṃ nibbattabhāvaṃ sutvā sabbesampi kumārakānaṃ piḷandhanāni datvā dhātiyo dāpesi‘‘ puttassa me upaṭṭhākā bhavissantī’’ ti.
  2044. 532044,115,2329,43,49,1,60,6,Bodhisattena saddhiṃyeva tesaṃ maṅgalaṭṭhāne maṅgalaṃ kāresi.
  2045. 532045,115,2329,50,55,1,49,5,Dārake alaṅkaritvā mahāsattassa upaṭṭhātuṃ ānenti.
  2046. 532046,115,2329,56,66,1,92,10,Bodhisatto tehi saddhiṃ kīḷanto vaḍḍhitvā sattavassikakāle suvaṇṇapaṭimā viya abhirūpo ahosi.
  2047. 532047,115,2329,67,76,1,92,9,Athassa gāmamajjhe tehi saddhiṃ kīḷantassa hatthiassādīsu āgacchantesu kīḷāmaṇḍalaṃ bhijjati.
  2048. 532048,115,2329,77,80,1,37,3,Vātātapapaharaṇakāle dārakā kilamanti.
  2049. 532049,115,2329,81,86,1,52,5,Ekadivasañca tesaṃ kīḷantānaṃyeva akālamegho uṭṭhahi.
  2050. 532050,115,2329,87,94,1,54,7,Taṃ disvā nāgabalo bodhisatto dhāvitvā ekasālaṃ pāvisi.
  2051. 532051,115,2329,95,106,1,107,11,Itare dārakā pacchato dhāvantā aññamaññassa pādesu paharitvā upakkhalitvā patitā jaṇṇukabhedādīni pāpuṇiṃsu.
  2052. 532052,115,2329,107,134,1,128,21,"Bodhisattopi‘‘ imasmiṃ ṭhāne kīḷāsālaṃ kātuṃ vaṭṭati, evaṃ vāte vā vasse vā ātape vā āgate na kilamissāmā’’ ti cintetvā te dārake āha–"
  2053. 532053,115,2329,135,159,1,127,18,"‘‘ sammā, imasmiṃ ṭhāne vāte vā vasse vā ātape vā āgate ṭhānanisajjasayanakkhamaṃ ekaṃ sālaṃ kāressāma, ekekaṃ kahāpaṇaṃ āharathā’’ ti. "
  2054. 532054,115,2329,160,163,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2055. 532055,115,2330,2,16,1,81,10,Mahāsatto mahāvaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā‘‘ imasmiṃ ṭhāne sālaṃ karohī’’ ti sahassaṃ adāsi.
  2056. 532056,115,2330,17,34,1,102,13,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā sahassaṃ gahetvā khāṇukaṇṭake koṭṭetvā bhūmiṃ samaṃ kāretvā suttaṃ pasāresi.
  2057. 532057,115,2330,35,51,1,98,11,"Mahāsatto tassa suttapasāraṇavidhānaṃ anārādhento‘‘ ācariya, evaṃ apasāretvā sādhukaṃ pasārehī’’ ti āha. "
  2058. 532058,115,2330,52,63,1,62,9,"Sāmi, ahaṃ attano sippānurūpena pasāresiṃ, ito aññaṃ na jānāmīti."
  2059. 532059,115,2330,64,88,1,137,19,"‘ Ettakaṃ ajānanto tvaṃ amhākaṃ dhanaṃ gahetvā sālaṃ kathaṃ karissasi, āhara, suttaṃ pasāretvā te dassāmī’’ ti āharāpetvā sayaṃ suttaṃ pasāresi. "
  2060. 532060,115,2330,89,95,1,47,5,Taṃ vissakammadevaputtassa pasāritaṃ viya ahosi.
  2061. 532061,115,2330,96,107,1,48,7,Tato vaḍḍhakiṃ āha‘‘ evaṃ pasāretuṃ sakkhissasī’’ ti?
  2062. 532062,115,2330,108,115,1,17,3,‘‘ Na sakkhissāmī’’ ti.
  2063. 532063,115,2330,116,126,1,41,6,‘‘ Mama vicāraṇāya pana kātuṃ sakkhissasī’’ ti.
  2064. 532064,115,2330,127,135,1,19,3,"‘‘ Sakkhissāmi, sāmī’’ ti. "
  2065. 532065,115,2330,136,172,1,312,30,"Mahāsatto yathā tassā sālāya ekasmiṃ padese anāthānaṃ vasanaṭṭhānaṃ hoti, ekasmiṃ anāthānaṃ itthīnaṃ vijāyanaṭṭhānaṃ, ekasmiṃ āgantukasamaṇabrāhmaṇānaṃ vasanaṭṭhānaṃ, ekasmiṃ āgantukamanussānaṃ vasanaṭṭhānaṃ, ekasmiṃ āgantukavāṇijānaṃ bhaṇḍaṭṭhapanaṭṭhānaṃ hoti, tathā sabbāni ṭhānāni bahimukhāni katvā sālaṃ vicāresi. "
  2066. 532066,115,2330,173,182,1,71,7,"Tattheva kīḷāmaṇḍalaṃ, tattheva vinicchayaṃ, tattheva dhammasabhaṃ kāresi. "
  2067. 532067,115,2330,183,193,1,98,10,Katipāheneva niṭṭhitāya sālāya cittakāre pakkosāpetvā sayaṃ vicāretvā ramaṇīyaṃ cittakammaṃ kāresi.
  2068. 532068,115,2330,194,197,1,37,3,Sālā sudhammādevasabhāpaṭibhāgā ahosi.
  2069. 532069,115,2331,2,27,1,179,20,"Tato ‘‘ na ettakena sālā sobhati, pokkharaṇiṃ pana kāretuṃ vaṭṭatī’’ ti pokkharaṇiṃ khaṇāpetvā iṭṭhakavaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā sayaṃ vicāretvā sahassavaṅkaṃ satatitthaṃ pokkharaṇiṃ kāresi. "
  2070. 532070,115,2331,28,33,1,55,5,Sā pañcavidhapadumasañchannā nandāpokkharaṇī viya ahosi.
  2071. 532071,115,2331,34,42,1,81,8,Tassā tīre pupphaphaladhare nānārukkhe ropāpetvā nandanavanakappaṃ uyyānaṃ kāresi.
  2072. 532072,115,2331,43,51,1,97,8,Tameva ca sālaṃ nissāya dhammikasamaṇabrāhmaṇānañceva āgantukagamikādīnañca dānavattaṃ paṭṭhapesi.
  2073. 532073,115,2331,52,59,1,38,6,Tassa sā kiriyā sabbattha pākaṭā ahosi .
  2074. 532074,115,2331,60,63,1,21,3,Bahū manussā osaranti.
  2075. 532075,115,2331,64,78,1,127,12,"Mahāsatto sālāya nisīditvā sampattasampattānaṃ kāraṇākāraṇaṃ yuttāyuttaṃ kathesi, vinicchayaṃ ṭhapesi, buddhuppādakālo viya ahosi. "
  2076. 532076,115,2332,2,39,1,207,26,"Vedeharājāpi sattavassaccayena‘‘ cattāro paṇḍitā‘ amhe abhibhavitvā pañcamo paṇḍito uppajjissatī’ ti me kathayiṃsu, kattha so etarahī’’ ti saritvā‘‘ tassa vasanaṭṭhānaṃ jānāthā’’ ti catūhi dvārehi cattāro amacce pesesi. "
  2077. 532077,115,2332,40,46,1,51,6,Sesadvārehi nikkhantā amaccā mahāsattaṃ na passiṃsu.
  2078. 532078,115,2332,47,80,1,179,24,Pācīnadvārena nikkhanto amacco pana sālādīni disvā‘‘ paṇḍitena nāma imissā sālāya kārakena vā kārāpakena vā bhavitabban’’ ti cintetvā manusse pucchi‘‘ ayaṃ sālā kataravaḍḍhakinā katā’’ ti?
  2079. 532079,115,2332,81,98,1,119,12,"Manussā‘‘ nāyaṃ vaḍḍhakinā katā, sirivaḍḍhanaseṭṭhiputtena mahosadhapaṇḍitena attano paññābalena vicāretvā katā’’ ti vadiṃsu."
  2080. 532080,115,2332,99,107,1,25,4,‘‘ Kativasso pana paṇḍito’’ ti?
  2081. 532081,115,2332,108,114,1,22,2,‘‘ Paripuṇṇasattavasso’’ ti.
  2082. 532082,115,2332,115,162,1,311,35,"Amacco raññā diṭṭhasupinadivasato paṭṭhāya vassaṃ gaṇetvā‘‘ rañño diṭṭhasupinena sameti, ayameva so paṇḍito’’ ti rañño dūtaṃ pesesi‘‘ deva, pācīnayavamajjhakagāme sirivaḍḍhanaseṭṭhiputto mahosadhapaṇḍito nāma sattavassikova samāno evarūpaṃ nāma sālaṃ vicāresi, pokkharaṇiṃ uyyānañca kāresi, imaṃ paṇḍitaṃ gahetvā ānemī’’ ti. "
  2083. 532083,115,2332,163,185,1,118,16,"Rājā taṃ kathaṃ sutvāva tuṭṭhacitto hutvā senakaṃ pakkosāpetvā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ kiṃ, ācariya, ānema paṇḍitan’’ ti pucchi. "
  2084. 532084,115,2332,186,211,1,125,18,"So lābhaṃ maccharāyanto‘‘ mahārāja, sālādīnaṃ kārāpitamattena paṇḍito nāma na hoti, yo koci etāni kāreti, appamattakaṃ etan’’ ti āha. "
  2085. 532085,115,2332,212,238,1,128,17,So tassa kathaṃ sutvā‘‘ bhavitabbamettha kāraṇenā’’ ti tuṇhī hutvā‘‘ tattheva vasanto paṇḍitaṃ vīmaṃsatū’’ ti amaccassa dūtaṃ paṭipesesi.
  2086. 532086,115,2332,239,246,1,50,7,Taṃ sutvā amacco tattheva vasanto paṇḍitaṃ vīmaṃsi.
  2087. 532087,115,2333,2,2,1,16,1,Sattadārakapañho
  2088. 532088,115,2334,2,4,1,24,2,Tatridaṃ vīmaṃsanuddānaṃ–
  2089. 532089,115,2335,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Maṃsaṃ goṇo ganthi suttaṃ, putto goto rathena ca; "
  2090. 532090,115,2336,2,10,1,43,7,"Daṇḍo sīsaṃ ahī ceva, kukkuṭo maṇi vijāyanaṃ; "
  2091. 532091,115,2337,2,11,1,48,6,"Odanaṃ vālukañcāpi, taḷākuyyānaṃ gadrabho maṇī’’ ti. "
  2092. 532092,115,2338,2,17,1,120,14,Tattha maṃsan ti ekadivasaṃ bodhisatte kīḷāmaṇḍalaṃ gacchante eko seno sūnaphalakato maṃsapesiṃ gahetvā ākāsaṃ pakkhandi.
  2093. 532093,115,2338,18,30,1,63,8,Taṃ disvā dārakā‘‘ maṃsapesiṃ chaḍḍāpessāmā’’ ti senaṃ anubandhiṃsu.
  2094. 532094,115,2338,31,36,1,24,5,Seno ito cito ca dhāvati.
  2095. 532095,115,2338,37,47,1,86,10,Te uddhaṃ oloketvā tassa pacchato pacchato gacchantā pāsāṇādīsu upakkhalitvā kilamanti.
  2096. 532096,115,2338,48,59,1,40,7,Atha ne paṇḍito āha‘‘ chaḍḍāpessāmi nan’’ ti.
  2097. 532097,115,2338,60,67,1,18,3,‘‘ Chaḍḍāpehi sāmī’’ ti.
  2098. 532098,115,2338,68,88,1,118,16,‘‘ Tena hi passathā’’ ti so uddhaṃ anoloketvāva vātavegena dhāvitvā senassa chāyaṃ akkamitvā pāṇiṃ paharitvā mahāravaṃ ravi.
  2099. 532099,115,2338,89,99,1,75,10,Tassa tejena so saddo senassa kucchiyaṃ vinivijjhitvā nicchārito viya ahosi.
  2100. 532100,115,2338,100,104,1,24,4,So bhīto maṃsaṃ chaḍḍesi.
  2101. 532101,115,2338,105,116,1,94,10,Mahāsatto chaḍḍitabhāvaṃ ñatvā chāyaṃ olokentova bhūmiyaṃ patituṃ adatvā ākāseyeva sampaṭicchi.
  2102. 532102,115,2338,117,126,1,74,9,Taṃ acchariyaṃ disvā mahājano nadanto vagganto apphoṭento mahāsaddaṃ akāsi.
  2103. 532103,115,2338,127,148,1,108,16,"Amacco taṃ pavattiṃ ñatvā rañño dūtaṃ pesesi‘‘ paṇḍito iminā upāyena maṃsapesiṃ chaḍḍāpesi, idaṃ devo jānātū’’ ti. "
  2104. 532104,115,2338,149,165,1,58,10,"Taṃ sutvā rājā senakaṃ pucchi‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti? "
  2105. 532105,115,2338,166,190,1,126,18,"So cintesi‘‘ tassa idhāgatakālato paṭṭhāya mayaṃ nippabhā bhavissāma, atthibhāvampi no rājā na jānissati, na taṃ ānetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2106. 532106,115,2338,191,210,1,98,13,"So balavalābhamacchariyatāya‘‘ mahārāja, ettakena paṇḍito nāma na hoti, appamattakaṃ kiñci etan’’ ti āha. "
  2107. 532107,115,2338,211,224,1,60,9,Rājā majjhattova hutvā‘‘ tattheva naṃ vīmaṃsatū’’ ti puna pesesi.
  2108. 532108,115,2339,2,33,1,234,26,{Goṇo}ti eko pācīnayavamajjhakagāmavāsī puriso‘‘ vasse patite kasissāmī’’ ti gāmantarato goṇe kiṇitvā ānetvā gehe vasāpetvā punadivase gocaratthāya tiṇabhūmiṃ ānetvā goṇapiṭṭhe nisinno kilantarūpo otaritvā rukkhamūle nipannova niddaṃ okkami.
  2109. 532109,115,2339,34,41,1,41,7,Tasmiṃ khaṇe eko coro goṇe gahetvā palāyi.
  2110. 532110,115,2339,42,68,1,132,21,So pabujjhitvā goṇe apassanto ito cito ca oloketvā goṇe gahetvā palāyantaṃ coraṃ disvā vegena pakkhanditvā‘‘ kuhiṃ me goṇe nesī’’ ti āha.
  2111. 532111,115,2339,69,79,1,39,6,‘‘ Mama goṇe attano icchitaṭṭhānaṃ nemī’’ ti.
  2112. 532112,115,2339,80,85,1,38,5,Tesaṃ vivādaṃ sutvā mahājano sannipati.
  2113. 532113,115,2339,86,109,1,129,17,"Paṇḍito tesaṃ sālādvārena gacchantānaṃ saddaṃ sutvā ubhopi pakkosāpetvā tesaṃ kiriyaṃ disvāva‘‘ ayaṃ coro, ayaṃ goṇasāmiko’’ ti jānāti. "
  2114. 532114,115,2339,110,119,1,35,5,Jānantopi‘‘ kasmā vivadathā’’ ti pucchi.
  2115. 532115,115,2339,120,122,1,14,2,Goṇasāmiko āha–
  2116. 532116,115,2339,123,149,1,159,22,"‘‘ sāmi, ime ahaṃ asukagāmato asukassa nāma hatthato kiṇitvā ānetvā gehe vasāpetvā gocaratthāya tiṇabhūmiṃ nesiṃ, tattha mama pamādaṃ disvā ayaṃ goṇe gahetvā palāyi. "
  2117. 532117,115,2339,150,169,1,118,16,"Svāhaṃ ito cito ca olokento imaṃ disvā anubandhitvā gaṇhiṃ, asukagāmavāsino mayā etesaṃ kiṇitvā gahitabhāvaṃ jānantī’’ ti. "
  2118. 532118,115,2339,170,184,1,53,9,"Coro pana‘‘ mamete gharajātikā, ayaṃ musā bhaṇatī’’ ti āha. "
  2119. 532119,115,2340,2,55,1,220,34,"Atha ne paṇḍito‘‘ ahaṃ vo aḍḍaṃ dhammena vinicchinissāmi, ṭhassatha me vinicchaye’’ ti pucchitvā‘‘ āma, sāmi, ṭhassāmā’’ ti vutte‘‘ mahājanassa manaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti paṭhamaṃ coraṃ pucchi‘‘ tayā ime goṇā kiṃ khādāpitā kiṃ pāyitā’’ ti?"
  2120. 532120,115,2340,56,67,1,47,7,‘‘ Yāguṃ pāyitā tilapiṭṭhañca māse ca khādāpitā’’ ti.
  2121. 532121,115,2340,68,71,1,23,3,Tato goṇasāmikaṃ pucchi.
  2122. 532122,115,2340,72,74,1,6,2,So āha–
  2123. 532123,115,2340,75,90,1,64,9,"‘‘ sāmi, kuto me duggatassa yāguādīni laddhāni, tiṇameva khādāpitā’’ ti. "
  2124. 532124,115,2340,91,103,1,106,12,Paṇḍito tesaṃ kathaṃ parisaṃ gāhāpetvā piyaṅgupattāni āharāpetvā koṭṭāpetvā udakena maddāpetvā goṇe pāyesi.
  2125. 532125,115,2340,104,107,1,25,3,Goṇā tiṇameva chaḍḍayiṃsu.
  2126. 532126,115,2340,108,129,1,81,12,"Paṇḍito‘‘ passathetan’’ ti mahājanassa dassetvā coraṃ pucchi‘‘ tvaṃ corosi, na corosī’’ ti? "
  2127. 532127,115,2340,130,138,1,17,4,So‘‘ coromhī’’ ti āha.
  2128. 532128,115,2340,139,152,1,51,9,‘‘ Tena hi tvaṃ ito paṭṭhāya mā evarūpamakāsī’’ ti ovadi.
  2129. 532129,115,2340,153,160,1,65,7,Bodhisattassa parisā pana taṃ hatthapādehi koṭṭetvā dubbalamakāsi.
  2130. 532130,115,2340,161,193,1,186,25,"Atha naṃ paṇḍito‘‘ diṭṭhadhammeyeva tāva imaṃ dukkhaṃ labhasi, samparāye pana nirayādīsu mahādukkhaṃ anubhavissasi, samma, tvaṃ ito paṭṭhāya pajahetaṃ kamman’’ ti vatvā tassa pañca sīlāni adāsi. "
  2131. 532131,115,2340,194,200,1,47,6,Amacco taṃ pavattiṃ yathābhūtaṃ rañño ārocāpesi.
  2132. 532132,115,2340,201,215,1,48,8,"Rājā senakaṃ pucchi‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti."
  2133. 532133,115,2340,216,240,1,116,17,"‘‘ Goṇaaḍḍaṃ nāma, mahārāja, ye keci vinicchinanti, āgamehi tāvā’’ ti vutte rājā majjhatto hutvā puna tatheva sāsanaṃ pesesi. "
  2134. 532134,115,2340,241,244,1,31,3,Sabbaṭṭhānesupi evaṃ veditabbaṃ.
  2135. 532135,115,2340,245,251,1,56,6,Ito paraṃ pana uddānamattameva vibhajitvā dassayissāmāti.
  2136. 532136,115,2341,2,22,1,177,18,{Ganthī}ti ekā duggatitthī nānāvaṇṇehi suttehi ganthike bandhitvā kataṃ suttaganthitapiḷandhanaṃ gīvato mocetvā sāṭakassa upari ṭhapetvā nhāyituṃ paṇḍitena kāritapokkharaṇiṃ otari.
  2137. 532137,115,2341,23,69,1,253,33,"Aparā taruṇitthī taṃ disvā lobhaṃ uppādetvā ukkhipitvā‘‘ amma, ativiya sobhanaṃ idaṃ kittakena te kataṃ, ahampi attano evarūpaṃ karissāmi, gīvāya piḷandhitvā pamāṇaṃ tāvassa upadhāremī’’ ti vatvā tāya ujucittatāya‘‘ upadhārehī’’ ti vutte gīvāya piḷandhitvā pakkāmi. "
  2138. 532138,115,2341,70,90,1,119,16,Itarā taṃ disvā sīghaṃ uttaritvā sāṭakaṃ nivāsetvā upadhāvitvā‘‘ kahaṃ me piḷandhanaṃ gahetvā palāyissasī’’ ti sāṭake gaṇhi.
  2139. 532139,115,2341,91,106,1,68,10,"Itarā‘‘ nāhaṃ tava santakaṃ gaṇhāmi, mama gīvāyameva piḷandhanan’’ ti āha. "
  2140. 532140,115,2341,107,111,1,28,4,Mahājano taṃ sutvā sannipati.
  2141. 532141,115,2341,112,181,1,392,50,"Paṇḍito dārakehi saddhiṃ kīḷanto tāsaṃ kalahaṃ katvā sālādvārena gacchantīnaṃ saddaṃ sutvā‘‘ kiṃ saddo eso’’ ti pucchitvā ubhinnaṃ kalahakāraṇaṃ sutvā pakkosāpetvā ākāreneva coriñca acoriñca ñatvāpi tamatthaṃ pucchitvā‘‘ ahaṃ vo dhammena vinicchinissāmi, mama vinicchaye ṭhassathā’’ ti vatvā‘‘ āma, ṭhassāma, sāmī’’ ti vutte paṭhamaṃ coriṃ pucchi‘‘ tvaṃ imaṃ piḷandhanaṃ piḷandhantī kataragandhaṃ vilimpasī’’ ti?"
  2142. 532142,115,2341,182,191,1,40,5,‘‘ Ahaṃ niccaṃ sabbasaṃhārakaṃ vilimpāmī’’ ti.
  2143. 532143,115,2341,192,197,1,52,5,Sabbasaṃhārako nāma sabbagandhehi yojetvā katagandho.
  2144. 532144,115,2341,198,201,1,18,3,Tato itaraṃ pucchi.
  2145. 532145,115,2341,202,222,1,104,13,"Sā āha‘‘ kuto, sāmi, laddho duggatāya mayhaṃ sabbasaṃhārako, ahaṃ niccaṃ piyaṅgupupphagandhameva vilimpāmī’’ ti. "
  2146. 532146,115,2341,223,243,1,147,16,Paṇḍito udakapātiṃ āharāpetvā taṃ piḷandhanaṃ tattha pakkhipāpetvā gandhikaṃ pakkosāpetvā‘‘ etaṃ gandhaṃ upasiṅghitvā asukagandhabhāvaṃ jānāhī’’ ti āha.
  2147. 532147,115,2341,244,251,1,68,7,So upasiṅghanto piyaṅgupupphabhāvaṃ ñatvā imaṃ ekakanipāte gāthamāha–
  2148. 532148,115,2342,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Sabbasaṃhārako natthi, suddhaṃ kaṅgu pavāyati; "
  2149. 532149,115,2343,2,21,1,47,6,"Alikaṃ bhāsatiyaṃ dhuttī, saccamāhu mahallikā’’ ti.( jā.1.1.110); "
  2150. 532150,115,2344,2,6,1,24,3,Tattha {dhuttī}ti dhuttikā.
  2151. 532151,115,2344,7,14,1,26,5,"{Āhū}ti āha, ayameva vā pāṭho. "
  2152. 532152,115,2345,2,21,1,105,14,"Evaṃ mahāsatto taṃ kāraṇaṃ mahājanaṃ jānāpetvā‘‘ tvaṃ corīsi, na corīsī’’ ti pucchitvā coribhāvaṃ paṭijānāpesi. "
  2153. 532153,115,2345,22,28,1,51,6,Tato paṭṭhāya mahāsattassa paṇḍitabhāvo pākaṭo jāto.
  2154. 532154,115,2346,2,41,1,312,34,Suttan ti ekā kappāsakkhettarakkhikā itthī kappāsakkhettaṃ rakkhantī tattheva parisuddhaṃ kappāsaṃ gahetvā sukhumasuttaṃ kantitvā guḷaṃ katvā ucchaṅge ṭhapetvā gāmaṃ āgacchantī‘‘ paṇḍitassa pokkharaṇiyaṃ nhāyissāmī’’ ti tīraṃ gantvā sāṭakaṃ muñcitvā sāṭakassa upari suttaguḷaṃ ṭhapetvā otaritvā pokkharaṇiyaṃ nhāyati.
  2155. 532155,115,2346,42,68,1,137,20,"Aparā taṃ disvā luddhacittatāya taṃ gahetvā‘‘ aho manāpaṃ suttaṃ, amma, tayā katan’’ ti accharaṃ paharitvā olokentī viya ucchaṅge katvā pakkāmi. "
  2156. 532156,115,2346,69,72,1,35,3,Sesaṃ purimanayeneva vitthāretabbaṃ.
  2157. 532157,115,2346,73,89,1,78,12,Paṇḍito paṭhamaṃ coriṃ pucchi‘‘ tvaṃ guḷaṃ karontī anto kiṃ pakkhipitvā akāsī’’ ti?
  2158. 532158,115,2346,90,97,1,28,3,‘‘ Kappāsaphalaṭṭhimeva sāmī’’ ti.
  2159. 532159,115,2346,98,102,1,18,3,Tato itaraṃ pucchi.
  2160. 532160,115,2346,103,112,1,28,5,Sā‘‘ sāmi timbaruaṭṭhin’’ ti āha.
  2161. 532161,115,2346,113,125,1,113,12,So ubhinnaṃ vacanaṃ parisaṃ gāhāpetvā suttaguḷaṃ nibbeṭhāpetvā timbaruaṭṭhiṃ disvā taṃ coribhāvaṃ saṃpaṭicchāpesi.
  2162. 532162,115,2346,126,137,1,71,7,Mahājano haṭṭhatuṭṭho‘‘ suvinicchito aḍḍo’’ ti sādhukārasahassāni pavattesi.
  2163. 532163,115,2347,2,22,1,161,19,{Putto}ti ekadivasaṃ ekā itthī puttaṃ ādāya mukhadhovanatthāya paṇḍitassa pokkharaṇiṃ gantvā puttaṃ nhāpetvā attano sāṭake nisīdāpetvā attano mukhaṃ dhovituṃ otari.
  2164. 532164,115,2347,23,76,1,229,35,"Tasmiṃ khaṇe ekā yakkhinī taṃ dārakaṃ disvā khāditukāmā hutvā itthivesaṃ gahetvā‘‘ sahāyike, sobhati vatāyaṃ dārako, taveso putto’’ ti pucchitvā‘‘ āmā’’ ti vutte‘‘ pāyemi nan’’ ti vatvā‘‘ pāyehī’’ ti vuttā taṃ gahetvā thokaṃ kīḷāpetvā ādāya palāyi. "
  2165. 532165,115,2347,77,91,1,54,10,Itarā taṃ disvā dhāvitvā‘‘ kuhiṃ me puttaṃ nesī’’ ti gaṇhi.
  2166. 532166,115,2347,92,106,1,51,9,"Yakkhinī‘‘ kuto tayā putto laddho, mameso putto’’ ti āha. "
  2167. 532167,115,2347,107,112,1,42,5,Tā kalahaṃ karontiyo sālādvārena gacchanti.
  2168. 532168,115,2347,113,125,1,61,8,Paṇḍito taṃ kalahasaddaṃ sutvā pakkosāpetvā‘‘ kimetan’’ ti pucchi.
  2169. 532169,115,2347,126,130,1,28,4,Tā tassa etamatthaṃ ārocesuṃ.
  2170. 532170,115,2347,131,197,1,347,46,"Taṃ sutvā mahāsatto akkhīnaṃ animisatāya ceva rattatāya ca nirāsaṅkatāya ca chāyāya abhāvatāya ca‘‘ ayaṃ yakkhinī’’ ti ñatvāpi‘‘ mama vinicchaye ṭhassathā’’ ti vatvā‘‘ āma, ṭhassāmā’’ ti vutte bhūmiyaṃ lekhaṃ kaḍḍhayitvā lekhāmajjhe dārakaṃ nipajjāpetvā yakkhiniṃ hatthesu, mātaraṃ pādesu gāhāpetvā‘‘ dvepi kaḍḍhitvā gaṇhatha, kaḍḍhituṃ sakkontiyā eva putto’’ ti āha. "
  2171. 532171,115,2348,2,5,1,19,3,Tā ubhopi kaḍḍhiṃsu.
  2172. 532172,115,2348,6,11,1,45,5,Dārako kaḍḍhiyamāno dukkhappatto hutvā viravi.
  2173. 532173,115,2348,12,21,1,67,9,Mātā hadayena phalitena viya hutvā puttaṃ muñcitvā rodamānā aṭṭhāsi.
  2174. 532174,115,2348,22,41,1,78,12,"Paṇḍito mahājanaṃ pucchi‘‘ ambho, dārake, mātu hadayaṃ mudukaṃ hoti, udāhu amātū’’ ti."
  2175. 532175,115,2348,42,51,1,28,5,‘‘ Mātu hadayaṃ mudukaṃ hotī’’ ti.
  2176. 532176,115,2348,52,69,1,67,11,"‘‘ Kiṃ dāni dārakaṃ gahetvā ṭhitā mātā hoti, udāhu vissajjetvā ṭhitā’’ ti?"
  2177. 532177,115,2348,70,78,1,28,4,‘‘ Vissajjetvā ṭhitā paṇḍitā’’ ti.
  2178. 532178,115,2348,79,89,1,38,6,‘‘ Imaṃ pana dārakacoriṃ tumhe jānāthā’’ ti?
  2179. 532179,115,2348,90,99,1,20,4,"‘‘ Na jānāma, paṇḍitā’’ ti. "
  2180. 532180,115,2348,100,104,1,19,4,Atha ne paṇḍito āha–
  2181. 532181,115,2348,105,116,1,35,6,"‘‘ yakkhinī esā, etaṃ khādituṃ gaṇhī’’ ti."
  2182. 532182,115,2348,117,126,1,24,4,"‘‘ Kathaṃ jānāsi, paṇḍitā’’ ti."
  2183. 532183,115,2348,127,144,1,95,13,‘‘ Akkhīnaṃ animisatāya ceva rattatāya ca nirāsaṅkatāya ca chāyāya abhāvena ca nikkaruṇatāya cā’’ ti.
  2184. 532184,115,2348,145,155,1,28,6,Atha naṃ pucchi‘‘ kāsi tvan’’ ti?
  2185. 532185,115,2348,156,163,1,19,3,‘‘ Yakkhinīmhi sāmī’’ ti.
  2186. 532186,115,2348,164,173,1,27,5,‘‘ Kasmā imaṃ dārakaṃ gaṇhī’’ ti?
  2187. 532187,115,2348,174,183,1,24,4,"‘‘ Khādituṃ gaṇhāmi, sāmī’’ ti."
  2188. 532188,115,2348,184,223,1,200,28,"‘‘ Andhabāle, tvaṃ pubbepi pāpakammaṃ katvā yakkhinī jātāsi, idāni punapi pāpaṃ karosi, aho andhabālāsī’’ ti vatvā taṃ pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā‘‘ ito paṭṭhāya evarūpaṃ pāpakammaṃ mā akāsī’’ ti vatvā taṃ uyyojesi. "
  2189. 532189,115,2348,224,240,1,89,12,Dārakamātāpi dārakaṃ labhitvā‘‘ ciraṃ jīvatu sāmī’’ ti paṇḍitaṃ thometvā puttaṃ ādāya pakkāmi.
  2190. 532190,115,2349,2,21,1,123,16,"{Goto}ti eko kira lakuṇḍakattā goto, kāḷavaṇṇatā ca kāḷoti gotakāḷo nāma puriso sattasaṃvaccharāni kammaṃ katvā bhariyaṃ labhi. "
  2191. 532191,115,2349,22,26,1,24,4,Sā nāmena dīghatālā nāma.
  2192. 532192,115,2349,27,71,1,284,34,"So ekadivasaṃ taṃ āmantetvā‘‘ bhadde, pūvakhādanīyaṃ pacāhi, mātāpitaro daṭṭhuṃ gamissāmā’’ ti vatvā‘‘ kiṃ te mātāpitūhī’’ ti tāya paṭikkhittopi yāvatatiyaṃ vatvā pūvakhādanīyaṃ pacāpetvā pātheyyañceva paṇṇākārañca ādāya tāya saddhiṃ maggaṃ paṭipanno antarāmagge uttānavāhiniṃ ekaṃ nadiṃ addasa. "
  2193. 532193,115,2349,72,83,1,79,10,"Te pana dvepi udakabhīrukajātikāva, tasmā taṃ uttarituṃ avisahantā tīre aṭṭhaṃsu. "
  2194. 532194,115,2349,84,92,1,68,8,Tadā dīghapiṭṭhi nāmeko duggatapuriso anuvicaranto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  2195. 532195,115,2349,93,109,1,62,11,"Atha naṃ te disvā pucchiṃsu‘‘ samma, ayaṃ nadī gambhīrā uttānā’’ ti. "
  2196. 532196,115,2349,110,128,1,99,13,"So tesaṃ kathaṃ sutvā udakabhīrukabhāvaṃ ñatvā‘‘ samma, ayaṃ nadī gambhīrā bahucaṇḍamacchākiṇṇā’’ ti āha."
  2197. 532197,115,2349,129,139,1,30,5,"‘‘ Samma, kathaṃ tvaṃ gamissasī’’ ti? "
  2198. 532198,115,2349,140,142,1,6,2,So āha–
  2199. 532199,115,2349,143,158,1,70,10,"‘‘ saṃsumāramakarānaṃ amhehi paricayo atthi, tena te amhe na viheṭhentī’’ ti."
  2200. 532200,115,2349,159,171,1,28,6,"‘‘ Tena hi, samma, amhepi nehī’’ ti. "
  2201. 532201,115,2349,172,180,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  2202. 532202,115,2349,181,185,1,32,4,Athassa te khajjabhojanaṃ adaṃsu.
  2203. 532203,115,2349,186,199,1,52,8,"So katabhattakicco‘‘ samma, kaṃ paṭhamaṃ nemī’’ ti pucchi. "
  2204. 532204,115,2349,200,202,1,6,2,So āha–
  2205. 532205,115,2349,203,216,1,47,8,"‘‘ tava sahāyikaṃ paṭhamaṃ nehi, maṃ pacchā nehī’’ ti. "
  2206. 532206,115,2349,217,238,1,135,17,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṃ khandhe katvā pātheyyañceva paṇṇākārañca gahetvā nadiṃ otaritvā thokaṃ gantvā ukkuṭiko nisīditvā pakkāmi.
  2207. 532207,115,2350,2,24,1,116,15,"Gotakāḷo tīre ṭhitova‘‘ gambhīrāvatāyaṃ nadī, evaṃ dīghassapi nāma evarūpā, mayhaṃ pana apasayhāva bhavissatī’’ ti cintesi. "
  2208. 532208,115,2350,25,54,1,173,21,"Itaropi taṃ nadīmajjhaṃ netvā‘‘ bhadde, ahaṃ taṃ posessāmi, sampannavatthālaṅkārā dāsidāsaparivutā vicarissasi, kiṃ te ayaṃ lakuṇḍakavāmanako karissati, mama vacanaṃ karohī’’ ti āha. "
  2209. 532209,115,2350,55,83,1,164,22,"Sā tassa vacanaṃ sutvāva attano sāmike sinehaṃ bhinditvā taṃkhaṇaññeva tasmiṃ paṭibaddhacittā hutvā‘‘ sāmi, sace maṃ na chaḍḍessasi, karissāmi te vacanan’’ ti sampaṭicchi."
  2210. 532210,115,2350,84,97,1,39,7,"‘‘ Bhadde, kiṃ vadesi, ahaṃ taṃ posessāmī’’ ti. "
  2211. 532211,115,2350,98,119,1,135,17,Te paratīraṃ gantvā ubhopi samaggā sammodamānā‘‘ gotakāḷaṃ pahāya tiṭṭha tvan’’ ti vatvā tassa passantasseva khādanīyaṃ khādantā pakkamiṃsu.
  2212. 532212,115,2350,120,176,1,282,42,"So disvā‘‘ ime ekato hutvā maṃ chaḍḍetvā palāyanti maññe’’ ti aparāparaṃ dhāvanto thokaṃ otaritvā bhayena nivattitvā puna tesu kopena‘‘ jīvāmi vā marāmi vā’’ ti ullaṅghitvā nadiyaṃ patito uttānabhāvaṃ ñatvā nadiṃ uttaritvā vegena taṃ pāpuṇitvā‘‘ ambho duṭṭhacora, kuhiṃ me bhariyaṃ nesī’’ ti āha. "
  2213. 532213,115,2350,177,197,1,94,14,"Itaropi taṃ‘‘ are duṭṭhavāmanaka, kuto tava bhariyā, mamesā bhariyā’’ ti vatvā gīvāyaṃ gahetvā khipi. "
  2214. 532214,115,2350,198,227,1,168,23,"So dīghatālaṃ hatthe gahetvā’’ tiṭṭha tvaṃ kuhiṃ gacchasi, satta saṃvaccharāni kammaṃ katvā laddhabhariyā mesī’’ ti vatvā tena saddhiṃ kalahaṃ karonto sālāya santikaṃ pāpuṇi. "
  2215. 532215,115,2350,228,230,1,18,2,Mahājano sannipati.
  2216. 532216,115,2351,2,46,1,201,27,"Paṇḍito ‘‘ kiṃ saddo nāmeso’’ ti pucchitvā te ubhopi pakkosāpetvā vacanappaṭivacanaṃ sutvā‘‘ mama vinicchaye ṭhassathā’’ ti vatvā‘‘ āma, ṭhassāmā’’ ti vutte paṭhamaṃ dīghapiṭṭhiṃ pakkosāpetvā‘‘ tvaṃ konāmosī’’ ti pucchi."
  2217. 532217,115,2351,47,56,1,26,4,"‘‘ Dīghapiṭṭhiko nāma, sāmī’’ ti."
  2218. 532218,115,2351,57,66,1,21,5,‘‘ Bhariyā te kā nāmā’’ ti?
  2219. 532219,115,2351,67,73,1,37,6,So tassā nāmaṃ ajānanto aññaṃ kathesi.
  2220. 532220,115,2351,74,83,1,24,5,‘‘ Mātāpitaro te ke nāmā’’ ti?
  2221. 532221,115,2351,84,91,1,13,3,‘‘ Asukā nāmā’’ ti.
  2222. 532222,115,2351,92,103,1,39,7,‘‘ Bhariyāya pana te mātāpitaro ke nāmā’’ ti?
  2223. 532223,115,2351,104,108,1,25,4,So ajānitvā aññaṃ kathesi.
  2224. 532224,115,2351,109,121,1,101,12,Tassa kathaṃ parisaṃ gāhāpetvā taṃ apanetvā itaraṃ pakkosāpetvā purimanayeneva sabbesaṃ nāmāni pucchi.
  2225. 532225,115,2351,122,127,1,43,5,So yathābhūtaṃ jānanto avirajjhitvā kathesi.
  2226. 532226,115,2351,128,141,1,61,9,Tampi apanetvā dīghatālaṃ pakkosāpetvā‘‘ tvaṃ kā nāmā’’ ti pucchi.
  2227. 532227,115,2351,142,150,1,22,4,‘‘ Dīghatālā nāma sāmī’’ ti.
  2228. 532228,115,2351,151,159,1,19,4,‘‘ Sāmiko te konāmo’’ ti?
  2229. 532229,115,2351,160,164,1,25,4,Sā ajānantī aññaṃ kathesi.
  2230. 532230,115,2351,165,174,1,24,5,‘‘ Mātāpitaro te ke nāmā’’ ti.
  2231. 532231,115,2351,175,183,1,18,4,‘‘ Asukā nāma sāmī’’ ti.
  2232. 532232,115,2351,184,195,1,39,7,‘‘ Sāmikassa pana te mātāpitaro ke nāmā’’ ti?
  2233. 532233,115,2351,196,201,1,28,4,Sāpi vilapantī aññaṃ kathesi .
  2234. 532234,115,2351,202,220,1,102,13,"Itare dve pakkosāpetvā mahājanaṃ pucchi‘‘ kiṃ imissā dīghapiṭṭhissa vacanena sameti, udāhu gotakāḷassā’’ ti."
  2235. 532235,115,2351,221,228,1,22,3,‘‘ Gotakāḷassa paṇḍitā’’ ti.
  2236. 532236,115,2351,229,240,1,32,6,"‘‘ Ayaṃ etissā sāmiko, itaro coro’’ ti. "
  2237. 532237,115,2351,241,253,1,35,7,"Atha naṃ‘‘ corosi, na corosī’’ ti pucchi."
  2238. 532238,115,2351,254,266,1,42,6,"‘‘ Āma, sāmi, coromhī’’ ti corabhāvaṃ sampaṭicchi. "
  2239. 532239,115,2351,267,278,1,95,11,Paṇḍitassa vinicchayena gotakāḷo attano bhariyaṃ labhitvā mahāsattaṃ thometvā taṃ ādāya pakkāmi.
  2240. 532240,115,2351,279,289,1,44,6,Paṇḍito dīghapiṭṭhimāha‘‘ mā puna evamakāsī’’ ti.
  2241. 532241,115,2352,2,13,1,83,10,Rathena {cā}ti ekadivasaṃ eko pana puriso rathe nisīditvā mukhadhovanatthāya nikkhami.
  2242. 532242,115,2352,14,35,1,168,17,Tasmiṃ khaṇe sakko āvajjento paṇḍitaṃ disvā‘‘ mahosadhabuddhaṅkurassa paññānubhāvaṃ pākaṭaṃ karissāmī’’ ti cintetvā manussavesenāgantvā rathassa pacchābhāgaṃ gahetvā pāyāsi.
  2243. 532243,115,2352,36,67,1,140,18,"Rathe nisinno puriso‘‘ tāta, kenatthenāgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ tumhe upaṭṭhātun’’ ti vutte‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā yānā oruyha sarīrakiccatthāya gato. "
  2244. 532244,115,2352,68,75,1,51,7,Tasmiṃ khaṇe sakko rathaṃ abhiruhitvā vegena pājesi.
  2245. 532245,115,2352,76,122,1,245,36,"Rathasāmiko pana sarīrakiccaṃ katvā nikkhanto sakkaṃ rathaṃ gahetvā palāyantaṃ disvā vegena gantvā‘‘ tiṭṭha tiṭṭha, kuhiṃ me rathaṃ nesī’’ ti vatvā‘‘ tava ratho añño bhavissati, ayaṃ pana mama ratho’’ ti vutte tena saddhiṃ kalahaṃ karonto sālādvāraṃ patto. "
  2246. 532246,115,2352,123,208,1,398,54,"Paṇḍito‘‘ kiṃ nāmetan’’ ti pucchitvā te pakkosāpetvā āgacchante disvā nibbhayatāya ceva akkhīnaṃ animisatāya ca‘‘ ayaṃ sakko, ayaṃ rathasāmiko’’ ti aññāsi, evaṃ santepi vivādakāraṇaṃ pucchitvā‘‘ mama vinicchaye ṭhassathā’’ ti vatvā‘‘ āma, ṭhassāmā’’ ti vutte‘‘ ahaṃ rathaṃ pājessāmi, tumhe dvepi rathaṃ pacchato gahetvā gacchatha, rathasāmiko na vissajjessati, itaro vissajjessatī’’ ti vatvā purisaṃ āṇāpesi‘‘ rathaṃ pājehī’’ ti. "
  2247. 532247,115,2352,209,212,1,14,3,So tathā akāsi.
  2248. 532248,115,2353,2,7,1,38,5,Itarepi dve pacchato gahetvā gacchanti.
  2249. 532249,115,2353,8,22,1,103,13,"Rathasāmiko thokaṃ gantvā vissajjetvā ṭhito, sakko pana rathena saddhiṃ gantvā ratheneva saddhiṃ nivatti. "
  2250. 532250,115,2353,23,64,1,239,30,"Paṇḍito manusse ācikkhi‘‘ ayaṃ puriso thokaṃ gantvā rathaṃ vissajjetvā ṭhito, ayaṃ pana rathena saddhiṃ dhāvitvā ratheneva saddhiṃ nivatti, nevassa sarīre sedabindumattampi atthi, assāsapassāsopi natthi, abhīto animisanetto, esa sakko devarājā’’ ti. "
  2251. 532251,115,2353,65,112,1,162,26,"Atha naṃ‘‘ sakko devarājāsī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, paṇḍitā’’ ti vutte‘‘ kasmā āgatosī’’ ti vatvā‘‘ taveva paññāpakāsanatthaṃ paṇḍitā’’ ti vutte‘‘ tena hi mā puna evamakāsī’’ ti ovadati. "
  2252. 532252,115,2353,113,131,1,118,14,Sakkopi sakkānubhāvaṃ dassento ākāse ṭhatvā‘‘ suvinicchito paṇḍitena aḍḍo’’ ti paṇḍitassa thutiṃ katvā sakaṭṭhānameva gato.
  2253. 532253,115,2353,132,162,1,156,22,"Tadā so amacco sayameva rañño santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, paṇḍitena evaṃ rathaaḍḍo suvinicchito, sakkopi tena parājito, kasmā purisavisesaṃ na jānāsi, devā’’ ti āha. "
  2254. 532254,115,2353,163,177,1,48,8,"Rājā senakaṃ pucchi‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti. "
  2255. 532255,115,2353,178,198,1,99,14,"So lābhamaccharena‘‘ mahārāja, ettakena paṇḍito nāma na hoti, āgametha tāva vīmaṃsitvā jānissāmā’’ ti āha. "
  2256. 532256,115,2354,2,4,1,25,2,Sattadārakapañho niṭṭhito.
  2257. 532257,115,2355,2,2,1,13,1,Gadrabhapañho
  2258. 532258,115,2356,2,47,1,297,31,"{Daṇḍo}ti athekadivasaṃ rājā‘‘ paṇḍitaṃ vīmaṃsissāmā’’ ti khadiradaṇḍaṃ āharāpetvā tato vidatthiṃ gahetvā cundakāre pakkosāpetvā suṭṭhu likhāpetvā pācīnayavamajjhakagāmaṃ pesesi‘‘ pācīnayavamajjhakagāmavāsino kira paṇḍitā,‘ imassa khadiradaṇḍassa idaṃ aggaṃ, idaṃ mūlan’ ti jānantu, ajānantānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti. "
  2259. 532259,115,2356,48,66,1,123,13,"Gāmavāsino sannipatitvā jānituṃ asakkontā seṭṭhino kathayiṃsu‘‘ kadāci mahosadhapaṇḍito jāneyya, pakkosāpetvā taṃ pucchathā’’ ti. "
  2260. 532260,115,2356,67,90,1,123,17,"Seṭṭhi paṇḍitaṃ kīḷāmaṇḍalā pakkosāpetvā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ tāta, mayaṃ jānituṃ na sakkoma, api nu tvaṃ sakkhissasī’’ ti pucchi. "
  2261. 532261,115,2356,91,114,1,118,17,"Taṃ sutvā paṇḍito cintesi‘‘ rañño imassa aggena vā mūlena vā payojanaṃ natthi, mama vīmaṃsanatthāya pesitaṃ bhavissatī’’ ti. "
  2262. 532262,115,2356,115,154,1,259,29,"Cintetvā ca pana‘‘ āharatha, tāta, jānissāmī’’ ti āharāpetvā hatthena gahetvāva‘‘ idaṃ aggaṃ idaṃ mūlan’’ ti ñatvāpi mahājanassa hadayaggahaṇatthaṃ udakapātiṃ āharāpetvā khadiradaṇḍakassa majjhe suttena bandhitvā suttakoṭiyaṃ gahetvā khadiradaṇḍakaṃ udakapiṭṭhe ṭhapesi. "
  2263. 532263,115,2356,155,160,1,40,5,Mūlaṃ bhāriyatāya paṭhamaṃ udake nimujji.
  2264. 532264,115,2356,161,177,1,71,11,"Tato mahājanaṃ pucchi‘‘ rukkhassa nāma mūlaṃ bhāriyaṃ hoti, udāhu aggan’’ ti?"
  2265. 532265,115,2356,178,185,1,16,3,‘‘ Mūlaṃ paṇḍitā’’ ti.
  2266. 532266,115,2356,186,201,1,92,13,"Tena hi imassa paṭhamaṃ nimuggaṃ passatha, etaṃ mūlanti imāya saññāya aggañca mūlañca ācikkhi. "
  2267. 532267,115,2356,202,214,1,51,8,Gāmavāsino‘‘ idaṃ aggaṃ idaṃ mūlan’’ ti rañño pahiṇiṃsu.
  2268. 532268,115,2356,215,246,1,121,17,"Rājā‘‘ ko imaṃ jānātī’’ ti pucchitvā‘‘ sirivaḍḍhanaseṭṭhino putto mahosadhapaṇḍito’’ ti sutvā‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti pucchi. "
  2269. 532269,115,2356,247,255,1,51,6,"Adhivāsehi, deva, aññenapi upāyena naṃ vīmaṃsissāmāti. "
  2270. 532270,115,2357,2,27,1,151,19,"Sīsan ti athekadivasaṃ itthiyā ca purisassa cāti dve sīsāni āharāpetvā‘‘ idaṃ itthisīsaṃ, idaṃ purisasīsanti jānantu, ajānantānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti pahiṇiṃsu. "
  2271. 532271,115,2357,28,32,1,38,4,Gāmavāsino ajānantā paṇḍitaṃ pucchiṃsu.
  2272. 532272,115,2357,33,36,1,17,3,So disvāva aññāsi.
  2273. 532273,115,2357,37,39,1,13,2,Kathaṃ jānāti?
  2274. 532274,115,2357,40,53,1,87,11,"Purisasīse kira sibbinī ujukāva hoti, itthisīse sibbinī vaṅkā hoti, parivattitvā gacchati. "
  2275. 532275,115,2357,54,70,1,71,11,"So iminā abhiññāṇena‘‘ idaṃ itthiyā sīsaṃ, idaṃ purisassa sīsan’’ ti ācikkhi. "
  2276. 532276,115,2357,71,74,1,28,3,Gāmavāsinopi rañño pahiṇiṃsu.
  2277. 532277,115,2357,75,77,1,22,2,Sesaṃ purimasadisameva.
  2278. 532278,115,2358,2,25,1,138,16,"{Ahī}ti athekadivasaṃ sappañca sappiniñca āharāpetvā‘‘ ayaṃ sappo, ayaṃ sappinīti jānantu, ajānantānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti vatvā gāmavāsīnaṃ pesesuṃ. "
  2279. 532279,115,2358,26,30,1,38,4,Gāmavāsino ajānantā paṇḍitaṃ pucchiṃsu.
  2280. 532280,115,2358,31,34,1,17,3,So disvāva jānāti.
  2281. 532281,115,2358,35,68,1,214,26,"Sappassa hi naṅguṭṭhaṃ thūlaṃ hoti, sappiniyā tanukaṃ hoti, sappassa sīsaṃ puthulaṃ hoti, sappiniyā tanukaṃ hoti, sappassa akkhīni mahantāni, sappiniyā khuddakāni, sappassa sovattiko parābaddho hoti, sappiniyā vicchinnako. "
  2282. 532282,115,2358,69,84,1,55,9,"So imehi abhiññāṇehi‘‘ ayaṃ sappo, ayaṃ sappinī’’ ti ācikkhi. "
  2283. 532283,115,2358,85,87,1,19,2,Sesaṃ vuttanayameva.
  2284. 532284,115,2359,2,28,1,185,19,"{Kukkuṭo}ti athekadivasaṃ‘‘ pācīnayavamajjhakagāmavāsino amhākaṃ sabbasetaṃ pādavisāṇaṃ sīsakakudhaṃ tayo kāle anatikkamitvā nadantaṃ usabhaṃ pesentu, no ce pesenti, sahassadaṇḍo’’ ti pahiṇiṃsu. "
  2285. 532285,115,2359,29,33,1,30,4,Te ajānantā paṇḍitaṃ pucchiṃsu.
  2286. 532286,115,2359,34,36,1,6,2,So āha–
  2287. 532287,115,2359,37,72,1,204,26,"‘‘ rājā vo sabbasetaṃ kukkuṭaṃ āharāpesi, so hi pādanakhasikhatāya pādavisāṇo nāma, sīsacūḷatāya sīsakakudho nāma, tikkhattuṃ vassanato tayo kāle anatikkamitvā nadati nāma, tasmā evarūpaṃ kukkuḷaṃ pesethā’’ ti āha. "
  2288. 532288,115,2359,73,75,1,12,2,Te pesayiṃsu.
  2289. 532289,115,2360,2,13,1,70,9,{Maṇī}ti sakkena kusarañño dinno maṇikkhandho aṭṭhasu ṭhānesu vaṅko hoti.
  2290. 532290,115,2360,14,40,1,180,20,"Tassa purāṇasuttaṃ chinnaṃ, koci purāṇasuttaṃ nīharitvā navasuttaṃ pavesetuṃ na sakkoti, tasmā ekadivasaṃ‘‘ imasmā maṇikkhandhā purāṇasuttaṃ nīharitvā navasuttaṃ pavesentū’’ ti pesayiṃsu. "
  2291. 532291,115,2360,41,49,1,86,8,Gāmavāsino purāṇasuttaṃ nīharitvā navasuttaṃ pavesetuṃ asakkontā paṇḍitassa ācikkhiṃsu.
  2292. 532292,115,2360,50,79,1,205,24,"So‘‘ mā cintayittha, madhuṃ āharathā’’ ti āharāpetvā maṇino dvīsu passesu madhunā chiddaṃ makkhetvā kambalasuttaṃ vaṭṭetvā koṭiyaṃ madhunā makkhetvā thokaṃ chidde pavesetvā kipillikānaṃ nikkhamanaṭṭhāne ṭhapesi. "
  2293. 532293,115,2360,80,93,1,136,13,Kipillikā madhugandhena nikkhamitvā maṇimhi purāṇasuttaṃ khādamānā gantvā kambalasuttakoṭiyaṃ ḍaṃsitvā kaḍḍhantā ekena passena nīhariṃsu.
  2294. 532294,115,2360,94,106,1,61,8,Paṇḍito pavesitabhāvaṃ ñatvā‘‘ rañño dethā’’ ti gāmavāsīnaṃ adāsi.
  2295. 532295,115,2360,107,110,1,18,3,Te rañño pesayiṃsu.
  2296. 532296,115,2360,111,115,1,29,4,So pavesitaupāyaṃ sutvā tussi.
  2297. 532297,115,2361,2,41,1,288,32,"Vijāyanan ti athekadivasaṃ rañño maṅgalausabhaṃ bahū māse khādāpetvā mahodaraṃ katvā visāṇāni dhovitvā telena makkhetvā haliddiyā nhāpetvā gāmavāsīnaṃ pahiṇiṃsu‘‘ tumhe kira paṇḍitā, ayañca rañño maṅgalausabho patiṭṭhitagabbho, etaṃ vijāyāpetvā savacchakaṃ pesetha, apesentānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti. "
  2298. 532298,115,2361,42,59,1,73,12,"Gāmavāsino‘‘ na sakkā idaṃ kātuṃ, kiṃ nu kho karissāmā’’ ti paṇḍitaṃ pucchiṃsu. "
  2299. 532299,115,2361,60,85,1,143,17,So‘‘ iminā ekena pañhapaṭibhāgena bhavitabban’’ ti cintetvā‘‘ sakkhissatha panekaṃ raññā saddhiṃ kathanasamatthaṃ visāradaṃ purisaṃ laddhun’’ ti pucchi.
  2300. 532300,115,2361,86,96,1,23,5,"‘‘ Na garu etaṃ, paṇḍitā’’ ti."
  2301. 532301,115,2361,97,106,1,25,5,‘‘ Tena hi naṃ pakkosathā’’ ti.
  2302. 532302,115,2361,107,109,1,13,2,Te pakkosiṃsu.
  2303. 532303,115,2361,110,198,1,524,67,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ ehi, bho purisa, tvaṃ tava kese piṭṭhiyaṃ vikiritvā nānappakāraṃ balavaparidevaṃ paridevanto rājadvāraṃ gaccha, aññehi pucchitopi kiñci avatvāva parideva, raññā pana pakkosāpetvā paridevakāraṇaṃ pucchitova samāno‘ pitā me deva vijāyituṃ na sakkoti, ajja sattamo divaso, paṭisaraṇaṃ me hohi, vijāyanupāyamassa karohī’ ti vatvā raññā‘ kiṃ vilapasi aṭṭhānametaṃ, purisā nāma vijāyantā natthī’ ti vutte‘ sace deva, evaṃ natthi, atha kasmā pācīnayavamajjhakagāmavāsino kathaṃ maṅgalausabhaṃ vijāyāpessantī’ ti vadeyyāsī’’ ti āha. "
  2304. 532304,115,2361,199,209,1,38,6,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tathā akāsi.
  2305. 532305,115,2361,210,228,1,84,10,Rājā‘‘ kenidaṃ pañhapaṭibhāgaṃ cintitan’’ ti pucchitvā‘‘ mahosadhapaṇḍitenā’’ ti sutvā tussi.
  2306. 532306,115,2362,2,22,1,137,13,Odanan ti aparasmiṃ divase‘‘ paṇḍitaṃ vīmaṃsissāmā’’ ti‘‘ pācīnayavamajjhakagāmavāsino amhākaṃ aṭṭhaṅgasamannāgataṃ ambilodanaṃ pacitvā pesentu.
  2307. 532307,115,2362,23,52,1,126,20,"Tatrimāni aṭṭhaṅgāni – na taṇḍulehi, na udakena, na ukkhaliyā, na uddhanena, na agginā, na dārūhi, na itthiyā na purisena, na maggenāti. "
  2308. 532308,115,2362,53,59,1,37,4,Apesentānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti pahiṇiṃsu.
  2309. 532309,115,2362,60,66,1,50,6,Gāmavāsino taṃ kāraṇaṃ ajānantā paṇḍitaṃ pucchiṃsu.
  2310. 532310,115,2362,67,134,1,425,52,"So‘‘ mā cintayitthā’’ ti vatvā‘‘ na taṇḍulehīti kaṇikaṃ gāhāpetvā, na udakenāti himaṃ gāhāpetvā, na ukkhaliyāti aññaṃ navamattikābhājanaṃ gāhāpetvā, na uddhanenāti khāṇuke koṭṭāpetvā, na aggināti pakatiaggiṃ pahāya araṇiaggiṃ gāhāpetvā, na dārūhīti paṇṇāni gāhāpetvā ambilodanaṃ pacāpetvā navabhājane pakkhipitvā lañchitvā, na itthiyā na purisenāti paṇḍakena ukkhipāpetvā, na maggenāti mahāmaggaṃ pahāya jaṅghamaggena rañño pesethā’’ ti āha. "
  2311. 532311,115,2362,135,138,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2312. 532312,115,2362,139,158,1,74,11,Rājā‘‘ kena panesa pañho ñāto’’ ti pucchitvā‘‘ mahosadhapaṇḍitenā’’ ti sutvā tussi.
  2313. 532313,115,2363,2,30,1,191,21,"Vālukan ti aparasmiṃ divase paṇḍitassa vīmaṃsanatthaṃ gāmavāsīnaṃ pahiṇiṃsu‘‘ rājā dolāya kīḷitukāmo, rājakule purāṇayottaṃ chinnaṃ, ekaṃ vālukayottaṃ vaṭṭetvā pesentu, apesentānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti. "
  2314. 532314,115,2363,31,34,1,21,3,Te paṇḍitaṃ pucchiṃsu.
  2315. 532315,115,2363,35,87,1,332,40,"Paṇḍito‘‘ imināpi pañhapaṭibhāgeneva bhavitabban’’ ti gāmavāsino assāsetvā vacanakusale dve tayo purise pakkosāpetvā‘‘ gacchatha tumhe, rājānaṃ vadetha‘ deva, gāmavāsino tassa yottassa tanukaṃ vā thūlaṃ vā pamāṇaṃ na jānanti, purāṇavālukayottato vidatthimattaṃ vā caturaṅgulamattaṃ vā khaṇḍaṃ pesetha, taṃ oloketvā tena pamāṇena vaṭṭessantī’ ti. "
  2316. 532316,115,2363,88,127,1,196,28,"Sace, vo rājā‘ amhākaṃ ghare vālukayottaṃ nāma na kadāci sutapubban’ ti vadati, atha naṃ‘ sace, mahārāja, vo evarūpaṃ na sakkā kātuṃ, pācīnayavamajjhakagāmavāsino kathaṃ karissantī’ ti vadeyyāthā’’ ti pesesi. "
  2317. 532317,115,2363,128,131,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2318. 532318,115,2363,132,151,1,81,10,Rājā‘‘ kena cintitaṃ pañhapaṭibhāgan’’ ti pucchitvā‘‘ mahosadhapaṇḍitenā’’ ti sutvā tussi.
  2319. 532319,115,2364,2,25,1,177,17,"Taḷākan ti aparasmiṃ divase paṇḍitassa vīmaṃsanatthaṃ‘‘ rājā udakakīḷaṃ kīḷitukāmo, pañcavidhapadumasacchannaṃ pokkharaṇiṃ pesentu, apesentānaṃ sahassadaṇḍo’’ ti gāmavāsīnaṃ pesayiṃsu. "
  2320. 532320,115,2364,26,29,1,22,3,Te paṇḍitassa ārocesuṃ.
  2321. 532321,115,2364,30,82,1,425,43,"So‘‘ imināpi pañhapaṭibhāgeneva bhavitabban’’ ti cintetvā vacanakusale katipaye manusse pakkosāpetvā‘‘ etha tumhe udakakīḷaṃ kīḷitvā akkhīni rattāni katvā allakesā allavatthā kaddamamakkhitasarīrā yottadaṇḍaleḍḍuhatthā rājadvāraṃ gantvā dvāre ṭhitabhāvaṃ rañño ārocāpetvā katokāsā pavisitvā‘ mahārāja, tumhehi kira pācīnayavamajjhakagāmavāsino pokkharaṇiṃ pesentūti pahitā mayaṃ tumhākaṃ anucchavikaṃ mahantaṃ pokkharaṇiṃ ādāya āgatā. "
  2322. 532322,115,2364,83,160,1,538,63,"Sā pana araññavāsikattā nagaraṃ disvā dvārapākāraparikhāaṭṭālakādīni oloketvā bhītatasitā yottāni chinditvā palāyitvā araññameva paviṭṭhā, mayaṃ leḍḍudaṇḍādīhi pothentāpi nivattetuṃ na sakkhimhā, tumhākaṃ araññā ānītaṃ purāṇapokkharaṇiṃ pesetha, tāya saddhiṃ yojetvā harissāmā’ ti vatvā raññāna kadāci mama araññato ānītapokkharaṇī nāma bhūtapubbā, na ca mayā kassaci yojetvā āharaṇatthāya pokkharaṇī pesitapubbā’ ti vutte‘ sace, deva, vo evaṃ na sakkā kātuṃ, pācīnayavamajjhakagāmavāsino kathaṃ pokkharaṇiṃ pesessantī’ ti vadeyyāthā’’ ti vatvā pesesi. "
  2323. 532323,115,2364,161,164,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2324. 532324,115,2364,165,170,1,37,5,Rājā paṇḍitena ñātabhāvaṃ sutvā tussi.
  2325. 532325,115,2365,2,26,1,198,17,"Uyyānan ti punekadivasaṃ‘‘ mayaṃ uyyānakīḷaṃ kīḷitukāmā, amhākañca purāṇauyyānaṃ parijiṇṇaṃ, obhaggaṃ jātaṃ, pācīnayavamajjhakagāmavāsino supupphitataruṇarukkhasañchannaṃ navauyyānaṃ pesentū’’ ti pahiṇiṃsu. "
  2326. 532326,115,2365,27,30,1,30,3,Gāmavāsino paṇḍitassa ārocesuṃ.
  2327. 532327,115,2365,31,46,1,106,11,Paṇḍito‘‘ imināpi pañhapaṭibhāgeneva bhavitabban’’ ti te samassāsetvā manusse pesetvā purimanayeneva kathāpesi.
  2328. 532328,115,2366,2,19,1,64,10,"Tadāpi rājā tussitvā senakaṃ pucchi‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti. "
  2329. 532329,115,2366,20,37,1,71,11,"So lābhamacchariyena‘‘ ettakena paṇḍito nāma na hoti, āgametha, devā’’ ti āha. "
  2330. 532330,115,2366,38,77,1,250,31,"Tassa taṃ vacanaṃ sutvā rājā cintesi‘‘ mahosadhapaṇḍito sattadārakapañhehi mama manaṃ gaṇhi, evarūpesupissa guyhapañhavissajjanesu ceva pañhapaṭibhāgesu ca buddhassa viya byākaraṇaṃ, senako evarūpaṃ paṇḍitaṃ ānetuṃ na deti, kiṃ me senakena, ānessāmi nan’’ ti. "
  2331. 532331,115,2366,78,84,1,40,6,So mahantena parivārena taṃ gāmaṃ pāyāsi.
  2332. 532332,115,2366,85,95,1,96,10,Tassa maṅgalaassaṃ abhiruhitvā gacchantassa assassa pādo phalitabhūmiyā antaraṃ pavisitvā bhijji.
  2333. 532333,115,2366,96,101,1,37,5,Rājā tatova nivattitvā nagaraṃ pāvisi.
  2334. 532334,115,2366,102,119,1,102,12,"Atha naṃ senako upasaṅkamitvā pucchi‘‘ mahārāja, paṇḍitaṃ kiṃ ānetuṃ pācīnayavamajjhakagāmaṃ agamitthā’’ ti."
  2335. 532335,115,2366,120,128,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti."
  2336. 532336,115,2366,129,155,1,142,17,"‘‘ Mahārāja, tumhe maṃ anatthakāmaṃ katvā passatha,‘ āgametha tāvā’ ti vuttepi atituritā nikkhamittha, paṭhamagamaneneva maṅgalaassassa pādo bhinno’’ ti. "
  2337. 532337,115,2367,2,23,1,98,15,"So tassa vacanaṃ sutvā tuṇhī hutvā punekadivasaṃ tena saddhiṃ mantesi‘‘ kiṃ, senaka, ānema paṇḍitan’’ ti. "
  2338. 532338,115,2367,24,51,1,137,20,"Deva, sayaṃ agantvā dūtaṃ pesetha‘‘ paṇḍita, amhākaṃ tava santikaṃ āgacchantānaṃ assassa pādo bhinno, assataraṃ vā no pesetu seṭṭhataraṃ vā’’ ti."
  2339. 532339,115,2367,52,61,1,41,5,"‘‘ Yadi assataraṃ pesessati, sayaṃ āgamissati. "
  2340. 532340,115,2367,62,74,1,68,9,"Seṭṭhataraṃ pesento pitaraṃ pesessati, ayameko no pañho bhavissatī’’ ti. "
  2341. 532341,115,2367,75,87,1,53,8,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tathā katvā dūtaṃ pesesi.
  2342. 532342,115,2367,88,129,1,282,32,"Paṇḍito dūtassa vacanaṃ sutvā‘‘ rājā mamañceva pitarañca passitukāmo’’ ti cintetvā pitu santikaṃ gantvā vanditvā‘‘ tāta, rājā tumhe ceva mamañca daṭṭhukāmo, tumhe paṭhamataraṃ seṭṭhisahassaparivutā gacchatha, gacchantā ca tucchahatthā agantvā navasappipūraṃ candanakaraṇḍakaṃ ādāya gacchatha. "
  2343. 532343,115,2367,130,151,1,141,18,"Rājā tumhehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘ gahapati patirūpaṃ āsanaṃ ñatvā nisīdāhī’ ti vakkhati, atha tumhe tathārūpaṃ āsanaṃ ñatvā nisīdeyyātha. "
  2344. 532344,115,2367,152,204,1,284,39,"Tumhākaṃ nisinnakāle ahaṃ āgamissāmi, rājā mayāpi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘ paṇḍita, tavānurūpaṃ āsanaṃ ñatvā nisīdā’ ti vakkhati, athāhaṃ tumhe olokessāmi, tumhe tāya saññāya āsanā vuṭṭhāya‘ tāta mahosadha, imasmiṃ āsane nisīdā’ ti vadeyyātha, ajja no eko pañho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ ti āha. "
  2345. 532345,115,2367,205,232,1,152,19,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā vuttanayeneva gantvā attano dvāre ṭhitabhāvaṃ rañño ārocāpetvā‘‘ pavisatū’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  2346. 532346,115,2368,2,18,1,89,11,"Rājā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ gahapati, tavaputto mahosadhapaṇḍito kuhin’’ ti pucchi."
  2347. 532347,115,2368,19,28,1,26,4,"‘‘ Pacchato āgacchati, devā’’ ti. "
  2348. 532348,115,2368,29,51,1,100,14,Rājā‘‘ pacchato āgacchatī’’ ti sutvā tuṭṭhamānaso hutvā‘‘ mahāseṭṭhi attano yuttāsanaṃ ñatvā nisīdā’’ ti āha.
  2349. 532349,115,2368,52,59,1,43,6,So attano yuttāsanaṃ ñatvā ekamantaṃ nisīdi.
  2350. 532350,115,2368,60,100,1,334,34,"Mahāsattopi alaṅkatapaṭiyatto dārakasahassaparivuto alaṅkatarathe nisīditvā nagaraṃ pavisanto parikhāpiṭṭhe caramānaṃ ekaṃ gadrabhaṃ disvā thāmasampanne māṇave pesesi‘‘ ambho, etaṃ gadrabhaṃ anubandhitvā yathā saddaṃ na karoti, evamassa mukhabandhanaṃ katvā kilañjena veṭhetvā tasmiṃ ekenattharaṇena paṭicchādetvā aṃsenādāya āgacchathā’’ ti. "
  2351. 532351,115,2368,101,104,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2352. 532352,115,2368,105,110,1,48,5,Bodhisattopi mahantena parivārena nagaraṃ pāvisi.
  2353. 532353,115,2368,111,144,1,238,27,"Mahājano‘‘ esa kira sirivaḍḍhanaseṭṭhino putto mahosadhapaṇḍito nāma, esa kira jāyamāno osadhaghaṭikaṃ hatthena gahetvā jāto, iminā kira ettakānaṃ vīmaṃsanapañhānaṃ pañhapaṭibhāgo ñāto’’ ti mahāsattaṃ abhitthavanto olokentopi tittiṃ na gacchati. "
  2354. 532354,115,2368,145,149,1,31,4,So rājadvāraṃ gantvā paṭivedesi.
  2355. 532355,115,2368,150,164,1,78,10,Rājā sutvāva haṭṭhatuṭṭho‘‘ mama putto mahosadhapaṇḍito khippaṃ āgacchatū’’ ti āha.
  2356. 532356,115,2368,165,173,1,79,8,So dārakasahassaparivuto pāsādaṃ abhiruhitvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  2357. 532357,115,2368,174,193,1,110,14,"Rājā taṃ disvāva somanassappatto hutvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā‘‘ paṇḍita, patirūpaṃ āsanaṃ ñatvā nisīdā’’ ti āha. "
  2358. 532358,115,2368,194,198,1,23,4,Atha so pitaraṃ olokesi.
  2359. 532359,115,2368,199,214,1,73,10,"Athassa pitāpi olokitasaññāya uṭṭhāya‘‘ paṇḍita, imasmiṃ āsane nisīdā’’ ti āha. "
  2360. 532360,115,2368,215,219,1,22,4,So tasmiṃ āsane nisīdi.
  2361. 532361,115,2369,2,45,1,245,32,"Taṃ tattha nisinnaṃ disvāva senakapukkusakāmindadevindā ceva aññe ca andhabālā pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasitvā‘‘ imaṃ andhabālaṃ‘ paṇḍito’ ti vadiṃsu, so pitaraṃ āsanā vuṭṭhāpetvā sayaṃ nisīdati, imaṃ‘ paṇḍito’ ti vattuṃ ayuttan’’ ti parihāsaṃ kariṃsu. "
  2362. 532362,115,2369,46,50,1,32,4,Rājāpi dummukho anattamano ahosi.
  2363. 532363,115,2369,51,66,1,54,8,"Atha naṃ mahāsatto pucchi‘‘ kiṃ, mahārāja, dummukhatthā’’ ti ?"
  2364. 532364,115,2369,67,85,1,77,11,"‘‘ Āma paṇḍita, dummukhomhi, savanameva te manāpaṃ, dassanaṃ pana amanāpaṃ jātan’’ ti."
  2365. 532365,115,2369,86,95,1,22,4,"‘‘ Kiṃ kāraṇā, mahārājā’’ ti?"
  2366. 532366,115,2369,96,105,1,39,5,‘‘ Pitaraṃ āsanā vuṭṭhāpetvā nisinnattā’’ ti.
  2367. 532367,115,2369,106,125,1,74,11,"‘‘ Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja,‘ sabbaṭṭhānesu puttehi pitarova uttamā’ ti maññasī’’ ti."
  2368. 532368,115,2369,126,134,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti. "
  2369. 532369,115,2369,135,189,1,259,37,"Atha mahāsatto‘‘ nanu, mahārāja, tumhehi amhākaṃ‘ assataraṃ vā pesetu seṭṭhataraṃ vā’ ti sāsanaṃ pahitan’’ ti vatvā āsanā vuṭṭhāya te māṇave oloketvā‘‘ tumhehi gahitaṃ gadrabhaṃ ānethā’’ ti āṇāpetvā rañño pādamūle nipajjāpetvā‘‘ mahārāja, ayaṃ gadrabho kiṃ agghatī’’ ti pucchi."
  2370. 532370,115,2369,190,203,1,48,7,"‘‘ Paṇḍita, sace upakārako, aṭṭha kahāpaṇe agghatī’’ ti."
  2371. 532371,115,2369,204,217,1,73,9,‘‘ Imaṃ paṭicca jāto ājānīyavaḷavāya kucchimhi vuṭṭhaassataro kiṃ agghatī’’ ti?
  2372. 532372,115,2369,218,225,1,18,3,‘‘ Anaggho paṇḍitā’’ ti.
  2373. 532373,115,2369,226,245,1,93,13,"‘‘ Deva, kasmā evaṃ kathetha, nanu tumhehi idāneva vuttaṃ‘ sabbaṭṭhānesu puttehi pitarova uttamā’ ti. "
  2374. 532374,115,2369,246,291,1,283,37,"Sace taṃ saccaṃ, tumhākaṃ vāde assatarato gadrabhova uttamo hoti, kiṃ pana, mahārāja, tumhākaṃ paṇḍitā ettakampi jānituṃ asakkontā pāṇiṃ paharitvā hasanti, aho tumhākaṃ paṇḍitānaṃ paññāsampatti, kuto vo ete laddhā’’ ti cattāro paṇḍite parihasitvā rājānaṃ imāya ekakanipāte gāthāya ajjhabhāsi–"
  2375. 532375,115,2370,2,15,1,55,9,"‘ ‘ Haṃci tuvaṃ evamaññasi‘ seyyo, puttena pitā’ ti rājaseṭṭha; "
  2376. 532376,115,2371,2,23,1,55,8,"Handassatarassa te ayaṃ, assatarassa hi gadrabho pitā’’ ti.( jā.1.1.111); "
  2377. 532377,115,2372,2,22,1,121,16,"Tassattho – yadi, tvaṃ rājaseṭṭha, sabbaṭṭhānesu seyyo puttena pitāti evaṃ maññasi, tava assataratopi ayaṃ gadrabho seyyo hotu. "
  2378. 532378,115,2372,23,25,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  2379. 532379,115,2372,26,30,1,30,4,Assatarassa hi gadrabho pitāti.
  2380. 532380,115,2373,2,7,1,31,5,Evañca pana vatvā mahāsatto āha–
  2381. 532381,115,2373,8,21,1,54,8,"‘‘ mahārāja , sace puttato pitā seyyo, mama pitaraṃ gaṇhatha. "
  2382. 532382,115,2373,22,34,1,56,9,"Sace pitito putto seyyo, maṃ gaṇhatha tumhākaṃ atthāyā’’ ti. "
  2383. 532383,115,2373,35,38,1,26,3,Rājā somanassappatto ahosi.
  2384. 532384,115,2373,39,59,1,125,14,"Sabbā rājaparisāpi‘‘ sukathito paṇḍitena pañho’’ ti unnadantā sādhukārasahassāni adaṃsu, aṅguliphoṭā ceva celukkhepā ca pavattiṃsu . "
  2385. 532385,115,2373,60,65,1,47,5,Cattāro paṇḍitāpi dummukhā pajjhāyantāva ahesuṃ.
  2386. 532386,115,2373,66,80,1,88,12,"Nanu mātāpitūnaṃ guṇaṃ jānanto bodhisattena sadiso nāma natthi , atha so kasmā evamakāsīti? "
  2387. 532387,115,2373,81,112,1,215,25,"Na so pitu avamānanatthāya, raññā pana‘‘ assataraṃ vā pesetu seṭṭhataraṃ vā’’ ti pesitaṃ, tasmā tasseva pañhassa āvibhāvatthaṃ attano ca paṇḍitabhāvassa ñāpanatthaṃ catunnañca paṇḍitānaṃ appaṭibhānakaraṇatthaṃ evamakāsīti. "
  2388. 532388,115,2374,2,4,1,22,2,Gadrabhapañho niṭṭhito.
  2389. 532389,115,2375,2,2,1,18,1,Ekūnavīsatimapañho
  2390. 532390,115,2376,2,42,1,297,32,Rājā tussitvā gandhodakapuṇṇaṃ suvaṇṇabhiṅkāraṃ ādāya‘‘ pācīnayavamajjhakagāmaṃ rājabhogena paribhuñjatū’’ ti seṭṭhissa hatthe udakaṃ pātetvā‘‘ sesaseṭṭhino etasseva upaṭṭhākā hontū’’ ti vatvā bodhisattassa mātu ca sabbālaṅkāre pesetvā gadrabhapañhe pasanno bodhisattaṃ puttaṃ katvā gaṇhituṃ seṭṭhiṃ avoca–
  2391. 532391,115,2376,43,55,1,52,7,"‘‘ gahapati, mahosadhapaṇḍitaṃ mama puttaṃ katvā dehī’’ ti."
  2392. 532392,115,2376,56,75,1,99,12,"‘‘ Deva, atitaruṇo ayaṃ, ajjāpissa mukhe khīragandho vāyati, mahallakakāle tumhākaṃ santike bhavissatī’’ ti."
  2393. 532393,115,2376,76,105,1,139,21,"‘‘ Gahapati, tvaṃ ito paṭṭhāya etasmiṃ nirālayo hohi, ayaṃ ajjatagge mama putto, ahaṃ mama puttaṃ posetuṃ sakkhissāmi, gaccha tvan’’ ti taṃ uyyojesi. "
  2394. 532394,115,2376,106,126,1,109,15,"So rājānaṃ vanditvā paṇḍitaṃ āliṅgitvā ure nipajjāpetvā sīse cumbitvā‘‘ tāta, appamatto hohī’’ ti ovādamassa adāsi. "
  2395. 532395,115,2376,127,142,1,71,10,"Sopi pitaraṃ vanditvā‘‘ tāta, mā cintayitthā’’ ti assāsetvā pitaraṃ uyyojesi. "
  2396. 532396,115,2376,143,158,1,71,9,"Rājā paṇḍitaṃ pucchi‘‘ tāta, antobhattiko bhavissasi, udāhu bahibhattiko’’ ti. "
  2397. 532397,115,2376,159,185,1,110,16,"So‘‘ mahā me parivāro, tasmā bahibhattikena mayā bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā‘‘ bahibhattiko bhavissāmi, devā’’ ti āha. "
  2398. 532398,115,2376,186,198,1,102,12,Athassa rājā anurūpaṃ gehaṃ dāpetvā dārakasahassaṃ ādiṃ katvā paribbayaṃ dāpetvā sabbaparibhoge dāpesi.
  2399. 532399,115,2376,199,204,1,34,5,So tato paṭṭhāya rājānaṃ upaṭṭhāsi.
  2400. 532400,115,2377,2,6,1,30,4,Rājāpi naṃ vīmaṃsitukāmo ahosi.
  2401. 532401,115,2377,7,18,1,106,11,Tadā ca nagarassa dakkhiṇadvārato avidūre pokkharaṇitīre ekasmiṃ tālarukkhe kākakulāvake maṇiratanaṃ ahosi.
  2402. 532402,115,2377,19,23,1,33,4,Tassa chāyā pokkharaṇiyaṃ paññāyi.
  2403. 532403,115,2377,24,36,1,50,7,Mahājano‘‘ pokkharaṇiyaṃ maṇi atthī’’ ti rañño ārocesi.
  2404. 532404,115,2377,37,81,1,203,27,"So senakaṃ āmantetvā‘‘ pokkharaṇiyaṃ kira maṇiratanaṃ paññāyati, kathaṃ taṃ gaṇhāpessāmā’’ ti pucchitvā‘‘ mahārāja, udakaṃ nīharāpetvā gaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti vutte‘‘ tena hi, ācariya, evaṃ karohī’’ ti tasseva bhāramakāsi. "
  2405. 532405,115,2377,82,93,1,95,11,So bahū manusse sannipātāpetvā udakañca kaddamañca nīharāpetvā bhūmiṃ bhinditvāpi maṇiṃ nāddasa.
  2406. 532406,115,2377,94,100,1,44,5,Puna puṇṇāya pokkharaṇiyā maṇicchāyā paññāyi .
  2407. 532407,115,2377,101,108,1,34,7,So punapi tathā katvā na ca addasa.
  2408. 532408,115,2377,109,143,1,211,26,"Tato rājā paṇḍitaṃ āmantetvā‘‘ tāta, pokkharaṇiyaṃ eko maṇi paññāyati, senako udakañca kaddamañca nīharāpetvā bhūmiṃ bhinditvāpi nāddasa, puna puṇṇāya pokkharaṇiyā paññāyati, sakkhissasi taṃ maṇiṃ gaṇhāpetun’’ ti pucchi. "
  2409. 532409,115,2377,144,159,1,45,8,"So‘‘ netaṃ, mahārāja, garu, etha dassessāmī’’ ti āha. "
  2410. 532410,115,2377,160,176,1,105,12,Rājā tassa vacanaṃ tussitvā‘‘ passissāmi ajja paṇḍitassa ñāṇabalan’’ ti mahājanaparivuto pokkharaṇitīraṃ gato.
  2411. 532411,115,2378,2,107,1,494,66,"Mahāsatto tīre ṭhatvā maṇiṃ olokento‘‘ nāyaṃ maṇi pokkharaṇiyaṃ, tālarukkhe kākakulāvake maṇinā bhavitabban’’ ti ñatvā‘‘ natthi, deva, pokkharaṇiyaṃ maṇī’’ ti vatvā‘‘ nanu udake paññāyatī’’ ti vutte‘‘ tena hi udakapātiṃ āharā’’ ti udakapātiṃ āharāpetvā‘‘ passatha, deva, nāyaṃ maṇi pokkharaṇiyaṃyeva paññāyati, pātiyampi paññāyatī’’ ti vatvā‘‘ paṇḍita, kattha pana maṇinā bhavitabban’’ ti vutte‘‘ deva, pokkharaṇiyampi pātiyampi chāyāva paññāyati, na maṇi, maṇi pana tālarukkhe kākakulāvake atthi, purisaṃ āṇāpetvā āharāpehī’’ ti āha. "
  2412. 532412,115,2378,108,113,1,32,5,Rājā tathā katvā maṇiṃ āharāpesi.
  2413. 532413,115,2378,114,118,1,28,4,So āharitvā paṇḍitassa adāsi.
  2414. 532414,115,2378,119,125,1,40,6,Paṇḍito taṃ gahetvā rañño hatthe ṭhapesi.
  2415. 532415,115,2378,126,156,1,232,24,"Taṃ disvā mahājano paṇḍitassa sādhukāraṃ datvā senakaṃ paribhāsanto‘‘ maṇiratanaṃ tālarukkhe kākakulāvake atthi, senakabālo bahū manusse pokkharaṇimeva bhindāpesi, paṇḍitena nāma mahosadhasadisena bhavitabban’’ ti mahāsattassa thutimakāsi. "
  2416. 532416,115,2378,157,167,1,97,10,Rājāpissa tuṭṭho attano gīvāya piḷandhanaṃ muttāhāraṃ datvā dārakasahassānampi muttāvaliyo dāpesi.
  2417. 532417,115,2378,168,176,1,69,8,Bodhisattassa ca parivārassa ca iminā parihārena upaṭṭhānaṃ anujānīti.
  2418. 532418,115,2379,2,4,1,27,2,Ekūnavīsatimapañho niṭṭhito.
  2419. 532419,115,2380,2,2,1,14,1,Kakaṇṭakapañho
  2420. 532420,115,2381,2,9,1,52,6,Punekadivasaṃ rājā paṇḍitena saddhiṃ uyyānaṃ agamāsi.
  2421. 532421,115,2381,10,16,1,35,5,Tadā eko kakaṇṭako toraṇagge vasati.
  2422. 532422,115,2381,17,24,1,54,7,So rājānaṃ āgacchantaṃ disvā otaritvā bhūmiyaṃ nipajji.
  2423. 532423,115,2381,25,42,1,75,12,"Rājā tassa taṃ kiriyaṃ oloketvā‘‘ paṇḍita, ayaṃ kakaṇṭako kiṃ karotī’’ ti pucchi. "
  2424. 532424,115,2381,43,54,1,38,6,"Mahāsatto‘‘ mahārāja, tumhe sevatī’’ ti āha."
  2425. 532425,115,2381,55,72,1,69,11,"‘‘ Sace evaṃ amhākaṃ sevati, etassa mā nipphalo hotu, bhogamassa dāpehī’’ ti."
  2426. 532426,115,2381,73,88,1,62,8,"‘‘ Deva, tassa bhogena kiccaṃ natthi, khādanīyamattaṃ alametassā’’ ti ."
  2427. 532427,115,2381,89,98,1,21,4,"‘‘ Kiṃ panesa, khādatī’’ ti?"
  2428. 532428,115,2381,99,106,1,14,3,‘‘ Maṃsaṃ devā’’ ti.
  2429. 532429,115,2381,107,115,1,27,4,‘‘ Kittakaṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  2430. 532430,115,2381,116,123,1,30,3,‘‘ Kākaṇikamattagghanakaṃ devā’’ ti.
  2431. 532431,115,2381,124,145,1,125,16,"Rājā ekaṃ purisaṃ āṇāpesi‘‘ rājadāyo nāma kākaṇikamattaṃ na vaṭṭati, imassa nibaddhaṃ aḍḍhamāsagghanakaṃ maṃsaṃ āharitvā dehī’’ ti. "
  2432. 532432,115,2381,146,158,1,52,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya tathā akāsi.
  2433. 532433,115,2381,159,173,1,117,14,So ekadivasaṃ uposathe māghāte maṃsaṃ alabhitvā tameva aḍḍhamāsakaṃ vijjhitvā suttena āvunitvā tassa gīvāyaṃ piḷandhi.
  2434. 532434,115,2381,174,179,1,32,5,Athassa taṃ nissāya māno uppajji.
  2435. 532435,115,2381,180,188,1,60,8,Taṃ divasameva rājā puna mahosadhena saddhiṃ uyyānaṃ agamāsi.
  2436. 532436,115,2381,189,221,1,191,26,"So rājānaṃ āgacchantaṃ disvāpi dhanaṃ nissāya uppannamānavasena‘‘ vedeha, tvaṃ nu kho mahaddhano, ahaṃ nu kho’’ ti raññā saddhiṃ attānaṃ samaṃ karonto anotaritvā toraṇaggeyeva sīsaṃ cālento nipajji. "
  2437. 532437,115,2381,222,248,1,117,20,"Rājā tassa taṃ kiriyaṃ oloketvā‘‘ paṇḍita, esa pubbe viya ajja na otarati, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti pucchanto imaṃ gāthamāha–"
  2438. 532438,115,2382,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Nāyaṃ pure unnamati, toraṇagge kakaṇṭako; "
  2439. 532439,115,2383,2,21,1,44,6,"Mahosadha vijānāhi, kena thaddho kakaṇṭako’’ ti.( jā.1.2.39); "
  2440. 532440,115,2384,2,17,1,98,13,"Tattha {unnamatī}ti yathā ajja anotaritvā toraṇaggeyeva sīsaṃ cālento unnamati, evaṃ pure na unnamati. "
  2441. 532441,115,2384,18,25,1,51,6,Kena {thaddho}ti kena kāraṇena thaddhabhāvaṃ āpannoti.
  2442. 532442,115,2385,2,28,1,170,21,"Paṇḍito tassa vacanaṃ sutvā‘‘ mahārāja, uposathe māghāte maṃsaṃ alabhantena rājapurisena gīvāya baddhaṃ aḍḍhamāsakaṃ nissāya tassa mānena bhavitabban’’ ti ñatvā imaṃ gāthamāha–"
  2443. 532443,115,2386,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Aladdhapubbaṃ laddhāna, aḍḍhamāsaṃ kakaṇṭako; "
  2444. 532444,115,2387,2,20,1,43,5,"Atimaññati rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahan’’ ti.( jā.1.2.40); "
  2445. 532445,115,2388,2,12,1,56,8,Rājā tassa vacanaṃ sutvā taṃ purisaṃ pakkosāpetvā pucchi.
  2446. 532446,115,2388,13,17,1,28,4,So yathābhūtaṃ rañño ārocesi.
  2447. 532447,115,2388,18,42,1,161,20,Rājā taṃ kathaṃ sutvā‘‘ kañci apucchitvāva sabbaññubuddhena viya paṇḍitena kakaṇṭakassa ajjhāsayo ñāto’’ ti ativiya pasīditvā paṇḍitassa catūsu dvāresu suṅkaṃ dāpesi.
  2448. 532448,115,2388,43,49,1,49,6,Kakaṇṭakassa pana kujjhitvā vattaṃ hāretuṃ ārabhi.
  2449. 532449,115,2388,50,62,1,47,8,Paṇḍito pana‘‘ mā hārehi mahārājā’’ ti taṃ nivāresi.
  2450. 532450,115,2389,2,4,1,23,2,Kakaṇṭakapañho niṭṭhito.
  2451. 532451,115,2390,2,2,1,18,1,Sirikāḷakaṇṇipañho
  2452. 532452,115,2391,2,16,1,124,13,Atheko mithilavāsī piṅguttaro nāma māṇavo takkasilaṃ gantvā disāpāmokkhācariyassa santike sippaṃ sikkhanto khippameva sikkhi.
  2453. 532453,115,2391,17,28,1,49,7,So anuyogaṃ datvā‘‘ gacchāmahan’’ ti ācariyaṃ āpucchi.
  2454. 532454,115,2391,29,57,1,164,21,"Tasmiṃ pana kule‘‘ sace vayappattā dhītā hoti, jeṭṭhantevāsikassa dātabbā’’ ti vattaṃva, tasmā tassa ācariyassa vayappattā ekā dhītā atthi, sā abhirūpā devaccharāpaṭibhāgā. "
  2455. 532455,115,2391,58,77,1,68,12,"Atha naṃ ācariyo‘‘ dhītaraṃ te, tāta, dassāmi, taṃ ādāya gamissasī’’ ti āha. "
  2456. 532456,115,2391,78,87,1,57,8,"So pana māṇavo dubbhago kāḷakaṇṇī, kumārikā pana mahāpuññā. "
  2457. 532457,115,2391,88,94,1,34,6,Tassa taṃ disvā cittaṃ na allīyati.
  2458. 532458,115,2391,95,108,1,66,9,So taṃ arocentopi‘‘ ācariyassa vacanaṃ na bhindissāmī’’ ti sampaṭicchi.
  2459. 532459,115,2391,109,113,1,28,4,Ācariyo dhītaraṃ tassa adāsi.
  2460. 532460,115,2391,114,129,1,151,15,So rattibhāge alaṅkatasirisayane nipanno tāya āgantvā sayanaṃ abhiruḷhamattāya aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno pakampamāno otaritvā bhūmiyaṃ nipajji.
  2461. 532461,115,2391,130,141,1,71,10,"Sāpi otaritvā tassa santikaṃ gantvā nipajji, so uṭṭhāya sayanaṃ abhiruhi. "
  2462. 532462,115,2391,142,153,1,67,10,"Sāpi puna sayanaṃ abhiruhi, so puna sayanā otaritvā bhūmiyaṃ nipajji. "
  2463. 532463,115,2391,154,160,1,39,6,Kāḷakaṇṇī nāma siriyā saddhiṃ na sameti.
  2464. 532464,115,2391,161,168,1,44,6,"Kumārikā sayaneyeva nipajji, so bhūmiyaṃ sayi. "
  2465. 532465,115,2392,2,14,1,102,11,"Evaṃ sattāhaṃ vītināmetvā taṃ ādāya ācariyaṃ vanditvā nikkhami, antarāmagge ālāpasallāpamattampi natthi. "
  2466. 532466,115,2392,15,19,1,38,4,Anicchamānāva ubhopi mithilaṃ sampattā.
  2467. 532467,115,2392,20,33,1,112,13,Atha piṅguttaro nagarā avidūre phalasampannaṃ udumbararukkhaṃ disvā khudāya pīḷito taṃ abhiruhitvā phalāni khādi.
  2468. 532468,115,2392,34,49,1,73,10,"Sāpi chātajjhattā rukkhamūlaṃ gantvā‘‘ sāmi, mayhampi phalāni pātethā’’ ti āha. "
  2469. 532469,115,2392,50,58,1,52,7,"Kiṃ tava hatthapādā natthi, sayaṃ abhiruhitvā khādāti. "
  2470. 532470,115,2392,59,62,1,20,3,Sā abhiruhitvā khādi.
  2471. 532471,115,2392,63,83,1,116,14,So tassā abhiruḷhabhāvaṃ ñatvā khippaṃ otaritvā rukkhaṃ kaṇṭakehi parikkhipitvā‘‘ muttomhi kāḷakaṇṇiyā’’ ti vatvā palāyi.
  2472. 532472,115,2392,84,89,1,39,5,Sāpi otarituṃ asakkontī tattheva nisīdi.
  2473. 532473,115,2392,90,112,1,148,17,"Atha rājā uyyāne kīḷitvā hatthikkhandhe nisinno sāyanhasamaye nagaraṃ pavisanto taṃ disvā paṭibaddhacitto hutvā‘‘ sapariggahā, apariggahā’’ ti pucchāpesi. "
  2474. 532474,115,2392,113,135,1,88,15,"Sāpi‘‘ atthi me, sāmi, kuladattiko pati, so pana maṃ idha nisīdāpetvā chaḍḍetvā palāto’’ ti āha. "
  2475. 532475,115,2392,136,141,1,32,5,Amacco taṃ kāraṇaṃ rañño ārocesi.
  2476. 532476,115,2392,142,161,1,134,15,Rājā‘‘ asāmikabhaṇḍaṃ nāma rañño pāpuṇātī’’ ti taṃ otāretvā hatthikkhandhaṃ āropetvā nivesanaṃ netvā abhisiñcitvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi.
  2477. 532477,115,2392,162,167,1,26,5,Sā tassa piyā ahosi manāpā.
  2478. 532478,115,2392,168,178,1,63,6,Udumbararukkhe laddhattā‘‘ udumbaradevī’’ tvevassā nāmaṃ sañjāniṃsu.
  2479. 532479,115,2393,2,9,1,78,6,Athekadivasaṃ rañño uyyānagamanatthāya dvāragāmavāsikehi maggaṃ paṭijaggāpesuṃ.
  2480. 532480,115,2393,10,18,1,69,8,Piṅguttaropi bhatiṃ karonto kacchaṃ bandhitvā kuddālena maggaṃ tacchi.
  2481. 532481,115,2393,19,27,1,72,8,Magge aniṭṭhiteyeva rājā udumbaradeviyā saddhiṃ rathe nisīditvā nikkhami.
  2482. 532482,115,2393,28,47,1,116,15,Udumbaradevī kāḷakaṇṇiṃ maggaṃ tacchantaṃ disvā‘‘ evarūpaṃ siriṃ dhāretuṃ nāsakkhi ayaṃ kāḷakaṇṇī’’ ti taṃ olokentī hasi.
  2483. 532483,115,2393,48,60,1,51,8,Rājā hasamānaṃ disvā kujjhitvā‘‘ kasmā hasī’’ ti pucchi.
  2484. 532484,115,2393,61,92,1,198,24,"Deva, ayaṃ maggatacchako puriso mayhaṃ porāṇakasāmiko, esa maṃ udumbararukkhaṃ āropetvā kaṇṭakehi parikkhipitvā gato, imāhaṃ oloketvā‘‘ evarūpaṃ siriṃ dhāretuṃ nāsakkhi kāḷakaṇṇī ayan’’ ti cintetvā hasinti. "
  2485. 532485,115,2393,93,115,1,108,16,"Rājā‘‘ tvaṃ musāvādaṃ kathesi, aññaṃ kañci purisaṃ disvā tayā hasitaṃ bhavissati, taṃ māressāmī’’ ti asiṃ aggahesi. "
  2486. 532486,115,2393,116,129,1,49,8,"Sā bhayappattā‘‘ deva, paṇḍite tāva pucchathā’’ ti āha. "
  2487. 532487,115,2393,130,144,1,59,9,"Rājā senakaṃ pucchi‘‘ senaka, imissā vacanaṃ tvaṃ saddahasī’’ ti."
  2488. 532488,115,2393,145,161,1,67,10,"‘‘ Na saddahāmi, deva, ko nāma evarūpaṃ itthiratanaṃ pahāya gamissatī’’ ti. "
  2489. 532489,115,2393,162,169,1,46,7,Sā tassa kathaṃ sutvā atirekataraṃ bhītā ahosi.
  2490. 532490,115,2393,170,188,1,89,13,"Atha rājā‘‘ senako kiṃ jānāti, paṇḍitaṃ pucchissāmī’’ ti cintetvā taṃ pucchanto imaṃ gāthamāha–"
  2491. 532491,115,2394,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Itthī siyā rūpavatī, sā ca sīlavatī siyā; "
  2492. 532492,115,2395,2,22,1,45,7,"Puriso taṃ na iccheyya, saddahāsi mahosadhā’’ ti.( jā.1.2.83); "
  2493. 532493,115,2396,2,7,1,35,3,Tattha {sīlavatī}ti ācāraguṇasampannā.
  2494. 532494,115,2397,2,7,1,27,4,Taṃ sutvā paṇḍito gāthamāha–
  2495. 532495,115,2398,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Saddahāmi mahārāja, puriso dubbhago siyā; "
  2496. 532496,115,2399,2,23,1,44,8,"Sirī ca kāḷakaṇṇī ca, na samenti kudācanan’’ ti.( jā.1.2.84); "
  2497. 532497,115,2400,2,15,1,109,12,Tattha na {samentī}ti samuddassa orimatīrapārimatīrāni viya ca gaganatalapathavitalāni viya ca na samāgacchanti.
  2498. 532498,115,2401,2,14,1,73,11,"Rājā tassa vacanena taṃ kāraṇaṃ sutvā tassā na kujjhi, hadayamassa nibbāyi. "
  2499. 532499,115,2401,15,43,1,162,22,"So tassa tussitvā‘‘ sace paṇḍito nābhavissa, ajjāhaṃ bālasenakassa kathāya evarūpaṃ itthiratanaṃ hīno assaṃ, taṃ nissāya mayā esā laddhā’’ ti satasahassena pūjaṃ kāresi. "
  2500. 532500,115,2401,44,67,1,124,16,"Devīpi rājānaṃ vanditvā‘‘ deva, paṇḍitaṃ nissāya mayā jīvitaṃ laddhaṃ, imāhaṃ kaniṭṭhabhātikaṭṭhāne ṭhapetuṃ varaṃ yācāmī’’ ti āha."
  2501. 532501,115,2401,68,82,1,36,7,"‘‘ Sādhu, devi, gaṇhāhi, dammi te varan’’ ti."
  2502. 532502,115,2401,83,113,1,178,24,"‘‘ Deva, ajja paṭṭhāya mama kaniṭṭhaṃ vinā kiñci madhurarasaṃ na khādissāmi, ito paṭṭhāya velāya vā avelāya vā dvāraṃ vivarāpetvā imassa madhurarasaṃ pesetuṃ labhanakavaraṃ gaṇhāmī’’ ti."
  2503. 532503,115,2401,114,126,1,36,6,"‘‘ Sādhu, bhadde, imañca varaṃ gaṇhāhī’’ ti. "
  2504. 532504,115,2402,2,4,1,27,2,Sirikāḷakaṇṇipañho niṭṭhito.
  2505. 532505,115,2403,2,2,1,12,1,Meṇḍakapañho
  2506. 532506,115,2404,2,17,1,147,15,Aparasmiṃ divase rājā katapātarāso pāsādassa dīghantare caṅkamanto vātapānantarena olokento ekaṃ eḷakañca sunakhañca mittasanthavaṃ karontaṃ addasa.
  2507. 532507,115,2404,18,28,1,78,10,So kira eḷako hatthisālaṃ gantvā hatthissa purato khittaṃ anāmaṭṭhatiṇaṃ khādi.
  2508. 532508,115,2404,29,34,1,40,5,Atha naṃ hatthigopakā pothetvā nīhariṃsu.
  2509. 532509,115,2404,35,38,1,19,3,So viravitvā palāyi.
  2510. 532510,115,2404,39,48,1,65,9,Atha naṃ eko puriso vegenāgantvā piṭṭhiyaṃ daṇḍena tiriyaṃ pahari.
  2511. 532511,115,2404,49,60,1,96,11,So piṭṭhiṃ onāmetvā vedanāppatto hutvā gantvā rājagehassa mahābhittiṃ nissāya piṭṭhikāya nipajji.
  2512. 532512,115,2404,61,89,1,251,26,Taṃ divasameva rañño mahānase aṭṭhicammādīni khāditvā vaḍḍhitasunakho bhattakārake bhattaṃ sampādetvā bahi ṭhatvā sarīre sedaṃ nibbāpente macchamaṃsagandhaṃ ghāyitvā taṇhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto mahānasaṃ pavisitvā bhājanapidhānaṃ pātetvā maṃsaṃ khādi.
  2513. 532513,115,2404,90,101,1,96,11,Atha bhattakārako bhājanasaddena pavisitvā taṃ disvā dvāraṃ pidahitvā taṃ leḍḍudaṇḍādīhi pothesi.
  2514. 532514,115,2404,102,108,1,55,6,So khāditamaṃsaṃ mukheneva chaḍḍetvā viravitvā nikkhami.
  2515. 532515,115,2404,109,118,1,88,9,Bhattakārakopi tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā anubandhitvā piṭṭhiyaṃ daṇḍena tiriyaṃ pahari.
  2516. 532516,115,2404,119,129,1,88,10,So vedanāppatto piṭṭhiṃ onāmetvā ekaṃ pādaṃ ukkhipitvā eḷakassa nipannaṭṭhānameva pāvisi.
  2517. 532517,115,2404,130,150,1,82,14,"Atha naṃ eḷako‘‘ samma, kiṃ piṭṭhiṃ onāmetvā āgacchasi, kiṃ te vāto vijjhatī’’ ti pucchi. "
  2518. 532518,115,2404,151,167,1,74,11,"Sunakhopi‘‘ tvampi piṭṭhiṃ onāmetvā nipannosi, kiṃ te vāto vijjhatī’’ ti pucchi. "
  2519. 532519,115,2404,168,173,1,38,5,Te aññamaññaṃ attano pavattiṃ ārocesuṃ.
  2520. 532520,115,2405,2,19,1,80,13,Atha naṃ eḷako pucchi‘‘ kiṃ pana tvaṃ puna bhattagehaṃ gantuṃ sakkhissasi sammā’’ ti?
  2521. 532521,115,2405,20,34,1,49,8,"‘‘ Na sakkhissāmi, samma, gatassa me jīvitaṃ natthī’’ ti."
  2522. 532522,115,2405,35,46,1,48,7,‘‘ Tvaṃ pana puna hatthisālaṃ gantuṃ sakkhissasī’’ ti.
  2523. 532523,115,2405,47,62,1,58,10,"‘‘ Mayāpi tattha gantuṃ na sakkā, gatassa me jīvitaṃ natthī’’ ti. "
  2524. 532524,115,2405,63,77,1,57,10,Te‘‘ kathaṃ nu kho mayaṃ idāni jīvissāmā’’ ti upāyaṃ cintesuṃ.
  2525. 532525,115,2405,78,82,1,18,4,Atha naṃ eḷako āha–
  2526. 532526,115,2405,83,97,1,56,8,"‘‘ sace mayaṃ samaggavāsaṃ vasituṃ sakkoma, attheko upāyo’’ ti."
  2527. 532527,115,2405,98,106,1,18,4,‘‘ Tena hi kathehī’’ ti.
  2528. 532528,115,2405,107,135,1,130,19,"‘‘ Samma, tvaṃ ito paṭṭhāya hatthisālaṃ yāhi,‘‘ nāyaṃ tiṇaṃ khādatī’’ ti tayi hatthigopakā āsaṅkaṃ na karissanti, tvaṃ mama tiṇaṃ āhareyyāsi. "
  2529. 532529,115,2405,136,160,1,120,16,"Ahampi bhattagehaṃ pavisissāmi,‘‘ nāyaṃ maṃsakhādako’’ ti bhattakārako mayi āsaṅkaṃ na karissati, ahaṃ te maṃsaṃ āharissāmī’’ ti. "
  2530. 532530,115,2405,161,171,1,41,6,Te‘‘ sundaro upāyo’’ ti ubhopi sampaṭicchiṃsu.
  2531. 532531,115,2405,172,180,1,84,8,Sunakho hatthisālaṃ gantvā tiṇakalāpaṃ ḍaṃsitvā āgantvā mahābhittipiṭṭhikāya ṭhapesi.
  2532. 532532,115,2405,181,190,1,83,9,Itaropi bhattagehaṃ gantvā maṃsakhaṇḍaṃ mukhapūraṃ ḍaṃsitvā ānetvā tattheva ṭhapesi.
  2533. 532533,115,2405,191,198,1,38,6,"Sunakho maṃsaṃ khādi, eḷako tiṇaṃ khādi. "
  2534. 532534,115,2405,199,206,1,65,7,Te iminā upāyena samaggā sammodamānā mahābhittipiṭṭhikāya vasanti.
  2535. 532535,115,2405,207,225,1,121,15,"Rājā tesaṃ mittasanthavaṃ disvā cintesi‘‘ adiṭṭhapubbaṃ vata me kāraṇaṃ diṭṭhaṃ, ime paccāmittā hutvāpi samaggavāsaṃ vasanti. "
  2536. 532536,115,2405,226,252,1,165,21,"Idaṃ kāraṇaṃ gahetvā pañhaṃ katvā pañca paṇḍite pucchissāmi, imaṃ pañhaṃ ajānantaṃ raṭṭhā pabbājessāmi, taṃ jānantassa‘ evarūpo paṇḍito natthī’ ti mahāsakkāraṃ karissāmi. "
  2537. 532537,115,2405,253,264,1,55,8,"Ajja tāva avelā, sve upaṭṭhānaṃ āgatakāle pucchissāmī’’ ti. "
  2538. 532538,115,2405,265,274,1,73,9,So punadivase paṇḍitesu āgantvā nisinnesu pañhaṃ pucchanto imaṃ gāthamāha–
  2539. 532539,115,2406,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Yesaṃ na kadāci bhūtapubbaṃ, sakhyaṃ sattapadampimasmi loke; "
  2540. 532540,115,2407,2,24,1,58,9,"Jātā amittā duve sahāyā, paṭisandhāya caranti kissa hetū’’ ti.( jā.1.12.94); "
  2541. 532541,115,2408,2,8,1,46,5,Tattha {paṭisandhāyā}ti saddahitvā ghaṭitā hutvā.
  2542. 532542,115,2409,2,7,1,30,5,Idañca pana vatvā puna evamāha–
  2543. 532543,115,2410,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Yadi me ajja pātarāsakāle, pañhaṃ na sakkuṇeyyātha vattumetaṃ; "
  2544. 532544,115,2411,2,24,1,63,9,"Raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe, na hi mattho duppaññajātikehī’’ ti.( jā.1.12.95); "
  2545. 532545,115,2412,2,13,1,70,10,"Tadā pana senako aggāsane nisinno ahosi, paṇḍito pana pariyante nisinno. "
  2546. 532546,115,2412,14,53,1,259,31,"So taṃ pañhaṃ upadhārento tamatthaṃ adisvā cintesi‘‘ ayaṃ rājā dandhadhātuko imaṃ pañhaṃ cintetvā saṅkharituṃ asamattho, kiñcideva, tena diṭṭhaṃ bhavissati, ekadivasaṃ okāsaṃ labhanto imaṃ pañhaṃ nīharissāmi, senako kenaci upāyena ajjekadivasamattaṃ adhivāsāpetū’’ ti. "
  2547. 532547,115,2412,54,64,1,72,9,Itarepi cattāro paṇḍitā andhakāragabbhaṃ paviṭṭhā viya na kiñci passiṃsu.
  2548. 532548,115,2412,65,78,1,60,9,Senako‘‘ kā nu kho mahosadhassa pavattī’’ ti bodhisattaṃ olokesi.
  2549. 532549,115,2412,79,82,1,16,3,Sopi taṃ olokesi.
  2550. 532550,115,2412,83,144,1,371,46,"Senako bodhisattassa olokitākāreneva tassa adhippāyaṃ ñatvā‘‘ paṇḍitassapi na upaṭṭhāti, tenekadivasaṃ okāsaṃ icchati, pūressāmissa manorathan’’ ti cintetvā raññā saddhiṃ vissāsena mahāhasitaṃ hasitvā‘‘ kiṃ, mahārāja, sabbeva amhe pañhaṃ kathetuṃ asakkonte raṭṭhā pabbājessasi, etampi‘ eko gaṇṭhipañho’ ti tvaṃ sallakkhesi, na mayaṃ etaṃ kathetuṃ na sakkoma, apica kho thokaṃ adhivāsehi. "
  2551. 532551,115,2412,145,170,1,153,19,"Gaṇṭhipañho esa, na sakkoma mahājanamajjhe kathetuṃ, ekamante cintetvā pacchā tumhākaṃ kathessāma , okāsaṃ no dehī’’ ti mahāsattaṃ oloketvā imaṃ gāthādvayamāha–"
  2552. 532552,115,2413,2,10,1,53,5,"‘ ‘ Mahājanasamāgamamhi ghore, janakolāhalasaṅgamamhi jāte; "
  2553. 532553,115,2414,2,9,1,55,6,"Vikkhittamanā anekacittā, pañhaṃ na sakkuṇoma vattumetaṃ."
  2554. 532554,115,2415,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Ekaggacittāva ekamekā, rahasi gatā atthaṃ nicintayitvā; "
  2555. 532555,115,2416,2,23,1,64,8,"Paviveke sammasitvāna dhīrā, atha vakkhanti janinda etamatthan’’ ti.( jā.1.12.96-97); "
  2556. 532556,115,2417,2,17,1,106,14,Tattha {sammasitvānā}ti kāyacittaviveke ṭhitā ime dhīrā imaṃ pañhaṃ sammasitvā atha vo etaṃ atthaṃ vakkhanti.
  2557. 532557,115,2418,2,22,1,112,15,"Rājā tassa kathaṃ sutvā anattamano hutvāpi‘‘ sādhu cintetvā kathetha, akathente pana vo pabbājessāmī’’ ti tajjesiyeva. "
  2558. 532558,115,2418,23,27,1,31,4,Cattāro paṇḍitā pāsādā otariṃsu.
  2559. 532559,115,2418,28,31,1,16,3,Senako itare āha–
  2560. 532560,115,2418,32,52,1,114,13,"‘‘ sammā, rājā sukhumapañhaṃ pucchi, akathite mahantaṃ bhayaṃ bhavissati, sappāyabhojanaṃ bhuñjitvā sammā upadhārethā’’ ti. "
  2561. 532561,115,2418,53,58,1,27,5,Te attano attano gehaṃ gatā.
  2562. 532562,115,2418,59,80,1,106,16,"Paṇḍitopi uṭṭhāya udumbaradeviyā santikaṃ gantvā‘‘ devi, ajja vā hiyyo vā rājā kattha ciraṃ aṭṭhāsī’’ ti pucchi."
  2563. 532563,115,2418,81,92,1,48,6,"‘‘ Tāta, dīghantare vātapānena olokento caṅkamatī’’ ti. "
  2564. 532564,115,2418,93,107,1,68,10,Tato paṇḍito cintesi‘‘ raññā iminā passena kiñci diṭṭhaṃ bhavissatī’’ ti.
  2565. 532565,115,2418,108,130,1,128,18,So tattha gantvā bahi olokento eḷakasunakhānaṃ kiriyaṃ disvā‘‘ ime disvā raññā pañho abhisaṅkhato’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā gehaṃ gato.
  2566. 532566,115,2418,131,139,1,62,8,Itarepi tayo cintetvā kiñci adisvā senakassa santikaṃ agamaṃsu.
  2567. 532567,115,2418,140,151,1,31,7,So te pucchi‘‘ diṭṭho vo pañho’’ ti.
  2568. 532568,115,2418,152,160,1,20,4,‘‘ Na diṭṭho ācariyā’’ ti.
  2569. 532569,115,2418,161,174,1,48,8,"‘‘ Yadi evaṃ rājā vo pabbājessati, kiṃ karissathā’’ ti?"
  2570. 532570,115,2418,175,183,1,22,4,‘‘ Tumhehi pana diṭṭho’’ ti?
  2571. 532571,115,2418,184,192,1,20,4,‘‘ Ahampi na passāmī’’ ti.
  2572. 532572,115,2418,193,282,1,497,64,"‘‘ Tumhesu apassantesu mayaṃ kiṃ passāma, rañño pana santike‘ cintetvā kathessāmā’ ti sīhanādaṃ naditvā āgatamhā, akathite amhe rājā kujjhissati, kiṃ karoma, ayaṃ pañho na sakkā amhehi daṭṭhuṃ , paṇḍitena pana sataguṇaṃ sahassaguṇaṃ satasahassaguṇaṃ katvā cintito bhavissati, etha tassa santikaṃ gacchāmā’’ ti te cattāro paṇḍitā bodhisattassa gharadvāraṃ āgatabhāvaṃ ārocāpetvā‘‘ pavisantu paṇḍitā’’ ti vutte gehaṃ pavisitvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ ṭhitā mahāsattaṃ pucchiṃsu‘‘ kiṃ pana, paṇḍita, cintito pañho’’ ti?"
  2573. 532573,115,2418,283,297,1,50,8,"‘‘ Āma, cintito, mayi acintente añño ko cintayissatī’’ ti."
  2574. 532574,115,2418,298,308,1,37,6,‘‘ Tena hi paṇḍita amhākampi kathethā’’ ti.
  2575. 532575,115,2419,2,57,1,347,43,"Paṇḍito ‘‘ sacāhaṃ etesaṃ na kathessāmi, rājā te raṭṭhā pabbājessati, maṃ pana sattahi ratanehi pūjessati, ime andhabālā mā vinassantu, kathessāmi tesan’’ ti cintetvā te cattāropi nīcāsane nisīdāpetvā añjaliṃ paggaṇhāpetvā raññā diṭṭhataṃ ajānāpetvā‘‘ raññā pucchitakāle evaṃ katheyyāthā’’ ti catunnampi catasso gāthāyo bandhitvā pāḷimeva uggaṇhāpetvā uyyojesi. "
  2576. 532576,115,2419,58,64,1,59,6,Te dutiyadivase rājupaṭṭhānaṃ gantvā paññattāsane nisīdiṃsu.
  2577. 532577,115,2419,65,79,1,43,8,"Rājā senakaṃ pucchi‘‘ ñāto te, senaka, pañho’’ ti?"
  2578. 532578,115,2419,80,92,1,43,7,"‘‘ Mahārāja, mayi ajānante añño ko jānissatī’’ ti."
  2579. 532579,115,2419,93,101,1,18,4,‘‘ Tena hi kathehī’’ ti.
  2580. 532580,115,2419,102,112,1,47,6,‘‘ Suṇātha devā’’ ti so uggahitaniyāmeneva gāthamāha–
  2581. 532581,115,2420,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Uggaputtarājaputtiyānaṃ, urabbhassa maṃsaṃ piyaṃ manāpaṃ; "
  2582. 532582,115,2421,2,25,1,66,10,"Na sunakhassa te adenti maṃsaṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassā’’ ti.( jā.1.12.98); "
  2583. 532583,115,2422,2,8,1,77,6,Tattha uggaputtarājaputtiyānan ti uggatānaṃ amaccaputtānañceva rājaputtānañca.
  2584. 532584,115,2423,2,8,1,38,6,Gāthaṃ vatvāpi senako atthaṃ na jānāti.
  2585. 532585,115,2423,9,26,1,83,12,"Rājā pana attano diṭṭhabhāvena pajānāti, tasmā‘‘ senakena tāva ñāto’’ ti pukkusaṃ pucchi. "
  2586. 532586,115,2423,27,39,1,65,8,Sopissa‘‘ kiṃ ahampi apaṇḍito’’ ti vatvā uggahitaniyāmeneva gāthamāha–
  2587. 532587,115,2424,2,10,1,56,6,"‘ ‘ Cammaṃ vihananti eḷakassa, assapiṭṭhattharassukhassa hetu; "
  2588. 532588,115,2425,2,25,1,66,10,"Na ca te sunakhassa attharanti, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassā’’ ti.( jā.1.12.99); "
  2589. 532589,115,2426,2,8,1,25,3,Tassapi attho apākaṭoyeva.
  2590. 532590,115,2426,9,23,1,68,10,Rājā pana attano pākaṭattā‘‘ imināpi pukkusena ñāto’’ ti kāmindaṃ pucchi.
  2591. 532591,115,2426,24,27,1,33,3,Sopi uggahitaniyāmeneva gāthamāha–
  2592. 532592,115,2427,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Āvellitasiṅgiko hi meṇḍo, na ca sunakhassa visāṇakāni atthi; "
  2593. 532593,115,2428,2,23,1,63,8,"Tiṇabhakkho maṃsabhojano ca, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassā’’ ti.( jā.1.12.100); "
  2594. 532594,115,2429,2,12,1,36,6,Rājā ‘‘ imināpi ñāto’’ ti devindaṃ pucchi.
  2595. 532595,115,2429,13,16,1,33,3,Sopi uggahitaniyāmeneva gāthamāha–
  2596. 532596,115,2430,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo, na ca sunakho tiṇamāsi no palāsaṃ; "
  2597. 532597,115,2431,2,24,1,63,9,"Gaṇheyya suṇo sasaṃ biḷāraṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassā’’ ti.( jā.1.12.101); "
  2598. 532598,115,2432,2,10,1,61,7,Tattha tiṇamāsi {palāsamāsī}ti tiṇakhādako ceva paṇṇakhādako ca.
  2599. 532599,115,2432,11,17,1,33,6,No palāsan ti paṇṇampi na khādati.
  2600. 532600,115,2433,2,6,1,25,4,Atha rājā paṇḍitaṃ pucchi–
  2601. 532601,115,2433,7,18,1,33,6,"‘‘ tāta, tvampi imaṃ pañhaṃ jānāsī’’ ti?"
  2602. 532602,115,2433,19,35,1,69,11,"‘‘ Mahārāja, avīcito yāva bhavaggā maṃ ṭhapetvā ko añño etaṃ jānissatī’’ ti."
  2603. 532603,115,2433,36,44,1,18,4,‘‘ Tena hi kathehī’’ ti.
  2604. 532604,115,2433,45,58,1,76,9,‘‘ Suṇa mahārājā’’ ti tassa pañhassa attano pākaṭabhāvaṃ pakāsento gāthādvayamāha–
  2605. 532605,115,2434,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Aṭṭhaḍḍhapado catuppadassa, meṇḍo aṭṭhanakho adissamāno; "
  2606. 532606,115,2435,2,10,1,54,7,"Chādiyamāharatī ayaṃ imassa, maṃsaṃ āharatī ayaṃ amussa."
  2607. 532607,115,2436,2,9,1,57,5,"‘ ‘ Pāsādavaragato videhaseṭṭho, vītihāraṃ aññamaññabhojanānaṃ; "
  2608. 532608,115,2437,2,23,1,67,8,"Addakkhi kira sakkhikaṃ janindo, bubhukkassa puṇṇaṃmukhassa cetan’’ ti.( jā.1.12.102-103); "
  2609. 532609,115,2438,2,10,1,72,6,Tattha {aṭṭhaḍḍhapado}ti byañjanakusalatāya eḷakassa catuppādaṃ sandhāyāha.
  2610. 532610,115,2438,11,14,1,13,2,{Meṇḍo}ti eḷako.
  2611. 532611,115,2438,15,24,1,69,8,{Aṭṭhanakho}ti ekekasmiṃ pāde dvinnaṃ dvinnaṃ khurānaṃ vasenetaṃ vuttaṃ.
  2612. 532612,115,2438,25,30,1,44,4,{Adissamāno}ti maṃsaṃ āharaṇakāle apaññāyamāno.
  2613. 532613,115,2438,31,34,1,25,3,Chādiyan ti gehacchadanaṃ.
  2614. 532614,115,2438,35,37,1,13,2,Tiṇanti attho.
  2615. 532615,115,2438,38,45,1,30,4,Ayaṃ {imassā}ti sunakho eḷakassa.
  2616. 532616,115,2438,46,49,1,24,3,Vītihāran ti vītiharaṇaṃ.
  2617. 532617,115,2438,50,54,1,46,4,Aññamaññabhojanānan ti aññamaññassa bhojanānaṃ.
  2618. 532618,115,2438,55,71,1,95,13,"Meṇḍo hi sunakhassa bhojanaṃ harati, so tassa vītiharati, sunakhopi tassa harati, itaro vītiharati. "
  2619. 532619,115,2438,72,83,1,93,10,{Addakkhī}ti taṃ tesaṃ aññamaññabhojanānaṃ vītiharaṇaṃ sakkhikaṃ attano paccakkhaṃ katvā addasa.
  2620. 532620,115,2438,84,88,1,44,3,{Bubhukkassā}ti bhubhūti saddakaraṇasunakhassa.
  2621. 532621,115,2438,89,92,1,25,2,{Puṇṇaṃmukhassā}ti meṇḍassa.
  2622. 532622,115,2438,93,99,1,45,6,Imesaṃ etaṃ mittasanthavaṃ rājā sayaṃ passīti.
  2623. 532623,115,2439,2,24,1,149,18,Rājā itarehi bodhisattaṃ nissāya ñātabhāvaṃ ajānanto‘‘ pañca paṇḍitā attano attano ñāṇabalena jāniṃsū’’ ti maññamāno somanassappatto hutvā imaṃ gāthamāha–
  2624. 532624,115,2440,2,13,1,53,9,"‘ ‘ Lābhā vata me anapparūpā, yassa medisā paṇḍitā kulamhi; "
  2625. 532625,115,2441,2,22,1,71,7,"Pañhassa gambhīragataṃ nipuṇamatthaṃ, paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā’’ ti.( jā.1.12.104); "
  2626. 532626,115,2442,2,9,1,54,6,Tattha {paṭivijjhantī}ti subhāsitena te viditvā kathenti.
  2627. 532627,115,2443,2,17,1,74,11,Atha nesaṃ‘‘ tuṭṭhena nāma tuṭṭhākāro kattabbo’’ ti taṃ karonto imaṃ gāthamāha–
  2628. 532628,115,2444,2,10,1,53,6,"‘ ‘ Assatarirathañca ekamekaṃ, phītaṃ gāmavarañca ekamekaṃ; "
  2629. 532629,115,2445,2,22,1,61,7,"Sabbesaṃ vo dammi paṇḍitānaṃ, paramappatītamano subhāsitenā’’ ti.( jā.1.12.105); "
  2630. 532630,115,2446,2,8,1,33,6,Iti vatvā tesaṃ taṃ sabbaṃ dāpesi.
  2631. 532631,115,2447,2,5,1,35,3,Dvādasanipāte meṇḍakapañho niṭṭhito.
  2632. 532632,115,2448,2,2,1,14,1,Sirimantapañho
  2633. 532633,115,2449,2,51,1,274,37,"Udumbaradevī pana itarehi paṇḍitaṃ nissāya pañhassa ñātabhāvaṃ ñatvā‘‘ raññā muggaṃ māsena nibbisesakaṃ karontena viya pañcannaṃ samakova sakkāro kato, nanu mayhaṃ kaniṭṭhassa visesaṃ sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā rañño santikaṃ gantvā pucchi‘‘ deva, kena vo pañho kathito’’ ti?"
  2634. 532634,115,2449,52,61,1,27,4,"‘‘ Pañcahi paṇḍitehi, bhadde’’ ti."
  2635. 532635,115,2449,62,76,1,51,9,"‘‘ Deva, cattāro janā taṃ pañhaṃ kaṃ nissāya jāniṃsū’’ ti?"
  2636. 532636,115,2449,77,86,1,19,4,"‘‘ Na jānāmi, bhadde’’ ti."
  2637. 532637,115,2449,87,123,1,169,24,"‘‘ Mahārāja, kiṃ te jānanti, paṇḍito pana‘ mā nassantu ime bālā’ ti pañhaṃ uggaṇhāpesi, tumhe sabbesaṃ samakaṃ sakkāraṃ karotha, ayuttametaṃ, paṇḍitassa visesakaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2638. 532638,115,2449,124,156,1,186,24,Rājā‘‘ attānaṃ nissāya ñātabhāvaṃ na kathesī’’ ti paṇḍitassa tussitvā atirekataraṃ sakkāraṃ kātukāmo cintesi‘‘ hotu mama puttaṃ ekaṃ pañhaṃ pucchitvā kathitakāle mahantaṃ sakkāraṃ karissāmī’’ ti.
  2639. 532639,115,2449,157,170,1,123,13,So pañhaṃ cintento sirimantapañhaṃ cintetvā ekadivasaṃ pañcannaṃ paṇḍitānaṃ upaṭṭhānaṃ āgantvā sukhanisinnakāle senakaṃ āha–
  2640. 532640,115,2449,171,180,1,28,4,"‘‘ senaka, pañhaṃ pucchissāmī’’ ti."
  2641. 532641,115,2449,181,188,1,14,3,‘‘ Puccha devā’’ ti.
  2642. 532642,115,2449,189,193,1,38,4,Rājā sirimantapañhe paṭhamaṃ gāthamāha–
  2643. 532643,115,2450,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Paññāyupetaṃ siriyā vihīnaṃ, yasassinaṃ vāpi apetapaññaṃ; "
  2644. 532644,115,2451,2,24,1,63,9,"Pucchāmi taṃ senaka etamatthaṃ, kamettha seyyo kusalā vadantī’’ ti.( jā.1.15.83); "
  2645. 532645,115,2452,2,12,1,67,9,Tattha kamettha {seyyo}ti imesu dvīsu kataraṃ paṇḍitā seyyoti vadanti.
  2646. 532646,115,2453,2,12,1,67,9,"Ayañca kira pañho senakassa vaṃsānugato, tena naṃ khippameva kathesi–"
  2647. 532647,115,2454,2,15,1,57,11,"‘ ‘ Dhīrā ca bālā ca have janinda, sippūpapannā ca asippino ca; "
  2648. 532648,115,2455,2,8,1,52,5,"Sujātimantopi ajātimassa, yasassino pesakarā bhavanti; "
  2649. 532649,115,2456,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.84); "
  2650. 532650,115,2457,2,13,1,60,8,"Tattha pañño {nihīno}ti paññavā nihīno, issarova uttamoti attho. "
  2651. 532651,115,2458,2,14,1,97,12,Rājā tassa vacanaṃ sutvā itare tayo apucchitvā saṅghanavakaṃ hutvā nisinnaṃ mahosadhapaṇḍitaṃ āha–
  2652. 532652,115,2459,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Tuvampi pucchāmi anomapañña, mahosadha kevaladhammadassi; "
  2653. 532653,115,2460,2,24,1,67,9,"Bālaṃ yasassiṃ paṇḍitaṃ appabhogaṃ, kamettha seyyo kusalā vadantī’’ ti.( jā.1.15.85); "
  2654. 532654,115,2461,2,7,1,43,3,Tattha {kevaladhammadassī}ti sabbadhammadassi.
  2655. 532655,115,2462,2,15,1,48,7,"Athassa mahāsatto‘‘ suṇa, mahārājā’’ ti vatvā kathesi–"
  2656. 532656,115,2463,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Pāpāni kammāni karoti bālo, idhameva seyyo iti maññamāno; "
  2657. 532657,115,2464,2,8,1,59,5,"Idhalokadassī paralokamadassī, ubhayattha bālo kalimaggahesi; "
  2658. 532658,115,2465,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.86); "
  2659. 532659,115,2466,2,11,1,72,8,Tattha idhameva {seyyo}ti idhaloke issariyameva mayhaṃ seṭṭhanti maññamāno.
  2660. 532660,115,2466,12,34,1,191,21,{Kalimaggahesī}ti bālo issariyamānena pāpakammaṃ katvā nirayādiṃ upapajjanto paraloke ca puna tato āgantvā nīcakule dukkhabhāvaṃ patvā nibbattamāno idhaloke cāti ubhayattha parājayameva gaṇhāti.
  2661. 532661,115,2466,35,48,1,84,12,"Etampi kāraṇaṃ ahaṃ disvā paññāsampannova uttamo, issaro pana bālo na uttamoti vadāmi. "
  2662. 532662,115,2467,2,18,1,85,12,Evaṃ vutte rājā senakaṃ oloketvā‘‘ nanu mahosadho paññavantameva uttamoti vadatī’’ ti āha.
  2663. 532663,115,2467,19,40,1,105,14,"Senako‘‘ mahārāja, mahosadho daharo, ajjāpissa mukhe khīragandho vāyati, kimesa jānātī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2664. 532664,115,2468,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Nisippametaṃ vidadhāti bhogaṃ, na bandhuvā na sarīravaṇṇo yo; "
  2665. 532665,115,2469,2,10,1,59,7,"Passeḷamūgaṃ sukhamedhamānaṃ, sirī hi naṃ bhajate goravindaṃ; "
  2666. 532666,115,2470,2,14,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti. "
  2667. 532667,115,2471,2,6,1,39,4,Tattha eḷamūgan ti paggharitalālamukhaṃ.
  2668. 532668,115,2471,7,16,1,70,9,Goravindan ti so kira tasmiṃyeva nagare asītikoṭivibhavo seṭṭhi virūpo.
  2669. 532669,115,2471,17,27,1,46,9,"Nāssa putto na ca dhītā, na kiñci sippaṃ jānāti. "
  2670. 532670,115,2471,28,34,1,64,6,Kathentassapissa hanukassa ubhohipi passehi lālādhārā paggharati.
  2671. 532671,115,2471,35,54,1,176,19,Devaccharā viya dve itthiyo sabbālaṅkārehi vibhūsitā supupphitāni nīluppalāni gahetvā ubhosu passesu ṭhitā taṃ lālaṃ nīluppalehi sampaṭicchitvā nīluppalāni vātapānena chaḍḍenti.
  2672. 532672,115,2471,55,74,1,111,14,"Surāsoṇḍāpi pānāgāraṃ pavisantā nīluppalehi atthe sati tassa gehadvāraṃ gantvā‘‘ sāmi goravinda, seṭṭhī’’ ti vadanti. "
  2673. 532673,115,2471,75,90,1,56,10,"So tesaṃ saddaṃ sutvā vātapāne ṭhatvā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti vadati. "
  2674. 532674,115,2471,91,95,1,28,3,Athassa lālādhārā paggharati .
  2675. 532675,115,2471,96,104,1,77,8,Tā itthiyo taṃ nīluppalehi sampaṭicchitvā nīluppalāni antaravīthiyaṃ khipanti.
  2676. 532676,115,2471,105,114,1,75,8,Surādhuttā tāni gahetvā udakena vikkhāletvā piḷandhitvā pānāgāraṃ pavisanti.
  2677. 532677,115,2471,115,118,1,23,3,Evaṃ sirisampanno ahosi.
  2678. 532678,115,2471,119,125,1,44,6,Senako taṃ udāharaṇaṃ katvā dassento evamāha.
  2679. 532679,115,2472,2,16,1,51,8,"Taṃ sutvā rājā‘‘ kīdisaṃ, tāta, mahosadhapaṇḍitā’’ ti āha. "
  2680. 532680,115,2472,17,52,1,183,26,"Paṇḍito‘‘ deva, kiṃ senako jānāti, odanasitthaṭṭhāne kāko viya dadhiṃ pātuṃ āraddhasunakho viya ca yasameva passati, sīse patantaṃ mahāmuggaraṃ na passati, suṇa, devā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2681. 532681,115,2473,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Laddhā sukhaṃ majjati appapañño, dukkhena phuṭṭhopi pamohameti; "
  2682. 532682,115,2474,2,9,1,58,6,"Āgantunā dukkhasukhena phuṭṭho, pavedhati vāricarova ghamme; "
  2683. 532683,115,2475,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.88); "
  2684. 532684,115,2476,2,15,1,83,11,"Tattha sukhan ti issariyasukhaṃ labhitvā bālo pamajjati, pamatto samāno pāpaṃ karoti. "
  2685. 532685,115,2476,16,19,1,33,2,{Dukkhenā}ti kāyikacetasikadukkhena.
  2686. 532686,115,2476,20,24,1,26,3,{Āgantunā}ti na ajjhattikena.
  2687. 532687,115,2476,25,32,1,59,6,"Sattānañhi sukhampi dukkhampi āgantukameva, na niccapavattaṃ. "
  2688. 532688,115,2476,33,40,1,49,6,{Ghamme}ti udakā uddharitvā ātape khittamaccho viya.
  2689. 532689,115,2477,2,13,1,37,7,Taṃ sutvā rājā‘‘ kīdisaṃ ācariyā’’ ti āha.
  2690. 532690,115,2477,14,38,1,136,17,"Senako‘‘ deva, kimesa jānāti, tiṭṭhantu tāva manussā, araññe jātarukkhesupi phalasampannameva bahū vihaṅgamā bhajantī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2691. 532691,115,2478,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Dumaṃ yathā sāduphalaṃ araññe, samantato samabhisaranti pakkhī; "
  2692. 532692,115,2479,2,10,1,59,7,"Evampi aḍḍhaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ, bahujjano bhajati atthahetu; "
  2693. 532693,115,2480,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.89); "
  2694. 532694,115,2481,2,6,1,27,3,Tattha {bahujjano}ti mahājano.
  2695. 532695,115,2482,2,13,1,34,7,Taṃ sutvā rājā‘‘ kīdisaṃ tātā’’ ti āha.
  2696. 532696,115,2482,14,30,1,64,10,"Paṇḍito‘‘ kimesa mahodaro jānāti, suṇa, devā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2697. 532697,115,2483,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Na sādhu balavā bālo, sāhasā vindate dhanaṃ; "
  2698. 532698,115,2484,2,8,1,48,5,"Kandantametaṃ dummedhaṃ, kaḍḍhanti nirayaṃ bhusaṃ; "
  2699. 532699,115,2485,2,26,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.90); "
  2700. 532700,115,2486,2,12,1,74,9,Tattha {sāhasā}ti sāhasena sāhasikakammaṃ katvā janaṃ pīḷetvā dhanaṃ vindati.
  2701. 532701,115,2486,13,21,1,74,8,Atha naṃ nirayapālā kandantameva dummedhaṃ balavavedanaṃ nirayaṃ kaḍḍhanti.
  2702. 532702,115,2487,2,16,1,52,9,Puna raññā‘‘ kiṃ senakā’’ ti vutte senako imaṃ gāthamāha–
  2703. 532703,115,2488,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti, sabbāva tā nāmagottaṃ jahanti; "
  2704. 532704,115,2489,2,11,1,59,8,"Gaṅgā samuddaṃ paṭipajjamānā, na khāyate iddhiṃ paññopi loke; "
  2705. 532705,115,2490,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.91); "
  2706. 532706,115,2491,2,12,1,77,9,Tattha {najjo}ti ninnā hutvā sandamānā antamaso kunnadiyopi gaṅgaṃ abhissavanti.
  2707. 532707,115,2491,13,22,1,65,7,"{Jahantī}ti gaṅgātveva saṅkhyaṃ gacchanti, attano nāmagottaṃ jahanti. "
  2708. 532708,115,2491,23,36,1,86,11,"Na {khāyate}ti sāpi gaṅgā samuddaṃ paṭipajjamānā na paññāyati, samuddotveva nāmaṃ labhati. "
  2709. 532709,115,2491,37,50,1,97,12,"Evameva mahāpaññopi issarasantikaṃ patto na khāyati na paññāyati, samuddaṃ paviṭṭhagaṅgā viya hoti. "
  2710. 532710,115,2492,2,12,1,28,6,Puna rājā‘‘ kiṃ paṇḍitā’’ ti āha.
  2711. 532711,115,2492,13,25,1,45,7,"So‘‘ suṇa, mahārājā’’ ti vatvā imaṃ gāthādvayamāha–"
  2712. 532712,115,2493,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Yametamakkhā udadhiṃ mahantaṃ, savanti najjo sabbakālamasaṅkhyaṃ; "
  2713. 532713,115,2494,2,10,1,53,7,"So sāgaro niccamuḷāravego, velaṃ na acceti mahāsamuddo."
  2714. 532714,115,2495,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Evampi bālassa pajappitāni, paññaṃ na acceti sirī kadāci; "
  2715. 532715,115,2496,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.92-93); "
  2716. 532716,115,2497,2,10,1,45,6,Tattha {yametamakkhā}ti yaṃ etaṃ akkhāsi vadesi.
  2717. 532717,115,2497,11,14,1,21,3,Asaṅkhyan ti agaṇanaṃ.
  2718. 532718,115,2497,15,34,1,131,17,"Velaṃ na {accetī}ti uḷāravegopi hutvā ūmisahassaṃ ukkhipitvāpi velaṃ atikkamituṃ na sakkoti, velaṃ patvā avassaṃ sabbā ūmiyo bhijjanti. "
  2719. 532719,115,2497,35,51,1,113,13,"Evampi bālassa {pajappitānī}ti bālassa vacanānipi evameva paññavantaṃ atikkamituṃ na sakkonti, taṃ patvāva bhijjanti. "
  2720. 532720,115,2497,52,60,1,54,7,Paññaṃ na {accetī}ti paññavantaṃ sirimā nāma nātikkamati.
  2721. 532721,115,2497,61,82,1,181,19,"Na hi koci manujo atthānatthe uppannakaṅkho taṃchindanatthāya paññavantaṃ atikkamitvā bālassa issarassa pādamūlaṃ gacchati, paññavantassa pana pādamūleyeva vinicchayo nāma labbhatīti. "
  2722. 532722,115,2498,2,13,1,35,7,Taṃ sutvā rājā‘‘ kathaṃ senakā’’ ti āha.
  2723. 532723,115,2498,14,26,1,36,7,"So‘‘ suṇa, devā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2724. 532724,115,2499,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Asaññato cepi paresamatthaṃ, bhaṇāti sandhānagato yasassī; "
  2725. 532725,115,2500,2,13,1,59,10,"Tasseva taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī hi naṃ kārayate na paññā; "
  2726. 532726,115,2501,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.94); "
  2727. 532727,115,2502,2,12,1,65,9,Tattha asaññato {cepī}ti issaro hi sacepi kāyādīhi asaññato dussīlo.
  2728. 532728,115,2502,13,34,1,183,19,"{Sandhānagato}ti vinicchaye ṭhito hutvā paresaṃ atthaṃ bhaṇati, tasmiṃ vinicchayamaṇḍale mahāparivāraparivutassa musāvādaṃ vatvā sāmikampi assāmikaṃ karontassa tasseva taṃ vacanaṃ ruhati. "
  2729. 532729,115,2502,35,50,1,78,13,"Sirī hi naṃ tathā kārayate na paññā, tasmā pañño nihīno, sirimāva seyyoti vadāmi. "
  2730. 532730,115,2503,2,29,1,92,16,"Puna raññā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti vutte paṇḍito‘‘ suṇa, deva, bālasenako kiṃ jānātī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2731. 532731,115,2504,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Parassa vā attano vāpi hetu, bālo musā bhāsati appapañño; "
  2732. 532732,115,2505,2,12,1,59,9,"So nindito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so duggatigāmī hoti; "
  2733. 532733,115,2506,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.95); "
  2734. 532734,115,2507,2,7,1,26,4,Tato senako imaṃ gāthamāha–
  2735. 532735,115,2508,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Atthampi ce bhāsati bhūripañño, anāḷhiyo appadhano daliddo; "
  2736. 532736,115,2509,2,14,1,58,10,"Na tassa taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī ca paññāṇavato na hoti; "
  2737. 532737,115,2510,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.96); "
  2738. 532738,115,2511,2,8,1,38,5,Tattha {atthampī}ti kāraṇampi ce bhāsati.
  2739. 532739,115,2511,9,12,1,25,2,{Ñātimajjhe}ti parisamajjhe.
  2740. 532740,115,2511,13,27,1,115,12,"{Paññāṇavato}ti mahārāja, paññāṇavantassa sirisobhaggappattassa santikaṃ gantvā pakatiyā vijjamānāpi sirī nāma na hoti. "
  2741. 532741,115,2511,28,37,1,69,9,So hi tassa santike sūriyuggamane khajjopanako viya khāyatīti dasseti.
  2742. 532742,115,2512,2,32,1,121,18,"Puna raññā‘‘ kīdisaṃ, tātā’’ ti vutte paṇḍito‘‘ kiṃ jānāti, senako, idhalokamattameva oloketi, na paralokan’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2743. 532743,115,2513,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Parassa vā attano vāpi hetu, na bhāsati alikaṃ bhūripañño; "
  2744. 532744,115,2514,2,12,1,58,9,"So pūjito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so suggatigāmī hoti; "
  2745. 532745,115,2515,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.97); "
  2746. 532746,115,2516,2,5,1,21,3,Tato senako gāthamāha–
  2747. 532747,115,2517,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca, thiyo ca iddhesu kulesu jātā; "
  2748. 532748,115,2518,2,10,1,58,7,"Sabbāva tā upabhogā bhavanti, iddhassa posassa aniddhimanto; "
  2749. 532749,115,2519,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.98); "
  2750. 532750,115,2520,2,7,1,27,3,Tattha {iddhassā}ti issarassa.
  2751. 532751,115,2520,8,23,1,97,13,"{Aniddhimanto}ti na kevalaṃ tā nāriyova, atha kho sabbe aniddhimantopi sattā tassa upabhogā bhavanti. "
  2752. 532752,115,2521,2,19,1,82,13,Tato paṇḍito‘‘ kiṃ esa jānātī’’ ti vatvā ekaṃ kāraṇaṃ āharitvā dassento imaṃ gāthamāha–
  2753. 532753,115,2522,2,9,1,42,4,"‘ ‘ Asaṃvihitakammantaṃ , bālaṃ dummedhamantinaṃ; "
  2754. 532754,115,2523,2,9,1,42,6,"Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ; "
  2755. 532755,115,2524,2,6,1,26,4,Etampi disvāna ahaṃ vadāmi;
  2756. 532756,115,2525,2,20,1,32,6,Paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.99);
  2757. 532757,115,2526,2,25,1,61,8,Tattha ‘‘ sirī jahatī’’ ti padassa cetiyajātakena( jā.1.8.45 ādayo) attho vaṇṇetabbo.
  2758. 532758,115,2527,2,37,1,143,21,"Atha senako raññā‘‘ kīdisan’’ ti vutte‘‘ deva, kiṃ esa taruṇadārako jānāti, suṇāthā’’ ti vatvā‘‘ paṇḍitaṃ appaṭibhānaṃ karissāmī’’ ti cintetvā imaṃ gāthamāha–"
  2759. 532759,115,2528,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Pañca paṇḍitā mayaṃ bhaddante, sabbe pañjalikā upaṭṭhitā; "
  2760. 532760,115,2529,2,10,1,54,7,"Tvaṃ no abhibhuyya issarosi, sakkova bhūtapati devarājā; "
  2761. 532761,115,2530,2,24,1,57,9,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo’’ ti.( jā.1.15.100); "
  2762. 532762,115,2531,2,36,1,165,25,"Idaṃ kira sutvā rājā‘‘ sādhurūpaṃ senakena kāraṇaṃ ābhataṃ, sakkhissati nu kho me putto imassa vādaṃ bhinditvā aññaṃ kāraṇaṃ āharitun’’ ti cintetvā‘‘ kīdisaṃ paṇḍitā’’ ti āha. "
  2763. 532763,115,2531,37,82,1,261,36,"Senakena kira imasmiṃ kāraṇe ābhate ṭhapetvā bodhisattaṃ añño taṃ vādaṃ bhindituṃ samattho nāma natthi, tasmā mahāsatto attano ñāṇabalena tassa vādaṃ bhindanto‘‘ mahārāja, kimesa bālo jānāti, yasameva oloketi, paññāya visesaṃ na jānāti, suṇāthā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  2764. 532764,115,2532,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Dāsova paññassa yasassi bālo, atthesu jātesu tathāvidhesu; "
  2765. 532765,115,2533,2,10,1,59,7,"Yaṃ paṇḍito nipuṇaṃ saṃvidheti, sammohamāpajjati tattha bālo; "
  2766. 532766,115,2534,2,25,1,59,10,"Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo’’ ti.( jā.1.15.101); "
  2767. 532767,115,2535,2,7,1,31,4,Tattha {atthesū}ti kiccesu jātesu.
  2768. 532768,115,2535,8,11,1,24,2,{Saṃvidhetī}ti saṃvidahati.
  2769. 532769,115,2536,2,16,1,119,13,Iti mahāsatto sinerupādato suvaṇṇavālukaṃ uddharanto viya gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpento viya ca nayakāraṇaṃ dassesi.
  2770. 532770,115,2536,17,25,1,64,8,Evaṃ mahāsattena paññānubhāvaṃ dassetvā kathite rājā senakaṃ āha–
  2771. 532771,115,2536,26,38,1,43,6,"‘‘ kīdisaṃ, senaka, sakkonto uttaripi kathehī’’ ti. "
  2772. 532772,115,2536,39,50,1,92,10,So koṭṭhe ṭhapitadhaññaṃ viya uggahitakaṃ khepetvā appaṭibhāno maṅkubhūto pajjhāyanto nisīdi.
  2773. 532773,115,2536,51,63,1,78,11,"Sace hi so aññaṃ kāraṇaṃ āhareyya, na gāthāsahassenapi imaṃ jātakaṃ niṭṭhāyetha. "
  2774. 532774,115,2536,64,78,1,116,14,Tassa pana appaṭibhānassa ṭhitakāle gambhīraṃ oghaṃ ānento viya mahāsatto uttaripi paññameva vaṇṇento imaṃ gāthamāha–
  2775. 532775,115,2537,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Addhā hi paññāva sataṃ pasatthā, kantā sirī bhogaratā manussā; "
  2776. 532776,115,2538,2,23,1,60,8,"Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṃ, paññaṃ na acceti sirī kadācī’’ ti.( jā.1.15.102); "
  2777. 532777,115,2539,2,7,1,40,5,Tattha satan ti buddhādīnaṃ sappurisānaṃ.
  2778. 532778,115,2539,8,20,1,78,9,"{Bhogaratā}ti mahārāja, yasmā andhabālamanussā bhogaratāva, tasmā tesaṃ sirī kantā. "
  2779. 532779,115,2539,21,41,1,83,10,Yaso nāmesa paṇḍitehi garahito bālānaṃ kantoti cāyaṃ attho bhisajātakena( jā.1.14.78 ādayo) vaṇṇetabbo.
  2780. 532780,115,2539,42,46,1,38,4,Buddhānan ti sabbaññubuddhānañca ñāṇaṃ.
  2781. 532781,115,2539,47,57,1,62,8,"{Kadācī}ti kismiñci kāle ñāṇavantaṃ sirī nāma nātikkamati, devāti. "
  2782. 532782,115,2540,2,16,1,119,14,Taṃ sutvā rājā mahāsattassa pañhabyākaraṇena tuṭṭho ghanavassaṃ vassento viya mahāsattaṃ dhanena pūjento imaṃ gāthamāha–
  2783. 532783,115,2541,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, mahosadha kevaladhammadassī; "
  2784. 532784,115,2542,2,12,1,60,9,"Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ, ājaññayutte ca rathe dasa ime; "
  2785. 532785,115,2543,2,23,1,60,8,"Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te gāmavarāni soḷasā’’ ti.( jā.1.15.103); "
  2786. 532786,115,2544,2,15,1,106,13,Tattha usabhañca nāgan ti tassa gavaṃ sahassassa usabhaṃ katvā alaṅkatapaṭiyattaṃ ārohanīyaṃ nāgaṃ dammīti.
  2787. 532787,115,2545,2,5,1,36,3,Vīsatinipāte sirimantapañho niṭṭhito.
  2788. 532788,115,2546,2,2,1,16,1,Channapathapañho
  2789. 532789,115,2547,2,9,1,43,6,Tato paṭṭhāya bodhisattassa yaso mahā ahosi.
  2790. 532790,115,2547,10,14,1,36,4,Taṃ sabbaṃ udumbaradevīyeva vicāresi.
  2791. 532791,115,2547,15,36,1,112,15,"Sā tassa soḷasavassikakāle cintesi‘‘ mama kaniṭṭho mahallako jāto, yasopissa mahā ahosi, āvāhamassa kātuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2792. 532792,115,2547,37,41,1,26,4,Sā rañño tamatthaṃ ārocesi.
  2793. 532793,115,2547,42,52,1,30,6,Rājā‘‘ sādhu jānāpehi nan’’ ti āha.
  2794. 532794,115,2547,53,73,1,74,13,"Sā taṃ jānāpetvā tena sampaṭicchite‘‘ tena hi, tāta, te kumārikaṃ ānemī’’ ti āha. "
  2795. 532795,115,2547,74,93,1,95,14,"Atha mahāsatto‘‘ kadāci imehi ānītā mama na rucceyya, sayameva tāva upadhāremī’’ ti cintetvā evamāha–"
  2796. 532796,115,2547,94,116,1,118,16,"‘‘ devi, katipāhaṃ mā kiñci rañño vadetha, ahaṃ ekaṃ kumārikaṃ sayaṃ pariyesitvā mama cittarucitaṃ tumhākaṃ ācikkhissāmī’’ ti."
  2797. 532797,115,2547,117,126,1,19,4,"‘‘ Evaṃ karohi, tātā’’ ti. "
  2798. 532798,115,2547,127,144,1,168,17,So deviṃ vanditvā attano gharaṃ gantvā sahāyakānaṃ saññaṃ datvā aññātakavesena tunnavāyaupakaraṇāni gahetvā ekakova uttaradvārena nikkhamitvā uttarayavamajjhakaṃ pāyāsi.
  2799. 532799,115,2547,145,152,1,57,7,Tadā pana tattha ekaṃ porāṇaseṭṭhikulaṃ parikkhīṇaṃ ahosi.
  2800. 532800,115,2547,153,163,1,94,10,Tassa kulassa dhītā amarādevī nāma abhirūpā dassanīyā pāsādikā sabbalakkhaṇasampannā puññavatī.
  2801. 532801,115,2547,164,183,1,109,15,Sā taṃ divasaṃ pātova yāguṃ pacitvā ādāya‘‘ pitu kasanaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ ti nikkhamitvā tameva maggaṃ paṭipajji.
  2802. 532802,115,2547,184,205,1,132,15,"Mahāsatto taṃ āgacchantiṃ disvā‘‘ sabbalakkhaṇasampannāyaṃ itthī, sace apariggahā, imāya me pādaparicārikāya bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti cintesi. "
  2803. 532803,115,2548,2,22,1,100,14,"Sāpi taṃ disvāva‘‘ sace evarūpassa purisassa gehe bhaveyyaṃ, sakkā mayā kuṭumbaṃ saṇṭhāpetun’’ ti cintesi. "
  2804. 532804,115,2549,2,4,1,14,2,Atha mahāsatto–
  2805. 532805,115,2549,5,22,1,112,12,"‘‘ imissā sapariggahāpariggahabhāvaṃ na jānāmi, hatthamuṭṭhiyā naṃ pucchissāmi, sace esā paṇḍitā bhavissati, jānissati. "
  2806. 532806,115,2549,23,40,1,92,13,"No ce, na jānissati, idheva naṃ chaḍḍetvā gacchāmī’’ ti cintetvā dūre ṭhitova hatthamuṭṭhimakāsi. "
  2807. 532807,115,2549,41,54,1,70,9,Sāpi‘‘ ayaṃ mama sasāmikāsāmikabhāvaṃ pucchatī’’ ti ñatvā hatthaṃ pasāresi.
  2808. 532808,115,2549,55,71,1,70,11,"So apariggahabhāvaṃ ñatvā samīpaṃ gantvā‘‘ bhadde, kā nāma tvan’’ ti pucchi."
  2809. 532809,115,2549,72,90,1,64,12,"‘‘ Sāmi, ahaṃ atīte vā anāgate vā etarahi vā yaṃ natthi, tannāmikā’’ ti."
  2810. 532810,115,2549,91,107,1,59,10,"‘‘ Bhadde, loke amarā nāma natthi, tvaṃ amarā nāma bhavissasī’’ ti."
  2811. 532811,115,2549,108,116,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti."
  2812. 532812,115,2549,117,127,1,31,5,"‘‘ Bhadde, kassa yāguṃ harissasī’’ ti?"
  2813. 532813,115,2549,128,136,1,21,3,"‘‘ Pubbadevatāya, sāmī’’ ti."
  2814. 532814,115,2549,137,153,1,69,10,"‘‘ Bhadde, pubbadevatā nāma mātāpitaro, tava pitu yāguṃ harissasi maññe’’ ti."
  2815. 532815,115,2549,154,162,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti."
  2816. 532816,115,2549,163,174,1,30,6,"‘‘ Bhadde, tava pitā kiṃ karotī’’ ti?"
  2817. 532817,115,2549,175,185,1,26,5,"‘‘ Sāmi, ekaṃ dvidhā karotī’’ ti."
  2818. 532818,115,2549,186,201,1,53,8,"‘‘ Ekassa dvidhākaraṇaṃ nāma kasanaṃ, tava pitā kasatī’’ ti ."
  2819. 532819,115,2549,202,210,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti."
  2820. 532820,115,2549,211,222,1,39,7,‘‘ Katarasmiṃ pana ṭhāne te pitā kasatī’’ ti?
  2821. 532821,115,2549,223,238,1,46,9,"‘‘ Yattha sakiṃ gatā na enti, tasmiṃ ṭhāne, sāmī’’ ti."
  2822. 532822,115,2549,239,255,1,79,10,"‘‘ Sakiṃ gatānaṃ na paccāgamanaṭṭhānaṃ nāma susānaṃ, susānasantike kasati, bhadde’’ ti."
  2823. 532823,115,2549,256,264,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti."
  2824. 532824,115,2549,265,274,1,23,4,"‘‘ Bhadde, ajjeva essasī’’ ti."
  2825. 532825,115,2549,275,285,1,22,5,"‘‘ Sace essati, na essā’’ mi."
  2826. 532826,115,2549,286,298,1,27,6,"‘‘ No ce essati, essāmi, sāmī’’ ti."
  2827. 532827,115,2549,299,319,1,74,13,"‘‘ Bhadde, pitā te maññe nadīpāre kasati, udake ente na essasi, anente essasī’’ ti."
  2828. 532828,115,2549,320,328,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti. "
  2829. 532829,115,2549,329,334,1,43,5,Ettakaṃ nāma mahāsatto ālāpasallāpaṃ karoti.
  2830. 532830,115,2550,2,15,1,52,8,"Atha naṃ amarādevī‘‘ yāguṃ pivissasi, sāmī’’ ti nimantesi. "
  2831. 532831,115,2550,16,36,1,85,11,"Mahāsatto‘‘ paṭhamameva paṭikkhipanaṃ nāma avamaṅgalan’’ ti cintetvā‘‘ āma, pivissāmī’’ ti āha. "
  2832. 532832,115,2550,37,41,1,26,4,Sā pana yāgughaṭaṃ otāresi.
  2833. 532833,115,2550,42,60,1,100,13,"Mahāsatto cintesi‘‘ sace pātiṃ adhovitvā hatthadhovanaṃ adatvā dassati, ettheva naṃ pahāya gamissāmī’’ ti. "
  2834. 532834,115,2550,61,84,1,175,22,"Sā pana pātiṃ dhovitvā pātiyā udakaṃ āharitvā hatthadhovanaṃ datvā tucchapātiṃ hatthe aṭṭhapetvā bhūmiyaṃ ṭhapetvā ghaṭaṃ āluḷetvā yāguyā pūresi, tattha pana sitthāni mahantāni. "
  2835. 532835,115,2550,85,100,1,51,9,"Atha naṃ mahāsatto āha‘‘ kiṃ, bhadde, atibahalā yāgū’’ ti."
  2836. 532836,115,2550,101,112,1,25,5,"‘‘ Udakaṃ na laddhaṃ, sāmī’’ ti ."
  2837. 532837,115,2550,113,124,1,44,7,‘‘ Kedāre udakaṃ na laddhaṃ bhavissati maññe’’ ti.
  2838. 532838,115,2550,125,133,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, sāmī’’ ti. "
  2839. 532839,115,2550,134,140,1,42,6,Sā pitu yāguṃ ṭhapetvā bodhisattassa adāsi.
  2840. 532840,115,2550,141,162,1,95,15,"So yāguṃ pivitvā mukhaṃ vikkhāletvā‘‘ bhadde, tuyhaṃ mātu gehaṃ gamissāmi, maggaṃ me ācikkhā’’ ti āha. "
  2841. 532841,115,2550,163,176,1,62,9,Sā‘‘ sādhū’’ ti vatvā maggaṃ ācikkhantī ekakanipāte imaṃ gāthamāha–
  2842. 532842,115,2551,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yena sattubilaṅgā ca, diguṇapalāso ca pupphito; "
  2843. 532843,115,2552,2,13,1,53,10,"Yena dadāmi tena vadāmi, yena na dadāmi na tena vadāmi; "
  2844. 532844,115,2553,2,22,1,53,7,"Esa maggo yavamajjhakassa, etaṃ annapathaṃ vijānāhī’’ ti.( jā.1.1.112); "
  2845. 532845,115,2554,2,3,1,9,1,Tassattho –
  2846. 532846,115,2554,4,64,1,410,48,"‘‘ sāmi, antogāmaṃ pavisitvā ekaṃ sattuāpaṇaṃ passissasi, tato kañjikāpaṇaṃ, tesaṃ purato diguṇapaṇṇo koviḷāro supupphito, tasmā tvaṃ yena sattubilaṅgā ca koviḷāro ca pupphito, tena gantvā koviḷāramūle ṭhatvā dakkhiṇaṃ gaṇha vāmaṃ muñca, esa maggo yavamajjhakassa yavamajjhakagāme ṭhitassa amhākaṃ gehassa, etaṃ evaṃ paṭicchādetvā mayā vuttaṃ channapathaṃ paṭicchannapathaṃ channapathaṃ vā paṭicchannakāraṇaṃ vijānāhī’’ ti. "
  2847. 532847,115,2554,65,82,1,99,13,"Ettha hi yena {dadāmī}ti yena hatthena dadāmi, idaṃ dakkhiṇahatthaṃ sandhāya vuttaṃ, itaraṃ vāmahatthaṃ. "
  2848. 532848,115,2554,83,92,1,58,9,Evaṃ sā tassa maggaṃ ācikkhitvā pitu yāguṃ gahetvā agamāsi.
  2849. 532849,115,2555,2,4,1,25,2,Channapathapañho niṭṭhito.
  2850. 532850,115,2556,2,2,1,19,1,Amarādevipariyesanā
  2851. 532851,115,2557,2,8,1,41,6,Sopi tāya kathitamaggeneva taṃ gehaṃ gato.
  2852. 532852,115,2557,9,26,1,72,12,"Atha naṃ amarādeviyā mātā disvā āsanaṃ datvā‘‘ yāguṃ pivissasi, sāmī’’ ti āha."
  2853. 532853,115,2557,27,41,1,60,9,"‘‘ Amma, kaniṭṭhabhaginiyā me amarādeviyā thokā yāgu me dinnā’’ ti. "
  2854. 532854,115,2557,42,56,1,56,10,Taṃ sutvā sā‘‘ dhītu me atthāya āgato bhavissatī’’ ti aññāsi.
  2855. 532855,115,2557,57,75,1,100,12,"Mahāsatto tesaṃ duggatabhāvaṃ jānantopi‘‘ amma, ahaṃ tunnavāyo, kiñci sibbitabbayuttakaṃ atthī’’ ti pucchi."
  2856. 532856,115,2557,76,88,1,31,6,"‘‘ Atthi, sāmi, mūlaṃ pana natthī’’ ti?"
  2857. 532857,115,2557,89,103,1,49,8,"‘‘ Amma mūlena kammaṃ natthi, ānehi, sibbissāmi nan’’ ti. "
  2858. 532858,115,2557,104,108,1,31,4,Sā jiṇṇasāṭakāni āharitvā adāsi.
  2859. 532859,115,2557,109,112,1,36,3,Bodhisatto āhaṭāhaṭaṃ niṭṭhāpesiyeva.
  2860. 532860,115,2557,113,118,1,39,5,Puññavato hi kiriyā nāma samijjhatiyeva.
  2861. 532861,115,2557,119,132,1,44,7,"Atha naṃ āha‘‘ amma, vīthibhāgena āroceyyāsī’’ ti. "
  2862. 532862,115,2557,133,136,1,22,3,Sā sakalagāmaṃ ārocesi.
  2863. 532863,115,2557,137,144,1,69,7,Mahāsatto tunnavāyakammaṃ katvā ekāheneva sahassaṃ kahāpaṇaṃ uppādesi.
  2864. 532864,115,2557,145,160,1,82,10,"Mahallikāpissa pātarāsabhattaṃ pacitvā datvā‘‘ tāta, sāyamāsaṃ kittakaṃ pacāmī’’ ti āha."
  2865. 532865,115,2557,161,175,1,53,8,"‘‘ Amma, yattakā imasmiṃ gehe bhuñjanti, tesaṃ pamāṇenā’’ ti. "
  2866. 532866,115,2557,176,180,1,38,4,Sā anekasūpabyañjanaṃ bahubhattaṃ paci.
  2867. 532867,115,2557,181,197,1,144,15,"Amarādevīpi sāyaṃ sīsena dārukalāpaṃ, ucchaṅgena paṇṇaṃ ādāya araññato āgantvā puragehadvāre dārukalāpaṃ nikkhipitvā pacchimadvārena gehaṃ pāvisi. "
  2868. 532868,115,2557,198,201,1,27,3,Pitāpissā sāyataraṃ āgamāsi.
  2869. 532869,115,2557,202,205,1,36,3,Mahāsatto nānaggarasabhojanaṃ bhuñji.
  2870. 532870,115,2557,206,218,1,98,12,Itarā mātāpitaro bhojetvā pacchā sayaṃ bhuñjitvā mātāpitūnaṃ pāde dhovitvā mahāsattassa pāde dhovi.
  2871. 532871,115,2558,2,8,1,44,6,So taṃ pariggaṇhanto katipāhaṃ tattheva vasi.
  2872. 532872,115,2558,9,14,1,34,5,Atha naṃ vīmaṃsanto ekadivasaṃ āha–
  2873. 532873,115,2558,15,30,1,81,10,"‘‘ bhadde, aḍḍhanāḷikataṇḍule gahetvā tato mayhaṃ yāguñca pūvañca bhattañca pacāhī’’ ti. "
  2874. 532874,115,2558,31,57,1,186,20,"Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṇḍule koṭṭetvā mūlataṇḍulehi bhattaṃ, majjhimataṇḍulehi yāguṃ, kaṇakāhi pūvaṃ pacitvā tadanurūpaṃ sūpabyañjanaṃ sampādetvā mahāsattassa sabyañjanaṃ yāguṃ adāsi. "
  2875. 532875,115,2558,58,67,1,71,8,Sā yāgu mukhe ṭhapitamattāva satta rasaharaṇisahassāni pharitvā aṭṭhāsi.
  2876. 532876,115,2558,68,92,1,143,19,"So tassā vīmaṃsanatthameva‘‘ bhadde, yāguṃ pacituṃ ajānantī kimatthaṃ mama taṇḍule nāsesī’’ ti kuddho viya saha kheḷena niṭṭhubhitvā bhūmiyaṃ pātesi. "
  2877. 532877,115,2558,93,113,1,74,13,"Sā tassa akujjhitvāva‘‘ sāmi, sace yāgu na sundarā, pūvaṃ khādā’’ ti pūvaṃ adāsi. "
  2878. 532878,115,2558,114,117,1,19,3,Tampi tatheva akāsi.
  2879. 532879,115,2558,118,135,1,59,10,"‘‘ Sace, sāmi, pūvaṃ na sundaraṃ, bhattaṃ bhuñjā’’ ti bhattaṃ adāsi. "
  2880. 532880,115,2558,136,172,1,188,26,"Bhattampi tatheva katvā‘‘ bhadde, tvaṃ pacituṃ ajānantī mama santakaṃ kimatthaṃ nāsesī’’ ti kuddho viya tīṇipi ekato madditvā sīsato paṭṭhāya sakalasarīraṃ limpitvā‘‘ gaccha, dvāre nisīdāhī’’ ti āha. "
  2881. 532881,115,2558,173,186,1,48,8,"Sā akujjhitvāva‘‘ sādhu, sāmī’’ ti gantvā tathā akāsi. "
  2882. 532882,115,2558,187,200,1,49,8,"So tassā nihatamānabhāvaṃ ñatvā‘‘ bhadde, ehī’’ ti āha. "
  2883. 532883,115,2558,201,205,1,33,4,Sā akujjhitvā ekavacaneneva āgatā.
  2884. 532884,115,2558,206,215,1,98,9,Mahāsatto pana āgacchanto kahāpaṇasahassena saddhiṃ ekasāṭakayugaṃ tambūlapasibbake ṭhapetvā āgato.
  2885. 532885,115,2558,216,241,1,125,19,"Atha so taṃ sāṭakaṃ nīharitvā tassā hatthe ṭhapetvā‘‘ bhadde, tava sahāyikāhi saddhiṃ nhāyitvā imaṃ sāṭakaṃ nivāsetvā ehī’’ ti āha. "
  2886. 532886,115,2558,242,245,1,14,3,Sā tathā akāsi.
  2887. 532887,115,2559,2,17,1,134,14,"Paṇḍito uppāditadhanañca, ābhatadhanañca sabbaṃ tassā mātāpitūnaṃ datvā samassāsetvā sasure āpucchitvā taṃ ādāya nagarābhimukho agamāsi. "
  2888. 532888,115,2559,18,25,1,68,7,Antarāmagge tassā vīmaṃsanatthāya chattañca upāhanañca datvā evamāha–
  2889. 532889,115,2559,26,42,1,72,10,"‘‘ bhadde, imaṃ chattaṃ gahetvā attānaṃ dhārehi, upāhanaṃ abhiruhitvā yāhī’’ ti. "
  2890. 532890,115,2559,43,63,1,176,19,"Sā taṃ gahetvā tathā akatvā abbhokāse sūriyasantāpe chattaṃ adhāretvā vanante dhāretvā gacchati, thalaṭṭhāne upāhanaṃ paṭimuñcitvā udakaṭṭhānaṃ sampattakāle abhiruhitvā gacchati. "
  2891. 532891,115,2559,64,90,1,165,19,"Bodhisatto taṃ kāraṇaṃ disvā pucchi‘‘ kiṃ, bhadde, thalaṭṭhāne upāhanaṃ paṭimuñcitvā udakaṭṭhāne abhiruhitvā gacchasi, sūriyasantāpe chattaṃ adhāretvā vanante dhāretvā’’ ti? "
  2892. 532892,115,2559,91,93,1,6,2,Sā āha–
  2893. 532893,115,2559,94,134,1,305,30,"‘‘ sāmi, thalaṭṭhāne kaṇṭakādīni passāmi, udakaṭṭhāne macchakacchapakaṇṭakādīni na passāmi, tesu pāde paviṭṭhesu dukkhavedanā bhaveyya, abbhokāse sukkharukkhakaṇṭakādīni natthi, vanantaraṃ paviṭṭhānaṃ pana sukkharukkhadaṇḍādikesu matthake patitesu dukkhavedanā bhaveyya, tasmā tāni paṭighātanatthāya evaṃ karomī’’ ti. "
  2894. 532894,115,2560,2,18,1,141,16,Bodhisatto dvīhi kāraṇehi tassā kathaṃ sutvā tussitvā gacchanto ekasmiṃ ṭhāne phalasampannaṃ ekaṃ badararukkhaṃ disvā badararukkhamūle nisīdi.
  2895. 532895,115,2560,19,39,1,112,14,"Sā badararukkhamūle nisinnaṃ mahāsattaṃ disvā‘‘ sāmi, abhiruhitvā badaraphalaṃ gahetvā khādāhi, mayhampi dehī’’ ti āha."
  2896. 532896,115,2560,40,56,1,63,9,"‘‘ Bhadde, ahaṃ kilamāmi, abhiruhituṃ na sakkomi, tvameva abhiruhā’’ ti. "
  2897. 532897,115,2560,57,67,1,80,10,Sā tassa vacanaṃ sutvā badararukkhaṃ abhiruyha sākhantare nisīditvā phalaṃ ocini.
  2898. 532898,115,2560,68,71,1,18,3,Bodhisatto taṃ āha–
  2899. 532899,115,2560,72,82,1,28,5,"‘‘ bhadde, phalaṃ mayhaṃ dehī’’ ti. "
  2900. 532900,115,2560,83,111,1,117,18,"Sā‘‘ ayaṃ puriso paṇḍito vā apaṇḍito vā vīmaṃsissāmī’’ ti cintetvā taṃ āha‘‘ sāmi, uṇhaphalaṃ khādissasi, udāhu sītaphalan’’ ti? "
  2901. 532901,115,2560,112,118,1,36,6,So taṃ kāraṇaṃ ajānanto viya evamāha–
  2902. 532902,115,2560,119,130,1,30,5,"‘‘ bhadde, uṇhaphalena me attho’’ ti . "
  2903. 532903,115,2560,131,144,1,46,8,"Sā phalāni bhūmiyaṃ khipitvā‘‘ sāmi, khādā’’ ti āha. "
  2904. 532904,115,2560,145,150,1,37,5,Bodhisatto taṃ gahetvā dhamento khādi.
  2905. 532905,115,2560,151,155,1,28,4,Puna vīmaṃsamāno naṃ evamāha–
  2906. 532906,115,2560,156,166,1,25,5,"‘‘ bhadde, sītalaṃ me dehī’’ ti. "
  2907. 532907,115,2560,167,174,1,45,6,Atha sā badaraphalāni tiṇabhūmiyā upari khipi.
  2908. 532908,115,2560,175,190,1,69,11,So taṃ gahetvā khāditvā‘‘ ayaṃ dārikā ativiya paṇḍitā’’ ti cintetvā tussi.
  2909. 532909,115,2560,191,195,1,22,4,Atha mahāsatto taṃ āha–
  2910. 532910,115,2560,196,205,1,32,4,"‘‘ bhadde, badararukkhato otarāhī’’ ti. "
  2911. 532911,115,2560,206,220,1,108,14,Sā mahāsattassa vacanaṃ sutvā rukkhato otaritvā ghaṭaṃ gahetvā nadiṃ gantvā udakaṃ ānetvā mahāsattassa adāsi.
  2912. 532912,115,2560,221,230,1,79,9,Mahāsatto pivitvā mukhaṃ vikkhāletvā tato uṭṭhāya gacchanto nagarameva sampatto.
  2913. 532913,115,2561,2,36,1,229,29,"Atha so taṃ vīmaṃsanatthāya dovārikassa gehe ṭhapetvā dovārikassa bhariyāya ācikkhitvā attano nivesanaṃ gantvā purise āmantetvā‘‘ asukagehe itthiṃ ṭhapetvā āgatomhi, imaṃ sahassaṃ ādāya gantvā taṃ vīmaṃsathā’’ ti sahassaṃ datvā pesesi. "
  2914. 532914,115,2561,37,40,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2915. 532915,115,2561,41,43,1,6,2,Sā āha–
  2916. 532916,115,2561,44,55,1,45,7,‘‘ idaṃ mama sāmikassa pādarajampi na agghatī’’ ti.
  2917. 532917,115,2561,56,60,1,30,4,Te āgantvā paṇḍitassa ārocesuṃ.
  2918. 532918,115,2561,61,81,1,108,16,Punapi yāvatatiyaṃ pesetvā catutthe vāre mahāsatto teyeva‘‘ tena hi naṃ hatthe gahetvā kaḍḍhantā ānethā’’ ti āha.
  2919. 532919,115,2561,82,85,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  2920. 532920,115,2561,86,101,1,86,14,"Sā mahāsattaṃ mahāsampattiyaṃ ṭhitaṃ na sañjāni, naṃ oloketvā ca pana hasi ceva rodi ca. "
  2921. 532921,115,2561,102,105,1,23,3,So ubhayakāraṇaṃ pucchi.
  2922. 532922,115,2561,106,110,1,15,4,Atha naṃ sā āha–
  2923. 532923,115,2561,111,138,1,134,20,"‘‘ sāmi, ahaṃ hasamānā tava sampattiṃ oloketvā‘ ayaṃ akāraṇena na laddhā, purimabhave kusalaṃ katvā laddhā, aho puññānaṃ phalaṃ nāmā’ ti hasiṃ. "
  2924. 532924,115,2561,139,157,1,109,13,Rodamānā pana‘ idāni parassa rakkhitagopitavatthumhi aparajjhitvā nirayaṃ gamissatī’ ti tayi kāruññena rodin’’ ti.
  2925. 532925,115,2562,2,31,1,199,25,So taṃ vīmaṃsitvā suddhabhāvaṃ ñatvā‘‘ gacchatha naṃ tattheva nethā’’ ti vatvā pesetvā puna tunnavāyavesaṃ gahetvā gantvā tāya saddhiṃ sayitvā punadivase pātova rājakulaṃ pavisitvā udumbaradeviyā ārocesi.
  2926. 532926,115,2562,32,47,1,138,15,Sā rañño ārocetvā amarādeviṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā mahāyogge nisīdāpetvā mahantena sakkārena mahāsattassa gehaṃ netvā maṅgalaṃ kāresi.
  2927. 532927,115,2562,48,53,1,49,5,Rājā bodhisattassa sahassamūlaṃ paṇṇākāraṃ pesesi.
  2928. 532928,115,2562,54,60,1,58,6,Dovārike ādiṃ katvā sakalanagaravāsino paṇṇākāre pahiṇiṃsu.
  2929. 532929,115,2562,61,72,1,81,10,Amarādevīpi raññā pahitaṃ paṇṇākāraṃ dvidhā bhinditvā ekaṃ koṭṭhāsaṃ rañño pesesi.
  2930. 532930,115,2562,73,79,1,69,6,Etenupāyena sakalanagaravāsīnampi paṇṇākāraṃ pesetvā nagaraṃ saṅgaṇhi.
  2931. 532931,115,2562,80,91,1,90,11,Tato paṭṭhāya mahāsatto tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasanto rañño atthañca dhammañca anusāsi.
  2932. 532932,115,2563,2,4,1,28,2,Amarādevipariyesanā niṭṭhitā.
  2933. 532933,115,2564,2,2,1,23,1,Sabbaratanathenavaṇṇanā
  2934. 532934,115,2565,2,36,1,206,26,"Athekadivasaṃ senako itare tayo attano santikaṃ āgate āmantesi‘‘ ambho, mayaṃ gahapatiputtassa mahosadhasseva nappahoma, idāni pana tena attanā byattatarā bhariyā ānītā, kinti naṃ rañño antare paribhindeyyāmā’’ ti."
  2935. 532935,115,2565,37,50,1,43,7,"‘‘ Ācariya, mayaṃ kiṃ jānāma, tvaṃyeva jānāhī’’ ti."
  2936. 532936,115,2565,51,98,1,268,34,"‘‘ Hotu mā cintayittha, attheko upāyo, ahaṃ rañño cūḷāmaṇiṃ thenetvā āharissāmi, pukkusa, tvaṃ suvaṇṇamālaṃ āhara, kāminda, tvaṃ kambalaṃ, devinda, tvaṃ suvaṇṇapādukanti evaṃ mayaṃ cattāropi upāyena tāni āharissāma, tato amhākaṃ gehe aṭṭhapetvā gahapatiputtassa gehaṃ pesessāmā’’ ti. "
  2937. 532937,115,2565,99,105,1,35,6,Atha kho te cattāropi tathā kariṃsu.
  2938. 532938,115,2565,106,134,1,180,23,"Tesu senako tāva cūḷāmaṇiṃ takkaghaṭe pakkhipitvā dāsiyā hatthe ṭhapetvā pesesi‘‘ imaṃ takkaghaṭaṃ aññesaṃ gaṇhantānaṃ adatvā sace mahosadhassa gehe gaṇhāti, ghaṭeneva saddhiṃ dehī’’ ti. "
  2939. 532939,115,2565,135,151,1,85,11,"Sā paṇḍitassa gharadvāraṃ gantvā‘‘ takkaṃ gaṇhatha, takkaṃ gaṇhathā’’ ti aparāparaṃ carati. "
  2940. 532940,115,2566,2,74,1,370,50,"Amarādevī dvāre ṭhitā tassā kiriyaṃ disvā‘‘ ayaṃ aññattha na gacchati, bhavitabbamettha kāraṇenā’’ ti iṅgitasaññāya dāsiyo paṭikkamāpetvā sayameva‘‘ amma, ehi takkaṃ gaṇhissāmī’’ ti pakkositvā tassā āgatakāle dāsīnaṃ saññaṃ datvā tāsu anāgacchantīsu‘‘ gaccha, amma, dāsiyo pakkosāhī’’ ti tameva pesetvā takkaghaṭe hatthaṃ otāretvā maṇiṃ disvā taṃ dāsiṃ pucchi‘‘ amma, tvaṃ kassa santakā’’ ti?"
  2941. 532941,115,2566,75,84,1,32,4,"‘‘ Ayye, senakapaṇḍitassa dāsīmhī’’ ti. "
  2942. 532942,115,2566,85,112,1,105,18,"Tato tassā nāmaṃ tassā ca mātuyā nāmaṃ pucchitvā‘‘ asukā nāmā’’ ti vutte‘‘ amma, imaṃ takkaṃ katimūlan’’ ti pucchi."
  2943. 532943,115,2566,113,121,1,19,3,"‘‘ Ayye, catunāḷikan’’ ti."
  2944. 532944,115,2566,122,190,1,305,47,"‘‘ Tena hi, amma, imaṃ takkaṃ me dehī’’ ti vatvā‘‘ ayye, tumhesu gaṇhantīsu mūlena me ko attho, ghaṭeneva saddhiṃ gaṇhathā’’ ti vutte‘‘ tena hi yāhī’’ ti taṃ uyyojetvā sā‘‘ asukamāse asukadivase senakācariyo asukāya nāma dāsiyā dhītāya asukāya nāma hatthe rañño cūḷāmaṇiṃ pahenakatthāya pahiṇī’’ ti paṇṇe likhitvā takkaṃ gaṇhi. "
  2945. 532945,115,2566,191,199,1,97,8,Pukkusopi suvaṇṇamālaṃ sumanapupphacaṅkoṭake ṭhapetvā sumanapupphena paṭicchādetvā tatheva pesesi.
  2946. 532946,115,2566,200,207,1,66,7,Kāmindopi kambalaṃ paṇṇapacchiyaṃ ṭhapetvā paṇṇehi chādetvā pesesi.
  2947. 532947,115,2566,208,213,1,57,5,Devindopi suvaṇṇapādukaṃ yavakalāpantare bandhitvā pesesi.
  2948. 532948,115,2566,214,224,1,82,10,Sā sabbānipi tāni gahetvā paṇṇe akkharāni āropetvā mahāsattassa ācikkhitvā ṭhapesi.
  2949. 532949,115,2567,2,22,1,87,13,"Tepi cattāro paṇḍitā rājakulaṃ gantvā‘‘ kiṃ, deva, tumhe cūḷāmaṇiṃ na piḷandhathā’’ ti āhaṃsu. "
  2950. 532950,115,2567,23,33,1,41,6,Rājā‘‘ piḷandhissāmi āharathā’’ ti purise āha.
  2951. 532951,115,2567,34,42,1,46,7,"Te maṇiṃ na passiṃsu, itarānipi na passiṃsuyeva. "
  2952. 532952,115,2567,43,72,1,149,21,"Atha te cattāro paṇḍitā‘‘ deva, tumhākaṃ ābharaṇāni mahosadhassa gehe atthi, so tāni sayaṃ vaḷañjeti, paṭisattu te mahārāja, gahapatiputto’’ ti taṃ bhindiṃsu. "
  2953. 532953,115,2567,73,79,1,50,6,Athassa atthacarakā manussā sīghaṃ gantvā ārocesuṃ.
  2954. 532954,115,2567,80,91,1,51,7,So‘‘ rājānaṃ disvā jānissāmī’’ ti rājupaṭṭhānaṃ agamāsi.
  2955. 532955,115,2567,92,109,1,83,12,"Rājā kujjhitvā‘‘ ko jānissati, kiṃ bhavissati kiṃ karissatī’’ ti attānaṃ passituṃ nādāsi. "
  2956. 532956,115,2567,110,117,1,57,7,Paṇḍito rañño kuddhabhāvaṃ ñatvā attano nivesanameva gato.
  2957. 532957,115,2567,118,127,1,28,5,Rājā‘‘ naṃ gaṇhathā’’ ti āṇāpesi.
  2958. 532958,115,2567,128,151,1,184,19,Paṇḍito atthacarakānaṃ vacanaṃ sutvā‘‘ mayā apagantuṃ vaṭṭatī’’ ti amarādeviyā saññaṃ datvā aññātakavesena nagarā nikkhamitvā dakkhiṇayavamajjhakagāmaṃ gantvā tasmiṃ kumbhakārakammaṃ akāsi.
  2959. 532959,115,2567,152,162,1,43,6,Nagare‘‘ paṇḍito palāto’’ ti ekakolāhalaṃ jātaṃ.
  2960. 532960,115,2568,2,54,1,372,42,"Senakādayopi cattāro janā tassa palātabhāvaṃ ñatvā‘‘ mā cintayittha, mayaṃ kiṃ apaṇḍitā’’ ti aññamaññaṃ ajānāpetvāva amarādeviyā paṇṇākāraṃ pahiṇiṃsu sā tehi catūhi pesitapaṇṇākāraṃ gahetvā‘‘ asuka-asukavelāya āgacchatū’’ ti vatvā ekaṃ kūpaṃ khaṇāpetvā gūtharāsino saha udakena tattha pūretvā gūthakūpassa uparitale yantaphalakāhi pidahitvā kiḷañjena paṭicchādetvā sabbaṃ niṭṭhāpesi. "
  2961. 532961,115,2568,55,66,1,110,11,Atha senako sāyanhasamaye nhatvā attānaṃ alaṅkaritvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā bodhisattassa gehaṃ agamāsi.
  2962. 532962,115,2568,67,74,1,48,6,So gharadvāre ṭhatvā attano āgatabhāvaṃ jānāpesi.
  2963. 532963,115,2568,75,85,1,21,5,"Sā‘‘ ehi, ācariyā’’ ti āha. "
  2964. 532964,115,2568,86,91,1,31,5,So gantvā tassā santike aṭṭhāsi.
  2965. 532965,115,2568,92,94,1,10,2,Sā evamāha–
  2966. 532966,115,2568,95,113,1,75,12,"‘‘ sāmi, idāni ahaṃ tava vasaṃ gatā, attano sarīraṃ anhāyitvā sayituṃ ayuttan’’ ti. "
  2967. 532967,115,2568,114,125,1,43,7,So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  2968. 532968,115,2568,126,156,1,195,24,"Sā nikkhamitvā udakapūraṃ ghaṭaṃ gahetvā āsittā viya‘‘ ehi, ācariya, nhānatthāya phalakāni āruhā’’ ti vatvā tassa phalakāni abhiruyha ṭhitakāle gehaṃ pavisitvā phalakakoṭiyaṃ akkamitvā gūthakūpe pātesi. "
  2969. 532969,115,2569,2,16,1,145,14,Pukkusopi sāyanhasamaye nhatvā alaṅkaritvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā bodhisattassa gehaṃ gantvā gharadvāre ṭhatvā attano āgatabhāvaṃ jānāpesi.
  2970. 532970,115,2569,17,22,1,40,5,Ekā paricārikā itthī amarādeviyā ārocesi.
  2971. 532971,115,2569,23,42,1,82,13,"Sā tassā vacanaṃ sutvā‘‘ ehi, ācariya, attano sarīraṃ anhāyitvā sayituṃ ayuttan’’ ti āha. "
  2972. 532972,115,2569,43,51,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  2973. 532973,115,2569,52,72,1,106,14,"Sā nikkhamitvā udakapūraṃ ghaṭaṃ gahetvā āsiñcamānā viya‘‘ ehi, ācariya, nhānatthāya phalakāni abhiruhā’’ ti āha. "
  2974. 532974,115,2569,73,85,1,92,11,Tassa phalakāni abhiruyha ṭhitakāle sā gehaṃ pavisitvā phalakāni ākaḍḍhitvā gūthakūpe pātesi.
  2975. 532975,115,2569,86,96,1,32,6,Pukkusaṃ senako‘‘ ko eso’’ ti pucchi.
  2976. 532976,115,2569,97,104,1,15,3,‘‘ Ahaṃ pukkuso’’ ti.
  2977. 532977,115,2569,105,114,1,23,5,‘‘ Tvaṃ ko nāma manusso’’ ti?
  2978. 532978,115,2569,115,125,1,44,6,‘‘ Ahaṃ senako’’ ti aññamaññaṃ pucchitvā aṭṭhaṃsu.
  2979. 532979,115,2569,126,131,1,33,5,Tathā itare dvepi tattheva pātesi.
  2980. 532980,115,2569,132,137,1,38,5,Sabbepi te jegucche gūthakūpe aṭṭhaṃsu.
  2981. 532981,115,2569,138,187,1,440,48,"Sā vibhātāya rattiyā tato ukkhipāpetvā, cattāropi jane khuramuṇḍe kārāpetvā taṇḍulāni gāhāpetvā udakena temetvā koṭṭāpetvā cuṇṇaṃ bahalayāguṃ pacāpetvā madditvā sīsato paṭṭhāya sakalasarīraṃ vilimpāpetvā tūlapicūni gāhāpetvā tatheva sīsato paṭṭhāya okirāpetvā mahādukkhaṃ pāpetvā kilañjakucchiyaṃ nipajjāpetvā veṭhetvā rañño ārocetukāmā hutvā tehi saddhiṃ cattāri ratanāni gāhāpetvā rañño santikaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīditvā–"
  2982. 532982,115,2569,188,205,1,102,12,"‘‘ deva, setavānaraṃ nāma mahāpaṇṇākāraṃ paṭiggaṇhathā’’ ti vatvā cattāri kilañjāni rañño pādamūle ṭhapāpesi. "
  2983. 532983,115,2569,206,213,1,60,7,Atha rājā vivarāpetvā setamakkaṭasadise cattāropi jane passi.
  2984. 532984,115,2569,214,230,1,83,11,"Atha sabbe manussā‘‘ aho adiṭṭhapubbā, aho mahāsetavānarā’’ ti vatvā mahāhasitaṃ hasiṃsu. "
  2985. 532985,115,2569,231,235,1,29,4,Te cattāropi mahālajjā ahesuṃ.
  2986. 532986,115,2570,2,11,1,63,8,Atha amarādevī attano sāmino niddosabhāvaṃ kathentī rājānaṃ āha–
  2987. 532987,115,2570,12,23,1,48,7,"‘‘ deva, mahosadhapaṇḍito na coro, ime cattārova corā. "
  2988. 532988,115,2570,24,37,1,94,10,"Etesu hi senako maṇicoro, pukkuso suvaṇṇamālācoro, kāmindo kambalacoro, devindo suvaṇṇapādukācoro. "
  2989. 532989,115,2570,38,48,1,93,10,Ime corā asukamāse asukadivase asukadāsidhītānaṃ asukadāsīnaṃ hatthe imāni ratanāni pahiṇanti.
  2990. 532990,115,2570,49,66,1,75,11,"Imaṃ paṇṇaṃ passatha, attano santakañca gaṇhatha, core ca, deva, paṭicchathā’’ ti. "
  2991. 532991,115,2570,67,77,1,78,10,Sā cattāropi jane mahāvippakāraṃ pāpetvā rājānaṃ vanditvā attano gehameva gatā.
  2992. 532992,115,2570,78,102,1,161,20,Rājā bodhisattassa palātabhāvena tasmiṃ āsaṅkāya ca aññesaṃ paṇḍitapatimantīnaṃ abhāvena ca tesaṃ kiñci avatvā‘‘ paṇḍitā nhāpetvā attano gehāni gacchathā’’ ti pesesi.
  2993. 532993,115,2570,103,112,1,71,9,Cattāro janā mahāvippakāraṃ patvā rājānaṃ vanditvā attano gehameva gatā.
  2994. 532994,115,2571,2,4,1,25,2,Sabbaratanathenā niṭṭhitā.
  2995. 532995,115,2572,2,2,1,17,1,Khajjopanakapañho
  2996. 532996,115,2573,2,51,1,308,36,Athassa chatte adhivatthā devatā bodhisattassa dhammadesanaṃ assuṇantī‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti āvajjamānā taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ paṇḍitassa ānayanakāraṇaṃ karissāmī’’ ti cintetvā rattibhāge chattapiṇḍikaṃ vivaritvā rājānaṃ catukkanipāte devatāya pucchitapañhe āgate ‘‘ hanti hatthehi pādehī’’ tiādike cattāro pañhe pucchi.
  2997. 532997,115,2573,52,80,1,142,19,"Rājā ajānanto‘‘ ahaṃ na jānāmi, aññe paṇḍite pucchissāmī’’ ti ekadivasaṃ okāsaṃ yācitvā punadivase‘‘ āgacchantū’’ ti catunnaṃ paṇḍitānaṃ sāsanaṃ pesesi. "
  2998. 532998,115,2573,81,106,1,115,17,Tehi‘‘ mayaṃ khuramuṇḍā vīthiṃ otarantā lajjāmā’’ ti vutte rājā cattāro nāḷipaṭṭe pesesi‘‘ ime sīsesu katvā āgacchantū’’ ti.
  2999. 532999,115,2573,107,112,1,30,5,Tadā kira te nāḷipaṭṭā uppannā.
  3000. 533000,115,2573,113,117,1,33,4,Te āgantvā paññattāsane nisīdiṃsu.
  3001. 533001,115,2573,118,154,1,175,27,"Atha rājā‘‘ senaka, ajja rattibhāge chatte adhivatthā devatā maṃ cattāro pañhe pucchi, ahaṃ pana ajānanto‘ paṇḍite pucchissāmī’ ti avacaṃ, kathehi me te pañhe’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  3002. 533002,115,2574,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Hanti hatthehi pādehi, mukhañca parisumbhati; "
  3003. 533003,115,2575,2,24,1,46,9,"Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasī’’ ti.( jā.1.4.197); "
  3004. 533004,115,2576,2,26,1,91,16,"Senako ajānanto‘‘ kiṃ hanti, kathaṃ hantī’’ ti taṃ taṃ vilapitvā neva antaṃ passi, na koṭiṃ passi. "
  3005. 533005,115,2576,27,30,1,25,3,Sesāpi appaṭibhānā ahesuṃ.
  3006. 533006,115,2576,31,61,1,127,21,"Atha rājā vippaṭisārī hutvā puna rattibhāge devatāya‘‘ pañho te ñāto’’ ti puṭṭho‘‘ mayā cattāro paṇḍitā puṭṭhā, tepi na jāniṃsū’’ ti āha. "
  3007. 533007,115,2576,62,79,1,101,14,"Devatā‘‘ kiṃ te jānissanti, ṭhapetvā mahosadhapaṇḍitaṃ añño koci ete pañhe kathetuṃ samattho nāma natthi. "
  3008. 533008,115,2576,80,126,1,275,37,"Sace taṃ pakkosāpetvā ete pañhe na kathāpessasi, iminā te jalitena ayakūṭena sīsaṃ bhindissāmī’’ ti rājānaṃ tajjetvā‘‘ mahārāja, agginā atthe sati khajjopanakaṃ dhamituṃ na vaṭṭati, khīrena atthe sati visāṇaṃ duhituṃ na vaṭṭatī’’ ti vatvā imaṃ pañcakanipāte khajjopanakapañhaṃ udāhari–"
  3009. 533009,115,2577,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ko nu santamhi pajjote, aggipariyesanaṃ caraṃ; "
  3010. 533010,115,2578,2,8,1,44,5,"Addakkhi ratti khajjotaṃ, jātavedaṃ amaññatha."
  3011. 533011,115,2579,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Svassa gomayacuṇṇāni, abhimatthaṃ tiṇāni ca; "
  3012. 533012,115,2580,2,7,1,39,4,"Viparītāya saññāya, nāsakkhi pajjaletave."
  3013. 533013,115,2581,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evampi anupāyena, atthaṃ na labhate migo; "
  3014. 533014,115,2582,2,10,1,45,7,"Visāṇato gavaṃ dohaṃ, yattha khīraṃ na vindati."
  3015. 533015,115,2583,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Vividhehi upāyehi, atthaṃ papponti māṇavā; "
  3016. 533016,115,2584,2,8,1,41,5,"Niggahena amittānaṃ, mittānaṃ paggahena ca."
  3017. 533017,115,2585,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Senāmokkhapalābhena, vallabhānaṃ nayena ca; "
  3018. 533018,115,2586,2,20,1,42,5,"Jagatiṃ jagatipālā, āvasanti vasundharan’’ ti.( jā.1.5.75-79); "
  3019. 533019,115,2587,2,8,1,39,5,Tattha santamhi {pajjote}ti aggimhi sante.
  3020. 533020,115,2587,9,12,1,16,3,Caran ti caranto.
  3021. 533021,115,2587,13,31,1,100,12,"{Addakkhī}ti passi, disvā ca pana vaṇṇasāmaññatāya khajjopanakaṃ‘‘ jātavedo ayaṃ bhavissatī’’ ti amaññittha. "
  3022. 533022,115,2587,32,43,1,77,10,{Svassā}ti so assa khajjopanakassa upari sukhumāni gomayacuṇṇāni ceva tiṇāni ca.
  3023. 533023,115,2587,44,61,1,153,17,Abhimatthan ti hatthehi ghaṃsitvā ākiranto jaṇṇukehi bhūmiyaṃ patiṭṭhāya mukhena dhamanto jālessāmi nanti viparītāya saññāya vāyamantopi jāletuṃ nāsakkhi.
  3024. 533024,115,2587,62,72,1,72,9,{Migo}ti migasadiso andhabālo evaṃ anupāyena pariyesanto atthaṃ na labhati.
  3025. 533025,115,2587,73,89,1,84,13,"{Yatthā}ti yasmiṃ visāṇe khīrameva natthi, tato gāviṃ duhanto viya ca atthaṃ na vindati. "
  3026. 533026,115,2587,90,95,1,53,4,{Senāmokkhapalābhenā}ti senāmokkhānaṃ amaccānaṃ lābhena.
  3027. 533027,115,2587,96,104,1,61,7,Vallabhānan ti piyamanāpānaṃ vissāsikānaṃ amaccānaṃ nayena ca.
  3028. 533028,115,2587,105,116,1,111,11,Vasundharan ti vasusaṅkhātānaṃ ratanānaṃ dhāraṇato vasundharanti laddhanāmaṃ jagatiṃ jagatipālā rājāno āvasanti.
  3029. 533029,115,2588,2,11,1,68,9,Na te tayā sadisā hutvā aggimhi vijjamāneyeva khajjopanakaṃ dhamanti.
  3030. 533030,115,2588,12,42,1,179,25,"Mahārāja, tvaṃ pana aggimhi sati khajjopanakaṃ dhamanto viya, tulaṃ chaḍḍetvā hatthena tulayanto viya, khīrena atthe jāte visāṇato duhanto viya ca, senakādayo pucchasi, ete kiṃ jānanti. "
  3031. 533031,115,2588,43,45,1,23,2,Khajjopanakasadisā hete.
  3032. 533032,115,2588,46,54,1,67,7,"Aggikkhandhasadiso mahosadho paññāya jalati, taṃ pakkosāpetvā puccha. "
  3033. 533033,115,2588,55,64,1,70,9,Ime te pañhe ajānantassa jīvitaṃ natthīti rājānaṃ tajjetvā antaradhāyi.
  3034. 533034,115,2589,2,4,1,26,2,Khajjopanakapañho niṭṭhito.
  3035. 533035,115,2590,2,2,1,10,1,Bhūripañho
  3036. 533036,115,2591,2,36,1,240,28,"Atha rājā maraṇabhayatajjito punadivase cattāro amacce pakkosāpetvā‘‘ tātā, tumhe cattāro catūsu rathesu ṭhatvā catūhi nagaradvārehi nikkhamitvā yattha mama puttaṃ mahosadhapaṇḍitaṃ passatha, tatthevassa sakkāraṃ katvā khippaṃ ānethā’’ ti āṇāpesi. "
  3037. 533037,115,2591,37,43,1,40,5,Tepi cattāro ekekena dvārena nikkhamiṃsu.
  3038. 533038,115,2591,44,50,1,35,6,Tesu tayo janā paṇḍitaṃ na passiṃsu.
  3039. 533039,115,2591,51,71,1,221,20,Dakkhiṇadvārena nikkhanto pana dakkhiṇayavamajjhakagāme mahāsattaṃ mattikaṃ āharitvā ācariyassa cakkaṃ vaṭṭetvā mattikāmakkhitasarīraṃ palālapiṭṭhake nisīditvā muṭṭhiṃ muṭṭhiṃ katvā appasūpaṃ yavabhattaṃ bhuñjamānaṃ passi.
  3040. 533040,115,2591,72,77,1,32,5,Kasmā panesa etaṃ kammaṃ akāsīti?
  3041. 533041,115,2591,78,90,1,59,8,Rājā kira‘‘ nissaṃsayaṃ paṇḍito rajjaṃ gaṇhissatī’’ ti āsaṅkati.
  3042. 533042,115,2591,91,107,1,81,10,‘‘ So‘ kumbhakārakammena jīvatī’ ti sutvā nirāsaṅko bhavissatī’’ ti cintetvā evamakāsīti.
  3043. 533043,115,2591,108,139,1,231,26,"So amaccaṃ disvā attano santikaṃ āgatabhāvaṃ ñatvā‘‘ ajja mayhaṃ yaso puna pākatiko bhavissati, amarādeviyā sampāditaṃ nānaggarasabhojanameva bhuñjissāmī’’ ti cintetvā gahitaṃ yavabhattapiṇḍaṃ chaḍḍetvā uṭṭhāya mukhaṃ vikkhāletvā nisīdi. "
  3044. 533044,115,2591,140,146,1,37,6,Tasmiṃ khaṇe so amacco taṃ upasaṅkami.
  3045. 533045,115,2591,147,188,1,272,32,"So pana senakapakkhiko, tasmā naṃ ghaṭento‘‘ paṇḍita, ācariyasenakassa vacanaṃ niyyānikaṃ, tava nāma yase parihīne tathārūpā paññā patiṭṭhā hotuṃ nāsakkhi, idāni mattikāmakkhito palālapiṭṭhe nisīditvā evarūpaṃ bhattaṃ bhuñjasī’’ ti vatvā dasakanipāte bhūripañhe paṭhamaṃ gāthamāha–"
  3046. 533046,115,2592,2,18,1,60,12,"‘ ‘ Saccaṃ kira, tvaṃ api bhūripañña, yā tādisī sirī dhitī matī ca; "
  3047. 533047,115,2593,2,22,1,58,7,"Na tāyatebhāvavasūpanitaṃ, yo yavakaṃ bhuñjasi appasūpan’’ ti.( jā.1.10.145); "
  3048. 533048,115,2594,2,13,1,61,9,"Tattha saccaṃ {kirā}ti yaṃ ācariyasenako āha, taṃ kira saccameva. "
  3049. 533049,115,2594,14,17,1,16,2,{Sirī}ti issariyaṃ.
  3050. 533050,115,2594,18,21,1,27,2,{Dhitī}ti abbhocchinnavīriyaṃ.
  3051. 533051,115,2594,22,39,1,115,16,"Na tāyatebhāvavasūpanitan ti abhāvassa avuḍḍhiyā vasaṃ upanītaṃ taṃ na rakkhati na gopeti, patiṭṭhā hotuṃ na sakkoti. "
  3052. 533052,115,2594,40,43,1,22,3,Yavakan ti yavabhattaṃ.
  3053. 533053,115,2595,2,25,1,127,18,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ andhabāla, ahaṃ attano paññābalena puna taṃ yasaṃ pākatikaṃ kātukāmo evaṃ karomī’’ ti vatvā imaṃ gāthādvayamāha–"
  3054. 533054,115,2596,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Sukhaṃ dukkhena paripācayanto, kālākālaṃ vicinaṃ chandachanno; "
  3055. 533055,115,2597,2,9,1,54,6,"Atthassa dvārāni avāpuranto, tenāhaṃ tussāmi yavodanena."
  3056. 533056,115,2598,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Kālañca ñatvā abhijīhanāya, mantehi atthaṃ paripācayitvā; "
  3057. 533057,115,2599,2,22,1,63,7,"Vijambhissaṃ sīhavijambhitāni, tāyiddhiyā dakkhasi maṃ punāpī’’ ti.( jā.1.10.146-147); "
  3058. 533058,115,2600,2,13,1,113,9,Tattha {dukkhenā}ti iminā kāyikacetasikadukkhena attano porāṇakasukhaṃ paṭipākatikakaraṇena paripācayanto vaḍḍhento.
  3059. 533059,115,2600,14,53,1,323,36,"Kālākālan ti ayaṃ paṭicchanno hutvā caraṇakālo, ayaṃ appaṭicchannoti evaṃ kālañca akālañca vicinanto rañño kuddhakāle channena caritabbanti ñatvā chandena attano ruciyā channo paṭicchanno hutvā kumbhakārakammena jīvanto attano atthassa kāraṇasaṅkhātāni dvārāni avāpuranto viharāmi, tena kāraṇenāhaṃ yavodanena tussāmīti attho. "
  3060. 533060,115,2600,54,57,1,30,2,{Abhijīhanāyā}ti vīriyakaraṇassa.
  3061. 533061,115,2600,58,79,1,160,19,"Mantehi atthaṃ {paripācayitvā}ti attano ñāṇabalena mama yasaṃ vaḍḍhetvā manosilātale vijambhamāno sīho viya vijambhissaṃ, tāya iddhiyā maṃ punapi tvaṃ passissasīti. "
  3062. 533062,115,2601,2,6,1,19,4,Atha naṃ amacco āha–
  3063. 533063,115,2601,7,17,1,54,7,"‘‘ paṇḍita, chatte adhivatthā devatā rājānaṃ pañhaṃ pucchi. "
  3064. 533064,115,2601,18,22,1,27,4,Rājā cattāro paṇḍite pucchi.
  3065. 533065,115,2601,23,39,1,78,13,"Tesu ekopi taṃ pañhaṃ kathetuṃ nāsakkhi, tasmā rājā tava santikaṃ maṃ pahiṇī’’ ti."
  3066. 533066,115,2601,40,69,1,157,22,"‘‘ Evaṃ sante paññāya ānubhāvaṃ kasmā na passasi, evarūpe hi kāle na issariyaṃ patiṭṭhā hoti, paññāsampannova patiṭṭhā hotī’’ ti mahāsatto paññāya ānubhāvaṃ vaṇṇesi. "
  3067. 533067,115,2601,70,87,1,115,13,Amacco raññā‘‘ paṇḍitaṃ diṭṭhaṭṭhāneyeva sakkāraṃ katvā ānethā’’ ti dinnaṃ kahāpaṇasahassaṃ mahāsattassa hatthe ṭhapesi.
  3068. 533068,115,2601,88,101,1,76,9,Kumbhakāro‘‘ mahosadhapaṇḍito kira mayā pesakārakammaṃ kārito’’ ti bhayaṃ āpajji.
  3069. 533069,115,2601,102,127,1,147,19,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mā bhāyi, ācariya, bahūpakāro tvaṃ amhākan’’ ti assāsetvā sahassaṃ datvā mattikāmakkhiteneva sarīrena rathe nisīditvā nagaraṃ pāvisi. "
  3070. 533070,115,2601,128,162,1,195,23,"Amacco rañño ārocetvā‘‘ tāta, kuhiṃ paṇḍito diṭṭho’’ ti vutte‘‘ deva, dakkhiṇayavamajjhakagāme kumbhakārakammaṃ katvā jīvati, tumhe pakkosathāti sutvāva anhāyitvā mattikāmakkhiteneva sarīrena āgato’’ ti āha. "
  3071. 533071,115,2601,163,201,1,197,26,"Rājā‘‘ sace mayhaṃ paccatthiko assa, issariyavidhinā careyya, nāyaṃ mama paccatthiko’’ ti cintetvā‘‘ mama puttassa‘ attano gharaṃ gantvā nhatvā alaṅkaritvā mayā dinnavidhānena āgacchatū’ ti vadeyyāthā’’ ti āha. "
  3072. 533072,115,2601,202,220,1,100,14,Taṃ sutvā paṇḍito tathā katvā āgantvā‘‘ pavisatū’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  3073. 533073,115,2601,221,228,1,59,7,Rājā paṭisanthāraṃ katvā paṇḍitaṃ vīmaṃsanto imaṃ gāthamāha–
  3074. 533074,115,2602,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Sukhīpi heke na karonti pāpaṃ, avaṇṇasaṃsaggabhayā puneke; "
  3075. 533075,115,2603,2,25,1,62,10,"Pahū samāno vipulatthacintī, kiṃ kāraṇā me na karosi dukkhan’’ ti.( jā.1.10.148); "
  3076. 533076,115,2604,2,44,1,232,28,"Tattha {sukhī}ti paṇḍita, ekacce‘‘ mayaṃ sukhino sampannaissariyā, alaṃ no ettakenā’’ ti uttari issariyakāraṇā pāpaṃ na karonti, ekacce‘‘ evarūpassa no yasadāyakassa sāmikassa aparajjhantānaṃ avaṇṇo bhavissatī’’ ti avaṇṇasaṃsaggabhayā na karonti. "
  3077. 533077,115,2604,45,65,1,125,17,"Eko na samattho hoti, eko mandapañño, tvaṃ pana samattho ca vipulatthacintī ca, icchanto pana sakalajambudīpe rajjampi kāreyyāsi. "
  3078. 533078,115,2604,66,74,1,50,8,Kiṃ kāraṇā mama rajjaṃ gahetvā dukkhaṃ na karosīti.
  3079. 533079,115,2605,2,6,1,23,4,Atha naṃ bodhisatto āha–
  3080. 533080,115,2606,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Na paṇḍitā attasukhassa hetu, pāpāni kammāni samācaranti; "
  3081. 533081,115,2607,2,27,1,69,11,"Dukkhena phuṭṭhā khalitāpi santā, chandā ca dosā na jahanti dhamman’’ ti.( jā.1.10.149); "
  3082. 533082,115,2608,2,10,1,70,7,Tattha {khalitāpī}ti sampattito khalitvā vipattiyaṃ ṭhitasabhāvā hutvāpi.
  3083. 533083,115,2608,11,19,1,68,8,Na jahanti dhamman ti paveṇiyadhammampi sucaritadhammampi na jahanti.
  3084. 533084,115,2609,2,10,1,68,8,Puna rājā tassa vīmaṃsanatthaṃ khattiyamāyaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  3085. 533085,115,2610,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yena kenaci vaṇṇena, mudunā dāruṇena vā; "
  3086. 533086,115,2611,2,21,1,47,6,"Uddhare dīnamattānaṃ, pacchā dhammaṃ samācare’’ ti.( jā.1.10.150); "
  3087. 533087,115,2612,2,10,1,66,8,Tattha dīnan ti duggataṃ attānaṃ uddharitvā sampattiyaṃ ṭhapeyyāti.
  3088. 533088,115,2613,2,8,1,53,6,Athassa mahāsatto rukkhūpamaṃ dassento imaṃ gāthamāha–
  3089. 533089,115,2614,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; "
  3090. 533090,115,2615,2,23,1,50,8,"Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako’’ ti.( jā.1.10.151); "
  3091. 533091,115,2616,2,5,1,17,3,Evañca pana vatvā–
  3092. 533092,115,2616,6,52,1,316,37,"‘‘ mahārāja, yadi paribhuttarukkhassa sākhaṃ bhañjantopi mittadubbhī hoti , yehi tumhehi mama pitā uḷāre issariye patiṭṭhāpito, ahañca mahantena anuggahena anuggahito, tesu tumhesu aparajjhanto ahaṃ kathaṃ nāma mittadubbho na bhaveyyan’’ ti sabbathāpi attano amittadubbhibhāvaṃ kathetvā rañño cittācāraṃ codento imaṃ gāthamāha–"
  3093. 533093,115,2617,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Yassāpi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; "
  3094. 533094,115,2618,2,25,1,63,10,"Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mettiṃ jarayetha pañño’’ ti.( jā.1.10.152); "
  3095. 533095,115,2619,2,39,1,257,32,"Tassattho – mahārāja, yassa ācariyassa santikā yo puriso appamattakampi dhammaṃ kāraṇaṃ jāneyya, ye cassa santo uppannaṃ kaṅkhaṃ vinayanti, taṃ tassa patiṭṭhānaṭṭhena dīpañceva parāyaṇañca, tādisena ācariyena saddhiṃ paṇḍito mittabhāvaṃ nāma na jīreyya na nāseyya. "
  3096. 533096,115,2620,2,7,1,38,5,Idāni taṃ ovadanto imaṃ gāthādvayamāha–
  3097. 533097,115,2621,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; "
  3098. 533098,115,2622,2,13,1,58,10,"Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu."
  3099. 533099,115,2623,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; "
  3100. 533100,115,2624,2,22,1,44,7,"Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhatī’’ ti.( jā.1.10.153-154); "
  3101. 533101,115,2625,2,8,1,28,5,Tattha na {sādhū}ti na sundaro.
  3102. 533102,115,2625,9,18,1,72,8,{Anisammakārī}ti kiñci sutvā anupadhāretvā attano paccakkhaṃ akatvā kārako.
  3103. 533103,115,2625,19,29,1,68,9,Yaso kitti {cā}ti issariyaparivāro ca guṇakitti ca ekantena vaḍḍhatīti.
  3104. 533104,115,2626,2,4,1,19,2,Bhūripañho niṭṭhito.
  3105. 533105,115,2627,2,2,1,11,1,Devatāpañho
  3106. 533106,115,2628,2,14,1,101,11,Evaṃ vutte rājā mahāsattaṃ samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīdāpetvā sayaṃ nīcāsane nisīditvā āha–
  3107. 533107,115,2628,15,31,1,80,12,"‘‘ paṇḍita, setacchatte adhivatthā devatā maṃ cattāro pañhe pucchi, te ahaṃ na jānāmi. "
  3108. 533108,115,2628,32,47,1,56,10,"Cattāropi paṇḍitā na jāniṃsu, kathehi me, tāta, te pañhe’’ ti. "
  3109. 533109,115,2628,48,66,1,118,15,"Mahārāja, chatte adhivatthā devatā vā hotu, cātumahārājikādayo vā hontu, yena kenaci pucchitapañhaṃ ahaṃ kathetuṃ sakkomi. "
  3110. 533110,115,2628,67,73,1,38,4,"Vada, mahārāja, devatāya pucchitapañheti. "
  3111. 533111,115,2628,74,81,1,65,7,Atha rājā devatāya pucchitaniyāmeneva kathento paṭhamaṃ gāthamāha–
  3112. 533112,115,2629,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Hanti hatthehi pādehi, mukhañca parisumbhati; "
  3113. 533113,115,2630,2,24,1,46,9,"Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasī’’ ti.( jā.1.4.197); "
  3114. 533114,115,2631,2,6,1,23,3,Tattha {hantī}ti paharati.
  3115. 533115,115,2631,7,10,1,27,2,{Parisumbhatī}ti paharatiyeva.
  3116. 533116,115,2631,11,19,1,33,7,Sa {ve}ti so evaṃ karonto piyo hoti.
  3117. 533117,115,2631,20,34,1,93,11,"Kaṃ tena {tvābhipassasī}ti tena paharaṇakāraṇena piyaṃ katamaṃ puggalaṃ tvaṃ, rāja, abhipassasīti. "
  3118. 533118,115,2632,2,12,1,77,10,Mahāsattassa taṃ kathaṃ sutvāva gaganatale puṇṇacando viya attho pākaṭo ahosi.
  3119. 533119,115,2632,13,62,1,325,39,"Atha mahāsatto‘‘ suṇa, mahārāja, yadā hi mātuaṅke nipanno daharakumāro haṭṭhatuṭṭho kīḷanto mātaraṃ hatthapādehi paharati, kese luñcati, muṭṭhinā mukhaṃ paharati, tadā naṃ mātā‘ coraputtaka, kathaṃ tvaṃ no evaṃ paharasī’ tiādīni pemasinehavaseneva vatvā pemaṃ sandhāretuṃ asakkontī āliṅgitvā thanantare nipajjāpetvā mukhaṃ paricumbati. "
  3120. 533120,115,2632,63,85,1,128,19,"Iti so tassā evarūpe kāle piyataro hoti, tathā pitunopī’’ ti evaṃ gaganamajjhe sūriyaṃ uṭṭhāpento viya pākaṭaṃ katvā pañhaṃ kathesi. "
  3121. 533121,115,2632,86,112,1,221,22,Taṃ sutvā devatā chattapiṇḍikaṃ vivaritvā nikkhamitvā upaḍḍhaṃ sarīraṃ dassetvā‘‘ sukathito paṇḍitena pañho’’ ti madhurassarena sādhukāraṃ datvā ratanacaṅkoṭakaṃ pūretvā dibbapupphagandhavāsehi bodhisattaṃ pūjetvā antaradhāyi.
  3122. 533122,115,2632,113,132,1,97,13,"Rājāpi paṇḍitaṃ pupphādīhi pūjetvā itaraṃ pañhaṃ yācitvā‘‘ vada, mahārājā’’ ti vutte dutiyaṃ gāthamāha–"
  3123. 533123,115,2633,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Akkosati yathākāmaṃ, āgamañcassa icchati; "
  3124. 533124,115,2634,2,24,1,46,9,"Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasī’’ ti.( jā.1.4.198); "
  3125. 533125,115,2635,2,5,1,17,2,Athassa mahāsatto–
  3126. 533126,115,2635,6,50,1,227,29,"‘‘ mahārāja, mātā vacanapesanaṃ kātuṃ samatthaṃ sattaṭṭhavassikaṃ puttaṃ‘ tāta, khettaṃ gaccha, antarāpaṇaṃ gacchā’ tiādīni vatvā‘ amma, sace idañcidañca khādanīyaṃ bhojanīyaṃ dassasi, gamissāmī’ ti vutte‘ sādhu, putta, gaṇhāhī’ ti vatvā deti. "
  3127. 533127,115,2635,51,63,1,83,12,So dārako taṃ khāditvā bahi gantvā dārakehi saddhiṃ kīḷitvā mātupesanaṃ na gacchati.
  3128. 533128,115,2635,64,101,1,188,27,"Mātarā‘‘ tāta, gacchāhī’ ti vutte so mātaraṃ‘ amma, tvaṃ sītāya gharacchāyāya nisīdasi, kiṃ pana ahaṃ tava bahi pesanakammaṃ karissāmi, ahaṃ taṃ vañcemī’ ti vatvā hatthavikāramukhavikāre katvā gato. "
  3129. 533129,115,2635,102,137,1,248,31,Sā gacchantaṃ disvā kujjhitvā daṇḍakaṃ gahetvā‘ tvaṃ mama santakaṃ khāditvā khette kiccaṃ kātuṃ na icchasī’ ti tajjentī vegena palāyantaṃ anubandhitvā pāpuṇituṃ asakkontī‘ corā taṃ khaṇḍākhaṇḍaṃ chindantū’ tiādīni vatvā yathākāmaṃ akkosati paribhāsati.
  3130. 533130,115,2635,138,162,1,170,21,"Yaṃ pana mukhena bhaṇati, tathā hadaye appamattakampi na icchati, āgamanañcassa icchati, so divasabhāgaṃ kīḷitvā sāyaṃ gehaṃ pavisituṃ avisahanto ñātakānaṃ santikaṃ gacchati. "
  3131. 533131,115,2635,163,204,1,293,36,"Mātāpissa āgamanamaggaṃ olokentī anāgacchantaṃ disvā‘ pavisituṃ na visahati maññe’ ti sokassa hadayaṃ pūretvā assupuṇṇehi nettehi ñātighare upadhārentī puttaṃ disvā āliṅgitvā sīse cumbitvā ubhohi hatthehi daḷhaṃ gahetvā‘ tāta piyaputtaka, mama vacanaṃ hadaye ṭhapesī’ ti atirekataraṃ pemaṃ uppādesi. "
  3132. 533132,115,2635,205,221,1,82,12,"Evaṃ, mahārāja, mātuyā kuddhakāle putto piyataro nāma hotī’’ ti dutiyaṃ pañhaṃ kathesi. "
  3133. 533133,115,2635,222,225,1,21,3,Devatā tatheva pūjesi.
  3134. 533134,115,2636,2,18,1,78,11,"Rājāpi pūjetvā tatiyaṃ pañhaṃ yācitvā‘‘ vada, mahārājā’’ ti vutte tatiyaṃ gāthamāha–"
  3135. 533135,115,2637,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Abbhakkhāti abhūtena, alikenābhisāraye; "
  3136. 533136,115,2638,2,24,1,46,9,"Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasī’’ ti.( jā.1.4.199); "
  3137. 533137,115,2639,2,43,1,238,31,"Athassa mahāsatto‘‘ rāja, yadā ubho jayampatikā rahogatā lokassādaratiyā kīḷantā‘ bhadde, tava mayi pemaṃ natthi, hadayaṃ te bahi gatan’ ti evaṃ aññamaññaṃ abhūtena abbhācikkhanti, alikena sārenti codenti, tadā te atirekataraṃ aññamaññaṃ piyāyanti. "
  3138. 533138,115,2639,44,52,1,42,6,Evamassa pañhassa atthaṃ jānāhī’’ ti kathesi.
  3139. 533139,115,2639,53,56,1,21,3,Devatā tatheva pūjesi.
  3140. 533140,115,2640,2,18,1,79,11,"Rājāpi pūjetvā itaraṃ pañhaṃ yācitvā‘‘ vada, mahārājā’’ ti vutte catutthaṃ gāthamāha–"
  3141. 533141,115,2641,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Haraṃ annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; "
  3142. 533142,115,2642,2,10,1,42,7,"Aññadatthuharā santā, te ve rāja piyā honti; "
  3143. 533143,115,2643,2,18,1,25,4,Kaṃ tena tvābhipassasī’’ ti.( jā.1.4.200);
  3144. 533144,115,2644,2,13,1,75,8,"Athassa mahāsatto‘‘ mahārāja, ayaṃ pañho dhammikasamaṇabrāhmaṇe sandhāya vutto. "
  3145. 533145,115,2644,14,47,1,253,29,"Saddhāni hi kulāni idhalokaparalokaṃ saddahitvā denti ceva dātukāmāni ca honti, tāni tathārūpe samaṇabrāhmaṇe yācantepi laddhaṃ harante bhuñjantepi disvā‘ amheyeva yācanti, amhākaṃyeva santakāni annapānādīni paribhuñjantī’ ti tesu atirekataraṃ pemaṃ karonti. "
  3146. 533146,115,2644,48,68,1,108,16,"Evaṃ kho, mahārāja, aññadatthuharā santā ekaṃsena yācantā ceva laddhaṃ harantā ca samānā piyā hontī’’ ti kathesi. "
  3147. 533147,115,2644,69,91,1,149,17,"Imasmiṃ pana pañhe kathite devatā tatheva pūjetvā sādhukāraṃ datvā sattaratanapūraṃ ratanacaṅkoṭakaṃ‘‘ gaṇha, mahāpaṇḍitā’’ ti mahāsattassa pādamūle khipi. "
  3148. 533148,115,2644,92,100,1,76,8,Rājāpissa atirekataraṃ pūjaṃ karonto ativiya pasīditvā senāpatiṭṭhānaṃ adāsi.
  3149. 533149,115,2644,101,107,1,42,6,Tato paṭṭhāya mahāsattassa yaso mahā ahosi.
  3150. 533150,115,2645,2,4,1,20,2,Devatāpañho niṭṭhito.
  3151. 533151,115,2646,2,2,1,17,1,Pañcapaṇḍitapañho
  3152. 533152,115,2647,2,21,1,91,13,"Puna te cattāro paṇḍitā‘‘ ambho, gahapatiputto idāni mahantataro jāto, kiṃ karomā’’ ti mantayiṃsu. "
  3153. 533153,115,2647,22,26,1,18,4,Atha ne senako āha–
  3154. 533154,115,2647,27,55,1,145,20,"‘‘ hotu diṭṭho me upāyo, mayaṃ gahapatiputtaṃ upasaṅkamitvā‘ rahassaṃ nāma kassa kathetuṃ vaṭṭatī’ ti pucchissāma, so‘ na kassaci kathetabban’ ti vakkhati. "
  3155. 533155,115,2647,56,72,1,69,10,"Atha naṃ‘ gahapatiputto te, deva, paccatthiko jāto’ ti paribhindissāmā’’ ti. "
  3156. 533156,115,2647,73,111,1,180,24,"Te cattāropi paṇḍitā tassa gharaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ paṇḍita, pañhaṃ pucchitukāmamhā’’ ti vatvā‘‘ pucchathā’’ ti vutte senako pucchi‘‘ paṇḍita, purisena nāma kattha patiṭṭhātabban’’ ti?"
  3157. 533157,115,2647,112,119,1,23,3,‘‘ Sacce patiṭṭhātabban’’ ti.
  3158. 533158,115,2647,120,130,1,38,5,‘‘ Sacce patiṭṭhitena kiṃ uppādetabban’’ ti?
  3159. 533159,115,2647,131,138,1,22,3,‘‘ Dhanaṃ uppādetabban’’ ti.
  3160. 533160,115,2647,139,148,1,32,5,‘‘ Dhanaṃ uppādetvā kiṃ kātabban’’ ti?
  3161. 533161,115,2647,149,156,1,18,3,‘‘ Manto gahetabbo’’ ti.
  3162. 533162,115,2647,157,166,1,30,5,‘‘ Mantaṃ gahetvā kiṃ kātabban’’ ti?
  3163. 533163,115,2647,167,177,1,41,6,‘‘ Attano rahassaṃ parassa na kathetabban’’ ti.
  3164. 533164,115,2647,178,214,1,165,22,"Te‘‘ sādhu paṇḍitā’’ ti vatvā tuṭṭhamānasā hutvā‘‘ idāni gahapatiputtassa piṭṭhiṃ passissāmā’’ ti rañño santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, gahapatiputto te paccatthiko jāto’’ ti vadiṃsu."
  3165. 533165,115,2647,215,231,1,71,10,"‘‘ Nāhaṃ tumhākaṃ vacanaṃ saddahāmi, na so mayhaṃ paccatthiko bhavissatī’’ ti . "
  3166. 533166,115,2647,232,254,1,110,14,"Saccaṃ, mahārāja, saddahatha, asaddahanto pana tameva pucchatha‘‘ paṇḍita, attano rahassaṃ nāma kassa kathetabban’’ ti? "
  3167. 533167,115,2647,255,269,1,68,9,"Sace paccatthiko na bhavissati,‘‘ asukassa nāma kathetabban’’ ti vakkhati. "
  3168. 533168,115,2647,270,287,1,94,11,"Sace paccatthiko bhavissati,‘‘ kassaci na kathetabbaṃ, manorathe paripuṇṇe kathetabban’’ ti vakkhati. "
  3169. 533169,115,2647,288,294,1,55,6,Tadā amhākaṃ vacanaṃ saddahitvā nikkaṅkhā bhaveyyāthāti.
  3170. 533170,115,2647,295,311,1,116,12,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ekadivasaṃ sabbesu samāgantvā nisinnesu vīsatinipāte pañcapaṇḍitapañhe paṭhamaṃ gāthamāha–
  3171. 533171,115,2648,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Pañca paṇḍitā samāgatāttha, pañhā me paṭibhāti taṃ suṇātha; "
  3172. 533172,115,2649,2,21,1,61,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, kassevāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.315); "
  3173. 533173,115,2650,2,17,1,91,11,Evaṃ vutte senako‘‘ rājānampi amhākaṃyeva abbhantare pakkhipissāmī’’ ti cintetvā imaṃ gāthamāha–
  3174. 533174,115,2651,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Tvaṃ āvikarohi bhūmipāla, bhattā bhārasaho tuvaṃ vadetaṃ; "
  3175. 533175,115,2652,2,24,1,66,9,"Tava chandarucīni sammasitvā, atha vakkhanti janinda pañca dhīrā’’ ti.( jā.1.15.316); "
  3176. 533176,115,2653,2,19,1,102,15,"Tattha {bhattā}ti tvaṃ amhākaṃ sāmiko ceva uppannassa ca bhārassa saho, paṭhamaṃ tāva tvameva etaṃ vadehi. "
  3177. 533177,115,2653,20,33,1,101,12,Tava {chandarucīnī}ti pacchā tava chandañceva ruccanakāraṇāni ca sammasitvā ime pañca paṇḍitā vakkhanti.
  3178. 533178,115,2654,2,8,1,48,6,Atha rājā attano kilesavasikatāya imaṃ gāthamāha–
  3179. 533179,115,2655,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Yā sīlavatī anaññatheyyā, bhattucchandavasānugā piyā manāpā; "
  3180. 533180,115,2656,2,22,1,63,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhariyāyāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.317); "
  3181. 533181,115,2657,2,9,1,55,6,Tattha {anaññatheyyā}ti kilesavasena aññena na thenitabbā.
  3182. 533182,115,2658,2,21,1,111,13,Tato senako‘‘ idāni rājānaṃ amhākaṃ abbhantare pakkhipimhā’’ ti tussitvā sayaṃkatakāraṇameva dīpento imaṃ gāthamāha–
  3183. 533183,115,2659,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Yo kicchagatassa āturassa, saraṇaṃ hoti gatī parāyaṇañca; "
  3184. 533184,115,2660,2,21,1,63,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, sakhinovāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.318); "
  3185. 533185,115,2661,2,24,1,104,15,"Atha rājā pukkusaṃ pucchi‘‘ kathaṃ, pukkusa, passasi, nindiyaṃ vā pasaṃsiyaṃ vā rahassaṃ kassa kathetabban’’ ti? "
  3186. 533186,115,2661,25,29,1,26,4,So kathento imaṃ gāthamāha–
  3187. 533187,115,2662,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Jeṭṭho atha majjhimo kaniṭṭho, yo ce sīlasamāhito ṭhitatto; "
  3188. 533188,115,2663,2,21,1,61,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhātuvāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.319); "
  3189. 533189,115,2664,2,7,1,42,4,Tattha {ṭhitatto}ti ṭhitasabhāvo nibbisevano.
  3190. 533190,115,2665,2,18,1,78,11,"Tato rājā kāmindaṃ pucchi‘‘ kathaṃ kāminda passasi, rahassaṃ kassa kathetabban’’ ti? "
  3191. 533191,115,2665,19,23,1,26,4,So kathento imaṃ gāthamāha–
  3192. 533192,115,2666,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Yo ve pituhadayassa paddhagū, anujāto pitaraṃ anomapañño; "
  3193. 533193,115,2667,2,21,1,62,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, puttassāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.320); "
  3194. 533194,115,2668,2,19,1,108,14,"Tattha {paddhagū}ti pesanakārako yo pitussa pesanaṃ karoti, pitu cittassa vase vattati, ovādakkhamo hotīti attho. "
  3195. 533195,115,2668,20,30,1,55,9,{Anujāto}ti tayo puttā atijāto ca anujāto ca avajāto cāti.
  3196. 533196,115,2668,31,42,1,84,9,"Anuppannaṃ yasaṃ uppādento atijāto, kulabhāro avajāto, kulapaveṇirakkhako pana anujāto. "
  3197. 533197,115,2668,43,46,1,20,3,Taṃ sandhāya evamāha.
  3198. 533198,115,2669,2,7,1,25,4,Tato rājā devindaṃ pucchi–
  3199. 533199,115,2669,8,21,1,52,7,"‘‘ kathaṃ devinda, passasi, rahassaṃ kassa kathetabban’’ ti? "
  3200. 533200,115,2669,22,28,1,48,6,So attano katakāraṇameva kathento imaṃ gāthamāha–
  3201. 533201,115,2670,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Mātā dvipadājanindaseṭṭha, yā naṃ poseti chandasā piyena; "
  3202. 533202,115,2671,2,21,1,60,6,"Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, mātuyāvikareyya guyhamatthan’’ ti.( jā.1.15.321); "
  3203. 533203,115,2672,2,10,1,55,5,"Tattha {dvipadājanindaseṭṭhā}ti dvipadānaṃ seṭṭha, janinda. "
  3204. 533204,115,2672,11,18,1,41,6,Chandasā {piyenā}ti chandena ceva pemena ca.
  3205. 533205,115,2673,2,21,1,91,13,"Evaṃ te pucchitvā rājā paṇḍitaṃ pucchi‘‘ kathaṃ passasi, paṇḍita, rahassaṃ kassa kathetabban’’ ti."
  3206. 533206,115,2673,22,45,1,110,16,"‘‘ Mahārāja, yāva attano icchitaṃ na nipphajjati, tāva paṇḍito adhivāseyya, kassaci na katheyyā’’ ti so imaṃ gāthamāha–"
  3207. 533207,115,2674,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Guyhassa hi guyhameva sādhu, na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ; "
  3208. 533208,115,2675,2,22,1,62,7,"Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyyā’’ ti.( jā.1.15.322); "
  3209. 533209,115,2676,2,20,1,113,14,"Tattha {anipphannatā}ti mahārāja, yāva attano icchitaṃ na nipphajjati, tāva paṇḍito adhivāseyya, na kassaci katheyyāti. "
  3210. 533210,115,2677,2,9,1,47,7,Paṇḍitena pana evaṃ vutte rājā anattamano ahosi.
  3211. 533211,115,2677,10,17,1,50,6,"Senako rājānaṃ olokesi, rājāpi senakamukhaṃ olokesi. "
  3212. 533212,115,2677,18,41,1,142,18,"Bodhisatto tesaṃ kiriyaṃ disvāva jāni‘‘ ime cattāro janā paṭhamameva maṃ rañño antare paribhindiṃsu, vīmaṃsanavasena pañho pucchito bhavissatī’’ ti. "
  3213. 533213,115,2677,42,50,1,56,7,"Tesaṃ pana kathentānaññeva sūriyo atthaṅgato, dīpā jalitā. "
  3214. 533214,115,2677,51,104,1,248,35,"Paṇḍito‘‘ rājakammāni nāma bhāriyāni, na paññāyati‘ kiṃ bhavissatī’ ti, khippameva gantuṃ vaṭṭatī’’ ti uṭṭhāyāsanā rājānaṃ vanditvā nikkhamitvā cintesi‘‘ imesu eko‘ sahāyakassa kathetuṃ vaṭṭatī’ ti āha , eko‘ bhātussa, eko puttassa, eko mātu kathetuṃ vaṭṭatī’ ti āha. "
  3215. 533215,115,2677,105,121,1,90,12,"Imehi etaṃ katameva bhavissati, diṭṭhameva kathitanti maññāmi, hotu ajjeva etaṃ jānissāmī’’ ti. "
  3216. 533216,115,2677,122,138,1,155,16,Te pana cattāropi aññesu divasesu rājakulā nikkhamitvā rājanivesanadvāre ekassa bhattaambaṇassa piṭṭhe nisīditvā kiccakaraṇīyāni mantetvā gharāni gacchanti.
  3217. 533217,115,2677,139,181,1,266,33,Tasmā paṇḍito‘‘ ahaṃ etesaṃ catunnaṃ rahassaṃ ambaṇassa heṭṭhā nipajjitvā jānituṃ sakkuṇeyyan’’ ti cintetvā taṃ ambaṇaṃ ukkhipāpetvā attharaṇaṃ attharāpetvā ambaṇassa heṭṭhā pavisitvā purisānaṃ saññaṃ adāsi‘‘ tumhe catūsu paṇḍitesu mantetvā gatesu āgantvā maṃ āneyyāthā’’ ti.
  3218. 533218,115,2677,182,191,1,37,5,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā pakkamiṃsu.
  3219. 533219,115,2677,192,195,1,20,3,Senakopi rājānaṃ āha–
  3220. 533220,115,2677,196,212,1,62,9,"‘‘ mahārāja, amhākaṃ vacanaṃ na saddahatha, idāni kiṃ karissathā’’ ti. "
  3221. 533221,115,2677,213,232,1,97,14,"So tassa vacanaṃ gahetvā anisāmetvāva bhītatasito hutvā‘‘ idāni kiṃ karoma, senaka paṇḍitā’’ ti pucchi."
  3222. 533222,115,2677,233,247,1,75,9,"‘‘ Mahārāja, papañcaṃ akatvā kañci ajānāpetvā gahapatiputtaṃ māretuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  3223. 533223,115,2677,248,280,1,208,26,"Rājā‘‘ senaka, ṭhapetvā tumhe añño mama atthakāmo nāma natthi, tumhe attano suhade gahetvā dvārantare ṭhatvā gahapatiputtassa pātova upaṭṭhānaṃ āgacchantassa khaggena sīsaṃ chindathā’’ ti attano khaggaratanaṃ adāsi. "
  3224. 533224,115,2677,281,311,1,130,19,"Te‘‘ sādhu, deva, mā bhāyi, mayaṃ taṃ māressāmā’’ ti vatvā nikkhamitvā‘‘ diṭṭhā no paccāmittassa piṭṭhī’’ ti bhattaambaṇassa piṭṭhe nisīdiṃsu. "
  3225. 533225,115,2677,312,325,1,52,8,"Tato senako āha‘‘ ambho, ko gahapatiputtaṃ māressatī’’ ti. "
  3226. 533226,115,2677,326,339,1,57,8,"Itare‘‘ tumheyeva ācariya, mārethā’’ ti tasseva bhāraṃ kariṃsu. "
  3227. 533227,115,2678,2,30,1,123,20,"Atha ne senako pucchi‘‘ tumhe‘ rahassaṃ nāma asukassa asukassa kathetabban’ ti vadatha, kiṃ vo etaṃ kataṃ, udāhu diṭṭhaṃ sutan’’ ti?"
  3228. 533228,115,2678,31,40,1,21,4,"‘‘ Kataṃ etaṃ, ācariyā’’ ti. "
  3229. 533229,115,2678,41,66,1,95,15,"Tumhe‘‘ rahassaṃ nāma sahāyakassa kathetabban’’ ti vadatha,‘‘ kiṃ vo etaṃ kataṃ, udāhu diṭṭhaṃ sutan’’ ti?"
  3230. 533230,115,2678,67,75,1,18,4,‘‘ Kataṃ etaṃ mayā’’ ti?
  3231. 533231,115,2678,76,84,1,19,3,"‘‘ Kathetha, ācariyā’’ ti."
  3232. 533232,115,2678,85,97,1,47,8,‘‘ Imasmiṃ rahasse raññā ñāte jīvitaṃ me natthī’’ ti.
  3233. 533233,115,2678,98,113,1,67,9,"‘‘ Mā bhāyatha ācariya, idha tumhākaṃ rahassabhedako natthi, kathethā’’ ti. "
  3234. 533234,115,2678,114,130,1,75,12,So nakhena ambaṇaṃ koṭṭetvā‘‘ atthi nu kho imassa heṭṭhā gahapatiputto’’ ti āha.
  3235. 533235,115,2678,131,155,1,118,15,"‘‘ Ācariya, gahapatiputto attano issariyena evarūpaṃ ṭhānaṃ na pavisissati, idāni yasena matto bhavissati, kathetha tumhe’’ ti. "
  3236. 533236,115,2678,156,162,1,40,6,Senako tāva attano rahassaṃ kathento āha–
  3237. 533237,115,2678,163,175,1,49,8,‘‘ tumhe imasmiṃ nagare asukaṃ nāma vesiṃ jānāthā’’ ti?
  3238. 533238,115,2678,176,184,1,14,3,"‘‘ Āma, ācariyā’’ ti."
  3239. 533239,115,2678,185,193,1,21,4,‘‘ Idāni sā paññāyatī’’ ti.
  3240. 533240,115,2678,194,203,1,23,4,"‘‘ Na paññāyati, ācariyā’’ ti."
  3241. 533241,115,2678,204,264,1,405,48,"‘‘ Ahaṃ sālavanuyyāne tāya saddhiṃ purisakiccaṃ katvā tassā piḷandhanesu lobhena taṃ māretvā tassāyeva sāṭakena bhaṇḍikaṃ katvā āharitvā amhākaṃ ghare asukabhūmikāya asuke nāma gabbhe nāgadantake laggesiṃ, vaḷañjetuṃ3 visahāmi, purāṇabhāvamassa olokemi, evarūpaṃ aparādhakammaṃ katvā mayā ekassa sahāyakassa kathitaṃ, na tena kassaci kathitapubbaṃ, iminā kāraṇena‘ sahāyakassa guyhaṃ kathetabban’ ti mayā kathitan’’ ti. "
  3242. 533242,115,2678,265,271,1,57,6,Paṇḍito tassa rahassaṃ sādhukaṃ vavatthapetvā sallakkhesi.
  3243. 533243,115,2679,2,7,1,38,5,Pukkusopi attano rahassaṃ kathento āha–
  3244. 533244,115,2679,8,28,1,125,17,"‘‘ mama ūruyā kuṭṭhaṃ atthi, kaniṭṭho me pātova kañci ajānāpetvā taṃ dhovitvā bhesajjena makkhetvā upari pilotikaṃ datvā bandhati. "
  3245. 533245,115,2679,29,53,1,122,19,"Rājā mayi muducitto‘ ehi pukkusā’ ti maṃ pakkositvā yebhuyyena mama ūruyāyeva sayati , sace pana etaṃ rājā jāneyya, maṃ māreyya. "
  3246. 533246,115,2679,54,77,1,116,18,"Taṃ mama kaniṭṭhaṃ ṭhapetvā añño jānanto nāma natthi, tena kāraṇena‘ rahassaṃ nāma bhātu kathetabban’ ti mayā vuttan’’ ti. "
  3247. 533247,115,2679,78,83,1,38,5,Kāmindopi attano rahassaṃ kathento āha–
  3248. 533248,115,2679,84,103,1,129,15,"‘‘ maṃ kāḷapakkhe uposathadivase naradevo nāma yakkho gaṇhāti, ahaṃ ummattakasunakho viya viravāmi, svāhaṃ tamatthaṃ puttassa kathesiṃ. "
  3249. 533249,115,2679,104,136,1,216,27,"So mama yakkhena gahitabhāvaṃ ñatvā maṃ antogehagabbhe nipajjāpetvā dvāraṃ pidahitvā nikkhamitvā mama saddaṃ paṭicchādanatthaṃ dvāre samajjaṃ kāresi, iminā kāraṇena‘ rahassaṃ nāma puttassa kathetabban’ ti mayā vuttan’’ ti. "
  3250. 533250,115,2679,137,141,1,30,4,Tato tayopi devindaṃ pucchiṃsu.
  3251. 533251,115,2679,142,147,1,31,5,So attano rahassaṃ kathento āha–
  3252. 533252,115,2679,148,164,1,130,13,"‘‘ mayā maṇipahaṃsanakammaṃ karontena rañño santakaṃ sakkena kusarañño dinnaṃ, siripavesanaṃ maṅgalamaṇiratanaṃ thenetvā mātuyā dinnaṃ. "
  3253. 533253,115,2679,165,182,1,119,16,"Sā kañci ajānāpetvā mama rājakulaṃ pavisanakāle taṃ mayhaṃ deti, ahaṃ tena maṇinā siriṃ pavesetvā rājanivesanaṃ gacchāmi. "
  3254. 533254,115,2679,183,191,1,64,8,Rājā tumhehi saddhiṃ akathetvā paṭhamataraṃ mayā saddhiṃ kathesi.
  3255. 533255,115,2679,192,205,1,78,9,"Devasikaṃ aṭṭha, soḷasa, dvattiṃsa, catusaṭṭhi kahāpaṇe mama paribbayatthāya deti . "
  3256. 533256,115,2679,206,231,1,136,19,"Sace tassa maṇiratanassa channabhāvaṃ rājā jāneyya, mayhaṃ jīvitaṃ natthi, iminā kāraṇena‘ rahassaṃ nāma mātu kathetabban’ ti mayā vuttan’’ ti. "
  3257. 533257,115,2680,2,9,1,51,6,Mahāsatto sabbesampi guyhaṃ attano paccakkhaṃ akāsi .
  3258. 533258,115,2680,10,36,1,167,21,"Te pana attano udaraṃ phāletvā antaṃ bāhiraṃ karontā viya rahassaṃ aññamaññaṃ kathetvā‘‘ tumhe appamattā pātova āgacchatha, gahapatiputtaṃ māressāmā’’ ti uṭṭhāya pakkamiṃsu. "
  3259. 533259,115,2680,37,47,1,87,10,Tesaṃ gatakāle paṇḍitassa purisā āgantvā ambaṇaṃ ukkhipitvā mahāsattaṃ ādāya pakkamiṃsu.
  3260. 533260,115,2680,48,83,1,210,27,So gharaṃ gantvā nhatvā alaṅkaritvā subhojanaṃ bhuñjitvā‘‘ ajja me bhaginī udumbaradevī rājagehato sāsanaṃ pesessatī’’ ti ñatvā dvāre paccāyikaṃ purisaṃ ṭhapesi‘‘ rājagehato āgataṃ sīghaṃ pavesetvā mama dasseyyāsī’’ ti.
  3261. 533261,115,2680,84,89,1,38,5,Evañca pana vatvā sayanapiṭṭhe nipajji.
  3262. 533262,115,2680,90,120,1,226,27,"Tasmiṃ khaṇe rājāpi sayanapiṭṭhe nipannova paṇḍitassa guṇaṃ saritvā‘‘ mahosadhapaṇḍito sattavassikakālato paṭṭhāya maṃ upaṭṭhahanto na kiñci mayhaṃ anatthaṃ akāsi, devatāya pucchitapañhepi paṇḍite asati jīvitaṃ me laddhaṃ na siyā. "
  3263. 533263,115,2680,121,147,1,154,21,"Veripaccāmittānaṃ vacanaṃ gahetvā‘ asamadhuraṃ paṇḍitaṃ mārethā’ ti khaggaṃ dentena ayuttaṃ mayā kataṃ, sve dāni naṃ passituṃ na labhissāmī’’ ti sokaṃ uppādesi. "
  3264. 533264,115,2680,148,151,1,22,3,Sarīrato sedā mucciṃsu.
  3265. 533265,115,2680,152,157,1,37,5,So sokasamappito cittassādaṃ na labhi.
  3266. 533266,115,2680,158,189,1,176,25,"Udumbaradevīpi tena saddhiṃ ekasayanagatā taṃ ākāraṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho mayhaṃ koci aparādho atthi, udāhu devassa kiñci sokakāraṇaṃ uppannaṃ, pucchissāmi tāva nan’’ ti imaṃ gāthamāha–"
  3267. 533267,115,2681,2,14,1,64,9,"‘ ‘ Kiṃ tvaṃ vimanosi rājaseṭṭha, dvipadajaninda vacanaṃ suṇoma metaṃ; "
  3268. 533268,115,2682,2,24,1,60,9,"Kiṃ cintayamāno dummanosi, nūna deva aparādho atthi mayhan’’ ti.( jā.1.15.323); "
  3269. 533269,115,2683,2,6,1,28,4,Atha rājā kathento gāthamāha–
  3270. 533270,115,2684,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Paṇhe vajjho mahosadhoti, āṇatto me vamāya bhūripañño; "
  3271. 533271,115,2685,2,25,1,62,10,"Taṃ cintayamāno dummanosmi, na hi devī aparādho atthi tuyhan’’ ti.( jā.1.15.324); "
  3272. 533272,115,2686,2,19,1,79,10,"Tattha {āṇatto}ti bhadde, cattāro paṇḍitā‘‘ mahosadho mama paccatthiko’’ ti kathayiṃsu. "
  3273. 533273,115,2686,20,33,1,65,9,Mayā tathato avicinitvā‘‘ vadhetha nan’’ ti bhūripañño vadhāya āṇatto.
  3274. 533274,115,2686,34,38,1,36,4,Taṃ kāraṇaṃ cintayamāno dummanosmīti.
  3275. 533275,115,2687,2,12,1,72,9,Tassā tassa vacanaṃ sutvāva mahāsatte sinehena pabbatamatto soko uppajji.
  3276. 533276,115,2687,13,32,1,113,15,Tato sā cintesi‘‘ ekena upāyena rājānaṃ assāsetvā rañño niddaṃ okkamanakāle mama kaniṭṭhassa sāsanaṃ pahiṇissāmī’’ ti.
  3277. 533277,115,2687,33,76,1,255,33,"Atha sā‘‘ mahārāja, tayāvetaṃ kataṃ gahapatiputtaṃ mahante issariye patiṭṭhāpentena, tumhehi so senāpatiṭṭhāne ṭhapito, idāni kira so tumhākaṃyeva paccatthiko jāto, na kho pana paccatthiko khuddako nāma atthi, māretabbova, tumhe mā cintayitthā’’ ti rājānaṃ assāsesi. "
  3278. 533278,115,2687,77,81,1,30,4,So tanubhūtasoko niddaṃ okkami.
  3279. 533279,115,2687,82,146,1,407,52,"Devī uṭṭhāya gabbhaṃ pavisitvā‘‘ tāta mahosadha, cattāro paṇḍitā taṃ paribhindiṃsu, rājā kuddho sve dvārantare taṃ vadhāya āṇāpesi, sve rājakulaṃ mā āgaccheyyāsi, āgacchanto pana nagaraṃ hatthagataṃ katvā samattho hutvā āgaccheyyāsī’’ ti paṇṇaṃ likhitvā modakassa anto pakkhipitvā modakaṃ suttena veṭhetvā navabhājane katvā chādetvā lañchetvā atthacārikāya dāsiyā adāsi‘‘ imaṃ modakaṃ gahetvā mama kaniṭṭhassa dehī’’ ti. "
  3280. 533280,115,2687,147,150,1,14,3,Sā tathā akāsi.
  3281. 533281,115,2687,151,161,1,41,6,‘‘ Rattiṃ kathaṃ nikkhantā’’ ti na cintetabbaṃ.
  3282. 533282,115,2687,162,173,1,61,10,"Raññā paṭhamameva deviyā varo dinno, tena na naṃ koci nivāresi. "
  3283. 533283,115,2687,174,179,1,42,5,Bodhisatto paṇṇākāraṃ gahetvā naṃ uyyojesi.
  3284. 533284,115,2687,180,185,1,35,5,Sā puna āgantvā dinnabhāvaṃ ārocesi.
  3285. 533285,115,2687,186,193,1,47,7,Tasmiṃ khaṇe devī āgantvā raññā saddhiṃ nipajji.
  3286. 533286,115,2687,194,205,1,100,11,Mahāsattopi modakaṃ bhinditvā paṇṇaṃ vācetvā tamatthaṃ ñatvā kattabbakiccaṃ vicāretvā sayane nipajji.
  3287. 533287,115,2688,2,39,1,187,27,"Itarepi cattāro janā pātova khaggaṃ gahetvā dvārantare ṭhatvā paṇḍitaṃ apassantā dummanā hutvā rañño santikaṃ gantvā‘‘ kiṃ paṇḍitā mārito vo gahapatiputto’’ ti vutte‘‘ na passāma, devā’’ ti āhaṃsu. "
  3288. 533288,115,2688,40,57,1,164,17,Mahāsattopi aruṇuggamaneyeva nagaraṃ attano hatthagataṃ katvā tattha tattha ārakkhaṃ ṭhapetvā mahājanaparivuto rathaṃ āruyha mahantena parivārena rājadvāraṃ agamāsi.
  3289. 533289,115,2688,58,64,1,50,6,Rājā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā bahi olokento aṭṭhāsi.
  3290. 533290,115,2688,65,72,1,54,7,Atha mahāsatto rathā otaritvā rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi.
  3291. 533291,115,2688,73,93,1,77,13,"Rājā taṃ disvā cintesi‘‘ sace ayaṃ mama paccatthiko bhaveyya , na maṃ vandeyyā’’ ti. "
  3292. 533292,115,2688,94,100,1,39,6,Atha naṃ pakkosāpetvā rājā āsane nisīdi.
  3293. 533293,115,2688,101,104,1,28,3,Mahāsattopi ekamantaṃ nisīdi.
  3294. 533294,115,2688,105,109,1,36,4,Cattāropi paṇḍitā tattheva nisīdiṃsu.
  3295. 533295,115,2688,110,135,1,116,19,"Atha naṃ rājā kiñci ajānanto viya‘‘ tāta, tvaṃ hiyyo gantvā idāni āgacchasi, kiṃ maṃ pariccajasī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha–"
  3296. 533296,115,2689,2,14,1,53,10,"‘ ‘ Abhidosagato dāni ehisi, kiṃ sutvā kiṃ saṅkate mano te; "
  3297. 533297,115,2690,2,25,1,61,10,"Ko te kimavoca bhūripañña, iṅgha vacanaṃ suṇoma brūhi metan’’ ti.( jā.1.15.325); "
  3298. 533298,115,2691,2,10,1,56,7,Tattha {abhidosagato}ti hiyyo paṭhamayāme gato idāni āgato.
  3299. 533299,115,2691,11,16,1,26,4,Kiṃ {saṅkate}ti kiṃ āsaṅkate.
  3300. 533300,115,2691,17,27,1,54,9,{Kimavocā}ti kiṃ rañño santikaṃ mā gamīti taṃ koci avoca.
  3301. 533301,115,2692,2,27,1,125,19,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mahārāja, tayā me catunnaṃ paṇḍitānaṃ vacanaṃ gahetvā vadho āṇatto, tenāhaṃ na emī’’ ti codento imaṃ gāthamāha–"
  3302. 533302,115,2693,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Paṇhe vajjho mahosadhoti, yadi te mantayitaṃ janinda dosaṃ; "
  3303. 533303,115,2694,2,23,1,59,8,"Bhariyāya rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametan’’ ti.( jā.1.15.326); "
  3304. 533304,115,2695,2,8,1,27,5,Tattha yadi {te}ti yasmā tayā.
  3305. 533305,115,2695,9,12,1,22,3,Mantayitan ti kathitaṃ.
  3306. 533306,115,2695,13,19,1,37,5,"Dosan ti abhidosaṃ, rattibhāgeti attho. "
  3307. 533307,115,2695,20,22,1,16,2,Kassa kathitanti?
  3308. 533308,115,2695,23,24,1,9,1,Bhariyāya.
  3309. 533309,115,2695,25,31,1,45,6,Tvañhi hiyyo tassā imamatthaṃ rahogato asaṃsi.
  3310. 533310,115,2695,32,40,1,60,8,Guyhaṃ pātukatan ti tassā evarūpaṃ attano rahassaṃ pātukataṃ.
  3311. 533311,115,2695,41,49,1,52,8,Sutaṃ mametan ti mayā panetaṃ tasmiṃ khaṇeyeva sutaṃ.
  3312. 533312,115,2696,2,19,1,85,12,Rājā taṃ sutvā‘‘ imāya taṅkhaṇaññeva sāsanaṃ pahitaṃ bhavissatī’’ ti kuddho deviṃ olokesi.
  3313. 533313,115,2696,20,36,1,88,11,"Taṃ ñatvā mahāsatto‘‘ kiṃ, deva, deviyā kujjhatha, ahaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ sabbaṃ jānāmi. "
  3314. 533314,115,2696,37,68,1,194,25,"Deva, tumhākaṃ tāva rahassaṃ deviyā kathitaṃ hotu, ācariyasenakassa pukkusādīnaṃ vā rahassaṃ mama kena kathitaṃ, ahaṃ etesampi rahassaṃ jānāmiyevā’’ ti senakassa tāva rahassaṃ kathento imaṃ gāthamāha–"
  3315. 533315,115,2697,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Yaṃ sālavanasmiṃ senako, pāpakammaṃ akāsi asabbhirūpaṃ; "
  3316. 533316,115,2698,2,24,1,59,8,"Sakhinova rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametan’’ ti.( jā.1.15.327); "
  3317. 533317,115,2699,2,9,1,64,7,Tattha asabbhirūpan ti asādhujātikaṃ lāmakaṃ akusalakammaṃ akāsi.
  3318. 533318,115,2699,10,33,1,191,23,Imasmiṃyeva hi nagare asukaṃ nāma vesiṃ sālavanuyyāne purisakiccaṃ katvā taṃ māretvā alaṅkāraṃ gahetvā tassāyeva sāṭakena bhaṇḍikaṃ katvā attano ghare asukaṭṭhāne nāgadantake laggetvā ṭhapesi.
  3319. 533319,115,2699,34,50,1,88,12,"{Sakhinovā}ti atha naṃ, mahārāja, ekassa sahāyakassa rahogato hutvā akkhāsi, tampi mayā sutaṃ. "
  3320. 533320,115,2699,51,56,1,36,4,"Nāhaṃ devassa paccatthiko, senakoyeva. "
  3321. 533321,115,2699,57,65,1,54,7,"Yadi te paccatthikena kammaṃ atthi, senakaṃ gaṇhāpehīti. "
  3322. 533322,115,2700,2,26,1,106,14,"Rājā senakaṃ oloketvā‘‘ saccaṃ, senakā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, devā’’ ti vutte tassa bandhanāgārappavesanaṃ āṇāpesi. "
  3323. 533323,115,2700,27,33,1,51,6,Paṇḍito pukkusassa rahassaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  3324. 533324,115,2701,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Pukkusapurisassa te janinda, uppanno rogo arājayutto; "
  3325. 533325,115,2702,2,23,1,58,8,"Bhātucca rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametan’’ ti.( jā.1.15.328); "
  3326. 533326,115,2703,2,19,1,105,13,"Tattha {arājayutto}ti mahārāja, etassa kuṭṭharogo uppanno, so rājānaṃ pattuṃ ayutto, chupanānucchaviko na hoti. "
  3327. 533327,115,2703,20,34,1,68,10,Tumhe ca‘‘ pukkusassa ūru muduko’’ ti yebhuyyena tassa ūrumhi nipajjatha.
  3328. 533328,115,2703,35,41,1,44,5,"So panesa vaṇabandhapilotikāya phasso, devāti. "
  3329. 533329,115,2704,2,24,1,99,14,Rājā tampi oloketvā‘‘ saccaṃ pukkusā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ devā’’ ti vutte tampi bandhanāgāraṃ pavesāpesi.
  3330. 533330,115,2704,25,31,1,53,6,Paṇḍito kāmindassapi rahassaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  3331. 533331,115,2705,2,12,1,48,6,"‘ ‘ Ābādhoyaṃ asabbhirūpo, kāmindo naradevena phuṭṭho; "
  3332. 533332,115,2706,2,23,1,58,8,"Puttassa rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametan’’ ti.( jā.1.15.329); "
  3333. 533333,115,2707,2,25,1,167,19,"Tattha {asabbhirūpo}ti yena so ābādhena phuṭṭho ummattakasunakho viya viravati, so naradevayakkhābādho asabbhijātiko lāmako, rājakulaṃ pavisituṃ na yutto, mahārājāti vadati. "
  3334. 533334,115,2708,2,25,1,99,14,Rājā tampi oloketvā‘‘ saccaṃ kāmindā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ devā’’ ti vutte tampi bandhanāgāraṃ pavesāpesi.
  3335. 533335,115,2708,26,32,1,53,6,Paṇḍito devindassapi rahassaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  3336. 533336,115,2709,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Aṭṭhavaṅkaṃ maṇiratanaṃ uḷāraṃ, sakko te adadā pitāmahassa; "
  3337. 533337,115,2710,2,10,1,56,7,"Devindassa gataṃ tadajja hatthaṃ, mātucca rahogato asaṃsi; "
  3338. 533338,115,2711,2,19,1,33,5,Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametan’’ ti.( jā.1.15.330);
  3339. 533339,115,2712,2,8,1,49,5,Tattha {pitāmahassā}ti tava pitāmahassa kusarājassa.
  3340. 533340,115,2712,9,20,1,89,10,"Tadajja hatthan ti taṃ maṅgalasammataṃ maṇiratanaṃ ajja devindassa hatthagataṃ, mahārājāti. "
  3341. 533341,115,2713,2,24,1,99,14,Rājā tampi oloketvā‘‘ saccaṃ devindā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ devā’’ ti vutte tampi bandhanāgāraṃ pavesāpesi.
  3342. 533342,115,2713,25,38,1,73,9,Evaṃ‘‘ bodhisattaṃ vadhissāmā’’ ti cintetvā sabbepi te bandhanāgāraṃ paviṭṭhā.
  3343. 533343,115,2713,39,70,1,164,23,"Bodhisatto‘‘ mahārāja, iminā kāraṇenāhaṃ‘ attano guyhaṃ parassa na kathetabban’ ti vadāmi, vadantā pana mahāvināsaṃ pattā’’ ti vatvā uttari dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–"
  3344. 533344,115,2714,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Guyhassa hi guyhameva sādhu, na guyhassa pasatthamāvikammaṃ; "
  3345. 533345,115,2715,2,9,1,59,6,"Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyya."
  3346. 533346,115,2716,2,13,1,52,8,"‘ ‘ Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; "
  3347. 533347,115,2717,2,10,1,41,7,"Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā."
  3348. 533348,115,2718,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito; "
  3349. 533349,115,2719,2,10,1,43,7,"Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro."
  3350. 533350,115,2720,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro; "
  3351. 533351,115,2721,2,7,1,42,4,"Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati."
  3352. 533352,115,2722,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ; "
  3353. 533353,115,2723,2,10,1,44,7,"Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje."
  3354. 533354,115,2724,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce; "
  3355. 533355,115,2725,2,25,1,63,9,"Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedan’’ ti.( jā.1.15.331-336); "
  3356. 533356,115,2726,2,12,1,62,9,Tattha amittassa {cā}ti itthiyā ca paccatthikassa ca na katheyya.
  3357. 533357,115,2726,13,28,1,93,13,"{Saṃhīro}ti yo ca yena kenaci āmisena saṃhīrati upalāpati saṅgahaṃ gacchati, tassapi na saṃseyya. "
  3358. 533358,115,2726,29,46,1,108,14,"{Hadayattheno}ti yo ca amitto mittapatirūpako mukhena aññaṃ katheti, hadayena aññaṃ cinteti, tassapi na saṃseyya. "
  3359. 533359,115,2726,47,51,1,29,4,Asambuddhan ti parehi aññātaṃ.
  3360. 533360,115,2726,52,64,1,55,7,"‘‘ Asambodhan’’ tipi pāṭho, paresaṃ bodhetuṃ ayuttanti attho. "
  3361. 533361,115,2726,65,75,1,78,9,{Titikkhatī}ti tassa akkosampi paribhāsampi pahārampi dāso viya hutvā adhivāseti.
  3362. 533362,115,2726,76,86,1,63,9,"Mantinan ti mantitaṃ, mantīnaṃ vā antare yāvanto jānantīti attho. "
  3363. 533363,115,2726,87,97,1,74,9,{Tāvanto}ti te guyhajānanake paṭicca tattakā tassa ubbegā santāsā uppajjanti.
  3364. 533364,115,2726,98,106,1,46,7,Na {vissaje}ti na vissajjeyya paraṃ na jānāpeyya.
  3365. 533365,115,2726,107,120,1,99,11,"{Viviccā}ti sace divā rahassaṃ mantetukāmo hoti, vivittaṃ okāsaṃ kāretvā suppaṭicchannaṭṭhāne manteyya. "
  3366. 533366,115,2726,121,133,1,108,12,Nātivelan ti rattiṃ rahassaṃ kathento pana ativelaṃ mariyādātikkantaṃ mahāsaddaṃ karonto giraṃ nappamuñceyya.
  3367. 533367,115,2726,134,142,1,68,7,Upassutikā {hī}ti mantanaṭṭhānaṃ upagantvā tirokuṭṭādīsu ṭhatvā sotāro.
  3368. 533368,115,2726,143,153,1,66,8,"{Tasmā}ti mahārāja, tena kāraṇena so manto khippameva bhedamupāgamīti. "
  3369. 533369,115,2727,2,39,1,189,27,"Rājā mahāsattassa kathaṃ sutvā‘‘ ete sayaṃ rājaverino hutvā paṇḍitaṃ mama veriṃ karontī’’ ti kujjhitvā‘‘ gacchatha ne nagarā nikkhamāpetvā sūlesu vā uttāsetha, sīsāni vā tesaṃ chindathā’’ ti āṇāpesi. "
  3370. 533370,115,2727,40,68,1,169,21,"Tesu pacchābāhaṃ bandhitvā catukke catukke kasāhi pahārasahassaṃ datvā nīyamānesu paṇḍito‘‘ deva, ime tumhākaṃ porāṇakā amaccā, khamatha nesaṃ aparādhan’’ ti rājānaṃ khamāpesi. "
  3371. 533371,115,2727,69,85,1,74,12,Rājā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ sādhū’’ ti te pakkosāpetvā tasseva dāse katvā adāsi.
  3372. 533372,115,2727,86,92,1,34,6,So pana te tattheva bhujisse akāsi.
  3373. 533373,115,2727,93,107,1,64,10,Rājā‘‘ tena hi mama vijite mā vasantū’’ ti pabbājanīyakammaṃ āṇāpesi.
  3374. 533374,115,2727,108,127,1,103,13,"Paṇḍito‘‘ khamatha, deva, etesaṃ andhabālānaṃ dosan’’ ti khamāpetvā tesaṃ ṭhānantarāni puna pākatikāni kāresi. "
  3375. 533375,115,2727,128,149,1,120,16,"Rājā‘‘ paccāmittesupi tāvassa evarūpā mettā bhavati, aññesu janesu kathaṃ na bhavissatī’’ ti paṇḍitassa ativiya pasanno ahosi. "
  3376. 533376,115,2727,150,162,1,94,12,Tato paṭṭhāya cattāro paṇḍitā uddhatadāṭhā viya sappā nibbisā hutvā kiñci kathetuṃ nāsakkhiṃsu.
  3377. 533377,115,2728,2,4,1,26,2,Pañcapaṇḍitapañho niṭṭhito.
  3378. 533378,115,2729,2,5,1,27,3,Niṭṭhitā ca paribhindakathā.
  3379. 533379,115,2730,2,2,1,20,1,Yuddhaparājayakaṇḍaṃ
  3380. 533380,115,2731,2,10,1,58,7,Tato paṭṭhāya paṇḍitova rañño atthañca dhammañca anusāsati.
  3381. 533381,115,2731,11,31,1,102,13,"So cintesi‘‘ rañño setachattamattameva, rajjaṃ pana ahameva vicāremi , mayā appamattena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  3382. 533382,115,2731,32,77,1,445,38,"So nagare mahāpākāraṃ nāma kāresi, tathā anupākārañca dvāraṭṭālake antaraṭṭālake udakaparikhaṃ kaddamaparikhaṃ sukkhaparikhanti tisso parikhāyo kāresi, antonagare jiṇṇagehāni paṭisaṅkharāpesi, mahāpokkharaṇiyo kāretvā tāsu udakanidhānaṃ kāresi, nagare sabbakoṭṭhāgārāni dhaññassa pūrāpesi, himavantappadesato kulupakatāpasehi kudrūsakumudabījāni āharāpesi, udakaniddhamanāni sodhāpetvā tattha ropāpesi, bahinagarepi jiṇṇasālāpaṭisaṅkharaṇakammaṃ kāresi. "
  3383. 533383,115,2731,78,80,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  3384. 533384,115,2731,81,82,1,27,1,Anāgatabhayapaṭibāhanatthaṃ.
  3385. 533385,115,2731,83,200,1,632,85,"Tato tato āgatavāṇijakepi‘‘ sammā, tumhe kuto āgatatthā’’ ti pucchitvā‘‘ asukaṭṭhānato’’ ti vutte‘‘ tumhākaṃ raññā kiṃ piyan’’ ti pucchitvā‘‘ asukaṃ nāmā’’ ti vutte tesaṃ sammānaṃ kāretvā uyyojetvā attano ekasate yodhe pakkosāpetvā‘‘ sammā, mayā dinne paṇṇākāre gahetvā ekasatarājadhāniyo gantvā ime paṇṇākāre attano piyakāmatāya tesaṃ rājūnaṃ datvā teyeva upaṭṭhahantā tesaṃ kiriyaṃ vā mantaṃ vā ñatvā mayhaṃ sāsanaṃ pesentā tattheva vasatha, ahaṃ vo puttadāraṃ posessāmī’’ ti vatvā kesañci kuṇḍale, kesañci pādukāyo, kesañci khagge, kesañci suvaṇṇamālāyo akkharāni chinditvā‘‘ yadā mama kiccaṃ atthi, tadā paññāyantū’’ ti adhiṭṭhahitvā tesaṃ hatthe datvā pesesi. "
  3386. 533386,115,2731,201,252,1,262,35,Te tattha tattha gantvā tesaṃ tesaṃ rājūnaṃ paṇṇākāraṃ datvā‘‘ kenatthenāgatā’’ ti vutte‘‘ tumheva upaṭṭhātuṃ āgatamhā’’ ti vatvā‘‘ kuto āgatatthā’’ ti puṭṭhā āgataṭṭhānaṃ avatvā aññāni ṭhānāni ācikkhitvā‘‘ tena hi sādhū’’ ti sampaṭicchite upaṭṭhahantā tesaṃ abbhantarikā ahesuṃ.
  3387. 533387,115,2732,2,12,1,75,9,"Tadā kapilaraṭṭhe saṅkhabalako nāma rājā āvudhāni sajjāpesi, senaṃ saṅkaḍḍhi. "
  3388. 533388,115,2732,13,51,1,215,28,"Tassa santike upanikkhittakapuriso paṇḍitassa sāsanaṃ pesesi‘‘ sāmi, mayaṃ idha pavattiṃ‘ idaṃ nāma karissatī’ ti na jānāma, āvudhāni sajjāpeti, senaṃ saṅkaḍḍhati, tumhe purisavisese pesetvā idaṃ pavattiṃ tathato jānāthā’’ ti. "
  3389. 533389,115,2732,52,100,1,340,38,"Atha mahāsatto suvapotakaṃ āmantetvā‘‘ samma, kapilaraṭṭhe saṅkhabalako nāma rājā āvudhāni sajjāpesi, tvaṃ tattha gantvā‘ imaṃ nāma karotī’ ti tathato ñatvā sakalajambudīpaṃ āhiṇḍitvā mayhaṃ pavattiṃ āharāhī’’ ti vatvā madhulāje khādāpetvā madhupānīyaṃ pāyetvā satapākasahassapākehi telehi pakkhantaraṃ makkhetvā pācīnasīhapañjare ṭhatvā vissajjesi. "
  3390. 533390,115,2732,101,117,1,149,16,Sopi tattha gantvā tassa purisassa santikā tassa rañño pavattiṃ tathato ñatvā sakalajambudīpaṃ pariggaṇhanto kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagaraṃ pāpuṇi.
  3391. 533391,115,2732,118,125,1,53,7,Tadā tattha cūḷanibrahmadatto nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  3392. 533392,115,2732,126,136,1,71,9,"Tassa kevaṭṭo nāma brāhmaṇo atthañca dhammañca anusāsati, paṇḍito byatto. "
  3393. 533393,115,2732,137,222,1,472,58,"So paccūsakāle pabujjhitvā dīpālokena alaṅkatappaṭiyattaṃ sirigabbhaṃ olokento attano mahantaṃ yasaṃ disvā‘‘ ayaṃ mama yaso, kassa santako’’ ti cintetvā‘‘ na aññassa santako cūḷanibrahmadattassa , evarūpaṃ pana yasadāyakaṃ rājānaṃ sakalajambudīpe aggarājānaṃ kātuṃ vaṭṭati, ahañca aggapurohito bhavissāmī’’ ti cintetvā pātova nhatvā bhuñjitvā alaṅkaritvā rañño santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, sukhaṃ sayathā’’ ti sukhaseyyaṃ pucchitvā‘‘ āma, paṇḍitā’’ ti vutte rājānaṃ‘‘ deva, mantetabbaṃ atthī’’ ti āha."
  3394. 533394,115,2732,223,231,1,15,3,"‘‘ Vada, ācariyā’’ ti."
  3395. 533395,115,2732,232,248,1,62,10,"‘‘ Deva, antonagare raho nāma na sakkā laddhuṃ, uyyānaṃ gacchāmā’’ ti."
  3396. 533396,115,2732,249,273,1,151,19,"‘‘ Sādhu, ācariyā’’ ti rājā tena saddhiṃ uyyānaṃ gantvā balakāyaṃ bahi ṭhapetvā ārakkhaṃ kāretvā brāhmaṇena saddhiṃ uyyānaṃ pavisitvā maṅgalasilāpaṭṭe nisīdi. "
  3397. 533397,115,2733,2,26,1,184,19,"Tadā suvapotakopi taṃ kiriyaṃ disvā‘‘ bhavitabbamettha kāraṇena, ajja paṇḍitassa ācikkhitabbayuttakaṃ kiñci suṇissāmī’’ ti uyyānaṃ pavisitvā maṅgalasālarukkhassa pattantare nilīyitvā nisīdi. "
  3398. 533398,115,2733,27,37,1,28,5,"Rājā‘‘ kathetha, ācariyā’’ ti āha."
  3399. 533399,115,2733,38,50,1,60,8,"‘‘ Mahārāja, tava kaṇṇe ito karohi, catukkaṇṇova manto bhavissati. "
  3400. 533400,115,2733,51,66,1,78,10,"Sace, mahārāja, mama vacanaṃ kareyyāsi, sakalajambudīpe taṃ aggarājānaṃ karomī’’ ti. "
  3401. 533401,115,2733,67,87,1,103,14,"So mahātaṇhatāya tassa vacanaṃ sutvā somanassappatto hutvā‘‘ kathetha, ācariya, karissāmi te vacanan’’ ti āha."
  3402. 533402,115,2733,88,136,1,304,36,"‘‘ Deva, mayaṃ senaṃ saṅkaḍḍhitvā paṭhamaṃ khuddakanagaraṃ rumbhitvā gaṇhissāma, ahañhi cūḷadvārena nagaraṃ pavisitvā rājānaṃ vakkhāmi– mahārāja, tava yuddhena kiccaṃ natthi, kevalaṃ amhākaṃ rañño santako hohi, tava rajjaṃ taveva bhavissati, yujjhanto pana amhākaṃ balavāhanassa mahantatāya ekantena parājissasī’’ ti."
  3403. 533403,115,2733,137,146,1,43,6,"‘‘ Sace me vacanaṃ karissati, saṅgaṇhissāma naṃ. "
  3404. 533404,115,2733,147,194,1,368,43,"No ce, yujjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā dve senā gahetvā aññaṃ nagaraṃ gaṇhissāma, tato aññanti etenupāyena sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā‘ jayapānaṃ pivissāmā’ ti vatvā ekasatarājāno amhākaṃ nagaraṃ ānetvā uyyāne āpānamaṇḍapaṃ kāretvā tattha nisinne visamissakaṃ suraṃ pāyetvā sabbepi te rājāno jīvitakkhayaṃ pāpetvā ekasatarājadhānīsu rajjaṃ amhākaṃ hatthagataṃ karissāma. "
  3405. 533405,115,2733,195,203,1,48,6,Evaṃ tvaṃ sakalajambudīpe aggarājā bhavissasī’’ ti.
  3406. 533406,115,2733,204,217,1,43,7,"Sopi‘‘ sādhu, ācariya, evaṃ karissāmī’’ ti vadati."
  3407. 533407,115,2733,218,243,1,111,16,"‘‘ Mahārāja, catukkaṇṇo manto nāma, ayañhi manto na sakkā aññena jānituṃ, tasmā papañcaṃ akatvā sīghaṃ nikkhamathā’’ ti. "
  3408. 533408,115,2733,244,253,1,34,5,Rājā tussitvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  3409. 533409,115,2734,2,75,1,446,53,"Suvapotako taṃ sutvā tesaṃ mantapariyosāne sākhāyaṃ olambakaṃ otārento viya kevaṭṭassa sīse chakaṇapiṇḍaṃ pātetvā‘‘ kimetan’’ ti mukhaṃ vivaritvā uddhaṃ olokentassa aparampi mukhe pātetvā‘‘ kiri kirī’’ ti saddaṃ viravanto sākhato uppatitvā‘‘ kevaṭṭa, tvaṃ catukkaṇṇamantoti maññasi, idāneva chakkaṇṇo jāto, puna aṭṭhakaṇṇo bhavitvā anekasatakaṇṇopi bhavissatī’’ ti vatvā‘‘ gaṇhatha, gaṇhathā’’ ti vadantānaññeva vātavegena mithilaṃ gantvā paṇḍitassa nivesanaṃ pāvisi. "
  3410. 533410,115,2734,76,106,1,195,24,"Tassa pana idaṃ vattaṃ– sace kutoci ābhatasāsanaṃ paṇḍitasseva kathetabbaṃ hoti, athassa aṃsakūṭe otarati, sace amarādeviyāpi sotuṃ vaṭṭati, ucchaṅge otarati, sace mahājanena sotabbaṃ, bhūmiyaṃ otarati. "
  3411. 533411,115,2734,107,112,1,33,5,Tadā so paṇḍitassa aṃsakūṭe otari.
  3412. 533412,115,2734,113,124,1,56,7,Tāya saññāya‘‘ rahassena bhavitabban’’ ti mahājano paṭikkami.
  3413. 533413,115,2734,125,143,1,82,12,"Paṇḍito taṃ gahetvā uparipāsādatalaṃ abhiruyha‘‘ kiṃ te, tāta, diṭṭhaṃ sutan’’ ti pucchi. "
  3414. 533414,115,2734,144,174,1,214,25,"Athassa so‘‘ ahaṃ, deva, sakalajambudīpe vicaranto aññassa rañño santike kiñci guyhaṃ na passāmi, uttarapañcālanagare pana cūḷanibrahmadattassa purohito kevaṭṭo nāma brāhmaṇo rājānaṃ uyyānaṃ netvā catukkaṇṇamantaṃ gaṇhi. "
  3415. 533415,115,2734,175,196,1,143,19,Athāhaṃ sākhantare nisīditvā tesaṃ mantaṃ suṇitvā mantapariyosāne tassa sīse ca mukhe ca chakaṇapiṇḍaṃ pātetvā āgatomhī’’ ti vatvā sabbaṃ kathesi.
  3416. 533416,115,2734,197,214,1,53,8,"‘ Raññā sampaṭicchitan’’ ti vutte‘‘ sampaṭicchi, devā’’ ti āha. "
  3417. 533417,115,2735,2,49,1,384,40,"Athassa paṇḍito kattabbayuttakaṃ sakkāraṃ karitvā taṃ mudupaccattharaṇe suvaṇṇapañjare suṭṭhu sayāpetvā‘‘ kevaṭṭo mama mahosadhassa paṇḍitabhāvaṃ na jānāti maññe, ahaṃ na dānissa mantassa matthakaṃ pāpuṇituṃ dassāmī’’ ti cintetvā nagarato duggatakulāni nīharāpetvā bahi nivāsāpesi, raṭṭhajanapadadvāragāmesu samiddhāni issariyakulāni āharitvā antonagare nivāsāpesi, bahuṃ dhanadhaññaṃ kāresi. "
  3418. 533418,115,2735,50,59,1,101,9,Cūḷanibrahmadattopi kevaṭṭassa vacanaṃ gahetvā senaṅgaparivuto gantvā ekaṃ khuddakanagaraṃ parikkhipi.
  3419. 533419,115,2735,60,70,1,84,9,Kevaṭṭopi vuttanayeneva tattha pavisitvā taṃ rājānaṃ saññāpetvā attano santakamakāsi.
  3420. 533420,115,2735,71,79,1,48,8,Dve senā ekato katvā tato aññaṃ nagaraṃ rumbhati.
  3421. 533421,115,2735,80,86,1,50,6,Etenupāyena paṭipāṭiyā sabbāni tāni nagarāni gaṇhi.
  3422. 533422,115,2735,87,100,1,116,12,"Evaṃ cūḷanibrahmadatto kevaṭṭassa ovāde ṭhito, ṭhapetvā vedeharājānaṃ sesarājāno sakalajambudīpe attano santake akāsi. "
  3423. 533423,115,2735,101,120,1,129,13,"Bodhisattassa pana upanikkhittakapurisā‘‘ cūḷanibrahmadattena ettakāni nagarāni gahitāni , appamatto hotū’’ ti niccaṃ sāsanaṃ pahiṇiṃsu. "
  3424. 533424,115,2735,121,139,1,97,13,"Sopi tesaṃ‘‘ ahaṃ idha appamatto vasāmi, tumhepi anukkaṇṭhantā appamatto hutvā vasathā’’ ti paṭipesesi. "
  3425. 533425,115,2736,2,13,1,136,11,Cūḷanibrahmadatto sattadivasasattamāsādhikehi sattasaṃvaccharehi videharajjaṃ vajjetvā sesaṃ sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā kevaṭṭaṃ āha–
  3426. 533426,115,2736,14,24,1,42,5,"‘‘ ācariya, mithilāyaṃ videharajjaṃ gaṇhāmā’’ ti."
  3427. 533427,115,2736,25,35,1,72,7,"‘‘ Mahārāja, mahosadhapaṇḍitassa vasananagare rajjaṃ gaṇhituṃ na sakkhissāma. "
  3428. 533428,115,2736,36,53,1,114,15,So hi evaṃ ñāṇasampanno evaṃ upāyakusalo’’ ti so vitthāretvā candamaṇḍalaṃ uṭṭhāpento viya mahosadhassa guṇe kathesi.
  3429. 533429,115,2736,54,80,1,158,19,"Ayañhi sayampi upāyakusalova, tasmā‘‘ mithilanagaraṃ nāma deva appamattakaṃ, sakalajambudīpe rajjaṃ amhākaṃ pahoti, kiṃ no etenā’’ ti upāyeneva rājānaṃ sallakkhāpesi. "
  3430. 533430,115,2736,81,93,1,73,8,Sesarājānopi‘‘ mayaṃ mithilarajjaṃ gahetvāva jayapānaṃ pivissāmā’’ ti vadanti.
  3431. 533431,115,2736,94,117,1,126,17,"Kevaṭṭo tepi nivāretvā‘‘ videharajjaṃ gahetvā kiṃ karissāma, sopi rājā amhākaṃ santakova, tasmā nivattathā’’ ti te upāyeneva bodhesi. "
  3432. 533432,115,2736,118,123,1,33,5,Te tassa vacanaṃ sutvā nivattiṃsu.
  3433. 533433,115,2736,124,142,1,142,13,Mahāsattassa upanikkhittakapurisā sāsanaṃ pesayiṃsu‘‘ brahmadatto ekasatarājaparivuto mithilaṃ āgacchantova nivattitvā attano nagarameva gato’’ ti.
  3434. 533434,115,2736,143,156,1,59,9,Sopi tesaṃ‘‘ ito paṭṭhāya tassa kiriyaṃ jānantū’’ ti paṭipesesi.
  3435. 533435,115,2736,157,193,1,210,25,"Brahmadattopi kevaṭṭena saddhiṃ‘‘ idāni kiṃ karissāmī’’ ti mantetvā‘‘ jayapānaṃ pivissāmā’’ ti vutte uyyānaṃ alaṅkaritvā cāṭisatesu cāṭisahassesu suraṃ ṭhapetha, nānāvidhāni ca macchamaṃsādīni upanethā’’ ti sevake āṇāpesi. "
  3436. 533436,115,2736,194,199,1,53,5,Upanikkhittakapurisā taṃ pavattiṃ paṇḍitassa ārocesuṃ.
  3437. 533437,115,2736,200,214,1,60,10,Te pana‘‘ visena suraṃ yojetvā rājāno māretukāmo’’ ti na jāniṃsu.
  3438. 533438,115,2736,215,236,1,133,16,Mahāsatto pana suvapotakassa santikā sutattā tathato jānitvā‘‘ nesaṃ surāpānadivasaṃ tathato jānitvā mama pesethā’’ ti paṭisāsanaṃ pesesi.
  3439. 533439,115,2736,237,240,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  3440. 533440,115,2737,2,68,1,448,51,"Paṇḍito ‘‘ mādise dharamāne ettakānaṃ rājūnaṃ maraṇaṃ ayuttaṃ, avassayo nesaṃ bhavissāmī’’ ti cintetvā sahajātaṃ yodhasahassaṃ pakkosāpetvā‘‘ sammā, cūḷanibrahmadatto kira uyyānaṃ alaṅkārāpetvā ekasatarājaparivuto suraṃ pātukāmo, tumhe tattha gantvā rājūnaṃ āsanesu paññattesu kismiñci anisinneyeva‘ cūḷanibrahmadattassa anantaraṃ mahārahaṃ āsanaṃ amhākaṃ raññova dethā’ ti vadantā gahetvā tesaṃ purisehi‘ tumhe kassa purisā’ ti vutte‘ videharājassā’ ti vadeyyātha. "
  3441. 533441,115,2737,69,96,1,201,23,"Te tumhehi saddhiṃ‘ mayaṃ sattadivasasattamāsādhikāni sattavassāni rajjaṃ gaṇhantā ekadivasampi videharājānaṃ na passāma, kiṃ rājā nāmesa, gacchatha pariyante āsanaṃ gaṇhathā’ ti vadantā kalahaṃ karissanti. "
  3442. 533442,115,2737,97,172,1,545,65,"Atha tumhe‘ ṭhapetvā brahmadattaṃ añño amhākaṃ rañño uttaritaro idha natthī’ ti kalahaṃ vaḍḍhetvā amhākaṃ rañño āsanamattampi alabhantā‘ na dāni vo suraṃ pātuṃ macchamaṃsaṃ khādituṃ dassāmā’ ti nadantā vaggantā mahāghosaṃ karontā tesaṃ santāsaṃ janentā mahantehi leḍḍudaṇḍehi sabbacāṭiyo bhinditvā macchamaṃsaṃ vippakiritvā aparibhogaṃ katvā javena senāya antaraṃ pavisitvā devanagaraṃ paviṭṭhā asurā viya ulloḷaṃ uṭṭhāpetvā‘ mayaṃ mithilanagare mahosadhapaṇḍitassa purisā, sakkontā amhe gaṇhathā’ ti tumhākaṃ āgatabhāvaṃ jānāpetvā āgacchathā’’ ti pesesi. "
  3443. 533443,115,2737,173,207,1,319,29,Te‘‘ sādhū’’ ti tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā vanditvā sannaddhapañcāvudhā nikkhamitvā tattha gantvā nandanavanamiva alaṅkatauyyānaṃ pavisitvā samussitasetacchatte ekasatarājapallaṅke ādiṃ katvā alaṅkatappaṭiyattaṃ sirivibhavaṃ disvā mahāsattena vuttaniyāmeneva sabbaṃ katvā mahājanaṃ saṅkhobhetvā mithilābhimukhā pakkamiṃsu.
  3444. 533444,115,2737,208,214,1,48,6,Rājapurisāpi taṃ pavattiṃ tesaṃ rājūnaṃ ārocesuṃ.
  3445. 533445,115,2737,215,228,1,74,9,Cūḷanibrahmadattopi‘‘ evarūpassa nāma me visayogassa antarāyo kato’’ ti kujjhi.
  3446. 533446,115,2737,229,240,1,52,7,Rājānopi‘‘ amhākaṃ jayapānaṃ pātuṃ nādāsī’’ ti kujjhiṃsu.
  3447. 533447,115,2737,241,254,1,62,9,Balakāyāpi‘‘ mayaṃ amūlakaṃ suraṃ pātuṃ na labhimhā’’ ti kujjhiṃsu.
  3448. 533448,115,2738,2,59,1,382,42,"Cūḷanibrahmadatto te rājāno āmantetvā‘‘ etha, bho, mithilaṃ gantvā videharājassa khaggena sīsaṃ chinditvā pādehi akkamitvā nisinnā jayapānaṃ pivissāma, senaṃ gamanasajjaṃ karothā’’ ti vatvā puna rahogato kevaṭṭassapi etamatthaṃ kathetvā‘‘ amhākaṃ evarūpassa mantassa antarāyakaraṃ paccāmittaṃ gaṇhissāma, ekasatarājūnaṃ aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya parivutā gacchāma, etha, ācariyā’’ ti āha. "
  3449. 533449,115,2738,60,81,1,135,15,"Brāhmaṇo attano paṇḍitabhāvena cintesi‘‘ mahosadhapaṇḍitaṃ jinituṃ nāma na sakkā, amhākaṃyeva lajjitabbaṃ bhavissati, nivattāpessāmi nan’’ ti. "
  3450. 533450,115,2738,82,85,1,16,3,Atha naṃ evamāha–
  3451. 533451,115,2738,86,122,1,220,26,"‘‘ mahārāja, na esa videharājassa thāmo, mahosadhapaṇḍitassa saṃvidhānametaṃ, mahānubhāvo panesa, tena rakkhitā mithilā sīharakkhitaguhā viya na sakkā kenaci gahetuṃ, kevalaṃ amhākaṃ lajjanakaṃ bhavissati, alaṃ tattha gamanenā’’ ti. "
  3452. 533452,115,2738,123,143,1,149,16,Rājā pana khattiyamānena issariyamadena matto hutvā‘‘ kiṃ so karissatī’’ ti vatvā ekasatarājaparivuto aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya saddhiṃ nikkhami.
  3453. 533453,115,2738,144,161,1,106,13,Kevaṭṭopi attano kathaṃ gaṇhāpetuṃ asakkonto‘‘ rañño paccanīkavutti nāma ayuttā’’ ti tena saddhiṃyeva nikkhami.
  3454. 533454,115,2738,162,171,1,78,9,Tepi yodhā ekaratteneva mithilaṃ patvā attanā katakiccaṃ paṇḍitassa kathayiṃsu.
  3455. 533455,115,2738,172,176,1,52,4,Paṭhamaṃ upanikkhittakapurisāpissa sāsanaṃ pahiṇiṃsu.
  3456. 533456,115,2738,177,210,1,206,22,"‘‘ Cūḷanibrahmadatto‘ videharājānaṃ gaṇhissāmī’ ti ekasatarājaparivuto āgacchati, paṇḍito appamatto hotu, ajja asukaṭṭhānaṃ nāma āgato, ajja asukaṭṭhānaṃ, ajja nagaraṃ pāpuṇissatī’’ ti paṇḍitassa nibaddhaṃ pesentiyeva. "
  3457. 533457,115,2738,211,216,1,35,5,Taṃ sutvā mahāsatto appamatto ahosi.
  3458. 533458,115,2738,217,232,1,90,11,Videharājā pana‘‘ brahmadatto kira imaṃ nagaraṃ gahetuṃ āgacchatī’’ ti paramparaghosena assosi.
  3459. 533459,115,2739,2,11,1,96,8,Atha brahmadatto aggapadoseyeva ukkāsatasahassena dhāriyamānena āgantvā sakalanagaraṃ parivāresi.
  3460. 533460,115,2739,12,21,1,89,9,Atha naṃ hatthipākārarathapākārādīhi parikkhipāpetvā tesu tesu ṭhānesu balagumbaṃ ṭhapesi.
  3461. 533461,115,2739,22,32,1,91,10,Manussā unnādentā apphoṭentā seḷentā naccantā gajjantā tajjentā mahāghosaṃ karontā aṭṭhaṃsu.
  3462. 533462,115,2739,33,41,1,78,8,Dīpobhāsena ceva alaṅkārobhāsena ca sakalasattayojanikā mithilā ekobhāsā ahosi.
  3463. 533463,115,2739,42,49,1,66,6,Hatthiassarathatūriyānaṃ saddena pathaviyā bhijjanakālo viya ahosi.
  3464. 533464,115,2739,50,80,1,157,22,"Cattāro paṇḍitā ulloḷasaddaṃ sutvā ajānantā rañño santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, ulloḷasaddo jāto, na kho pana mayaṃ jānāma, kiṃ nāmetaṃ, vīmaṃsituṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu. "
  3465. 533465,115,2739,81,117,1,215,27,"Taṃ sutvā rājā‘‘ cūḷanibrahmadatto nu kho āgato bhaveyyā’’ ti sīhapañjaraṃ vivaritvā olokento tassāgamanabhāvaṃ ñatvā bhītatasito‘‘ natthi amhākaṃ jīvitaṃ, sabbe no jīvitakkhayaṃ pāpessatī’’ ti tehi saddhiṃ sallapanto nisīdi. "
  3466. 533466,115,2739,118,139,1,159,17,Mahāsatto pana tassāgatabhāvaṃ ñatvā sīho viya achambhito sakalanagare ārakkhaṃ saṃvidahitvā‘‘ rājānaṃ assāsessāmī’’ ti rājanivesanaṃ abhiruhitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  3467. 533467,115,2739,140,167,1,169,23,Rājā taṃ disvāva paṭiladdhassāso hutvā‘‘ ṭhapetvā mama puttaṃ mahosadhapaṇḍitaṃ añño maṃ imamhā dukkhā mocetuṃ samattho nāma natthī’’ ti cintetvā tena saddhiṃ sallapanto āha–
  3468. 533468,115,2740,2,4,1,0,0,590.
  3469. 533469,115,2741,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Pañcālo sabbasenāya, brahmadattoyamāgato; "
  3470. 533470,115,2742,2,8,1,40,5,"Sāyaṃ pañcāliyā senā, appameyyo mahosadha. "
  3471. 533471,115,2743,2,4,1,0,0,591.
  3472. 533472,115,2744,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Vīthimatī pattimatī, sabbasaṅgāmakovidā; "
  3473. 533473,115,2745,2,6,1,39,3,"Ohārinī saddavatī, bherisaṅkhappabodhanā. "
  3474. 533474,115,2746,2,4,1,0,0,592.
  3475. 533475,115,2747,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Lohavijjālaṅkārābhā, dhajinī vāmarohinī; "
  3476. 533476,115,2748,2,7,1,41,4,"Sippiyehi susampannā, sūrehi suppatiṭṭhitā. "
  3477. 533477,115,2749,2,4,1,0,0,593.
  3478. 533478,115,2750,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dasettha paṇḍitā āhu, bhūripaññā rahogamā; "
  3479. 533479,115,2751,2,8,1,38,5,"Mātā ekādasī rañño, pañcāliyaṃ pasāsati. "
  3480. 533480,115,2752,2,4,1,0,0,594.
  3481. 533481,115,2753,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Athetthekasataṃ khatyā, anuyantā yasassino; "
  3482. 533482,115,2754,2,8,1,45,5,"Acchinnaraṭṭhā byathitā, pañcāliyaṃ vasaṃ gatā. "
  3483. 533483,115,2755,2,4,1,0,0,595.
  3484. 533484,115,2756,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Yaṃvadā takkarā rañño, akāmā piyabhāṇino; "
  3485. 533485,115,2757,2,7,1,36,4,"Pañcālamanuyāyanti , akāmā vasino gatā. "
  3486. 533486,115,2758,2,4,1,0,0,596.
  3487. 533487,115,2759,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Tāya senāya mithilā, tisandhiparivāritā; "
  3488. 533488,115,2760,2,7,1,40,4,"Rājadhānī videhānaṃ, samantā parikhaññati. "
  3489. 533489,115,2761,2,4,1,0,0,597.
  3490. 533490,115,2762,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Uddhaṃ tārakajātāva, samantā parivāritā; "
  3491. 533491,115,2763,2,11,1,46,6,"Mahosadha vijānāhi, kathaṃ mokkho bhavissatī’’ ti. "
  3492. 533492,115,2764,2,15,1,116,11,"Tattha {sabbasenāyā}ti sabbāya ekasatarājanāyikāya aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya saddhiṃ āgato kira, tātāti vadati. "
  3493. 533493,115,2764,16,20,1,32,3,{Pañcāliyā}ti pañcālarañño santakā.
  3494. 533494,115,2764,21,30,1,86,8,{Vīthimatī}ti vīthiyā ānīte dabbasambhāre gahetvā vicarantena vaḍḍhakigaṇena samannāgatā.
  3495. 533495,115,2764,31,36,1,48,4,{Pattimatī}ti padasañcarena balakāyena samannāgatā.
  3496. 533496,115,2764,37,41,1,40,3,{Sabbasaṅgāmakovidā}ti sabbasaṅgāme kusalā.
  3497. 533497,115,2764,42,51,1,80,8,{Ohārinī}ti parasenāya antaraṃ pavisitvā apaññāyantāva parasīsaṃ āharituṃ samatthā.
  3498. 533498,115,2764,52,57,1,35,4,{Saddavatī}ti dasahi saddehi avivittā.
  3499. 533499,115,2764,58,80,1,171,16,"{Bherisaṅkhappabodhanā}ti‘‘ etha yātha yujjhathā’’ tiādīni tattha vacībhedena jānāpetuṃ na sakkā, tādisāni panettha kiccāni bherisaṅkhasaddeheva bodhentīti bherisaṅkhappabodhanā. "
  3500. 533500,115,2764,81,87,1,51,4,{Lohavijjālaṅkārābhā}ti ettha {lohavijjā}ti lohasippāni.
  3501. 533501,115,2764,88,92,1,71,4,Sattaratanapaṭimaṇḍitānaṃ kavacacammajālikāsīsakareṇikādīnaṃ etaṃ nāmaṃ.
  3502. 533502,115,2764,93,97,1,38,3,{Alaṅkārā}ti rājamahāmattādīnaṃ alaṅkārā.
  3503. 533503,115,2764,98,107,1,84,9,Tasmā lohavijjāhi ceva alaṅkārehi ca bhāsatīti lohavijjālaṅkārābhāti ayamettha attho.
  3504. 533504,115,2764,108,115,1,93,6,{Dhajinī}ti suvaṇṇādipaṭimaṇḍitehi nānāvatthasamujjalehi rathādīsu samussitadhajehi samannāgatā.
  3505. 533505,115,2764,116,140,1,142,16,"{Vāmarohinī}ti hatthī ca asse ca ārohantā vāmapassena ārohanti, tena‘‘ vāmarohinī’’ ti vuccanti, tehi samannāgatā, aparimitahatthiassasamākiṇṇāti attho. "
  3506. 533506,115,2764,141,151,1,106,9,{Sippiyehī}ti hatthisippaassasippādīsu aṭṭhārasasu sippesu nipphattiṃ pattehi suṭṭhu samannāgatā susamākiṇṇā.
  3507. 533507,115,2764,152,162,1,75,8,"{Sūrehī}ti tāta, esā kira senā sīhasamānaparakkamehi sūrayodhehi suppatiṭṭhitā. "
  3508. 533508,115,2765,2,9,1,44,6,{Āhū}ti dasa kirettha senāya paṇḍitāti vadanti.
  3509. 533509,115,2765,10,16,1,55,5,{Bhūripaññā}ti pathavisamāya vipulāya paññāya samannāgatā.
  3510. 533510,115,2765,17,24,1,53,6,{Rahogamā}ti raho gamanasīlā raho nisīditvā mantanasīlā.
  3511. 533511,115,2765,25,35,1,83,10,Te kira ekāhadvīhaṃ cintetuṃ labhantā pathaviṃ parivattetuṃ ākāse gaṇhituṃ samatthā.
  3512. 533512,115,2765,36,46,1,64,7,{Ekādasī}ti tehi kira paṇḍitehi atirekatarapaññā pañcālarañño mātā.
  3513. 533513,115,2765,47,55,1,58,8,Sā tesaṃ ekādasī hutvā pañcāliyaṃ senaṃ pasāsati anusāsati.
  3514. 533514,115,2766,2,26,1,176,20,Ekadivasaṃ kireko puriso ekaṃ taṇḍulanāḷiñca puṭakabhattañca kahāpaṇasahassañca gahetvā‘‘ nadiṃ tarissāmī’’ ti otiṇṇo nadimajjhaṃ patvā tarituṃ asakkonto tīre ṭhite manusse evamāha–
  3515. 533515,115,2766,27,46,1,107,14,"‘‘ ambho, mama hatthe ekā taṇḍulanāḷi puṭakabhattaṃ kahāpaṇasahassañca atthi, ito yaṃ mayhaṃ ruccati, taṃ dassāmi. "
  3516. 533516,115,2766,47,56,1,29,6,"Yo sakkoti, so maṃ uttāretū’’ ti. "
  3517. 533517,115,2766,57,78,1,122,17,Atheko thāmasampanno puriso gāḷhaṃ nivāsetvā nadiṃ ogāhetvā taṃ hatthe gahetvā paratīraṃ uttāretvā‘‘ dehi me dātabban’’ ti āha.
  3518. 533518,115,2766,79,91,1,46,7,‘‘ So taṇḍulanāḷiṃ vā puṭakabhattaṃ vā gaṇhāhī’’ ti .
  3519. 533519,115,2766,92,113,1,80,14,"‘‘ Samma, ahaṃ jīvitaṃ agaṇetvā taṃ uttāresiṃ, na me etehi attho, kahāpaṇaṃ me dehī’’ ti. "
  3520. 533520,115,2766,114,139,1,101,17,"Ahaṃ‘‘ ito mayhaṃ yaṃ ruccati, taṃ dassāmī’’ ti avacaṃ, idāni mayhaṃ yaṃ ruccati, taṃ dammi, icchanto gaṇhāti. "
  3521. 533521,115,2766,140,145,1,33,5,So samīpe ṭhitassa ekassa kathesi.
  3522. 533522,115,2766,146,161,1,53,10,"Sopi taṃ‘‘ esa attano ruccanakaṃ tava deti, gaṇhā’’ ti āha. "
  3523. 533523,115,2766,162,177,1,80,11,So‘‘ ahaṃ na gaṇhissāmī’’ ti taṃ ādāya vinicchayaṃ gantvā vinicchayāmaccānaṃ ārocesi.
  3524. 533524,115,2766,178,182,1,30,4,Tepi sabbaṃ sutvā tathevāhaṃsu.
  3525. 533525,115,2766,183,192,1,69,9,So tesaṃ vinicchayena atuṭṭho rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesi.
  3526. 533526,115,2766,193,209,1,143,16,Rājāpi vinicchayāmacce pakkosāpetvā tesaṃ santike ubhinnaṃ vacanaṃ sutvā vinicchinituṃ ajānanto attano jīvitaṃ pahāya nadiṃ otiṇṇaṃ parajjāpesi.
  3527. 533527,115,2767,2,11,1,61,9,Tasmiṃ khaṇe rañño mātā calākadevī nāma avidūre nisinnā ahosi.
  3528. 533528,115,2767,12,29,1,84,12,"Sā rañño dubbinicchitabhāvaṃ ñatvā‘‘ tāta, imaṃ aḍḍaṃ ñatvāva suṭṭhu vinicchitan’’ ti āha."
  3529. 533529,115,2767,30,37,1,24,4,"‘‘ Amma, ahaṃ ettakaṃ jānāmi. "
  3530. 533530,115,2767,38,48,1,55,7,"Sace tumhe uttaritaraṃ jānātha, tumheva vinicchinathā’’ ti. "
  3531. 533531,115,2767,49,110,1,244,38,"Sā‘‘ evaṃ karissāmī’’ ti vatvā taṃ purisaṃ pakkosāpetvā‘‘ ehi, tāta, tava hatthagatāni tīṇipi bhūmiyaṃ ṭhapehī’’ ti paṭipāṭiyā ṭhapāpetvā‘‘ tāta, tvaṃ udake vuyhamāno imassa kiṃ kathesī’’ ti pucchitvā‘‘ idaṃ nāmayye’’ ti vutte‘‘ tena hi tava ruccanakaṃ gaṇhā’’ ti āha. "
  3532. 533532,115,2767,111,114,1,25,3,So sahassatthavikaṃ gaṇhi.
  3533. 533533,115,2767,115,187,1,255,44,"Atha naṃ sā thokaṃ gatakāle pakkosāpetvā‘‘ tāta, sahassaṃ te ruccatī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, ruccatī’’ ti vutte‘‘ tāta, tayā‘ ito yaṃ mayhaṃ ruccati, taṃ dassāmī’ ti imassa vuttaṃ, na vuttan’’ ti pucchitvā‘‘ vuttaṃ devī’’ ti vutte‘‘ tena hi imaṃ sahassaṃ etassa dehī’’ ti vatvā dāpesi. "
  3534. 533534,115,2767,188,192,1,28,4,So rodanto paridevanto adāsi.
  3535. 533535,115,2767,193,201,1,60,8,Tasmiṃ khaṇe rājā amaccā ca tussitvā sādhukāraṃ pavattayiṃsu.
  3536. 533536,115,2767,202,209,1,54,7,Tato paṭṭhāya tassā paṇḍitabhāvo sabbattha pākaṭo jāto.
  3537. 533537,115,2767,210,222,1,49,8,Taṃ sandhāya videharājā‘‘ mātā ekādasī rañño’’ ti āha.
  3538. 533538,115,2768,2,6,1,17,2,{Khatyā}ti khattiyā.
  3539. 533539,115,2768,7,12,1,61,4,{Acchinnaraṭṭhā}ti cūḷanibrahmadattena acchinditvā gahitaraṭṭhā.
  3540. 533540,115,2768,13,19,1,60,5,{Byathitā}ti maraṇabhayabhītā aññaṃ gahetabbagahaṇaṃ apassantā.
  3541. 533541,115,2768,20,29,1,62,8,Pañcāliyaṃ vasaṃ {gatā}ti etassa pañcālarañño vasaṃ gatāti attho.
  3542. 533542,115,2768,30,34,1,37,4,Sāmivacanatthe hi etaṃ upayogavacanaṃ.
  3543. 533543,115,2768,35,46,1,64,9,"Yaṃvadā {takkarā}ti yaṃ mukhena vadanti, taṃ rañño kātuṃ sakkontāva. "
  3544. 533544,115,2768,47,57,1,64,9,Vasino {gatā}ti pubbe sayaṃvasino idāni panassa vasaṃ gatāti attho.
  3545. 533545,115,2768,58,78,1,167,16,"{Tisandhī}ti paṭhamaṃ hatthipākārena parikkhittā, tato rathapākārena, tato assapākārena, tato yodhapattipākārena parikkhittāti imehi catūhi saṅkhepehi tisandhīhi parivāritā. "
  3546. 533546,115,2768,79,93,1,99,12,"Hatthirathānañhi antaraṃ eko sandhi, rathaassānaṃ antaraṃ eko sandhi, assapattīnaṃ antaraṃ eko sandhi. "
  3547. 533547,115,2768,94,97,1,24,2,{Parikhaññatī}ti khanīyati.
  3548. 533548,115,2768,98,105,1,58,7,Imañhi idāni uppāṭetvā gaṇhitukāmā viya samantato khananti.
  3549. 533549,115,2768,106,122,1,121,13,"Uddhaṃ {tārakajātāvā}ti tāta, yāya senāya samantā parivāritā, sā anekasatasahassadaṇḍadīpikāhi uddhaṃ tārakajātā viya khāyati. "
  3550. 533550,115,2768,123,155,1,218,27,"{Vijānāhī}ti tāta mahosadhapaṇḍita, avīcito yāva bhavaggā añño tayā sadiso upāyakusalo paṇḍito nāma natthi, paṇḍitabhāvo nāma evarūpesu ṭhānesu paññāyati, tasmā tvameva jānāhi, kathaṃ amhākaṃ ito dukkhā pamokkho bhavissatīti. "
  3551. 533551,115,2769,2,40,1,217,28,"Imaṃ rañño kathaṃ sutvā mahāsatto cintesi‘‘ ayaṃ rājā ativiya maraṇabhayabhīto, gilānassa kho pana vejjo paṭisaraṇaṃ, chātassa bhojanaṃ, pipāsitassa pānīyaṃ, imassapi maṃ ṭhapetvā aññaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, assāsessāmi nan’’ ti. "
  3552. 533552,115,2769,41,58,1,96,13,"Atha mahāsatto manosilātale nadanto sīho viya‘‘ mā bhāyi, mahārāja, rajjasukhaṃ anubhava, ahaṃ leḍḍuṃ "
  3553. 533553,115,2770,2,27,1,167,20,"Gahetvā kākaṃ viya, dhanuṃ gahetvā makkaṭaṃ viya ca, imaṃ aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhaṃ senaṃ udare bandhasāṭakānampi assāmikaṃ katvā palāpessāmī’’ ti vatvā navamaṃ gāthamāha– "
  3554. 533554,115,2771,2,4,1,0,0,598.
  3555. 533555,115,2772,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Pāde deva pasārehi, bhuñja kāme ramassu ca; "
  3556. 533556,115,2773,2,11,1,46,6,"Hitvā pañcāliyaṃ senaṃ, brahmadatto palāyitī’’ ti. "
  3557. 533557,115,2774,2,3,1,9,1,Tassattho –
  3558. 533558,115,2774,4,36,1,174,24,"‘‘ deva, tvaṃ yathāsukhaṃ attano rajjasukhasaṅkhāte te pāde pasārehi, pasārento ca saṅgāme cittaṃ akatvā bhuñja, kāme ramassu ca, esa brahmadatto imaṃ senaṃ chaḍḍetvā palāyissatī’’ ti. "
  3559. 533559,115,2775,2,15,1,107,12,Evaṃ paṇḍito rājānaṃ samassāsetvā vanditvā rājanivesanā nikkhamitvā nagare chaṇabheriṃ carāpetvā nāgare āha–
  3560. 533560,115,2775,16,29,1,103,9,"‘‘ ambho, tumhe mā cintayittha, sattāhaṃ mālāgandhavilepanapānabhojanādīni sampādetvā chaṇakīḷaṃ paṭṭhapetha. "
  3561. 533561,115,2775,30,65,1,223,28,"Tattha tattha manussā yathārūpaṃ mahāpānaṃ pivantu, gandhabbaṃ karontu, vādentu vaggantu seḷentu nadantu naccantu gāyantu apphoṭentu, paribbayo pana vo mama santakova hotu, ahaṃ mahosadhapaṇḍito nāma, passissatha me ānubhāvan’’ ti. "
  3562. 533562,115,2775,66,69,1,16,3,Te tathā kariṃsu.
  3563. 533563,115,2775,70,80,1,86,9,"Tadā gītavāditādisaddaṃ bahinagare ṭhitā suṇanti, cūḷadvārena manussā nagaraṃ pavisanti. "
  3564. 533564,115,2775,81,98,1,130,15,"Ṭhapetvā paṭisattuṃ diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ na gaṇhanti, tasmā sañcāro na chijjati, nagaraṃ paviṭṭhamanussā chaṇakīḷanissitaṃ janaṃ passanti. "
  3565. 533565,115,2776,2,8,1,57,6,Cūḷanibrahmadattopi nagare kolāhalaṃ sutvā amacce evamāha–
  3566. 533566,115,2776,9,39,1,196,23,"‘‘ ambho, amhesu aṭṭhārasaakkhobhaṇiyā senāya nagaraṃ parivāretvā ṭhitesu nagaravāsīnaṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā natthi, ānanditā somanassappattā apphoṭenti nadanti seḷenti naccanti gāyanti, kiṃ nāmetan’’ ti? "
  3567. 533567,115,2776,40,79,1,261,30,"Atha naṃ upanikkhittakapurisā musāvādaṃ katvā evamāhaṃsu‘‘ deva, mayaṃ ekena kammena cūḷadvārena nagaraṃ pavisitvā chaṇanissitaṃ mahājanaṃ disvā pucchimhā‘ ambho , sakalajambudīparājāno āgantvā tumhākaṃ nagaraṃ parikkhipitvā ṭhitā, tumhe pana atipamattā, kiṃ nāmetan’ ti? "
  3568. 533568,115,2776,80,114,1,223,27,"Te evamāhaṃsu‘ ambho, amhākaṃ rañño kumārakāle eko manoratho ahosi sakalajambudīparājūhi nagare parivārite chaṇaṃ karissāmīti, tassa ajja manoratho matthakaṃ patto, tasmā chaṇabheriṃ carāpetvā sayaṃ mahātale mahāpānaṃ pivatī’’’ ti. "
  3569. 533569,115,2777,2,10,1,47,7,Rājā tesaṃ kathaṃ sutvā kujjhitvā senaṃ āṇāpesi–
  3570. 533570,115,2777,11,44,1,218,26,"‘‘ bhonto, gacchatha, khippaṃ ito cito ca nagaraṃ avattharitvā parikhaṃ bhinditvā pākāraṃ maddantā dvāraṭṭālake bhindantā nagaraṃ pavisitvā sakaṭehi kumbhaṇḍāni viya mahājanassa sīsāni gaṇhatha, videharañño sīsaṃ āharathā’’ ti. "
  3571. 533571,115,2777,45,56,1,141,11,Taṃ sutvā sūrayodhā nānāvudhahatthā dvārasamīpaṃ gantvā paṇḍitassa purisehi sakkharavālukakalalasiñcanapāsāṇapatanādīhi upaddutā paṭikkamanti.
  3572. 533572,115,2777,57,72,1,111,11,‘‘ Pākāraṃ bhindissāmā’’ ti parikhaṃ otiṇṇepi antaraṭṭālakesu ṭhitā ususattitomarādīhi vijjhantā mahāvināsaṃ pāpenti.
  3573. 533573,115,2777,73,83,1,115,10,Paṇḍitassa yodhā cūḷanibrahmadattassa yodhe hatthavikārādīni dassetvā nānappakārehi akkosanti paribhāsanti tajjenti.
  3574. 533574,115,2777,84,107,1,164,18,"‘‘ Tumhe kilamantā bhattaṃ alabhantā thokaṃ pivissatha khādissathā’’ ti surāpiṭṭhakāni ceva macchamaṃsasūlāni ca pasāretvā sayameva pivanti khādanti, anupākāre caṅkamanti. "
  3575. 533575,115,2777,108,129,1,128,16,"Itare kiñci kātuṃ asakkontā cūḷanibrahmadattassa santikaṃ gantvā‘‘ deva, ṭhapetvā iddhimante aññehi niddharituṃ na sakkā’’ ti vadiṃsu. "
  3576. 533576,115,2778,2,29,1,157,19,"Rājā catupañcāhaṃ vasitvā gahetabbayuttakaṃ apassanto kevaṭṭaṃ pucchi‘‘ ācariya, nagaraṃ gaṇhituṃ na sakkoma, ekopi upasaṅkamituṃ samattho natthi, kiṃ kātabban’’ ti. "
  3577. 533577,115,2778,30,55,1,132,17,"Kevaṭṭo‘‘ hotu, mahārāja, nagaraṃ nāma bahiudakaṃ hoti, udakakkhayena naṃ gaṇhissāma, manussā udakena kilamantā dvāraṃ vivarissantī’’ ti āha. "
  3578. 533578,115,2778,56,65,1,31,5,So‘‘ attheso upāyo’’ ti sampaṭicchi.
  3579. 533579,115,2778,66,72,1,39,6,Tato paṭṭhāya udakaṃ pavesetuṃ na denti.
  3580. 533580,115,2778,73,82,1,84,9,Paṇḍitassa upanikkhittakapurisā paṇṇaṃ likhitvā kaṇḍe bandhitvā taṃ pavattiṃ pesesuṃ.
  3581. 533581,115,2778,83,102,1,73,13,"Tenapi paṭhamameva āṇattaṃ‘‘ yo yo kaṇḍe paṇṇaṃ passati, so so me āharatū’’ ti. "
  3582. 533582,115,2778,103,109,1,42,6,Atheko puriso taṃ disvā paṇḍitassa dassesi.
  3583. 533583,115,2778,110,149,1,303,35,So taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ na me paṇḍitabhāvaṃ jānantī’’ ti saṭṭhihatthaṃ veḷuṃ dvidhā phāletvā parisuddhaṃ sodhāpetvā puna ekato katvā cammena bandhitvā upari kalalena makkhetvā himavantato iddhimantatāpasehi ānītaṃ kudrūsakumudabījaṃ pokkharaṇitīre kalalesu ropāpetvā upari veḷuṃ ṭhapāpetvā udakassa pūrāpesi.
  3584. 533584,115,2778,150,157,1,75,7,Ekaratteneva vaḍḍhitvā pupphaṃ veḷumatthakato uggantvā ratanamattaṃ aṭṭhāsi.
  3585. 533585,115,2779,2,17,1,77,10,Atha naṃ uppāṭetvā‘‘ idaṃ cūḷanibrahmadattassa dethā’’ ti attano purisānaṃ dāpesi.
  3586. 533586,115,2779,18,44,1,165,20,"Te tassa daṇḍakaṃ valayaṃ katvā‘‘ ambho, brahmadattassa pādamūlikā chātakena mā marittha, gaṇhathetaṃ uppalaṃ piḷandhitvā daṇḍakaṃ kucchipūraṃ khādathā’’ ti vatvā khipiṃsu. "
  3587. 533587,115,2779,45,91,1,259,34,"Tameko paṇḍitassa upanikkhittakapuriso uṭṭhāya gaṇhi, atha taṃ rañño santikaṃ āharitvā‘‘ passatha, deva, imassa daṇḍakaṃ, na no ito pubbe evaṃ dīghadaṇḍako diṭṭhapubbo’’ ti vatvā‘‘ minatha nan’’ ti vutte paṇḍitassa purisā saṭṭhihatthaṃ daṇḍakaṃ asītihatthaṃ katvā miniṃsu. "
  3588. 533588,115,2779,92,106,1,63,10,Puna raññā‘‘ katthetaṃ jātan’’ ti vutte eko musāvādaṃ katvā evamāha–
  3589. 533589,115,2779,107,135,1,181,21,"‘‘ deva, ahaṃ ekadivasaṃ pipāsito hutvā‘ suraṃ pivissāmī’ ti cūḷadvārena nagaraṃ paviṭṭho, nāgarānaṃ udakakīḷatthāya kataṃ mahāpokkharaṇiṃ passiṃ, mahājano nāvāya nisīditvā pupphāni gaṇhāti. "
  3590. 533590,115,2779,136,150,1,90,11,"Tattha idaṃ tīrappadese jātaṃ, gambhīraṭṭhāne jātassa pana daṇḍako satahattho bhavissatī’’ ti. "
  3591. 533591,115,2780,2,7,1,27,5,Taṃ sutvā rājā kevaṭṭaṃ āha–
  3592. 533592,115,2780,8,23,1,65,9,"‘‘ ācariya, na sakkā udakakkhayena idaṃ gaṇhituṃ, harathekaṃ upāyan’’ ti."
  3593. 533593,115,2780,24,41,1,71,10,"‘‘ Tena hi, deva, dhaññakkhayena gaṇhissāma, nagaraṃ nāma bahidhaññaṃ hotī’’ ti. "
  3594. 533594,115,2780,42,67,1,161,20,"Evaṃ hotu ācariyāti, paṇḍito purimanayeneva taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ na me kevaṭṭabrāhmaṇo paṇḍitabhāvaṃ jānātī’’ ti anupākāramatthake kalalaṃ katvā vīhiṃ tattha ropāpesi. "
  3595. 533595,115,2780,68,79,1,105,11,Bodhisattānaṃ adhippāyo nāma samijjhatīti vīhī ekaratteneva vuṭṭhāya pākāramatthake nīlā hutvā paññāyanti.
  3596. 533596,115,2780,80,97,1,88,11,"Taṃ disvā cūḷanibrahmadatto‘‘ ambho, kimetaṃ pākāramatthake nīlaṃ hutvā paññāyatī’’ ti pucchi. "
  3597. 533597,115,2780,98,125,1,236,23,"Paṇḍitassa upanikkhittakapuriso rañño vacanaṃ mukhato jivhaṃ luñcanto viya gahetvā‘‘ deva, gahapatiputto mahosadhapaṇḍito anāgatabhayaṃ disvā pubbeva raṭṭhato dhaññaṃ āharāpetvā koṭṭhāgārādīni pūrāpetvā sesadhaññaṃ pākārapasse nikkhipāpesi. "
  3598. 533598,115,2780,126,136,1,72,10,Te kira vīhayo ātapena sukkhantā vassena tementā tattheva sassaṃ janesuṃ.
  3599. 533599,115,2780,137,151,1,126,14,Ahaṃ ekadivasaṃ ekena kammena cūḷadvārena pavisitvā pākāramatthake vīhirāsito vīhiṃ hatthena gahetvā vīthiyaṃ chaḍḍente passiṃ.
  3600. 533600,115,2780,152,176,1,135,18,"Atha te maṃ parihāsantā‘ chātosi maññe, vīhiṃsāṭakadasante bandhitvā tava gehaṃ haritvā koṭṭetvā pacāpetvā bhuñjāhī’ ti vadiṃsū’’ ti ārocesi. "
  3601. 533601,115,2781,2,21,1,88,13,"Taṃ sutvā rājā kevaṭṭaṃ‘‘ ācariya, dhaññakkhayenapi gaṇhituṃ na sakkā, ayampi anupāyo’’ ti āha."
  3602. 533602,115,2781,22,39,1,69,10,"‘‘ Tena hi, deva, dārukkhayena gaṇhissāma, nagaraṃ nāma bahidārukaṃ hotī’’ ti."
  3603. 533603,115,2781,40,49,1,20,4,"‘‘ Evaṃ hotu, ācariyā’’ ti. "
  3604. 533604,115,2781,50,61,1,104,11,Paṇḍito purimanayeneva taṃ pavattiṃ ñatvā pākāramatthake vīhiṃ atikkamitvā paññāyamānaṃ dārurāsiṃ kāresi.
  3605. 533605,115,2781,62,83,1,155,16,"Paṇḍitassa manussā cūḷanibrahmadattassa purisehi saddhiṃ parihāsaṃ karontā‘‘ sace chātattha, yāgubhattaṃ pacitvā bhuñjathā’’ ti mahantamahantāni dārūni khipiṃsu. "
  3606. 533606,115,2781,84,123,1,267,29,"Rājā‘‘ pākāramatthakena dārūni paññāyanti, kimetan’’ ti pucchitvā‘‘ deva, gahapatiputto kira mahosadhapaṇḍito anāgatabhayaṃ disvā dārūni āharāpetvā kulānaṃ pacchāgehesu ṭhapāpetvā atirekāni pākāraṃ nissāya ṭhapāpesī’’ ti upanikkhittakānaññeva santikā vacanaṃ sutvā kevaṭṭaṃ āha–"
  3607. 533607,115,2781,124,139,1,69,9,"‘‘ ācariya, dārukkhayenapi na sakkā amhehi gaṇhituṃ, āharathekaṃ upāyan’’ ti."
  3608. 533608,115,2781,140,153,1,43,7,"‘‘ Mā cintayittha, mahārāja, añño upāyo atthī’’ ti."
  3609. 533609,115,2781,154,180,1,123,18,"‘‘ Ācariya, kiṃ upāyo nāmesa, nāhaṃ tava upāyassa antaṃ passāmi, na sakkā amhehi vedehaṃ gaṇhituṃ, amhākaṃ nagarameva gamissāmā’’ ti."
  3610. 533610,115,2781,181,212,1,179,21,"‘‘ Deva,‘ cūḷanibrahmadatto ekasatakhattiyehi saddhiṃ vedehaṃ gaṇhituṃ nāsakkhī’ ti amhākaṃ lajjanakaṃ bhavissati, kiṃ pana mahosadhova paṇḍito, ahampi paṇḍitoyeva, ekaṃ lesaṃ karissāmī’’ ti."
  3611. 533611,115,2781,213,223,1,24,5,"‘‘ Kiṃ leso nāma, ācariyā’’ ti."
  3612. 533612,115,2781,224,234,1,36,5,"‘‘ Dhammayuddhaṃ nāma karissāma, devā’’ ti."
  3613. 533613,115,2781,235,244,1,29,4,‘‘ Kimetaṃ dhammayuddhaṃ nāmā’’ ti?
  3614. 533614,115,2781,245,259,1,84,11,"‘‘ Mahārāja na senā yujjhissanti, dvinnaṃ pana rājūnaṃ dve paṇḍitā ekaṭṭhāne bhavissanti. "
  3615. 533615,115,2781,260,267,1,44,6,"Tesu yo vandissati, tassa parājayo bhavissati. "
  3616. 533616,115,2781,268,304,1,211,30,"Mahosadho pana imaṃ mantaṃ na jānāti, ahaṃ mahallako, so daharo, maṃ disvāva vandissati, tadā videho parājito nāma bhavissati, atha mayaṃ videhaṃ parājetvā attano nagarameva gamissāma, evaṃ no lajjanakaṃ na bhavissati. "
  3617. 533617,115,2781,305,311,1,26,4,Idaṃ dhammayuddhaṃ nāmā’’ ti.
  3618. 533618,115,2782,2,19,1,97,12,"Paṇḍito tampi rahassaṃ purimanayeneva ñatvā‘‘ sace kevaṭṭassa parajjāmi, nāhaṃ paṇḍitosmī’’ ti cintesi. "
  3619. 533619,115,2782,20,45,1,133,14,"Cūḷanibrahmadattopi‘‘ sobhano, ācariya, upāyo’’ ti vatvā‘‘ sve dhammayuddhaṃ bhavissati, dvinnampi paṇḍitānaṃ dhammena jayaparājayo bhavissati. "
  3620. 533620,115,2782,46,63,1,109,14,"Yo dhammayuddhaṃ na karissati, sopi parājito nāma bhavissatī’’ ti paṇṇaṃ likhāpetvā cūḷadvārena vedehassa pesesi. "
  3621. 533621,115,2782,64,71,1,56,7,Taṃ sutvā vedeho paṇḍitaṃ pakkosāpetvā tamatthaṃ ācikkhi.
  3622. 533622,115,2782,72,98,1,144,17,"Taṃ pavattiṃ sutvā paṇḍito‘‘ sādhu, deva, sve pātova pacchimadvāre dhammayuddhamaṇḍalaṃ sajjessanti,‘ dhammayuddhamaṇḍalaṃ āgacchatū’ ti pesethā’’ ti āha. "
  3623. 533623,115,2782,99,106,1,51,7,Taṃ sutvā rājā āgatadūtasseva hatthe paṇṇakaṃ adāsi.
  3624. 533624,115,2782,107,120,1,93,9,Paṇḍito punadivase‘‘ kevaṭṭasseva parājayo hotū’’ ti pacchimadvāre dhammayuddhamaṇḍalaṃ sajjāpesi.
  3625. 533625,115,2782,121,138,1,98,12,"Tepi kho ekasatapurisā‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti paṇḍitassa ārakkhatthāya kevaṭṭaṃ parivārayiṃsu. "
  3626. 533626,115,2782,139,149,1,100,9,"Tepi ekasatarājāno dhammayuddhamaṇḍalaṃ gantvā pācīnadisaṃ olokentā aṭṭhaṃsu, tathā kevaṭṭabrāhmaṇopi. "
  3627. 533627,115,2783,2,49,1,319,34,"Bodhisatto pana pātova gandhodakena nhatvā satasahassagghanakaṃ kāsikavatthaṃ nivāsetvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā mahantena parivārena rājadvāraṃ gantvā‘‘ pavisatu me putto’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhatvā‘‘ kuhiṃ gamissasi, tātā’’ ti vutte‘‘ dhammayuddhamaṇḍalaṃ gamissāmī’’ ti āha."
  3628. 533628,115,2783,50,58,1,22,4,‘‘ Kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  3629. 533629,115,2783,59,74,1,92,9,"‘‘ Deva, kevaṭṭabrāhmaṇaṃ maṇiratanena vañcetukāmomhi, aṭṭhavaṅkaṃ maṇiratanaṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  3630. 533630,115,2783,75,83,1,13,3,"‘‘ Gaṇha, tātā’’ ti. "
  3631. 533631,115,2783,84,101,1,188,16,So taṃ gahetvā rājānaṃ vanditvā rājanivesanā otiṇṇo sahajātehi yodhasahassehi parivuto navutikahāpaṇasahassagghanakaṃ setasindhavayuttaṃ rathavaramāruyha pātarāsavelāya dvārasamīpaṃ pāpuṇi.
  3632. 533632,115,2783,102,127,1,150,18,"Kevaṭṭo pana‘‘ idāni āgamissati, idāni āgamissatī’’ ti tassāgamanaṃ olokentoyeva aṭṭhāsi, olokanena dīghagīvataṃ patto viya ahosi, sūriyatejena sedā muccanti. "
  3633. 533633,115,2783,128,147,1,182,19,Mahāsattopi mahāparivāratāya mahāsamuddo viya ajjhottharanto kesarasīho viya achambhito vigatalomahaṃso dvāraṃ vivarāpetvā nagarā nikkhamma rathā oruyha sīho viya vijambhamāno pāyāsi.
  3634. 533634,115,2783,148,166,1,153,14,Ekasatarājānopi tassa rūpasiriṃ disvā‘‘ esa kira sirivaḍḍhanaseṭṭhiputto mahosadhapaṇḍito paññāya sakalajambudīpe adutiyo’’ ti ukkuṭṭhisahassāni pavattayiṃsu.
  3635. 533635,115,2784,2,14,1,111,12,Sopi marugaṇaparivuto viya sakko anomena sirivibhavena taṃ maṇiratanaṃ hatthena gahetvā kevaṭṭābhimukho agamāsi.
  3636. 533636,115,2784,15,25,1,81,9,Kevaṭṭopi taṃ disvāva sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkonto paccuggamanaṃ katvā evamāha–
  3637. 533637,115,2784,26,51,1,145,18,"‘‘ paṇḍita mahosadha, mayaṃ dve paṇḍitā, amhākaṃ tumhe nissāya ettakaṃ kālaṃ vasantānaṃ tumhehi paṇṇākāramattampi na pesitapubbaṃ, kasmā evamakatthā’’ ti? "
  3638. 533638,115,2784,52,85,1,183,24,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ paṇḍita, tumhākaṃ anucchavikaṃ paṇṇākāraṃ olokentā ajja mayaṃ imaṃ maṇiratanaṃ labhimhā, handa, imaṃ maṇiratanaṃ gaṇhatha, evarūpaṃ nāma aññaṃ maṇiratanaṃ natthī’’ ti āha. "
  3639. 533639,115,2784,86,114,1,119,18,"So tassa hatthe jalamānaṃ maṇiratanaṃ disvā‘‘ dātukāmo me bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ tena hi, paṇḍita, dehī’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  3640. 533640,115,2784,115,128,1,71,8,"Mahāsatto‘‘ gaṇhāhi, ācariyā’’ ti khipitvā pasāritahatthassa aṅgulīsu pātesi. "
  3641. 533641,115,2784,129,135,1,53,6,Brāhmaṇo garuṃ maṇiratanaṃ aṅgulīhi dhāretuṃ nāsakkhi.
  3642. 533642,115,2784,136,141,1,50,5,Maṇiratanaṃ parigaḷitvā mahāsattassa pādamūle pati.
  3643. 533643,115,2784,142,155,1,61,9,Brāhmaṇo lobhena‘‘ gaṇhissāmi nan’’ ti tassa pādamūle oṇato ahosi.
  3644. 533644,115,2784,156,210,1,327,40,"Athassa mahāsatto uṭṭhātuṃ adatvā ekena hatthena khandhaṭṭhike, ekena piṭṭhikacchāyaṃ gahetvā‘‘ uṭṭhetha ācariya, uṭṭhetha ācariya, ahaṃ atidaharo tumhākaṃ nattumatto, mā maṃ vandathā’’ ti vadanto aparāparaṃ katvā mukhaṃ bhūmiyaṃ ghaṃsitvā lohitamakkhitaṃ katvā‘‘ andhabāla, tvaṃ mama santikā vandanaṃ paccāsīsasī’’ ti gīvāyaṃ gahetvā khipi. "
  3645. 533645,115,2784,211,217,1,43,6,So usabhamatte ṭhāne patitvā uṭṭhāya palāyi.
  3646. 533646,115,2784,218,223,1,50,5,Maṇiratanaṃ pana mahāsattassa manussāyeva gaṇhiṃsu.
  3647. 533647,115,2785,2,22,1,112,14,"Bodhisattassa pana‘‘ uṭṭhetha ācariya, uṭṭhetha ācariya, mā maṃ vandathā’’ ti vacīghoso sakalaparisaṃ chādetvā aṭṭhāsi."
  3648. 533648,115,2785,23,36,1,89,9,‘‘ Kevaṭṭabrāhmaṇo mahosadhassa pāde vandatī’’ ti purisāpissa ekappahāreneva unnādādīni akaṃsu.
  3649. 533649,115,2785,37,48,1,93,11,Brahmadattaṃ ādiṃ katvā sabbepi te rājāno kevaṭṭaṃ mahāsattassa pādamūle oṇataṃ addasaṃsuyeva.
  3650. 533650,115,2785,49,74,1,154,19,"Te‘‘ amhākaṃ paṇḍitena mahosadho vandito, idāni parājitamhā, na no jīvitaṃ dassatī’’ ti attano attano asse abhiruhitvā uttarapañcālābhimukhā palāyituṃ ārabhiṃsu. "
  3651. 533651,115,2785,75,91,1,114,12,Te palāyante disvā bodhisattassa purisā‘‘ cūḷanibrahmadatto ekasatakhattiye gahetvā palāyatī’’ ti puna ukkuṭṭhimakaṃsu.
  3652. 533652,115,2785,92,101,1,81,9,Taṃ sutvā te rājāno maraṇabhayabhītā bhiyyosomattāya palāyantā senaṅgaṃ bhindiṃsu.
  3653. 533653,115,2785,102,109,1,67,6,Bodhisattassa purisāpi nadantā vaggantā suṭṭhutaraṃ kolāhalamakaṃsu .
  3654. 533654,115,2785,110,114,1,43,4,Mahāsatto senaṅgaparivuto nagarameva pāvisi.
  3655. 533655,115,2785,115,119,1,52,4,Cūḷanibrahmadattassa senāpi tiyojanamattaṃ pakkhandi.
  3656. 533656,115,2786,2,32,1,181,23,"Kevaṭṭo assaṃ abhiruyha nalāṭe lohitaṃ puñchamāno senaṃ patvā assapiṭṭhiyaṃ nisinnova‘‘ bhonto mā palāyatha, bhonto mā palāyatha, nāhaṃ gahapatiputtaṃ vandāmi, tiṭṭhatha tiṭṭhathā’’ ti āha. "
  3657. 533657,115,2786,33,66,1,224,25,"Senā asaddahantā aṭṭhatvā āgacchantaṃ kevaṭṭaṃ akkosantā paribhāsantā‘‘ pāpadhamma duṭṭhabrāhmaṇa,‘ dhammayuddhaṃ nāma karissāmī’ ti vatvā nattumattaṃ appahontampi vandati, natthi tava kattabban’’ ti kathaṃ asuṇantā viya gacchanteva. "
  3658. 533658,115,2786,67,101,1,213,28,"So vegena gantvā senaṃ pāpuṇitvā‘‘ bhonto vacanaṃ saddahatha mayhaṃ, nāhaṃ taṃ vandāmi, maṇiratanena maṃ vañcesī’’ ti sabbepi te rājāno nānākāraṇehi sambodhetvā attano kathaṃ gaṇhāpetvā tathā bhinnaṃ senaṃ paṭinivattesi. "
  3659. 533659,115,2786,102,122,1,142,18,"Sā pana tāva mahatī senā sace ekekapaṃsumuṭṭhiṃ vā ekekaleḍḍuṃ vā gahetvā nagarābhimukhā khipeyya, parikhaṃ pūretvā pākārappamāṇā rāsi bhaveyya. "
  3660. 533660,115,2786,123,139,1,123,15,"Bodhisattānaṃ pana adhippāyo nāma samijjhatiyeva, tasmā ekopi paṃsumuṭṭhiṃ vā leḍḍuṃ vā nagarābhimukhaṃ khipanto nāma nāhosi. "
  3661. 533661,115,2786,140,148,1,70,7,Sabbepi te nivattitvā attano attano khandhāvāraṭṭhānameva paccāgamiṃsu .
  3662. 533662,115,2787,2,14,1,42,7,"Rājā kevaṭṭaṃ pucchi‘‘ kiṃ karoma, ācariyā’’ ti."
  3663. 533663,115,2787,15,40,1,160,18,"‘‘ Deva, kassaci cūḷadvārena nikkhamituṃ adatvā sañcāraṃ chindāma, manussā nikkhamituṃ alabhantā ukkaṇṭhitvā dvāraṃ vivarissanti, atha mayaṃ paccāmittaṃ gaṇhissāmā’’ ti. "
  3664. 533664,115,2787,41,56,1,99,13,Paṇḍito taṃ pavattiṃ purimanayeneva ñatvā cintesi‘‘ imesu ciraṃ idheva vasantesu phāsukaṃ nāma natthi.
  3665. 533665,115,2787,57,64,1,33,5,Upāyeneva te palāpetuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  3666. 533666,115,2787,65,96,1,163,22,"So‘‘ mantena te palāpessāmī’’ ti ekaṃ mantakusalaṃ upadhārento anukevaṭṭaṃ nāma brāhmaṇaṃ disvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ ācariya, amhākaṃ ekaṃ kammaṃ niddharituṃ vaṭṭatī’’ ti āha."
  3667. 533667,115,2787,97,108,1,28,5,"‘‘ Kiṃ karoma, paṇḍita, vadehī’’ ti."
  3668. 533668,115,2787,109,148,1,295,31,"‘‘ Ācariya, tumhe anupākāre ṭhatvā amhākaṃ manussānaṃ pamādaṃ oloketvā antarantarā brahmadattassa manussānaṃ pūvamacchamaṃsādīni khipitvā‘‘ ambho, idañcidañca khādatha mā ukkaṇṭhatha, aññaṃ katipāhaṃ vasituṃ vāyamatha, nagaravāsino pañjare baddhakukkuṭā viya ukkaṇṭhitā nacirasseva vo dvāraṃ vivarissanti. "
  3669. 533669,115,2787,149,159,1,69,7,Atha tumhe vedehañca duṭṭhagahapatiputtañca gaṇhissathā’’ ti vadeyyātha .
  3670. 533670,115,2787,160,211,1,419,46,"Amhākaṃ manussā taṃ kathaṃ sutvā tumhe akkositvā tajjetvā brahmadattassa manussānaṃ passantānaññeva tumhe hatthapādesu gahetvā veḷupesikādīhi paharantā viya hutvā kese ohāretvā pañca cūḷā gāhāpetvā iṭṭhakacuṇṇena okirāpetvā kaṇavīramālaṃ kaṇṇe katvā katipayapahāre datvā piṭṭhiyaṃ rājiyo dassetvā pākāraṃ āropetvā sikkāya pakkhipitvā yottena otāretvā‘‘ gaccha mantabhedaka, corā’’ ti cūḷanibrahmadattassa manussānaṃ dassanti. "
  3671. 533671,115,2787,212,217,1,31,5,Te taṃ rañño santikaṃ ānessanti.
  3672. 533672,115,2787,218,230,1,44,8,Rājā taṃ disvā‘‘ ko te aparādho’’ ti pucchissati.
  3673. 533673,115,2787,231,279,1,297,36,"Athassa evaṃ vadeyyātha‘‘ mahārāja, mayhaṃ pubbe yaso mahanto, gahapatiputto mantabhedako’’ ti maṃ kujjhitvā rañño kathetvā sabbaṃ me vibhavaṃ acchindi,‘‘ ahaṃ mama yasabhedakassa gahapatiputtassa sīsaṃ gaṇhāpessāmī’’ ti tumhākaṃ manussānaṃ ukkaṇṭhitamocanena etesaṃ ṭhitānaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā demi. "
  3674. 533674,115,2787,280,288,1,58,8,Ettakena maṃ porāṇaveraṃ hadaye katvā imaṃ byasanaṃ pāpesi.
  3675. 533675,115,2787,289,317,1,163,20,"‘‘ Taṃ sabbaṃ tumhākaṃ manussā jānanti, mahārājā’’ ti nānappakārehi taṃ saddahāpetvā vissāse uppanne vadeyyātha‘‘ mahārāja, tumhe mamaṃ laddhakālato paṭṭhāya mā cintayittha. "
  3676. 533676,115,2787,318,346,1,217,24,"Idāni vedehassa ca gahapatiputtassa ca jīvitaṃ natthi, ahaṃ imasmiṃ nagare pākārassa thiraṭṭhānadubbalaṭṭhānañca parikhāyaṃ kumbhīlādīnaṃ atthiṭṭhānañca natthiṭṭhānañca jānāmi, na cirasseva vo nagaraṃ gahetvā dassāmī’’ ti. "
  3677. 533677,115,2787,347,358,1,81,9,"Atha so rājā saddahitvā tumhākaṃ sakkāraṃ karissati, senāvāhanañca paṭicchāpessati. "
  3678. 533678,115,2787,359,363,1,50,4,Athassa senaṃ vāḷakumbhīlaṭṭhānesuyeva otāreyyātha.
  3679. 533679,115,2787,364,397,1,203,27,"Tassa senā kumbhīlabhayena na otarissati, tadā tumhe rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tumhākaṃ senāya, deva, gahapatiputtena lañjo dinno, sabbe rājāno ca ācariyakevaṭṭañca ādiṃ katvā na kenaci lañjo aggahito nāma atthi. "
  3680. 533680,115,2787,398,412,1,101,12,"Kevalaṃ ete tumhe parivāretvā caranti, sabbe pana gahapatiputtassa santakāva, ahamekova tumhākaṃ puriso. "
  3681. 533681,115,2787,413,428,1,82,12,"Sace me na saddahatha, sabbe rājāno alaṅkaritvā maṃ dassanāya āgacchantū’’ ti pesetha."
  3682. 533682,115,2787,429,447,1,135,14,‘‘ Atha nesaṃ gahapatiputtena attano nāmarūpaṃ likhitvā dinnesu vatthālaṅkārakhaggādīsu akkharāni disvā niṭṭhaṃ gaccheyyāthā’’ ti vadeyyātha.
  3683. 533683,115,2787,448,471,1,118,18,So tathā katvā tāni disvā niṭṭhaṃ gantvā bhītatasito te rājāno uyyojetvā‘‘ idāni kiṃ karoma paṇḍitā’’ ti tumhe pucchissati.
  3684. 533684,115,2787,472,482,1,61,7,"Tamenaṃ tumhe evaṃ vadeyyātha‘‘ mahārāja, gahapatiputto bahumāyo. "
  3685. 533685,115,2787,483,496,1,97,12,"Sace aññāni katipayadivasāni vasissatha, sabbaṃ vo senaṃ attano hatthagataṃ katvā tumhe gaṇhissati. "
  3686. 533686,115,2787,497,514,1,117,14,"Tasmā papañcaṃ akatvā ajjeva majjhimayāmānantare assapiṭṭhiyaṃ nisīditvā palāyissāma, mā no parahatthe maraṇaṃ hotū’’ ti. "
  3687. 533687,115,2787,515,521,1,41,6,So tumhākaṃ vacanaṃ sutvā tathā karissati.
  3688. 533688,115,2787,522,529,1,68,7,Tumhe tassa palāyanavelāya nivattitvā amhākaṃ manusse jānāpeyyāthāti.
  3689. 533689,115,2788,2,17,1,70,10,"Taṃ sutvā anukevaṭṭabrāhmaṇo‘‘ sādhu paṇḍita, karissāmi te vacanan’’ ti āha."
  3690. 533690,115,2788,18,28,1,41,6,‘‘ Tena hi katipayapahāre sahituṃ vaṭṭatī’’ ti.
  3691. 533691,115,2788,29,46,1,79,11,"‘‘ Paṇḍita , mama jīvitañca hatthapāde ca ṭhapetvā sesaṃ attano rucivasena karohī’’ ti. "
  3692. 533692,115,2788,47,61,1,130,14,So tassa gehe manussānaṃ sakkāraṃ kāretvā anukevaṭṭaṃ vuttanayena vippakāraṃ pāpetvā yottena otāretvā brahmadattamanussānaṃ dāpesi.
  3693. 533693,115,2788,62,68,1,34,6,Atha te taṃ gahetvā tassa dassesuṃ.
  3694. 533694,115,2788,69,77,1,68,8,Rājā taṃ vīmaṃsitvā saddahitvā sakkāramassa katvā senaṃ paṭicchāpesi.
  3695. 533695,115,2788,78,82,1,41,4,Sopi taṃ vāḷakumbhīlaṭṭhānesuyeva otāreti.
  3696. 533696,115,2788,83,92,1,108,9,Manussā kumbhīlehi khajjamānā aṭṭālakaṭṭhitehi manussehi ususattitomarehi vijjhiyamānā mahāvināsaṃ pāpuṇanti.
  3697. 533697,115,2788,93,100,1,47,7,Tato paṭṭhāya koci bhayena upagantuṃ na sakkoti.
  3698. 533698,115,2788,101,125,1,163,18,"Anukevaṭṭo rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tumhākaṃ atthāya yujjhanakā nāma natthi, sabbehi lañjo gahito, asaddahanto pakkosāpetvā nivatthavatthādīsu akkharāni olokethā’’ ti āha. "
  3699. 533699,115,2788,126,162,1,163,24,"Rājā tathā katvā sabbesaṃ vatthādīsu akkharāni disvā‘‘ addhā imehi lañjo gahito’’ ti niṭṭhaṃ gantvā‘‘ ācariya, idāni kiṃ kattabban’’ ti pucchitvā‘‘ deva, aññaṃ kātabbaṃ natthi. "
  3700. 533700,115,2788,163,182,1,129,16,"Sace papañcaṃ karissatha, gahapatiputto vo gaṇhissati, ācariyakevaṭṭopi kevalaṃ nalāṭe vaṇaṃ katvā carati, lañjo pana etenapi gahito. "
  3701. 533701,115,2788,183,196,1,101,11,"Ayañhi maṇiratanaṃ gahetvā tumhe tiyojanaṃ palāpesi, puna saddahāpetvā nivattesi, ayampi paribhindakova. "
  3702. 533702,115,2788,197,235,1,204,28,"Ekarattivāsopi mayhaṃ na ruccati, ajjeva majjhimayāmasamanantare palāyituṃ vaṭṭati, maṃ ṭhapetvā añño tava suhadayo nāma natthī’’ ti vutte ‘‘ tena hi ācariya tumheyeva me assaṃ kappetvā yānasajjaṃ karothā’’ ti āha. "
  3703. 533703,115,2789,2,58,1,308,38,"Brāhmaṇo tassa nicchayena palāyanabhāvaṃ ñatvā‘‘ mā bhāyi, mahārājā’’ ti assāsetvā bahi nikkhamitvā upanikkhittakapurisānaṃ‘‘ ajja rājā palāyissati, mā niddāyitthā’’ ti ovādaṃ datvā rañño asso yathā ākaḍḍhito suṭṭhutaraṃ palāyati, evaṃ avakappanāya kappetvā majjhimayāmasamanantare‘‘ kappito, deva, asso, velaṃ jānāhī’’ ti āha. "
  3704. 533704,115,2789,59,63,1,29,4,Rājā assaṃ abhiruhitvā palāyi.
  3705. 533705,115,2789,64,74,1,80,10,Anukevaṭṭopi assaṃ abhiruhitvā tena saddhiṃ gacchanto viya thokaṃ gantvā nivatto.
  3706. 533706,115,2789,75,82,1,63,6,Avakappanāya kappitaasso ākaḍḍhiyamānopi rājānaṃ gahetvā palāyi.
  3707. 533707,115,2789,83,95,1,78,8,Anukevaṭṭo senāya antaraṃ pavisitvā‘‘ cūḷanibrahmadatto palāto’’ ti ukkuṭṭhimakāsi.
  3708. 533708,115,2789,96,101,1,59,5,Upanikkhittakapurisāpi attano manussehi saddhiṃ upaghosiṃsu.
  3709. 533709,115,2789,102,128,1,178,21,"Sesarājāno taṃ sutvā‘‘ mahosadhapaṇḍito dvāraṃ vivaritvā nikkhanto bhavissati, na no dāni jīvitaṃ dassatī’’ ti bhītatasitā upabhogaparibhogabhaṇḍānipi anoloketvā ito cito ca palāyiṃsu. "
  3710. 533710,115,2789,129,139,1,51,6,Manussā‘‘ rājāno palāyantī’’ ti suṭṭhutaraṃ upaghosiṃsu.
  3711. 533711,115,2789,140,146,1,57,6,Taṃ sutvā dvāraṭṭālakādīsu ṭhitāpi unnādiṃsu apphoṭayiṃsu.
  3712. 533712,115,2789,147,163,1,113,16,Iti tasmiṃ khaṇe pathavī viya bhijjamānā samuddo viya saṅkhubhito sakalanagaraṃ anto ca bahi ca ekaninnādaṃ ahosi.
  3713. 533713,115,2789,164,183,1,168,15,Aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhā manussā‘‘ mahosadhapaṇḍitena kira brahmadatto ekasatarājāno ca gahitā’’ ti maraṇabhayabhītā attano attano udarabaddhasāṭakampi chaḍḍetvā palāyiṃsu.
  3714. 533714,115,2789,184,187,1,32,3,Khandhāvāraṭṭhānaṃ tucchaṃ ahosi.
  3715. 533715,115,2789,188,195,1,65,7,Cūḷanibrahmadatto ekasate khattiye gahetvā attano nagarameva gato.
  3716. 533716,115,2789,196,217,1,138,16,"Punadivase pana pātova nagaradvārāni vivaritvā balakāyā nagarā nikkhamitvā mahāvilopaṃ disvā‘‘ kiṃ karoma, paṇḍitā’’ ti mahāsattassa ārocayiṃsu. "
  3717. 533717,115,2789,218,220,1,6,2,So āha–
  3718. 533718,115,2789,221,251,1,184,22,"‘‘ etehi chaḍḍitaṃ dhanaṃ amhākaṃ pāpuṇāti, sabbesaṃ rājūnaṃ santakaṃ amhākaṃ rañño, detha, seṭṭhīnañca kevaṭṭabrāhmaṇassa ca santakaṃ amhākaṃ āharatha, avasesaṃ pana nagaravāsino gaṇhantū’’ ti. "
  3719. 533719,115,2789,252,257,1,62,5,Tesaṃ mahaggharatanabhaṇḍameva āharantānaṃ aḍḍhamāso vītivatto.
  3720. 533720,115,2789,258,264,1,33,5,Sesaṃ pana catūhi māsehi āhariṃsu.
  3721. 533721,115,2789,265,269,1,46,4,Mahāsatto anukevaṭṭassa mahantaṃ sakkāramakāsi.
  3722. 533722,115,2789,270,278,1,60,8,Tato paṭṭhāya ca kira mithilavāsino bahū hiraññasuvaṇṇā jātā.
  3723. 533723,115,2789,279,287,1,84,8,Brahmadattassapi tehi rājūhi saddhiṃ uttarapañcālanagare vasantassa ekavassaṃ atītaṃ.
  3724. 533724,115,2790,2,5,1,45,3,Brahmadattassa yuddhaparājayakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  3725. 533725,115,2791,2,2,1,10,1,Suvakaṇḍaṃ
  3726. 533726,115,2792,2,86,1,518,63,"Athekadivasaṃ kevaṭṭo ādāse mukhaṃ olokento nalāṭe vaṇaṃ disvā‘‘ idaṃ gahapatiputtassa kammaṃ, tenāhaṃ ettakānaṃ rājūnaṃ antare lajjāpito’’ ti cintetvā samuppannakodho hutvā‘‘ kadā nu khvassa piṭṭhiṃ passituṃ samattho bhavissāmī’’ ti cintento‘‘ attheso upāyo, amhākaṃ rañño dhītā pañcālacandī nāma uttamarūpadharā devaccharāpaṭibhāgā, taṃ videharañño dassāmā’’ ti vatvā‘‘ vedehaṃ kāmena palobhetvā gilitabaḷisaṃ viya macchaṃ saddhiṃ mahosadhena ānetvā ubho te māretvā jayapānaṃ pivissāmā’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā rājānaṃ upasaṅkamitvā āha–"
  3727. 533727,115,2792,87,97,1,23,5,"‘‘ deva, eko manto atthī’’ ti."
  3728. 533728,115,2792,98,118,1,101,13,"‘‘ Ācariya, tava mantaṃ nissāya udarabaddhasāṭakassapi assāmino jātamhā, idāni kiṃ karissasi, tuṇhī hohī’’ ti."
  3729. 533729,115,2792,119,131,1,44,7,"‘‘ Mahārāja, iminā upāyena sadiso añño natthī’’ ti."
  3730. 533730,115,2792,132,140,1,18,4,‘‘ Tena hi bhaṇāhī’’ ti.
  3731. 533731,115,2792,141,153,1,51,7,"‘‘ Mahārāja, amhehi dvīhiyeva ekato bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti."
  3732. 533732,115,2792,154,161,1,12,3,‘‘ Evaṃ hotū’’ ti.
  3733. 533733,115,2792,162,168,1,47,6,Atha naṃ brāhmaṇo uparipāsādatalaṃ āropetvā āha–
  3734. 533734,115,2792,169,183,1,89,9,"‘‘ mahārāja, videharājānaṃ kilesena palobhetvā idhānetvā saddhiṃ gahapatiputtena māressāmā’’ ti."
  3735. 533735,115,2792,184,200,1,60,9,"‘‘ Sundaro, ācariya, upāyo, kathaṃ pana taṃ palobhetvā ānessāmā’’ ti?"
  3736. 533736,115,2792,201,238,1,301,31,"‘‘ Mahārāja, dhītā vo pañchālacandī uttamarūpadharā, tassā rūpasampattiṃ cāturiyavilāsena kavīhi gītaṃ bandhāpetvā tāni kabbāni mithilāyaṃ gāyāpetvā‘ evarūpaṃ itthiratanaṃ alabhantassa videhanarindassa kiṃ rajjenā’ ti tassa savanasaṃsaggeneva paṭibaddhabhāvaṃ ñatvā ahaṃ tattha gantvā divasaṃ vavatthapessāmi. "
  3737. 533737,115,2792,239,257,1,115,15,"So mayi divasaṃ vavatthapetvā āgate gilitabaḷiso viya maccho gahapatiputtaṃ gahetvā āgamissati, atha ne māressāmā’’ ti. "
  3738. 533738,115,2793,2,20,1,85,12,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā tussitvā‘‘ sundaro upāyo, ācariya, evaṃ karissāmā’’ ti sampaṭicchi. "
  3739. 533739,115,2793,21,30,1,78,8,Taṃ pana mantaṃ cūḷanibrahmadattassa sayanapālikā sāḷikā sutvā paccakkhamakāsi.
  3740. 533740,115,2793,31,54,1,133,18,"Rājā nipuṇe kabbakāre pakkosāpetvā bahuṃ dhanaṃ datvā dhītaraṃ tesaṃ dassetvā‘‘ tātā, etissā rūpasampattiṃ nissāya kabbaṃ karothā’’ ti āha. "
  3741. 533741,115,2793,55,61,1,51,6,Te atimanoharāni gītāni bandhitvā rājānaṃ sāvayiṃsu.
  3742. 533742,115,2793,62,68,1,38,6,Rājā tussitvā bahuṃ dhanaṃ tesaṃ adāsi.
  3743. 533743,115,2793,69,75,1,53,6,Kavīnaṃ santikā naṭā sikkhitvā samajjamaṇḍale gāyiṃsu.
  3744. 533744,115,2793,76,80,1,28,4,Iti tāni vitthāritāni ahesuṃ.
  3745. 533745,115,2793,81,90,1,73,9,Tesu manussānaṃ antare vitthāritattaṃ gatesu rājā gāyake pakkosāpetvā āha–
  3746. 533746,115,2793,91,116,1,151,19,"‘‘ tātā, tumhe mahāsakuṇe gahetvā rattibhāge rukkhaṃ abhiruyha tattha nisinnā gāyitvā paccūsakāle tesaṃ gīvāsu kaṃsatāle bandhitvā te uppātetvā otarathā’’ ti. "
  3747. 533747,115,2793,117,133,1,95,11,So kira ‘‘ pañcālarañño dhītu sarīravaṇṇaṃ devatāpi gāyantī’’ ti pākaṭabhāvakaraṇatthaṃ tathā kāresi.
  3748. 533748,115,2793,134,170,1,207,28,"Puna rājā kavī pakkosāpetvā‘‘ tātā, idāni tumhe‘ evarūpā kumārikā jambudīpatale aññassa rañño nānucchavikā, mithilāyaṃ vedeharañño anucchavikā’ ti rañño ca issariyaṃ imāya ca rūpaṃ vaṇṇetvā gītāni bandhathā’’ ti āha. "
  3749. 533749,115,2793,171,176,1,31,5,Te tathā katvā rañño ārocayiṃsu.
  3750. 533750,115,2794,2,23,1,110,16,"Rājā tesaṃ dhanaṃ datvā puna gāyake pakkosāpetvā‘‘ tātā, mithilaṃ gantvā tattha imināva upāyena gāyathā’’ ti pesesi. "
  3751. 533751,115,2794,24,32,1,65,8,Te tāni gāyantā anupubbena mithilaṃ gantvā samajjamaṇḍale gāyiṃsu.
  3752. 533752,115,2794,33,42,1,73,9,Tāni sutvā mahājano ukkuṭṭhisahassāni pavattetvā tesaṃ bahuṃ dhanaṃ adāsi.
  3753. 533753,115,2794,43,53,1,91,10,Te rattisamaye rukkhesupi gāyitvā paccūsakāle sakuṇānaṃ gīvāsu kaṃsatāle bandhitvā otaranti.
  3754. 533754,115,2794,54,69,1,109,11,Ākāse kaṃsatālasaddaṃ sutvā‘‘ pañcālarājadhītu sarīravaṇṇaṃ devatāpi gāyantī’’ ti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi.
  3755. 533755,115,2794,70,94,1,164,20,Rājā sutvā gāyake pakkosāpetvā antonivesane samajjaṃ kāretvā‘‘ evarūpaṃ kira uttamarūpadharaṃ dhītaraṃ cūḷanirājā mayhaṃ dātukāmo’’ ti tussitvā tesaṃ bahuṃ dhanaṃ adāsi.
  3756. 533756,115,2794,95,99,1,34,4,Te āgantvā brahmadattassa ārocesuṃ.
  3757. 533757,115,2794,100,104,1,20,4,Atha naṃ kevaṭṭo āha–
  3758. 533758,115,2794,105,117,1,54,6,"‘‘ idāni, mahārāja, divasaṃ vavatthapanatthāya gamissāmī’’ ti."
  3759. 533759,115,2794,118,130,1,36,6,"‘‘ Sādhu, ācariya, kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?"
  3760. 533760,115,2794,131,138,1,20,3,‘‘ Thokaṃ paṇṇākāran’’ ti.
  3761. 533761,115,2794,139,148,1,23,5,‘‘ Tena hi gaṇhā’’ ti dāpesi.
  3762. 533762,115,2794,149,156,1,54,7,So taṃ ādāya mahantena parivārena vedeharaṭṭhaṃ pāpuṇi.
  3763. 533763,115,2794,157,186,1,182,22,"Tassāgamanaṃ sutvā nagare ekakolāhalaṃ jātaṃ‘‘ cūḷanirājā kira vedeho ca mittasanthavaṃ karissanti, cūḷanirājā attano dhītaraṃ amhākaṃ rañño dassati , kevaṭṭo divasaṃ vavatthapetuṃ etī’’ ti. "
  3764. 533764,115,2794,187,208,1,111,14,"Vedeharājāpi suṇi, mahāsattopi, sutvāna panassa etadahosi‘‘ tassāgamanaṃ mayhaṃ na ruccati, tathato naṃ jānissāmī’’ ti. "
  3765. 533765,115,2794,209,223,1,93,10,So cūḷanisantike upanikkhittakapurisānaṃ sāsanaṃ pesesi‘‘ imamatthaṃ tathato jānitvā pesentū’’ ti.
  3766. 533766,115,2794,224,252,1,162,22,"Atha te‘‘ mayametaṃ tathato na jānāma, rājā ca kevaṭṭo ca sayanagabbhe nisīditvā mantenti, rañño pana sayanapālikā sāḷikā sakuṇikā etamatthaṃ jāneyyā’’ ti paṭipesayiṃsu. "
  3767. 533767,115,2795,2,28,1,141,20,"Taṃ sutvā mahāsatto cintesi‘‘ yathā paccāmittānaṃ okāso na hoti, evaṃ suvibhattaṃ katvā susajjitaṃ nagaraṃ ahaṃ kevaṭṭassa daṭṭhuṃ na dassāmī’’ ti. "
  3768. 533768,115,2795,29,58,1,261,27,"So nagaradvārato yāva rājagehā, rājagehato ca yāva attagehā, gamanamaggaṃ ubhosu passesu kilañjehi parikkhipāpetvā matthakepi kilañjehi paṭicchādāpetvā cittakammaṃ kārāpetvā bhūmiyaṃ pupphāni vikiritvā puṇṇaghaṭe ṭhapāpetvā kadaliyo bandhāpetvā dhaje paggaṇhāpesi. "
  3769. 533769,115,2795,59,81,1,138,17,Kevaṭṭo nagaraṃ pavisitvā suvibhattaṃ nagaraṃ apassanto‘‘ raññā me maggo alaṅkārāpito’’ ti cintetvā nagarassa adassanatthaṃ katabhāvaṃ na jāni.
  3770. 533770,115,2795,82,99,1,152,17,So gantvā rājānaṃ disvā paṇṇākāraṃ paṭicchāpetvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīditvā raññā katasakkārasammāno āgatakāraṇaṃ ārocento dve gāthā abhāsi–
  3771. 533771,115,2796,2,4,1,0,0,599.
  3772. 533772,115,2797,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Rājā santhavakāmo te, ratanāni pavecchati; "
  3773. 533773,115,2798,2,8,1,39,5,"Āgacchantu ito dūtā, mañjukā piyabhāṇino. "
  3774. 533774,115,2799,2,4,1,0,0,600.
  3775. 533775,115,2800,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Bhāsantu mudukā vācā, yā vācā paṭinanditā; "
  3776. 533776,115,2801,2,14,1,44,9,"Pañcālo ca videho ca, ubho ekā bhavantu te’’ ti. "
  3777. 533777,115,2802,2,13,1,80,9,"Tattha {santhavakāmo}ti mahārāja, amhākaṃ rājā tayā saddhiṃ mittasanthavaṃ kātukāmo. "
  3778. 533778,115,2802,14,24,1,81,9,{Ratanānī}ti itthiratanaṃ attano dhītaraṃ ādiṃ katvā tumhākaṃ sabbaratanāni dassati.
  3779. 533779,115,2802,25,43,1,142,16,"{Āgacchantū}ti ito paṭṭhāya kira uttarapañcālanagarato paṇṇākāraṃ gahetvā madhuravacanā piyabhāṇino dūtā idha āgacchantu, ito ca tattha gacchantu. "
  3780. 533780,115,2802,44,54,1,83,9,Ekā {bhavantū}ti gaṅgodakaṃ viya yamunodakena saddhiṃ saṃsandantā ekasadisāva hontūti.
  3781. 533781,115,2803,2,55,1,315,40,"Evañca pana vatvā‘‘ mahārāja, amhākaṃ rājā aññaṃ mahāmattaṃ pesetukāmo hutvāpi‘ añño manāpaṃ katvā sāsanaṃ ārocetuṃ na sakkhissatī’ ti maṃ pesesi‘ ācariya, tumhe rājānaṃ sādhukaṃ pabodhetvā ādāya āgacchathā’ ti, gacchatha rājaseṭṭha abhirūpañca kumārikaṃ labhissatha, amhākañca raññā saddhiṃ mittabhāvo patiṭṭhahissatī’’ ti āha. "
  3782. 533782,115,2803,56,100,1,268,32,"So tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭhamānaso‘‘ uttamarūpadharaṃ kira kumārikaṃ labhissāmī’’ ti savanasaṃsaggena bajjhitvā‘‘ ācariya, tumhākañca kira mahosadhapaṇḍitassa ca dhammayuddhe vivādo ahosi, gacchatha puttaṃ me passatha, ubhopi paṇḍitā aññamaññaṃ khamāpetvā mantetvā ethā’’ ti āha. "
  3783. 533783,115,2803,101,114,1,61,9,Taṃ sutvā kevaṭṭo‘‘ passissāmi paṇḍitan’’ ti taṃ passituṃ agamāsi.
  3784. 533784,115,2803,115,150,1,227,28,"Mahāsattopi taṃ divasaṃ‘‘ tena me pāpadhammena saddhiṃ sallāpo mā hotū’’ ti pātova thokaṃ sappiṃ pivi, gehampissa bahalena allagomayena lepāpesi, thambhe telena makkhesi, tassa nipannamañcakaṃ ṭhapetvā sesāni mañcapīṭhādīni nīharāpesi. "
  3785. 533785,115,2804,2,29,1,148,19,"So manussānaṃ saññamadāsi‘‘ tātā, brāhmaṇe kathetuṃ āraddhe evaṃ vadeyyātha‘ brāhmaṇa, mā paṇḍitena saddhiṃ kathayittha, ajja tena tikhiṇasappi pivitan’ ti. "
  3786. 533786,115,2804,30,51,1,104,16,"Mayi ca tena saddhiṃ kathanākāraṃ karontepi‘ deva tikhiṇasappi te pivitaṃ, mā kathethā’ ti maṃ nivārethā’’ ti. "
  3787. 533787,115,2804,52,65,1,128,13,Evaṃ vicāretvā mahāsatto rattapaṭaṃ nivāsetvā sattasu dvārakoṭṭhakesu manusse ṭhapetvā sattame dvārakoṭṭhake paṭamañcake nipajji.
  3788. 533788,115,2804,66,77,1,64,7,Kevaṭṭopissa paṭhamadvārakoṭṭhake ṭhatvā‘‘ kahaṃ paṇḍito’’ ti pucchi.
  3789. 533789,115,2804,78,109,1,153,22,"Atha naṃ te manussā‘‘ brāhmaṇa, mā saddamakari, sacepi āgacchitukāmo, tuṇhī hutvā ehi, ajja paṇḍitena tikhiṇasappi pītaṃ, mahāsaddaṃ kātuṃ na labbhatī’’ ti āhaṃsu. "
  3790. 533790,115,2804,110,114,1,40,4,Sesadvārakoṭṭhakesupi naṃ tatheva āhaṃsu.
  3791. 533791,115,2804,115,121,1,64,6,So sattamadvārakoṭṭhakaṃ atikkamitvā paṇḍitassa santikaṃ agamāsi.
  3792. 533792,115,2804,122,125,1,28,3,Paṇḍito kathanākāraṃ dassesi.
  3793. 533793,115,2804,126,151,1,125,18,"Atha naṃ manussā‘‘ deva, mā kathayittha, tikhiṇasappi te pītaṃ, kiṃ te iminā duṭṭhabrāhmaṇena saddhiṃ kathitenā’’ ti vatvā vārayiṃsu. "
  3794. 533794,115,2804,152,169,1,110,15,"Iti so tassa santikaṃ gantvā neva nisīdituṃ, na āsanaṃ nissāya ṭhitaṭṭhānaṃ labhi, allagomayaṃ akkamitvā aṭṭhāsi. "
  3795. 533795,115,2805,2,17,1,78,12,"Atha naṃ oloketvā eko akkhīni nimīli, eko bhamukaṃ ukkhipi, eko kapparaṃ kaṇḍūyi. "
  3796. 533796,115,2805,18,57,1,202,27,"So tesaṃ kiriyaṃ oloketvā maṅkubhūto‘‘ gacchāmahaṃ paṇḍitā’’ ti vatvā aparena‘‘ are duṭṭhabrāhmaṇa,‘ mā saddamakāsī’ ti vutto saddameva karosi, aṭṭhīni te bhindissāmī’’ ti vutte bhītatasito hutvā nivattitvā olokesi. "
  3797. 533797,115,2805,58,74,1,105,14,"Atha naṃ añño veḷupesikāya piṭṭhiyaṃ tālesi, añño gīvāyaṃ gahetvā khipi, añño piṭṭhiyaṃ hatthatalena pahari. "
  3798. 533798,115,2805,75,83,1,66,8,So dīpimukhā muttamigo viya bhītatasito nikkhamitvā rājagehaṃ gato.
  3799. 533799,115,2805,84,115,1,175,23,"Rājā cintesi‘‘ ajja mama putto imaṃ pavattiṃ sutvā tuṭṭho bhavissati, dvinnaṃ paṇḍitānaṃ mahatiyā dhammasākacchāya bhavitabbaṃ, ajja ubho aññamaññaṃ khamāpessanti, lābhā vata me’’ ti. "
  3800. 533800,115,2805,116,124,1,71,8,So kevaṭṭaṃ disvā paṇḍitena saddhiṃ saṃsandanākāraṃ pucchanto gāthamāha–
  3801. 533801,115,2806,2,4,1,0,0,601.
  3802. 533802,115,2807,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Kathaṃ nu kevaṭṭa mahosadhena, samāgamo āsi tadiṅgha brūhi; "
  3803. 533803,115,2808,2,12,1,48,7,"Kacci te paṭinijjhatto, kacci tuṭṭho mahosadho’’ ti. "
  3804. 533804,115,2809,2,17,1,123,13,"Tattha {paṭinijjhatto}ti dhammayuddhamaṇḍale pavattaviggahassa vūpasamanatthaṃ kacci tvaṃ tena, so ca tayā nijjhatto khamāpito. "
  3805. 533805,115,2809,18,28,1,67,9,Kacci {tuṭṭho}ti kacci tumhākaṃ raññā pesitaṃ pavattiṃ sutvā tuṭṭhoti.
  3806. 533806,115,2810,2,26,1,110,16,"Taṃ sutvā kevaṭṭo‘‘ mahārāja, tumhe‘ paṇḍito’ ti taṃ gahetvā vicaratha, tato asappurisataro nāma natthī’’ ti gāthamāha– "
  3807. 533807,115,2811,2,4,1,0,0,602.
  3808. 533808,115,2812,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Anariyarūpo puriso janinda, asammodako thaddho asabbhirūpo; "
  3809. 533809,115,2813,2,14,1,51,9,"Yathā mūgo ca badhiro ca, na kiñcitthaṃ abhāsathā’’ ti. "
  3810. 533810,115,2814,2,6,1,35,3,Tattha {asabbhirūpo}ti apaṇḍitajātiko.
  3811. 533811,115,2814,7,24,1,113,16,"Na kiñcitthan ti mayā saha kiñci atthaṃ na bhāsittha, teneva naṃ apaṇḍitoti maññāmīti bodhisattassa aguṇaṃ kathesi. "
  3812. 533812,115,2815,2,43,1,264,31,"Rājā tassa vacanaṃ anabhinanditvā appaṭikkositvā tassa ca tena saddhiṃ āgatānañca paribbayañceva nivāsagehañca dāpetvā‘‘ gacchathācariya, vissamathā’’ ti taṃ uyyojetvā‘‘ mama putto paṇḍito paṭisanthārakusalo, iminā kira saddhiṃ neva paṭisanthāraṃ akāsi, na tuṭṭhiṃ pavedesi. "
  3813. 533813,115,2815,44,55,1,75,9,Kiñci tena anāgatabhayaṃ diṭṭhaṃ bhavissatī’’ ti sayameva kathaṃ samuṭṭhāpesi–
  3814. 533814,115,2816,2,4,1,0,0,603.
  3815. 533815,115,2817,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Addhā idaṃ mantapadaṃ sududdasaṃ, attho suddho naraviriyena diṭṭho; "
  3816. 533816,115,2818,2,15,1,67,10,"Tathā hi kāyo mama sampavedhati, hitvā sayaṃ ko parahatthamessatī’’ ti. "
  3817. 533817,115,2819,2,16,1,93,13,"Tattha idan ti yaṃ mama puttena diṭṭhaṃ, addhā idaṃ mantapadaṃ aññena itarapurisena sududdasaṃ. "
  3818. 533818,115,2819,17,25,1,78,7,{Naraviriyenā}ti vīriyavantena mahosadhapaṇḍitena suddho attho diṭṭho bhavissati.
  3819. 533819,115,2819,26,34,1,53,8,Sayan ti sakaṃ raṭṭhaṃ hitvā ko parahatthaṃ gamissati.
  3820. 533820,115,2820,2,12,1,55,8,‘ ‘ Mama puttena brāhmaṇassa āgamane doso diṭṭho bhavissati.
  3821. 533821,115,2820,13,28,1,126,14,"Ayañhi āgacchanto na mittasanthavatthāya āgamissati, maṃ pana kāmena palobhetvā nagaraṃ netvā gaṇhanatthāya āgatena bhavitabbaṃ. "
  3822. 533822,115,2820,29,45,1,127,14,Taṃ anāgatabhayaṃ diṭṭhaṃ bhavissati paṇḍitenā’’ ti tassa tamatthaṃ āvajjetvā bhītatasitassa nisinnakāle cattāro paṇḍitā āgamiṃsu.
  3823. 533823,115,2820,46,63,1,97,12,"Rājā senakaṃ pucchi‘‘ senaka, ruccati te uttarapañcālanagaraṃ gantvā cūḷanirājassa dhītu ānayanan’’ ti? "
  3824. 533824,115,2820,64,76,1,81,11,"Kiṃ kathetha mahārāja, na hi siriṃ āgacchantiṃ daṇḍena paharitvā palāpetuṃ vaṭṭati. "
  3825. 533825,115,2820,77,92,1,114,14,"Sace tumhe tattha gantvā taṃ gaṇhissatha, ṭhapetvā cūḷanibrahmadattaṃ añño tumhehi samo jambudīpatale na bhavissati. "
  3826. 533826,115,2820,93,95,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  3827. 533827,115,2820,96,98,1,27,2,Jeṭṭharājadhītāya gahitattā.
  3828. 533828,115,2820,99,123,1,141,18,"So hi‘‘ sesarājāno mama manussā, vedeho ekova mayā sadiso’’ ti sakalajambudīpe uttamarūpadharaṃ dhītaraṃ tumhākaṃ dātukāmo jāto, karothassa vacanaṃ. "
  3829. 533829,115,2820,124,129,1,48,5,Mayampi tumhe nissāya vatthālaṅkāre labhissāmāti.
  3830. 533830,115,2820,130,133,1,18,3,Rājā sesepi pucchi.
  3831. 533831,115,2820,134,137,1,21,3,Tepi tatheva kathesuṃ.
  3832. 533832,115,2820,138,174,1,188,24,"Tassa tehi saddhiṃ kathentasseva kevaṭṭabrāhmaṇo attano nivāsagehā nikkhamitvā ‘‘ rājānaṃ āmantetvā gamissāmī’’ ti āgantvā‘‘ mahārāja, na sakkā amhehi papañcaṃ kātuṃ, gamissāma mayaṃ narindā’’ ti āha. "
  3833. 533833,115,2820,175,181,1,38,6,Rājā tassa sakkāraṃ katvā taṃ uyyojesi.
  3834. 533834,115,2820,182,194,1,109,12,Mahāsatto tassa gamanabhāvaṃ ñatvā nhatvā alaṅkaritvā rājupaṭṭhānaṃ āgantvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  3835. 533835,115,2820,195,207,1,101,10,Rājā cintesi‘‘ putto me mahosadhapaṇḍito mahāmantī mantapāraṅgato atītānāgatapaccuppannaṃ atthaṃ jānāti.
  3836. 533836,115,2820,208,220,1,73,10,Amhākaṃ tattha gantuṃ yuttabhāvaṃ vā ayuttabhāvaṃ vā paṇḍito jānissatī’’ ti.
  3837. 533837,115,2820,221,232,1,84,11,So attanā paṭhamaṃ cintitaṃ avatvā rāgaratto mohamūḷho hutvā taṃ pucchanto gāthamāha–
  3838. 533838,115,2821,2,4,1,0,0,604.
  3839. 533839,115,2822,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Channañhi ekāva matī sameti, ye paṇḍitā uttamabhūripattā; "
  3840. 533840,115,2823,2,15,1,62,10,"Yānaṃ ayānaṃ atha vāpi ṭhānaṃ, mahosadha tvampi matiṃ karohī’’ ti. "
  3841. 533841,115,2824,2,25,1,167,21,"Tattha channan ti paṇḍita, kevaṭṭabrāhmaṇassa ca mama ca imesañca catunnanti channaṃ amhākaṃ ekāva mati ekoyeva ajjhāsayo gaṅgodakaṃ viya yamunodakena saṃsandati sameti. "
  3842. 533842,115,2824,26,39,1,98,12,"Ye mayaṃ chapi janā paṇḍitā uttamabhūripattā, tesaṃ no channampi cūḷanirājadhītu ānayanaṃ ruccatīti. "
  3843. 533843,115,2824,40,44,1,21,4,Ṭhānan ti idheva vāso.
  3844. 533844,115,2824,45,69,1,139,19,"Matiṃ {karohī}ti amhākaṃ ruccanakaṃ nāma appamāṇaṃ, tvampi cintehi, kiṃ amhākaṃ āvāhatthāya tattha yānaṃ, udāhu ayānaṃ, adu idheva vāso ruccatīti. "
  3845. 533845,115,2825,2,29,1,168,22,"Taṃ sutvā paṇḍito‘‘ ayaṃ rājā ativiya kāmagiddho andhabālabhāvena imesaṃ catunnaṃ vacanaṃ gaṇhāti, gamane dosaṃ kathetvā nivattessāmi na’’ ni cintetvā catasso gāthāyo abhāsi– "
  3846. 533846,115,2826,2,4,1,0,0,605.
  3847. 533847,115,2827,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, mahabbalo cūḷanibrahmadatto; "
  3848. 533848,115,2828,2,12,1,59,9,"Rājā ca taṃ icchati māraṇatthaṃ, migaṃ yathā okacarena luddo. "
  3849. 533849,115,2829,2,4,1,0,0,606.
  3850. 533850,115,2830,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ; "
  3851. 533851,115,2831,2,8,1,40,5,"Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano. "
  3852. 533852,115,2832,2,4,1,0,0,607.
  3853. 533853,115,2833,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ; "
  3854. 533854,115,2834,2,8,1,43,5,"Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano. "
  3855. 533855,115,2835,2,4,1,0,0,608.
  3856. 533856,115,2836,2,12,1,45,6,"‘ ‘ Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissasi; "
  3857. 533857,115,2837,2,10,1,48,5,"Migaṃ panthānubandhaṃva, mahantaṃ bhayamessatī’’ ti. "
  3858. 533858,115,2838,2,7,1,29,4,Tattha {rājā}ti videhaṃ ālapati.
  3859. 533859,115,2838,8,11,1,22,2,{Mahānubhāvo}ti mahāyaso.
  3860. 533860,115,2838,12,17,1,58,4,{Mahabbalo}ti aṭṭharasaakkhobhaṇisaṅkhena balena samannāgato.
  3861. 533861,115,2838,18,22,1,32,4,Māraṇatthan ti māraṇassa atthāya.
  3862. 533862,115,2838,23,27,1,30,3,{Okacarenā}ti okacārikāya migiyā.
  3863. 533863,115,2838,28,40,1,94,12,Luddo hi ekaṃ migiṃ sikkhāpetvā rajjukena bandhitvā araññaṃ netvā migānaṃ gocaraṭṭhāne ṭhapesi.
  3864. 533864,115,2838,41,50,1,73,9,Sā bālamigaṃ attano santikaṃ ānetukāmā sakasaññāya rāgaṃ janentī viravati.
  3865. 533865,115,2838,51,76,1,225,25,Tassā saddaṃ sutvā bālamigo migagaṇaparivuto vanagumbe nipanno sesamigīsu saññaṃ akatvā tassā saddassavanasaṃsaggena baddho vuṭṭhāya nikkhamitvā gīvaṃ ukkhipitvā kilesavasena taṃ migiṃ upagantvā luddassa passaṃ datvā tiṭṭhati.
  3866. 533866,115,2838,77,84,1,59,7,Tamenaṃ so tikhiṇāya sattiyā vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpeti.
  3867. 533867,115,2838,85,100,1,99,13,"Tattha luddo viya cūḷanirājā, okacārikā viya assa dhītā, luddassa hatthe āvudhaṃ viya kevaṭṭabrāhmaṇo. "
  3868. 533868,115,2838,101,115,1,87,13,"Iti yathā okacarena luddo migaṃ māraṇatthāya icchati, evaṃ sopi rājā taṃ icchatīti attho. "
  3869. 533869,115,2839,2,23,1,161,19,"{Āmagiddho}ti byāmasatagambhīre udake vasantopi tasmiṃ baḷisassa vaṅkaṭṭhānaṃ chādetvā ṭhite āmasaṅkhāte āmise giddho hutvā baḷisaṃ gilati, attano maraṇaṃ na jānāti. "
  3870. 533870,115,2839,24,31,1,90,7,Dhītaranti cūḷanibāḷisikassa kevaṭṭabrāhmaṇassa vacanabaḷisaṃ chādetvā ṭhitaṃ āmisasadisaṃ.
  3871. 533871,115,2839,32,45,1,89,12,Tassa rañño dhītaraṃ kāmagiddho hutvā maccho attano maraṇasaṅkhātaṃ āmisaṃ viya na jānāsi.
  3872. 533872,115,2839,46,49,1,32,3,Pañcālan ti uttarapañcālanagaraṃ.
  3873. 533873,115,2839,50,53,1,16,3,Attan ti attānaṃ.
  3874. 533874,115,2839,54,85,1,257,28,"Panthānubandhan ti yathā gāmadvāramaggaṃ anubandhamigaṃ mahantaṃ bhayamessati, tañhi migaṃ māraṇatthāya āvudhāni gahetvā nikkhantesu manussesu ye ye passanti, te te mārenti, evaṃ uttarapañcālanagaraṃ gacchantampi taṃ mahantaṃ maraṇabhayaṃ essati upagamissatīti. "
  3875. 533875,115,2840,2,9,1,57,7,Evaṃ mahāsatto catūhi gāthāhi rājānaṃ niggaṇhitvā kathesi.
  3876. 533876,115,2840,10,65,1,326,42,"So rājā tena ativiya niggahitova‘‘ ayaṃ maṃ attano dāsaṃ viya maññati, rājāti saññampi na karoti, aggarājena‘ dhītaraṃ dassāmī’ ti mama santikaṃ pesitaṃ ñatvā ekampi maṅgalapaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ akathetvā maṃ‘ bālamigo viya, gilitabaḷisamaccho viya panthānubandhamigo viya, maraṇaṃ pāpuṇissatī’ ti vadatī’’ ti kujjhitvā anantaraṃ gāthamāha– "
  3877. 533877,115,2841,2,4,1,0,0,609.
  3878. 533878,115,2842,2,13,1,55,8,"‘ ‘ Mayameva bālamhase eḷamūgā, ye uttamatthāni tayī lapimhā; "
  3879. 533879,115,2843,2,13,1,60,8,"Kimeva tvaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāsi yathāpi aññe’’ ti. "
  3880. 533880,115,2844,2,6,1,26,3,Tattha {bālamhase}ti bālāmha.
  3881. 533881,115,2844,7,11,1,28,3,{Eḷamūgā}ti lālamukhā mayameva.
  3882. 533882,115,2844,12,15,1,49,2,{Uttamatthānī}ti uttamaitthiratanapaṭilābhakāraṇāni.
  3883. 533883,115,2844,16,22,1,38,5,Tayī {lavimhā}ti tava santike kathayimhā.
  3884. 533884,115,2844,23,27,1,26,3,{Kimevā}ti garahatthe nipāto.
  3885. 533885,115,2844,28,53,1,194,18,"{Naṅgalakoṭivaḍḍho}ti gahapatiputto daharakālato paṭṭhāya naṅgalakoṭiṃ vahantoyeva vaḍḍhati, tamatthaṃ sandhāya‘‘ tvaṃ gahapatikammameva jānāsi, na khattiyānaṃ maṅgalakamman’’ ti iminā adhippāyenevamāha. "
  3886. 533886,115,2844,54,76,1,159,19,"{Aññe}ti yathā kevaṭṭo vā senakādayo vā aññe paṇḍitā imāni khattiyānaṃ maṅgalatthāni jānanti, tathā tvaṃ tāni kiṃ jānāsi, gahapatikammajānanameva tavānucchavikanti. "
  3887. 533887,115,2845,2,20,1,111,13,"Iti naṃ akkositvā paribhāsitvā‘‘ gahapatiputto mama maṅgalantarāyaṃ karoti, nīharatha nan’’ ti nīharāpetuṃ gāthamāha– "
  3888. 533888,115,2846,2,4,1,0,0,610.
  3889. 533889,115,2847,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; "
  3890. 533890,115,2848,2,11,1,42,6,"Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsatī’’ ti. "
  3891. 533891,115,2849,2,42,1,216,33,"So rañño kuddhabhāvaṃ ñatvā‘‘ sace kho pana maṃ koci rañño vacanaṃ gahetvā hatthe vā gīvāya vā parāmaseyya, taṃ me alaṃ assa yāvajīvaṃ lajjituṃ, tasmā sayameva nikkhamissāmī’’ ti cintetvā rājānaṃ vanditvā attano gehaṃ gato. "
  3892. 533892,115,2849,43,56,1,94,12,"Rājāpi kevalaṃ kodhavaseneva vadati, bodhisatte pana garucittatāya na kañci tathā kātuṃ āṇāpesi. "
  3893. 533893,115,2849,57,83,1,163,20,"Atha mahāsatto‘‘ ayaṃ rājā bālo attano hitāhitaṃ na jānāti , kāmagiddho hutvā‘ tassa dhītaraṃ labhissāmiyevā’ ti anāgatabhayaṃ ajānitvā gacchanto mahāvināsaṃ pāpuṇissati. "
  3894. 533894,115,2849,84,100,1,105,14,"Nāssa kathaṃ hadaye kātuṃ vaṭṭati, bahupakāro me esa mahāyasadāyako, imassa mayā paccayena bhavituṃ vaṭṭati. "
  3895. 533895,115,2849,101,117,1,104,14,Paṭhamaṃ kho pana suvapotakaṃ pesetvā tathato ñatvā pacchā ahaṃ gamissāmī’’ ti cintetvā suvapotakaṃ pesesi.
  3896. 533896,115,2849,118,122,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  3897. 533897,115,2850,2,4,1,0,0,611.
  3898. 533898,115,2851,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Tato ca so apakkamma, vedehassa upantikā; "
  3899. 533899,115,2852,2,8,1,41,5,"Atha āmantayī dūtaṃ, mādharaṃ suvapaṇḍitaṃ. "
  3900. 533900,115,2853,2,4,1,0,0,612.
  3901. 533901,115,2854,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Ehi samma haritapakkha, veyyāvaccaṃ karohi me; "
  3902. 533902,115,2855,2,7,1,40,4,"Atthi pañcālarājassa, sāḷikā sayanapālikā. "
  3903. 533903,115,2856,2,4,1,0,0,613.
  3904. 533904,115,2857,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Taṃ bandhanena pucchassu, sā hi sabbassa kovidā; "
  3905. 533905,115,2858,2,11,1,44,8,"Sā tesaṃ sabbaṃ jānāti, rañño ca kosiyassa ca. "
  3906. 533906,115,2859,2,4,1,0,0,614.
  3907. 533907,115,2860,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Āmoti so paṭissutvā, mādharo suvapaṇḍito; "
  3908. 533908,115,2861,2,7,1,39,4,"Agamāsi haritapakkho, sāḷikāya upantikaṃ. "
  3909. 533909,115,2862,2,4,1,0,0,615.
  3910. 533910,115,2863,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; "
  3911. 533911,115,2864,2,7,1,42,4,"Athāmantayi sugharaṃ, sāḷikaṃ mañjubhāṇikaṃ. "
  3912. 533912,115,2865,2,4,1,0,0,616.
  3913. 533913,115,2866,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Kacci te sughare khamanīyaṃ, kacci vesse anāmayaṃ; "
  3914. 533914,115,2867,2,10,1,44,7,"Kacci te madhunā lājā, labbhate sughare tuvaṃ. "
  3915. 533915,115,2868,2,4,1,0,0,617.
  3916. 533916,115,2869,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ; "
  3917. 533917,115,2870,2,9,1,41,6,"Atho me madhunā lājā, labbhate suvapaṇḍita. "
  3918. 533918,115,2871,2,4,1,0,0,618.
  3919. 533919,115,2872,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Kuto nu samma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ; "
  3920. 533920,115,2873,2,16,1,46,11,"Na ca mesi ito pubbe, diṭṭho vā yadi vā suto’’ ti. "
  3921. 533921,115,2874,2,6,1,45,3,Tattha {haritapakkhā}ti haritapattasamānapakkhā.
  3922. 533922,115,2874,7,36,1,137,19,"Veyyāvaccan ti‘‘ ehi, sammā’’ ti vutte āgantvā aṅke nisinnaṃ‘‘ samma, aññena manussabhūtena kātuṃ asakkuṇeyyaṃ mamekaṃ veyyāvaṭikaṃ karohī’’ ti āha."
  3923. 533923,115,2875,2,32,1,161,20,"‘ ‘ Kiṃ karomi, devā’’ ti vutte‘‘ samma, kevaṭṭabrāhmaṇassa dūteyyenāgatakāraṇaṃ ṭhapetvā rājānañca kevaṭṭañca aññe na jānanti, ubhova rañño sayanagabbhe nisinnā mantayiṃsu. "
  3924. 533924,115,2875,33,39,1,51,6,Tassa pana atthi pañcālarājassa sāḷikā sayanapālikā.
  3925. 533925,115,2875,40,59,1,135,18,"Sā kira taṃ rahassaṃ jānāti, tvaṃ tattha gantvā tāya saddhiṃ methunapaṭisaṃyuttaṃ vissāsaṃ katvā tesaṃ taṃ rahassaṃ bandhanena pucchassu. "
  3926. 533926,115,2875,60,72,1,67,11,"Taṃ sāḷikaṃ paṭicchanne padese yathā taṃ koci na jānāti, evaṃ puccha. "
  3927. 533927,115,2875,73,93,1,89,15,"Sace hi te koci saddaṃ suṇāti, jīvitaṃ te natthi, tasmā paṭicchanne ṭhāne saṇikaṃ pucchā’’ ti. "
  3928. 533928,115,2875,94,110,1,108,16,Sā tesaṃ sabban ti sā tesaṃ rañño ca kosiyagottassa ca kevaṭṭassāti dvinnampi janānaṃ sabbaṃ rahassaṃ jānāti.
  3929. 533929,115,2876,2,38,1,271,30,"{Āmotī}ti bhikkhave, so suvapotako paṇḍitena purimanayeneva sakkāraṃ katvā pesito‘‘ āmo’’ ti tassa paṭissutvā mahāsattaṃ vanditvā padakkhiṇaṃ katvā vivaṭasīhapañjarena nikkhamitvā vātavegena siviraṭṭhe ariṭṭhapuraṃ nāma gantvā tattha pavattiṃ sallakkhetvā sāḷikāya santikaṃ gato. "
  3930. 533930,115,2876,39,40,1,6,1,Kathaṃ?
  3931. 533931,115,2876,41,49,1,79,8,So hi rājanivesanassa kañcanathupikāya nisīditvā rāganissitaṃ madhuraravaṃ ravi.
  3932. 533932,115,2876,50,52,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  3933. 533933,115,2876,53,64,1,78,10,"Imaṃ saddaṃ sutvā sāḷikā paṭiravissati, tāya saññāya tassā santikaṃ gamissāmīti. "
  3934. 533934,115,2876,65,77,1,109,12,Sāpi tassa saddaṃ sutvā rājasayanassa santike suvaṇṇapañjare nisinnā rāgarattacittā hutvā tikkhattuṃ paṭiravi.
  3935. 533935,115,2876,78,94,1,140,16,So thokaṃ gantvā punappunaṃ saddaṃ katvā tāya katasaddānusārena kamena sīhapañjaraummāre ṭhatvā parissayābhāvaṃ oloketvā tassā santikaṃ gato.
  3936. 533936,115,2876,95,110,1,50,9,"Atha naṃ sā‘‘ ehi, samma, suvaṇṇapañjare nisīdā’’ ti āha. "
  3937. 533937,115,2876,111,114,1,16,3,So gantvā nisīdi.
  3938. 533938,115,2876,115,126,1,84,10,{Āmantayī}ti evaṃ so gantvā methunapaṭisaṃyuttaṃ vissāsaṃ kattukāmo hutvā taṃ āmantesi.
  3939. 533939,115,2876,127,132,1,51,5,Sugharan ti kañcanapañjare vasanatāya sundaragharaṃ.
  3940. 533940,115,2876,133,137,1,27,3,{Vesse}ti vessike vessajātike.
  3941. 533941,115,2876,138,148,1,59,9,"Sāḷikā kira sakuṇesu vessajātikā nāma, tena taṃ evaṃ ālapati. "
  3942. 533942,115,2876,149,165,1,71,12,Tuvan ti sughare taṃ pucchāmi‘‘ kacci te madhunā saddhiṃ lājā labbhatī’’ ti.
  3943. 533943,115,2876,166,175,1,52,7,"{Āgammā}ti samma, kuto āgantvā idha paviṭṭhoti pucchati. "
  3944. 533944,115,2876,176,184,1,41,7,Kassa {vā}ti kena vā pesito tvaṃ idhāgatoti.
  3945. 533945,115,2877,2,24,1,113,16,"So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ sacāhaṃ‘ mithilato āgato’ ti vakkhāmi, esā maraṇamāpannāpi mayā saddhiṃ vissāsaṃ na karissati. "
  3946. 533946,115,2877,25,46,1,141,18,"Siviraṭṭhe kho pana ariṭṭhapuraṃ sallakkhetvā āgato, tasmā musāvādaṃ katvā sivirājena pesito hutvā tato āgatabhāvaṃ kathessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  3947. 533947,115,2878,2,4,1,0,0,619.
  3948. 533948,115,2879,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Ahosiṃ sivirājassa, pāsāde sayanapālako; "
  3949. 533949,115,2880,2,13,1,47,8,"Tato so dhammiko rājā, baddhe mocesi bandhanā’’ ti. "
  3950. 533950,115,2881,2,11,1,66,8,Tattha {baddhe}ti attano dhammikatāya sabbe baddhake bandhanā mocesi.
  3951. 533951,115,2881,12,24,1,54,8,Evaṃ mocento mampi saddahitvā‘‘ muñcatha nan’’ ti mocāpesi.
  3952. 533952,115,2881,25,38,1,114,11,"Sohaṃ vivaṭā suvaṇṇapañjarā nikkhamitvāpi bahipāsāde yatthicchāmi, tattha gocaraṃ gahetvā suvaṇṇapañjareyeva vasāmi. "
  3953. 533953,115,2881,39,47,1,51,7,"Yathā tvaṃ, na evaṃ niccakālaṃ pañjareyeva acchāmīti. "
  3954. 533954,115,2882,2,27,1,140,18,"Athassa sā attano atthāya suvaṇṇataṭṭake ṭhapite madhulāje ceva madhurodakañca datvā‘‘ samma, tvaṃ dūrato āgato, kenatthena idhāgatosī’’ ti pucchi. "
  3955. 533955,115,2882,28,37,1,60,9,So tassā vacanaṃ sutvā rahassaṃ sotukāmo musāvādaṃ katvā āha–
  3956. 533956,115,2883,2,4,1,0,0,620.
  3957. 533957,115,2884,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tassa mekā dutiyāsi, sāḷikā mañjubhāṇikā; "
  3958. 533958,115,2885,2,13,1,47,8,"Taṃ tattha avadhī seno, pekkhato sughare mamā’’ ti. "
  3959. 533959,115,2886,2,9,1,36,6,Tattha tassa {mekā}ti tassa mayhaṃ ekā.
  3960. 533960,115,2886,10,14,1,31,3,{Dutiyāsī}ti purāṇadutiyikā ahosi.
  3961. 533961,115,2887,2,17,1,57,11,Atha naṃ sā pucchi‘‘ kathaṃ pana te bhariyaṃ seno avadhī’’ ti?
  3962. 533962,115,2887,18,33,1,90,12,"So tassā ācikkhanto‘‘ suṇa bhadde, ekadivasaṃ amhākaṃ rājā udakakīḷaṃ gacchanto mampi pakkosi. "
  3963. 533963,115,2887,34,57,1,219,23,Athāhaṃ bhariyaṃ ādāya tena saddhiṃ gantvā kīḷitvā sāyanhasamaye teneva saddhiṃ paccāgantvā raññā saddhiṃyeva pāsādaṃ abhiruyha sarīraṃ sukkhāpanatthāya bhariyaṃ ādāya sīhapañjarena nikkhamitvā kūṭāgārakucchiyaṃ nisīdiṃ.
  3964. 533964,115,2887,58,67,1,64,9,Tasmiṃ khaṇe eko seno kūṭāgārā nikkhanto amhe gaṇhituṃ pakkhandi.
  3965. 533965,115,2887,68,72,1,36,4,Ahaṃ maraṇabhayabhīto vegena palāyiṃ.
  3966. 533966,115,2887,73,83,1,61,9,"Sā pana tadā garugabbhā ahosi, tasmā vegena palāyituṃ nāsakkhi. "
  3967. 533967,115,2887,84,93,1,51,8,Atha so mayhaṃ passantasseva taṃ māretvā ādāya gato.
  3968. 533968,115,2887,94,156,1,326,46,"Atha maṃ tassā sokena rodamānaṃ disvā amhākaṃ rājā‘ samma, kiṃ rodasī’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā‘ mā bāḷhaṃ, samma, rodasi, aññaṃ bhariyaṃ pariyesāhī’ ti vatvā‘ kiṃ, deva, aññāya anācārāya dussīlāya bhariyāya ānītāya, tatopi ekakeneva carituṃ varan’ ti vutte‘ samma, ahaṃ ekaṃ sakuṇikaṃ sīlācārasampannaṃ assosiṃ, tava bhariyāya sadisameva. "
  3969. 533969,115,2887,157,178,1,140,19,"Cūḷanirājassa hi sayanapālikā sāḷikā evarūpā, tvaṃ tattha gantvā tassā manaṃ pucchitvā okāsaṃ kāretvā sace te ruccati, āgantvā amhākaṃ ācikkha. "
  3970. 533970,115,2887,179,202,1,124,19,"Athāhaṃ vo vivāhaṃ katvā mahantena parivārena taṃ ānessāmā’ ti vatvā maṃ idha pahiṇi, tenamhi kāraṇenāgato’’ ti vatvā gāthaṃ āha– "
  3971. 533971,115,2888,2,4,1,0,0,621.
  3972. 533972,115,2889,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Tassā kāmā hi sammatto, āgatosmi tavanti ke; "
  3973. 533973,115,2890,2,11,1,40,6,"Sace kareyya okāsaṃ, ubhayova vasāmase’’ ti. "
  3974. 533974,115,2891,2,10,1,44,6,Sā tassa vacanaṃ sutvā somanassappattā ahosi.
  3975. 533975,115,2891,11,19,1,62,8,Evaṃ santepi attano piyabhāvaṃ ajānāpetvā anicchamānā viya āha–
  3976. 533976,115,2892,2,4,1,0,0,622.
  3977. 533977,115,2893,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Suvova suviṃ kāmeyya, sāḷiko pana sāḷikaṃ; "
  3978. 533978,115,2894,2,11,1,41,6,"Suvassa sāḷikāyeva, saṃvāso hoti kīdiso’’ ti. "
  3979. 533979,115,2895,2,11,1,52,7,"Tattha {suvo}ti samma suvapaṇḍita, suvova suviṃ kāmeyya. "
  3980. 533980,115,2895,12,19,1,50,6,{Kīdiso}ti asamānajātikānaṃ saṃvāso nāma kīdiso hoti.
  3981. 533981,115,2895,20,40,1,153,18,"Suvo hi samānajātikaṃ suviṃ disvā cirasanthavampi sāḷikaṃ jahissati, so piyavippayogo mahato dukkhāya bhavissati, asamānajātikānaṃ saṃvāso nāma na sametīti. "
  3982. 533982,115,2896,2,28,1,136,19,"Itaro taṃ sutvā‘‘ ayaṃ maṃ na paṭikkhipati, parihārameva karoti, addhā maṃ icchissati, nānāvidhāhi naṃ upamāhi saddahāpessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  3983. 533983,115,2897,2,4,1,0,0,623.
  3984. 533984,115,2898,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Yoyaṃ kāme kāmayati, api caṇḍālikāmapi; "
  3985. 533985,115,2899,2,13,1,43,8,"Sabbo hi sadiso hoti, natthi kāme asādiso’’ ti. "
  3986. 533986,115,2900,2,8,1,37,4,Tattha {caṇḍālikāmapī}ti caṇḍālikaṃ api.
  3987. 533987,115,2900,9,16,1,52,6,{Sadiso}ti cittasadisatāya sabbo saṃvāso sadisova hoti.
  3988. 533988,115,2900,17,23,1,38,5,"Kāmasmiñhi cittameva pamāṇaṃ, na jātīti. "
  3989. 533989,115,2901,2,14,1,115,12,Evañca pana vatvā manussesu tāva nānājātikānaṃ samānabhāvadassanatthaṃ atītaṃ āharitvā dassento anantaraṃ gāthamāha–
  3990. 533990,115,2902,2,4,1,0,0,624.
  3991. 533991,115,2903,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Atthi jampāvatī nāma, mātā sivissa rājino; "
  3992. 533992,115,2904,2,12,1,46,7,"Sā bhariyā vāsudevassa, kaṇhassa mahesī piyā’’ ti. "
  3993. 533993,115,2905,2,11,1,62,8,Tattha {jampāvatī}ti sivirañño mātā jampāvatī nāma caṇḍālī ahosi.
  3994. 533994,115,2905,12,20,1,77,8,Sā kaṇhāyanagottassa dasabhātikānaṃ jeṭṭhakassa vāsudevassa piyā mahesī ahosi.
  3995. 533995,115,2905,21,71,1,323,37,So kirekadivasaṃ dvāravatito nikkhamitvā uyyānaṃ gacchanto nagaraṃ pavisantiṃ ekamante ṭhitaṃ abhirūpaṃ ekaṃ caṇḍālikaṃ disvāva paṭibaddhacitto hutvā‘‘ kiṃ jātikā’’ ti pucchāpetvā‘‘ caṇḍālajātikā’’ ti sutvāpi paṭibaddhacittatāya asāmikabhāvaṃ pucchāpetvā‘‘ asāmikā’’ ti sutvā taṃ ādāya tato nivattitvā nivesanaṃ netvā aggamahesiṃ akāsi.
  3996. 533996,115,2905,72,77,1,27,5,Sā siviṃ nāma puttaṃ vijāyi.
  3997. 533997,115,2905,78,84,1,43,6,So pitu accayena dvāravatiyaṃ rajjaṃ kāresi.
  3998. 533998,115,2905,85,88,1,22,3,Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
  3999. 533999,115,2906,2,34,1,208,25,"Iti so imaṃ udāharaṇaṃ āharitvā‘‘ evarūpopi nāma khattiyo caṇḍāliyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi, amhesu tiracchānagatesu kiṃ vattabbaṃ, aññamaññaṃ saṃvāsarocanaṃyeva pamāṇan’’ ti vatvā aparampi udāharaṇaṃ āharanto āha– "
  4000. 534000,115,2907,2,4,1,0,0,625.
  4001. 534001,115,2908,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Raṭṭhavatī kimpurisī, sāpi vacchaṃ akāmayi; "
  4002. 534002,115,2909,2,12,1,45,7,"Manusso migiyā saddhiṃ, natthi kāme asādiso’’ ti. "
  4003. 534003,115,2910,2,7,1,37,5,Tattha vacchan ti evaṃnāmakaṃ tāpasaṃ.
  4004. 534004,115,2910,8,13,1,27,5,Kathaṃ pana sā taṃ kāmesīti?
  4005. 534005,115,2910,14,29,1,126,15,Atītasmiñhi eko brāhmaṇo kāmesu ādīnavaṃ disvā mahantaṃ yasaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante paṇṇasālaṃ māpetvā vasi.
  4006. 534006,115,2910,30,38,1,60,8,Tassa paṇṇasālato avidūre ekissā guhāya bahū kinnarā vasanti.
  4007. 534007,115,2910,39,45,1,35,5,Tattheva eko makkaṭako dvāre vasati.
  4008. 534008,115,2910,46,54,1,53,8,So jālaṃ vinetvā tesaṃ sīsaṃ bhinditvā lohitaṃ pivati.
  4009. 534009,115,2910,55,60,1,40,5,Kinnarā nāma dubbalā honti bhīrukajātikā.
  4010. 534010,115,2910,61,64,1,24,3,Sopi makkaṭako ativisālo.
  4011. 534011,115,2910,65,103,1,232,31,"Te tassa kiñci kātuṃ asakkontā taṃ tāpasaṃ upasaṅkamitvā katapaṭisanthārā āgatakāraṇaṃ puṭṭhā‘‘ deva, eko makkaṭako jīvitaṃ no hanati, tumhe ṭhapetvā amhākaṃ aññaṃ paṭisaraṇaṃ na passāma, taṃ māretvā amhākaṃ sotthibhāvaṃ karohī’’ ti āhaṃsu. "
  4012. 534012,115,2910,104,118,1,66,10,Taṃ sutvā tāpaso‘‘ apetha na mādisā pāṇātipātaṃ karontī’’ ti apasādesi.
  4013. 534013,115,2910,119,127,1,60,8,Tesu raṭṭhavatī nāma kinnarī abhirūpā pāsādikā asāmikā ahosi.
  4014. 534014,115,2910,128,150,1,114,16,"Te taṃ alaṅkaritvā tāpasassa santikaṃ netvā‘‘ deva, ayaṃ te pādaparicārikā hotu, amhākaṃ paccāmittaṃ vadhehī’’ ti āhaṃsu. "
  4015. 534015,115,2910,151,169,1,163,18,Tāpaso taṃ disvāva paṭibaddhacitto hutvā tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappetvā guhādvāre ṭhatvā gocaratthāya nikkhantaṃ makkaṭakaṃ muggarena pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpesi.
  4016. 534016,115,2910,170,179,1,79,9,So tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasanto puttadhītāhi vaḍḍhitvā tattheva kālamakāsi.
  4017. 534017,115,2910,180,184,1,18,4,Evaṃ sā taṃ kāmesi.
  4018. 534018,115,2910,185,204,1,141,16,"Suvapotako imaṃ udāharaṇaṃ āharitvā‘‘ vacchatāpaso tāva manusso hutvā tiracchānagatāya kinnariyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi, kimaṅgaṃ pana amhākaṃ? "
  4019. 534019,115,2910,205,222,1,81,11,Mayañhi ubho pakkhinova tiracchānagatāvā’’ ti dīpento‘‘ manusso migiyā saddhin’’ ti āha.
  4020. 534020,115,2910,223,238,1,111,13,"Evaṃ manussā tiracchānagatāhi saddhiṃ samaggavāsaṃ vasanti, natthi kāme asādiso nāma, cittameva pamāṇanti kathesi. "
  4021. 534021,115,2911,2,24,1,101,15,"Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ sāmi, cittaṃ nāma sabbakālaṃ ekasadisaṃ na hoti, piyavippayogassa bhāyāmī’’ ti āha. "
  4022. 534022,115,2911,25,35,1,69,9,"Sopi suvapotako itthimāyāsu kusalo, tena taṃ vīmaṃsanto puna gāthamāha– "
  4023. 534023,115,2912,2,4,1,0,0,626.
  4024. 534024,115,2913,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Handa khvāhaṃ gamissāmi, sāḷike mañjubhāṇike; "
  4025. 534025,115,2914,2,10,1,44,5,"Paccakkhānupadañhetaṃ , atimaññasi nūna man’’ ti. "
  4026. 534026,115,2915,2,17,1,129,13,"Tattha paccakkhānupadaṃ hetan ti yaṃ tvaṃ vadesi, sabbametaṃ paccakkhānassa anupadaṃ, paccakkhānakāraṇaṃ paccakkhānakoṭṭhāso panesa. "
  4027. 534027,115,2915,18,42,1,99,17,"Atimaññasi nūna man ti‘‘ nūna maṃ icchati ayan’’ ti tvaṃ maṃ atikkamitvā maññasi, mayhaṃ sāraṃ na jānāsi . "
  4028. 534028,115,2915,43,54,1,75,9,"Ahañhi rājapūjito, na mayhaṃ bhariyā dullabhā, aññaṃ bhariyaṃ pariyesissāmīti. "
  4029. 534029,115,2916,2,22,1,175,20,Sā tassa vacanaṃ sutvāva bhijjamānahadayā viya tassa saha dassaneneva uppannakāmaratiyā anuḍayhamānā viya hutvāpi attano itthimāyāya anicchamānā viya hutvā diyaḍḍhaṃ gāthamāha–
  4030. 534030,115,2917,2,4,1,0,0,627.
  4031. 534031,115,2918,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Na sirī taramānassa, mādhara suvapaṇḍita; "
  4032. 534032,115,2919,2,9,1,41,6,"Idheva tāva acchassu, yāva rājāna dakkhasi; "
  4033. 534033,115,2920,2,11,1,45,6,"Sossi saddaṃ mudiṅgānaṃ, ānubhāvañca rājino’’ ti. "
  4034. 534034,115,2921,2,32,1,155,22,"Tattha na {sirī}ti samma suvapaṇḍita, taramānassa sirī nāma na hoti, taramānena katakammaṃ na sobhati,‘‘ gharāvāso ca nāmesa atigaruko’’ ti cintetvā tuletvā kātabbo. "
  4035. 534035,115,2921,33,44,1,82,10,"Idheva tāva acchassu, yāva mahantena yasena samannāgataṃ amhākaṃ rājānaṃ passissasi. "
  4036. 534036,115,2921,45,65,1,189,18,"{Sossī}ti sāyanhasamaye kinnarisamānalīlāhi uttamarūpadharāhi nārīhi vajjamānānaṃ mudiṅgānaṃ aññesañca gītavāditānaṃ saddaṃ tvaṃ suṇissasi, rañño ca ānubhāvaṃ mahantaṃ sirisobhaggaṃ passissasi."
  4037. 534037,115,2921,66,87,1,79,13,"‘‘ Samma, kiṃ tvaṃ turitosi, kiṃ lesampi na jānāsi, acchassu tāva, pacchā jānissāmā’’ ti. "
  4038. 534038,115,2922,2,12,1,91,9,"Atha te sāyanhasamanantare methunasaṃvāsaṃ kariṃsu, samaggā sammodamānā piyasaṃvāsaṃ vasiṃsu. "
  4039. 534039,115,2922,13,41,1,117,18,"Atha naṃ suvapotako‘‘ na idānesā mayhaṃ rahassaṃ guhissati, idāni naṃ pucchitvā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā‘‘ sāḷike’’ ti āha."
  4040. 534040,115,2922,42,50,1,11,3,"‘‘ Kiṃ, sāmī’’ ti?"
  4041. 534041,115,2922,51,60,1,29,5,‘‘ Ahaṃ kiñci te vattukāmomhī’’ ti.
  4042. 534042,115,2922,61,69,1,12,3,"‘‘ Vada, sāmī’’ ti."
  4043. 534043,115,2922,70,84,1,64,8,"‘‘ Hotu, ajja amhākaṃ maṅgaladivaso, aññatarasmiṃ divase jānissāmī’’ ti."
  4044. 534044,115,2922,85,93,1,49,5,"‘‘ Sace maṅgalapaṭisaṃyuttā kathā bhavissati, kathehi. "
  4045. 534045,115,2922,94,103,1,24,6,"No ce, mā kathehi sāmī’’ ti."
  4046. 534046,115,2922,104,112,1,26,3,"‘‘ Maṅgalakathāvesā, bhadde’’ ti."
  4047. 534047,115,2922,113,121,1,18,4,‘‘ Tena hi kathehī’’ ti.
  4048. 534048,115,2922,122,143,1,106,15,"Atha naṃ‘‘ bhadde, sace sotukāmā bhavissasi, kathessāmi te’’ ti vatvā taṃ rahassaṃ pucchanto diyaḍḍhaṃ gāthamāha– "
  4049. 534049,115,2923,2,4,1,0,0,628.
  4050. 534050,115,2924,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yo nu khvāyaṃ tibbo saddo, tirojanapade suto; "
  4051. 534051,115,2925,2,8,1,40,5,"Dhītā pañcālarājassa, osadhī viya vaṇṇinī; "
  4052. 534052,115,2926,2,12,1,45,7,"Taṃ dassati videhānaṃ, so vivāho bhavissatī’’ ti. "
  4053. 534053,115,2927,2,21,1,117,16,"Tassattho – yo nu kho ayaṃ saddo tibbo bahalo, tirojanapade suto pararaṭṭhesu janapadesu vissuto paññāto pākaṭo patthaṭo. "
  4054. 534054,115,2927,22,23,1,5,1,Kinti?
  4055. 534055,115,2927,24,42,1,124,16,"Dhītā pañcālarājassa osadhītārakā viya virocamānā tāya eva samānavaṇṇinī atthi, taṃ so videhānaṃ dassati, so vivāho bhavissati. "
  4056. 534056,115,2927,43,64,1,120,16,"Yo so evaṃ patthaṭo saddo, ahaṃ taṃ sutvā cintesiṃ‘‘ ayaṃ kumārikā uttamarūpadharā, videharājāpi cūḷanirañño paṭisattu ahosi. "
  4057. 534057,115,2927,65,82,1,109,14,"Aññe bahū rājāno cūḷanibrahmadattassa vasavattino santi, tesaṃ adatvā kiṃ kāraṇā videhassa dhītaraṃ dassatī’’ ti? "
  4058. 534058,115,2928,2,7,1,30,5,Sā tassa vacanaṃ sutvā evamāha–
  4059. 534059,115,2928,8,20,1,52,7,"‘‘ sāmi, kiṃ kāraṇā maṅgaladivase avamaṅgalaṃ kathesī’’ ti?"
  4060. 534060,115,2928,21,47,1,78,14,"‘‘ Ahaṃ, bhadde,‘ maṅgalan’ ti kathemi, tvaṃ‘ avamaṅgalan’ ti kathesi, kiṃ nu kho etan’’ ti?"
  4061. 534061,115,2928,48,61,1,55,8,"‘‘ Sāmi, amittānampi tesaṃ evarūpā maṅgalakiriyā mā hotū’’ ti."
  4062. 534062,115,2928,62,70,1,22,4,‘‘ Kathehi tāva bhadde’’ ti.
  4063. 534063,115,2928,71,81,1,25,5,"‘‘ Sāmi, na sakkā kathetun’’ ti."
  4064. 534064,115,2928,82,98,1,90,11,"‘‘ Bhadde, tayā viditaṃ rahassaṃ mama akathitakālato paṭṭhāya natthi amhākaṃ samaggasaṃvāso’’ ti. "
  4065. 534065,115,2928,99,116,1,65,11,"Sā tena nippīḷiyamānā‘‘ tena hi, sāmi, suṇāhī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– "
  4066. 534066,115,2929,2,4,1,0,0,629.
  4067. 534067,115,2930,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Ediso mā amittānaṃ, vivāho hotu mādhara; "
  4068. 534068,115,2931,2,10,1,43,5,"Yathā pañcālarājassa, vedehena bhavissatī’’ ti. "
  4069. 534069,115,2932,2,35,1,138,23,"Imaṃ gāthaṃ vatvā puna tena‘‘ bhadde, kasmā evarūpaṃ kathaṃ kathesī’’ ti vutte‘‘ tena hi suṇāhi, ettha dosaṃ te kathessāmī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– "
  4070. 534070,115,2933,2,4,1,0,0,630.
  4071. 534071,115,2934,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Ānayitvāna vedehaṃ, pañcālānaṃ rathesabho; "
  4072. 534072,115,2935,2,12,1,47,7,"Tato naṃ ghātayissati, nassa sakhī bhavissatī’’ ti. "
  4073. 534073,115,2936,2,26,1,157,21,"Tattha tato naṃ {ghātayissatī}ti yadā so imaṃ nagaraṃ āgato bhavissati, tadā tena saddhiṃ sakhibhāvaṃ mittadhammaṃ na karissati, daṭṭhumpissa dhītaraṃ na dassati. "
  4074. 534074,115,2936,27,39,1,92,11,"Eko kirassa pana atthadhammānusāsako mahosadhapaṇḍito nāma atthi, tena saddhiṃ taṃ ghātessati. "
  4075. 534075,115,2936,40,54,1,102,14,Te ubho jane ghātetvā jayapānaṃ pivissāmāti kevaṭṭo raññā saddhiṃ mantetvā taṃ gaṇhitvā āgantuṃ gatoti.
  4076. 534076,115,2937,2,10,1,57,7,Evaṃ sā guyhamantaṃ nissesaṃ katvā suvapaṇḍitassa kathesi.
  4077. 534077,115,2937,11,73,1,374,47,"Taṃ sutvā suvapaṇḍito‘‘ ācariyo kevaṭṭo upāyakusalo, acchariyaṃ tassa rañño evarūpena upāyena ghātanan’’ ti kevaṭṭaṃ vaṇṇetvā‘‘ evarūpena avamaṅgalena amhākaṃ ko attho, tuṇhībhūtā sayāmā’’ ti vatvā āgamanakammassa nipphattiṃ ñatvā taṃ rattiṃ tāya saddhiṃ vasitvā‘‘ bhadde, ahaṃ siviraṭṭhaṃ gantvā manāpāya bhariyāya laddhabhāvaṃ sivirañño deviyā ca ārocessāmī’’ ti gamanaṃ anujānāpetuṃ āha– "
  4078. 534078,115,2938,2,4,1,0,0,631.
  4079. 534079,115,2939,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Handa kho maṃ anujānāhi, rattiyo sattamattiyo; "
  4080. 534080,115,2940,2,7,1,36,4,"Yāvāhaṃ sivirājassa, ārocemi mahesino; "
  4081. 534081,115,2941,2,12,1,43,7,"Laddho ca me āvasatho, sāḷikāya upantikan’’ ti. "
  4082. 534082,115,2942,2,7,1,32,4,Tattha {mahesino}ti mahesiyā cassa.
  4083. 534083,115,2942,8,11,1,24,2,{Āvasatho}ti vasanaṭṭhānaṃ.
  4084. 534084,115,2942,12,41,1,162,23,"Upantikan ti atha ne‘‘ etha tassā santikaṃ gacchāmā’’ ti vatvā aṭṭhame divase idhānetvā mahantena parivārena taṃ gahetvā gamissāmi, yāva mamāgamanaṃ, tāva mā ukkaṇṭhīti. "
  4085. 534085,115,2943,2,14,1,101,12,Taṃ sutvā sāḷikā tena viyogaṃ anicchamānāpi tassa vacanaṃ paṭikkhipituṃ asakkontī anantaraṃ gāthamāha–
  4086. 534086,115,2944,2,4,1,0,0,632.
  4087. 534087,115,2945,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Handa kho taṃ anujānāmi, rattiyo sattamattiyo; "
  4088. 534088,115,2946,2,8,1,43,5,"Sace tvaṃ sattarattena, nāgacchasi mamantike; "
  4089. 534089,115,2947,2,11,1,44,6,"Maññe okkantasattaṃ maṃ, matāya āgamissasī’’ ti. "
  4090. 534090,115,2948,2,14,1,80,11,Tattha maññe okkantasattaṃ man ti evaṃ sante ahaṃ maṃ apagatajīvitaṃ sallakkhemi.
  4091. 534091,115,2948,15,28,1,84,12,"So tvaṃ aṭṭhame divase anāgacchanto mayi matāya āgamissasi, tasmā mā papañcaṃ akāsīti. "
  4092. 534092,115,2949,2,62,1,353,48,"Itaropi ‘‘ bhadde, kiṃ vadesi, mayhampi aṭṭhame divase taṃ apassantassa kuto jīvitan’’ ti vācāya vatvā hadayena pana‘‘ jīva vā tvaṃ mara vā, kiṃ tayā mayhan’’ ti cintetvā uṭṭhāya thokaṃ siviraṭṭhābhimukho gantvā nivattitvā mithilaṃ gantvā paṇḍitassa aṃsakūṭe otaritvā mahāsattena pana tāya saññāya uparipāsādaṃ āropetvā puṭṭho sabbaṃ taṃ pavattiṃ paṇḍitassa ārocesi. "
  4093. 534093,115,2949,63,67,1,43,4,Sopissa purimanayeneva sabbaṃ sakkāramakāsi.
  4094. 534094,115,2949,68,72,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4095. 534095,115,2950,2,4,1,0,0,633.
  4096. 534096,115,2951,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito; "
  4097. 534097,115,2952,2,10,1,42,5,"Mahosadhassa akkhāsi, sāḷikāvacanaṃ idan’’ ti. "
  4098. 534098,115,2953,2,12,1,81,10,Tattha sāḷikāvacanaṃ idan ti idaṃ sāḷikāya vacananti sabbaṃ vitthāretvā kathesīti.
  4099. 534099,115,2954,2,4,1,21,2,Suvakhaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  4100. 534100,115,2955,2,2,1,16,1,Mahāumaṅgakaṇḍaṃ
  4101. 534101,115,2956,2,18,1,103,13,"Taṃ sutvā mahāsatto cintesi‘‘ rājā mama anicchamānasseva gamissati, gantvā ca pana mahāvināsaṃ pāpuṇissati. "
  4102. 534102,115,2956,19,88,1,554,60,"Atha mayhaṃ‘ evarūpassa nāma yasadāyakassa rañño vacanaṃ hadaye katvā tassa saṅgahaṃ nākāsī’ ti garahāpi uppajjissati, mādise paṇḍite vijjamāne kiṃkāraṇā esa nassissati, ahaṃ rañño puretarameva gantvā cūḷaniṃ disvā suvibhattaṃ katvā videharañño nivāsatthāya nagaraṃ māpetvā gāvutamattaṃ jaṅghaumaṅgaṃ, aḍḍhayojanikañca mahāumaṅgaṃ, kāretvā cūḷanirañño dhītaraṃ abhisiñcitvā amhākaṃ raññopādaparicārikaṃ katvā aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhehi balehi ekasatarājūsu parivāretvā ṭhitesveva amhākaṃ rājānaṃ rāhumukhato candaṃ viya mocetvā ādāyāgamanaṃ nāma mama bhāro’’ ti. "
  4103. 534103,115,2956,89,94,1,40,5,Tassevaṃ cintentassa sarīre pīti uppajji.
  4104. 534104,115,2956,95,101,1,51,6,So pītivegena udānaṃ udānento imaṃ upaḍḍhagāthamāha–
  4105. 534105,115,2957,2,4,1,0,0,634.
  4106. 534106,115,2958,2,17,1,63,10,"‘ ‘ Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṃ, tasseva atthaṃ puriso careyyā’’ ti. "
  4107. 534107,115,2959,2,28,1,214,24,"Tassattho – yassa rañño santike puriso mahantaṃ issariyaṃ labhitvā bhogaṃ bhuñjeyya, akkosantassapi paharantassapi gale gahetvā nikkaḍḍhantassapi tasseva atthaṃ hitaṃ vuḍḍhiṃ paṇḍito kāyadvārādīhi tīhi dvārehi careyya. "
  4108. 534108,115,2959,29,34,1,44,5,Na hi mittadubbhikammaṃ paṇḍitehi kātabbanti.
  4109. 534109,115,2960,2,17,1,105,14,Iti cintetvā so nhatvā alaṅkaritvā mahantena yasena rājakulaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhito āha–
  4110. 534110,115,2960,18,29,1,45,5,"‘‘ kiṃ, deva, gacchissatha uttarapañcālanagaran’’ ti?"
  4111. 534111,115,2960,30,49,1,90,13,"‘‘ Āma, tāta, pañcālacandiṃ alabhantassa mama kiṃ rajjena, mā maṃ pariccaji, mayā saddhiṃyeva ehi. "
  4112. 534112,115,2960,50,69,1,120,15,"Tattha amhākaṃ gatakāraṇā dve atthā nipphajjissanti, itthiratanañca lacchāmi, raññā ca me saddhiṃ metti patiṭṭhahissatī’’ ti. "
  4113. 534113,115,2960,70,98,1,144,21,"Atha naṃ paṇḍito‘‘ tena hi, deva, ahaṃ pure gantvā tumhākaṃ nivesanāni māpessāmi, tumhe mayā pahitasāsanena āgaccheyyāthā’’ ti vadanto dve gāthā abhāsi–"
  4114. 534114,115,2961,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Handāhaṃ gacchāmi pure janinda, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ; "
  4115. 534115,115,2962,2,7,1,38,4,"Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino. "
  4116. 534116,115,2963,2,4,1,0,0,635.
  4117. 534117,115,2964,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; "
  4118. 534118,115,2965,2,12,1,43,7,"Yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiyā’’ ti. "
  4119. 534119,115,2966,2,8,1,37,4,Tattha {vedehassā}ti tava videharājassa.
  4120. 534120,115,2966,9,12,1,23,2,{Eyyāsī}ti āgaccheyyāsīti.
  4121. 534121,115,2967,2,18,1,72,12,Taṃ sutvā rājā‘‘ na kira maṃ paṇḍito pariccajatī’’ ti haṭṭhatuṭṭho hutvā āha–
  4122. 534122,115,2967,19,32,1,50,8,"‘‘ tāta, tava pure gacchantassa kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?"
  4123. 534123,115,2967,33,41,1,19,3,"‘‘ Balavāhanaṃ, devā’’ ti."
  4124. 534124,115,2967,42,54,1,39,6,"‘‘ Yattakaṃ icchasi, tattakaṃ gaṇha, tātā’’ ti."
  4125. 534125,115,2967,55,71,1,109,12,‘‘ Cattāri bandhanāgārāni vivarāpetvā corānaṃ saṅkhalikabandhanāni bhindāpetvā tepi mayā saddhiṃ pesetha devā’’ ti.
  4126. 534126,115,2967,72,81,1,24,4,"‘‘ Yathāruci karohi, tātā’’ ti. "
  4127. 534127,115,2967,82,116,1,348,29,Mahāsatto bandhanāgāradvārāni vivarāpetvā sūre mahāyodhe gataṭṭhāne kammaṃ nipphādetuṃ samatthe nīharāpetvā‘‘ maṃ upaṭṭhahathā’’ ti vatvā tesaṃ sakkāraṃ kāretvā vaḍḍhakikammāracammakāraiṭṭhakapāsāṇakāracittakārādayo nānāsippakusalā aṭṭhārasa seniyo ādāya vāsipharasukuddālakhaṇittiādīni bahūni upakaraṇāni gāhāpetvā mahābalakāyaparivuto nagarā nikkhami.
  4128. 534128,115,2967,117,121,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4129. 534129,115,2968,2,4,1,0,0,636.
  4130. 534130,115,2969,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Tato ca pāyāsi pure mahosadho, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ; "
  4131. 534131,115,2970,2,10,1,41,5,"Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino’’ ti. "
  4132. 534132,115,2971,2,32,1,238,26,Mahāsattopi gacchanto yojanantare yojanantare ekekaṃ gāmaṃ nivesetvā ekekaṃ amaccaṃ‘‘ tumhe rañño pañcālacandiṃ gahetvā nivattanakāle hatthiassarathe kappetvā rājānaṃ ādāya paccāmitte paṭibāhantā khippaṃ mithilaṃ pāpeyyāthā’’ ti vatvā ṭhapesi.
  4133. 534133,115,2971,33,66,1,258,28,"Gaṅgātīraṃ pana patvā ānandakumāraṃ pakkosāpetvā‘‘ ānanda, tvaṃ tīṇi vaḍḍhakisatāni ādāya uddhaṃgaṅgaṃ gantvā sāradārūni gāhāpetvā tisatamattā nāvā māpetvā nagarassatthāya tattheva tacchāpetvā sallahukānaṃ dārūnaṃ nāvāya pūrāpetvā khippaṃ āgaccheyyāsī’’ ti pesesi. "
  4134. 534134,115,2971,67,106,1,279,31,"Sayaṃ pana nāvāya gaṅgaṃ taritvā otiṇṇaṭṭhānato paṭṭhāya padasaññāyeva gaṇetvā‘‘ idaṃ aḍḍhayojanaṭṭhānaṃ, ettha mahāumaṅgo bhavissati, imasmiṃ ṭhāne rañño nivesananagaraṃ bhavissati, ito paṭṭhāya yāva rājagehā gāvutamatte ṭhāne jaṅghaumaṅgo bhavissatī’’ ti paricchinditvā nagaraṃ pāvisi. "
  4135. 534135,115,2971,107,143,1,252,29,"Cūḷanirājā bodhisattassa āgamanaṃ sutvā‘‘ idāni me manoratho matthakaṃ pāpuṇissati, paccāmittānaṃ piṭṭhiṃ passissāmi, imasmiṃ āgate vedehopi na cirasseva āgamissati, atha ne ubhopi māretvā sakalajambudīpatale ekarajjaṃ karissāmī’’ ti paramatuṭṭhiṃ patto ahosi. "
  4136. 534136,115,2971,144,162,1,104,13,"Sakalanagaraṃ saṅkhubhi‘‘ esa kira mahosadhapaṇḍito, iminā kira ekasatarājāno leḍḍunā kākā viya palāpitā’’ ti. "
  4137. 534137,115,2972,2,23,1,152,17,Mahāsatto nāgaresu attano rūpasampattiṃ passantesuyeva rājadvāraṃ gantvā rañño paṭivedetvā‘‘ pavisatū’’ ti vutte pavisitvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  4138. 534138,115,2972,24,40,1,69,11,"Atha naṃ rājā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ tāta, rājā kadā āgamissatī’’ ti pucchi."
  4139. 534139,115,2972,41,50,1,23,4,"‘‘ Mayā pesitakāle, devā’’ ti."
  4140. 534140,115,2972,51,60,1,30,5,‘‘ Tvaṃ pana kimatthaṃ āgatosī’’ ti.
  4141. 534141,115,2972,61,72,1,39,6,"‘‘ Amhākaṃ rañño nivesanaṃ māpetuṃ, devā’’ ti."
  4142. 534142,115,2972,73,81,1,13,3,"‘‘ Sādhu, tātā’’ ti. "
  4143. 534143,115,2972,82,113,1,199,24,"Athassa senāya paribbayaṃ dāpetvā mahāsattassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā nivesanagehaṃ dāpetvā‘‘ tāta, yāva te rājā nāgacchati, tāva anukkaṇṭhamāno amhākampi kattabbayuttakaṃ karontova vasāhi tvan’’ ti āha. "
  4144. 534144,115,2972,114,129,1,111,11,So kira rājanivesanaṃ abhiruhantova mahāsopānapādamūle ṭhatvā‘‘ idha jaṅghaumaṅgadvāraṃ bhavissatī’’ ti sallakkhesi.
  4145. 534145,115,2972,130,158,1,139,19,"Athassa etadahosi‘‘ rājā‘ amhākampi kattabbayuttakaṃ karohī’ ti vadati, umaṅge khaṇiyamāne yathā idaṃ sopānaṃ na osakkati, tathā kātuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4146. 534146,115,2972,159,162,1,20,3,Atha rājānaṃ evamāha–
  4147. 534147,115,2972,163,176,1,85,10,"‘‘ deva, ahaṃ pavisanto sopānapādamūle ṭhatvā navakammaṃ olokento mahāsopāne dosaṃ passiṃ. "
  4148. 534148,115,2972,177,190,1,65,10,"Sace te ruccati, ahaṃ dārūni labhanto manāpaṃ katvā atthareyyan’’ ti."
  4149. 534149,115,2972,191,201,1,26,4,"‘‘ Sādhu, paṇḍita, attharāhī’’ ti. "
  4150. 534150,115,2972,202,234,1,220,26,"So‘‘ idha umaṅgadvāraṃ bhavissatī’’ ti sallakkhetvā taṃ porāṇasopānaṃ haritvā yattha umaṅgadvāraṃ bhavissati, tattha paṃsuno apatanatthāya phalakasanthāraṃ kāretvā yathā sopānaṃ na osakkati, evaṃ niccalaṃ katvā sopānaṃ atthari. "
  4151. 534151,115,2972,235,248,1,55,9,Rājā taṃ kāraṇaṃ ajānanto‘‘ mama sinehena karotī’’ ti maññi.
  4152. 534152,115,2973,2,12,1,70,9,Evaṃ taṃ divasaṃ teneva navakammena vītināmetvā punadivase rājānaṃ āha–
  4153. 534153,115,2973,13,29,1,79,10,"‘‘ deva, sace amhākaṃ rañño vasanaṭṭhānaṃ jāneyyāma, manāpaṃ katvā paṭijaggeyyāmā’’ ti. "
  4154. 534154,115,2973,30,44,1,84,11,"Sādhu, paṇḍita, ṭhapetvā mama nivesanaṃ sakalanagare yaṃ nivesanaṃ icchasi, taṃ gaṇhāti. "
  4155. 534155,115,2973,45,64,1,122,16,"Mahārāja, mayaṃ āgantukā, tumhākaṃ bahū vallabhā yodhā, te attano attano gehesu gayhamānesu amhehi saddhiṃ kalahaṃ karissanti."
  4156. 534156,115,2973,65,79,1,45,8,"‘‘ Tadā, deva, tehi saddhiṃ mayaṃ kiṃ karissāmā’’ ti?"
  4157. 534157,115,2973,80,86,1,22,4,‘‘ Tesaṃ vacanaṃ mā gaṇha.
  4158. 534158,115,2973,87,96,1,38,6,"Yaṃ icchasi, taṃ ṭhānameva gaṇhāpehī’’ ti."
  4159. 534159,115,2973,97,112,1,87,11,"‘‘ Deva, te punappunaṃ āgantvā tumhākaṃ kathessanti, tena tumhākaṃ cittasukhaṃ na labhissati. "
  4160. 534160,115,2973,113,127,1,90,12,"Sace pana iccheyyātha, yāva mayaṃ nivesanāni gaṇhāma, tāva amhākaṃyeva manussā dovārikā assu. "
  4161. 534161,115,2973,128,133,1,37,5,Tato te dvāraṃ alabhitvā nāgamissanti.
  4162. 534162,115,2973,134,142,1,47,6,Evaṃ sante tumhākampi cittasukhaṃ labhissatī’’ ti.
  4163. 534163,115,2973,143,151,1,25,4,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  4164. 534164,115,2974,2,34,1,198,24,Mahāsatto sopānapādamūle sopānasīse mahādvāreti sabbattha attano manusseyeva ṭhapetvā‘‘ kassaci pavisituṃ mā adatthā’’ ti vatvā atha rañño mātu nivesanaṃ gantvā‘‘ bhindanākāraṃ dassethā’’ ti manusse āṇāpesi.
  4165. 534165,115,2974,35,44,1,73,9,Te dvārakoṭṭhakālindato paṭṭhāya iṭṭhakā ca mattikā ca apanetuṃ ārabhiṃsu.
  4166. 534166,115,2974,45,64,1,74,12,"Rājamātā taṃ pavattiṃ sutvā āgantvā‘‘ kissa, tātā, mama gehaṃ bhindathā’’ ti āha."
  4167. 534167,115,2974,65,76,1,63,7,‘‘ Mahosadhapaṇḍito bhindāpetvā attano rañño nivesanaṃ kātukāmo’’ ti.
  4168. 534168,115,2974,77,86,1,27,5,‘‘ Yadi evaṃ idheva vasathā’’ ti.
  4169. 534169,115,2974,87,104,1,83,11,"‘‘ Amhākaṃ rañño mahantaṃ balavāhanaṃ, idaṃ nappahoti, aññaṃ mahantaṃ gehaṃ karissāmā’’ ti."
  4170. 534170,115,2974,105,123,1,78,12,"‘‘ Tumhe maṃ na jānātha, ahaṃ rājamātā, idāni puttassa santikaṃ gantvā jānissāmī’’ ti."
  4171. 534171,115,2974,124,136,1,48,7,"‘‘ Mayaṃ rañño vacanena bhindāma, sakkontī vārehī’’ ti. "
  4172. 534172,115,2974,137,150,1,63,9,Sā kujjhitvā‘‘ idāni vo kattabbaṃ jānissāmī’’ ti rājadvāraṃ agamāsi.
  4173. 534173,115,2974,151,162,1,40,7,Atha naṃ‘‘ mā pavisā’’ ti dovārikā vārayiṃsu.
  4174. 534174,115,2974,163,170,1,16,3,‘‘ Ahaṃ rājamātā’’ ti.
  4175. 534175,115,2974,171,194,1,85,15,"‘‘ Na mayaṃ taṃ jānāma, mayaṃ raññā‘ kassaci pavisituṃ mā adatthā’ ti āṇattā, gaccha tvan’’ ti. "
  4176. 534176,115,2974,195,204,1,74,8,Sā gahetabbagahaṇaṃ apassantī nivattitvā attano nivesanaṃ olokentī aṭṭhāsi.
  4177. 534177,115,2974,205,227,1,90,15,"Atha naṃ eko puriso‘‘ kiṃ idha karosi, gacchasi, na gacchasī’’ ti gīvāya gahetvā bhūmiyaṃ pātesi. "
  4178. 534178,115,2975,2,24,1,118,16,"Sā cintesi‘‘ addhā ime rañño āṇattā bhavissanti, itarathā evaṃ kātuṃ na sakkhissanti, paṇḍitasseva santikaṃ gacchissāmī’’ ti. "
  4179. 534179,115,2975,25,40,1,63,10,"Sā gantvā‘‘ tāta mahosadha, kasmā mama nivesanaṃ bhindāpesī’’ ti āha. "
  4180. 534180,115,2975,41,61,1,79,14,"So tāya saddhiṃ na kathesi, santike ṭhito puriso panassa‘‘ devi, kiṃ kathesī’’ ti āha."
  4181. 534181,115,2975,62,74,1,52,7,"‘‘ Tāta, mahosadhapaṇḍito kasmā mama gehaṃ bhindāpetī’’ ti?"
  4182. 534182,115,2975,75,83,1,34,4,‘‘ Vedeharañño vasanaṭṭhānaṃ kātun’’ ti.
  4183. 534183,115,2975,84,101,1,76,11,"‘‘ Kiṃ, tāta, evaṃ mahante nagare aññattha nivesanaṭṭhānaṃ na labbhatī’’ ti maññati."
  4184. 534184,115,2975,102,114,1,57,8,‘‘ Imaṃ satasahassaṃ lañjaṃ gahetvā aññattha gehaṃ kāretū’’ ti.
  4185. 534185,115,2975,115,130,1,86,10,"‘‘ Sādhu, devi, tumhākaṃ gehaṃ vissajjāpessāmi, lañjassa gahitabhāvaṃ mā kassaci kathayittha. "
  4186. 534186,115,2975,131,142,1,59,9,Mā no aññepi lañjaṃ datvā gehāni vissajjāpetukāmā ahesun’’ ti.
  4187. 534187,115,2975,143,163,1,90,13,"Sādhu, tāta,‘‘ rañño mātā lañjaṃ adāsī’’ ti mayhampi lajjanakameva, tasmā na kassaci kathessāmīti. "
  4188. 534188,115,2975,164,180,1,91,12,So‘‘ sādhū’’ ti tassā santikā satasahassaṃ gahetvā gehaṃ vissajjāpetvā kevaṭṭassa gehaṃ agamāsi.
  4189. 534189,115,2975,181,194,1,127,13,Sopi dvāraṃ gantvā veḷupesikāhi piṭṭhicammuppāṭanaṃ labhitvā gahetabbagahaṇaṃ apassanto puna gehaṃ gantvā satasahassameva adāsi.
  4190. 534190,115,2975,195,205,1,101,10,Etenupāyena sakalanagare gehaṭṭhānaṃ gaṇhantena lañjaṃ gahetvā laddhakahāpaṇānaññeva nava koṭiyo jātā.
  4191. 534191,115,2976,2,7,1,51,5,Mahāsatto sakalanagaraṃ vicaritvā rājakulaṃ agamāsi.
  4192. 534192,115,2976,8,24,1,60,10,"Atha naṃ rājā pucchi‘‘ kiṃ, paṇḍita, laddhaṃ te vasanaṭṭhānan’’ ti?"
  4193. 534193,115,2976,25,40,1,71,10,"‘‘ Mahārāja, adentā nāma natthi, apica kho pana gehesu gayhamānesu kilamanti. "
  4194. 534194,115,2976,41,46,1,42,5,Tesaṃ piyavippayogaṃ kātuṃ amhākaṃ ayuttaṃ.
  4195. 534195,115,2976,47,63,1,112,14,Bahinagare gāvutamatte ṭhāne gaṅgāya ca nagarassa ca antare asukaṭṭhāne amhākaṃ rañño vasananagaraṃ karissāmī’’ ti.
  4196. 534196,115,2976,64,80,1,83,12,"Taṃ sutvā rājā‘‘ antonagare yujjhitumpi dukkhaṃ, neva sakasenā, na parasenā ñātuṃ sakkā. "
  4197. 534197,115,2976,81,110,1,146,19,"Bahinagare pana sukhaṃ yuddhaṃ kātuṃ, tasmā bahinagareyeva te koṭṭetvā māressāmā’’ ti tussitvā‘‘ sādhu, paṇḍita, tayā sallakkhitaṭṭhāneyeva kārehī’’ ti āha."
  4198. 534198,115,2976,111,126,1,107,11,"‘‘ Mahārāja, ahaṃ kāressāmi, tumhākaṃ pana manussehi dārupaṇṇādīnaṃ atthāya amhākaṃ navakammaṭṭhānaṃ nāgantabbaṃ. "
  4199. 534199,115,2976,127,141,1,89,11,"Āgacchantā hi kalahaṃ karissanti, teneva tumhākañca amhākañca cittasukhaṃ na bhavissatī’’ ti."
  4200. 534200,115,2976,142,155,1,47,7,"‘‘ Sādhu, paṇḍita, tena passena nisañcāraṃ kārehī’’ ti."
  4201. 534201,115,2976,156,165,1,53,6,"‘‘ Deva, amhākaṃ hatthī udakābhiratā udakeyeva kīḷissanti. "
  4202. 534202,115,2976,166,190,1,131,18,"Udake āvile jāte‘ mahosadhassa āgatakālato paṭṭhāya pasannaṃ udakaṃ pātuṃ na labhāmā’ ti sace nāgarā kujjhissanti, tampi sahitabban’’ ti . "
  4203. 534203,115,2976,191,205,1,70,10,Rājā‘‘ vissatthā tumhākaṃ hatthī kīḷantū’’ ti vatvā nagare bheriṃ carāpesi–
  4204. 534204,115,2976,206,220,1,82,9,"‘‘ yo ito nikkhamitvā mahosadhassa nagaramāpitaṭṭhānaṃ gacchati, tassa sahassadaṇḍo’’ ti. "
  4205. 534205,115,2977,2,13,1,105,11,Mahāsatto rājānaṃ vanditvā attano parisaṃ ādāya nikkhamitvā yathāparicchinnaṭṭhāne nagaraṃ māpetuṃ ārabhi.
  4206. 534206,115,2977,14,37,1,192,19,Pāragaṅgāya vagguliṃ nāma gāmaṃ kāretvā hatthiassarathavāhanañceva gobalibaddañca tattha ṭhapetvā nagarakaraṇaṃ vicārento‘‘ ettakā idaṃ karontū’’ ti sabbakammāni vibhajitvā umaṅgakammaṃ paṭṭhapesi.
  4207. 534207,115,2977,38,41,1,34,3,Mahāumaṅgadvāraṃ gaṅgātitthe ahosi.
  4208. 534208,115,2977,42,46,1,46,4,Saṭṭhimattāni yodhasatāni mahāumaṅgaṃ khaṇanti.
  4209. 534209,115,2977,47,53,1,63,6,Mahantehi cammapasibbakehi vālukapaṃsuṃ haritvā gaṅgāya pātenti.
  4210. 534210,115,2977,54,62,1,56,7,"Pātitapātitaṃ paṃsuṃ hatthī maddanti, gaṅgā āḷulā sandati. "
  4211. 534211,115,2977,63,87,1,126,18,"Nagaravāsino‘‘ mahosadhassa āgatakālato paṭṭhāya pasannaṃ udakaṃ pātuṃ na labhāma, gaṅgā āḷulā sandati, kiṃ nu kho etan’’ ti vadanti. "
  4212. 534212,115,2977,88,111,1,144,18,"Atha nesaṃ paṇḍitassa upanikkhittakapurisā ārocenti‘‘ mahosadhassa kira hatthī udakaṃ kīḷantā gaṅgāya kaddamaṃ karonti, tena gaṅgā āḷulā sandatī’’ ti. "
  4213. 534213,115,2978,2,21,1,127,17,"Bodhisattānaṃ adhippāyo nāma samijjhati, tasmā umaṅge mūlāni vā khāṇukāni vā marumbāni vā pāsāṇāni vā sabbepi bhūmiyaṃ pavisiṃsu. "
  4214. 534214,115,2978,22,27,1,46,5,Jaṅghaumaṅgassa dvāraṃ tasmiṃyeva nagare ahosi.
  4215. 534215,115,2978,28,39,1,93,9,"Tīṇi purisasatāni jaṅghaumaṅgaṃ khaṇanti , cammapasibbakehi paṃsuṃharitvā tasmiṃ nagare pātenti. "
  4216. 534216,115,2978,40,50,1,74,9,"Pātitapātitaṃ udakena maddāpetvā pākāraṃ cinanti, aññāni vā kammāni karonti. "
  4217. 534217,115,2978,51,58,1,96,7,Mahāumaṅgassa pavisanadvāraṃ nagare ahosi aṭṭhārasahatthubbedhena yantayuttadvārena samannāgataṃ.
  4218. 534218,115,2978,59,69,1,70,9,"Tañhi ekāya āṇiyā akkantāya pidhīyati, ekāya āṇiyā akkantāya vivarīyati. "
  4219. 534219,115,2978,70,89,1,166,18,"Mahāumaṅgassa dvīsu passesu iṭṭhakāhi cinitvā sudhākammaṃ kāresi, matthake phalakena channaṃ kāretvā ullokaṃ mattikāya limpāpetvā setakammaṃ kāretvā cittakammaṃ kāresi. "
  4220. 534220,115,2978,90,100,1,87,9,"Sabbāni panettha asīti mahādvārāni catusaṭṭhi cūḷadvārāni ahesuṃ, sabbāni yantayuttāneva. "
  4221. 534221,115,2978,101,112,1,86,10,"Ekāya āṇiyā akkantāya sabbāneva pidhīyanti, ekāya āṇiyā akkantāya sabbāneva vivarīyanti. "
  4222. 534222,115,2978,113,120,1,58,6,"Dvīsu passesu anekasatadīpālayā ahesuṃ, tepi yantayuttāyeva. "
  4223. 534223,115,2978,121,130,1,75,8,"Ekasmiṃ vivariyamāne sabbe vivarīyanti, ekasmiṃ pidhīyamāne sabbe pidhīyanti. "
  4224. 534224,115,2978,131,137,1,63,6,Dvīsu passesu ekasatānaṃ khattiyānaṃ ekasatasayanagabbhā ahesuṃ.
  4225. 534225,115,2978,138,152,1,166,13,"Ekekasmiṃ gabbhe nānāvaṇṇapaccattharaṇatthataṃ ekekaṃ mahāsayanaṃ samussitasetacchattaṃ, ekekaṃ mahāsayanaṃ nissāya ekekaṃ mātugāmarūpakaṃ uttamarūpadharaṃ patiṭṭhitaṃ. "
  4226. 534226,115,2978,153,175,1,137,17,"Taṃ hatthena aparāmasitvā‘‘ manussarūpan’’ ti na sakkā ñātuṃ, apica umaṅgassa ubhosu passesu kusalā cittakārā nānappakāraṃ cittakammaṃ kariṃsu. "
  4227. 534227,115,2978,176,183,1,189,6,Sakkavilāsasinerusattaparibhaṇḍacakkavāḷasāgarasattamahāsara- catumahādīpa-himavanta-anotattasara-manosilātala candimasūriya-cātumahārājikādichakāmāvacarasampattiyopi sabbā umaṅgeyeva dassayiṃsu.
  4228. 534228,115,2978,184,192,1,71,7,"Bhūmiyaṃ rajatapaṭṭavaṇṇā vālukā okiriṃsu, upari ullokapadumāni dassesuṃ. "
  4229. 534229,115,2978,193,198,1,45,5,Ubhosu passesu nānappakāre āpaṇepi dassayiṃsu.
  4230. 534230,115,2978,199,208,1,96,9,Tesu tesu ṭhānesu gandhadāmapupphadāmādīni olambetvā sudhammādevasabhaṃ viya umaṅgaṃ alaṅkariṃsu.
  4231. 534231,115,2979,2,17,1,139,14,Tānipi kho tīṇi vaḍḍhakisatāni tīṇi nāvāsatāni bandhitvā niṭṭhitaparikammānaṃ dabbasambhārānaṃ pūretvā gaṅgāya āharitvā paṇḍitassa ārocesuṃ .
  4232. 534232,115,2979,18,35,1,105,13,Tāni so nagare upayogaṃ netvā‘‘ mayā āṇattadivaseyeva āhareyyāthā’’ ti vatvā nāvā paṭicchannaṭṭhāne ṭhapāpesi.
  4233. 534233,115,2979,36,45,1,73,7,"Nagare udakaparikhā, kaddamaparikhā, sukkhaparikhāti tisso parikhāyo kāresi. "
  4234. 534234,115,2979,46,56,1,108,9,Aṭṭhārasahattho pākāro gopuraṭṭālako rājanivesanāni hatthisālādayo pokkharaṇiyoti sabbametaṃ niṭṭhaṃ agamāsi.
  4235. 534235,115,2979,57,65,1,72,8,Iti mahāumaṅgo jaṅghaumaṅgo nagaranti sabbametaṃ catūhi māsehi niṭṭhitaṃ.
  4236. 534236,115,2979,66,73,1,63,7,Atha mahāsatto catumāsaccayena rañño āgamanatthāya dūtaṃ pāhesi.
  4237. 534237,115,2979,74,78,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4238. 534238,115,2980,2,4,1,0,0,637.
  4239. 534239,115,2981,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino; "
  4240. 534240,115,2982,2,8,1,42,5,"Athassa pāhiṇī dūtaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ; "
  4241. 534241,115,2983,2,12,1,41,7,"Ehi dāni mahārāja, māpitaṃ te nivesanan’’ ti. "
  4242. 534242,115,2984,2,6,1,22,3,Tattha {pāhiṇī}ti pesesi.
  4243. 534243,115,2985,2,12,1,81,10,Rājā dūtassa vacanaṃ sutvā tuṭṭhacitto hutvā mahantena parivārena nagarā nikkhami.
  4244. 534244,115,2985,13,17,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4245. 534245,115,2986,2,4,1,0,0,638.
  4246. 534246,115,2987,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā; "
  4247. 534247,115,2988,2,11,1,47,6,"Anantavāhanaṃ daṭṭhuṃ, phītaṃ kapiliyaṃ puran’’ ti. "
  4248. 534248,115,2989,2,6,1,52,4,Tattha anantavāhanan ti aparimitahatthiassādivāhanaṃ.
  4249. 534249,115,2989,7,13,1,47,6,Kapiliyaṃ puran ti kapilaraṭṭhe māpitaṃ nagaraṃ.
  4250. 534250,115,2990,2,7,1,38,5,So anupubbena gantvā gaṅgātīraṃ pāpuṇi.
  4251. 534251,115,2990,8,15,1,59,7,Atha naṃ mahāsatto paccuggantvā attanā katanagaraṃ pavesesi.
  4252. 534252,115,2990,16,31,1,138,14,So tattha pāsādavaragato nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā thokaṃ vissamitvā sāyanhasamaye attano āgatabhāvaṃ ñāpetuṃ cūḷanirañño dūtaṃ pesesi.
  4253. 534253,115,2990,32,36,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4254. 534254,115,2991,2,4,1,0,0,639.
  4255. 534255,115,2992,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Tato ca kho so gantvāna, brahmadattassa pāhiṇi; "
  4256. 534256,115,2993,2,8,1,38,5,"Āgatosmi mahārāja, tava pādāni vandituṃ. "
  4257. 534257,115,2994,2,4,1,0,0,640.
  4258. 534258,115,2995,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; "
  4259. 534259,115,2996,2,9,1,45,4,"Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhatan’’ ti. "
  4260. 534260,115,2997,2,34,1,202,25,"Tattha vanditun ti vedeho mahallako, cūḷanirājā tassa puttanattamattopi na hoti, kilesavasena mucchito pana hutvā‘‘ jāmātarena nāma sasuro vandanīyo’’ ti cintetvā tassa cittaṃ ajānantova vandanasāsanaṃ pahiṇi. "
  4261. 534261,115,2997,35,54,1,82,13,"Dadāhi {dānī}ti ahaṃ tayā‘‘ dhītaraṃ dassāmī’’ ti pakkosāpito, taṃ me idāni dehīti pahiṇi. "
  4262. 534262,115,2997,55,60,1,55,5,Suvaṇṇena paṭicchannan ti suvaṇṇālaṅkārena paṭimaṇḍitaṃ.
  4263. 534263,115,2998,2,34,1,221,26,"Cūḷanirājā dūtassa vacanaṃ sutvā somanassappatto‘‘ idāni me paccāmitto kuhiṃ gamissati, ubhinnampi nesaṃ sīsāni chinditvā jayapānaṃ pivissāmā’’ ti cintetvā kevalaṃ somanassaṃ dassento dūtassa sakkāraṃ katvā anantaraṃ gāthamāha– "
  4264. 534264,115,2999,2,4,1,0,0,641.
  4265. 534265,115,3000,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ teva vedeha, atho te adurāgataṃ; "
  4266. 534266,115,3001,2,9,1,47,6,"Nakkhattaññeva paripuccha, ahaṃ kaññaṃ dadāmi te; "
  4267. 534267,115,3002,2,9,1,45,4,"Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhatan’’ ti. "
  4268. 534268,115,3003,2,13,1,70,10,Tattha {vedehā}ti vedehassa sāsanaṃ sutvā taṃ purato ṭhitaṃ viya ālapati.
  4269. 534269,115,3003,14,28,1,68,10,Atha vā‘‘ evaṃ brahmadattena vuttanti vadehī’’ ti dūtaṃ āṇāpento evamāha.
  4270. 534270,115,3004,2,26,1,126,18,"Taṃ sutvā dūto vedehassa santikaṃ gantvā‘‘ deva, maṅgalakiriyāya anucchavikaṃ nakkhattaṃ kira jānāhi, rājā te dhītaraṃ detī’’ ti āha. "
  4271. 534271,115,3004,27,39,1,50,8,So‘‘ ajjeva nakkhattaṃ sobhanan’’ ti puna dūtaṃ pahiṇi.
  4272. 534272,115,3004,40,44,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4273. 534273,115,3005,2,4,1,0,0,642.
  4274. 534274,115,3006,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Tato ca rājā vedeho, nakkhattaṃ paripucchatha; "
  4275. 534275,115,3007,2,7,1,46,4,"Nakkhattaṃ paripucchitvā, brahmadattassa pāhiṇi. "
  4276. 534276,115,3008,2,4,1,0,0,643.
  4277. 534277,115,3009,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; "
  4278. 534278,115,3010,2,9,1,45,4,"Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhatan’’ ti. "
  4279. 534279,115,3011,2,3,1,12,1,Cūḷanirājāpi –
  4280. 534280,115,3012,2,4,1,0,0,644.
  4281. 534281,115,3013,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Dadāmi dāni te bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ; "
  4282. 534282,115,3014,2,9,1,45,4,"Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhatan’’ ti."
  4283. 534283,115,3014,10,10,1,0,0,–
  4284. 534284,115,3015,2,42,1,244,29,"Imaṃ gāthaṃ vatvā‘‘ idāni pesemi, idāni pesemī’’ ti musāvādaṃ katvā ekasatarājūnaṃ saññaṃ adāsi‘‘ aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya saddhiṃ sabbe yuddhasajjā hutvā nikkhamantu, ajja ubhinnampi paccatthikānaṃ sīsāni chinditvā sve jayapānaṃ pivissāmā’’ ti. "
  4285. 534285,115,3015,43,46,1,22,3,Te sabbepi nikkhamiṃsu.
  4286. 534286,115,3015,47,68,1,175,18,"Sayaṃ nikkhanto pana mātaraṃ calākadeviñca aggamahesiṃ, nandādeviñca, puttaṃ pañcālacandañca, dhītaraṃ pañcālacandiñcāti cattāro jane orodhehi saddhiṃ pāsāde nivāsāpetvā nikkhami. "
  4287. 534287,115,3015,69,80,1,82,10,Bodhisattopi vedeharañño ceva tena saddhiṃ āgatasenāya ca mahantaṃ sakkāraṃ kāresi .
  4288. 534288,115,3015,81,95,1,96,12,"Keci manussā suraṃ pivanti, keci macchamaṃsādīni khādanti, keci dūramaggā āgatattā kilantā sayanti. "
  4289. 534289,115,3015,96,105,1,93,9,Videharājā pana senakādayo cattāro paṇḍite gahetvā amaccagaṇaparivuto alaṅkatamahātale nisīdi.
  4290. 534290,115,3016,2,19,1,191,17,Cūḷanirājāpi aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya sabbaṃ taṃ nagaraṃ tisantiṃ catusaṅkhepaṃ parikkhipitvā anekasatasahassāhi ukkāhi dhāriyamānāhi aruṇe uggacchanteyeva gahaṇasajjo hutvā aṭṭhāsi.
  4291. 534291,115,3016,20,63,1,346,39,Taṃ ñatvā mahāsatto attano yodhānaṃ tīṇi satāni pesesi‘‘ tumhe jaṅghaumaṅgena gantvā rañño mātarañca aggamahesiñca puttañca dhītarañca jaṅghaumaṅgena ānetvā mahāumaṅgena netvā umaṅgadvārato bahi akatvā antoumaṅgeyeva ṭhapetvā yāva amhākaṃ āgamanā rakkhantā tattha ṭhatvā amhākaṃ āgamanakāle umaṅgā nīharitvā umaṅgadvāre mahāvisālamāḷake ṭhapethā’’ ti.
  4292. 534292,115,3016,64,105,1,414,40,Te tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā jaṅghaumaṅgena gantvā sopānapādamūle phalakasantharaṇaṃ ugghāṭetvā sopānapādamūle sopānasīse mahātaleti ettake ṭhāne ārakkhamanusse ca khujjādiparicārikāyo ca hatthapādesu bandhitvā mukhañca pidahitvā tattha tattha paṭicchannaṭṭhāne ṭhapetvā rañño paṭiyattaṃ khādanīyabhojanīyaṃ kiñci khāditvā kiñci bhinditvā cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā aparibhogaṃ katvā chaḍḍetvā uparipāsādaṃ abhiruhiṃsu.
  4293. 534293,115,3016,106,127,1,140,16,"Tadā calākadevī nandādeviñca rājaputtañca rājadhītarañca gahetvā‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti maññamānā attanā saddhiṃ ekasayaneyeva sayāpesi. "
  4294. 534294,115,3016,128,133,1,38,5,Te yodhā gabbhadvāre ṭhatvā pakkosiṃsu.
  4295. 534295,115,3016,134,145,1,30,6,"Sā nikkhamitvā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti āha."
  4296. 534296,115,3016,146,176,1,210,24,"‘‘ Devi, amhākaṃ rājā vedehañca mahosadhañca jīvitakkhayaṃ pāpetvā sakalajambudīpe ekarajjaṃ katvā ekasatarājaparivuto mahantena yasena ajja mahājayapānaṃ pivanto tumhe cattāropi jane gahetvā ānehī’’ ti amhe pahiṇīti. "
  4297. 534297,115,3017,2,10,1,70,8,Tepi tesaṃ vacanaṃ saddahitvā pāsādā otaritvā sopānapādamūlaṃ agamiṃsu.
  4298. 534298,115,3017,11,16,1,39,5,Atha ne gahetvā jaṅghaumaṅgaṃ pavisiṃsu.
  4299. 534299,115,3017,17,33,1,72,12,Te āhaṃsu‘‘ mayaṃ ettakaṃ kālaṃ idha vasantā imaṃ vīthiṃ na otiṇṇapubbā’’ ti.
  4300. 534300,115,3017,34,58,1,119,16,"‘‘ Devi, imaṃ vīthiṃ na sabbadā otaranti, maṅgalavīthi nāmesā, ajja maṅgaladivasabhāvena rājā iminā maggena ānetuṃ āṇāpesī’’ ti. "
  4301. 534301,115,3017,59,63,1,27,4,Te tesaṃ vacanaṃ saddahiṃsu.
  4302. 534302,115,3017,64,69,1,38,5,Athekacce te cattāro gahetvā gacchiṃsu.
  4303. 534303,115,3017,70,79,1,95,9,Ekacce nivattitvā rājanivesane ratanagabbhe vivaritvā yathicchitaṃ ratanasāraṃ gahetvā āgamiṃsu.
  4304. 534304,115,3017,80,100,1,128,16,Itarepi cattāro khattiyā purato mahāumaṅgaṃ patvā alaṅkatadevasabhaṃ viya umaṅgaṃ disvā‘‘ rañño atthāya sajjitan’’ ti saññaṃ kariṃsu.
  4305. 534305,115,3017,101,113,1,110,12,Atha ne gaṅgāya avidūraṭhānaṃ netvā antoumaṅgeyeva alaṅkatagabbhe nisīdāpetvā ekacce ārakkhaṃ gahetvā acchiṃsu.
  4306. 534306,115,3017,114,121,1,62,7,Ekacce tesaṃ ānītabhāvaṃ ñāpetuṃ gantvā bodhisattassa ārocesuṃ.
  4307. 534307,115,3017,122,142,1,119,16,So tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ idāni me manoratho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ ti somanassajāto rañño santikaṃ gantvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  4308. 534308,115,3017,143,186,1,277,34,"Rājāpi kilesāturatāya‘‘ idāni me dhītaraṃ pesessati, idāni me dhītaraṃ pesessatī’’ ti pallaṅkato uṭṭhāya vātapānena olokento anekehi ukkāsatasahassehi ekobhāsaṃ jātaṃ nagaraṃ mahatiyā senāya parivutaṃ disvā āsaṅkitaparisaṅkito‘‘ kiṃ nu kho etan’’ ti paṇḍitehi saddhiṃ mantento gāthamāha– "
  4309. 534309,115,3018,2,4,1,0,0,645.
  4310. 534310,115,3019,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā; "
  4311. 534311,115,3020,2,13,1,48,8,"Ukkā padittā jhāyanti, kiṃ nu maññanti paṇḍitā’’ ti. "
  4312. 534312,115,3021,2,19,1,96,14,"Tattha kiṃ nu {maññantī}ti cūḷanirājā amhākaṃ tuṭṭho, udāhu kuddho, kiṃ nu paṇḍitā maññantīti pucchi. "
  4313. 534313,115,3022,2,6,1,20,4,Taṃ sutvā senako āha–
  4314. 534314,115,3022,7,29,1,97,14,"‘‘ mā cintayittha, mahārāja, atibahū ukkā paññāyanti, rājā tumhākaṃ dātuṃ dhītaraṃ gahetvā eti maññe’’ ti. "
  4315. 534315,115,3022,30,45,1,82,10,Pukkusopi ‘‘ tumhākaṃ āgantukasakkāraṃ kātuṃ ārakkhaṃ gahetvā ṭhito bhavissatī’’ ti āha.
  4316. 534316,115,3022,46,55,1,45,8,"Evaṃ tesaṃ yaṃ yaṃ ruccati, taṃ taṃ kathayiṃsu. "
  4317. 534317,115,3022,56,87,1,227,25,"Rājā pana‘‘ asukaṭṭhāne senā tiṭṭhantu, asukaṭṭhāne ārakkhaṃ gaṇhatha, appamattā hothā’’ ti vadantānaṃ saddaṃ sutvā olokento sannaddhapañcāvudhaṃ senaṃ passitvā maraṇabhayabhīto hutvā mahāsattassa kathaṃ paccāsīsanto itaraṃ gāthamāha– "
  4318. 534318,115,3023,2,4,1,0,0,646.
  4319. 534319,115,3024,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā; "
  4320. 534320,115,3025,2,13,1,47,8,"Ukkā padittā jhāyanti, kiṃ nu kāhanti paṇḍitā’’ ti. "
  4321. 534321,115,3026,2,19,1,90,14,"Tattha kiṃ nu kāhanti {paṇḍitā}ti paṇḍita, kiṃ nāma cintesi, imā senā amhākaṃ kiṃ karissantīti. "
  4322. 534322,115,3027,2,22,1,113,15,Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ imaṃ andhabālaṃ thokaṃ santāsetvā pacchā mama paññābalaṃ dassetvā assāsessāmī’’ ti cintetvā āha–
  4323. 534323,115,3028,2,4,1,0,0,647.
  4324. 534324,115,3029,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Rakkhati taṃ mahārāja, cūḷaneyyo mahabbalo; "
  4325. 534325,115,3030,2,11,1,47,6,"Paduṭṭho brahmadattena, pāto taṃ ghātayissatī’’ ti. "
  4326. 534326,115,3031,2,7,1,39,5,Taṃ sutvā sabbe maraṇabhayatajjitā jātā.
  4327. 534327,115,3031,8,18,1,60,9,"Rañño kaṇḍo sussi mukhe kheḷo parichijji, sarīre dāho uppajji. "
  4328. 534328,115,3031,19,25,1,45,6,So maraṇabhayabhīto paridevanto dve gāthā āha–
  4329. 534329,115,3032,2,4,1,0,0,648.
  4330. 534330,115,3033,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati; "
  4331. 534331,115,3034,2,7,1,41,4,"Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape. "
  4332. 534332,115,3035,2,4,1,0,0,649.
  4333. 534333,115,3036,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Kammārānaṃ yathā ukkā, attho jhāyati no bahi; "
  4334. 534334,115,3037,2,13,1,45,8,"Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahī’’ ti. "
  4335. 534335,115,3038,2,14,1,92,10,"Tattha {ubbedhatī}ti tāta mahosadhapaṇḍita, hadayaṃ me mahāvātappaharitaṃ viya pallavaṃ kampati. "
  4336. 534336,115,3038,15,36,1,101,15,"Anto {jhāyatī}ti so‘‘ ukkā viya mayhaṃ hadayamaṃsaṃ abbhantare jhāyati, bahi pana na jhāyatī’’ ti paridevati. "
  4337. 534337,115,3039,2,26,1,132,18,"Mahāsatto tassa paridevitasaddaṃ sutvā‘‘ ayaṃ andhabālo aññesu divasesu mama vacanaṃ na akāsi, bhiyyo naṃ niggaṇhissāmī’’ ti cintetvā āha– "
  4338. 534338,115,3040,2,4,1,0,0,650.
  4339. 534339,115,3041,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Pamatto mantanātīto, bhinnamantosi khattiya; "
  4340. 534340,115,3042,2,10,1,42,7,"Idāni kho taṃ tāyantu, paṇḍitā mantino janā. "
  4341. 534341,115,3043,2,4,1,0,0,651.
  4342. 534342,115,3044,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Akatvāmaccassa vacanaṃ, atthakāmahitesino; "
  4343. 534343,115,3045,2,8,1,35,5,"Attapītirato rājā, migo kūṭeva ohito. "
  4344. 534344,115,3046,2,4,1,0,0,652.
  4345. 534345,115,3047,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ; "
  4346. 534346,115,3048,2,8,1,40,5,"Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano. "
  4347. 534347,115,3049,2,4,1,0,0,653.
  4348. 534348,115,3050,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ; "
  4349. 534349,115,3051,2,8,1,43,5,"Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano. "
  4350. 534350,115,3052,2,4,1,0,0,654.
  4351. 534351,115,3053,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissasi; "
  4352. 534352,115,3054,2,7,1,45,4,"Migaṃ panthānubandhaṃva, mahantaṃ bhayamessati. "
  4353. 534353,115,3055,2,4,1,0,0,655.
  4354. 534354,115,3056,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Anariyarūpo puriso janinda, ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya; "
  4355. 534355,115,3057,2,12,1,61,9,"Na tena mittiṃ kayirātha dhīro, dukkho have kāpurisena saṅgamo. "
  4356. 534356,115,3058,2,4,1,0,0,656.
  4357. 534357,115,3059,2,12,1,48,7,"‘ ‘ Yadeva jaññā purisaṃ janinda, sīlavāyaṃ bahussuto; "
  4358. 534358,115,3060,2,14,1,63,9,"Teneva mittiṃ kayirātha dhīro, sukho have sappurisena saṅgamo’’ ti. "
  4359. 534359,115,3061,2,10,1,45,6,"Tattha {pamatto}ti mahārāja, tvaṃ kāmena pamatto. "
  4360. 534360,115,3061,11,20,1,89,8,{Mantanātīto}ti mayā anāgatabhayaṃ disvā paññāya paricchinditvā mantitamantanaṃ atikkamanto.
  4361. 534361,115,3061,21,38,1,123,14,"{Bhinnamanto}ti mantanātikkantattāyeva bhinnamanto, yo vā te senakādīhi saddhiṃ manto gahito, eso bhinnotipi bhinnamantosi jāto. "
  4362. 534362,115,3061,39,53,1,86,12,"{Paṇḍitā}ti ime senakādayo cattāro janā idāni taṃ rakkhantu, passāmi nesaṃ balanti dīpeti. "
  4363. 534363,115,3061,54,60,1,52,5,{Akatvāmaccassā}ti mama uttamaamaccassa vacanaṃ akatvā.
  4364. 534364,115,3061,61,67,1,49,5,{Attapītirato}ti attano kilesapītiyā abhirato hutvā.
  4365. 534365,115,3061,68,101,1,192,25,"Migo kūṭeva {ohito}ti yathā nāma nivāpalobhena āgato migo kūṭapāse bajjhati, evaṃ mama vacanaṃ aggahetvā‘‘ pañcālacandiṃ labhissāmī’’ ti kilesalobhena āgantvā idāni kūṭapāse baddho migo viya jātosīti."
  4366. 534366,115,3062,2,22,1,75,13,‘ ‘ Yathāpi macco’’ ti gāthādvayaṃ‘‘ tadā mayā ayaṃ upamā ābhatā’’ ti dassetuṃ vuttaṃ.
  4367. 534367,115,3062,23,45,1,83,13,"‘‘ Sace gacchasī’’ ti gāthāpi‘‘ na kevalaṃ ettakameva, imampi ahaṃ āharin’’ ti dassetuṃ vuttā. "
  4368. 534368,115,3062,46,51,1,67,4,{Anariyarūpo}ti kevaṭṭabrāhmaṇasadiso asappurisajātiko nillajjapuriso.
  4369. 534369,115,3062,52,71,1,127,18,"Na tena mittin ti tādisena saddhiṃ mittidhammaṃ na kayirātha, tvaṃ pana kevaṭṭena saddhiṃ mittidhammaṃ katvā tassa vacanaṃ gaṇhi. "
  4370. 534370,115,3062,72,86,1,113,13,{Dukkho}ti evarūpena saddhiṃ saṅgamo nāma ekavārampi kato idhalokepi paralokepi mahādukkhāvahanato dukkho nāma hoti.
  4371. 534371,115,3062,87,95,1,33,6,"{Yadevā}ti yaṃ eva, ayameva vā pāṭho. "
  4372. 534372,115,3062,96,101,1,39,4,{Sukho}ti idhalokepi paralokepi sukhoyeva.
  4373. 534373,115,3063,2,19,1,103,13,Atha naṃ‘‘ puna evarūpaṃ karissatī’’ ti suṭṭhutaraṃ niggaṇhanto pubbe raññā kathitakathaṃ āharitvā dassento–
  4374. 534374,115,3064,2,4,1,0,0,657.
  4375. 534375,115,3065,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Bālo tuvaṃ eḷamūgosi rāja, yo uttamatthāni mayī lapittho; "
  4376. 534376,115,3066,2,9,1,55,6,"Kimevahaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāmi yathāpi aññe. "
  4377. 534377,115,3067,2,4,1,0,0,658.
  4378. 534378,115,3068,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama; "
  4379. 534379,115,3069,2,11,1,42,6,"Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsatī’’ ti."
  4380. 534380,115,3069,12,12,1,0,0,–
  4381. 534381,115,3070,2,67,1,402,51,"Imā dve gāthā vatvā‘‘ mahārāja, ahaṃ gahapatiputto, yathā tava aññe senakādayo paṇḍitā atthāni jānanti, tathā kimeva ahaṃ jānissaṃ, agocaro esa mayhaṃ, gahapatisippamevāhaṃ jānāmi, ayaṃ attho senakādīnaṃ paṇḍitānaṃ pākaṭo hoti, ajja te aṭṭhārasaakkhobhaṇisaṅkhāya senāya parivāritassa senakādayo avassayā hontu, maṃ pana gīvāyaṃ gahetvā nikkaḍḍhituṃ āṇāpesi, idāni maṃ kasmā pucchasī’’ ti evaṃ suniggahitaṃ niggaṇhi. "
  4382. 534382,115,3071,2,12,1,59,8,Taṃ sutvā rājā cintesi‘‘ paṇḍito mayā kathitadosameva katheti.
  4383. 534383,115,3071,13,43,1,167,23,"Pubbeva hi idaṃ anāgatabhayaṃ jāni, tena maṃ ativiya niggaṇhāti, na kho panāyaṃ ettakaṃ kālaṃ nikkammakova acchissati, avassaṃ iminā mayhaṃ sotthibhāvo kato bhavissatī’’ ti. "
  4384. 534384,115,3071,44,50,1,39,6,Atha naṃ pariggaṇhanto dve gāthā abhāsi–
  4385. 534385,115,3072,2,4,1,0,0,659.
  4386. 534386,115,3073,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Mahosadha atītena, nānuvijjhanti paṇḍitā, "
  4387. 534387,115,3074,2,9,1,46,6,"Kiṃ maṃ assaṃva sambaddhaṃ, patodeneva vijjhasi. "
  4388. 534388,115,3075,2,4,1,0,0,660.
  4389. 534389,115,3076,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Sace passasi mokkhaṃ vā, khemaṃ vā pana passasi; "
  4390. 534390,115,3077,2,12,1,42,7,"Teneva maṃ anusāsa, kiṃ atītena vijjhasī’’ ti. "
  4391. 534391,115,3078,2,10,1,67,7,Tattha {nānuvijjhantī}ti atītadosaṃ gahetvā mukhasattīhi na vijjhanti.
  4392. 534392,115,3078,11,24,1,99,13,Assaṃva sambaddhan ti sattusenāya parivutattā suṭṭhu bandhitvā ṭhapitaṃ assaṃ viya kiṃ maṃ vijjhasi.
  4393. 534393,115,3078,25,47,1,140,20,"Teneva man ti evaṃ te mokkho bhavissati, evaṃ khemanti teneva sotthibhāvena maṃ anusāsa assāsehi, tañhi ṭhapetvā aññaṃ me paṭisaraṇaṃ natthīti. "
  4394. 534394,115,3079,2,27,1,136,19,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ ayaṃ rājā ativiya andhabālo, purisavisesaṃ na jānāti, thokaṃ kilametvā pacchā tassa avassayo bhavissamī’’ ti cintetvā āha– "
  4395. 534395,115,3080,2,4,1,0,0,661.
  4396. 534396,115,3081,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; "
  4397. 534397,115,3082,2,10,1,46,7,"Na taṃ sakkopi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu khattiya. "
  4398. 534398,115,3083,2,4,1,0,0,662.
  4399. 534399,115,3084,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Santi vehāyasā nāgā, iddhimanto yasassino; "
  4400. 534400,115,3085,2,9,1,44,6,"Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. "
  4401. 534401,115,3086,2,4,1,0,0,663.
  4402. 534402,115,3087,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Santi vehāyasā assā, iddhimanto yasassino; "
  4403. 534403,115,3088,2,9,1,44,6,"Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. "
  4404. 534404,115,3089,2,4,1,0,0,664.
  4405. 534405,115,3090,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Santi vehāyasā pakkhī, iddhimanto yasassino; "
  4406. 534406,115,3091,2,9,1,44,6,"Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. "
  4407. 534407,115,3092,2,4,1,0,0,665.
  4408. 534408,115,3093,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Santi vehāyasā yakkhā, iddhimanto yasassino; "
  4409. 534409,115,3094,2,9,1,44,6,"Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā. "
  4410. 534410,115,3095,2,4,1,0,0,666.
  4411. 534411,115,3096,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; "
  4412. 534412,115,3097,2,12,1,47,7,"Na taṃ sakkomi mocetuṃ, antalikkhena khattiyā’’ ti. "
  4413. 534413,115,3098,2,19,1,91,13,"Tattha kamman ti mahārāja, idaṃ ito tava mocanaṃ nāma atītaṃ, manussehi kattabbakammaṃ atītaṃ. "
  4414. 534414,115,3098,20,29,1,60,8,"Dukkaraṃ durabhisambhavan ti neva kātuṃ, na sambhavituṃ sakkā. "
  4415. 534415,115,3098,30,40,1,48,9,Na taṃ {sakkomī}ti ahaṃ taṃ ito mocetuṃ na sakkomi.
  4416. 534416,115,3098,41,50,1,64,7,"Tvaṃ pajānassu {khattiyā}ti mahārāja, tvamevettha kattabbaṃ jānassu. "
  4417. 534417,115,3098,51,55,1,33,3,{Vehāyasā}ti ākāsena gamanasamatthā.
  4418. 534418,115,3098,56,59,1,15,2,{Nāgā}ti hatthino.
  4419. 534419,115,3098,60,64,1,19,3,{Yassā}ti yassa rañño.
  4420. 534420,115,3098,65,80,1,93,13,"{Tathāvidhā}ti chaddantakule vā uposathakule vā jātā nāgā honti, taṃ rājānaṃ te ādāya gaccheyyuṃ. "
  4421. 534421,115,3098,81,86,1,37,4,{Assā}ti valāhakaassarājakule jātā assā.
  4422. 534422,115,3098,87,91,1,28,3,{Pakkhī}ti garuḷhaṃ sandhāyāha.
  4423. 534423,115,3098,92,96,1,28,3,{Yakkhā}ti sātāgirādayo yakkhā.
  4424. 534424,115,3098,97,112,1,98,13,"{Antalikkhenā}ti antalikkhena mocetuṃ na sakkomi, taṃ ādāya ākāsena mithilaṃ netuṃ na sakkomīti attho. "
  4425. 534425,115,3099,2,7,1,33,5,Rājā taṃ sutvā appaṭibhāno nisīdi.
  4426. 534426,115,3099,8,39,1,185,25,"Atha senako cintesi‘‘ idāni rañño ceva amhākañca ṭhapetvā paṇḍitaṃ aññaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, rājā panassa kathaṃ sutvā maraṇabhayatajjito kiñci vattuṃ na sakkoti, ahaṃ paṇḍitaṃ yācissāmī’’ ti. "
  4427. 534427,115,3099,40,45,1,27,5,So yācanto dve gāthā abhāsi–
  4428. 534428,115,3100,2,4,1,0,0,667.
  4429. 534429,115,3101,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Atīradassī puriso, mahante udakaṇṇave; "
  4430. 534430,115,3102,2,11,1,49,8,"Yattha so labhate gādhaṃ, tattha so vindate sukhaṃ. "
  4431. 534431,115,3103,2,4,1,0,0,668.
  4432. 534432,115,3104,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Evaṃ amhañca rañño ca, tvaṃ patiṭṭhā mahosadha; "
  4433. 534433,115,3105,2,13,1,49,8,"Tvaṃ nosi mantinaṃ seṭṭho, amhe dukkhā pamocayā’’ ti. "
  4434. 534434,115,3106,2,9,1,54,6,Tattha {atīradassī}ti samudde bhinnanāvo tīraṃ apassanto.
  4435. 534435,115,3106,10,18,1,65,7,{Yatthā}ti ūmivegabbhāhato vicaranto yamhi padese patiṭṭhaṃ labhati.
  4436. 534436,115,3106,19,34,1,110,13,"{Pamocayā}ti pubbepi mithilaṃ parivāretvā ṭhitakāle tayāva pamocitamhā, idānipi tvameva amhe dukkhā mocehīti yāci. "
  4437. 534437,115,3107,2,8,1,49,6,Atha naṃ niggaṇhanto mahāsatto gāthāya ajjhabhāsi–
  4438. 534438,115,3108,2,4,1,0,0,669.
  4439. 534439,115,3109,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; "
  4440. 534440,115,3110,2,13,1,47,8,"Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu senakā’’ ti. "
  4441. 534441,115,3111,2,20,1,95,14,"Tattha pajānassu {senakā}ti senaka, ahaṃ na sakkomi, tvaṃ pana imaṃ rājānaṃ ākāsena mithilaṃ nehīti. "
  4442. 534442,115,3112,2,26,1,170,19,"Rājā gahetabbagahaṇaṃ apassanto maraṇabhayatajjito mahāsattena saddhiṃ kathetuṃ asakkonto‘‘ kadāci senakopi kiñci upāyaṃ jāneyya, pucchissāmi tāva nan’’ ti pucchanto gāthamāha– "
  4443. 534443,115,3113,2,4,1,0,0,670.
  4444. 534444,115,3114,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; "
  4445. 534445,115,3115,2,13,1,48,8,"Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasī’’ ti. "
  4446. 534446,115,3116,2,20,1,105,14,"Tattha kiṃ kiccan ti kiṃ kātabbayuttakaṃ idha maññasi, mahosadhenamhi pariccatto, yadi tvaṃ jānāsi, vadehīti. "
  4447. 534447,115,3117,2,26,1,108,18,"Taṃ sutvā senako‘‘ maṃ rājā upāyaṃ pucchati, sobhano vā hotu mā vā, kathessāmi ekaṃ upāyan’’ ti cintetvā gāthamāha– "
  4448. 534448,115,3118,2,4,1,0,0,671.
  4449. 534449,115,3119,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ; "
  4450. 534450,115,3120,2,8,1,45,5,"Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; "
  4451. 534451,115,3121,2,13,1,47,8,"Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayī’’ ti. "
  4452. 534452,115,3122,2,10,1,51,7,Tattha {dvārato}ti dvāraṃ pidahitvā tattha aggiṃ dema.
  4453. 534453,115,3122,11,17,1,51,6,Vikantanan ti aññamaññaṃ vikantanaṃ satthaṃ gaṇhāma.
  4454. 534454,115,3122,18,28,1,79,8,"{Hissāmā}ti jīvitaṃ khippaṃ jahissāma, alaṅkatapāsādoyeva no dārucitako bhavissati. "
  4455. 534455,115,3123,2,19,1,97,13,Taṃ sutvā rājā anattamano‘‘ attano puttadārassa evarūpaṃ citakaṃ karohī’’ ti vatvā pukkusādayo pucchi.
  4456. 534456,115,3123,20,25,1,45,5,Tepi attano patirūpā bālakathāyeva kathayiṃsu.
  4457. 534457,115,3123,26,28,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  4458. 534458,115,3124,2,4,1,0,0,672.
  4459. 534459,115,3125,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; "
  4460. 534460,115,3126,2,10,1,46,7,"Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. "
  4461. 534461,115,3127,2,4,1,0,0,673.
  4462. 534462,115,3128,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Visaṃ khāditvā mīyāma, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; "
  4463. 534463,115,3129,2,10,1,44,7,"Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi. "
  4464. 534464,115,3130,2,4,1,0,0,674.
  4465. 534465,115,3131,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; "
  4466. 534466,115,3132,2,10,1,46,7,"Kāmindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. "
  4467. 534467,115,3133,2,4,1,0,0,675.
  4468. 534468,115,3134,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Rajjuyā bajjha mīyāma, papātā papatāmase; "
  4469. 534469,115,3135,2,10,1,44,7,"Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi. "
  4470. 534470,115,3136,2,4,1,0,0,676.
  4471. 534471,115,3137,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ; "
  4472. 534472,115,3138,2,10,1,46,7,"Devindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. "
  4473. 534473,115,3139,2,4,1,0,0,677.
  4474. 534474,115,3140,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ; "
  4475. 534475,115,3141,2,8,1,45,5,"Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ; "
  4476. 534476,115,3142,2,12,1,44,7,"Na no sakkoti mocetuṃ, sukheneva mahosadho’’ ti. "
  4477. 534477,115,3143,2,52,1,295,41,"Apica etesu devindo‘‘ ayaṃ rājā kiṃ karoti, aggimhi sante khajjopanakaṃ dhamati, ṭhapetvā mahosadhaṃ añño idha sotthibhāvaṃ kātuṃ samattho nāma natthi, ayaṃ taṃ apucchitvā amhe pucchati, mayaṃ kiṃ jānāmā’’ ti cintetvā aññaṃ upāyaṃ apassanto senakena kathitameva kathetvā mahāsattaṃ vaṇṇento dve pāde āha. "
  4478. 534478,115,3143,53,55,1,18,2,Tatrāyaṃ adhippāyo–
  4479. 534479,115,3143,56,64,1,41,5,"‘‘ mahārāja, mayaṃ sabbepi paṇḍitameva yācāma. "
  4480. 534480,115,3143,65,82,1,100,14,"Sace pana yāciyamānopi na no sakkoti mocetuṃ sukheneva mahosadho, atha senakassa vacanaṃ karissāmā’’ ti. "
  4481. 534481,115,3144,2,17,1,122,15,Taṃ sutvā rājā pubbe bodhisattassa kathitadosaṃ saritvā tena saddhiṃ kathetuṃ asakkonto tassa suṇantasseva paridevanto āha–
  4482. 534482,115,3145,2,4,1,0,0,678.
  4483. 534483,115,3146,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yathā kadalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati; "
  4484. 534484,115,3147,2,8,1,41,5,"Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase. "
  4485. 534485,115,3148,2,4,1,0,0,679.
  4486. 534486,115,3149,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yathā simbalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati; "
  4487. 534487,115,3150,2,8,1,41,5,"Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase. "
  4488. 534488,115,3151,2,4,1,0,0,680.
  4489. 534489,115,3152,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Adese vata no vuṭṭhaṃ, kuñjarānaṃ vanodake; "
  4490. 534490,115,3153,2,7,1,39,4,"Sakāse dummanussānaṃ, bālānaṃ avijānataṃ. "
  4491. 534491,115,3154,2,4,1,0,0,681.
  4492. 534492,115,3155,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati; "
  4493. 534493,115,3156,2,7,1,41,4,"Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape. "
  4494. 534494,115,3157,2,4,1,0,0,682.
  4495. 534495,115,3158,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; "
  4496. 534496,115,3159,2,13,1,45,8,"Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahī’’ ti. "
  4497. 534497,115,3160,2,27,1,211,23,"Tattha {kadalino}ti yathā kadalikkhandhassa nissārattā sāratthiko puriso anvesantopi tato sāraṃ nādhigacchati, evaṃ mayaṃ imamhā dukkhā muccanupāyaṃ pañhaṃ pañca paṇḍite pucchitvā anvesamānāpi pañhaṃ najjhagamāmase. "
  4498. 534498,115,3160,28,40,1,83,11,"Amhehi pucchitaṃ upāyaṃ ajānantā assuṇantā viya jātā, mayaṃ taṃ pañhaṃ nādhigacchāma. "
  4499. 534499,115,3160,41,44,1,26,3,Dutiyagāthāyapi eseva nayo.
  4500. 534500,115,3160,45,79,1,252,31,"Kuñjarānaṃ {vanodake}ti yathā kuñjarānaṃ nirudake ṭhāne vuṭṭhaṃ adese vuṭṭhaṃ nāma hoti, te hi tathārūpe nirudake vanagahane padese vasantā khippameva paccāmittānaṃ vasaṃ gacchanti, evaṃ amhehipi imesaṃ dummanussānaṃ bālānaṃ santike vasantehi adese vuṭṭhaṃ. "
  4501. 534501,115,3160,80,90,1,78,10,Ettakesu hi paṇḍitesu ekopi me idāni paṭisaraṇaṃ natthīti nānāvidhena vilapati.
  4502. 534502,115,3161,2,11,1,44,7,Taṃ sutvā paṇḍito‘‘ ayaṃ rājā ativiya kilamati.
  4503. 534503,115,3161,12,25,1,73,10,"Sace naṃ na assāsessāmi, hadayena phalitena marissatī’’ ti cintetvā assāsesi. "
  4504. 534504,115,3161,26,31,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4505. 534505,115,3162,2,4,1,0,0,683.
  4506. 534506,115,3163,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tato so paṇḍito dhīro, atthadassī mahosadho; "
  4507. 534507,115,3164,2,8,1,42,5,"Vedehaṃ dukkhitaṃ disvā, idaṃ vacanamabravi. "
  4508. 534508,115,3165,2,4,1,0,0,684.
  4509. 534509,115,3166,2,14,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4510. 534510,115,3167,2,8,1,42,5,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva candimaṃ. "
  4511. 534511,115,3168,2,4,1,0,0,685.
  4512. 534512,115,3169,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4513. 534513,115,3170,2,8,1,41,5,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva sūriyaṃ. "
  4514. 534514,115,3171,2,4,1,0,0,686.
  4515. 534515,115,3172,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4516. 534516,115,3173,2,9,1,44,6,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, paṅke sannaṃva kuñjaraṃ. "
  4517. 534517,115,3174,2,4,1,0,0,687.
  4518. 534518,115,3175,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4519. 534519,115,3176,2,8,1,43,5,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, peḷābaddhaṃva pannagaṃ. "
  4520. 534520,115,3177,2,4,1,0,0,688.
  4521. 534521,115,3178,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4522. 534522,115,3179,2,9,1,46,6,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, pakkhiṃ baddhaṃva pañjare. "
  4523. 534523,115,3180,2,4,1,0,0,689.
  4524. 534524,115,3181,2,14,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4525. 534525,115,3182,2,8,1,40,5,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, macche jālagateriva. "
  4526. 534526,115,3183,2,4,1,0,0,690.
  4527. 534527,115,3184,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4528. 534528,115,3185,2,7,1,39,4,"Ahaṃ taṃ mocayissāmi, sayoggabalavāhanaṃ. "
  4529. 534529,115,3186,2,4,1,0,0,691.
  4530. 534530,115,3187,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha; "
  4531. 534531,115,3188,2,7,1,40,4,"Pañcālaṃ vāhayissāmi, kākasenaṃva leḍḍunā. "
  4532. 534532,115,3189,2,4,1,0,0,692.
  4533. 534533,115,3190,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Adu paññā kimatthiyā, amacco vāpi tādiso; "
  4534. 534534,115,3191,2,12,1,49,7,"Yo taṃ sambādhapakkhandaṃ, dukkhā na parimocaye’’ ti. "
  4535. 534535,115,3192,2,25,1,131,18,"Tattha idan ti davaḍāhadaḍḍhe araññe ghanavassaṃ vassāpento viya naṃ assāsento idaṃ‘‘ mā tvaṃ bhāyi, mahārājā’’ tiādikaṃ vacanaṃ abravi. "
  4536. 534536,115,3192,26,30,1,23,4,Tattha sannan ti laggaṃ.
  4537. 534537,115,3192,31,36,1,44,5,Peḷābaddhan ti peḷāya abbhantaragataṃ sappaṃ.
  4538. 534538,115,3192,37,44,1,51,7,Pañcālan ti etaṃ evaṃ mahantimpi pañcālarañño senaṃ.
  4539. 534539,115,3192,45,49,1,25,2,{Vāhayissāmī}ti palāpessāmi .
  4540. 534540,115,3192,50,59,1,51,7,"{Adū}ti nāmatthe nipāto, paññā nāma kimatthiyāti attho. "
  4541. 534541,115,3192,60,78,1,122,16,"Amacco vāpi {tādiso}ti tādiso paññāya sampanno amacco vāpi kimatthiyo, yo taṃ evaṃ maraṇasambādhappattaṃ dukkhā na parimocaye. "
  4542. 534542,115,3192,79,88,1,68,8,"Mahārāja, ahaṃ paṭhamataraṃ āgacchanto nāma kimatthaṃ āgatoti maññasi. "
  4543. 534543,115,3192,89,98,1,54,8,"Mā bhāyi, ahaṃ taṃ imamhā dukkhā mocayissāmīti assāsesi. "
  4544. 534544,115,3193,2,17,1,70,11,Sopi tassa vacanaṃ sutvā‘‘ idāni me jīvitaṃ laddhan’’ ti assāsaṃ paṭilabhi.
  4545. 534545,115,3193,18,24,1,44,6,Bodhisattena sīhanāde kate sabbe ca tussiṃsu.
  4546. 534546,115,3193,25,43,1,88,13,"Atha naṃ senako pucchi‘‘ paṇḍita, tvaṃ sabbe amhe gahetvā gacchanto kenupāyena gamissasī’’ ti?"
  4547. 534547,115,3193,44,60,1,107,11,"‘‘ Alaṅkataumaṅgena nessāmi, tumhe gamanasajjā hothā’’ ti vatvā umaṅgadvāravivaraṇatthaṃ yodhe āṇāpento gāthamāha– "
  4548. 534548,115,3194,2,4,1,0,0,693.
  4549. 534549,115,3195,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Etha māṇavā uṭṭhetha, mukhaṃ sodhetha sandhino; "
  4550. 534550,115,3196,2,10,1,40,5,"Vedeho sahamaccehi, umaṅgena gamissatī’’ ti. "
  4551. 534551,115,3197,2,6,1,32,3,Tattha {māṇavā}ti taruṇādhivacanaṃ.
  4552. 534552,115,3197,7,12,1,40,4,Mukhaṃ {sodhethā}ti umaṅgadvāraṃ vivaratha.
  4553. 534553,115,3197,13,29,1,131,13,"{Sandhino}ti gharasandhino ca dvāraṃ sodhetha, ekasatānaṃ sayanagabbhānaṃ dvāraṃ vivaratha, anekasatānaṃ dīpālayānaṃ dvāraṃ vivarathāti. "
  4554. 534554,115,3198,2,7,1,33,4,Te uṭṭhāya umaṅgadvāraṃ vivariṃsu.
  4555. 534555,115,3198,8,14,1,52,6,Sakalo umaṅgo ekobhāso alaṅkatadevasabhā viya viroci.
  4556. 534556,115,3198,15,19,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4557. 534557,115,3199,2,4,1,0,0,694.
  4558. 534558,115,3200,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, paṇḍitassānucārino; "
  4559. 534559,115,3201,2,11,1,46,6,"Umaṅgadvāraṃ vivariṃsu, yantayutte ca aggaḷe’’ ti. "
  4560. 534560,115,3202,2,6,1,33,3,Tattha {anucārino}ti veyyāvaccakarā.
  4561. 534561,115,3202,7,14,1,61,6,Yantayutte ca {aggaḷe}ti sūcighaṭikasampannāni ca dvārakavāṭāni.
  4562. 534562,115,3203,2,7,1,47,5,Te umaṅgadvāraṃ vivaritvā mahāsattassa ārocesuṃ.
  4563. 534563,115,3203,8,22,1,49,8,"So rañño saññamadāsi‘‘ kālo, deva, pāsādā otarathā’’ ti. "
  4564. 534564,115,3203,23,27,1,20,4,Taṃ sutvā rājā otari.
  4565. 534565,115,3203,28,38,1,78,10,Atha senako sīsato nāḷipaṭṭaṃ apanetvā sāṭakaṃ omuñcitvā kacchaṃ daḷhaṃ bandhi.
  4566. 534566,115,3203,39,53,1,52,9,"Atha naṃ mahāsatto disvā‘‘ senaka, kiṃ karosī’’ ti pucchi."
  4567. 534567,115,3203,54,71,1,88,11,"‘‘ Paṇḍita, umaṅgena gacchantehi nāma veṭhanaṃ mocetvā kacchaṃ daḷhaṃ bandhitvā gantabban’’ ti ."
  4568. 534568,115,3203,72,87,1,84,10,"‘‘ Senaka,‘ umaṅgaṃ pavisanto onamitvā jaṇṇukehi patiṭṭhāya pavisissāmī’ ti mā saññamakāsi. "
  4569. 534569,115,3203,88,95,1,52,6,"Sace hatthinā gantukāmosi, hatthiṃ abhiruyha gacchāhi. "
  4570. 534570,115,3203,96,103,1,48,6,"Sace assena gantukāmosi, assaṃ abhiruyha gacchāhi. "
  4571. 534571,115,3203,104,119,1,110,12,"Ucco umaṅgo aṭṭhārasahatthubbedho visāladvāro, tvaṃ yathāruciyā alaṅkatappaṭiyatto rañño purato gacchāhī’’ ti āha. "
  4572. 534572,115,3203,120,132,1,92,12,Bodhisatto kira senakassa gamanaṃ purato vicāretvā rājānaṃ majjhe katvā sayaṃ pacchato ahosi.
  4573. 534573,115,3203,133,135,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  4574. 534574,115,3203,136,142,1,50,6,Rājā alaṅkataumaṅgaṃ olokento mā saṇikaṃ agamāsīti.
  4575. 534575,115,3203,143,148,1,60,5,Umaṅge mahājanassa yāgubhattakhādanīyādīni appamāṇāni ahesuṃ.
  4576. 534576,115,3203,149,156,1,54,7,Te manussā khādantā pivantā umaṅgaṃ olokentā gacchanti.
  4577. 534577,115,3203,157,171,1,64,9,"Mahāsatto‘‘ yātha mahārāja, yātha mahārājā’’ ti codento pacchato yāti. "
  4578. 534578,115,3203,172,178,1,50,6,Rājā alaṅkatadevasabhaṃ viya umaṅgaṃ olokento yāti.
  4579. 534579,115,3203,179,184,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4580. 534580,115,3204,2,4,1,0,0,695.
  4581. 534581,115,3205,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Purato senako yāti, pacchato ca mahosadho; "
  4582. 534582,115,3206,2,11,1,41,6,"Majjhe ca rājā vedeho, amaccaparivārito’’ ti. "
  4583. 534583,115,3207,2,16,1,118,13,Rañño āgatabhāvaṃ ñatvā te māṇavā rājamātarañca deviñca puttañca dhītarañca umaṅgā nīharitvā mahāvisālamāḷake ṭhapesuṃ.
  4584. 534584,115,3207,17,22,1,43,5,Rājāpi bodhisattena saddhiṃ umaṅgā nikkhami.
  4585. 534585,115,3207,23,45,1,158,17,"Te rājānañca paṇḍitañca disvā‘‘ nissaṃsayaṃ parahatthaṃ gatamhā, amhe gahetvā āgatehi paṇḍitassa purisehi bhavitabban’’ ti maraṇabhayatajjitā mahāviravaṃ viraviṃsu. "
  4586. 534586,115,3207,46,53,1,79,7,Cūḷanirājāpi kira vedeharañño palāyanabhayena gaṅgāto gāvutamattaṭṭhāne aṭṭhāsi.
  4587. 534587,115,3207,54,81,1,141,19,So sannisinnāya rattiyā tesaṃ viravaṃ sutvā‘‘ nandādeviyā viya saddo’’ ti vattukāmopi‘‘ kuhiṃ nandādeviṃ passissasī’’ ti parihāsabhayena na kiñci āha.
  4588. 534588,115,3207,82,108,1,152,20,"Mahāsatto pana tasmiṃ ṭhāne pañcālacandiṃ kumārikaṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisiñcitvā‘‘ mahārāja, tvaṃ imissā kāraṇā āgato, ayaṃ te aggamahesī hotū’’ ti āha. "
  4589. 534589,115,3207,109,118,1,78,8,"Tīṇi nāvāsatāni upaṭṭhāpesuṃ, rājā visālamāḷakā otaritvā alaṅkatanāvaṃ abhiruhi. "
  4590. 534590,115,3207,119,124,1,39,5,Tepi cattāro khattiyā nāvaṃ abhiruhiṃsu.
  4591. 534591,115,3207,125,129,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4592. 534592,115,3208,2,4,1,0,0,696.
  4593. 534593,115,3209,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Umaṅgā nikkhamitvāna, vedeho nāvamāruhi; "
  4594. 534594,115,3210,2,8,1,40,5,"Abhiruḷhañca taṃ ñatvā, anusāsi mahosadho. "
  4595. 534595,115,3211,2,4,1,0,0,697.
  4596. 534596,115,3212,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Ayaṃ te sasuro deva, ayaṃ sassu janādhipa; "
  4597. 534597,115,3213,2,10,1,41,7,"Yathā mātu paṭipatti, evaṃ te hotu sassuyā. "
  4598. 534598,115,3214,2,4,1,0,0,698.
  4599. 534599,115,3215,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Yathāpi niyako bhātā, saudariyo ekamātuko; "
  4600. 534600,115,3216,2,8,1,41,5,"Evaṃ pañcālacando te, dayitabbo rathesabha. "
  4601. 534601,115,3217,2,4,1,0,0,699.
  4602. 534602,115,3218,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ayaṃ pañcālacandī te, rājaputtī abhicchitā; "
  4603. 534603,115,3219,2,13,1,45,8,"Kāmaṃ karohi te tāya, bhariyā te rathesabhā’’ ti. "
  4604. 534604,115,3220,2,32,1,183,22,"Tattha {anusāsī}ti evaṃ kirassa ahosi‘‘ kadāci eso kujjhitvā cūḷanirañño mātaraṃ māreyya, abhirūpāya nandādeviyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeyya, rājakumāraṃ vā māreyya, paṭiññamassa gaṇhissāmī’’ ti. "
  4605. 534605,115,3220,33,43,1,38,6,Tasmā‘‘ ayaṃ te’’ tiādīni vadanto anusāsi.
  4606. 534606,115,3220,44,61,1,113,15,"Tattha ayaṃ te {sasuro}ti ayaṃ tava sasurassa cūḷanirañño putto pañcālacandiyā kaniṭṭhabhātiko, ayaṃ te idāni sasuro. "
  4607. 534607,115,3220,62,72,1,55,9,Ayaṃ {sassū}ti ayaṃ imissā mātā nandādevī nāma tava sassu.
  4608. 534608,115,3220,73,96,1,146,18,"{Yathāmātū}ti yathā mātu puttā vattappaṭivattaṃ karonti , evaṃ te etissā hotu, balavatiṃ mātusaññaṃ paccupaṭṭhāpetvā mā naṃ kadāci lobhacittena olokehi. "
  4609. 534609,115,3220,97,102,1,34,4,{Niyako}ti ajjhattiko ekapitarā jāto.
  4610. 534610,115,3220,103,107,1,26,3,{Ekamātuko}ti ekamātarā jāto.
  4611. 534611,115,3220,108,111,1,23,2,{Dayitabbo}ti piyāyitabbo.
  4612. 534612,115,3220,112,125,1,73,11,"{Bhariyā}ti ayaṃ te bhariyā, mā etissā avamānaṃ akāsīti rañño paṭiññaṃ gaṇhi. "
  4613. 534613,115,3221,2,10,1,27,4,Rājāpi ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  4614. 534614,115,3221,11,17,1,41,6,Rājamātaraṃ pana ārabbha kiñci na kathesi.
  4615. 534615,115,3221,18,20,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  4616. 534616,115,3221,21,23,1,24,2,Tassā mahallakabhāveneva.
  4617. 534617,115,3221,24,31,1,49,7,Idaṃ pana sabbaṃ bodhisatto tīre ṭhatvāva kathesi.
  4618. 534618,115,3221,32,52,1,102,15,"Atha naṃ rājā mahādukkhato muttatāya gantukāmo hutvā‘‘ tāta, tvaṃ tīre ṭhitova kathesī’’ ti vatvā gāthamāha– "
  4619. 534619,115,3222,2,4,1,0,0,700.
  4620. 534620,115,3223,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Āruyha nāvaṃ taramāno, kiṃ nu tīramhi tiṭṭhasi; "
  4621. 534621,115,3224,2,12,1,47,7,"Kicchā muttāmha dukkhato, yāma dāni mahosadhā’’ ti. "
  4622. 534622,115,3225,2,18,1,71,11,"Mahāsatto ‘‘ deva, tumhehi saddhiṃ gamanaṃ nāma mayhaṃ ayuttan’’ ti vatvā āha– "
  4623. 534623,115,3226,2,4,1,0,0,701.
  4624. 534624,115,3227,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Nesa dhammo mahārāja, yohaṃ senāya nāyako; "
  4625. 534625,115,3228,2,7,1,39,4,"Senaṅgaṃ parihāpetvā, attānaṃ parimocaye. "
  4626. 534626,115,3229,2,4,1,0,0,702.
  4627. 534627,115,3230,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Nivesanamhi te deva, senaṅgaṃ parihāpitaṃ; "
  4628. 534628,115,3231,2,11,1,48,6,"Taṃ dinnaṃ brahmadattena, ānayissaṃ rathesabhā’’ ti. "
  4629. 534629,115,3232,2,6,1,23,3,Tattha {dhammo}ti sabhāvo.
  4630. 534630,115,3232,7,12,1,36,4,{Nivesanamhī}ti taṃ nagaraṃ sandhāyāha.
  4631. 534631,115,3232,13,16,1,25,2,{Parimocaye}ti parimoceyyaṃ.
  4632. 534632,115,3232,17,20,1,24,3,Parihāpitan ti chaḍḍitaṃ.
  4633. 534633,115,3232,21,40,1,136,18,"Tesu hi manussesu dūramaggaṃ āgatattā keci kilantā niddaṃ okkantā keci khādantā pivantā amhākaṃ nikkhantabhāvampi na jāniṃsu, keci gilānā. "
  4634. 534634,115,3232,41,71,1,207,28,"Mayā saddhiṃ cattāro māse kammaṃ katvā mama upakārakā manussā cettha bahū, na sakkā mayā ekamanussampi chaḍḍetvā gantuṃ, ahaṃ pana nivattitvā sabbampi taṃ tava senaṃ brahmadattena dinnaṃ appaṭividdhaṃ ānessāmi. "
  4635. 534635,115,3232,72,80,1,52,6,"Tumhe, mahārāja, katthaci avilambantā sīghaṃ gacchatha. "
  4636. 534636,115,3232,81,93,1,121,11,"Mayā evā antarāmagge hatthivāhanādīni ṭhapitāni, kilantakilantāni pahāya samatthasamatthehi sīghaṃ mithilameva pavisathāti. "
  4637. 534637,115,3233,2,6,1,19,3,Tato rājā gāthamāha–
  4638. 534638,115,3234,2,4,1,0,0,703.
  4639. 534639,115,3235,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Appaseno mahāsenaṃ, kathaṃ viggayha ṭhassasi; "
  4640. 534640,115,3236,2,10,1,43,5,"Dubbalo balavantena, vihaññissasi paṇḍitā’’ ti. "
  4641. 534641,115,3237,2,7,1,31,3,Tattha {viggayhā}ti parippharitvā.
  4642. 534642,115,3237,8,11,1,25,2,{Vihaññissasī}ti haññissasi.
  4643. 534643,115,3238,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha–
  4644. 534644,115,3239,2,4,1,0,0,704.
  4645. 534645,115,3240,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Appasenopi ce mantī, mahāsenaṃ amantinaṃ; "
  4646. 534646,115,3241,2,11,1,41,6,"Jināti rājā rājāno, ādiccovudayaṃ taman’’ ti. "
  4647. 534647,115,3242,2,9,1,54,6,Tattha {mantī}ti mantāya samannāgato paññavā upāyakusalo.
  4648. 534648,115,3242,10,18,1,59,7,"Amantinan ti anupāyakusalaṃ jināti, paññavā duppaññaṃ jināti. "
  4649. 534649,115,3242,19,29,1,68,9,Rājā {rājāno}ti ekopi ca evarūpo rājā bahūpi duppaññarājāno jinātiyeva.
  4650. 534650,115,3242,30,32,1,11,2,Yathā kinti?
  4651. 534651,115,3242,33,52,1,119,17,"Ādiccovudayaṃ taman ti, yathā ādicco udayanto tamaṃ viddhaṃsetvā ālokaṃ dasseti, evaṃ jināti ceva sūriyo viya virocati ca. "
  4652. 534652,115,3243,2,15,1,65,9,Idaṃ vatvā mahāsatto rājānaṃ‘‘ gacchatha tumhe’’ ti vanditvā uyyojesi.
  4653. 534653,115,3243,16,43,1,178,21,"So‘‘ mutto vatamhi amittahatthato, imissā ca laddhattā manorathopi me matthakaṃ patto’’ ti bodhisattassa guṇe āvajjetvā uppannapītipāmojjo paṇḍitassa guṇe senakassa kathento gāthamāha– "
  4654. 534654,115,3244,2,4,1,0,0,705.
  4655. 534655,115,3245,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka; "
  4656. 534656,115,3246,2,8,1,43,5,"Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; "
  4657. 534657,115,3247,2,10,1,42,5,"Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’ ti. "
  4658. 534658,115,3248,2,13,1,63,9,"Tattha susukhaṃ {vatā}ti atisukhaṃ vata idaṃ, yo saṃvāso paṇḍitehi. "
  4659. 534659,115,3248,14,18,1,23,3,{Itī}ti kāraṇatthe nipāto.
  4660. 534660,115,3248,19,34,1,79,11,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yasmā amittahatthagate mocayi no mahosadho, tasmā, senaka, vadāmi. "
  4661. 534661,115,3248,35,43,1,45,7,"Susukhaṃ vata idaṃ, yo esa paṇḍitehi saṃvāsoti. "
  4662. 534662,115,3249,2,10,1,47,7,Taṃ sutvā senakopi paṇḍitassa guṇe kathento āha–
  4663. 534663,115,3250,2,4,1,0,0,706.
  4664. 534664,115,3251,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā; "
  4665. 534665,115,3252,2,8,1,43,5,"Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; "
  4666. 534666,115,3253,2,10,1,42,5,"Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’ ti. "
  4667. 534667,115,3254,2,11,1,88,9,Atha vedeharājā nadiṃ uttaritvā yojanantare yojanantare mahāsattena kāritagāmaṃ sampatto.
  4668. 534668,115,3254,12,20,1,81,8,Tatrassa bodhisattena ṭhapitamanussā hatthivāhanādīni ceva annapānādīni ca adaṃsu.
  4669. 534669,115,3254,21,32,1,83,11,So kilante hatthiassarathādayo ṭhapetvā itare ādāya tehi saddhiṃ aññaṃ gāmaṃ pāpuṇi.
  4670. 534670,115,3254,33,41,1,78,8,Etenupāyena yojanasatikaṃ maggaṃ atikkamitvā punadivase pātova mithilaṃ pāvisi.
  4671. 534671,115,3254,42,53,1,103,10,Mahāsattopi umaṅgadvāraṃ gantvā attanā sannaddhakhaggaṃ omuñcitvā umaṅgadvāre vālukaṃ viyūhitvā ṭhapesi.
  4672. 534672,115,3254,54,81,1,201,23,Ṭhapetvā ca pana umaṅgaṃ pavisitvā umaṅgena gantvā nagaraṃ pavisitvā pāsādaṃ abhiruyha gandhodakena nhatvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā sayanavaragato‘‘ manoratho me matthakaṃ patto’’ ti āvajjento nipajji.
  4673. 534673,115,3254,82,92,1,80,10,Atha tassā rattiyā accayena cūḷanirājā senaṅgaṃ vicārayamāno taṃ nagaraṃ upāgami.
  4674. 534674,115,3254,93,97,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  4675. 534675,115,3255,2,4,1,0,0,707.
  4676. 534676,115,3256,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Rakkhitvā kasiṇaṃ rattiṃ, cūḷaneyyo mahabbalo; "
  4677. 534677,115,3257,2,7,1,37,4,"Udentaṃ aruṇuggasmiṃ, upakāriṃ upāgami. "
  4678. 534678,115,3258,2,4,1,0,0,708.
  4679. 534679,115,3259,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Āruyha pavaraṃ nāgaṃ, balavantaṃ saṭṭhihāyanaṃ; "
  4680. 534680,115,3260,2,8,1,38,5,"Rājā avoca pañcālo, cūḷaneyyo mahabbalo. "
  4681. 534681,115,3261,2,4,1,0,0,709.
  4682. 534682,115,3262,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sannaddho maṇivammena, saramādāya pāṇinā; "
  4683. 534683,115,3263,2,10,1,44,5,"Pesiye ajjhabhāsittha, puthugumbe samāgate’’ ti. "
  4684. 534684,115,3264,2,7,1,34,5,Tattha kasiṇan ti sakalaṃ nissesaṃ.
  4685. 534685,115,3264,8,11,1,17,3,Udentan ti udente.
  4686. 534686,115,3264,12,27,1,100,11,Upakārin ti pañcālanagaraṃ upādāya mahāsattenakāritattā‘‘ upakārī’’ ti laddhanāmakaṃ taṃ nagaraṃ upāgami.
  4687. 534687,115,3264,28,33,1,26,4,{Avocā}ti attano senaṃ avoca.
  4688. 534688,115,3264,34,38,1,28,3,{Pesiye}ti attano pesanakārake.
  4689. 534689,115,3264,39,52,1,115,9,"{Ajjhabhāsitthā}ti adhiabhāsittha, puretarameva abhāsittha, {puthugumbe}ti bahūsu sippesu patiṭṭhite anekasippajānanaketi. "
  4690. 534690,115,3265,2,7,1,29,4,Idāni te sarūpato dassetumāha–
  4691. 534691,115,3266,2,4,1,0,0,710.
  4692. 534692,115,3267,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake; "
  4693. 534693,115,3268,2,10,1,43,5,"Upāsanamhi katahatthe, vālavedhe samāgate’’ ti. "
  4694. 534694,115,3269,2,6,1,30,3,Tattha {upāsanamhī}ti dhanusippe.
  4695. 534695,115,3269,7,11,1,48,3,{Katahatthe}ti avirajjhanavedhitāya sampannahatthe.
  4696. 534696,115,3270,2,9,1,53,7,Idāni rājā vedehaṃ jīvaggāhaṃ gaṇhāpetuṃ āṇāpento āha–
  4697. 534697,115,3271,2,4,1,0,0,711.
  4698. 534698,115,3272,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Pesetha kuñjare dantī, balavante saṭṭhihāyane; "
  4699. 534699,115,3273,2,8,1,43,5,"Maddantu kuñjarā nagaraṃ, vedehena sumāpitaṃ. "
  4700. 534700,115,3274,2,4,1,0,0,712.
  4701. 534701,115,3275,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Vacchadantamukhā setā, tikkhaggā aṭṭhivedhino; "
  4702. 534702,115,3276,2,6,1,38,3,"Paṇunnā dhanuvegena, sampatantutarītarā. "
  4703. 534703,115,3277,2,4,1,0,0,713.
  4704. 534704,115,3278,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Māṇavā vammino sūrā, citradaṇḍayutāvudhā; "
  4705. 534705,115,3279,2,8,1,45,5,"Pakkhandino mahānāgā, hatthīnaṃ hontu sammukhā. "
  4706. 534706,115,3280,2,4,1,0,0,714.
  4707. 534707,115,3281,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Sattiyo teladhotāyo, accimantā pabhassarā; "
  4708. 534708,115,3282,2,7,1,40,4,"Vijjotamānā tiṭṭhantu, sataraṃsīva tārakā. "
  4709. 534709,115,3283,2,4,1,0,0,715.
  4710. 534710,115,3284,2,8,1,37,3,"‘ ‘ Āvudhabalavantānaṃ , guṇikāyūradhārinaṃ; "
  4711. 534711,115,3285,2,7,1,38,4,"Etādisānaṃ yodhānaṃ, saṅgāme apalāyinaṃ; "
  4712. 534712,115,3286,2,9,1,43,6,"Vedeho kuto muccissati, sace pakkhīva kāhiti. "
  4713. 534713,115,3287,2,4,1,0,0,716.
  4714. 534714,115,3288,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tiṃsa me purisanāvutyo, sabbevekekaniccitā; "
  4715. 534715,115,3289,2,10,1,44,7,"Yesaṃ samaṃ na passāmi, kevalaṃ mahīmaṃ caraṃ. "
  4716. 534716,115,3290,2,4,1,0,0,717.
  4717. 534717,115,3291,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Nāgā ca kappitā dantī, balavanto saṭṭhihāyanā; "
  4718. 534718,115,3292,2,8,1,43,5,"Yesaṃ khandhesu sobhanti, kumārā cārudassanā. "
  4719. 534719,115,3293,2,4,1,0,0,718.
  4720. 534720,115,3294,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Pītālaṅkārā pītavasanā, pītuttaranivāsanā; "
  4721. 534721,115,3295,2,7,1,42,4,"Nāgakhandhesu sobhanti, devaputtāva nandane. "
  4722. 534722,115,3296,2,4,1,0,0,719.
  4723. 534723,115,3297,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Pāṭhīnavaṇṇā nettiṃsā, teladhotā pabhassarā; "
  4724. 534724,115,3298,2,7,1,41,4,"Niṭṭhitā naradhīrebhi, samadhārā sunissitā. "
  4725. 534725,115,3299,2,4,1,0,0,720.
  4726. 534726,115,3300,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Vellālino vītamalā, sikkāyasamayā daḷā; "
  4727. 534727,115,3301,2,6,1,39,3,"Gahitā balavantebhi, suppahārappahāribhi. "
  4728. 534728,115,3302,2,4,1,0,0,721.
  4729. 534729,115,3303,2,7,1,42,3,"‘ ‘ Suvaṇṇatharusampannā, lohitakacchupadhāritā; "
  4730. 534730,115,3304,2,6,1,42,3,"Vivattamānā sobhanti, vijjūvabbhaghanantare. "
  4731. 534731,115,3305,2,4,1,0,0,722.
  4732. 534732,115,3306,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Paṭākā vammino sūrā, asicammassa kovidā; "
  4733. 534733,115,3307,2,7,1,42,4,"Dhanuggahā sikkhitarā, nāgakhandhe nipātino. "
  4734. 534734,115,3308,2,4,1,0,0,723.
  4735. 534735,115,3309,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Etādisehi parikkhitto, natthi mokkho ito tava; "
  4736. 534736,115,3310,2,14,1,49,9,"Pabhāvaṃ te na passāmi, yena tvaṃ mithilaṃ vaje’’ ti. "
  4737. 534737,115,3311,2,7,1,28,3,Tattha {dantī}ti sampannadante.
  4738. 534738,115,3311,8,11,1,39,2,{Vacchadantamukhā}ti nikhādanasadisamukhā.
  4739. 534739,115,3311,12,15,1,19,2,{Paṇunnā}ti vissaṭṭhā.
  4740. 534740,115,3311,16,23,1,68,6,{Sampatantutarītarā}ti evarūpā sarā itarītarā sampatantu samāgacchantu.
  4741. 534741,115,3311,24,29,1,51,5,Ghanameghavassaṃ viya saravassaṃ vassathāti āṇāpesi.
  4742. 534742,115,3311,30,33,1,20,2,{Māṇavā}ti taruṇayodhā.
  4743. 534743,115,3311,34,37,1,21,2,{Vammino}ti vammahatthā.
  4744. 534744,115,3311,38,43,1,60,4,{Citradaṇḍayutāvudhā}ti citradaṇḍayuttehi āvudhehi samannāgatā.
  4745. 534745,115,3311,44,47,1,32,2,{Pakkhandino}ti saṅgāmapakkhandikā.
  4746. 534746,115,3311,48,62,1,112,13,{Mahānāgā}ti mahānāgesu koñcanādaṃ katvā āgacchantesupi niccalā ṭhatvā tesaṃ dante gahetvā luñcituṃ samatthā yodhā.
  4747. 534747,115,3311,63,69,1,48,5,Sataraṃsīva {tārakā}ti sataraṃsī viya osadhitārakā.
  4748. 534748,115,3311,70,75,1,58,5,Āvudhabalavantānan ti āvudhabalena yuttānaṃ samannāgatānaṃ.
  4749. 534749,115,3311,76,92,1,128,14,"Guṇikāyūradhārinan ti guṇi vuccati kavacaṃ, kavacāni ceva kāyūrābharaṇāni ca dhārentānaṃ, kavacasaṅkhātāni vā kāyūrāni dhārentānaṃ. "
  4750. 534750,115,3311,93,108,1,102,13,"Sace pakkhīva {kāhitī}ti sacepi pakkhī viya ākāse pakkhandanaṃ karissati, tathāpi kiṃ muccissatīti vadati. "
  4751. 534751,115,3312,2,11,1,86,8,Tiṃsa me {purisanāvutyo}ti purisānaṃ tiṃsasahassāni navutisatāni tiṃsanāvutyoti vuccanti.
  4752. 534752,115,3312,12,29,1,151,15,{Sabbevekekaniccitā}ti ettakā mayhaṃ paresaṃ hatthato āvudhaṃ gahetvā paccāmittānaṃ sīsapātanasamatthā ekekaṃ vicinitvā gahitā anivattino yodhāti dasseti.
  4753. 534753,115,3312,30,52,1,134,20,"Kevalaṃ mahīmaṃ caran ti sakalampi imaṃ mahiṃ caranto yesaṃ samaṃ sadisaṃ na passāmi, kuto uttaritaraṃ, teyeva me yodhā ettakāti dasseti. "
  4754. 534754,115,3312,53,62,1,56,6,"{Cārudassanā}ti cāru vuccati suvaṇṇaṃ, suvaṇṇavaṇṇāti attho. "
  4755. 534755,115,3312,63,66,1,37,2,{Pītālaṅkārā}ti pītavaṇṇasuvaṇṇālaṅkārā.
  4756. 534756,115,3312,67,70,1,35,2,{Pītavasanā}ti pītavaṇṇasuvaṇṇavatthā.
  4757. 534757,115,3312,71,74,1,43,2,{Pītuttaranivāsanā}ti pītauttarāsaṅganivatthā.
  4758. 534758,115,3312,75,78,1,33,2,{Pāṭhīnavaṇṇā}ti pāsāṇamacchasadisā.
  4759. 534759,115,3312,79,82,1,17,2,{Nettiṃsā}ti khaggā.
  4760. 534760,115,3312,83,86,1,30,2,{Naradhīrebhī}ti paṇḍitapurisehi.
  4761. 534761,115,3312,87,91,1,31,3,{Sunissitā}ti sunisitā atitikhiṇā.
  4762. 534762,115,3313,2,8,1,52,5,{Vellālino}ti ṭhitamajjhanhike sūriyo viya vijjotamānā.
  4763. 534763,115,3313,9,18,1,75,8,{Sikkāyasamayā}ti satta vāre koñcasakuṇe khādāpetvā gahitena sikkāyasena katā.
  4764. 534764,115,3313,19,23,1,44,3,{Suppahārappahāribhī}ti daḷhappahārehi yodhehi.
  4765. 534765,115,3313,24,29,1,56,4,{Lohitakacchupadhāritā}ti lohitavaṇṇāya kosiyā samannāgatā.
  4766. 534766,115,3313,30,34,1,34,3,{Paṭākā}ti ākāse parivattanasamatthā.
  4767. 534767,115,3313,35,38,1,15,2,{Sūrā}ti jātisūrā.
  4768. 534768,115,3313,39,45,1,41,5,Asicammassa {kovidā}ti etesaṃ gahaṇe kusalā.
  4769. 534769,115,3313,46,49,1,25,2,{Dhanuggahā}ti dhanuggahakā.
  4770. 534770,115,3313,50,56,1,50,5,{Sikkhitarā}ti etasmiṃ dhanuggahaṇe ativiya sikkhitā.
  4771. 534771,115,3313,57,64,1,73,6,Nāgakhandhe {nipātino}ti hatthikkhandhe khaggena chinditvā nipātanasamatthā.
  4772. 534772,115,3313,65,84,1,120,15,"Natthi {mokkho}ti ambho, vedeha, tvaṃ paṭhamaṃ tāva gahapatiputtassānubhāvena muttosi, idāni pana natthi tava mokkhoti vadati. "
  4773. 534773,115,3313,85,104,1,117,16,"Pabhāvaṃ {te}ti idāni te rājānubhāvaṃ na passāmi, yena tvaṃ mithilaṃ gamissasi khippaṃ, jāle paviṭṭhamaccho viya jātosīti. "
  4774. 534774,115,3314,2,33,1,167,20,"Cūḷanirājā vedehaṃ tajjento‘‘ idāni naṃ gaṇhissāmī’’ ti vajiraṅkusena nāgaṃ codento‘‘ gaṇhatha, bhindatha, vijjhathā’’ ti senaṃ āṇāpento upakārinagaraṃ avattharanto viya upāgami. "
  4775. 534775,115,3314,34,52,1,109,13,"Atha naṃ mahāsattassa upanikkhittakapurisā‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti attano upaṭṭhāke gahetvā parivārayiṃsu. "
  4776. 534776,115,3314,53,86,1,404,33,Tasmiṃ khaṇe bodhisatto sirisayanā vuṭṭhāya katasarīrappaṭijaggano bhuttapātarāso alaṅkatappaṭiyatto satasahassagghanakaṃ kāsikavatthaṃ nivāsetvā rattakambalaṃ ekaṃse karitvā sattaratanavicittaṃ valañjanadaṇḍakaṃ ādāya suvaṇṇapādukaṃ āruyha devaccharāya viya alaṅkataitthiyā vālabījaniyā bījiyamāno alaṅkatapāsāde sīhapañjaraṃ vivaritvā cūḷanirañño attānaṃ dassento sakkadevarājalīlāya aparāparaṃ caṅkami.
  4777. 534777,115,3314,87,108,1,117,14,"Cūḷanirājāpi tassa rūpasiriṃ oloketvā cittaṃ pasādetuṃ nāsakkhi,‘‘ idāni naṃ gaṇhissāmī’’ ti turitaturitova hatthiṃ pesesi. "
  4778. 534778,115,3314,109,143,1,201,26,"Paṇḍito cintesi‘‘ ayaṃ‘ vedeho me laddho’ ti saññāya turitaturitova āgacchati, na jānāti attano puttadāraṃ gahetvā amhākaṃ rañño gatabhāvaṃ, suvaṇṇādāsasadisaṃ mama mukhaṃ dassetvā kathessāmi tena saddhin’’ ti. "
  4779. 534779,115,3314,144,153,1,71,9,So vātapāne ṭhitova madhurassaraṃ nicchāretvā tena saddhiṃ kathento āha–
  4780. 534780,115,3315,2,4,1,0,0,724.
  4781. 534781,115,3316,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kiṃ nu santaramānova, nāgaṃ pesesi kuñjaraṃ; "
  4782. 534782,115,3317,2,7,1,44,4,"Pahaṭṭharūpo āpatasi, siddhatthosmīti maññasi. "
  4783. 534783,115,3318,2,4,1,0,0,725.
  4784. 534784,115,3319,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Oharetaṃ dhanuṃ cāpaṃ, khurappaṃ paṭisaṃhara; "
  4785. 534785,115,3320,2,10,1,47,5,"Oharetaṃ subhaṃ vammaṃ, veḷuriyamaṇisanthatan’’ ti. "
  4786. 534786,115,3321,2,6,1,26,4,Tattha kuñjaran ti seṭṭhaṃ.
  4787. 534787,115,3321,7,11,1,46,3,{Pahaṭṭharūpo}ti haṭṭhatuṭṭhacitto somanassajāto.
  4788. 534788,115,3321,12,15,1,19,2,{Āpatasī}ti āgacchasi.
  4789. 534789,115,3321,16,25,1,71,7,"{Siddhatthosmī}ti nipphannatthosmi, manoratho me matthakaṃ pattoti maññasi. "
  4790. 534790,115,3321,26,41,1,79,12,"Oharetan ti imaṃ cāpasaṅkhātaṃ dhanuṃ ohara, avahara, chaḍḍehi, ko nu te etenattho. "
  4791. 534791,115,3321,42,57,1,92,12,"{Paṭisaṃharā}ti apanetvā aññassa vā dehi, paṭicchanne vā ṭhāne ṭhapehi, kiṃ khurappena karissasi. "
  4792. 534792,115,3321,58,63,1,31,5,Vamman ti etaṃ vammampi apanehi.
  4793. 534793,115,3321,64,86,1,143,19,"Idaṃ tayā hiyyo paṭimukkaṃ bhavissati, chaḍḍehi naṃ, mā te sarīraṃ uppaṇḍukaṃ ahosi, akilametvā pātova nagaraṃ pavisāhīti raññā saddhiṃ keḷimakāsi. "
  4794. 534794,115,3322,2,24,1,116,17,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ gahapatiputto mayā saddhiṃ keḷiṃ karoti, ajja te kattabbaṃ jānissāmī’’ ti taṃ tajjento gāthamāha– "
  4795. 534795,115,3323,2,4,1,0,0,726.
  4796. 534796,115,3324,2,9,1,41,4,"‘ ‘ Pasannamukhavaṇṇosi , mhitapubbañca bhāsasi; "
  4797. 534797,115,3325,2,11,1,41,6,"Hoti kho maraṇakāle, edisī vaṇṇasampadā’’ ti. "
  4798. 534798,115,3326,2,17,1,106,13,"Tattha {mhitapubbañcā}ti paṭhamaṃ mhitaṃ katvā pacchā bhāsanto mhitapubbameva bhāsasi, maṃ kismiñci na gaṇesi. "
  4799. 534799,115,3326,18,36,1,114,15,"Hoti {kho}ti maraṇakāle nāma vaṇṇasampadā hotiyeva, tasmā tvaṃ virocasi, ajja te sīsaṃ chinditvā jayapānaṃ pivissāmāti. "
  4800. 534800,115,3327,2,36,1,203,26,"Evaṃ tassa tena saddhiṃ kathanakāle mahābalakāyo mahāsattassa rūpasiriṃ disvā‘‘ ambho, amhākaṃ rājā mahosadhapaṇḍitena saddhiṃ manteti , kiṃ nu kho kathesi, etesaṃ kathaṃ suṇissāmā’’ ti rañño santikameva agamāsi. "
  4801. 534801,115,3327,37,50,1,62,9,Paṇḍitopi tassa kathaṃ sutvā‘‘ na maṃ‘ mahosadhapaṇḍito’ ti jānāsi.
  4802. 534802,115,3327,51,81,1,141,22,"Nāhaṃ attānaṃ māretuṃ dassāmi, manto te , deva, bhinno, kevaṭṭena ca tayā ca hadayena cintitaṃ na jātaṃ, mukhena kathitameva jātan’’ ti pakāsento āha– "
  4803. 534803,115,3328,2,4,1,0,0,727.
  4804. 534804,115,3329,2,9,1,46,6,"Moghaṃ te gajjitaṃ rāja, bhinnamantosi khattiya; "
  4805. 534805,115,3330,2,8,1,42,5,"Duggaṇhosi tayā rājā, khaḷuṅkeneva sindhavo. "
  4806. 534806,115,3331,2,4,1,0,0,728.
  4807. 534807,115,3332,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṃ, sāmacco saparijjano; "
  4808. 534808,115,3333,2,11,1,46,6,"Haṃsarājaṃ yathā dhaṅko, anujjavaṃ patissasī’’ ti. "
  4809. 534809,115,3334,2,29,1,153,23,"Tattha {bhinnamantosī}ti yo tayā kevaṭṭena saddhiṃ sayanagabbhe manto gahito, taṃ mantaṃ na jānātīti mā saññaṃ kari, pageva so mayā ñāto, bhinnamanto asi jāto. "
  4810. 534810,115,3334,30,54,1,173,21,"Duggaṇhosi {tayā}ti mahārāja, tayā amhākaṃ rājā assakhaḷuṅkena sindhavo viya duggaṇhosi, khaḷuṅkaṃ āruḷhena javasampannaṃ ājānīyaṃ āruyha gacchanto viya gahetuṃ na sakkāti attho. "
  4811. 534811,115,3334,55,76,1,128,18,"Khaḷuṅko viya hi kevaṭṭo, taṃ āruḷhapuriso viya tvaṃ, javasampanno sindhavo viya ahaṃ, taṃ āruḷhapuriso viya amhākaṃ rājāti dasseti. "
  4812. 534812,115,3334,77,82,1,29,4,Tiṇṇo {hiyyo}ti hiyyova uttiṇṇo.
  4813. 534813,115,3334,83,93,1,54,9,"So ca kho sāmacco saparijano, na ekakova palāyitvā gato. "
  4814. 534814,115,3334,94,118,1,178,21,"Anujjavan ti sace pana tvaṃ taṃ anujavissasi anubandhissasi, atha yathā suvaṇṇahaṃsarājaṃ anujavanto dhaṅko antarāva patissati, evaṃ patissasi, antarāva vināsaṃ pāpuṇissasīti vadati. "
  4815. 534815,115,3335,2,10,1,58,7,Idāni so achambhitakesarasīho viya udāharaṇaṃ āharanto āha–
  4816. 534816,115,3336,2,4,1,0,0,729.
  4817. 534817,115,3337,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Siṅgālā rattibhāgena, phullaṃ disvāna kiṃsukaṃ; "
  4818. 534818,115,3338,2,7,1,41,4,"Maṃsapesīti maññantā, paribyūḷhā migādhamā. "
  4819. 534819,115,3339,2,4,1,0,0,730.
  4820. 534820,115,3340,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Vītivattāsu rattīsu, uggatasmiṃ divākare; "
  4821. 534821,115,3341,2,9,1,46,6,"Kiṃ sukaṃ phullitaṃ disvā, āsacchinnā migādhamā. "
  4822. 534822,115,3342,2,4,1,0,0,731.
  4823. 534823,115,3343,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, vedehaṃ parivāriya; "
  4824. 534824,115,3344,2,11,1,46,6,"Āsacchinno gamissasi, siṅgālā kiṃsukaṃ yathā’’ ti. "
  4825. 534825,115,3345,2,7,1,37,4,Tattha {disvānā}ti candālokena oloketvā.
  4826. 534826,115,3345,8,16,1,72,7,{Paribyūḷhā}ti pātova maṃsapesiṃ khāditvā gamissāmāti parivāretvā aṭṭhaṃsu.
  4827. 534827,115,3345,17,30,1,74,11,"{Vītivattāsū}ti te yāsu yāsu rattīsu evaṃ aṭṭhaṃsu, tāsu tāsu rattīsu atītāsu. "
  4828. 534828,115,3345,31,48,1,84,12,{Disvā}ti sūriyālokena kiṃsukaṃ disvā‘‘ na idaṃ maṃsan’’ ti ñatvā chinnāsā hutvā palāyiṃsu.
  4829. 534829,115,3345,49,72,1,171,20,"{Siṅgālā}ti yathā siṅgālā kiṃsukaṃ parivāretvā āsacchinnā gatā, evaṃ tuvampi idha vedeharañño natthibhāvaṃ ñatvā āsacchinno hutvā gamissasi, senaṃ gahetvā palāyissasīti dīpeti. "
  4830. 534830,115,3346,2,22,1,123,15,"Rājā tassa achambhitavacanaṃ sutvā cintesi‘‘ ayaṃ gahapatiputto atisūro hutvā kathesi, nissaṃsayaṃ vedeho palāto bhavissatī’’ ti. "
  4831. 534831,115,3346,23,62,1,250,31,"So ativiya kujjhitvā‘‘ pubbe mayaṃ gahapatiputtaṃ nissāya udarasāṭakassapi assāmikā jātā, idāni tena amhākaṃ hatthagato paccāmitto palāpito, bahussa vata no anatthassa kārako, ubhinnaṃ kattabbakāraṇaṃ imasseva karissāmī’’ ti tassa kāraṇaṃ kātuṃ āṇāpento āha– "
  4832. 534832,115,3347,2,4,1,0,0,732.
  4833. 534833,115,3348,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Imassa hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca chindatha; "
  4834. 534834,115,3349,2,9,1,44,6,"Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi. "
  4835. 534835,115,3350,2,4,1,0,0,733.
  4836. 534836,115,3351,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Imaṃ maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacantu naṃ; "
  4837. 534837,115,3352,2,9,1,44,6,"Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi. "
  4838. 534838,115,3353,2,4,1,0,0,734.
  4839. 534839,115,3354,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Yathāpi āsabhaṃ cammaṃ, pathabyā vitanīyati; "
  4840. 534840,115,3355,2,8,1,43,5,"Sīhassa atho byagghassa, hoti saṅkusamāhataṃ. "
  4841. 534841,115,3356,2,4,1,0,0,735.
  4842. 534842,115,3357,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ taṃ vitanitvāna, vedhayissāmi sattiyā; "
  4843. 534843,115,3358,2,12,1,47,7,"Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayī’’ ti. "
  4844. 534844,115,3359,2,16,1,113,13,Tattha pātabyan ti pācayitabbaṃ pacitabbayuttakaṃ migādīnaṃ maṃsaṃ viya imaṃ gahapatiputtaṃ sūle āvuṇitvā pacantu.
  4845. 534845,115,3359,17,29,1,77,10,"Sīhassa atho {byagghassā}ti etesañca yathā cammaṃ saṅkusamāhataṃ hoti, evaṃ hotu. "
  4846. 534846,115,3359,30,33,1,28,2,{Vedhayissāmī}ti vijjhāpessāmi.
  4847. 534847,115,3360,2,57,1,342,47,"Taṃ sutvā mahāsatto hasitaṃ katvā‘‘ ayaṃ rājā attano deviyā ca bandhavānañca mayā mithilaṃ pahitabhāvaṃ na jānāti, tena me imaṃ kammakāraṇaṃ vicāreti, kodhavasena kho pana maṃ usunā vā vijjheyya, aññaṃ vā attano ruccanakaṃ kareyya, sokāturaṃ imaṃ vedanāppattaṃ katvā hatthipiṭṭheyeva visaññiṃ naṃ nipajjāpetuṃ taṃ kāraṇaṃ ārocessāmī’’ ti cintetvā āha– "
  4848. 534848,115,3361,2,4,1,0,0,736.
  4849. 534849,115,3362,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; "
  4850. 534850,115,3363,2,7,1,40,4,"Evaṃ pañcālacandassa, vedeho chedayissati. "
  4851. 534851,115,3364,2,4,1,0,0,737.
  4852. 534852,115,3365,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; "
  4853. 534853,115,3366,2,7,1,39,4,"Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho chedayissati. "
  4854. 534854,115,3367,2,4,1,0,0,738.
  4855. 534855,115,3368,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; "
  4856. 534856,115,3369,2,8,1,39,5,"Evaṃ nandāya deviyā, vedeho chedayissati. "
  4857. 534857,115,3370,2,4,1,0,0,739.
  4858. 534858,115,3371,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi; "
  4859. 534859,115,3372,2,8,1,40,5,"Evaṃ te puttadārassa, vedeho chedayissati. "
  4860. 534860,115,3373,2,4,1,0,0,740.
  4861. 534861,115,3374,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; "
  4862. 534862,115,3375,2,7,1,39,4,"Evaṃ pañcālacandassa, vedeho pācayissati. "
  4863. 534863,115,3376,2,4,1,0,0,741.
  4864. 534864,115,3377,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; "
  4865. 534865,115,3378,2,7,1,38,4,"Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho pācayissati. "
  4866. 534866,115,3379,2,4,1,0,0,742.
  4867. 534867,115,3380,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; "
  4868. 534868,115,3381,2,8,1,38,5,"Evaṃ nandāya deviyā, vedeho pācayissati. "
  4869. 534869,115,3382,2,4,1,0,0,743.
  4870. 534870,115,3383,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi; "
  4871. 534871,115,3384,2,8,1,39,5,"Evaṃ te puttadārassa, vedeho pācayissati. "
  4872. 534872,115,3385,2,4,1,0,0,744.
  4873. 534873,115,3386,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; "
  4874. 534874,115,3387,2,7,1,40,4,"Evaṃ pañcālacandassa, vedeho vedhayissati. "
  4875. 534875,115,3388,2,4,1,0,0,745.
  4876. 534876,115,3389,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; "
  4877. 534877,115,3390,2,7,1,39,4,"Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho vedhayissati. "
  4878. 534878,115,3391,2,4,1,0,0,746.
  4879. 534879,115,3392,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; "
  4880. 534880,115,3393,2,8,1,39,5,"Evaṃ nandāya deviyā, vedeho vedhayissati. "
  4881. 534881,115,3394,2,4,1,0,0,747.
  4882. 534882,115,3395,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā; "
  4883. 534883,115,3396,2,8,1,40,5,"Evaṃ te puttadārassa, vedeho vedhayissati; "
  4884. 534884,115,3397,2,10,1,40,7,"Evaṃ no mantitaṃ raho, vedehena mayā saha. "
  4885. 534885,115,3398,2,4,1,0,0,748.
  4886. 534886,115,3399,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Yathāpi palasataṃ cammaṃ, kontimantāsuniṭṭhitaṃ; "
  4887. 534887,115,3400,2,7,1,36,4,"Upeti tanutāṇāya, sarānaṃ paṭihantave. "
  4888. 534888,115,3401,2,4,1,0,0,749.
  4889. 534889,115,3402,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Sukhāvaho dukkhanudo, vedehassa yasassino; "
  4890. 534890,115,3403,2,12,1,42,7,"Matiṃ te paṭihaññāmi, usuṃ palasatena vā’’ ti. "
  4891. 534891,115,3404,2,17,1,88,10,Tattha {chedayissatī}ti‘‘ paṇḍitassa kira cūḷaninā hatthapādā chinnā’’ ti sutvāva chedayissati.
  4892. 534892,115,3404,18,34,1,129,14,{Puttadārassā}ti mama ekassa chindanapaccayā tava dvinnaṃ puttānañceva aggamahesiyā cāti tiṇṇampi janānaṃ amhākaṃ rājā chedayissati.
  4893. 534893,115,3404,35,67,1,161,25,"Evaṃ no mantitaṃ {raho}ti mahārāja, mayā ca vedeharājena ca evaṃ rahasi mantitaṃ‘‘ yaṃ yaṃ idha mayhaṃ cūḷanirājā kāreti, taṃ taṃ tattha tassa puttadārānaṃ kātabban’’ ti. "
  4894. 534894,115,3404,68,77,1,78,9,Palasatan ti palasatappamāṇaṃ bahū khāre khādāpetvā mudubhāvaṃ upanītaṃ cammaṃ.
  4895. 534895,115,3404,78,90,1,115,11,"Kontimantāsuniṭṭhitan ti kontimantā vuccati cammakārasatthaṃ, tāya kantanalikhitānaṃ vasena katattā suṭṭhu niṭṭhitaṃ. "
  4896. 534896,115,3404,91,106,1,109,13,"{Tanutāṇāyā}ti yathā taṃ cammaṃ saṅgāme sarānaṃ paṭihantave sarīratāṇaṃ upeti, sare paṭihanitvā sarīraṃ rakkhati. "
  4897. 534897,115,3404,107,121,1,107,11,"{Sukhāvaho}ti mahārāja, ahampi amhākaṃ rañño paccāmittānaṃ vāraṇatthena taṃ saraparittāṇacammaṃ viya sukhāvaho. "
  4898. 534898,115,3404,122,129,1,65,5,"{Dukkhanudo}ti kāyikasukhacetasikasukhañca āvahāmi, dukkhañca nudemi. "
  4899. 534899,115,3404,130,143,1,93,13,Matin ti tasmā tava matiṃ paññaṃ usuṃ tena palasatacammena viya attano matiyā paṭihanissāmīti.
  4900. 534900,115,3405,2,47,1,264,33,"Taṃ sutvā rājā cintesi‘‘ gahapatiputto kiṃ katheti, yathā kira ahaṃ etassa karissāmi, evaṃ vedeharājā mama puttadārānaṃ kammakāraṇaṃ karissati, na jānāti mama puttadārānaṃ ārakkhassa susaṃvihitabhāvaṃ,‘ idāni māressatī’ ti maraṇabhayena vilapati, nāssa vacanaṃ saddahāmī’’ ti. "
  4901. 534901,115,3405,48,64,1,82,11,"Mahāsatto‘‘ ayaṃ maṃ maraṇabhayena kathetīti maññati, jānāpessāmi nan’’ ti cintetvā āha– "
  4902. 534902,115,3406,2,4,1,0,0,750.
  4903. 534903,115,3407,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Iṅgha passa mahārāja, suññaṃ antepuraṃ tava; "
  4904. 534904,115,3408,2,11,1,41,8,"Orodhā ca kumārā ca, tava mātā ca khattiya; "
  4905. 534905,115,3409,2,9,1,39,4,"Umaṅgā nīharitvāna, vedehassupanāmitā’’ ti. "
  4906. 534906,115,3410,2,21,1,150,17,"Tattha {umaṅgā}ti mahārāja, mayā attano māṇave pesetvā pāsādā otarāpetvā jaṅghaumaṅgena āharāpetvā mahāumaṅgā nīharitvā bandhavā te vedehassa upanāmitāti. "
  4907. 534907,115,3411,2,31,1,161,23,"Taṃ sutvā rājā cintesi‘‘ paṇḍito ativiya daḷhaṃ katvā katheti, mayā ca rattibhāge gaṅgāpasse nandādeviyā saddo viya suto, mahāpañño paṇḍito kadāci saccaṃ bhaṇeyyā’’ ti. "
  4908. 534908,115,3411,32,45,1,117,13,So uppannabalavasokopi satiṃ upaṭṭhāpetvā asocanto viya ekaṃ amaccaṃ pakkosāpetvā jānanatthāya pesento imaṃ gāthamāha–
  4909. 534909,115,3412,2,4,1,0,0,751.
  4910. 534910,115,3413,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Iṅgha antepuraṃ mayhaṃ, gantvāna vicinātha naṃ; "
  4911. 534911,115,3414,2,14,1,46,9,"Yathā imassa vacanaṃ, saccaṃ vā yadi vā musā’’ ti. "
  4912. 534912,115,3415,2,48,1,476,45,So saparivāro rājanivesanaṃ gantvā dvāraṃ vivaritvā anto pavisitvā hatthapāde bandhitvā mukhañca pidahitvā nāgadantakesu olaggite antepurapālake ca khujjavāmanakādayo ca bhājanāni bhinditvā tattha tattha vippakiṇṇakhādanīyabhojanīyañca ratanagharadvārāni vivaritvā kataratanavilopaṃ vivaṭadvāraṃ sirigabbhañca yathāvivaṭehi eva vātapānehi pavisitvā caramānaṃ kākagaṇañca chaḍḍitagāmasadisaṃ susānabhūmiyaṃ viya ca nissirikaṃ rājanivesanañca disvā punāgantvā rañño ārocento āha–
  4913. 534913,115,3416,2,4,1,0,0,752.
  4914. 534914,115,3417,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Evametaṃ mahārāja, yathā āha mahosadho; "
  4915. 534915,115,3418,2,11,1,47,6,"Suññaṃ antepuraṃ sabbaṃ, kākapaṭṭanakaṃ yathā’’ ti. "
  4916. 534916,115,3419,2,14,1,105,10,Tattha kākapaṭṭanakaṃ {yathā}ti macchagandhena āgatehi kākagaṇehi samākiṇṇo samuddatīre chaḍḍitagāmako viya.
  4917. 534917,115,3420,2,28,1,184,22,Taṃ sutvā rājā catunnaṃ janānaṃ piyavippayogasambhavena sokena kampamāno‘‘ idaṃ mama dukkhaṃ gahapatiputtaṃ nissāya uppannan’’ ti daṇḍena ghaṭṭito āsīviso viya bodhisattassa ativiya kujjhi.
  4918. 534918,115,3420,29,58,1,196,24,"Mahāsatto tassākāraṃ disvā‘‘ ayaṃ rājā mahāyaso kadāci kodhavasena‘ kiṃ mama etehī’ ti khattiyamānena maṃ viheṭheyya, yaṃnūnāhaṃ nandādeviṃ iminā adiṭṭhapubbaṃ viya karonto tassā sarīravaṇṇaṃ vaṇṇeyyaṃ. "
  4919. 534919,115,3420,59,102,1,314,37,"Atha so taṃ anussaritvā‘ sacāhaṃ mahosadhaṃ māressāmi, evarūpaṃ itthiratanaṃ na labhissāmi, amārento puna taṃ labhissāmī’ ti attano bhariyāya sinehena na kiñci mayhaṃ karissatī’’ ti cintetvā attano anurakkhaṇatthaṃ pāsāde ṭhitova rattakambalantarā suvaṇṇavaṇṇaṃ bāhuṃ nīharitvā tassā gatamaggācikkhanavasena vaṇṇento āha– "
  4920. 534920,115,3421,2,4,1,0,0,753.
  4921. 534921,115,3422,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ito gatā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; "
  4922. 534922,115,3423,2,5,1,41,2,"Kosambaphalakasussoṇī , haṃsagaggarabhāṇinī. "
  4923. 534923,115,3424,2,4,1,0,0,754.
  4924. 534924,115,3425,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ito nītā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā; "
  4925. 534925,115,3426,2,6,1,36,3,"Koseyyavasanā sāmā, jātarūpasumekhalā. "
  4926. 534926,115,3427,2,4,1,0,0,755.
  4927. 534927,115,3428,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Surattapādā kalyāṇī, suvaṇṇamaṇimekhalā; "
  4928. 534928,115,3429,2,7,1,42,4,"Pārevatakkhī sutanū, bimboṭṭhā tanumajjhimā. "
  4929. 534929,115,3430,2,4,1,0,0,756.
  4930. 534930,115,3431,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Sujātā bhujalaṭṭhīva, vedīva tanumajjhimā; "
  4931. 534931,115,3432,2,7,1,37,4,"Dīghassā kesā asitā, īsakaggapavellitā. "
  4932. 534932,115,3433,2,4,1,0,0,757.
  4933. 534933,115,3434,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Sujātā migachāpāva, hemantaggisikhāriva; "
  4934. 534934,115,3435,2,7,1,42,4,"Nadīva giriduggesu, sañchannā khuddaveḷubhi. "
  4935. 534935,115,3436,2,4,1,0,0,758.
  4936. 534936,115,3437,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Nāganāsūru kalyāṇī, paramā timbarutthanī; "
  4937. 534937,115,3438,2,10,1,40,5,"Nātidīghā nātirassā, nālomā nātilomasā’’ ti. "
  4938. 534938,115,3439,2,7,1,28,4,Tattha {ito}ti umaṅgaṃ dasseti.
  4939. 534939,115,3439,8,13,1,62,4,{Kosambaphalakasussoṇī}ti visālakañcanaphalakaṃ viya sundarasoṇī.
  4940. 534940,115,3439,14,25,1,106,9,{Haṃsagaggarabhāṇinī}ti gocaratthāya vicarantānaṃ haṃsapotakānaṃ viya gaggarena madhurena sarena samannāgatā.
  4941. 534941,115,3439,26,29,1,49,2,{Koseyyavasanā}ti kañcanakhacitakoseyyavatthavasanā.
  4942. 534942,115,3439,30,33,1,18,2,{Sāmā}ti suvaṇṇasāmā.
  4943. 534943,115,3439,34,40,1,68,5,{Pārevatakkhī}ti pañcasu pasādesu rattaṭṭhāne pārevatasakuṇisadisakkhī.
  4944. 534944,115,3439,41,44,1,22,2,{Sutanū}ti sobhanasarīrā.
  4945. 534945,115,3439,45,50,1,58,4,{Bimboṭṭhā}ti bimbaphalaṃ viya surajjitamaṭṭhoṭṭhapariyosānā.
  4946. 534946,115,3439,51,54,1,35,2,{Tanumajjhimā}ti karamitatanumajjhimā.
  4947. 534947,115,3439,55,64,1,97,8,Sujātā {bhujalaṭṭhīvā}ti vijambhanakāle vāteritarattapallavavilāsinī sujātā bhujalatā viya virocati.
  4948. 534948,115,3439,65,70,1,38,4,{Vedīvā}ti kañcanavedi viya tanumajjhimā.
  4949. 534949,115,3439,71,76,1,39,4,{Īsakaggapavellitā}ti īsakaṃ aggesu onatā.
  4950. 534950,115,3439,77,83,1,49,6,Īsakaggapavellitā vā nettiṃsāya aggaṃ viya vinatā.
  4951. 534951,115,3440,2,9,1,81,6,{Migachāpāvā}ti pabbatasānumhi sujātā ekavassikabyagghapotikā viya vilāsakuttiyuttā.
  4952. 534952,115,3440,10,17,1,71,6,{Hemantaggisikhārivā}ti obhāsasampannatāya hemante aggisikhā viya sobhati.
  4953. 534953,115,3440,18,31,1,104,11,"{Khuddaveḷubhī}ti yathā khuddakehi udakaveḷūhi sañchannā nadī sobhati, evaṃ tanukalomāya lomarājiyā sobhati. "
  4954. 534954,115,3440,32,39,1,79,6,{Kalyāṇī}ti chavimaṃsakesanhāruaṭṭhīnaṃ vasena pañcavidhena kalyāṇena samannāgatā.
  4955. 534955,115,3440,40,52,1,153,10,"Paramā {timbarutthanī}ti timbarutthanī paramā uttamā, suvaṇṇaphalake ṭhapitasuvaṇṇavaṇṇatimbaruphaladvayamivassā susaṇṭhānasampannaṃ nirantaraṃ thanayugalaṃ. "
  4956. 534956,115,3441,2,16,1,103,13,"Evaṃ mahāsatte tassā rūpasiriṃ vaṇṇenteva tassa sā pubbe adiṭṭhapubbā viya ahosi, balavasinehaṃ uppādesi. "
  4957. 534957,115,3441,17,23,1,62,6,Athassa sinehuppattibhāvaṃ ñatvā mahāsatto anantaraṃ gāthamāha–
  4958. 534958,115,3442,2,4,1,0,0,759.
  4959. 534959,115,3443,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Nandāya nūna maraṇena, nandasi sirivāhana; "
  4960. 534960,115,3444,2,12,1,45,7,"Ahañca nūna nandā ca, gacchāma samasādhanan’’ ti. "
  4961. 534961,115,3445,2,16,1,114,12,"Tattha {sirivāhanā}ti sirisampannavāhana mahārāja, nūna tvaṃ evaṃ uttamarūpadharāya nandāya maraṇena nandasīti vadati. "
  4962. 534962,115,3445,17,30,1,78,11,"{Gacchāmā}ti sace hi tvaṃ maṃ māressasi, ekaṃseneva amhākaṃ rājā nandaṃ māressati. "
  4963. 534963,115,3445,31,65,1,210,29,"Iti nandā ca ahañca yamassa santikaṃ gamissāma, yamo amhe ubho disvā nandaṃ mayhameva dassati, tassa tuyhaṃ maṃ māretvā tādisaṃ itthiratanaṃ alabhantassa kiṃ rajjena, nāhaṃ attano maraṇena parihāniṃ passāmi, devāti. "
  4964. 534964,115,3446,2,14,1,63,10,"Iti mahāsatto ettake ṭhāne nandameva vaṇṇesi, na itare tayo jane. "
  4965. 534965,115,3446,15,16,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  4966. 534966,115,3446,17,41,1,169,22,"Sattā hi nāma piyabhariyāsu viya sesesu ālayaṃ na karonti, mātaraṃ vā saranto puttadhītaropi sarissatīti tasmā tameva vaṇṇesi, rājamātaraṃ pana mahallikābhāvena na vaṇṇesi. "
  4967. 534967,115,3446,42,53,1,98,11,Ñāṇasampanne mahāsatte madhurassarena vaṇṇenteyeva nandādevī āgantvā rañño purato ṭhitā viya ahosi.
  4968. 534968,115,3446,54,71,1,87,13,Tato rājā cintesi‘‘ ṭhapetvā mahosadhaṃ añño mama bhariyaṃ ānetuṃ samattho nāma natthī’’ ti.
  4969. 534969,115,3446,72,77,1,35,5,Athassa naṃ sarantassa soko uppajji.
  4970. 534970,115,3446,78,113,1,176,26,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ mā cintayittha, mahārāja, devī ca te putto ca mātā ca tayopi āgacchissanti, mama gamanamevettha pamāṇaṃ, tasmā tvaṃ assāsaṃ paṭilabha, narindā’’ ti rājānaṃ assāsesi. "
  4971. 534971,115,3446,114,131,1,133,15,Atha rājā cintesi‘‘ ahaṃ attano nagaraṃ surakkhitaṃ sugopitaṃ kārāpetvā imaṃ upakārinagaraṃ ettakena balavāhanena parikkhipitvāva ṭhito.
  4972. 534972,115,3446,132,146,1,99,14,Ayaṃ pana paṇḍito evaṃ sugopitāpi mama nagarā deviñca me puttañca mātarañca ānetvā vedehassa dāpesi.
  4973. 534973,115,3446,147,157,1,89,10,Amhesu ca evaṃ parivāretvā ṭhitesveva ekassapi ajānantassa vedehaṃ sasenāvāhanaṃ palāpesi.
  4974. 534974,115,3446,158,169,1,51,8,"Kiṃ nu kho dibbamāyaṃ jānāti, udāhu cakkhumohanan’’ ti. "
  4975. 534975,115,3446,170,174,1,22,4,Atha naṃ pucchanto āha–
  4976. 534976,115,3447,2,4,1,0,0,760.
  4977. 534977,115,3448,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dibbaṃ adhīyase māyaṃ, akāsi cakkhumohanaṃ; "
  4978. 534978,115,3449,2,12,1,47,7,"Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayī’’ ti. "
  4979. 534979,115,3450,2,27,1,149,20,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ ahaṃ dibbamāyaṃ jānāmi, paṇḍitā hi nāma dibbamāyaṃ uggaṇhitvā bhaye sampatte attānampi parampi dukkhato mocayantiyevā’’ ti vatvā āha– "
  4980. 534980,115,3451,2,4,1,0,0,761.
  4981. 534981,115,3452,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Adhīyanti mahārāja, dibbamāyidha paṇḍitā; "
  4982. 534982,115,3453,2,9,1,41,6,"Te mocayanti attānaṃ, paṇḍitā mantino janā. "
  4983. 534983,115,3454,2,4,1,0,0,762.
  4984. 534984,115,3455,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Santi māṇavaputtā me, kusalā sandhichedakā; "
  4985. 534985,115,3456,2,12,1,44,7,"Yesaṃ katena maggena, vedaho mithilaṃ gato’’ ti. "
  4986. 534986,115,3457,2,7,1,37,4,Tattha {dibbamāyidhā}ti dibbamāyaṃ idha.
  4987. 534987,115,3457,8,11,1,34,2,{Māṇavaputtā}ti upaṭṭhākataruṇayodhā.
  4988. 534988,115,3457,12,17,1,26,4,Yesaṃ {katenā}ti yehi katena.
  4989. 534989,115,3457,18,21,1,26,2,{Maggenā}ti alaṅkataumaṅgena.
  4990. 534990,115,3458,2,22,1,90,14,"Taṃ sutvā rājā‘‘ alaṅkataumaṅgena kira gato, kīdiso nu kho umaṅgo’’ ti umaṅgaṃ daṭṭhukāmo ahosi. "
  4991. 534991,115,3458,23,40,1,94,12,"Athassa icchitaṃ ñatvā mahāsatto‘‘ rājā umaṅgaṃ daṭṭhukāmo, dassessāmissa umaṅgan’’ ti dassento āha– "
  4992. 534992,115,3459,2,4,1,0,0,763.
  4993. 534993,115,3460,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Iṅgha passa mahārāja, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ; "
  4994. 534994,115,3461,2,9,1,45,6,"Hatthīnaṃ atha assānaṃ, rathānaṃ atha pattinaṃ; "
  4995. 534995,115,3462,2,11,1,47,6,"Ālokabhūtaṃ tiṭṭhantaṃ, umaṅgaṃ sādhu māpitan’’ ti. "
  4996. 534996,115,3463,2,19,1,169,16,"Tattha hatthīnan ti iṭṭhakakammacittakammavasena katānaṃ etesaṃ hatthiādīnaṃ pantīhi upasobhitaṃ alaṅkatadevasabhāsadisaṃ ekobhāsaṃ hutvā tiṭṭhantaṃ umaṅgaṃ passa, devāti. "
  4997. 534997,115,3464,2,44,1,315,35,"Evañca pana vatvā‘‘ mahārāja, mama paññāya māpite candassa ca sūriyassa ca uṭṭhitaṭṭhāne viya pākaṭe alaṅkataumaṅge asītimahādvārāni catusaṭṭhicūḷadvārāni ekasatasayanagabbhe anekasatadīpagabbhe ca passa, mayā saddhiṃ samaggo sammodamāno hutvā attano balena saddhiṃ upakārinagaraṃ pavisa, devā’’ ti nagaradvāraṃ vivarāpesi. "
  4998. 534998,115,3464,45,49,1,39,4,Rājā ekasatarājaparivāro nagaraṃ pāvisi.
  4999. 534999,115,3464,50,59,1,73,9,Mahāsatto pāsādā oruyha rājānaṃ vanditvā saparivāraṃ ādāya umaṅgaṃ pāvisi.
  5000. 535000,115,3464,60,69,1,74,9,Rājā alaṅkatadevasabhaṃ viya umaṅgaṃ disvā bodhisattassa guṇe vaṇṇento āha–
  5001. 535001,115,3465,2,4,1,0,0,764.
  5002. 535002,115,3466,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Lābhā vata videhānaṃ, yassimedisā paṇḍitā; "
  5003. 535003,115,3467,2,12,1,46,7,"Ghare vasanti vijite, yathā tvaṃsi mahosadhā’’ ti. "
  5004. 535004,115,3468,2,14,1,105,11,Tattha videhānan ti evarūpānaṃ paṇḍitānaṃ ākarassa uṭṭhānaṭṭhānabhūtassa videhānaṃ janapadassa lābhā vata.
  5005. 535005,115,3468,15,36,1,129,18,"{Yassimedisā}ti yassa ime evarūpā paṇḍitā upāyakusalā santike vā ekaghare vā ekajanapade vā ekaraṭṭhe vā vasanti, tassapi lābhā vata. "
  5006. 535006,115,3468,37,57,1,130,18,"Yathā {tvaṃsī}ti yathā tvaṃ asi, tādisena paṇḍitena saddhiṃyeva ekaraṭṭhe vā ekajanapade vā ekanagare vā ekaghare vā vasituṃ labhanti. "
  5007. 535007,115,3468,58,69,1,111,11,Tesaṃ videharaṭṭhavāsīnañceva mithilanagaravāsīnañca tayā saddhiṃ ekato vasituṃ labhantānaṃ lābhā vatāti vadati.
  5008. 535008,115,3469,2,7,1,45,4,Athassa mahāsatto ekasatasayanagabbhe dasseti.
  5009. 535009,115,3469,8,13,1,39,5,Ekassa dvāre vivaṭe sabbesaṃ vivarīyati.
  5010. 535010,115,3469,14,19,1,40,5,Ekassa dvāre pidahite sabbesaṃ pidhīyati.
  5011. 535011,115,3469,20,29,1,59,8,"Rājā umaṅgaṃ olokento purato gacchati, paṇḍito pana pacchato. "
  5012. 535012,115,3469,30,34,1,28,4,Sabbā senā umaṅgameva pāvisi.
  5013. 535013,115,3469,35,38,1,22,3,Rājā umaṅgato nikkhami.
  5014. 535014,115,3469,39,52,1,115,13,Paṇḍito tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā sayaṃ nikkhamitvā aññesaṃ nikkhamituṃ adatvā umaṅgadvāraṃ pidahanto āṇiṃ akkami.
  5015. 535015,115,3469,53,61,1,129,8,Tāvadeva asītimahādvārāni catusaṭṭhicūḷadvārāni ekasatasayanagabbhadvārāni anekasatadīpagabbhadvārāni ca ekappahāreneva pidahiṃsu.
  5016. 535016,115,3469,62,68,1,52,6,Sakalo umaṅgo lokantariyanirayo viya andhakāro ahosi.
  5017. 535017,115,3469,69,72,1,26,3,Mahājano bhītatasito ahosi.
  5018. 535018,115,3469,73,107,1,230,28,"Mahāsatto hiyyo umaṅgaṃ pavisanto yaṃ khaggaṃ vāluke ṭhapesi, taṃ gahetvā bhūmito aṭṭhārasahatthubbedhaṃ ākāsaṃ ullaṅghitvā oruyha rājānaṃ hatthe gahetvā asiṃ uggiritvā tāsetvā‘‘ mahārāja, sakalajambudīpe rajjaṃ kassa rajjan’’ ti pucchi. "
  5019. 535019,115,3469,108,127,1,58,11,So bhīto‘‘ tuyhameva paṇḍitā’’ ti vatvā‘‘ abhayaṃ me dehī’’ ti āha.
  5020. 535020,115,3469,128,151,1,125,16,"‘‘ Mā bhāyittha, mahārāja, nāhaṃ taṃ māretukāmatāya khaggaṃ parāmasiṃ, mama paññānubhāvaṃ dassetuṃ parāmasin’’ ti khaggaṃ rañño adāsi. "
  5021. 535021,115,3469,152,169,1,92,13,"Atha naṃ khaggaṃ gahetvā ṭhitaṃ‘‘ mahārāja, sace maṃ māretukāmosi, idāneva iminā khaggena mārehi. "
  5022. 535022,115,3469,170,180,1,41,7,"Atha abhayaṃ dātukāmo, abhayaṃ dehī’’ ti āha."
  5023. 535023,115,3469,181,203,1,117,16,"‘‘ Paṇḍita, mayā tuyhampi abhayaṃ dinnameva, tvaṃ mā cintayī’’ ti asiṃ ṭhapetvā ubhopi aññamaññaṃ adubbhāya sapathaṃ kariṃsu. "
  5024. 535024,115,3470,2,6,1,25,4,Atha rājā bodhisattaṃ āha–
  5025. 535025,115,3470,7,21,1,62,9,"‘‘ paṇḍita, evaṃ ñāṇabalasampanno hutvā rajjaṃ kasmā na gaṇhāsī’’ ti?"
  5026. 535026,115,3470,22,46,1,139,18,"‘‘ Mahārāja, ahaṃ icchamāno ajjeva sakalajambudīpe rājāno māretvā rajjaṃ gaṇheyyaṃ, paraṃ māretvā ca yasaggahaṇaṃ nāma paṇḍitehi na pasatthan’’ ti."
  5027. 535027,115,3470,47,65,1,100,11,"‘‘ Paṇḍita, mahājano dvāraṃ alabhamāno paridevati, umaṅgadvāraṃ vivaritvā mahājanassa jīvitadānaṃ dehī’’ ti . "
  5028. 535028,115,3470,66,74,1,45,7,"So dvāraṃ vivari, sakalo umaṅgo ekobhāso ahosi. "
  5029. 535029,115,3470,75,78,1,26,3,Mahājano assāsaṃ paṭilabhi.
  5030. 535030,115,3470,79,88,1,75,9,Sabbe rājāno attano senāya saddhiṃ nikkhamitvā paṇḍitassa santikaṃ āgamiṃsu.
  5031. 535031,115,3470,89,94,1,37,5,So raññā saddhiṃ visālamāḷake aṭṭhāsi.
  5032. 535032,115,3470,95,125,1,144,21,"Atha naṃ te rājāno āhaṃsu‘‘ paṇḍita, taṃ nissāya jīvitaṃ laddhaṃ, sace muhuttaṃ umaṅgadvāraṃ na vivarittha, sabbesaṃ no tattheva maraṇaṃ abhavissā’’ ti."
  5033. 535033,115,3470,126,142,1,84,11,"‘‘ Na mahārājāno idāneva tumhehi maññeva nissāya jīvitaṃ laddhaṃ, pubbepi laddhaṃyevā’’ ti."
  5034. 535034,115,3470,143,151,1,15,3,"‘‘ Kadā, paṇḍitā’’ ti?"
  5035. 535035,115,3470,152,171,1,139,15,‘‘ Ṭhapetvā amhākaṃ nagaraṃ sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā uttarapañcālanagaraṃ gantvā uyyāne jayapānaṃ pātuṃ surāya paṭiyattakālaṃ sarathā’’ ti?
  5036. 535036,115,3470,172,180,1,14,3,"‘‘ Āma, paṇḍitā’’ ti. "
  5037. 535037,115,3470,181,195,1,112,14,Tadā esa rājā kevaṭṭena saddhiṃ dummantitena visayojitāya surāya ceva macchamaṃsehi ca tumhe māretuṃ kiccamakāsi.
  5038. 535038,115,3470,196,220,1,166,20,Athāhaṃ‘‘ mādise paṇḍite dharamāne ime anāthamaraṇaṃ mā marantū’’ ti attano yodhe pesetvā sabbabhājanāni bhindāpetvā etesaṃ mantaṃ bhinditvā tumhākaṃ jīvitadānaṃ adāsinti.
  5039. 535039,115,3471,2,17,1,78,10,"Te sabbepi ubbiggamānasā hutvā cūḷanirājānaṃ pucchiṃsu‘‘ saccaṃ kira, mahārājā’’ ti?"
  5040. 535040,115,3471,18,34,1,69,10,"‘‘ Āma, mayā kevaṭṭassa kathaṃ gahetvā kataṃ, saccameva paṇḍito kathetī’’ ti. "
  5041. 535041,115,3471,35,61,1,152,20,"Te sabbepi mahāsattaṃ āliṅgitvā‘‘ paṇḍita, tvaṃ sabbesaṃ no patiṭṭhā jāto, taṃ nissāya mayaṃ jīvitaṃ labhimhā’’ ti sabbapasādhanehi mahāsattassa pūjaṃ kariṃsu. "
  5042. 535042,115,3471,62,65,1,19,3,Paṇḍito rājānaṃ āha–
  5043. 535043,115,3471,66,84,1,86,11,"‘‘ mahārāja, tumhe mā cintayittha, pāpamittasaṃsaggasseva esa doso, ime rājāno khamāpethā’’ ti. "
  5044. 535044,115,3471,85,111,1,126,19,"Rājā‘‘ mayā duppurisaṃ nissāya tumhākaṃ evarūpaṃ kataṃ, esa mayhaṃ doso, khamatha me dosaṃ, puna evarūpaṃ na karissāmī’’ ti khamāpesi. "
  5045. 535045,115,3471,112,119,1,56,7,Te aññamaññaṃ accayaṃ desetvā samaggā sammodamānā ahesuṃ.
  5046. 535046,115,3471,120,143,1,240,23,Atha rājā bahūni khādanīyabhojanīyagandhamālādīni āharāpetvā sabbehi saddhiṃ sattāhaṃ umaṅgeyeva kīḷitvā nagaraṃ pavisitvā mahāsattassa mahāsakkāraṃ kāretvā ekasatarājaparivuto mahātale nisīditvā paṇḍitaṃ attano santike vasāpetukāmatāya āha–
  5047. 535047,115,3472,2,4,1,0,0,765.
  5048. 535048,115,3473,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Vuttiñca parihārañca, diguṇaṃ bhattavetanaṃ; "
  5049. 535049,115,3474,2,10,1,42,7,"Dadāmi vipule bhoge, bhuñja kāme ramassu ca; "
  5050. 535050,115,3475,2,12,1,44,7,"Mā videhaṃ paccagamā, kiṃ videho karissatī’’ ti. "
  5051. 535051,115,3476,2,7,1,42,5,Tattha vuttin ti yasanissitaṃ jīvitavuttiṃ.
  5052. 535052,115,3476,8,11,1,28,3,Parihāran ti gāmanigamadānaṃ.
  5053. 535053,115,3476,12,15,1,18,3,Bhattan ti nivāpaṃ.
  5054. 535054,115,3476,16,19,1,21,3,Vetanan ti paribbayaṃ.
  5055. 535055,115,3476,20,27,1,37,6,{Bhoge}ti aññepi te vipule bhoge dadāmi.
  5056. 535056,115,3477,2,7,1,29,4,Paṇḍito taṃ paṭikkhipanto āha–
  5057. 535057,115,3478,2,4,1,0,0,766.
  5058. 535058,115,3479,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā; "
  5059. 535059,115,3480,2,10,1,42,7,"Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca; "
  5060. 535060,115,3481,2,9,1,40,6,"Yāva jīveyya vedeho, nāññassa puriso siyā. "
  5061. 535061,115,3482,2,4,1,0,0,767.
  5062. 535062,115,3483,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā; "
  5063. 535063,115,3484,2,10,1,42,7,"Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca; "
  5064. 535064,115,3485,2,12,1,45,7,"Yāva tiṭṭheyya vedeho, nāññassa vijite vase’’ ti. "
  5065. 535065,115,3486,2,40,1,206,27,"Tattha attano ca parassa {cā}ti evarūpañhi‘‘ dhanakāraṇā mayā attano bhattāraṃ pariccajantena pāpaṃ katan’’ ti attāpi attānaṃ garahati,‘‘ iminā dhanakāraṇā attano bhattā pariccatto, pāpadhammo ayan’’ ti paropi garahati. "
  5066. 535066,115,3486,41,50,1,60,9,Tasmā na sakkā tasmiṃ dharante mayā aññassa vijite vasitunti.
  5067. 535067,115,3487,2,6,1,17,4,Atha naṃ rājā āha–
  5068. 535068,115,3487,7,23,1,68,10,"‘‘ tena hi, paṇḍita, tava rañño divaṅgatakāle idhāgantuṃ paṭiññaṃ dehī’’ ti. "
  5069. 535069,115,3487,24,38,1,44,8,"So‘‘ sādhu, deva, ahaṃ jīvanto āgamissāmī’’ ti āha. "
  5070. 535070,115,3487,39,61,1,129,16,"Athassa rājā sattāhaṃ mahāsakkāraṃ katvā sattāhaccayena puna āpucchanakāle‘‘ ahaṃ te, paṇḍita, idañcidañca dammī’’ ti vadanto gāthamāha– "
  5071. 535071,115,3488,2,4,1,0,0,768.
  5072. 535072,115,3489,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dammi nikkhasahassaṃ te, gāmāsītiñca kāsisu; "
  5073. 535073,115,3490,2,8,1,42,5,"Dāsisatāni cattāri, dammi bhariyāsatañca te; "
  5074. 535074,115,3491,2,11,1,48,6,"Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ gaccha mahosadhā’’ ti. "
  5075. 535075,115,3492,2,9,1,67,7,Tattha nikkhasahassan ti pañcasuvaṇṇena nikkhena nikkhānaṃ sahassaṃ.
  5076. 535076,115,3492,10,24,1,81,11,"{Gāmā}ti ye gāmā saṃvacchare saṃvacchare sahassasahassuṭṭhānakā, te ca gāme te dammi. "
  5077. 535077,115,3492,25,28,1,19,2,{Kāsisū}ti kāsiraṭṭhe.
  5078. 535078,115,3492,29,37,1,59,7,"Taṃ videharaṭṭhassa āsannaṃ, tasmā tatthassa asītigāme adāsi. "
  5079. 535079,115,3493,2,5,1,16,3,Sopi rājānaṃ āha–
  5080. 535080,115,3493,6,46,1,249,29,"‘‘ mahārāja, tumhe bandhavānaṃ mā cintayittha, ahaṃ mama rañño gamanakāleyeva‘ mahārāja, nandādeviṃ mātuṭṭhāne ṭhapeyyāsi, pañcālacandaṃ kaniṭṭhaṭṭhāne’ ti vatvā dhītāya te abhisekaṃ dāpetvā rājānaṃ uyyojesiṃ, mātarañca deviñca puttañca sīghameva pesessāmī’’ ti. "
  5081. 535081,115,3493,47,75,1,198,18,"So‘‘ sādhu, paṇḍitā’’ ti attano dhītu dātabbāni dāsidāsavatthālaṅkārasuvaṇṇahiraññaalaṅkatahatthiassarathādīni ‘‘ imāni tassā dadeyyāsī’’ ti mahāsattaṃ paṭicchāpetvā senāvāhanassa kattabbakiccaṃ vicārento āha– "
  5082. 535082,115,3494,2,4,1,0,0,769.
  5083. 535083,115,3495,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Yāva dadantu hatthīnaṃ, assānaṃ diguṇaṃ vidhaṃ; "
  5084. 535084,115,3496,2,10,1,42,5,"Tappentu annapānena, rathike pattikārake’’ ti. "
  5085. 535085,115,3497,2,18,1,109,13,"Tattha {yāvā}ti na kevalaṃ diguṇameva, yāva pahoti, tāva hatthīnañca assānañca yavagodhumādividhaṃ dethāti vadati. "
  5086. 535086,115,3497,19,30,1,78,9,"{Tappentū}ti yattakena te antarāmagge akilantā gacchanti, tattakaṃ dentā tappentu. "
  5087. 535087,115,3498,2,8,1,40,6,Evañca pana vatvā paṇḍitaṃ uyyojento āha–
  5088. 535088,115,3499,2,4,1,0,0,770.
  5089. 535089,115,3500,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Hatthī asse rathe pattī, gacchevādāya paṇḍita; "
  5090. 535090,115,3501,2,12,1,45,7,"Passatu taṃ mahārājā, vedeho mithilaṃ gatan’’ ti. "
  5091. 535091,115,3502,2,11,1,70,9,Tattha mithilaṃ gatan ti sotthinā taṃ mithilanagaraṃ sampattaṃ passatu.
  5092. 535092,115,3503,2,9,1,50,7,Iti so paṇḍitassa mahantaṃ sakkāraṃ katvā uyyojesi.
  5093. 535093,115,3503,10,18,1,70,8,Tepi ekasatarājāno mahāsattassa sakkāraṃ katvā bahuṃ paṇṇākāraṃ adaṃsu.
  5094. 535094,115,3503,19,24,1,62,5,Tesaṃ santike upanikkhittakapurisāpi paṇḍitameva parivārayiṃsu.
  5095. 535095,115,3503,25,40,1,147,15,So mahantena parivārena parivuto maggaṃ paṭipajjitvā antarāmaggeyeva cūḷaniraññā dinnagāmato āyaṃ āharāpetuṃ purise pesetvā videharaṭṭhaṃ sampāpuṇi.
  5096. 535096,115,3503,41,63,1,141,18,Senakopi kintarāmagge attano purisaṃ ṭhapesi‘‘ cūḷanirañño puna āgamanaṃ vā anāgamanaṃ vā jānitvā yassa kassaci āgamanañca mayhaṃ āroceyyāsī’’ ti.
  5097. 535097,115,3503,64,80,1,108,12,So tiyojanamatthakeyeva mahāsattaṃ disvā āgantvā‘‘ paṇḍito mahantena parivārena āgacchatī’’ ti senakassa ārocesi.
  5098. 535098,115,3503,81,87,1,30,5,So taṃ sutvā rājakulaṃ agamāsi .
  5099. 535099,115,3503,88,121,1,199,27,"Rājāpi pāsādatale ṭhito vātapānena olokento mahatiṃ senaṃ disvā‘‘ mahosadhapaṇḍitassa senā mandā, ayaṃ ativiya mahatī senā dissati, kiṃ nu kho cūḷanirājā āgato siyā’’ ti bhītatasito tamatthaṃ pucchanto āha– "
  5100. 535100,115,3504,2,4,1,0,0,771.
  5101. 535101,115,3505,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Hatthī assā rathā pattī, senā padissate mahā; "
  5102. 535102,115,3506,2,12,1,47,7,"Caturaṅginī bhīsarūpā, kiṃ nu maññasi paṇḍitā’’ ti. "
  5103. 535103,115,3507,2,7,1,37,5,Athassa senako tamatthaṃ ārocento āha–
  5104. 535104,115,3508,2,4,1,0,0,772.
  5105. 535105,115,3509,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Ānando te mahārāja, uttamo paṭidissati; "
  5106. 535106,115,3510,2,11,1,47,6,"Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ patto mahosadho’’ ti. "
  5107. 535107,115,3511,2,6,1,18,4,Taṃ sutvā rājā āha–
  5108. 535108,115,3511,7,22,1,48,8,"‘‘ senaka, paṇḍitassa senā mandā, ayaṃ pana mahatī’’ ti."
  5109. 535109,115,3511,23,39,1,82,10,"‘‘ Mahārāja, cūḷanirājā tena pasādito bhavissati, tenassa pasannena dinnā bhavissatī’’ ti. "
  5110. 535110,115,3511,40,54,1,83,10,Rājā nagare bheriṃ carāpesi‘‘ nagaraṃ alaṅkaritvā paṇḍitassa paccuggamanaṃ karontū’’ ti.
  5111. 535111,115,3511,55,58,1,20,3,Nāgarā tathā kariṃsu.
  5112. 535112,115,3511,59,68,1,76,9,Paṇḍito nagaraṃ pavisitvā rājakulaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  5113. 535113,115,3511,69,78,1,74,9,Atha naṃ rājā uṭṭhāya āliṅgitvā pallaṅkavaragato paṭisanthāraṃ karonto āha–
  5114. 535114,115,3512,2,4,1,0,0,773.
  5115. 535115,115,3513,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathā petaṃ susānasmiṃ, chaḍḍetvā caturo janā; "
  5116. 535116,115,3514,2,8,1,42,5,"Evaṃ kapilayye tyamha, chaḍḍayitvā idhāgatā. "
  5117. 535117,115,3515,2,4,1,0,0,774.
  5118. 535118,115,3516,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; "
  5119. 535119,115,3517,2,11,1,41,6,"Kena vā atthajātena, attānaṃ parimocayī’’ ti. "
  5120. 535120,115,3518,2,29,1,180,24,"Tattha caturo {janā}ti paṇḍita, yathā nāma kālakataṃ caturo janā mañcakena susānaṃ netvā tattha chaḍḍetvā anapekkhā gacchanti, evaṃ kapilayye raṭṭhe taṃ chaḍḍetvā mayaṃ imāgatāti attho. "
  5121. 535121,115,3518,30,35,1,28,4,Kena {vaṇṇenā}ti kena kāraṇena.
  5122. 535122,115,3518,36,39,1,18,2,{Hetunā}ti paccayena.
  5123. 535123,115,3518,40,43,1,21,2,{Atthajātenā}ti atthena.
  5124. 535124,115,3518,44,57,1,109,12,Attānaṃ {parimocayī}ti amittahatthagato kena kāraṇena paccayena kena atthena tvaṃ attānaṃ parimocesīti pucchati.
  5125. 535125,115,3519,2,6,1,18,3,Tato mahāsatto āha–
  5126. 535126,115,3520,2,4,1,0,0,775.
  5127. 535127,115,3521,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Atthaṃ atthena vedeha, mantaṃ mantena khattiya; "
  5128. 535128,115,3522,2,10,1,42,5,"Parivārayiṃ rājānaṃ, jambudīpaṃva sāgaro’’ ti. "
  5129. 535129,115,3523,2,24,1,130,17,"Tassattho – ahaṃ, mahārāja, tena cintitaṃ atthaṃ attano cintitena atthena, tena ca mantitaṃ mantaṃ attano mantitena mantena parivāresiṃ. "
  5130. 535130,115,3523,25,37,1,101,11,"Na kevalañca ettakameva, ekasatarājaparivāraṃ pana taṃ rājānaṃ jambudīpaṃ sāgaro viya parivārayissanti. "
  5131. 535131,115,3523,38,43,1,44,5,Sabbaṃ attano katakammaṃ vitthāretvā kathesi.
  5132. 535132,115,3524,2,7,1,28,5,Taṃ sutvā rājā ativiya tussi.
  5133. 535133,115,3524,8,16,1,67,8,Athassa paṇḍito cūḷaniraññā attano dinnaṃ paṇṇākāraṃ ācikkhanto āha–
  5134. 535134,115,3525,2,4,1,0,0,776.
  5135. 535135,115,3526,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dinnaṃ nikkhasahassaṃ me, gāmāsīti ca kāsisu; "
  5136. 535136,115,3527,2,8,1,43,5,"Dāsisatāni cattāri, dinnaṃ bhariyāsatañca me; "
  5137. 535137,115,3528,2,10,1,44,5,"Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthināmhi idhāgato’’ ti. "
  5138. 535138,115,3529,2,12,1,82,10,Tato rājā ativiya tuṭṭhapahaṭṭho mahāsattassa guṇaṃ vaṇṇento tameva udānaṃ udānesi–
  5139. 535139,115,3530,2,4,1,0,0,777.
  5140. 535140,115,3531,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka; "
  5141. 535141,115,3532,2,7,1,43,5,Pakkhīva pañjare baddhe macche jālagateriva;
  5142. 535142,115,3533,2,10,1,42,5,"Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’ ti. "
  5143. 535143,115,3534,2,8,1,54,6,Senakopi tassa vacanaṃ sampaṭicchanto tameva gāthamāha–
  5144. 535144,115,3535,2,4,1,0,0,778.
  5145. 535145,115,3536,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā; "
  5146. 535146,115,3537,2,8,1,43,5,"Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva; "
  5147. 535147,115,3538,2,10,1,42,5,"Amittahatthattagate , mocayī no mahosadho’’ ti. "
  5148. 535148,115,3539,2,29,1,152,21,"Atha rājā nagare chaṇabheriṃ carāpetvā‘‘ sattāhaṃ mahāchaṇaṃ karontu, yesaṃ mayi sineho atthi, te sabbe paṇḍitassa sakkāraṃ sammānaṃ karontū’’ ti āṇāpento āha– "
  5149. 535149,115,3540,2,4,1,0,0,779.
  5150. 535150,115,3541,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca; "
  5151. 535151,115,3542,2,12,1,49,7,"Dhamentu māgadhā saṅkhā, vaggū nadantu dundubhī’’ ti. "
  5152. 535152,115,3543,2,7,1,28,3,Tattha {āhaññantū}ti vādiyantu.
  5153. 535153,115,3543,8,14,1,45,5,Māgadhā {saṅkhā}ti magadharaṭṭhe sañjātā saṅkhā.
  5154. 535154,115,3543,15,18,1,22,2,{Dundubhī}ti mahābheriyo.
  5155. 535155,115,3544,2,16,1,107,14,Atha te nāgarā ca jānapadā ca pakatiyāpi paṇḍitassa sakkāraṃ kātukāmā bherisaddaṃ sutvā atirekataraṃ akaṃsu.
  5156. 535156,115,3544,17,21,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  5157. 535157,115,3545,2,4,1,0,0,780.
  5158. 535158,115,3546,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; "
  5159. 535159,115,3547,2,7,1,42,4,"Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. "
  5160. 535160,115,3548,2,4,1,0,0,781.
  5161. 535161,115,3549,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; "
  5162. 535162,115,3550,2,7,1,42,4,"Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. "
  5163. 535163,115,3551,2,4,1,0,0,782.
  5164. 535164,115,3552,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; "
  5165. 535165,115,3553,2,7,1,42,4,"Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ. "
  5166. 535166,115,3554,2,4,1,0,0,783.
  5167. 535167,115,3555,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgataṃ; "
  5168. 535168,115,3556,2,10,1,44,5,"Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo avattathā’’ ti. "
  5169. 535169,115,3557,2,9,1,51,6,Tattha {orodhā}ti udumbaradeviṃ ādiṃ katvā antepurikā.
  5170. 535170,115,3557,10,16,1,46,5,"Abhihārayun ti abhihārāpesuṃ, pahiṇiṃsūti attho. "
  5171. 535171,115,3557,17,30,1,102,11,"{Bahujano}ti bhikkhave, nagaravāsino ca catudvāragāmavāsino ca janapadavāsino cāti bahujano pasanno ahosi. "
  5172. 535172,115,3557,31,38,1,54,7,Disvā paṇḍitamāgatan ti paṇḍitaṃ mithilaṃ āgataṃ disvā.
  5173. 535173,115,3557,39,77,1,277,32,{Avattathā}ti paṇḍitamhi mithilaṃ anuppatte‘‘ ayaṃ no paṭhamameva paccāmittavasaṃ gataṃ rājānaṃ mocetvā pesetvā pacchā ekasatarājāno aññamaññaṃ khamāpetvā samagge katvā cūḷaniṃ pasādetvā tena dinnaṃ mahantaṃ yasaṃ ādāya āgato’’ ti tuṭṭhacittena janena pavattito celukkhepo pavattatha.
  5174. 535174,115,3558,2,22,1,122,15,"Atha mahāsatto chaṇāvasāne rājakulaṃ āgantvā‘‘ mahārāja, cūḷanirañño mātarañca deviñca puttañca sīghaṃ pesetuṃ vaṭṭatī’’ ti āha."
  5175. 535175,115,3558,23,33,1,20,4,"‘‘ Sādhu, tāta, pesehī’’ ti. "
  5176. 535176,115,3558,34,57,1,167,22,So tesaṃ tiṇṇaṃ janānaṃ mahantaṃ sakkāraṃ katvā attanā saddhiṃ āgatasenāyapi sakkāraṃ sammānaṃ kāretvā te tayo jane mahantena parivārena attano purisehi saddhiṃ pesesi.
  5177. 535177,115,3558,58,77,1,134,17,"Raññā attano dinnā satabhariyā ca cattāri dāsisatāni ca nandādeviyā saddhiṃ pesesi, attanā saddhiṃ āgatasenampi tehi saddhiṃyeva pesesi. "
  5178. 535178,115,3558,78,83,1,54,5,Te mahantena parivārena uttarapañcālanagaraṃ pāpuṇiṃsu.
  5179. 535179,115,3558,84,101,1,65,11,"Atha rājā mātaraṃ pucchi‘‘ kiṃ, amma, vedeharājena te saṅgaho kato’’ ti?"
  5180. 535180,115,3558,102,124,1,134,14,"‘‘ Kiṃ tāta, kathesi, maṃ devatāṭhāne ṭhapetvā sakkāramakāsi, nandādevimpi mātuṭṭhāne ṭhapesi, pañcālacandaṃ kaniṭṭhabhātikaṭṭhāne ṭhapesī’’ ti. "
  5181. 535181,115,3558,125,133,1,55,8,Taṃ sutvā rājā ativiya tussitvā bahuṃ paṇṇākāraṃ pesesi.
  5182. 535182,115,3558,134,141,1,53,7,Tato paṭṭhāya te ubhopi samaggā sammodamānā vasiṃsūti.
  5183. 535183,115,3559,2,4,1,27,2,Mahāumaṅgakhaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  5184. 535184,115,3560,2,2,1,17,1,Dakarakkhasapañho
  5185. 535185,115,3561,2,7,1,42,5,Pañcālacandī videharaññā piyā ahosi manāpā.
  5186. 535186,115,3561,8,13,1,35,5,Sā dutiye saṃvacchare puttaṃ vijāyi.
  5187. 535187,115,3561,14,19,1,46,5,Tassa dasame saṃvacchare vedeharājā kālamakāsi.
  5188. 535188,115,3561,20,38,1,101,13,"Bodhisatto tassa chattaṃ ussāpetvā‘‘ deva, ahaṃ tava ayyakassa cūḷanirañño santikaṃ gamissāmī’’ ti āpucchi. "
  5189. 535189,115,3561,39,53,1,91,12,"Paṇḍita, mā maṃ daharaṃ chaḍḍetvā gamittha, ahaṃ taṃ pituṭṭhāne ṭhapetvā sakkāraṃ karissāmīti. "
  5190. 535190,115,3561,54,72,1,89,12,"Pañcālacandīpi naṃ‘‘ paṇḍita, tumhākaṃ gatakāle aññaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, mā gamitthā’’ ti yāci. "
  5191. 535191,115,3561,73,97,1,156,19,"Sopi‘‘ mayā rañño paṭiññā dinnā, na sakkā agantun’’ ti mahājanassa kalunaṃ paridevantasseva attano upaṭṭhāke gahetvā nagarā nikkhamitvā uttarapañcālanagaraṃ gato. "
  5192. 535192,115,3561,98,117,1,149,18,Rājā tassāgamanaṃ sutvā paccuggantvā mahantena sakkārena nagaraṃ pavesetvā mahantaṃ gehaṃ datvā ṭhapetvā paṭhamadinne asītigāme na aññaṃ bhogaṃ adāsi.
  5193. 535193,115,3561,118,122,1,24,4,So taṃ rājānaṃ upaṭṭhāsi.
  5194. 535194,115,3562,2,12,1,63,9,"Tadā bherī nāma paribbājikā rājagehe bhuñjati, sā paṇḍitā byattā. "
  5195. 535195,115,3562,13,29,1,89,11,"Tāya mahāsatto na diṭṭhapubbo,‘‘ mahosadhapaṇḍito kira rājānaṃ upaṭṭhātī’’ ti saddameva suṇāti. "
  5196. 535196,115,3562,30,47,1,85,12,"Tenapi sā na diṭṭhapubbā,‘‘ bherī nāma paribbājikā rājagehe bhuñjatī’’ ti saddameva suṇāti. "
  5197. 535197,115,3562,48,62,1,82,10,Nandādevī pana‘‘ piyavippayogaṃ katvā amhe kilamāpesī’’ ti bodhisatte anattamanā ahosi.
  5198. 535198,115,3562,63,81,1,111,13,Sā pañcasatā vallabhitthiyo āṇāpesi‘‘ mahosadhassa ekaṃ dosaṃ upadhāretvā rañño antare paribhindituṃ vāyamathā’’ ti.
  5199. 535199,115,3562,82,87,1,37,5,Tā tassa antaraṃ olokentiyo vicaranti.
  5200. 535200,115,3563,2,13,1,111,11,Athekadivasaṃ sā paribbājikā bhuñjitvā rājagehā nikkhantī bodhisattaṃ rājupaṭṭhānaṃ āgacchantaṃ rājaṅgaṇe passi.
  5201. 535201,115,3563,14,18,1,23,4,So taṃ vanditvā aṭṭhāsi.
  5202. 535202,115,3563,19,43,1,145,18,"Sā‘‘ ayaṃ kira paṇḍito, jānissāmi tāvassa paṇḍitabhāvaṃ vā apaṇḍitabhāvaṃ vā’’ ti hatthamuddāya pañhaṃ pucchantī bodhisattaṃ oloketvā hatthaṃ pasāresi. "
  5203. 535203,115,3563,44,67,1,109,16,"Sā kira‘‘ kīdisaṃ, paṇḍita, rājā taṃ paradesato ānetvā idāni paṭijaggati, na paṭijaggatī’’ ti manasāva pañhaṃ pucchi. "
  5204. 535204,115,3563,68,84,1,97,12,Bodhisatto‘‘ ayaṃ hatthamuddāya maṃ pañhaṃ pucchatī’’ ti ñatvā pañhaṃ vissajjento hatthamuṭṭhiṃ akāsi.
  5205. 535205,115,3563,85,111,1,130,20,"So kira‘‘ ayye, mama paṭiññaṃ gahetvā pakkositvā idāni rājā gāḷhamuṭṭhiva jāto, na me apubbaṃ kiñci detī’’ ti manasāva pañhaṃ vissajjesi. "
  5206. 535206,115,3563,112,121,1,61,9,Sā taṃ kāraṇaṃ ñatvā hatthaṃ ukkhipitvā attano sīsaṃ parāmasi.
  5207. 535207,115,3563,122,140,1,72,12,"Tena idaṃ dasseti‘‘ paṇḍita, sace kilamasi, mayaṃ viya kasmā na pabbajasī’’ ti? "
  5208. 535208,115,3563,141,147,1,43,6,Taṃ ñatvā mahāsatto attano kucchiṃ parāmasi.
  5209. 535209,115,3563,148,166,1,77,12,"Tena idaṃ dasseti‘‘ ayye, mama positabbā puttadārā bahutarā, tena na pabbajāmī’’ ti. "
  5210. 535210,115,3563,167,175,1,62,8,Iti sā hatthamuddāya pañhaṃ pucchitvā attano āvāsameva agamāsi.
  5211. 535211,115,3563,176,181,1,43,5,Mahāsattopi taṃ vanditvā rājupaṭṭhānaṃ gato.
  5212. 535212,115,3564,2,33,1,223,25,"Nandādeviyā payuttā vallabhitthiyo sīhapañjare ṭhitā taṃ kiriyaṃ disvā cūḷanirañño santikaṃ gantvā‘‘ deva, mahosadho bheriparibbājikāya saddhiṃ ekato hutvā tumhākaṃ rajjaṃ gaṇhitukāmo, tumhākaṃ paccatthiko hotī’’ ti paribhindiṃsu. "
  5213. 535213,115,3564,34,36,1,8,2,Rājā āha–
  5214. 535214,115,3564,37,48,1,29,7,‘‘ kiṃ vo diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā’’ ti?
  5215. 535215,115,3564,49,77,1,175,22,"Mahārāja , paribbājikā bhuñjitvā otarantī mahosadhaṃ disvā rājānaṃ hatthatalaṃ viya khalamaṇḍalaṃ viya ca samaṃ katvā‘‘ rajjaṃ attano hatthagataṃ kātuṃ sakkosī’’ ti hatthaṃ pasāresi. "
  5216. 535216,115,3564,78,95,1,124,13,Mahosadhopi khaggaggahaṇākāraṃ dassento‘‘ katipāhaccayena sīsaṃ chinditvā rajjaṃ attano hatthagataṃ karissāmī’’ ti muṭṭhiṃ akāsi.
  5217. 535217,115,3564,96,109,1,64,9,Sā‘‘ sīsameva chindāhī’’ ti attano hatthaṃ ukkhipitvā sīsaṃ parāmasi.
  5218. 535218,115,3564,110,121,1,56,7,Mahosadho‘‘ majjheyeva naṃ chindissāmī’’ ti kucchiṃ parāmasi.
  5219. 535219,115,3564,122,131,1,54,6,"Appamattā, mahārāja, hotha, mahosadhaṃ ghātetuṃ vaṭṭatīti. "
  5220. 535220,115,3564,132,150,1,90,13,"So tāsaṃ kathaṃ sutvā cintesi‘‘ na sakkā paṇḍitena mayi dussituṃ, paribbājikaṃ pucchissāmī’’ ti. "
  5221. 535221,115,3565,2,21,1,104,13,"So punadivase paribbājikāya bhuttakāle taṃ upasaṅkamitvā pucchi‘‘ ayye, kacci te mahosadhapaṇḍito diṭṭho’’ ti?"
  5222. 535222,115,3565,22,36,1,54,8,"‘‘ Āma, mahārāja, hiyyo ito bhuñjitvā nikkhantiyā diṭṭho’’ ti."
  5223. 535223,115,3565,37,47,1,34,6,‘‘ Koci pana vo kathāsallāpo ahosī’’ ti.
  5224. 535224,115,3565,48,94,1,211,30,"‘‘ Mahārāja, sallāpo natthi,‘ so pana paṇḍito’ ti sutvā‘ sace paṇḍito, idaṃ jānissatī’ ti hatthamuddāya naṃ pañhaṃ pucchantī‘‘ paṇḍita, kacci te rājā pasāritahattho, na saṅkucitahattho, kacci te saṅgaṇhātī’’ ti hatthaṃ pasāresiṃ. "
  5225. 535225,115,3565,95,96,1,7,1,Paṇḍito–
  5226. 535226,115,3565,97,112,1,73,11,‘‘ rājā mama paṭiññaṃ gahetvā pakkositvā idāni kiñci na detī’’ ti muṭṭhimakāsi.
  5227. 535227,115,3565,113,114,1,7,1,Athāhaṃ–
  5228. 535228,115,3565,115,130,1,62,10,"‘‘ sace kilamasi, mayaṃ viya kasmā na pabbajasī’’ ti sīsaṃ parāmasiṃ. "
  5229. 535229,115,3565,131,132,1,2,1,So–
  5230. 535230,115,3565,133,150,1,80,11,"‘‘ mama posetabbā puttadārā bahutarā, tena na pabbajāmī’’ ti attano kucchiṃ parāmasīti."
  5231. 535231,115,3565,151,161,1,25,4,"‘‘ Paṇḍito, ayye, mahosadho’’ ti?"
  5232. 535232,115,3565,162,177,1,59,9,"‘‘ Āma, mahārāja, pathavitale paññāya tena sadiso nāma natthī’’ ti. "
  5233. 535233,115,3565,178,185,1,45,7,Rājā tassā kathaṃ sutvā taṃ vanditvā uyyojesi.
  5234. 535234,115,3565,186,191,1,45,5,Tassā gatakāle paṇḍito rājupaṭṭhānaṃ paviṭṭho.
  5235. 535235,115,3565,192,209,1,65,11,"Atha naṃ pucchi‘‘ kacci te, paṇḍita, bherī nāma paribbājikā diṭṭhā’’ ti?"
  5236. 535236,115,3565,210,237,1,144,19,"‘‘ Āma, mahārāja, hiyyo ito nikkhantiṃ passiṃ, sā hatthamuddāya evaṃ maṃ pañhaṃ pucchi, ahañcassā tatheva vissajjesin’’ ti tāya kathitaniyāmeneva kathesi. "
  5237. 535237,115,3565,238,249,1,92,10,"Rājā taṃ divasaṃ pasīditvā paṇḍitassa senāpatiṭṭhānaṃ adāsi, sabbakiccāni tameva paṭicchāpesi. "
  5238. 535238,115,3565,250,254,1,21,4,Tassa yaso mahā ahosi.
  5239. 535239,115,3566,2,51,1,291,37,"Rañño dinnayasānantarameva so cintesi‘‘ raññā ekappahāreneva mayhaṃ atimahantaṃ issariyaṃ dinnaṃ, rājāno kho pana māretukāmāpi evaṃ karontiyeva, yaṃnūnāhaṃ‘ mama suhadayo vā no vā’ ti rājānaṃ vīmaṃseyyaṃ, na kho panañño jānituṃ sakkhissati, bherī paribbājikā ñāṇasampannā, sā ekenupāyena jānissatī’’ ti. "
  5240. 535240,115,3566,52,107,1,317,44,"So bahūni gandhamālādīni gahetvā paribbājikāya āvāsaṃ gantvā taṃ pūjayitvā vanditvā‘‘ ayye, tumhehi rañño mama guṇakathāya kathitadivasato paṭṭhāya rājā ajjhottharitvā mayhaṃ atimahantaṃ yasaṃ deti, taṃ kho pana‘ sabhāvena vā deti, no vā’ ti na jānāmi, sādhu vatassa, sace ekenupāyena rañño mayi sinehabhāvaṃ jāneyyāthā’’ ti āha. "
  5241. 535241,115,3566,108,122,1,88,10,Sā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā punadivase rājagehaṃ gacchamānā dakarakkhasapañhaṃ nāma cintesi.
  5242. 535242,115,3566,123,150,1,123,19,"Evaṃ kirassā ahosi‘‘ ahaṃ carapuriso viya hutvā upāyena rājānaṃ pañhaṃ pucchitvā‘ paṇḍitassa suhadayo vā, no vā’ ti jānissāmī’’ ti. "
  5243. 535243,115,3566,151,155,1,32,4,Sā gantvā katabhattakiccā nisīdi.
  5244. 535244,115,3566,156,161,1,36,5,Rājāpi naṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  5245. 535245,115,3566,162,190,1,175,21,"Tassā etadahosi‘‘ sace rājā paṇḍitassa upari duhadayo bhavissati, pañhaṃ puṭṭho attano duhadayabhāvaṃ mahājanamajjheyeva kathessati, taṃ ayuttaṃ, ekamante naṃ pañhaṃ pucchissāmī’’ ti. "
  5246. 535246,115,3566,191,202,1,35,6,"Sā‘‘ raho paccāsīsāmi, mahārājā’’ ti āha. "
  5247. 535247,115,3566,203,206,1,26,3,Rājā manusse paṭikkamāpesi.
  5248. 535248,115,3566,207,211,1,15,4,Atha naṃ sā āha–
  5249. 535249,115,3566,212,222,1,31,5,"‘‘ mahārāja, taṃ pañhaṃ pucchāmī’’ ti."
  5250. 535250,115,3566,223,234,1,33,5,"‘‘ Puccha, ayye, jānanto kathessāmī’’ ti. "
  5251. 535251,115,3566,235,240,1,44,5,Atha sā dakarakkhasapañhe paṭhamaṃ gāthamāha–
  5252. 535252,115,3567,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sace vo vuyhamānānaṃ, sattannaṃ udakaṇṇave; "
  5253. 535253,115,3568,2,7,1,41,4,"Manussabalimesāno , nāvaṃ gaṇheyya rakkhaso; "
  5254. 535254,115,3569,2,21,1,46,6,"Anupubbaṃ kathaṃ datvā, muñcesi dakarakkhasā’’ ti.( jā.1.16.224); "
  5255. 535255,115,3570,2,23,1,144,20,Tattha sattannan ti tumhākaṃ mātā ca nandādevī ca tikhiṇamantikumāro ca dhanusekhasahāyo ca purohito ca mahosadho ca tumhe cāti imesaṃ sattannaṃ.
  5256. 535256,115,3570,24,28,1,35,3,{Udakaṇṇave}ti gambhīravitthate udake.
  5257. 535257,115,3570,29,33,1,42,3,{Manussabalimesāno}ti manussabaliṃ gavesanto.
  5258. 535258,115,3570,34,66,1,179,24,"{Gaṇheyyā}ti thāmasampanno dakarakkhaso udakaṃ dvidhā katvā nikkhamitvā taṃ nāvaṃ gaṇheyya, gahetvā ca pana‘‘ mahārāja, ime cha jane mama anupaṭipāṭiyā dehi, taṃ vissajjessāmī’’ ti vadeyya. "
  5259. 535259,115,3570,67,86,1,122,16,"Atha tvaṃ anupubbaṃ kathaṃ datvā muñcesi dakarakkhasā, kaṃ paṭhamaṃ datvā… pe… kaṃ chaṭṭhaṃ datvā dakarakkhasato muñceyyāsīti? "
  5260. 535260,115,3571,2,11,1,60,8,Taṃ sutvā rājā attano yathājjhāsayaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  5261. 535261,115,3572,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Mātaraṃ paṭhamaṃ dajjaṃ, bhariyaṃ datvāna bhātaraṃ; "
  5262. 535262,115,3573,2,9,1,46,6,"Tato sahāyaṃ datvāna, pañcamaṃ dajjaṃ brāhmaṇaṃ; "
  5263. 535263,115,3574,2,21,1,50,6,"Chaṭṭhāhaṃ dajjamattānaṃ, neva dajjaṃ mahosadhan’’ ti.( jā.1.16.225); "
  5264. 535264,115,3575,2,52,1,273,38,"Tattha chaṭṭhāhan ti ayye, pañcame khādite athāhaṃ‘‘ bho dakarakkhasa, mukhaṃ vivarā’’ ti vatvā tena mukhe vivaṭe daḷhaṃ kacchaṃ bandhitvā imaṃ rajjasiriṃ agaṇetvā‘‘ idāni maṃ khādā’’ ti tassa mukhe pateyyaṃ, na tveva jīvamāno mahosadhapaṇḍitaṃ dadeyyanti, ettakena ayaṃ pañho niṭṭhito. "
  5265. 535265,115,3576,2,19,1,110,15,"Evaṃ ñātaṃ paribbājikāya rañño mahāsatte suhadayataṃ, na pana ettakeneva paṇḍitassa guṇo cando viya pākaṭo hoti. "
  5266. 535266,115,3576,20,49,1,182,23,"Tenassā etadahosi‘‘ ahaṃ mahājanamajjhe etesaṃ guṇaṃ kathayissāmi, rājā tesaṃ aguṇaṃ kathetvā paṇḍitassa guṇaṃ kathessati, evaṃ paṇḍitassa guṇo nabhe puṇṇacando viya pākaṭo bhavissatī’’ ti. "
  5267. 535267,115,3576,50,86,1,213,29,"Sā sabbaṃ antepurajanaṃ sannipātāpetvā ādito paṭṭhāya puna rājānaṃ tameva pañhaṃ pucchitvā tena tatheva vutte‘‘ mahārāja, tvaṃ‘ mātaraṃ paṭhamaṃ dassāmī’ ti vadasi, mātā nāma mahāguṇā, tuyhañca mātā na aññesaṃ mātusadisā. "
  5268. 535268,115,3576,87,97,1,56,8,Bahūpakārā te esā’’ ti tassā guṇaṃ kathentī gāthādvayamāha–
  5269. 535269,115,3577,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Posetā te janettī ca, dīgharattānukampikā; "
  5270. 535270,115,3578,2,8,1,43,5,"Chabbhī tayi padussati, paṇḍitā atthadassinī; "
  5271. 535271,115,3579,2,9,1,41,6,"Aññaṃ upanisaṃ katvā, vadhā taṃ parimocayi."
  5272. 535272,115,3580,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Taṃ tādisiṃ pāṇadadiṃ, orasaṃ gabbhadhāriniṃ; "
  5273. 535273,115,3581,2,21,1,43,6,"Mātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.226-227); "
  5274. 535274,115,3582,2,14,1,77,11,Tattha {posetā}ti daharakāle dve tayo vāre nhāpetvā pāyetvā bhojetvā taṃ posesi.
  5275. 535275,115,3582,15,21,1,61,5,{Dīgharattānukampikā}ti cirakālaṃ mudunā hitacittena anukampikā.
  5276. 535276,115,3582,22,44,1,143,20,"Chambhī tayi {padussatī}ti yadā tayi chambhī nāma brāhmaṇo padussi, tadā sā paṇḍitā atthadassinī aññaṃ tava paṭirūpakaṃ katvā taṃ vadhā parimocayi. "
  5277. 535277,115,3583,2,8,1,41,6,Cūḷanissa kira mahācūḷanī nāma pitā ahosi.
  5278. 535278,115,3583,9,41,1,220,26,"Sā imassa daharakāle purohitena saddhiṃ methunaṃ paṭisevitvā rājānaṃ visena mārāpetvā brāhmaṇassa chattaṃ ussāpetvā tassa aggamahesī hutvā ekadivasaṃ‘‘ amma, chātomhī’’ ti vutte puttassa phāṇitena saddhiṃ pūvakhajjakaṃ dāpesi. "
  5279. 535279,115,3583,42,67,1,166,20,"Atha naṃ makkhikā parivārayiṃsu, so‘‘ imaṃ nimmakkhikaṃ katvā khādissāmī’’ ti thokaṃ paṭikkamitvā bhūmiyaṃ phāṇitabindūni pātetvā attano santike makkhikā pothetvā palāpesi. "
  5280. 535280,115,3583,68,73,1,39,5,Tā gantvā itaraṃ phāṇitaṃ parivārayiṃsu.
  5281. 535281,115,3583,74,85,1,84,10,So nimmakkhikaṃ katvā khajjakaṃ khāditvā hatthaṃ dhovitvā mukhaṃ vikkhāletvā pakkāmi.
  5282. 535282,115,3583,86,113,1,151,21,"Brāhmaṇo tassa taṃ kiriyaṃ disvā cintesi‘‘ ayaṃ dārako idāneva nimmakkhikaṃ phāṇitaṃ khādati, vuḍḍhippatto mama rajjaṃ na dassati, idāneva naṃ māressāmī’’ ti. "
  5283. 535283,115,3583,114,118,1,27,4,So deviyā tamatthaṃ ārocesi.
  5284. 535284,115,3584,2,104,1,546,73,"Sā ‘‘ sādhū, deva, ahaṃ tayi sinehena attano sāmikampi māresiṃ, iminā me ko attho, mahārāja, ekampi ajānāpetvā rahassena naṃ māressāmī’’ ti brāhmaṇaṃ vañcetvā‘‘ attheso upāyo’’ ti paṇḍitaṃ upāyakusalaṃ bhattakārakaṃ pakkosāpetvā‘‘ samma, mama putto cūḷanikumāro ca tava putto dhanusekhakumāro ca ekadivasaṃ jātā ekato kumāraparihārena vaḍḍhitā piyasahāyakā, chabbhibrāhmaṇo mama puttaṃ māretukāmo, tvaṃ tassa jīvitadānaṃ dehī’’ ti vatvā‘‘ sādhu, devi, kiṃ karomī’’ ti vutte‘‘ mama putto abhiṇhaṃ tava gehe hotu, tvañca te ca katipāhaṃ nirāsaṅkabhāvatthāya mahānaseyeva supatha. "
  5285. 535285,115,3584,105,138,1,282,31,Tato nirāsaṅkabhāvaṃ ñatvā tumhākaṃ sayanaṭṭhāne eḷakaṭṭhīni ṭhapetvā manussānaṃ sayanavelāya mahānase aggiṃ datvā kañci ajānāpetvā mama puttañca tava puttañca gahetvā aggadvāreneva nikkhamitvā tiroraṭṭhaṃ gantvā mama puttassa rājaputtabhāvaṃ anācikkhitvā jīvitaṃ anurakkhāhī’’ ti āha.
  5286. 535286,115,3585,2,11,1,23,4,So ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  5287. 535287,115,3585,12,16,1,28,4,Athassa sā ratanasāraṃ adāsi.
  5288. 535288,115,3585,17,28,1,90,11,So tathā katvā kumārañca puttañca ādāya maddaraṭṭhe sāgalanagaraṃ gantvā rājānaṃ upaṭṭhāsi.
  5289. 535289,115,3585,29,36,1,54,7,So porāṇabhattakārakaṃ apanetvā tassa taṃ ṭhānaṃ adāsi.
  5290. 535290,115,3585,37,43,1,53,6,Dvepi kumārā tena saddhiṃyeva rājanivesanaṃ gacchanti.
  5291. 535291,115,3585,44,54,1,35,6,Rājā‘‘ kassete puttā kumārā’’ ti pucchi.
  5292. 535292,115,3585,55,64,1,32,5,Bhattakārako‘‘ mayhaṃ puttā’’ ti āha.
  5293. 535293,115,3585,65,73,1,19,4,‘‘ Nanu dve asadisā’’ ti?
  5294. 535294,115,3585,74,84,1,30,5,"‘‘ Dvinnaṃ itthīnaṃ puttā, devā’’ ti. "
  5295. 535295,115,3585,85,95,1,85,10,Te gacchante kāle vissāsikā hutvā maddarañño dhītāya saddhiṃ rājanivesaneyeva kīḷanti.
  5296. 535296,115,3585,96,105,1,84,9,Atha cūḷanikumāro ca rājadhītā ca abhiṇhadassanena aññamaññaṃ paṭibaddhacittā ahesuṃ.
  5297. 535297,115,3585,106,112,1,63,6,Kīḷanaṭṭhāne kumāro rājadhītaraṃ geṇḍukampi pāsakampi āharāpeti.
  5298. 535298,115,3585,113,119,1,35,5,"Anāharantiṃ sīse paharati, sā rodati. "
  5299. 535299,115,3585,120,134,1,56,10,Athassā saddaṃ sutvā rājā‘‘ kena me dhītā pahaṭā’’ ti vadati.
  5300. 535300,115,3585,135,138,1,25,3,Dhātiyo āgantvā pucchanti.
  5301. 535301,115,3585,139,172,1,133,20,"Kumārikā‘‘ sacāhaṃ‘ iminā pahaṭāmhī’ ti vakkhāmi , pitā me etassa rājadaṇḍaṃ karissatī’’ ti sinehena na katheti,‘‘ nāhaṃ kenaci pahaṭā’’ ti vadati. "
  5302. 535302,115,3586,2,7,1,45,5,Athekadivasaṃ maddarājā naṃ paharantaṃ addasa.
  5303. 535303,115,3586,8,31,1,136,18,"Disvānassa etadahosi‘‘ ayaṃ kumāro na ca bhattakārakena sadiso abhirūpo pāsādiko ativiya achambhito, na iminā etassa puttena bhavitabban’’ ti. "
  5304. 535304,115,3586,32,37,1,31,5,So tato paṭṭhāya taṃ pariggaṇhi.
  5305. 535305,115,3586,38,49,1,86,10,"Dhātiyo kīḷanaṭṭhāne khādanīyaṃ āharitvā rājadhītāya denti, sā aññesampi dārakānaṃ deti. "
  5306. 535306,115,3586,50,55,1,36,5,Te jaṇṇunā patiṭṭhāya onatā gaṇhanti.
  5307. 535307,115,3586,56,63,1,62,7,Cūḷanikumāro pana ṭhitakova tassā hatthato acchinditvā gaṇhāti.
  5308. 535308,115,3586,64,68,1,25,4,Rājāpi taṃ kiriyaṃ addasa.
  5309. 535309,115,3586,69,76,1,71,7,Athekadivasaṃ cūḷanikumārassa geṇḍuko rañño cūḷasayanassa heṭṭhā pāvisi.
  5310. 535310,115,3586,77,97,1,118,15,Kumāro taṃ gaṇhanto attano issaramānena‘‘ imassa paccantarañño heṭṭhāsayane na pavisāmī’’ ti taṃ daṇḍakena nīharitvā gaṇhi.
  5311. 535311,115,3586,98,121,1,106,15,Rājā tampi kiriyaṃ disvā‘‘ nicchayenesa na bhattakārakassa putto’’ ti taṃ pakkosāpetvā‘‘ kasseso putto’’ ti pucchi.
  5312. 535312,115,3586,122,131,1,20,4,"‘‘ Mayhaṃ putto, devā’’ ti."
  5313. 535313,115,3586,132,156,1,105,17,"‘‘ Ahaṃ tava puttañca aputtañca jānāmi, sabhāvaṃ me kathehi, no ce kathesi, jīvitaṃ te natthī’’ ti khaggaṃ uggiri. "
  5314. 535314,115,3586,157,179,1,116,16,"So maraṇabhayabhīto‘‘ kathemi, deva, raho pana paccāsīsāmī’’ ti vatvā raññā okāse kate abhayaṃ yācitvā yathābhūtaṃ ārocesi. "
  5315. 535315,115,3586,180,190,1,80,10,Rājā tathato ñatvā attano dhītaraṃ alaṅkaritvā tassa pādaparicārikaṃ katvā adāsi.
  5316. 535316,115,3587,2,23,1,144,17,Imesaṃ pana palātadivase‘‘ bhattakārako ca cūḷanikumāro ca bhattakārakassa putto ca mahānase paditteyeva daḍḍhā’’ ti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi.
  5317. 535317,115,3587,24,47,1,131,17,"Calākadevīpi taṃ pavattiṃ sutvā brāhmaṇassa ārocesi‘‘ deva, tumhākaṃ manoratho matthakaṃ patto, te kira tayopi bhattageheyeva daḍḍhā’’ ti. "
  5318. 535318,115,3587,48,51,1,21,3,So tuṭṭhahaṭṭho ahosi.
  5319. 535319,115,3587,52,67,1,99,10,Calākadevīpi‘‘ cūḷanikumārassa aṭṭhīnī’’ ti eḷakassa aṭṭhīni āharāpetvā brāhmaṇassa dassetvā chaḍḍāpesi.
  5320. 535320,115,3587,68,84,1,80,11,"Imamatthaṃ sandhāya paribbājikā‘‘ aññaṃ upanisaṃ katvā, vadhā taṃ parimocayī’’ ti āha. "
  5321. 535321,115,3587,85,99,1,66,10,Sā hi eḷakassa aṭṭhīni‘‘ manussaaṭṭhīnī’’ ti dassetvā taṃ vadhā mocesi.
  5322. 535322,115,3587,100,112,1,63,11,"Orasan ti yāya tvaṃ ure katvā vaḍḍhito, taṃ orasaṃ piyaṃ manāpaṃ. "
  5323. 535323,115,3587,113,127,1,103,13,"Gabbhadhārinin ti yāya tvaṃ kucchinā dhārito, taṃ evarūpaṃ mātaraṃ kena dosena dakarakkhasassa dassasīti. "
  5324. 535324,115,3588,2,33,1,152,23,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayye, bahū mama mātu guṇā, ahañcassā mama upakārabhāvaṃ jānāmi, tatopi pana mameva guṇā bahutarā’’ ti mātu aguṇaṃ kathento imaṃ gāthādvayamāha–"
  5325. 535325,115,3589,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Daharā viyalaṅkāraṃ, dhāreti apiḷandhanaṃ; "
  5326. 535326,115,3590,2,7,1,38,4,"Dovārike anīkaṭṭhe, ativelaṃ pajagghati."
  5327. 535327,115,3591,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Athopi paṭirājūnaṃ, sayaṃ dūtāni sāsati; "
  5328. 535328,115,3592,2,21,1,44,6,"Mātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.228-229); "
  5329. 535329,115,3593,2,10,1,50,7,Tattha daharā {viyā}ti mahallikāpi hutvā taruṇī viya.
  5330. 535330,115,3593,11,18,1,61,7,Dhāreti apiḷandhanan ti piḷandhituṃ ayuttaṃ alaṅkāraṃ dhāreti.
  5331. 535331,115,3593,19,36,1,160,16,"Sā kira vajirapūritaṃ kañcanamekhalaṃ piḷandhitvā rañño amaccehi saddhiṃ mahātale nisinnakāle aparāparaṃ caṅkamati, mekhalāsaddena rājanivesanaṃ ekaninnādaṃ hoti. "
  5332. 535332,115,3593,37,59,1,161,19,"{Pajagghatī}ti esā dovārike ca hatthiācariyādike anīkaṭṭhe ca, ye etissā ucchiṭṭhakampi bhuñjituṃ ayuttarūpā, tepi āmantetvā tehi saddhiṃ ativelaṃ mahāhasitaṃ hasati. "
  5333. 535333,115,3593,60,64,1,30,4,Paṭirājūnan ti aññesaṃ rājūnaṃ.
  5334. 535334,115,3593,65,92,1,153,21,"Sayaṃ dūtāni {sāsatī}ti mama vacanena sayaṃ paṇṇaṃ likhitvā dūtepi peseti‘‘ mama mātā kāme paribhuñjanavayasmiṃyeva ṭhitā, asukarājā kira āgantvā taṃ ānetū’’ ti. "
  5335. 535335,115,3593,93,109,1,68,11,"Te‘‘ mayaṃ rañño upaṭṭhākā, kasmā no evaṃ vadesī’’ ti paṭipaṇṇāni pesenti. "
  5336. 535336,115,3593,110,124,1,110,13,"Tesu parisamajjhe vāciyamānesu mama sīsaṃ chindanakālo viya hoti, mātaraṃ tena dosena dakarakkhasassa dassāmīti. "
  5337. 535337,115,3594,2,28,1,124,19,"Atha paribbājikā‘‘ mahārāja , mātaraṃ tāva iminā dosena dehi, bhariyā pana te bahūpakārā’’ ti tassā guṇaṃ kathentī dve gāthā abhāsi–"
  5338. 535338,115,3595,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Itthigumbassa pavarā, accantaṃ piyabhāṇinī; "
  5339. 535339,115,3596,2,7,1,35,4,"Anuggatā sīlavatī, chāyāva anapāyinī."
  5340. 535340,115,3597,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Akkodhanā puññavatī, paṇḍitā atthadassinī; "
  5341. 535341,115,3598,2,21,1,42,6,"Ubbariṃ kena dosena, ajjāsi dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.230-231); "
  5342. 535342,115,3599,2,7,1,35,3,Tattha {itthigumbassā}ti itthigaṇassa.
  5343. 535343,115,3599,8,13,1,40,4,{Anuggatā}ti daharakālato paṭṭhāya anugatā.
  5344. 535344,115,3599,14,23,1,41,5,‘‘ Akkodhanā’’ tiādikena panassā guṇe katheti.
  5345. 535345,115,3599,24,41,1,154,16,"Maddaraṭṭhe sāgalanagare vasanakāle pahaṭāpi tava āṇākaraṇabhayena tayi sinehena mātāpitūnaṃ na kathesi, evamesā akkodhanā puññavatī paṇḍitā atthadassinīti. "
  5346. 535346,115,3599,42,46,1,44,4,Idaṃ daharakāle akkodhanādibhāvaṃ sandhāyāha.
  5347. 535347,115,3599,47,50,1,18,3,Ubbarin ti orodhaṃ.
  5348. 535348,115,3599,51,59,1,74,8,Evaṃ guṇasampannaṃ nandādeviṃ kena dosena dakarakkhasassa dassasīti vadati.
  5349. 535349,115,3600,2,7,1,28,5,So tassā aguṇaṃ kathento āha–
  5350. 535350,115,3601,2,7,1,39,3,"‘ ‘ Khiḍḍāratisamāpannaṃ, anatthavasamāgataṃ; "
  5351. 535351,115,3602,2,10,1,43,7,"Sā maṃ sakāna puttānaṃ, ayācaṃ yācate dhanaṃ."
  5352. 535352,115,3603,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sohaṃ dadāmi sāratto, bahuṃ uccāvacaṃ dhanaṃ; "
  5353. 535353,115,3604,2,8,1,42,5,"Suduccajaṃ cajitvāna, pacchā socāmi dummano; "
  5354. 535354,115,3605,2,21,1,44,6,"Ubbariṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.232-233); "
  5355. 535355,115,3606,2,14,1,109,12,Tattha anatthavasamāgatan ti tāya khiḍḍāratiyā kāmakīḷāya anatthakārakānaṃ kilesānaṃ vasaṃ āgataṃ maṃ viditvā.
  5356. 535356,115,3606,15,21,1,26,6,Sā man ti sā nandādevī maṃ.
  5357. 535357,115,3606,22,43,1,124,16,"Sakāna puttānan ti yaṃ mayā attano puttadhītānañca bhariyānañca dinnaṃ piḷandhanaṃ, taṃ ayācitabbarūpaṃ‘‘ mayhaṃ dehī’’ ti yācati. "
  5358. 535358,115,3606,44,65,1,118,15,"Pacchā {socāmī}ti sā dutiyadivase‘‘ imāni piḷandhanāni raññā me dinnāni, āharathetānī’’ ti tesaṃ rodantānaṃ omuñcitvā gaṇhāti. "
  5359. 535359,115,3606,66,75,1,59,9,Athāhaṃ te rodamāne mama santikaṃ āgate disvā pacchā socāmi.
  5360. 535360,115,3606,76,79,1,19,3,Evaṃ dosakārikā esā.
  5361. 535361,115,3606,80,85,1,42,5,Iminā naṃ dosena dakarakkhasassa dassāmīti.
  5362. 535362,115,3607,2,29,1,135,20,"Atha naṃ paribbājikā‘‘ imaṃ tāva iminā dosena dehi, kaniṭṭho pana te tikhiṇamantikumāro upakārako, taṃ kena dosena dassatī’’ ti pucchantī āha–"
  5363. 535363,115,3608,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Yenocitā janapadā, ānītā ca paṭiggahaṃ; "
  5364. 535364,115,3609,2,8,1,44,5,"Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ. "
  5365. 535365,115,3610,2,7,1,43,4,"Dhanuggahānaṃ pavaraṃ, sūraṃ tikhiṇamantinaṃ; "
  5366. 535366,115,3611,2,21,1,44,6,"Bhātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.234-235); "
  5367. 535367,115,3612,2,7,1,23,3,Tattha {ocitā}ti vaḍḍhitā.
  5368. 535368,115,3612,8,18,1,61,10,Paṭiggahan ti yena ca tumhe paradese vasantā puna gehaṃ ānītā.
  5369. 535369,115,3612,19,22,1,25,2,{Abhiṭṭhāyā}ti abhibhavitvā.
  5370. 535370,115,3612,23,26,1,32,3,Tikhiṇamantinan ti tikhiṇapaññaṃ.
  5371. 535371,115,3613,2,9,1,47,7,So kira mātu brāhmaṇena saddhiṃ vasanakāle jāto.
  5372. 535372,115,3613,10,26,1,85,12,Athassa vayappattassa brāhmaṇo khaggaṃ hatthe datvā‘‘ imaṃ gahetvā maṃ upaṭṭhahā’’ ti āha.
  5373. 535373,115,3613,27,38,1,41,7,So brāhmaṇaṃ‘‘ pitā me’’ ti saññāya upaṭṭhāsi.
  5374. 535374,115,3613,39,68,1,152,22,"Atha naṃ eko amacco‘‘ kumāra, na tvaṃ etassa putto, tava kucchigatakāle calākadevī rājānaṃ māretvā etassa chattaṃ ussāpesi, tvaṃ mahācūḷanirañño putto’’ ti āha. "
  5375. 535375,115,3613,69,106,1,189,27,So kujjhitvā‘‘ ekena upāyena naṃ māressāmī’’ ti rājakulaṃ pavisanto taṃ khaggaṃ ekassa pādamūlikassa datvā aparaṃ‘‘ tvaṃ rājadvāre‘ mameso khaggo’ ti iminā saddhiṃ vivādaṃ kareyyāsī’’ ti vatvā pāvisi.
  5376. 535376,115,3613,107,110,1,18,3,Te kalahaṃ kariṃsu.
  5377. 535377,115,3613,111,123,1,40,8,So‘‘ kiṃ esa kalaho’’ ti ekaṃ purisaṃ pesesi.
  5378. 535378,115,3613,124,133,1,30,5,So āgantvā‘‘ khaggatthāyā’’ ti āha.
  5379. 535379,115,3613,134,145,1,37,7,Brāhmaṇo taṃ sutvā‘‘ kiṃ etan’’ ti pucchi.
  5380. 535380,115,3613,146,153,1,50,7,So kira tumhehi mama dinnakhaggo parassa santakoti.
  5381. 535381,115,3613,154,171,1,57,10,"‘‘ Kiṃ vadesi, tāta, tena hi āharāpehi, sañjānissāmi nan’’ ti āha. "
  5382. 535382,115,3613,172,194,1,142,18,So taṃ āharāpetvā kosato nikkaḍḍhitvā‘‘ passathā’’ ti taṃ sañjhānāpento viya upagantvā ekappahāreneva tassa sīsaṃ chinditvā attano pādamūle pātesi.
  5383. 535383,115,3613,195,208,1,124,13,Tato rājagehaṃ paṭijaggitvā nagaraṃ alaṅkaritvā tassa abhiseke upanīte mātā cūḷanikumārassa maddaraṭṭhe vasanabhāvaṃ ācikkhi.
  5384. 535384,115,3613,209,219,1,82,10,Taṃ sutvā kumāro senaṅgaparivuto tattha gantvā bhātaraṃ ānetvā rajjaṃ paṭicchāpesi.
  5385. 535385,115,3613,220,230,1,44,6,Tato paṭṭhāya taṃ‘‘ tikhiṇamantī’’ ti sañjāniṃsu.
  5386. 535386,115,3613,231,245,1,79,10,Paribbājikā taṃ‘‘ evarūpaṃ bhātaraṃ kena dosena dakarakkhasassa dajjāsī’’ ti pucchi.
  5387. 535387,115,3614,2,8,1,29,5,Rājā tassa dosaṃ kathento āha–
  5388. 535388,115,3615,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Yenocitā janapadā, ānītā ca paṭiggahaṃ; "
  5389. 535389,115,3616,2,8,1,44,5,"Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ."
  5390. 535390,115,3617,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhanuggahānaṃ pavaro, sūro tikhiṇamanti ca; "
  5391. 535391,115,3618,2,8,1,38,5,"Mayāyaṃ sukhito rājā, atimaññati dārako."
  5392. 535392,115,3619,2,14,1,41,9,"‘ ‘ Upaṭṭhānampi me ayye, na so eti yathā pure; "
  5393. 535393,115,3620,2,21,1,45,6,"Bhātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.236-238); "
  5394. 535394,115,3621,2,31,1,155,22,"Tattha {pararajjebhī}ti imassa pararajjato ca bahu dhanaṃ ābhataṃ, ayañca pararajje vasanto puna imaṃ gehaṃ ānetvā‘‘ esa mayā mahati yase patiṭṭhāpito’’ ti vadati. "
  5395. 535395,115,3621,32,44,1,59,10,"Yathā {pure}ti pubbe pātova āgacchati, idāni pana na tathā eti. "
  5396. 535396,115,3621,45,50,1,42,5,Iminā naṃ dosena dakarakkhasassa dassāmīti.
  5397. 535397,115,3622,2,24,1,122,17,"Atha paribbājikā‘‘ bhātu tāva ko doso hotu, dhanusekhakumāro pana tayi sinehaguṇayutto bahūpakāro’’ ti tassa guṇaṃ kathentī āha–"
  5398. 535398,115,3623,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ekarattena ubhayo, tvañceva dhanusekha ca; "
  5399. 535399,115,3624,2,8,1,39,5,"Ubho jātettha pañcālā, sahāyā susamāvayā."
  5400. 535400,115,3625,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Cariyā taṃ anubandhittho, ekadukkhasukho tava; "
  5401. 535401,115,3626,2,8,1,42,5,"Ussukko te divārattiṃ, sabbakiccesu byāvaṭo; "
  5402. 535402,115,3627,2,21,1,43,6,"Sahāyaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.239-240); "
  5403. 535403,115,3628,2,11,1,63,7,"Tattha {dhanusekhacā}ti dhanusekho ca, dhanusekhakumāro cāti attho. "
  5404. 535404,115,3628,12,16,1,21,3,{Etthā}ti idheva nagare.
  5405. 535405,115,3628,17,22,1,48,4,{Pañcālā}ti uttarapañcālanagare jātattā evaṃvohārā.
  5406. 535406,115,3628,23,27,1,28,3,{Susamāvayā}ti suṭṭhu samavayā.
  5407. 535407,115,3628,28,41,1,96,11,"Cariyā taṃ {anubandhittho}ti daharakāle janapadacārikāya pakkantaṃ taṃ anubandhi, chāyāva na vijahi. "
  5408. 535408,115,3628,42,52,1,69,8,{Ussukko}ti tava kiccesu ratthindivaṃ ussukko chandajāto niccaṃ byāvaṭo.
  5409. 535409,115,3628,53,58,1,41,5,Taṃ kena dosena dakarakkhasassa dassasīti.
  5410. 535410,115,3629,2,7,1,31,5,Athassa rājā dosaṃ kathento āha–
  5411. 535411,115,3630,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Cariyā maṃ ayaṃ ayye, pajagghittho mayā saha; "
  5412. 535412,115,3631,2,8,1,39,5,"Ajjāpi tena vaṇṇena, ativelaṃ pajagghati."
  5413. 535413,115,3632,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Ubbariyāpihaṃ ayye, mantayāmi rahogato; "
  5414. 535414,115,3633,2,7,1,36,4,"Anāmanto pavisati, pubbe appaṭivedito."
  5415. 535415,115,3634,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Laddhadvāro katokāso, ahirikaṃ anādaraṃ; "
  5416. 535416,115,3635,2,21,1,44,6,"Sahāyaṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.241-243); "
  5417. 535417,115,3636,2,32,1,200,26,"Tattha ajjāpi tena {vaṇṇenā}ti yathā cariyāya pubbe maṃ anubandhanto mayā anāthena saddhiṃ ekatova bhuñjanto sayanto hatthaṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasi, ajjāpi tatheva hasati, duggatakāle viya maṃ maññati. "
  5418. 535418,115,3636,33,43,1,80,9,{Anāmanto}ti raho nandādeviyā saddhiṃ mantentepi mayi ajānāpetvā sahasāva pavisati.
  5419. 535419,115,3636,44,51,1,60,7,Iminā dosena taṃ ahirikaṃ anādaraṃ dakarakkhasassa dassāmīti.
  5420. 535420,115,3637,2,26,1,119,18,"Atha paribbājikā‘‘ mahārāja, tava sahāyakassa tāva eso doso hotu, purohito pana tava bahūpakāro’’ ti tassa guṇaṃ kathentī āha–"
  5421. 535421,115,3638,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kusalo sabbanimittānaṃ, rutaññū āgatāgamo; "
  5422. 535422,115,3639,2,9,1,39,6,"Uppāte supine yutto, niyyāne ca pavesane."
  5423. 535423,115,3640,2,9,1,45,4,"‘ ‘ Paṭṭho bhūmantalikkhasmiṃ, nakkhattapadakovido; "
  5424. 535424,115,3641,2,21,1,45,6,"Brāhmaṇaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.244-245); "
  5425. 535425,115,3642,2,21,1,98,13,"Tattha sabbanimittānan ti‘‘ iminā nimittena idaṃ bhavissati, iminā idan’’ ti evaṃ sabbanimittesu kusalo. "
  5426. 535426,115,3642,22,26,1,27,3,{Rutaññū}ti sabbaravaṃ jānāti.
  5427. 535427,115,3642,27,31,1,57,3,{Uppāte}ti candaggāhasūriyaggāhaukkāpātadisāḍāhādike uppāte.
  5428. 535428,115,3642,32,40,1,58,7,Supine {yutto}ti supine ca tassa nipphattijānanavasena yutto.
  5429. 535429,115,3642,41,52,1,81,9,"Niyyāne ca {pavesane}ti iminā nakkhattena niyyāyitabbaṃ, iminā pavisitabbanti jānāti. "
  5430. 535430,115,3642,53,64,1,74,9,"{Paṭṭho}ti cheko paṭibalo, bhūmiyañca antalikkhe ca dosaguṇe jānituṃ samattho. "
  5431. 535431,115,3642,65,70,1,61,4,{Nakkhattapadakovido}ti aṭṭhavīsatiyā nakkhattakoṭṭhāsesu cheko.
  5432. 535432,115,3642,71,76,1,41,5,Taṃ kena dosena dakarakkhasassa dassasīti.
  5433. 535433,115,3643,2,7,1,29,5,Rājā tassa dosaṃ kathento āha–
  5434. 535434,115,3644,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Parisāyampi me ayye, ummīletvā udikkhati; "
  5435. 535435,115,3645,2,21,1,48,6,"Tasmā accabhamuṃ luddaṃ, dajjāhaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.246); "
  5436. 535436,115,3646,2,29,1,206,24,"Tassattho – ayye, esa maṃ parisamajjhe olokentopi akkhīni ummīletvā kuddho viya udikkhati, tasmā evaṃ atikkamitvā ṭhitabhamuṃ amanāpena ukkhittabhamukaṃ viya luddaṃ bhayānakaṃ taṃ ahaṃ dakarakkhasassa dassāmīti. "
  5437. 535437,115,3647,2,45,1,223,31,"Tato paribbājikā‘‘ mahārāja, tvaṃ‘ mātaraṃ ādiṃ katvā ime pañca dakarakkhasassa dammī’ ti vadasi,‘ evarūpañca sirivibhavaṃ agaṇetvā attano jīvitampi mahosadhassa dammī’ ti vadasi, kaṃ tassa guṇaṃ passasī’’ ti pucchantī imā gāthāyo āha–"
  5438. 535438,115,3648,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sasamuddapariyāyaṃ, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; "
  5439. 535439,115,3649,2,6,1,36,3,"Vasundharaṃ āvasati, amaccaparivārito."
  5440. 535440,115,3650,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Cāturanto mahāraṭṭho, vijitāvī mahabbalo; "
  5441. 535441,115,3651,2,9,1,39,6,"Pathabyā ekarājāsi, yaso te vipulaṃ gato."
  5442. 535442,115,3652,2,7,1,37,3,"‘ ‘ Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; "
  5443. 535443,115,3653,2,7,1,37,4,"Nānājanapadā nārī, devakaññūpamā subhā."
  5444. 535444,115,3654,2,9,1,43,4,"‘ ‘ Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ; "
  5445. 535445,115,3655,2,9,1,44,6,"Sukhitānaṃ piyaṃ dīghaṃ, jīvitaṃ āhu khattiya."
  5446. 535446,115,3656,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; "
  5447. 535447,115,3657,2,21,1,46,6,"Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajasi duccajan’’ ti.( jā.1.16.247-251); "
  5448. 535448,115,3658,2,9,1,87,6,Tattha sasamuddapariyāyan ti samuddamariyādasaṅkhātena samuddaparikkhepena samannāgataṃ.
  5449. 535449,115,3658,10,16,1,64,6,Sāgarakuṇḍalan ti parikkhipitvā ṭhitassa sāgarassa kuṇḍalabhūtaṃ.
  5450. 535450,115,3658,17,20,1,24,2,{Vijitāvī}ti vijitasaṅgāmo.
  5451. 535451,115,3658,21,30,1,60,8,{Ekarājā}ti aññassa attano sadisassa rañño abhāvato ekova rājā.
  5452. 535452,115,3658,31,37,1,84,6,Sabbakāmasamiddhinan ti sabbesampi vatthukāmakilesakāmānaṃ samiddhiyā samannāgatānaṃ.
  5453. 535453,115,3658,38,55,1,137,16,"Sukhitānan ti evarūpānaṃ sukhitānaṃ sattānaṃ evaṃ sabbaṅgasampannaṃ jīvitaṃ dīghameva piyaṃ, na te appaṃ jīvitamicchantīti paṇḍitā vadanti. "
  5454. 535454,115,3658,56,65,1,69,9,Pāṇan ti evarūpaṃ attano jīvitaṃ kasmā paṇḍitaṃ anurakkhanto cajasīti.
  5455. 535455,115,3659,2,12,1,66,10,Rājā tassā kathaṃ sutvā paṇḍitassa guṇaṃ kathento imā gāthā abhāsi–
  5456. 535456,115,3660,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yatopi āgato ayye, mama hatthaṃ mahosadho; "
  5457. 535457,115,3661,2,7,1,41,4,"Nābhijānāmi dhīrassa, aṇumattampi dukkaṭaṃ."
  5458. 535458,115,3662,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Sace ca kismici kāle, maraṇaṃ me pure siyā; "
  5459. 535459,115,3663,2,10,1,43,7,"So me putte paputte ca, sukhāpeyya mahosadho."
  5460. 535460,115,3664,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Anāgataṃ paccuppannaṃ, sabbamatthampi passati; "
  5461. 535461,115,3665,2,20,1,45,5,"Anāparādhakammantaṃ , na dajjaṃ dakarakkhino’’ ti.( jā.1.16.252-254); "
  5462. 535462,115,3666,2,7,1,30,4,Tattha {kismicī}ti kismiñci kāle.
  5463. 535463,115,3666,8,12,1,40,3,{Sukhāpeyyā}ti sukhasmiṃyeva patiṭṭhāpeyya.
  5464. 535464,115,3666,13,24,1,96,11,Sabbamatthan ti esa anāgatañca paccuppannañca atītañca sabbaṃ atthaṃ sabbaññubuddho viya passati.
  5465. 535465,115,3666,25,29,1,52,4,Anāparādhakammantan ti kāyakammādīsu aparādharahitaṃ.
  5466. 535466,115,3666,30,51,1,150,19,"Na dajjan ti ayye, evaṃ asamadhuraṃ paṇḍitaṃ nāhaṃ dakarakkhasassa dassāmīti evaṃ so mahāsattassa guṇe candamaṇḍalaṃ uddharanto viya ukkhipitvā kathesi. "
  5467. 535467,115,3667,2,6,1,37,4,Iti imaṃ jātakaṃ yathānusandhippattaṃ.
  5468. 535468,115,3667,7,57,1,391,45,"Atha paribbājikā cintesi‘‘ ettakenapi paṇḍitassa guṇā pākaṭā na honti, sakalanagaravāsīnaṃ majjhe sāgarapiṭṭhe āsittatelaṃ vippakirantī viya tassa guṇe pākaṭe karissāmī’’ ti rājānaṃ gahetvā pāsādā oruyha rājaṅgaṇe āsanaṃ paññapetvā tattha nisīdāpetvā nāgare sannipātāpetvā puna rājānaṃ ādito paṭṭhāya dakarakkhasassa pañhaṃ pucchitvā tena heṭṭhā kathitaniyāmeneva kathitakāle nāgare āmantetvā āha–"
  5469. 535469,115,3668,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Idaṃ suṇātha pañcālā, cūḷaneyyassa bhāsitaṃ; "
  5470. 535470,115,3669,2,8,1,43,5,"Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajati duccajaṃ."
  5471. 535471,115,3670,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Mātu bhariyāya bhātucca, sakhino brāhmaṇassa ca; "
  5472. 535472,115,3671,2,9,1,42,6,"Attano cāpi pañcālo, channaṃ cajati jīvitaṃ."
  5473. 535473,115,3672,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ mahatthikā paññā, nipuṇā sādhucintinī; "
  5474. 535474,115,3673,2,19,1,45,4,"Diṭṭhadhammahitatthāya , samparāyasukhāya cā’’ ti.( jā.1.16.255-257); "
  5475. 535475,115,3674,2,9,1,49,6,Tattha {mahatthikā}ti mahantaṃ atthaṃ gahetvā ṭhitā.
  5476. 535476,115,3674,10,20,1,91,9,{Diṭṭhadhammahitatthāyā}ti imasmiṃyeva attabhāve hitatthāya ca paraloke sukhatthāya ca hotīti.
  5477. 535477,115,3675,2,13,1,96,11,Iti sā ratanagharassa maṇikkhandhena kūṭaṃ gaṇhantī viya mahāsattassa guṇehi desanākūṭaṃ gaṇhīti.
  5478. 535478,115,3676,2,4,1,26,2,Dakarakkhasapañho niṭṭhito.
  5479. 535479,115,3677,2,27,1,132,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva tathāgato paññavā, pubbepi paññavāyevā’’ ti jātakaṃ samodhānento osānagāthā āha–"
  5480. 535480,115,3678,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Bherī uppalavaṇṇāsi, pitā suddhodano ahu; "
  5481. 535481,115,3679,2,8,1,36,5,"Mātā āsi mahāmāyā, amarā bimbasundarī."
  5482. 535482,115,3680,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Suvo ahosi ānando, sāriputto ca cūḷanī; "
  5483. 535483,115,3681,2,8,1,41,5,"Devadatto ca kevaṭṭo, calākā thullanandinī."
  5484. 535484,115,3682,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Pañcālacandī sundarī, sāḷikā mallikā ahu; "
  5485. 535485,115,3683,2,9,1,42,6,"Ambaṭṭho āsi kāmindo, poṭṭhapādo ca pukkuso."
  5486. 535486,115,3684,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Pilotiko ca devindo, senako āsi kassapo; "
  5487. 535487,115,3685,2,7,1,36,4,"Udumbarā maṅgalikā, vedeho kāḷudāyako; "
  5488. 535488,115,3686,2,11,1,44,6,"Mahosadho lokanātho, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti. "
  5489. 535489,115,3687,2,4,1,27,2,Umaṅgajātakavaṇṇanā pañcamā.
  5490. 535490,115,3688,2,7,1,0,1,( Chaṭṭho bhāgo niṭṭhito..
  5491. 535491,116,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  5492. 535492,116,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  5493. 535493,116,3,2,2,1,23,1,Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā
  5494. 535494,116,4,2,2,1,17,1,Ganthārambhakathā
  5495. 535495,116,5,2,8,1,24,3,Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi;
  5496. 535496,116,6,2,5,1,24,3,Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi;
  5497. 535497,116,7,2,5,1,26,3,Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmīti.
  5498. 535498,116,8,2,6,1,40,4,Ayaṃ saraṇagamananiddeso khuddakānaṃ ādi.
  5499. 535499,116,9,2,12,1,103,10,Imassa dāni atthaṃ paramatthajotikāya khuddakaṭṭhakathāya vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ idaṃ vuccati–
  5500. 535500,116,10,2,8,1,43,4,"Uttamaṃ vandaneyyānaṃ, vanditvā ratanattayaṃ; "
  5501. 535501,116,11,2,7,1,43,4,"Khuddakānaṃ karissāmi, kesañci atthavaṇṇanaṃ. "
  5502. 535502,116,12,2,7,1,42,4,"Khuddakānaṃ gambhīrattā, kiñcāpi atidukkarā; "
  5503. 535503,116,13,2,7,1,38,4,"Vaṇṇanā mādisenesā, abodhantena sāsanaṃ. "
  5504. 535504,116,14,2,7,1,41,4,"Ajjāpi tu abbocchinno, pubbācariyanicchayo; "
  5505. 535505,116,15,2,9,1,46,6,"Tatheva ca ṭhitaṃ yasmā, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ. "
  5506. 535506,116,16,2,7,1,43,4,"Tasmāhaṃ kātumicchāmi, atthasaṃvaṇṇanaṃ imaṃ; "
  5507. 535507,116,17,2,7,1,41,4,"Sāsanañceva nissāya, porāṇañca vinicchayaṃ. "
  5508. 535508,116,18,2,5,1,40,2,"Saddhammabahumānena , nāttukkaṃsanakamyatā; "
  5509. 535509,116,19,2,8,1,46,5,"Nāññesaṃ vambhanatthāya, taṃ suṇātha samāhitāti. "
  5510. 535510,116,20,2,2,1,19,1,Khuddakavavatthānaṃ
  5511. 535511,116,21,2,21,1,123,13,"Tattha ‘‘ khuddakānaṃ karissāmi, kesañci atthavaṇṇanan’’ ti vuttattā khuddakāni tāva vavatthapetvā pacchā atthavaṇṇanaṃ karissāmi. "
  5512. 535512,116,21,22,32,1,89,9,"Khuddakāni nāma khuddakanikāyassa ekadeso, khuddakanikāyo nāma pañcannaṃ nikāyānaṃ ekadeso. "
  5513. 535513,116,21,33,36,1,17,3,Pañca nikāyā nāma–
  5514. 535514,116,22,2,5,1,41,2,"Dīghamajjhimasaṃyutta , aṅguttarikakhuddakā; "
  5515. 535515,116,23,2,9,1,43,6,"Nikāyā pañca gambhīrā, dhammato atthato cime. "
  5516. 535516,116,24,2,8,1,57,5,Tattha brahmajālasuttādīni catuttiṃsa suttāni dīghanikāyo.
  5517. 535517,116,24,9,15,1,65,6,Mūlapariyāyasuttādīni diyaḍḍhasataṃ dve ca suttāni majjhimanikāyo.
  5518. 535518,116,24,16,26,1,97,10,Oghataraṇasuttādīni satta suttasahassāni satta ca suttasatāni dvāsaṭṭhi ca suttāni saṃyuttanikāyo.
  5519. 535519,116,24,27,36,1,105,9,Cittapariyādānasuttādīni nava suttasahassāni pañca ca suttasatāni sattapaññāsañca suttāni aṅguttaranikāyo.
  5520. 535520,116,24,37,77,1,255,23,"Khuddakapāṭho, dhammapadaṃ, udānaṃ, itivuttakaṃ, suttanipāto, vimānavatthu, petavatthu, theragāthā, therīgāthā, jātakaṃ, niddeso, paṭisambhidā , apadānaṃ, buddhavaṃso, cariyāpiṭakaṃ, vinayābhidhammapiṭakāni, ṭhapetvā vā cattāro nikāye avasesaṃ buddhavacanaṃ khuddakanikāyo. "
  5521. 535521,116,25,2,6,1,37,4,Kasmā panesa khuddakanikāyoti vuccati?
  5522. 535522,116,25,7,13,1,58,6,Bahūnaṃ khuddakānaṃ dhammakkhandhānaṃ samūhato nivāsato ca.
  5523. 535523,116,25,14,23,1,34,5,Samūhanivāsā hi‘‘ nikāyo’’ ti vuccanti.
  5524. 535524,116,25,24,51,1,101,11,"‘‘ Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā( saṃ. ni.3.100). "
  5525. 535525,116,25,52,64,1,79,9,"Poṇikanikāyo, cikkhallikanikāyo’’ ti evamādīni cettha sādhakāni sāsanato lokato ca. "
  5526. 535526,116,25,65,68,1,34,3,Ayamassa khuddakanikāyassa ekadeso.
  5527. 535527,116,25,69,92,1,325,22,"Imāni suttantapiṭakapariyāpannāni atthato vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuñca adhippetāni khuddakāni, tesampi khuddakānaṃ saraṇasikkhāpadadvattiṃsākārakumārapañhamaṅgalasutta- ratanasuttatirokuṭṭanidhikaṇḍamettasuttānaṃ vasena navappabhedo khuddakapāṭho ādi ācariyaparamparāya vācanāmaggaṃ āropitavasena na bhagavatā vuttavasena. "
  5528. 535528,116,25,93,96,1,24,3,Bhagavatā hi vuttavasena–
  5529. 535529,116,26,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ; "
  5530. 535530,116,27,2,8,1,42,5,"Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ."
  5531. 535531,116,28,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; "
  5532. 535532,116,29,2,9,1,45,6,"Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ; "
  5533. 535533,116,30,2,18,1,48,5,"Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ ti.( dha. pa.153-154)– "
  5534. 535534,116,31,2,7,1,47,5,Idaṃ gāthādvayaṃ sabbassāpi buddhavacanassa ādi.
  5535. 535535,116,31,8,16,1,58,7,"Tañca manasāva vuttavasena, na vacībhedaṃ katvā vuttavasena. "
  5536. 535536,116,31,17,21,1,33,4,Vacībhedaṃ pana katvā vuttavasena–
  5537. 535537,116,32,2,8,1,29,5,"‘ ‘ Yadā have pātubhavanti dhammā, "
  5538. 535538,116,33,2,5,1,27,3,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
  5539. 535539,116,34,2,6,1,30,4,"Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā, "
  5540. 535540,116,35,2,18,1,30,4,Yato pajānāti sahetudhamman’’ ti.( udā.1; mahāva.1)–
  5541. 535541,116,36,2,5,1,14,3,Ayaṃ gāthā ādi.
  5542. 535542,116,36,6,19,1,111,12,"Tasmā yvāyaṃ navappabhedo khuddakapāṭho imesaṃ khuddakānaṃ ādi, tassa ādito pabhuti atthasaṃvaṇṇanaṃ ārabhissāmi. "
  5543. 535543,116,37,2,2,1,14,1,Nidānasodhanaṃ
  5544. 535544,116,38,2,21,1,92,12,"Tassa cāyamādi‘‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ ti. "
  5545. 535545,116,38,22,25,1,30,3,Tassāyaṃ atthavaṇṇanāya mātikā–
  5546. 535546,116,39,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kena kattha kadā kasmā, bhāsitaṃ saraṇattayaṃ; "
  5547. 535547,116,40,2,8,1,39,5,"Kasmā cidhādito vutta, mavuttamapi ādito."
  5548. 535548,116,41,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Nidānasodhanaṃ katvā, evamettha tato paraṃ; "
  5549. 535549,116,42,2,7,1,41,4,"Buddhaṃ saraṇagamanaṃ, gamakañca vibhāvaye."
  5550. 535550,116,43,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Bhedābhedaṃ phalañcāpi, gamanīyañca dīpaye; "
  5551. 535551,116,44,2,8,1,41,5,"Dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato."
  5552. 535552,116,45,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Anupubbavavatthāne, kāraṇañca viniddise; "
  5553. 535553,116,46,2,9,1,38,4,"Saraṇattayametañca , upamāhi pakāsaye’’ ti. "
  5554. 535554,116,47,2,26,1,168,20,"Tattha paṭhamagāthāya tāva idaṃ saraṇattayaṃ kena bhāsitaṃ, kattha bhāsitaṃ, kadā bhāsitaṃ, kasmā bhāsitaṃ avuttamapicādito tathāgatena kasmā idhādito vuttanti pañca pañhā. "
  5555. 535555,116,48,2,19,1,85,13,"Tesaṃ vissajjanā kena bhāsitan ti bhagavatā bhāsitaṃ, na sāvakehi, na isīhi, na devatāhi. "
  5556. 535556,116,48,20,25,1,39,4,{Katthā}ti bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye.
  5557. 535557,116,48,26,40,1,123,13,{Kadā}ti āyasmante yase saddhiṃ sahāyakehi arahattaṃ patte ekasaṭṭhiyā arahantesu bahujanahitāya loke dhammadesanaṃ karontesu.
  5558. 535558,116,48,41,44,1,41,3,Kasmāti pabbajjatthañca upasampadatthañca.
  5559. 535559,116,48,45,46,1,7,1,Yathāha–
  5560. 535560,116,49,2,11,1,50,6,"‘ ‘ Evañca pana, bhikkhave, pabbājetabbo upasampādetabbo. "
  5561. 535561,116,49,12,55,1,263,30,"Paṭhamaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādāpetvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ kārāpetvā bhikkhūnaṃ pāde vandāpetvā ukkuṭikaṃ nisīdāpetvā añjaliṃ paggaṇhāpetvā‘ evaṃ vadehī’ ti vattabbo‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’’ ti( mahāva.34). "
  5562. 535562,116,50,2,35,1,283,31,"Kasmā cidhādito vuttan ti idañca navaṅgaṃ satthusāsanaṃ tīhi piṭakehi saṅgaṇhitvā vācanāmaggaṃ āropentehi pubbācariyehi yasmā iminā maggena devamanussā upāsakabhāvena vā pabbajitabhāvena vā sāsanaṃ otaranti, tasmā sāsanotārassa maggabhūtattā idha khuddakapāṭhe ādito vuttanti ñātabbaṃ. "
  5563. 535563,116,51,2,4,1,20,2,Kataṃ nidānasodhanaṃ.
  5564. 535564,116,52,2,4,1,18,2,1 . Saraṇattayavaṇṇanā
  5565. 535565,116,53,2,2,1,15,1,Buddhavibhāvanā
  5566. 535566,116,54,2,29,1,257,19,"Idāni yaṃ vuttaṃ‘‘ buddhaṃ saraṇagamanaṃ, gamakañca vibhāvaye’’ ti, tattha sabbadhammesu appaṭihatañāṇanimittānuttaravimokkhādhigamaparibhāvitaṃ khandhasantānamupādāya, paññattito sabbaññutaññāṇapadaṭṭhānaṃ vā saccābhisambodhimupādāya paññattito sattaviseso buddho. "
  5567. 535567,116,54,30,31,1,7,1,Yathāha–
  5568. 535568,116,55,2,47,1,151,21,"‘ ‘ Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṃ patto, balesu ca vasībhāvan’’ ti( mahāni.192; cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa97; paṭi. ma.1.161). "
  5569. 535569,116,56,2,6,1,33,4,Ayaṃ tāva atthato buddhavibhāvanā.
  5570. 535570,116,57,2,17,1,80,10,"Byañjanato pana‘‘ bujjhitāti buddho, bodhetāti buddho’’ ti evamādinā nayena veditabbo. "
  5571. 535571,116,57,18,19,1,11,1,Vuttañcetaṃ–
  5572. 535572,116,58,2,7,1,26,4,‘ ‘ Buddhoti kenaṭṭhena buddho?
  5573. 535573,116,58,8,60,1,409,37,"Bujjhitā saccānīti buddho, bodhetā pajāyāti buddho, sabbaññutāya buddho, sabbadassāvitāya buddho, anaññaneyyatāya buddho, vikasitāya buddho, khīṇāsavasaṅkhātena buddho, nirupakkilesasaṅkhātena buddho, ekantavītarāgoti buddho, ekantavītadosoti buddho, ekantavītamohoti buddho, ekantanikkilesoti buddho, ekāyanamaggaṃ gatoti buddho, eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti buddho, abuddhivihatattā buddhipaṭilābhā buddho. "
  5574. 535574,116,58,61,129,1,301,39,"Buddhoti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ, na devatāhi kataṃ, vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ buddho’’ ti( mahāni.192; cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa97; paṭi. ma.1.162). "
  5575. 535575,116,59,2,15,1,77,11,"Ettha ca yathā loke avagantā avagatoti vuccati, evaṃ bujjhitā {saccānī}ti buddho. "
  5576. 535576,116,59,16,27,1,70,9,"Yathā paṇṇasosā vātā paṇṇasusāti vuccanti, evaṃ bodhetā {pajāyā}ti buddho. "
  5577. 535577,116,59,28,36,1,81,7,Sabbaññutāya {buddho}ti sabbadhammabujjhanasamatthāya buddhiyā buddhoti vuttaṃ hoti.
  5578. 535578,116,59,37,45,1,84,7,Sabbadassāvitāya {buddho}ti sabbadhammabodhanasamatthāya buddhiyā buddhoti vuttaṃ hoti.
  5579. 535579,116,59,46,56,1,80,9,Anaññaneyyatāya {buddho}ti aññena abodhito sayameva buddhattā buddhoti vuttaṃ hoti.
  5580. 535580,116,59,57,66,1,85,8,Vikasitāya {buddho}ti nānāguṇavikasanato padumamiva vikasanaṭṭhena buddhoti vuttaṃ hoti.
  5581. 535581,116,59,67,80,1,156,11,Khīṇāsavasaṅkhātena {buddho}ti evamādīhi cittasaṅkocakaradhammapahānato niddākkhayavibuddho puriso viya sabbakilesaniddākkhayavibuddhattā buddhoti vuttaṃ hoti.
  5582. 535582,116,59,81,101,1,172,18,"Ekāyanamaggaṃ gatoti {buddho}ti buddhiyatthānaṃ gamanatthapariyāyato yathā maggaṃ gatopi puriso gatoti vuccati, evaṃ ekāyanamaggaṃ gatattāpi buddhoti vuccatīti dassetuṃ vuttaṃ. "
  5583. 535583,116,59,102,122,1,158,17,"Eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti {buddho}ti na parehi buddhattā buddho, kintu sayameva anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhattā buddhoti vuttaṃ hoti . "
  5584. 535584,116,59,123,131,1,84,7,Abuddhivihatattā buddhipaṭilābhā {buddho}ti buddhi buddhaṃ bodhoti pariyāyavacanametaṃ.
  5585. 535585,116,59,132,153,1,115,15,"Tattha yathā nīlarattaguṇayogato‘‘ nīlo paṭo, ratto paṭo’’ ti vuccati, evaṃ buddhiguṇayogato buddhoti ñāpetuṃ vuttaṃ hoti. "
  5586. 535586,116,59,154,174,1,175,20,Tato paraṃ buddhoti netaṃ nāman ti evamādi atthamanugatā ayaṃ paññattīti bodhanatthaṃ vuttanti evarūpena nayena sabbesaṃ padānaṃ buddhasaddassa sādhanasamattho attho veditabbo.
  5587. 535587,116,60,2,5,1,33,3,Ayaṃ byañjanatopi buddhavibhāvanā.
  5588. 535588,116,61,2,2,1,27,1,Saraṇagamanagamakavibhāvanā
  5589. 535589,116,62,2,20,1,167,17,"Idāni saraṇagamanādīsu hiṃsatīti saraṇaṃ, saraṇagatānaṃ teneva saraṇagamanena bhayaṃ santāsaṃ dukkhaṃ duggatiṃ parikkilesaṃ hiṃsati vidhamati nīharati nirodhetīti attho. "
  5590. 535590,116,62,21,43,1,181,20,"Atha vā hite pavattanena ahitā ca nivattanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsatīti buddho, bhavakantārā uttaraṇena assāsadānena ca dhammo, appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena saṅgho. "
  5591. 535591,116,62,44,50,1,49,6,Tasmā imināpi pariyāyena taṃ ratanattayaṃ saraṇaṃ.
  5592. 535592,116,62,51,58,1,112,7,Tappasādataggarutāhi vihataviddhaṃsitakileso tapparāyaṇatākārappavatto aparappaccayo vā cittuppādo saraṇagamanaṃ.
  5593. 535593,116,62,59,83,1,123,17,"Taṃsamaṅgī satto taṃ saraṇaṃ gacchati, vuttappakārena cittuppādena‘‘ esa me saraṇaṃ, esa me parāyaṇan’’ ti evametaṃ upetīti attho . "
  5594. 535594,116,62,84,162,1,398,48,"Upento ca‘‘ ete mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma, dhammañca, upāsake no bhagavā dhāretū’’ ti tapussabhallikādayo viya samādānena vā,‘‘ satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī’’ ti( saṃ. ni.2.154) mahākassapādayo viya sissabhāvūpagamanena vā,‘‘ evaṃ vutte brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi‘ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. "
  5595. 535595,116,62,163,202,1,213,22,"Namo tassa… pe… sammāsambuddhassā’’’ ti ( ma. ni.2.388) brahmāyuādayo viya tappoṇattena vā, kammaṭṭhānānuyogino viya attasanniyyātanena vā, ariyapuggalā viya saraṇagamanupakkilesasamucchedena vāti anekappakāraṃ visayato kiccato ca upeti. "
  5596. 535596,116,63,2,7,1,43,5,Ayaṃ saraṇagamanassa gamakassa ca vibhāvanā.
  5597. 535597,116,64,2,2,1,21,1,Bhedābhedaphaladīpanā
  5598. 535598,116,65,2,28,1,161,19,"Idāni ‘‘ bhedābhedaṃ phalañcāpi, gamanīyañca dīpaye’’ ti vuttānaṃ bhedādīnaṃ ayaṃ dīpanā, evaṃ saraṇagatassa puggalassa duvidho saraṇagamanabhedo– sāvajjo ca anavajjo ca. "
  5599. 535599,116,65,29,38,1,105,7,"Anavajjo kālakiriyāya, sāvajjo aññasatthari vuttappakārappavattiyā, tasmiñca vuttappakāraviparītappavattiyā. "
  5600. 535600,116,65,39,42,1,29,3,So duvidhopi puthujjanānameva.
  5601. 535601,116,65,43,51,1,101,8,Buddhaguṇesu aññāṇasaṃsayamicchāñāṇappavattiyā anādarādippavattiyā ca tesaṃ saraṇaṃ saṃkiliṭṭhaṃ hoti.
  5602. 535602,116,65,52,59,1,64,7,Ariyapuggalā pana abhinnasaraṇā ceva asaṃkiliṭṭhasaraṇā ca honti.
  5603. 535603,116,65,60,99,1,96,11,"Yathāha‘‘ aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo aññaṃ satthāraṃ uddiseyyā’’ ti( a. ni.1.276; ma. ni.3.128; vibha.809). "
  5604. 535604,116,65,100,109,1,71,8,"Puthujjanā tu yāvadeva saraṇabhedaṃ na pāpuṇanti, tāvadeva abhinnasaraṇā. "
  5605. 535605,116,65,110,118,1,60,7,"Sāvajjova nesaṃ saraṇabhedo, saṃkileso ca aniṭṭhaphalado hoti. "
  5606. 535606,116,65,119,129,1,68,9,"Anavajjo avipākattā aphalo, abhedo pana phalato iṭṭhameva phalaṃ deti. "
  5607. 535607,116,66,2,3,1,7,1,Yathāha –
  5608. 535608,116,67,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Yekeci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; "
  5609. 535609,116,68,2,29,1,48,6,"Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ ti.( dī. ni.2.332; saṃ. ni.1.37); "
  5610. 535610,116,69,2,14,1,82,10,"Tatra ca ye saraṇagamanupakkilesasamucchedena saraṇaṃ gatā, te apāyaṃ na gamissanti. "
  5611. 535611,116,69,15,24,1,74,9,Itare pana saraṇagamanena na gamissantīti evaṃ gāthāya adhippāyo veditabbo.
  5612. 535612,116,70,2,5,1,31,3,Ayaṃ tāva bhedābhedaphaladīpanā.
  5613. 535613,116,71,2,2,1,14,1,Gamanīyadīpanā
  5614. 535614,116,72,2,5,1,28,3,Gamanīyadīpanāyaṃ codako āha–
  5615. 535615,116,72,6,32,1,139,20,"‘‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ ti ettha yo buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, esa buddhaṃ vā gaccheyya saraṇaṃ vā, ubhayathāpi ca ekassa vacanaṃ niratthakaṃ. "
  5616. 535616,116,72,33,34,1,5,1,Kasmā?
  5617. 535617,116,72,35,37,1,32,2,Gamanakiriyāya kammadvayābhāvato.
  5618. 535618,116,72,38,52,1,78,10,Na hettha‘‘ ajaṃ gāmaṃ netī’’ tiādīsu viya dvikammakattaṃ akkharacintakā icchanti.
  5619. 535619,116,73,2,31,1,80,11,"‘ ‘ Gacchateva pubbaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disan’’ tiādīsu( saṃ. ni.1.159;3.87) viya sātthakamevāti ce? "
  5620. 535620,116,73,32,36,1,54,3,"Na, buddhasaraṇānaṃ samānādhikaraṇabhāvassānadhippetato. "
  5621. 535621,116,73,37,47,1,103,10,Etesañhi samānādhikaraṇabhāve adhippete paṭihatacittopi buddhaṃ upasaṅkamanto buddhaṃ saraṇaṃ gato siyā.
  5622. 535622,116,73,48,56,1,52,7,"Yañhi taṃ buddhoti visesitaṃ saraṇaṃ, tamevesa gatoti."
  5623. 535623,116,73,57,79,1,83,10,"‘‘ Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttaman’’ ti( dha. pa.192) vacanato samānādhikaraṇattamevāti ce? "
  5624. 535624,116,73,80,84,1,22,3,"Na, tattheva tabbhāvato. "
  5625. 535625,116,73,85,113,1,263,23,"Tattheva hi gāthāpade etaṃ buddhādiratanattayaṃ saraṇagatānaṃ bhayaharaṇattasaṅkhāte saraṇabhāve abyabhicaraṇato‘‘ khemamuttamañca saraṇan’’ ti ayaṃ samānādhikaraṇabhāvo adhippeto, aññattha tu gamisambandhe sati saraṇagamanassa appasiddhito anadhippetoti asādhakametaṃ."
  5626. 535626,116,73,114,130,1,116,10,"‘‘ Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatī’’ ti ettha gamisambandhepi saraṇagamanapasiddhito samānādhikaraṇattamevāti ce? "
  5627. 535627,116,73,131,134,1,28,3,Na pubbe vuttadosappasaṅgato.
  5628. 535628,116,73,135,158,1,197,22,"Tatrāpi hi samānādhikaraṇabhāve sati etaṃ buddhadhammasaṅghasaraṇaṃ paṭihatacittopi āgamma sabbadukkhā pamucceyyāti evaṃ pubbe vuttadosappasaṅgo eva siyā, na ca no dosena atthi atthoti asādhakametaṃ. "
  5629. 535629,116,73,159,199,1,187,21,"Yathā‘‘ mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccantī’’ ti( saṃ. ni.1.129) ettha bhagavato kalyāṇamittassa ānubhāvena parimuccamānā sattā‘‘ kalyāṇamittaṃ āgamma parimuccantī’’ ti vuttā. "
  5630. 535630,116,73,200,218,1,143,13,"Evamidhāpi buddhadhammasaṅghassa saraṇassānubhāvena muccamāno‘‘ etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatī’’ ti vuttoti evamettha adhippāyo veditabbo. "
  5631. 535631,116,74,2,26,1,161,19,"Evaṃ sabbathāpi na buddhassa gamanīyattaṃ yujjati, na saraṇassa, na ubhayesaṃ, icchitabbañca gacchāmīti niddiṭṭhassa gamakassa gamanīyaṃ, tato vattabbā ettha yuttīti. "
  5632. 535632,116,74,27,28,1,7,1,Vuccate–
  5633. 535633,116,75,2,13,1,94,9,"Buddhoyevettha gamanīyo, gamanākāradassanatthaṃ tu taṃ saraṇavacanaṃ, buddhaṃ saraṇanti gacchāmi. "
  5634. 535634,116,75,14,42,1,151,22,"Esa me saraṇaṃ, esa me parāyaṇaṃ, aghassa, tātā, hitassa ca vidhātāti iminā adhippāyena etaṃ gacchāmi bhajāmi sevāmi payirupāsāmi, evaṃ vā jānāmi bujjhāmīti. "
  5635. 535635,116,75,43,49,1,49,6,Yesañhi dhātūnaṃ gatiattho buddhipi tesaṃ atthoti.
  5636. 535636,116,75,50,54,1,34,4,Iti-saddassa appayogā ayuttamiti ce?
  5637. 535637,116,75,55,57,1,6,2,Taṃ na.
  5638. 535638,116,75,58,101,1,172,24,"Tattha siyā– yadi cettha evamattho bhaveyya, tato‘‘ aniccaṃ rūpaṃ aniccaṃ rūpanti yathābhūtaṃ pajānātī’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.3.55,85) viya iti-saddo payutto siyā, na ca payutto, tasmā ayuttametanti. "
  5639. 535639,116,75,102,106,1,14,3,"Tañca na, kasmā? "
  5640. 535640,116,75,107,108,1,16,1,Tadatthasambhavā.
  5641. 535641,116,75,109,156,1,268,33,"‘‘ Yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato’’ ti evamādīsu( dha. pa.190) viya idhāpi iti-saddassa attho sambhavati, na ca vijjamānatthasambhavā iti-saddā sabbattha payujjanti, appayuttassāpettha payuttassa viya iti-saddassa attho viññātabbo aññesu ca evaṃjātikesu, tasmā adoso eva soti."
  5642. 535642,116,75,157,191,1,155,18,"‘‘ Anujānāmi, bhikkhave, tīhi saraṇagamanehi pabbajjan’’ tiādīsu( mahāva.34) saraṇasseva gamanīyato yaṃ vuttaṃ‘‘ gamanākāradassanatthaṃ tu saraṇavacanan’’ ti, taṃ na yuttamiti ce. "
  5643. 535643,116,75,192,195,1,12,2,Taṃ nāyuttaṃ.
  5644. 535644,116,75,196,197,1,5,1,Kasmā?
  5645. 535645,116,75,198,200,1,20,2,Tadatthasambhavā eva.
  5646. 535646,116,75,201,213,1,89,11,"Tatrāpi hi tassa attho sambhavati, yato pubbasadisameva appayuttopi payutto viya veditabbo. "
  5647. 535647,116,75,214,224,1,79,9,"Itarathā hi pubbe vuttadosappasaṅgo eva siyā, tasmā yathānusiṭṭhameva gahetabbaṃ. "
  5648. 535648,116,76,2,4,1,19,2,Ayaṃ gamanīyadīpanā.
  5649. 535649,116,77,2,2,1,27,1,Dhammasaṅghasaraṇavibhāvanā
  5650. 535650,116,78,2,48,1,228,30,"Idāni yaṃ vuttaṃ‘‘ dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’’ ti ettha vuccate– yvāyaṃ‘‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ ti ettha atthavaṇṇanānayo vutto,‘‘ dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ ti etasmimpi padadvaye esova veditabbo. "
  5651. 535651,116,78,49,60,1,98,10,"Tatrāpi hi dhammasaṅghānaṃ atthato byañjanato ca vibhāvanamattameva asadisaṃ, sesaṃ vuttasadisameva. "
  5652. 535652,116,78,61,71,1,69,8,"Yato yadevettha asadisaṃ, taṃ vuccate– maggaphalanibbānāni dhammoti eke. "
  5653. 535653,116,78,72,89,1,180,16,"Bhāvitamaggānaṃ sacchikatanibbānānañca apāyesu apatanabhāvena dhāraṇato paramassāsavidhānato ca maggavirāgā eva imasmiṃ atthe dhammoti amhākaṃ khanti, aggappasādasuttañceva sādhakaṃ. "
  5654. 535654,116,78,90,124,1,100,12,"Vuttañcettha‘‘ yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyatī’’ ti evamādi ( a. ni.4.34; itivu.90). "
  5655. 535655,116,79,2,9,1,136,7,Catubbidhaariyamaggasamaṅgīnaṃ catusāmaññaphalasamadhivāsitakhandhasantānānañca puggalānaṃ samūho diṭṭhisīlasaṅghātena saṃhatattā saṅgho.
  5656. 535656,116,79,10,12,1,21,2,Vuttañcetaṃ bhagavatā–
  5657. 535657,116,80,2,63,1,258,36,"‘ ‘ Taṃ kiṃ maññasi, ānanda, ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, seyyathidaṃ, cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, passasi no tvaṃ, ānanda, imesu dhammesu dvepi bhikkhū nānāvāde’’ ti( ma. ni.3.43). "
  5658. 535658,116,81,2,6,1,42,4,Ayañhi paramatthasaṅgho saraṇanti gamanīyo.
  5659. 535659,116,81,7,38,1,95,11,"Sutte ca‘‘ āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ ti ( itivu.90; a. ni.4.34,181) vutto. "
  5660. 535660,116,81,39,68,1,256,28,"Etaṃ pana saraṇaṃ gatassa aññasmimpi bhikkhusaṅghe vā bhikkhunisaṅghe vā buddhappamukhe vā saṅghe sammutisaṅghe vā catuvaggādibhede ekapuggalepi vā bhagavantaṃ uddissa pabbajite vandanādikiriyāya saraṇagamanaṃ neva bhijjati na saṃkilissati, ayamettha viseso. "
  5661. 535661,116,81,69,78,1,102,9,Vuttāvasesantu imassa dutiyassa ca saraṇagamanassa bhedābhedādividhānaṃ pubbe vuttanayeneva veditabbaṃ.
  5662. 535662,116,81,79,94,1,69,10,"Ayaṃ tāva‘‘ dhammaṃ saraṇamiccādi, dvayepesa nayo mato’’ ti etassa vaṇṇanā. "
  5663. 535663,116,82,2,2,1,31,1,Anupubbavavatthānakāraṇaniddeso
  5664. 535664,116,83,2,32,1,227,26,"Idāni anupubbavavatthāne, kāraṇañca {viniddise}ti ettha etesu ca tīsu saraṇavacanesu sabbasattānaṃ aggoti katvā paṭhamaṃ buddho, tappabhavato tadupadesitato ca anantaraṃ dhammo, tassa dhammassa ādhārakato tadāsevanato ca ante saṅgho. "
  5665. 535665,116,83,33,60,1,245,25,"Sabbasattānaṃ vā hite niyojakoti katvā paṭhamaṃ buddho, tappabhavato sabbasattahitattā anantaraṃ dhammo, hitādhigamāya paṭipanno adhigatahito cāti katvā ante saṅgho saraṇabhāvena vavatthapetvā pakāsitoti evaṃ anupubbavavatthāne kāraṇañca viniddise. "
  5666. 535666,116,84,2,2,1,13,1,Upamāpakāsanā
  5667. 535667,116,85,2,36,1,198,23,"Idāni yampi vuttaṃ‘‘ saraṇattayametañca, upamāhi pakāsaye’’ ti , tampi vuccate– ettha pana puṇṇacando viya buddho, candakiraṇanikaro viya tena desito dhammo, puṇṇacandakiraṇasamuppāditapīṇito loko viya saṅgho. "
  5668. 535668,116,85,37,51,1,99,12,"Bālasūriyo viya buddho, tassa rasmijālamiva vuttappakāro dhammo, tena vihatandhakāro loko viya saṅgho. "
  5669. 535669,116,85,52,68,1,154,14,"Vanadāhakapuriso viya buddho, vanadahanaggi viya kilesavanadahano dhammo, daḍḍhavanattā khettabhūto viya bhūmibhāgo daḍḍhakilesattā puññakkhettabhūto saṅgho. "
  5670. 535670,116,85,69,82,1,112,11,"Mahāmegho viya buddho, salilavuṭṭhi viya dhammo, vuṭṭhinipātūpasamitareṇu viya janapado upasamitakilesareṇu saṅgho. "
  5671. 535671,116,85,83,95,1,90,9,"Susārathi viya buddho, assājānīyavinayūpāyo viya dhammo, suvinītassājānīyasamūho viya saṅgho. "
  5672. 535672,116,85,96,110,1,134,12,"Sabbadiṭṭhisalluddharaṇato sallakatto viya buddho, salluddharaṇūpāyo viya dhammo, samuddhaṭasallo viya jano samuddhaṭadiṭṭhisallo saṅgho. "
  5673. 535673,116,85,111,128,1,176,15,"Mohapaṭalasamuppāṭanato vā sālākiyo viya buddho, paṭalasamuppāṭanupāyo viya dhammo, samuppāṭitapaṭalo vippasannalocano viya jano samuppāṭitamohapaṭalo vippasannañāṇalocano saṅgho. "
  5674. 535674,116,85,129,146,1,189,15,"Sānusayakilesabyādhiharaṇasamatthatāya vā kusalo vejjo viya buddho, sammā payuttabhesajjamiva dhammo, bhesajjapayogena samupasantabyādhi viya janasamudāyo samupasantakilesabyādhānusayo saṅgho. "
  5675. 535675,116,86,2,19,1,118,15,"Atha vā sudesako viya buddho, sumaggo viya khemantabhūmi viya ca dhammo, maggappaṭipanno khemantabhūmippatto viya saṅgho. "
  5676. 535676,116,86,20,33,1,76,11,"Sunāviko viya buddho, nāvā viya dhammo, pārappatto sampattiko viya jano saṅgho. "
  5677. 535677,116,86,34,46,1,87,10,"Himavā viya buddho, tappabhavosadhamiva dhammo, osadhūpabhogena nirāmayo viya jano saṅgho. "
  5678. 535678,116,86,47,61,1,104,12,"Dhanado viya buddho, dhanaṃ viya dhammo, yathādhippāyaṃ laddhadhano viya jano sammāladdhaariyadhano saṅgho. "
  5679. 535679,116,86,62,75,1,73,10,"Nidhidassanako viya buddho, nidhi viya dhammo, nidhippatto viya jano saṅgho. "
  5680. 535680,116,87,2,16,1,104,12,"Apica abhayado viya vīrapuriso buddho, abhayamiva dhammo, sampattābhayo viya jano accantasabbabhayo saṅgho. "
  5681. 535681,116,87,17,28,1,64,9,"Assāsako viya buddho, assāso viya dhammo, assatthajano viya saṅgho. "
  5682. 535682,116,87,29,42,1,86,11,"Sumitto viya buddho, hitūpadeso viya dhammo, hitūpayogena pattasadattho viya jano saṅgho. "
  5683. 535683,116,87,43,55,1,77,10,"Dhanākaro viya buddho, dhanasāro viya dhammo, dhanasārūpabhogo viya jano saṅgho. "
  5684. 535684,116,87,56,68,1,116,10,"Rājakumāranhāpako viya buddho, sīsanhānasalilaṃ viya dhammo, sunhātarājakumāravaggo viya saddhammasalilasunhāto saṅgho. "
  5685. 535685,116,87,69,82,1,98,10,"Alaṅkārakārako viya buddho, alaṅkāro viya dhammo, alaṅkatarājaputtagaṇo viya saddhammālaṅkato saṅgho. "
  5686. 535686,116,87,83,98,1,135,13,"Candanarukkho viya buddho, tappabhavagandho viya dhammo, candanupabhogena santapariḷāho viya jano saddhammūpabhogena santapariḷāho saṅgho. "
  5687. 535687,116,87,99,113,1,112,12,"Dāyajjasampadānako viya pitā buddho, dāyajjaṃ viya dhammo, dāyajjaharo puttavaggo viya saddhammadāyajjaharo saṅgho. "
  5688. 535688,116,87,114,126,1,90,9,"Vikasitapadumaṃ viya buddho, tappabhavamadhu viya dhammo, tadupabhogībhamaragaṇo viya saṅgho. "
  5689. 535689,116,87,127,132,1,40,4,"Evaṃ saraṇattayametañca, upamāhi pakāsaye. "
  5690. 535690,116,88,2,28,1,148,20,"Ettāvatā ca yā pubbe‘‘ kena kattha kadā kasmā, bhāsitaṃ saraṇattayan’’ tiādīhi catūhi gāthāhi atthavaṇṇanāya mātikā nikkhittā, sā atthato pakāsitā hotīti. "
  5691. 535691,116,89,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  5692. 535692,116,90,2,4,1,27,2,Saraṇattayavaṇṇanā niṭṭhitā.
  5693. 535693,116,91,2,4,1,17,2,2 . Sikkhāpadavaṇṇanā
  5694. 535694,116,92,2,2,1,21,1,Sikkhāpadapāṭhamātikā
  5695. 535695,116,93,2,26,1,202,22,"Evaṃ saraṇagamanehi sāsanotāraṃ dassetvā sāsanaṃ otiṇṇena upāsakena vā pabbajitena vā yesu sikkhāpadesu paṭhamaṃ sikkhitabbaṃ, tāni dassetuṃ nikkhittassa sikkhāpadapāṭhassa idāni vaṇṇanatthaṃ ayaṃ mātikā–"
  5696. 535696,116,94,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Yena yattha yadā yasmā, vuttānetāni taṃ nayaṃ; "
  5697. 535697,116,95,2,7,1,41,4,"Vatvā katvā vavatthānaṃ, sādhāraṇavisesato."
  5698. 535698,116,96,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Pakatiyā ca yaṃ vajjaṃ, vajjaṃ paṇṇattiyā ca yaṃ; "
  5699. 535699,116,97,2,8,1,46,5,"Vavatthapetvā taṃ katvā, padānaṃ byañjanatthato."
  5700. 535700,116,98,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Sādhāraṇānaṃ sabbesaṃ, sādhāraṇavibhāvanaṃ; "
  5701. 535701,116,99,2,7,1,40,4,"Atha pañcasu pubbesu, visesatthappakāsato."
  5702. 535702,116,100,2,5,1,33,2,‘ ‘ Pāṇātipātapabhuti-hekatānānatādito;
  5703. 535703,116,101,2,6,1,37,3,"Ārammaṇādānabhedā , mahāsāvajjato tathā."
  5704. 535704,116,102,2,7,1,37,3,"‘ ‘ Payogaṅgasamuṭṭhānā, vedanāmūlakammato; "
  5705. 535705,116,103,2,8,1,41,5,"Viramato ca phalato, viññātabbo vinicchayo."
  5706. 535706,116,104,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Yojetabbaṃ tato yuttaṃ, pacchimesvapi pañcasu; "
  5707. 535707,116,105,2,11,1,43,6,"Āveṇikañca vattabbaṃ, ñeyyā hīnāditāpi cā’’ ti. "
  5708. 535708,116,106,2,14,1,92,10,"Tattha etāni pāṇātipātāveramaṇītiādīni dasa sikkhāpadāni bhagavatā eva vuttāni, na sāvakādīhi. "
  5709. 535709,116,106,15,30,1,166,15,Tāni ca sāvatthiyaṃ vuttāni jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme āyasmantaṃ rāhulaṃ pabbājetvā kapilavatthuto sāvatthiṃ anuppattena sāmaṇerānaṃ sikkhāpadavavatthāpanatthaṃ.
  5710. 535710,116,106,31,33,1,12,2,Vuttaṃ hetaṃ–
  5711. 535711,116,107,2,15,1,93,12,‘ ‘ Atha kho bhagavā kapilavatthusmiṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi.
  5712. 535712,116,107,16,22,1,52,6,Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari.
  5713. 535713,116,107,23,31,1,72,8,Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
  5714. 535714,116,107,32,43,1,56,9,Tena kho pana samayena… pe… atha kho sāmaṇerānaṃ etadahosi–
  5715. 535715,116,107,44,59,1,65,10,"‘ kati nu kho amhākaṃ sikkhāpadāni, kattha ca amhehi sikkhitabban’’’ ti. "
  5716. 535716,116,107,60,63,1,29,3,Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ–
  5717. 535717,116,107,64,94,1,138,14,"‘‘ anujānāmi, bhikkhave, sāmaṇerānaṃ dasa sikkhāpadāni, tesu ca sāmaṇerehi sikkhituṃ , pāṇātipātāveramaṇī… pe… jātarūparajatapaṭiggahaṇā veramaṇī’’ ti( mahāva.105). "
  5718. 535718,116,108,2,48,1,182,17,Tānetāni ‘‘ samādāya sikkhati sikkhāpadesū’’ ti( dī. ni.1.193; ma. ni.2.24; vibha.508) suttānusārena saraṇagamanesu ca dassitapāṭhānusārena‘‘ pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī’’ ti evaṃ vācanāmaggaṃ āropitānīti veditabbāni.
  5719. 535719,116,108,49,68,1,81,14,"Evaṃ tāva‘‘ yena yattha yadā yasmā, vuttānetāni taṃ nayaṃ vatvā’’ ti so nayo daṭṭhabbo. "
  5720. 535720,116,109,2,2,1,26,1,Sādhāraṇavisesavavatthānaṃ
  5721. 535721,116,110,2,11,1,89,9,Ettha ca ādito dve catutthapañcamāni upāsakānaṃ sāmaṇerānañca sādhāraṇāni niccasīlavasena.
  5722. 535722,116,110,12,32,1,210,19,"Uposathasīlavasena pana upāsakānaṃ sattamaṭṭhamaṃ cekaṃ aṅgaṃ katvā sabbapacchimavajjāni sabbānipi sāmaṇerehi sādhāraṇāni, pacchimaṃ pana sāmaṇerānameva visesabhūtanti evaṃ sādhāraṇavisesato vavatthānaṃ kātabbaṃ. "
  5723. 535723,116,110,33,57,1,193,20,"Purimāni cettha pañca ekantaakusalacittasamuṭṭhānattā pāṇātipātādīnaṃ pakativajjato veramaṇiyā, sesāni paṇṇattivajjatoti evaṃ pakatiyā ca yaṃ vajjaṃ, vajjaṃ paṇṇattiyā ca yaṃ, taṃ vavatthapetabbaṃ. "
  5724. 535724,116,111,2,2,1,18,1,Sādhāraṇavibhāvanā
  5725. 535725,116,112,2,25,1,156,18,"Yasmā cettha‘‘ veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī’’ ti etāni sabbasādhāraṇāni padāni, tasmā etesaṃ padānaṃ byañjanato ca atthato ca ayaṃ sādhāraṇavibhāvanā veditabbā– "
  5726. 535726,116,113,2,20,1,108,13,"Tattha byañjanato tāva veraṃ maṇatīti veramaṇī, veraṃ pajahati, vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gametīti attho. "
  5727. 535727,116,113,21,32,1,82,10,"Viramati vā etāya karaṇabhūtāya veramhā puggaloti, vikārassa vekāraṃ katvā veramaṇī. "
  5728. 535728,116,113,33,45,1,81,8,Teneva cettha‘‘ veramaṇisikkhāpadaṃ viramaṇisikkhāpadan’’ ti dvidhā sajjhāyaṃ karonti.
  5729. 535729,116,113,46,52,1,42,5,"Sikkhitabbāti sikkhā, pajjate anenāti padaṃ. "
  5730. 535730,116,113,53,60,1,56,6,"Sikkhāya padaṃ sikkhāpadaṃ, sikkhāya adhigamūpāyoti attho. "
  5731. 535731,116,113,61,68,1,44,7,Atha vā mūlaṃ nissayo patiṭṭhāti vuttaṃ hoti.
  5732. 535732,116,113,69,78,1,83,8,"Veramaṇī eva sikkhāpadaṃ veramaṇisikkhāpadaṃ, viramaṇisikkhāpadaṃ vā dutiyena nayena. "
  5733. 535733,116,113,79,91,1,121,11,"Sammā ādiyāmi samādiyāmi, avītikkamanādhippāyena akhaṇḍakāritāya acchiddakāritāya asabalakāritāya ca ādiyāmīti vuttaṃ hoti. "
  5734. 535734,116,114,2,39,1,240,26,"Atthato pana veramaṇīti kāmāvacarakusalacittasampayuttā virati, sā pāṇātipātā viramantassa‘‘ yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto’’ ti evamādinā( vibha.704) nayena vibhaṅge vuttā. "
  5735. 535735,116,114,40,60,1,166,18,"Kāmañcesā veramaṇī nāma lokuttarāpi atthi, idha pana samādiyāmīti vuttattā samādānavasena pavattārahā, tasmā sā na hotīti kāmāvacarakusalacittasampayuttā viratīti vuttā. "
  5736. 535736,116,115,2,11,1,70,6,"{Sikkhā}ti tisso sikkhā adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhāti. "
  5737. 535737,116,115,12,22,1,102,10,Imasmiṃ panatthe sampattaviratisīlaṃ lokikā vipassanā rūpārūpajhānāni ariyamaggo ca sikkhāti adhippetā.
  5738. 535738,116,115,23,24,1,7,1,Yathāha–
  5739. 535739,116,116,2,7,1,20,4,‘ ‘ Katame dhammā sikkhā?
  5740. 535740,116,116,8,35,1,154,20,"Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti, somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ… pe… tasmiṃ samaye phasso hoti… pe… avikkhepo hoti, ime dhammā sikkhā."
  5741. 535741,116,117,2,7,1,20,4,‘ ‘ Katame dhammā sikkhā?
  5742. 535742,116,117,8,39,1,181,24,"Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi… pe… paṭhamaṃ jhānaṃ… pe… pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati… pe… avikkhepo hoti, ime dhammā sikkhā."
  5743. 535743,116,118,2,7,1,20,4,‘ ‘ Katame dhammā sikkhā?
  5744. 535744,116,118,8,24,1,97,11,"Yasmiṃ samaye arūpapattiyā… pe… nevasaññānāsaññāyatanasahagataṃ… pe… avikkhepo hoti, ime dhammā sikkhā."
  5745. 535745,116,119,2,8,1,20,4,‘ ‘ Katame dhammā sikkhā?
  5746. 535746,116,119,9,32,1,89,13,"Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ… pe… avikkhepo hoti, ime dhammā sikkhā’’ ti( vibha.712-713). "
  5747. 535747,116,120,2,16,1,99,13,"Etāsu sikkhāsu yāya kāyaci sikkhāya padaṃ adhigamūpāyo, atha vā mūlaṃ nissayo patiṭṭhāti sikkhāpadaṃ. "
  5748. 535748,116,120,17,18,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  5749. 535749,116,120,19,42,1,79,10,‘‘ sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento bahulīkaronto’’ ti evamādi( saṃ. ni.5.182).
  5750. 535750,116,120,43,52,1,80,9,Evamettha sādhāraṇānaṃ padānaṃ sādhāraṇā byañjanato atthato ca vibhāvanā kātabbā.
  5751. 535751,116,121,2,2,1,28,1,Purimapañcasikkhāpadavaṇṇanā
  5752. 535752,116,122,2,5,1,16,3,Idāni yaṃ vuttaṃ–
  5753. 535753,116,122,6,40,1,186,21,"‘‘ atha pañcasu pubbesu, visesatthappakāsato… pe… viññātabbo vinicchayo’’ ti , tatthetaṃ vuccati– {pāṇātipāto}ti ettha tāva {pāṇo}ti jīvitindriyappaṭibaddhā khandhasantati, taṃ vā upādāya paññatto satto. "
  5754. 535754,116,122,41,52,1,149,11,Tasmiṃ pana pāṇe pāṇasaññino tassa pāṇassa jīvitindriyupacchedakaupakkamasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattā vadhakacetanā pāṇātipāto.
  5755. 535755,116,122,53,77,1,261,22,"Adinnādānan ti ettha adinnanti parapariggahitaṃ, yattha paro yathākāmakāritaṃ āpajjanto adaṇḍāraho anupavajjo ca hoti, tasmiṃ parapariggahite parapariggahitasaññino tadādāyakaupakkamasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattā eva theyyacetanā adinnādānaṃ. "
  5756. 535756,116,122,78,87,1,147,7,"Abrahmacariyan ti aseṭṭhacariyaṃ, dvayaṃdvayasamāpattimethunappaṭisevanā kāyadvārappavattā asaddhammappaṭisevanaṭṭhānavītikkamacetanā abrahmacariyaṃ . "
  5757. 535757,116,122,88,106,1,225,15,"{Musāvādo}ti ettha {musā}ti visaṃvādanapurekkhārassa atthabhañjanako vacīpayogo kāyapayogo vā, visaṃvādanādhippāyena panassa paravisaṃvādakakāyavacīpayogasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānameva aññataradvārappavattā micchācetanā musāvādo. "
  5758. 535758,116,122,107,126,1,127,13,"Surāmerayamajjapamādaṭṭhānan ti ettha pana {surā}ti pañca surā– piṭṭhasurā, pūvasurā, odanasurā, kiṇṇapakkhittā, sambhārasaṃyuttā cāti. "
  5759. 535759,116,122,127,140,1,85,9,"Meraya mpi pupphāsavo, phalāsavo, guḷāsavo, madhvāsavo, sambhārasaṃyutto cāti pañcavidhaṃ. "
  5760. 535760,116,122,141,163,1,136,19,"Majjan ti tadubhayameva madaniyaṭṭhena majjaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci atthi madaniyaṃ, yena pītena matto hoti pamatto, idaṃ vuccati majjaṃ. "
  5761. 535761,116,122,164,191,1,229,20,"Pamādaṭṭhānan ti yāya cetanāya taṃ pivati ajjhoharati, sā cetanā madappamādahetuto pamādaṭṭhānanti vuccati, yato ajjhoharaṇādhippāyena kāyadvārappavattā surāmerayamajjānaṃ ajjhoharaṇacetanā‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānan’’ ti veditabbā. "
  5762. 535762,116,122,192,197,1,56,5,Evaṃ tāvettha pāṇātipātappabhutīhi viññātabbo vinicchayo.
  5763. 535763,116,123,2,2,1,24,1,Ekatānānatādivinicchayaṃ
  5764. 535764,116,124,2,24,1,158,17,"{Ekatānānatādito}ti ettha āha– kiṃ pana vajjhavadhakappayogacetanādīnaṃ ekatāya pāṇātipātassa aññassa vā adinnādānādino ekattaṃ, nānatāya nānattaṃ hoti, udāhu noti. "
  5765. 535765,116,124,25,28,1,21,3,Kasmā panetaṃ vuccati?
  5766. 535766,116,124,29,69,1,274,35,"Yadi tāva ekatāya ekattaṃ, atha yadā ekaṃ vajjhaṃ bahū vadhakā vadhenti, eko vā vadhako bahuke vajjhe vadheti, ekena vā sāhatthikādinā payogena bahū vajjhā vadhīyanti, ekā vā cetanā bahūnaṃ vajjhānaṃ jīvitindriyupacchedakapayogaṃ samuṭṭhāpeti, tadā ekena pāṇātipātena bhavitabbaṃ. "
  5767. 535767,116,124,70,74,1,27,4,Yadi pana nānatāya nānattaṃ.
  5768. 535768,116,124,75,109,1,269,32,"Atha yadā eko vadhako ekassatthāya ekaṃ payogaṃ karonto bahū vajjhe vadheti, bahū vā vadhakā devadattayaññadattasomadattādīnaṃ bahūnamatthāya bahū payoge karontā ekameva devadattaṃ yaññadattaṃ somadattaṃ vā vadhenti, bahūhi vā sāhatthikādīhi payogehi eko vajjho vadhīyati. "
  5769. 535769,116,124,110,122,1,114,11,"Bahū vā cetanā ekasseva vajjhassa jīvitindriyupacchedakapayogaṃ samuṭṭhāpenti, tadā bahūhi pāṇātipātehi bhavitabbaṃ. "
  5770. 535770,116,124,123,125,1,22,2,Ubhayampi cetamayuttaṃ.
  5771. 535771,116,124,126,148,1,144,18,"Atha neva etesaṃ vajjhādīnaṃ ekatāya ekattaṃ, nānatāya nānattaṃ, aññatheva tu ekattaṃ nānattañca hoti, taṃ vattabbaṃ pāṇātipātassa, evaṃ sesānampīti. "
  5772. 535772,116,125,2,30,1,198,22,"Vuccate – tattha tāva pāṇātipātassa na vajjhavadhakādīnaṃ paccekamekatāya ekatā, nānatāya nānatā, kintu vajjhavadhakādīnaṃ yuganandhamekatāya ekatā, dvinnampi tu tesaṃ, tato aññatarassa vā nānatāya nānatā. "
  5773. 535773,116,125,31,47,1,129,16,Tathā hi bahūsu vadhakesu bahūhi sarakkhepādīhi ekena vā opātakhaṇanādinā payogena bahū vajjhe vadhentesupi bahū pāṇātipātā honti.
  5774. 535774,116,125,48,84,1,250,32,"Ekasmiṃ vadhake ekena, bahūhi vā payogehi tappayogasamuṭṭhāpikāya ca ekāya, bahūhi vā cetanāhi bahū vajjhe vadhentepi bahū pāṇātipātā honti, bahūsu ca vadhakesu yathāvuttappakārehi bahūhi, ekena vā payogena ekaṃ vajjhaṃ vadhentesupi bahū pāṇātipātā honti. "
  5775. 535775,116,125,85,88,1,27,3,Esa nayo adinnādānādīsupīti.
  5776. 535776,116,125,89,93,1,49,4,Evamettha ekatānānatāditopi viññātabbo vinicchayo.
  5777. 535777,116,126,2,8,1,50,4,{Ārammaṇato}ti pāṇātipāto cettha jīvitindriyārammaṇo.
  5778. 535778,116,126,9,12,1,103,3,Adinnādānaabrahmacariyasurāmerayamajjapamādaṭṭhānāni rūpadhammesu rūpāyatanādiaññatarasaṅkhārārammaṇāni.
  5779. 535779,116,126,13,21,1,65,7,"Musāvādo yassa musā bhaṇati, tamārabhitvā pavattanato sattārammaṇo. "
  5780. 535780,116,126,22,25,1,36,3,Abrahmacariyampi sattārammaṇanti eke.
  5781. 535781,116,126,26,34,1,60,7,"Adinnādānañca yadā satto haritabbo hoti, tadā sattārammaṇanti. "
  5782. 535782,116,126,35,42,1,61,6,"Api cettha saṅkhāravaseneva sattārammaṇaṃ, na paṇṇattivasenāti. "
  5783. 535783,116,126,43,47,1,44,4,Evamettha ārammaṇatopi viññātabbo vinicchayo.
  5784. 535784,116,127,2,23,1,195,17,"{Ādānato}ti pāṇātipātāveramaṇisikkhāpadādīni cetāni sāmaṇerena bhikkhusantike samādinnāneva samādinnāni honti, upāsakena pana attanā samādiyantenāpi samādinnāni honti, parassa santike samādiyantenāpi. "
  5785. 535785,116,127,24,31,1,63,6,"Ekajjhaṃ samādinnānipi samādinnāni honti, paccekaṃ samādinnānipi. "
  5786. 535786,116,127,32,47,1,111,13,"Kintu nānaṃ ekajjhaṃ samādiyato ekāyeva virati, ekāva cetanā hoti, kiccavasena panetāsaṃ pañcavidhattaṃ viññāyati. "
  5787. 535787,116,127,48,59,1,75,10,"Paccekaṃ samādiyato pana pañceva viratiyo, pañca ca cetanā hontīti veditabbā. "
  5788. 535788,116,127,60,64,1,41,4,Evamettha ādānatopi viññātabbo vinicchayo.
  5789. 535789,116,128,2,10,1,67,7,{Bhedato}ti sāmaṇerānañcettha ekasmiṃ bhinne sabbānipi bhinnāni honti.
  5790. 535790,116,128,11,23,1,76,10,"Pārājikaṭṭhāniyāni hi tāni tesaṃ, yaṃ taṃ vītikkantaṃ hoti, teneva kammabaddho. "
  5791. 535791,116,128,24,40,1,118,14,"Gahaṭṭhānaṃ pana ekasmiṃ bhinne ekameva bhinnaṃ hoti, yato tesaṃ taṃsamādāneneva puna pañcaṅgikattaṃ sīlassa sampajjati. "
  5792. 535792,116,128,41,43,1,12,2,Apare panāhu–
  5793. 535793,116,128,44,71,1,175,22,"‘‘ visuṃ visuṃ samādinnesu ekasmiṃ bhinne ekameva bhinnaṃ hoti,‘ pañcaṅgasamannāgataṃ sīlaṃ samādiyāmī’ ti evaṃ pana ekato samādinnesu ekasmiṃ bhinne sesānipi sabbāni bhinnāni honti. "
  5794. 535794,116,128,72,73,1,5,1,Kasmā?
  5795. 535795,116,128,74,86,1,65,8,"Samādinnassa abhinnattā, yaṃ taṃ vītikkantaṃ, teneva kammabaddho’’ ti. "
  5796. 535796,116,128,87,91,1,41,4,Evamettha bhedatopi viññātabbo vinicchayo.
  5797. 535797,116,129,2,14,1,116,10,"{Mahāsāvajjato}ti guṇavirahitesu tiracchānagatādīsu pāṇesu khuddake pāṇe pāṇātipāto appasāvajjo, mahāsarīre mahāsāvajjo. "
  5798. 535798,116,129,15,16,1,5,1,Kasmā?
  5799. 535799,116,129,17,18,1,17,1,Payogamahantatāya.
  5800. 535800,116,129,19,21,1,33,2,Payogasamattepi vatthumahantatāya.
  5801. 535801,116,129,22,32,1,81,8,"Guṇavantesu pana manussādīsu appaguṇe pāṇātipāto appasāvajjo, mahāguṇe mahāsāvajjo . "
  5802. 535802,116,129,33,45,1,114,11,"Sarīraguṇānantu samabhāve sati kilesānaṃ upakkamānañca mudutāya appasāvajjatā, tibbatāya mahāsāvajjatā ca veditabbā. "
  5803. 535803,116,129,46,49,1,17,3,Esa nayo sesesupi.
  5804. 535804,116,129,50,58,1,79,7,"Api cettha surāmerayamajjapamādaṭṭhānameva mahāsāvajjaṃ, na tathā pāṇātipātādayo. "
  5805. 535805,116,129,59,60,1,5,1,Kasmā?
  5806. 535806,116,129,61,64,1,73,3,Manussabhūtassāpi ummattakabhāvasaṃvattanena ariyadhammantarāyakaraṇatoti.
  5807. 535807,116,129,65,69,1,47,4,Evamettha mahāsāvajjatopi viññātabbo vinicchayo.
  5808. 535808,116,130,2,19,1,105,11,"{Payogato}ti ettha ca pāṇātipātassa sāhatthiko, āṇattiko, nissaggiyo, thāvaro, vijjāmayo, iddhimayoti chappayogā. "
  5809. 535809,116,130,20,33,1,104,12,"Tattha kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā paharaṇaṃ sāhatthiko payogo, so uddissānuddissabhedato duvidho hoti. "
  5810. 535810,116,130,34,44,1,71,9,"Tattha uddissake yaṃ uddissa paharati, tasseva maraṇena kammunā bajjhati."
  5811. 535811,116,130,45,59,1,71,10,‘‘ Yo koci maratū’’ ti evaṃ anuddissake pahārapaccayā yassa kassaci maraṇena.
  5812. 535812,116,130,60,76,1,98,13,"Ubhayathāpi ca paharitamatte vā maratu, pacchā vā teneva rogena, paharitakkhaṇe eva kammunā bajjhati. "
  5813. 535813,116,130,77,98,1,148,20,"Maraṇādhippāyena ca pahāraṃ datvā tena amatassa puna aññena cittena pahāre dinne pacchāpi yadi paṭhamapahāreneva marati, tadā eva kammunā baddho hoti. "
  5814. 535814,116,130,99,104,1,37,4,"Atha dutiyapahārena, natthi pāṇātipāto. "
  5815. 535815,116,130,105,115,1,85,9,"Ubhayehi matepi paṭhamapahāreneva kammunā baddho, ubhayehipi amate nevatthi pāṇātipāto. "
  5816. 535816,116,130,116,123,1,39,6,Esa nayo bahukehipi ekassa pahāre dinne.
  5817. 535817,116,130,124,133,1,57,8,"Tatrāpi hi yassa pahārena marati, tasseva kammabaddho hoti. "
  5818. 535818,116,131,2,7,1,43,5,Adhiṭṭhahitvā pana āṇāpanaṃ āṇattiko payogo.
  5819. 535819,116,131,8,14,1,66,6,Tatthapi sāhatthike payoge vuttanayeneva kammabaddho anussaritabbo.
  5820. 535820,116,131,15,19,1,33,4,Chabbidho cettha niyamo veditabbo–
  5821. 535821,116,132,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Vatthu kālo ca okāso, āvudhaṃ iriyāpatho; "
  5822. 535822,116,133,2,20,1,40,5,"Kiriyāvisesoti ime, cha āṇattiniyāmakā’’ ti.( pāci. aṭṭha.2.174); "
  5823. 535823,116,134,2,8,1,30,4,Tattha {vatthū}ti māretabbo pāṇo.
  5824. 535824,116,134,9,16,1,57,5,"{Kālo}ti pubbaṇhasāyanhādikālo ca, yobbanathāvariyādikālo ca. "
  5825. 535825,116,134,17,30,1,69,12,{Okāso}ti gāmo vā nigamo vā vanaṃ vā racchā vā siṅghāṭakaṃ vāti evamādi.
  5826. 535826,116,134,31,40,1,43,9,Āvudhan ti asi vā usu vā satti vāti evamādi.
  5827. 535827,116,134,41,51,1,69,9,{Iriyāpatho}ti māretabbassa mārakassa ca ṭhānaṃ vā nisajjā vāti evamādi.
  5828. 535828,116,135,2,13,1,79,10,{Kiriyāviseso}ti vijjhanaṃ vā chedanaṃ vā bhedanaṃ vā saṅkhamuṇḍikaṃ vāti evamādi.
  5829. 535829,116,135,14,34,1,97,14,"Yadi hi vatthuṃ visaṃvādetvā‘‘ yaṃ mārehī’’ ti āṇatto, tato aññaṃ māreti, āṇāpakassa natthi kammabaddho. "
  5830. 535830,116,135,35,46,1,106,10,"Atha vatthuṃ avisaṃvādetvā māreti, āṇāpakassa āṇattikkhaṇe āṇattassa māraṇakkhaṇeti ubhayesampi kammabaddho. "
  5831. 535831,116,135,47,50,1,19,3,Esa nayo kālādīsupi.
  5832. 535832,116,136,2,10,1,82,8,Māraṇatthantu kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā paharaṇanissajjanaṃ nissaggiyo payogo.
  5833. 535833,116,136,11,21,1,88,9,"Sopi uddissānuddissabhedato duvidho eva, kammabaddho cettha pubbe vuttanayeneva veditabbo. "
  5834. 535834,116,137,2,11,1,99,7,"Māraṇatthameva opātakhaṇanaṃ, apassenaupanikkhipanaṃ, bhesajjavisayantādippayojanaṃ vā thāvaro payogo. "
  5835. 535835,116,137,12,22,1,91,9,"Sopi uddissānuddissabhedato duvidho, yato tatthapi pubbe vuttanayeneva kammabaddho veditabbo. "
  5836. 535836,116,137,23,41,1,125,16,"Ayantu viseso– mūlaṭṭhena opātādīsu paresaṃ mūlena vā mudhā vā dinnesupi yadi tappaccayā koci marati, mūlaṭṭhasseva kammabaddho. "
  5837. 535837,116,137,42,83,1,246,35,"Yadipi ca tena aññena vā tattha opāte vināsetvā bhūmisame katepi paṃsudhovakā vā paṃsuṃ gaṇhantā, mūlakhaṇakā vā mūlāni khaṇantā āvāṭaṃ karonti , deve vā vassante kaddamo jāyati, tattha ca koci otaritvā vā laggitvā vā marati, mūlaṭṭhasseva kammabaddho. "
  5838. 535838,116,137,84,104,1,124,17,"Yadi pana yena laddhaṃ, so añño vā taṃ vitthaṭataraṃ gambhīrataraṃ vā karoti, tappaccayāva koci marati, ubhayesampi kammabaddho. "
  5839. 535839,116,137,105,116,1,65,10,"Yathā tu mūlāni mūlehi saṃsandanti, tathā tatra thale kate muccati. "
  5840. 535840,116,137,117,127,1,80,9,"Evaṃ apassenādīsupi yāva tesaṃ pavatti, tāva yathāsambhavaṃ kammabaddho veditabbo. "
  5841. 535841,116,138,2,7,1,51,5,Māraṇatthaṃ pana vijjāparijappanaṃ vijjāmayo payogo.
  5842. 535842,116,138,8,14,1,95,6,Dāṭhāvudhādīnaṃ dāṭhākoṭanādimiva māraṇatthaṃ kammavipākajiddhivikārakaraṇaṃ iddhimayo payogoti.
  5843. 535843,116,138,15,26,1,143,9,"Adinnādānassa tu theyyapasayhapaṭicchannaparikappakusāvahāravasappavattā sāhatthikāṇattikādayo payogā, tesampi vuttānusāreneva pabhedo veditabbo. "
  5844. 535844,116,138,27,33,1,60,6,Abrahmacariyādīnaṃ tiṇṇampi sāhatthiko eva payogo labbhatīti.
  5845. 535845,116,138,34,38,1,42,4,Evamettha payogatopi viññātabbo vinicchayo.
  5846. 535846,116,139,2,27,1,141,19,"{Aṅgato}ti ettha ca pāṇātipātassa pañca aṅgāni bhavanti– pāṇo ca hoti, pāṇasaññī ca, vadhakacittañca paccupaṭṭhitaṃ hoti, vāyamati, tena ca maratīti. "
  5847. 535847,116,139,28,48,1,151,15,"Adinnādānassāpi pañceva– parapariggahitañca hoti, parapariggahitasaññī ca, theyyacittañca paccupaṭṭhitaṃ hoti, vāyamati, tena ca ādātabbaṃ ādānaṃ gacchatīti. "
  5848. 535848,116,139,49,75,1,188,21,"Abrahmacariyassa pana cattāri aṅgāni bhavanti– ajjhācariyavatthu ca hoti, tattha ca sevanacittaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, sevanapaccayā payogañca samāpajjati, sādiyati cāti, tathā paresaṃ dvinnampi. "
  5849. 535849,116,139,76,100,1,184,21,"Tattha musāvādassa tāva musā ca hoti taṃ vatthu, visaṃvādanacittañca paccupaṭṭhitaṃ hoti, tajjo ca vāyāmo, paravisaṃvādanañca viññāpayamānā viññatti pavattatīti cattāri aṅgāni veditabbāni. "
  5850. 535850,116,139,101,120,1,178,17,"Surāmerayamajjapamādaṭṭhānassa pana surādīnañca aññataraṃ hoti madanīyapātukamyatācittañca paccupaṭṭhitaṃ hoti, tajjañca vāyāmaṃ āpajjati, pīte ca pavisatīti imāni cattāri aṅgānīti. "
  5851. 535851,116,139,121,125,1,40,4,Evamettha aṅgatopi viññātabbo vinicchayo.
  5852. 535852,116,140,2,14,1,114,9,"{Samuṭṭhānato}ti pāṇātipātaadinnādānamusāvādā cettha kāyacittato, vācācittato, kāyavācācittato cāti tisamuṭṭhānā honti. "
  5853. 535853,116,140,15,18,1,48,3,Abrahmacariyaṃ kāyacittavasena ekasamuṭṭhānameva.
  5854. 535854,116,140,19,26,1,72,6,"Surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ kāyato ca, kāyacittato cāti dvisamuṭṭhānanti. "
  5855. 535855,116,140,27,31,1,46,4,Evamettha samuṭṭhānatopi viññātabbo vinicchayo.
  5856. 535856,116,141,2,10,1,55,5,{Vedanāto}ti ettha ca pāṇātipāto dukkhavedanāsampayuttova.
  5857. 535857,116,141,11,18,1,66,6,"Adinnādānaṃ tīsu vedanāsu aññataravedanāsampayuttaṃ, tathā musāvādo. "
  5858. 535858,116,141,19,27,1,66,8,Itarāni dve sukhāya vā adukkhamasukhāya vā vedanāya sampayuttānīti.
  5859. 535859,116,141,28,32,1,42,4,Evamettha vedanātopi viññātabbo vinicchayo.
  5860. 535860,116,142,2,7,1,39,4,{Mūlato}ti pāṇātipāto cettha dosamohamūlo.
  5861. 535861,116,142,8,14,1,51,5,Adinnādānamusāvādā lobhamohamūlā vā dosamohamūlā vā.
  5862. 535862,116,142,15,18,1,29,3,Itarāni dve lobhamohamūlānīti.
  5863. 535863,116,142,19,23,1,40,4,Evamettha mūlatopi viññātabbo vinicchayo.
  5864. 535864,116,143,2,12,1,113,8,"{Kammato}ti pāṇātipātaadinnādānaabrahmacariyāni cettha kāyakammameva kammapathappattāneva ca, musāvādo vacīkammameva. "
  5865. 535865,116,143,13,19,1,41,5,"Yo pana atthabhañjako, so kammapathappatto. "
  5866. 535866,116,143,20,22,1,15,2,Itaro kammameva.
  5867. 535867,116,143,23,25,1,44,2,Surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ kāyakammamevāti.
  5868. 535868,116,143,26,30,1,41,4,Evamettha kammatopi viññātabbo vinicchayo.
  5869. 535869,116,144,2,15,1,62,8,{Viramato}ti ettha āha‘‘ pāṇātipātādīhi viramanto kuto viramatī’’ ti?
  5870. 535870,116,144,16,27,1,89,10,Vuccate– samādānavasena tāva viramanto attano vā paresaṃ vā pāṇātipātādiakusalato viramati.
  5871. 535871,116,144,28,29,1,12,1,Kimārabhitvā?
  5872. 535872,116,144,30,34,1,20,3,"Yato viramati, tadeva. "
  5873. 535873,116,144,35,38,1,49,3,Sampattavasenāpi viramanto vuttappakārākusalatova.
  5874. 535874,116,144,39,40,1,12,1,Kimārabhitvā?
  5875. 535875,116,144,41,43,1,32,2,Pāṇātipātādīnaṃ vuttārammaṇāneva.
  5876. 535876,116,144,44,74,1,238,23,"Keci pana bhaṇanti‘‘ surāmerayamajjasaṅkhāte saṅkhāre ārabhitvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramati, sattasaṅkhāresu yaṃ pana avaharitabbaṃ bhañjitabbañca, taṃ ārabhitvā adinnādānā musāvādā ca, satteyevārabhitvā pāṇātipātā abrahmacariyā cā’’ ti. "
  5877. 535877,116,144,75,108,1,190,24,"Tadaññe‘‘ evaṃ sante‘ aññaṃ cintento aññaṃ kareyya, yañca pajahati, taṃ na jāneyyā’ ti evaṃdiṭṭhikā hutvā anicchamānā yadeva pajahati, taṃ attano pāṇātipātādiakusalamevārabhitvā viramatī’’ ti vadanti. "
  5878. 535878,116,144,109,110,1,10,1,Tadayuttaṃ.
  5879. 535879,116,144,111,112,1,5,1,Kasmā?
  5880. 535880,116,144,113,117,1,43,4,Tassa paccuppannābhāvato bahiddhābhāvato ca.
  5881. 535881,116,144,118,179,1,323,36,"Sikkhāpadānañhi vibhaṅgapāṭhe‘‘ pañcannaṃ sikkhāpadānaṃ kati kusalā… pe… kati araṇā’’ ti pucchitvā‘‘ kusalāyeva, siyā sukhāya vedanāya sampayuttā’’ ti( vibha.716) evaṃ pavattamāne vissajjane‘‘ paccuppannārammaṇā’’ ti ca‘‘ bahiddhārammaṇā’’ ti ca evaṃ paccuppannabahiddhārammaṇattaṃ vuttaṃ, taṃ attano pāṇātipātādiakusalaṃ ārabhitvā viramantassa na yujjati. "
  5882. 535882,116,144,180,183,1,15,3,Yaṃ pana vuttaṃ–
  5883. 535883,116,144,184,201,1,61,10,"‘‘ aññaṃ cintento aññaṃ kareyya, yañca pajahati, taṃ na jāneyyā’’ ti. "
  5884. 535884,116,144,202,223,1,122,17,"Tattha vuccate– na kiccasādhanavasena pavattento aññaṃ cintento aññaṃ karotīti vā, yañca pajahati, taṃ na jānātīti vā vuccati."
  5885. 535885,116,145,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Ārabhitvāna amataṃ, jahanto sabbapāpake; "
  5886. 535886,116,146,2,9,1,46,4,"Nidassanañcettha bhave, maggaṭṭhoriyapuggalo’’ ti. "
  5887. 535887,116,147,2,6,1,42,4,Evamettha viramatopi viññātabbo vinicchayo.
  5888. 535888,116,148,2,20,1,179,15,"{Phalato}ti sabbe eva cete pāṇātipātādayo duggatiphalanibbattakā honti, sugatiyañca aniṭṭhākantāmanāpavipākanibbattakā honti, samparāye diṭṭhadhamme eva ca avesārajjādiphalanibbattakā. "
  5889. 535889,116,148,21,48,1,139,14,Apica‘‘ yo sabbalahuso pāṇātipātassa vipāko manussabhūtassa appāyukasaṃvattaniko hotī’’ ti( a. ni.8.40) evamādinā nayenettha phalatopi viññātabbo vinicchayo.
  5890. 535890,116,149,2,8,1,91,6,Api cettha pāṇātipātādiveramaṇīnampi samuṭṭhānavedanāmūlakammaphalato viññātabbo vinicchayo.
  5891. 535891,116,149,9,26,1,118,13,"Tatthāyaṃ viññāpanā– sabbā eva cetā veramaṇiyo catūhi samuṭṭhahanti kāyato, kāyacittato, vācācittato, kāyavācācittato cāti. "
  5892. 535892,116,149,27,40,1,111,11,"Sabbā eva ca sukhavedanāsampayuttā vā, adukkhamasukhavedanāsampayuttā vā, alobhādosamūlā vā alobhādosāmohamūlā vā. "
  5893. 535893,116,149,41,55,1,113,11,"Catassopi cettha kāyakammaṃ, musāvādāveramaṇī vacīkammaṃ, maggakkhaṇe ca cittatova samuṭṭhahanti, sabbāpi manokammaṃ. "
  5894. 535894,116,150,2,34,1,380,32,Pāṇātipātā veramaṇiyā cettha aṅgapaccaṅgasampannatā ārohapariṇāhasampattitā javasampattitā suppatiṭṭhitapādatā cārutā mudutā sucitā sūratā mahabbalatā vissatthavacanatā lokapiyatā nelatā abhejjaparisatā acchambhitā duppadhaṃsitā parūpakkamena amaraṇatā anantaparivāratā surūpatā susaṇṭhānatā appābādhatā asokitā piyehi manāpehi saddhiṃ avippayogatā dīghāyukatāti evamādīni phalāni.
  5895. 535895,116,151,2,22,1,293,18,Adinnādānā veramaṇiyā mahaddhanatā pahūtadhanadhaññatā anantabhogatā anuppannabhoguppattitā uppannabhogathāvaratā icchitānaṃ bhogānaṃ khippappaṭilābhitā rājacorudakaggiappiyadāyādehi asādhāraṇabhogatā asādhāraṇadhanappaṭilābhitā lokuttamatā natthikabhāvassa ajānanatā sukhavihāritāti evamādīni.
  5896. 535896,116,152,2,31,1,433,28,Abrahmacariyā veramaṇiyā vigatapaccatthikatā sabbajanapiyatā annapānavatthasayanādīnaṃ lābhitā sukhasayanatā sukhappaṭibujjhanatā apāyabhayavinimuttatā itthibhāvappaṭilābhassa vā napuṃsakabhāvappaṭilābhassa vā abhabbatā akkodhanatā paccakkhakāritā apatitakkhandhatā anadhomukhatā itthipurisānaṃ aññamaññapiyatā paripuṇṇindriyatā paripuṇṇalakkhaṇatā nirāsaṅkatā appossukkatā sukhavihāritā akutobhayatā piyavippayogābhāvatāti evamādīni.
  5897. 535897,116,153,2,19,1,276,17,Musāvādā veramaṇiyā vippasannindriyatā vissaṭṭhamadhurabhāṇitā samasitasuddhadantatā nātithūlatā nātikisatā nātirassatā nātidīghatā sukhasamphassatā uppalagandhamukhatā sussūsakaparijanatā ādeyyavacanatā kamaluppalasadisamudulohitatanujivhatā anuddhatatā acapalatāti evamādīni.
  5898. 535898,116,154,2,40,1,499,38,Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā atītānāgatapaccuppannesu sabbakiccakaraṇīyesu khippaṃ paṭijānanatā sadā upaṭṭhitasatitā anummattakatā ñāṇavantatā analasatā ajaḷatā anelamūgatā amattatā appamattatā asammohatā acchambhitā asārambhitā anussaṅkitā saccavāditā apisuṇāpharusāsamphapalāpavāditā rattindivamatanditatā kataññutā kataveditā amaccharitā cāgavantatā sīlavantatā ujutā akkodhanatā hirimanatā ottappitā ujudiṭṭhikatā mahāpaññatā medhāvitā paṇḍitatā atthānatthakusalatāti evamādīni phalāni.
  5899. 535899,116,154,41,46,1,90,5,Evamettha pāṇātipātādiveramaṇīnaṃ samuṭṭhānavedanāmūlakammaphalatopi viññātabbo vinicchayo.
  5900. 535900,116,155,2,2,1,30,1,Pacchimapañcasikkhāpadavaṇṇanā
  5901. 535901,116,156,2,5,1,16,3,Idāni yaṃ vuttaṃ–
  5902. 535902,116,157,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yojetabbaṃ tato yuttaṃ, pacchimesvapi pañcasu; "
  5903. 535903,116,158,2,11,1,43,6,"Āveṇikañca vattabbaṃ, ñeyyā hīnāditāpi cā’’ ti. "
  5904. 535904,116,159,2,19,1,134,13,"Tassāyaṃ atthavaṇṇanā– etissā purimapañcasikkhāpadavaṇṇanāya yaṃ yujjati, taṃ tato gahetvā pacchimesvapi pañcasu sikkhāpadesu yojetabbaṃ. "
  5905. 535905,116,159,20,34,1,152,12,"Tatthāyaṃ yojanā– yatheva hi purimasikkhāpadesu ārammaṇato ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ rūpāyatanādiaññatarasaṅkhārārammaṇaṃ, tathā idha vikālabhojanaṃ. "
  5906. 535906,116,159,35,40,1,45,5,Etena nayena sabbesaṃ ārammaṇabhedo veditabbo.
  5907. 535907,116,159,41,55,1,98,13,"Ādānato ca yathā purimāni sāmaṇerena vā upāsakena vā samādiyantena samādinnāni honti, tathā etānipi. "
  5908. 535908,116,159,56,77,1,145,15,"Aṅgato pi yathā tattha pāṇātipātādīnaṃ aṅgabhedo vutto, evamidhāpi vikālabhojanassa cattāri aṅgāni– vikālo, yāvakālikaṃ, ajjhoharaṇaṃ, anummattakatāti. "
  5909. 535909,116,159,78,82,1,45,4,Etenānusārena sesānampi aṅgavibhāgo veditabbo.
  5910. 535910,116,159,83,96,1,123,12,"Yathā ca tattha samuṭṭhānato surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ kāyato ca kāyacittato cāti dvisamuṭṭhānaṃ, evamidha vikālabhojanaṃ. "
  5911. 535911,116,159,97,102,1,44,5,Etena nayena sabbesaṃ samuṭṭhānaṃ veditabbaṃ.
  5912. 535912,116,159,103,115,1,102,11,"Yathā ca tattha vedanāto adinnādānaṃ tīsu vedanāsu aññataravedanāsampayuttaṃ, tathā idha vikālabhojanaṃ. "
  5913. 535913,116,159,116,121,1,47,5,Etena nayena sabbesaṃ vedanāsampayogo veditabbo.
  5914. 535914,116,159,122,130,1,69,7,"Yathā ca tattha abrahmacariyaṃ lobhamohamūlaṃ, evamidha vikālabhojanaṃ. "
  5915. 535915,116,159,131,139,1,56,8,Aparāni ca dve etena nayena sabbesaṃ mūlabhedo veditabbo.
  5916. 535916,116,159,140,148,1,70,7,"Yathā ca tattha pāṇātipātādayo kāyakammaṃ, evamidhāpi vikālabhojanādīni. "
  5917. 535917,116,159,149,161,1,125,11,"Jātarūparajatappaṭiggahaṇaṃ pana kāyakammaṃ vā siyā vacīkammaṃ vā kāyadvārādīhi pavattisabbhāvapariyāyena, na kammapathavasena. "
  5918. 535918,116,159,162,181,1,144,16,"{Viramato}ti yathā ca tattha viramanto attano vā paresaṃ vā pāṇātipātādiakusalato viramati, evamidhāpi vikālabhojanādiakusalato, kusalatopi vā ekato. "
  5919. 535919,116,159,182,214,1,260,25,"Yathā ca purimā pañca veramaṇiyo catusamuṭṭhānā kāyato, kāyacittato, vācācittato, kāyavācācittato cāti, sabbā sukhavedanāsampayuttā vā adukkhamasukhavedanāsampayuttā vā, alobhādosamūlā vā alobhādosāmohamūlā vā, sabbā ca nānappakāraiṭṭhaphalanibbattakā, tathā idhāpīti."
  5920. 535920,116,160,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Yojetabbaṃ tato yuttaṃ, pacchimesvapi pañcasu; "
  5921. 535921,116,161,2,11,1,43,6,"Āveṇikañca vattabbaṃ, ñeyyā hīnāditāpi cā’’ ti."
  5922. 535922,116,161,12,12,1,0,0,–
  5923. 535923,116,162,2,9,1,58,6,Ettha pana vikālabhojanan ti majjhanhikavītikkame bhojanaṃ.
  5924. 535924,116,162,10,27,1,90,10,"Etañhi anuññātakāle vītikkante bhojanaṃ, tasmā‘‘ vikālabhojanan’’ ti vuccati , tato vikālabhojanā. "
  5925. 535925,116,162,28,45,1,118,15,"Naccagītavāditavisūkadassanan ti ettha naccaṃ nāma yaṃkiñci naccaṃ, gītan ti yaṃkiñci gītaṃ, vāditan ti yaṃkiñci vāditaṃ. "
  5926. 535926,116,162,46,57,1,121,10,"Visūkadassanan ti kilesuppattipaccayato kusalapakkhabhindanena visūkānaṃ dassanaṃ, visūkabhūtaṃ vā dassanaṃ visūkadassanaṃ. "
  5927. 535927,116,162,58,67,1,72,9,Naccā ca gītā ca vāditā ca visūkadassanā ca naccagītavāditavisūkadassanā.
  5928. 535928,116,162,68,72,1,56,4,Visūkadassanañcettha brahmajāle vuttanayeneva gahetabbaṃ.
  5929. 535929,116,162,73,75,1,15,2,Vuttañhi tattha–
  5930. 535930,116,163,2,68,1,487,50,"‘ ‘ Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanamanuyuttā viharanti, seyyathidaṃ, naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetālaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā, iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’’ ti( dī. ni.1.12). "
  5931. 535931,116,164,2,16,1,161,12,"Atha vā yathāvuttenatthena naccagītavāditāni eva visūkāni naccagītavāditavisūkāni, tesaṃ dassanaṃ naccagītavāditavisūkadassanaṃ, tasmā naccagītavāditavisūkadassanā."
  5932. 535932,116,164,17,64,1,183,21,"‘‘ Dassanasavanā’’ ti vattabbe yathā‘‘ so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano’’ ti evamādīsu( a. ni.1.308) acakkhudvārappavattampi visayaggahaṇaṃ‘‘ dassanan’’ ti vuccati, evaṃ savanampi‘‘ dassanan’’ tveva vuttaṃ. "
  5933. 535933,116,164,65,72,1,64,7,Dassanakamyatāya upasaṅkamitvā passato eva cettha vītikkamo hoti.
  5934. 535934,116,164,73,85,1,98,11,"Ṭhitanisinnasayanokāse pana āgataṃ gacchantassa vā āpāthagataṃ passato siyā saṃkileso, na vītikkamo. "
  5935. 535935,116,164,86,98,1,88,10,"Dhammūpasaṃhitampi cettha gītaṃ na vaṭṭati, gītūpasaṃhito pana dhammo vaṭṭatīti veditabbo. "
  5936. 535936,116,165,2,6,1,46,4,Mālādīni dhāraṇādīhi yathāsaṅkhyaṃ yojetabbāni.
  5937. 535937,116,165,7,12,1,34,4,Tattha {mālā}ti yaṃkiñci pupphajātaṃ.
  5938. 535938,116,165,13,19,1,54,6,Vilepanan ti yaṃkiñci vilepanatthaṃ pisitvā paṭiyattaṃ.
  5939. 535939,116,165,20,25,1,58,5,Avasesaṃ sabbampi vāsacuṇṇadhūpanādikaṃ gandhajātaṃ gandho.
  5940. 535940,116,165,26,43,1,134,15,"Taṃ sabbampi maṇḍanavibhūsanatthaṃ na vaṭṭati, bhesajjatthantu vaṭṭati, pūjanatthañca abhihaṭaṃ sādiyato na kenaci pariyāyena na vaṭṭati. "
  5941. 535941,116,165,44,48,1,38,4,Uccāsayanan ti pamāṇātikkantaṃ vuccati.
  5942. 535942,116,165,49,53,1,50,4,Mahāsayanan ti akappiyasayanaṃ akappiyattharaṇañca.
  5943. 535943,116,165,54,61,1,50,6,Tadubhayampi sādiyato na kenaci pariyāyena vaṭṭati.
  5944. 535944,116,165,62,65,1,21,3,Jātarūpan ti suvaṇṇaṃ.
  5945. 535945,116,165,66,80,1,120,12,"Rajatan ti kahāpaṇo, lohamāsakadārumāsakajatumāsakādi yaṃ yaṃ tattha tattha vohāraṃ gacchati, tadubhayampi jātarūparajataṃ. "
  5946. 535946,116,165,81,98,1,114,16,"Tassa yena kenaci pakārena sādiyanaṃ paṭiggaho nāma, so na yena kenaci pariyāyena vaṭṭatīti evaṃ āveṇikaṃ vattabbaṃ. "
  5947. 535947,116,166,2,17,1,125,13,"Dasapi cetāni sikkhāpadāni hīnena chandena cittavīriyavīmaṃsāhi vā samādinnāni hīnāni, majjhimehi majjhimāni, paṇītehi paṇītāni. "
  5948. 535948,116,166,18,31,1,114,11,"Taṇhādiṭṭhimānehi vā upakkiliṭṭhāni hīnāni, anupakkiliṭṭhāni majjhimāni, tattha tattha paññāya anuggahitāni paṇītāni. "
  5949. 535949,116,166,32,47,1,144,13,"Ñāṇavippayuttena vā kusalacittena samādinnāni hīnāni, sasaṅkhārikañāṇasampayuttena majjhimāni, asaṅkhārikena paṇītānīti evaṃ ñeyyā hīnāditāpi cāti. "
  5950. 535950,116,167,2,27,1,142,19,"Ettāvatā ca yā pubbe‘‘ yena yattha yadā yasmā’’ tiādīhi chahi gāthāhi sikkhāpadapāṭhassa vaṇṇanatthaṃ mātikā nikkhittā, sā atthato pakāsitā hotīti. "
  5951. 535951,116,168,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  5952. 535952,116,169,2,4,1,26,2,Sikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
  5953. 535953,116,170,2,4,1,20,2,3 . Dvattiṃsākāravaṇṇanā
  5954. 535954,116,171,2,2,1,20,1,Padasambandhavaṇṇanā
  5955. 535955,116,172,2,23,1,219,19,Idāni yadidaṃ evaṃ dasahi sikkhāpadehi parisuddhapayogassa sīle patiṭṭhitassa kulaputtassa āsayaparisuddhatthaṃ cittabhāvanatthañca aññatra buddhuppādā appavattapubbaṃ sabbatitthiyānaṃ avisayabhūtaṃ tesu tesu suttantesu–
  5956. 535956,116,173,2,13,1,66,8,"‘ ‘ Ekadhammo, bhikkhave, bhāvito bahulīkato mahato saṃvegāya saṃvattati. "
  5957. 535957,116,173,14,17,1,25,3,Mahato atthāya saṃvattati.
  5958. 535958,116,173,18,21,1,30,3,Mahato yogakkhemāya saṃvattati.
  5959. 535959,116,173,22,25,1,34,3,Mahato satisampajaññāya saṃvattati.
  5960. 535960,116,173,26,28,1,34,2,Ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati.
  5961. 535961,116,173,29,31,1,36,2,Diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.
  5962. 535962,116,173,32,34,1,42,2,Vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati.
  5963. 535963,116,173,35,38,1,16,2,Katamo ekadhammo?
  5964. 535964,116,173,39,41,1,13,2,Kāyagatā sati.
  5965. 535965,116,173,42,54,1,70,9,"Amataṃ te, bhikkhave, na paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. "
  5966. 535966,116,173,55,65,1,64,7,"Amataṃ te, bhikkhave, paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti. "
  5967. 535967,116,173,66,97,1,118,14,"Amataṃ tesaṃ, bhikkhave, aparibhuttaṃ paribhuttaṃ, parihīnaṃ aparihīnaṃ, viraddhaṃ āraddhaṃ, yesaṃ kāyagatā sati āraddhā’’ ti.( A. ni.1.564-570)– "
  5968. 535968,116,174,2,6,1,37,4,Evaṃ bhagavatā anekākārena pasaṃsitvā–
  5969. 535969,116,175,2,15,1,82,10,"‘ ‘ Kathaṃ bhāvitā, bhikkhave, kāyagatāsati kathaṃ bahulīkatā mahabbalā hoti mahānisaṃsā? "
  5970. 535970,116,175,16,35,1,39,6,"Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā’’ ti( ma. ni.3.154)– "
  5971. 535971,116,176,2,17,1,206,15,Ādinā nayena ānāpānapabbaṃ iriyāpathapabbaṃ catusampajaññapabbaṃ paṭikūlamanasikārapabbaṃ dhātumanasikārapabbaṃ nava sivathikapabbānīti imesaṃ cuddasannaṃ pabbānaṃ vasena kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ niddiṭṭhaṃ.
  5972. 535972,116,176,18,21,1,30,3,Tassa bhāvanāniddeso anuppatto.
  5973. 535973,116,176,22,31,1,109,9,Tattha yasmā iriyāpathapabbaṃ catusampajaññapabbaṃ dhātumanasikārapabbanti imāni tīṇi vipassanāvasena vuttāni.
  5974. 535974,116,176,32,37,1,72,5,Nava sivathikapabbāni vipassanāñāṇesuyeva ādīnavānupassanāvasena vuttāni.
  5975. 535975,116,176,38,51,1,113,11,"Yāpi cettha uddhumātakādīsu samādhibhāvanā iccheyya, sā visuddhimagge vitthārato asubhabhāvanāniddese pakāsitā eva. "
  5976. 535976,116,176,52,59,1,83,7,Ānāpānapabbaṃ pana paṭikūlamanasikārapabbañceti imānettha dve samādhivasena vuttāni.
  5977. 535977,116,176,60,65,1,60,5,Tesu ānāpānapabbaṃ ānāpānassativasena visuṃ kammaṭṭhānaṃyeva.
  5978. 535978,116,176,66,68,1,11,2,Yaṃ panetaṃ–
  5979. 535979,116,177,2,44,1,178,24,"‘ ‘ Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati‘ atthi imasmiṃ kāye kesā, lomā… pe… muttan’’ ti( ma. ni.3.154). "
  5980. 535980,116,178,2,15,1,157,12,"Evaṃ tattha tattha matthaluṅgaṃ aṭṭhimiñjena saṅgahetvā desitaṃ kāyagatāsatikoṭṭhāsabhāvanāpariyāyaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ āraddhaṃ, tassāyaṃ atthavaṇṇanā– "
  5981. 535981,116,179,2,6,1,26,3,Tattha {atthī}ti saṃvijjanti.
  5982. 535982,116,179,7,22,1,110,13,"Imasmin ti yvāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyanto pūro nānappakārassa asucinoti vuccati, tasmiṃ . "
  5983. 535983,116,179,23,26,1,13,2,{Kāye}ti sarīre.
  5984. 535984,116,179,27,38,1,109,10,"Sarīrañhi asucisañcayato, kucchitānaṃ vā kesādīnañceva cakkhurogādīnañca rogasatānaṃ āyabhūtato kāyoti vuccati. "
  5985. 535985,116,179,39,65,1,114,18,"Kesā… pe… muttan ti ete kesādayo dvattiṃsākārā, tattha‘‘ atthi imasmiṃ kāye kesā atthi lomā’’ ti evaṃ sambandho veditabbo . "
  5986. 535986,116,179,66,70,1,22,4,Tena kiṃ kathitaṃ hoti?
  5987. 535987,116,179,71,119,1,376,45,"Imasmiṃ pādatalā paṭṭhāya upari, kesamatthakā paṭṭhāya heṭṭhā, tacato paṭṭhāya paritoti ettake byāmamatte kaḷevare sabbākārenāpi vicinanto na koci kiñci muttaṃ vā maṇiṃ vā veḷuriyaṃ vā agaruṃ vā candanaṃ vā kuṅkumaṃ vā kappūraṃ vā vāsacuṇṇādiṃ vā aṇumattampi sucibhāvaṃ passati, atha kho paramaduggandhajegucchaṃ assirikadassanaṃ nānappakāraṃ kesalomādibhedaṃ asucimeva passatīti. "
  5988. 535988,116,180,2,6,1,37,4,Ayaṃ tāvettha padasambandhato vaṇṇanā.
  5989. 535989,116,181,2,2,1,13,1,Asubhabhāvanā
  5990. 535990,116,182,2,28,1,364,24,Asubhabhāvanāvasena panassa evaṃ vaṇṇanā veditabbā– evametasmiṃ pāṇātipātāveramaṇisikkhāpadādibhede sīle patiṭṭhitena payogasuddhena ādikammikena kulaputtena āsayasuddhiyā adhigamanatthaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānabhāvanānuyogamanuyuñjitukāmena paṭhamaṃ tāvassa āvāsakulalābhagaṇakammaddhānañātigantharogaiddhipalibodhena kittipalibodhena vā saha dasa palibodhā honti.
  5991. 535991,116,182,29,69,1,478,36,"Athānena āvāsakulalābhagaṇañātikittīsu saṅgappahānena, kammaddhānaganthesu abyāpārena, rogassa tikicchāyāti evaṃ te dasa palibodhā upacchinditabbā, athānena upacchinnapalibodhena anupacchinnanekkhammābhilāsena koṭippattasallekhavuttitaṃ pariggahetvā khuddānukhuddakampi vinayācāraṃ appajahantena āgamādhigamasamannāgato tato aññataraṅgasamannāgato vā kammaṭṭhānadāyako ācariyo vinayānurūpena vidhinā upagantabbo, vattasampadāya ca ārādhitacittassa tassa attano adhippāyo nivedetabbo. "
  5992. 535992,116,182,70,95,1,191,21,"Tena tassa nimittajjhāsayacariyādhimuttibhedaṃ ñatvā yadi etaṃ kammaṭṭhānamanurūpaṃ, atha yasmiṃ vihāre attanā vasati, yadi tasmiṃyeva sopi vasitukāmo hoti, tato saṅkhepato kammaṭṭhānaṃ dātabbaṃ. "
  5993. 535993,116,182,96,109,1,153,11,"Atha aññatra vasitukāmo hoti, tato pahātabbapariggahetabbādikathanavasena sapurekkhāraṃ rāgacaritānukulādikathanavasena sappabhedaṃ vitthārena kathetabbaṃ. "
  5994. 535994,116,182,110,120,1,87,10,Tena taṃ sapurekkhāraṃ sappabhedaṃ kammaṭṭhānaṃ uggahetvā ācariyaṃ āpucchitvā yāni tāni–
  5995. 535995,116,183,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Mahāvāsaṃ navāvāsaṃ, jarāvāsañca panthaniṃ; "
  5996. 535996,116,184,2,9,1,48,6,"Soṇḍiṃ paṇṇañca pupphañca, phalaṃ patthitameva ca."
  5997. 535997,116,185,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nagaraṃ dārunā khettaṃ, visabhāgena paṭṭanaṃ; "
  5998. 535998,116,186,2,8,1,45,5,"Paccantasīmāsappāyaṃ , yattha mitto na labbhati."
  5999. 535999,116,187,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Aṭṭhārasetāni ṭhānāni, iti viññāya paṇḍito; "
  6000. 536000,116,188,2,19,1,48,6,"Ārakā parivajjeyya, maggaṃ sappaṭibhayaṃ yathā’’ ti.( visuddhi.1.52)– "
  6001. 536001,116,189,2,7,1,53,5,Evaṃ aṭṭhārasa senāsanāni parivajjetabbānīti vuccanti.
  6002. 536002,116,189,8,13,1,21,4,"Tāni vajjetvā, yaṃ taṃ–"
  6003. 536003,116,190,2,11,1,54,6,"‘ ‘ Kathañca, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hoti? "
  6004. 536004,116,190,12,31,1,163,13,"Idha, bhikkhave, senāsanaṃ nātidūraṃ hoti, naccāsannaṃ, gamanāgamanasampannaṃ, divā appākiṇṇaṃ, rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ appaḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassaṃ. "
  6005. 536005,116,190,32,40,1,116,8,Tasmiṃ kho pana senāsane viharantassa appakasirena uppajjanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā.
  6006. 536006,116,190,41,72,1,197,25,"Tasmiṃ kho pana senāsane therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati‘ idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ ti? "
  6007. 536007,116,190,73,91,1,137,14,"Tassa, te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttāniṃ karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. "
  6008. 536008,116,190,92,112,1,57,7,"Evaṃ kho, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hotī’’ ti( a. ni.10.11)."
  6009. 536009,116,190,113,113,1,0,0,–
  6010. 536010,116,191,2,6,1,42,4,Evaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ senāsanaṃ vuttaṃ.
  6011. 536011,116,191,7,29,1,202,19,"Tathārūpaṃ senāsanaṃ upagamma katasabbakiccena kāmesu ādīnavaṃ, nekkhamme ca ānisaṃsaṃ paccavekkhitvā buddhasubuddhatāya dhammasudhammatāya saṅghasuppaṭipannatāya ca anussaraṇena cittaṃ pasādetvā yaṃ taṃ–"
  6012. 536012,116,192,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Vacasā manasā ceva, vaṇṇasaṇṭhānato disā; "
  6013. 536013,116,193,2,10,1,43,5,"Okāsato paricchedā, sattadhuggahaṇaṃ vidū’’ ti."
  6014. 536014,116,193,11,11,1,0,0,–
  6015. 536015,116,194,2,5,1,31,3,Evaṃ sattavidhaṃ uggahakosallaṃ;
  6016. 536016,116,194,6,27,1,169,14,"anupubbato, nātisīghato, nātisaṇikato, vikkhepappaṭibāhanato, paṇṇattisamatikkamato, anupubbamuñcanato, appanāto, tayo ca suttantāti evaṃ dasavidhaṃ manasikārakosallañca vuttaṃ. "
  6017. 536017,116,194,28,32,1,52,4,Taṃ apariccajantena dvattiṃsākārabhāvanā ārabhitabbā.
  6018. 536018,116,194,33,40,1,70,7,Evañhi ārabhato sabbākārena dvattiṃsākārabhāvanā sampajjati no aññathā.
  6019. 536019,116,195,2,45,1,337,33,"Tattha āditova tacapañcakaṃ tāva gahetvā api tepiṭakena‘‘ kesā lomā’’ tiādinā nayena anulomato, tasmiṃ paguṇībhūte‘‘ taco dantā’’ ti evamādinā nayena paṭilomato, tasmimpi paguṇībhūte tadubhayanayeneva anulomappaṭilomato bahi visaṭavitakkavicchedanatthaṃ pāḷipaguṇībhāvatthañca vacasā koṭṭhāsasabhāvapariggahatthaṃ manasā ca addhamāsaṃ bhāvetabbaṃ. "
  6020. 536020,116,195,46,120,1,691,63,"Vacasā hissa bhāvanā bahi visaṭavitakke vicchinditvā manasā bhāvanāya pāḷipaguṇatāya ca paccayo hoti, manasā bhāvanā asubhavaṇṇalakkhaṇānaṃ aññataravasena pariggahassa, atha teneva nayena vakkapañcakaṃ addhamāsaṃ, tato tadubhayamaddhamāsaṃ, tato papphāsapañcakamaddhamāsaṃ, tato taṃ pañcakattayampi addhamāsaṃ, atha ante avuttampi matthaluṅgaṃ pathavīdhātuākārehi saddhiṃ ekato bhāvanatthaṃ idha pakkhipitvā matthaluṅgapañcakaṃ addhamāsaṃ, tato pañcakacatukkampi addhamāsaṃ, atha medachakkamaddhamāsaṃ, tato medachakkena saha pañcakacatukkampi addhamāsaṃ, atha muttachakkamaddhamāsaṃ, tato sabbameva dvattiṃsākāramaddhamāsanti evaṃ cha māse vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedato vavatthapentena bhāvetabbaṃ. "
  6021. 536021,116,195,121,127,1,44,5,Etaṃ majjhimapaññaṃ puggalaṃ sandhāya vuttaṃ.
  6022. 536022,116,195,128,137,1,85,9,Mandapaññena tu yāvajīvaṃ bhāvetabbaṃ tikkhapaññassa na cireneva bhāvanā sampajjatīti.
  6023. 536023,116,196,2,5,1,7,1,Etthāha –
  6024. 536024,116,196,6,16,1,59,6,‘‘ kathaṃ panāyamimaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādito vavatthapetī’’ ti?
  6025. 536025,116,196,17,42,1,166,20,"Ayañhi‘‘ atthi imasmiṃ kāye kesā’’ ti evamādinā nayena tacapañcakādivibhāgato dvattiṃsākāraṃ bhāvento kesā tāva vaṇṇato kāḷakāti vavatthapeti, yādisakā vānena diṭṭhā honti. "
  6026. 536026,116,196,43,47,1,54,4,Saṇṭhānato dīghavaṭṭalikā tulādaṇḍamivāti vavatthapeti.
  6027. 536027,116,196,48,68,1,140,19,"Disato pana yasmā imasmiṃ kāye nābhito uddhaṃ uparimā disā adho heṭṭhimāti vuccati, tasmā imassa kāyassa uparimāya disāya jātāti vavatthapeti. "
  6028. 536028,116,196,69,73,1,66,4,Okāsato nalāṭantakaṇṇacūḷikagalavāṭakaparicchinne sīsacamme jātāti.
  6029. 536029,116,196,74,89,1,91,11,Tattha yathā vammikamatthake jātāni kuṇṭhatiṇāni na jānanti‘‘ mayaṃ vammikamatthake jātānī’’ ti;
  6030. 536030,116,196,90,101,1,55,7,napi vammikamatthako jānāti‘‘ mayi kuṇṭhatiṇāni jātānī’’ ti;
  6031. 536031,116,196,102,126,1,88,15,"evameva na kesā jānanti‘‘ mayaṃ sīsacamme jātā’’ ti, napi sīsacammaṃ jānāti‘‘ mayi kesā jātā’’ ti. "
  6032. 536032,116,196,127,141,1,132,13,"Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā abyākatā suññā paramaduggandhajegucchappaṭikūlā, na satto na puggaloti vavatthapeti. "
  6033. 536033,116,196,142,146,1,56,4,Paricchedatoti duvidho paricchedo sabhāgavisabhāgavasena.
  6034. 536034,116,196,147,169,1,206,21,"Tattha kesā heṭṭhā patiṭṭhitacammatalena tattha vīhaggamattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlatalena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti evaṃ sabhāgaparicchedato, kesā na avasesaekatiṃsākārā. "
  6035. 536035,116,196,170,178,1,69,8,Avasesā ekatiṃsā na kesāti evaṃ visabhāgaparicchedato ca vavatthapeti.
  6036. 536036,116,196,179,184,1,37,5,Evaṃ tāva kese vaṇṇādito vavatthapeti.
  6037. 536037,116,197,2,13,1,87,10,"Avasesesu lomā vaṇṇato yebhuyyena nīlavaṇṇāti vavatthapeti, yādisakā vānena diṭṭhā honti. "
  6038. 536038,116,197,14,33,1,157,15,"Saṇṭhānato oṇatacāpasaṇṭhānā, upari vaṅkatālahīrasaṇṭhānā vā, disato dvīsu disāsu jātā, okāsato hatthatalapādatale ṭhapetvā yebhuyyena avasesasarīracamme jātāti. "
  6039. 536039,116,198,2,55,1,243,34,"Tattha yathā purāṇagāmaṭṭhāne jātāni dabbatiṇāni na jānanti‘‘ mayaṃ purāṇagāmaṭṭhāne jātānī’’ ti, na ca purāṇagāmaṭṭhānaṃ jānāti‘‘ mayi dabbatiṇāni jātānī’’ ti, evameva na lomā jānanti‘‘ mayaṃ sarīracamme jātā’’ ti, napi sarīracammaṃ jānāti‘‘ mayi lomā jātā’’ ti. "
  6040. 536040,116,198,56,71,1,131,13,"Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā abyākatā suññā paramaduggandhajegucchapaṭikūlā, na satto na puggaloti vavatthapeti. "
  6041. 536041,116,198,72,88,1,162,16,Paricchedato heṭṭhā patiṭṭhitacammatalena tattha likkhāmattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti.
  6042. 536042,116,198,89,100,1,103,10,"Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lome vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6043. 536043,116,199,2,10,1,45,7,"Tato paraṃ nakhā yassa paripuṇṇā, tassa vīsati. "
  6044. 536044,116,199,11,21,1,83,8,"Te sabbepi vaṇṇato maṃsavinimuttokāse setā, maṃsasambandhe tambavaṇṇāti vavatthapeti. "
  6045. 536045,116,199,22,31,1,121,7,"Saṇṭhānato yathāsakapatiṭṭhitokāsasaṇṭhānā, yebhuyyena madhukaphalaṭṭhikasaṇṭhānā, macchasakalikasaṇṭhānā vāti vavatthapeti. "
  6046. 536046,116,199,32,41,1,62,8,"Disato dvīsu disāsu jātā, okāsato aṅgulīnaṃ aggesu patiṭṭhitāti. "
  6047. 536047,116,200,2,31,1,169,20,"Tattha yathā nāma gāmadārakehi daṇḍakaggesu madhukaphalaṭṭhikā ṭhapitā na jānanti‘‘ mayaṃ daṇḍakaggesu ṭhapitā’’ ti, napi daṇḍakā jānanti‘‘ amhesu madhukaphalaṭṭhikā ṭhapitā’’ ti; "
  6048. 536048,116,200,32,58,1,118,17,"evameva nakhā na jānanti‘‘ mayaṃ aṅgulīnaṃ aggesu patiṭṭhitā’’ ti, napi aṅguliyo jānanti‘‘ amhākaṃ aggesu nakhā patiṭṭhitā’’ ti. "
  6049. 536049,116,200,59,70,1,78,9,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā… pe… na puggaloti vavatthapeti.
  6050. 536050,116,200,71,90,1,159,17,"Paricchedato heṭṭhā mūle ca aṅgulimaṃsena, tattha patiṭṭhitatalena vā upari agge ca ākāsena, ubhatopassesu aṅgulīnaṃ ubhatokoṭicammena paricchinnāti vavatthapeti. "
  6051. 536051,116,200,91,102,1,104,10,"Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ nakhe vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6052. 536052,116,201,2,10,1,48,7,"Tato paraṃ dantā yassa paripuṇṇā, tassa dvattiṃsa. "
  6053. 536053,116,201,11,16,1,43,5,Te sabbepi vaṇṇato setavaṇṇāti vavatthapeti.
  6054. 536054,116,201,17,28,1,114,9,"Yassa samasaṇṭhitā honti, tassa kharapattacchinnasaṅkhapaṭalamiva samaganthitasetakusumamakuḷamālā viya ca khāyanti. "
  6055. 536055,116,201,29,38,1,100,8,"Yassa visamasaṇṭhitā, tassa jiṇṇaāsanasālāpīṭhakapaṭipāṭi viya nānāsaṇṭhānāti saṇṭhānato vavatthapeti. "
  6056. 536056,116,201,39,64,1,208,23,"Tesañhi ubhayadantapantipariyosānesu heṭṭhato uparito ca dve dve katvā aṭṭha dantā catukoṭikā catumūlikā āsandikasaṇṭhānā, tesaṃ orato teneva kamena sanniviṭṭhā aṭṭha dantā tikoṭikā timūlikā siṅghāṭakasaṇṭhānā. "
  6057. 536057,116,201,65,79,1,123,14,Tesampi orato teneva kamena heṭṭhato uparito ca ekamekaṃ katvā cattāro dantā dvikoṭikā dvimūlikā yānakūpatthambhinīsaṇṭhānā.
  6058. 536058,116,201,80,90,1,100,10,Tesampi orato teneva kamena sanniviṭṭhā cattāro dāṭhādantā ekakoṭikā ekamūlikā mallikāmakuḷasaṇṭhānā.
  6059. 536059,116,201,91,103,1,114,12,Tato ubhayadantapantivemajjhe heṭṭhā cattāro upari cattāro katvā aṭṭha dantā ekakoṭikā ekamūlikā tumbabījasaṇṭhānā.
  6060. 536060,116,201,104,108,1,28,4,Disato uparimāya disāya jātā.
  6061. 536061,116,201,109,119,1,108,9,"Okāsato uparimā uparimahanukaṭṭhike adhokoṭikā, heṭṭhimā heṭṭhimahanukaṭṭhike uddhaṃkoṭikā hutvā patiṭṭhitāti. "
  6062. 536062,116,202,2,48,1,262,31,"Tattha yathā navakammikapurisena heṭṭhā silātale patiṭṭhāpitā uparimatale pavesitā thambhā na jānanti‘‘ mayaṃ heṭṭhāsilātale patiṭṭhāpitā, uparimatale pavesitā’’ ti, na heṭṭhāsilātalaṃ jānāti‘‘ mayi thambhā patiṭṭhāpitā’’ ti, na uparimatalaṃ jānāti‘‘ mayi thambhā paviṭṭhā’’ ti; "
  6063. 536063,116,202,49,89,1,203,24,"evameva dantā na jānanti‘‘ mayaṃ heṭṭhāhanukaṭṭhike patiṭṭhitā, uparimahanukaṭṭhike paviṭṭhā’’ ti, nāpi heṭṭhāhanukaṭṭhikaṃ jānāti‘‘ mayi dantā patiṭṭhitā’’ ti, na uparimahanukaṭṭhikaṃ jānāti‘‘ mayi dantā paviṭṭhā’’ ti. "
  6064. 536064,116,202,90,99,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6065. 536065,116,202,100,115,1,155,15,Paricchedato heṭṭhā hanukaṭṭhikūpena hanukaṭṭhikaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlatalena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti.
  6066. 536066,116,202,116,128,1,104,10,"Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ dante vaṇṇādito vavatthapeti . "
  6067. 536067,116,203,2,10,1,86,8,Tato paraṃ antosarīre nānākuṇapasañcayappaṭicchādakaṃ taco vaṇṇato setoti vavatthapeti.
  6068. 536068,116,203,11,24,1,111,12,"So hi yadipi chavirāgarañjitattā kāḷakodātādivaṇṇavasena nānāvaṇṇo viya dissati, tathāpi sabhāgavaṇṇena seto eva. "
  6069. 536069,116,203,25,33,1,89,8,So panassa setabhāvo aggijālābhighātapaharaṇapahārādīhi viddhaṃsitāya chaviyā pākaṭo hoti.
  6070. 536070,116,203,34,40,1,63,5,"Saṇṭhānato saṅkhepena kañcukasaṇṭhāno, vitthārena nānāsaṇṭhānoti. "
  6071. 536071,116,203,41,88,1,590,33,"Tathā hi pādaṅgulittaco kosakārakakosasaṇṭhāno, piṭṭhipādattaco puṭabaddhūpāhanasaṇṭhāno, jaṅghattaco bhattapuṭakatālapaṇṇasaṇṭhāno , ūruttaco taṇḍulabharitadīghatthavikasaṇṭhāno, ānisadattaco udakapūritapaṭaparissāvanasaṇṭhāno, piṭṭhittaco phalakonaddhacammasaṇṭhāno, kucchittaco vīṇādoṇikonaddhacammasaṇṭhāno, urattaco yebhuyyena caturassasaṇṭhāno, dvibāhuttaco tūṇīronaddhacammasaṇṭhāno, piṭṭhihatthattaco khurakosasaṇṭhāno phaṇakatthavikasaṇṭhāno vā, hatthaṅgulittaco kuñcikākosasaṇṭhāno, gīvattaco galakañcukasaṇṭhāno, mukhattaco chiddāvachiddakimikulāvakasaṇṭhāno, sīsattaco pattatthavikasaṇṭhānoti. "
  6072. 536072,116,204,2,29,1,226,24,"Tacapariggaṇhakena ca yogāvacarena uttaroṭṭhato paṭṭhāya tacassa maṃsassa ca antarena cittaṃ pesentena paṭhamaṃ tāva mukhattaco vavatthapetabbo, tato sīsattaco, atha bahigīvattaco, tato anulomena paṭilomena ca dakkhiṇahatthattaco. "
  6073. 536073,116,204,30,58,1,223,21,"Atha teneva kamena vāmahatthattaco, tato piṭṭhittaco, atha ānisadattaco, tato anulomena paṭilomena ca dakkhiṇapādattaco, atha vāmapādattaco, tato vatthiudarahadayaabbhantaragīvattaco, tato heṭṭhimahanukattaco, atha adharoṭṭhattaco. "
  6074. 536074,116,204,59,65,1,33,5,Evaṃ yāva puna upari oṭṭhattacoti .
  6075. 536075,116,204,66,70,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jāto.
  6076. 536076,116,204,71,75,1,45,4,Okāsato sakalasarīraṃ pariyonandhitvā ṭhitoti.
  6077. 536077,116,205,2,29,1,140,18,"Tattha yathā allacammapariyonaddhāya peḷāya na allacammaṃ jānāti‘‘ mayā peḷā pariyonaddhā’’ ti, napi peḷā jānāti‘‘ ahaṃ allacammena pariyonaddhā’’ ti; "
  6078. 536078,116,205,30,59,1,135,19,"evameva na taco jānāti‘‘ mayā idaṃ cātumahābhūtikaṃ sarīraṃ onaddhan’’ ti, napi idaṃ cātumahābhūtikaṃ sarīraṃ jānāti ‘‘ ahaṃ tacena onaddhan’’ ti. "
  6079. 536079,116,205,60,69,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6080. 536080,116,205,70,72,1,10,2,Kevalaṃ tu–
  6081. 536081,116,206,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Allacammapaṭicchanno, navadvāro mahāvaṇo; "
  6082. 536082,116,207,2,9,1,41,4,"Samantato paggharati, asucipūtigandhiyo’’ ti. "
  6083. 536083,116,208,2,12,1,95,10,Paricchedato heṭṭhā maṃsena tattha patiṭṭhitatalena vā upari chaviyā paricchinnoti vavatthapeti.
  6084. 536084,116,208,13,24,1,104,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ tacaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6085. 536085,116,209,2,12,1,104,9,Tato paraṃ sarīre navapesisatappabhedaṃ maṃsaṃ vaṇṇato rattaṃ pālibhaddakapupphasannibhanti vavatthapeti.
  6086. 536086,116,209,13,15,1,26,2,Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānanti.
  6087. 536087,116,209,16,24,1,97,7,"Tathā hi tattha jaṅghamaṃsaṃ tālapattapuṭabhattasaṇṭhānaṃ, avikasitaketakīmakuḷasaṇṭhānantipi keci. "
  6088. 536088,116,209,25,51,1,357,20,"Ūrumaṃsaṃ sudhāpisananisadapotakasaṇṭhānaṃ, ānisadamaṃsaṃ uddhanakoṭisaṇṭhānaṃ, piṭṭhimaṃsaṃ tālaguḷapaṭalasaṇṭhānaṃ, phāsukadvayamaṃsaṃ vaṃsamayakoṭṭhakucchipadesamhi tanumattikālepasaṇṭhānaṃ, thanamaṃsaṃ vaṭṭetvā avakkhittaddhamattikāpiṇḍasaṇṭhānaṃ, dvebāhumaṃsaṃ naṅguṭṭhasīsapāde chetvā niccammaṃ katvā ṭhapitamahāmūsikasaṇṭhānaṃ, maṃsasūnakasaṇṭhānantipi eke. "
  6089. 536089,116,209,52,58,1,77,5,"Gaṇḍamaṃsaṃ gaṇḍappadese ṭhapitakarañjabījasaṇṭhānaṃ, maṇḍūkasaṇṭhānantipi eke. "
  6090. 536090,116,209,59,73,1,167,8,"Jivhāmaṃsaṃ nuhīpattasaṇṭhānaṃ, nāsāmaṃsaṃ omukhanikkhittapaṇṇakosasaṇṭhānaṃ,0. akkhikūpamaṃsaṃ addhapakkaudumbarasaṇṭhānaṃ, sīsamaṃsaṃ pattapacanakaṭāhatanulepasaṇṭhānanti . "
  6091. 536091,116,209,74,81,1,87,7,Maṃsapariggaṇhakena ca yogāvacarena etāneva oḷārikamaṃsāni saṇṭhānato vavatthapetabbāni.
  6092. 536092,116,209,82,89,1,68,7,Evañhi vavatthāpayato sukhumāni maṃsāni ñāṇassa āpāthaṃ āgacchantīti.
  6093. 536093,116,209,90,94,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6094. 536094,116,209,95,101,1,55,6,Okāsato sādhikāni tīṇi aṭṭhisatāni anulimpitvā ṭhitanti.
  6095. 536095,116,210,2,56,1,300,35,"Tattha yathā thūlamattikānulittāya bhittiyā na thūlamattikā jānāti‘‘ mayā bhitti anulittā’’ ti, napi bhitti jānāti‘‘ ahaṃ thūlamattikāya anulittā’’ ti, evamevaṃ na navapesisatappabhedaṃ maṃsaṃ jānāti‘‘ mayā aṭṭhisatattayaṃ anulittan’’ ti, napi aṭṭhisatattayaṃ jānāti‘‘ ahaṃ navapesisatappabhedena maṃsena anulittan’’ ti. "
  6096. 536096,116,210,57,66,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6097. 536097,116,210,67,69,1,10,2,Kevalaṃ tu–
  6098. 536098,116,211,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Navapesisatā maṃsā, anulittā kaḷevaraṃ; "
  6099. 536099,116,212,2,9,1,44,4,"Nānākimikulākiṇṇaṃ , mīḷhaṭṭhānaṃva pūtikan’’ ti. "
  6100. 536100,116,213,2,14,1,123,12,Paricchedato heṭṭhā aṭṭhisaṅghāṭena tattha patiṭṭhitatalena vā upari tacena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnanti vavatthapeti.
  6101. 536101,116,213,15,26,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ maṃsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6102. 536102,116,214,2,13,1,87,10,"Tato paraṃ sarīre navasatappabhedā nhārū vaṇṇato setāti vavatthapeti, madhuvaṇṇātipi eke. "
  6103. 536103,116,214,14,16,1,25,2,Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānāti.
  6104. 536104,116,214,17,66,1,473,39,"Tathā hi tattha mahantā mahantā nhārū kandalamakuḷasaṇṭhānā, tato sukhumatarā sūkaravāgurarajjusaṇṭhānā, tato aṇukatarā pūtilatāsaṇṭhānā, tato aṇukatarā sīhaḷamahāvīṇātantisaṇṭhānā, tato aṇukatarā thūlasuttakasaṇṭhānā, hatthapiṭṭhipādapiṭṭhīsu nhārū sakuṇapādasaṇṭhānā, sīse nhārū gāmadārakānaṃ sīse ṭhapitaviraḷataradukūlasaṇṭhānā, piṭṭhiyā nhārū temetvā ātape pasāritamacchajālasaṇṭhānā, avasesā imasmiṃ sarīre taṃtaṃaṅgapaccaṅgānugatā nhārū sarīre paṭimukkajālakañcukasaṇṭhānāti. "
  6105. 536105,116,214,67,71,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jātā.
  6106. 536106,116,214,72,133,1,486,57,"Tesu ca dakkhiṇakaṇṇacūḷikato paṭṭhāya pañca kaṇḍaranāmakā mahānhārū purato ca pacchato ca vinandhamānā vāmapassaṃ gatā, vāmakaṇṇacūḷikato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā dakkhiṇapassaṃ gatā, dakkhiṇagalavāṭakato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā vāmapassaṃ gatā, vāmagalavāṭakato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā dakkhiṇapassaṃ gatā, dakkhiṇahatthaṃ vinandhamānā purato ca pacchato ca pañca pañcāti dasa kaṇḍaranāmakā eva mahānhārū āruḷhā. "
  6107. 536107,116,214,134,146,1,116,10,"Tathā vāmahatthaṃ, dakkhiṇapādaṃ, vāmapādañcāti evamete saṭṭhi mahānhārū sarīradhārakā sarīraniyāmakātipi vavatthapeti. "
  6108. 536108,116,214,147,155,1,85,8,Okāsato sakalasarīre aṭṭhicammānaṃ aṭṭhimaṃsānañca antare aṭṭhīni ābandhamānā ṭhitāti.
  6109. 536109,116,215,2,29,1,160,18,"Tattha yathā vallisantānabaddhesu kuṭṭadārūsu na vallisantānā jānanti‘‘ amhehi kuṭṭadārūni ābaddhānī’’ ti, napi kuṭṭadārūni jānanti‘‘ mayaṃ vallisantānehi ābaddhānī’’ ti; "
  6110. 536110,116,215,30,56,1,118,17,"evameva na nhārū jānanti‘‘ amhehi tīṇi aṭṭhisatāni ābaddhānī’’ ti, napi tīṇi aṭṭhisatāni jānanti‘‘ mayaṃ nhārūhi ābaddhānī’’ ti. "
  6111. 536111,116,215,57,66,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6112. 536112,116,215,67,69,1,10,2,Kevalaṃ tu–
  6113. 536113,116,216,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Navanhārusatā honti, byāmamatte kaḷevare; "
  6114. 536114,116,217,2,10,1,45,5,"Bandhanti aṭṭhisaṅghāṭaṃ, agāramiva valliyo’’ ti. "
  6115. 536115,116,218,2,15,1,128,13,Paricchedato heṭṭhā tīhi aṭṭhisatehi tattha patiṭṭhitatalehi vā upari tacamaṃsehi tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti.
  6116. 536116,116,218,16,28,1,104,10,"Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ nhārū vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6117. 536117,116,219,2,73,1,662,70,Tato paraṃ sarīre dvattiṃsadantaṭṭhikānaṃ visuṃ gahitattā sesāni catusaṭṭhi hatthaṭṭhikāni catusaṭṭhi pādaṭṭhikāni catusaṭṭhi mudukaṭṭhikāni maṃsanissitāni dve paṇhikaṭṭhīni ekekasmiṃ pāde dve dve gopphakaṭṭhikāni dve jaṅghaṭṭhikāni ekaṃ jaṇṇukaṭṭhi ekaṃ ūruṭṭhi dve kaṭiṭṭhīni aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni catuvīsati phāsukaṭṭhīni cuddasa uraṭṭhīni ekaṃ hadayaṭṭhi dve akkhakaṭṭhīni dve piṭṭhibāhaṭṭhīni dve bāhaṭṭhīni dve dve aggabāhaṭṭhīni satta gīvaṭṭhīni dve hanukaṭṭhīni ekaṃ nāsikaṭṭhi dve akkhiṭṭhīni dve kaṇṇaṭṭhīni ekaṃ nalāṭaṭṭhi ekaṃ muddhaṭṭhi nava sīsakapālaṭṭhīnīti evamādinā nayena vuttappabhedāni aṭṭhīni sabbāneva vaṇṇato setānīti vavatthapeti.
  6118. 536118,116,220,2,4,1,25,2,Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānāni.
  6119. 536119,116,220,5,21,1,193,13,"Tathā hi tattha aggapādaṅguliyaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni, tadanantarāni aṅgulīnaṃ majjhapabbaṭṭhīni aparipuṇṇapanasaṭṭhisaṇṭhānāni, mūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni, morasakalisaṇṭhānānītipi eke. "
  6120. 536120,116,220,22,72,1,728,39,"Piṭṭhipādaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni paṇhikaṭṭhīni ekaṭṭhitālaphalabījasaṇṭhānāni, gopphakaṭṭhīni ekatobaddhakīḷāgoḷakasaṇṭhānāni, jaṅghaṭṭhikesu khuddakaṃ dhanudaṇḍasaṇṭhānaṃ, mahantaṃ khuppipāsāmilātadhamanipiṭṭhisaṇṭhānaṃ, jaṅghaṭṭhikassa gopphakaṭṭhikesu patiṭṭhitaṭṭhānaṃ apanītatacakhajjūrīkaḷīrasaṇṭhānaṃ, jaṅghaṭṭhikassa jaṇṇukaṭṭhike patiṭṭhitaṭṭhānaṃ mudiṅgamatthakasaṇṭhānaṃ jaṇṇukaṭṭhi ekapassato ghaṭṭitapheṇasaṇṭhānaṃ, ūruṭṭhīni duttacchitavāsipharasudaṇḍasaṇṭhānāni, ūruṭṭhikassa kaṭaṭṭhike patiṭṭhitaṭṭhānaṃ suvaṇṇakārānaṃ aggijālanakasalākābundisaṇṭhānaṃ , tappatiṭṭhitokāso aggacchinnapunnāgaphalasaṇṭhāno, kaṭiṭṭhīni dvepi ekābaddhāni hutvā kumbhakārehi katacullisaṇṭhānāni, tāpasabhisikāsaṇṭhānānītipi eke. "
  6121. 536121,116,220,73,109,1,449,28,"Ānisadaṭṭhīni heṭṭhāmukhaṭhapitasappaphaṇasaṇṭhānāni, sattaṭṭhaṭṭhānesu chiddāvachiddāni aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni abbhantarato uparūpari ṭhapitasīsakapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni, bāhirato vaṭṭanāvalisaṇṭhānāni, tesaṃ antarantarā kakacadantasadisāni dve tīṇi kaṇṭakāni honti, catuvīsatiyā phāsukaṭṭhīsu paripuṇṇāni paripuṇṇasīhaḷadāttasaṇṭhānāni , aparipuṇṇāni aparipuṇṇasīhaḷadāttasaṇṭhānāni, sabbāneva odātakukkuṭassa pasāritapakkhadvayasaṇṭhānānītipi eke. "
  6122. 536122,116,220,110,130,1,257,15,"Cuddasa uraṭṭhīni jiṇṇasandamānikaphalakapantisaṇṭhānāni, hadayaṭṭhi dabbiphaṇasaṇṭhānaṃ, akkhakaṭṭhīni khuddakalohavāsidaṇḍasaṇṭhānāni, tesaṃ heṭṭhā aṭṭhi addhacandasaṇṭhānaṃ, piṭṭhibāhaṭṭhīni pharasuphaṇasaṇṭhānāni, upaḍḍhacchinnasīhaḷakudālasaṇṭhānānītipi eke. "
  6123. 536123,116,220,131,136,1,63,4,"Bāhaṭṭhīni ādāsadaṇḍasaṇṭhānāni, mahāvāsidaṇḍasaṇṭhānānītipi eke. "
  6124. 536124,116,220,137,192,1,829,40,"Aggabāhaṭṭhīni yamakatālakandasaṇṭhānāni, maṇibandhaṭṭhīni ekato alliyāpetvā ṭhapitasīsakapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni, piṭṭhihatthaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni, hatthaṅgulimūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni, majjhapabbaṭṭhīni aparipuṇṇapanasaṭṭhisaṇṭhānāni, aggapabbaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni, satta gīvaṭṭhīni daṇḍe vijjhitvā paṭipāṭiyā ṭhapitavaṃsakaḷīrakhaṇḍasaṇṭhānāni, heṭṭhimahanukaṭṭhi kammārānaṃ ayokūṭayottakasaṇṭhānaṃ, uparimahanukaṭṭhi avalekhanasatthakasaṇṭhānaṃ, akkhināsakūpaṭṭhīni apanītamiñjataruṇatālaṭṭhisaṇṭhānāni , nalāṭaṭṭhi adhomukhaṭhapitabhinnasaṅkhakapālasaṇṭhānaṃ, kaṇṇacūḷikaṭṭhīni nhāpitakhurakosasaṇṭhānāni, nalāṭakaṇṇacūḷikānaṃ upari paṭṭabandhanokāse aṭṭhibahalaghaṭapuṇṇapaṭapilotikakhaṇḍasaṇṭhānaṃ, muddhanaṭṭhi mukhacchinnavaṅkanāḷikerasaṇṭhānaṃ, sīsaṭṭhīni sibbetvā ṭhapitajajjarālābukaṭāhasaṇṭhānānīti. "
  6125. 536125,116,220,193,197,1,26,4,Disato dvīsu disāsu jātāni.
  6126. 536126,116,221,2,57,1,519,43,"Okāsato avisesena sakalasarīre ṭhitāni, visesena tu sīsaṭṭhīni gīvaṭṭhikesu patiṭṭhitāni, gīvaṭṭhīni piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīsu patiṭṭhitāni, piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni kaṭiṭṭhīsu patiṭṭhitāni, kaṭiṭṭhīni ūruṭṭhikesu patiṭṭhitāni, uruṭṭhīni jaṇṇukaṭṭhikesu, jaṇṇukaṭṭhīni jaṅghaṭṭhikesu, jaṅghaṭṭhīni gopphakaṭṭhikesu, gopphakaṭṭhīni piṭṭhipādaṭṭhikesu patiṭṭhitāni, piṭṭhipādaṭṭhikāni ca gopphakaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitāni, gopphakaṭṭhīni jaṅghaṭṭhīni… pe… gīvaṭṭhīni sīsaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitānīti etenānusārena avasesānipi aṭṭhīni veditabbāni. "
  6127. 536127,116,222,2,30,1,156,19,"Tattha yathā iṭṭhakagopānasicayādīsu na uparimā iṭṭhakādayo jānanti‘‘ mayaṃ heṭṭhimesu patiṭṭhitā’’ ti, napi heṭṭhimā jānanti‘‘ mayaṃ uparimāni ukkhipitvā ṭhitā’’ ti; "
  6128. 536128,116,222,31,71,1,213,24,"evameva na sīsaṭṭhikāni jānanti‘‘ mayaṃ gīvaṭṭhikesu patiṭṭhitānī’’ ti… pe… na gopphakaṭṭhikāni jānanti‘‘ mayaṃ piṭṭhipādaṭṭhikesu patiṭṭhitānī’’ ti, napi piṭṭhipādaṭṭhikāni jānanti‘‘ mayaṃ gopphakaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitānī’’ ti. "
  6129. 536129,116,222,72,81,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6130. 536130,116,222,82,123,1,413,33,"Kevalaṃ tu imāni sādhikāni tīṇi aṭṭhisatāni navahi nhārusatehi navahi ca maṃsapesisatehi ābaddhānulittāni, ekaghanacammapariyonaddhāni, sattarasaharaṇīsahassānugatasinehasinehitāni, navanavutilomakūpasahassaparissavamānasedajallikāni asītikimikulāni, kāyotveva saṅkhyaṃ gatāni, yaṃ sabhāvato upaparikkhanto yogāvacaro na kiñci gayhūpagaṃ passati, kevalaṃ tu nhārusambandhaṃ nānākuṇapasaṅkiṇṇaṃ aṭṭhisaṅghāṭameva passati. "
  6131. 536131,116,222,124,129,1,39,5,Yaṃ disvā dasabalassa puttabhāvaṃ upeti.
  6132. 536132,116,222,130,131,1,7,1,Yathāha–
  6133. 536133,116,223,2,7,1,31,4,"‘ ‘ Paṭipāṭiyaṭṭhīni ṭhitāni koṭiyā, "
  6134. 536134,116,224,2,5,1,27,3,Anekasandhiyamito na kehici;
  6135. 536135,116,225,2,6,1,29,4,"Baddho nahārūhi jarāya codito, "
  6136. 536136,116,226,2,4,1,27,2,Acetano kaṭṭhakaliṅgarūpamo.
  6137. 536137,116,227,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kuṇapaṃ kuṇape jātaṃ, asucimhi ca pūtini; "
  6138. 536138,116,228,2,9,1,51,6,"Duggandhe cāpi duggandhaṃ, bhedanamhi ca vayadhammaṃ."
  6139. 536139,116,229,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Aṭṭhipuṭe aṭṭhipuṭo, nibbatto pūtini pūtikāyamhi; "
  6140. 536140,116,230,2,14,1,57,9,"Tamhi ca vinetha chandaṃ, hessatha puttā dasabalassā’’ ti ca. "
  6141. 536141,116,231,2,13,1,100,11,Paricchedato anto aṭṭhimiñjena uparito maṃsena agge mūle ca aññamaññena paricchinnānīti vavatthapeti.
  6142. 536142,116,231,14,25,1,106,10,"Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ aṭṭhīni vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6143. 536143,116,232,2,12,1,105,10,Tato paraṃ sarīre yathāvuttappabhedānaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ aṭṭhimiñjaṃ vaṇṇato setanti vavatthapeti.
  6144. 536144,116,232,13,16,1,34,3,Saṇṭhānato attano okāsasaṇṭhānanti.
  6145. 536145,116,232,17,36,1,259,16,"Seyyathidaṃ– mahantamahantānaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ sedetvā vaṭṭetvā mahantesu vaṃsanaḷakapabbesu pakkhittamahāvettaṅkurasaṇṭhānaṃ, khuddānukhuddakānaṃ abbhantaragataṃ sedetvā vaṭṭetvā khuddānukhuddakesu vaṃsanaḷakapabbesu pakkhittatanuvettaṅkurasaṇṭhānanti. "
  6146. 536146,116,232,37,41,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6147. 536147,116,232,42,46,1,41,4,Okāsato aṭṭhīnaṃ abbhantare patiṭṭhitanti.
  6148. 536148,116,233,2,29,1,166,18,"Tattha yathā veḷunaḷakādīnaṃ antogatāni dadhiphāṇitāni na jānanti‘‘ mayaṃ veḷunaḷakādīnaṃ antogatānī’’ ti, napi veḷunaḷakādayo jānanti‘‘ dadhiphāṇitāni amhākaṃ antogatānī’’ ti; "
  6149. 536149,116,233,30,55,1,110,15,"evameva na aṭṭhimiñjaṃ jānāti‘‘ ahaṃ aṭṭhīnaṃ antogatan’’ ti, napi aṭṭhīni jānanti‘‘ aṭṭhimiñjaṃ amhākaṃ antogatan’’ ti. "
  6150. 536150,116,233,56,65,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6151. 536151,116,233,66,74,1,87,7,Paricchedato aṭṭhīnaṃ abbhantaratalehi aṭṭhimiñjabhāgena ca paricchinnanti vavatthapeti.
  6152. 536152,116,233,75,86,1,110,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ aṭṭhimiñjaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6153. 536153,116,234,2,12,1,115,10,Tato paraṃ sarīrassa abbhantare dvigoḷakappabhedaṃ vakkaṃ vaṇṇato mandarattaṃ pāḷibhaddakaṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti.
  6154. 536154,116,234,13,19,1,92,5,"Saṇṭhānato gāmadārakānaṃ suttāvutakīḷāgoḷakasaṇṭhānaṃ, ekavaṇṭasahakāradvayasaṇṭhānantipi eke. "
  6155. 536155,116,234,20,24,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6156. 536156,116,234,25,39,1,139,14,Okāsato galavāṭakā vinikkhantena ekamūlena thokaṃ gantvā dvidhā bhinnena thūlanhārunā vinibaddhaṃ hutvā hadayamaṃsaṃ parikkhipitvā ṭhitanti.
  6157. 536157,116,235,2,28,1,138,17,"Tattha yathā vaṇṭūpanibaddhaṃ sahakāradvayaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ vaṇṭena upanibaddhan’’ ti, napi vaṇṭaṃ jānāti‘‘ mayā sahakāradvayaṃ upanibaddhan’’ ti; "
  6158. 536158,116,235,29,53,1,109,15,"evameva na vakkaṃ jānāti‘‘ ahaṃ thūlanhārunā upanibaddhan’’ ti, napi thūlanhāru jānāti‘‘ mayā vakkaṃ upanibaddhan’’ ti. "
  6159. 536159,116,235,54,63,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6160. 536160,116,235,64,69,1,60,5,Paricchedato vakkaṃ vakkabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6161. 536161,116,235,70,81,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ vakkaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6162. 536162,116,236,2,11,1,98,9,Tato paraṃ sarīrassa abbhantare hadayaṃ vaṇṇato rattaṃ rattapadumapattapiṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti.
  6163. 536163,116,236,12,25,1,173,12,"Saṇṭhānato bāhirapattāni apanetvā adhomukhaṭhapitapadumamakuḷasaṇṭhānaṃ, tañca aggacchinnapunnāgaphalamiva vivaṭekapassaṃ bahi maṭṭhaṃ anto kosātakīphalassa abbhantarasadisaṃ. "
  6164. 536164,116,236,26,33,1,58,5,"Paññābahulānaṃ thokaṃ vikasitaṃ, mandapaññānaṃ makuḷitameva. "
  6165. 536165,116,236,34,75,1,391,32,"Yaṃ rūpaṃ nissāya manodhātu ca manoviññāṇadhātu ca pavattanti, taṃ apanetvā avasesamaṃsapiṇḍasaṅkhātahadayabbhantare addhapasatamattaṃ lohitaṃ saṇṭhāti, taṃ rāgacaritassa rattaṃ, dosacaritassa kāḷakaṃ, mohacaritassa maṃsadhovanodakasadisaṃ, vitakkacaritassa kulatthayūsavaṇṇaṃ, saddhācaritassa kaṇikārapupphavaṇṇaṃ, paññācaritassa acchaṃ vippasannamanāvilaṃ, niddhotajātimaṇi viya jutimantaṃ khāyati. "
  6166. 536166,116,236,76,80,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6167. 536167,116,236,81,87,1,61,6,Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ majjhe patiṭṭhitanti.
  6168. 536168,116,237,2,35,1,202,23,"Tattha yathā dvinnaṃ vātapānakavāṭakānaṃ majjhe ṭhito aggaḷatthambhako na jānāti‘‘ ahaṃ dvinnaṃ vātapānakavāṭakānaṃ majjhe ṭhito’’ ti, napi vātapānakavāṭakāni jānanti‘‘ amhākaṃ majjhe aggaḷatthambhako ṭhito’’ ti; "
  6169. 536169,116,237,36,63,1,119,18,"evamevaṃ na hadayaṃ jānāti‘‘ ahaṃ dvinnaṃ thanānaṃ majjhe ṭhitan’’ ti, napi thanāni jānanti‘‘ hadayaṃ amhākaṃ majjhe ṭhitan’’ ti. "
  6170. 536170,116,237,64,73,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6171. 536171,116,237,74,79,1,62,5,Paricchedato hadayaṃ hadayabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6172. 536172,116,237,80,91,1,106,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ hadayaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6173. 536173,116,238,2,13,1,130,11,Tato paraṃ sarīrassa abbhantare yakana saññitaṃ yamakamaṃsapiṇḍaṃ vaṇṇato rattaṃ rattakumudabāhirapattapiṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti.
  6174. 536174,116,238,14,33,1,142,17,"Saṇṭhānato ekamūlaṃ hutvā agge yamakaṃ koviḷārapattasaṇṭhānaṃ, tañca dandhānaṃ ekaṃyeva hoti mahantaṃ, paññavantānaṃ dve vā tīṇi vā khuddakānīti. "
  6175. 536175,116,238,34,38,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6176. 536176,116,238,39,46,1,67,7,Okāsato dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitanti.
  6177. 536177,116,239,2,29,1,134,18,"Tattha yathā piṭharakapasse laggā maṃsapesi na jānāti‘‘ ahaṃ piṭharakapasse laggā’’ ti, napi piṭharakapassaṃ jānāti‘‘ mayi maṃsapesi laggā’’ ti; "
  6178. 536178,116,239,30,61,1,168,22,"evameva na yakanaṃ jānāti‘‘ ahaṃ dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitan’’ ti, napi thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ jānāti‘‘ maṃ nissāya yakanaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6179. 536179,116,239,62,71,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6180. 536180,116,239,72,80,1,67,6,Paricchedato pana yakanaṃ yakanabhāgena paricchinnanti vavatthapeti .
  6181. 536181,116,239,81,92,1,106,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ yakanaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6182. 536182,116,240,2,12,1,116,10,Tato paraṃ sarīre paṭicchannāpaṭicchannabhedato duvidhaṃ kilomakaṃ vaṇṇato setaṃ dukūlapilotikavaṇṇanti vavatthapeti.
  6183. 536183,116,240,13,16,1,32,3,Saṇṭhānato attano okāsasaṇṭhānaṃ.
  6184. 536184,116,240,17,21,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6185. 536185,116,240,22,35,1,145,12,"Okāsato paṭicchannakilomakaṃ hadayañca vakkañca parivāretvā, appaṭicchannakilomakaṃ sakalasarīre cammassa heṭṭhato maṃsaṃ pariyonandhitvā ṭhitanti. "
  6186. 536186,116,241,2,30,1,139,19,"Tattha yathā pilotikāya paliveṭhite maṃse na pilotikā jānāti‘‘ mayā maṃsaṃ paliveṭhitan’’ ti, napi maṃsaṃ jānāti‘‘ ahaṃ pilotikāya paliveṭhitan’’ ti; "
  6187. 536187,116,241,31,48,1,103,13,evameva na kilomakaṃ jānāti‘‘ mayā hadayavakkāni sakalasarīre ca cammassa heṭṭhato maṃsaṃ paliveṭhitan’’ ti.
  6188. 536188,116,241,49,64,1,80,10,Napi hadayavakkāni sakalasarīre ca maṃsaṃ jānāti‘‘ ahaṃ kilomakena paliveṭhitan’’ ti .
  6189. 536189,116,241,65,74,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6190. 536190,116,241,75,84,1,93,9,Paricchedato heṭṭhā maṃsena upari cammena tiriyaṃ kilomakabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6191. 536191,116,241,85,96,1,108,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ kilomakaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6192. 536192,116,242,2,11,1,95,9,Tato paraṃ sarīrassa abbhantare pihakaṃ vaṇṇato nīlaṃ mīlātanigguṇḍīpupphavaṇṇanti vavatthapeti.
  6193. 536193,116,242,12,17,1,78,5,Saṇṭhānato yebhuyyena sattaṅgulappamāṇaṃ abandhanaṃ kāḷavacchakajivhāsaṇṭhānaṃ.
  6194. 536194,116,242,18,22,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6195. 536195,116,242,23,38,1,139,14,"Okāsato hadayassa vāmapasse udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitaṃ, yamhi paharaṇapahārena bahi nikkhante sattānaṃ jīvitakkhayo hotīti. "
  6196. 536196,116,243,2,32,1,184,21,"Tattha yathā koṭṭhakamatthakapassaṃ nissāya ṭhitā na gomayapiṇḍi jānāti‘‘ ahaṃ koṭṭhakamatthakapassaṃ nissāya ṭhitā’’ ti, napi koṭṭhakamatthakapassaṃ jānāti‘‘ gomayapiṇḍi maṃ nissāya ṭhitā’’ ti; "
  6197. 536197,116,243,33,61,1,150,19,"evameva na pihakaṃ jānāti‘‘ ahaṃ udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitan’’ ti, napi udarapaṭalassa matthakapassaṃ jānāti‘‘ pihakaṃ maṃ nissāya ṭhitan’’ ti. "
  6198. 536198,116,243,62,71,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6199. 536199,116,243,72,79,1,62,5,Paricchedato pihakaṃ pihakabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6200. 536200,116,243,80,91,1,106,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pihakaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6201. 536201,116,244,2,12,1,129,10,Tato paraṃ sarīrassa abbhantare dvattiṃsamaṃsakhaṇḍappabhedaṃ papphāsaṃ vaṇṇato rattaṃ nātiparipakkaudumbaravaṇṇanti vavatthapeti.
  6202. 536202,116,244,13,18,1,79,4,"Saṇṭhānato visamacchinnapūvasaṇṭhānaṃ, chadaniṭṭhakakhaṇḍapuñjasaṇṭhānantipi eke. "
  6203. 536203,116,244,19,30,1,126,11,Tadetaṃ abbhantare asitapītādīnaṃ abhāve uggatena kammajatejusmanā abbhāhatattā saṅkhāditapalālapiṇḍamiva nirasaṃ nirojaṃ hoti.
  6204. 536204,116,244,31,35,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6205. 536205,116,244,36,47,1,106,11,Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare hadayañca yakanañca upari chādetvā olambantaṃ ṭhitanti.
  6206. 536206,116,245,2,31,1,186,20,"Tattha yathā jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāno sakuṇakulāvako na jānāti‘‘ ahaṃ jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāno ṭhito’’ ti, napi jiṇṇakoṭṭhabbhantaraṃ jānāti‘‘ sakuṇakulāvako mayi lambamāno ṭhito’’ ti; "
  6207. 536207,116,245,32,64,1,182,23,"evameva na papphāsaṃ jānāti‘‘ ahaṃ sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ antare lambamānaṃ ṭhitan’’ ti, napi sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ antaraṃ jānāti‘‘ mayi papphāsaṃ lambamānaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6208. 536208,116,245,65,74,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6209. 536209,116,245,75,81,1,66,5,Paricchedato papphāsaṃ papphāsabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6210. 536210,116,245,82,93,1,108,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ papphāsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6211. 536211,116,246,2,19,1,159,15,"Tato paraṃ antosarīre purisassa dvattiṃsahatthaṃ, itthiyā aṭṭhavīsatihatthaṃ, ekavīsatiyā ṭhānesu obhaggaṃ antaṃ vaṇṇato setaṃ sakkharasudhāvaṇṇanti vavatthapeti. "
  6212. 536212,116,246,20,26,1,77,6,Saṇṭhānato sīsaṃ chinditvā lohitadoṇiyaṃ saṃvelletvā ṭhapitadhammanisaṇṭhānaṃ.
  6213. 536213,116,246,27,31,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6214. 536214,116,246,32,43,1,116,10,Okāsato upari galavāṭake heṭṭhā ca karīsamagge vinibandhattā galavāṭakakarīsamaggapariyante sarīrabbhantare ṭhitanti.
  6215. 536215,116,247,2,31,1,172,20,"Tattha yathā lohitadoṇiyaṃ ṭhapitaṃ chinnasīsaṃ dhammanikaḷevaraṃ na jānāti‘‘ ahaṃ lohitadoṇiyaṃ ṭhitan’’ ti, napi lohitadoṇi jānāti‘‘ mayi chinnasīsaṃ dhammanikaḷevaraṃ ṭhitan’’ ti; "
  6216. 536216,116,247,32,56,1,104,15,"evameva na antaṃ jānāti‘‘ ahaṃ sarīrabbhantare ṭhitan’’ ti, napi sarīrabbhantaraṃ jānāti‘‘ mayi antaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6217. 536217,116,247,57,67,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6218. 536218,116,247,68,73,1,58,5,Paricchedato antaṃ antabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6219. 536219,116,247,74,85,1,104,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ antaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6220. 536220,116,248,2,11,1,93,9,Tato paraṃ antosarīre antantare antaguṇaṃ vaṇṇato setaṃ dakasītalikamūlavaṇṇanti vavatthapeti.
  6221. 536221,116,248,12,17,1,66,4,"Saṇṭhānato dakasītalikamūlasaṇṭhānamevāti, gomuttasaṇṭhānantipi eke. "
  6222. 536222,116,248,18,22,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6223. 536223,116,248,23,43,1,237,20,Okāsato kudālapharasukammādīni karontānaṃ yantākaḍḍhanakāle yantasuttakamiva yantaphalakāni antabhoge ekato aggaḷante ābandhitvā pādapuñchanarajjumaṇḍalakassa antarā taṃ sibbitvā ṭhitarajjukā viya ekavīsatiyā antabhogānaṃ antarā ṭhitanti.
  6224. 536224,116,249,2,58,1,324,37,"Tattha yathā pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbitvā ṭhitarajjukā na jānāti‘‘ mayā pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbitan’’ ti, napi pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ jānāti‘‘ rajjukā maṃ sibbitvā ṭhitā’’ ti, evameva antaguṇaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ antaṃ ekavīsatibhogabbhantare ābandhitvā ṭhitan’’ ti, napi antaṃ jānāti‘‘ antaguṇaṃ maṃ ābandhitvā ṭhitan’’ ti. "
  6225. 536225,116,249,59,68,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6226. 536226,116,249,69,75,1,66,5,Paricchedato antaguṇaṃ antaguṇabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6227. 536227,116,249,76,87,1,108,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ antaguṇaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6228. 536228,116,250,2,9,1,73,7,Tato paraṃ antosarīre udariyaṃ vaṇṇato ajjhohaṭāhāravaṇṇanti vavatthapeti.
  6229. 536229,116,250,10,13,1,52,3,Saṇṭhānato parissāvane sithilabaddhataṇḍulasaṇṭhānaṃ.
  6230. 536230,116,250,14,18,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6231. 536231,116,250,19,23,1,22,3,Okāsato udare ṭhitanti .
  6232. 536232,116,250,24,44,1,209,16,"Udaraṃ nāma ubhato nippīḷiyamānassa allasāṭakassa majjhe sañjātaphoṭakasadisaṃ antapaṭalaṃ, bahi maṭṭhaṃ, anto maṃsakasambupaliveṭhitaṃ, kiliṭṭhapāvārapupphasadisaṃ, kuthitapanasaphalassa abbhantarasadisantipi eke. "
  6233. 536233,116,250,45,73,1,338,26,"Tattha takkolakā gaṇḍuppādakātālahīrakāsūcimukhakāpaṭatantusuttakāti evamādidvattiṃsakulappabhedā kimayo ākulabyākulā saṇḍasaṇḍacārino hutvā nivasanti, ye pānabhojanādimhi avijjamāne ullaṅghitvā viravantā hadayamaṃsaṃ abhitudanti pānabhojanādīni ajjhoharaṇavelāyañca uddhaṃmukhā hutvā paṭhamajjhohaṭe dve tayo ālope turitaturitā vilumpanti. "
  6234. 536234,116,250,74,119,1,516,43,"Yaṃ etesaṃ kimīnaṃ pasūtigharaṃ vaccakuṭi gilānasālā susānañca hoti, yattha seyyathāpi nāma caṇḍālagāmadvāre candanikāya saradasamaye thūlaphusitake deve vassante udakena āvūḷhaṃ muttakarīsacammaṭṭhinhārukhaṇḍakheḷasiṅghāṇikālohitappabhutinānākuṇapajātaṃ nipatitvā kaddamodakāluḷitaṃ sañjātakimikulākulaṃ hutvā dvīhatīhaccayena sūriyātapasantāpavegakuthitaṃ upari pheṇapupphuḷake muñcantaṃ abhinīlavaṇṇaṃ paramaduggandhajegucchaṃ upagantuṃ vā daṭṭhuṃ vā anaraharūpataṃ āpajjitvā tiṭṭhati, pageva ghāyituṃ vā sāyituṃ vā; "
  6235. 536235,116,250,120,137,1,353,17,evameva nānappakārapānabhojanādi dantamusalasaṃcuṇṇitaṃ jivhāhatthasamparivattitaṃ kheḷalālāpalibuddhaṃ taṅkhaṇavigatavaṇṇagandharasādisampadaṃ koliyakhalisuvānavamathusadisaṃ nipatitvā pittasemhavātapaliveṭhitaṃ hutvā udaraggisantāpavegakuthitaṃ kimikulākulaṃ uparūpari pheṇapupphuḷakāni muñcantaṃ paramakasambuduggandhajegucchabhāvamāpajjitvā tiṭṭhati.
  6236. 536236,116,250,138,148,1,77,8,"Yaṃ sutvāpi pānabhojanādīsu amanuññatā saṇṭhāti, pageva paññācakkhunā oloketvā. "
  6237. 536237,116,250,149,183,1,221,29,"Yattha ca patitaṃ pānabhojanādi pañcadhā vivekaṃ gacchati, ekaṃ bhāgaṃ pāṇakā khādanti, ekaṃ bhāgaṃ udaraggi jhāpeti, eko bhāgo muttaṃ hoti, eko bhāgo karīsaṃ hoti, eko bhāgo rasabhāvaṃ āpajjitvā soṇitamaṃsādīni upabrūhayatīti. "
  6238. 536238,116,251,2,18,1,99,12,Tattha yathā paramajegucchāya suvānadoṇiyā ṭhito suvānavamathu na jānāti‘‘ ahaṃ suvānadoṇiyā ṭhito’’ ti;
  6239. 536239,116,251,19,30,1,50,7,napi suvānadoṇi jānāti‘‘ mayi suvānavamathu ṭhito’’ ti.
  6240. 536240,116,251,31,45,1,79,10,Evameva na udariyaṃ jānāti‘‘ ahaṃ imasmiṃ paramaduggandhajegucche udare ṭhitan’’ ti;
  6241. 536241,116,251,46,57,1,42,7,napi udaraṃ jānāti‘‘ mayi udariyaṃ ṭhitan’’ ti.
  6242. 536242,116,251,58,68,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti .
  6243. 536243,116,251,69,74,1,64,5,Paricchedato udariyaṃ udariyabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6244. 536244,116,251,75,86,1,107,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ udariyaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6245. 536245,116,252,2,11,1,83,8,Tato paraṃ antosarīre karīsaṃ vaṇṇato yebhuyyena ajjhohaṭāhāravaṇṇanti vavatthapeti.
  6246. 536246,116,252,12,23,1,83,9,"Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ, disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ, okāsato pakkāsaye ṭhitanti. "
  6247. 536247,116,252,24,68,1,458,42,"Pakkāsayo nāma heṭṭhā nābhipiṭṭhikaṇṭakamūlānaṃ antare antāvasāne ubbedhena aṭṭhaṅgulamatto vaṃsanaḷakabbhantarasadiso padeso, yattha seyyathāpi nāma uparibhūmibhāge patitaṃ vassodakaṃ ogaḷitvā heṭṭhābhūmibhāgaṃ pūretvā tiṭṭhati, evameva yaṃkiñci āmāsaye patitaṃ pānabhojanādikaṃ udaragginā pheṇuddehakaṃ pakkaṃ pakkaṃ saṇhakaraṇiyā piṭṭhamiva saṇhabhāvaṃ āpajjitvā antabilena ogaḷitvā omadditvā vaṃsanaḷake pakkhittapaṇḍumattikā viya sannicitaṃ hutvā tiṭṭhati. "
  6248. 536248,116,253,2,29,1,143,18,"Tattha yathā vaṃsanaḷake omadditvā pakkhittapaṇḍumattikā na jānāti‘‘ ahaṃ vaṃsanaḷake ṭhitā’’ ti, napi vaṃsanaḷako jānāti‘‘ mayi paṇḍumattikā ṭhitā’’ ti; "
  6249. 536249,116,253,30,55,1,95,15,"evameva na karīsaṃ jānāti ‘‘ ahaṃ pakkāsaye ṭhitan’’ ti, napi pakkāsayo jānāti‘‘ mayi karīsaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6250. 536250,116,253,56,65,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6251. 536251,116,253,66,71,1,62,5,Paricchedato karīsaṃ karīsabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6252. 536252,116,253,72,83,1,106,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ karīsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6253. 536253,116,254,2,11,1,102,9,Tato paraṃ sarīre sīsakaṭāhabbhantare matthaluṅgaṃ vaṇṇato setaṃ ahichattakapiṇḍivaṇṇanti vavatthapeti.
  6254. 536254,116,254,12,14,1,30,2,Pakkuthitaduddhavaṇṇantipi eke.
  6255. 536255,116,254,15,17,1,25,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ.
  6256. 536256,116,254,18,22,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6257. 536257,116,254,23,38,1,161,15,Okāsato sīsakaṭāhassa abbhantare cattāro sibbinimagge nissāya samodhāya ṭhapitā cattāro piṭṭhapiṇḍikā viya samohitaṃ catumatthaluṅgapiṇḍappabhedaṃ hutvā ṭhitanti.
  6258. 536258,116,255,2,32,1,191,21,"Tattha yathā purāṇalābukaṭāhe pakkhittapiṭṭhapiṇḍi pakkuthitaduddhaṃ vā na jānāti‘‘ ahaṃ purāṇalābukaṭāhe ṭhitan’’ ti, napi purāṇalābukaṭāhaṃ jānāti‘‘ mayi piṭṭhapiṇḍi pakkuthitaduddhaṃ vā ṭhitan’’ ti; "
  6259. 536259,116,255,33,57,1,126,15,"evameva na matthaluṅgaṃ jānāti‘‘ ahaṃ sīsakaṭāhabbhantare ṭhitan’’ ti, napi sīsakaṭāhabbhantaraṃ jānāti‘‘ mayi matthaluṅgaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6260. 536260,116,255,58,67,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6261. 536261,116,255,68,73,1,72,5,Paricchedato matthaluṅgaṃ matthaluṅgabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6262. 536262,116,255,74,86,1,111,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ matthaluṅgaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6263. 536263,116,256,2,12,1,102,9,Tato paraṃ sarīre baddhābaddhabhedato duvidhampi pittaṃ vaṇṇato bahalamadhukatelavaṇṇanti vavatthapeti.
  6264. 536264,116,256,13,16,1,46,3,Abaddhapittaṃ milātabakulapupphavaṇṇantipi eke.
  6265. 536265,116,256,17,19,1,25,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ.
  6266. 536266,116,256,20,24,1,25,4,Disato dvīsu disāsu jātaṃ.
  6267. 536267,116,256,25,47,1,217,20,"Okāsato abaddhapittaṃ kesalomanakhadantānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānaṃ thaddhasukkhacammañca vajjetvā udakamiva telabindu avasesasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ, yamhi kupite akkhīni pītakāni honti bhamanti, gattaṃ kampati kaṇḍūyati. "
  6268. 536268,116,256,48,75,1,249,22,"Baddhapittaṃ hadayapapphāsānamantare yakanamaṃsaṃ nissāya patiṭṭhite mahākosātakikosakasadise pittakosake ṭhitaṃ, yamhi kupite sattā ummattakā honti, vipallatthacittā hirottappaṃ chaḍḍetvā akattabbaṃ karonti, abhāsitabbaṃ bhāsanti, acintitabbaṃ cintenti. "
  6269. 536269,116,257,2,32,1,130,21,"Tattha yathā udakaṃ byāpetvā ṭhitaṃ telaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ udakaṃ byāpetvā ṭhitan’’ ti, napi udakaṃ jānāti‘‘ telaṃ maṃ byāpetvā ṭhitan’’ ti; "
  6270. 536270,116,257,33,59,1,120,17,"evameva na abaddhapittaṃ jānāti‘‘ ahaṃ sarīraṃ byāpetvā ṭhitan’’ ti, napi sarīraṃ jānāti‘‘ abaddhapittaṃ maṃ byāpetvā ṭhitan’’ ti. "
  6271. 536271,116,257,60,87,1,134,18,"Yathā ca kosātakikosake ṭhitaṃ vassodakaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ kosātakikosake ṭhitan’’ ti, napi kosātakikosako jānāti‘‘ mayi vassodakaṃ ṭhitan’’ ti; "
  6272. 536272,116,257,88,112,1,109,15,"evameva na baddhapittaṃ jānāti‘‘ ahaṃ pittakosake ṭhitan’’ ti, napi pittakosako jānāti‘‘ mayi baddhapittaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6273. 536273,116,257,113,122,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6274. 536274,116,257,123,128,1,60,5,Paricchedato pittaṃ pittabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6275. 536275,116,257,129,140,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pittaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6276. 536276,116,258,2,11,1,107,9,Tato paraṃ sarīrabbhantare ekapattapūrappamāṇaṃ semhaṃ vaṇṇato setaṃ kacchakapaṇṇarasavaṇṇanti vavatthapeti.
  6277. 536277,116,258,12,14,1,25,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ.
  6278. 536278,116,258,15,19,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6279. 536279,116,258,20,23,1,28,3,Okāsato udarapaṭale ṭhitanti.
  6280. 536280,116,258,24,63,1,342,36,"Yaṃ pānabhojanādiajjhoharaṇakāle seyyathāpi nāma udake sevālapaṇakaṃ kaṭṭhe vā kathale vā patante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, evameva pānabhojanādimhi nipatante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, yamhi ca mandībhūte pakkamiva gaṇḍaṃ pūtikamiva kukkuṭaṇḍaṃ udarapaṭalaṃ paramajegucchakuṇapagandhaṃ hoti. "
  6281. 536281,116,258,64,100,1,274,28,"Tato uggatena ca gandhena uggāropi mukhampi duggandhaṃ pūtikuṇapasadisaṃ hoti, so ca puriso‘‘ apehi duggandhaṃ vāyasī’’ ti vattabbataṃ āpajjati, yañca abhivaḍḍhitaṃ bahalattamāpannaṃ paṭikujjanaphalakamiva vaccakuṭiyā udarapaṭalabbhantare eva kuṇapagandhaṃ sannirumbhitvā tiṭṭhati. "
  6282. 536282,116,259,2,28,1,129,17,"Tattha yathā candanikāya uparipheṇapaṭalaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ candanikāya ṭhitan’’ ti, napi candanikā jānāti‘‘ mayi pheṇapaṭalaṃ ṭhitan’’ ti; "
  6283. 536283,116,259,29,50,1,97,14,"evameva na semhaṃ jānāti‘‘ ahaṃ udarapaṭale ṭhitan’’ ti, napi udarapaṭalaṃ jānāti‘‘ mayi semhaṃ ṭhitanti. "
  6284. 536284,116,259,51,60,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6285. 536285,116,259,61,66,1,60,5,Paricchedato semhaṃ semhabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6286. 536286,116,259,67,78,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ semhaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6287. 536287,116,260,2,9,1,63,7,Tato paraṃ sarīre pubbo vaṇṇato paṇḍupalāsavaṇṇoti vavatthapeti.
  6288. 536288,116,260,10,12,1,24,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno.
  6289. 536289,116,260,13,17,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jāto.
  6290. 536290,116,260,18,24,1,43,6,Okāsato pubbassa okāso nāma nibaddho natthi.
  6291. 536291,116,260,25,46,1,179,18,"Yattha pubbo sannicito tiṭṭheyya, yatra yatra khāṇukaṇṭakappaharaṇaggijālādīhi abhihate sarīrappadese lohitaṃ saṇṭhahitvā paccati, gaṇḍapiḷakādayo vā uppajjanti, tatra tatra tiṭṭhati. "
  6292. 536292,116,261,2,36,1,198,25,"Tattha yathā rukkhassa tattha tattha pharasudhārādīhi pahatappadese avagaḷitvā ṭhito niyyāso na jānāti‘‘ ahaṃ rukkhassa pahatappadese ṭhito’’ ti, napi rukkhassa pahatappadeso jānāti‘‘ mayi niyyāso ṭhito’’ ti; "
  6293. 536293,116,261,37,68,1,175,22,"evameva na pubbo jānāti‘‘ ahaṃ sarīrassa tattha tattha khāṇukaṇṭakādīhi abhihatappadese gaṇḍapiḷakādīnaṃ uṭṭhitappadese vā ṭhito’’ ti, napi sarīrappadeso jānāti‘‘ mayi pubbo ṭhito’’ ti. "
  6294. 536294,116,261,69,79,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6295. 536295,116,261,80,85,1,58,5,Paricchedato pubbo pubbabhāgena paricchinnoti vavatthapeti.
  6296. 536296,116,261,86,97,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pubbaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6297. 536297,116,262,2,19,1,187,15,"Tato paraṃ sarīre sannicitalohitaṃ saṃsaraṇalohitanti evaṃ duvidhe lohite sannicitalohitaṃ tāva vaṇṇato bahalakuthitalākhārasavaṇṇanti vavatthapeti, saṃsaraṇalohitaṃ acchalākhārasavaṇṇanti. "
  6298. 536298,116,262,20,24,1,41,4,Saṇṭhānato sabbampi attano okāsasaṇṭhānaṃ.
  6299. 536299,116,262,25,33,1,73,7,"Disato sannicitalohitaṃ uparimāya disāya jātaṃ, saṃsaraṇalohitaṃ dvīsupīti. "
  6300. 536300,116,262,34,46,1,164,11,Okāsato saṃsaraṇalohitaṃ kesalomanakhadantānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānañceva thaddhasukkhacammañca vajjetvā dhamanijālānusārena sabbaṃ upādinnakasarīraṃ pharitvā ṭhitaṃ.
  6301. 536301,116,262,47,68,1,221,20,"Sannicitalohitaṃ yakanassa heṭṭhābhāgaṃ pūretvā ekapattapūraṇamattaṃ vakkahadayapapphāsānaṃ upari thokaṃ thokaṃ binduṃ pātentaṃ vakkahadayayakanapapphāse tementaṃ ṭhitaṃ, yamhi vakkahadayādīni atemente sattā pipāsitā honti. "
  6302. 536302,116,263,2,43,1,241,31,"Tattha yathā jajjarakapāle ṭhitaṃ udakaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni tementaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ jajjarakapāle ṭhitaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni tememī’’ ti, napi jajjarakapālaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni vā jānanti‘‘ mayi udakaṃ ṭhitaṃ, amhe vā tementaṃ ṭhitan’’ ti; "
  6303. 536303,116,263,44,79,1,195,25,"evameva na lohitaṃ jānāti‘‘ ahaṃ yakanassa heṭṭhābhāge vakkahadayādīni tementaṃ ṭhitan’’ ti, napi yakanassa heṭṭhābhāgaṭṭhānaṃ vakkahadayādīni vā jānanti‘‘ mayi lohitaṃ ṭhitaṃ, amhe vā tementaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6304. 536304,116,263,80,89,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6305. 536305,116,263,90,95,1,62,5,Paricchedato lohitaṃ lohitabhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6306. 536306,116,263,96,107,1,106,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lohitaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6307. 536307,116,264,2,9,1,66,7,Tato paraṃ sarīre sedo vaṇṇato pasannatilatelavaṇṇoti vavatthapeti.
  6308. 536308,116,264,10,12,1,24,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno.
  6309. 536309,116,264,13,17,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jāto.
  6310. 536310,116,264,18,31,1,82,12,"Okāsato sedassa okāso nāma nibaddho natthi, yattha sedo lohitaṃ viya sadā tiṭṭheyya. "
  6311. 536311,116,264,32,45,1,181,11,"Yasmā vā yadā aggisantāpasūriyasantāpautuvikārādīhi sarīraṃ santapati, atha udakato abbūḷhamattavisamacchinnabhisamuḷālakumudanālakalāpaudakamiva sabbakesalomakūpavivarehi paggharati. "
  6312. 536312,116,264,46,54,1,68,7,Tasmā tesaṃ kesalomakūpavivarānaṃ vasena taṃ saṇṭhānato vavatthapeti.
  6313. 536313,116,264,55,70,1,118,11,‘‘ Sedapariggaṇhakena ca yogāvacarena kesalomakūpavivare pūretvā ṭhitavaseneva sedo manasikātabbo’’ ti vuttaṃ pubbācariyehi.
  6314. 536314,116,265,2,29,1,208,18,"Tattha yathā bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarehi paggharantaṃ udakaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarehi paggharāmī’’ ti, napi bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarā jānanti‘‘ amhehi udakaṃ paggharatī’’ ti; "
  6315. 536315,116,265,30,54,1,120,15,"evameva na sedo jānāti‘‘ ahaṃ kesalomakūpavivarehi paggharāmī’’ ti, napi kesalomakūpavivarā jānanti‘‘ amhehi sedo paggharatī’’ ti. "
  6316. 536316,116,265,55,64,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6317. 536317,116,265,65,70,1,56,5,Paricchedato sedo sedabhāgena paricchinnoti vavatthapeti.
  6318. 536318,116,265,71,82,1,104,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ sedaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6319. 536319,116,266,2,11,1,81,8,Tato paraṃ sarīre cammamaṃsantare medo vaṇṇato phālitahaliddivaṇṇoti vavatthapeti.
  6320. 536320,116,266,12,14,1,24,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno.
  6321. 536321,116,266,15,29,1,248,13,"Tathā hi sukhino thūlasarīrassa cammamaṃsantare pharitvā ṭhito haliddirattadukūlapilotikasaṇṭhāno, kisasarīrassa jaṅghamaṃsaūrumaṃsapiṭṭhikaṇṭakanissitapiṭṭhimaṃsaudarapaṭalamaṃsāni nissāya saṃvellitvā ṭhapitahaliddirattadukūlapilotikakhaṇḍasaṇṭhāno. "
  6322. 536322,116,266,30,34,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jāto.
  6323. 536323,116,266,35,55,1,198,19,"Okāsato thūlasarīrassa sakalasarīraṃ pharitvā kisassa jaṅghāmaṃsādīni nissāya ṭhito, yo sinehasaṅkhātopi hutvā paramajegucchattā na matthakatelatthaṃ na gaṇḍūsatelatthaṃ na dīpajālanatthaṃ saṅgayhati. "
  6324. 536324,116,267,2,32,1,180,21,"Tattha yathā maṃsapuñjaṃ nissāya ṭhitā haliddirattadukūlapilotikā na jānāti‘‘ ahaṃ maṃsapuñjaṃ nissāya ṭhitā’’ ti, napi maṃsapuñjo jānāti‘‘ haliddirattadukūlapilotikā maṃ nissāya ṭhitā’’ ti; "
  6325. 536325,116,267,33,65,1,152,23,"evameva na medo jānāti‘‘ ahaṃ sakalasarīraṃ jaṅghādīsu vā maṃsaṃ nissāya ṭhito’’ ti, napi sakalasarīraṃ jānāti jaṅghādīsu vā maṃsaṃ‘‘ medo maṃ nissāya ṭhito’’ ti. "
  6326. 536326,116,267,66,75,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6327. 536327,116,267,76,89,1,95,10,"Paricchedato medo heṭṭhā maṃsena, upari cammena, samantato medabhāgena paricchinnoti vavatthapeti. "
  6328. 536328,116,267,90,102,1,104,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ medaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6329. 536329,116,268,2,9,1,67,7,Tato paraṃ sarīre assu vaṇṇato pasannatilatelavaṇṇanti vavatthapeti.
  6330. 536330,116,268,10,12,1,25,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ.
  6331. 536331,116,268,13,17,1,29,4,Disato uparimāya disāya jātaṃ.
  6332. 536332,116,268,18,21,1,30,3,Okāsato akkhikūpakesu ṭhitanti.
  6333. 536333,116,268,22,65,1,358,38,"Na cetaṃ pittakosake pittamiva akkhikūpakesu sadā sannicitaṃ hutvā tiṭṭhati, kintu yadā somanassajātā sattā mahāhasitaṃ hasanti, domanassajātā rodanti paridevanti, tathārūpaṃ visamāhāraṃ vā haranti, yadā ca tesaṃ akkhīni dhūmarajapaṃsukādīhi abhihaññanti, tadā etehi somanassadomanassavisamāhārādīhi samuṭṭhahitvā assu akkhikūpakesu pūretvā tiṭṭhati paggharati ca."
  6334. 536334,116,268,66,81,1,113,11,‘‘ Assupariggaṇhakena ca yogāvacarena akkhikūpake pūretvā ṭhitavaseneva taṃ manasikātabban’’ ti pubbācariyā vaṇṇayanti.
  6335. 536335,116,269,2,29,1,200,18,"Tattha yathā matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakesu ṭhitaṃ udakaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakesu ṭhitan’’ ti, napi matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakā jānanti‘‘ amhesu udakaṃ ṭhitan’’ ti; "
  6336. 536336,116,269,30,54,1,98,15,"evameva na assu jānāti‘‘ ahaṃ akkhikūpakesu ṭhitan’’ ti, napi akkhikūpakā jānanti‘‘ amhesu assu ṭhitan’’ ti. "
  6337. 536337,116,269,55,65,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6338. 536338,116,269,66,71,1,57,5,Paricchedato assu assubhāgena paricchinnanti vavatthapeti.
  6339. 536339,116,269,72,83,1,104,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ assuṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6340. 536340,116,270,2,11,1,88,9,Tato paraṃ sarīre vilīnasinehasaṅkhātā vasā vaṇṇato ācāme āsittatelavaṇṇāti vavatthapeti.
  6341. 536341,116,270,12,14,1,24,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā.
  6342. 536342,116,270,15,19,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jātā.
  6343. 536343,116,270,20,23,1,80,3,Okāsato hatthatalahatthapiṭṭhipādatalapādapiṭṭhināsāpuṭanalāṭaaṃsakūṭesu ṭhitāti.
  6344. 536344,116,270,24,51,1,218,25,"Na cesā etesu okāsesu sadā vilīnā eva hutvā tiṭṭhati, kintu yadā aggisantāpasūriyasantāpautuvisabhāgadhātuvisabhāgehi te padesā usmājātā honti, tadā tattha vilīnāva hutvā pasannasalilāsu udakasoṇḍikāsu nīhāro viya sarati. "
  6345. 536345,116,271,2,34,1,167,21,"Tattha yathā udakasoṇḍiyo ajjhottharitvā ṭhito nīhāro na jānāti‘‘ ahaṃ udakasoṇḍiyo ajjhottharitvā ṭhito’’ ti, napi udakasoṇḍiyo jānanti‘‘ nīhāro amhe ajjhottharitvā ṭhito’’ ti; "
  6346. 536346,116,271,35,61,1,128,17,"evameva na vasā jānāti‘‘ ahaṃ hatthatalādīni ajjhottharitvā ṭhitā’’ ti, napi hatthatalādīni jānanti‘‘ vasā amhe ajjhottharitvā ṭhitā’’ ti. "
  6347. 536347,116,271,62,71,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6348. 536348,116,271,72,77,1,56,5,Paricchedato vasā vasābhāgena paricchinnāti vavatthapeti.
  6349. 536349,116,271,78,89,1,104,10,"Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ vasaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6350. 536350,116,272,2,11,1,80,9,Tato paraṃ sarīre mukhassabbhantare kheḷo vaṇṇato seto pheṇavaṇṇoti vavatthapeti.
  6351. 536351,116,272,12,17,1,55,4,"Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānoti, samuddapheṇasaṇṭhānotipi eke. "
  6352. 536352,116,272,18,22,1,28,4,Disato uparimāya disāya jāto.
  6353. 536353,116,272,23,29,1,53,6,Okāsato ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhāya ṭhitoti.
  6354. 536354,116,272,30,53,1,153,21,"Na ceso ettha sadā sannicito hutvā tiṭṭhati, kintu yadā sattā tathārūpaṃ āhāraṃ passanti vā saranti vā, uṇhatittakaṭukaloṇambilānaṃ vā kiñci mukhe ṭhapenti. "
  6355. 536355,116,272,54,73,1,135,17,"Yadā ca tesaṃ hadayaṃ āgilāyati, kismiñcideva vā jigucchā uppajjati, tadā kheḷo uppajjitvā ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhāya saṇṭhāti. "
  6356. 536356,116,272,74,99,1,202,23,"Aggajivhāya cesa kheḷo tanuko hoti, mūlajivhāya bahalo, mukhe pakkhittañca puthukaṃ vā taṇḍulaṃ vā aññaṃ vā kiñci khādanīyaṃ nadipuline khatakūpasalilamiva parikkhayamagacchantova sadā temanasamattho hoti. "
  6357. 536357,116,273,2,31,1,135,19,"Tattha yathā nadipuline khatakūpatale saṇṭhitaṃ udakaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ kūpatale saṇṭhitan’’ ti , napi kūpatalaṃ jānāti‘‘ mayi udakaṃ ṭhitan’’ ti; "
  6358. 536358,116,273,32,62,1,156,21,"evameva na kheḷo jānāti‘‘ ahaṃ ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhātale saṇṭhito’’ ti, napi jivhātalaṃ jānāti‘‘ mayi ubhohi kapolapassehi orohitvā kheḷo saṇṭhito’’ ti. "
  6359. 536359,116,273,63,72,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6360. 536360,116,273,73,78,1,58,5,Paricchedato kheḷo kheḷabhāgena paricchinnoti vavatthapeti.
  6361. 536361,116,273,79,90,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ kheḷaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6362. 536362,116,274,2,12,1,77,8,Tato paraṃ sarīre siṅghāṇikā vaṇṇato setā taruṇatālamiñjavaṇṇāti vavatthapeti.
  6363. 536363,116,274,13,22,1,96,8,"Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā, sedetvā sedetvā nāsāpuṭe nirantaraṃ pakkhittavettaṅkurasaṇṭhānātipi eke. "
  6364. 536364,116,274,23,27,1,28,4,Disato uparimāya disāya jātā.
  6365. 536365,116,274,28,32,1,32,4,Okāsato nāsāpuṭe pūretvā ṭhitāti.
  6366. 536366,116,274,33,60,1,199,25,"Na cesā ettha sadā sannicitā hutvā tiṭṭhati, kintu seyyathāpi nāma puriso paduminipatte dadhiṃ bandhitvā heṭṭhā paduminipattaṃ kaṇṭakena vijjheyya, atha tena chiddena dadhipiṇḍaṃ gaḷitvā bahi papateyya; "
  6367. 536367,116,274,61,82,1,195,19,"evameva yadā sattā rodanti, visabhāgāhārautuvasena vā sañjātadhātukkhobhā honti, tadā antosīsato pūtisemhabhāvaṃ āpannaṃ matthaluṅgaṃ gaḷitvā tālumatthakavivarena otaritvā nāsāpuṭe pūretvā tiṭṭhati. "
  6368. 536368,116,275,2,30,1,127,19,"Tattha yathā sippikāya pakkhittaṃ pūtidadhi na jānāti‘‘ ahaṃ sippikāya ṭhitan’’ ti, napi sippikā jānāti‘‘ mayi pūtikaṃ dadhi ṭhitan’’ ti; "
  6369. 536369,116,275,31,55,1,102,15,"evameva na siṅghāṇikā jānāti‘‘ ahaṃ nāsāpuṭesu ṭhitā’’ ti, napi nāsāpuṭā jānanti‘‘ amhesu siṅghāṇikā ṭhitā’’ ti. "
  6370. 536370,116,275,56,65,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6371. 536371,116,275,66,71,1,68,5,Paricchedato siṅghāṇikā siṅghāṇikabhāgena paricchinnāti vavatthapeti.
  6372. 536372,116,275,72,83,1,110,10,"Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ siṅghāṇikaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6373. 536373,116,276,2,10,1,73,7,Tato paraṃ antosarīre {lasikā}ti sarīrasandhīnaṃ abbhantare picchilakuṇapaṃ.
  6374. 536374,116,276,11,15,1,46,4,Sā vaṇṇato kaṇikāraniyyāsavaṇṇāti vavatthapeti.
  6375. 536375,116,276,16,18,1,24,2,Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā.
  6376. 536376,116,276,19,23,1,24,4,Disato dvīsu disāsu jātā.
  6377. 536377,116,276,24,31,1,89,7,Okāsato aṭṭhisandhīnaṃ abbhañjanakiccaṃ sādhayamānā asītisatasandhīnaṃ abbhantare ṭhitāti.
  6378. 536378,116,276,32,84,1,401,43,"Yassa cesā mandā hoti, tassa uṭṭhahantassa nisīdantassa abhikkamantassa paṭikkamantassa samiñjantassa pasārentassa aṭṭhikāni kaṭakaṭāyanti, accharikāsaddaṃ karonto viya vicarati , ekayojanadviyojanamattampi addhānaṃ gatassa vāyodhātu kuppati, gattāni dukkhanti yassa pana cesā bahukā hoti, tassa uṭṭhānanisajjādīsu na aṭṭhīni kaṭakaṭāyanti, dīghampi addhānaṃ gatassa na vāyodhātu kuppati, na gattāni dukkhanti. "
  6379. 536379,116,277,2,30,1,122,18,"Tattha yathā abbhañjanatelaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ akkhaṃ abbhañjitvā ṭhitan’’ ti, napi akkho jānāti‘‘ maṃ telaṃ abbhañjitvā ṭhitan’’ ti; "
  6380. 536380,116,277,31,57,1,132,17,"evameva na lasikā jānāti‘‘ ahaṃ asītisatasandhiyo abbhañjitvā ṭhitā’’ ti, napi asītisatasandhiyo jānanti‘‘ lasikā amhe abbhañjitvā ṭhitā’’ ti. "
  6381. 536381,116,277,58,67,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6382. 536382,116,277,68,73,1,60,5,Paricchedato lasikā lasikabhāgena paricchinnāti vavatthapeti.
  6383. 536383,116,277,74,85,1,106,10,"Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lasikaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6384. 536384,116,278,2,9,1,71,7,Tato paraṃ antosarīre muttaṃ vaṇṇato māsakhārodakavaṇṇanti vavatthapeti.
  6385. 536385,116,278,10,14,1,77,4,Saṇṭhānato udakaṃ pūretvā adhomukhaṭhapitaudakakumbhaantaragataudakasaṇṭhānaṃ.
  6386. 536386,116,278,15,19,1,30,4,Disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ.
  6387. 536387,116,278,20,23,1,35,3,Okāsato vatthissabbhantare ṭhitanti.
  6388. 536388,116,278,24,43,1,148,17,"Vatthi nāma vatthipuṭo vuccati, yattha seyyathāpi nāma candanikāya pakkhitte amukhe peḷāghaṭe candanikāraso pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati; "
  6389. 536389,116,278,44,73,1,168,23,"evameva sarīrato muttaṃ pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati nikkhamanamaggo eva tu pākaṭo hoti, yamhi ca muttassa bharite‘‘ passāvaṃ karomā’’ ti sattānaṃ āyūhanaṃ hoti. "
  6390. 536390,116,278,74,105,1,162,22,"Tattha yathā candanikāya pakkhitte amukhe peḷāghaṭe ṭhito candanikāraso na jānāti‘‘ ahaṃ amukhe peḷāghaṭe ṭhito’’ ti, napi peḷāghaṭo jānāti‘‘ mayi candanikāraso ṭhito’’ ti; "
  6391. 536391,116,278,106,130,1,90,15,"evameva muttaṃ na jānāti‘‘ ahaṃ vatthimhi ṭhitan’’ ti, napi vatthi jānāti‘‘ mayi muttaṃ ṭhitan’’ ti. "
  6392. 536392,116,278,131,140,1,57,7,Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā… pe… na puggaloti.
  6393. 536393,116,278,141,148,1,80,7,Paricchedato vatthiabbhantarena ceva muttabhāgena ca paricchinnanti vavatthapeti.
  6394. 536394,116,278,149,161,1,105,10,"Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ muttaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. "
  6395. 536395,116,278,162,167,1,51,5,Evamayaṃ imaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
  6396. 536396,116,279,2,17,1,140,14,"Tassevaṃ imaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādivasena vavatthapentassa taṃ taṃ bhāvanānuyogaṃ āgamma kesādayo paguṇā honti, koṭṭhāsabhāvena upaṭṭhahanti. "
  6397. 536397,116,279,18,33,1,159,15,Tato pabhuti seyyathāpi nāma cakkhumato purisassa dvattiṃsavaṇṇānaṃ pupphānaṃ ekasuttaganthitaṃ mālaṃ olokentassa sabbapupphāni apubbāpariyamiva pākaṭāni honti;
  6398. 536398,116,279,34,55,1,110,16,evameva‘‘ atthi imasmiṃ kāye kesā’’ ti imaṃ kāyaṃ satiyā olokentassa sabbe te dhammā apubbāpariyamiva pākaṭā honti.
  6399. 536399,116,279,56,66,1,65,8,"Kesesu āvajjitesu asaṇṭhahamānāva sati yāva muttaṃ, tāva pavattati. "
  6400. 536400,116,279,67,85,1,193,17,"Tato pabhuti tassa āhiṇḍantā manussatiracchānādayo ca sattākāraṃ vijahitvā koṭṭhāsarāsivaseneva upaṭṭhahanti, tehi ca ajjhohariyamānaṃ pānabhojanādi koṭṭhāsarāsimhi pakkhippamānamiva upaṭṭhātīti. "
  6401. 536401,116,280,2,13,1,43,7,Etthāha ‘‘ athānena tato paraṃ kiṃ kātabban’’ ti?
  6402. 536402,116,280,14,23,1,93,8,Vuccate– tadeva nimittaṃ āsevitabbaṃ bhāvetabbaṃ bahulīkātabbaṃ suvavatthitaṃ vavatthapetabbaṃ.
  6403. 536403,116,280,24,33,1,85,9,Kathaṃ panāyaṃ taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti suvavatthitaṃ vavatthapetīti?
  6404. 536404,116,280,34,48,1,120,12,"Ayañhi taṃ kesādīnaṃ koṭṭhāsabhāvena upaṭṭhānanimittaṃ āsevati, satiyā alliyati bhajati upagacchati, satigabbhaṃ gaṇhāpeti. "
  6405. 536405,116,280,49,57,1,55,8,Tattha laddhaṃ vā satiṃ vaḍḍhento taṃ bhāvetīti vuccati.
  6406. 536406,116,280,58,63,1,71,5,Bahulīkarotīti punappunaṃ satisampayuttaṃ vitakkavicārabbhāhataṃ karoti.
  6407. 536407,116,280,64,83,1,143,16,"Suvavatthitaṃ vavatthapetīti yathā suṭṭhu vavatthitaṃ hoti, na puna antaradhānaṃ gacchati, tathā taṃ satiyā vavatthapeti, upadhāreti upanibandhati. "
  6408. 536408,116,281,2,28,1,185,18,"Atha vā yaṃ pubbe anupubbato, nātisīghato, nātisaṇikato, vikkhepappahānato, paṇṇattisamatikkamanato, anupubbamuñcanato, lakkhaṇato, tayo ca suttantāti evaṃ dasavidhaṃ manasikārakosallaṃ vuttaṃ. "
  6409. 536409,116,281,29,50,1,214,18,"Tattha anupubbato manasikaronto āsevati, nātisīghato nātisaṇikato ca manasikaronto bhāveti, vikkhepappahānato manasikaronto bahulī karoti, paṇṇattisamatikkamanādito manasikaronto suvavatthitaṃ vavatthapetīti veditabbo. "
  6410. 536410,116,282,2,15,1,67,9,Etthāha ‘‘ kathaṃ panāyaṃ anupubbādivasena ete dhamme manasi karotī’’ ti?
  6411. 536411,116,282,16,29,1,75,11,"Vuccate– ayañhi kese manasi karitvā tadanantaraṃ lome manasi karoti, na nakhe. "
  6412. 536412,116,282,30,41,1,67,10,"Tathā lome manasi karitvā tadanantaraṃ nakhe manasi karoti, na dante. "
  6413. 536413,116,282,42,45,1,18,3,Esa nayo sabbattha.
  6414. 536414,116,282,46,47,1,5,1,Kasmā?
  6415. 536415,116,282,48,68,1,164,18,"Uppaṭipāṭiyā hi manasikaronto seyyathāpi nāma akusalo puriso dvattiṃsapadaṃ nisseṇiṃ uppaṭipāṭiyā ārohanto kilantakāyo tato nisseṇito papatati, na ārohanaṃ sampādeti; "
  6416. 536416,116,282,69,81,1,139,11,"evameva bhāvanāsampattivasena adhigantabbassa assādassa anadhigamanato kilantacitto dvattiṃsākārabhāvanāto papatati, na bhāvanaṃ sampādetīti. "
  6417. 536417,116,283,2,11,1,70,9,Anupubbato manasikarontopi ca kesā lomāti nātisīghato pi manasi karoti.
  6418. 536418,116,283,12,34,1,203,20,"Atisīghato hi manasikaronto seyyathāpi nāma addhānaṃ gacchanto puriso samavisamarukkhathalaninnadvedhāpathādīni magganimittāni upalakkhetuṃ na sakkoti, tato na maggakusalo hoti, addhānañca parikkhayaṃ neti; "
  6419. 536419,116,283,35,52,1,138,14,"evameva vaṇṇasaṇṭhānādīni dvattiṃsākāranimittāni upalakkhetuṃ na sakkoti, tato na dvattiṃsākāre kusalo hoti, kammaṭṭhānañca parikkhayaṃ neti. "
  6420. 536420,116,284,2,11,1,55,8,"Yathā ca nātisīghato, evaṃ nātisaṇikato pi manasi karoti. "
  6421. 536421,116,284,12,29,1,205,17,Atisaṇikato hi manasikaronto seyyathāpi nāma puriso addhānamaggaṃ paṭipanno antarāmagge rukkhapabbatataḷākādīsu vilambamāno icchitappadesaṃ apāpuṇanto antarāmaggeyeva sīhabyagghādīhi anayabyasanaṃ pāpuṇāti;
  6422. 536422,116,284,30,39,1,115,8,evameva dvattiṃsākārabhāvanāsampadaṃ apāpuṇanto bhāvanāvicchedena antarāyeva kāmavitakkādīhi anayabyasanaṃ pāpuṇāti.
  6423. 536423,116,285,2,9,1,66,7,Nātisaṇikato manasikarontopi ca vikkhepappahānato pi manasi karoti.
  6424. 536424,116,285,10,22,1,90,11,"Vikkhepappahānato nāma yathā aññesu navakammādīsu cittaṃ na vikkhipati, tathā manasi karoti. "
  6425. 536425,116,285,23,37,1,165,14,Bahiddhā vikkhepamānacitto hi kesādīsveva asamāhitacetovitakko bhāvanāsampadaṃ apāpuṇitvā antarāva anayabyasanaṃ āpajjati takkasilāgamane bodhisattassa sahāyakā viya.
  6426. 536426,116,285,38,47,1,121,9,Avikkhipamānacitto pana kesādīsveva samāhitacetovitakko bhāvanāsampadaṃ pāpuṇāti bodhisatto viya takkasilarajjasampadanti.
  6427. 536427,116,285,48,62,1,129,14,Tassevaṃ vikkhepappahānato manasikaroto adhikāracariyādhimuttīnaṃ vasena te dhammā asubhato vā vaṇṇato vā suññato vā upaṭṭhahanti.
  6428. 536428,116,286,2,8,1,52,6,Atha paṇṇattisamatikkamanato te dhamme manasi karoti.
  6429. 536429,116,286,9,21,1,133,11,{Paṇṇattisamatikkamanato}ti kesā lomāti evamādivohāraṃ samatikkamitvā vissajjetvā yathūpaṭṭhitānaṃ asubhādīnaṃyeva vasena manasi karoti.
  6430. 536430,116,286,22,24,1,6,1,Kathaṃ ?
  6431. 536431,116,286,25,74,1,481,45,"Yathā araññanivāsūpagatā manussā aparicitabhūmibhāgattā udakaṭṭhānasañjānanatthaṃ sākhābhaṅgādinimittaṃ katvā tadanusārena gantvā udakaṃ paribhuñjanti, yadā pana paricitabhūmibhāgā honti, atha taṃ nimittaṃ vissajjetvā amanasikatvāva udakaṭṭhānaṃ upasaṅkamitvā udakaṃ paribhuñjanti, evamevāyaṃ kesā lomātiādinā taṃtaṃvohārassa vasena paṭhamaṃ te dhamme manasākāsi, tesu dhammesu asubhādīnaṃ aññataravasena upaṭṭhahantesu taṃ vohāraṃ samatikkamitvā vissajjetvā asubhāditova manasi karoti. "
  6432. 536432,116,287,2,33,1,164,22,"Etthāha ‘‘ kathaṃ panassa ete dhammā asubhādito upaṭṭhahanti, kathaṃ vaṇṇato, kathaṃ suññato vā, kathañcāyamete asubhato manasi karoti, kathaṃ vaṇṇato, kathaṃ suññato vā’’ ti? "
  6433. 536433,116,287,34,47,1,121,12,"Kesā tāvassa vaṇṇasaṇṭhānagandhāsayokāsavasena pañcadhā asubhato upaṭṭhahanti, pañcadhā eva ayamete asubhato manasi karoti. "
  6434. 536434,116,287,48,57,1,62,6,Seyyathidaṃ– kesā nāmete vaṇṇato asubhā paramappaṭikūlajegucchā .
  6435. 536435,116,287,58,77,1,142,19,Tathā hi manussā divā pānabhojane patitaṃ kesavaṇṇaṃ vākaṃ vā suttaṃ vā disvā kesasaññāya manoramampi pānabhojanaṃ chaḍḍenti vā jigucchanti vā.
  6436. 536436,116,287,78,80,1,19,2,Saṇṭhānatopi asubhā.
  6437. 536437,116,287,81,99,1,142,18,Tathā hi rattiṃ pānabhojane patitaṃ kesasaṇṭhānaṃ vākaṃ vā suttaṃ vā phusitvā kesasaññāya manoramampi pānabhojanaṃ chaḍḍenti vā jigucchanti vā.
  6438. 536438,116,287,100,102,1,17,2,Gandhatopi asubhā.
  6439. 536439,116,287,103,123,1,179,18,"Tathā hi telamakkhanapupphadhūmādisaṅkhārehi virahitānaṃ kesānaṃ gandho paramajeguccho hoti, aggīsu pakkhittassa kesassa gandhaṃ ghāyitvā sattā nāsikaṃ pidhenti, mukhampi vikujjenti. "
  6440. 536440,116,287,124,126,1,16,2,Āsayatopi asubhā.
  6441. 536441,116,287,127,141,1,154,14,Tathā hi nānāvidhena manussāsucinissandena saṅkāraṭṭhāne taṇḍuleyyakādīni viya pittasemhapubbalohitanissandena te ācitā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamitāti.
  6442. 536442,116,287,142,144,1,16,2,Okāsatopi asubhā.
  6443. 536443,116,287,145,156,1,136,11,Tathā hi saṅkāraṭṭhāne viya taṇḍuleyyakādīni paramajegucche lomādiekatiṃsakuṇaparāsimatthake manussānaṃ sīsapaliveṭhake allacamme jātāti.
  6444. 536444,116,287,157,160,1,17,3,Esa nayo lomādīsu.
  6445. 536445,116,287,161,170,1,69,9,Evaṃ tāva ayamete dhamme asubhato upaṭṭhahante asubhato manasi karoti.
  6446. 536446,116,288,2,11,1,73,8,"Yadi panassa vaṇṇato upaṭṭhahanti, atha kesā nīlakasiṇavasena upaṭṭhahanti. "
  6447. 536447,116,288,12,16,1,36,4,Tathā lomā dantā odātakasiṇavasenāti.
  6448. 536448,116,288,17,21,1,18,3,Esa nayo sabbattha .
  6449. 536449,116,288,22,33,1,90,10,"Taṃtaṃkasiṇavaseneva ayamete manasi karoti, evaṃ vaṇṇato upaṭṭhahante vaṇṇato manasi karoti. "
  6450. 536450,116,288,34,44,1,108,9,"Yadi panassa suññato upaṭṭhahanti, atha kesā ghanavinibbhogavavatthānena ojaṭṭhamakasamūhavasena upaṭṭhahanti. "
  6451. 536451,116,288,45,50,1,33,4,"Tathā lomādayo, yathā upaṭṭhahanti. "
  6452. 536452,116,288,51,55,1,29,4,Ayamete tatheva manasi karoti.
  6453. 536453,116,288,56,62,1,47,6,Evaṃ suññato upaṭṭhahante suññato manasi karoti.
  6454. 536454,116,289,2,9,1,65,7,Evaṃ manasikaronto ayamete dhamme anupubbamuñcanato manasi karoti.
  6455. 536455,116,289,10,52,1,313,37,"{Anupubbamuñcanato}ti asubhādīnaṃ aññataravasena upaṭṭhite kese muñcitvā lome manasikaronto seyyathāpi nāma jalūkā naṅguṭṭhena gahitappadese sāpekkhāva hutvā tuṇḍena aññaṃ padesaṃ gaṇhāti, gahite ca tasmiṃ itaraṃ muñcati, evameva kesesu sāpekkhova hutvā lome manasi karoti, lomesu ca patiṭṭhite manasikāre kese muñcati. "
  6456. 536456,116,289,53,56,1,18,3,Esa nayo sabbattha.
  6457. 536457,116,289,57,72,1,143,14,"Evaṃ hissa anupubbamuñcanato manasikaroto asubhādīsu aññataravasena te dhammā upaṭṭhahantā anavasesato upaṭṭhahanti, pākaṭatarūpaṭṭhānā ca honti. "
  6458. 536458,116,290,2,36,1,280,30,"Atha yassa te dhammā asubhato upaṭṭhahanti, pākaṭatarūpaṭṭhānā ca honti, tassa seyyathāpi nāma makkaṭo dvattiṃsatālake tālavane byādhena paripātiyamāno ekarukkhepi asaṇṭhahanto paridhāvitvā yadā nivatto hoti kilanto, atha ekameva ghanatālapaṇṇapariveṭhitaṃ tālasuciṃ nissāya tiṭṭhati; "
  6459. 536459,116,290,37,54,1,188,17,evameva cittamakkaṭo dvattiṃsakoṭṭhāsake imasmiṃ kāye teneva yoginā paripātiyamāno ekakoṭṭhāsakepi asaṇṭhahanto paridhāvitvā yadā anekārammaṇavidhāvane abhilāsābhāvena nivatto hoti kilanto.
  6460. 536460,116,290,55,73,1,126,16,"Atha yvāssa kesādīsu dhammo paguṇataro caritānurūpataro vā, yattha vā pubbe katādhikāro hoti, taṃ nissāya upacāravasena tiṭṭhati. "
  6461. 536461,116,290,74,91,1,159,16,"Atha tameva nimittaṃ punappunaṃ takkāhataṃ vitakkāhataṃ karitvā yathākkamaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ uppādeti, tattha patiṭṭhāya vipassanamārabhitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇāti. "
  6462. 536462,116,291,2,35,1,203,27,"Yassa pana te dhammā vaṇṇato upaṭṭhahanti, tassāpi seyyathāpi nāma makkaṭo… pe… atha yvāssa kesādīsu dhammo paguṇataro caritānurūpataro vā, yattha vā pubbe katādhikāro hoti, taṃ nissāya upacāravasena tiṭṭhati. "
  6463. 536463,116,291,36,59,1,225,22,"Atha tameva nimittaṃ punappunaṃ takkāhataṃ vitakkāhataṃ karitvā yathākkamaṃ nīlakasiṇavasena pītakasiṇavasena vā pañcapi rūpāvacarajjhānāni uppādeti, tesañca yattha katthaci patiṭṭhāya vipassanaṃ ārabhitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇāti. "
  6464. 536464,116,292,2,20,1,151,16,"Yassa pana te dhammā suññato upaṭṭhahanti, so lakkhaṇato manasi karoti, lakkhaṇato manasikaronto tattha catudhātuvavatthānavasena upacārajjhānaṃ pāpuṇāti. "
  6465. 536465,116,292,21,29,1,76,7,Atha manasikaronto te dhamme aniccadukkhānattasuttattayavasena manasi karoti .
  6466. 536466,116,292,30,32,1,22,2,Ayamassa vipassanānayo.
  6467. 536467,116,292,33,41,1,78,8,So imaṃ vipassanaṃ ārabhitvā yathākkamañca paṭipajjitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇātīti.
  6468. 536468,116,293,2,6,1,22,4,Ettāvatā ca yaṃ vuttaṃ–
  6469. 536469,116,293,7,23,1,77,11,"‘‘ kathaṃ panāyaṃ anupubbādivasena ete dhamme manasi karotī’’ ti, taṃ byākataṃ hoti. "
  6470. 536470,116,293,24,26,1,14,2,Yañcāpi vuttaṃ–
  6471. 536471,116,293,27,41,1,73,9,"‘‘ bhāvanāvasena panassa evaṃ vaṇṇanā veditabbā’’ ti, tassattho pakāsito hotīti. "
  6472. 536472,116,294,2,2,1,13,1,Pakiṇṇakanayo
  6473. 536473,116,295,2,9,1,87,7,Idāni imasmiṃyeva dvattiṃsākāre vaṇṇanāparicayapāṭavatthaṃ ayaṃ pakiṇṇakanayo veditabbo–
  6474. 536474,116,296,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Nimittato lakkhaṇato, dhātuto suññatopi ca; "
  6475. 536475,116,297,2,10,1,48,5,"Khandhādito ca viññeyyo, dvattiṃsākāranicchayo’’ ti. "
  6476. 536476,116,298,2,20,1,149,15,"Tattha {nimittato}ti evaṃ vuttappakāre imasmiṃ dvattiṃsākāre saṭṭhisataṃ nimittāni honti, yesaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ koṭṭhāsato pariggaṇhāti. "
  6477. 536477,116,298,21,36,1,120,10,"Seyyathidaṃ– kesassa vaṇṇanimittaṃ, saṇṭhānanimittaṃ, disānimittaṃ, okāsanimittaṃ, paricchedanimittanti pañca nimittāni honti. "
  6478. 536478,116,298,37,39,1,13,2,Evaṃ lomādīsu.
  6479. 536479,116,299,2,17,1,124,12,"{Lakkhaṇato}ti dvattiṃsākāre aṭṭhavīsatisataṃ lakkhaṇāni honti, yesaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ lakkhaṇato manasi karoti . "
  6480. 536480,116,299,18,31,1,119,9,"Seyyathidaṃ– kesassa thaddhalakkhaṇaṃ, ābandhanalakkhaṇaṃ, uṇhattalakkhaṇaṃ, samudīraṇalakkhaṇanti cattāri lakkhaṇāni honti. "
  6481. 536481,116,299,32,34,1,13,2,Evaṃ lomādīsu.
  6482. 536482,116,300,2,38,1,179,19,"{Dhātuto}ti dvattiṃsākāre‘‘ chadhāturo, bhikkhave, ayaṃ purisapuggalo’’ ti( ma. ni.3.343-344) ettha vuttāsu dhātūsu aṭṭhavīsatisataṃ dhātuyo honti, yāsaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ dhātuto pariggaṇhāti. "
  6483. 536483,116,300,39,47,1,45,6,"Seyyathidaṃ– yā kese thaddhatā, sā pathavīdhātu; "
  6484. 536484,116,300,48,53,1,26,4,"yā ābandhanatā, sā āpodhātu; "
  6485. 536485,116,300,54,59,1,28,4,"yā paripācanatā, sā tejodhātu; "
  6486. 536486,116,300,60,68,1,54,7,"yā vitthambhanatā, sā vāyodhātūti catasso dhātuyo honti. "
  6487. 536487,116,300,69,71,1,13,2,Evaṃ lomādīsu.
  6488. 536488,116,301,2,15,1,111,11,"{Suññato}ti dvattiṃsākāre aṭṭhavīsatisataṃ suññatā honti, yāsaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ suññato vipassati. "
  6489. 536489,116,301,16,31,1,116,12,"Seyyathidaṃ– kese tāva pathavīdhātu āpodhātvādīhi suññā, tathā āpodhātvādayo pathavīdhātvādīhīti catasso suññatā honti. "
  6490. 536490,116,301,32,34,1,13,2,Evaṃ lomādīsu.
  6491. 536491,116,302,2,33,1,193,22,"{Khandhādito}ti dvattiṃsākāre kesādīsu khandhādivasena saṅgayhamānesu‘‘ kesā kati khandhā honti, kati āyatanāni, kati dhātuyo, kati saccāni, kati satipaṭṭhānānī’’ ti evamādinā nayena vinicchayo veditabbo. "
  6492. 536492,116,302,34,40,1,53,6,Evañcassa vijānato tiṇakaṭṭhasamūho viya kāyo khāyati.
  6493. 536493,116,302,41,42,1,7,1,Yathāha–
  6494. 536494,116,303,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Natthi satto naro poso, puggalo nūpalabbhati; "
  6495. 536495,116,304,2,10,1,42,5,"Suññabhūto ayaṃ kāyo, tiṇakaṭṭhasamūpamo’’ ti. "
  6496. 536496,116,305,2,5,1,13,3,Athassa yā sā–
  6497. 536497,116,306,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa tādino; "
  6498. 536498,116,307,2,12,1,44,7,"Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato’’ ti."
  6499. 536499,116,307,13,13,1,0,0,–
  6500. 536500,116,308,2,11,1,41,7,"Evaṃ amānusī rati vuttā, sā adūratarā hoti. "
  6501. 536501,116,308,12,15,1,12,3,Tato yaṃ taṃ–
  6502. 536502,116,309,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ; "
  6503. 536503,116,310,2,19,1,44,6,"Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānatan’’ ti.( dha. pa.373-374)– "
  6504. 536504,116,311,2,7,1,43,4,Evaṃ vipassanāmayaṃ pītipāmojjāmataṃ vuttaṃ.
  6505. 536505,116,311,8,16,1,83,8,Taṃ anubhavanto na cireneva ariyajanasevitaṃ ajarāmaraṃ nibbānāmataṃ sacchikarotīti.
  6506. 536506,116,312,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  6507. 536507,116,313,2,4,1,29,2,Dvattiṃsākāravaṇṇanā niṭṭhitā.
  6508. 536508,116,314,2,4,1,18,2,4 . Kumārapañhavaṇṇanā
  6509. 536509,116,315,2,2,1,11,1,Aṭṭhuppatti
  6510. 536510,116,316,2,12,1,76,9,Idāni ekaṃ nāma kin ti evamādīnaṃ kumārapañhānaṃ atthavaṇṇanākkamo anuppatto.
  6511. 536511,116,316,13,20,1,69,7,Tesaṃ aṭṭhuppattiṃ idha nikkhepappayojanañca vatvā vaṇṇanaṃ karissāma–
  6512. 536512,116,317,2,10,1,61,8,Aṭṭhuppatti tāva nesaṃ sopāko nāma bhagavato mahāsāvako ahosi.
  6513. 536513,116,317,11,39,1,206,22,"Tenāyasmatā jātiyā sattavasseneva aññā ārādhitā, tassa bhagavā pañhabyākaraṇena upasampadaṃ anuññātukāmo attanā adhippetatthānaṃ pañhānaṃ byākaraṇasamatthataṃ passanto‘‘ ekaṃ nāma kin’’ ti evamādinā pañhe pucchi. "
  6514. 536514,116,317,40,42,1,10,2,So byākāsi.
  6515. 536515,116,317,43,49,1,45,6,Tena ca byākaraṇena bhagavato cittaṃ ārādhesi.
  6516. 536516,116,317,50,54,1,34,4,Sāva tassāyasmato upasampadā ahosi.
  6517. 536517,116,318,2,5,1,22,3,Ayaṃ tesaṃ aṭṭhuppatti.
  6518. 536518,116,319,2,2,1,18,1,Nikkhepappayojanaṃ
  6519. 536519,116,320,2,24,1,225,19,"Yasmā pana saraṇagamanehi buddhadhammasaṅghānussativasena cittabhāvanā, sikkhāpadehi sīlabhāvanā, dvattiṃsākārena ca kāyabhāvanā pakāsitā, tasmā idāni nānappakārato paññābhāvanāmukhadassanatthaṃ ime pañhabyākaraṇā idha nikkhittā. "
  6520. 536520,116,320,25,33,1,58,7,"Yasmā vā sīlapadaṭṭhāno samādhi, samādhipadaṭṭhānā ca paññā; "
  6521. 536521,116,320,34,35,1,7,1,yathāha–
  6522. 536522,116,320,36,76,1,226,22,"‘‘ sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayan’’ ti( saṃ. ni.1.23,192), tasmā sikkhāpadehi sīlaṃ dvattiṃsākārena taṃgocaraṃ samādhiñca dassetvā samāhitacittassa nānādhammaparikkhārāya paññāya pabhedadassanatthaṃ idha nikkhittātipi viññātabbā. "
  6523. 536523,116,321,2,6,1,34,4,Idaṃ tesaṃ idha nikkhepappayojanaṃ.
  6524. 536524,116,322,2,2,1,12,1,Pañhavaṇṇanā
  6525. 536525,116,323,2,4,1,27,3,Ekaṃ nāma kintipañhavaṇṇanā
  6526. 536526,116,324,2,33,1,234,27,"Idāni tesaṃ atthavaṇṇanā hoti– ekaṃ nāma kin ti bhagavā yasmiṃ ekadhammasmiṃ bhikkhu sammā nibbindamāno anupubbena dukkhassantakaro hoti, yasmiṃ cāyamāyasmā nibbindamāno anupubbena dukkhassantamakāsi, taṃ dhammaṃ sandhāya pañhaṃ pucchati."
  6527. 536527,116,324,34,46,1,73,8,‘‘ Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā’’ ti thero puggalādhiṭṭhānāya desanāya vissajjeti.
  6528. 536528,116,324,47,55,1,29,4,"‘‘ Katamā ca, bhikkhave, sammāsati? "
  6529. 536529,116,324,56,82,1,115,13,"Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharatī’’ ti( saṃ. ni.5.8) evamādīni cettha suttāni evaṃ vissajjanayuttisambhave sādhakāni. "
  6530. 536530,116,324,83,113,1,152,21,"Ettha yenāhārena sabbe sattā‘‘ āhāraṭṭhitikā’’ ti vuccanti, so āhāro taṃ vā nesaṃ āhāraṭṭhitikattaṃ‘‘ ekaṃ nāma kin’’ ti puṭṭhena therena niddiṭṭhanti veditabbaṃ. "
  6531. 536531,116,324,114,131,1,99,16,"Tañhi bhagavatā idha ekanti adhippetaṃ, na tu sāsane loke vā aññaṃ ekaṃ nāma natthīti ñāpetuṃ vuttaṃ. "
  6532. 536532,116,324,132,135,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  6533. 536533,116,325,2,23,1,165,18,"‘ ‘ Ekadhamme, bhikkhave, bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammattaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. "
  6534. 536534,116,325,24,26,1,20,2,Katamasmiṃ ekadhamme?
  6535. 536535,116,325,27,30,1,25,3,Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.
  6536. 536536,116,325,31,45,1,83,10,"Imasmiṃ kho, bhikkhave, ekadhamme bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6537. 536537,116,325,46,75,1,87,15,"‘ Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇan’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6538. 536538,116,326,2,12,1,58,6,"Āhāraṭṭhitikāti cettha yathā‘‘ atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. "
  6539. 536539,116,326,13,52,1,196,21,"Tattha ayoniso manasikārabahulīkāro, ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāyā’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.5.232) paccayo āhāroti vuccati, evaṃ paccayaṃ āhārasaddena gahetvā paccayaṭṭhitikā‘‘ āhāraṭṭhitikā’’ ti vuttā. "
  6540. 536540,116,326,53,57,1,27,4,Cattāro pana āhāre sandhāya–
  6541. 536541,116,326,58,90,1,124,15,‘‘ āhāraṭṭhitikā’’ ti vuccamāne‘‘ asaññasattā devā ahetukā anāhārā aphassakā avedanakā’’ ti vacanato( vibha.1017)‘‘ sabbe’’ ti vacanamayuttaṃ bhaveyya.
  6542. 536542,116,327,2,12,1,52,7,Tattha siyā– evampi vuccamāne‘‘ katame dhammā sapaccayā?
  6543. 536543,116,327,13,39,1,143,13,"Pañcakkhandhā– rūpakkhandho… pe… viññāṇakkhandho’’ ti( dha. sa.1089) vacanato khandhānaṃyeva paccayaṭṭhitikattaṃ yuttaṃ, sattānantu ayuttamevetaṃ vacanaṃ bhaveyyāti. "
  6544. 536544,116,327,40,45,1,30,5,Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ.
  6545. 536545,116,327,46,48,1,5,1,Kasmā ?
  6546. 536546,116,327,49,51,1,29,2,Sattesu khandhopacārasiddhito.
  6547. 536547,116,327,52,56,1,31,4,Sattesu hi khandhopacāro siddho.
  6548. 536548,116,327,57,58,1,5,1,Kasmā?
  6549. 536549,116,327,59,62,1,30,3,Khandhe upādāya paññāpetabbato.
  6550. 536550,116,327,63,64,1,6,1,Kathaṃ?
  6551. 536551,116,327,65,68,1,20,3,Gehe gāmopacāro viya.
  6552. 536552,116,327,69,109,1,240,30,"Seyyathāpi hi gehāni upādāya paññāpetabbattā gāmassa ekasmimpi dvīsu tīsupi vā gehesu daḍḍhesu‘‘ gāmo daḍḍho’’ ti evaṃ gehe gāmopacāro siddho, evameva khandhesu paccayaṭṭhena āhāraṭṭhitikesu ‘‘ sattā āhāraṭṭhitikā’’ ti ayaṃ upacāro siddhoti veditabbo. "
  6553. 536553,116,327,110,141,1,196,27,Paramatthato ca khandhesu jāyamānesu jīyamānesu mīyamānesu ca‘‘ khaṇe khaṇe tvaṃ bhikkhu jāyase ca jīyase ca mīyase cā’’ ti vadatā bhagavatā tesu sattesu khandhopacāro siddhoti dassito evāti veditabbo.
  6554. 536554,116,327,142,158,1,111,15,"Yato yena paccayākhyena āhārena sabbe sattā tiṭṭhanti, so āhāro taṃ vā nesaṃ āhāraṭṭhitikattaṃ ekanti veditabbaṃ. "
  6555. 536555,116,327,159,166,1,66,7,Āhāro hi āhāraṭṭhitikattaṃ vā aniccatākāraṇato nibbidāṭṭhānaṃ hoti.
  6556. 536556,116,327,167,179,1,133,11,"Atha tesu sabbasattasaññitesu saṅkhāresu aniccatādassanena nibbindamāno anupubbena dukkhassantakaro hoti, paramatthavisuddhiṃ pāpuṇāti. "
  6557. 536557,116,327,180,181,1,7,1,Yathāha–
  6558. 536558,116,328,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati; "
  6559. 536559,116,329,2,20,1,46,7,"Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā’’ ti.( dha. pa.277); "
  6560. 536560,116,330,2,27,1,83,16,"Ettha ca‘‘ ekaṃ nāma kin’’ ti ca‘‘ kihā’’ ti ca duvidho pāṭho, tattha sīhaḷānaṃ kihāti pāṭho. "
  6561. 536561,116,330,28,44,1,37,8,Te hi‘‘ kin’’ ti vattabbe‘‘ kihā’’ ti vadanti.
  6562. 536562,116,330,45,62,1,85,12,"Keci bhaṇanti‘‘ ha-iti nipāto, theriyānampi ayameva pāṭho’’ ti ubhayathāpi pana ekova attho. "
  6563. 536563,116,330,63,68,1,31,4,"Yathā ruccati, tathā paṭhitabbaṃ. "
  6564. 536564,116,330,69,109,1,185,25,"Yathā pana‘‘ sukhena phuṭṭho atha vā dukhena( dha. pa.83), dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedetī’’ ti evamādīsu katthaci dukhanti ca katthaci dukkhanti ca vuccati, evaṃ katthaci ekanti, katthaci ekkanti vuccati. "
  6565. 536565,116,330,110,116,1,35,6,Idha pana ekaṃ nāmāti ayameva pāṭho.
  6566. 536566,116,331,2,4,1,26,3,Dve nāma kintipañhavaṇṇanā
  6567. 536567,116,332,2,15,1,102,13,Evaṃ iminā pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā purimanayeneva uttariṃ pañhaṃ pucchati dve nāma kin ti?
  6568. 536568,116,332,16,30,1,84,9,Thero {dve}ti paccanubhāsitvā‘‘ nāmañca rūpañcā’’ ti dhammādhiṭṭhānāya desanāya vissajjeti.
  6569. 536569,116,332,31,48,1,89,11,"Tattha ārammaṇābhimukhaṃ namanato, cittassa ca natihetuto sabbampi arūpaṃ‘‘ nāman’’ ti vuccati. "
  6570. 536570,116,332,49,74,1,170,19,"Idha pana nibbidāhetuttā sāsavadhammameva adhippetaṃ ruppanaṭṭhena cattāro ca mahābhūtā, sabbañca tadupādāya pavattamānaṃ rūpaṃ‘‘ rūpan’’ ti vuccati, taṃ sabbampi idhādhippetaṃ. "
  6571. 536571,116,332,75,91,1,86,11,"Adhippāyavaseneva cettha‘‘ dve nāma nāmañca rūpañcā’’ ti vuttaṃ, na aññesaṃ dvinnamabhāvato. "
  6572. 536572,116,332,92,93,1,7,1,Yathāha–
  6573. 536573,116,333,2,18,1,76,10,"‘ ‘ Dvīsu , bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6574. 536574,116,333,19,21,1,14,2,Katamesu dvīsu?
  6575. 536575,116,333,22,26,1,15,4,Nāme ca rūpe ca.
  6576. 536576,116,333,27,42,1,86,11,"Imesu kho, bhikkhave, dvīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6577. 536577,116,333,43,74,1,87,15,"‘ Dve pañhā, dve uddesā, dve veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6578. 536578,116,334,2,16,1,162,13,"Ettha ca nāmarūpamattadassanena attadiṭṭhiṃ pahāya anattānupassanāmukheneva nibbindamāno anupubbena dukkhassantakaro hoti, paramatthavisuddhiṃ pāpuṇātīti veditabbo. "
  6579. 536579,116,334,17,18,1,7,1,Yathāha–
  6580. 536580,116,335,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati; "
  6581. 536581,116,336,2,20,1,46,7,"Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā’’ ti.( dha. pa.279); "
  6582. 536582,116,337,2,4,1,27,3,Tīṇi nāma kintipañhavaṇṇanā
  6583. 536583,116,338,2,15,1,106,13,Idāni imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā purimanayeneva uttariṃ pañhaṃ pucchati tīṇi nāma kin ti?
  6584. 536584,116,338,16,34,1,116,13,Thero {tīṇī}ti paccanubhāsitvā puna byākaritabbassa atthassa liṅgānurūpaṃ saṅkhyaṃ dassento‘‘ tisso vedanā’’ ti vissajjeti.
  6585. 536585,116,338,35,60,1,119,17,"Atha vā‘‘ yā bhagavatā‘ tisso vedanā’ ti vuttā, imāsamatthamahaṃ tīṇīti paccemī’’ ti dassento āhāti evampettha attho veditabbo. "
  6586. 536586,116,338,61,66,1,64,5,Anekamukhā hi desanā paṭisambhidāpabhedena desanāvilāsappattānaṃ.
  6587. 536587,116,338,67,76,1,37,5,Keci panāhu‘‘ tīṇīti adhikapadamidan’’ ti.
  6588. 536588,116,338,77,91,1,70,9,"Purimanayeneva cettha‘‘ tisso vedanā’’ ti vuttaṃ, na aññesaṃ tiṇṇamabhāvato. "
  6589. 536589,116,338,92,93,1,7,1,Yathāha–
  6590. 536590,116,339,2,17,1,75,10,"‘ ‘ Tīsu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6591. 536591,116,339,18,20,1,13,2,Katamesu tīsu?
  6592. 536592,116,339,21,23,1,13,2,Tīsu vedanāsu.
  6593. 536593,116,339,24,39,1,85,11,"Imesu kho, bhikkhave, tīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6594. 536594,116,339,40,72,1,90,15,"‘ Tayo pañhā, tayo uddesā, tīṇi veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6595. 536595,116,340,2,27,1,83,11,"Ettha ca‘‘ yaṃkiñci vedayitaṃ, sabbaṃ taṃ dukkhasminti vadāmī’’ ti( saṃ. ni.4.259) vuttasuttānusārena vā."
  6596. 536596,116,340,28,28,1,0,0,–
  6597. 536597,116,341,2,12,1,47,7,"‘ ‘ Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato; "
  6598. 536598,116,342,2,17,1,47,6,"Adukkhamasukhaṃ santaṃ, addakkhi naṃ aniccato’’ ti.( itivu.53)– "
  6599. 536599,116,343,2,19,1,234,16,"Evaṃ dukkhadukkhatāvipariṇāmadukkhatāsaṅkhāradukkhatānusārena vā tissannaṃ vedanānaṃ dukkhabhāvadassanena sukhasaññaṃ pahāya dukkhānupassanāmukhena nibbindamāno anupubbena dukkhassantakaro hoti, paramatthavisuddhiṃ pāpuṇātīti veditabbo. "
  6600. 536600,116,343,20,21,1,7,1,Yathāha–
  6601. 536601,116,344,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passati; "
  6602. 536602,116,345,2,20,1,46,7,"Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā’’ ti.( dha. pa.278); "
  6603. 536603,116,346,2,4,1,30,3,Cattāri nāma kintipañhavaṇṇanā
  6604. 536604,116,347,2,15,1,108,13,Evaṃ imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā purimanayeneva uttariṃ pañhaṃ pucchati cattāri nāma kin ti?
  6605. 536605,116,347,16,25,1,86,9,Tattha imassa pañhassa byākaraṇapakkhe katthaci purimanayeneva cattāro āhārā adhippetā.
  6606. 536606,116,347,26,27,1,7,1,Yathāha–
  6607. 536607,116,348,2,18,1,77,10,"‘ ‘ Catūsu , bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6608. 536608,116,348,19,21,1,15,2,Katamesu catūsu?
  6609. 536609,116,348,22,24,1,14,2,Catūsu āhāresu.
  6610. 536610,116,348,25,40,1,87,11,"Imesu kho, bhikkhave, catūsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6611. 536611,116,348,41,70,1,99,15,"‘ Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6612. 536612,116,349,2,12,1,89,9,"Katthaci yesu subhāvitacitto anupubbena dukkhassantakaro hoti, tāni cattāri satipaṭṭhānāni. "
  6613. 536613,116,349,13,16,1,27,3,Yathāha kajaṅgalā bhikkhunī–
  6614. 536614,116,350,2,21,1,133,15,"‘ ‘ Catūsu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammattaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. "
  6615. 536615,116,350,22,24,1,15,2,Katamesu catūsu?
  6616. 536616,116,350,25,27,1,21,2,Catūsu satipaṭṭhānesu.
  6617. 536617,116,350,28,43,1,85,11,"Imesu kho, āvuso, catūsu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6618. 536618,116,350,44,74,1,109,16,"‘ Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.28). "
  6619. 536619,116,351,2,16,1,110,12,"Idha pana yesaṃ catunnaṃ anubodhappaṭivedhato bhavataṇhāchedo hoti, yasmā tāni cattāri ariyasaccāni adhippetāni. "
  6620. 536620,116,351,17,37,1,118,14,"Yasmā vā iminā pariyāyena byākataṃ subyākatameva hoti, tasmā thero {cattārī}ti paccanubhāsitvā‘‘ ariyasaccānī’’ ti vissajjeti. "
  6621. 536621,116,351,38,42,1,33,3,Tattha {cattārī}ti gaṇanaparicchedo.
  6622. 536622,116,351,43,51,1,64,6,"{Ariyasaccānī}ti ariyāni saccāni, avitathāni avisaṃvādakānīti attho. "
  6623. 536623,116,351,52,53,1,7,1,Yathāha–
  6624. 536624,116,352,2,30,1,104,13,"‘ ‘ Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni tathāni avitathāni anaññathāni, tasmā ariyasaccānīti vuccantī’’ ti( saṃ. ni.5.1097). "
  6625. 536625,116,353,2,36,1,275,26,"Yasmā vā sadevakena lokena araṇīyato abhigamanīyatoti vuttaṃ hoti, vāyamitabbaṭṭhānasaññite aye vā iriyanato, anaye vā na iriyanato, sattatiṃsabodhipakkhiyaariyadhammasamāyogato vā ariyasammatā buddhapaccekabuddhabuddhasāvakā etāni paṭivijjhanti, tasmāpi‘‘ ariyasaccānī’’ ti vuccanti. "
  6626. 536626,116,353,37,38,1,7,1,Yathāha–
  6627. 536627,116,354,2,31,1,137,17,"‘ ‘ Cattārimāni , bhikkhave, ariyasaccāni… pe… imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni, ariyā imāni paṭivijjhanti, tasmā ariyasaccānīti vuccantī’’ ti. "
  6628. 536628,116,355,2,7,1,49,5,Apica ariyassa bhagavato saccānītipi ariyasaccāni.
  6629. 536629,116,355,8,9,1,7,1,Yathāha–
  6630. 536630,116,356,2,29,1,86,11,"‘ ‘ Sadevake, bhikkhave… pe… sadevamanussāya tathāgato ariyo, tasmā ariyasaccānīti vuccantī’’ ti( saṃ. ni.5.1098). "
  6631. 536631,116,357,2,8,1,65,6,Atha vā etesaṃ abhisambuddhattā ariyabhāvasiddhitopi ariyasaccāni.
  6632. 536632,116,357,9,10,1,7,1,Yathāha–
  6633. 536633,116,358,2,29,1,117,13,"‘ ‘ Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisambuddhattā tathāgato arahaṃ sammāsambuddhoti vuccatī’’ ti( saṃ. ni.5.1093). "
  6634. 536634,116,359,2,4,1,19,2,Ayametesaṃ padattho.
  6635. 536635,116,359,5,12,1,67,6,Etesaṃ pana ariyasaccānaṃ anubodhappaṭivedhato bhavataṇhāchedo hoti.
  6636. 536636,116,359,13,14,1,7,1,Yathāha–
  6637. 536637,116,360,2,42,1,189,20,"‘ ‘ Tayidaṃ , bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ… pe… dukkhanirodhagāminipaṭipadā ariyasaccaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavo’’ ti( saṃ. ni.5.1091). "
  6638. 536638,116,361,2,4,1,28,3,Pañca nāma kintipañhavaṇṇanā
  6639. 536639,116,362,2,14,1,101,12,Imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā purimanayeneva uttariṃ pañhaṃ pucchati pañca nāma kin ti?
  6640. 536640,116,362,15,26,1,59,6,Thero {pañcā}ti paccanubhāsitvā‘‘ upādānakkhandhā’’ ti vissajjeti.
  6641. 536641,116,362,27,31,1,31,3,Tattha {pañcā}ti gaṇanaparicchedo.
  6642. 536642,116,362,32,37,1,54,5,Upādānajanitā upādānajanakā vā khandhā upādānakkhandhā.
  6643. 536643,116,362,38,53,1,87,10,"Yaṃkiñci rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇañca sāsavā upādāniyā, etesametaṃ adhivacanaṃ. "
  6644. 536644,116,362,54,67,1,79,8,"Pubbanayeneva cettha‘‘ pañcupādānakkhandhā’’ ti vuttaṃ, na aññesaṃ pañcannamabhāvato. "
  6645. 536645,116,362,68,69,1,7,1,Yathāha–
  6646. 536646,116,363,2,17,1,78,10,"‘ ‘ Pañcasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6647. 536647,116,363,18,20,1,16,2,Katamesu pañcasu?
  6648. 536648,116,363,21,23,1,25,2,Pañcasu upādānakkhandhesu.
  6649. 536649,116,363,24,39,1,88,11,"Imesu kho, bhikkhave, pañcasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6650. 536650,116,363,40,72,1,93,15,"‘ Pañca pañhā, pañca uddesā , pañca veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6651. 536651,116,364,2,12,1,109,10,Ettha ca pañcakkhandhe udayabbayavasena sammasanto vipassanāmataṃ laddhā anupubbena nibbānāmataṃ sacchikaroti.
  6652. 536652,116,364,13,14,1,7,1,Yathāha–
  6653. 536653,116,365,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ; "
  6654. 536654,116,366,2,19,1,44,6,"Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānatan’’ ti.( dha. pa.374); "
  6655. 536655,116,367,2,4,1,26,3,Cha nāma kintipañhavaṇṇanā
  6656. 536656,116,368,2,19,1,104,13,Evaṃ imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā purimanayeneva uttariṃ pañhaṃ pucchati‘‘ cha nāma kin’’ ti?
  6657. 536657,116,368,20,30,1,66,8,Thero cha iti paccanubhāsitvā‘ ajjhattikāni āyatanānī’ ti vissajjeti.
  6658. 536658,116,368,31,44,1,94,11,"Tattha cha iti gaṇanaparicchedo, ajjhatte niyuttāni, attānaṃ vā adhikatvā pavattāni ajjhattikāni. "
  6659. 536659,116,368,45,60,1,124,11,"Āyatanato, āyassa vā tananato, āyatassa vā saṃsāradukkhassa nayanato āyatanāni, cakkhusotaghānajivhākāyamanānametaṃ adhivacanaṃ. "
  6660. 536660,116,368,61,76,1,82,10,"Pubbanayena cettha‘‘ cha ajjhattikāni āyatanānī’’ ti vuttaṃ, na aññesaṃ channamabhāvato. "
  6661. 536661,116,368,77,78,1,7,1,Yathāha–
  6662. 536662,116,369,2,18,1,76,10,"‘ ‘ Chasu , bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6663. 536663,116,369,19,21,1,14,2,Katamesu chasu?
  6664. 536664,116,369,22,25,1,28,3,Chasu ajjhattikesu āyatanesu.
  6665. 536665,116,369,26,41,1,86,11,"Imesu kho, bhikkhave, chasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6666. 536666,116,369,42,71,1,87,15,"‘ Cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6667. 536667,116,370,2,48,1,280,30,"Ettha ca cha ajjhattikāni āyatanāni,‘‘ suñño gāmoti kho, bhikkhave, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanan’’ ti( saṃ. ni.4.238) vacanato suññato pubbuḷakamarīcikādīni viya aciraṭṭhitikato tucchato vañcanato ca samanupassaṃ nibbindamāno anupubbena dukkhassantaṃ katvā maccurājassa adassanaṃ upeti. "
  6668. 536668,116,370,49,50,1,7,1,Yathāha–
  6669. 536669,116,371,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Yathā pubbuḷakaṃ passe, yathā passe marīcikaṃ; "
  6670. 536670,116,372,2,20,1,46,7,"Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ ti.( dha. pa.170); "
  6671. 536671,116,373,2,4,1,28,3,Satta nāma kintipañhavaṇṇanā
  6672. 536672,116,374,2,13,1,86,11,Imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā uttariṃ pañhaṃ pucchati satta nāma kin ti?
  6673. 536673,116,374,14,41,1,176,21,"Thero kiñcāpi mahāpañhabyākaraṇe satta viññāṇaṭṭhitiyo vuttā, apica kho pana yesu dhammesu subhāvitacitto bhikkhu dukkhassantakaro hoti, te dassento‘‘ satta bojjhaṅgā’’ ti vissajjeti. "
  6674. 536674,116,374,42,47,1,35,5,Ayampi cattho bhagavatā anumato eva.
  6675. 536675,116,374,48,49,1,7,1,Yathāha–
  6676. 536676,116,375,2,44,1,231,25,"‘ ‘ Paṇḍitā gahapatayo kajaṅgalikā bhikkhunī, mahāpaññā gahapatayo kajaṅgalikā bhikkhunī, mañcepi tumhe gahapatayo upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi cetaṃ evameva byākareyyaṃ, yathā taṃ kajaṅgalikāya bhikkhuniyā byākatan’’ ti( a. ni.10.28). "
  6677. 536677,116,376,2,6,1,21,4,Tāya ca evaṃ byākataṃ–
  6678. 536678,116,377,2,17,1,76,10,"‘ ‘ Sattasu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6679. 536679,116,377,18,20,1,16,2,Katamesu sattasu?
  6680. 536680,116,377,21,23,1,19,2,Sattasu bojjhaṅgesu.
  6681. 536681,116,377,24,39,1,86,11,"Imesu kho, āvuso, sattasu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6682. 536682,116,377,40,71,1,103,16,"‘ Satta pañhā satta uddesā satta veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.28). "
  6683. 536683,116,378,2,7,1,47,5,Evamayamattho bhagavatā anumato evāti veditabbo.
  6684. 536684,116,379,2,6,1,47,3,Tattha {sattā}ti ūnādhikanivāraṇagaṇanaparicchedo.
  6685. 536685,116,379,7,12,1,48,4,{Bojjhaṅgā}ti satiādīnaṃ dhammānametaṃ adhivacanaṃ.
  6686. 536686,116,379,13,41,1,396,24,"Tatrāyaṃ padattho– etāya lokiyalokuttaramaggakkhaṇe uppajjamānāya līnuddhaccapatiṭṭhānāyūhanakāmasukhattakilamathānuyogaucchedasassatābhinivesādi- anekupaddavappaṭipakkhabhūtāya satidhammavicayavīriyapītippassaddhisamādhupekkhāsaṅkhātāya dhammasāmaggiyā ariyasāvako bujjhatīti katvā bodhi, kilesasantānaniddāya uṭṭhahati, cattāri vā ariyasaccāni paṭivijjhati, nibbānameva vā sacchikarotīti vuttaṃ hoti. "
  6687. 536687,116,379,42,43,1,7,1,Yathāha–
  6688. 536688,116,379,44,56,1,66,7,‘‘ satta bojjhaṅge bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’’ ti.
  6689. 536689,116,379,57,65,1,81,8,Yathāvuttappakārāya vā etāya dhammasāmaggiyā bujjhatīti katvā ariyasāvakopi bodhi.
  6690. 536690,116,379,66,84,1,186,17,"Iti tassā dhammasāmaggisaṅkhātāya bodhiyā aṅgabhūtattā bojjhaṅgā jhānaṅgamaggaṅgāni viya, tassa vā bodhīti laddhavohārassa ariyasāvakassa aṅgabhūtattāpi bojjhaṅgā senaṅgarathaṅgādayo viya. "
  6691. 536691,116,380,2,9,1,38,4,Apica ‘‘ {bojjhaṅgā}ti kenaṭṭhena bojjhaṅgā?
  6692. 536692,116,380,10,44,1,209,19,"Bodhāya saṃvattantīti bojjhaṅgā, bujjhantīti bojjhaṅgā, anubujjhantīti bojjhaṅgā, paṭibujjhantīti bojjhaṅgā, sambujjhantīti bojjhaṅgā’’ ti( paṭi. ma.2.17) imināpi paṭisambhidāyaṃ vuttena vidhinā bojjhaṅgānaṃ bojjhaṅgaṭṭho veditabbo. "
  6693. 536693,116,380,45,62,1,146,15,"Evamime satta bojjhaṅge bhāvento bahulīkaronto na cirasseva ekantanibbidādiguṇapaṭilābhī hoti, tena diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotīti vuccati . "
  6694. 536694,116,380,63,65,1,21,2,Vuttañcetaṃ bhagavatā–
  6695. 536695,116,381,2,31,1,137,15,"‘ ‘ Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ ti( saṃ. ni.5.201). "
  6696. 536696,116,382,2,4,1,28,3,Aṭṭha nāma kintipañhavaṇṇanā
  6697. 536697,116,383,2,14,1,91,12,Evaṃ imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā uttariṃ pañhaṃ pucchati aṭṭha nāma kin ti?
  6698. 536698,116,383,15,63,1,321,38,"Thero kiñcāpi mahāpañhabyākaraṇe aṭṭha lokadhammā vuttā, apica kho pana yesu dhammesu subhāvitacitto bhikkhu dukkhassantakaro hoti, te dassento‘‘ ariyāni aṭṭha maggaṅgānī’’ ti avatvā yasmā aṭṭhaṅgavinimutto maggo nāma natthi, aṭṭhaṅgamattameva tu maggo, tasmā tamatthaṃ sādhento desanāvilāsena ariyo aṭṭhaṅgiko {maggo}ti vissajjeti. "
  6699. 536699,116,383,64,70,1,48,6,Bhagavatāpi cāyamattho desanānayo ca anumato eva.
  6700. 536700,116,383,71,72,1,7,1,Yathāha–
  6701. 536701,116,384,2,32,1,118,15,"‘ ‘ Paṇḍitā gahapatayo kajaṅgalikā bhikkhunī… pe… ahampi evameva byākareyyaṃ, yathā taṃ kajaṅgalikāya bhikkhuniyā byākatan’’ ti( a. ni.10.28). "
  6702. 536702,116,385,2,7,1,21,4,Tāya ca evaṃ byākataṃ–
  6703. 536703,116,386,2,17,1,76,10,"‘ ‘ Aṭṭhasu, āvuso, dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6704. 536704,116,386,18,50,1,103,16,"‘ Aṭṭha pañhā, aṭṭha uddesā, aṭṭha veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.28). "
  6705. 536705,116,387,2,11,1,65,9,Evamayaṃ attho ca desanānayo ca bhagavatā anumato evāti veditabbo.
  6706. 536706,116,388,2,19,1,138,13,"Tattha {ariyo}ti nibbānatthikehi abhigantabbo, apica ārakā kilesehi vattanato, ariyabhāvakaraṇato, ariyaphalapaṭilābhato cāpi ariyoti veditabbo. "
  6707. 536707,116,388,20,24,1,30,4,Aṭṭha aṅgāni assāti aṭṭhaṅgiko.
  6708. 536708,116,388,25,38,1,120,12,"Svāyaṃ caturaṅgikā viya senā, pañcaṅgikaṃ viya ca tūriyaṃ aṅgavinibbhogena anupalabbhasabhāvato aṅgamattamevāti veditabbo. "
  6709. 536709,116,388,39,52,1,74,11,"Maggati iminā nibbānaṃ, sayaṃ vā maggati, kilese mārento vā gacchatīti maggo. "
  6710. 536710,116,389,2,23,1,167,17,"Evamaṭṭhappabhedañcimaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento bhikkhu avijjaṃ bhindati, vijjaṃ uppādeti, nibbānaṃ sacchikaroti, tena diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotīti vuccati. "
  6711. 536711,116,389,24,25,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  6712. 536712,116,390,2,30,1,167,24,"‘ ‘ Seyyathāpi, bhikkhave, sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ vā sammā paṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhecchati, lohitaṃ vā uppādessatīti ṭhānametaṃ vijjati. "
  6713. 536713,116,390,31,34,1,14,3,Taṃ kissa hetu?
  6714. 536714,116,390,35,79,1,217,25,"Sammā paṇihitattā, bhikkhave, sūkassa, evameva kho, bhikkhave , so vata bhikkhu sammā paṇihitāya diṭṭhiyā sammā paṇihitāya maggabhāvanāya avijjaṃ bhecchati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ sacchikarissatīti ṭhānametaṃ vijjatī’’ ti( a. ni.1.42). "
  6715. 536715,116,391,2,4,1,27,3,Nava nāma kintipañhavaṇṇanā
  6716. 536716,116,392,2,13,1,85,11,Imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā uttariṃ pañhaṃ pucchati nava nāma kin ti?
  6717. 536717,116,392,14,25,1,54,7,Thero nava iti paccanubhāsitvā‘‘ sattāvāsā’’ ti vissajjeti.
  6718. 536718,116,392,26,30,1,30,3,Tattha {navā}ti gaṇanaparicchedo.
  6719. 536719,116,392,31,41,1,75,8,{Sattā}ti jīvitindriyappaṭibaddhe khandhe upādāya paññattā pāṇino paṇṇatti vā.
  6720. 536720,116,392,42,51,1,55,7,"{Āvāsā}ti āvasanti etesūti āvāsā, sattānaṃ āvāsā sattāvāsā. "
  6721. 536721,116,392,52,60,1,66,7,"Esa desanāmaggo, atthato pana navavidhānaṃ sattānametaṃ adhivacanaṃ. "
  6722. 536722,116,392,61,62,1,7,1,Yathāha–
  6723. 536723,116,393,2,22,1,120,16,"‘ ‘ Santāvuso, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā, ayaṃ paṭhamo sattāvāso. "
  6724. 536724,116,393,23,39,1,111,11,"Santāvuso, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi, devā brahmakāyikā, paṭhamābhinibbattā, ayaṃ dutiyo sattāvāso. "
  6725. 536725,116,393,40,54,1,89,10,"Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi, devā ābhassarā, ayaṃ tatiyo sattāvāso. "
  6726. 536726,116,393,55,69,1,91,10,"Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi, devā subhakiṇhā, ayaṃ catuttho sattāvāso. "
  6727. 536727,116,393,70,84,1,91,10,"Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi, devā asaññasattā, ayaṃ pañcamo sattāvāso. "
  6728. 536728,116,393,85,99,1,83,9,"Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ… pe… ākāsānañcāyatanūpagā , ayaṃ chaṭṭho sattāvāso. "
  6729. 536729,116,393,100,111,1,62,7,"Santāvuso, sattā… pe… viññāṇañcāyatanūpagā, ayaṃ sattamo sattāvāso. "
  6730. 536730,116,393,112,123,1,61,7,"Santāvuso, sattā… pe… ākiñcaññāyatanūpagā, ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso. "
  6731. 536731,116,393,124,147,1,70,8,"Santāvuso, sattā… pe… nevasaññānāsaññāyatanūpagā, ayaṃ navamo sattāvāso’’ ti( dī. ni.3.341). "
  6732. 536732,116,394,2,16,1,74,9,"Purimanayeneva cettha‘‘ nava sattāvāsā’’ ti vuttaṃ, na aññesaṃ navannamabhāvato. "
  6733. 536733,116,394,17,18,1,7,1,Yathāha–
  6734. 536734,116,395,2,17,1,77,10,"‘ ‘ Navasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6735. 536735,116,395,18,20,1,15,2,Katamesu navasu?
  6736. 536736,116,395,21,23,1,18,2,Navasu sattāvāsesu.
  6737. 536737,116,395,24,39,1,87,11,"Imesu kho, bhikkhave, navasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti."
  6738. 536738,116,395,40,72,1,90,15,"‘ Nava pañhā , nava uddesā, nava veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6739. 536739,116,396,2,10,1,31,5,Ettha ca‘‘ nava dhammā pariññeyyā.
  6740. 536740,116,396,11,13,1,11,2,Katame nava?
  6741. 536741,116,396,14,50,1,337,25,Nava sattāvāsā’’ ti( dī. ni.3.359) vacanato navasu sattāvāsesu ñātapariññāya dhuvasubhasukhattabhāvadassanaṃ pahāya suddhasaṅkhārapuñjamattadassanena nibbindamāno tīraṇapariññāya aniccānupassanena virajjamāno dukkhānupassanena vimuccamāno anattānupassanena sammā pariyantadassāvī pahānapariññāya sammattamabhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti.
  6742. 536742,116,396,51,53,1,14,2,Tenetaṃ vuttaṃ–
  6743. 536743,116,397,2,19,1,93,12,"‘ ‘ Navasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti. "
  6744. 536744,116,397,20,22,1,15,2,Katamesu navasu?
  6745. 536745,116,397,23,37,1,21,3,Navasu sattāvāsesū’’ ti( a. ni.10.27).
  6746. 536746,116,398,2,4,1,27,3,Dasa nāma kintipañhavaṇṇanā
  6747. 536747,116,399,2,14,1,90,12,Evaṃ imināpi pañhabyākaraṇena āraddhacitto satthā uttariṃ pañhaṃ pucchati dasa nāma kin ti?
  6748. 536748,116,399,15,25,1,85,10,Tattha kiñcāpi imassa pañhassa ito aññatra veyyākaraṇesu dasa akusalakammapathā vuttā.
  6749. 536749,116,399,26,27,1,7,1,Yathāha–
  6750. 536750,116,400,2,17,1,77,10,"‘ ‘ Dasasu, bhikkhave, dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe… dukkhassantakaro hoti. "
  6751. 536751,116,400,18,20,1,15,2,Katamesu dasasu?
  6752. 536752,116,400,21,23,1,26,2,Dasasu akusalakammapathesu.
  6753. 536753,116,400,24,36,1,65,9,"Imesu kho, bhikkhave, dasasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno… pe. "
  6754. 536754,116,400,37,41,1,21,2,… dukkhassantakaro hoti.
  6755. 536755,116,400,42,71,1,90,15,"‘ Dasa pañhā dasa uddesā dasa veyyākaraṇānī’ ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttan’’ ti( a. ni.10.27). "
  6756. 536756,116,401,2,38,1,279,32,"Idha pana yasmā ayamāyasmā attānaṃ anupanetvā aññaṃ byākātukāmo, yasmā vā iminā pariyāyena byākataṃ subyākatameva hoti, tasmā yehi dasahi aṅgehi samannāgato arahāti pavuccati, tesaṃ adhigamaṃ dīpento dasahaṅgehi samannāgato arahāti {pavuccatī}ti puggalādhiṭṭhānāya desanāya vissajjeti. "
  6757. 536757,116,401,39,62,1,134,18,"Yato ettha yehi dasahi aṅgehi samannāgato arahāti pavuccati, tāni dasaṅgāni‘‘ dasa nāma kin’’ ti puṭṭhena therena niddiṭṭhānīti veditabbāni. "
  6758. 536758,116,401,63,66,1,12,3,Tāni ca dasa–
  6759. 536759,116,402,2,21,1,76,12,"‘ ‘ Asekho asekhoti, bhante, vuccati, kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu asekho hotīti? "
  6760. 536760,116,402,22,77,1,421,43,"Idha, bhikkhave, bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti, asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti, asekhena sammākammantena samannāgato hoti, asekhena sammāājīvena samannāgato hoti, asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti, asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti, asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti, asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti. "
  6761. 536761,116,402,78,98,1,41,7,"Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu asekho hotī’’ ti( a. ni.10.111)."
  6762. 536762,116,402,99,99,1,0,0,–
  6763. 536763,116,403,2,6,1,45,4,Evamādīsu suttesu vuttanayeneva veditabbānīti.
  6764. 536764,116,404,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  6765. 536765,116,405,2,4,1,27,2,Kumārapañhavaṇṇanā niṭṭhitā.
  6766. 536766,116,406,2,4,1,19,2,5 . Maṅgalasuttavaṇṇanā
  6767. 536767,116,407,2,2,1,18,1,Nikkhepappayojanaṃ
  6768. 536768,116,408,2,16,1,142,12,"Idāni kumārapañhānantaraṃ nikkhittassa maṅgalasuttassa atthavaṇṇanākkamo anuppatto, tassa idha nikkhepappayojanaṃ vatvā atthavaṇṇanaṃ karissāma. "
  6769. 536769,116,408,17,52,1,321,29,"Seyyathidaṃ– idañhi suttaṃ iminā anukkamena bhagavatā avuttampi yvāyaṃ saraṇagamanehi sāsanotāro, sikkhāpadadvattiṃsākārakumārapañhehi ca sīlasamādhipaññāppabhedanayo dassito, sabbopesa paramamaṅgalabhūto, yato maṅgalatthikena ettheva abhiyogo kātabbo, so cassa maṅgalabhāvo iminā suttānusārena veditabboti dassanatthaṃ vuttaṃ. "
  6770. 536770,116,409,2,5,1,32,3,Idamassa idha nikkhepappayojanaṃ.
  6771. 536771,116,410,2,2,1,23,1,Paṭhamamahāsaṅgītikathā
  6772. 536772,116,411,2,9,1,55,6,Evaṃ nikkhittassa panassa atthavaṇṇanatthaṃ ayaṃ mātikā–
  6773. 536773,116,412,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Vuttaṃ yena yadā yasmā, cetaṃ vatvā imaṃ vidhiṃ; "
  6774. 536774,116,413,2,6,1,39,3,"Evamiccādipāṭhassa , atthaṃ nānappakārato."
  6775. 536775,116,414,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Vaṇṇayanto samuṭṭhānaṃ, vatvā yaṃ yattha maṅgalaṃ; "
  6776. 536776,116,415,2,11,1,48,6,"Vavatthapetvā taṃ tassa, maṅgalattaṃ vibhāvaye’’ ti. "
  6777. 536777,116,416,2,43,1,185,29,"Tattha ‘‘ vuttaṃ yena yadā yasmā, cetaṃ vatvā imaṃ vidhin’’ ti ayaṃ tāva addhagāthā yadidaṃ‘‘ evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā… pe… bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsī’’ ti, idaṃ vacanaṃ sandhāya vuttā. "
  6778. 536778,116,416,44,61,1,125,15,"Idañhi anussavavasena vuttaṃ, so ca bhagavā sayambhū anācariyako, tasmā nedaṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. "
  6779. 536779,116,416,62,80,1,67,11,"Yato vattabbametaṃ‘‘ idaṃ vacanaṃ kena vuttaṃ , kadā, kasmā ca vuttan’’ ti. "
  6780. 536780,116,416,81,89,1,61,6,"Vuccate– āyasmatā ānandena vuttaṃ, tañca paṭhamamahāsaṅgītikāle. "
  6781. 536781,116,417,2,8,1,80,6,Paṭhamamahāsaṅgīti cesā sabbasuttanidānakosallatthamādito pabhuti evaṃ veditabbā.
  6782. 536782,116,417,9,124,1,772,82,"Dhammacakkappavattanañhi ādiṃ katvā yāva subhaddaparibbājakavinayanā, katabuddhakicce kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane yamakasālānamantare visākhapuṇṇamadivase paccūsasamaye anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbute, bhagavati lokanāthe bhagavato parinibbāne sannipatitānaṃ sattannaṃ bhikkhusatasahassānaṃ saṅghatthero āyasmā mahākassapo sattāhaparinibbute bhagavati subhaddena vuḍḍhapabbajitena‘‘ alaṃ, āvuso, mā socittha, mā paridevittha, sumuttā mayaṃ tena mahāsamaṇena, upaddutā ca homa‘ idaṃ vo kappati idaṃ vo na kappatī’ ti, idāni pana mayaṃ yaṃ icchissāma taṃ karissāma, yaṃ na icchissāma na taṃ karissāmā’’ ti( cūḷava.437; dī. ni.2.232) vuttavacanamanussaranto‘‘ ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ pāpabhikkhū‘ atītasatthukaṃ pāvacanan’ ti maññamānā pakkhaṃ labhitvā na cirasseva saddhammaṃ antaradhāpeyyuṃ. "
  6783. 536783,116,417,125,134,1,69,8,"Yāva ca dhammavinayo tiṭṭhati, tāva anatītasatthukameva pāvacanaṃ hoti. "
  6784. 536784,116,417,135,137,1,15,2,Yathāha bhagavā–
  6785. 536785,116,418,2,34,1,81,16,"‘ ‘ Yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’’ ti( dī. ni.2.216)."
  6786. 536786,116,419,2,16,1,91,10,"‘ ‘ Yaṃnūnāhaṃ dhammañca vinayañca saṅgāyeyyaṃ, yathayidaṃ sāsanaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ’’. "
  6787. 536787,116,420,2,4,1,18,2,Yañcāhaṃ bhagavatā–
  6788. 536788,116,421,2,21,1,104,14,"‘ ‘ Dhāressasi pana me tvaṃ, kassapa, sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānī’’ ti vatvā cīvare sādhāraṇaparibhogena ceva–"
  6789. 536789,116,422,2,38,1,187,24,"‘ ‘ Ahaṃ, bhikkhave, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi… pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi, kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi… pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’’ ti– "
  6790. 536790,116,423,2,17,1,150,13,"Evamādinā nayena navānupubbavihārachaḷabhiññāppabhede uttarimanussadhamme attanā samasamaṭṭhapanena ca anuggahito, tassa me kimaññaṃ āṇaṇyaṃ bhavissati?"
  6791. 536791,116,423,18,50,1,259,25,‘‘ Nanu maṃ bhagavā rājā viya sakakavacaissariyānuppadānena attano kulavaṃsappatiṭṭhāpakaṃ puttaṃ‘ saddhammavaṃsappatiṭṭhāpako me ayaṃ bhavissatī’ ti mantvā iminā asādhāraṇena anuggahena anuggahesī’’ ti cintayanto dhammavinayasaṅgāyanatthaṃ bhikkhūnaṃ ussāhaṃ janesi?
  6792. 536792,116,423,51,52,1,7,1,Yathāha–
  6793. 536793,116,424,2,43,1,207,22,"‘ ‘ Atha kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi– ekamidāhaṃ, āvuso, samayaṃ pāvāya kusināraṃ addhānamaggappaṭipanno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehī’’ ti( dī. ni.2.231; cūḷava.437) sabbaṃ subhaddakaṇḍaṃ vitthāretabbaṃ. "
  6794. 536794,116,425,2,5,1,14,3,Tato paraṃ āha–
  6795. 536795,116,426,2,50,1,251,30,"‘ ‘ Handa mayaṃ, āvuso, dhammañca vinayañca saṅgāyeyyāma, pure adhammo dippati, dhammo paṭibāhiyyati, avinayo dippati, vinayo paṭibāhiyyati, pure adhammavādino balavanto honti, dhammavādino dubbalā honti, avinayavādino balavanto honti, vinayavādino dubbalā hontī’’ ti( cūḷava.437). "
  6796. 536796,116,427,2,18,1,55,9,"Bhikkhū āhaṃsu‘‘ tena hi, bhante, thero bhikkhū uccinatū’’ ti. "
  6797. 536797,116,427,19,37,1,317,18,Thero sakalanavaṅgasatthusāsanapariyattidhare puthujjanasotāpannasakadāgāmianāgāmisukkhavipassakakhīṇāsavabhikkhū anekasate anekasahasse ca vajjetvā tipiṭakasabbapariyattippabhedadhare paṭisambhidāppatte mahānubhāve yebhuyyena bhagavatā etadaggaṃ āropite tevijjādibhede khīṇāsavabhikkhūyeva ekūnapañcasate pariggahesi.
  6798. 536798,116,427,38,58,1,88,11,Ye sandhāya idaṃ vuttaṃ‘‘ atha kho āyasmā mahākassapo ekenūnapañcaarahantasatāni uccinī’’ ti( cūḷava.437).
  6799. 536799,116,428,2,6,1,32,4,Kissa pana thero ekenūnamakāsīti?
  6800. 536800,116,428,7,10,1,41,3,Āyasmato ānandattherassa okāsakaraṇatthaṃ.
  6801. 536801,116,428,11,19,1,57,8,Tena hāyasmatā sahāpi vināpi na sakkā dhammasaṅgīti kātuṃ.
  6802. 536802,116,428,20,45,1,166,22,"So hāyasmā sekho sakaraṇīyo, tasmā saha na sakkā, yasmā panassa kiñci dasabaladesitaṃ suttageyyādikaṃ bhagavato asammukhā paṭiggahitaṃ nāma natthi, tasmā vināpi na sakkā. "
  6803. 536803,116,428,46,60,1,102,13,"Yadi evaṃ sekhopi samāno dhammasaṅgītiyā bahūkārattā therena uccinitabbo assa, atha kasmā na uccinitoti? "
  6804. 536804,116,428,61,63,1,21,1,Parūpavādavivajjanato .
  6805. 536805,116,428,64,72,1,49,7,Thero hi āyasmante ānande ativiya vissattho ahosi.
  6806. 536806,116,428,73,99,1,96,13,Tathā hi naṃ sirasmiṃ palitesu jātesupi‘‘ na vāyaṃ kumārako mattamaññāsī’’ ti( saṃ. ni.2.154) kumārakavādena ovadati.
  6807. 536807,116,428,100,127,1,214,22,"Sakyakulappasuto cāyaṃ āyasmā tathāgatassa bhātā cūḷapitu putto, tatra bhikkhū chandāgamanaṃ viya maññamānā‘‘ bahū asekhapaṭisambhidāppatte bhikkhū ṭhapetvā ānandaṃ sekhapaṭisambhidāppattaṃ thero uccinī’’ ti upavadeyyuṃ. "
  6808. 536808,116,428,128,148,1,114,15,"Taṃ parūpavādaṃ parivivajjento‘‘ ānandaṃ vinā saṅgīti na sakkā kātuṃ, bhikkhūnaṃyeva anumatiyā gahessāmī’’ ti na uccini. "
  6809. 536809,116,429,2,8,1,52,6,Atha sayameva bhikkhū ānandassatthāya theraṃ yāciṃsu.
  6810. 536810,116,429,9,10,1,7,1,Yathāha–
  6811. 536811,116,430,2,8,1,42,5,‘ ‘ Bhikkhū āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavocuṃ–
  6812. 536812,116,430,9,49,1,198,30,"‘ ayaṃ, bhante, āyasmā ānando kiñcāpi sekho, abhabbo chandā dosā mohā bhayā agatiṃ gantuṃ, bahu cānena bhagavato santike dhammo ca vinayo ca pariyatto, tena hi, bhante, thero āyasmantampi ānandaṃ uccinatū’ ti. "
  6813. 536813,116,430,50,65,1,58,8,Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantampi ānandaṃ uccinī’’ ti( cūḷava.437).
  6814. 536814,116,431,2,10,1,80,8,Evaṃ bhikkhūnaṃ anumatiyā uccinitena tenāyasmatā saddhiṃ pañcatherasatāni ahesuṃ.
  6815. 536815,116,432,2,7,1,38,5,Atha kho therānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi–
  6816. 536816,116,432,8,20,1,55,8,‘‘ kattha nu kho mayaṃ dhammañca vinayañca saṅgāyeyyāmā’’ ti.
  6817. 536817,116,432,21,50,1,198,23,"Atha kho therānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi‘‘ rājagahaṃ kho mahāgocaraṃ pahūtasenāsanaṃ, yaṃnūna mayaṃ rājagahe vassaṃ vasantā dhammañca vinayañca saṅgāyeyyāma, naññe bhikkhū rājagahe vassaṃ upagaccheyyun’’ ti. "
  6818. 536818,116,432,51,55,1,26,4,Kasmā pana nesaṃ etadahosi?
  6819. 536819,116,432,56,66,1,84,8,"Idaṃ amhākaṃ thāvarakammaṃ, koci visabhāgapuggalo saṅghamajjhaṃ pavisitvā ukkoṭeyyāti. "
  6820. 536820,116,432,67,72,1,50,5,Athāyasmā mahākassapo ñattidutiyena kammena sāvesi.
  6821. 536821,116,432,73,82,1,44,4,Taṃ saṅgītikkhandhake( cūḷava.437) vuttanayeneva ñātabbaṃ.
  6822. 536822,116,433,2,45,1,283,31,"Atha tathāgatassa parinibbānato sattasu sādhukīḷanadivasesu sattasu ca dhātupūjādivasesu vītivattesu‘‘ aḍḍhamāso atikkanto, idāni gimhānaṃ diyaḍḍho māso seso, upakaṭṭhā vassūpanāyikā’’ ti mantvā mahākassapatthero‘‘ rājagahaṃ, āvuso, gacchāmā’’ ti upaḍḍhaṃ bhikkhusaṅghaṃ gahetvā ekaṃ maggaṃ gato. "
  6823. 536823,116,433,46,70,1,194,21,"Anuruddhattheropi upaḍḍhaṃ gahetvā ekaṃ maggaṃ gato, ānandatthero pana bhagavato pattacīvaraṃ gahetvā bhikkhusaṅghaparivuto sāvatthiṃ gantvā rājagahaṃ gantukāmo yena sāvatthi, tena cārikaṃ pakkāmi. "
  6824. 536824,116,433,71,88,1,98,11,"Ānandattherena gatagataṭṭhāne mahāparidevo ahosi,‘‘ bhante ānanda, kuhiṃ satthāraṃ ṭhapetvā āgatosī’’ ti? "
  6825. 536825,116,433,89,98,1,88,9,Anupubbena sāvatthiṃ anuppatte there bhagavato parinibbānasamaye viya mahāparidevo ahosi.
  6826. 536826,116,434,2,35,1,344,33,Tatra sudaṃ āyasmā ānando aniccatādipaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya taṃ mahājanaṃ saññāpetvā jetavanaṃ pavisitvā dasabalena vasitagandhakuṭiyā dvāraṃ vivaritvā mañcapīṭhaṃ nīharitvā papphoṭetvā gandhakuṭiṃ sammajjitvā milātamālākacavaraṃ chaḍḍetvā mañcapīṭhaṃ atiharitvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā bhagavato ṭhitakāle karaṇīyaṃ vattaṃ sabbamakāsi.
  6827. 536827,116,434,36,59,1,211,21,"Atha thero bhagavato parinibbānato pabhuti ṭhānanisajjabahulattā ussannadhātukaṃ kāyaṃ samassāsetuṃ dutiyadivase khīravirecanaṃ pivitvā vihāreyeva nisīdi, yaṃ sandhāya subhena māṇavena pahitaṃ māṇavakaṃ etadavoca–"
  6828. 536828,116,435,2,32,1,88,14,"‘ ‘ Akālo kho, māṇavaka, atthi me ajja bhesajjamattā pītā, appeva nāma svepi upasaṅkameyyāmā’’ ti( dī. ni.1.447). "
  6829. 536829,116,436,2,14,1,123,12,Dutiyadivase cetakattherena pacchāsamaṇena gantvā subhena māṇavena puṭṭho dīghanikāye subhasuttaṃ nāma dasamaṃ suttamabhāsi.
  6830. 536830,116,437,2,13,1,112,11,Atha kho thero jetavane vihāre khaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇaṃ kārāpetvā upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya rājagahaṃ gato.
  6831. 536831,116,437,14,23,1,90,9,Tathā mahākassapatthero anuruddhatthero ca sabbaṃ bhikkhusaṅghaṃ gahetvā rājagahameva gatā.
  6832. 536832,116,438,2,10,1,58,8,Tena kho pana samayena rājagahe aṭṭhārasa mahāvihārā honti.
  6833. 536833,116,438,11,15,1,38,4,Te sabbepi chaḍḍitapatitauklāpā ahesuṃ.
  6834. 536834,116,438,16,31,1,114,15,Bhagavato hi parinibbāne sabbe bhikkhū attano attano pattacīvaraṃ gahetvā vihāre ca pariveṇe ca chaḍḍetvā agamaṃsu.
  6835. 536835,116,438,32,47,1,133,11,Tattha therā bhagavato vacanapūjanatthaṃ titthiyavādaparimocanatthañca‘‘ paṭhamaṃ māsaṃ khaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇaṃ karomā’’ ti cintesuṃ.
  6836. 536836,116,438,48,66,1,111,13,"Titthiyā hi vadeyyuṃ‘‘ samaṇassa gotamassa sāvakā satthari ṭhiteyeva vihāre paṭijaggiṃsu, parinibbute chaḍḍesun’’ ti. "
  6837. 536837,116,438,67,72,1,50,5,Tesaṃ vādaparimocanatthañca cintesunti vuttaṃ hoti.
  6838. 536838,116,438,73,75,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  6839. 536839,116,439,2,43,1,230,25,"‘ ‘ Atha kho therānaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi– bhagavatā kho, āvuso, khaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇaṃ vaṇṇitaṃ, handa mayaṃ, āvuso, paṭhamaṃ māsaṃ khaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇaṃ karoma, majjhimaṃ māsaṃ sannipatitvā dhammañca vinayañca saṅgāyissāmā’’ ti( cūḷava.438). "
  6840. 536840,116,440,2,7,1,41,5,Te dutiyadivase gantvā rājadvāre aṭṭhaṃsu.
  6841. 536841,116,440,8,26,1,76,11,"Ajātasattu rājā āgantvā vanditvā‘‘ ahaṃ, bhante, kiṃ karomi, kenattho’’ ti pavāresi. "
  6842. 536842,116,440,27,31,1,71,4,Therā aṭṭhārasamahāvihārappaṭisaṅkharaṇatthāya hatthakammaṃ paṭivedesuṃ.
  6843. 536843,116,440,32,44,1,52,7,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti rājā hatthakammakārake manusse adāsi. "
  6844. 536844,116,440,45,50,1,50,5,Therā paṭhamaṃ māsaṃ sabbavihāre paṭisaṅkharāpesuṃ.
  6845. 536845,116,441,2,6,1,19,3,Atha rañño ārocesuṃ–
  6846. 536846,116,441,7,22,1,78,7,"‘‘ niṭṭhitaṃ, mahārāja, vihārappaṭisaṅkharaṇaṃ , idāni dhammavinayasaṅgahaṃ karomā’’ ti."
  6847. 536847,116,441,23,38,1,74,9,"‘‘ Sādhu, bhante, vissatthā karotha, mayhaṃ āṇācakkaṃ, tumhākaṃ dhammacakkaṃ hotu. "
  6848. 536848,116,441,39,48,1,29,5,"Āṇāpetha, bhante, kiṃ karomī’’ ti?"
  6849. 536849,116,441,49,59,1,66,6,‘‘ Dhammasaṅgahaṃ karontānaṃ bhikkhūnaṃ sannisajjaṭṭhānaṃ mahārājā’’ ti.
  6850. 536850,116,441,60,69,1,23,4,"‘‘ Kattha karomi, bhante’’ ti?"
  6851. 536851,116,441,70,80,1,64,6,‘‘ Vebhārapabbatapasse sattapaṇṇiguhādvāre kātuṃ yuttaṃ mahārājā’’ ti.
  6852. 536852,116,441,81,142,1,653,47,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti kho, rājā ajātasattu, vissakammunā nimmitasadisaṃ suvibhattabhittithambhasopānaṃ nānāvidhamālākammalatākammavicitraṃ mahāmaṇḍapaṃ kārāpetvā vividhakusumadāmaolambakaviniggalantacāruvitānaṃ ratanavicitramaṇikoṭṭimatalamiva ca naṃ nānāpupphūpahāravicitraṃ supariniṭṭhitabhūmikammaṃ brahmavimānasadisaṃ alaṅkaritvā tasmiṃ mahāmaṇḍape pañcasatānaṃ bhikkhūnaṃ anagghāni pañcakappiyapaccattharaṇasatāni paññāpetvā dakkhiṇabhāgaṃ nissāya uttarābhimukhaṃ therāsanaṃ, maṇḍapamajjhe puratthābhimukhaṃ buddhassa bhagavato āsanārahaṃ dhammāsanaṃ paññāpetvā dantakhacitaṃ cittabījaniñcettha ṭhapetvā bhikkhusaṅghassa ārocāpesi‘‘ niṭṭhitaṃ, bhante, kiccan’’ ti. "
  6853. 536853,116,442,2,31,1,144,20,"Bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ āhaṃsu‘‘ sve, āvuso ānanda, saṅghasannipāto, tvañca sekho sakaraṇīyo, tena te na yuttaṃ sannipātaṃ gantuṃ, appamatto hohī’’ ti. "
  6854. 536854,116,442,32,74,1,243,32,"Atha kho āyasmā ānando‘‘ sve sannipāto, na kho pana metaṃ patirūpaṃ, yvāhaṃ sekho samāno sannipātaṃ gaccheyyan’’ ti bahudeva rattiṃ kāyagatāya satiyā vītināmetvā rattiyā paccūsasamaye caṅkamā orohitvā vihāraṃ pavisitvā‘‘ nipajjissāmī’’ ti kāyaṃ āvajjesi. "
  6855. 536855,116,442,75,91,1,98,13,"Dve pādā bhūmito muttā, appattañca sīsaṃ bimbohanaṃ, etasmiṃ antare anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. "
  6856. 536856,116,442,92,107,1,105,13,Ayañhi āyasmā caṅkamena bahi vītināmetvā visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto cintesi‘‘ nanu maṃ bhagavā etadavoca–
  6857. 536857,116,442,108,131,1,66,8,"‘ katapuññosi tvaṃ, ānanda, padhānamanuyuñja, khippaṃ hohisi anāsavo’ ti( dī. ni.2.207). "
  6858. 536858,116,442,132,174,1,272,33,"Buddhānañca kathādoso nāma natthi, mama pana accāraddhaṃ vīriyaṃ, tena me cittaṃ uddhaccāya saṃvattati, handāhaṃ vīriyasamataṃ yojemī’’ ti caṅkamā orohitvā pādadhovanaṭṭhāne ṭhatvā pāde dhovitvā vihāraṃ pavisitvā mañcake nisīditvā‘‘ thokaṃ vissamissāmī’’ ti kāyaṃ mañcake upanāmesi. "
  6859. 536859,116,442,175,190,1,99,12,"Dve pādā bhūmito muttā, sīsañca bimbohanamasampattaṃ, etasmiṃ antare anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci. "
  6860. 536860,116,442,191,194,1,42,3,Catuiriyāpathavirahitaṃ therassa arahattaṃ.
  6861. 536861,116,442,195,220,1,124,17,Tena‘‘ imasmiṃ sāsane anisinno anipanno aṭṭhito acaṅkamanto ko bhikkhu arahattaṃ patto’’ ti vutte‘‘ ānandatthero’’ ti vattuṃ vaṭṭati.
  6862. 536862,116,443,2,12,1,102,10,Atha therā bhikkhū dutiyadivase bhattakiccaṃ katvā pattacīvaraṃ paṭisāmetvā dhammasabhāyaṃ sannipatitā.
  6863. 536863,116,443,13,22,1,77,9,Ānandatthero pana attano arahattappattiṃ ñāpetukāmo bhikkhūhi saddhiṃ na gato.
  6864. 536864,116,443,23,33,1,94,10,Bhikkhū yathāvuḍḍhaṃ attano attano pattāsane nisīdantā ānandattherassa āsanaṃ ṭhapetvā nisinnā.
  6865. 536865,116,443,34,45,1,51,7,Tattha kehici‘‘ etamāsanaṃ kassā’’ ti vutte ānandassāti.
  6866. 536866,116,443,46,55,1,25,5,‘‘ Ānando pana kuhiṃ gato’’ ti.
  6867. 536867,116,443,56,68,1,54,8,Tasmiṃ samaye thero cintesi‘‘ idāni mayhaṃ gamanakālo’’ ti.
  6868. 536868,116,443,69,79,1,85,10,Tato attano ānubhāvaṃ dassento pathaviyaṃ nimujjitvā attano āsaneyeva attānaṃ dassesi.
  6869. 536869,116,443,80,83,1,28,3,Ākāsenāgantvā nisīdītipi eke.
  6870. 536870,116,444,2,24,1,118,16,"Evaṃ nisinne tasmiṃ āyasmante mahākassapatthero bhikkhū āmantesi,‘‘ āvuso, kiṃ paṭhamaṃ saṅgāyāma dhammaṃ vā vinayaṃ vā’’ ti? "
  6871. 536871,116,444,25,49,1,132,16,"Bhikkhū āhaṃsu,‘‘ bhante mahākassapa, vinayonāmabuddhasāsanassa āyu, vinaye ṭhite sāsanaṃ ṭhitaṃ hoti, tasmā paṭhamaṃ vinayaṃ saṅgāyāmā’’ ti."
  6872. 536872,116,444,50,60,1,39,6,‘‘ Kaṃ dhuraṃ katvā vinayo saṅgāyitabbo’’ ti?
  6873. 536873,116,444,61,69,1,20,3,‘‘ Āyasmantaṃ upālin’’ ti .
  6874. 536874,116,444,70,78,1,23,4,‘‘ Kiṃ ānando nappahotī’’ ti?
  6875. 536875,116,444,79,95,1,116,13,"‘‘ No nappahoti, apica kho pana sammāsambuddho dharamānoyeva vinayapariyattiṃ nissāya āyasmantaṃ upāliṃ etadagge ṭhapesi–"
  6876. 536876,116,444,96,120,1,77,9,"‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī’’’ ti( a. ni.1.228). "
  6877. 536877,116,444,121,126,1,48,5,Tasmā upālittheraṃ pucchitvā vinayaṃ saṅgāyāmāti.
  6878. 536878,116,444,127,134,1,59,7,Tato thero vinayaṃ pucchanatthāya attanāva attānaṃ sammanni.
  6879. 536879,116,444,135,138,1,39,3,Upālittheropi vissajjanatthāya sammanni.
  6880. 536880,116,444,139,141,1,13,2,Tatrāyaṃ pāḷi–
  6881. 536881,116,445,2,8,1,42,6,Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṃ ñāpesi–
  6882. 536882,116,446,2,22,1,83,13,"‘ ‘ Suṇātu me, āvuso, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ upāliṃ vinayaṃ puccheyyan’’ ti. "
  6883. 536883,116,447,2,8,1,29,4,Āyasmāpi upāli saṅghaṃ ñāpesi–
  6884. 536884,116,448,2,24,1,109,15,"‘ ‘ Suṇātu me, bhante, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā mahākassapena vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyan’’ ti. "
  6885. 536885,116,449,2,22,1,151,18,"Evaṃ attanāva attānaṃ sammannitvā āyasmā, upāli, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā there bhikkhū vanditvā dhammāsane nisīdi dantakhacitaṃ bījaniṃ gahetvā. "
  6886. 536886,116,449,23,35,1,108,11,"Tato mahākassapatthero upālittheraṃ paṭhamapārājikaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ vinayaṃ pucchi, upālitthero vissajjesi. "
  6887. 536887,116,449,36,44,1,92,8,Sabbe pañcasatā bhikkhū paṭhamapārājikasikkhāpadaṃ sanidānaṃ katvā ekato gaṇasajjhāyamakaṃsu.
  6888. 536888,116,449,45,50,1,51,5,Evaṃ sesānipīti sabbaṃ vinayaṭṭhakathāya gahetabbaṃ.
  6889. 536889,116,449,51,70,1,198,19,Etena nayena saubhatovibhaṅgaṃ sakhandhakaparivāraṃ sakalaṃ vinayapiṭakaṃ saṅgāyitvā upālitthero dantakhacitaṃ bījaniṃ nikkhipitvā dhammāsanā orohitvā vuḍḍhe bhikkhū vanditvā attano pattāsane nisīdi.
  6890. 536890,116,450,2,10,1,80,8,Vinayaṃ saṅgāyitvā dhammaṃ saṅgāyitukāmo āyasmā mahākassapatthero bhikkhū pucchi–
  6891. 536891,116,450,11,24,1,69,9,‘‘ dhammaṃ saṅgāyantehi kaṃ puggalaṃ dhuraṃ katvā dhammo saṅgāyitabbo’’ ti?
  6892. 536892,116,450,25,35,1,44,6,Bhikkhū‘‘ ānandattheraṃ dhuraṃ katvā’’ ti āhaṃsu.
  6893. 536893,116,451,2,8,1,42,6,Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṃ ñāpesi–
  6894. 536894,116,452,2,22,1,84,13,"‘ ‘ Suṇātu me, āvuso, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ ānandaṃ dhammaṃ puccheyyan’’ ti. "
  6895. 536895,116,453,2,8,1,37,6,Atha kho āyasmā ānando saṅghaṃ ñāpesi–
  6896. 536896,116,454,2,24,1,109,15,"‘ ‘ Suṇātu me, bhante, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā mahākassapena dhammaṃ puṭṭho vissajjeyyan’’ ti. "
  6897. 536897,116,455,2,18,1,127,16,Atha kho āyasmā ānando uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā there bhikkhū vanditvā dhammāsane nisīdi dantakhacitaṃ bījaniṃ gahetvā.
  6898. 536898,116,455,19,25,1,51,5,Atha mahākassapatthero ānandattheraṃ dhammaṃ pucchi –
  6899. 536899,116,455,26,38,1,43,6,"‘‘ brahmajālaṃ, āvuso ānanda, kattha bhāsitan’’ ti?"
  6900. 536900,116,455,39,55,1,75,10,"‘‘ Antarā ca, bhante, rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ rājāgārake ambalaṭṭhikāyan’’ ti."
  6901. 536901,116,455,56,64,1,14,3,‘‘ Kaṃ ārabbhā’’ ti ?
  6902. 536902,116,455,65,74,1,51,5,‘‘ Suppiyañca paribbājakaṃ brahmadattañca māṇavakan’’ ti.
  6903. 536903,116,455,75,87,1,95,11,"Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ ānandaṃ brahmajālassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi."
  6904. 536904,116,455,88,91,1,13,1,‘‘ Sāmaññaphalaṃ;
  6905. 536905,116,455,92,100,1,34,5,"panāvuso ānanda, kattha bhāsitan’’ ti?"
  6906. 536906,116,455,101,111,1,32,4,"‘‘ Rājagahe, bhante, jīvakambavane’’ ti."
  6907. 536907,116,455,112,119,1,15,3,‘‘ Kena saddhin’’ ti?
  6908. 536908,116,455,120,129,1,37,4,‘‘ Ajātasattunā vedehiputtena saddhin’’ ti.
  6909. 536909,116,455,130,142,1,97,11,"Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ ānandaṃ sāmaññaphalassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi. "
  6910. 536910,116,455,143,154,1,76,10,"Eteneva upāyena pañcapi nikāye pucchi, puṭṭho puṭṭho āyasmā ānando vissajjesi. "
  6911. 536911,116,455,155,160,1,48,5,Ayaṃ paṭhamamahāsaṅgīti pañcahi therasatehi katā–
  6912. 536912,116,456,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Satehi pañcahi katā, tena pañcasatāti ca; "
  6913. 536913,116,457,2,11,1,43,6,"Thereheva katattā ca, therikāti pavuccatī’’ ti. "
  6914. 536914,116,458,2,120,1,703,86,"Imissā paṭhamamahāsaṅgītiyā vattamānāya sabbaṃ dīghanikāyaṃ majjhimanikāyādiñca pucchitvā anupubbena khuddakanikāyaṃ pucchantena āyasmatā mahākassapena‘‘ maṅgalasuttaṃ, āvuso ānanda, kattha bhāsitan’’ ti evamādivacanāvasāne‘‘ nidānampi pucchi, puggalampi pucchī’’ ti ettha nidāne pucchite taṃ nidānaṃ vitthāretvā yathā ca bhāsitaṃ, yena ca sutaṃ, yadā ca sutaṃ, yena ca bhāsitaṃ, yattha ca bhāsitaṃ, yassa ca bhāsitaṃ, taṃ sabbaṃ kathetukāmena‘‘ evaṃ bhāsitaṃ mayā sutaṃ, ekaṃ samayaṃ sutaṃ, bhagavatā bhāsitaṃ, sāvatthiyaṃ bhāsitaṃ, devatāya bhāsitan’’ ti etamatthaṃ dassentena āyasmatā ānandena vuttaṃ‘‘ evaṃ me sutaṃ– ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme… pe… bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsī’’ ti. "
  6915. 536915,116,458,121,132,1,87,9,"Evamidaṃ āyasmatā ānandena vuttaṃ, tañca pana paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttanti veditabbaṃ. "
  6916. 536916,116,459,2,26,1,142,18,"Idāni ‘‘ kasmā vuttan’’ ti ettha vuccate– yasmā ayamāyasmā mahākassapattherena nidānaṃ puṭṭho, tasmānena taṃ nidānaṃ ādito pabhuti vitthāretuṃ vuttaṃ. "
  6917. 536917,116,459,27,70,1,345,35,"Yasmā vā ānandaṃ dhammāsane nisinnaṃ vasīgaṇaparivutaṃ disvā ekaccānaṃ devatānaṃ cittamuppannaṃ‘‘ ayamāyasmā vedehamuni pakatiyāpi sakyakulamanvayo bhagavato dāyādo, bhagavatāpi pañcakkhattuṃ etadagge niddiṭṭho, catūhi acchariyaabbhutadhammehi samannāgato, catunnaṃ parisānaṃ piyo manāpo, idāni maññe bhagavato dhammarajjadāyajjaṃ patvā buddho jāto’’ ti. "
  6918. 536918,116,459,71,101,1,192,23,Tasmā āyasmā ānando tāsaṃ devatānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya taṃ abhūtaguṇasambhāvanaṃ anadhivāsento attano sāvakabhāvameva dīpetuṃ āha‘‘ evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā … pe… ajjhabhāsī’’ ti.
  6919. 536919,116,459,102,152,1,310,36,"Etthantare pañca arahantasatāni anekāni ca devatāsahassāni‘‘ sādhu sādhū’’ ti āyasmantaṃ ānandaṃ abhinandiṃsu, mahābhūmicālo ahosi, nānāvidhakusumavassaṃ antalikkhato papati, aññāni ca bahūni acchariyāni pāturahesuṃ, bahūnañca devatānaṃ saṃvego uppajji‘‘ yaṃ amhehi bhagavato sammukhā sutaṃ, idāneva taṃ parokkhā jātan’’ ti. "
  6920. 536920,116,459,153,162,1,96,9,Evamidaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vadantenāpi iminā kāraṇena vuttanti veditabbaṃ.
  6921. 536921,116,459,163,184,1,101,16,"Ettāvatā ca‘‘ vuttaṃ yena yadā yasmā, cetaṃ vatvā imaṃ vidhin’’ ti imissā addhagāthāya attho pakāsito hoti. "
  6922. 536922,116,460,2,2,1,22,1,Evamiccādipāṭhavaṇṇanā
  6923. 536923,116,461,2,27,1,213,15,"1. Idāni‘‘ evamiccādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato’’ ti evamādimātikāya saṅgahitatthappakāsanatthaṃ vuccate– evan ti ayaṃ saddo upamūpadesasampahaṃsanagarahaṇavacanasampaṭiggahākāranidassanāvadhāraṇādīsu atthesu daṭṭhabbo. "
  6924. 536924,116,461,28,52,1,84,12,"Tathā hesa‘‘ evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahun’’ ti evamādīsu( dha. pa.53) upamāyaṃ dissati."
  6925. 536925,116,461,53,75,1,64,8,"‘‘ Evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabban’’ tiādīsu( a. ni.4.122) upadese."
  6926. 536926,116,461,76,97,1,58,7,"‘‘ Evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugatā’’ ti evamādīsu( a. ni.3.66) sampahaṃsane."
  6927. 536927,116,461,98,126,1,109,15,‘‘ Evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsatī’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.1.187) garahaṇe.
  6928. 536928,116,461,127,151,1,82,10,"‘‘ Evaṃ, bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosun’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.1) vacanasampaṭiggahe."
  6929. 536929,116,461,152,179,1,77,12,"‘‘ Evaṃ byā kho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.398) ākāre."
  6930. 536930,116,461,180,203,1,154,18,"‘‘ Ehi tvaṃ, māṇavaka, yena samaṇo ānando tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha."
  6931. 536931,116,461,204,248,1,254,29,"‘ Subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ ti, evañca vadehi sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ, tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ ti evamādīsu( dī. ni.1.445) nidassane."
  6932. 536932,116,461,249,262,1,57,10,"‘‘ Taṃ kiṃ maññatha kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vāti? "
  6933. 536933,116,461,263,266,1,14,2,"Akusalā, bhante. "
  6934. 536934,116,461,267,271,1,24,4,Sāvajjā vā anavajjā vāti?
  6935. 536935,116,461,272,275,1,14,2,"Sāvajjā, bhante. "
  6936. 536936,116,461,276,281,1,36,4,Viññugarahitā vā viññuppasatthā vāti?
  6937. 536937,116,461,282,285,1,20,2,"Viññugarahitā, bhante. "
  6938. 536938,116,461,286,298,1,75,11,"Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti no vā, kathaṃ vo ettha hotīti? "
  6939. 536939,116,461,299,326,1,96,13,"Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, evaṃ no ettha hotī’’ ti evamādīsu( a. ni.3.66) avadhāraṇe. "
  6940. 536940,116,461,327,331,1,45,4,Idha pana ākāranidassanāvadhāraṇesu daṭṭhabbo.
  6941. 536941,116,462,2,37,1,365,30,"Tattha ākāratthena evaṃ -saddena etamatthaṃ dīpeti– nānānayanipuṇamanekajjhāsayasamuṭṭhānaṃ atthabyañjanasampannaṃ vividhapāṭihāriyaṃ dhammatthadesanāpaṭivedhagambhīraṃ sabbasattānaṃ sakasakabhāsānurūpato sotapathamāgacchantaṃ tassa bhagavato vacanaṃ sabbappakārena ko samattho viññātuṃ, sabbathāmena pana sotukāmataṃ janetvāpi evaṃ me sutaṃ, mayāpi ekenākārena sutanti. "
  6942. 536942,116,463,2,33,1,152,21,"Nidassanatthena ‘‘ nāhaṃ sayambhū, na mayā idaṃ sacchikatan’’ ti attānaṃ parimocento‘‘ evaṃ me sutaṃ, mayāpi evaṃ sutan’’ ti idāni vattabbaṃ sakalasuttaṃ nidasseti. "
  6943. 536943,116,464,2,68,1,353,40,"Avadhāraṇatthena ‘‘ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ ānando, gatimantānaṃ, satimantānaṃ, dhitimantānaṃ, upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ ti( a. ni.1.219-223) evaṃ bhagavatā pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukamyataṃ janeti‘‘ evaṃ me sutaṃ, tañca kho atthato vā byañjanato vā anūnamanadhikaṃ, evameva, na aññathā daṭṭhabban’’ ti. "
  6944. 536944,116,465,2,7,1,29,5,Me -saddo tīsu atthesu dissati.
  6945. 536945,116,465,8,28,1,67,9,Tathā hissa‘‘ gāthābhigītaṃ me abhojaneyyan’’ ti evamādīsu( su. ni.81) mayāti attho.
  6946. 536946,116,465,29,55,1,78,11,"‘‘ Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.4.88) mayhanti attho."
  6947. 536947,116,465,56,79,1,60,8,"‘‘ Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavathā’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.29) mamāti attho. "
  6948. 536948,116,465,80,100,1,62,12,Idha pana‘‘ mayā sutan’’ ti ca‘‘ mama sutan’’ ti ca atthadvaye yujjati.
  6949. 536949,116,466,2,10,1,132,8,Sutan ti ayaṃ sutasaddo saupasaggo anupasaggo ca gamanakhyātarāgābhibhūtūpacitānuyogasotaviññeyyasotadvāraviññātādianekatthappabhedo.
  6950. 536950,116,466,11,24,1,56,8,Tathā hissa‘‘ senāya pasuto’’ ti evamādīsu gacchantoti attho.
  6951. 536951,116,466,25,35,1,58,6,‘‘ Sutadhammassa passato’’ ti evamādīsu khyātadhammassāti attho.
  6952. 536952,116,466,36,52,1,70,7,‘‘ Avassutā avassutassā’’ ti evamādīsu( pāci.657) rāgābhibhūtā rāgābhibhūtassāti attho.
  6953. 536953,116,466,53,74,1,62,8,‘‘ Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakan’’ ti evamādīsu( khu. pā.7.12) upacitanti attho.
  6954. 536954,116,466,75,94,1,55,7,‘‘ Ye jhānappasutā dhīrā’’ ti evamādīsu( dha. pa.181) jhānānuyuttāti attho.
  6955. 536955,116,466,95,115,1,54,7,‘‘ Diṭṭhaṃ sutaṃ mutan’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.241) sotaviññeyyanti attho.
  6956. 536956,116,466,116,135,1,72,6,‘‘ Sutadharo sutasannicayo’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.339) sotadvārānusāraviññātadharoti attho.
  6957. 536957,116,466,136,148,1,99,11,Idha pana sutan ti sotaviññāṇapubbaṅgamāya viññāṇavīthiyā upadhāritanti vā upadhāraṇanti vāti attho.
  6958. 536958,116,466,149,169,1,118,14,"Tattha yadā me-saddassa mayāti attho, tadā‘‘ evaṃ mayā sutaṃ, sotaviññāṇapubbaṅgamāya viññāṇavīthiyā upadhāritan’’ ti yujjati. "
  6959. 536959,116,466,170,188,1,111,13,"Yadā me-saddassa mamāti attho, tadā‘‘ evaṃ mama sutaṃ sotaviññāṇapubbaṅgamāya viññāṇavīthiyā upadhāraṇan’’ ti yujjati. "
  6960. 536960,116,467,2,8,1,56,6,Evametesu tīsu padesu evan ti sotaviññāṇakiccanidassanaṃ.
  6961. 536961,116,467,9,12,1,41,2,{Me}ti vuttaviññāṇasamaṅgīpuggalanidassanaṃ.
  6962. 536962,116,467,13,17,1,73,4,Sutan ti assavanabhāvappaṭikkhepato anūnānadhikāviparītaggahaṇanidassanaṃ.
  6963. 536963,116,467,18,25,1,76,7,Tathā evan ti savanādicittānaṃ nānappakārena ārammaṇe pavattabhāvanidassanaṃ.
  6964. 536964,116,467,26,29,1,19,2,{Me}ti attanidassanaṃ.
  6965. 536965,116,467,30,33,1,25,3,Sutan ti dhammanidassanaṃ.
  6966. 536966,116,468,2,6,1,42,4,Tathā evan ti niddisitabbadhammanidassanaṃ.
  6967. 536967,116,468,7,10,1,22,2,{Me}ti puggalanidassanaṃ.
  6968. 536968,116,468,11,14,1,31,3,Sutan ti puggalakiccanidassanaṃ.
  6969. 536969,116,469,2,8,1,66,6,Tathā evan ti vīthicittānaṃ ākārapaññattivasena nānappakāraniddeso.
  6970. 536970,116,469,9,12,1,19,2,{Me}ti kattāraniddeso.
  6971. 536971,116,469,13,16,1,22,3,Sutan ti visayaniddeso.
  6972. 536972,116,470,2,6,1,33,4,Tathā evan ti puggalakiccaniddeso.
  6973. 536973,116,470,7,10,1,28,3,Sutan ti viññāṇakiccaniddeso.
  6974. 536974,116,470,11,14,1,35,2,{Me}ti ubhayakiccayuttapuggalaniddeso.
  6975. 536975,116,471,2,6,1,26,4,Tathā evan ti bhāvaniddeso.
  6976. 536976,116,471,7,10,1,19,2,{Me}ti puggalaniddeso.
  6977. 536977,116,471,11,15,1,27,4,Sutan ti tassa kiccaniddeso.
  6978. 536978,116,472,2,11,1,73,8,Tattha evan ti ca {me}ti ca sacchikaṭṭhaparamatthavasena avijjamānapaññatti.
  6979. 536979,116,472,12,15,1,26,3,Sutan ti vijjamānapaññatti.
  6980. 536980,116,472,16,29,1,65,11,Tathā evan ti ca {me}ti ca taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti.
  6981. 536981,116,472,30,37,1,58,6,Sutan ti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti .
  6982. 536982,116,473,2,15,1,78,12,"Ettha ca evan ti vacanena asammohaṃ dīpeti, sutan ti vacanena sutassa asammosaṃ. "
  6983. 536983,116,473,16,25,1,97,9,Tathā evan ti vacanena yonisomanasikāraṃ dīpeti ayoniso manasikaroto nānappakārappaṭivedhābhāvato.
  6984. 536984,116,473,26,33,1,67,7,Sutan ti vacanena avikkhepaṃ dīpeti vikkhittacittassa savanābhāvato.
  6985. 536985,116,473,34,52,1,98,13,"Tathā hi vikkhittacitto puggalo sabbasampattiyā vuccamānopi‘‘ na mayā sutaṃ, puna bhaṇathā’’ ti bhaṇati. "
  6986. 536986,116,473,53,64,1,124,9,"Yonisomanasikārena cettha attasammāpaṇidhiṃ pubbe katapuññatañca sādheti, avikkhepena saddhammassavanaṃ sappurisūpanissayañca. "
  6987. 536987,116,473,65,79,1,125,13,"Evan ti ca iminā bhaddakena ākārena pacchimacakkadvayasampattiṃ attano dīpeti, sutan ti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. "
  6988. 536988,116,473,80,91,1,100,9,"Tathā āsayasuddhiṃ payogasuddhiñca, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattiṃ, payogasuddhiyā āgamabyattiṃ. "
  6989. 536989,116,474,2,11,1,103,9,Evan ti ca iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampadaṃ dīpeti.
  6990. 536990,116,474,12,18,1,85,6,Sutan ti iminā sotabbabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampadaṃ dīpeti.
  6991. 536991,116,474,19,38,1,122,15,Evan ti ca idaṃ yonisomanasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhaṇanto‘‘ ete mayā dhammā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā’’ ti ñāpeti.
  6992. 536992,116,474,39,57,1,100,14,Sutan ti idaṃ savanayogadīpakavacanaṃ bhaṇanto‘‘ bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā’’ ti ñāpeti.
  6993. 536993,116,474,58,64,1,65,6,Tadubhayenapi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti.
  6994. 536994,116,475,2,24,1,181,20,"Evaṃ me sutan ti iminā pana sakalenapi vacanena āyasmā ānando tathāgatappaveditaṃ dhammaṃ attano adahanto asappurisabhūmiṃ, atikkamati, sāvakattaṃ paṭijānanto sappurisabhūmiṃ okkamati. "
  6995. 536995,116,475,25,33,1,64,7,"Tathā asaddhammā cittaṃ vuṭṭhāpeti, saddhamme cittaṃ patiṭṭhāpeti."
  6996. 536996,116,475,34,63,1,177,20,"‘‘ Kevalaṃ sutamevetaṃ mayā, tasseva tu bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ ti ca dīpento attānaṃ parimoceti, satthāraṃ apadisati, jinavacanaṃ appeti, dhammanettiṃ patiṭṭhāpeti. "
  6997. 536997,116,476,2,36,1,351,27,Apica ‘‘ evaṃ me sutan’’ ti attanā uppāditabhāvaṃ appaṭijānanto purimassavanaṃ vivaranto‘‘ sammukhā paṭiggahitamidaṃ mayā tassa bhagavato catuvesārajjavisāradassa dasabaladharassa āsabhaṭṭhānaṭṭhāyino sīhanādanādino sabbasattuttamassa dhammissarassa dhammarājassa dhammādhipatino dhammadīpassa dhammappaṭisaraṇassa saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa.
  6998. 536998,116,476,37,64,1,170,24,"Na ettha atthe vā dhamme vā pade vā byañjane vā kaṅkhā vā vimati vā kātabbā’’ ti sabbadevamanussānaṃ imasmiṃ dhamme assaddhiyaṃ vināseti, saddhāsampadaṃ uppādetīti veditabbo. "
  6999. 536999,116,476,65,67,1,11,2,Hoti cettha–
  7000. 537000,116,477,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Vināsayati assaddhaṃ, saddhaṃ vaḍḍheti sāsane; "
  7001. 537001,116,478,2,11,1,42,6,"Evaṃ me sutamiccevaṃ, vadaṃ gotamasāvako’’ ti. "
  7002. 537002,116,479,2,6,1,31,3,Ekan ti gaṇanaparicchedaniddeso.
  7003. 537003,116,479,7,10,1,29,3,Samayan ti paricchinnaniddeso.
  7004. 537004,116,479,11,15,1,36,4,Ekaṃ samayan ti aniyamitaparidīpanaṃ.
  7005. 537005,116,479,16,19,1,19,3,Tattha samaya saddo–
  7006. 537006,116,480,2,8,1,39,5,"Samavāye khaṇe kāle, samūhe hetudiṭṭhisu; "
  7007. 537007,116,481,2,9,1,40,6,"Paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissati. "
  7008. 537008,116,482,2,28,1,99,13,Tathā hissa‘‘ appeva nāma svepi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā’’ ti evamādīsu( dī. ni.1.447) samavāyo attho.
  7009. 537009,116,482,29,55,1,76,11,"‘‘ Ekova kho, bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā’’ ti evamādīsu( a. ni.8.29) khaṇo."
  7010. 537010,116,482,56,70,1,43,5,‘‘ Uṇhasamayo pariḷāhasamayo’’ ti evamādīsu( pāci.358) kālo.
  7011. 537011,116,482,71,80,1,41,5,‘‘ Mahāsamayo pavanasmin’’ ti evamādīsu samūho.
  7012. 537012,116,482,81,134,1,223,30,"‘‘ Samayopi kho te, bhaddāli, appaṭividdho ahosi, bhagavā kho sāvatthiyaṃ viharati, sopi maṃ jānissati,‘ bhaddāli, nāma bhikkhu satthusāsane sikkhāya aparipūrakārī’ ti, ayampi kho te bhaddāli samayo appaṭividdho ahosī’’ ti evamādīsu( ma. ni.2.135) hetu."
  7013. 537013,116,482,135,164,1,149,16,‘‘ Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasatī’’ ti evamādīsu( ma. ni.2.260) diṭṭhi.
  7014. 537014,116,483,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko; "
  7015. 537015,116,484,2,20,1,43,5,"Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ ti.( saṃ. ni.1.129)– "
  7016. 537016,116,485,2,4,1,19,2,Evamādīsu paṭilābho.
  7017. 537017,116,485,5,25,1,61,7,‘‘ Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.28) pahānaṃ.
  7018. 537018,116,485,26,49,1,98,9,‘‘ Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho abhisamayaṭṭho’’ ti evamādīsu( paṭi. ma.2.8) paṭivedho.
  7019. 537019,116,485,50,54,1,23,4,Idha panassa kālo attho.
  7020. 537020,116,485,55,65,1,163,10,Tena ekaṃ samayanti saṃvaccharautumāsaaḍḍhamāsarattidivapubbaṇhamajjhanhikasāyanhapaṭhamamajjhima- pacchimayāmamuhuttādīsu kālakhyesu samayesu ekaṃ samayanti dīpeti.
  7021. 537021,116,486,2,23,1,267,21,Ye vā ime gabbhokkantisamayo jātisamayo saṃvegasamayo abhinikkhamanasamayo dukkarakārikasamayo māravijayasamayo abhisambodhisamayo diṭṭhadhammasukhavihārasamayo desanāsamayo parinibbānasamayoti evamādayo bhagavato devamanussesu ativiya pakāsā anekakālakhyā eva samayā.
  7022. 537022,116,486,24,31,1,62,7,Tesu samayesu desanāsamayasaṅkhātaṃ ekaṃ samayanti vuttaṃ hoti.
  7023. 537023,116,486,32,62,1,265,21,"Yo cāyaṃ ñāṇakaruṇākiccasamayesu karuṇākiccasamayo, attahitaparahitappaṭipattisamayesu parahitappaṭipattisamayo, sannipatitānaṃ karaṇīyadvayasamayesu dhammīkathāsamayo, desanāpaṭipattisamayesu desanāsamayo, tesupi samayesu yaṃ kiñci sandhāya‘‘ ekaṃ samayan’’ ti vuttaṃ hoti. "
  7024. 537024,116,487,2,64,1,292,40,"Etthāha – atha kasmā yathā abhidhamme ‘‘ yasmiṃ samaye kāmāvacaran’’ ti ca ito aññesu suttapadesu‘‘ yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehī’’ ti ca bhummavacanena niddeso kato, vinaye ca‘‘ tena samayena buddho bhagavā’’ ti karaṇavacanena, tathā akatvā idha‘‘ ekaṃ samayan’’ ti upayogavacananiddeso katoti. "
  7025. 537025,116,487,65,72,1,44,6,"Tattha tathā, idha ca aññathā atthasambhavato. "
  7026. 537026,116,487,73,84,1,100,11,Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvenabhāvalakkhaṇattho ca sambhavati.
  7027. 537027,116,487,85,107,1,208,20,"Adhikaraṇañhi kālattho samūhattho ca samayo, tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacananiddeso kato. "
  7028. 537028,116,488,2,8,1,44,6,Vinaye ca hetvattho karaṇattho ca sambhavati.
  7029. 537029,116,488,9,35,1,253,24,"Yo hi so sikkhāpadapaññattisamayo sāriputtādīhipi dubbiññeyyo, tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññapento sikkhāpadapaññattihetuñca apekkhamāno bhagavā tattha tattha vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha karaṇavacananiddeso kato. "
  7030. 537030,116,489,2,10,1,75,7,Idha pana aññasmiñca evaṃjātike suttantapāṭhe accantasaṃyogattho sambhavati.
  7031. 537031,116,489,11,25,1,98,13,"Yañhi samayaṃ bhagavā imaṃ aññaṃ vā suttantaṃ desesi, accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi. "
  7032. 537032,116,489,26,32,1,67,6,Tasmā tadatthajotanatthaṃ idha upayogavacananiddeso katoti viññeyyo.
  7033. 537033,116,489,33,35,1,11,2,Hoti cettha–
  7034. 537034,116,490,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Taṃ taṃ atthamapekkhitvā, bhummena karaṇena ca; "
  7035. 537035,116,491,2,12,1,41,7,"Aññatra samayo vutto, upayogena so idhā’’ ti. "
  7036. 537036,116,492,2,5,1,56,2,{Bhagavā}ti guṇavisiṭṭhasattuttamagarugāravādhivacanametaṃ.
  7037. 537037,116,492,6,7,1,7,1,Yathāha–
  7038. 537038,116,493,2,11,1,50,6,"‘ ‘ Bhagavāti vacanaṃ seṭṭhaṃ, bhagavāti vacanamuttamaṃ; "
  7039. 537039,116,494,2,12,1,43,7,"Garu gāravayutto so, bhagavā tena vuccatī’’ ti. "
  7040. 537040,116,495,2,12,1,71,6,"Catubbidhañhi nāmaṃ āvatthikaṃ, liṅgikaṃ, nemittakaṃ, adhiccasamuppannanti. "
  7041. 537041,116,495,13,23,1,50,6,Adhiccasamuppannaṃ nāma‘‘ yadicchakan’’ ti vuttaṃ hoti.
  7042. 537042,116,495,24,49,1,224,22,"Tattha vaccho dammo balibaddhoti evamādi āvatthikaṃ, daṇḍī chattī sikhī karīti evamādi liṅgikaṃ, tevijjo chaḷabhiññoti evamādi nemittakaṃ, sirivaḍḍhako dhanavaḍḍhakoti evamādi vacanatthamanapekkhitvā pavattaṃ adhiccasamuppannaṃ. "
  7043. 537043,116,495,50,71,1,152,17,"Idaṃ pana bhagavāti nāmaṃ guṇanemittakaṃ, na mahāmāyāya, na suddhodanamahārājena, na asītiyā ñātisahassehi kataṃ, na sakkasantusitādīhi devatāvisesehi kataṃ. "
  7044. 537044,116,495,72,97,1,105,14,Yathāha āyasmā sāriputtatthero‘‘ bhagavāti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ… pe… sacchikā paññatti yadidaṃ bhagavā’’ ti( mahāni.84).
  7045. 537045,116,496,2,12,1,77,9,"Yaṃ guṇanemittakañcetaṃ nāmaṃ, tesaṃ guṇānaṃ pakāsanatthaṃ imaṃ gāthaṃ vadanti–"
  7046. 537046,116,497,2,9,1,32,6,"‘ ‘ Bhagī bhajī bhāgī vibhattavā iti, "
  7047. 537047,116,498,2,6,1,31,4,Akāsi bhagganti garūti bhāgyavā;
  7048. 537048,116,499,2,5,1,28,3,"Bahūhi ñāyehi subhāvitattano, "
  7049. 537049,116,500,2,9,1,34,5,Bhavantago so bhagavāti vuccatī’’ ti.
  7050. 537050,116,501,2,17,1,47,5,Niddesādīsu ( mahāni.84; cūḷani. ajitamāṇavapucchāniddesa2) vuttanayeneva cassa attho daṭṭhabbo.
  7051. 537051,116,502,2,6,1,24,4,Ayaṃ pana aparo pariyāyo–
  7052. 537052,116,503,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Bhāgyavā bhaggavā yutto, bhagehi ca vibhattavā; "
  7053. 537053,116,504,2,11,1,44,6,"Bhattavā vantagamano, bhavesu bhagavā tato’’ ti. "
  7054. 537054,116,505,2,31,1,252,22,"Tattha ‘‘ vaṇṇāgamo vaṇṇavipariyāyo’’ ti evaṃ niruttilakkhaṇaṃ gahetvā saddanayena vā pisodarādipakkhepalakkhaṇaṃ gahetvā yasmā lokiyalokuttarasukhābhinibbattakaṃ dānasīlādipārappattaṃ bhāgyamassa atthi, tasmā bhāgyavāti vattabbe bhagavāti vuccatīti ñātabbaṃ. "
  7055. 537055,116,505,32,58,1,632,21,"Yasmā pana lobhadosamohaviparītamanasikāraahirikānottappakodhūpanāhamakkhapalā- issāmacchariyamāyāsāṭheyyathambhasārambhamānātimānamadapamādataṇhāvijjātividhākusalamūladuccarita- saṃkilesamalavisamasaññāvitakkapapañcacatubbidhavipariyesaāsavaganthaoghayogaagatitaṇhupādāna- pañcacetokhilavinibandhanīvaraṇābhinandanachavivādamūlataṇhākāyasattānusaya- aṭṭhamicchattanavataṇhāmūlakadasākusalakammapathadvāsaṭṭhidiṭṭhigata- aṭṭhasatataṇhāvicaritappabhedasabbadarathapariḷāhakilesasatasahassāni , saṅkhepato vā pañca kilesakkhandhaabhisaṅkhāramaccudevaputtamāre abhañji, tasmā bhaggattā etesaṃ parissayānaṃ {bhaggavā}ti vattabbe {bhagavā}ti vuccati. "
  7056. 537056,116,505,59,61,1,10,2,Āha cettha–
  7057. 537057,116,506,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Bhaggarāgo bhaggadoso, bhaggamoho anāsavo; "
  7058. 537058,116,507,2,12,1,47,7,"Bhaggāssa pāpakā dhammā, bhagavā tena vuccatī’’ ti. "
  7059. 537059,116,508,2,11,1,107,8,"Bhāgyavatāya cassa satapuññalakkhaṇadharassa rūpakāyasampatti dīpitā hoti, bhaggadosatāya dhammakāyasampatti. "
  7060. 537060,116,508,12,18,1,74,5,"Tathā lokiyasarikkhakānaṃ bahumānabhāvo, gahaṭṭhapabbajitehi abhigamanīyatā. "
  7061. 537061,116,508,19,27,1,95,7,"Tathā abhigatānañca nesaṃ kāyacittadukkhāpanayane paṭibalabhāvo, āmisadānadhammadānehi upakāritā. "
  7062. 537062,116,508,28,33,1,57,5,Lokiyalokuttarasukhehi ca saṃyojanasamatthatā dīpitā hoti.
  7063. 537063,116,509,2,75,1,641,58,"Yasmā ca loke issariyadhammayasasirikāmapayattesu chasu dhammesu bhagasaddo vattati, paramañcassa sakacitte issariyaṃ, aṇimālaghimādikaṃ vā lokiyasammataṃ sabbākāraparipūraṃ atthi, tathā lokuttaro dhammo, lokattayabyāpako yathābhuccaguṇādhigato ativiya parisuddho yaso, rūpakāyadassanabyāvaṭajananayanamanappasādajananasamatthā sabbākāraparipūrā sabbaṅgapaccaṅgasirī, yaṃ yaṃ anena icchitaṃ patthitaṃ attahitaṃ parahitaṃ vā, tassa tassa tatheva abhinipphannattā icchitatthanipphattisaññito kāmo, sabbalokagarubhāvappattihetubhūto sammāvāyāmasaṅkhāto payatto ca atthi, tasmā imehi bhagehi yuttattāpi bhagā assa {santī}ti iminā atthena‘‘ bhagavā’’ ti vuccati. "
  7064. 537064,116,510,2,43,1,403,28,"Yasmā pana kusalādibhedehi sabbadhamme, khandhāyatanadhātusaccaindriyapaṭiccasamuppādādīhi vā kusalādidhamme, pīḷanasaṅkhatasantāpavipariṇāmaṭṭhena vā dukkhamariyasaccaṃ, āyūhananidānasaṃyogapalibodhaṭṭhena samudayaṃ, nissaraṇavivekāsaṅkhataamataṭṭhena nirodhaṃ, niyyānikahetudassanādhipateyyaṭṭhena maggaṃ vibhattavā, vibhajitvā vivaritvā desitavāti vuttaṃ hoti, tasmā {vibhattavā}ti vattabbe‘‘ bhagavā’’ ti vuccati. "
  7065. 537065,116,511,2,28,1,202,19,"Yasmā ca esa dibbabrahmaariyavihāre kāyacittaupadhiviveke suññatāppaṇihitānimittavimokkhe aññe ca lokiyalokuttare uttarimanussadhamme bhaji sevi bahulamakāsi, tasmā {bhattavā}ti vattabbe‘‘ bhagavā’’ ti vuccati. "
  7066. 537066,116,512,2,50,1,257,33,"Yasmā pana tīsu bhavesu taṇhāsaṅkhātaṃ gamanaṃ anena vantaṃ, tasmā bhavesu {vantagamano}ti vattabbe bhavasaddato bhakāraṃ gamanasaddato gakāraṃ vantasaddato vakārañca dīghaṃ katvā ādāya‘‘ bhagavā’’ ti vuccati, yathā loke‘‘ mehanassa khassa mālā’’ ti vattabbe‘‘ mekhalā’’ ti. "
  7067. 537067,116,513,2,37,1,239,28,"Ettāvatā cettha evaṃ me sutan ti vacanena yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ desento paccakkhaṃ katvā bhagavato dhammasarīraṃ pakāseti, tena‘‘ nayidaṃ atītasatthukaṃ pāvacanaṃ, ayaṃ vo satthā’’ ti bhagavato adassanena ukkaṇṭhitajanaṃ samassāseti. "
  7068. 537068,116,514,2,14,1,110,11,Ekaṃ samayaṃ {bhagavā}ti vacanena tasmiṃ samaye bhagavato avijjamānabhāvaṃ dassento rūpakāyaparinibbānaṃ dasseti.
  7069. 537069,116,514,15,44,1,209,23,"Tena‘‘ evaṃvidhassa imassa ariyadhammassa desetā dasabaladharo vajirasaṅghātakāyo sopi bhagavā parinibbuto, tattha kenaññena jīvite āsā janetabbā’’ ti jīvitamadamattaṃ janaṃ saṃvejeti, saddhamme cassa ussāhaṃ janeti. "
  7070. 537070,116,515,2,22,1,129,16,"Evan ti ca bhaṇanto desanāsampattiṃ niddisati, me sutan ti sāvakasampattiṃ, ekaṃ samayan ti kālasampattiṃ, {bhagavā}ti desakasampattiṃ. "
  7071. 537071,116,516,2,24,1,169,17,"Sāvatthiyaṃ {viharatī}ti ettha {sāvatthī}ti savatthassa isino nivāsaṭṭhānabhūtaṃ nagaraṃ, yathā kākandī mākandīti, evaṃ itthiliṅgavasena sāvatthīti vuccati, evaṃ akkharacintakā. "
  7072. 537072,116,516,25,40,1,99,10,Aṭṭhakathācariyā pana bhaṇanti‘‘ yaṃkiñci manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ sabbamettha atthī’’ ti sāvatthī.
  7073. 537073,116,516,41,59,1,85,10,Satthasamāyoge ca‘‘ kiṃ bhaṇḍamatthī’’ ti pucchite‘‘ sabbamatthī’’ ti vacanamupādāya sāvatthī.
  7074. 537074,116,517,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Sabbadā sabbūpakaraṇaṃ, sāvatthiyaṃ samohitaṃ; "
  7075. 537075,116,518,2,7,1,40,4,"Tasmā sabbamupādāya, sāvatthīti pavuccati."
  7076. 537076,116,519,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kosalānaṃ puraṃ rammaṃ, dassaneyyaṃ manoramaṃ; "
  7077. 537077,116,520,2,7,1,42,4,"Dasahi saddehi avivittaṃ, annapānasamāyutaṃ."
  7078. 537078,116,521,2,13,1,49,7,"‘ ‘ Vuḍḍhiṃ vepullataṃ pattaṃ, iddhaṃ phītaṃ manoramaṃ; "
  7079. 537079,116,522,2,21,1,44,4,"Āḷakamandāva devānaṃ, sāvatthipuramuttaman’’ ti.( ma. ni. aṭṭha.1.14); "
  7080. 537080,116,523,2,4,1,18,2,Tassaṃ sāvatthiyaṃ.
  7081. 537081,116,523,5,7,1,24,2,Samīpatthe bhummavacanaṃ.
  7082. 537082,116,524,2,7,1,92,4,{Viharatī}ti avisesena iriyāpathadibbabrahmaariyavihāresu aññataravihārasamaṅgiparidīpanametaṃ.
  7083. 537083,116,524,8,22,1,168,13,"Idha pana ṭhānagamanāsanasayanappabhedesu iriyāpathesu aññatarairiyāpathasamāyogaparidīpanaṃ, tena ṭhitopi gacchantopi nisinnopi sayānopi bhagavā viharaticceva veditabbo. "
  7084. 537084,116,524,23,34,1,105,11,So hi ekaṃ iriyāpathabādhanaṃ aparena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harati pavatteti.
  7085. 537085,116,524,35,38,1,24,3,Tasmā viharatīti vuccati.
  7086. 537086,116,525,2,25,1,158,20,"{Jetavane}ti ettha attano paccatthikajanaṃ jinātīti jeto, raññā vā attano paccatthikajane jite jātoti jeto, maṅgalakamyatāya vā tassa evaṃ nāmameva katantipi jeto. "
  7087. 537087,116,525,26,38,1,86,10,"Vanayatīti vanaṃ, attasampadāya sattānaṃ bhattiṃ kāreti, attani sinehaṃ uppādetīti attho. "
  7088. 537088,116,525,39,59,1,193,15,"Vanute iti vā vanaṃ, nānāvidhakusumagandhasammodamattakokilādivihaṅgavirutehi mandamālutacalitarukkhasākhāviṭapapupphaphalapallavapalāsehi ca‘‘ etha maṃ paribhuñjathā’’ ti pāṇino yācati viyāti attho. "
  7089. 537089,116,525,60,63,1,23,3,Jetassa vanaṃ jetavanaṃ.
  7090. 537090,116,525,64,80,1,107,14,"Tañhi jetena rājakumārena ropitaṃ saṃvaḍḍhitaṃ paripālitaṃ, so ca tassa sāmī ahosi, tasmā jetavananti vuccati. "
  7091. 537091,116,525,81,83,1,15,2,Tasmiṃ jetavane.
  7092. 537092,116,526,2,29,1,225,22,"Anāthapiṇḍikassa {ārāme}ti ettha sudatto nāma so gahapati mātāpitūhi katanāmavasena, sabbakāmasamiddhitāya tu vigatamalamaccheratāya karuṇādiguṇasamaṅgitāya ca niccakālaṃ anāthānaṃ piṇḍaṃ adāsi, tena anāthapiṇḍikoti saṅkhyaṃ gato. "
  7093. 537093,116,526,30,52,1,220,20,"Āramanti ettha pāṇino, visesena vā pabbajitāti ārāmo, tassa pupphaphalapallavādisobhanatāya nātidūranāccāsannatādipañcavidhasenāsanaṅgasampattiyā ca tato tato āgamma ramanti abhiramanti anukkaṇṭhitā hutvā nivasantīti attho. "
  7094. 537094,116,526,53,64,1,94,11,Vuttappakārāya vā sampattiyā tattha tattha gatepi attano abbhantaraṃyeva ānetvā rametīti ārāmo.
  7095. 537095,116,526,65,97,1,319,26,"So hi anāthapiṇḍikena gahapatinā jetassa rājakumārassa hatthato aṭṭhārasahiraññakoṭisanthārena kiṇitvā aṭṭhārasahiraññakoṭīhi senāsanaṃ kārāpetvā aṭṭhārasahiraññakoṭīhi vihāramahaṃ niṭṭhāpetvā evaṃ catupaññāsāya hiraññakoṭipariccāgena buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niyyātito, tasmā‘‘ anāthapiṇḍikassa ārāmo’’ ti vuccati. "
  7096. 537096,116,526,98,101,1,29,3,Tasmiṃ anāthapiṇḍikassa ārāme.
  7097. 537097,116,527,2,21,1,102,10,"Ettha ca‘‘ jetavane’’ ti vacanaṃ purimasāmiparikittanaṃ,‘‘ anāthapiṇḍikassa ārāme’’ ti pacchimasāmiparikittanaṃ. "
  7098. 537098,116,527,22,25,1,33,3,Kimetesaṃ parikittane payojananti?
  7099. 537099,116,527,26,42,1,116,11,Vuccate– adhikārato tāva‘‘ kattha bhāsitan’’ ti pucchāniyāmakaraṇaṃ aññesaṃ puññakāmānaṃ diṭṭhānugatiāpajjane niyojanañca.
  7100. 537100,116,527,43,58,1,161,14,"Tattha hi dvārakoṭṭhakapāsādamāpane bhūmivikkayaladdhā aṭṭhārasa hiraññakoṭiyo anekakoṭiagghanakā rukkhā ca jetassa pariccāgo, catupaññāsa koṭiyo anāthapiṇḍikassa. "
  7101. 537101,116,527,59,79,1,134,16,Yato tesaṃ parikittanena‘‘ evaṃ puññakāmā puññāni karontī’’ ti dassento āyasmā ānando aññepi puññakāme tesaṃ diṭṭhānugatiāpajjane niyojeti.
  7102. 537102,116,527,80,86,1,76,6,Evamettha puññakāmānaṃ diṭṭhānugatiāpajjane niyojanaṃ payojananti veditabbaṃ.
  7103. 537103,116,528,2,3,1,7,1,Etthāha –
  7104. 537104,116,528,4,20,1,86,11,"‘‘ yadi tāva bhagavā sāvatthiyaṃ viharati,‘ jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’ ti na vattabbaṃ. "
  7105. 537105,116,528,21,31,1,48,7,"Atha tattha viharati,‘ sāvatthiyan’ ti na vattabbaṃ. "
  7106. 537106,116,528,32,43,1,48,8,Na hi sakkā ubhayattha ekaṃ samayaṃ viharitun’’ ti.
  7107. 537107,116,528,44,97,1,312,35,"Vuccate– nanu vuttametaṃ‘‘ samīpatthe bhummavacanan’’ ti, yato yathā gaṅgāyamunādīnaṃ samīpe goyūthāni carantāni‘‘ gaṅgāya caranti, yamunāya carantī’’ ti vuccanti, evamidhāpi yadidaṃ sāvatthiyā samīpe jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo, tattha viharanto vuccati‘‘ sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’’ ti veditabbo. "
  7108. 537108,116,528,98,104,1,100,5,"Gocaragāmanidassanatthaṃ hissa sāvatthivacanaṃ, pabbajitānurūpanivāsaṭṭhānanidassanatthaṃ sesavacanaṃ. "
  7109. 537109,116,529,2,10,1,109,7,"Tattha sāvatthikittanena bhagavato gahaṭṭhānuggahakaraṇaṃ dasseti, jetavanādikittanena pabbajitānuggahakaraṇaṃ. "
  7110. 537110,116,529,11,19,1,132,7,"Tathā purimena paccayaggahaṇato attakilamathānuyogavivajjanaṃ, pacchimena vatthukāmappahānato kāmasukhallikānuyogavajjanūpāyadassanaṃ. "
  7111. 537111,116,529,20,26,1,59,5,"Purimena ca dhammadesanābhiyogaṃ, pacchimena vivekādhimuttiṃ. "
  7112. 537112,116,529,27,35,1,61,7,"Purimena karuṇāya upagamanaṃ, pacchimena ca paññāya apagamanaṃ. "
  7113. 537113,116,529,36,43,1,93,6,"Purimena sattānaṃ hitasukhanipphādanādhimuttitaṃ, pacchimena parahitasukhakaraṇe nirupalepataṃ. "
  7114. 537114,116,529,44,50,1,97,5,"Purimena dhammikasukhāpariccāganimittaṃ phāsuvihāraṃ, pacchimena uttarimanussadhammānuyoganimittaṃ. "
  7115. 537115,116,529,51,57,1,55,5,"Purimena manussānaṃ upakārabahulataṃ, pacchimena devānaṃ. "
  7116. 537116,116,529,58,68,1,84,9,"Purimena loke jātassa loke saṃvaḍḍhabhāvaṃ, pacchimena lokena anupalittatanti evamādi. "
  7117. 537117,116,530,2,10,1,60,5,"{Athā}ti avicchedatthe, {kho}ti adhikārantaranidassanatthe nipāto. "
  7118. 537118,116,530,11,20,1,80,8,Tena avicchinneyeva tattha bhagavato vihāre idamadhikārantaraṃ udapādīti dasseti.
  7119. 537119,116,530,21,23,1,9,2,Kiṃ tanti?
  7120. 537120,116,530,24,27,1,20,2,Aññatarā {devatā}tiādi.
  7121. 537121,116,530,28,32,1,34,3,Tattha {aññatarā}ti aniyamitaniddeso.
  7122. 537122,116,530,33,46,1,49,8,"Sā hi nāmagottato apākaṭā, tasmā‘‘ aññatarā’’ ti vuttā. "
  7123. 537123,116,530,47,52,1,41,4,"Devo eva devatā, itthipurisasādhāraṇametaṃ. "
  7124. 537124,116,530,53,66,1,74,10,"Idha pana puriso eva, so devaputto kintu, sādhāraṇanāmavasena devatāti vutto. "
  7125. 537125,116,531,2,9,1,89,6,Abhikkantāya {rattiyā}ti ettha abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanādīsu dissati.
  7126. 537126,116,531,10,52,1,153,18,"Tattha‘‘ abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho, uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkhan’’ ti evamādīsu( cūḷava.383; a. ni.8.20) khaye dissati."
  7127. 537127,116,531,53,77,1,84,11,‘‘ Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ ti evamādīsu( a. ni.4.100) sundare.
  7128. 537128,116,532,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ; "
  7129. 537129,116,533,2,19,1,44,6,"Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disā’’ ti.( vi. va.857);"
  7130. 537130,116,533,20,20,1,0,0,–
  7131. 537131,116,534,2,5,1,18,2,Evamādīsu abhirūpe.
  7132. 537132,116,534,6,35,1,72,9,"‘‘ Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamā’’ ti evamādīsu( a. ni.2.16; pārā.15) abbhanumodane. "
  7133. 537133,116,534,36,39,1,15,3,Idha pana khaye.
  7134. 537134,116,534,40,48,1,62,7,Tena abhikkantāya {rattiyā}ti parikkhīṇāya rattiyāti vuttaṃ hoti.
  7135. 537135,116,535,2,12,1,126,8,"{Abhikkantavaṇṇā}ti ettha abhikkantasaddo abhirūpe, vaṇṇasaddo pana chavithutikulavaggakāraṇasaṇṭhānapamāṇarūpāyatanādīsu dissati. "
  7136. 537136,116,535,13,38,1,51,6,Tattha‘‘ suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā’’ ti evamādīsu( ma. ni.2.399; su. ni.553) chaviyaṃ.
  7137. 537137,116,535,39,64,1,82,12,‘‘ Kadā saññūḷhā pana te gahapati ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā’’ ti evamādīsu( ma. ni.2.77) thutiyaṃ.
  7138. 537138,116,535,65,87,1,49,7,"‘‘ Cattārome, bho gotama, vaṇṇā’’ ti evamādīsu( dī. ni.3.115) kulavagge."
  7139. 537139,116,535,88,112,1,62,9,"‘‘ Atha kena nu vaṇṇena, gandhathenoti vuccatī’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.1.234) kāraṇe."
  7140. 537140,116,535,113,132,1,62,6,‘‘ Mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.1.138) saṇṭhāne.
  7141. 537141,116,535,133,143,1,39,6,‘‘ Tayo pattassa vaṇṇā’’ ti evamādīsu pamāṇe.
  7142. 537142,116,535,144,155,1,45,7,‘‘ Vaṇṇo gandho raso ojā’’ ti evamādīsu rūpāyatane.
  7143. 537143,116,535,156,160,1,26,4,So idha chaviyaṃ daṭṭhabbo.
  7144. 537144,116,535,161,167,1,51,5,Tena {abhikkantavaṇṇā}ti abhirūpacchavīti vuttaṃ hoti.
  7145. 537145,116,536,2,9,1,98,6,Kevalakappan ti ettha kevala saddo anavasesayebhuyyaabyāmissānatirekadaḷhatthavisaṃyogādianekattho .
  7146. 537146,116,536,10,28,1,85,9,Tathā hissa‘‘ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyan’’ ti evamādīsu( pārā.1) anavasesatā attho.
  7147. 537147,116,536,29,49,1,103,11,‘‘ Kevalakappā ca aṅgamāgadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya upasaṅkamissantī’’ ti evamādīsu( mahāva.43) yebhuyyatā.
  7148. 537148,116,536,50,66,1,66,7,‘‘ Kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ ti evamādīsu( vibha.225) abyāmissatā.
  7149. 537149,116,536,67,83,1,63,7,‘‘ Kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā’’ ti evamādīsu( mahāva.244) anatirekatā.
  7150. 537150,116,536,84,111,1,113,12,"‘‘ Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito’’ ti evamādīsu( a. ni.4.243) daḷhatthatā."
  7151. 537151,116,536,112,132,1,61,7,‘‘ Kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatī’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.3.57) visaṃyogo.
  7152. 537152,116,536,133,137,1,41,4,Idha panassa anavasesattamattho adhippeto.
  7153. 537153,116,537,2,6,1,92,4,Kappa saddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappalesasamantabhāvādianekattho.
  7154. 537154,116,537,7,34,1,112,12,"Tathā hissa‘‘ okappanīyametaṃ bhoto gotamassa, yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.387) abhisaddahanamattho."
  7155. 537155,116,537,35,56,1,82,9,"‘‘ Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjitun’’ ti evamādīsu( cūḷava.250) vohāro."
  7156. 537156,116,537,57,77,1,49,7,‘‘ Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.387) kālo.
  7157. 537157,116,537,78,102,1,37,5,"‘‘ Iccāyasmā kappo’’ ti evamādīsu( su. ni.1098; cūḷani. kappamāṇavapucchā117, kappamāṇavapucchāniddesa61) paññatti."
  7158. 537158,116,537,103,121,1,47,5,‘‘ Alaṅkato kappitakesamassū’’ ti evamādīsu( jā.2.22.1368) chedanaṃ.
  7159. 537159,116,537,122,136,1,42,5,‘‘ Kappati dvaṅgulakappo’’ ti evamādīsu( cūḷava.446) vikappo.
  7160. 537160,116,537,137,156,1,40,6,‘‘ Atthi kappo nipajjitun’’ ti evamādīsu( a. ni.8.80) leso.
  7161. 537161,116,537,157,176,1,58,6,‘‘ Kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.1.94) samantabhāvo.
  7162. 537162,116,537,177,182,1,41,5,Idha panassa samantabhāvo attho adhippeto.
  7163. 537163,116,537,183,193,1,89,10,Yato kevalakappaṃ jetavanan ti ettha anavasesaṃ samantato jetavananti evamattho daṭṭhabbo.
  7164. 537164,116,538,2,16,1,93,12,"{Obhāsetvā}ti ābhāya pharitvā, candimā viya sūriyo viya ca ekobhāsaṃ ekapajjotaṃ karitvāti attho. "
  7165. 537165,116,539,2,8,1,53,5,Yena bhagavā {tenupasaṅkamī}ti bhummatthe karaṇavacanaṃ.
  7166. 537166,116,539,9,18,1,65,8,"Yato yattha bhagavā, tattha upasaṅkamīti evamettha attho daṭṭhabbo. "
  7167. 537167,116,539,19,32,1,110,12,"Yena vā kāraṇena bhagavā devamanussehi upasaṅkamitabbo, teneva kāraṇena upasaṅkamīti evampettha attho daṭṭhabbo. "
  7168. 537168,116,539,33,38,1,40,5,Kena ca kāraṇena bhagavā upasaṅkamitabbo?
  7169. 537169,116,539,39,45,1,108,5,"Nānappakāraguṇavisesādhigamādhippāyena, sādurasaphalūpabhogādhippāyena dijagaṇehi niccaphalitamahārukkho viya. "
  7170. 537170,116,539,46,52,1,34,5,{Upasaṅkamī}ti ca gatāti vuttaṃ hoti.
  7171. 537171,116,539,53,57,1,45,2,{Upasaṅkamitvā}ti upasaṅkamanapariyosānadīpanaṃ .
  7172. 537172,116,539,58,70,1,88,12,Atha vā evaṃ gatā tato āsannataraṃ ṭhānaṃ bhagavato samīpasaṅkhātaṃ gantvāti vuttaṃ hoti.
  7173. 537173,116,539,71,78,1,67,6,Bhagavantaṃ {abhivādetvā}ti bhagavantaṃ vanditvā paṇamitvā namassitvā.
  7174. 537174,116,540,2,9,1,67,7,Ekamantan ti bhāvanapuṃsakaniddeso ekokāsaṃ ekapassanti vuttaṃ hoti.
  7175. 537175,116,540,10,13,1,28,3,Bhummatthe vā upayogavacanaṃ.
  7176. 537176,116,540,14,25,1,64,7,"{Aṭṭhāsī}ti nisajjādipaṭikkhepo, ṭhānaṃ kappesi, ṭhitā ahosīti attho. "
  7177. 537177,116,541,2,10,1,42,7,Kathaṃ ṭhitā pana sā ekamantaṃ ṭhitā ahūti?
  7178. 537178,116,542,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Na pacchato na purato, nāpi āsannadūrato; "
  7179. 537179,116,543,2,10,1,42,7,"Na kacche nopi paṭivāte, na cāpi oṇatuṇṇate; "
  7180. 537180,116,544,2,12,1,42,7,"Ime dose vivajjetvā, ekamantaṃ ṭhitā ahū’’ ti. "
  7181. 537181,116,545,2,9,1,37,6,"Kasmā panāyaṃ aṭṭhāsi eva, na nisīdīti? "
  7182. 537182,116,545,10,12,1,23,2,Lahuṃ nivattitukāmatāya.
  7183. 537183,116,545,13,23,1,93,10,Devatāyo hi kañcideva atthavasaṃ paṭicca sucipuriso viya vaccaṭṭhānaṃ manussalokaṃ āgacchanti.
  7184. 537184,116,545,24,46,1,161,20,"Pakatiyā pana tāsaṃ yojanasatato pabhuti manussaloko duggandhatāya paṭikūlo hoti, na ettha abhiramanti, tena sā āgatakiccaṃ katvā lahuṃ nivattitukāmatāya na nisīdi. "
  7185. 537185,116,545,47,61,1,109,12,"Yassa ca gamanādiiriyāpathaparissamassa vinodanatthaṃ nisīdanti, so devānaṃ parissamo natthi, tasmāpi na nisīdi. "
  7186. 537186,116,545,62,75,1,78,11,"Ye ca mahāsāvakā bhagavantaṃ parivāretvā ṭhitā, te patimāneti, tasmāpi na nisīdi. "
  7187. 537187,116,545,76,81,1,36,5,Apica bhagavati gāraveneva na nisīdi.
  7188. 537188,116,545,82,94,1,105,11,"Devatānañhi nisīditukāmānaṃ āsanaṃ nibbattati, taṃ anicchamānā nisajjāya cittampi akatvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. "
  7189. 537189,116,546,2,16,1,81,13,Ekamantaṃ ṭhitā kho sā {devatā}ti evaṃ imehi kāraṇehi ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā.
  7190. 537190,116,546,17,26,1,98,8,Bhagavantaṃ gāthāya {ajjhabhāsī}ti bhagavantaṃ akkharapadaniyamitaganthitena vacanena abhāsīti attho.
  7191. 537191,116,546,27,28,1,6,1,Kathaṃ?
  7192. 537192,116,546,29,39,1,48,8,Bahū devā manussā ca… pe… brūhi maṅgalamuttaman ti.
  7193. 537193,116,547,2,2,1,27,1,Maṅgalapañhasamuṭṭhānakathā
  7194. 537194,116,548,2,10,1,52,5,"Tattha yasmā‘‘ evamiccādipāṭhassa, atthaṃ nānappakārato. "
  7195. 537195,116,548,11,37,1,180,20,"Vaṇṇayanto samuṭṭhānaṃ, vatvā’’ ti mātikā ṭhapitā, tassa ca samuṭṭhānassa ayaṃ vattabbatāya okāso, tasmā maṅgalapañhasamuṭṭhānaṃ tāva vatvā pacchā imesaṃ gāthāpadānamatthaṃ vaṇṇayissāmi. "
  7196. 537196,116,548,38,40,1,29,2,Kiñca maṅgalapañhasamuṭṭhānaṃ?
  7197. 537197,116,548,41,59,1,182,16,"Jambudīpe kira tattha tattha nagaradvārasanthāgārasabhādīsu mahājano sannipatitvā hiraññasuvaṇṇaṃ datvā nānappakāraṃ sītāharaṇādikathaṃ kathāpeti, ekekā kathā catumāsaccayena niṭṭhāti. "
  7198. 537198,116,548,60,87,1,134,19,"Tattha ekadivasaṃ maṅgalakathā samuṭṭhāsi‘‘ kiṃ nu kho maṅgalaṃ, kiṃ diṭṭhaṃ maṅgalaṃ, sutaṃ maṅgalaṃ, mutaṃ maṅgalaṃ, ko maṅgalaṃ jānātī’’ ti. "
  7199. 537199,116,549,2,21,1,120,15,"Atha diṭṭhamaṅgaliko nāmeko puriso āha‘‘ ahaṃ maṅgalaṃ jānāmi, diṭṭhaṃ loke maṅgalaṃ diṭṭhaṃ nāma abhimaṅgalasammataṃ rūpaṃ. "
  7200. 537200,116,549,22,68,1,316,40,"Seyyathidaṃ– idhekacco kālasseva vuṭṭhāya cātakasakuṇaṃ vā passati, beluvalaṭṭhiṃ vā gabbhiniṃ vā kumārake vā alaṅkatapaṭiyatte puṇṇaghaṭe vā allarohitamacchaṃ vā ājaññaṃ vā ājaññarathaṃ vā usabhaṃ vā gāviṃ vā kapilaṃ vā, yaṃ vā panaññampi kiñci evarūpaṃ abhimaṅgalasammataṃ rūpaṃ passati, idaṃ vuccati diṭṭhamaṅgalan’’ ti. "
  7201. 537201,116,549,69,77,1,50,7,"Tassa vacanaṃ ekacce aggahesuṃ, ekacce na aggahesuṃ. "
  7202. 537202,116,549,78,86,1,38,7,"Ye na aggahesuṃ, te tena saha vivadiṃsu. "
  7203. 537203,116,550,2,8,1,38,6,Atha sutamaṅgaliko nāma eko puriso āha–
  7204. 537204,116,550,9,27,1,92,10,"‘‘ cakkhunāmetaṃ, bho, sucimpi passati asucimpi, tathā sundarampi, asundarampi, manāpampi, amanāpampi. "
  7205. 537205,116,550,28,37,1,54,8,"Yadi tena diṭṭhaṃ maṅgalaṃ siyā, sabbampi maṅgalaṃ siyā. "
  7206. 537206,116,550,38,49,1,55,9,"Tasmā na diṭṭhaṃ maṅgalaṃ, apica kho pana sutaṃ maṅgalaṃ. "
  7207. 537207,116,550,50,54,1,35,4,Sutaṃ nāma abhimaṅgalasammato saddo.
  7208. 537208,116,550,55,56,1,11,1,Seyyathidaṃ?
  7209. 537209,116,550,57,92,1,253,32,"Idhekacco kālasseva vuṭṭhāya vaḍḍhāti vā vaḍḍhamānāti vā puṇṇāti vā phussāti vā sumanāti vā sirīti vā sirivaḍḍhāti vā ajja sunakkhattaṃ sumuhuttaṃ sudivasaṃ sumaṅgalanti evarūpaṃ vā yaṃkiñci abhimaṅgalasammataṃ saddaṃ suṇāti, idaṃ vuccati sutamaṅgalan’’ ti. "
  7210. 537210,116,550,93,101,1,52,7,"Tassāpi vacanaṃ ekacce aggahesuṃ, ekacce na aggahesuṃ. "
  7211. 537211,116,550,102,110,1,38,7,"Ye na aggahesuṃ, te tena saha vivadiṃsu. "
  7212. 537212,116,551,2,21,1,113,15,"Atha mutamaṅgaliko nāmeko puriso āha‘‘ sotampi hi nāmetaṃ, bho, sādhumpi asādhumpi manāpampi amanāpampi saddaṃ suṇāti. "
  7213. 537213,116,551,22,31,1,52,8,"Yadi tena sutaṃ maṅgalaṃ siyā, sabbampi maṅgalaṃ siyā. "
  7214. 537214,116,551,32,42,1,53,9,"Tasmā na sutaṃ maṅgalaṃ, apica kho pana mutaṃ maṅgalaṃ. "
  7215. 537215,116,551,43,47,1,52,4,Mutaṃ nāma abhimaṅgalasammataṃ gandharasaphoṭṭhabbaṃ.
  7216. 537216,116,551,48,91,1,296,36,"Seyyathidaṃ– idhekacco kālasseva vuṭṭhāya padumagandhādipupphagandhaṃ vā ghāyati, phussadantakaṭṭhaṃ vā khādati, pathaviṃ vā āmasati, haritasassaṃ vā allagomayaṃ vā kacchapaṃ vā tilaṃ vā pupphaṃ vā phalaṃ vā āmasati, phussamattikāya vā sammā limpati, phussasāṭakaṃ vā nivāseti, phussaveṭhanaṃ vā dhāreti. "
  7217. 537217,116,551,92,117,1,139,19,"Yaṃ vā panaññampi kiñci evarūpaṃ abhimaṅgalasammataṃ gandhaṃ vā ghāyati, rasaṃ vā sāyati, phoṭṭhabbaṃ vā phusati, idaṃ vuccati mutamaṅgalan’’ ti. "
  7218. 537218,116,551,118,126,1,52,7,"Tassāpi vacanaṃ ekacce aggahesuṃ, ekacce na aggahesuṃ. "
  7219. 537219,116,552,2,15,1,87,11,"Tattha na diṭṭhamaṅgaliko sutamutamaṅgalike asakkhi ñāpetuṃ, na tesaṃ aññataro itare dve. "
  7220. 537220,116,552,16,33,1,88,12,"Tesu ca manussesu ye diṭṭhamaṅgalikassa vacanaṃ gaṇhiṃsu, te‘‘ diṭṭhaṃyeva maṅgalan’’ ti gatā. "
  7221. 537221,116,552,34,47,1,63,8,"Ye sutamutamaṅgalikānaṃ, te‘‘ sutaṃyeva mutaṃyeva maṅgalan’’ ti gatā. "
  7222. 537222,116,552,48,53,1,49,5,Evamayaṃ maṅgalakathā sakalajambudīpe pākaṭā jātā.
  7223. 537223,116,553,2,19,1,89,12,Atha sakalajambudīpe manussā gumbagumbā hutvā‘‘ kiṃ nu kho maṅgalan’’ ti maṅgalāni cintayiṃsu.
  7224. 537224,116,553,20,29,1,76,9,Tesaṃ manussānaṃ ārakkhadevatā taṃ kathaṃ sutvā tatheva maṅgalāni cintayiṃsu.
  7225. 537225,116,553,30,72,1,339,37,"Tāsaṃ devatānaṃ bhummadevatā mittā honti, atha tato sutvā bhummadevatāpi tatheva maṅgalāni cintayiṃsu, tāsaṃ devatānaṃ ākāsaṭṭhadevatā mittā honti, ākāsaṭṭhadevatānaṃ catumahārājikā devatā mittā honti, etenupāyena yāva sudassīdevatānaṃ akaniṭṭhadevatā mittā honti, atha tato sutvā akaniṭṭhadevatāpi tatheva gumbagumbā hutvā maṅgalāni cintayiṃsu. "
  7226. 537226,116,553,73,79,1,63,6,Evaṃ yāva dasasahassacakkavāḷesu sabbattha maṅgalacintā udapādi.
  7227. 537227,116,553,80,98,1,106,14,Uppannā ca‘‘ idaṃ maṅgalaṃ idaṃ maṅgalan’’ ti vinicchayamānāpi appattā eva vinicchayaṃ dvādasa vassāni aṭṭhāsi.
  7228. 537228,116,553,99,111,1,91,12,Sabbe manussā ca devā ca brahmāno ca ṭhapetvā ariyasāvake diṭṭhasutamutavasena tidhā bhinnā.
  7229. 537229,116,553,112,127,1,88,10,"Ekopi‘‘ idameva maṅgalan’’ ti yathābhuccato niṭṭhaṅgato nāhosi, maṅgalakolāhalaṃ loke uppajji. "
  7230. 537230,116,554,2,14,1,113,8,"Kolāhalaṃ nāma pañcavidhaṃ kappakolāhalaṃ, cakkavattikolāhalaṃ, buddhakolāhalaṃ, maṅgalakolāhalaṃ, moneyyakolāhalanti. "
  7231. 537231,116,554,15,83,1,520,53,"Tattha kāmāvacaradevā muttasirā vikiṇṇakesā rudammukhā assūni hatthehi puñchamānā rattavatthanivatthā ativiya virūpavesadhārino hutvā‘‘ vassasatasahassaccayena kappuṭṭhānaṃ hohiti, ayaṃ loko vinassissati, mahāsamuddo sussissati, ayañca mahāpathavī sineru ca pabbatarājā uḍḍhayhissati vinassissati, yāva brahmalokā lokavināso bhavissati, mettaṃ mārisā bhāvetha, karuṇaṃ muditaṃ upekkhaṃ mārisā bhāvetha, mātaraṃ upaṭṭhahatha, pitaraṃ upaṭṭhahatha, kule jeṭṭhāpacāyino hotha, jāgaratha mā pamādatthā’’ ti manussapathe vicaritvā ārocenti. "
  7232. 537232,116,554,84,87,1,24,3,Idaṃ kappakolāhalaṃ nāma.
  7233. 537233,116,555,2,16,1,106,9,Kāmāvacaradevāyeva ‘‘ vassasatassaccayena cakkavattirājā loke uppajjissatī’’ ti manussapathe vicaritvā ārocenti.
  7234. 537234,116,555,17,20,1,29,3,Idaṃ cakkavattikolāhalaṃ nāma.
  7235. 537235,116,555,21,44,1,189,18,Suddhāvāsā pana devā brahmābharaṇena alaṅkaritvā brahmaveṭhanaṃ sīse katvā pītisomanassajātā buddhaguṇavādino‘‘ vassasahassaccayena buddho loke uppajjissatī’’ ti manussapathe vicaritvā ārocenti.
  7236. 537236,116,555,45,48,1,25,3,Idaṃ buddhakolāhalaṃ nāma.
  7237. 537237,116,555,49,69,1,147,16,Suddhāvāsā eva devā devamanussānaṃ cittaṃ ñatvā‘‘ dvādasannaṃ vassānaṃ accayena sammāsambuddho maṅgalaṃ kathessatī’’ ti manussapathe vicaritvā ārocenti.
  7238. 537238,116,555,70,73,1,26,3,Idaṃ maṅgalakolāhalaṃ nāma.
  7239. 537239,116,555,74,95,1,157,17,Suddhāvāsā eva devā‘‘ sattannaṃ vassānaṃ accayena aññataro bhikkhu bhagavatā saddhiṃ samāgamma moneyyappaṭipadaṃ pucchissatī’’ ti manussapathe vicaritvā ārocenti.
  7240. 537240,116,555,96,99,1,26,3,Idaṃ moneyyakolāhalaṃ nāma.
  7241. 537241,116,555,100,108,1,74,8,Imesu pañcasu kolāhalesu devamanussānaṃ idaṃ maṅgalakolāhalaṃ loke uppajji.
  7242. 537242,116,556,2,61,1,437,50,"Atha devesu ca manussesu ca vicinitvā vicinitvā maṅgalāni alabhamānesu dvādasannaṃ vassānaṃ accayena tāvatiṃsakāyikā devatā saṅgamma samāgamma evaṃ samacintesuṃ‘‘ seyyathāpi nāma gharasāmiko antogharajanānaṃ, gāmasāmiko gāmavāsīnaṃ , rājā sabbamanussānaṃ, evameva ayaṃ sakko devānamindo amhākaṃ aggo ca seṭṭho ca yadidaṃ puññena tejena issariyena paññāya dvinnaṃ devalokānaṃ adhipati, yaṃnūna mayaṃ sakkaṃ devānamindaṃ etamatthaṃ puccheyyāmā’’ ti. "
  7243. 537243,116,556,62,126,1,426,46,"Tā sakkassa santikaṃ gantvā sakkaṃ devānamindaṃ taṅkhaṇānurūpanivāsanābharaṇasassirikasarīraṃ aḍḍhateyyakoṭiaccharāgaṇaparivutaṃ pāricchattakamūle paṇḍukambalavarāsane nisinnaṃ abhivādetvā ekamantaṃ ṭhatvā etadavocuṃ‘‘ yagghe, mārisa, jāneyyāsi, etarahi maṅgalapañhā samuṭṭhitā, eke‘ diṭṭhaṃ maṅgalan’ ti vadanti, eke‘ sutaṃ maṅgalan’ ti, eke‘ mutaṃ maṅgalan’ ti, tattha mayañca aññe ca aniṭṭhaṅgatā, sādhu vata no tvaṃ yāthāvato byākarohī’’ ti. "
  7244. 537244,116,556,127,141,1,79,10,Devarājā pakatiyāpi paññavā‘‘ ayaṃ maṅgalakathā kattha paṭhamaṃ samuṭṭhitā’’ ti āha.
  7245. 537245,116,556,142,154,1,46,6,"‘‘ Mayaṃ, deva, cātumahārājikānaṃ assumhā’’ ti āhaṃsu. "
  7246. 537246,116,556,155,174,1,159,12,"Tato cātumahārājikā ākāsaṭṭhadevatānaṃ, ākāsaṭṭhadevatā bhummadevatānaṃ, bhummadevatā manussārakkhadevatānaṃ, manussārakkhadevatā‘‘ manussaloke samuṭṭhitā’’ ti āhaṃsu. "
  7247. 537247,116,557,2,13,1,55,7,Atha devānamindo‘‘ sammāsambuddho kattha vasatī’’ ti pucchi.
  7248. 537248,116,557,14,22,1,26,4,‘‘ Manussaloke devā’’ ti āhaṃsu.
  7249. 537249,116,557,23,32,1,44,7,"Taṃ bhagavantaṃ koci pucchīti, na koci devāti . "
  7250. 537250,116,557,33,74,1,293,33,"Kinnu nāma tumhe mārisā aggiṃ chaḍḍetvā khajjopanakaṃ ujjāletha, yena tumhe anavasesamaṅgaladesakaṃ taṃ bhagavantaṃ atikkamitvā maṃ pucchitabbaṃ maññatha, āgacchatha mārisā, taṃ bhagavantaṃ pucchāma, addhā sassirikaṃ pañhaveyyākaraṇaṃ labhissāmāti ekaṃ devaputtaṃ āṇāpesi‘‘ taṃ bhagavantaṃ pucchā’’ ti. "
  7251. 537251,116,557,75,105,1,234,24,So devaputto taṅkhaṇānurūpena alaṅkārena attānaṃ alaṅkaritvā vijjuriva vijjotamāno devagaṇaparivuto jetavanamahāvihāraṃ gantvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ ṭhatvā maṅgalapañhaṃ pucchanto gāthāya ajjhabhāsi‘‘ bahū devā manussā cā’’ ti.
  7252. 537252,116,558,2,4,1,28,2,Idaṃ maṅgalapañhasamuṭṭhānaṃ.
  7253. 537253,116,559,2,2,1,22,1,Bahūdevātigāthāvaṇṇanā
  7254. 537254,116,560,2,9,1,36,4,2. Idāni gāthāpadānaṃ atthavaṇṇanā hoti.
  7255. 537255,116,560,10,20,1,89,8,"{Bahū}ti aniyamitasaṅkhyāniddeso, tena anekasatā anekasahassā anekasatasahassāti vuttaṃ hoti. "
  7256. 537256,116,560,21,33,1,75,10,"Dibbantīti devā, pañcahi kāmaguṇehi kīḷanti, attano vā siriyā jotentīti attho. "
  7257. 537257,116,560,34,40,1,55,5,Apica {devā}ti tividhā devā sammutiupapattivisuddhivasena.
  7258. 537258,116,560,41,42,1,7,1,Yathāha–
  7259. 537259,116,561,2,13,1,54,7,"‘ ‘ Devāti tayo devā– sammutidevā, upapattidevā, visuddhidevā. "
  7260. 537260,116,561,14,20,1,48,6,Tattha sammutidevā nāma rājāno deviyo rājakumārā.
  7261. 537261,116,561,21,27,1,59,6,Upapattidevā nāma cātumahārājike deve upādāya taduttaridevā.
  7262. 537262,116,561,28,44,1,38,5,"Visuddhidevā nāma arahanto vuccantī’’ ti( cūḷani. dhotakamāṇavapucchāniddesa32, pārāyanānugītigāthāniddesa119). "
  7263. 537263,116,562,2,6,1,32,4,Tesu idha upapattidevā adhippetā.
  7264. 537264,116,562,7,10,1,23,3,Manuno apaccāti manussā.
  7265. 537265,116,562,11,18,1,47,6,Porāṇā pana bhaṇanti– manaso ussannatāya manussā.
  7266. 537266,116,562,19,32,1,95,9,"Te jambudīpakā, aparagoyānakā, uttarakurukā, pubbavidehakāti catubbidhā, idha jambudīpakā adhippetā. "
  7267. 537267,116,562,33,43,1,77,9,"Maṅgalanti mahanti imehi sattāti maṅgalāni, iddhiṃ vuddhiñca pāpuṇantīti attho. "
  7268. 537268,116,562,44,52,1,69,7,Acintayun ti cintesuṃ {ākaṅkhamānā}ti icchamānā patthayamānā pihayamānā.
  7269. 537269,116,562,53,65,1,128,11,"Sotthānan ti sotthibhāvaṃ, sabbesaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ sobhanānaṃ sundarānaṃ kalyāṇānaṃ dhammānamatthitanti vuttaṃ hoti. "
  7270. 537270,116,562,66,77,1,59,7,"{Brūhī}ti desehi pakāsehi, ācikkha vivara vibhaja uttānīkarohi. "
  7271. 537271,116,562,78,83,1,59,5,Maṅgalan ti iddhikāraṇaṃ vuddhikāraṇaṃ sabbasampattikāraṇaṃ.
  7272. 537272,116,562,84,92,1,87,8,Uttaman ti visiṭṭhaṃ pavaraṃ sabbalokahitasukhāvahanti ayaṃ gāthāya anupubbapadavaṇṇanā.
  7273. 537273,116,563,2,50,1,528,46,Ayaṃ pana piṇḍattho– so devaputto dasasahassacakkavāḷesu devatā maṅgalapañhaṃ sotukāmatāya imasmiṃ cakkavāḷe sannipatitvā ekavālaggakoṭiokāsamatte dasapi vīsampi tiṃsampi cattālīsampi paññāsampi saṭṭhipi sattatipi asītipi sukhumattabhāve nimminitvā sabbadevamārabrahmāno siriyā ca tejasā ca adhiggayha virocamānaṃ paññattavarabuddhāsane nisinnaṃ bhagavantaṃ parivāretvā ṭhitā disvā tasmiñca samaye anāgatānampi sakalajambudīpakānaṃ manussānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya sabbadevamanussānaṃ vicikicchāsallasamuddharaṇatthaṃ āha–
  7274. 537274,116,564,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Bahū devā manussā ca, maṅgalāni acintayuṃ; "
  7275. 537275,116,565,2,10,1,46,5,"Ākaṅkhamānā sotthānaṃ, brūhi maṅgalamuttaman’’ ti. "
  7276. 537276,116,566,2,23,1,172,20,"Tāsaṃ devatānaṃ anumatiyā manussānañca anuggahena mayā puṭṭho samāno yaṃ sabbesameva amhākaṃ ekantahitasukhāvahato uttamaṃ maṅgalaṃ, taṃ no anukampaṃ upādāya brūhi bhagavāti. "
  7277. 537277,116,567,2,2,1,23,1,Asevanācātigāthāvaṇṇanā
  7278. 537278,116,568,2,19,1,75,10,3. Evametaṃ devaputtassa vacanaṃ sutvā bhagavā‘‘ asevanā ca bālānan’’ ti gāthamāha.
  7279. 537279,116,568,20,25,1,39,4,Tattha {asevanā}ti abhajanā apayirupāsanā.
  7280. 537280,116,568,26,38,1,97,10,"Bālānan ti balanti assasantīti bālā, assasitapassasitamattena jīvanti, na paññājīvitenāti adhippāyo. "
  7281. 537281,116,568,39,41,1,13,2,Tesaṃ bālānaṃ.
  7282. 537282,116,568,42,53,1,98,9,"Paṇḍitānan ti paṇḍantīti paṇḍitā, sandiṭṭhikasamparāyikesu atthesu ñāṇagatiyā gacchantīti adhippāyo. "
  7283. 537283,116,568,54,56,1,16,2,Tesaṃ paṇḍitānaṃ.
  7284. 537284,116,568,57,67,1,106,8,{Sevanā}ti bhajanā payirupāsanā taṃsahāyatā taṃsampavaṅkatā taṃsamaṅgitā {pūjā}ti sakkāragarukāramānanavandanā.
  7285. 537285,116,568,68,71,1,27,3,Pūjaneyyānan ti pūjārahānaṃ.
  7286. 537286,116,568,72,101,1,144,22,"Etaṃ maṅgalamuttaman ti yā ca bālānaṃ asevanā, yā ca paṇḍitānaṃ sevanā, yā ca pūjaneyyānaṃ pūjā, taṃ sabbaṃ sampiṇḍetvā āha‘‘ etaṃ maṅgalamuttaman’’ ti. "
  7287. 537287,116,568,102,120,1,97,13,"Yaṃ tayā puṭṭhaṃ‘‘ brūhi maṅgalamuttaman’’ ti, ettha tāva etaṃ maṅgalamuttamanti gaṇhāhīti vuttaṃ hoti. "
  7288. 537288,116,568,121,124,1,30,3,Ayametissā gāthāya padavaṇṇanā.
  7289. 537289,116,569,2,23,1,116,15,Atthavaṇṇanā panassā evaṃ veditabbā– evametaṃ devaputtassa vacanaṃ sutvā bhagavā‘‘ asevanā ca bālānan’’ ti imaṃ gāthamāha.
  7290. 537290,116,569,24,35,1,97,8,"Tattha yasmā catubbidhā gāthā pucchitagāthā, apucchitagāthā, sānusandhikagāthā, ananusandhikagāthāti. "
  7291. 537291,116,569,36,88,1,154,22,"Tattha‘‘ pucchāmi taṃ, gotama, bhūripañña, kathaṅkaro sāvako sādhu hotī’’ ti( su. ni.378) ca‘‘ kathaṃ nu tvaṃ, mārisa, oghamatarī’’ ti ( saṃ. ni.1.1) ca evamādīsu pucchitena kathitā pucchitagāthā."
  7292. 537292,116,569,89,114,1,109,13,"‘‘ Yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato’’ ti evamādīsu( su. ni.767) apucchitena attajjhāsayavasena kathitā apucchitagāthā. "
  7293. 537293,116,569,115,144,1,93,10,"Sabbāpi buddhānaṃ gāthā‘‘ sanidānāhaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desessāmī’’ ti( a. ni.3.126; kathā.806) vacanato sānusandhikagāthā. "
  7294. 537294,116,569,145,149,1,40,4,Ananusandhikagāthā imasmiṃ sāsane natthi.
  7295. 537295,116,569,150,158,1,80,8,Evametāsu gāthāsu ayaṃ devaputtena pucchitena bhagavatā kathitattā pucchitagāthā.
  7296. 537296,116,569,159,199,1,285,33,"Ayañca yathā cheko puriso kusalo maggassa kusalo amaggassa maggaṃ puṭṭho paṭhamaṃ vijahitabbaṃ ācikkhitvā pacchā gahetabbaṃ ācikkhati‘‘ asukasmiṃ nāma ṭhāne dvedhāpatho hoti, tattha vāmaṃ muñcitvā dakkhiṇaṃ gaṇhathā’’ ti, evaṃ sevitabbāsevitabbesu asevitabbaṃ ācikkhitvā sevitabbaṃ ācikkhati . "
  7297. 537297,116,569,200,203,1,34,3,Bhagavā ca maggakusalapurisasadiso.
  7298. 537298,116,569,204,205,1,7,1,Yathāha–
  7299. 537299,116,570,2,14,1,84,9,"‘ ‘ Puriso maggakusaloti kho, tissa, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. "
  7300. 537300,116,570,15,39,1,141,17,"So hi kusalo imassa lokassa, kusalo parassa lokassa, kusalo maccudheyyassa, kusalo amaccudheyyassa, kusalo māradheyyassa, kusalo amāradheyyassā’’ ti. "
  7301. 537301,116,571,2,7,1,41,5,Tasmā paṭhamaṃ asevitabbaṃ ācikkhanto āha–
  7302. 537302,116,571,8,19,1,41,6,"‘‘ asevanā ca bālānaṃ, paṇḍitānañca sevanā’’ ti. "
  7303. 537303,116,571,20,36,1,131,15,"Vijahitabbamaggo viya hi paṭhamaṃ bālā na sevitabbā na payirupāsitabbā, tato gahetabbamaggo viya paṇḍitā sevitabbā payirupāsitabbāti. "
  7304. 537304,116,571,37,47,1,94,10,Kasmā pana bhagavatā maṅgalaṃ kathentena paṭhamaṃ bālānamasevanā paṇḍitānañca sevanā kathitāti?
  7305. 537305,116,571,48,78,1,299,26,"Vuccate– yasmā imaṃ diṭṭhādīsu maṅgaladiṭṭhiṃ bālasevanāya devamanussā gaṇhiṃsu, sā ca amaṅgalaṃ, tasmā tesaṃ taṃ idhalokaparalokatthabhañjakaṃ akalyāṇamittasaṃsaggaṃ garahantena ubhayalokatthasādhakañca kalyāṇamittasaṃsaggaṃ pasaṃsantena bhagavatā paṭhamaṃ bālānamasevanā paṇḍitānañca sevanā kathitāti. "
  7306. 537306,116,572,2,13,1,95,10,"Tattha bālā nāma ye keci pāṇātipātādiakusalakammapathasamannāgatā sattā, te tīhākārehi jānitabbā. "
  7307. 537307,116,572,14,44,1,59,7,"Yathāha‘‘ tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇānī’’ ti suttaṃ( a. ni.3.3; ma. ni.3.246). "
  7308. 537308,116,572,45,63,1,192,16,"Apica pūraṇakassapādayo cha satthāro, devadattakokālikakaṭamodakatissakhaṇḍadeviyāputtasamuddadattaciñcamāṇavikādayo atītakāle ca dīghavidassa bhātāti ime aññe ca evarūpā sattā bālāti veditabbā. "
  7309. 537309,116,573,2,13,1,89,10,Te aggipadittamiva agāraṃ attanā duggahitena attānañceva attano vacanakārake ca vināsenti.
  7310. 537310,116,573,14,37,1,211,22,"Yathā dīghavidassa bhātā catubuddhantaraṃ saṭṭhiyojanamattena attabhāvena uttāno patito mahāniraye paccati, yathā ca tassa diṭṭhiṃ abhirucanakāni pañca kulasatāni tasseva sahabyataṃ upapannāni mahāniraye paccanti. "
  7311. 537311,116,573,38,40,1,21,2,Vuttañcetaṃ bhagavatā–
  7312. 537312,116,574,2,38,1,230,28,"‘ ‘ Seyyathāpi, bhikkhave, naḷāgārā vā tiṇāgārā vā aggi mutto kūṭāgārānipi ḍahati ullittāvalittāni nivātāni phusitaggaḷāni pihitavātapānāni, evameva kho, bhikkhave, yāni kānici bhayāni uppajjanti, sabbāni tāni bālato uppajjanti, no paṇḍitato. "
  7313. 537313,116,574,39,54,1,63,11,Ye keci upaddavā uppajjanti… pe… ye keci upasaggā… pe… no paṇḍitato.
  7314. 537314,116,574,55,65,1,55,7,"Iti kho, bhikkhave, sappaṭibhayo bālo, appaṭibhayo paṇḍito. "
  7315. 537315,116,574,66,89,1,72,9,"Saupaddavo bālo, anupaddavo paṇḍito, saupasaggo bālo, anupasaggo paṇḍito’’ ti( a. ni.3.1). "
  7316. 537316,116,575,2,14,1,125,10,"Apica pūtimacchasadiso bālo, pūtimacchabandhapattapuṭasadiso hoti tadupasevī, chaḍḍanīyataṃ jigucchanīyatañca pāpuṇāti viññūnaṃ. "
  7317. 537317,116,575,15,16,1,11,1,Vuttañcetaṃ–
  7318. 537318,116,576,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; "
  7319. 537319,116,577,2,27,1,40,6,"Kusāpi pūtī vāyanti, evaṃ bālūpasevanā’’ ti.( jā.1.15.183;2.22.1257); "
  7320. 537320,116,578,2,9,1,63,7,Akittipaṇḍito cāpi sakkena devānamindena vare diyyamāne evamāha–
  7321. 537321,116,579,2,15,1,43,10,"‘ ‘ Bālaṃ na passe na suṇe, na ca bālena saṃvase; "
  7322. 537322,116,580,2,9,1,40,6,"Bālenallāpasallāpaṃ , na kare na ca rocaye."
  7323. 537323,116,581,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kinnu te akaraṃ bālo, vada kassapa kāraṇaṃ; "
  7324. 537324,116,582,2,8,1,43,5,"Kena kassapa bālassa, dassanaṃ nābhikaṅkhasi."
  7325. 537325,116,583,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Anayaṃ nayati dummedho, adhurāyaṃ niyuñjati; "
  7326. 537326,116,584,2,9,1,42,6,"Dunnayo seyyaso hoti, sammā vutto pakuppati; "
  7327. 537327,116,585,2,23,1,45,8,"Vinayaṃ so na jānāti, sādhu tassa adassanan’’ ti.( jā.1.13.90-92); "
  7328. 537328,116,586,2,29,1,149,17,Evaṃ bhagavā sabbākārena bālūpasevanaṃ garahanto‘‘ bālānamasevanā maṅgalan’’ ti vatvā idāni paṇḍitasevanaṃ pasaṃsanto‘‘ paṇḍitānañca sevanā maṅgalan’’ ti āha.
  7329. 537329,116,586,30,41,1,110,10,"Tattha paṇḍitā nāma ye keci pāṇātipātāveramaṇiādidasakusalakammapathasamannāgatā sattā, te tīhākārehi jānitabbā. "
  7330. 537330,116,586,42,72,1,65,7,"Yathāha‘‘ tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇānī’’ ti( a. ni.3.3; ma. ni.3.253) suttaṃ. "
  7331. 537331,116,586,73,84,1,184,11,Apica buddhapaccekabuddhaasītimahāsāvakā aññe ca tathāgatassa sāvakā sunettamahāgovindavidhurasarabhaṅgamahosadhasutasomanimirāja- ayogharakumāraakittipaṇḍitādayo ca paṇḍitāti veditabbā.
  7332. 537332,116,587,2,16,1,166,14,Te bhaye viya rakkhā andhakāre viya padīpo khuppipāsādidukkhābhibhave viya annapānādippaṭilābho attano vacanakarānaṃ sabbabhayupaddavūpasaggaviddhaṃsanasamatthā honti.
  7333. 537333,116,587,17,48,1,250,27,"Tathā hi tathāgataṃ āgamma asaṅkhyeyyā aparimāṇā devamanussā āsavakkhayaṃ pattā, brahmaloke patiṭṭhitā, devaloke patiṭṭhitā, sugatiloke uppannā, sāriputtatthere cittaṃ pasādetvā catūhi ca paccayehi theraṃ upaṭṭhahitvā asīti kulasahassāni sagge nibbattāni. "
  7334. 537334,116,587,49,71,1,227,18,"Tathā mahāmoggallānamahākassapappabhutīsu sabbamahāsāvakesu, sunettassa satthuno sāvakā appekacce brahmaloke uppajjiṃsu, appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ… pe… appekacce gahapatimahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu. "
  7335. 537335,116,587,72,74,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  7336. 537336,116,588,2,30,1,88,12,"‘ ‘ Natthi, bhikkhave, paṇḍitato bhayaṃ, natthi paṇḍitato upaddavo, natthi paṇḍitato upasaggo’’ ti( a. ni.3.1). "
  7337. 537337,116,589,2,15,1,145,10,"Apica tagaramālādigandhasadiso paṇḍito, tagaramālādigandhabandhapaliveṭhanapattasadiso hoti tadupasevī, bhāvanīyataṃ manuññatañca āpajjati viññūnaṃ. "
  7338. 537338,116,589,16,18,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  7339. 537339,116,590,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; "
  7340. 537340,116,591,2,31,1,45,6,"Pattāpi surabhī vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā’’ ti.( itivu.76; jā.1.15.184;2.22.1258); "
  7341. 537341,116,592,2,9,1,63,7,Akittipaṇḍito cāpi sakkena devānamindena vare diyyamāne evamāha–
  7342. 537342,116,593,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ, dhīrena saha saṃvase; "
  7343. 537343,116,594,2,8,1,42,5,"Dhīrenallāpasallāpaṃ , taṃ kare tañca rocaye."
  7344. 537344,116,595,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Kinnu te akaraṃ dhīro, vada kassapa kāraṇaṃ; "
  7345. 537345,116,596,2,8,1,43,5,"Kena kassapa dhīrassa, dassanaṃ abhikaṅkhasi."
  7346. 537346,116,597,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nayaṃ nayati medhāvī, adhurāyaṃ na yuñjati; "
  7347. 537347,116,598,2,10,1,42,7,"Sunayo seyyaso hoti, sammā vutto na kuppati; "
  7348. 537348,116,599,2,22,1,42,7,"Vinayaṃ so pajānāti, sādhu tena samāgamo’’ ti.( jā.1.13.94-96); "
  7349. 537349,116,600,2,38,1,230,28,Evaṃ bhagavā sabbākārena paṇḍitasevanaṃ pasaṃsanto‘‘ paṇḍitānaṃ sevanā maṅgalan’’ ti vatvā idāni tāya bālānaṃ asevanāya paṇḍitānaṃ sevanāya ca anupubbena pūjaneyyabhāvaṃ upagatānaṃ pūjaṃ pasaṃsanto‘‘ pūjā ca pūjaneyyānaṃ maṅgalan’’ ti āha.
  7350. 537350,116,600,39,54,1,128,13,"Tattha pūjaneyyā nāma sabbadosavirahitattā sabbaguṇasamannāgatattā ca buddhā bhagavanto, tato pacchā paccekabuddhā, ariyasāvakā ca. "
  7351. 537351,116,600,55,66,1,97,10,"Tesañhi pūjā appakāpi dīgharattaṃ hitāya sukhāya hoti, sumanamālākāramallikādayo cettha nidassanaṃ. "
  7352. 537352,116,601,2,15,1,124,12,Tatthekaṃ nidassanamattaṃ bhaṇāma– bhagavā hi ekadivasaṃ pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.
  7353. 537353,116,601,16,87,1,600,60,"Atha kho sumanamālākāro rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa pupphāni gahetvā gacchanto addasa bhagavantaṃ nagaradvāramanuppattaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāsītānubyañjanappaṭimaṇḍitaṃ buddhasiriyā jalantaṃ, disvānassa etadahosi‘‘ rājā pupphāni gahetvā sataṃ vā sahassaṃ vā dadeyya , tañca idhalokamattameva sukhaṃ bhaveyya, bhagavato pana pūjā appameyyaasaṅkhyeyyaphalā dīgharattaṃ hitasukhāvahā hoti, handāhaṃ imehi pupphehi bhagavantaṃ pūjemī’’ ti pasannacitto ekaṃ pupphamuṭṭhiṃ gahetvā bhagavato paṭimukhaṃ khipi, pupphāni ākāsena gantvā bhagavato upari mālāvitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu. "
  7354. 537354,116,601,88,102,1,115,13,"Mālākāro tamānubhāvaṃ disvā pasannataracitto puna ekaṃ pupphamuṭṭhiṃ khipi, tānipi gantvā mālākañcuko hutvā aṭṭhaṃsu. "
  7355. 537355,116,601,103,113,1,74,9,"Evaṃ aṭṭha pupphamuṭṭhiyo khipi, tāni gantvā pupphakūṭāgāraṃ hutvā aṭṭhaṃsu. "
  7356. 537356,116,602,2,8,1,49,5,"Bhagavā antokūṭāgāre ahosi, mahājanakāyo sannipati. "
  7357. 537357,116,602,9,15,1,42,5,Bhagavā mālākāraṃ passanto sitaṃ pātvākāsi.
  7358. 537358,116,602,16,30,1,77,10,Ānandatthero‘‘ na buddhā ahetū apaccayā sitaṃ pātukarontī’’ ti sitakāraṇaṃ pucchi.
  7359. 537359,116,602,31,57,1,163,20,"Bhagavā āha‘‘ eso, ānanda, mālākāro imissā pūjāya ānubhāvena satasahassakappe devesu ca manussesu ca saṃsaritvā pariyosāne sumanissaro nāma paccekabuddho bhavissatī’’ ti. "
  7360. 537360,116,602,58,63,1,53,5,Vacanapariyosāne dhammadesanatthaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi–
  7361. 537361,116,603,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati; "
  7362. 537362,116,604,2,19,1,41,6,"Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevatī’’ ti.( dha. pa.68); "
  7363. 537363,116,605,2,7,1,61,5,Gāthāvasāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
  7364. 537364,116,605,8,17,1,68,9,Evaṃ appakāpi tesaṃ pūjā dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotīti veditabbā.
  7365. 537365,116,605,18,26,1,46,7,"Sā ca āmisapūjāva, ko pana vādo paṭipattipūjāya? "
  7366. 537366,116,605,27,43,1,169,15,"Yato ye kulaputtā saraṇagamanasikkhāpadappaṭiggahaṇena uposathaṅgasamādānena catupārisuddhisīlādīhi ca attano guṇehi bhagavantaṃ pūjenti, ko tesaṃ pūjāphalaṃ vaṇṇayissati? "
  7367. 537367,116,605,44,51,1,48,7,Te hi tathāgataṃ paramāya pūjāya pūjentīti vuttā.
  7368. 537368,116,605,52,53,1,7,1,Yathāha–
  7369. 537369,116,606,2,45,1,204,27,"‘ ‘ Yo kho, ānanda, bhikkhu vā bhikkhunī vā upāsako vā upāsikā vā dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, so tathāgataṃ sakkaroti garuṃ karoti māneti pūjeti apaciyati paramāya pūjāyā’’ ti( dī. ni.2.199). "
  7370. 537370,116,607,2,7,1,76,5,Etenānusārena paccekabuddhaariyasāvakānampi pūjāya hitasukhāvahatā veditabbā.
  7371. 537371,116,608,2,19,1,147,14,"Apica gahaṭṭhānaṃ kaniṭṭhassa jeṭṭho bhātāpi bhaginīpi pūjaneyyā, puttassa mātāpitaro, kulavadhūnaṃ sāmikasassusasurāti evamettha pūjaneyyā veditabbā. "
  7372. 537372,116,608,20,27,1,75,7,Etesampi hi pūjā kusaladhammasaṅkhātattā āyuādivuḍḍhihetuttā ca maṅgalameva.
  7373. 537373,116,608,28,29,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  7374. 537374,116,609,2,41,1,205,24,"‘ ‘ Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti, te tesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissantī’’ tiādi( dī. ni.3.105). "
  7375. 537375,116,610,2,9,1,31,5,Idāni yasmā‘‘ yaṃ yattha maṅgalaṃ.
  7376. 537376,116,610,10,41,1,186,23,"Vavatthapetvā taṃ tassa, maṅgalattaṃ vibhāvaye’’ ti iti mātikā nikkhittā, tasmā idaṃ vuccati– evametissā gāthāya bālānaṃ asevanā, paṇḍitānaṃ sevanā, pūjaneyyānañca pūjāti tīṇi maṅgalāni vuttāni. "
  7377. 537377,116,610,42,59,1,204,16,"Tattha bālānaṃ asevanā bālasevanapaccayabhayādiparittāṇena ubhayalokatthahetuttā, paṇḍitānaṃ sevanā pūjaneyyānaṃ pūjā ca tāsaṃ phalavibhūtivaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva nibbānasugatihetuttā maṅgalanti veditabbā. "
  7378. 537378,116,610,60,75,1,107,14,"Ito paraṃ tu mātikaṃ adassetvā eva yaṃ yattha maṅgalaṃ, taṃ vavatthapetvā tassa maṅgalattaṃ vibhāvayissāmāti. "
  7379. 537379,116,611,2,9,1,57,7,Niṭṭhitā asevanā ca bālānanti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7380. 537380,116,612,2,2,1,32,1,Patirūpadesavāsocātigāthāvaṇṇanā
  7381. 537381,116,613,2,58,1,346,43,"4. Evaṃ bhagavā‘‘ brūhi maṅgalamuttaman’’ ti ekaṃ ajjhesitopi appaṃ yācito bahudāyako uḷārapuriso viya ekāya gāthāya tīṇi maṅgalāni vatvā tato uttaripi devatānaṃ sotukāmatāya maṅgalānamatthitāya yesaṃ yesaṃ yaṃ yaṃ anukulaṃ, te te satte tattha tattha maṅgale niyojetukāmatāya ca‘‘ patirūpadesavāso cā’’ tiādīhi gāthāhi punapi anekāni maṅgalāni vattumāraddho. "
  7382. 537382,116,613,59,65,1,49,5,Tattha paṭhamagāthāya tāva {patirūpo}ti anucchaviko.
  7383. 537383,116,613,66,77,1,73,10,{Deso}ti gāmopi nigamopi nagarampi janapadopi yo koci sattānaṃ nivāso okāso.
  7384. 537384,116,613,78,83,1,20,3,{Vāso}ti tattha nivāso.
  7385. 537385,116,613,84,89,1,27,4,{Pubbe}ti purā atītāsu jātīsu.
  7386. 537386,116,613,90,93,1,29,2,{Katapuññatā}ti upacitakusalatā.
  7387. 537387,116,613,94,113,1,120,15,"{Attā}ti cittaṃ vuccati sakalo vā attabhāvo, {sammāpaṇidhī}ti tassa attano sammā paṇidhānaṃ niyuñjanaṃ, ṭhapananti vuttaṃ hoti. "
  7388. 537388,116,613,114,116,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  7389. 537389,116,613,117,119,1,21,2,Ayamettha padavaṇṇanā.
  7390. 537390,116,614,2,30,1,223,24,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– patirūpadesavāso nāma yattha catasso parisā vicaranti, dānādīni puññakiriyavatthūni vattanti, navaṅgaṃ satthu sāsanaṃ dibbati, tattha nivāso sattānaṃ puññakiriyāya paccayattā maṅgalanti vuccati. "
  7391. 537391,116,614,31,34,1,47,3,Sīhaḷadīpapaviṭṭhakevaṭṭādayo cettha nidassanaṃ.
  7392. 537392,116,615,2,32,1,346,26,"Aparo nayo– patirūpadesavāso nāma bhagavato bodhimaṇḍappadeso dhammacakkavattitappadeso dvādasayojanāya parisāya majjhe sabbatitthiyamataṃ bhinditvā yamakapāṭihāriyadassitakaṇḍamba rukkhamūlappadeso devorohaṇappadeso, yo vā panaññopi sāvatthirājagahādi buddhādhivāsappadeso, tattha nivāso sattānaṃ chaanuttariyappaṭilābhapaccayato maṅgalanti vuccati. "
  7393. 537393,116,616,2,27,1,119,16,"Aparo nayo( mahāva.259)– puratthimāya disāya gajaṅgalaṃ nāma nigamo, tassa parena mahāsālā, tato paraṃ paccantimā janapadā, orato majjhe. "
  7394. 537394,116,616,28,41,1,91,11,"Dakkhiṇapuratthimāya disāya sallavatī nāma nadī, tato paraṃ paccantimā janapadā, orato majjhe. "
  7395. 537395,116,616,42,56,1,86,11,"Dakkhiṇāya disāya setakaṇṇikaṃ nāma nigamo, tato paraṃ paccantimā janapadā, orato majjhe. "
  7396. 537396,116,616,57,70,1,86,11,"Pacchimāya disāya thūṇaṃ nāma brāhmaṇagāmo, tato paraṃ paccantimā janapadā, orato majjhe. "
  7397. 537397,116,616,71,84,1,84,11,"Uttarāya disāya usīraddhajo nāma pabbato, tato paraṃ paccantimā janapadā, orato majjhe. "
  7398. 537398,116,616,85,98,1,104,11,"Ayaṃ majjhimadeso āyāmena tīṇi yojanasatāni, vitthārena aḍḍhateyyāni, parikkhepena nava yojanasatāni honti. "
  7399. 537399,116,616,99,102,1,21,3,Eso patirūpadeso nāma.
  7400. 537400,116,617,2,38,1,373,32,"Ettha catunnaṃ mahādīpānaṃ dvisahassānaṃ parittadīpānañca issariyādhipaccakārakā cakkavattī uppajjanti, ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā sāriputtamoggallānādayo mahāsāvakā uppajjanti, dve asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā paccekabuddhā, cattāri aṭṭha soḷasa vā asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā sammāsambuddhā uppajjanti. "
  7401. 537401,116,617,39,49,1,89,10,Tattha sattā cakkavattirañño ovādaṃ gahetvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāya saggaparāyaṇā honti.
  7402. 537402,116,617,50,64,1,134,13,"Tathā paccekabuddhānaṃ ovāde patiṭṭhāya, sammāsambuddhānaṃ pana buddhasāvakānaṃ ovāde patiṭṭhāya saggaparāyaṇā nibbānaparāyaṇā ca honti. "
  7403. 537403,116,617,65,73,1,65,8,Tasmā tattha vāso imāsaṃ sampattīnaṃ paccayato maṅgalanti vuccati.
  7404. 537404,116,618,2,12,1,102,9,"Pubbe katapuññatā nāma atītajātiyaṃ buddhapaccekabuddhakhīṇāsave ārabbha upacitakusalatā, sāpi maṅgalaṃ. "
  7405. 537405,116,618,13,14,1,5,1,Kasmā?
  7406. 537406,116,618,15,28,1,143,13,Buddhapaccekabuddhasammukhato dassetvā buddhānaṃ buddhasāvakānaṃ vā sammukhā sutāya catuppadikāyapi gāthāya pariyosāne arahattaṃ pāpetīti katvā.
  7407. 537407,116,618,29,49,1,157,19,"Yo ca manusso pubbe katādhikāro ussannakusalamūlo hoti, so teneva kusalamūlena vipassanaṃ uppādetvā āsavakkhayaṃ pāpuṇāti yathā rājā mahākappino aggamahesī ca. "
  7408. 537408,116,618,50,61,1,44,7,Tena vuttaṃ‘‘ pubbe ca katapuññatā maṅgalan’’ ti.
  7409. 537409,116,619,2,18,1,142,13,"Attasammāpaṇidhi nāma idhekacco attānaṃ dussīlaṃ sīle patiṭṭhāpeti, assaddhaṃ saddhāsampadāya patiṭṭhāpeti, macchariṃ cāgasampadāya patiṭṭhāpeti. "
  7410. 537410,116,619,19,32,1,48,7,"Ayaṃ vuccati‘‘ attasammāpaṇidhī’’ ti , eso ca maṅgalaṃ. "
  7411. 537411,116,619,33,34,1,5,1,Kasmā?
  7412. 537412,116,619,35,36,1,65,1,Diṭṭhadhammikasamparāyikaverappahānavividhānisaṃsādhigamahetutoti.
  7413. 537413,116,620,2,17,1,111,13,"Evaṃ imissāpi gāthāya patirūpadesavāso ca, pubbe ca katapuññatā, attasammāpaṇidhī cāti tīṇiyeva maṅgalāni vuttāni. "
  7414. 537414,116,620,18,23,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7415. 537415,116,621,2,8,1,58,6,Niṭṭhitā patirūpadesavāso cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7416. 537416,116,622,2,2,1,26,1,Bāhusaccañcātigāthāvaṇṇanā
  7417. 537417,116,623,2,12,1,55,6,5. Idāni {bāhusaccañcā}ti ettha bāhusaccan ti bahussutabhāvo.
  7418. 537418,116,623,13,18,1,34,5,Sippan ti yaṃ kiñci hatthakosallaṃ.
  7419. 537419,116,623,19,22,1,31,2,{Vinayo}ti kāyavācācittavinayanaṃ.
  7420. 537420,116,623,23,27,1,28,3,{Susikkhito}ti suṭṭhu sikkhito.
  7421. 537421,116,623,28,32,1,26,3,{Subhāsitā}ti suṭṭhu bhāsitā.
  7422. 537422,116,623,33,36,1,19,2,{Yā}ti aniyataniddeso.
  7423. 537423,116,623,37,41,1,21,3,{Vācā}ti girā byappatho.
  7424. 537424,116,623,42,44,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  7425. 537425,116,623,45,47,1,21,2,Ayamettha padavaṇṇanā.
  7426. 537426,116,624,2,73,1,309,33,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– bāhusaccaṃ nāma yaṃ taṃ‘‘ sutadharo hoti sutasannicayo’’ ti( ma. ni.1.339; a. ni.4.22) ca‘‘ idhekaccassa bahukaṃ sutaṃ hoti, suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇan’’ ti ca( a. ni.4.6) evamādinā nayena satthusāsanadharattaṃ vaṇṇitaṃ, taṃ akusalappahānakusalādhigamahetuto anupubbena paramatthasaccasacchikiriyāhetuto ca maṅgalanti vuccati. "
  7427. 537427,116,624,74,76,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7428. 537428,116,625,2,37,1,134,17,"‘ ‘ Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhamattānaṃ pariharatī’’ ti( a. ni.7.67). "
  7429. 537429,116,626,2,4,1,15,2,Aparampi vuttaṃ–
  7430. 537430,116,627,2,51,1,270,29,"‘ ‘ Dhatānaṃ dhammānaṃ atthamupaparikkhati, atthaṃ upaparikkhato dhammā nijjhānaṃ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussahanto tulayati , tulayanto padahati padahanto kāyena ceva paramatthasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca ativijjha passatī’’ ti( ma. ni.2.432). "
  7431. 537431,116,628,2,11,1,93,8,"Apica agārikabāhusaccampi yaṃ anavajjaṃ, taṃ ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7432. 537432,116,629,2,6,1,45,4,Sippaṃ nāma agārikasippañca anagārikasippañca.
  7433. 537433,116,629,7,18,1,132,10,"Tattha agārikasippaṃ nāma yaṃ parūparodhavirahitaṃ akusalavivajjitaṃ maṇikārasuvaṇṇakārakammādikaṃ, taṃ idhalokatthāvahanato maṅgalaṃ. "
  7434. 537434,116,629,19,87,1,326,35,"Anagārikasippaṃ nāma cīvaravicāraṇasibbanādisamaṇaparikkhārābhisaṅkharaṇaṃ, yaṃ taṃ‘‘ idha, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃ karaṇīyāni, tattha dakkho hotī’’ tiādinā( dī. ni.3.345;360; a. ni.10.17) nayena tattha tattha saṃvaṇṇitaṃ, yaṃ‘‘ nāthakaro dhammo’’ ti ca vuttaṃ, taṃ attano ca paresañca ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7435. 537435,116,630,2,8,1,47,6,Vinayo nāma agārikavinayo ca anagārikavinayo ca.
  7436. 537436,116,630,9,23,1,159,12,"Tattha agārikavinayo nāma dasaakusalakammapathaviramaṇaṃ, so tattha susikkhito asaṃkilesāpajjanena ācāraguṇavavatthānena ca ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalaṃ. "
  7437. 537437,116,630,24,49,1,247,21,"Anagārikavinayo nāma sattāpattikkhandhaanāpajjanaṃ, sopi vuttanayeneva susikkhito, catupārisuddhisīlaṃ vā anagārikavinayo, so yathā tattha patiṭṭhāya arahattaṃ pāpuṇāti, evaṃ sikkhanena susikkhito lokiyalokuttarasukhādhigamahetuto maṅgalanti veditabbo. "
  7438. 537438,116,631,2,6,1,42,4,Subhāsitā vācā nāma musāvādādidosavirahitā.
  7439. 537439,116,631,7,29,1,66,9,"Yathāha‘‘ catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato vācā subhāsitā hotī’’ ti( su. ni. subhāsitasuttaṃ). "
  7440. 537440,116,631,30,35,1,36,5,Asamphappalāpā vācā eva vā subhāsitā.
  7441. 537441,116,631,36,37,1,7,1,Yathāha–
  7442. 537442,116,632,2,7,1,27,4,"‘ ‘ Subhāsitaṃ uttamamāhu santo, "
  7443. 537443,116,633,2,7,1,35,5,Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ;
  7444. 537444,116,634,2,7,1,32,5,"Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ, "
  7445. 537445,116,635,2,18,1,37,6,Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catutthan’’ ti.( su. ni.452);
  7446. 537446,116,636,2,8,1,55,4,Ayampi ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbā.
  7447. 537447,116,636,9,21,1,95,11,"Yasmā ca ayaṃ vinayapariyāpannā eva, tasmā vinayaggahaṇena etaṃ asaṅgaṇhitvā vinayo saṅgahetabbo. "
  7448. 537448,116,636,22,33,1,88,11,Atha vā kiṃ iminā parissamena paresaṃ dhammadesanādivācā idha subhāsitā vācāti veditabbā.
  7449. 537449,116,636,34,44,1,104,9,"Sā hi yathā patirūpadesavāso, evaṃ sattānaṃ ubhayalokahitasukhanibbānādhigamapaccayato maṅgalanti vuccati. "
  7450. 537450,116,636,45,47,1,6,2,Āha ca–
  7451. 537451,116,637,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā; "
  7452. 537452,116,638,2,18,1,43,5,"Dukkhassantakiriyāya , sā ve vācānamuttamā’’ ti.( su. ni.456); "
  7453. 537453,116,639,2,17,1,98,12,"Evaṃ imissā gāthāya bāhusaccaṃ, sippaṃ, vinayo susikkhito, subhāsitā vācāti cattāri maṅgalāni vuttāni. "
  7454. 537454,116,639,18,23,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7455. 537455,116,640,2,7,1,51,5,Niṭṭhitā bāhusaccañcāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7456. 537456,116,641,2,2,1,32,1,Mātāpituupaṭṭhānantigāthāvaṇṇanā
  7457. 537457,116,642,2,15,1,60,9,6. Idāni mātāpituupaṭṭhānan ti ettha mātu ca pitu cāti mātāpitu.
  7458. 537458,116,642,16,19,1,26,3,Upaṭṭhānan ti upaṭṭhahanaṃ.
  7459. 537459,116,642,20,25,1,55,5,Puttānañca dārānañcāti puttadārassa saṅgaṇhanaṃ saṅgaho.
  7460. 537460,116,642,26,29,1,16,3,Na ākulā anākulā.
  7461. 537461,116,642,30,33,1,20,3,Kammāni eva kammantā.
  7462. 537462,116,642,34,38,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7463. 537463,116,643,2,14,1,68,10,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– mātā nāma janikā vuccati, tathā pitā. "
  7464. 537464,116,643,15,21,1,94,6,Upaṭṭhānaṃ nāma pādadhovanasambāhanucchādananhāpanehi catupaccayasampadānena ca upakārakaraṇaṃ.
  7465. 537465,116,643,22,55,1,279,31,"Tattha yasmā mātāpitaro bahūpakārā puttānaṃ atthakāmā anukampakā, ye puttake bahi kīḷitvā paṃsumakkhitasarīrake āgate disvā paṃsuṃ puñchitvā matthakaṃ upasiṅghāyantā paricumbantā ca sinehaṃ uppādenti, vassasatampi mātāpitaro sīsena pariharantā puttā tesaṃ patikāraṃ kātuṃ asamatthā. "
  7466. 537466,116,643,56,78,1,149,18,"Yasmā ca te āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro, brahmasammatā pubbācariyasammatā, tasmā tesaṃ upaṭṭhānaṃ idha pasaṃsaṃ, pecca saggasukhañca āvahati. "
  7467. 537467,116,643,79,82,1,23,3,Tena maṅgalanti vuccati.
  7468. 537468,116,643,83,85,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7469. 537469,116,644,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; "
  7470. 537470,116,645,2,8,1,38,5,"Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā."
  7471. 537471,116,646,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; "
  7472. 537472,116,647,2,9,1,39,6,"Annena atha pānena, vatthena sayanena ca; "
  7473. 537473,116,648,2,8,1,42,5,"Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca."
  7474. 537474,116,649,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; "
  7475. 537475,116,650,2,26,1,45,7,"Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ ti.( itivu.106; jā.2.20.181-183); "
  7476. 537476,116,651,2,13,1,155,9,"Aparo nayo– upaṭṭhānaṃ nāma bharaṇakiccakaraṇakulavaṃsaṭṭhapanādipañcavidhaṃ, taṃ pāpanivāraṇādipañcavidhadiṭṭhadhammikahitasukhahetuto maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7477. 537477,116,651,14,16,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7478. 537478,116,652,2,40,1,234,28,"‘ ‘‘ Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā bhato ne bharissāmi, kiccaṃ nesaṃ karissāmi , kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi, dāyajjaṃ paṭipajjissāmi, atha vā pana petānaṃ kālakatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmī’ ti. "
  7479. 537479,116,652,41,86,1,234,27,"Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti, pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṃ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṃyojenti, samaye dāyajjaṃ niyyādentī’’ ti( dī. ni.3.267). "
  7480. 537480,116,653,2,19,1,123,13,"Apica yo mātāpitaro tīsu vatthūsu pasāduppādanena, sīlasamādāpanena, pabbajjāya vā upaṭṭhahati, ayaṃ mātāpituupaṭṭhākānaṃ aggo. "
  7481. 537481,116,653,20,34,1,161,14,Tassa taṃ mātāpituupaṭṭhānaṃ mātāpitūhi katassa upakārassa paccupakārabhūtaṃ anekesaṃ diṭṭhadhammikānaṃ samparāyikānañca atthānaṃ padaṭṭhānato maṅgalanti vuccati.
  7482. 537482,116,654,2,13,1,82,10,{Puttadārassā}ti ettha attato jātā puttāpi dhītaropi puttā icceva saṅkhyaṃ gacchanti.
  7483. 537483,116,654,14,21,1,42,6,{Dārā}ti vīsatiyā bhariyānaṃ yā kāci bhariyā.
  7484. 537484,116,654,22,30,1,46,7,"Puttā ca dārā ca puttadāraṃ, tassa puttadārassa. "
  7485. 537485,116,654,31,35,1,38,3,{Saṅgaho}ti sammānanādīhi upakārakaraṇaṃ.
  7486. 537486,116,654,36,41,1,78,4,Taṃ susaṃvihitakammantatādidiṭṭhadhammikahitasukhahetuto maṅgalanti veditabbaṃ.
  7487. 537487,116,654,42,44,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7488. 537488,116,654,45,82,1,252,25,"‘‘ pacchimā disā puttadārā veditabbā’’ ti ettha uddiṭṭhaṃ puttadāraṃ bhariyāsaddena saṅgaṇhitvā‘‘ pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā sammānanāya, anavamānanāya, anati cariyāya, issariyavossaggena, alaṅkārānuppadānena. "
  7489. 537489,116,654,83,129,1,246,29,"Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati, susaṃvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesū’’ ti( dī. ni.3.269). "
  7490. 537490,116,655,2,12,1,76,8,Ayaṃ vā aparo nayo– {saṅgaho}ti dhammikāhi dānapiyavācātthacariyāhi saṅgaṇhanaṃ.
  7491. 537491,116,655,13,27,1,165,10,"Seyyathidaṃ– uposathadivasesu paribbayadānaṃ, nakkhattadivasesu nakkhattadassāpanaṃ, maṅgaladivasesu maṅgalakaraṇaṃ, diṭṭhadhammikasamparāyikesu atthesu ovādānusāsananti. "
  7492. 537492,116,655,28,38,1,123,9,Taṃ vuttanayeneva diṭṭhadhammikahitahetuto samparāyikahitahetuto devatāhipi namassanīyabhāvahetuto ca maṅgalanti veditabbaṃ.
  7493. 537493,116,655,39,42,1,25,3,Yathāha sakko devānamindo–
  7494. 537494,116,656,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā; "
  7495. 537495,116,657,2,24,1,45,7,"Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ ti.( saṃ. ni.1.1.264); "
  7496. 537496,116,658,2,15,1,199,12,"Anākulā kammantā nāma kālaññutāya patirūpakāritāya analasatāya uṭṭhānavīriyasampadāya, abyasanīyatāya ca kālātikkamanaappatirūpakaraṇasithilakaraṇādiākulabhāvavirahitā kasigorakkhavāṇijjādayo kammantā. "
  7497. 537497,116,658,16,31,1,143,15,Ete attano vā puttadārassa vā dāsakammakarānaṃ vā byattatāya evaṃ payojitā diṭṭheva dhamme dhanadhaññavuddhipaṭilābhahetuto maṅgalanti vuccanti.
  7498. 537498,116,658,32,34,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7499. 537499,116,659,2,29,1,49,8,"‘ ‘ Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanan’’ ti ca( su. ni.185; saṃ. ni.1.246)."
  7500. 537500,116,660,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Na divā soppasīlena, rattimuṭṭhānadessinā; "
  7501. 537501,116,661,2,9,1,44,6,"Niccaṃ mattena soṇḍena, sakkā āvasituṃ gharaṃ."
  7502. 537502,116,662,2,10,1,34,5,"‘ ‘ Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu; "
  7503. 537503,116,663,2,8,1,42,5,"Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave."
  7504. 537504,116,664,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yodha sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati; "
  7505. 537505,116,665,2,22,1,44,7,"Karaṃ purisakiccāni, so sukhaṃ na vihāyatī’’ ti.( dī. ni.3.253);"
  7506. 537506,116,666,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Bhoge saṃharamānassa, bhamarasseva irīyato; "
  7507. 537507,116,667,2,10,1,43,5,"Bhogā sannicayaṃ yanti, vammikovūpacīyatī’’ ti. "
  7508. 537508,116,667,11,22,1,10,2,ca evamādi( dī. ni.3.265);
  7509. 537509,116,668,2,32,1,203,24,"Evaṃ imissā gāthāya mātuupaṭṭhānaṃ, pituupaṭṭhānaṃ, puttadārassa saṅgaho, anākulā ca kammantāti cattāri maṅgalāni vuttāni, puttadārassa saṅgahaṃ vā dvidhā katvā pañca, mātāpituupaṭṭhānaṃ vā ekameva katvā tīṇi. "
  7510. 537510,116,668,33,38,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7511. 537511,116,669,2,7,1,57,5,Niṭṭhitā mātāpituupaṭṭhānanti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7512. 537512,116,670,2,2,1,21,1,Dānañcātigāthāvaṇṇanā
  7513. 537513,116,671,2,19,1,93,12,"7. Idāni {dānañcā}ti ettha dīyate imināti dānaṃ, attano santakaṃ parassa paṭipādīyatīti vuttaṃ hoti. "
  7514. 537514,116,671,20,29,1,54,7,"Dhammassa cariyā, dhammā vā anapetā cariyā dhammacariyā. "
  7515. 537515,116,671,30,39,1,29,5,Ñāyante‘‘ amhākaṃ ime’’ ti ñātakā.
  7516. 537516,116,671,40,48,1,59,7,"Na avajjāni anavajjāni, aninditāni agarahitānīti vuttaṃ hoti. "
  7517. 537517,116,671,49,53,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7518. 537518,116,672,2,17,1,133,13,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– dānaṃ nāma paraṃ uddissa subuddhipubbikā annādidasadānavatthupariccāgacetanā, taṃsampayutto vā alobho. "
  7519. 537519,116,672,18,35,1,78,12,"Alobhena hi taṃ vatthuṃ parassa paṭipādeti, tena vuttaṃ‘‘ dīyate imināti dānan’’ ti. "
  7520. 537520,116,672,36,43,1,107,7,Taṃ bahujanapiyamanāpatādīnaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ phalavisesānaṃ adhigamahetuto maṅgalanti vuccati.
  7521. 537521,116,672,44,72,1,96,13,"‘‘ Dāyako, sīha dānapati, bahuno janassa piyo hoti manāpo’’ ti evamādīni( a. ni.5.34) cettha suttāni anussaritabbāni. "
  7522. 537522,116,673,2,16,1,90,10,"Aparo nayo– dānaṃ nāma duvidhaṃ āmisadānaṃ, dhammadānañca, tattha āmisadānaṃ vuttappakārameva. "
  7523. 537523,116,673,17,32,1,161,13,"Idhalokaparalokadukkhakkhayasukhāvahassa pana sammāsambuddhappaveditassa dhammassa paresaṃ hitakāmatāya desanā dhammadānaṃ , imesañca dvinnaṃ dānānaṃ etadeva aggaṃ. "
  7524. 537524,116,673,33,34,1,7,1,Yathāha–
  7525. 537525,116,674,2,7,1,29,4,"‘ ‘ Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti, "
  7526. 537526,116,675,2,5,1,28,3,Sabbarasaṃ dhammaraso jināti;
  7527. 537527,116,676,2,5,1,28,3,"Sabbaratiṃ dhammarati jināti, "
  7528. 537528,116,677,2,16,1,34,4,Taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jinātī’’ ti.( dha. pa.354);
  7529. 537529,116,678,2,6,1,41,4,Tattha āmisadānassa maṅgalattaṃ vuttameva.
  7530. 537530,116,678,7,17,1,91,9,"Dhammadānaṃ pana yasmā atthapaṭisaṃveditādīnaṃ guṇānaṃ padaṭṭhānaṃ, tasmā maṅgalanti vuccati. "
  7531. 537531,116,678,18,20,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7532. 537532,116,679,2,40,1,176,23,"‘ ‘ Yathā yathā, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī cā’’ ti evamādi( a. ni.5.26). "
  7533. 537533,116,680,2,5,1,44,3,Dhammacariyā nāma dasakusalakammapathacariyā.
  7534. 537534,116,680,6,7,1,7,1,Yathāha–
  7535. 537535,116,680,8,21,1,69,9,‘‘ tividhā kho gahapatayo kāyena dhammacariyā samacariyā hotī’’ ti evamādi.
  7536. 537536,116,680,22,28,1,66,6,Sā panesā dhammacariyā saggalokūpapattihetuto maṅgalanti veditabbā.
  7537. 537537,116,680,29,31,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  7538. 537538,116,680,32,59,1,124,14,‘‘ dhammacariyāsamacariyāhetu kho gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ ti( ma. ni.1.439).
  7539. 537539,116,681,2,13,1,67,10,Ñātakā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā sambandhā.
  7540. 537540,116,681,14,34,1,239,20,Tesaṃ bhogapārijuññena vā byādhipārijuññena vā abhihatānaṃ attano samīpaṃ āgatānaṃ yathābalaṃ ghāsacchādanadhanadhaññādīhi saṅgaho pasaṃsādīnaṃ diṭṭhadhammikānaṃ sugatigamanādīnañca samparāyikānaṃ visesādhigamānaṃ hetuto maṅgalanti vuccati.
  7541. 537541,116,682,2,7,1,116,5,Anavajjāni kammāni nāma uposathaṅgasamādānaveyyāvaccakaraṇaārāmavanaropanasetukaraṇādīni kāyavacīmanosucaritakammāni.
  7542. 537542,116,682,8,13,1,61,5,Tāni hi nānappakārahitasukhādhigamahetuto maṅgalanti vuccanti.
  7543. 537543,116,682,14,58,1,229,27,"‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyā’’ ti evamādīni cettha suttāni( a. ni.8.43) anussaritabbāni. "
  7544. 537544,116,683,2,18,1,110,13,"Evaṃ imissā gāthāya dānañca, dhammacariyā ca, ñātakānañca saṅgaho, anavajjāni kammānīti cattāri maṅgalāni vuttāni. "
  7545. 537545,116,683,19,24,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7546. 537546,116,684,2,7,1,46,5,Niṭṭhitā dānañcāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7547. 537547,116,685,2,2,1,19,1,Āratītigāthāvaṇṇanā
  7548. 537548,116,686,2,23,1,96,13,"8. Idāni āratī {viratī}ti ettha {āratī}ti āramaṇaṃ, {viratī}ti viramaṇaṃ, viramanti vā etāya sattāti virati. "
  7549. 537549,116,686,24,27,1,14,2,{Pāpā}ti akusalā.
  7550. 537550,116,686,28,37,1,62,7,"Madanīyaṭṭhena majjaṃ, majjassa pānaṃ majjapānaṃ, tato majjapānā. "
  7551. 537551,116,686,38,42,1,40,4,Saṃyamanaṃ saṃyamo appamajjanaṃ appamādo.
  7552. 537552,116,686,43,46,1,19,2,{Dhammesū}ti kusalesu.
  7553. 537553,116,686,47,51,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7554. 537554,116,687,2,14,1,87,11,Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– ārati nāma pāpe ādīnavadassāvino manasā eva anabhirati.
  7555. 537555,116,687,15,69,1,328,42,"Virati nāma kammadvāravasena kāyavācāhi viramaṇaṃ, sā cesā virati nāma sampattavirati, samādānavirati, samucchedaviratīti tividhā hoti, tattha yā kulaputtassa attano jātiṃ vā kulaṃ vā gottaṃ vā paṭicca‘‘ na me etaṃ patirūpaṃ, yvāhaṃ imaṃ pāṇaṃ haneyyaṃ, adinnaṃ ādiyeyyan’’ tiādinā nayena sampattavatthuto virati, ayaṃ sampattavirati nāma. "
  7556. 537556,116,687,70,82,1,111,11,"Sikkhāpadasamādānavasena pavattā samādānavirati nāma, yassā pavattito pabhuti kulaputto pāṇātipātādīni na karoti. "
  7557. 537557,116,687,83,96,1,120,12,"Ariyamaggasampayuttā samucchedavirati nāma, yassā pavattito pabhuti ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. "
  7558. 537558,116,687,97,124,1,123,16,"Pāpaṃ nāma yaṃ taṃ‘‘ pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṃ… pe… kāmesumicchācāro… pe… musāvādo’’ ti evaṃ vitthāretvā–"
  7559. 537559,116,688,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Pāṇātipāto adinnādānaṃ, musāvādo ca vuccati; "
  7560. 537560,116,689,2,19,1,44,4,"Paradāragamanañceva , nappasaṃsanti paṇḍitā’’ ti.( dī. ni.3.245)– "
  7561. 537561,116,690,2,12,1,75,8,"Evaṃ gāthāya saṅgahitaṃ kammakilesasaṅkhātaṃ catubbidhaṃ akusalaṃ, tato pāpā. "
  7562. 537562,116,690,13,21,1,121,8,Sabbāpesā ārati ca virati ca diṭṭhadhammikasamparāyikabhayaverappahānādinānappakāravisesādhigamahetuto maṅgalanti vuccati.
  7563. 537563,116,690,22,37,1,91,9,"‘‘ Pāṇātipātā paṭivirato kho, gahapatiputta, ariyasāvako’’ tiādīni cettha suttāni anussaritabbāni. "
  7564. 537564,116,691,2,10,1,92,8,Majjapānā saṃyamo nāma pubbe vuttasurāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā evetaṃ adhivacanaṃ.
  7565. 537565,116,691,11,39,1,213,24,"Yasmā pana majjapāyī atthaṃ na jānāti, dhammaṃ na jānāti, mātu antarāyaṃ karoti, pitu buddhapaccekabuddhatathāgatasāvakānampi antarāyaṃ karoti, diṭṭheva dhamme garahaṃ samparāye duggatiṃ aparāpariye ummādañca pāpuṇāti. "
  7566. 537566,116,691,40,48,1,81,8,Majjapānā pana saṃyamo tesaṃ dosānaṃ vūpasamaṃ tabbiparītaguṇasampadañca pāpuṇāti.
  7567. 537567,116,691,49,55,1,49,6,Tasmā ayaṃ majjapānā saṃyamo maṅgalanti veditabbo.
  7568. 537568,116,692,2,35,1,229,20,"Kusalesu dhammesu appamādo nāma‘‘ kusalānaṃ vā dhammānaṃ bhāvanāya asakkaccakiriyatā, asātaccakiriyatā, anaṭṭhitakiriyatā, olīnavuttitā, nikkhittachandatā, nikkhittadhuratā, anāsevanā, abhāvanā, abahulīkammaṃ, anadhiṭṭhānaṃ, ananuyogo, pamādo. "
  7569. 537569,116,692,36,53,1,64,9,"Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṃ, ayaṃ vuccati pamādo’’ ti( vibha.846). "
  7570. 537570,116,692,54,64,1,95,10,Ettha vuttassa pamādassa paṭipakkhavasena atthato kusalesu dhammesu satiyā avippavāso veditabbo.
  7571. 537571,116,692,65,72,1,74,6,So nānappakārakusalādhigamahetuto amatādhigamahetuto ca maṅgalanti vuccati .
  7572. 537572,116,692,73,122,1,99,14,"Tattha ‘‘ appamattassa ātāpino’’ ti ca( ma. ni.2.18; a. ni.5.26),‘‘ appamādo amataṃ padan’’ ti ca, evamādi( dha. pa.21) satthu sāsanaṃ anussaritabbaṃ. "
  7573. 537573,116,693,2,17,1,101,13,"Evaṃ imissā gāthāya pāpā virati, majjapānā saṃyamo, kusalesu dhammesu appamādoti tīṇi maṅgalāni vuttāni. "
  7574. 537574,116,693,18,23,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7575. 537575,116,694,2,7,1,44,5,Niṭṭhitā āratīti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7576. 537576,116,695,2,2,1,22,1,Gāravocātigāthāvaṇṇanā
  7577. 537577,116,696,2,13,1,42,6,9. Idāni gāravo {cā}ti ettha {gāravo}ti garubhāvo.
  7578. 537578,116,696,14,17,1,20,2,{Nivāto}ti nīcavuttitā.
  7579. 537579,116,696,18,22,1,19,2,{Santuṭṭhī}ti santoso .
  7580. 537580,116,696,23,26,1,26,3,Katassa jānanatā kataññutā.
  7581. 537581,116,696,27,31,1,25,3,{Kālenā}ti khaṇena samayena.
  7582. 537582,116,696,32,35,1,32,3,Dhammassa savanaṃ dhammassavanaṃ.
  7583. 537583,116,696,36,40,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7584. 537584,116,697,2,15,1,196,12,Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– gāravo nāma garukārappayogārahesu buddhapaccekabuddhatathāgatasāvakaācariyupajjhāyamātāpitujeṭṭhakabhātikabhaginīādīsu yathānurūpaṃ garukāro garukaraṇaṃ sagāravatā.
  7585. 537585,116,697,16,22,1,44,6,Sa cāyaṃ gāravo yasmā sugatigamanādīnaṃ hetu.
  7586. 537586,116,697,23,24,1,7,1,Yathāha–
  7587. 537587,116,698,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Garukātabbaṃ garuṃ karoti, mānetabbaṃ māneti, pūjetabbaṃ pūjeti. "
  7588. 537588,116,698,14,29,1,106,15,So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
  7589. 537589,116,698,30,60,1,99,14,"No ce kāyassa… pe… upapajjati, sace manussattaṃ āgacchati, yattha yattha paccājāyati, uccākulīno hotī’’ ti( ma. ni.3.295). "
  7590. 537590,116,699,2,4,1,10,2,Yathā cāha–
  7591. 537591,116,699,5,13,1,36,4,"‘‘ sattime, bhikkhave, aparihāniyā dhammā. "
  7592. 537592,116,699,14,16,1,12,2,Katame satta?
  7593. 537593,116,699,17,34,1,46,5,"Satthugāravatā’’ tiādi( a. ni.7.33), tasmā maṅgalanti vuccati. "
  7594. 537594,116,700,2,25,1,208,20,"Nivāto nāma nīcamanatā nivātavuttitā, yāya samannāgato puggalo nihatamāno nihatadappo pādapuñchanakacoḷasadiso chinnavisāṇausabhasamo uddhaṭadāṭhasappasamo ca hutvā saṇho sakhilo sukhasambhāso hoti, ayaṃ nivāto. "
  7595. 537595,116,700,26,31,1,52,4,Svāyaṃ yasādiguṇappaṭilābhahetuto maṅgalanti vuccati.
  7596. 537596,116,700,32,55,1,60,9,"Āha ca‘‘ nivātavutti atthaddho, tādiso labhate yasan’’ ti evamādi( dī. ni.3.273). "
  7597. 537597,116,701,2,9,1,59,6,"Santuṭṭhi nāma itarītarapaccayasantoso, so dvādasavidho hoti. "
  7598. 537598,116,701,10,19,1,83,6,"Seyyathidaṃ– cīvare yathālābhasantoso, yathābalasantoso, yathāsāruppasantosoti tividho. "
  7599. 537599,116,701,20,22,1,18,2,Evaṃ piṇḍapātādīsu.
  7600. 537600,116,702,2,13,1,77,10,Tassāyaṃ pabhedavaṇṇanā– idha bhikkhu cīvaraṃ labhati sundaraṃ vā asundaraṃ vā.
  7601. 537601,116,702,14,29,1,90,12,"So teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa cīvare yathālābhasantoso. "
  7602. 537602,116,702,30,58,1,195,25,"Atha pana bhikkhu ābādhiko hoti, garuṃ cīvaraṃ pārupanto oṇamati vā kilamati vā, so sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti, ayamassa cīvare yathābalasantoso. "
  7603. 537603,116,702,59,100,1,305,34,"Aparo bhikkhu paṇītapaccayalābhī hoti, so paṭṭacīvarādīnaṃ aññataraṃ mahagghaṃ cīvaraṃ labhitvā‘‘ idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ bahussutānañca anurūpan’’ ti tesaṃ datvā attanā saṅkārakūṭā vā aññato vā kutoci nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṃ karitvā dhārentopi santuṭṭhova hoti, ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso. "
  7604. 537604,116,703,2,27,1,151,21,"Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aññaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa piṇḍapāte yathālābhasantoso. "
  7605. 537605,116,703,28,59,1,242,27,"Atha pana bhikkhu ābādhiko hoti, lūkhaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā gāḷhaṃ rogātaṅkaṃ pāpuṇāti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato sappimadhukhīrādīni bhuñjitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti, ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso. "
  7606. 537606,116,703,60,95,1,271,29,"Aparo bhikkhu paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati, so‘‘ ayaṃ piṇḍapāto therānaṃ cirapabbajitānaṃ aññesañca paṇītapiṇḍapātaṃ vinā ayāpentānaṃ sabrahmacārīnaṃ anurūpo’’ ti tesaṃ datvā attanā piṇḍāya caritvā missakāhāraṃ bhuñjantopi santuṭṭhova hoti, ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso. "
  7607. 537607,116,704,2,8,1,38,5,Idha pana bhikkhuno senāsanaṃ pāpuṇāti.
  7608. 537608,116,704,9,23,1,104,12,"So teneva santussati, puna aññaṃ sundaratarampi pāpuṇantaṃ na gaṇhāti, ayamassa senāsane yathālābhasantoso. "
  7609. 537609,116,704,24,35,1,86,10,"Atha pana bhikkhu ābādhiko hoti, nivātasenāsane vasanto ativiya pittarogādīhi āturīyati. "
  7610. 537610,116,704,36,54,1,154,17,"So taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa pāpuṇane savāte sītalasenāsane vasitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti, ayamassa senāsane yathābalasantoso. "
  7611. 537611,116,704,55,81,1,194,20,"Aparo bhikkhu sundaraṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati‘‘ sundarasenāsanaṃ pamādaṭṭhānaṃ, tatra nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa ca puna paṭibujjhato kāmavitakko samudācaratī’’ ti. "
  7612. 537612,116,704,82,95,1,134,12,"So taṃ paṭikkhipitvā ajjhokāsarukkhamūlapaṇṇakuṭīsu yattha katthaci nivasantopi santuṭṭhova hoti, ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso. "
  7613. 537613,116,705,2,11,1,60,9,Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati harītakaṃ vā āmalakaṃ vā.
  7614. 537614,116,705,12,28,1,127,13,"So teneva yāpeti, aññehi laddhasappimadhuphāṇitādimpi na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso. "
  7615. 537615,116,705,29,57,1,214,25,"Atha pana bhikkhu ābādhiko hoti, telenatthiko phāṇitaṃ labhati, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telena bhesajjaṃ katvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti, ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso. "
  7616. 537616,116,705,58,125,1,420,44,"Aparo bhikkhu ekasmiṃ bhājane pūtimuttaharītakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ‘‘ gaṇhatha, bhante, yadicchasī’’ ti vuccamāno sacassa tesaṃ dvinnamaññatarenapi byādhi vūpasammati, atha‘‘ pūtimuttaharītakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitan’’ ti ca‘‘ pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyoti vuttan’’ ti( mahāva.128) ca cintento catumadhurabhesajjaṃ paṭikkhipitvā pūtimuttaharītakena bhesajjaṃ karontopi paramasantuṭṭhova hoti. "
  7617. 537617,116,705,126,129,1,42,3,Ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso.
  7618. 537618,116,706,2,7,1,49,5,Evaṃpabhedo sabbopeso santoso santuṭṭhīti vuccati.
  7619. 537619,116,706,8,21,1,158,10,"Sā atricchatāmahicchatāpāpicchatādīnaṃ pāpadhammānaṃ pahānādhigamahetuto, sugatihetuto, ariyamaggasambhārabhāvato, cātuddisādibhāvahetuto ca maṅgalanti veditabbā. "
  7620. 537620,116,706,22,24,1,6,2,Āha ca–
  7621. 537621,116,707,2,9,1,27,5,"‘ ‘ Cātuddiso appaṭigho ca hoti, "
  7622. 537622,116,708,2,7,1,27,3,Santussamāno itarītarenā’’ ti.
  7623. 537623,116,708,8,16,1,7,1,evamādi( su. ni.42);
  7624. 537624,116,709,2,15,1,105,13,Kataññutā nāma appassa vā bahussa vā yena kenaci katassa upakārassa punappunaṃ anussaraṇabhāvena jānanatā.
  7625. 537625,116,709,16,28,1,120,11,"Apica nerayikādidukkhaparittāṇato puññāni eva pāṇīnaṃ bahūpakārāni, tato tesampi upakārānussaraṇatā kataññutāti veditabbā. "
  7626. 537626,116,709,29,34,1,77,5,Sā sappurisehi pasaṃsanīyādinānappakāravisesādhigamahetuto maṅgalanti vuccati.
  7627. 537627,116,709,35,46,1,48,7,"Āha ca‘‘ dveme, bhikkhave, puggalā dullabhā lokasmiṃ. "
  7628. 537628,116,709,47,49,1,10,2,Katame dve?
  7629. 537629,116,709,50,69,1,41,8,Yo ca pubbakārī yo ca kataññū katavedī’’ ti( a. ni.2.120).
  7630. 537630,116,710,2,21,1,157,17,"Kālena dhammassavanaṃ nāma yasmiṃ kāle uddhaccasahagataṃ cittaṃ hoti, kāmavitakkādīnaṃ vā aññatarena abhibhūtaṃ, tasmiṃ kāle tesaṃ vinodanatthaṃ dhammassavanaṃ. "
  7631. 537631,116,710,22,33,1,74,9,Apare āhu‘‘ pañcame pañcame divase dhammassavanaṃ kālena dhammassavanaṃ nāma.
  7632. 537632,116,710,34,67,1,101,13,"Yathāha āyasmā anuruddho‘ pañcāhikaṃ kho pana mayaṃ, bhante, sabbarattiṃ dhammiyā kathāya sannisīdāmā’’’ ti( ma. ni.1.327; mahāva.466). "
  7633. 537633,116,711,2,20,1,156,17,"Apica yasmiṃ kāle kalyāṇamitte upasaṅkamitvā sakkā hoti attano kaṅkhāvinodakaṃ dhammaṃ sotuṃ, tasmiṃ kālepi dhammassavanaṃ kālena dhammassavananti veditabbaṃ. "
  7634. 537634,116,711,21,42,1,69,8,Yathāha‘‘ te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhatī’’ tiādi( dī. ni.3.358).
  7635. 537635,116,711,43,49,1,123,6,Tadetaṃ kālena dhammassavanaṃ nīvaraṇappahānacaturānisaṃsaāsavakkhayādinānappakāravisesādhigamahetuto maṅgalanti veditabbaṃ.
  7636. 537636,116,711,50,51,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  7637. 537637,116,712,2,41,1,162,23,"‘ ‘ Yasmiṃ , bhikkhave, samaye ariyasāvako aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti, pañcassa nīvaraṇā tasmiṃ samaye na hontī’’ ti ca( saṃ. ni.5.219)."
  7638. 537638,116,713,2,29,1,87,11,"‘ ‘ Sotānugatānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ… pe… suppaṭividdhānaṃ cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ ti ca( a. ni.4.191)."
  7639. 537639,116,714,2,19,1,117,14,"‘ ‘ Cattārome, bhikkhave, dhammā kālena kālaṃ sammā bhāviyamānā sammā anuparivattiyamānā anupubbena āsavānaṃ khayaṃ pāpenti. "
  7640. 537640,116,714,20,22,1,14,2,Katame cattāro?
  7641. 537641,116,714,23,39,1,35,5,Kālena dhammassavanan’’ ti ca evamādi( a. ni.4.147).
  7642. 537642,116,715,2,19,1,101,12,"Evaṃ imissā gāthāya gāravo, nivāto, santuṭṭhi, kataññutā, kālena dhammassavananti pañca maṅgalāni vuttāni. "
  7643. 537643,116,715,20,25,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7644. 537644,116,716,2,8,1,48,6,Niṭṭhitā gāravo cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7645. 537645,116,717,2,2,1,22,1,Khantīcātigāthāvaṇṇanā
  7646. 537646,116,718,2,12,1,39,6,10. Idāni khantī {cā}ti ettha khamanaṃ khanti.
  7647. 537647,116,718,13,26,1,105,11,"Padakkhiṇaggāhitāya sukhaṃ vaco asminti suvaco, suvacassa kammaṃ sovacassaṃ, sovacassassa bhāvo sovacassatā. "
  7648. 537648,116,718,27,30,1,26,3,Kilesānaṃ samitattā samaṇā.
  7649. 537649,116,718,31,34,1,21,3,Dassanan ti pekkhanaṃ.
  7650. 537650,116,718,35,38,1,33,3,Dhammassa sākacchā dhammasākacchā.
  7651. 537651,116,718,39,41,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  7652. 537652,116,718,42,44,1,16,2,Ayaṃ padavaṇṇanā.
  7653. 537653,116,719,2,31,1,219,26,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā – khanti nāma adhivāsanakkhanti, tāya samannāgato bhikkhu dasahi akkosavatthūhi akkosante vadhabandhādīhi vā vihesante puggale asuṇanto viya apassanto viya ca nibbikāro hoti khantivādī viya. "
  7654. 537654,116,719,32,33,1,7,1,Yathāha–
  7655. 537655,116,720,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Ahu atītamaddhānaṃ, samaṇo khantidīpano; "
  7656. 537656,116,721,2,21,1,44,6,"Taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ, kāsirājā achedayī’’ ti.( jā.1.4.51); "
  7657. 537657,116,722,2,13,1,79,10,Bhadrakato vā manasi karoti tato uttari aparādhābhāvena āyasmā puṇṇatthero viya.
  7658. 537658,116,722,14,16,1,10,2,Yathāha so–
  7659. 537659,116,723,2,56,1,212,27,"‘ ‘ Sace maṃ, bhante, sunāparantakā manussā akkosissanti paribhāsissanti, tattha me evaṃ bhavissati‘ bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ me nayime pāṇinā pahāraṃ dentī’’’ tiādi( ma. ni.3.396; saṃ. ni.4.88). "
  7660. 537660,116,724,2,8,1,45,6,Yāya ca samannāgato isīnampi pasaṃsanīyo hoti.
  7661. 537661,116,724,9,12,1,22,3,Yathāha sarabhaṅgo isi–
  7662. 537662,116,725,2,10,1,32,6,"‘ ‘ Kodhaṃ vadhitvā na kadāci socati, "
  7663. 537663,116,726,2,5,1,31,3,Makkhappahānaṃ isayo vaṇṇayanti;
  7664. 537664,116,727,2,6,1,33,4,"Sabbesaṃ vuttaṃ pharusaṃ khametha, "
  7665. 537665,116,728,2,19,1,32,5,Etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’ ti.( jā.2.17.64);
  7666. 537666,116,729,2,5,1,28,3,Devatānampi pasaṃsanīyo hoti.
  7667. 537667,116,729,6,9,1,25,3,Yathāha sakko devānamindo–
  7668. 537668,116,730,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati; "
  7669. 537669,116,731,2,22,1,48,7,"Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo’’ ti.( saṃ. ni.1.250-251); "
  7670. 537670,116,732,2,5,1,28,3,Buddhānampi pasaṃsanīyo hoti.
  7671. 537671,116,732,6,8,1,15,2,Yathāha bhagavā–
  7672. 537672,116,733,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati; "
  7673. 537673,116,734,2,19,1,48,6,"Khantībalaṃ balāṇīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇan’’ ti.( dha. pa.399); "
  7674. 537674,116,735,2,14,1,95,11,Sā panesā khanti etesañca idha vaṇṇitānaṃ aññesañca guṇānaṃ adhigamahetuto maṅgalanti veditabbā.
  7675. 537675,116,736,2,21,1,176,18,Sovacassatā nāma sahadhammikaṃ vuccamāne vikkhepaṃ vā tuṇhībhāvaṃ vā guṇadosacintanaṃ vā anāpajjitvā ativiya ādarañca gāravañca nīcamanatañca purakkhatvā sādhūti vacanakaraṇatā.
  7676. 537676,116,736,22,30,1,107,8,Sā sabrahmacārīnaṃ santikā ovādānusāsanippaṭilābhahetuto dosappahānaguṇādhigamahetuto ca maṅgalanti vuccati.
  7677. 537677,116,737,2,19,1,231,15,"Samaṇānaṃ dassanaṃ nāma upasamitakilesānaṃ bhāvitakāyavacīcittapaññānaṃ uttamadamathasamathasamannāgatānaṃ pabbajitānaṃ upasaṅkamanupaṭṭhānānussaraṇassavanadassanaṃ, sabbampi omakadesanāya dassananti vuttaṃ, taṃ maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7678. 537678,116,737,20,21,1,5,1,Kasmā?
  7679. 537679,116,737,22,23,1,13,1,Bahūpakārattā.
  7680. 537680,116,737,24,44,1,73,9,"Āha ca‘‘ dassanampahaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmī’’ tiādi( itivu.104). "
  7681. 537681,116,737,45,60,1,134,14,"Yato hitakāmena kulaputtena sīlavante bhikkhū gharadvāraṃ sampatte disvā yadi deyyadhammo atthi, yathābalaṃ deyyadhammena patimānetabbā. "
  7682. 537682,116,737,61,67,1,45,5,"Yadi natthi, pañcapatiṭṭhitaṃ katvā vanditabbā. "
  7683. 537683,116,737,68,79,1,119,10,"Tasmimpi asampajjamāne añjaliṃ paggahetvā namassitabbā, tasmimpi asampajjamāne pasannacittena piyacakkhūhi sampassitabbā. "
  7684. 537684,116,737,80,113,1,267,30,"Evaṃ dassanamūlakenapi hi puññena anekāni jātisahassāni cakkhumhi rogo vā dāho vā ussadā vā piḷakā vā na honti, vippasannapañcavaṇṇasassirikāni honti cakkhūni ratanavimāne ugghāṭitamaṇikavāṭasadisāni, satasahassakappamattaṃ devesu ca manussesu ca sampattīnaṃ lābhī hoti. "
  7685. 537685,116,737,114,136,1,240,20,"Anacchariyañcetaṃ, yaṃ manussabhūto sappaññajātiko sammā pavattitena samaṇadassanamayena puññena evarūpaṃ vipākasampattiṃ anubhaveyya, yattha tiracchānagatānampi kevalaṃ saddhāmattakena katassa samaṇadassanassa evaṃ vipākasampattiṃ vaṇṇayanti."
  7686. 537686,116,738,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Ulūko maṇḍalakkhiko, vediyake ciradīghavāsiko; "
  7687. 537687,116,739,2,10,1,56,7,"Sukhito vata kosiyo ayaṃ, kāluṭṭhitaṃ passati buddhavaraṃ."
  7688. 537688,116,740,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Mayi cittaṃ pasādetvā, bhikkhusaṅghe anuttare; "
  7689. 537689,116,741,2,8,1,44,5,"Kappānaṃ satasahassāni, duggateso na gacchati."
  7690. 537690,116,742,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sa devalokā cavitvā, kusalakammena codito; "
  7691. 537691,116,743,2,22,1,44,5,"Bhavissati anantañāṇo, somanassoti vissuto’’ ti.( ma. ni. aṭṭha.1.144); "
  7692. 537692,116,744,2,39,1,300,30,"Kālena dhammasākacchā nāma padose vā paccūse vā dve suttantikā bhikkhū aññamaññaṃ suttantaṃ sākacchanti, vinayadharā vinayaṃ, ābhidhammikā abhidhammaṃ, jātakabhāṇakā jātakaṃ, aṭṭhakathikā aṭṭhakathaṃ, līnuddhatavicikicchāparetacittavisodhanatthaṃ vā tamhi tamhi kāle sākacchanti, ayaṃ kālena dhammasākacchā. "
  7693. 537693,116,744,40,46,1,56,6,Sā āgamabyattiādīnaṃ guṇānaṃ hetuto maṅgalanti vuccatīti.
  7694. 537694,116,745,2,16,1,103,11,"Evaṃ imissā gāthāya khanti, sovacassatā, samaṇadassanaṃ, kālena dhammasākacchāti cattāri maṅgalāni vuttāni. "
  7695. 537695,116,745,17,22,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7696. 537696,116,746,2,8,1,48,6,Niṭṭhitā khantī cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7697. 537697,116,747,2,2,1,20,1,Tapocātigāthāvaṇṇanā
  7698. 537698,116,748,2,15,1,49,8,11. Idāni tapo {cā}ti ettha pāpake dhamme tapatīti tapo.
  7699. 537699,116,748,16,27,1,78,9,"Brahmaṃ cariyaṃ, brahmānaṃ vā cariyaṃ brahmacariyaṃ, seṭṭhacariyanti vuttaṃ hoti. "
  7700. 537700,116,748,28,39,1,89,9,"Ariyasaccānaṃ dassanaṃ ariyasaccānadassanaṃ, ariyasaccāni dassanantipi eke, taṃ na sundaraṃ. "
  7701. 537701,116,748,40,50,1,99,8,"Nikkhantaṃ vānatoti nibbānaṃ, sacchikaraṇaṃ sacchikiriyā, nibbānassa sacchikiriyā nibbānasacchikiriyā. "
  7702. 537702,116,748,51,55,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7703. 537703,116,749,2,24,1,161,18,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– tapo nāma abhijjhādomanassādīnaṃ tapanato indriyasaṃvaro , kosajjassa vā tapanato vīriyaṃ, tehi samannāgato puggalo ātāpīti vuccati. "
  7704. 537704,116,749,25,29,1,68,4,Svāyaṃ abhijjhādippahānajhānādippaṭilābhahetuto maṅgalanti veditabbo.
  7705. 537705,116,750,2,5,1,69,3,Brahmacariyaṃ nāma methunaviratisamaṇadhammasāsanamaggānamadhivacanaṃ.
  7706. 537706,116,750,6,38,1,97,11,Tathā hi‘‘ abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hotī’’ ti evamādīsu( dī. ni.1.194; ma. ni.1.292) methunavirati brahmacariyanti vuccati.
  7707. 537707,116,750,39,48,1,42,5,"‘‘ Bhagavati no, āvuso, brahmacariyaṃ vussatīti? "
  7708. 537708,116,750,49,64,1,35,4,Evamāvuso’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.257) samaṇadhammo.
  7709. 537709,116,750,65,110,1,139,17,"‘‘ Na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṃ bāhujaññan’’ ti evamādīsu( dī. ni.2.168; saṃ. ni.5.822; udā.51) sāsanaṃ."
  7710. 537710,116,750,111,122,1,56,7,"‘‘ Ayameva kho, bhikkhu, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ. "
  7711. 537711,116,750,123,140,1,42,5,"Seyyathidaṃ, sammādiṭṭhī’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.5.6) maggo. "
  7712. 537712,116,750,141,151,1,84,9,Idha pana ariyasaccadassanena parato maggassa saṅgahitattā avasesaṃ sabbampi vaṭṭati.
  7713. 537713,116,750,152,157,1,71,5,Tañcetaṃ uparūpari nānappakāravisesādhigamahetuto maṅgalanti veditabbaṃ.
  7714. 537714,116,751,2,16,1,153,13,"Ariyasaccāna dassanaṃ nāma kumārapañhe vuttānaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayavasena maggadassanaṃ, taṃ saṃsāradukkhavītikkamahetuto maṅgalanti vuccati. "
  7715. 537715,116,752,2,8,1,66,6,Nibbānasacchikiriyā nāma idha arahattaphalaṃ nibbānanti adhippetaṃ.
  7716. 537716,116,752,9,17,1,80,8,Tampi hi pañcagativānanena vānasaññitāya taṇhāya nikkhantattā nibbānanti vuccati.
  7717. 537717,116,752,18,26,1,54,7,Tassa patti vā paccavekkhaṇā vā sacchikiriyāti vuccati.
  7718. 537718,116,752,27,38,1,95,10,"Itarassa pana nibbānassa ariyasaccānaṃ dassaneneva sacchikiriyā siddhā, tenetaṃ idha nādhippetaṃ. "
  7719. 537719,116,752,39,45,1,82,5,Evamesā nibbānasacchikiriyā diṭṭhadhammikasukhavihārādihetuto maṅgalanti veditabbā.
  7720. 537720,116,753,2,15,1,109,11,"Evaṃ imissā gāthāya tapo brahmacariyaṃ, ariyasaccānaṃ dassanaṃ, nibbānasacchikiriyāti cattāri maṅgalāni vuttāni. "
  7721. 537721,116,753,16,21,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7722. 537722,116,754,2,8,1,46,6,Niṭṭhitā tapo cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7723. 537723,116,755,2,2,1,36,1,Phuṭṭhassalokadhammehītigāthāvaṇṇanā
  7724. 537724,116,756,2,15,1,84,8,12. Idāni phuṭṭhassa {lokadhammehī}ti ettha {phuṭṭhassā}ti phusitassa chupitassa sampattassa.
  7725. 537725,116,756,16,28,1,77,10,"Loke dhammā lokadhammā, yāva lokappavatti, tāva anivattakā dhammāti vuttaṃ hoti. "
  7726. 537726,116,756,29,33,1,22,4,Cittan ti mano mānasaṃ.
  7727. 537727,116,756,34,42,1,45,7,{Yassā}ti navassa vā majjhimassa vā therassa vā.
  7728. 537728,116,756,43,50,1,33,6,Na {kampatī}ti na calati na vedhati.
  7729. 537729,116,756,51,55,1,36,4,Asokan ti nissokaṃ abbūḷhasokasallaṃ.
  7730. 537730,116,756,56,60,1,39,4,Virajan ti vigatarajaṃ viddhaṃsitarajaṃ.
  7731. 537731,116,756,61,65,1,30,4,Kheman ti abhayaṃ nirupaddavaṃ.
  7732. 537732,116,756,66,70,1,38,4,Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.
  7733. 537733,116,757,2,35,1,271,31,"Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā– phuṭṭhassa lokadhammehi cittaṃ yassa na kampati nāma yassa lābhālābhādīhi aṭṭhahi lokadhammehi phuṭṭhassa ajjhotthaṭassa cittaṃ na kampati na calati na vedhati, tassa taṃ cittaṃ kenaci akampanīyalokuttamabhāvāvahanato maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7734. 537734,116,758,2,10,1,45,7,Kassa ca etehi phuṭṭhassa cittaṃ na kampatīti?
  7735. 537735,116,758,11,17,1,39,5,"Arahato khīṇāsavassa, na aññassa kassaci. "
  7736. 537736,116,758,18,19,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  7737. 537737,116,759,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Selo yathā ekagghano, vātena na samīrati; "
  7738. 537738,116,760,2,11,1,44,8,"Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā."
  7739. 537739,116,761,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, na pavedhenti tādino; "
  7740. 537740,116,762,2,16,1,48,5,"Ṭhitaṃ cittaṃ vippamuttaṃ, vayañcassānupassatī’’ ti.( mahāva.244); "
  7741. 537741,116,763,2,8,1,33,4,Asokaṃ nāma khīṇāsavasseva cittaṃ.
  7742. 537742,116,763,9,35,1,134,16,"Tañhi yvāyaṃ‘‘ soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parinijjhāyitattan’’ tiādinā( vibha.237) nayena vuccati soko, tassa abhāvato asokaṃ. "
  7743. 537743,116,763,36,43,1,53,6,"Keci nibbānaṃ vadanti, taṃ purimapadena nānusandhiyati. "
  7744. 537744,116,763,44,53,1,61,8,"Yathā ca asokaṃ, evaṃ virajaṃ khemantipi khīṇāsavasseva cittaṃ. "
  7745. 537745,116,763,54,80,1,256,24,"Tañhi rāgadosamoharajānaṃ vigatattā virajaṃ, catūhi ca yogehi khemattā khemaṃ, yato etaṃ tena tenākārena tamhi tamhi pavattikkhaṇe gahetvā niddiṭṭhavasena tividhampi appavattakkhandhatādilokuttamabhāvāvahanato āhuneyyādibhāvāvahanato ca maṅgalanti veditabbaṃ. "
  7746. 537746,116,764,2,16,1,117,11,"Evaṃ imissā gāthāya aṭṭhalokadhammehi akampitacittaṃ, asokacittaṃ, virajacittaṃ, khemacittanti cattāri maṅgalāni vuttāni. "
  7747. 537747,116,764,17,22,1,49,5,Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti.
  7748. 537748,116,765,2,8,1,62,6,Niṭṭhitā phuṭṭhassa lokadhammehīti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.
  7749. 537749,116,766,2,2,1,23,1,Etādisānītigāthāvaṇṇanā
  7750. 537750,116,767,2,28,1,173,19,13. Evaṃ bhagavā asevanā ca bālānantiādīhi dasahi gāthāhi aṭṭhatiṃsa mahāmaṅgalāni kathetvā idāni etāneva attanā vuttamaṅgalāni thunanto‘‘ etādisāni katvānā’’ ti avasānagāthamabhāsi.
  7751. 537751,116,768,2,13,1,87,9,Tassāya matthavaṇṇanā– {etādisānī}ti etāni īdisāni mayā vuttappakārāni bālānaṃ asevanādīni.
  7752. 537752,116,768,14,17,1,15,2,{Katvānā}ti katvā.
  7753. 537753,116,768,18,24,1,42,6,Katvāna katvā karitvāti hi atthato anaññaṃ.
  7754. 537754,116,768,25,44,1,173,15,"{Sabbatthamaparājitā}ti sabbattha khandhakilesābhisaṅkhāradevaputtamārappabhedesu catūsu paccatthikesu ekenāpi aparājitā hutvā, sayameva te cattāro māre parājetvāti vuttaṃ hoti. "
  7755. 537755,116,768,45,49,1,46,4,Makāro cettha padasandhikaramattoti viññātabbo.
  7756. 537756,116,769,2,39,1,304,32,"Sabbattha sotthiṃ {gacchantī}ti etādisāni maṅgalāni katvā catūhi mārehi aparājitā hutvā sabbattha idhalokaparalokesu ṭhānacaṅkamanādīsu ca sotthiṃ gacchanti, bālasevanādīhi ye uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, tesaṃ abhāvā sotthiṃ gacchanti, anupaddutā anupasaṭṭhā khemino appaṭibhayā gacchantīti vuttaṃ hoti. "
  7757. 537757,116,769,40,45,1,56,5,Anunāsiko cettha gāthābandhasukhatthaṃ vuttoti veditabbo.
  7758. 537758,116,770,2,11,1,73,9,Taṃ tesaṃ maṅgalamuttaman ti iminā gāthāpadena bhagavā desanaṃ niṭṭhāpesi.
  7759. 537759,116,770,12,13,1,6,1,Kathaṃ?
  7760. 537760,116,770,14,38,1,185,20,"Evaṃ, devaputta, ye etādisāni karonti, te yasmā sabbattha sotthiṃ gacchanti, tasmā taṃ bālānaṃ asevanādiaṭṭhatiṃsavidhampi tesaṃ etādisakārakānaṃ maṅgalamuttamaṃ seṭṭhaṃ pavaranti gaṇhāhīti. "
  7761. 537761,116,771,2,15,1,161,12,"Evañca bhagavatā niṭṭhāpitāya desanāya pariyosāne koṭisatasahassadevatāyo arahattaṃ pāpuṇiṃsu, sotāpattisakadāgāmianāgāmiphalasampattānaṃ gaṇanā asaṅkhyeyyā ahosi. "
  7762. 537762,116,771,16,21,1,48,5,Atha bhagavā dutiyadivase ānandattheraṃ āmantesi–
  7763. 537763,116,771,22,55,1,185,22,"‘‘ imaṃ pana, ānanda, rattiṃ aññatarā devatā maṃ upasaṅkamitvā maṅgalapañhaṃ pucchi, athassāhaṃ aṭṭhatiṃsa maṅgalāni abhāsiṃ, uggaṇhāhi, ānanda, imaṃ maṅgalapariyāyaṃ, uggahetvā bhikkhū vācehī’’ ti. "
  7764. 537764,116,771,56,60,1,30,4,Thero uggahetvā bhikkhū vācesi.
  7765. 537765,116,771,61,84,1,180,17,"Tayidaṃ ācariyaparamparāya ābhataṃ yāvajjatanā pavattati,‘‘ evamidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitan’’ ti veditabbaṃ. "
  7766. 537766,116,772,2,160,1,1555,130,"Idāni etesveva maṅgalesu ñāṇaparicayapāṭavatthaṃ ayamādito pabhuti yojanā– evamime idhalokaparalokalokuttarasukhakāmā sattā bālajanasevanaṃ pahāya, paṇḍite nissāya, pūjaneyye pūjetvā, patirūpadesavāsena pubbe ca katapuññatāya kusalappavattiyaṃ codiyamānā attānaṃ sammā paṇidhāya, bāhusaccasippavinayehi alaṅkatattabhāvā, vinayānurūpaṃ subhāsitaṃ bhāsamānā, yāva gihibhāvaṃ na vijahanti, tāva mātāpitūpaṭṭhānena porāṇaṃ iṇamūlaṃ visodhayamānā, puttadārasaṅgahena navaṃ iṇamūlaṃ payojayamānā, anākulakammantatāya dhanadhaññādisamiddhiṃ pāpuṇantā, dānena bhogasāraṃ dhammacariyāya jīvitasārañca gahetvā, ñātisaṅgahena sakajanahitaṃ anavajjakammantatāya parajanahitañca karontā, pāpaviratiyā parūpaghātaṃ majjapānasaṃyamena attūpaghātañca vivajjetvā, dhammesu appamādena kusalapakkhaṃ vaḍḍhetvā, vaḍḍhitakusalatāya gihibyañjanaṃ ohāya pabbajitabhāve ṭhitāpi buddhabuddhasāvakūpajjhāyācariyādīsu gāravena nivātena ca vattasampadaṃ ārādhetvā, santuṭṭhiyā paccayagedhaṃ pahāya, kataññutāya sappurisabhūmiyaṃ ṭhatvā, dhammassavanena cittalīnataṃ pahāya, khantiyā sabbaparissaye abhibhavitvā, sovacassatāya sanāthaṃ attānaṃ katvā, samaṇadassanena paṭipattipayogaṃ passantā, dhammasākacchāya kaṅkhāṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ vinodetvā, indriyasaṃvaratapena sīlavisuddhiṃ samaṇadhammabrahmacariyena cittavisuddhiṃ tato parā ca catasso visuddhiyo sampādentā , imāya paṭipadāya ariyasaccadassanapariyāyaṃ ñāṇadassanavisuddhiṃ patvā arahattaphalasaṅkhyaṃ nibbānaṃ sacchikaronti, yaṃ sacchikaritvā sinerupabbato viya vātavuṭṭhīhi aṭṭhahi lokadhammehi avikampamānacittā asokā virajā khemino honti. "
  7767. 537767,116,772,161,175,1,84,12,"Ye ca khemino honti, te sabbattha ekenapi aparājitā honti, sabbattha sotthiṃ gacchanti. "
  7768. 537768,116,772,176,178,1,14,2,Tenāha bhagavā–
  7769. 537769,116,773,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Etādisāni katvāna, sabbatthamaparājitā; "
  7770. 537770,116,774,2,12,1,56,7,"Sabbattha sotthiṃ gacchanti, taṃ tesaṃ maṅgalamuttaman’’ ti. "
  7771. 537771,116,775,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  7772. 537772,116,776,2,4,1,28,2,Maṅgalasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
  7773. 537773,116,777,2,4,1,18,2,6 . Ratanasuttavaṇṇanā
  7774. 537774,116,778,2,2,1,18,1,Nikkhepappayojanaṃ
  7775. 537775,116,779,2,12,1,110,9,Idāni yānīdha bhūtānī tievamādinā maṅgalasuttānantaraṃ nikkhittassa ratanasuttassa atthavaṇṇanākkamo anuppatto.
  7776. 537776,116,779,13,29,1,172,16,Tassa idha nikkhepappayojanaṃ vatvā tato paraṃ suparisuddhena titthena naditaḷākādīsu salilajjhogāhaṇamiva suparisuddhena nidānena imassa suttassa atthajjhogāhaṇaṃ dassetuṃ–
  7777. 537777,116,780,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetaṃ imaṃ nayaṃ; "
  7778. 537778,116,781,2,8,1,40,3,"Pakāsetvāna etassa, karissāmatthavaṇṇanaṃ’’. "
  7779. 537779,116,782,2,24,1,219,19,"Tattha yasmā maṅgalasuttena attarakkhā akalyāṇakaraṇakalyāṇākaraṇapaccayānañca āsavānaṃ paṭighāto dassito, imañca suttaṃ parārakkhaṃ amanussādipaccayānañca āsavānaṃ paṭighātaṃ sādheti, tasmā tadanantaraṃ nikkhittaṃ siyāti. "
  7780. 537780,116,783,2,6,1,36,4,Idaṃ tāvassa idha nikkhepappayojanaṃ.
  7781. 537781,116,784,2,2,1,12,1,Vesālivatthu
  7782. 537782,116,785,2,32,1,110,19,"Idāni ‘‘ yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetan’’ ti etthāha‘‘ kena panetaṃ suttaṃ vuttaṃ, kadā kattha, kasmā ca vuttan’’ ti. "
  7783. 537783,116,785,33,42,1,49,7,"Vuccate– idañhi bhagavatā eva vuttaṃ, na sāvakādīhi. "
  7784. 537784,116,785,43,63,1,166,18,"Tañca yadā dubbhikkhādīhi upaddavehi upaddutāya vesāliyā licchavīhi rājagahato yācitvā bhagavā vesāliṃ ānīto, tadā vesāliyaṃ tesaṃ upaddavānaṃ paṭighātatthāya vuttanti. "
  7785. 537785,116,785,64,68,1,38,4,Ayaṃ tesaṃ pañhānaṃ saṅkhepavissajjanā.
  7786. 537786,116,785,69,75,1,57,6,Vitthārato pana vesālivatthuto pabhuti porāṇehi vaṇṇīyati.
  7787. 537787,116,786,2,22,1,129,16,"Tatrāyaṃ vaṇṇanā– bārāṇasirañño kira aggamahesiyā kucchimhi gabbho saṇṭhāsi, sā taṃ ñatvā rañño nivedesi, rājā gabbhaparihāraṃ adāsi. "
  7788. 537788,116,786,23,29,1,70,6,Sā sammā parihariyamānagabbhā gabbhaparipākakāle vijāyanagharaṃ pāvisi.
  7789. 537789,116,786,30,34,1,47,4,Puññavatīnaṃ paccūsasamaye gabbhavuṭṭhānaṃ hoti.
  7790. 537790,116,786,35,45,1,97,9,"Sā ca tāsaṃ aññatarā, tena paccūsasamaye alattakapaṭalabandhujīvakapupphasadisaṃ maṃsapesiṃ vijāyi. "
  7791. 537791,116,786,46,80,1,259,29,"Tato‘‘ aññā deviyo suvaṇṇabimbasadise putte vijāyanti, aggamahesī maṃsapesinti rañño purato mama avaṇṇo uppajjeyyā’’ ti cintetvā tena avaṇṇabhayena taṃ maṃsapesiṃ ekasmiṃ bhājane pakkhipitvā aññatarena paṭikujjitvā rājamuddikāya lañchitvā gaṅgāya sote pakkhipāpesi. "
  7792. 537792,116,786,81,86,1,52,5,Manussehi chaḍḍitamatte devatā ārakkhaṃ saṃvidahiṃsu.
  7793. 537793,116,786,87,99,1,91,8,Suvaṇṇapaṭṭakañcettha jātihiṅgulakena‘‘ bārāṇasirañño aggamahesiyā pajā’’ ti likhitvā bandhiṃsu.
  7794. 537794,116,786,100,107,1,61,7,Tato taṃ bhājanaṃ ūmibhayādīhi anupaddutaṃ gaṅgāsotena pāyāsi.
  7795. 537795,116,787,2,11,1,71,9,Tena ca samayena aññataro tāpaso gopālakulaṃ nissāya gaṅgātīre viharati.
  7796. 537796,116,787,12,22,1,78,9,So pātova gaṅgaṃ otaranto bhājanaṃ āgacchantaṃ disvā paṃsukūlasaññāya aggahesi.
  7797. 537797,116,787,23,49,1,165,19,"Tato tattha taṃ akkharapaṭṭakaṃ rājamuddikālañchanañca disvā muñcitvā taṃ maṃsapesiṃ addasa , disvānassa etadahosi‘‘ siyā gabbho, tathā hissa duggandhapūtibhāvo natthī’’ ti. "
  7798. 537798,116,787,50,56,1,38,6,Taṃ assamaṃ netvā suddhe okāse ṭhapesi.
  7799. 537799,116,787,57,62,1,44,5,Atha aḍḍhamāsaccayena dve maṃsapesiyo ahesuṃ.
  7800. 537800,116,787,63,78,1,131,14,"Tāpaso disvā sādhutaraṃ ṭhapesi, tato puna aḍḍhamāsaccayena ekamekissā pesiyā hatthapādasīsānamatthāya pañca pañca piḷakā uṭṭhahiṃsu. "
  7801. 537801,116,787,79,84,1,36,5,Tāpaso disvā puna sādhutaraṃ ṭhapesi.
  7802. 537802,116,787,85,95,1,78,9,"Atha aḍḍhamāsaccayena ekā maṃsapesi suvaṇṇabimbasadiso dārako, ekā dārikā ahosi. "
  7803. 537803,116,787,96,100,1,34,4,Tesu tāpasassa puttasineho uppajji.
  7804. 537804,116,787,101,105,1,34,4,Aṅguṭṭhakato cassa khīraṃ nibbatti.
  7805. 537805,116,787,106,119,1,89,12,"Tato pabhuti ca khīrabhattaṃ labhati, so bhattaṃ bhuñjitvā khīraṃ dārakānaṃ mukhe āsiñcati. "
  7806. 537806,116,787,120,131,1,71,10,"Tesaṃ yaṃ yaṃ udaraṃ paviṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ maṇibhājanagataṃ viya dissati. "
  7807. 537807,116,787,132,135,1,20,3,Evaṃ licchavī ahesuṃ.
  7808. 537808,116,787,136,151,1,71,11,Apare panāhu‘‘ sibbetvā ṭhapitā viya nesaṃ aññamaññaṃ līnā chavi ahosī’’ ti.
  7809. 537809,116,787,152,161,1,63,8,Evaṃ te nicchavitāya vā līnacchavitāya vā {licchavī}ti paññāyiṃsu.
  7810. 537810,116,788,2,12,1,71,9,"Tāpaso dārake posento ussūre gāmaṃ piṇḍāya pavisati, atidivā paṭikkamati. "
  7811. 537811,116,788,13,42,1,152,20,"Tassa taṃ byāpāraṃ ñatvā gopālakā āhaṃsu,‘‘ bhante, pabbajitānaṃ dārakaposanaṃ palibodho, amhākaṃ dārake detha, mayaṃ posessāma, tumhe attano kammaṃ karothā’’ ti. "
  7812. 537812,116,788,43,51,1,25,4,Tāpaso‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇi.
  7813. 537813,116,788,52,65,1,116,13,Gopālakā dutiyadivase maggaṃ samaṃ katvā pupphehi okiritvā dhajapaṭākaṃ ussāpetvā tūriyehi vajjamānehi assamaṃ āgatā.
  7814. 537814,116,788,66,99,1,205,24,"Tāpaso‘‘ mahāpuññā dārakā, appamādena vaḍḍhetha, vaḍḍhetvā ca aññamaññaṃ āvāhavivāhaṃ karotha, pañcagorasena rājānaṃ tosetvā bhūmibhāgaṃ gahetvā nagaraṃ māpetha, tattha kumāraṃ abhisiñcathā’’ ti vatvā dārake adāsi. "
  7815. 537815,116,788,100,112,1,45,7,Te‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā dārake netvā posesuṃ.
  7816. 537816,116,789,2,14,1,102,11,"Dārakā vuḍḍhimanvāya kīḷantā vivādaṭṭhānesu aññe gopāladārake hatthenapi pādenapi paharanti, te rodanti."
  7817. 537817,116,789,15,37,1,99,14,‘‘ Kissa rodathā’’ ti ca mātāpitūhi vuttā‘‘ ime nimmātāpitikā tāpasapositā amhe atīva paharantī’’ ti vadanti.
  7818. 537818,116,789,38,60,1,112,16,"Tato tesaṃ mātāpitaro‘‘ ime dārakā aññe dārake viheṭhenti dukkhāpenti, na ime saṅgahetabbā, vajjitabbā ime’’ ti āhaṃsu. "
  7819. 537819,116,789,61,77,1,69,10,"Tato pabhuti kira so padeso‘‘ vajjī’’ ti vuccati, tiyojanasataṃ parimāṇena. "
  7820. 537820,116,789,78,85,1,51,7,Atha taṃ padesaṃ gopālakā rājānaṃ tosetvā aggahesuṃ.
  7821. 537821,116,789,86,94,1,80,8,Tattheva nagaraṃ māpetvā soḷasavassuddesikaṃ kumāraṃ abhisiñcitvā rājānaṃ akaṃsu.
  7822. 537822,116,789,95,118,1,118,18,"Tāya cassa dārikāya saddhiṃ vāreyyaṃ katvā katikaṃ akaṃsu‘‘ na bāhirato dārikā ānetabbā, ito dārikā na kassaci dātabbā’’ ti. "
  7823. 537823,116,789,119,134,1,89,14,"Tesaṃ paṭhamasaṃvāsena dve dārakā jātā dhītā ca putto ca, evaṃ soḷasakkhattuṃ dve dve jātā. "
  7824. 537824,116,789,135,158,1,234,22,"Tato tesaṃ dārakānaṃ yathākkamaṃ vaḍḍhantānaṃ ārāmuyyānanivāsaṭṭhānaparivārasampattiṃ gahetuṃ appahontaṃ taṃ nagaraṃ tikkhattuṃ gāvutantarena gāvutantarena pākārena parikkhipiṃsu, tassa punappunaṃ visālīkatattā vesālī tveva nāmaṃ jātaṃ. "
  7825. 537825,116,789,159,161,1,17,2,Idaṃ vesālivatthu.
  7826. 537826,116,790,2,3,1,20,2,Bhagavato nimantanaṃ
  7827. 537827,116,791,2,10,1,64,8,Ayaṃ pana vesālī bhagavato uppannakāle iddhā vepullappattā ahosi.
  7828. 537828,116,791,11,22,1,73,11,Tattha hi rājūnaṃyeva satta sahassāni satta satāni satta ca rājāno ahesuṃ.
  7829. 537829,116,791,23,26,1,45,2,Tathā yuvarājasenāpatibhaṇḍāgārikappabhutīnaṃ .
  7830. 537830,116,791,27,28,1,7,1,Yathāha–
  7831. 537831,116,792,2,66,1,364,52,"‘ ‘ Tena kho pana samayena vesālī iddhā ceva hoti phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā subhikkhā ca, satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsādā, satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni, satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāmā, satta ca pokkharaṇisahassāni satta ca pokkharaṇisatāni satta ca pokkharaṇiyo’’ ti( mahāva.326). "
  7832. 537832,116,793,2,9,1,57,7,Sā aparena samayena dubbhikkhā ahosi dubbuṭṭhikā dussassā.
  7833. 537833,116,793,10,18,1,53,6,"Paṭhamaṃ duggatamanussā maranti , te bahiddhā chaḍḍenti. "
  7834. 537834,116,793,19,28,1,78,8,"Matamanussānaṃ kuṇapagandhena amanussā nagaraṃ pavisiṃsu, tato bahutarā maranti. "
  7835. 537835,116,793,29,34,1,46,5,Tāya paṭikūlatāya sattānaṃ ahivātarogo uppajji.
  7836. 537836,116,793,35,71,1,263,27,"Iti tīhi dubbhikkhaamanussarogabhayehi upaddutā vesālinagaravāsino upasaṅkamitvā rājānaṃ āhaṃsu,‘‘ mahārāja, imasmiṃ nagare tividhaṃ bhayamuppannaṃ, ito pubbe yāva sattamā rājakulaparivaṭṭā evarūpaṃ anuppannapubbaṃ, tumhākaṃ maññe adhammikattena taṃ etarahi uppannan’’ ti. "
  7837. 537837,116,793,72,85,1,76,9,Rājā sabbe santhāgāre sannipātāpetvā‘‘ mayhaṃ adhammikabhāvaṃ vicinathā’’ ti āha.
  7838. 537838,116,793,86,93,1,46,7,Te sabbaṃ paveṇiṃ vicinantā na kiñci addasaṃsu.
  7839. 537839,116,794,2,16,1,73,10,Tato rañño dosamadisvā‘‘ idaṃ bhayaṃ amhākaṃ kathaṃ vūpasameyyā’’ ti cintesuṃ.
  7840. 537840,116,794,17,30,1,73,9,Tattha ekacce cha satthāre apadisiṃsu‘‘ etehi okkantamatte vūpasamessatī’’ ti.
  7841. 537841,116,794,31,33,1,13,2,Ekacce āhaṃsu–
  7842. 537842,116,794,34,56,1,137,16,"‘‘ buddho kira loke uppanno, so bhagavā sabbasattahitāya dhammaṃ deseti mahiddhiko mahānubhāvo, tena okkantamatte sabbabhayāni vūpasameyyun’’ ti. "
  7843. 537843,116,794,57,79,1,99,16,"Tena te attamanā hutvā‘‘ kahaṃ pana so bhagavā etarahi viharati, amhehi pesito na āgaccheyyā’’ ti āhaṃsu. "
  7844. 537844,116,794,80,82,1,15,2,Athāpare āhaṃsu–
  7845. 537845,116,794,83,111,1,139,20,"‘‘ buddhā nāma anukampakā, kissa nāgaccheyyuṃ, so pana bhagavā etarahi rājagahe viharati, rājā bimbisāro taṃ upaṭṭhahati, so āgantuṃ na dadeyyā’’ ti."
  7846. 537846,116,794,112,141,1,167,21,‘‘ Tena hi rājānaṃ saññāpetvā āneyyāmā’’ ti dve licchavirājāno mahatā balakāyena pahūtaṃ paṇṇākāraṃ datvā rañño santikaṃ pesiṃsu‘‘ bimbisāraṃ saññāpetvā bhagavantaṃ ānethā’’ ti.
  7847. 537847,116,794,142,163,1,109,15,"Te gantvā rañño paṇṇākāraṃ datvā taṃ pavattiṃ nivedetvā,‘‘ mahārāja, bhagavantaṃ amhākaṃ nagaraṃ pesehī’’ ti āhaṃsu. "
  7848. 537848,116,794,164,176,1,44,7,"Rājā na sampaṭicchi,‘‘ tumheyeva jānāthā’’ ti āha. "
  7849. 537849,116,794,177,182,1,48,5,Te bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā evamāhaṃsu–
  7850. 537850,116,794,183,203,1,90,13,"‘‘ bhante, amhākaṃ nagare tīṇi bhayāni uppannāni, sace bhagavā āgaccheyya, sotthi no bhaveyyā’’ ti. "
  7851. 537851,116,794,204,226,1,181,17,"Bhagavā āvajjetvā‘‘ vesāliyaṃ ratanasutte vutte sā rakkhā koṭisatasahassaṃ cakkavāḷānaṃ pharissati, suttapariyosāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo bhavissatī’’ ti adhivāsesi. "
  7852. 537852,116,794,227,247,1,142,16,Atha rājā bimbisāro bhagavato adhivāsanaṃ sutvā‘‘ bhagavatā vesāligamanaṃ adhivāsitan’’ ti nagare ghosanaṃ kārāpetvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā āha–
  7853. 537853,116,794,248,259,1,42,5,"‘‘ kiṃ, bhante, sampaṭicchatha vesāligamanan’’ ti? "
  7854. 537854,116,794,260,263,1,14,2,"Āma, mahārājāti. "
  7855. 537855,116,794,264,275,1,53,8,"Tena hi, bhante, tāva āgametha, yāva maggaṃ paṭiyādemīti. "
  7856. 537856,116,795,2,21,1,149,19,Atha kho rājā bimbisāro rājagahassa ca gaṅgāya ca antarā pañcayojanabhūmiṃ samaṃ katvā yojane yojane vihāraṃ māpetvā bhagavato gamanakālaṃ paṭivedesi.
  7857. 537857,116,795,22,28,1,45,5,Bhagavā pañcahi bhikkhusatehi parivuto pāyāsi.
  7858. 537858,116,795,29,64,1,332,33,Rājā pañcayojanaṃ maggaṃ pañcavaṇṇehi pupphehi jāṇumattaṃ okirāpetvā dhajapaṭākapuṇṇaghaṭakadaliādīni ussāpetvā bhagavato dve setacchattāni ekamekassa ca bhikkhussa ekamekaṃ ukkhipāpetvā saddhiṃ attano parivārena pupphagandhādīhi pūjaṃ karonto ekekasmiṃ vihāre bhagavantaṃ vasāpetvā mahādānāni datvā pañcahi divasehi gaṅgātīraṃ nesi.
  7859. 537859,116,795,65,86,1,140,16,"Tattha sabbālaṅkārehi nāvaṃ alaṅkaronto vesālikānaṃ sāsanaṃ pesesi‘‘ āgato bhagavā, maggaṃ paṭiyādetvā sabbe bhagavato paccuggamanaṃ karothā’’ ti. "
  7860. 537860,116,795,87,118,1,203,27,Te‘‘ diguṇaṃ pūjaṃ karissāmā’’ ti vesāliyā ca gaṅgāya ca antarā tiyojanabhūmiṃ samaṃ katvā bhagavato cattāri ekamekassa ca bhikkhussa dve dve setacchattāni sajjetvā pūjaṃ kurumānā gaṅgātīraṃ āgantvā aṭṭhaṃsu.
  7861. 537861,116,796,2,19,1,147,16,"Atha bimbisāro dve nāvāyo saṅghaṭetvā maṇḍapaṃ katvā pupphadāmādīhi alaṅkaritvā tattha sabbaratanamayaṃ buddhāsanaṃ paññapesi, bhagavā tattha nisīdi. "
  7862. 537862,116,796,20,27,1,58,7,Pañca satā bhikkhūpi nāvaṃ āruhitvā yathānurūpaṃ nisīdiṃsu.
  7863. 537863,116,796,28,52,1,140,17,"Rājā bhagavantaṃ anugacchanto galappamāṇaṃ udakaṃ ogāhetvā‘‘ yāva, bhante, bhagavā āgacchati, tāvāhaṃ idheva gaṅgātīre vasissāmī’’ ti vatvā nivatto. "
  7864. 537864,116,796,53,59,1,47,6,Upari devatā yāva akaniṭṭhabhavanā pūjaṃ akaṃsu.
  7865. 537865,116,796,60,65,1,62,5,Heṭṭhāgaṅgānivāsino kambalassatarādayo nāgarājāno pūjaṃ akaṃsu.
  7866. 537866,116,796,66,77,1,97,11,Evaṃ mahatiyā pūjāya bhagavā yojanamattaṃ addhānaṃ gaṅgāya gantvā vesālikānaṃ sīmantaraṃ paviṭṭho.
  7867. 537867,116,797,2,12,1,104,10,Tato licchavirājāno bimbisārena katapūjāya diguṇaṃ karontā galappamāṇe udake bhagavantaṃ paccuggacchiṃsu.
  7868. 537868,116,797,13,23,1,114,10,Teneva khaṇena tena muhuttena vijjuppabhāvinaddhandhakāravisaṭakūṭo gaḷagaḷāyanto catūsu disāsu mahāmegho vuṭṭhāsi.
  7869. 537869,116,797,24,32,1,72,7,Atha bhagavatā paṭhamapāde gaṅgātīre nikkhittamatte pokkharavassaṃ vassi.
  7870. 537870,116,797,33,43,1,51,8,"Ye temetukāmā, te eva tementi, atemetukāmā na tementi. "
  7871. 537871,116,797,44,60,1,136,14,"Sabbattha jāṇumattaṃ ūrumattaṃ kaṭimattaṃ galappamāṇaṃ udakaṃ vahati, sabbakuṇapāni udakena gaṅgaṃ pavesitāni, parisuddho bhūmibhāgo ahosi. "
  7872. 537872,116,798,2,18,1,126,15,Licchavirājāno bhagavantaṃ antarā yojane yojane vāsāpetvā mahādānāni datvā tīhi divasehi diguṇaṃ pūjaṃ karontā vesāliṃ nayiṃsu .
  7873. 537873,116,798,19,26,1,73,7,Vesāliṃ sampatte bhagavati sakko devānamindo devasaṅghapurakkhato āgacchi.
  7874. 537874,116,798,27,33,1,65,6,Mahesakkhānaṃ devatānaṃ sannipātena amanussā yebhuyyena palāyiṃsu.
  7875. 537875,116,798,34,39,1,49,5,Bhagavā nagaradvāre ṭhatvā ānandattheraṃ āmantesi–
  7876. 537876,116,798,40,62,1,163,16,"‘‘ imaṃ, ānanda, ratanasuttaṃ uggahetvā balikammūpakaraṇāni gahetvā licchavirājakumārehi saddhiṃ vesāliyā tipākārantare vicaranto parittaṃ karohī’’ ti ratanasuttaṃ abhāsi."
  7877. 537877,116,798,63,90,1,142,19,"‘‘ Evaṃ kena panetaṃ suttaṃ vuttaṃ , kadā, kattha, kasmā ca vuttan’’ ti etesaṃ pañhānaṃ vissajjanā vitthārena vesālivatthuto pabhuti porāṇehi vaṇṇīyati. "
  7878. 537878,116,799,2,23,1,233,21,Evaṃ bhagavato vesāliṃ anuppattadivaseyeva vesālinagaradvāre tesaṃ upaddavānaṃ paṭighātatthāya vuttamidaṃ ratanasuttaṃ uggahetvā āyasmā ānando parittatthāya bhāsamāno bhagavato pattena udakamādāya sabbanagaraṃ abbhukkiranto anuvicari.
  7879. 537879,116,799,24,44,1,147,17,"Yaṃ {kiñcī}ti vuttamatte eva therena ye pubbe apalātā saṅkārakūṭabhittippadesādinissitā amanussā, te catūhi dvārehi palāyiṃsu, dvārāni anokāsāni ahesuṃ. "
  7880. 537880,116,799,45,53,1,62,8,Tato ekacce dvāresu okāsaṃ alabhamānā pākāraṃ bhinditvā palātā.
  7881. 537881,116,799,54,60,1,56,6,Amanussesu gatamattesu manussānaṃ gattesu rogo vūpasanto.
  7882. 537882,116,799,61,66,1,51,5,Te nikkhamitvā sabbapupphagandhādīhi theraṃ pūjesuṃ.
  7883. 537883,116,799,67,82,1,145,14,Mahājano nagaramajjhe santhāgāraṃ sabbagandhehi limpitvā vitānaṃ katvā sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā tattha buddhāsanaṃ paññapetvā bhagavantaṃ ānesi.
  7884. 537884,116,800,2,8,1,51,6,Bhagavā santhāgāraṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi.
  7885. 537885,116,800,9,18,1,71,9,Bhikkhusaṅghopi kho rājāno manussā ca patirūpe patirūpe āsane nisīdiṃsu.
  7886. 537886,116,800,19,41,1,189,21,"Sakkopi devānamindo dvīsu devalokesu devaparisāya saddhiṃ upanisīdi aññe ca devā, ānandattheropi sabbaṃ vesāliṃ anuvicaranto rakkhaṃ katvā vesālinagaravāsīhi saddhiṃ āgantvā ekamantaṃ nisīdi. "
  7887. 537887,116,800,42,48,1,52,6,Tattha bhagavā sabbesaṃ tadeva ratanasuttaṃ abhāsīti.
  7888. 537888,116,801,2,16,1,61,11,"Ettāvatā ca yā‘‘ yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetaṃ imaṃ nayaṃ. "
  7889. 537889,116,801,17,28,1,65,8,"Pakāsetvānā’’ ti mātikā nikkhittā, sā sabbappakārena vitthāritā hoti. "
  7890. 537890,116,802,2,2,1,21,1,Yānīdhātigāthāvaṇṇanā
  7891. 537891,116,803,2,17,1,69,7,1. Idāni ‘‘ etassa karissāmatthavaṇṇanan’’ ti vuttattā atthavaṇṇanā ārabbhate.
  7892. 537892,116,803,18,35,1,97,12,"Apare pana vadanti‘‘ ādito pañceva gāthā bhagavatā vuttā, sesā parittakaraṇasamaye ānandattherenā’’ ti. "
  7893. 537893,116,803,36,51,1,101,13,"Yathā vā tathā vā hotu, kiṃ no imāya parikkhāya, sabbathāpi etassa ratanasuttassa karissāmatthavaṇṇanaṃ. "
  7894. 537894,116,804,2,6,1,30,3,Yānīdha {bhūtānī}ti paṭhamagāthā.
  7895. 537895,116,804,7,15,1,54,7,Tattha {yānī}ti yādisāni appesakkhāni vā mahesakkhāni vā.
  7896. 537896,116,804,16,25,1,62,7,"{Idhā}ti imasmiṃ padese, tasmiṃ khaṇe sannipātaṭṭhānaṃ sandhāyāha. "
  7897. 537897,116,804,26,45,1,72,8,{Bhūtānī}ti kiñcāpi bhūtasaddo‘‘ bhūtasmiṃ pācittiyan’’ ti evamādīsu( pāci.69) vijjamāne.
  7898. 537898,116,804,46,68,1,65,6,"‘‘ Bhūtamidanti, bhikkhave , samanupassathā’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.401) khandhapañcake."
  7899. 537899,116,804,69,93,1,78,9,"‘‘ Cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetū’’ ti evamādīsu( ma. ni.3.86) catubbidhe pathavīdhātvādirūpe."
  7900. 537900,116,804,94,114,1,44,7,‘‘ Yo ca kālaghaso bhūto’’ ti evamādīsu( jā.1.2.190) khīṇāsave.
  7901. 537901,116,804,115,137,1,68,8,"‘‘ Sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayan’’ ti evamādīsu( dī. ni.2.220) sabbasatte."
  7902. 537902,116,804,138,151,1,44,4,‘‘ Bhūtagāmapātabyatāyā’’ ti evamādīsu( pāci.90) rukkhādike.
  7903. 537903,116,804,152,175,1,91,10,‘‘ Bhūtaṃ bhūtato sañjānātī’’ ti evamādīsu( ma. ni.1.3) cātumahārājikānaṃ heṭṭhā sattanikāyaṃ upādāya vattati.
  7904. 537904,116,804,176,181,1,40,5,Idha pana avisesato amanussesu daṭṭhabbo.
  7905. 537905,116,805,2,5,1,26,2,{Samāgatānī}ti sannipatitāni.
  7906. 537906,116,805,6,10,1,30,3,{Bhummānī}ti bhūmiyaṃ nibbattāni.
  7907. 537907,116,805,11,14,1,17,3,Vā -iti vikappane.
  7908. 537908,116,805,15,36,1,121,17,Tena yānīdha bhummāni vā bhūtāni samāgatānīti imamekaṃ vikappaṃ katvā puna dutiyavikappaṃ kātuṃ‘‘ yāni va antalikkhe’’ ti āha.
  7909. 537909,116,805,37,48,1,74,10,"Antalikkhe vā yāni bhūtāni nibbattāni, tāni sabbāni idha samāgatānīti attho. "
  7910. 537910,116,805,49,69,1,125,15,"Ettha ca yāmato yāva akaniṭṭhaṃ, tāva nibbattāni bhūtāni ākāse pātubhūtavimānesu nibbattattā‘‘ antalikkhe bhūtānī’’ ti veditabbāni. "
  7911. 537911,116,805,70,97,1,211,22,"Tato heṭṭhā sineruto pabhuti yāva bhūmiyaṃ rukkhalatādīsu adhivatthāni pathaviyañca nibbattāni bhūtāni, tāni sabbāni bhūmiyaṃ bhūmipaṭibaddhesu ca rukkhalatāpabbatādīsu nibbattattā‘‘ bhummāni bhūtānī’’ ti veditabbāni. "
  7912. 537912,116,806,2,35,1,173,24,Evaṃ bhagavā sabbāneva amanussabhūtāni‘‘ bhummāni vā yāni va antalikkhe’’ ti dvīhi padehi vikappetvā puna ekena padena pariggahetvā dassetuṃ‘‘ sabbeva bhūtā sumanā bhavantū’’ ti āha.
  7913. 537913,116,806,36,39,1,17,2,{Sabbe}ti anavasesā.
  7914. 537914,116,806,40,47,1,46,5,"{Evā}ti avadhāraṇe, ekampi anapanetvāti adhippāyo. "
  7915. 537915,116,806,48,51,1,16,2,{Bhūtā}ti amanussā.
  7916. 537916,116,806,52,58,1,56,5,Sumanā {bhavantū}ti sukhitamanā pītisomanassajātā bhavantu.
  7917. 537917,116,806,59,64,1,60,4,{Athopī}ti kiccantarasanniyojanatthaṃ vākyopādāne nipātadvayaṃ.
  7918. 537918,116,806,65,80,1,136,14,Sakkacca suṇantu bhāsitan ti aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā dibbasampattilokuttarasukhāvahaṃ mama desanaṃ suṇantu.
  7919. 537919,116,807,2,72,1,459,47,"Evamettha bhagavā‘‘ yānīdha bhūtāni samāgatānī’’ ti aniyamitavacanena bhūtāni pariggahetvā puna‘‘ bhummāni vā yāni va antalikkhe’’ ti dvidhā vikappetvā tato‘‘ sabbeva bhūtā’’ ti puna ekajjhaṃ katvā‘‘ sumanā bhavantū’’ ti iminā vacanena āsayasampattiyaṃ niyojento‘‘ sakkacca suṇantu bhāsitan’’ ti payogasampattiyaṃ, tathā yonisomanasikārasampattiyaṃ paratoghosasampattiyañca, tathā attasammāpaṇidhisappurisūpanissayasampattīsu samādhipaññāhetusampattīsu ca niyojento gāthaṃ samāpesi. "
  7920. 537920,116,808,2,3,1,22,2,Tasmā hītigāthāvaṇṇanā
  7921. 537921,116,809,2,10,1,28,4,2. Tasmā hi {bhūtā}ti dutiyagāthā.
  7922. 537922,116,809,11,15,1,28,3,Tattha {tasmā}ti kāraṇavacanaṃ.
  7923. 537923,116,809,16,19,1,23,2,{Bhūtā}ti āmantanavacanaṃ.
  7924. 537924,116,809,20,23,1,19,2,{Nisāmethā}ti suṇātha.
  7925. 537925,116,809,24,27,1,17,2,{Sabbe}ti anavasesā.
  7926. 537926,116,809,28,31,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  7927. 537927,116,809,32,50,1,162,16,"Yasmā tumhe dibbaṭṭhānāni tattha upabhogaparibhogasampadañca pahāya dhammassavanatthaṃ idha samāgatā, na naṭanaccanādidassanatthaṃ, tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbeti. "
  7928. 537928,116,809,51,91,1,301,30,"Atha vā‘‘ sumanā bhavantu, sakkacca suṇantū’’ ti vacanena tesaṃ sumanabhāvaṃ sakkaccaṃ sotukamyatañca disvā āha‘‘ yasmā tumhe sumanabhāvena attasammāpaṇidhiyonisomanasikārāsayasuddhīhi sakkaccaṃ sotukamyatāya sappurisūpanissayaparatoghosapadaṭṭhānato payogasuddhīhi ca yuttā, tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbe’’ ti. "
  7929. 537929,116,809,92,142,1,292,35,"Atha vā yaṃ purimagāthāya ante‘‘ bhāsitan’’ ti vuttaṃ, taṃ kāraṇabhāvena apadisanto āha‘‘ yasmā mama bhāsitaṃ nāma atidullabhaṃ aṭṭhakkhaṇaparivajjitassa khaṇassa dullabhattā, anekānisaṃsañca paññākaruṇāguṇena pavattattā, tañcāhaṃ vattukāmo‘ suṇantu bhāsitan’ ti avocaṃ, tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbe’’ ti. "
  7930. 537930,116,809,143,148,1,34,5,Idaṃ iminā gāthāpadena vuttaṃ hoti.
  7931. 537931,116,810,2,20,1,120,13,Evametaṃ kāraṇaṃ niropento attano bhāsitanisāmane niyojetvā nisāmetabbaṃ vattumāraddho ‘‘ mettaṃ karotha mānusiyā pajāyā’’ ti.
  7932. 537932,116,810,21,37,1,128,14,"Tassattho– yāyaṃ tīhi upaddavehi upaddutā mānusī pajā, tassā mānusiyā pajāya mettaṃ mittabhāvaṃ hitajjhāsayataṃ paccupaṭṭhapethāti. "
  7933. 537933,116,810,38,53,1,71,10,"Keci pana‘‘ mānusikaṃ pajan’’ ti paṭhanti, taṃ bhummatthāsambhavā na yujjati. "
  7934. 537934,116,810,54,62,1,44,7,"Yampi aññe atthaṃ vaṇṇayanti, sopi na yujjati. "
  7935. 537935,116,810,63,90,1,154,21,"Adhippāyo panettha– nāhaṃ buddhoti issariyabalena vadāmi, api tu yaṃ tumhākañca imissā ca mānusiyā pajāya hitatthaṃ vadāmi‘‘ mettaṃ karotha mānusiyā pajāyā’’ ti. "
  7936. 537936,116,810,91,93,1,8,2,Ettha ca–
  7937. 537937,116,811,2,8,1,31,5,"‘ ‘ Ye sattasaṇḍaṃ pathaviṃ vijetvā, "
  7938. 537938,116,812,2,4,1,27,2,Rājisayo yajamānānupariyagā;
  7939. 537939,116,813,2,4,1,23,2,"Assamedhaṃ purisamedhaṃ, "
  7940. 537940,116,814,2,5,1,32,3,Sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃ.
  7941. 537941,116,815,2,8,1,30,4,"‘ ‘ Mettassa cittassa subhāvitassa, "
  7942. 537942,116,816,2,6,1,31,4,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;
  7943. 537943,116,817,2,5,1,27,3,"Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto, "
  7944. 537944,116,818,2,6,1,26,4,Mettāyati kusalo tena hoti.
  7945. 537945,116,819,2,29,1,59,9,"‘ ‘ Sabbe ca pāṇe manasānukampī, pahūtamariyo pakaroti puññan’’ ti.( itivu.27; a. ni.8.1)– "
  7946. 537946,116,820,2,14,1,94,11,"Evamādīnaṃ suttānaṃ ekādasānisaṃsānañca vasena ye mettaṃ karonti, etesaṃ mettā hitāti veditabbā."
  7947. 537947,116,821,2,23,1,45,7,"‘ ‘ Devatānukampito poso, sadā bhadrāni passatī’’ ti.( udā.76; mahāva.286)– "
  7948. 537948,116,822,2,12,1,65,8,"Evamādīnaṃ suttānaṃ vasena yesu kayirati, tesampi hitāti veditabbā. "
  7949. 537949,116,823,2,38,1,168,26,"Evaṃ ubhayesampi hitabhāvaṃ dassento‘‘ mettaṃ karotha mānusiyā’’ ti vatvā idāni upakārampi dassento āha ‘‘ divā ca ratto ca haranti ye baliṃ, tasmā hi ne rakkhatha appamattā’’ ti. "
  7950. 537950,116,823,39,86,1,410,42,"Tassattho– ye manussā cittakammakaṭṭhakammādīhipi devatā katvā cetiyarukkhādīni ca upasaṅkamitvā devatā uddissa divā baliṃ karonti, kālapakkhādīsu ca rattiṃ baliṃ karonti, salākabhattādīni vā datvā ārakkhadevatā upādāya yāva brahmadevatānaṃ pattidānaniyyātanena divā baliṃ karonti, chattāropanadīpamālāya sabbarattikadhammassavanādīni kārāpetvā pattidānaniyyātanena ca rattiṃ baliṃ karonti, te kathaṃ na rakkhitabbā? "
  7951. 537951,116,823,87,103,1,79,15,"Yato evaṃ divā ca ratto ca tumhe uddissa karonti ye baliṃ, tasmā hi ne rakkhatha; "
  7952. 537952,116,823,104,124,1,158,18,"tasmā balikammakaraṇāpi te manusse rakkhatha gopayatha, ahitaṃ nesaṃ apanetha, hitaṃ upanetha appamattā hutvā taṃ kataññubhāvaṃ hadaye katvā niccamanussarantāti. "
  7953. 537953,116,824,2,2,1,22,1,Yaṃkiñcītigāthāvaṇṇanā
  7954. 537954,116,825,2,27,1,203,17,3. Evaṃ devatāsu manussānaṃ upakārakabhāvaṃ dassetvā tesaṃ upaddavavūpasamanatthaṃ buddhādiguṇappakāsanena ca devamanussānaṃ dhammassavanatthaṃ‘‘ yaṃkiñci vittan’’ tiādinā nayena saccavacanaṃ payuñjitumāraddho.
  7955. 537955,116,825,28,38,1,92,9,Tattha {yaṃkiñcī}ti aniyamitavasena anavasesaṃ pariyādiyati yaṃkiñci tattha tattha vohārūpagaṃ.
  7956. 537956,116,825,39,42,1,16,3,Vittan ti dhanaṃ.
  7957. 537957,116,825,43,47,1,28,4,Tañhi vittiṃ janetīti vittaṃ.
  7958. 537958,116,825,48,53,1,32,4,Idha {vā}ti manussalokaṃ niddisati.
  7959. 537959,116,825,54,85,1,188,25,"Huraṃ {vā}ti tato paraṃ avasesalokaṃ, tena ca ṭhapetvā manusse sabbalokaggahaṇe patte‘‘ saggesu vā’’ ti parato vuttattā ṭhapetvā manusse ca sagge ca avasesānaṃ nāgasupaṇṇādīnaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ. "
  7960. 537960,116,826,2,26,1,286,21,"Evaṃ imehi dvīhi padehi yaṃ manussānaṃ vohārūpagaṃ alaṅkāraparibhogūpagañca jātarūparajatamuttāmaṇiveḷuriyapavāḷalohitaṅkamasāragallādikaṃ, yañca muttāmaṇivālukatthatāya bhūmiyā ratanamayavimānesu anekayojanasatavitthatesu bhavanesu uppannānaṃ nāgasupaṇṇādīnaṃ vittaṃ, taṃ niddiṭṭhaṃ hoti. "
  7961. 537961,116,826,27,31,1,43,3,Saggesu {vā}ti kāmāvacararūpāvacaradevalokesu.
  7962. 537962,116,826,32,39,1,40,6,Te hi sobhanena kammena ajīyantīti saggā.
  7963. 537963,116,826,40,43,1,21,3,Suṭṭhu aggātipi saggā.
  7964. 537964,116,826,44,51,1,35,7,Yan ti yaṃ sasāmikaṃ vā asāmikaṃ vā.
  7965. 537965,116,826,52,60,1,58,8,Ratanan ti ratiṃ nayati vahati janayati vaḍḍhetīti ratanaṃ.
  7966. 537966,116,826,61,70,1,97,8,"Yaṃkiñci cittīkataṃ mahagghaṃ atulaṃ dullabhadassanaṃ anomasattaparibhogañca, tassetaṃ adhivacanaṃ. "
  7967. 537967,116,826,71,72,1,7,1,Yathāha–
  7968. 537968,116,827,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Cittīkataṃ mahagghañca, atulaṃ dullabhadassanaṃ; "
  7969. 537969,116,828,2,10,1,44,5,"Anomasattaparibhogaṃ , ratanaṃ tena vuccatī’’ ti. "
  7970. 537970,116,829,2,7,1,36,5,Paṇītan ti uttamaṃ seṭṭhaṃ atappakaṃ.
  7971. 537971,116,829,8,33,1,298,22,"Evaṃ iminā gāthāpadena yaṃ saggesu anekayojanasatappamāṇasabbaratanamayavimānasudhammavejayantappabhutīsu sasāmikaṃ, yañca buddhuppādavirahena apāyameva paripūrentesu sattesu suññavimānappaṭibaddhaṃ asāmikaṃ, yaṃ vā panaññampi pathavimahāsamuddahimavantādinissitamasāmikaṃ ratanaṃ, taṃ niddiṭṭhaṃ hoti. "
  7972. 537972,116,830,2,11,1,49,8,Na no samaṃ atthi {tathāgatenā}ti na -iti paṭisedhe.
  7973. 537973,116,830,12,15,1,18,3,No -iti avadhāraṇe.
  7974. 537974,116,830,16,19,1,15,3,Saman ti tulyaṃ.
  7975. 537975,116,830,20,23,1,15,2,{Atthī}ti vijjati.
  7976. 537976,116,830,24,27,1,22,2,{Tathāgatenā}ti buddhena.
  7977. 537977,116,830,28,31,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  7978. 537978,116,830,32,44,1,90,11,"Yaṃ etaṃ vittañca ratanañca pakāsitaṃ, ettha ekampi buddharatanena sadisaṃ ratanaṃ nevatthi. "
  7979. 537979,116,830,45,97,1,394,44,"Yampi hi taṃ cittīkataṭṭhena ratanaṃ, seyyathidaṃ– rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ maṇiratanañca, yamhi uppanne mahājano na aññattha cittīkāraṃ karoti, na koci pupphagandhādīni gahetvā yakkhaṭṭhānaṃ vā bhūtaṭṭhānaṃ vā gacchati, sabbopi jano cakkaratanamaṇiratanameva cittīkāraṃ karoti pūjeti, taṃ taṃ varaṃ pattheti, patthitapatthitañcassa ekaccaṃ samijjhati, tampi ratanaṃ buddharatanena samaṃ natthi. "
  7980. 537980,116,830,98,106,1,51,6,"Yadi hi cittīkataṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ. "
  7981. 537981,116,830,107,125,1,107,16,"Tathāgate hi uppanne ye keci mahesakkhā devamanussā na te aññatra cittīkāraṃ karonti, na kañci aññaṃ pūjenti. "
  7982. 537982,116,830,126,141,1,141,14,"Tathā hi brahmā sahampati sinerumattena ratanadāmena tathāgataṃ pūjesi, yathābalañca aññe devā manussā ca bimbisārakosalarājaanāthapiṇḍikādayo. "
  7983. 537983,116,830,142,158,1,171,15,"Parinibbutampi bhagavantaṃ uddissa channavutikoṭidhanaṃ vissajjetvā asokamahārājā sakalajambudīpe caturāsīti vihārasahassāni patiṭṭhāpesi, ko pana vādo aññesaṃ cittīkārānaṃ. "
  7984. 537984,116,830,159,171,1,161,12,Apica kassaññassa parinibbutassāpi jātibodhidhammacakkappavattanaparinibbānaṭṭhānāni paṭimācetiyādīni vā uddissa evaṃ cittīkāragarukāro pavattati yathā bhagavato.
  7985. 537985,116,830,172,176,1,51,4,Evaṃcittīkataṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  7986. 537986,116,831,2,8,1,38,5,Tathā yampi taṃ mahagghaṭṭhena ratanaṃ.
  7987. 537987,116,831,9,13,1,27,3,Seyyathidaṃ– kāsikaṃ vatthaṃ.
  7988. 537988,116,831,14,15,1,7,1,Yathāha–
  7989. 537989,116,831,16,45,1,122,13,"‘‘ jiṇṇampi, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañcā’’ ti( a. ni.3.100), tampi buddharatanena samaṃ natthi. "
  7990. 537990,116,831,46,53,1,50,6,"Yadi hi mahagghaṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ. "
  7991. 537991,116,831,54,70,1,126,14,"Tathāgato hi yesaṃ paṃsukampi paṭiggaṇhāti, tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ seyyathāpi asokarañño, idamassa mahagghatāya. "
  7992. 537992,116,831,71,78,1,75,7,Evaṃ mahagghatāvacanena cettha dosābhāvasādhakaṃ idaṃ suttapadaṃ veditabbaṃ–
  7993. 537993,116,832,2,16,1,126,12,"‘ ‘ Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ, tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ. "
  7994. 537994,116,832,17,20,1,28,3,Idamassa mahagghatāya vadāmi.
  7995. 537995,116,832,21,49,1,97,12,"Seyyathāpi taṃ, bhikkhave, kāsikaṃ vatthaṃ mahagghaṃ, tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmī’’ ti( a. ni.3.100). "
  7996. 537996,116,833,2,7,1,51,5,Evaṃ mahagghaṭṭhenapi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  7997. 537997,116,834,2,8,1,35,5,Tathā yampi taṃ atulaṭṭhena ratanaṃ.
  7998. 537998,116,834,9,49,1,379,35,"Seyyathidaṃ– rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ uppajjati indanīlamaṇimayanābhi sattaratanamayasahassāraṃ pavāḷamayanemi rattasuvaṇṇamayasandhi, yassa dasannaṃ dasannaṃ arānamupari ekaṃ muṇḍāraṃ hoti vātaṃ gahetvā saddakaraṇatthaṃ, yena kato saddo sukusalappatāḷitapañcaṅgikatūriyasaddo viya hoti, yassa nābhiyā ubhosu passesu dve sīhamukhāni honti, abbhantaraṃ sakaṭacakkasseva susiraṃ. "
  7999. 537999,116,834,50,60,1,63,9,"Tassa kattā vā kāretā vā natthi, kammapaccayena ututo samuṭṭhāti. "
  8000. 538000,116,834,61,125,1,491,55,"Yaṃ rājā dasavidhaṃ cakkavattivattaṃ pūretvā tadahuposathe puṇṇamadivase sīsaṃnhāto uposathiko uparipāsādavaragato sīlāni sodhento nisinno puṇṇacandaṃ viya sūriyaṃ viya ca uṭṭhentaṃ passati, yassa dvādasayojanato saddo suyyati, yojanato vaṇṇo dissati, yaṃ mahājanena‘‘ dutiyo maññe cando sūriyo vā uṭṭhito’’ ti ativiya kotūhalajātena dissamānaṃ nagarassa upari āgantvā rañño antepurassa pācīnapasse nātiuccaṃ nātinīcaṃ hutvā mahājanassa gandhapupphādīhi pūjetuṃ, yuttaṭṭhāne akkhāhataṃ viya tiṭṭhati. "
  8001. 538001,116,835,2,40,1,356,33,"Tadeva anubandhamānaṃ hatthiratanaṃ uppajjati, sabbaseto rattapādo sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposathakulā vā chaddantakulā vā āgacchati, uposathakulā ca āgacchanto sabbajeṭṭho āgacchati, chaddantakulā sabbakaniṭṭho sikkhitasikkho damathūpeto, so dvādasayojanaṃ parisaṃ gahetvā sakalajambudīpaṃ anusaṃyāyitvā purepātarāsameva sakaṃ rājadhāniṃ āgacchati. "
  8002. 538002,116,836,2,13,1,111,10,"Tampi anubandhamānaṃ assaratanaṃ uppajjati, sabbaseto rattapādo kāḷasīso muñjakeso valāhakassarājakulā āgacchati. "
  8003. 538003,116,836,14,16,1,33,2,Sesamettha hatthiratanasadisameva.
  8004. 538004,116,837,2,7,1,42,4,Tampi anubandhamānaṃ maṇiratanaṃ uppajjati.
  8005. 538005,116,837,8,21,1,109,12,"So hoti maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato āyāmato cakkanābhisadiso, vepullapabbatā āgacchati. "
  8006. 538006,116,837,22,47,1,174,19,"So caturaṅgasamannāgatepi andhakāre rañño dhajaggaṃ gato yojanaṃ obhāseti, yassobhāsena manussā‘‘ divā’’ ti maññamānā kammante payojenti, antamaso kunthakipillikaṃ upādāya passanti. "
  8007. 538007,116,838,2,50,1,385,39,"Tampi anubandhamānaṃ itthiratanaṃ uppajjati, pakatiaggamahesī vā hoti, uttarakuruto vā āgacchati maddarājakulato vā, atidīghatādichadosavivajjitā atikkantā mānusavaṇṇaṃ appattā dibbavaṇṇaṃ, yassā rañño sītakāle uṇhāni gattāni honti, uṇhakāle sītāni, satadhā phoṭita tūlapicuno viya samphasso hoti, kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho, pubbuṭṭhāyinitādianekaguṇasamannāgatā ca hoti. "
  8008. 538008,116,839,2,46,1,301,34,"Tampi anubandhamānaṃ gahapatiratanaṃ uppajjati rañño pakatikammakāro seṭṭhi, yassa cakkaratane uppannamatte dibbaṃ cakkhu pātubhavati, yena samantato yojanamatte nidhiṃ passati asāmikampi sasāmikampi, so rājānaṃ upasaṅkamitvā pavāreti‘‘ appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmī’’ ti. "
  8009. 538009,116,840,2,10,1,72,6,Tampi anubandhamānaṃ pariṇāyakaratanaṃ uppajjati rañño pakatijeṭṭhaputto.
  8010. 538010,116,840,11,45,1,236,25,"Cakkaratane uppannamatte atirekapaññāveyyattiyena samannāgato hoti, dvādasayojanāya parisāya cetasā cittaṃ parijānitvā niggahapaggahasamattho hoti, so rājānaṃ upasaṅkamitvā pavāreti‘‘ appossukko tvaṃ, deva, hohi, ahaṃ te rajjaṃ anusāsissāmī’’ ti. "
  8011. 538011,116,840,46,72,1,134,21,"Yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ atulaṭṭhena ratanaṃ, yassa na sakkā tulayitvā tīrayitvā aggho kātuṃ‘‘ sataṃ vā sahassaṃ vā agghati koṭiṃ vā’’ ti. "
  8012. 538012,116,840,73,79,1,47,5,Tattha ekaratanampi buddharatanena samaṃ natthi.
  8013. 538013,116,840,80,87,1,47,6,"Yadi hi atulaṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ. "
  8014. 538014,116,840,88,115,1,158,23,Tathāgato hi na sakkā sīlato vā samādhito vā paññādīnaṃ vā aññatarato kenaci tulayitvā tīrayitvā‘‘ ettakaguṇo vā iminā samo vā sappaṭibhāgo vā’’ ti paricchindituṃ.
  8015. 538015,116,840,116,121,1,48,5,Evaṃ atulaṭṭhenapi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  8016. 538016,116,841,2,22,1,153,17,"Tathā yampi taṃ dullabhadassanaṭṭhena ratanaṃ, seyyathidaṃ dullabhapātubhāvo rājā cakkavatti, cakkādīni ca tassa ratanāni, tampi buddharatanena samaṃ natthi. "
  8017. 538017,116,841,23,34,1,90,9,"Yadi hi dullabhadassanaṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ, kuto cakkavattiādīnaṃ ratanattaṃ. "
  8018. 538018,116,841,35,41,1,44,6,Tāni hi ekasmiṃyeva kappe anekāni uppajjanti.
  8019. 538019,116,841,42,56,1,117,13,"Yasmā pana asaṅkhyeyyepi kappe tathāgatasuñño loko hoti, tasmā tathāgatova kadāci karahaci uppajjanato dullabhadassano. "
  8020. 538020,116,841,57,61,1,42,4,Vuttampi cetaṃ bhagavatā parinibbānasamaye–
  8021. 538021,116,842,2,61,1,312,39,"‘ ‘ Devatā, ānanda, ujjhāyanti‘ dūrā ca vatamha āgatā tathāgataṃ dassanāya, kadāci karahaci tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā, ajjeva rattiyā pacchime yāme tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati, ayañca mahesakkho bhikkhu bhagavato purato ṭhito ovārento, na mayaṃ labhāma pacchime kāle tathāgataṃ dassanāyā’’’ ti( dī. ni.2.200). "
  8022. 538022,116,843,2,7,1,58,5,Evaṃ dullabhadassanaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  8023. 538023,116,844,2,7,1,49,5,Tathā yampi taṃ anomasattaparibhogaṭṭhena ratanaṃ.
  8024. 538024,116,844,8,26,1,227,15,Seyyathidaṃ– rañño cakkavattissa cakkaratanādi tañhi koṭisatasahassadhanānampi sattabhūmikapāsādavaratale vasantānampi caṇḍālavenanesādarathakārapukkusādīnaṃ nīcakulikānaṃ omakapurisānaṃ supinantepi paribhogatthāya na nibbattati.
  8025. 538025,116,844,27,41,1,169,13,"Ubhato sujātassa pana rañño khattiyasseva paripūritadasavidhacakkavattivattassa paribhogatthāya nibbattanato anomasattaparibhogaṃyeva hoti, tampi buddharatanasamaṃ natthi. "
  8026. 538026,116,844,42,50,1,61,6,"Yadi hi anomasattaparibhogaṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ. "
  8027. 538027,116,844,51,64,1,164,13,Tathāgato hi loke omakasattasammatānaṃ anupanissayasampannānaṃ viparītadassanānaṃ pūraṇakassapādīnaṃ channaṃ satthārānaṃ aññesañca evarūpānaṃ supinantepi aparibhogo.
  8028. 538028,116,844,65,86,1,296,20,"Upanissayasampannānaṃ pana catuppadāyapi gāthāya pariyosāne arahattamadhigantuṃ samatthānaṃ nibbedhikañāṇadassanānaṃ bāhiyadārucīriyappabhutīnaṃ aññesañca mahākulappasutānaṃ mahāsāvakānaṃ paribhogo, te hi taṃ dassanānuttariyasavanānuttariyapāricariyānuttariyādīni sādhentā tathāgataṃ paribhuñjanti. "
  8029. 538029,116,844,87,92,1,62,5,Evaṃ anomasattaparibhogaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  8030. 538030,116,845,2,7,1,44,5,Yampi taṃ avisesato ratijananaṭṭhena ratanaṃ.
  8031. 538031,116,845,8,13,1,44,4,Seyyathidaṃ– rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ.
  8032. 538032,116,845,14,26,1,73,11,"Tañhi disvāva rājā cakkavatti attamano hoti, evampi taṃ rañño ratiṃ janeti. "
  8033. 538033,116,845,27,51,1,181,19,"Puna caparaṃ rājā cakkavatti vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkirati‘‘ pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratanan’’ ti. "
  8034. 538034,116,845,52,112,1,473,46,"Tato cakkaratanaṃ pañcaṅgikaṃ viya tūriyaṃ madhurassaraṃ niccharantaṃ ākāsena puratthimaṃ disaṃ gacchati , anvadeva rājā, cakkavatti cakkānubhāvena dvādasayojanavitthiṇṇāya caturaṅginiyā senāya nātiuccaṃ nātinīcaṃ uccarukkhānaṃ heṭṭhābhāgena, nīcarukkhānaṃ uparibhāgena, rukkhesu pupphaphalapallavādipaṇṇākāraṃ gahetvā āgatānaṃ hatthato paṇṇākārañca gaṇhanto‘‘ ehi kho, mahārājā’’ ti evamādinā paramanipaccakārena āgate paṭirājāno‘‘ pāṇo na hantabbo’’ tiādinā nayena anusāsanto gacchati. "
  8035. 538035,116,845,113,133,1,163,19,"Yattha pana rājā bhuñjitukāmo vā divāseyyaṃ vā kappetukāmo hoti, tattha cakkaratanaṃ ākāsā orohitvā udakādisabbakiccakkhame same bhūmibhāge akkhāhataṃ viya tiṭṭhati. "
  8036. 538036,116,845,134,150,1,122,14,"Puna rañño gamanacitte uppanne purimanayeneva saddaṃ karontaṃ gacchati, taṃ sutvā dvādasayojanikāpi parisā ākāsena gacchati . "
  8037. 538037,116,845,151,165,1,134,13,"Cakkaratanaṃ anupubbena puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhati, tasmiṃ ajjhogāhante udakaṃ yojanappamāṇaṃ apagantvā bhittīkataṃ viya tiṭṭhati. "
  8038. 538038,116,845,166,171,1,42,5,Mahājano yathākāmaṃ satta ratanāni gaṇhāti.
  8039. 538039,116,845,172,188,1,94,12,Puna rājā suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā‘‘ ito paṭṭhāya mama rajjan’’ ti udakena abbhukkiritvā nivattati.
  8040. 538040,116,845,189,198,1,50,7,"Senā purato hoti, cakkaratanaṃ pacchato, rājā majjhe. "
  8041. 538041,116,845,199,203,1,54,4,Cakkaratanena osakkitosakkitaṭṭhānaṃ udakaṃ paripūrati.
  8042. 538042,116,845,204,209,1,56,5,Eteneva upāyena dakkhiṇapacchimuttarepi samudde gacchati.
  8043. 538043,116,846,2,9,1,74,7,Evaṃ catuddisaṃ anusaṃyāyitvā cakkaratanaṃ tiyojanappamāṇaṃ ākāsaṃ ārohati.
  8044. 538044,116,846,10,37,1,373,22,"Tattha ṭhito rājā cakkaratanānubhāvena vijitavijayo pañcasataparittadīpapaṭimaṇḍitaṃ sattayojanasahassaparimaṇḍalaṃ pubbavidehaṃ, tathā aṭṭhayojanasahassaparimaṇḍalaṃ uttarakuruṃ, sattayojanasahassaparimaṇḍalaṃyeva aparagoyānaṃ, dasayojanasahassaparimaṇḍalaṃ jambudīpañcāti evaṃ catumahādīpadvisahassaparittadīpapaṭimaṇḍitaṃ ekaṃ cakkavāḷaṃ suphullapuṇḍarīkavanaṃ viya oloketi. "
  8045. 538045,116,846,38,44,1,44,6,Evaṃ olokayato cassa anappakā rati uppajjati.
  8046. 538046,116,846,45,55,1,73,9,"Evampi taṃ cakkaratanaṃ rañño ratiṃ janeti, tampi buddharatanasamaṃ natthi. "
  8047. 538047,116,846,56,68,1,84,10,"Yadi hi ratijananaṭṭhena ratanaṃ, tathāgatova ratanaṃ, kiṃ karissati etaṃ cakkaratanaṃ? "
  8048. 538048,116,846,69,105,1,449,30,"Tathāgato hi yassā dibbāya ratiyā cakkaratanādīhi sabbehipi janitā cakkavattirati saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upeti, tatopi ratito uttaritarañca paṇītatarañca attano ovādappaṭikarānaṃ asaṅkhyeyyānampi devamanussānaṃ paṭhamajjhānaratiṃ dutiyatatiyacatutthapañcamajjhānaratiṃ, ākāsānañcāyatanaratiṃ, viññāṇañcāyatanaākiñcaññāyatananevasaññānāsaññāyatanaratiṃ, sotāpattimaggaratiṃ, sotāpattiphalaratiṃ, sakadāgāmianāgāmiarahattamaggaphalaratiñca janeti. "
  8049. 538049,116,846,106,111,1,55,5,Evaṃ ratijananaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthīti.
  8050. 538050,116,847,2,8,1,61,6,Apica ratanaṃ nāmetaṃ duvidhaṃ hoti saviññāṇakamaviññāṇakañca.
  8051. 538051,116,847,9,27,1,191,15,"Tattha aviññāṇakaṃ cakkaratanaṃ maṇiratanañca, yaṃ vā panaññampi anindriyabaddhasuvaṇṇarajatādi, saviññāṇakaṃ hatthiratanādipariṇāyakaratanapariyosānaṃ, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ indriyabaddhaṃ. "
  8052. 538052,116,847,28,34,1,53,5,Evaṃ duvidhe cettha saviññāṇakaratanaṃ aggamakkhāyati .
  8053. 538053,116,847,35,36,1,5,1,Kasmā?
  8054. 538054,116,847,37,44,1,107,7,Yasmā aviññāṇakaṃ suvaṇṇarajatamaṇimuttādiratanaṃ saviññāṇakānaṃ hatthiratanādīnaṃ alaṅkāratthāya upanīyati.
  8055. 538055,116,848,2,7,1,68,4,"Saviññāṇakaratanampi duvidhaṃ tiracchānagataratanaṃ, manussaratanañca. "
  8056. 538056,116,848,8,11,1,36,3,Tattha manussaratanaṃ aggamakkhāyati.
  8057. 538057,116,848,12,13,1,5,1,Kasmā?
  8058. 538058,116,848,14,20,1,59,5,Yasmā tiracchānagataratanaṃ manussaratanassa opavayhaṃ hoti.
  8059. 538059,116,848,21,26,1,54,4,"Manussaratanampi duvidhaṃ itthiratanaṃ, purisaratanañca. "
  8060. 538060,116,848,27,30,1,35,3,Tattha purisaratanaṃ aggamakkhāyati.
  8061. 538061,116,848,31,32,1,5,1,Kasmā?
  8062. 538062,116,848,33,38,1,58,5,Yasmā itthiratanaṃ purisaratanassa paricārikattaṃ āpajjati.
  8063. 538063,116,848,39,44,1,58,4,"Purisaratanampi duvidhaṃ agārikaratanaṃ, anagārikaratanañca. "
  8064. 538064,116,848,45,48,1,38,3,Tattha anagārikaratanaṃ aggamakkhāyati.
  8065. 538065,116,848,49,50,1,5,1,Kasmā?
  8066. 538066,116,848,51,67,1,193,16,Yasmā agārikaratanesu aggo cakkavattipi sīlādiguṇayuttaṃ anagārikaratanaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā upaṭṭhahitvā payirupāsitvā dibbamānusikā sampattiyo pāpuṇitvā ante nibbānasampattiṃ pāpuṇāti.
  8067. 538067,116,849,2,6,1,54,4,Evaṃ anagārikaratanampi duvidhaṃ ariyaputhujjanavasena.
  8068. 538068,116,849,7,10,1,40,3,Ariyaratanampi duvidhaṃ sekhāsekhavasena.
  8069. 538069,116,849,11,14,1,59,3,Asekharatanampi duvidhaṃ sukkhavipassakasamathayānikavasena.
  8070. 538070,116,849,15,19,1,61,3,Samathayānikaratanampi duvidhaṃ sāvakapāramippattamappattañca.
  8071. 538071,116,849,20,23,1,41,3,Tattha sāvakapāramippattaṃ aggamakkhāyati.
  8072. 538072,116,849,24,25,1,5,1,Kasmā?
  8073. 538073,116,849,26,27,1,15,1,Guṇamahantatāya.
  8074. 538074,116,849,28,31,1,64,3,Sāvakapāramippattaratanatopi paccekabuddharatanaṃ aggamakkhāyati.
  8075. 538075,116,849,32,33,1,5,1,Kasmā?
  8076. 538076,116,849,34,35,1,15,1,Guṇamahantatāya.
  8077. 538077,116,849,36,46,1,102,10,Sāriputtamoggallānasadisāpi hi anekasatā sāvakā ekassa paccekabuddhassa guṇānaṃ satabhāgampi na upenti.
  8078. 538078,116,849,47,50,1,60,3,Paccekabuddharatanatopi sammāsambuddharatanaṃ aggamakkhāyati.
  8079. 538079,116,849,51,52,1,5,1,Kasmā?
  8080. 538080,116,849,53,54,1,15,1,Guṇamahantatāya.
  8081. 538081,116,849,55,74,1,159,19,Sakalampi hi jambudīpaṃ pūretvā pallaṅkena pallaṅkaṃ ghaṭentā nisinnā paccekabuddhā ekassa sammāsambuddhassa guṇānaṃ neva saṅkhaṃ na kalaṃ na kalabhāgaṃ upenti.
  8082. 538082,116,849,75,77,1,21,2,Vuttañhetaṃ bhagavatā–
  8083. 538083,116,849,78,113,1,72,10,"‘‘ yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā… pe… tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatī’’ tiādi( a. ni.4.34;5.32; itivu.90). "
  8084. 538084,116,849,114,120,1,52,6,Evaṃ kenaci pariyāyena tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi.
  8085. 538085,116,849,121,123,1,14,2,Tenāha bhagavā–
  8086. 538086,116,849,124,135,1,32,6,‘‘ na no samaṃ atthi tathāgatenā’’ ti.
  8087. 538087,116,850,2,50,1,376,41,"Evaṃ bhagavā buddharatanassa aññehi ratanehi asamataṃ vatvā idāni tesaṃ sattānaṃ uppannaupaddavavūpasamatthaṃ neva jātiṃ na gottaṃ na kolaputtiyaṃ na vaṇṇapokkharatādiṃ nissāya, apica kho avīcimupādāya bhavaggapariyante loke sīlasamādhikkhandhādīhi guṇehi buddharatanassa asadisabhāvaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotū’’ ti. "
  8088. 538088,116,851,2,27,1,142,23,"Tassattho – idampi idha vā huraṃ vā saggesu vā yaṃkiñci atthi vittaṃ vā ratanaṃ vā, tena saddhiṃ tehi tehi guṇehi asamattā buddhe ratanaṃ paṇītaṃ. "
  8089. 538089,116,851,28,46,1,115,16,"Yadi hi etaṃ saccaṃ, atha etena saccena imesaṃ pāṇīnaṃ suvatthi hotu, sobhanānaṃ atthitā hotu arogatā nirupaddavatāti. "
  8090. 538090,116,851,47,80,1,118,18,"Ettha ca yathā‘‘ cakkhu kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.4.85) attabhāvena vā attaniyabhāvena vāti attho. "
  8091. 538091,116,851,81,90,1,63,9,Itarathā hi cakkhu attā vā attaniyaṃ vāti appaṭisiddhameva siyā.
  8092. 538092,116,851,91,102,1,83,10,"Evaṃ ratanaṃ paṇītan ti ratanattaṃ paṇītaṃ, ratanabhāvo paṇītoti ayamattho veditabbo. "
  8093. 538093,116,851,103,109,1,43,6,Itarathā hi buddho neva ratananti sijjheyya.
  8094. 538094,116,851,110,120,1,52,9,"Na hi yattha ratanaṃ atthi, taṃ ratananti na sijjhati. "
  8095. 538095,116,851,121,145,1,191,22,"Yattha pana cittīkatādiatthasaṅkhātaṃ yena vā tena vā vidhinā sambandhagataṃ ratanaṃ atthi, yasmā taṃ ratanattamupādāya ratananti paññāpīyati, tasmā tassa ratanassa atthitāya ratananti sijjhati. "
  8096. 538096,116,851,146,158,1,88,12,Atha vā idampi buddhe ratanan ti imināpi pakārena buddhova ratananti evamattho veditabbo.
  8097. 538097,116,851,159,170,1,81,10,"Vuttamattāya ca bhagavatā imāya gāthāya rājakulassa sotthi jātā, bhayaṃ vūpasantaṃ. "
  8098. 538098,116,851,171,177,1,70,6,Imissā gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8099. 538099,116,852,2,3,1,28,2,Khayaṃ virāgantigāthāvaṇṇanā
  8100. 538100,116,853,2,21,1,88,10,4. Evaṃ buddhaguṇena saccaṃ vatvā idāni nibbānadhammaguṇena vattumāraddho‘‘ khayaṃ virāgan’’ ti.
  8101. 538101,116,853,22,62,1,287,36,"Tattha yasmā nibbānasacchikiriyāya rāgādayo khīṇā honti parikkhīṇā, yasmā vā taṃ tesaṃ anuppādanirodhakkhayamattaṃ, yasmā ca taṃ rāgādivippayuttaṃ sampayogato ca ārammaṇato ca, yasmā vā tamhi sacchikate rāgādayo accantaṃ virattā honti vigatā viddhastā, tasmā khayanti ca virāganti ca vuccati. "
  8102. 538102,116,853,63,87,1,131,22,"Yasmā panassa na uppādo paññāyati, na vayo, na ṭhitassa aññathattaṃ tasmā taṃ na jāyati na jīyati na mīyatīti katvā amatan ti vuccati. "
  8103. 538103,116,853,88,94,1,46,6,Uttamatthena pana atappakaṭṭhena ca paṇītan ti.
  8104. 538104,116,853,95,105,1,69,8,"{Yadajjhagā}ti yaṃ ajjhagā vindi paṭilabhi, attano ñāṇabalena sacchākāsi. "
  8105. 538105,116,853,106,119,1,95,9,"{Sakyamunī}ti sakyakulappasutattā sakyo, moneyyadhammasamannāgatattā muni, sakyo eva muni sakyamuni. "
  8106. 538106,116,853,120,124,1,44,3,{Samāhito}ti ariyamaggasamādhinā samāhitacitto.
  8107. 538107,116,853,125,140,1,117,14,Na tena dhammena samatthi {kiñcī}ti tena khayādināmakena sakyamuninā adhigatena dhammena samaṃ kiñci dhammajātaṃ natthi.
  8108. 538108,116,853,141,144,1,25,3,Tasmā suttantarepi vuttaṃ–
  8109. 538109,116,853,145,176,1,83,11,"‘‘ yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ aggamakkhāyatī’’ tiādi( a. ni.4.34; itivu.90). "
  8110. 538110,116,854,2,33,1,269,26,"Evaṃ bhagavā nibbānadhammassa aññehi dhammehi asamataṃ vatvā idāni tesaṃ sattānaṃ uppannaupaddavavūpasamatthaṃ khayavirāgāmatapaṇītatāguṇehi nibbānadhammaratanassa asadisabhāvaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi dhamme ratanaṃ paṇītaṃ, etena saccena suvatthi hotū’’ ti. "
  8111. 538111,116,854,34,38,1,47,4,Tassattho purimagāthāya vuttanayeneva veditabbo.
  8112. 538112,116,854,39,45,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8113. 538113,116,855,2,3,1,30,2,Yaṃ buddhaseṭṭhotigāthāvaṇṇanā
  8114. 538114,116,856,2,19,1,95,10,5. Evaṃ nibbānadhammaguṇena saccaṃ vatvā idāni maggadhammaguṇena vattumāraddho‘‘ yaṃ buddhaseṭṭho’’ ti.
  8115. 538115,116,856,20,49,1,188,21,"Tattha‘‘ bujjhitā saccānī’’ tiādinā nayena buddho , uttamo pasaṃsanīyo cāti seṭṭho, buddho ca so seṭṭho cāti buddhaseṭṭho, anubuddhapaccekabuddhasutabuddhakhyesu vā buddhesu seṭṭhoti buddhaseṭṭho. "
  8116. 538116,116,856,50,105,1,204,25,"So buddhaseṭṭho yaṃ parivaṇṇayī‘‘ aṭṭhaṅgikova maggānaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā’’ ti( ma. ni.2.215) ca‘‘ ariyaṃ vo, bhikkhave, sammāsamādhiṃ desissāmi saupanisaṃ saparikkhāran’’ ti( ma. ni.3.136) ca evamādinā nayena tattha tattha pasaṃsi pakāsayi. "
  8117. 538117,116,856,106,110,1,52,4,Sucin ti kilesamalasamucchedakaraṇato accantavodānaṃ.
  8118. 538118,116,856,111,125,1,110,9,{Samādhimānantarikaññamāhū}ti yañca attano pavattisamanantaraṃ niyameneva phalapadānato‘‘ ānantarikasamādhī’’ ti āhu.
  8119. 538119,116,856,126,135,1,76,9,Na hi maggasamādhimhi uppanne tassa phaluppattinisedhako koci antarāyo atthi.
  8120. 538120,116,856,136,137,1,7,1,Yathāha–
  8121. 538121,116,857,2,31,1,196,23,"‘ ‘ Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa, kappassa ca uḍḍayhanavelā assa, neva tāva kappo uḍḍayheyya, yāvāyaṃ puggalo na sotāpattiphalaṃ sacchikaroti, ayaṃ vuccati puggalo ṭhitakappī. "
  8122. 538122,116,857,32,46,1,46,5,Sabbepi maggasamaṅgino puggalā ṭhitakappino’’ ti( pu. pa.17).
  8123. 538123,116,858,2,20,1,154,17,Samādhinā tena samo na {vijjatī}ti tena buddhaseṭṭhaparivaṇṇitena sucinā ānantarikasamādhinā samo rūpāvacarasamādhi vā arūpāvacarasamādhi vā koci na vijjati.
  8124. 538124,116,858,21,22,1,5,1,Kasmā?
  8125. 538125,116,858,23,39,1,181,15,"Tesaṃ bhāvitattā tattha tattha brahmaloke upapannassāpi puna nirayādīsupi upapattisambhavato, imassa ca arahattasamādhissa bhāvitattā ariyapuggalassa sabbūpapattisamugghātasambhavato. "
  8126. 538126,116,858,40,43,1,25,3,Tasmā suttantarepi vuttaṃ–
  8127. 538127,116,858,44,78,1,86,11,"‘‘ yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā… pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, tesaṃ aggamakkhāyatī’’ tiādi( a. ni.4.34; itivu.90). "
  8128. 538128,116,859,2,27,1,177,19,Evaṃ bhagavā ānantarikasamādhissa aññehi samādhīhi asamataṃ vatvā idāni purimanayeneva maggadhammaratanassa asadisabhāvaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi dhamme… pe… hotū’’ ti.
  8129. 538129,116,859,28,32,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8130. 538130,116,859,33,39,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8131. 538131,116,860,2,3,1,24,2,Ye puggalātigāthāvaṇṇanā
  8132. 538132,116,861,2,19,1,86,10,6. Evaṃ maggadhammaguṇenāpi saccaṃ vatvā idāni saṅghaguṇenāpi vattumāraddho‘‘ ye puggalā’’ ti.
  8133. 538133,116,861,20,25,1,29,4,Tattha {ye}ti aniyametvā uddeso.
  8134. 538134,116,861,26,29,1,15,2,{Puggalā}ti sattā.
  8135. 538135,116,861,30,34,1,30,3,{Aṭṭhā}ti tesaṃ gaṇanaparicchedo.
  8136. 538136,116,861,35,46,1,63,11,Te hi cattāro ca paṭipannā cattāro ca phale ṭhitāti aṭṭha honti.
  8137. 538137,116,861,47,56,1,95,8,Sataṃ {pasatthā}ti sappurisehi buddhapaccekabuddhabuddhasāvakehi aññehi ca devamanussehi pasatthā.
  8138. 538138,116,861,57,58,1,5,1,Kasmā?
  8139. 538139,116,861,59,60,1,22,1,Sahajātasīlādiguṇayogā.
  8140. 538140,116,861,61,82,1,192,19,"Tesañhi campakavakulakusumādīnaṃ sahajātavaṇṇagandhādayo viya sahajātā sīlasamādhiādayo guṇā, tena te vaṇṇagandhādisampannāni viya pupphāni devamanussānaṃ sataṃ piyā manāpā pasaṃsanīyā ca honti. "
  8141. 538141,116,861,83,94,1,45,7,Tena vuttaṃ‘‘ ye puggalā aṭṭhasataṃ pasatthā’’ ti.
  8142. 538142,116,862,2,8,1,30,5,Atha vā {ye}ti aniyametvā uddeso.
  8143. 538143,116,862,9,12,1,15,2,{Puggalā}ti sattā.
  8144. 538144,116,862,13,17,1,36,4,Aṭṭhasatan ti tesaṃ gaṇanaparicchedo.
  8145. 538145,116,862,18,25,1,59,7,Te hi ekabījī kolaṃkolo sattakkhattuparamoti tayo sotāpannā.
  8146. 538146,116,862,26,31,1,51,4,Kāmarūpārūpabhavesu adhigataphalā tayo sakadāgāmino.
  8147. 538147,116,862,32,38,1,49,6,Te sabbepi catunnaṃ paṭipadānaṃ vasena catuvīsati.
  8148. 538148,116,862,39,52,1,121,8,"Antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, sasaṅkhāraparinibbāyī, asaṅkhāraparinibbāyī, uddhaṃsoto, akaniṭṭhagāmīti avihesu pañca. "
  8149. 538149,116,862,53,56,1,28,2,Tathā atappasudassasudassīsu .
  8150. 538150,116,862,57,63,1,63,6,Akaniṭṭhesu pana uddhaṃsotavajjā cattāroti catuvīsati anāgāmino.
  8151. 538151,116,862,64,68,1,44,4,Sukkhavipassako samathayānikoti dve arahanto.
  8152. 538152,116,862,69,72,1,31,3,Cattāro maggaṭṭhāti catupaññāsa.
  8153. 538153,116,862,73,81,1,72,8,Te sabbepi saddhādhurapaññādhurānaṃ vasena diguṇā hutvā aṭṭhasataṃ honti.
  8154. 538154,116,862,82,84,1,19,2,Sesaṃ vuttanayameva.
  8155. 538155,116,863,2,30,1,226,26,"Cattāri etāni yugāni {hontī}ti te sabbepi aṭṭha vā aṭṭhasataṃ vāti vitthāravasena uddiṭṭhapuggalā saṅkhepavasena sotāpattimaggaṭṭho phalaṭṭhoti ekaṃ yugaṃ, evaṃ yāva arahattamaggaṭṭho phalaṭṭhoti ekaṃ yuganti cattāri yugāni honti. "
  8156. 538156,116,863,31,42,1,74,9,Te {dakkhiṇeyyā}ti ettha {te}ti pubbe aniyametvā uddiṭṭhānaṃ niyametvā niddeso.
  8157. 538157,116,863,43,63,1,136,17,"Ye puggalā vitthāravasena aṭṭha vā, aṭṭhasataṃ vā, saṅkhepavasena cattāri yugāni hontīti vuttā, sabbepi te dakkhiṇaṃ arahantīti dakkhiṇeyyā. "
  8158. 538158,116,863,64,106,1,240,31,"Dakkhiṇā nāma kammañca kammavipākañca saddahitvā‘‘ esa me idaṃ vejjakammaṃ vā jaṅghapesanikaṃ vā karissatī’’ ti evamādīni anapekkhitvā diyyamāno deyyadhammo, taṃ arahanti nāma sīlādiguṇayuttā puggalā, ime ca tādisā, tena vuccanti‘‘ te dakkhiṇeyyā’’ ti. "
  8159. 538159,116,864,2,26,1,143,19,"Sugatassa {sāvakā}ti bhagavā sobhanena gamanena yuttattā, sobhanañca ṭhānaṃ gatattā, suṭṭhu ca gatattā, suṭṭhu eva ca gadattā sugato, tassa sugatassa. "
  8160. 538160,116,864,27,32,1,35,5,Sabbepi te vacanaṃ suṇantīti sāvakā.
  8161. 538161,116,864,33,60,1,160,20,"Kāmañca aññepi suṇanti, na pana sutvā kattabbakiccaṃ karonti, ime pana sutvā kattabbaṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ katvā maggaphalāni pattā, tasmā‘‘ sāvakā’’ ti vuccanti. "
  8162. 538162,116,864,61,75,1,142,13,Etesu dinnāni {mahapphalānī}ti etesu sugatasāvakesu appakānipi dānāni dinnāni paṭiggāhakato dakkhiṇāvisuddhibhāvaṃ upagatattā mahapphalāni honti.
  8163. 538163,116,864,76,79,1,25,3,Tasmā suttantarepi vuttaṃ–
  8164. 538164,116,865,2,54,1,176,23,"‘ ‘ Yāvatā , bhikkhave , saṅghā vā gaṇā vā tathāgatasāvakasaṅgho, tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho… pe… aggo vipāko hotī’’ ti( a. ni.4.34;5.32; itivu.90). "
  8165. 538165,116,866,2,24,1,147,17,Evaṃ bhagavā sabbesampi maggaṭṭhaphalaṭṭhānaṃ vasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8166. 538166,116,866,25,29,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8167. 538167,116,866,30,36,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8168. 538168,116,867,2,3,1,27,2,Ye suppayuttātigāthāvaṇṇanā
  8169. 538169,116,868,2,25,1,177,16,7. Evaṃ maggaṭṭhaphalaṭṭhānaṃ vasena saṅghaguṇena saccaṃ vatvā idāni tato ekaccānaṃ phalasamāpattisukhamanubhavantānaṃ khīṇāsavapuggalānaṃyeva guṇena vattumāraddho‘‘ ye suppayuttā’’ ti.
  8170. 538170,116,868,26,30,1,33,3,Tattha {ye}ti aniyamituddesavacanaṃ.
  8171. 538171,116,868,31,45,1,124,12,"{Suppayuttā}ti suṭṭhu payuttā, anekavihitaṃ anesanaṃ pahāya suddhājīvitaṃ nissāya vipassanāya attānaṃ payuñjitumāraddhāti attho. "
  8172. 538172,116,868,46,56,1,89,8,"Atha vā {suppayuttā}ti suvisuddhakāyavacīpayogasamannāgatā, tena tesaṃ sīlakkhandhaṃ dasseti. "
  8173. 538173,116,868,57,66,1,66,7,"Manasā {daḷhenā}ti daḷhena manasā, thirasamādhiyuttena cetasāti attho. "
  8174. 538174,116,868,67,71,1,35,4,Tena tesaṃ samādhikkhandhaṃ dasseti.
  8175. 538175,116,868,72,84,1,95,11,{Nikkāmino}ti kāye ca jīvite ca anapekkhā hutvā paññādhurena vīriyena sabbakilesehi katanikkamanā.
  8176. 538176,116,868,85,90,1,49,5,Tena tesaṃ vīriyasampannaṃ paññakkhandhaṃ dasseti.
  8177. 538177,116,869,2,8,1,60,5,{Gotamasāsanamhī}ti gottato gotamassa tathāgatasseva sāsanamhi.
  8178. 538178,116,869,9,19,1,110,10,Tena ito bahiddhā nānappakārampi amaratapaṃ karontānaṃ suppayogādiguṇābhāvato kilesehi nikkamanābhāvaṃ dasseti.
  8179. 538179,116,869,20,25,1,37,4,{Te}ti pubbe uddiṭṭhānaṃ niddesavacanaṃ.
  8180. 538180,116,869,26,50,1,160,18,"{Pattipattā}ti ettha pattabbāti patti, pattabbā nāma pattuṃ arahā, yaṃ patvā accantayogakkhemino honti, arahattaphalassetaṃ adhivacanaṃ, taṃ pattiṃ pattāti pattipattā. "
  8181. 538181,116,869,51,54,1,18,3,Amatan ti nibbānaṃ.
  8182. 538182,116,869,55,59,1,34,3,{Vigayhā}ti ārammaṇavasena vigāhitvā.
  8183. 538183,116,869,60,63,1,17,2,{Laddhā}ti labhitvā.
  8184. 538184,116,869,64,70,1,47,5,{Mudhā}ti abyayena kākaṇikamattampi byayaṃ akatvā.
  8185. 538185,116,869,71,75,1,56,4,Nibbutin ti paṭippassaddhakilesadarathaṃ phalasamāpattiṃ.
  8186. 538186,116,869,76,79,1,25,2,{Bhuñjamānā}ti anubhavamānā.
  8187. 538187,116,869,80,83,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  8188. 538188,116,869,84,111,1,234,23,"Ye imasmiṃ gotamasāsanamhi sīlasampannattā suppayuttā, samādhisampannattā manasā daḷhena, paññāsampannattā nikkāmino , te imāya sammāpaṭipadāya amataṃ vigayha mudhā laddhā phalasamāpattisaññitaṃ nibbutiṃ bhuñjamānā pattipattā nāma hontīti. "
  8189. 538189,116,870,2,24,1,172,17,Evaṃ bhagavā phalasamāpattisukhamanubhavantānaṃ khīṇāsavapuggalānameva vasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8190. 538190,116,870,25,29,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8191. 538191,116,870,30,36,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8192. 538192,116,871,2,2,1,27,1,Yathindakhīlotigāthāvaṇṇanā
  8193. 538193,116,872,2,22,1,140,13,8. Evaṃ khīṇāsavapuggalānaṃ guṇena saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni bahujanapaccakkhena sotāpannasseva guṇena vattumāraddho‘‘ yathindakhīlo’’ ti.
  8194. 538194,116,872,23,27,1,27,3,Tattha {yathā}ti upamāvacanaṃ.
  8195. 538195,116,872,28,42,1,145,13,{Indakhīlo}ti nagaradvāravinivāraṇatthaṃ ummārabbhantare aṭṭha vā dasa vā hatthe pathaviṃ khaṇitvā ākoṭitassa sāradārumayathambhassetaṃ adhivacanaṃ.
  8196. 538196,116,872,43,46,1,18,3,Pathavin ti bhūmiṃ.
  8197. 538197,116,872,47,52,1,29,4,{Sito}ti anto pavisitvā nissito.
  8198. 538198,116,872,53,56,1,15,2,{Siyā}ti bhaveyya.
  8199. 538199,116,872,57,64,1,46,6,Catubbhi {vātehī}ti catūhi disāhi āgatehi vātehi.
  8200. 538200,116,872,65,72,1,50,6,{Asampakampiyo}ti kampetuṃ vā cāletuṃ vā asakkuṇeyyo.
  8201. 538201,116,872,73,75,1,24,2,Tathūpamanti tathāvidhaṃ.
  8202. 538202,116,872,76,79,1,27,3,Sappurisan ti uttamapurisaṃ.
  8203. 538203,116,872,80,83,1,16,2,{Vadāmī}ti bhaṇāmi.
  8204. 538204,116,872,84,95,1,85,10,Yo ariyasaccāni avecca {passatī}ti yo cattāri ariyasaccāni paññāya ajjhogāhetvā passati.
  8205. 538205,116,872,96,101,1,57,5,Tattha ariyasaccāni kumārapañhe vuttanayeneva veditabbāni.
  8206. 538206,116,873,2,26,1,180,20,"Ayaṃ panettha saṅkhepattho– yathā hi indakhīlo gambhīranematāya pathavissito catubbhi vātehi asampakampiyo siyā, imampi sappurisaṃ tathūpamameva vadāmi, yo ariyasaccāni avecca passati. "
  8207. 538207,116,873,27,28,1,5,1,Kasmā?
  8208. 538208,116,873,29,47,1,138,17,"Yasmā sopi indakhīlo viya catūhi vātehi sabbatitthiyavādavātehi asampakampiyo hoti, tamhā dassanā kenaci kampetuṃ vā cāletuṃ vā asakkuṇeyyo. "
  8209. 538209,116,873,48,51,1,25,3,Tasmā suttantarepi vuttaṃ–
  8210. 538210,116,874,2,31,1,193,24,"‘ ‘ Seyyathāpi, bhikkhave, ayokhīlo vā indakhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampakampī, puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya. "
  8211. 538211,116,874,32,45,1,57,8,"Pacchimāya… pe… dakkhiṇāya, uttarāyapi ce… pe… na sampacāleyya. "
  8212. 538212,116,874,46,49,1,14,3,Taṃ kissa hetu?
  8213. 538213,116,874,50,59,1,55,5,"Gambhīrattā, bhikkhave, nemassa , sunikhātattā indakhīlassa. "
  8214. 538214,116,874,60,106,1,216,35,"Evameva kho, bhikkhave, ye ca kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā‘ idaṃ dukkhanti… pe… paṭipadā’ ti yathābhūtaṃ pajānanti, te na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṃ olokenti‘ ayaṃ nūna bhavaṃ jānaṃ jānāti, passaṃ passatī’ ti. "
  8215. 538215,116,874,107,110,1,14,3,Taṃ kissa hetu?
  8216. 538216,116,874,111,129,1,47,5,"Sudiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṃ ariyasaccānan’’ ti( saṃ. ni.5.1109). "
  8217. 538217,116,875,2,23,1,150,17,Evaṃ bhagavā bahujanapaccakkhassa sotāpannasseva vasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8218. 538218,116,875,24,28,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8219. 538219,116,875,29,35,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8220. 538220,116,876,2,3,1,29,2,Ye ariyasaccānītigāthāvaṇṇanā
  8221. 538221,116,877,2,20,1,130,15,9. Evaṃ avisesato sotāpannassa guṇena saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni ye te tayo sotāpannā ekabījī kolaṃkolo sattakkhattuparamoti.
  8222. 538222,116,877,21,22,1,7,1,Yathāha–
  8223. 538223,116,878,2,23,1,131,17,"‘ ‘ Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti… pe… so ekaṃyeva bhavaṃ nibbattitvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ ekabījī. "
  8224. 538224,116,878,24,38,1,86,12,"Tathā dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ kolaṃkolo. "
  8225. 538225,116,878,39,62,1,113,13,"Tathā sattakkhattuṃ devesu ca manussesu ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ sattakkhattuparamo’’ ti( pu. pa.31-33). "
  8226. 538226,116,879,2,14,1,84,8,Tesaṃ sabbakaniṭṭhassa sattakkhattuparamassa guṇena vattumāraddho‘‘ ye ariyasaccānī’’ ti.
  8227. 538227,116,879,15,21,1,43,5,Tattha ye {ariyasaccānī}ti etaṃ vuttanayameva.
  8228. 538228,116,879,22,32,1,108,9,{Vibhāvayantī}ti paññāobhāsena saccappaṭicchādakaṃ kilesandhakāraṃ vidhamitvā attano pakāsāni pākaṭāni karonti.
  8229. 538229,116,879,33,44,1,117,9,"{Gambhīrapaññenā}ti appameyyapaññatāya sadevakassa lokassa ñāṇena alabbhaneyyappatiṭṭhapaññena, sabbaññunāti vuttaṃ hoti. "
  8230. 538230,116,879,45,53,1,75,7,{Sudesitānī}ti samāsabyāsasākalyavekalyādīhi tehi tehi nayehi suṭṭhu desitāni.
  8231. 538231,116,879,54,100,1,397,41,"Kiñcāpi te honti bhusaṃ {pamattā}ti te vibhāvitaariyasaccā puggalā kiñcāpi devarajjacakkavattirajjādippamādaṭṭhānaṃ āgamma bhusaṃ pamattā honti, tathāpi sotāpattimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ṭhapetvā satta bhave anamatagge saṃsāre ye uppajjeyyuṃ nāmañca rūpañca, tesaṃ niruddhattā atthaṅgatattā na aṭṭhamaṃ bhavaṃ ādiyanti, sattamabhave eva pana vipassanaṃ ārabhitvā arahattaṃ pāpuṇanti. "
  8232. 538232,116,880,2,22,1,132,15,Evaṃ bhagavā sattakkhattuparamavasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8233. 538233,116,880,23,27,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8234. 538234,116,880,28,34,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8235. 538235,116,881,2,2,1,23,1,Sahāvassātigāthāvaṇṇanā
  8236. 538236,116,882,2,31,1,206,21,10. Evaṃ sattakkhattuparamassa aṭṭhamaṃ bhavaṃ anādiyanaguṇena saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni tasseva satta bhave ādiyatopi aññehi appahīnabhavādānehi puggalehi visiṭṭhena guṇena vattumāraddho‘‘ sahāvassā’’ ti .
  8237. 538237,116,882,32,36,1,27,3,Tattha {sahāvā}ti saddhiṃyeva.
  8238. 538238,116,882,37,50,1,59,8,{Assā}ti‘‘ na te bhavaṃ aṭṭhamamādiyantī’’ ti vuttesu aññatarassa.
  8239. 538239,116,882,51,54,1,43,2,{Dassanasampadāyā}ti sotāpattimaggasampattiyā.
  8240. 538240,116,882,55,79,1,175,18,"Sotāpattimaggo hi nibbānaṃ disvā kattabbakiccasampadāya sabbapaṭhamaṃ nibbānadassanato‘‘ dassanan’’ ti vuccati, tassa attani pātubhāvo dassanasampadā, tāya dassanasampadāya saha eva. "
  8241. 538241,116,882,80,113,1,133,17,"Tayassu dhammā jahitā {bhavantī}ti ettha assu -iti padapūraṇamatte nipāto‘‘ idaṃ su me, sāriputta, mahāvikaṭabhojanasmiṃ hotī’’ tiādīsu( ma. ni.1.156) viya. "
  8242. 538242,116,882,114,125,1,90,11,Yato sahāvassa dassanasampadāya tayo dhammā jahitā bhavanti pahīnā hontīti ayamettha attho.
  8243. 538243,116,883,2,16,1,97,9,"Idāni jahitadhammadassanatthamāha‘‘ sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca, sīlabbataṃ vāpi yadatthi kiñcī’’ ti. "
  8244. 538244,116,883,17,39,1,187,20,"Tattha sati kāye vijjamāne upādānakkhandhapañcakākhye kāye vīsativatthukā diṭṭhi sakkāyadiṭṭhi, satī vā tattha kāye diṭṭhītipi sakkāyadiṭṭhi, yathāvuttappakāre kāye vijjamānā diṭṭhīti attho. "
  8245. 538245,116,883,40,56,1,124,14,"Satiyeva vā kāye diṭṭhītipi sakkāyadiṭṭhi, yathāvuttappakāre kāye vijjamāne rūpādisaṅkhāto attāti evaṃ pavattā diṭṭhīti attho. "
  8246. 538246,116,883,57,63,1,53,6,Tassā ca pahīnattā sabbadiṭṭhigatāni pahīnāneva honti.
  8247. 538247,116,883,64,68,1,17,4,Sā hi nesaṃ mūlaṃ.
  8248. 538248,116,883,69,90,1,144,15,"Sabbakilesabyādhivūpasamanato paññā‘‘ cikicchitan’’ ti vuccati, taṃ paññācikicchitaṃ ito vigataṃ, tato vā paññācikicchitā idaṃ vigatanti vicikicchitaṃ."
  8249. 538249,116,883,91,115,1,83,9,‘‘ Satthari kaṅkhatī’’ tiādinā( dha. sa.1008; vibha.915) nayena vuttāya aṭṭhavatthukāya vimatiyā etaṃ adhivacanaṃ.
  8250. 538250,116,883,116,122,1,55,6,Tassā pahīnattā sabbānipi vicikicchitāni pahīnāni honti.
  8251. 538251,116,883,123,126,1,17,3,Tañhi nesaṃ mūlaṃ.
  8252. 538252,116,883,127,166,1,224,22,"‘‘ Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhī’’ ti evamādīsu( dha. sa.1222; vibha.938) āgataṃ gosīlakukkurasīlādikaṃ sīlaṃ govatakukkuravatādikañca vataṃ sīlabbatanti vuccati, tassa pahīnattā sabbampi naggiyamuṇḍikādiamaratapaṃ pahīnaṃ hoti. "
  8253. 538253,116,883,167,181,1,61,9,"Tañhi tassa mūlaṃ, teneva sabbāvasāne vuttaṃ‘‘ yadatthi kiñcī’’ ti. "
  8254. 538254,116,883,182,193,1,152,9,"Dukkhadassanasampadāya cettha sakkāyadiṭṭhi samudayadassanasampadāya vicikicchitaṃ, maggadassananibbānadassanasampadāya sīlabbataṃ pahīyatīti viññātabbaṃ. "
  8255. 538255,116,884,2,2,1,26,1,Catūhapāyehītigāthāvaṇṇanā
  8256. 538256,116,885,2,29,1,166,19,"11. Evamassa kilesavaṭṭappahānaṃ dassetvā idāni tasmiṃ kilesavaṭṭe sati yena vipākavaṭṭena bhavitabbaṃ, tappahānā tassāpi pahānaṃ dīpento āha‘‘ catūhapāyehi ca vippamutto’’ ti. "
  8257. 538257,116,885,30,35,1,62,5,Tattha cattāro apāyā nāma nirayatiracchānapettivisayaasurakāyā.
  8258. 538258,116,885,36,43,1,50,7,Tehi esa satta bhave ādiyantopi vippamuttoti attho.
  8259. 538259,116,886,2,23,1,152,16,"Evamassa vipākavaṭṭappahānaṃ dassetvā idāni yamassa vipākavaṭṭassa mūlabhūtaṃ kammavaṭṭaṃ, tassāpi pahānaṃ dassento āha‘‘ chaccābhiṭhānāni abhabba kātun’’ ti. "
  8260. 538260,116,886,24,34,1,63,8,"Tattha {abhiṭhānānī}ti oḷārikaṭṭhānāni, tāni esa cha abhabbo kātuṃ. "
  8261. 538261,116,886,35,80,1,220,17,"Tāni ca‘‘ aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo mātaraṃ jīvitā voropeyyā’’ tiādinā( a. ni.1.271; ma. ni.3.128; vibha.809) nayena ekakanipāte vuttāni mātughātapitughātaarahantaghātalohituppādasaṅghabhedaaññasatthāruddesakammānīti veditabbāni. "
  8262. 538262,116,886,81,98,1,138,15,"Tāni hi kiñcāpi diṭṭhisampanno ariyasāvako kunthakipillikampi jīvitā na voropeti, apica kho pana puthujjanabhāvassa vigarahaṇatthaṃ vuttāni. "
  8263. 538263,116,886,99,111,1,113,11,"Puthujjano hi adiṭṭhisampannattā evaṃmahāsāvajjāni abhiṭhānānipi karoti, dassanasampanno pana abhabbo tāni kātunti. "
  8264. 538264,116,886,112,115,1,54,3,Abhabbaggahaṇañcettha bhavantarepi akaraṇadassanatthaṃ.
  8265. 538265,116,886,116,150,1,220,28,"Bhavantarepi hi esa attano ariyasāvakabhāvaṃ ajānantopi dhammatāya eva etāni vā cha pakatipāṇātipātādīni vā pañca verāni aññasatthāruddesena saha cha ṭhānāni na karoti, yāni sandhāya ekacce‘‘ cha chābhiṭhānānī’’ tipi paṭhanti. "
  8266. 538266,116,886,151,155,1,62,4,Matamacchaggāhādayo cettha ariyasāvakagāmadārakānaṃ nidassanaṃ.
  8267. 538267,116,887,2,28,1,200,22,Evaṃ bhagavā satta bhave ādiyatopi ariyasāvakassa aññehi appahīnabhavādānehi puggalehi visiṭṭhaguṇavasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8268. 538268,116,887,29,33,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8269. 538269,116,887,34,40,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8270. 538270,116,888,2,3,1,24,2,Kiñcāpi sotigāthāvaṇṇanā
  8271. 538271,116,889,2,47,1,356,36,"12. Evaṃ satta bhave ādiyatopi aññehi appahīnabhavādānehi puggalehi visiṭṭhaguṇena saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni na kevalaṃ dassanasampanno cha abhiṭhānāni abhabbo kātuṃ, kintu appamattakampi pāpakammaṃ katvā tassa paṭicchādanāyapi abhabboti pamādavihārinopi dassanasampannassa katappaṭicchādanābhāvaguṇena vattumāraddho‘‘ kiñcāpi so kamma karoti pāpakan’’ ti. "
  8272. 538272,116,890,2,68,1,540,48,"Tassattho – so dassanasampanno kiñcāpi satisammosena pamādavihāraṃ āgamma yaṃ taṃ bhagavatā lokavajjaṃ sañciccātikkamanaṃ sandhāya vuttaṃ‘‘ yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’’ ti( cūḷava.385; udā.45) taṃ ṭhapetvā aññaṃ kuṭikārasahaseyyādiṃ paṇṇattivajjavītikkamasaṅkhātaṃ buddhappatikuṭṭhaṃ kāyena pāpakammaṃ karoti, padasodhammauttarichappañcavācādhammadesanasamphappalāpapharusavacanādiṃ vā vācāya , uda cetasā vā katthaci lobhadosuppādanaṃ jātarūpādisādiyanaṃ cīvarādiparibhogesu apaccavekkhaṇādiṃ vā pāpakammaṃ karoti. "
  8273. 538273,116,890,69,113,1,243,33,"Abhabbo so tassa paṭicchadāya na so taṃ‘‘ idaṃ akappiyamakaraṇīyan’’ ti jānitvā muhuttampi paṭicchādeti, taṃkhaṇaṃ eva pana satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu āvi katvā yathādhammaṃ paṭikaroti,‘‘ na puna karissāmī’’ ti evaṃ saṃvaritabbaṃ vā saṃvarati. "
  8274. 538274,116,890,114,115,1,5,1,Kasmā?
  8275. 538275,116,890,116,132,1,157,15,"Yasmā abhabbatā diṭṭhapadassa vuttā, evarūpampi pāpakammaṃ katvā tassa paṭicchādāya diṭṭhanibbānapadassa dassanasampannassa puggalassa abhabbatā vuttāti attho. "
  8276. 538276,116,891,2,3,1,6,1,Kathaṃ ?
  8277. 538277,116,892,2,40,1,260,30,"‘ ‘ Seyyathāpi, bhikkhave, daharo kumāro mando uttānaseyyako hatthena vā pādena vā aṅgāraṃ akkamitvā khippameva paṭisaṃharati, evameva kho, bhikkhave, dhammatā esā diṭṭhisampannassa puggalassa, kiñcāpi tathārūpiṃ āpattiṃ āpajjati, yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati. "
  8278. 538278,116,892,41,72,1,148,19,"Atha kho naṃ khippameva satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu deseti vivarati uttānīkaroti, desetvā vivaritvā uttānīkatvā āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ ti( ma. ni.1.496). "
  8279. 538279,116,893,2,23,1,172,17,Evaṃ bhagavā pamādavihārinopi dassanasampannassa katappaṭicchādanābhāvaguṇena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi saṅghe’’ ti.
  8280. 538280,116,893,24,29,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8281. 538281,116,893,30,36,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8282. 538282,116,894,2,2,1,26,1,Vanappagumbetigāthāvaṇṇanā
  8283. 538283,116,895,2,41,1,292,31,"13. Evaṃ saṅghapariyāpannānaṃ puggalānaṃ tena tena guṇappakārena saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni yvāyaṃ bhagavatā ratanattayaguṇaṃ dīpentena idha saṅkhepena aññatra ca vitthārena pariyattidhammo desito, tampi nissāya puna buddhādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vattumāraddho‘‘ vanappagumbe yathā phussitagge’’ ti. "
  8284. 538284,116,895,42,60,1,150,14,"Tattha āsannasannivesavavatthitānaṃ rukkhānaṃ samūho vanaṃ, mūlasārapheggutacasākhāpalāsehi pavuddho gumbo pagumbo, vanassa, vane vā pagumbo vanappagumbo. "
  8285. 538285,116,895,61,107,1,136,17,"Svāyaṃ‘‘ vanappagumbe’’ ti vutto, evampi hi vattuṃ labbhati‘‘ atthi savitakkasavicāre , atthi avitakkavicāramatte, sukhe dukkhe jīve’’ tiādīsu( dī. ni.1.174; ma. ni.2.228) viya. "
  8286. 538286,116,895,108,111,1,20,2,{Yathā}ti upamāvacanaṃ.
  8287. 538287,116,895,112,120,1,78,7,"Phussitāni aggāni assāti phussitaggo, sabbasākhāpasākhāsu sañjātapupphoti attho. "
  8288. 538288,116,895,121,131,1,43,6,So pubbe vuttanayeneva‘‘ phussitagge’’ ti vutto.
  8289. 538289,116,895,132,146,1,97,12,"Gimhānamāse paṭhamasmiṃ {gimhe}ti ye cattāro gimhānaṃ māsā, tesaṃ catunnaṃ gimhamāsānaṃ ekasmiṃ māse. "
  8290. 538290,116,895,147,151,1,22,4,Katarasmiṃ māse iti ce?
  8291. 538291,116,895,152,157,1,35,4,"Paṭhamasmiṃ gimhe, citramāseti attho. "
  8292. 538292,116,895,158,175,1,50,9,So hi‘‘ paṭhamagimho’’ ti ca‘‘ bālavasanto’’ ti ca vuccati.
  8293. 538293,116,895,176,180,1,32,4,Tato paraṃ padatthato pākaṭameva.
  8294. 538294,116,896,2,42,1,484,37,"Ayaṃ panettha piṇḍattho– yathā paṭhamagimhanāmake bālavasante nānāvidharukkhagahane vane supupphitaggasākho taruṇarukkhagacchapariyāyanāmo pagumbo ativiya sassiriko hoti, evameva khandhāyatanādīhi satipaṭṭhānasammappadhānādīhi sīlasamādhikkhandhādīhi vā nānappakārehi atthappabhedapupphehi ativiya sassirikattā tathūpamaṃ nibbānagāmimaggadīpanato nibbānagāmiṃ pariyattidhammavaraṃ neva lābhahetu na sakkārādihetu, kevalantu mahākaruṇāya abbhussāhitahadayo sattānaṃ paramahitāya adesayīti. "
  8295. 538295,116,896,43,50,1,57,6,Paramaṃ {hitāyā}ti ettha ca gāthābandhasukhatthaṃ anunāsiko.
  8296. 538296,116,896,51,57,1,46,5,Ayaṃ panattho– paramahitāya nibbānāya adesayīti.
  8297. 538297,116,897,2,21,1,151,15,Evaṃ bhagavā imaṃ supupphitaggavanappagumbasadisaṃ pariyattidhammaṃ vatvā idāni tameva nissāya buddhādhiṭṭhānaṃ saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi buddhe’’ ti.
  8298. 538298,116,897,22,26,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8299. 538299,116,897,27,38,1,101,9,Kevalaṃ pana idampi yathāvuttapakārapariyattidhammasaṅkhātaṃ buddhe ratanaṃ paṇītanti evaṃ yojetabbaṃ .
  8300. 538300,116,897,39,45,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8301. 538301,116,898,2,3,1,26,2,Varo varaññūtigāthāvaṇṇanā
  8302. 538302,116,899,2,21,1,114,12,14. Evaṃ bhagavā pariyattidhammena buddhādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni lokuttaradhammena vattumāraddho‘‘ varo varaññū’’ ti.
  8303. 538303,116,899,22,44,1,120,16,"Tattha {varo}ti paṇītādhimuttikehi icchito‘‘ aho vata mayampi evarūpā assāmā’’ ti, varaguṇayogato vā varo uttamo seṭṭhoti attho. "
  8304. 538304,116,899,45,49,1,20,2,{Varaññū}ti nibbānaññū.
  8305. 538305,116,899,50,60,1,89,9,"Nibbānañhi sabbadhammānaṃ uttamaṭṭhena varaṃ, tañcesa bodhimūle sayaṃ paṭivijjhitvā aññāsi. "
  8306. 538306,116,899,61,68,1,121,6,{Varado}ti pañcavaggiyabhaddavaggiyajaṭilādīnaṃ aññesañca devamanussānaṃ nibbedhabhāgiyavāsanābhāgiyavaradhammadāyīti attho.
  8307. 538307,116,899,69,76,1,55,6,{Varāharo}ti varassa maggassa āhaṭattā varāharoti vuccati.
  8308. 538308,116,899,77,98,1,143,16,"So hi bhagavā dīpaṅkarato pabhuti samatiṃsa pāramiyo pūrento pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātaṃ purāṇamaggavaramāhari, tena‘‘ varāharo’’ ti vuccati. "
  8309. 538309,116,900,2,15,1,135,10,"Apica sabbaññutaññāṇappaṭilābhena varo, nibbānasacchikiriyāya varaññū, sattānaṃ vimuttisukhadānena varado, uttamapaṭipadāharaṇena varāharo. "
  8310. 538310,116,900,16,23,1,65,7,Etehi lokuttaraguṇehi adhikassa kassaci guṇassa abhāvato anuttaro.
  8311. 538311,116,901,2,19,1,173,12,"Aparo nayo– varo upasamādhiṭṭhānaparipūraṇena, varaññū paññādhiṭṭhānaparipūraṇena, varado cāgādhiṭṭhānaparipūraṇena, varāharo saccādhiṭṭhānaparipūraṇena, varaṃ maggasaccamāharīti. "
  8312. 538312,116,901,20,54,1,333,28,"Tathā varo puññussayena, varaññū paññussayena, varado buddhabhāvatthikānaṃ tadupāyasampadānena, varāharo paccekabuddhabhāvatthikānaṃ tadupāyāharaṇena, anuttaro tattha tattha asadisatāya, attanā vā anācariyako hutvā paresaṃ ācariyabhāvena, dhammavaraṃ adesayi sāvakabhāvatthikānaṃ tadatthāya svākkhātatādiguṇayuttassa dhammavarassa desanato. "
  8313. 538313,116,901,55,57,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  8314. 538314,116,902,2,24,1,145,17,Evaṃ bhagavā navavidhena lokuttaradhammena attano guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya buddhādhiṭṭhānaṃ saccavacanaṃ payuñjati‘‘ idampi buddhe’’ ti.
  8315. 538315,116,902,25,29,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8316. 538316,116,902,30,53,1,135,19,"Kevalaṃ pana yaṃ varaṃ lokuttaradhammaṃ esa aññāsi, yañca adāsi, yañca āhari, yañca desesi, idampi buddhe ratanaṃ paṇītanti evaṃ yojetabbaṃ. "
  8317. 538317,116,902,54,60,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8318. 538318,116,903,2,2,1,20,1,Khīṇantigāthāvaṇṇanā
  8319. 538319,116,904,2,44,1,321,31,"15. Evaṃ bhagavā pariyattidhammañca navalokuttaradhammañca nissāya dvīhi gāthāhi buddhādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni ye taṃ pariyattidhammaṃ assosuṃ, sutānusārena ca paṭipajjitvā navappakārampi lokuttaradhammaṃ adhigamiṃsu, tesaṃ anupādisesanibbānapattiguṇaṃ nissāya puna saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vattumāraddho‘‘ khīṇaṃ purāṇan’’ ti. "
  8320. 538320,116,904,45,49,1,29,4,Tattha khīṇan ti samucchinnaṃ.
  8321. 538321,116,904,50,53,1,20,3,Purāṇan ti purātanaṃ.
  8322. 538322,116,904,54,58,1,27,4,Navan ti sampati vattamānaṃ.
  8323. 538323,116,904,59,63,1,40,4,Natthi sambhavan ti avijjamānapātubhāvaṃ.
  8324. 538324,116,904,64,67,1,28,2,{Virattacittā}ti vītarāgacittā.
  8325. 538325,116,904,68,73,1,48,5,Āyatike bhavasmin ti anāgatamaddhānaṃ punabbhave.
  8326. 538326,116,904,74,92,1,106,15,"{Te}ti yesaṃ khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ, ye ca āyatike bhavasmiṃ virattacittā, te khīṇāsavā bhikkhū. "
  8327. 538327,116,904,93,96,1,24,2,{Khīṇabījā}ti ucchinnabījā.
  8328. 538328,116,904,97,100,1,38,2,{Avirūḷhichandā}ti virūḷhichandavirahitā.
  8329. 538329,116,904,101,104,1,22,2,{Nibbantī}ti vijjhāyanti.
  8330. 538330,116,904,105,108,1,21,2,{Dhīrā}ti dhitisampannā.
  8331. 538331,116,904,109,115,1,34,5,Yathāyaṃ {padīpo}ti ayaṃ padīpo viya.
  8332. 538332,116,905,2,5,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  8333. 538333,116,905,6,32,1,266,25,"Yaṃ taṃ sattānaṃ uppajjitvā niruddhampi purāṇaṃ atītakālikaṃ kammaṃ taṇhāsinehassa appahīnattā paṭisandhiāharaṇasamatthatāya akhīṇaṃyeva hoti, taṃ purāṇaṃ kammaṃ yesaṃ arahattamaggena taṇhāsinehassa sositattā agginā daḍḍhabījamiva āyatiṃ vipākadānāsamatthatāya khīṇaṃ. "
  8334. 538334,116,905,33,86,1,351,36,"Yañca nesaṃ buddhapūjādivasena idāni pavattamānaṃ kammaṃ navanti vuccati, tañca taṇhāpahāneneva chinnamūlapādapapupphamiva āyatiṃ phaladānāsamatthatāya yesaṃ natthi sambhavaṃ, ye ca taṇhāpahāneneva āyatike bhavasmiṃ virattacittā, te khīṇāsavā bhikkhū‘‘ kammaṃ khettaṃ viññāṇaṃ bījan’’ ti( a. ni.3.77) ettha vuttassa paṭisandhiviññāṇassa kammakkhayeneva khīṇattā khīṇabījā. "
  8335. 538335,116,905,87,93,1,54,6,Yopi pubbe punabbhavasaṅkhātāya virūḷhiyā chando ahosi.
  8336. 538336,116,905,94,125,1,231,25,"Tassapi samudayappahāneneva pahīnattā pubbe viya cutikāle asambhavena avirūḷhichandā dhitisampannattā dhīrā carimaviññāṇanirodhena yathāyaṃ padīpo nibbuto, evaṃ nibbanti, puna‘‘ rūpino vā arūpino vā’’ ti evamādiṃ paññattipathaṃ accentīti. "
  8337. 538337,116,905,126,147,1,121,16,"Tasmiṃ kira samaye nagaradevatānaṃ pūjanatthāya jālitesu padīpesu eko padīpo vijjhāyi, taṃ dassento āha‘‘ yathāyaṃ padīpo’’ ti. "
  8338. 538338,116,906,2,39,1,290,31,"Evaṃ bhagavā ye taṃ purimāhi dvīhi gāthāhi vuttaṃ pariyattidhammaṃ assosuṃ, sutānusārena ca paṭipajjitvā navappakārampi lokuttaradhammaṃ adhigamiṃsu, tesaṃ anupādisesanibbānapattiguṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saṅghādhiṭṭhānaṃ saccavacanaṃ payuñjanto desanaṃ samāpesi‘‘ idampi saṅghe’’ ti. "
  8339. 538339,116,906,40,45,1,39,4,Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo.
  8340. 538340,116,906,46,59,1,119,12,Kevalaṃ pana idampi yathāvuttena pakārena khīṇāsavabhikkhūnaṃ nibbānasaṅkhātaṃ saṅghe ratanaṃ paṇītanti evaṃ yojetabbaṃ.
  8341. 538341,116,906,60,66,1,72,6,Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti.
  8342. 538342,116,907,2,14,1,116,10,"Desanāpariyosāne rājakulassa sotthi ahosi, sabbūpaddavā vūpasamiṃsu, caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. "
  8343. 538343,116,908,2,2,1,26,1,Yānīdhātigāthāttayavaṇṇanā
  8344. 538344,116,909,2,88,1,490,62,"16. Atha sakko devānamindo‘‘ bhagavatā ratanattayaguṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjamānena nāgarassa sotthi katā, mayāpi nāgarassa sotthitthaṃ ratanattayaguṇaṃ nissāya kiñci vattabban’’ ti cintetvā avasāne gāthāttayaṃ abhāsi‘‘ yānīdha bhūtānī’’ ti tattha yasmā buddho yathā lokahitatthāya ussukkaṃ āpannehi āgantabbaṃ , tathā āgatato yathā ca tehi gantabbaṃ, tathā gatato yathā ca tehi ājānitabbaṃ, tathā ājānanato, yathā ca jānitabbaṃ, tathā jānanato, yañca tatheva hoti, tassa gadanato ca‘‘ tathāgato’’ ti vuccati. "
  8345. 538345,116,909,89,126,1,273,30,"Yasmā ca so devamanussehi pupphagandhādinā bahi nibbattena upakārakena, dhammānudhammapaṭipattādinā ca attani nibbattena ativiya pūjito, tasmā sakko devānamindo sabbaṃ devaparisaṃ attanā saddhiṃ sampiṇḍetvā āha‘‘ tathāgataṃ devamanussapūjitaṃ, buddhaṃ namassāma suvatthi hotū’’ ti. "
  8346. 538346,116,910,2,18,1,132,12,"17. Yasmā pana dhamme maggadhammo yathā yuganaddhasamathavipassanābalena gantabbaṃ kilesapakkhaṃ samucchindantena, tathā gatoti tathāgato. "
  8347. 538347,116,910,19,39,1,137,14,"Nibbānadhammopi yathā gato paññāya paṭividdho sabbadukkhappaṭivighātāya sampajjati, buddhādīhi tathā avagato, tasmā‘‘ tathāgato’’ tveva vuccati. "
  8348. 538348,116,910,40,60,1,111,15,"Yasmā ca saṅghopi yathā attahitāya paṭipannehi gantabbaṃ tena tena maggena, tathā gatoti‘‘ tathāgato’’ tveva vuccati. "
  8349. 538349,116,910,61,76,1,120,13,"Tasmā avasesagāthādvayepi tathāgataṃ dhammaṃ namassāma suvatthi hotu, tathāgataṃ saṅghaṃ namassāma suvatthi {hotū}ti vuttaṃ. "
  8350. 538350,116,910,77,79,1,21,2,Sesaṃ vuttanayamevāti.
  8351. 538351,116,911,2,16,1,117,13,Evaṃ sakko devānamindo imaṃ gāthāttayaṃ bhāsitvā bhagavantaṃ padakkhiṇaṃ katvā devapurameva gato saddhiṃ devaparisāya.
  8352. 538352,116,911,17,40,1,185,20,"Bhagavā pana tadeva ratanasuttaṃ dutiyadivasepi desesi, puna caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi, evaṃ yāva sattamadivasaṃ desesi, divase divase tatheva dhammābhisamayo ahosi. "
  8353. 538353,116,911,41,53,1,72,8,Bhagavā aḍḍhamāsameva vesāliyaṃ viharitvā rājūnaṃ‘‘ gacchāmā’’ ti paṭivedesi.
  8354. 538354,116,911,54,66,1,80,10,Tato rājāno diguṇena sakkārena puna tīhi divasehi bhagavantaṃ gaṅgātīraṃ nayiṃsu.
  8355. 538355,116,911,67,105,1,274,29,"Gaṅgāya nibbattā nāgarājāno cintesuṃ‘‘ manussā tathāgatassa sakkāraṃ karonti, mayaṃ kiṃ na karissāmā’’ ti suvaṇṇarajatamaṇimayā nāvāyo māpetvā suvaṇṇarajatamaṇimaye eva pallaṅke paññapetvā pañcavaṇṇapadumasañchannaṃ udakaṃ karitvā‘‘ amhākaṃ anuggahaṃ karothā’’ ti bhagavantaṃ yāciṃsu. "
  8356. 538356,116,911,106,116,1,88,9,"Bhagavā adhivāsetvā ratananāvamārūḷho, pañca ca bhikkhusatāni pañcasataṃ nāvāyo abhirūḷhā. "
  8357. 538357,116,911,117,123,1,69,6,Nāgarājāno bhagavantaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena nāgabhavanaṃ pavesesuṃ.
  8358. 538358,116,911,124,131,1,59,7,Tatra sudaṃ bhagavā sabbarattiṃ nāgaparisāya dhammaṃ desesi.
  8359. 538359,116,911,132,142,1,98,9,"Dutiyadivase dibbehi khādanīyabhojanīyehi mahādānaṃ akaṃsu, bhagavā anumoditvā nāgabhavanā nikkhami. "
  8360. 538360,116,912,2,25,1,156,18,"Bhūmaṭṭhā devā‘‘ manussā ca nāgā ca tathāgatassa sakkāraṃ karonti, mayaṃ kiṃ na karissāmā’’ ti cintetvā vanappagumbarukkhapabbatādīsu chattātichattāni ukkhipiṃsu. "
  8361. 538361,116,912,26,34,1,76,7,"Eteneva upāyena yāva akaniṭṭhabrahmabhavanaṃ, tāva mahāsakkāraviseso nibbatti. "
  8362. 538362,116,912,35,40,1,59,5,Bimbisāropi licchavīhi āgatakāle katasakkārato diguṇamakāsi.
  8363. 538363,116,912,41,48,1,64,7,Pubbe vuttanayeneva pañcahi divasehi bhagavantaṃ rājagahaṃ ānesi.
  8364. 538364,116,913,2,51,1,385,41,"Rājagahamanuppatte bhagavati pacchābhattaṃ maṇḍalamāḷe sannipatitānaṃ bhikkhūnaṃ ayamantarakathā udapādi‘‘ aho buddhassa bhagavato ānubhāvo, yaṃ uddissa gaṅgāya orato ca pārato ca aṭṭhayojano bhūmibhāgo ninnañca thalañca samaṃ katvā vālukāya okiritvā pupphehi sañchanno, yojanappamāṇaṃ gaṅgāya udakaṃ nānāvaṇṇehi padumehi sañchannaṃ, yāva akaniṭṭhabhavanaṃ, tāva chattātichattāni ussitānī’’ ti. "
  8365. 538365,116,913,52,65,1,130,12,Bhagavā taṃ pavattiṃ ñatvā gandhakuṭito nikkhamitvā taṅkhaṇānurūpena pāṭihāriyena gantvā maṇḍalamāḷe paññattavarabuddhāsane nisīdi.
  8366. 538366,116,913,66,71,1,36,5,Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi–
  8367. 538367,116,913,72,85,1,51,7,"‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti. "
  8368. 538368,116,913,86,92,1,41,5,Bhikkhū sabbaṃ ārocesuṃ bhagavā etadavoca–
  8369. 538369,116,913,93,116,1,145,15,"‘‘ na, bhikkhave, ayaṃ pūjāviseso mayhaṃ buddhānubhāvena nibbatto, na nāgadevabrahmānubhāvena, apica kho pubbe appamattakapariccāgānubhāvena nibbatto’’ ti. "
  8370. 538370,116,913,117,144,1,125,19,"Bhikkhū āhaṃsu‘‘ na mayaṃ, bhante, taṃ appamattakaṃ pariccāgaṃ jānāma, sādhu no bhagavā tathā kathetu, yathā mayaṃ taṃ jāneyyāmā’’ ti. "
  8371. 538371,116,914,2,14,1,73,9,"Bhagavā āha– bhūtapubbaṃ, bhikkhave, takkasilāyaṃ saṅkho nāma brāhmaṇo ahosi. "
  8372. 538372,116,914,15,22,1,56,7,Tassa putto susīmo nāma māṇavo soḷasavassuddesiko vayena.
  8373. 538373,116,914,23,30,1,65,7,So ekadivasaṃ pitaraṃ upasaṅkamitvā abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  8374. 538374,116,914,31,45,1,36,8,"Atha taṃ pitā āha‘‘ kiṃ, tāta, susīmā’’ ti? "
  8375. 538375,116,914,46,61,1,59,9,"So āha‘‘ icchāmahaṃ, tāta, bārāṇasiṃ gantvā sippaṃ uggahetun’’ ti."
  8376. 538376,116,914,62,87,1,111,16,"‘‘ Tena hi , tāta, susīma, asuko nāma brāhmaṇo mama sahāyako, tassa santikaṃ gantvā uggaṇhāhī’’ ti kahāpaṇasahassaṃ adāsi. "
  8377. 538377,116,914,88,103,1,140,15,So taṃ gahetvā mātāpitaro abhivādetvā anupubbena bārāṇasiṃ gantvā upacārayuttena vidhinā ācariyaṃ upasaṅkamitvā abhivādetvā attānaṃ nivedesi.
  8378. 538378,116,914,104,117,1,84,9,Ācariyo‘‘ mama sahāyakassa putto’’ ti māṇavaṃ sampaṭicchitvā sabbaṃ pāhuneyyavattamakāsi.
  8379. 538379,116,914,118,130,1,109,12,So addhānakilamathaṃ vinodetvā taṃ kahāpaṇasahassaṃ ācariyassa pādamūle ṭhapetvā sippaṃ uggahetuṃ okāsaṃ yāci.
  8380. 538380,116,914,131,135,1,32,4,Ācariyo okāsaṃ katvā uggaṇhāpesi.
  8381. 538381,116,915,2,19,1,161,14,"So lahuñca gaṇhanto, bahuñca gaṇhanto, gahitagahitañca suvaṇṇabhājane pakkhittatelamiva avinassamānaṃ dhārento, dvādasavassikaṃ sippaṃ katipayamāseneva pariyosāpesi. "
  8382. 538382,116,915,20,28,1,58,7,"So sajjhāyaṃ karonto ādimajjhaṃyeva passati, no pariyosānaṃ. "
  8383. 538383,116,915,29,46,1,87,11,"Atha ācariyaṃ upasaṅkamitvā āha‘‘ imassa sippassa ādimajjhameva passāmi, no pariyosānan’’ ti. "
  8384. 538384,116,915,47,59,1,34,6,"Ācariyo āha‘‘ ahampi, tāta, evamevā’’ ti. "
  8385. 538385,116,915,60,69,1,52,7,"Atha ko, ācariya, imassa sippassa pariyosānaṃ jānātīti? "
  8386. 538386,116,915,70,79,1,40,6,"Isipatane, tāta, isayo atthi, te jāneyyunti. "
  8387. 538387,116,915,80,85,1,35,4,"Te upasaṅkamitvā pucchāmi, ācariyāti? "
  8388. 538388,116,915,86,91,1,25,3,"Puccha, tāta, yathāsukhanti. "
  8389. 538389,116,915,92,109,1,89,11,"So isipatanaṃ gantvā paccekabuddhe upasaṅkamitvā pucchi‘‘ api, bhante, pariyosānaṃ jānāthā’’ ti? "
  8390. 538390,116,915,110,115,1,18,3,"Āma, āvuso, jānāmāti. "
  8391. 538391,116,915,116,119,1,23,3,Taṃ mampi sikkhāpethāti.
  8392. 538392,116,915,120,129,1,57,7,"Tena hāvuso, pabbajāhi, na sakkā apabbajitena sikkhāpetunti. "
  8393. 538393,116,915,130,147,1,80,12,"Sādhu, bhante, pabbājetha vā maṃ, yaṃ vā icchatha, taṃ katvā pariyosānaṃ jānāpethāti. "
  8394. 538394,116,915,148,168,1,132,15,"Te taṃ pabbājetvā kammaṭṭhāne niyojetuṃ asamatthā‘‘ evaṃ te nivāsetabbaṃ, evaṃ pārupitabban’’ tiādinā nayena ābhisamācārikaṃ sikkhāpesuṃ. "
  8395. 538395,116,915,169,177,1,81,8,So tattha sikkhanto upanissayasampannattā na cireneva paccekabodhiṃ abhisambujjhi.
  8396. 538396,116,915,178,189,1,92,7,Sakalabārāṇasiyaṃ‘‘ susīmapaccekabuddho’’ ti pākaṭo ahosi lābhaggayasaggappatto sampannaparivāro.
  8397. 538397,116,915,190,197,1,67,7,So appāyukasaṃvattanikassa kammassa katattā na cireneva parinibbāyi.
  8398. 538398,116,915,198,210,1,106,12,Tassa paccekabuddhā ca mahājanakāyo ca sarīrakiccaṃ katvā dhātuyo gahetvā nagaradvāre thūpaṃ patiṭṭhāpesuṃ.
  8399. 538399,116,916,2,61,1,325,45,"Atha kho saṅkho brāhmaṇo‘‘ putto me ciragato, na cassa pavattiṃ jānāmī’’ ti puttaṃ daṭṭhukāmo takkasilāya nikkhamitvā anupubbena bārāṇasiṃ gantvā mahājanakāyaṃ sannipatitaṃ disvā‘‘ addhā bahūsu ekopi me puttassa pavattiṃ jānissatī’’ ti cintento upasaṅkamitvā pucchi‘‘ susīmo nāma māṇavo idha āgato atthi, api nu tassa pavattiṃ jānāthā’’ ti? "
  8400. 538400,116,916,62,96,1,220,25,"Te‘‘ āma, brāhmaṇa, jānāma, imasmiṃ nagare brāhmaṇassa santike tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū hutvā paccekabuddhānaṃ santike pabbajitvā paccekabuddho hutvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi, ayamassa thūpo patiṭṭhāpito’’ ti āhaṃsu. "
  8401. 538401,116,916,97,133,1,318,35,So bhūmiṃ hatthena paharitvā roditvā ca paridevitvā ca taṃ cetiyaṅgaṇaṃ gantvā tiṇāni uddharitvā uttarasāṭakena vālukaṃ ānetvā paccekabuddhacetiyaṅgaṇe okiritvā kamaṇḍaluto udakena samantato bhūmiṃ paripphositvā vanapupphehi pūjaṃ katvā uttarasāṭakena paṭākaṃ āropetvā thūpassa upari attano chattaṃ bandhitvā pakkāmīti.
  8402. 538402,116,917,2,11,1,86,9,Evaṃ atītaṃ desetvā jātakaṃ paccuppannena anusandhento bhikkhūnaṃ dhammakathaṃ kathesi.
  8403. 538403,116,917,12,62,1,311,40,"‘‘ Siyā kho pana vo, bhikkhave, evamassa‘ añño nūna tena samayena saṅkho brāhmaṇo ahosī’ ti, na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ, ahaṃ tena samayena saṅkho brāhmaṇo ahosiṃ, mayā susīmassa paccekabuddhassa cetiyaṅgaṇe tiṇāni uddhaṭāni, tassa me kammassa nissandena aṭṭhayojanamaggaṃ vigatakhāṇukaṇṭakaṃ katvā samaṃ suddhamakaṃsu. "
  8404. 538404,116,917,63,74,1,79,10,"Mayā tattha vālukā okiṇṇā, tassa me nissandena aṭṭhayojanamagge vālukaṃ okiriṃsu. "
  8405. 538405,116,917,75,93,1,124,16,"Mayā tattha vanakusumehi pūjā katā, tassa me nissandena navayojane magge thale ca udake ca nānāpupphehi pupphasantharamakaṃsu. "
  8406. 538406,116,917,94,106,1,97,11,"Mayā tattha kamaṇḍaludakena bhūmi paripphositā, tassa me nissandena vesāliyaṃ pokkharavassaṃ vassi. "
  8407. 538407,116,917,107,128,1,140,18,"Mayā tasmiṃ cetiye paṭākā āropitā, chattañca baddhaṃ, tassa me nissandena yāva akaniṭṭhabhavanā paṭākā ca āropitā, chattātichattāni ca ussitāni. "
  8408. 538408,116,917,129,152,1,149,16,"Iti kho, bhikkhave, ayaṃ mayhaṃ pūjāviseso neva buddhānubhāvena nibbatto , na nāgadevabrahmānubhāvena, apica kho appamattakapariccāgānubhāvena nibbatto’’ ti. "
  8409. 538409,116,917,153,156,1,39,3,Dhammakathāpariyosāne imaṃ gāthamabhāsi–
  8410. 538410,116,918,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Mattāsukhapariccāgā, passe ce vipulaṃ sukhaṃ; "
  8411. 538411,116,919,2,20,1,50,7,"Caje mattāsukhaṃ dhīro, sampassaṃ vipulaṃ sukhan’’ ti.( dha. pa.290); "
  8412. 538412,116,920,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  8413. 538413,116,921,2,4,1,27,2,Ratanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8414. 538414,116,922,2,4,1,21,2,7 . Tirokuṭṭasuttavaṇṇanā
  8415. 538415,116,923,2,2,1,18,1,Nikkhepappayojanaṃ
  8416. 538416,116,924,2,23,1,175,15,"Idāni ‘‘ tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’ tiādinā ratanasuttānantaraṃ nikkhittassa tirokuṭṭasuttassa atthavaṇṇanākkamo anuppatto, tassa idha nikkhepappayojanaṃ vatvā atthavaṇṇanaṃ karissāma. "
  8417. 538417,116,925,2,50,1,412,44,"Tattha idañhi tirokuṭṭaṃ iminā anukkamena bhagavatā avuttampi yāyaṃ ito pubbe nānappakārena kusalakammapaṭipatti dassitā, tattha pamādaṃ āpajjamāno nirayatiracchānayonīhi visiṭṭhatarepi ṭhāne uppajjamāno yasmā evarūpesu petesu uppajjati, tasmā na ettha pamādo karaṇīyoti dassanatthaṃ, yehi ca bhūtehi upaddutāya vesāliyā upaddavavūpasamanatthaṃ ratanasuttaṃ vuttaṃ, tesu ekaccāni evarūpānīti dassanatthaṃ vā vuttanti. "
  8418. 538418,116,926,2,6,1,43,4,Idamassa idha nikkhepappayojanaṃ veditabbaṃ.
  8419. 538419,116,927,2,2,1,14,1,Anumodanākathā
  8420. 538420,116,928,2,6,1,26,3,Yasmā panassa atthavaṇṇanā–
  8421. 538421,116,929,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yena yattha yadā yasmā, tirokuṭṭaṃ pakāsitaṃ; "
  8422. 538422,116,930,2,8,1,45,5,"Pakāsetvāna taṃ sabbaṃ, kayiramānā yathākkamaṃ; "
  8423. 538423,116,931,2,11,1,42,6,"Sukatā hoti tasmāhaṃ, karissāmi tatheva taṃ’’. "
  8424. 538424,116,932,2,10,1,45,7,"Kena panetaṃ pakāsitaṃ, kattha kadā kasmā cāti? "
  8425. 538425,116,932,11,25,1,94,11,"Vuccate– bhagavatā pakāsitaṃ, taṃ kho pana rājagahe dutiyadivase rañño māgadhassa anumodanatthaṃ. "
  8426. 538426,116,932,26,32,1,66,6,Imassa catthassa vibhāvanatthaṃ ayamettha vitthārakathā kathetabbā–
  8427. 538427,116,933,2,9,1,42,6,Ito dvānavutikappe kāsi nāma nagaraṃ ahosi.
  8428. 538428,116,933,10,14,1,25,4,Tattha jayaseno nāma rājā.
  8429. 538429,116,933,15,29,1,113,13,"Tassa sirimā nāma devī, tassā kucchiyaṃ phusso nāma bodhisatto nibbattitvā anupubbena sammāsambodhiṃ abhisambujjhi. "
  8430. 538430,116,933,30,61,1,174,23,"Jayaseno rājā‘‘ mama putto abhinikkhamitvā buddho jāto, mayhameva buddho, mayhaṃ dhammo, mayhaṃ saṅgho’’ ti mamattaṃ uppādetvā sabbakālaṃ sayameva upaṭṭhahati, na aññesaṃ okāsaṃ deti. "
  8431. 538431,116,934,2,8,1,56,6,Bhagavato kaniṭṭhabhātaro vemātikā tayo bhātaro cintesuṃ–
  8432. 538432,116,934,9,35,1,148,19,"‘‘ buddhā nāma sabbalokahitāya uppajjanti, na cekassevatthāya, amhākañca pitā aññesaṃ okāsaṃ na deti, kathaṃ nu mayaṃ labheyyāma bhagavantaṃ upaṭṭhātun’’ ti. "
  8433. 538433,116,934,36,38,1,15,2,Tesaṃ etadahosi–
  8434. 538434,116,934,39,49,1,34,6,‘‘ handa mayaṃ kiñci upāyaṃ karomā’’ ti.
  8435. 538435,116,934,50,55,1,35,5,Te paccantaṃ kupitaṃ viya kārāpesuṃ.
  8436. 538436,116,934,56,70,1,78,10,Tato rājā‘‘ paccanto kupito’’ ti sutvā tayopi putte paccantavūpasamanatthaṃ pesesi.
  8437. 538437,116,934,71,89,1,73,12,"Te vūpasametvā āgatā, rājā tuṭṭho varaṃ adāsi‘‘ yaṃ icchatha, taṃ gaṇhathā’’ ti. "
  8438. 538438,116,934,90,101,1,49,7,Te‘‘ mayaṃ bhagavantaṃ upaṭṭhātuṃ icchāmā’’ ti āhaṃsu.
  8439. 538439,116,934,102,113,1,40,7,Rājā‘‘ etaṃ ṭhapetvā aññaṃ gaṇhathā’’ ti āha.
  8440. 538440,116,934,114,124,1,35,6,Te‘‘ mayaṃ aññena anatthikā’’ ti āhaṃsu.
  8441. 538441,116,934,125,130,1,36,5,Tena hi paricchedaṃ katvā gaṇhathāti.
  8442. 538442,116,934,131,139,1,38,7,"Te satta vassāni yāciṃsu, rājā na adāsi. "
  8443. 538443,116,934,140,164,1,90,15,"Evaṃ cha, pañca, cattāri, tīṇi, dve, ekaṃ, satta māsāni, cha, pañca, cattārīti yāva temāsaṃ yāciṃsu. "
  8444. 538444,116,934,165,173,1,22,4,Rājā‘‘ gaṇhathā’’ ti adāsi.
  8445. 538445,116,935,2,10,1,72,8,Te varaṃ labhitvā paramatuṭṭhā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā āhaṃsu–
  8446. 538446,116,935,11,35,1,107,14,"‘‘ icchāma mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ temāsaṃ upaṭṭhātuṃ, adhivāsetu no, bhante , bhagavā imaṃ temāsaṃ vassāvāsan’’ ti. "
  8447. 538447,116,935,36,39,1,31,3,Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
  8448. 538448,116,935,40,66,1,163,20,"Tato te attano janapade niyuttakapurisassa lekhaṃ pesesuṃ‘‘ imaṃ temāsaṃ amhehi bhagavā upaṭṭhātabbo, vihāraṃ ādiṃ katvā sabbaṃ bhagavato upaṭṭhānasambhāraṃ karohī’’ ti. "
  8449. 538449,116,935,67,72,1,37,5,So taṃ sabbaṃ sampādetvā paṭinivedesi.
  8450. 538450,116,935,73,87,1,156,14,Te kāsāyavatthanivatthā hutvā aḍḍhateyyehi purisasahassehi veyyāvaccakarehi bhagavantaṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahamānā janapadaṃ netvā vihāraṃ niyyātetvā vasāpesuṃ.
  8451. 538451,116,936,2,10,1,70,8,Tesaṃ bhaṇḍāgāriko eko gahapatiputto sapajāpatiko saddho ahosi pasanno.
  8452. 538452,116,936,11,17,1,57,6,So buddhappamukhassa saṅghassa dānavattaṃ sakkaccaṃ adāsi.
  8453. 538453,116,936,18,29,1,117,11,Janapade niyuttakapuriso taṃ gahetvā jānapadehi ekādasamattehi purisasahassehi saddhiṃ sakkaccameva dānaṃ pavattāpesi.
  8454. 538454,116,936,30,35,1,41,5,Tattha keci jānapadā paṭihatacittā ahesuṃ.
  8455. 538455,116,936,36,47,1,83,10,"Te dānassa antarāyaṃ katvā deyyadhamme attanā khādiṃsu, bhattasālañca agginā dahiṃsu. "
  8456. 538456,116,936,48,60,1,103,11,Pavārite rājaputtā bhagavato mahantaṃ sakkāraṃ katvā bhagavantaṃ purakkhatvā pituno sakāsameva agamaṃsu.
  8457. 538457,116,936,61,66,1,37,5,Tattha gantvā eva bhagavā parinibbāyi.
  8458. 538458,116,936,67,87,1,160,19,"Rājā ca rājaputtā ca janapade niyuttakapuriso ca bhaṇḍāgāriko ca anupubbena kālaṃ katvā saddhiṃ parisāya sagge uppajjiṃsu, paṭihatacittajanā nirayesu nibbattiṃsu. "
  8459. 538459,116,936,88,100,1,98,11,"Evaṃ tesaṃ dvinnaṃ gaṇānaṃ saggato saggaṃ, nirayato nirayaṃ upapajjantānaṃ dvānavutikappā vītivattā. "
  8460. 538460,116,937,2,11,1,82,9,Atha imasmiṃ bhaddakappe kassapabuddhassa kāle te paṭihatacittajanā petesu uppannā.
  8461. 538461,116,937,12,30,1,96,14,Tadā manussā attano ñātakānaṃ petānaṃ atthāya dānaṃ datvā uddisanti‘‘ idaṃ amhākaṃ ñātīnaṃ hotū’’ ti.
  8462. 538462,116,937,31,34,1,21,3,Te sampattiṃ labhanti.
  8463. 538463,116,937,35,44,1,70,9,Atha imepi petā taṃ disvā bhagavantaṃ kassapaṃ upasaṅkamitvā pucchiṃsu–
  8464. 538464,116,937,45,60,1,58,9,"‘‘ kiṃ nu kho, bhante, mayampi evarūpaṃ sampattiṃ labheyyāmā’’ ti? "
  8465. 538465,116,937,61,63,1,11,2,Bhagavā āha–
  8466. 538466,116,937,64,105,1,221,31,"‘‘ idāni na labhatha , apica anāgate gotamo nāma buddho bhavissati, tassa bhagavato kāle bimbisāro nāma rājā bhavissati, so tumhākaṃ ito dvānavutikappe ñāti ahosi, so buddhassa dānaṃ datvā tumhākaṃ uddisissati, tadā labhissathā’’ ti. "
  8467. 538467,116,937,106,123,1,78,13,Evaṃ vutte kira tesaṃ petānaṃ taṃ vacanaṃ‘‘ sve labhissathā’’ ti vuttaṃ viya ahosi.
  8468. 538468,116,938,2,10,1,63,8,Atha ekasmiṃ buddhantare vītivatte amhākaṃ bhagavā loke uppajji.
  8469. 538469,116,938,11,53,1,327,36,"Tepi tayo rājaputtā tehi aḍḍhateyyehi purisasahassehi saddhiṃ devalokā cavitvā magadharaṭṭhe brāhmaṇakule uppajjitvā anupubbena isipabbajjaṃ pabbajitvā gayāsīse tayo jaṭilā ahesuṃ, janapade niyuttakapuriso, rājā ahosi bimbisāro, bhaṇḍāgāriko, gahapati visākho nāma mahāseṭṭhi ahosi, tassa pajāpati dhammadinnā nāma seṭṭhidhītā ahosi. "
  8470. 538470,116,938,54,63,1,61,9,Evaṃ sabbāpi avasesā parisā rañño eva parivārā hutvā nibbattā.
  8471. 538471,116,939,2,23,1,202,21,Amhākaṃ bhagavā loke uppajjitvā sattasattāhaṃ atikkamitvā anupubbena bārāṇasiṃ āgamma dhammacakkaṃ pavattetvā pañcavaggiye ādiṃ katvā yāva aḍḍhateyyasahassaparivāre tayo jaṭile vinetvā rājagahaṃ agamāsi.
  8472. 538472,116,939,24,35,1,137,11,Tattha ca tadahupasaṅkamantaṃyeva rājānaṃ bimbisāraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpesi ekādasanavutehi māgadhakehi brāhmaṇagahapatikehi saddhiṃ.
  8473. 538473,116,939,36,49,1,120,13,Atha raññā svātanāya bhattena nimantito bhagavā adhivāsetvā dutiyadivase sakkena devānamindena purato purato gacchantena–
  8474. 538474,116,940,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi, vippamutto vippamuttehi; "
  8475. 538475,116,941,2,16,1,46,5,"Siṅgīnikkhasavaṇṇo , rājagahaṃ pāvisi bhagavā’’ ti.( mahāva.58)– "
  8476. 538476,116,942,2,12,1,91,9,Evamādīhi gāthāhi abhitthaviyamāno rājagahaṃ pavisitvā rañño nivesane mahādānaṃ sampaṭicchi.
  8477. 538477,116,942,13,32,1,92,13,"Te petā‘‘ idāni rājā amhākaṃ dānaṃ uddisissati, idāni uddisissatī’’ ti āsāya parivāretvā aṭṭhaṃsu. "
  8478. 538478,116,943,2,24,1,114,17,"Rājā dānaṃ datvā‘‘ kattha nu kho bhagavā vihareyyā’’ ti bhagavato vihāraṭṭhānameva cintesi, na taṃ dānaṃ kassaci uddisi. "
  8479. 538479,116,943,25,34,1,76,9,Petā chinnāsā hutvā rattiṃ rañño nivesane ativiya bhiṃsanakaṃ vissaramakaṃsu.
  8480. 538480,116,943,35,43,1,72,7,"Rājā bhayasaṃvegasantāsamāpajji, tato pabhātāya rattiyā bhagavato ārocesi–"
  8481. 538481,116,943,44,60,1,57,9,"‘‘ evarūpaṃ saddamassosiṃ, kiṃ nu kho me, bhante, bhavissatī’’ ti. "
  8482. 538482,116,943,61,63,1,11,2,Bhagavā āha–
  8483. 538483,116,943,64,114,1,260,37,"‘‘ mā bhāyi, mahārāja, na te kiñci pāpakaṃ bhavissati, apica kho te purāṇañātakā petesu uppannā santi, te ekaṃ buddhantaraṃ tameva paccāsīsamānā vicaranti‘ buddhassa dānaṃ datvā amhākaṃ uddisissatī’ ti , na tesaṃ tvaṃ hiyyo uddisi, te chinnāsā tathārūpaṃ vissaramakaṃsū’’ ti. "
  8484. 538484,116,944,2,16,1,43,8,"So āha‘‘ idāni pana, bhante, dinne labheyyun’’ ti?"
  8485. 538485,116,944,17,25,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  8486. 538486,116,944,26,44,1,74,11,"‘‘ Tena hi me, bhante, adhivāsetu bhagavā ajjatanāya dānaṃ, tesaṃ uddisissāmī’’ ti? "
  8487. 538487,116,944,45,47,1,18,2,Bhagavā adhivāsesi.
  8488. 538488,116,944,48,56,1,69,8,Rājā nivesanaṃ gantvā mahādānaṃ paṭiyādetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi.
  8489. 538489,116,944,57,65,1,73,8,Bhagavā rājantepuraṃ gantvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.
  8490. 538490,116,944,66,81,1,71,11,Tepi kho petā‘‘ api nāma ajja labheyyāmā’’ ti gantvā tirokuṭṭādīsu aṭṭhaṃsu.
  8491. 538491,116,944,82,92,1,56,9,"Bhagavā tathā akāsi, yathā te sabbeva rañño pākaṭā ahesuṃ. "
  8492. 538492,116,944,93,113,1,124,15,"Rājā dakkhiṇodakaṃ dento‘‘ idaṃ me ñātīnaṃ hotū’’ ti uddisi, taṅkhaṇaññeva tesaṃ petānaṃ padumasañchannā pokkharaṇiyo nibbattiṃsu. "
  8493. 538493,116,944,114,123,1,87,9,Te tattha nhatvā ca pivitvā ca paṭippassaddhadarathakilamathapipāsā suvaṇṇavaṇṇā ahesuṃ.
  8494. 538494,116,944,124,133,1,98,8,"Rājā yāgukhajjakabhojanāni datvā uddisi, taṅkhaṇaññeva tesaṃ dibbayāgukhajjakabhojanāni nibbattiṃsu. "
  8495. 538495,116,944,134,139,1,39,5,Te tāni paribhuñjitvā pīṇindriyā ahesuṃ.
  8496. 538496,116,944,140,144,1,34,4,Atha vatthasenāsanāni datvā uddisi.
  8497. 538497,116,944,145,149,1,94,3,Tesaṃ dibbavatthadibbayānadibbapāsādadibbapaccattharaṇadibbaseyyādialaṅkāravidhayo nibbattiṃsu.
  8498. 538498,116,944,150,161,1,70,10,"Sāpi tesaṃ sampatti yathā sabbāva pākaṭā hoti, tathā bhagavā adhiṭṭhāsi. "
  8499. 538499,116,944,162,166,1,27,4,Rājā ativiya attamano ahosi.
  8500. 538500,116,944,167,184,1,104,13,Tato bhagavā bhuttāvī pavārito rañño māgadhassa anumodanatthaṃ‘‘ tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’ ti imā gāthā abhāsi.
  8501. 538501,116,945,2,27,1,132,19,"Ettāvatā ca‘‘ yena yattha yadā yasmā, tirokuṭṭaṃ pakāsitaṃ, pakāsetvāna taṃ sabban’’ ti ayaṃ mātikā saṅkhepato vitthārato ca vibhattā hoti. "
  8502. 538502,116,946,2,2,1,19,1,Paṭhamagāthāvaṇṇanā
  8503. 538503,116,947,2,12,1,61,6,1. Idāni imassa tirokuṭṭassa yathākkamaṃ atthavaṇṇanaṃ karissāma.
  8504. 538504,116,947,13,22,1,71,7,Seyyathidaṃ– paṭhamagāthāya tāva {tirokuṭṭā}ti kuṭṭānaṃ parabhāgā vuccanti.
  8505. 538505,116,947,23,27,1,58,3,{Tiṭṭhantī}ti nisajjādippaṭikkhepato ṭhānakappanavacanametaṃ.
  8506. 538506,116,947,28,57,1,185,19,"Tena yathā pākāraparabhāgaṃ pabbataparabhāgañca gacchantaṃ‘‘ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchatī’’ ti vadanti, evamidhāpi kuṭṭassa parabhāgesu tiṭṭhante‘‘ tirokuṭṭesu tiṭṭhantī’’ ti āha. "
  8507. 538507,116,947,58,68,1,107,8,Sandhisiṅghāṭakesu {cā}ti ettha {sandhiyo}ti catukkoṇaracchā vuccanti gharasandhibhittisandhiālokasandhiyo cāpi.
  8508. 538508,116,947,69,87,1,110,12,"{Siṅghāṭakā}ti tikoṇaracchā vuccanti, tadekajjhaṃ katvā purimena saddhiṃ saṅghaṭento‘‘ sandhisiṅghāṭakesu cā’’ ti āha. "
  8509. 538509,116,947,88,95,1,71,6,Dvārabāhāsu {tiṭṭhantī}ti nagaradvāragharadvārānaṃ bāhā nissāya tiṭṭhanti.
  8510. 538510,116,947,96,108,1,113,12,Āgantvāna sakaṃ gharan ti ettha sakaṃ gharaṃ nāma pubbañātigharampi attanā sāmikabhāvena ajjhāvutthapubbagharampi.
  8511. 538511,116,947,109,125,1,85,11,"Tadubhayampi yasmā te sakagharasaññāya āgacchanti, tasmā‘‘ āgantvāna sakaṃ gharan’’ ti āha. "
  8512. 538512,116,948,2,2,1,18,1,Dutiyagāthāvaṇṇanā
  8513. 538513,116,949,2,65,1,802,55,"2. Evaṃ bhagavā pubbe anajjhāvutthapubbampi pubbañātigharaṃ bimbisāranivesanaṃ sakagharasaññāya āgantvā tirokuṭṭasandhisiṅghāṭakadvārabāhāsu ṭhite issāmacchariyaphalaṃ anubhavante, appekacce dīghamassukesavikāradhare andhakāramukhe sithilabandhanavilambamānakisapharusakāḷakaṅgapaccaṅge tattha tattha ṭhitavanadāhadaḍḍhatālarukkhasadise, appekacce jighacchāpipāsāraṇinimmathanena udarato uṭṭhāya mukhato viniccharantāya aggijālāya pariḍayhamānasarīre, appekacce sūcichiddāṇumattakaṇṭhabilatāya pabbatākārakucchitāya ca laddhampi pānabhojanaṃ yāvadatthaṃ bhuñjituṃ asamatthatāya khuppipāsāparete aññaṃ rasamavindamāne, appekacce aññamaññassa aññesaṃ vā sattānaṃ pabhinnagaṇḍapiḷakamukhā paggharitarudhirapubbalasikādiṃ laddhā amatamiva sāyamāne ativiya duddasikavirūpabhayānakasarīre bahū pete rañño nidassento–"
  8514. 538514,116,950,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Tirokuṭṭesu tiṭṭhanti, sandhisiṅghāṭakesu ca; "
  8515. 538515,116,951,2,11,1,47,6,"Dvārabāhāsu tiṭṭhanti, āgantvāna sakaṃ gharan’’ ti."
  8516. 538516,116,951,12,12,1,0,0,–
  8517. 538517,116,952,2,17,1,92,11,Vatvā puna tehi katassa kammassa dāruṇabhāvaṃ dassento‘‘ pahūte annapānamhī’’ ti dutiyagāthamāha.
  8518. 538518,116,953,2,12,1,59,7,"Tattha {pahūte}ti anappake bahumhi, yāvadatthiketi vuttaṃ hoti. "
  8519. 538519,116,953,13,34,1,65,10,Bha-kārassa hi ha-kāro labbhati‘‘ pahu santo na bharatī’’ tiādīsu( su. ni.98) viya.
  8520. 538520,116,953,35,52,1,46,9,Keci pana‘‘ bahūte’’ iti ca‘‘ bahūke’’ iti ca paṭhanti.
  8521. 538521,116,953,53,56,1,15,2,Pamādapāṭhā ete .
  8522. 538522,116,953,57,62,1,30,5,Anne ca pānamhi ca annapānamhi.
  8523. 538523,116,953,63,74,1,94,10,"Khajje ca bhojje ca khajjabhojje, etena asitapītakhāyitasāyitavasena catubbidhaṃ āhāraṃ dasseti. "
  8524. 538524,116,953,75,85,1,67,8,"{Upaṭṭhite}ti upagamma ṭhite, sajjite paṭiyatte samohiteti vuttaṃ hoti. "
  8525. 538525,116,953,86,106,1,110,19,"Na tesaṃ koci sarati, sattānan ti tesaṃ pettivisaye uppannānaṃ sattānaṃ koci mātā vā pitā vā putto vā na sarati. "
  8526. 538526,116,953,107,109,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  8527. 538527,116,953,110,118,1,84,6,"Kammapaccayā, attanā katassa adānadānappaṭisedhanādibhedassa kadariyakammassa paccayā. "
  8528. 538528,116,953,119,126,1,42,7,Tañhi tesaṃ kammaṃ ñātīnaṃ sarituṃ na deti.
  8529. 538529,116,954,2,2,1,18,1,Tatiyagāthāvaṇṇanā
  8530. 538530,116,955,2,35,1,237,26,3. Evaṃ bhagavā anappakepi annapānādimhi paccupaṭṭhite‘‘ api nāma amhe uddissa kiñci dadeyyun’’ ti ñātī paccāsīsantānaṃ vicarataṃ tesaṃ petānaṃ tehi katassa atikaṭukavipākakarassa kammassa paccayena kassaci ñātino anussaraṇamattābhāvaṃ dassento–
  8531. 538531,116,956,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Pahūte annapānamhi, khajjabhojje upaṭṭhite; "
  8532. 538532,116,957,2,12,1,45,7,"Na tesaṃ koci sarati, sattānaṃ kammapaccayā’’ ti."
  8533. 538533,116,957,13,13,1,0,0,–
  8534. 538534,116,958,2,20,1,114,14,Vatvā puna rañño pettivisayūpapanne ñātake uddissa dinnaṃ dānaṃ pasaṃsanto‘‘ evaṃ dadanti ñātīnan’’ ti tatiyagāthamāha.
  8535. 538535,116,959,2,6,1,27,4,Tattha evan ti upamāvacanaṃ.
  8536. 538536,116,959,7,45,1,232,31,"Tassa dvidhā sambandho– tesaṃ sattānaṃ kammapaccayā asarantepi kismiñci dadanti, ñātīnaṃ, ye evaṃ anukampakā hontīti ca yathā tayā, mahārāja, dinnaṃ, evaṃ suciṃ paṇītaṃ kālena kappiyaṃ pānabhojanaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakāti ca. "
  8537. 538537,116,959,46,51,1,36,4,{Dadantī}ti denti uddisanti niyyātenti.
  8538. 538538,116,959,52,59,1,43,7,Ñātīnan ti mātito ca pitito ca sambandhānaṃ.
  8539. 538539,116,959,60,73,1,60,11,{Ye}ti ye keci puttā vā dhītaro vā bhātaro vā {hontī}ti bhavanti.
  8540. 538540,116,959,74,78,1,31,3,{Anukampakā}ti atthakāmā hitesino.
  8541. 538541,116,959,79,86,1,62,7,Sucin ti vimalaṃ dassaneyyaṃ manoramaṃ dhammikaṃ dhammaladdhaṃ.
  8542. 538542,116,959,87,91,1,26,4,Paṇītan ti uttamaṃ seṭṭhaṃ.
  8543. 538543,116,959,92,98,1,54,5,{Kālenā}ti ñātipetānaṃ tirokuṭṭādīsu āgantvā ṭhitakālena.
  8544. 538544,116,959,99,105,1,58,6,Kappiyan ti anucchavikaṃ patirūpaṃ ariyānaṃ paribhogārahaṃ.
  8545. 538545,116,959,106,110,1,34,4,Pānabhojanan ti pānañca bhojanañca.
  8546. 538546,116,959,111,116,1,53,5,Idha pānabhojanamukhena sabbopi deyyadhammo adhippeto.
  8547. 538547,116,960,2,2,1,29,1,Catutthagāthāpubbaddhavaṇṇanā
  8548. 538548,116,961,2,17,1,91,10,4. Evaṃ bhagavā raññā māgadhena petabhūtānaṃ ñātīnaṃ anukampāya dinnaṃ pānabhojanaṃ pasaṃsanto–
  8549. 538549,116,962,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakā; "
  8550. 538550,116,963,2,11,1,45,6,"Suciṃ paṇītaṃ kālena, kappiyaṃ pānabhojanan’’ ti."
  8551. 538551,116,963,12,12,1,0,0,–
  8552. 538552,116,964,2,27,1,155,20,"Vatvā puna yena pakārena dinnaṃ tesaṃ hoti, taṃ dassento‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ ti catutthagāthāya pubbaddhamāha taṃ tatiyagāthāya pubbaddhena sambandhitabbaṃ–"
  8553. 538553,116,965,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ dadanti ñātīnaṃ, ye honti anukampakā ; "
  8554. 538554,116,966,2,13,1,44,8,"Idaṃ vo ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’ ti. "
  8555. 538555,116,967,2,23,1,117,16,"Tena ‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotūti evaṃ dadanti, no aññathā’’ ti ettha ākāratthena evaṃsaddena dātabbākāranidassanaṃ kataṃ hoti. "
  8556. 538556,116,968,2,6,1,36,4,Tattha idan ti deyyadhammanidassanaṃ.
  8557. 538557,116,968,7,51,1,125,20,"{Vo}ti‘‘ kacci pana vo anuruddhā samaggā sammodamānā’’ ti ca( ma. ni.1.326; mahāva.466),‘‘ yehi vo ariyā’’ ti ca evamādīsu viya kevalaṃ nipātamattaṃ, na sāmivacanaṃ. "
  8558. 538558,116,968,52,59,1,52,6,Ñātīnaṃ {hotū}ti pettivisaye uppannānaṃ ñātakānaṃ hotu.
  8559. 538559,116,968,60,71,1,88,10,Sukhitā hontu {ñātayo}ti te pettivisayūpapannā ñātayo idaṃ paccanubhavantā sukhitā hontūti.
  8560. 538560,116,969,2,2,1,49,1,Catutthagāthāparaddhapañcamagāthāpubbaddhavaṇṇanā
  8561. 538561,116,970,2,4,1,0,0,4-5.
  8562. 538562,116,970,5,59,1,299,43,"Evaṃ bhagavā yena pakārena pettivisayūpapannānaṃ ñātīnaṃ dātabbaṃ, taṃ dassento‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo’’ ti vatvā puna yasmā‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ ti vuttepi na aññena kataṃ kammaṃ aññassa phaladaṃ hoti, kevalantu tathā uddissa diyyamānaṃ taṃ vatthu ñātīnaṃ kusalakammassa paccayo hoti. "
  8563. 538563,116,970,60,92,1,196,23,"Tasmā yathā tesaṃ tasmiṃyeva vatthusmiṃ taṅkhaṇe phalanibbattakaṃ kusalakammaṃ hoti, taṃ dassento‘‘ te ca tatthā’’ ti catutthagāthāya pacchimaddhaṃ‘‘ pahūte annapānamhī’’ ti pañcamagāthāya pubbaddhañca āha. "
  8564. 538564,116,971,2,47,1,241,35,"Tesaṃ attho– te ñātipetā yattha taṃ dānaṃ dīyati, tattha samantato āgantvā samāgantvā, samodhāya vā ekajjhaṃ hutvāti vuttaṃ hoti, sammā āgatā samāgatā‘‘ ime no ñātayo amhākaṃ atthāya dānaṃ uddisissantī’’ ti etadatthaṃ sammā āgatā hutvāti vuttaṃ hoti. "
  8565. 538565,116,971,48,56,1,65,7,Pahūte {annapānamhī}ti tasmiṃ attano uddissamāne pahūte annapānamhi.
  8566. 538566,116,971,57,82,1,174,19,"Sakkaccaṃ {anumodare}ti abhisaddahantā kammaphalaṃ avijahantā cittīkāraṃ avikkhittacittā hutvā‘‘ idaṃ no dānaṃ hitāya sukhāya hotū’’ ti modanti anumodanti, pītisomanassajātā hontīti. "
  8567. 538567,116,972,2,2,1,48,1,Pañcamagāthāparaddhachaṭṭhagāthāpubbaddhavaṇṇanā
  8568. 538568,116,973,2,4,1,0,0,5-6.
  8569. 538569,116,973,5,18,1,99,11,"Evaṃ bhagavā yathā pettivisayūpapannānaṃ taṅkhaṇe phalanibbattakaṃ kusalaṃ kammaṃ hoti, taṃ dassento–"
  8570. 538570,116,974,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Te ca tattha samāgantvā, ñātipetā samāgatā; "
  8571. 538571,116,975,2,10,1,41,5,"Pahūte annapānamhi, sakkaccaṃ anumodare’’ ti."
  8572. 538572,116,975,11,11,1,0,0,–
  8573. 538573,116,976,2,33,1,210,23,Vatvā puna ñātake nissāya nibbattakusalakammaphalaṃ paccanubhontānaṃ tesaṃ ñātī ārabbha thomanākāraṃ dassento‘‘ ciraṃ jīvantū’’ ti pañcamagāthāya pacchimaddhaṃ‘‘ amhākañca katā pūjā’’ ti chaṭṭhagāthāya pubbaddhañca āha.
  8574. 538574,116,977,2,11,1,54,7,Tesaṃ attho– ciraṃ {jīvantū}ti cirajīvino dīghāyukā hontu.
  8575. 538575,116,977,12,17,1,24,4,No {ñātī}ti amhākaṃ ñātakā.
  8576. 538576,116,977,18,25,1,36,6,Yesaṃ {hetū}ti ye nissāya yesaṃ kāraṇā.
  8577. 538577,116,977,26,29,1,19,2,{Labhāmase}ti labhāma.
  8578. 538578,116,977,30,35,1,56,5,Attanā taṅkhaṇaṃ paṭiladdhasampattiṃ apadisantā bhaṇanti.
  8579. 538579,116,977,36,53,1,135,14,"Petānañhi attano anumodanena, dāyakānaṃ uddesena, dakkhiṇeyyasampadāya cāti tīhi aṅgehi dakkhiṇā samijjhati, taṅkhaṇe phalanibbattikā hoti. "
  8580. 538580,116,977,54,57,1,24,3,Tattha dāyakā visesahetu.
  8581. 538581,116,977,58,67,1,33,5,Tenāhaṃsu‘‘ yesaṃ hetu labhāmase’’ ti.
  8582. 538582,116,977,68,88,1,93,15,Amhākañca katā {pūjā}ti‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotū’’ ti evaṃ imaṃ dānaṃ uddisantehi amhākañca pūjā katā.
  8583. 538583,116,977,89,105,1,112,14,"Dāyakā ca {anipphalā}ti yamhi santāne pariccāgamayaṃ kammaṃ kataṃ, tassa tattheva phaladānato dāyakā ca anipphalāti. "
  8584. 538584,116,978,2,4,1,7,1,Etthāha –
  8585. 538585,116,978,5,21,1,72,10,"‘‘ kiṃ pana pettivisayūpapannā eva ñātayo labhanti, udāhu aññepi labhantī’’ ti ? "
  8586. 538586,116,978,22,35,1,97,11,"Vuccate– bhagavatā evetaṃ byākataṃ jāṇussoṇinā brāhmaṇena puṭṭhena, kimettha amhehi vattabbaṃ atthi. "
  8587. 538587,116,978,36,38,1,12,2,Vuttaṃ hetaṃ–
  8588. 538588,116,979,2,49,1,269,36,"‘ ‘ Mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā nāma dānāni dema, saddhāni karoma‘ idaṃ dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappatu, idaṃ dānaṃ petā ñātisālohitā paribhuñjantū’ ti, kacci taṃ, bho gotama, dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappati, kacci te petā ñātisālohitā taṃ dānaṃ paribhuñjantīti. "
  8589. 538589,116,979,50,59,1,42,6,"Ṭhāne kho, brāhmaṇa, upakappati, no aṭṭhāneti."
  8590. 538590,116,980,2,15,1,53,9,"‘ ‘ Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, ṭhānaṃ, katamaṃ aṭṭhānanti? "
  8591. 538591,116,980,16,37,1,108,15,"Idha, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti… pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayaṃ upapajjati. "
  8592. 538592,116,980,38,52,1,75,12,"Yo nerayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. "
  8593. 538593,116,980,53,66,1,66,10,"Idaṃ kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati."
  8594. 538594,116,981,2,25,1,121,17,"‘ ‘ Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti… pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati. "
  8595. 538595,116,981,26,40,1,83,12,"Yo tiracchānayonikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. "
  8596. 538596,116,981,41,54,1,68,10,"Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati."
  8597. 538597,116,982,2,33,1,170,23,"‘ ‘ Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti… pe… sammādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati… pe… devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. "
  8598. 538598,116,982,34,47,1,62,11,"Yo devānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. "
  8599. 538599,116,982,48,61,1,68,10,"Idampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati."
  8600. 538600,116,983,2,25,1,118,17,"‘ ‘ Idha pana, brāhmaṇa, ekacco pāṇātipātī hoti… pe… micchādiṭṭhiko hoti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati. "
  8601. 538601,116,983,26,41,1,80,12,"Yo pettivesayikānaṃ sattānaṃ āhāro, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. "
  8602. 538602,116,983,42,62,1,109,17,"Yaṃ vā panassa ito anupavecchanti mittāmaccā vā ñātisālohitā vā, tena so tattha yāpeti, tena so tattha tiṭṭhati. "
  8603. 538603,116,983,63,75,1,63,9,"Idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatīti."
  8604. 538604,116,984,2,22,1,96,16,"‘ ‘ Sace pana, bho gotama, so peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti? "
  8605. 538605,116,984,23,38,1,91,12,"Aññepissa, brāhmaṇa, petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ upapannā honti, te taṃ dānaṃ paribhuñjantīti."
  8606. 538606,116,985,2,31,1,157,24,"‘ ‘ Sace pana, bho gotama, so ceva peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti, aññepissa petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ anupapannā honti, ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti? "
  8607. 538607,116,985,32,49,1,117,16,"Aṭṭhānaṃ kho etaṃ brāhmaṇa anavakāso, yaṃ taṃ ṭhānaṃ vivittaṃ assa iminā dīghena addhunā yadidaṃ petehi ñātisālohitehi. "
  8608. 538608,116,985,50,66,1,36,5,Apica brāhmaṇa dāyakopi anipphalo’’ ti( a. ni.10.177).
  8609. 538609,116,986,2,2,1,39,1,Chaṭṭhagāthāparaddhasattamagāthāvaṇṇanā
  8610. 538610,116,987,2,4,1,0,0,6-7.
  8611. 538611,116,987,5,32,1,167,20,"Evaṃ bhagavā rañño māgadhassa pettivisayūpapannānaṃ pubbañātīnaṃ sampattiṃ nissāya thomento‘‘ ete te, mahārāja, ñātī imāya dānasampadāya attamanā evaṃ thomentī’’ ti dassento–"
  8612. 538612,116,988,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ciraṃ jīvantu no ñātī, yesaṃ hetu labhāmase; "
  8613. 538613,116,989,2,12,1,42,7,"Amhākañca katā pūjā, dāyakā ca anipphalā’’ ti."
  8614. 538614,116,989,13,13,1,0,0,–
  8615. 538615,116,990,2,36,1,233,26,Vatvā puna tesaṃ pettivisayūpapannānaṃ aññassa kasigorakkhādino sampattipaṭilābhakāraṇassa abhāvaṃ ito dinnena yāpanabhāvañca dassento‘‘ na hi tattha kasī atthī’’ ti chaṭṭhagāthāya pacchimaddhaṃ‘‘ vaṇijjā tādisī’’ ti imaṃ sattamagāthañca āha.
  8616. 538616,116,991,2,21,1,110,15,"Tatrāyaṃ atthavaṇṇanā– na hi, mahārāja, tattha pettivisaye kasi atthi, yaṃ nissāya te petā sampattiṃ paṭilabheyyuṃ. "
  8617. 538617,116,991,22,43,1,124,17,"Gorakkhettha na {vijjatī}ti na kevalaṃ kasi eva, gorakkhāpi ettha pettivisaye na vijjati, yaṃ nissāya te sampattiṃ paṭilabheyyuṃ. "
  8618. 538618,116,991,44,56,1,87,10,"Vaṇijjā tādisī {natthī}ti vāṇijjāpi tādisī natthi, yā tesaṃ sampattipaṭilābhahetu bhaveyya. "
  8619. 538619,116,991,57,71,1,110,12,"Hiraññena kayākayan ti hiraññena kayavikkayampi tattha tādisaṃ natthi, yaṃ tesaṃ sampattipaṭilābhahetu bhaveyya. "
  8620. 538620,116,991,72,92,1,120,18,"Ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahin ti kevalaṃ pana ito ñātīhi vā mittāmaccehi vā dinnena yāpenti, attabhāvaṃ gamenti. "
  8621. 538621,116,991,93,97,1,31,3,{Petā}ti pettivisayūpapannā sattā.
  8622. 538622,116,991,98,116,1,84,11,"{Kālagatā}ti attano maraṇakālena gatā,‘‘ kālakatā’’ ti vā pāṭho, katakālā katamaraṇāti attho. "
  8623. 538623,116,991,117,121,1,27,4,Tahin ti tasmiṃ pettivisaye.
  8624. 538624,116,992,2,2,1,30,1,Aṭṭhamanavamagāthādvayavaṇṇanā
  8625. 538625,116,993,2,4,1,0,0,8-9.
  8626. 538626,116,993,5,33,1,132,19,"Evaṃ‘‘ ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahin’’ ti vatvā idāni upamāhi tamatthaṃ pakāsento‘‘ unname udakaṃ vuṭṭhan’’ ti idaṃ gāthādvayamāha. "
  8627. 538627,116,994,2,38,1,230,30,"Tassattho – yathā unnate thale ussāde bhūmibhāge meghehi abhivuṭṭhaṃ udakaṃ ninnaṃ pavattati, yo yo bhūmibhāgo ninno oṇato, taṃ taṃ pavattati gacchati pāpuṇāti, evameva ito dinnaṃ dānaṃ petānaṃ upakappati nibbattati, pātubhavatīti attho. "
  8628. 538628,116,994,39,45,1,60,6,Ninnamiva hi udakappavattiyā ṭhānaṃ petaloko dānupakappanāya.
  8629. 538629,116,994,46,47,1,7,1,Yathāha–
  8630. 538630,116,994,48,74,1,64,10,"‘‘ idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ ti( a. ni.10.177). "
  8631. 538631,116,994,75,92,1,176,16,"Yathā ca kandarapadarasākhāpasākhakusobbhamahāsobbhasannipātehi vārivahā mahānajjo pūrā hutvā sāgaraṃ paripūrenti, evampi ito dinnadānaṃ pubbe vuttanayeneva petānaṃ upakappatīti. "
  8632. 538632,116,995,2,2,1,18,1,Dasamagāthāvaṇṇanā
  8633. 538633,116,996,2,69,1,312,45,"10. Evaṃ bhagavā‘‘ ito dinnena yāpenti, petā kālagatā tahin’’ ti imaṃ atthaṃ upamāhi pakāsetvā puna yasmā te petā‘‘ ito kiñci lacchāmā’’ ti āsābhibhūtā ñātigharaṃ āgantvāpi‘‘ idaṃ nāma no dethā’’ ti yācituṃ asamatthā, tasmā tesaṃ imāni anussaraṇavatthūni anussaranto kulaputto dakkhiṇaṃ dajjāti dassento‘‘ adāsi me’’ ti imaṃ gāthamāha. "
  8634. 538634,116,997,2,3,1,9,1,Tassattho –
  8635. 538635,116,997,4,77,1,298,48,"‘‘ idaṃ nāma me dhanaṃ vā dhaññaṃ vā adāsī’’ ti ca,‘‘ idaṃ nāma me kiccaṃ attanā uyyogamāpajjanto akāsī’’ ti ca,‘‘ amu me mātito vā pitito vā sambandhattā ñātī’’ ti ca sinehavasena tāṇasamatthatāya‘‘ mittā’’ ti ca,‘‘ asuko me saha paṃsukīḷako sakhā’’ ti ca evaṃ sabbamanussaranto petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā, dānaṃ niyyāteyyāti. "
  8636. 538636,116,997,78,88,1,37,6,Aparo pāṭho‘‘ petānaṃ dakkhiṇā dajjā’’ ti.
  8637. 538637,116,997,89,93,1,25,3,Tassattho– dātabbāti dajjā.
  8638. 538638,116,997,94,96,1,5,2,Kā sā?
  8639. 538639,116,997,97,114,1,94,12,"Petānaṃ dakkhiṇā, teneva‘‘ adāsi me’’ tiādinā nayena pubbe katamanussaraṃ anussaratāti vuttaṃ hoti. "
  8640. 538640,116,997,115,118,1,47,3,Karaṇavacanappasaṅge paccattavacanaṃ veditabbaṃ.
  8641. 538641,116,998,2,2,1,21,1,Ekādasamagāthāvaṇṇanā
  8642. 538642,116,999,2,12,1,80,7,11. Evaṃ bhagavā petānaṃ dakkhiṇāniyyātane kāraṇabhūtāni anussaraṇavatthūni dassento–
  8643. 538643,116,1000,2,13,1,39,9,"‘ ‘ Adāsi me akāsi me, ñātimittā sakhā ca me; "
  8644. 538644,116,1001,2,11,1,47,6,"Petānaṃ dakkhiṇaṃ dajjā, pubbe katamanussaran’’ ti."
  8645. 538645,116,1001,12,12,1,0,0,–
  8646. 538646,116,1002,2,42,1,225,32,"Vatvā puna ye ñātimaraṇena ruṇṇasokādiparā eva hutvā tiṭṭhanti, na tesaṃ atthāya kiñci denti, tesaṃ taṃ ruṇṇasokādi kevalaṃ attaparitāpanameva hoti, na petānaṃ kiñci atthaṃ nipphādetīti dassento‘‘ na hi ruṇṇaṃ vā’’ ti imaṃ gāthamāha. "
  8647. 538647,116,1003,2,12,1,75,9,"Tattha ruṇṇan ti rodanā roditattaṃ assupātanaṃ, etena kāyaparissamaṃ dasseti. "
  8648. 538648,116,1003,13,21,1,54,6,"{Soko}ti socanā socitattaṃ, etena cittaparissamaṃ dasseti. "
  8649. 538649,116,1003,22,29,1,33,6,Yā {caññā}ti yā ca ruṇṇasokehi aññā.
  8650. 538650,116,1003,30,52,1,140,15,"{Paridevanā}ti ñātibyasanena phuṭṭhassa lālappanā,‘‘ kahaṃ ekaputtaka piya manāpā’’ ti evamādinā nayena guṇasaṃvaṇṇanā, etena vacīparissamaṃ dasseti. "
  8651. 538651,116,1004,2,2,1,21,1,Dvādasamagāthāvaṇṇanā
  8652. 538652,116,1005,2,57,1,292,39,"12. Evaṃ bhagavā‘‘ ruṇṇaṃ vā soko vā yā caññā paridevanā, sabbampi taṃ petānaṃ atthāya na hoti, kevalantu attānaṃ paritāpanamattameva, evaṃ tiṭṭhanti ñātayo’’ ti ruṇṇādīnaṃ niratthakabhāvaṃ dassetvā puna māgadharājena yā dakkhiṇā dinnā, tassā sātthakabhāvaṃ dassento‘‘ ayañca kho dakkhiṇā’’ ti imaṃ gāthamāha. "
  8653. 538653,116,1006,2,37,1,237,29,"Tassattho – ayañca kho, mahārāja, dakkhiṇā tayā ajja attano ñātigaṇaṃ uddissa dinnā , sā yasmā saṅgho anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa, tasmā saṅghamhi suppatiṭṭhitā assa petajanassa dīgharattaṃ hitāya upakappati sampajjati phalatīti vuttaṃ hoti. "
  8654. 538654,116,1006,38,49,1,69,8,"{Upakappatī}ti ca ṭhānaso upakappati, taṃkhaṇaṃyeva upakappati, na cirena. "
  8655. 538655,116,1006,50,75,1,144,16,"Yathā hi taṃkhaṇaññeva paṭibhantaṃ‘‘ ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhātī’’ ti vuccati, evamidhāpi taṃkhaṇaṃyeva upakappantā‘‘ ṭhānaso upakappatī’’ ti vuttā. "
  8656. 538656,116,1006,76,125,1,232,27,"Yaṃ vā taṃ‘‘ idaṃ kho, brāhmaṇa, ṭhānaṃ, yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatī’’ ti( a. ni.10.177) vuttaṃ, tattha khuppipāsikavantāsaparadattūpajīvinijjhāmataṇhikādibhedabhinne ṭhāne upakappatīti vuttaṃ yathā kahāpaṇaṃ dento‘‘ kahāpaṇaso detī’’ ti loke vuccati. "
  8657. 538657,116,1006,126,135,1,72,7,"Imasmiñca atthavikappe {upakappatī}ti pātubhavati, nibbattatīti vuttaṃ hoti. "
  8658. 538658,116,1007,2,2,1,20,1,Terasamagāthāvaṇṇanā
  8659. 538659,116,1008,2,12,1,61,7,13. Evaṃ bhagavā raññā dinnāya dakkhiṇāya sātthakabhāvaṃ dassento–
  8660. 538660,116,1009,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Ayañca kho dakkhiṇā dinnā, saṅghamhi suppatiṭṭhitā; "
  8661. 538661,116,1010,2,10,1,43,5,"Dīgharattaṃ hitāyassa, ṭhānaso upakappatī’’ ti."
  8662. 538662,116,1010,11,11,1,0,0,–
  8663. 538663,116,1011,2,65,1,561,55,"Vatvā puna yasmā imaṃ dakkhiṇaṃ dentena ñātīnaṃ ñātīhi kattabbakiccakaraṇavasena ñātidhammo nidassito, bahujanassa pākaṭīkato, nidassanaṃ vā kato, tumhehipi ñātīnaṃ evameva ñātīhi kattabbakiccakaraṇavasena ñātidhammo paripūretabbo, na niratthakehi ruṇṇādīhi attā paritāpetabboti ca pete dibbasampattiṃ adhigamentena petānaṃ pūjā katā uḷārā, buddhappamukhañca bhikkhusaṅghaṃ annapānādīhi santappentena bhikkhūnaṃ balaṃ anupadinnaṃ, anukampādiguṇaparivārañca cāgacetanaṃ nibbattentena anappakaṃ puññaṃ pasutaṃ, tasmā bhagavā imehi yathābhuccaguṇehi rājānaṃ sampahaṃsento–"
  8664. 538664,116,1012,2,9,1,31,6,"‘ ‘ So ñātidhammo ca ayaṃ nidassito, "
  8665. 538665,116,1013,2,7,1,25,5,Petāna pūjā ca katā uḷārā;
  8666. 538666,116,1014,2,4,1,30,2,"Balañca bhikkhūnamanuppadinnaṃ, "
  8667. 538667,116,1015,2,9,1,35,5,Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakan’’ ti.
  8668. 538668,116,1015,10,10,1,0,0,–
  8669. 538669,116,1016,2,6,1,34,4,Imāya gāthāya desanaṃ pariyosāpeti.
  8670. 538670,116,1017,2,22,1,104,15,Atha vā‘‘ so ñātidhammo ca ayaṃ nidassito’’ ti iminā gāthāpadena bhagavā rājānaṃ dhammiyā kathāya sandasseti.
  8671. 538671,116,1017,23,35,1,89,11,Ñātidhammanidassanameva hi ettha sandassanaṃ petāna pūjā ca katā {uḷārā}ti iminā samādapeti.
  8672. 538672,116,1017,36,43,1,64,7,Uḷārāti pasaṃsanameva hi ettha punappunaṃ pūjākaraṇe samādapanaṃ.
  8673. 538673,116,1017,44,49,1,51,5,Balañca bhikkhūnamanuppadinnan ti iminā samuttejeti.
  8674. 538674,116,1017,50,60,1,91,9,"Balānuppadānameva hi ettha evaṃ dānaṃ, balānuppadānatāti tassa ussāhavaḍḍhanena samuttejanaṃ. "
  8675. 538675,116,1017,61,68,1,54,7,Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappakan ti iminā sampahaṃseti.
  8676. 538676,116,1017,69,78,1,119,8,Puññappasutakittanameva hi ettha tassa yathābhuccaguṇasaṃvaṇṇanabhāvena sampahaṃsanajananato sampahaṃsananti veditabbaṃ.
  8677. 538677,116,1018,2,12,1,136,10,Desanāpariyosāne ca pettivisayūpapattiādīnavasaṃvaṇṇanena saṃviggānaṃ yoniso padahataṃ caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
  8678. 538678,116,1018,13,27,1,122,13,"Dutiyadivasepi bhagavā devamanussānaṃ idameva tirokuṭṭaṃ desesi, evaṃ yāva sattamadivasā tādiso eva dhammābhisamayo ahosīti. "
  8679. 538679,116,1019,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  8680. 538680,116,1020,2,4,1,30,2,Tirokuṭṭasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8681. 538681,116,1021,2,4,1,22,2,8 . Nidhikaṇḍasuttavaṇṇanā
  8682. 538682,116,1022,2,2,1,15,1,Nikkhepakāraṇaṃ
  8683. 538683,116,1023,2,18,1,91,10,"Idāni yadidaṃ tirokuṭṭānantaraṃ‘‘ nidhiṃ nidheti puriso’’ tiādinā nidhikaṇḍaṃ nikkhittaṃ, tassa–"
  8684. 538684,116,1024,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Bhāsitvā nidhikaṇḍassa, idha nikkhepakāraṇaṃ; "
  8685. 538685,116,1025,2,8,1,44,3,"Aṭṭhuppattiñca dīpetvā, karissāmatthavaṇṇanaṃ’’. "
  8686. 538686,116,1026,2,8,1,51,6,Tattha idha nikkhepakāraṇaṃ tāvassa evaṃ veditabbaṃ.
  8687. 538687,116,1026,9,24,1,135,14,"Idañhi nidhikaṇḍaṃ bhagavatā iminā anukkamena avuttampi yasmā anumodanavasena vuttassa tirokuṭṭassa mithunabhūtaṃ, tasmā idha nikkhittaṃ. "
  8688. 538688,116,1026,25,37,1,125,12,Tirokuṭṭena vā puññavirahitānaṃ vipattiṃ dassetvā iminā katapuññānaṃ sampattidassanatthampi idaṃ idha nikkhittanti veditabbaṃ.
  8689. 538689,116,1026,38,41,1,29,3,Idamassa idha nikkhepakāraṇaṃ.
  8690. 538690,116,1027,2,2,1,15,1,Suttaṭṭhuppatti
  8691. 538691,116,1028,2,12,1,82,9,Aṭṭhuppatti panassa– sāvatthiyaṃ kira aññataro kuṭumbiko aḍḍho mahaddhano mahābhogo.
  8692. 538692,116,1028,13,23,1,72,9,"So ca saddho hoti pasanno, vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati. "
  8693. 538693,116,1028,24,31,1,63,7,So ekasmiṃ divase buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ deti.
  8694. 538694,116,1028,32,56,1,115,17,"Tena ca samayena rājā dhanatthiko hoti, so tassa santike purisaṃ pesesi‘‘ gaccha, bhaṇe, itthannāmaṃ kuṭumbikaṃ ānehī’’ ti. "
  8695. 538695,116,1028,57,71,1,58,10,So gantvā taṃ kuṭumbikaṃ āha‘‘ rājā taṃ gahapati āmantetī’’ ti.
  8696. 538696,116,1028,72,98,1,164,18,"Kuṭumbiko saddhādiguṇasamannāgatena cetasā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ parivisanto āha‘‘ gaccha, bho purisa, pacchā āgamissāmi, idāni tāvamhi nidhiṃ nidhento ṭhito’’ ti. "
  8697. 538697,116,1028,99,122,1,159,19,Atha bhagavā bhuttāvī pavārito tameva puññasampadaṃ paramatthato nidhīti dassetuṃ tassa kuṭumbikassa anumodanatthaṃ‘‘ nidhiṃ nidheti puriso’’ ti imā gāthāyo abhāsi.
  8698. 538698,116,1028,123,125,1,20,2,Ayamassa aṭṭhuppatti.
  8699. 538699,116,1029,2,4,1,8,1,Evamassa –
  8700. 538700,116,1030,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Bhāsitvā nidhikaṇḍassa, idha nikkhepakāraṇaṃ; "
  8701. 538701,116,1031,2,8,1,44,3,"Aṭṭhuppattiñca dīpetvā, karissāmatthavaṇṇanaṃ’’. "
  8702. 538702,116,1032,2,2,1,19,1,Paṭhamagāthāvaṇṇanā
  8703. 538703,116,1033,2,17,1,86,10,"1. Tattha nidhiṃ nidheti {puriso}ti nidhīyatīti nidhi, ṭhapīyati rakkhīyati gopīyatīti attho. "
  8704. 538704,116,1033,18,27,1,50,6,"So catubbidho thāvaro, jaṅgamo, aṅgasamo, anugāmikoti. "
  8705. 538705,116,1033,28,54,1,159,23,"Tattha thāvaro nāma bhūmigataṃ vā vehāsaṭṭhaṃ vā hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā khettaṃ vā vatthu vā, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ iriyāpathavirahitaṃ, ayaṃ thāvaro nidhi. "
  8706. 538706,116,1033,55,66,1,118,11,Jaṅgamo nāma dāsidāsaṃ hatthigavassavaḷavaṃ ajeḷakaṃ kukkuṭasūkaraṃ yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ iriyāpathapaṭisaṃyuttaṃ.
  8707. 538707,116,1033,67,92,1,186,20,"Ayaṃ jaṅgamo nidhi aṅgasamo nāma kammāyatanaṃ, sippāyatanaṃ, vijjāṭṭhānaṃ, bāhusaccaṃ, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ sikkhitvā gahitaṃ aṅgapaccaṅgamiva attabhāvappaṭibaddhaṃ, ayaṃ aṅgasamo nidhi. "
  8708. 538708,116,1033,93,116,1,197,21,"Anugāmiko nāma dānamayaṃ puññaṃ sīlamayaṃ bhāvanāmayaṃ dhammassavanamayaṃ dhammadesanāmayaṃ, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ puññaṃ tattha tattha anugantvā viya iṭṭhaphalamanuppadeti, ayaṃ anugāmiko nidhi. "
  8709. 538709,116,1033,117,122,1,36,5,Imasmiṃ pana ṭhāne thāvaro adhippeto.
  8710. 538710,116,1034,2,7,1,35,4,{Nidhetī}ti ṭhapeti paṭisāmeti gopeti.
  8711. 538711,116,1034,8,11,1,16,2,{Puriso}ti manusso.
  8712. 538712,116,1034,12,31,1,132,17,"Kāmañca purisopi itthīpi paṇḍakopi nidhiṃ nidheti, idha pana purisasīsena desanā katā, atthato pana tesampi idha samodhānaṃ daṭṭhabbaṃ. "
  8713. 538713,116,1034,32,41,1,83,7,"Gambhīre {odakantike}ti ogāhetabbaṭṭhena gambhīraṃ, udakassa antikabhāvena odakantikaṃ. "
  8714. 538714,116,1034,42,77,1,252,31,"Atthi gambhīraṃ na odakantikaṃ jaṅgale bhūmibhāge satikaporiso āvāṭo viya, atthi odakantikaṃ na gambhīraṃ ninne pallale ekadvividatthiko āvāṭo viya, atthi gambhīrañceva odakantikañca jaṅgale bhūmibhāge yāva idāni udakaṃ āgamissatīti, tāva khato āvāṭo viya. "
  8715. 538715,116,1034,78,89,1,47,7,Taṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ‘‘ gambhīre odakantike’’ ti.
  8716. 538716,116,1034,90,102,1,83,10,"Atthe kicce {samuppanne}ti atthā anapetanti atthaṃ, atthāvahaṃ hitāvahanti vuttaṃ hoti. "
  8717. 538717,116,1034,103,110,1,51,6,"Kātabbanti kiccaṃ, kiñcideva karaṇīyanti vuttaṃ hoti. "
  8718. 538718,116,1034,111,119,1,65,7,"Uppannaṃ eva samuppannaṃ, kattabbabhāvena upaṭṭhitanti vuttaṃ hoti. "
  8719. 538719,116,1034,120,124,1,29,4,Tasmiṃ atthe kicce samuppanne.
  8720. 538720,116,1034,125,130,1,54,4,Atthāya me {bhavissatī}ti nidhānappayojananidassanametaṃ.
  8721. 538721,116,1034,131,152,1,132,16,"Etadatthañhi so nidheti‘‘ atthāvahe kismiñcideva karaṇīye samuppanne atthāya me bhavissati, tassa me kiccassa nipphattiyā bhavissatī’’ ti. "
  8722. 538722,116,1034,153,160,1,62,7,Kiccanipphattiyeva hi tassa kicce samuppanne atthoti veditabbo.
  8723. 538723,116,1035,2,2,1,18,1,Dutiyagāthāvaṇṇanā
  8724. 538724,116,1036,2,11,1,103,8,Evaṃ nidhānappayojanaṃ dassento atthādhigamādhippāyaṃ dassetvā idāni anatthāpagamādhippāyaṃ dassetumāha–
  8725. 538725,116,1037,2,15,1,40,6,"2.‘‘ Rājato vā duruttassa, corato pīḷitassa vā. "
  8726. 538726,116,1038,2,12,1,45,7,"Iṇassa vā pamokkhāya, dubbhikkhe āpadāsu vā’’ ti. "
  8727. 538727,116,1039,2,29,1,152,19,Tassattho ‘‘ atthāya me bhavissatī’’ ti ca‘‘ iṇassa vā pamokkhāyā’’ ti ca ettha vuttehi dvīhi bhavissatipamokkhāya-padehi saddhiṃ yathāsambhavaṃ yojetvā veditabbo.
  8728. 538728,116,1040,2,72,1,368,50,"Tatthāyaṃ yojanā– na kevalaṃ atthāya me bhavissatīti eva puriso nidhiṃ nidheti, kintu‘‘ ayaṃ coro’’ ti vā‘‘ pāradāriko’’ ti vā‘‘ suṅkaghātako’’ ti vā evamādinā nayena paccatthikehi paccāmittehi duruttassa me sato rājato vā pamokkhāya bhavissati, sandhicchedādīhi dhanaharaṇena vā,‘‘ ettakaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ dehī’’ ti jīvaggāhena vā corehi me pīḷitassa sato corato vā pamokkhāya bhavissati. "
  8729. 538729,116,1040,73,95,1,101,16,"Santi me iṇāyikā, te maṃ‘‘ iṇaṃ dehī’’ ti codessanti, tehi me codiyamānassa iṇassa vā pamokkhāya bhavissati. "
  8730. 538730,116,1040,96,119,1,143,19,"Hoti so samayo, yaṃ dubbhikkhaṃ hoti dussassaṃ dullabhapiṇḍaṃ, tattha na sukaraṃ appadhanena yāpetuṃ, tathāvidhe āgate dubbhikkhe vā me bhavissati . "
  8731. 538731,116,1040,120,139,1,140,18,"Yathārūpā āpadā uppajjanti aggito vā udakato vā appiyadāyādato vā, tathārūpāsu vā uppannāsu āpadāsu me bhavissatītipi puriso nidhiṃ nidhetīti. "
  8732. 538732,116,1041,2,16,1,149,14,Evaṃ atthādhigamādhippāyaṃ anatthāpagamādhippāyañcāti dvīhi gāthāhi duvidhaṃ nidhānappayojanaṃ dassetvā idāni tameva duvidhaṃ payojanaṃ nigamento āha–
  8733. 538733,116,1042,2,13,1,44,7,"‘ ‘ Etadatthāya lokasmiṃ, nidhi nāma nidhīyatī’’ ti. "
  8734. 538734,116,1043,2,28,1,119,17,Tassattho – yvāyaṃ‘‘ atthāya me bhavissatī’’ ti ca‘‘ rājato vā duruttassā’’ ti evamādīhi ca atthādhigamo anatthāpagamo ca dassito.
  8735. 538735,116,1043,29,43,1,129,13,Etadatthāya etesaṃ nipphādanatthāya imasmiṃ okāsaloke yo koci hiraññasuvaṇṇādibhedo nidhi nāma nidhīyati ṭhapīyati paṭisāmīyatīti.
  8736. 538736,116,1044,2,2,1,18,1,Tatiyagāthāvaṇṇanā
  8737. 538737,116,1045,2,20,1,114,15,"Idāni yasmā evaṃ nihitopi so nidhi puññavataṃyeva adhippetatthasādhako hoti, na aññesaṃ, tasmā tamatthaṃ dīpento āha– "
  8738. 538738,116,1046,2,12,1,39,4,"3.‘‘ Tāvassunihito santo, gambhīre odakantike. "
  8739. 538739,116,1047,2,13,1,44,8,"Na sabbo sabbadā eva, tassa taṃ upakappatī’’ ti. "
  8740. 538740,116,1048,2,17,1,90,13,"Tassattho – so nidhi tāva sunihito santo, tāva suṭṭhu nikhaṇitvā ṭhapito samānoti vuttaṃ hoti. "
  8741. 538741,116,1048,18,20,1,13,2,Kīva suṭṭhūti?
  8742. 538742,116,1048,21,35,1,96,12,"Gambhīre odakantike, yāva gambhīre odakantike nihitoti saṅkhaṃ gacchati, tāva suṭṭhūti vuttaṃ hoti. "
  8743. 538743,116,1048,36,62,1,169,22,"Na sabbo sabbadā eva, tassa taṃ {upakappatī}ti yena purisena nihito, tassa sabbopi sabbakālaṃ na upakappati na sampajjati, yathāvuttakiccakaraṇasamattho na hotīti vuttaṃ hoti. "
  8744. 538744,116,1048,63,71,1,57,7,"Kintu kocideva kadācideva upakappati, neva vā upakappatīti. "
  8745. 538745,116,1048,72,102,1,94,13,Ettha can ti padapūraṇamatte nipāto daṭṭhabbo‘‘ yathā taṃ appamattassa ātāpino’’ ti evamādīsu( ma. ni.2.18-19;3.154) viya.
  8746. 538746,116,1048,103,120,1,49,9,Liṅgabhedaṃ vā katvā‘‘ so’’ ti vattabbe‘‘ tan’’ ti vuttaṃ.
  8747. 538747,116,1048,121,128,1,44,7,Evaṃ hi vuccamāne so attho sukhaṃ bujjhatīti.
  8748. 538748,116,1049,2,2,1,27,1,Catutthapañcamagāthāvaṇṇanā
  8749. 538749,116,1050,2,27,1,107,18,"Evaṃ ‘‘ na sabbo sabbadā eva, tassa taṃ upakappatī’’ ti vatvā idāni yehi kāraṇehi na upakappati, tāni dassento āha– "
  8750. 538750,116,1051,2,15,1,43,7,"4.‘‘ Nidhi vā ṭhānā cavati, saññā vāssa vimuyhati. "
  8751. 538751,116,1052,2,10,1,41,7,"Nāgā vā apanāmenti, yasmā vāpi haranti naṃ. "
  8752. 538752,116,1053,2,16,1,41,6,"5.‘‘ Appiyā vāpi dāyādā, uddharanti apassato’’ ti. "
  8753. 538753,116,1054,2,26,1,147,20,"Tassattho – yasmiṃ ṭhāne sunihito hoti nidhi, so vā nidhi tamhā ṭhānā cavati apeti vigacchati, acetanopi samāno puññakkhayavasena aññaṃ ṭhānaṃ gacchati. "
  8754. 538754,116,1054,27,51,1,137,21,"Saññā vā assa vimuyhati, yasmiṃ ṭhāne nihito nidhi, taṃ na jānāti, assa puññakkhayacoditā nāgā vā taṃ nidhiṃ apanāmenti aññaṃ ṭhānaṃ gamenti. "
  8755. 538755,116,1054,52,59,1,47,6,Yakkhā vāpi haranti yenicchakaṃ ādāya gacchanti.
  8756. 538756,116,1054,60,71,1,71,11,Apassato vā assa appiyā vā dāyādā bhūmiṃ khaṇitvā taṃ nidhiṃ uddharanti.
  8757. 538757,116,1054,72,81,1,65,9,Evamassa etehi ṭhānā cavanādīhi kāraṇehi so nidhi na upakappatīti.
  8758. 538758,116,1055,2,21,1,160,18,"Evaṃ ṭhānā cavanādīni lokasammatāni anupakappanakāraṇāni vatvā idāni yaṃ taṃ etesampi kāraṇānaṃ mūlabhūtaṃ ekaññeva puññakkhayasaññitaṃ kāraṇaṃ, taṃ dassento āha–"
  8759. 538759,116,1056,2,13,1,45,7,"‘ ‘ Yadā puññakkhayo hoti, sabbametaṃ vinassatī’’ ti. "
  8760. 538760,116,1057,2,25,1,214,19,"Tassattho – yasmiṃ samaye bhogasampattinipphādakassa puññassa khayo hoti, bhogapārijuññasaṃvattanikamapuññamokāsaṃ katvā ṭhitaṃ hoti, atha yaṃ nidhiṃ nidhentena nihitaṃ hiraññasuvaṇṇādidhanajātaṃ, sabbametaṃ vinassatīti. "
  8761. 538761,116,1058,2,2,1,19,1,Chaṭṭhagāthāvaṇṇanā
  8762. 538762,116,1059,2,29,1,258,26,"Evaṃ bhagavā tena tena adhippāyena nihitampi yathādhippāyaṃ anupakappantaṃ nānappakārehi nassanadhammaṃ lokasammataṃ nidhiṃ vatvā idāni yaṃ puññasampadaṃ paramatthato nidhīti dassetuṃ tassa kuṭumbikassa anumodanatthamidaṃ nidhikaṇḍamāraddhaṃ, taṃ dassento āha– "
  8763. 538763,116,1060,2,14,1,39,6,"6.‘‘ Yassa dānena sīlena, saṃyamena damena ca. "
  8764. 538764,116,1061,2,12,1,43,7,"Nidhī sunihito hoti, itthiyā purisassa vā’’ ti. "
  8765. 538765,116,1062,2,17,1,73,10,Tattha dānan ti‘‘ dānañca dhammacariyā cā’’ ti ettha vuttanayeneva gahetabbaṃ.
  8766. 538766,116,1062,18,22,1,34,4,Sīlan ti kāyikavācasiko avītikkamo.
  8767. 538767,116,1062,23,30,1,76,7,Pañcaṅgadasaṅgapātimokkhasaṃvarādi vā sabbampi sīlaṃ idha sīlanti adhippetaṃ.
  8768. 538768,116,1062,31,43,1,100,9,"{Saṃyamo}ti saṃyamanaṃ saṃyamo, cetaso nānārammaṇagatinivāraṇanti vuttaṃ hoti, samādhissetaṃ adhivacanaṃ. "
  8769. 538769,116,1062,44,62,1,107,11,"Yena saṃyamena samannāgato‘‘ hatthasaṃyato, pādasaṃyato, vācāsaṃyato, saṃyatuttamo’’ ti ettha saṃyatuttamoti vutto. "
  8770. 538770,116,1062,63,80,1,89,10,"Apare āhu‘‘ saṃyamanaṃ saṃyamo, saṃvaraṇanti vuttaṃ hoti, indriyasaṃvarassetaṃ adhivacanan’’ ti. "
  8771. 538771,116,1062,81,91,1,67,7,"{Damo}ti damanaṃ, kilesūpasamananti vuttaṃ hoti, paññāyetaṃ adhivacanaṃ. "
  8772. 538772,116,1062,92,122,1,72,10,Paññā hi katthaci paññātveva vuccati‘‘ sussūsā labhate paññan’’ ti evamādīsu( saṃ. ni.1.246; su. ni.188).
  8773. 538773,116,1062,123,135,1,55,8,Katthaci dhammoti‘‘ saccaṃ dhammo dhiti cāgo’’ ti evamādīsu.
  8774. 538774,116,1062,136,152,1,71,11,"Katthaci damoti‘‘ yadi saccā damā cāgā, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ tiādīsu. "
  8775. 538775,116,1063,2,53,1,381,49,"Evaṃ dānādīni ñatvā idāni evaṃ imissā gāthāya sampiṇḍetvā attho veditabbo– yassa itthiyā vā purisassa vā dānena sīlena saṃyamena damena cāti imehi catūhi dhammehi yathā hiraññena suvaṇṇena muttāya maṇinā vā dhanamayo nidhi tesaṃ suvaṇṇādīnaṃ ekattha pakkhipanena nidhīyati, evaṃ puññamayo nidhi tesaṃ dānādīnaṃ ekacittasantāne cetiyādimhi vā vatthumhi suṭṭhu karaṇena sunihito hotīti. "
  8776. 538776,116,1064,2,2,1,19,1,Sattamagāthāvaṇṇanā
  8777. 538777,116,1065,2,30,1,159,22,"Evaṃ bhagavā‘‘ yassa dānenā’’ ti imāya gāthāya puññasampadāya paramatthato nidhibhāvaṃ dassetvā idāni yattha nihito, so nidhi sunihito hoti, taṃ vatthuṃ dassento āha– "
  8778. 538778,116,1066,2,15,1,42,7,"7.‘‘ Cetiyamhi ca saṅghe vā, puggale atithīsu vā. "
  8779. 538779,116,1067,2,12,1,44,7,"Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātarī’’ ti. "
  8780. 538780,116,1068,2,13,1,71,9,"Tattha cayitabbanti cetiyaṃ, pūjetabbanti vuttaṃ hoti, citattā vā cetiyaṃ. "
  8781. 538781,116,1068,14,25,1,84,8,"Taṃ panetaṃ cetiyaṃ tividhaṃ hoti paribhogacetiyaṃ , uddissakacetiyaṃ, dhātukacetiyanti. "
  8782. 538782,116,1068,26,36,1,107,8,"Tattha bodhirukkho paribhogacetiyaṃ, buddhapaṭimā uddissakacetiyaṃ, dhātugabbhathūpā sadhātukā dhātukacetiyaṃ. "
  8783. 538783,116,1068,37,42,1,35,4,{Saṅgho}ti buddhappamukhādīsu yo koci.
  8784. 538784,116,1068,43,48,1,37,4,{Puggalo}ti gahaṭṭhapabbajitesu yo koci.
  8785. 538785,116,1068,49,59,1,58,9,"Natthi assa tithi, yamhi vā tamhi divase āgacchatīti atithi. "
  8786. 538786,116,1068,60,63,1,40,3,Taṅkhaṇe āgatapāhunakassetaṃ adhivacanaṃ.
  8787. 538787,116,1068,64,66,1,19,2,Sesaṃ vuttanayameva.
  8788. 538788,116,1069,2,30,1,142,22,"Evaṃ cetiyādīni ñatvā idāni evaṃ imissā gāthāya sampiṇḍetvā attho veditabbo– yo so nidhi‘‘ sunihito hotī’’ ti vutto, so imesu vatthūsu sunihito hoti. "
  8789. 538789,116,1069,31,32,1,5,1,Kasmā?
  8790. 538790,116,1069,33,36,1,43,2,Dīgharattaṃ iṭṭhaphalānuppadānasamatthatāya.
  8791. 538791,116,1069,37,45,1,70,8,Tathā hi appakampi cetiyamhi datvā dīgharattaṃ iṭṭhaphalalābhino honti.
  8792. 538792,116,1069,46,47,1,7,1,Yathāha–
  8793. 538793,116,1070,2,9,1,37,4,"‘ ‘ Ekapupphaṃ yajitvāna, asītikappakoṭiyo; "
  8794. 538794,116,1071,2,11,1,50,6,"Duggatiṃ nābhijānāmi, pupphadānassidaṃ phalan’’ ti ca."
  8795. 538795,116,1072,2,22,1,49,8,"‘ ‘ Mattāsukhapariccāgā, passe ce vipulaṃ sukhan’’ ti ca.( dha. pa.290); "
  8796. 538796,116,1073,2,8,1,94,6,Evaṃ dakkhiṇāvisuddhivelāmasuttādīsu vuttanayena saṅghādivatthūsupi dānaphalavibhāgo veditabbo.
  8797. 538797,116,1073,9,39,1,270,27,"Yathā ca cetiyādīsu dānassa pavatti phalavibhūti ca dassitā, evaṃ yathāyogaṃ sabbattha taṃ taṃ ārabhitvā cārittavārittavasena sīlassa, buddhānussativasena saṃyamassa, tabbatthukavipassanāmanasikārapaccavekkhaṇavasena damassa ca pavatti tassa tassa phalavibhūti ca veditabbā. "
  8798. 538798,116,1074,2,2,1,19,1,Aṭṭhamagāthāvaṇṇanā
  8799. 538799,116,1075,2,22,1,187,20,Evaṃ bhagavā dānādīhi nidhīyamānassa puññamayanidhino cetiyādibhedaṃ vatthuṃ dassetvā idāni etesu vatthūsu sunihitassa tassa nidhino gambhīre odakantike nihitanidhito visesaṃ dassento āha–
  8800. 538800,116,1076,2,14,1,35,5,"8.‘‘ Eso nidhi sunihito, ajeyyo anugāmiko. "
  8801. 538801,116,1077,2,11,1,40,6,"Pahāya gamanīyesu, etaṃ ādāya gacchatī’’ ti. "
  8802. 538802,116,1078,2,16,1,78,10,Tattha pubbapadena taṃ dānādīhi sunihitanidhiṃ niddisati‘‘ eso nidhi sunihito’’ ti.
  8803. 538803,116,1078,17,34,1,120,14,"{Ajeyyo}ti parehi jetvā gahetuṃ na sakkā, acceyyotipi pāṭho, tassa accitabbo accanāraho hitasukhatthikena upacitabboti attho. "
  8804. 538804,116,1078,35,59,1,124,16,Etasmiñca pāṭhe eso nidhi acceyyoti sambandhitvā puna‘‘ kasmā’’ ti anuyogaṃ dassetvā‘‘ yasmā sunihito anugāmiko’’ ti sambandhitabbaṃ.
  8805. 538805,116,1078,60,71,1,75,10,"Itarathā hi sunihitassa acceyyattaṃ vuttaṃ bhaveyya, na ca sunihito accanīyo. "
  8806. 538806,116,1078,72,76,1,18,4,Accito eva hi soti.
  8807. 538807,116,1078,77,88,1,92,10,"Anugacchatīti anugāmiko, paralokaṃ gacchantampi tattha tattha phaladānena na vijahatīti attho. "
  8808. 538808,116,1079,2,23,1,157,19,Pahāya gamanīyesu etaṃ ādāya {gacchatī}ti maraṇakāle paccupaṭṭhite sabbabhogesu pahāya gamanīyesu etaṃ nidhiṃ ādāya paralokaṃ gacchatīti ayaṃ kira etassa attho.
  8809. 538809,116,1079,24,28,1,18,4,So pana na yujjati.
  8810. 538810,116,1079,29,30,1,5,1,Kasmā?
  8811. 538811,116,1079,31,34,1,20,2,Bhogānaṃ agamanīyato.
  8812. 538812,116,1079,35,50,1,71,13,"Pahātabbā eva hi te te bhogā, na gamanīyā, gamanīyā pana te te gativisesā. "
  8813. 538813,116,1079,51,63,1,73,11,"Yato yadi esa attho siyā, pahāya bhoge gamanīyesu gativisesesu iti vadeyya. "
  8814. 538814,116,1079,64,68,1,31,4,Tasmā evamettha attho veditabbo–
  8815. 538815,116,1079,69,87,1,99,14,‘‘ nidhi vā ṭhānā cavatī’’ ti evamādinā pakārena pahāya maccaṃ bhogesu gacchantesu etaṃ ādāya gacchatīti.
  8816. 538816,116,1079,88,93,1,37,5,Eso hi anugāmikattā taṃ nappajahatīti.
  8817. 538817,116,1080,2,16,1,67,9,"Tattha siyā‘‘ gamanīyesūti ettha gantabbesūti attho, na gacchantesū’’ ti. "
  8818. 538818,116,1080,17,21,1,26,4,Taṃ na ekaṃsato gahetabbaṃ.
  8819. 538819,116,1080,22,53,1,113,15,"Yathā hi‘‘ ariyā niyyānikā’’ ti( dī. ni.2.141) ettha niyyantāti attho, na niyyātabbāti, evamidhāpi gacchantesūti attho, na gantabbesūti. "
  8820. 538820,116,1081,2,31,1,179,25,"Atha vā yasmā esa maraṇakāle kassaci dātukāmo bhoge āmasitumpi na labhati, tasmā tena te bhogā pubbaṃ kāyena pahātabbā, pacchā vihatāsena cetasā gantabbā, atikkamitabbāti vuttaṃ hoti. "
  8821. 538821,116,1081,32,43,1,87,11,Tasmā pubbaṃ kāyena pahāya pacchā cetasā gamanīyesu bhogesūti evamettha attho daṭṭhabbo.
  8822. 538822,116,1081,44,58,1,129,13,"Purimasmiṃ atthe niddhāraṇe bhummavacanaṃ, pahāya gamanīyesu bhogesu ekamevetaṃ puññanidhivibhavaṃ tato nīharitvā ādāya gacchatīti. "
  8823. 538823,116,1081,59,63,1,49,4,Pacchime atthe bhāvenabhāvalakkhaṇe bhummavacanaṃ.
  8824. 538824,116,1081,64,71,1,75,7,Bhogānañhi gamanīyabhāvena etassa nidhissa ādāya gamanīyabhāvo lakkhīyatīti.
  8825. 538825,116,1082,2,2,1,18,1,Navamagāthāvaṇṇanā
  8826. 538826,116,1083,2,27,1,265,25,Evaṃ bhagavā imassa puññanidhino gambhīre odakantike nihitanidhito visesaṃ dassetvā puna attano bhaṇḍaguṇasaṃvaṇṇanena kayajanassa ussāhaṃ janento uḷārabhaṇḍavāṇijo viya attanā desitapuññanidhiguṇasaṃvaṇṇanena tasmiṃ puññanidhimhi devamanussānaṃ ussāhaṃ janento āha–
  8827. 538827,116,1084,2,11,1,36,3,"9.‘‘ Asādhāraṇamaññesaṃ, acorāharaṇo nidhi. "
  8828. 538828,116,1085,2,12,1,45,7,"Kayirātha dhīro puññāni, yo nidhi anugāmiko’’ ti. "
  8829. 538829,116,1086,2,22,1,121,13,"Tattha asādhāraṇamaññesan ti asādhāraṇo aññesaṃ, ma kāro padasandhikaro‘‘ adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā’’ tiādīsu viya. "
  8830. 538830,116,1086,23,33,1,61,9,"Na corehi āharaṇo acorāharaṇo, corehi ādātabbo na hotīti attho. "
  8831. 538831,116,1086,34,36,1,18,2,Nidhātabboti nidhi.
  8832. 538832,116,1086,37,59,1,124,17,"Evaṃ dvīhi padehi puññanidhiguṇaṃ saṃvaṇṇetvā tato dvīhi tattha ussāhaṃ janeti‘‘ kayirātha dhīro puññāni, yo nidhi anugāmiko’’ ti. "
  8833. 538833,116,1086,60,72,1,73,10,"Tassattho– yasmā puññāni nāma asādhāraṇo aññesaṃ, acorāharaṇo ca nidhi hoti. "
  8834. 538834,116,1086,73,99,1,128,20,"Na kevalañca asādhāraṇo acorāharaṇo ca nidhi, atha kho pana‘‘ eso nidhi sunihito, ajeyyo anugāmiko’’ ti ettha vutto yo nidhi anugāmiko. "
  8835. 538835,116,1086,100,114,1,103,13,"So ca yasmā puññāniyeva, tasmā kayirātha kareyya dhīro buddhisampanno dhitisampanno ca puggalo puññānīti. "
  8836. 538836,116,1087,2,2,1,18,1,Dasamagāthāvaṇṇanā
  8837. 538837,116,1088,2,25,1,176,21,"Evaṃ bhagavā guṇasaṃvaṇṇanena puññanidhimhi devamanussānaṃ ussāhaṃ janetvā idāni ye ussahitvā puññanidhikiriyāya sampādenti, tesaṃ so yaṃ phalaṃ deti, taṃ saṅkhepato dassento āha– "
  8838. 538838,116,1089,2,4,1,0,0,10.
  8839. 538839,116,1090,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Esa devamanussānaṃ, sabbakāmadado nidhī’’ ti. "
  8840. 538840,116,1091,2,13,1,79,9,"Idāni yasmā patthanāya paṭibandhitassa sabbakāmadadattaṃ, na vinā patthanaṃ hoti. "
  8841. 538841,116,1091,14,15,1,7,1,Yathāha–
  8842. 538842,116,1092,2,35,1,234,29,"‘ ‘ Ākaṅkheyya ce gahapatayo dhammacārī samacārī‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan’ ti, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. "
  8843. 538843,116,1092,36,39,1,14,3,Taṃ kissa hetu?
  8844. 538844,116,1092,40,56,1,31,5,Tathā hi so dhammacārī samacārī’’( ma. ni.1.442).
  8845. 538845,116,1093,2,15,1,104,11,Evaṃ ‘‘ anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya.
  8846. 538846,116,1093,16,19,1,14,3,Taṃ kissa hetu?
  8847. 538847,116,1093,20,37,1,34,6,Tathā hi so dhammacārī samacārī’’ ti( ma. ni.1.442).
  8848. 538848,116,1094,2,5,1,10,2,Tathā cāha–
  8849. 538849,116,1095,2,39,1,196,26,"‘ ‘ Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhāya samannāgato hoti, sīlena, sutena, cāgena, paññāya samannāgato hoti, tassa evaṃ hoti‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan’ ti. "
  8850. 538850,116,1095,40,52,1,63,10,"So taṃ cittaṃ padahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. "
  8851. 538851,116,1095,53,78,1,97,14,Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrūpapattiyā saṃvattantī’’ ti( ma. ni.3.161) evamādi.
  8852. 538852,116,1096,2,14,1,131,12,Tasmā taṃ tathā tathā ākaṅkhapariyāyaṃ cittapadahanādhiṭṭhānabhāvanāparikkhāraṃ patthanaṃ tassa sabbakāmadadatte hetuṃ dassento āha–
  8853. 538853,116,1097,2,12,1,46,6,"‘ ‘ Yaṃ yadevābhipatthenti, sabbametena labbhatī’’ ti. "
  8854. 538854,116,1098,2,2,1,21,1,Ekādasamagāthāvaṇṇanā
  8855. 538855,116,1099,2,25,1,103,15,"11. Idāni yaṃ taṃ sabbaṃ etena labbhati, taṃ odhiso odhiso dassento‘‘ suvaṇṇatā susaratā’’ ti evamādigāthāyo āha. "
  8856. 538856,116,1100,2,14,1,118,11,"Tattha paṭhamagāthāya tāva suvaṇṇatā nāma sundaracchavivaṇṇatā kañcanasannibhattacatā, sāpi etena puññanidhinā labbhati. "
  8857. 538857,116,1100,15,16,1,7,1,Yathāha–
  8858. 538858,116,1101,2,56,1,327,41,"‘ ‘ Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ… pe… pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi, dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsika… pe… koseyya… pe… kambalasukhumānaṃ. "
  8859. 538859,116,1101,57,71,1,99,12,So tassa kammassa katattā upacitattā… pe… itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati.
  8860. 538860,116,1101,72,87,1,41,4,Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco’’ ti( dī. ni.3.218).
  8861. 538861,116,1102,2,10,1,63,7,"Susaratā nāma brahmassaratā karavīkabhāṇitā, sāpi etena labbhati. "
  8862. 538862,116,1102,11,12,1,7,1,Yathāha–
  8863. 538863,116,1103,2,35,1,159,24,"‘ ‘ Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ… pe… pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā… pe… tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. "
  8864. 538864,116,1103,36,52,1,105,13,So tassa kammassa katattā upacitattā… pe… itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati.
  8865. 538865,116,1103,53,71,1,51,7,Pahutajivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī’’ ti( dī. ni.3.236).
  8866. 538866,116,1104,2,13,1,122,9,"{Susaṇṭhānā}ti suṭṭhu saṇṭhānatā, samacitavaṭṭitayuttaṭṭhānesu aṅgapaccaṅgānaṃ samacitavaṭṭitabhāvena sannivesoti vuttaṃ hoti. "
  8867. 538867,116,1104,14,17,1,19,3,Sāpi etena labbhati.
  8868. 538868,116,1104,18,19,1,7,1,Yathāha–
  8869. 538869,116,1105,2,78,1,456,52,"‘ ‘ Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ… pe… pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo‘ kinti me saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena sutena cāgena paññāya dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi vaḍḍheyyun’ ti, so tassa kammassa… pe… samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, sīhapubbaḍḍhakāyo ca hoti citantaraṃso ca samavaṭṭakkhandho cā’’ ti( dī. ni.3.224) evamādi. "
  8870. 538870,116,1106,2,14,1,104,12,Iminā nayena ito paresampi iminā puññanidhinā paṭilābhasādhakāni suttapadāni tato tato ānetvā vattabbāni.
  8871. 538871,116,1106,15,23,1,72,7,"Ativitthārabhayena tu saṃkhittaṃ, idāni avasesapadānaṃ vaṇṇanaṃ karissāmi. "
  8872. 538872,116,1107,2,41,1,225,24,"{Surūpatā}ti ettha sakalasarīraṃ rūpanti veditabbaṃ‘‘ ākāso parivārito rūpaṃtveva saṅkhaṃ gacchatī’’ tiādīsu( ma. ni.1.306) viya, tassa rūpassa sundaratā surūpatā nātidīghatā nātirassatā nātikisatā nātithūlatā nātikāḷatā naccodātatāti vuttaṃ hoti. "
  8873. 538873,116,1107,42,49,1,73,6,"Ādhipaccan ti adhipatibhāvo, khattiyamahāsālādibhāvena sāmikabhāvoti attho. "
  8874. 538874,116,1107,50,63,1,115,9,"{Parivāro}ti agārikānaṃ sajanaparijanasampatti, anagārikānaṃ parisasampatti, ādhipaccañca parivāro ca ādhipaccaparivāro. "
  8875. 538875,116,1107,64,76,1,115,10,"Ettha ca suvaṇṇatādīhi sarīrasampatti, ādhipaccena bhogasampatti, parivārena sajanaparijanasampatti vuttāti veditabbā. "
  8876. 538876,116,1107,77,104,1,180,20,"Sabbametena {labbhatī}ti yaṃ taṃ‘‘ yaṃ yadevābhipatthenti, sabbametena labbhatī’’ ti vuttaṃ, tattha idampi tāva paṭhamaṃ odhiso vuttasuvaṇṇatādi sabbametena labbhatīti veditabbanti dasseti. "
  8877. 538877,116,1108,2,2,1,21,1,Dvādasamagāthāvaṇṇanā
  8878. 538878,116,1109,2,25,1,165,15,12. Evamimāya gāthāya puññānubhāvena labhitabbaṃ rajjasampattito oraṃ devamanussasampattiṃ dassetvā idāni tadubhayarajjasampattiṃ dassento‘‘ padesarajjan’’ ti imaṃ gāthamāha.
  8879. 538879,116,1110,2,12,1,88,10,Tattha padesarajjan ti ekadīpampi sakalaṃ apāpuṇitvā pathaviyā ekamekasmiṃ padese rajjaṃ.
  8880. 538880,116,1110,13,19,1,56,5,"Issarabhāvo issariyaṃ, iminā dīpacakkavattirajjaṃ dasseti. "
  8881. 538881,116,1110,20,27,1,64,7,Cakkavattisukhaṃ piyan ti iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ cakkavattisukhaṃ.
  8882. 538882,116,1110,28,31,1,39,3,Iminā cāturantacakkavattirajjaṃ dasseti.
  8883. 538883,116,1110,32,42,1,82,9,"Devesu rajjaṃ devarajjaṃ, etena mandhātādīnampi manussānaṃ devarajjaṃ dassitaṃ hoti. "
  8884. 538884,116,1110,43,65,1,109,16,"Api {dibbesū}ti iminā ye te divi bhavattā‘‘ dibbā’’ ti vuccanti, tesu dibbesu kāyesu uppannānampi devarajjaṃ dasseti. "
  8885. 538885,116,1110,66,93,1,171,19,"Sabbametena {labbhatī}ti yaṃ taṃ‘‘ yaṃ yadevābhipatthenti, sabbametena labbhatī’’ ti vuttaṃ, tattha idampi dutiyaṃ odhiso padesarajjādi sabbametena labbhatīti veditabbanti dasseti. "
  8886. 538886,116,1111,2,2,1,20,1,Terasamagāthāvaṇṇanā
  8887. 538887,116,1112,2,30,1,203,21,13. Evamimāya gāthāya puññānubhāvena labhitabbaṃ devamanussarajjasampattiṃ dassetvā idāni dvīhi gāthāhi vuttaṃ sampattiṃ samāsato purakkhatvā nibbānasampattiṃ dassento‘‘ mānussikā ca sampattī’’ ti imaṃ gāthamāha.
  8888. 538888,116,1113,2,12,1,68,8,"Tassāyaṃ padavaṇṇanā– manussānaṃ ayanti mānussī, mānussī eva mānussikā. "
  8889. 538889,116,1113,13,15,1,20,2,Sampajjanaṃ sampatti.
  8890. 538890,116,1113,16,19,1,21,3,Devānaṃ loko devaloko.
  8891. 538891,116,1113,20,22,1,15,2,Tasmiṃ devaloke.
  8892. 538892,116,1113,23,41,1,136,14,"{Yā}ti anavasesapariyādānaṃ, ramanti etāya ajjhattaṃ uppannāya bahiddhā vā upakaraṇabhūtāyāti rati, sukhassa sukhavatthuno cetaṃ adhivacanaṃ. "
  8893. 538893,116,1113,42,50,1,64,7,{Yā}ti aniyatavacanaṃ ca saddo pubbasampattiyā saha sampiṇḍanattho.
  8894. 538894,116,1113,51,53,1,28,2,Nibbānaṃyeva nibbānasampatti.
  8895. 538895,116,1114,2,41,1,233,31,"Ayaṃ pana atthavaṇṇanā– yā esā‘‘ suvaṇṇatā’’ tiādīhi padehi mānussikā ca sampatti devaloke ca yā rati vuttā, sā ca sabbā, yā cāyamaparā saddhānusāribhāvādivasena pattabbā nibbānasampatti, sā cāti idaṃ tatiyampi odhiso sabbametena labbhatīti. "
  8896. 538896,116,1115,2,51,1,272,33,"Atha vā yā pubbe suvaṇṇatādīhi avuttā‘‘ sūrā satimanto idha brahmacariyavāso’’ ti evamādinā( a. ni.9.21) nayena niddiṭṭhā paññāveyyattiyādibhedā ca mānussikā sampatti, aparā devaloke ca yā jhānādirati, yā ca yathāvuttappakārā nibbānasampatti cāti idampi tatiyaṃ odhiso sabbametena labbhatīti. "
  8897. 538897,116,1115,52,55,1,33,3,Evampettha atthavaṇṇanā veditabbā.
  8898. 538898,116,1116,2,2,1,21,1,Cuddasamagāthāvaṇṇanā
  8899. 538899,116,1117,2,28,1,232,19,14. Evamimāya gāthāya puññānubhāvena labhitabbaṃ saddhānusārībhāvādivasena pattabbaṃ nibbānasampattimpi dassetvā idāni tevijjaubhatobhāgavimuttabhāvavasenapi pattabbaṃ tameva tassa upāyañca dassento‘‘ mittasampadamāgammā’’ ti imaṃ gāthamāha.
  8900. 538900,116,1118,2,19,1,118,13,"Tassāyaṃ padavaṇṇanā– sampajjati etāya guṇavibhūtiṃ pāpuṇātīti sampadā, mitto eva sampadā mittasampadā, taṃ mittasampadaṃ . "
  8901. 538901,116,1118,20,23,1,16,2,{Āgammā}ti nissāya.
  8902. 538902,116,1118,24,27,1,16,2,{Yoniso}ti upāyena.
  8903. 538903,116,1118,28,32,1,32,3,{Payuñjato}ti yogānuṭṭhānaṃ karoto.
  8904. 538904,116,1118,33,54,1,149,17,"Vijānāti etāyāti vijjā, vimuccati etāya, sayaṃ vā vimuccatīti vimutti, vijjā ca vimutti ca vijjāvimuttiyo, vijjāvimuttīsu vasībhāvo vijjāvimuttivasībhāvo. "
  8905. 538905,116,1119,2,31,1,241,26,Ayaṃ pana atthavaṇṇanā– yvāyaṃ mittasampadamāgamma satthāraṃ vā aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ nissāya tato ovādañca anusāsaniñca gahetvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipattiyā yoniso payuñjato pubbenivāsādīsu tīsu vijjāsu‘‘ tattha katamā vimutti?
  8906. 538906,116,1119,32,62,1,176,19,"Cittassa ca adhimutti nibbānañcā’’ ti( dha. sa.1381) evaṃ āgatāya aṭṭhasamāpattinibbānabhedāya vimuttiyā ca tathā tathā adandhāyitattena vasībhāvo, idampi catutthaṃ odhiso sabbametena labbhatīti. "
  8907. 538907,116,1120,2,2,1,23,1,Pannarasamagāthāvaṇṇanā
  8908. 538908,116,1121,2,48,1,422,36,"15. Evamimāya gāthāya pubbe kathitavijjāvimuttivasībhāvabhāgiyapuññānubhāvena labhitabbaṃ tevijjaubhatobhāgavimuttabhāvavasenapi pattabbaṃ nibbānasampattiṃ dassetvā idāni yasmā vijjāvimuttivasībhāvappattā tevijjā ubhatobhāgavimuttāpi sabbe paṭisambhidādiguṇavibhūtiṃ labhanti, imāya puññasampadāya ca tassā guṇavibhūtiyā padaṭṭhānavasena tathā tathā sāpi labbhati, tasmā tampi dassento‘‘ paṭisambhidā vimokkhā cā’’ ti imaṃ gāthamāha."
  8909. 538909,116,1122,2,69,1,371,42,"‘ ‘ Yato sammā katena yā cāyaṃ dhammatthaniruttipaṭibhānesu pabhedagatā paññā paṭisambhidā’’ ti vuccati, ye cime‘‘ rūpī rūpāni passatī’’ tiādinā( dī. ni.2.129;3.339) nayena aṭṭha vimokkhā, yā cāyaṃ bhagavato sāvakehi pattabbā sāvakasampattisādhikā sāvakapāramī, yā ca sayambhubhāvasādhikā paccekabodhi, yā ca sabbasattuttamabhāvasādhikā buddhabhūmi, idampi pañcamaṃ odhiso sabbametena labbhatīti veditabbaṃ. "
  8910. 538910,116,1123,2,2,1,20,1,Soḷasamagāthāvaṇṇanā
  8911. 538911,116,1124,2,46,1,250,30,"16. Evaṃ bhagavā yaṃ taṃ‘‘ yaṃ yadevābhipatthenti, sabbametena labbhatī’’ ti vuttaṃ, taṃ imāhi pañcahi gāthāhi odhiso odhiso dassetvā idāni sabbamevidaṃ sabbakāmadadanidhisaññitaṃ puññasampadaṃ pasaṃsanto‘‘ evaṃ mahatthikā esā’’ ti imāya gāthāya desanaṃ niṭṭhapesi. "
  8912. 538912,116,1125,2,8,1,48,5,Tassāyaṃ padavaṇṇanā– evan ti atītatthanidassanaṃ.
  8913. 538913,116,1125,9,22,1,92,11,"Mahanto attho assāti mahatthikā, mahato atthāya saṃvattatīti vuttaṃ hoti, mahiddhikātipi pāṭho. "
  8914. 538914,116,1125,23,50,1,121,17,"{Esā}ti uddesavacanaṃ, tena‘‘ yassa dānena sīlenā’’ ti ito pabhuti yāva‘‘ kayirātha dhīro puññānī’’ ti vuttaṃ puññasampadaṃ uddisati. "
  8915. 538915,116,1125,51,64,1,96,12,"Yadidan ti abhimukhakaraṇatthe nipāto, tena esāti uddiṭṭhaṃ niddisituṃ yā esāti abhimukhaṃ karoti. "
  8916. 538916,116,1125,65,69,1,29,3,Puññānaṃ sampadā puññasampadā .
  8917. 538917,116,1125,70,73,1,21,2,{Tasmā}ti kāraṇavacanaṃ.
  8918. 538918,116,1125,74,77,1,18,2,{Dhīrā}ti dhitimanto.
  8919. 538919,116,1125,78,81,1,23,2,{Pasaṃsantī}ti vaṇṇayanti.
  8920. 538920,116,1125,82,85,1,23,2,{Paṇḍitā}ti paññāsampannā.
  8921. 538921,116,1125,86,89,1,31,3,Katapuññatan ti katapuññabhāvaṃ.
  8922. 538922,116,1126,2,115,1,685,70,"Ayaṃ pana atthavaṇṇanā– iti bhagavā suvaṇṇatādiṃ buddhabhūmipariyosānaṃ puññasampadānubhāvena adhigantabbamatthaṃ vaṇṇayitvā idāni tamevatthaṃ sampiṇḍetvā dassento tenevatthena yathāvuttappakārāya puññasampadāya mahatthikattaṃ thunanto āha– evaṃ mahato atthassa āvahanena mahatthikā esā, yadidaṃ mayā‘‘ yassa dānena sīlenā’’ tiādinā nayena desitā puññasampadā, tasmā mādisā sattānaṃ hitasukhāvahāya dhammadesanāya akilāsutāya yathābhūtaguṇena ca dhīrā paṇḍitā‘‘ asādhāraṇamaññesaṃ, acorāharaṇo nidhī’’ tiādīhi idha vuttehi ca, avuttehi ca‘‘ mā, bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha, sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ, yadidaṃ puññānī’’ tiādīhi( a. ni.7.62; itivu.22; netti.121) vacanehi anekākāravokāraṃ katapuññataṃ pasaṃsanti, na pakkhapātenāti. "
  8923. 538923,116,1127,2,45,1,274,32,"Desanāpariyosāne so upāsako bahujanena saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi, rañño ca pasenadikosalassa santikaṃ gantvā etamatthaṃ ārocesi, rājā ativiya tuṭṭho hutvā‘‘ sādhu, gahapati, sādhu kho tvaṃ , gahapati, mādisehipi anāharaṇīyaṃ nidhiṃ nidhesī’’ ti saṃrādhetvā mahatiṃ pūjamakāsīti. "
  8924. 538924,116,1128,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  8925. 538925,116,1129,2,4,1,31,2,Nidhikaṇḍasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8926. 538926,116,1130,2,4,1,17,2,9 . Mettasuttavaṇṇanā
  8927. 538927,116,1131,2,2,1,18,1,Nikkhepappayojanaṃ
  8928. 538928,116,1132,2,9,1,74,6,Idāni nidhikaṇḍānantaraṃ nikkhittassa mettasuttassa vaṇṇanākkamo anuppatto.
  8929. 538929,116,1132,10,16,1,46,6,Tassa idha nikkhepappayojanaṃ vatvā tato paraṃ–
  8930. 538930,116,1133,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetesa dīpanā; "
  8931. 538931,116,1134,2,8,1,43,3,"Nidānaṃ sodhayitvāssa, karissāmatthavaṇṇanaṃ’’. "
  8932. 538932,116,1135,2,84,1,761,71,"Tattha yasmā nidhikaṇḍena dānasīlādipuññasampadā vuttā, sā ca sattesu mettāya katāya mahapphalā hoti yāva buddhabhūmiṃ pāpetuṃ samatthā, tasmā tassā puññasampadāya upakāradassanatthaṃ, yasmā vā saraṇehi sāsane otaritvā sikkhāpadehi sīle patiṭṭhitānaṃ dvattiṃsākārena rāgappahānasamatthaṃ, kumārapañhena mohappahānasamatthañca kammaṭṭhānaṃ dassetvā, maṅgalasuttena tassa pavattiyā maṅgalabhāvo attarakkhā ca, ratanasuttena tassānurūpā pararakkhā, tirokuṭṭena rattanasutte vuttabhūtesu ekaccabhūtadassanaṃ vuttappakārāya puññasampattiyā pamajjantānaṃ vipatti ca, nidhikaṇḍena tirokuṭṭe vuttavipattipaṭipakkhabhūtā sampatti ca dassitā, dosappahānasamatthaṃ pana kammaṭṭhānaṃ adassitameva, tasmā taṃ dosappahānasamatthaṃ kammaṭṭhānaṃ dassetuṃ idaṃ mettasuttaṃ idha nikkhittaṃ. "
  8933. 538933,116,1135,85,92,1,71,7,Evañhi suparipūro hoti khuddakapāṭhoti idamassa idha nikkhepappayojanaṃ.
  8934. 538934,116,1136,2,2,1,14,1,Nidānasodhanaṃ
  8935. 538935,116,1137,2,4,1,11,2,Idāni yāyaṃ–
  8936. 538936,116,1138,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetesa dīpanā; "
  8937. 538937,116,1139,2,9,1,46,4,"Nidānaṃ sodhayitvāssa, karissāmatthavaṇṇanan’’ ti."
  8938. 538938,116,1139,10,10,1,0,0,–
  8939. 538939,116,1140,2,43,1,301,35,"Mātikā nikkhittā, tattha idaṃ mettasuttaṃ bhagavatāva vuttaṃ, na sāvakādīhi, tañca pana yadā himavantapassato devatāhi ubbāḷhā bhikkhū bhagavato santikaṃ āgatā, tadā sāvatthiyaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ parittatthāya kammaṭṭhānatthāya ca vuttanti evaṃ tāva saṅkhepato etesaṃ padānaṃ dīpanā nidānasodhanā veditabbā. "
  8940. 538940,116,1141,2,32,1,254,28,"Vitthārato pana evaṃ veditabbā– ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya, tena kho pana samayena sambahulā nānāverajjakā bhikkhū bhagavato santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā tattha tattha vassaṃ upagantukāmā bhagavantaṃ upasaṅkamanti. "
  8941. 538941,116,1141,33,62,1,390,23,"Tatra sudaṃ bhagavā rāgacaritānaṃ saviññāṇakaaviññāṇakavasena ekādasavidhaṃ asubhakammaṭṭhānaṃ, dosacaritānaṃ catubbidhaṃ mettādikammaṭṭhānaṃ, mohacaritānaṃ maraṇassatikammaṭṭhānādīni, vitakkacaritānaṃ ānāpānassatipathavīkasiṇādīni, saddhācaritānaṃ buddhānussatikammaṭṭhānādīni, buddhicaritānaṃ catudhātuvavatthānādīnīti iminā nayena caturāsītisahassappabhedacaritānukūlāni kammaṭṭhānāni katheti. "
  8942. 538942,116,1142,2,24,1,352,22,Atha kho pañcamattāni bhikkhusatāni bhagavato santike kammaṭṭhānaṃ uggahetvā sappāyasenāsanañca gocaragāmañca pariyesamānāni anupubbena gantvā paccante himavantena saddhiṃ ekābaddhaṃ nīlakācamaṇisannibhasilātalaṃ sītalaghanacchāyanīlavanasaṇḍamaṇḍitaṃ muttājālarajatapaṭṭasadisavālukākiṇṇabhūmibhāgaṃ sucisātasītalajalāsayaparivāritaṃ pabbatamaddasaṃsu.
  8943. 538943,116,1142,25,40,1,127,15,Atha te bhikkhū tatthekarattiṃ vasitvā pabhātāya rattiyā sarīraparikammaṃ katvā tassa avidūre aññataraṃ gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu.
  8944. 538944,116,1142,41,80,1,329,31,"Gāmo ghananivesanasanniviṭṭhakulasahassayutto, manussā cettha saddhā pasannā te paccante pabbajitadassanassa dullabhatāya bhikkhū disvā eva pītisomanassajātā hutvā te bhikkhū bhojetvā‘‘ idheva, bhante, temāsaṃ vasathā’’ ti yācitvā pañca padhānakuṭisatāni kāretvā tattha mañcapīṭhapānīyaparibhojanīyaghaṭādīni sabbūpakaraṇāni paṭiyādesuṃ. "
  8945. 538945,116,1143,2,8,1,50,6,Bhikkhū dutiyadivase aññaṃ gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu.
  8946. 538946,116,1143,9,15,1,56,6,Tatthapi manussā tatheva upaṭṭhahitvā vassāvāsaṃ yāciṃsu.
  8947. 538947,116,1143,16,37,1,182,17,Bhikkhū‘‘ asati antarāye’’ ti adhivāsetvā taṃ vanasaṇḍaṃ pavisitvā sabbarattindivaṃ āraddhavīriyā yāmaghaṇḍikaṃ koṭṭetvā yonisomanasikārabahulā viharantā rukkhamūlāni upagantvā nisīdiṃsu.
  8948. 538948,116,1143,38,52,1,116,14,Sīlavantānaṃ bhikkhūnaṃ tejena vihatatejā rukkhadevatā attano attano vimānā oruyha dārake gahetvā ito cito vicaranti.
  8949. 538949,116,1143,53,103,1,306,40,"Seyyathāpi nāma rājūhi vā rājamahāmattehi vā gāmakāvāsaṃ gatehi gāmavāsīnaṃ gharesu okāse gahite gharamanussakā gharā nikkhamitvā aññatra vasantā‘‘ kadā nu gamissantī’’ ti dūratova olokenti, evameva devatā attano attano vimānāni chaḍḍetvā ito cito ca vicarantiyo dūratova olokenti‘‘ kadā nu bhadantā gamissantī’’ ti. "
  8950. 538950,116,1143,104,135,1,195,25,"Tato evaṃ samacintesuṃ‘‘ paṭhamavassūpagatā bhikkhū avassaṃ temāsaṃ vasissanti, mayaṃ pana tāva ciraṃ dārake gahetvā okkamma vasituṃ na sakkoma, handa mayaṃ bhikkhūnaṃ bhayānakaṃ ārammaṇaṃ dassemā’’ ti. "
  8951. 538951,116,1143,136,150,1,130,12,"Tā rattiṃ bhikkhūnaṃ samaṇadhammakaraṇavelāya bhiṃsanakāni yakkharūpāni nimminitvā purato purato tiṭṭhanti, bheravasaddañca karonti. "
  8952. 538952,116,1143,151,166,1,101,13,"Bhikkhūnaṃ tāni rūpāni disvā tañca saddaṃ sutvā hadayaṃ phandi, dubbaṇṇā ca ahesuṃ uppaṇḍuppaṇḍukajātā. "
  8953. 538953,116,1143,167,208,1,307,36,"Tena te bhikkhū cittaṃ ekaggaṃ kātuṃ nāsakkhiṃsu, tesaṃ anekaggacittānaṃ bhayena ca punappunaṃ saṃviggānaṃ sati sammussi, tato tesaṃ muṭṭhasatīnaṃ duggandhāni ārammaṇāni payojesuṃ, tesaṃ tena duggandhena nimmathiyamānamiva matthaluṅgaṃ ahosi, gāḷhā sīsavedanā uppajjiṃsu, na ca taṃ pavattiṃ aññamaññassa ārocesuṃ. "
  8954. 538954,116,1144,2,42,1,287,31,"Athekadivasaṃ saṅghattherassa upaṭṭhānakāle sabbesu sannipatitesu saṅghatthero pucchi‘‘ tumhākaṃ, āvuso, imaṃ vanasaṇḍaṃ paviṭṭhānaṃ katipāhaṃ ativiya parisuddho chavivaṇṇo ahosi pariyodāto, vippasannāni ca indriyāni, etarahi panattha kisā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā, kiṃ vo idha asappāyan’’ ti. "
  8955. 538955,116,1144,43,47,1,20,4,Tato eko bhikkhu āha–
  8956. 538956,116,1144,48,83,1,180,26,"‘‘ ahaṃ, bhante, rattiṃ īdisañca īdisañca bheravārammaṇaṃ passāmi ca suṇāmi ca, īdisañca gandhaṃ ghāyāmi, tena me cittaṃ na samādhiyatī’’ ti, eteneva upāyena sabbeva te taṃ pavattiṃ ārocesuṃ. "
  8957. 538957,116,1144,84,86,1,16,2,Saṅghatthero āha–
  8958. 538958,116,1144,87,113,1,148,17,"‘‘ bhagavatā, āvuso, dve vassūpanāyikā paññattā, amhākañca idaṃ senāsanaṃ asappāyaṃ, āyāmāvuso, bhagavato santikaṃ gantvā aññaṃ sappāyasenāsanaṃ pucchāmā’’ ti."
  8959. 538959,116,1144,114,140,1,176,21,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti te bhikkhū therassa paṭissuṇitvā sabbeva senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anupalittattā kulesu kañci anāmantetvā eva yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkamiṃsu. "
  8960. 538960,116,1144,141,147,1,55,6,Anupubbena sāvatthiṃ gantvā bhagavato santikaṃ āgamiṃsu.
  8961. 538961,116,1145,2,7,1,34,5,Bhagavā te bhikkhū disvā etadavoca–
  8962. 538962,116,1145,8,29,1,100,13,"‘‘ na, bhikkhave, antovassaṃ cārikā caritabbāti mayā sikkhāpadaṃ paññattaṃ, kissa tumhe cārikaṃ carathā’’ ti. "
  8963. 538963,116,1145,30,33,1,27,3,Te bhagavato sabbamārocesuṃ.
  8964. 538964,116,1145,34,42,1,103,8,Bhagavā āvajjento sakalajambudīpe antamaso catupādapīṭhakaṭṭhānamattampi tesaṃ sappāyasenāsanaṃ nāddasa.
  8965. 538965,116,1145,43,47,1,19,4,Atha te bhikkhū āha–
  8966. 538966,116,1145,48,84,1,220,25,"‘‘ na, bhikkhave, tumhākaṃ aññaṃ sappāyasenāsanaṃ atthi, tattheva tumhe viharantā āsavakkhayaṃ pāpuṇissatha, gacchatha, bhikkhave, tameva senāsanaṃ upanissāya viharatha, sace pana devatāhi abhayaṃ icchatha, imaṃ parittaṃ uggaṇhatha. "
  8967. 538967,116,1145,85,95,1,67,8,Etañhi vo parittañca kammaṭṭhānañca bhavissatī’’ ti idaṃ suttamabhāsi.
  8968. 538968,116,1146,2,5,1,12,2,Apare panāhu–
  8969. 538969,116,1146,6,23,1,85,11,"‘‘ gacchatha, bhikkhave, tameva senāsanaṃ upanissāya viharathā’’ ti idañca vatvā bhagavā āha–"
  8970. 538970,116,1146,24,31,1,41,5,‘‘ apica kho āraññakena pariharaṇaṃ ñātabbaṃ.
  8971. 538971,116,1146,32,76,1,362,35,"Seyyathidaṃ– sāyaṃ pātaṃ karaṇavasena dve mettā dve parittā dve asubhā dve maraṇassatī aṭṭhamahāsaṃvegavatthusamāvajjanañca, aṭṭha mahāsaṃvegavatthūni nāma jātijarābyādhimaraṇaṃ cattāri apāyadukkhānīti, atha vā jātijarābyādhimaraṇāni cattāri, apāyadukkhaṃ pañcamaṃ, atīte vaṭṭamūlakaṃ dukkhaṃ, anāgate vaṭṭamūlakaṃ dukkhaṃ, paccuppanne āhārapariyeṭṭhimūlakaṃ dukkhan’’ ti. "
  8972. 538972,116,1146,77,88,1,129,11,Evaṃ bhagavā pariharaṇaṃ ācikkhitvā tesaṃ bhikkhūnaṃ mettatthañca parittatthañca vipassanāpādakajjhānatthañca idaṃ suttamabhāsīti.
  8973. 538973,116,1146,89,108,1,99,14,"Evaṃ vitthāratopi‘‘ yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā ce’’ ti etesaṃ padānaṃ dīpanā nidānasodhanā veditabbā. "
  8974. 538974,116,1147,2,16,1,61,11,"Ettāvatā ca yā sā‘‘ yena vuttaṃ yadā yattha, yasmā cetesa dīpanā. "
  8975. 538975,116,1147,17,30,1,67,9,"Nidānaṃ sodhayitvā’’ ti mātikā ṭhapitā, sā sabbākārena vitthāritā hoti. "
  8976. 538976,116,1148,2,2,1,19,1,Paṭhamagāthāvaṇṇanā
  8977. 538977,116,1149,2,20,1,107,11,1. Idāni‘‘ assa karissāmatthavaṇṇanan’’ ti vuttattā evaṃ katanidānasodhanassa assa suttassa atthavaṇṇanā ārabbhate.
  8978. 538978,116,1149,21,36,1,117,12,"Tattha {karaṇīyamatthakusalenā}ti imissā paṭhamagāthāya tāva ayaṃ padavaṇṇanā– karaṇīyan ti kātabbaṃ, karaṇārahanti attho. "
  8979. 538979,116,1149,37,56,1,108,15,"{Attho}ti paṭipadā, yaṃ vā kiñci attano hitaṃ, taṃ sabbaṃ araṇīyato atthoti vuccati, araṇīyato nāma upagantabbato. "
  8980. 538980,116,1149,57,63,1,55,6,Atthe kusalena atthakusalena atthachekenāti vuttaṃ hoti.
  8981. 538981,116,1149,64,67,1,25,3,Yan ti aniyamitapaccattaṃ.
  8982. 538982,116,1149,68,77,1,60,8,"Nti niyamitaupayogaṃ, ubhayampi vā yaṃ tan ti paccattavacanaṃ. "
  8983. 538983,116,1149,78,92,1,98,11,"Santaṃ padan ti upayogavacanaṃ, tattha lakkhaṇato santaṃ, pattabbato padaṃ, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. "
  8984. 538984,116,1149,93,96,1,28,2,{Abhisameccā}ti abhisamāgantvā.
  8985. 538985,116,1149,97,104,1,47,6,"Sakkotīti sakko, samattho paṭibaloti vuttaṃ hoti. "
  8986. 538986,116,1149,105,108,1,17,2,{Ujū}ti ajjavayutto.
  8987. 538987,116,1149,109,112,1,19,3,Suṭṭhu ujūti suhuju.
  8988. 538988,116,1149,113,117,1,27,4,Sukhaṃ vaco tasminti suvaco.
  8989. 538989,116,1149,118,121,1,15,2,{Assā}ti bhaveyya.
  8990. 538990,116,1149,122,125,1,19,2,{Mudū}ti maddavayutto.
  8991. 538991,116,1149,126,129,1,22,3,Na atimānīti anatimāni.
  8992. 538992,116,1150,2,21,1,127,14,"Ayaṃ panettha atthavaṇṇanā– karaṇīyamatthakusalena, yantaṃ santaṃ padaṃ {abhisameccā}ti ettha tāva atthi karaṇīyaṃ, atthi akaraṇīyaṃ. "
  8993. 538993,116,1150,22,27,1,40,4,Tattha saṅkhepato sikkhattayaṃ karaṇīyaṃ.
  8994. 538994,116,1150,28,37,1,72,6,"Sīlavipatti, diṭṭhivipatti, ācāravipatti, ājīvavipattīti evamādi akaraṇīyaṃ. "
  8995. 538995,116,1150,38,44,1,43,5,"Tathā atthi atthakusalo, atthi anatthakusalo. "
  8996. 538996,116,1150,45,63,1,126,16,"Tattha yo imasmiṃ sāsane pabbajitvā na attānaṃ sammā payojeti, khaṇḍasīlo hoti, ekavīsatividhaṃ anesanaṃ nissāya jīvikaṃ kappeti. "
  8997. 538997,116,1150,64,88,1,291,22,Seyyathidaṃ– veḷudānaṃ pattadānaṃ pupphadānaṃ phaladānaṃ dantakaṭṭhadānaṃ mukhodakadānaṃ sinānadānaṃ cuṇṇadānaṃ mattikādānaṃ cāṭukamyataṃ muggasūpyataṃ pāribhaṭayataṃ jaṅghapesanikaṃ vejjakammaṃ dūtakammaṃ pahiṇagamanaṃ piṇḍapaṭipiṇḍaṃ dānānuppadānaṃ vatthuvijjaṃ nakkhattavijjaṃ aṅgavijjanti.
  8998. 538998,116,1150,89,93,1,27,4,Chabbidhe ca agocare carati.
  8999. 538999,116,1150,94,98,1,78,3,Seyyathidaṃ– vesiyāgocare vidhavathullakumārikapaṇḍakabhikkhunīpānāgāragocareti.
  9000. 539000,116,1150,99,131,1,302,28,"Saṃsaṭṭho ca viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena gihisaṃsaggena, yāni vā pana tāni kulāni assaddhāni appasannāni anopānabhūtāni akkosakaparibhāsakāni anatthakāmāni ahitaaphāsukayogakkhemakāmāni bhikkhūnaṃ… pe… upāsikānaṃ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati. "
  9001. 539001,116,1150,132,134,1,18,2,Ayaṃ anatthakusalo.
  9002. 539002,116,1151,2,25,1,233,21,"Yo pana imasmiṃ sāsane pabbajitvā attānaṃ sammā payojeti, anesanaṃ pahāya catupārisuddhisīle patiṭṭhātukāmo saddhāsīsena pātimokkhasaṃvaraṃ satisīsena indriyasaṃvaraṃ vīriyasīsena ājīvapārisuddhiṃ, paññāsīsena paccayapaṭisevanaṃ pūreti. "
  9003. 539003,116,1151,26,28,1,16,2,Ayaṃ atthakusalo.
  9004. 539004,116,1152,2,25,1,360,19,"Yo vā sattāpattikkhandhasodhanavasena pātimokkhasaṃvaraṃ, chadvāre ghaṭṭitārammaṇesu abhijjhādīnaṃ anuppattivasena indrisaṃvaraṃ, anesanaparivajjanavasena viññuppasatthabuddhabuddhasāvakavaṇṇitapaccayapaṭisevanena ca ājīvapārisuddhiṃ, yathāvuttapaccavekkhaṇavasena paccayapaṭisevanaṃ, catuiriyāpathaparivattane sātthakatādipaccavekkhaṇavasena sampajaññañca sodheti. "
  9005. 539005,116,1152,26,28,1,18,2,Ayampi atthakusalo.
  9006. 539006,116,1153,2,29,1,198,24,"Yo vā yathā ūsodakaṃ paṭicca saṃkiliṭṭhaṃ vatthaṃ pariyodāpayati, chārikaṃ paṭicca ādāso, ukkāmukhaṃ paṭicca jātarūpaṃ, tathā ñāṇaṃ paṭicca sīlaṃ vodāyatīti ñatvā ñāṇodakena dhovanto sīlaṃ pariyodāpeti. "
  9007. 539007,116,1153,30,67,1,238,30,"Yathā ca kikī sakuṇikā aṇḍaṃ, camarī migo vāladhiṃ, ekaputtikā nārī piyaṃ ekaputtakaṃ, ekanayano puriso taṃ ekanayanañca rakkhati, tathā ativiya appamatto attano sīlakkhandhaṃ rakkhati, sāyaṃ pātaṃ paccavekkhamāno aṇumattampi vajjaṃ na passati. "
  9008. 539008,116,1153,68,70,1,18,2,Ayampi atthakusalo.
  9009. 539009,116,1154,2,21,1,168,16,"Yo vā pana avippaṭisārakare sīle patiṭṭhāya kilesavikkhambhanapaṭipadaṃ paggaṇhāti, taṃ paggaṇhitvā kasiṇaparikammaṃ karoti, kasiṇaparikammaṃ katvā samāpattiyo nibbatteti. "
  9010. 539010,116,1154,22,24,1,18,2,Ayampi atthakusalo.
  9011. 539011,116,1155,2,15,1,95,12,"Yo vā pana samāpattito vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvā arahattaṃ pāpuṇāti, ayaṃ atthakusalānaṃ aggo. "
  9012. 539012,116,1155,16,35,1,162,17,"Tattha ye ime yāva avippaṭisārakare sīle patiṭṭhānena yāva vā kilesavikkhambhanapaṭipadāyapaggahaṇena vaṇṇitā atthakusalā, te imasmiṃ atthe {atthakusalā}ti adhippetā. "
  9013. 539013,116,1155,36,41,1,25,5,Tathā vidhā ca te bhikkhū.
  9014. 539014,116,1155,42,56,1,93,10,Tena bhagavā te bhikkhū sandhāya ekapuggalādhiṭṭhānāya desanāya‘‘ karaṇīyamatthakusalenā’’ ti āha.
  9015. 539015,116,1156,2,22,1,83,12,Tato ‘‘ kiṃ karaṇīyan’’ ti tesaṃ sañjātakaṅkhānaṃ āha‘‘ yantaṃ santaṃ padaṃ abhisameccā’’ ti.
  9016. 539016,116,1156,23,36,1,128,12,Ayamettha adhippāyo– taṃ buddhānubuddhehi vaṇṇitaṃ santaṃ nibbānapadaṃ paṭivedhavasena abhisamecca viharitukāmena yaṃ karaṇīyanti.
  9017. 539017,116,1156,37,53,1,116,15,"Ettha ca yan ti imassa gāthāpadassa ādito vuttameva karaṇīyanti adhikārato anuvattati, taṃ santaṃ padaṃ abhisameccāti. "
  9018. 539018,116,1156,54,64,1,78,9,"Ayaṃ pana yasmā sāvasesapāṭho attho, tasmā viharitukāmenāti vuttanti veditabbaṃ. "
  9019. 539019,116,1157,2,30,1,215,22,"Atha vā santaṃ padaṃ {abhisameccā}ti anussavādivasena lokiyapaññāya nibbānapadaṃ‘‘ santan’’ ti ñatvā taṃ adhigantukāmena yantaṃ karaṇīyanti adhikārato anuvattati, taṃ karaṇīyamatthakusalenāti evampettha adhippāyo veditabbo. "
  9020. 539020,116,1157,31,57,1,97,14,Atha vā‘‘ karaṇīyamatthakusalenā’’ ti vutte‘‘ kin’’ ti cintentānaṃ āha‘‘ yantaṃ santaṃ padaṃ abhisameccā’’ ti.
  9021. 539021,116,1157,58,77,1,137,16,"Tassevaṃ adhippāyo veditabbo– lokiyapaññāya santaṃ padaṃ abhisamecca yaṃ karaṇīyaṃ kātabbaṃ, taṃ karaṇīyaṃ, karaṇārahameva tanti vuttaṃ hoti. "
  9022. 539022,116,1158,2,6,1,14,3,Kiṃ pana tanti ?
  9023. 539023,116,1158,7,17,1,106,9,"Kimaññaṃ siyā aññatra tadadhigamupāyato, kāmañcetaṃ karaṇārahaṭṭhena sikkhattayadīpakena ādipadeneva vuttaṃ. "
  9024. 539024,116,1158,18,30,1,72,9,"Tathā hi tassa atthavaṇṇanāyaṃ avocumhā‘‘ atthi karaṇīyaṃ, atthi akaraṇīyaṃ. "
  9025. 539025,116,1158,31,39,1,43,5,Tattha saṅkhepato sikkhattayaṃ karaṇīyan’’ ti.
  9026. 539026,116,1158,40,51,1,80,10,"Atisaṅkhepena desitattā pana tesaṃ bhikkhūnaṃ kehici viññātaṃ, kehici na viññātaṃ. "
  9027. 539027,116,1158,52,85,1,182,26,"Tato yehi na viññātaṃ, tesaṃ viññāpanatthaṃ yaṃ visesato āraññakena bhikkhunā kātabbaṃ, taṃ vitthārento‘‘ sakko ujū ca suhujū ca, suvaco cassa mudu anatimānī’’ ti imaṃ tāva upaḍḍhagāthamāha. "
  9028. 539028,116,1159,2,6,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  9029. 539029,116,1159,7,53,1,423,43,"Santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmo, lokiyapaññāya vā taṃ abhisamecca tadadhigamāya paṭipajjamāno āraññako bhikkhu dutiyacatutthapadhāniyaṅgasamannāgamena kāye ca jīvite ca anapekkho hutvā saccappaṭivedhāya paṭipajjituṃ sakko assa, tathā kasiṇaparikammavattasamādānādīsu attano pattacīvarappaṭisaṅkharaṇādīsu ca yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃ karaṇīyāni, tesu aññesu ca evarūpesu sakko assa dakkho analaso samattho. "
  9030. 539030,116,1159,54,60,1,57,6,Sakko hontopi ca tatiyapadhāniyaṅgasamannāgamena uju assa.
  9031. 539031,116,1159,61,77,1,136,16,Uju hontopi ca sakiṃ ujubhāvena daharakāle vā ujubhāvena santosaṃ anāpajjitvā yāvajīvaṃ punappunaṃ asithilakaraṇena suṭṭhutaraṃ uju assa.
  9032. 539032,116,1159,78,84,1,36,5,"Asaṭhatāya vā uju, amāyāvitāya suhuju. "
  9033. 539033,116,1159,85,91,1,55,5,"Kāyavacīvaṅkappahānena vā uju, manovaṅkappahānena suhuju. "
  9034. 539034,116,1159,92,102,1,89,9,"Asantaguṇassa vā anāvikaraṇena uju, asantaguṇena uppannassa lābhassa anadhivāsanena suhuju. "
  9035. 539035,116,1159,103,113,1,103,10,Evaṃ ārammaṇalakkhaṇūpanijjhānehi purimadvayatatiyasikkhāhi payogāsayasuddhīhi ca uju ca suhuju ca assa.
  9036. 539036,116,1160,2,14,1,55,11,"Na kevalañca uju ca suhuju ca, apica pana suvaco ca assa. "
  9037. 539037,116,1160,15,68,1,235,39,"Yo hi puggalo‘‘ idaṃ na kattabban’’ ti vutto‘‘ kiṃ te diṭṭhaṃ, kiṃ te sutaṃ, ko me sutvā vadasi, kiṃ upajjhāyo ācariyo sandiṭṭho sambhatto vā’’ ti vadeti, tuṇhībhāvena vā taṃ viheseti, sampaṭicchitvā vā na tathā karoti, so visesādhigamassa dūre hoti. "
  9038. 539038,116,1160,69,113,1,248,33,"Yo pana ovadiyamāno‘‘ sādhu, bhante suṭṭhu vuttaṃ, attano vajjaṃ nāma duddasaṃ hoti, punapi maṃ evarūpaṃ disvā vadeyyātha anukampaṃ upādāya, cirassaṃ me tumhākaṃ santikā ovādo laddho’’ ti vadati, yathānusiṭṭhañca paṭipajjati, so visesādhigamassa avidūre hoti. "
  9039. 539039,116,1160,114,123,1,64,9,Tasmā evaṃ parassa vacanaṃ sampaṭicchitvā karonto suvaco ca assa.
  9040. 539040,116,1161,2,10,1,30,6,"Yathā ca suvaco, evaṃ mudu assa. "
  9041. 539041,116,1161,11,31,1,203,19,{Mudū}ti gahaṭṭhehi dūtagamanapahiṇagamanādīsu niyujjamāno tattha mudubhāvaṃ akatvā thaddho hutvā vattapaṭipattiyaṃ sakalabrahmacariye ca mudu assa suparikammakatasuvaṇṇaṃ viya tattha tattha viniyogakkhamo.
  9042. 539042,116,1161,32,43,1,101,11,Atha vā mudūti abhākuṭiko uttānamukho sukhasambhāso paṭisanthāravutti sutitthaṃ viya sukhāvagāho assa.
  9043. 539043,116,1161,44,63,1,153,16,"Na kevalañca mudu, apica pana anatimānī assa, jātigottādīhi atimānavatthūhi pare nātimaññeyya, sāriputtatthero viya caṇḍālakumārakasamena cetasā vihareyyāti. "
  9044. 539044,116,1162,2,2,1,18,1,Dutiyagāthāvaṇṇanā
  9045. 539045,116,1163,2,32,1,202,22,2. Evaṃ bhagavā santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjamānassa visesato āraññakassa bhikkhuno ekaccaṃ karaṇīyaṃ vatvā puna tatuttaripi vattukāmo‘‘ santussako cā’’ ti dutiyagāthamāha.
  9046. 539046,116,1164,2,17,1,103,11,Tattha ‘‘ santuṭṭhī ca kataññutā’’ ti ettha vuttappabhedena dvādasavidhena santosena santussatīti santussako.
  9047. 539047,116,1164,18,32,1,84,11,"Atha vā tussatīti tussako, sakena tussako, santena tussako, samena tussakoti santussako. "
  9048. 539048,116,1164,33,75,1,275,33,"Tattha sakaṃ nāma‘‘ piṇḍiyālopabhojanaṃ nissāyā’’ ti evaṃ upasampadamaṇḍale uddiṭṭhaṃ attanā ca sampaṭicchitaṃ catupaccayajātaṃ, tena sundarena vā asundarena vā sakkaccaṃ vā asakkaccaṃ vā dinnena paṭiggahaṇakāle paribhogakāle ca vikāraṃ adassetvā yāpento‘‘ sakena tussako’’ ti vuccati. "
  9049. 539049,116,1164,76,103,1,143,20,"Santaṃ nāma yaṃ laddhaṃ hoti attano‘ vijjamānaṃ , tena santeneva tussanto tato paraṃ na patthento atricchataṃ pajahanto‘‘ santena tussako’’ ti vuccati. "
  9050. 539050,116,1164,104,121,1,109,12,"Samaṃ nāma iṭṭhāniṭṭhesu anunayapaṭighappahānaṃ, tena samena sabbārammaṇesu tussanto‘‘ samena tussako’’ ti vuccati. "
  9051. 539051,116,1165,2,9,1,48,6,"Sukhena bharīyatīti subharo, suposoti vuttaṃ hoti. "
  9052. 539052,116,1165,10,42,1,218,26,"Yo hi bhikkhu manussehi sālimaṃsodanādīnaṃ patte pūretvā dinnepi dummukhabhāvaṃ anattamanabhāvameva ca dasseti, tesaṃ vā sammukhāva taṃ piṇḍapātaṃ‘‘ kiṃ tumhehi dinnan’’ ti apasādento sāmaṇeragahaṭṭhādīnaṃ deti, esa dubbharo. "
  9053. 539053,116,1165,43,59,1,77,11,Etaṃ disvā manussā dūratova parivajjenti‘‘ dubbharo bhikkhu na sakkā posetun’’ ti .
  9054. 539054,116,1165,60,80,1,115,19,"Yo pana yaṃ kiñci lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā appaṃ vā bahuṃ vā labhitvā attamano vippasannamukho hutvā yāpeti, esa subharo. "
  9055. 539055,116,1165,81,106,1,139,18,"Etaṃ disvā manussā ativiya vissatthā honti,‘‘ amhākaṃ bhadanto subharo, thokathokenāpi tussati, mayameva naṃ posessāmā’’ ti paṭiññaṃ katvā posenti. "
  9056. 539056,116,1165,107,111,1,32,4,Evarūpo idha subharoti adhippeto.
  9057. 539057,116,1166,2,21,1,264,16,"Appaṃ kiccamassāti appakicco, na kammārāmatābhassārāmatāsaṅgaṇikārāmatādianekakiccabyāvaṭo, atha vā sakalavihāre navakammasaṅghaparibhogasāmaṇeraārāmikavosāsanādikiccavirahito, attano kesanakhacchedanapattacīvarakammādiṃ katvā samaṇadhammakiccaparo hotīti vuttaṃ hoti. "
  9058. 539058,116,1167,2,7,1,37,4,Sallahukā vutti assāti sallahukavutti.
  9059. 539059,116,1167,8,41,1,335,28,"Yathā ekacco bahubhaṇḍo bhikkhu disāpakkamanakāle bahuṃ pattacīvarapaccattharaṇatelaguḷādiṃ mahājanena sīsabhārakaṭibhārādīhi ubbahāpetvā pakkamati, evaṃ ahutvā yo appaparikkhāro hoti, pattacīvarādiaṭṭhasamaṇaparikkhāramattameva pariharati, disāpakkamanakāle pakkhī sakuṇo viya samādāyeva pakkamati , evarūpo idha sallahukavuttīti adhippeto. "
  9060. 539060,116,1167,42,52,1,96,9,"Santāni indriyāni assāti santindriyo, iṭṭhārammaṇādīsu rāgādivasena anuddhatindriyoti vuttaṃ hoti. "
  9061. 539061,116,1167,53,65,1,140,10,"{Nipako}ti viññū vibhāvī paññavā, sīlānurakkhaṇapaññāya cīvarādivicāraṇapaññāya āvāsādisattasappāyaparijānanapaññāya ca samannāgatoti adhippāyo. "
  9062. 539062,116,1168,2,16,1,138,13,"Na pagabbhoti appagabbho, aṭṭhaṭṭhānena kāyapāgabbhiyena catuṭṭhānena vacīpāgabbhiyena anekena ṭhānena manopāgabbhiyena ca virahitoti attho. "
  9063. 539063,116,1169,2,13,1,146,6,Aṭṭhaṭṭhānaṃ kāyapāgabbhiyaṃ( mahāni.87) nāma saṅghagaṇapuggalabhojanasālājantāgharanhānatitthabhikkhācāramaggaantaragharappavesanesu kāyena appatirūpakaraṇaṃ.
  9064. 539064,116,1169,14,25,1,92,10,Seyyathidaṃ– idhekacco saṅghamajjhe pallatthikāya vā nisīdati pāde pādamodahitvā vāti evamādi.
  9065. 539065,116,1169,26,33,1,61,6,"Tathā gaṇamajjhe catuparisasannipāte, tathā vuḍḍhatare puggale. "
  9066. 539066,116,1169,34,45,1,70,9,"Bhojanasālāyaṃ pana vuḍḍhānaṃ āsanaṃ na deti, navānaṃ āsanaṃ paṭibāhati. "
  9067. 539067,116,1169,46,54,1,62,7,"Tathā jantāghare, vuḍḍhe cettha anāpucchā aggijālanādīni karoti. "
  9068. 539068,116,1169,55,82,1,165,22,"Nhānatitthe ca yadidaṃ‘‘ daharo vuḍḍhoti pamāṇaṃ akatvā āgatapaṭipāṭiyā nhāyitabban’’ ti vuttaṃ, tampi anādiyanto pacchā āgantvā udakaṃ otaritvā vuḍḍhe ca nave ca bādheti. "
  9069. 539069,116,1169,83,94,1,104,10,"Bhikkhācāramagge pana aggāsanaaggodakaaggapiṇḍatthaṃ vuḍḍhānaṃ purato purato yāti, bāhāya bāhaṃ paharanto. "
  9070. 539070,116,1169,95,104,1,90,8,"Antaragharappavesane vuḍḍhānaṃ paṭhamataraṃ pavisati, daharehi kāyakīḷanaṃ karotīti evamādi. "
  9071. 539071,116,1170,2,12,1,89,5,Catuṭṭhānaṃ vacīpāgabbhiyaṃ( mahāni.87) nāma saṅghagaṇapuggalaantaragharesu appatirūpavācānicchāraṇaṃ.
  9072. 539072,116,1170,13,72,1,342,45,"Seyyathidaṃ– idhekacco saṅghamajjhe anāpucchā dhammaṃ bhāsati, tathā pubbe vuttappakāre gaṇe vuḍḍhatare puggale ca, tattha manussehi pañhaṃ puṭṭho vuḍḍhataraṃ anāpucchā vissajjeti, antaraghare pana‘‘ itthannāme kiṃ atthi, kiṃ yāgu udāhu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, kiṃ me dassasi, kiṃ ajja khādissāmi, kiṃ bhuñjissāmi, kiṃ pivissāmī’’ ti evamādiṃ bhāsati. "
  9073. 539073,116,1171,2,21,1,145,13,Anekaṭṭhānaṃ manopāgabbhiyaṃ( mahāni.87) nāma tesu tesu ṭhānesu kāyavācāhi ajjhācāraṃ anāpajjitvāpi manasā eva kāmavitakkādinānappakāraṃ appatirūpavitakkanaṃ.
  9074. 539074,116,1172,2,38,1,255,29,"{Kulesvananugiddho}ti yāni tāni kulāni upasaṅkamati, tesu paccayataṇhāya vā ananulomikagihisaṃsaggavasena vā ananugiddho, na sahasokī, na sahanandī, na sukhitesu sukhito, na dukkhitesu dukkhito, na uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā vā uyyogamāpajjitāti vuttaṃ hoti. "
  9075. 539075,116,1172,39,67,1,144,22,"Imissāya ca gāthāya yaṃ‘‘ suvaco cassā’’ ti ettha vuttaṃ assāti vacanaṃ, taṃ sabbapadehi saddhiṃ santussako ca assa, subharo ca assāti evaṃ yojetabbaṃ. "
  9076. 539076,116,1173,2,2,1,18,1,Tatiyagāthāvaṇṇanā
  9077. 539077,116,1174,2,39,1,264,29,"3. Evaṃ bhagavā santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjitukāmassa visesato āraññakassa bhikkhuno taduttaripi karaṇīyaṃ ācikkhitvā idāni akaraṇīyampi ācikkhitukāmo‘‘ na ca khuddamācare kiñci, yena viññū pare upavadeyyun’’ ti imaṃ upaḍḍhagāthamāha. "
  9078. 539078,116,1175,2,38,1,235,30,"Tassattho – evamimaṃ karaṇīyaṃ karonto yaṃ taṃ kāyavacīmanoduccaritaṃ khuddaṃ lāmakanti vuccati, taṃ na ca khuddaṃ samācare, asamācaranto ca na kevalaṃ oḷārikaṃ, kintu kiñci na samācare, appamattakampi aṇumattakampi na samācareti vuttaṃ hoti. "
  9079. 539079,116,1176,2,16,1,81,10,Tato tassa samācāre sandiṭṭhikamevādīnavaṃ dasseti‘‘ yena viññū pare upavadeyyun’’ ti.
  9080. 539080,116,1176,17,23,1,36,6,Ettha ca yasmā aviññū pare appamāṇaṃ.
  9081. 539081,116,1176,24,34,1,64,9,"Te hi anavajjaṃ vā sāvajjaṃ karonti, appasāvajjaṃ vā mahāsāvajjaṃ. "
  9082. 539082,116,1176,35,39,1,22,4,Viññū eva pana pamāṇaṃ.
  9083. 539083,116,1176,40,52,1,88,10,"Te hi anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsanti, vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsanti. "
  9084. 539084,116,1176,53,62,1,26,5,Tasmā‘‘ viññū pare’’ ti vuttaṃ.
  9085. 539085,116,1177,2,46,1,435,39,"Evaṃ bhagavā imāhi aḍḍhateyyāhi gāthāhi santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjitukāmassa visesato āraññakassa, āraññakasīsena ca sabbesampi kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharitukāmānaṃ karaṇīyākaraṇīyabhedaṃ kammaṭṭhānūpacāraṃ vatvā idāni tesaṃ bhikkhūnaṃ tassa devatābhayassa paṭighātāya parittatthaṃ vipassanāpādakajjhānavasena kammaṭṭhānatthañca‘‘ sukhinova khemino hontū’’ tiādinā nayena mettakathaṃ kathetumāraddho. "
  9086. 539086,116,1178,2,7,1,30,3,Tattha {sukhino}ti sukhasampannā.
  9087. 539087,116,1178,8,16,1,53,6,"{Khemino}ti khemavanto, abhayā nirupaddavāti vuttaṃ hoti. "
  9088. 539088,116,1178,17,20,1,17,2,{Sabbe}ti anavasesā.
  9089. 539089,116,1178,21,24,1,14,2,{Sattā}ti pāṇino.
  9090. 539090,116,1178,25,28,1,25,2,{Sukhitattā}ti sukhitacittā.
  9091. 539091,116,1178,29,43,1,116,12,"Ettha ca kāyikena sukhena sukhino, mānasena sukhitattā, tadubhayenāpi sabbabhayupaddavavigamena vā kheminoti veditabbo. "
  9092. 539092,116,1178,44,48,1,22,4,Kasmā pana evaṃ vuttaṃ?
  9093. 539093,116,1178,49,50,1,28,1,Mettābhāvanākāradassanatthaṃ.
  9094. 539094,116,1178,51,82,1,98,17,"Evañhi mettā bhāvetabbā‘‘ sabbe sattā sukhino hontū’’ ti vā,‘‘ khemino hontū’’ ti vā,‘‘ sukhitattā hontū’’ ti vā. "
  9095. 539095,116,1179,2,2,1,20,1,Catutthagāthāvaṇṇanā
  9096. 539096,116,1180,2,26,1,127,16,"4. Evaṃ yāva upacārato appanākoṭi, tāva saṅkhepena mettābhāvanaṃ dassetvā idāni vitthāratopi taṃ dassetuṃ‘‘ ye kecī’’ ti gāthādvayamāha. "
  9097. 539097,116,1180,27,60,1,247,27,"Atha vā yasmā puthuttārammaṇe paricitaṃ cittaṃ na ādikeneva ekatte saṇṭhāti ārammaṇappabhedaṃ pana anugantvā anugantvā kamena saṇṭhāti, tasmā tassa tasathāvarādidukatikappabhede ārammaṇe anugantvā anugantvā saṇṭhānatthampi‘‘ ye kecī’’ ti gāthādvayamāha. "
  9098. 539098,116,1180,61,99,1,242,30,"Atha vā yasmā yassa yaṃ ārammaṇaṃ vibhūtaṃ hoti, tassa tattha cittaṃ sukhaṃ tiṭṭhati, tasmā tesaṃ bhikkhūnaṃ yassa yaṃ vibhūtaṃ ārammaṇaṃ, tassa tattha cittaṃ saṇṭhāpetukāmo tasathāvarādidukatikārammaṇabhedadīpakaṃ‘‘ ye kecī’’ ti imaṃ gāthādvayamāha. "
  9099. 539099,116,1181,2,29,1,282,26,"Ettha hi tasathāvaradukaṃ diṭṭhādiṭṭhadukaṃ dūrasantikadukaṃ bhūtasambhavesidukanti cattāro duke, dīghādīhi ca chahi padehi majjhimapadassa tīsu aṇukapadassa ca dvīsu tikesu atthasambhavato dīgharassamajjhimatikaṃ mahantāṇukamajjhimatikaṃ thūlāṇukamajjhimatikanti tayo tike ca dīpeti. "
  9100. 539100,116,1181,30,35,1,33,4,Tattha ye {kecī}ti anavasesavacanaṃ.
  9101. 539101,116,1181,36,40,1,24,4,Pāṇā eva bhūtā pāṇabhūtā.
  9102. 539102,116,1181,41,50,1,78,8,"Atha vā pāṇantīti pāṇā, etena assāsapassāsappaṭibaddhe pañcavokārasatte gaṇhāti. "
  9103. 539103,116,1181,51,57,1,55,5,"Bhavantīti bhūtā, etena ekavokāracatuvokārasatte gaṇhāti. "
  9104. 539104,116,1181,58,62,1,25,3,{Atthī}ti santi saṃvijjanti.
  9105. 539105,116,1182,2,31,1,173,24,Evaṃ ‘‘ ye keci pāṇabhūtatthī’’ ti iminā vacanena dukatikehi saṅgahetabbe sabbasatte ekato dassetvā idāni sabbepi te tasā vā thāvarā va {navasesā}ti iminā dukena saṅgahetvā dasseti.
  9106. 539106,116,1183,2,9,1,60,6,"Tattha tasantīti tasā, sataṇhānaṃ sabhayānañcetaṃ adhivacanaṃ. "
  9107. 539107,116,1183,10,17,1,65,6,"Tiṭṭhantīti thāvarā, pahīnataṇhābhayānaṃ arahataṃ etaṃ adhivacanaṃ. "
  9108. 539108,116,1183,18,27,1,55,7,"Natthi tesaṃ avasesanti anavasesā, sabbepīti vuttaṃ hoti. "
  9109. 539109,116,1183,28,52,1,156,20,"Yañca dutiyagāthāya ante vuttaṃ, taṃ sabbadukatikehi sambandhitabbaṃ‘‘ ye keci pāṇabhūtatthi tasā vā thāvarā vā anavasesā, imepi sabbe sattā bhavantu sukhitattā. "
  9110. 539110,116,1183,53,68,1,73,12,"Evaṃ yāva bhūtā vā sambhavesī vā, imepi sabbe sattā bhavantu sukhitattā’’ ti. "
  9111. 539111,116,1184,2,13,1,114,9,Idāni dīgharassamajjhimāditikattayadīpakesu dīghā {vā}tiādīsu chasu padesu {dīghā}ti dīghattabhāvā nāgamacchagodhādayo.
  9112. 539112,116,1184,14,24,1,111,10,Anekabyāmasatappamāṇāpi hi mahāsamudde nāgānaṃ attabhāvā anekayojanappamāṇā ca macchagodhādīnaṃ attabhāvā honti.
  9113. 539113,116,1184,25,38,1,92,8,"{Mahantā}ti mahantattabhāvā jale macchakacchapādayo, thale hatthināgādayo, amanussesu dānavādayo . "
  9114. 539114,116,1184,39,57,1,31,5,Āha ca‘‘ rāhuggaṃ attabhāvīnan’’ ti( a. ni.4.15).
  9115. 539115,116,1184,58,80,1,186,18,"Tassa hi attabhāvo ubbedhena cattāri yojanasahassāni aṭṭha ca yojanasatāni, bāhū dvādasayojanasataparimāṇā, paññāsayojanaṃ bhamukantaraṃ, tathā aṅgulantarikā, hatthatalāni dve yojanasatānīti. "
  9116. 539116,116,1184,81,85,1,47,3,{Majjhimā}ti assagoṇamahiṃsasūkarādīnaṃ attabhāvā.
  9117. 539117,116,1184,86,95,1,72,8,{Rassakā}ti tāsu tāsu jātīsu vāmanādayo dīghamajjhimehi omakappamāṇā sattā.
  9118. 539118,116,1184,96,107,1,100,10,{Aṇukā}ti maṃsacakkhussa agocarā dibbacakkhuvisayā udakādīsu nibbattā sukhumattabhāvā sattā ūkādayo vā.
  9119. 539119,116,1184,108,122,1,102,13,"Apica ye tāsu tāsu jātīsu mahantamajjhimehi thūlamajjhimehi ca omakappamāṇā sattā, te aṇukāti veditabbā. "
  9120. 539120,116,1184,123,128,1,52,4,{Thūlā}ti parimaṇḍalattabhāvā sippikasambukādayo sattā.
  9121. 539121,116,1185,2,2,1,19,1,Pañcamagāthāvaṇṇanā
  9122. 539122,116,1186,2,27,1,118,18,5. Evaṃ tīhi tikehi anavasesato satte dassetvā idāni‘‘ diṭṭhā vā ye va adiṭṭhā’’ tiādīhi tīhi dukehipi te saṅgahetvā dasseti.
  9123. 539123,116,1187,2,10,1,66,7,Tattha {diṭṭhā}ti ye attano cakkhussa āpāthamāgatavasena diṭṭhapubbā.
  9124. 539124,116,1187,11,16,1,55,4,{Adiṭṭhā}ti ye parasamuddaparaselaparacakkavāḷādīsu ṭhitā.
  9125. 539125,116,1187,17,43,1,140,21,"‘‘ Ye vā dūre vasanti avidūre’’ ti iminā pana dukena attano attabhāvassa dūre ca avidūre ca vasante satte dasseti, te apadadvipadavasena veditabbā. "
  9126. 539126,116,1187,44,55,1,64,10,"Attano hi kāye vasantā sattā avidūre, bahikāye vasantā sattā dūre. "
  9127. 539127,116,1187,56,64,1,58,7,"Tathā antoupacāre vasantā avidūre, bahiupacāre vasantā dūre. "
  9128. 539128,116,1187,65,79,1,104,13,"Attano vihāre gāme janapade dīpe cakkavāḷe vasantā avidūre, paracakkavāḷe vasantā dūre vasantīti vuccanti. "
  9129. 539129,116,1188,2,6,1,25,3,{Bhūtā}ti jātā abhinibbattā.
  9130. 539130,116,1188,7,22,1,89,12,"Ye bhūtā eva, na puna bhavissantīti saṅkhyaṃ gacchanti, tesaṃ khīṇāsavānaṃ etaṃ adhivacanaṃ. "
  9131. 539131,116,1188,23,25,1,28,2,Sambhavamesantīti sambhavesī.
  9132. 539132,116,1188,26,33,1,89,6,Appahīnabhavasaṃyojanattā āyatimpi sambhavaṃ esantānaṃ sekhaputhujjanānametaṃ adhivacanaṃ.
  9133. 539133,116,1188,34,58,1,165,21,"Atha vā catūsu yonīsu aṇḍajajalābujā sattā yāva aṇḍakosaṃ vatthikosañca na bhindanti, tāva sambhavesī nāma, aṇḍakosaṃ vatthikosañca bhinditvā bahi nikkhantā bhūtā nāma . "
  9134. 539134,116,1188,59,70,1,96,10,"Saṃsedajā opapātikā ca paṭhamacittakkhaṇe sambhavesī nāma, dutiyacittakkhaṇato pabhuti bhūtā nāma. "
  9135. 539135,116,1188,71,89,1,97,15,"Yena vā iriyāpathena jāyanti, yāva tato aññaṃ na pāpuṇanti, tāva sambhavesī nāma, tato paraṃ bhūtāti. "
  9136. 539136,116,1189,2,2,1,19,1,Chaṭṭhagāthāvaṇṇanā
  9137. 539137,116,1190,2,37,1,228,24,6. Evaṃ bhagavā‘‘ sukhino vā’’ tiādīhi aḍḍhateyyāhi gāthāhi nānappakārato tesaṃ bhikkhūnaṃ hitasukhāgamapatthanāvasena sattesu mettābhāvanaṃ dassetvā idāni ahitadukkhānāgamapatthanāvasenāpi taṃ dassento āha‘‘ na paro paraṃ nikubbethā’’ ti.
  9138. 539138,116,1190,38,56,1,66,12,"Esa porāṇo pāṭho, idāni pana‘‘ paraṃ hī’’ tipi paṭhanti, ayaṃ na sobhano. "
  9139. 539139,116,1191,2,6,1,22,3,Tattha {paro}ti parajano.
  9140. 539140,116,1191,7,10,1,18,3,Paran ti parajanaṃ.
  9141. 539141,116,1191,11,16,1,27,4,Na {nikubbethā}ti na vañceyya.
  9142. 539142,116,1191,17,22,1,38,4,{Nātimaññethā}ti na atikkamitvā maññeyya.
  9143. 539143,116,1191,23,36,1,80,11,"{Katthacī}ti katthaci okāse, gāme vā gāmakhette vā ñātimajjhe vā pūgamajjhe vātiādi. "
  9144. 539144,116,1191,37,40,1,11,3,Nan ti etaṃ.
  9145. 539145,116,1191,41,57,1,100,15,{Kañcī}ti yaṃ kañci khattiyaṃ vā brāhmaṇaṃ vā gahaṭṭhaṃ vā pabbajitaṃ vā sukhitaṃ vā dukkhitaṃ vātiādi.
  9146. 539146,116,1191,58,67,1,87,8,Byārosanā {paṭighasaññā}ti kāyavacīvikārehi byārosanāya ca manovikārena paṭighasaññāya ca.
  9147. 539147,116,1191,68,122,1,260,28,"‘‘ Byārosanāya paṭighasaññāyā’’ ti hi vattabbe‘‘ byārosanā paṭighasaññā’’ ti vuccati, yathā‘‘ sammadaññāya vimuttā’’ ti vattabbe‘‘ sammadaññā vimuttā’’ ti, yathā ca‘‘ anupubbasikkhāya anupubbakiriyāya anupubbapaṭipadāyā’’ ti vattabbe‘‘ anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā’’ ti. "
  9148. 539148,116,1191,123,131,1,64,6,Nāññamaññassa {dukkhamiccheyyā}ti aññamaññassa dukkhaṃ na iccheyya .
  9149. 539149,116,1191,132,135,1,15,3,Kiṃ vuttaṃ hoti?
  9150. 539150,116,1191,136,191,1,356,44,"Na kevalaṃ‘‘ sukhino vā khemino vā hontū’’ tiādimanasikāravaseneva mettaṃ bhāveyya, kintu‘‘ ahovata yo koci parapuggalo yaṃ kañci parapuggalaṃ vañcanādīhi nikatīhi na nikubbetha, jātiādīhi ca navahi mānavatthūhi katthaci padese kañci parapuggalaṃ nātimaññeyya, aññamaññassa ca byārosanāya vā paṭighasaññāya vā dukkhaṃ na iccheyyā’’ ti evampi manasikaronto bhāveyyāti. "
  9151. 539151,116,1192,2,2,1,19,1,Sattamagāthāvaṇṇanā
  9152. 539152,116,1193,2,25,1,127,14,7. Evaṃ ahitadukkhānāgamapatthanāvasena atthato mettābhāvanaṃ dassetvā idāni tameva upamāya dassento āha‘‘ mātā yathā niyaṃputtan’’ ti.
  9153. 539153,116,1194,2,45,1,338,37,"Tassattho – yathā mātā niyaṃ puttaṃ attani jātaṃ orasaṃ puttaṃ, tañca ekaputtameva āyusā anurakkhe, tassa dukkhāgamappaṭibāhanatthaṃ attano āyumpi cajitvā taṃ anurakkhe, evampi sabbabhūtesu idaṃ mettākhyaṃ mānasaṃ bhāvaye, punappunaṃ janaye vaḍḍhaye, tañca aparimāṇasattārammaṇavasena ekasmiṃ vā satte anavasesapharaṇavasena aparimāṇaṃ bhāvayeti. "
  9154. 539154,116,1195,2,2,1,19,1,Aṭṭhamagāthāvaṇṇanā
  9155. 539155,116,1196,2,21,1,101,12,8. Evaṃ sabbākārena mettābhāvanaṃ dassetvā idāni tasseva vaḍḍhanaṃ dassento āha‘‘ mettañca sabbalokasmī’’ ti.
  9156. 539156,116,1197,2,15,1,91,11,"Tattha mijjati tāyati cāti mitto, hitajjhāsayatāya siniyhati, ahitāgamato rakkhati cāti attho. "
  9157. 539157,116,1197,16,19,1,21,3,Mittassa bhāvo mettaṃ.
  9158. 539158,116,1197,20,24,1,34,3,{Sabbalokasmī}ti anavasese sattaloke.
  9159. 539159,116,1197,25,28,1,23,3,Manasi bhavanti mānasaṃ.
  9160. 539160,116,1197,29,33,1,36,4,Tañhi cittasampayuttattā evaṃ vuttaṃ.
  9161. 539161,116,1197,34,37,1,18,2,{Bhāvaye}ti vaḍḍhaye.
  9162. 539162,116,1197,38,46,1,67,7,"Na assa parimāṇanti aparimāṇaṃ, appamāṇasattārammaṇatāya evaṃ vuttaṃ. "
  9163. 539163,116,1197,47,54,1,40,6,"Uddhan ti upari, tena arūpabhavaṃ gaṇhāti. "
  9164. 539164,116,1197,55,62,1,37,5,"{Adho}ti heṭṭhā, tena kāmabhavaṃ gaṇhāti. "
  9165. 539165,116,1197,63,70,1,44,6,"Tiriyan ti vemajjhaṃ, tena rūpabhavaṃ gaṇhāti. "
  9166. 539166,116,1197,71,78,1,57,6,"Asambādhan ti sambādhavirahitaṃ, bhinnasīmanti vuttaṃ hoti. "
  9167. 539167,116,1197,79,87,1,55,7,"Sīmā nāma paccatthiko vuccati, tasmimpi pavattanti attho. "
  9168. 539168,116,1197,88,96,1,74,6,"Averan ti veravirahitaṃ , antarantarāpi veracetanāpātubhāvavirahitanti attho. "
  9169. 539169,116,1197,97,100,1,31,3,Asapattan ti vigatapaccatthikaṃ.
  9170. 539170,116,1197,101,123,1,154,19,"Mettāvihārī hi puggalo manussānaṃ piyo hoti, amanussānaṃ piyo hoti, nāssa koci paccatthiko hoti, tenassa taṃ mānasaṃ vigatapaccatthikattā asapattanti vuccati. "
  9171. 539171,116,1197,124,130,1,52,5,"Pariyāyavacanañhi etaṃ, yadidaṃ paccatthiko sapattoti. "
  9172. 539172,116,1197,131,134,1,27,3,Ayaṃ anupadato atthavaṇṇanā.
  9173. 539173,116,1198,2,33,1,204,23,"Ayaṃ panettha adhippetatthadīpanā– yadidaṃ‘‘ evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇan’’ ti vuttaṃ, tañcetaṃ aparimāṇaṃ mettaṃ mānasaṃ sabbalokasmiṃ bhāvaye vaḍḍhaye, vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamaye pāpaye. "
  9174. 539174,116,1198,34,35,1,6,1,Kathaṃ?
  9175. 539175,116,1198,36,53,1,88,13,"Uddhaṃ adho ca tiriyañca, uddhaṃ yāva bhavaggā, adho yāva avīcito, tiriyaṃ yāva avasesadisā. "
  9176. 539176,116,1198,54,65,1,72,9,"Uddhaṃ vā āruppaṃ, adho kāmadhātuṃ, tiriyaṃ rūpadhātuṃ anavasesaṃ pharanto. "
  9177. 539177,116,1198,66,81,1,116,14,"Evaṃ bhāventopi ca taṃ yathā asambādhaṃ averaṃ asapattañca hoti, tathā sambādhaverasapattānaṃ abhāvaṃ karonto bhāvaye. "
  9178. 539178,116,1198,82,102,1,163,18,"Yaṃ vā taṃ bhāvanāsampadaṃ pattaṃ sabbattha okāsalokavasena asambādhaṃ, attano paresu āghātappaṭivinayanena averaṃ, attani ca paresaṃ āghātavinayanena asapattaṃ hoti. "
  9179. 539179,116,1198,103,115,1,130,12,Taṃ asambādhamaveramasapattaṃ aparimāṇaṃ mettaṃ mānasaṃ uddhaṃ adho tiriyañcāti tividhaparicchede sabbalokasmiṃ bhāvaye vaḍḍhayeti.
  9180. 539180,116,1199,2,2,1,18,1,Navamagāthāvaṇṇanā
  9181. 539181,116,1200,2,27,1,145,16,9. Evaṃ mettābhāvanāya vaḍḍhanaṃ dassetvā idāni taṃ bhāvanamanuyuttassa viharato iriyāpathaniyamābhāvaṃ dassento āha‘‘ tiṭṭhaṃ caraṃ… pe… adhiṭṭheyyā’’ ti.
  9182. 539182,116,1201,2,43,1,300,34,"Tassattho – evametaṃ mettaṃ mānasaṃ bhāvento so‘‘ nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyā’’ tiādīsu viya iriyāpathaniyamaṃ akatvā yathāsukhaṃ aññataraññatarairiyāpathabādhanavinodanaṃ karonto tiṭṭhaṃ vā caraṃ vā nisinno vā sayāno vā yāvatā vigatamiddho assa, atha etaṃ mettājhānasatiṃ adhiṭṭheyya. "
  9183. 539183,116,1202,2,19,1,93,13,Atha vā evaṃ mettābhāvanāya vaḍḍhanaṃ dassetvā idāni vasībhāvaṃ dassento āha‘‘ tiṭṭhaṃ caran’’ ti.
  9184. 539184,116,1202,20,71,1,328,45,"Vasippatto hi tiṭṭhaṃ vā caraṃ vā nisinno vā sayāno vā yāvatā iriyāpathena etaṃ mettājhānasatiṃ adhiṭṭhātukāmo hoti, atha vā tiṭṭhaṃ vā caraṃ vā… pe… sayāno vāti na tassa ṭhānādīni antarāyakarāni honti, apica kho yāvatā etaṃ mettājhānasatiṃ adhiṭṭhātukāmo hoti, tāvatā vigatamiddho hutvā adhiṭṭhāti, natthi tassa tattha dandhāyitattaṃ. "
  9185. 539185,116,1202,72,83,1,59,8,"Tenāha‘‘ tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno va, sayāno yāvatāssa vitamiddho. "
  9186. 539186,116,1202,84,90,1,25,4,Etaṃ satiṃ adhiṭṭheyyā’’ ti.
  9187. 539187,116,1203,2,42,1,253,30,"Tassāyamadhippāyo – yaṃ taṃ‘‘ mettañca sabbalokasmi, mānasaṃ bhāvaye’’ ti vuttaṃ, taṃ yathā bhāveyya, yathā ṭhānādīsu yāvatā iriyāpathena ṭhānādīni vā anādiyitvā yāvatā etaṃ mettājhānasatiṃ adhiṭṭhātukāmo assa, tāvatā vigatamiddhova hutvā etaṃ satiṃ adhiṭṭheyyāti. "
  9188. 539188,116,1204,2,29,1,156,19,Evaṃ mettābhāvanāya vasībhāvaṃ dassento‘‘ etaṃ satiṃ adhiṭṭheyyā’’ ti tasmiṃ mettāvihāre niyojetvā idāni taṃ vihāraṃ thunanto āha‘‘ brahmametaṃ vihāramidhamāhū’’ ti.
  9189. 539189,116,1205,2,28,1,108,16,Tassattho – yvāyaṃ‘‘ sukhino vā khemino vā hontū’’ tiādi katvā yāva‘‘ etaṃ satiṃ adhiṭṭheyyā’’ ti vaṇṇito mettāvihāro.
  9190. 539190,116,1205,29,60,1,270,28,"Etaṃ catūsu dibbabrahmaariyairiyāpathavihāresu niddosattā attanopi paresampi atthakarattā ca idha ariyassa dhammavinaye brahmavihāramāhu seṭṭhavihāramāhūti, yato satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno vā sayāno vā yāvatāssa vigatamiddho, etaṃ satiṃ adhiṭṭheyyāti. "
  9191. 539191,116,1206,2,2,1,18,1,Dasamagāthāvaṇṇanā
  9192. 539192,116,1207,2,41,1,293,31,"10. Evaṃ bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ nānappakārato mettābhāvanaṃ dassetvā idāni yasmā mettā sattārammaṇattā attadiṭṭhiyā āsannā hoti, tasmā diṭṭhigahananisedhanamukhena tesaṃ bhikkhūnaṃ tadeva mettājhānaṃ pādakaṃ katvā ariyabhūmippattiṃ dassento‘‘ diṭṭhiñca anupaggammā’’ ti imāya gāthāya desanaṃ samāpesi. "
  9193. 539193,116,1208,2,94,1,645,64,"Tassattho – yvāyaṃ‘‘ brahmametaṃ vihāramidhamāhū’’ ti saṃvaṇṇito mettājhānavihāro, tato vuṭṭhāya ye tattha vitakkavicārādayo dhammā, te tesañca vatthādianusārena rūpadhamme pariggahetvā iminā nāmarūpaparicchedena‘‘ suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattūpalabbhatī’’ ti( saṃ. ni.1.171; mahāni.186) evaṃ diṭṭhiñca anupaggamma anupubbena lokuttarasīlena sīlavā hutvā lokuttarasīlasampayutteneva sotāpattimaggasammādiṭṭhisaññitena dassanena sampanno, tato paraṃ yopāyaṃ vatthukāmesu gedho kilesakāmo appahīno hoti, tampi sakadāgāmianāgāmimaggehi tanubhāvena anavasesappahānena ca kāmesu gedhaṃ vineyya vinayitvā vūpasametvā na hi jātu gabbhaseyyaṃ puna reti ekaṃseneva puna gabbhaseyyaṃ na eti. "
  9194. 539194,116,1208,95,101,1,67,6,Suddhāvāsesu nibbattitvā tattheva arahattaṃ pāpuṇitvā parinibbātīti.
  9195. 539195,116,1209,2,9,1,45,7,Evaṃ bhagavā desanaṃ samāpetvā te bhikkhū āha–
  9196. 539196,116,1209,10,56,1,323,34,"‘‘ gacchatha, bhikkhave, tasmiṃyeva vanasaṇḍe viharatha, imañca suttaṃ māsassa aṭṭhasu dhammassavanadivasesu ghaṇḍiṃ ākoṭetvā ussāretha, dhammakathaṃ karotha sākacchatha anumodatha, idameva kammaṭṭhānaṃ āsevatha bhāvetha bahulīkarotha, tepi vo amanussā taṃ bheravārammaṇaṃ na dassessanti, aññadatthu atthakāmā hitakāmā bhavissantī’’ ti. "
  9197. 539197,116,1209,57,75,1,115,14,Te‘‘ sādhū’’ ti bhagavato paṭissuṇitvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tattha gantvā tathā akaṃsu.
  9198. 539198,116,1209,76,103,1,189,19,"Devatāyo ca‘‘ bhadantā amhākaṃ atthakāmā hitakāmā’’ ti pītisomanassajātā hutvā sayameva senāsanaṃ sammajjanti, uṇhodakaṃ paṭiyādenti , piṭṭhiparikammaṃ pādaparikammaṃ karonti, ārakkhaṃ saṃvidahanti. "
  9199. 539199,116,1209,104,124,1,184,20,Tepi bhikkhū tameva mettaṃ bhāvetvā tameva ca pādakaṃ katvā vipassanaṃ ārabhitvā sabbe tasmiṃyeva antotemāse aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇitvā mahāpavāraṇāya visuddhipavāraṇaṃ pavāresunti.
  9200. 539200,116,1210,2,5,1,32,3,"Evampi atthakusalena tathāgatena, "
  9201. 539201,116,1211,2,5,1,38,3,Dhammissarena kathitaṃ karaṇīyamatthaṃ;
  9202. 539202,116,1212,2,6,1,38,4,"Katvānubhuyya paramaṃ hadayassa santiṃ, "
  9203. 539203,116,1213,2,6,1,37,4,Santaṃ padaṃ abhisamenti samattapaññā.
  9204. 539204,116,1214,2,6,1,38,4,"Tasmā hi taṃ amatamabbhutamariyakantaṃ, "
  9205. 539205,116,1215,2,6,1,37,4,Santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmo;
  9206. 539206,116,1216,2,4,1,33,3,Viññū jano vimalasīlasamādhipaññā-
  9207. 539207,116,1217,2,6,1,40,4,Bhedaṃ kareyya satataṃ karaṇīyamatthanti.
  9208. 539208,116,1218,2,3,1,44,2,Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
  9209. 539209,116,1219,2,4,1,26,2,Mettasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9210. 539210,116,1220,2,2,1,13,1,Nigamanakathā
  9211. 539211,116,1221,2,7,1,22,4,Ettāvatā ca yaṃ vuttaṃ–
  9212. 539212,116,1222,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Uttamaṃ vandaneyyānaṃ, vanditvā ratanattayaṃ; "
  9213. 539213,116,1223,2,10,1,46,5,"Khuddakānaṃ karissāmi, kesañci atthavaṇṇanan’’ ti. "
  9214. 539214,116,1224,2,10,1,166,8,Tattha saraṇasikkhāpadadvattiṃsākārakumārapañhamaṅgalasuttaratanasuttatirokuṭṭanidhikaṇḍamettasuttavasena navappabhedassa khuddakapāṭhassa tāva atthavaṇṇanā katā hoti.
  9215. 539215,116,1224,11,13,1,15,2,Tenetaṃ vuccati–
  9216. 539216,116,1225,2,10,1,43,4,"‘ ‘ Imaṃ khuddakapāṭhassa, karontenatthavaṇṇanaṃ; "
  9217. 539217,116,1226,2,8,1,45,5,"Saddhammaṭṭhitikāmena , yaṃ pattaṃ kusalaṃ mayā. "
  9218. 539218,116,1227,2,7,1,44,4,"Tassānubhāvato khippaṃ, dhamme ariyappavedite; "
  9219. 539219,116,1228,2,12,1,47,7,"Vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ, pāpuṇātu ayaṃ jano’’ ti. "
  9220. 539220,116,1229,2,33,1,685,30,Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyaguṇappaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudayasamuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattidhammappabhede sāṭṭhakathe satthusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena chamahāveyyākaraṇenachamahāveyyākaraṇena karaṇasampattijanitasukhaviniggatamadhurodāravacanalāvaṇṇayuttena yuttamuttavādinā vādīvarena mahākavinā chaḷabhiññāpaṭisambhidādippabhedaguṇappaṭimaṇḍite uttarimanussadhamme suppatiṭṭhitabuddhīnaṃ theravaṃsappadīpānaṃ therānaṃ mahāvihāravāsīnaṃ vaṃsālaṅkārabhūtena vipulavisuddhabuddhinā {buddhaghoso}ti garūhi gahitanāmadheyyena therena katā ayaṃ paramatthajotikā nāma khuddakapāṭhavaṇṇanā–
  9221. 539221,116,1230,2,7,1,42,4,"Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ; "
  9222. 539222,116,1231,2,7,1,42,4,"Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ sīlādisuddhiyā. "
  9223. 539223,116,1232,2,8,1,43,5,"Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino; "
  9224. 539224,116,1233,2,7,1,42,4,"Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesinoti. "
  9225. 539225,116,1234,2,3,1,39,2,Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
  9226. 539226,116,1235,2,4,1,29,2,Khuddakapāṭhavaṇṇanā niṭṭhitāniṭṭhitā
  9227. 539227,117,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  9228. 539228,117,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  9229. 539229,117,3,2,2,1,16,1,Jātaka-aṭṭhakathā
  9230. 539230,117,4,2,5,1,0,1,( Sattamo bhāgo)
  9231. 539231,117,5,2,4,1,10,2,22 . Mahānipāto
  9232. 539232,117,7,2,7,1,23,2,[ 543]6. Bhūridattajātakavaṇṇanā
  9233. 539233,117,8,2,2,1,12,1,Nagarakaṇḍaṃ
  9234. 539234,117,9,2,20,1,112,14,Yaṃ kiñci ratanaṃ {atthī}ti idaṃ satthā sāvatthiṃ upanissāya jetavane viharanto uposathike upāsake ārabbha kathesi.
  9235. 539235,117,9,21,36,1,152,15,Te kira uposathadivase pātova uposathaṃ adhiṭṭhāya dānaṃ datvā pacchābhattaṃ gandhamālādihatthā jetavanaṃ gantvā dhammassavanavelāya ekamantaṃ nisīdiṃsu.
  9236. 539236,117,9,37,112,1,488,55,"Satthā dhammasabhaṃ āgantvā alaṅkatabuddhāsane nisīditvā bhikkhusaṅghaṃ oloketvā bhikkhuādīsu pana ye ārabbha dhammakathā samuṭṭhāti, tehi saddhiṃ tathāgatā sallapanti, tasmā ajja upāsake ārabbha pubbacariyappaṭisaṃyuttā dhammakathā samuṭṭhahissatīti ñatvā upāsakehi saddhiṃ sallapanto‘‘ uposathikattha, upāsakā’’ ti upāsake pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ sādhu, upāsakā, kalyāṇaṃ vo kataṃ, apica anacchariyaṃ kho panetaṃ, yaṃ tumhe mādisaṃ buddhaṃ ovādadāyakaṃ ācariyaṃ labhantā uposathaṃ kareyyātha. "
  9237. 539237,117,9,113,129,1,110,14,Porāṇapaṇḍitā pana anācariyakāpi mahantaṃ yasaṃ pahāya uposathaṃ kariṃsuyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.
  9238. 539238,117,10,2,48,1,251,35,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma rājā rajjaṃ kārento puttassa uparajjaṃ datvā tassa mahantaṃ yasaṃ disvā‘‘ rajjampi me gaṇheyyā’’ ti uppannāsaṅko‘‘ tāta, tvaṃ ito nikkhamitvā yattha te ruccati, tattha vasitvā mama accayena kulasantakaṃ rajjaṃ gaṇhāhī’’ ti āha. "
  9239. 539239,117,10,49,74,1,176,21,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā pitaraṃ vanditvā nikkhamitvā anupubbena yamunaṃ gantvā yamunāya ca samuddassa ca pabbatassa ca antare paṇṇasālaṃ māpetvā vanamūlaphalāhāro paṭivasati.
  9240. 539240,117,10,75,100,1,235,25,Tadā samuddassa heṭṭhime nāgabhavane ekā matapatikā nāgamāṇavikā aññāsaṃ sapatikānaṃ yasaṃ oloketvā kilesaṃ nissāya nāgabhavanā nikkhamitvā samuddatīre vicarantī rājaputtassa padavalañjaṃ disvā padānusārena gantvā taṃ paṇṇasālaṃ addasa.
  9241. 539241,117,10,101,106,1,41,5,Tadā rājaputto phalāphalatthāya gato hoti.
  9242. 539242,117,10,107,144,1,253,30,"Sā paṇṇasālaṃ pavisitvā kaṭṭhattharaṇañceva sesaparikkhāre ca disvā cintesi‘‘ idaṃ ekassa pabbajitassa vasanaṭṭhānaṃ, vīmaṃsissāmi naṃ‘ saddhāya pabbajito nu kho no’ ti, sace hi saddhāya pabbajito bhavissati nekkhammādhimutto, na me alaṅkatasayanaṃ sādiyissati. "
  9243. 539243,117,10,145,155,1,79,8,"Sace kāmābhirato bhavissati, na saddhāpabbajito, mama sayanasmiṃyeva nipajjissati. "
  9244. 539244,117,10,156,167,1,57,9,Atha naṃ gahetvā attano sāmikaṃ katvā idheva vasissāmī’’ ti.
  9245. 539245,117,10,168,187,1,193,19,Sā nāgabhavanaṃ gantvā dibbapupphāni ceva dibbagandhe ca āharitvā dibbapupphasayanaṃ sajjetvā paṇṇasālāyaṃ pupphūpahāraṃ katvā gandhacuṇṇaṃ vikiritvā paṇṇasālaṃ alaṅkaritvā nāgabhavanameva gatā.
  9246. 539246,117,11,2,53,1,371,41,"Rājaputto sāyanhasamayaṃ āgantvā paṇṇasālaṃ paviṭṭho taṃ pavattiṃ disvā‘‘ kena nu kho imaṃ sayanaṃ sajjitan’’ ti phalāphalaṃ paribhuñjitvā‘‘ aho sugandhāni pupphāni, manāpaṃ vata katvā sayanaṃ paññattan’’ ti na saddhāpabbajitabhāvena somanassajāto pupphasayane parivattitvā nipanno niddaṃ okkamitvā punadivase sūriyuggamane uṭṭhāya paṇṇasālaṃ asammajjitvā phalāphalatthāya agamāsi. "
  9247. 539247,117,11,54,92,1,277,31,"Nāgamāṇavikā tasmiṃ khaṇe āgantvā milātāni pupphāni disvā‘‘ kāmādhimutto esa, na saddhāpabbajito, sakkā naṃ gaṇhitun’’ ti ñatvā purāṇapupphāni nīharitvā aññāni pupphāni āharitvā tatheva navapupphasayanaṃ sajjetvā paṇṇasālaṃ alaṅkaritvā caṅkame pupphāni vikiritvā nāgabhavanameva gatā. "
  9248. 539248,117,11,93,112,1,96,14,So taṃ divasampi pupphasayane sayitvā punadivase cintesi‘‘ ko nu kho imaṃ paṇṇasālaṃ alaṅkarotī’’ ti?
  9249. 539249,117,11,113,120,1,67,7,So phalāphalatthāya agantvā paṇṇasālato avidūre paṭicchanno aṭṭhāsi.
  9250. 539250,117,11,121,130,1,62,9,Itarāpi bahū gandhe ceva pupphāni ca ādāya assamapadaṃ agamāsi.
  9251. 539251,117,11,131,152,1,159,17,Rājaputto uttamarūpadharaṃ nāgamāṇavikaṃ disvāva paṭibaddhacitto attānaṃ adassetvā tassā paṇṇasālaṃ pavisitvā sayanaṃ sajjanakāle pavisitvā‘‘ kāsi tvan’’ ti pucchi.
  9252. 539252,117,11,153,162,1,25,4,"‘‘ Ahaṃ nāgamāṇavikā, sāmī’’ ti."
  9253. 539253,117,11,163,170,1,22,3,‘‘ Sasāmikā assāmikāsī’’ ti.
  9254. 539254,117,11,171,185,1,52,8,"‘‘ Sāmi, ahaṃ pubbe sasāmikā, idāni pana assāmikā vidhavā’’."
  9255. 539255,117,11,186,195,1,28,5,‘‘ Tvaṃ pana kattha vāsikosī’’ ti?
  9256. 539256,117,11,196,205,1,47,5,‘‘ Ahaṃ bārāṇasirañño putto brahmadattakumāro nāma’’.
  9257. 539257,117,11,206,217,1,47,7,‘‘ Tvaṃ nāgabhavanaṃ pahāya kasmā idha vicarasī’’ ti?
  9258. 539258,117,11,218,239,1,136,16,"‘‘ Sāmi, ahaṃ tattha sasāmikānaṃ nāgamāṇavikānaṃ yasaṃ oloketvā kilesaṃ nissāya ukkaṇṭhitvā tato nikkhamitvā sāmikaṃ pariyesantī vicarāmī’’ ti."
  9259. 539259,117,11,240,276,1,168,26,"‘‘ Tena hi bhadde, sādhu, ahampi na saddhāya pabbajito, pitarā pana me nīharitattā idha vasāmi, tvaṃ mā cintayi, ahaṃ te sāmiko bhavissāmi, ubhopi idha samaggavāsaṃ vasissāmā’’ ti. "
  9260. 539260,117,11,277,285,1,23,4,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  9261. 539261,117,11,286,293,1,53,7,Tato paṭṭhāya te ubhopi tattheva samaggavāsaṃ vasiṃsu.
  9262. 539262,117,11,294,305,1,91,11,Sā attano ānubhāvena mahārahaṃ gehaṃ māpetvā mahārahaṃ pallaṅkaṃ āharitvā sayanaṃ paññapesi.
  9263. 539263,117,11,306,316,1,82,9,"Tato paṭṭhāya mūlaphalāphalaṃ na khādi, dibbaannapānameva bhuñjitvā jīvikaṃ kappesi. "
  9264. 539264,117,12,2,21,1,118,13,"Aparabhāge nāgamāṇavikā gabbhaṃ paṭilabhitvā puttaṃ vijāyi, sāgaratīre jātattā tassa‘‘ sāgarabrahmadatto’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  9265. 539265,117,12,22,40,1,105,13,"Tassa padasā gamanakāle nāgamāṇavikā dhītaraṃ vijāyi, tassā samuddatīre jātattā‘‘ samuddajā’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  9266. 539266,117,12,41,71,1,217,25,"Atheko bārāṇasivāsiko vanacarako taṃ ṭhānaṃ patvā katapaṭisanthāro rājaputtaṃ sañjānitvā katipāhaṃ tattha vasitvā‘‘ deva, ahaṃ tumhākaṃ idha vasanabhāvaṃ rājakulassa ārocessāmī’’ ti taṃ vanditvā nikkhamitvā nagaraṃ agamāsi. "
  9267. 539267,117,12,72,75,1,20,3,Tadā rājā kālamakāsi.
  9268. 539268,117,12,76,107,1,205,25,"Amaccā tassa sarīrakiccaṃ katvā sattame divase sannipatitvā‘‘ arājakaṃ rajjaṃ nāma na saṇṭhāti, rājaputtassa vasanaṭṭhānaṃ vā atthibhāvaṃ vā na jānāma, phussarathaṃ vissajjetvā rājānaṃ gaṇhissāmā’’ ti mantayiṃsu. "
  9269. 539269,117,12,108,136,1,167,23,Tasmiṃ khaṇe vanacarako nagaraṃ patvā taṃ kathaṃ sutvā amaccānaṃ santikaṃ gantvā‘‘ ahaṃ rājaputtassa santike tayo cattāro divase vasitvā āgatomhī’’ ti taṃ pavattiṃ ācikkhi.
  9270. 539270,117,12,137,160,1,149,18,"Amaccā tassa sakkāraṃ katvā tena magganāyakena saddhiṃ tattha gantvā katapaṭisanthārā rañño kālakatabhāvaṃ ārocetvā‘‘ deva, rajjaṃ paṭipajjāhī’’ ti āhaṃsu. "
  9271. 539271,117,13,2,47,1,245,30,"So ‘‘ nāgamāṇavikāya cittaṃ jānissāmī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhadde, pitā me kālakato, amaccā mayhaṃ chattaṃ ussāpetuṃ āgatā, gacchāma, bhadde, ubhopi dvādasayojanikāya bārāṇasiyā rajjaṃ kāressāma, tvaṃ soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā bhavissasī’’ ti āha."
  9272. 539272,117,13,48,59,1,28,6,"‘‘ Sāmi, na sakkā mayā gantun’’ ti."
  9273. 539273,117,13,60,66,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  9274. 539274,117,13,67,79,1,79,9,"‘‘ Mayaṃ ghoravisā khippakopā appamattakenapi kujjhāma, sapattiroso ca nāma bhāriyo. "
  9275. 539275,117,13,80,92,1,82,11,"Sacāhaṃ kiñci disvā vā sutvā vā kuddhā olokessāmi, bhasmāmuṭṭhi viya vippakirissati. "
  9276. 539276,117,13,93,102,1,38,7,Iminā kāraṇena na sakkā mayā gantun’’ ti.
  9277. 539277,117,13,103,106,1,31,3,Rājaputto punadivasepi yācateva.
  9278. 539278,117,13,107,111,1,19,4,Atha naṃ sā evamāha–
  9279. 539279,117,13,112,130,1,107,15,"‘‘ ahaṃ tāva kenaci pariyāyena na gamissāmi, ime pana me puttā nāgakumārā tava sambhavena jātattā manussajātikā. "
  9280. 539280,117,13,131,140,1,47,8,"Sace te mayi sineho atthi, imesu appamatto bhava. "
  9281. 539281,117,13,141,175,1,242,29,"Ime kho pana udakabījakā sukhumālā maggaṃ gacchantā vātātapena kilamitvā mareyyuṃ, tasmā ekaṃ nāvaṃ khaṇāpetvā udakassa pūrāpetvā tāya dve puttake udakakīḷaṃ kīḷāpetvā nagarepi antovatthusmiṃyeva pokkharaṇiṃkāreyyāsi, evaṃ te na kilamissantī’’ ti. "
  9282. 539282,117,14,2,24,1,200,22,Sā evañca pana vatvā rājaputtaṃ vanditvā padakkhiṇaṃ katvā puttake āliṅgitvā thanantare nipajjāpetvā sīse cumbitvā rājaputtassa niyyādetvā roditvā kanditvā tattheva antaradhāyitvā nāgabhavanaṃ agamāsi.
  9283. 539283,117,14,25,35,1,104,10,Rājaputtopi domanassappatto assupuṇṇehi nettehi nivesanā nikkhamitvā akkhīni puñchitvā amacce upasaṅkami.
  9284. 539284,117,14,36,51,1,69,10,"Te taṃ tattheva abhisiñcitvā‘‘ deva, amhākaṃ nagaraṃ gacchāmā’’ ti vadiṃsu. "
  9285. 539285,117,14,52,78,1,182,22,"Tena hi sīghaṃ nāvaṃ khaṇitvā sakaṭaṃ āropetvā udakassa pūretvā udakapiṭṭhe vaṇṇagandhasampannāni nānāpupphāni vikiratha, mama puttā udakabījakā, te tattha kīḷantā sukhaṃ gamissantī’’ ti. "
  9286. 539286,117,14,79,82,1,20,3,Amaccā tathā kariṃsu.
  9287. 539287,117,14,83,103,1,180,19,Rājā bārāṇasiṃ patvā alaṅkatanagaraṃ pavisitvā soḷasasahassāhi nāṭakitthīhi amaccādīhi ca parivuto mahātale nisīditvā sattāhaṃ mahāpānaṃ pivitvā puttānaṃ atthāya pokkharaṇiṃ kāresi.
  9288. 539288,117,14,104,108,1,27,4,Te nibaddhaṃ tattha kīḷiṃsu.
  9289. 539289,117,15,2,24,1,207,22,Athekadivasaṃ pokkharaṇiyaṃ udake pavesiyamāne eko kacchapo pavisitvā nikkhamanaṭṭhānaṃ apassanto pokkharaṇitale nipajjitvā dārakānaṃ kīḷanakāle udakato uṭṭhāya sīsaṃ nīharitvā te oloketvā puna udake nimujji.
  9290. 539290,117,15,25,45,1,91,15,"Te taṃ disvā bhītā pitu santikaṃ gantvā‘‘ tāta, pokkharaṇiyaṃ eko yakkho amhe tāsetī’’ ti āhaṃsu. "
  9291. 539291,117,15,46,57,1,45,7,Rājā‘‘ gacchatha naṃ gaṇhathā’’ ti purise āṇāpesi.
  9292. 539292,117,15,58,65,1,48,7,Te jālaṃ khipitvā kacchapaṃ ādāya rañño dassesuṃ.
  9293. 539293,117,15,66,80,1,45,8,"Kumārā taṃ disvā‘‘ esa, tāta, pisāco’’ ti viraviṃsu. "
  9294. 539294,117,15,81,95,1,85,9,Rājā puttasinehena kacchapassa kujjhitvā‘‘ gacchathassa kammakāraṇaṃ karothā’’ ti āṇāpesi.
  9295. 539295,117,15,96,143,1,204,27,"Tatra ekacce‘‘ ayaṃ rājaveriko, etaṃ udukkhale musalehi cuṇṇavicuṇṇaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu, ekacce‘‘ tīhi pākehi pacitvā khādituṃ’’, ekacce‘‘ aṅgāresu uttāpetuṃ,’’ ekacce‘‘ antokaṭāheyeva naṃ pacituṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu. "
  9296. 539296,117,15,144,160,1,100,13,"Eko pana udakabhīruko amacco‘‘ imaṃ yamunāya āvaṭṭe khipituṃ vaṭṭati, so tattha mahāvināsaṃ pāpuṇissati. "
  9297. 539297,117,15,161,169,1,39,6,Evarūpā hissa kammakāraṇā natthī’’ ti āha.
  9298. 539298,117,15,170,178,1,51,7,Kacchapo tassa kathaṃ sutvā sīsaṃ nīharitvā evamāha–
  9299. 539299,117,15,179,194,1,71,11,"‘‘ ambho, kiṃ te mayā aparādho kato, kena maṃ evarūpaṃ kammakāraṇaṃ vicāresi. "
  9300. 539300,117,15,195,212,1,78,13,"Mayā hi sakkā itarā kammakāraṇā sahituṃ, ayaṃ pana atikakkhaḷo, mā evaṃ avacā’’ ti. "
  9301. 539301,117,15,213,228,1,72,11,Taṃ sutvā rājā‘‘ imaṃ etadeva kāretuṃ vaṭṭatī’’ ti yamunāya āvaṭṭe khipāpesi.
  9302. 539302,117,15,229,232,1,18,3,Puriso tathā akāsi.
  9303. 539303,117,15,233,240,1,62,7,So ekaṃ nāgabhavanagāmiṃ udakavāhaṃ patvā nāgabhavanaṃ agamāsi.
  9304. 539304,117,16,2,20,1,108,14,Atha naṃ tasmiṃ udakavāhe kīḷantā dhataraṭṭhanāgarañño puttā nāgamāṇavakā disvā‘‘ gaṇhatha naṃ dāsan’’ ti āhaṃsu.
  9305. 539305,117,16,21,43,1,122,17,"So cintesi‘‘ ahaṃ bārāṇasirañño hatthā muccitvā evarūpānaṃ pharusānaṃ nāgānaṃ hatthaṃ patto, kena nu kho upāyena mucceyyan’’ ti. "
  9306. 539306,117,16,44,91,1,260,35,"So‘‘ attheso upāyo’’ ti musāvādaṃ katvā‘‘ tumhe dhataraṭṭhassa nāgarañño santakā hutvā kasmā evaṃ vadetha, ahaṃ cittacūḷo nāma kacchapo bārāṇasirañño dūto, dhataraṭṭhassa santikaṃ āgato, amhākaṃ rājā dhataraṭṭhassa dhītaraṃ dātukāmo maṃ pahiṇi, tassa maṃ dassethā’’ ti āha. "
  9307. 539307,117,16,92,102,1,67,9,Te somanassajātā taṃ ādāya rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ.
  9308. 539308,117,16,103,128,1,113,17,Rājā‘‘ ānetha nan’’ ti taṃ pakkosāpetvā disvāva anattamano hutvā‘‘ evaṃ lāmakasarīro dūtakammaṃ kātuṃ na sakkotī’’ ti āha.
  9309. 539309,117,16,129,154,1,162,19,"Taṃ sutvā kacchapo‘‘ kiṃ pana, mahārāja, dūtehi nāma tālappamāṇehi bhavitabbaṃ, sarīrañhi khuddakaṃ vā mahantaṃ vā appamāṇaṃ, gatagataṭṭhāne kammanipphādanameva pamāṇaṃ. "
  9310. 539310,117,16,155,161,1,32,5,"Mahārāja, amhākaṃ rañño bahū dūtā. "
  9311. 539311,117,16,162,172,1,57,8,"Thale kammaṃ manussā karonti, ākāse pakkhino, udake ahameva. "
  9312. 539312,117,16,173,189,1,104,13,"Ahañhi cittacūḷo nāma kacchapo ṭhānantarappatto rājavallabho, mā maṃ paribhāsathā’’ ti attano guṇaṃ vaṇṇesi. "
  9313. 539313,117,16,190,203,1,61,9,Atha naṃ dhataraṭṭho pucchi‘‘ kena panatthena raññā pesitosī’’ ti.
  9314. 539314,117,16,204,234,1,186,24,"Mahārāja, rājā maṃ evamāha‘‘ mayā sakalajambudīpe rājūhi saddhiṃ mittadhammo kato, idāni dhataraṭṭhena nāgaraññā saddhiṃ mittadhammaṃ kātuṃ mama dhītaraṃ samuddajaṃ dammī’’ ti vatvā maṃ pahiṇi."
  9315. 539315,117,16,235,251,1,96,12,‘‘ Tumhe papañcaṃ akatvā mayā saddhiṃyeva purisaṃ pesetvā divasaṃ vavatthapetvā dārikaṃ gaṇhathā’’ ti.
  9316. 539316,117,16,252,276,1,133,18,"So tussitvā tassa sakkāraṃ katvā tena saddhiṃ cattāro nāgamāṇavake pesesi‘‘ gacchatha, rañño vacanaṃ sutvā divasaṃ vavatthapetvā ethā’’ ti. "
  9317. 539317,117,16,277,289,1,59,8,Te‘‘ sādhū’’ ti vatvā kacchapaṃ gahetvā nāgabhavanā nikkhamiṃsu.
  9318. 539318,117,17,2,14,1,94,11,Kacchapo yamunāya bārāṇasiyā ca antare ekaṃ padumasaraṃ disvā ekenupāyena palāyitukāmo evamāha–
  9319. 539319,117,17,15,37,1,138,18,"‘‘ bho nāgamāṇavakā, amhākaṃ rājā puttadārā cassa maṃ udake gocarattā rājanivesanaṃ āgataṃ disvāva padumāni no dehi, bhisamūlāni dehīti yācanti. "
  9320. 539320,117,17,38,61,1,138,19,"Ahaṃ tesaṃ atthāya tāni gaṇhissāmi, ettha maṃ vissajjetvā maṃ apassantāpi puretaraṃ rañño santikaṃ gacchatha, ahaṃ vo tattheva passissāmī’’ ti. "
  9321. 539321,117,17,62,67,1,35,5,Te tassa saddahitvā taṃ vissajjesuṃ.
  9322. 539322,117,17,68,72,1,25,4,So tattha ekamante nilīyi.
  9323. 539323,117,17,73,88,1,90,11,Itarepi naṃ adisvā‘‘ rañño santikaṃ gato bhavissatī’’ ti māṇavakavaṇṇena rājānaṃ upasaṅkamiṃsu.
  9324. 539324,117,17,89,100,1,49,7,Rājā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kuto āgatatthā’’ ti pucchi.
  9325. 539325,117,17,101,110,1,34,4,"‘‘ Dhataraṭṭhassa santikā, mahārājā’’ ti."
  9326. 539326,117,17,111,118,1,21,3,‘‘ Kiṃkāraṇā idhāgatā’’ ti?
  9327. 539327,117,17,119,131,1,57,8,"‘‘ Mahārāja, mayaṃ tassa dūtā, dhataraṭṭho vo ārogyaṃ pucchati. "
  9328. 539328,117,17,132,140,1,35,7,"Sace yaṃ vo icchatha, taṃ no vadetha. "
  9329. 539329,117,17,141,158,1,121,14,Tumhākaṃ kira dhītaraṃ samuddajaṃ amhākaṃ rañño pādaparicārikaṃ katvā dethā’’ ti imamatthaṃ pakāsentā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu–
  9330. 539330,117,18,2,4,1,0,0,784.
  9331. 539331,117,19,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, dhataraṭṭhanivesane; "
  9332. 539332,117,20,2,12,1,43,7,"Sabbāni te upayantu, dhītaraṃ dehi rājino’’ ti. "
  9333. 539333,117,21,2,14,1,88,11,Tattha sabbāni te {upayantū}ti tassa nivesane sabbāni ratanāni tava nivesanaṃ upagacchantu.
  9334. 539334,117,22,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  9335. 539335,117,23,2,4,1,0,0,785.
  9336. 539336,117,24,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Na no vivāho nāgehi, katapubbo kudācanaṃ; "
  9337. 539337,117,25,2,12,1,46,7,"Taṃ vivāhaṃ asaṃyuttaṃ, kathaṃ amhe karomase’’ ti. "
  9338. 539338,117,26,2,10,1,74,8,Tattha asaṃyuttan ti ayuttaṃ tiracchānehi saddhiṃ saṃsaggaṃ ananucchavikaṃ.
  9339. 539339,117,26,11,19,1,73,7,{Amhe}ti amhe manussajātikā samānā kathaṃ tiracchānagatasambandhaṃ karomāti.
  9340. 539340,117,27,2,33,1,189,25,"Taṃ sutvā nāgamāṇavakā‘‘ sace te dhataraṭṭhena saddhiṃ sambandho ananucchaviko, atha kasmā attano upaṭṭhākaṃ cittacūḷaṃ nāma kacchapaṃ‘ samuddajaṃ nāma te dhītaraṃ dammī’ ti amhākaṃ rañño pesesi? "
  9341. 539341,117,27,34,46,1,92,11,Evaṃ pesetvā idāni te amhākaṃ rājānaṃ paribhavaṃ karontassa kattabbayuttakaṃ mayaṃ jānissāma.
  9342. 539342,117,27,47,58,1,66,9,Mayañhi nāgamāṇavakā’’ ti vatvā rājānaṃ tajjentā dve gāthā abhāsiṃsu–
  9343. 539343,117,28,2,4,1,0,0,786.
  9344. 539344,117,29,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Jīvitaṃ nūna te cattaṃ, raṭṭhaṃ vā manujādhipa; "
  9345. 539345,117,30,2,10,1,41,7,"Na hi nāge kupitamhi, ciraṃ jīvanti tādisā. "
  9346. 539346,117,31,2,4,1,0,0,787.
  9347. 539347,117,32,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yo tvaṃ deva manussosi, iddhimantaṃ aniddhimā; "
  9348. 539348,117,33,2,11,1,44,6,"Varuṇassa niyaṃ puttaṃ, yāmunaṃ atimaññasī’’ ti. "
  9349. 539349,117,34,2,13,1,62,10,Tattha raṭṭhaṃ {vā}ti ekaṃsena tayā jīvitaṃ vā raṭṭhaṃ vā cattaṃ.
  9350. 539350,117,34,14,28,1,97,12,"{Tādisā}ti tumhādisā evaṃ mahānubhāve nāge kupite ciraṃ jīvituṃ na sakkonti, antarāva antaradhāyanti. "
  9351. 539351,117,34,29,43,1,52,9,"Yo tvaṃ, deva, {manussosī}ti deva, yo tvaṃ manusso samāno. "
  9352. 539352,117,34,44,47,1,29,2,{Varuṇassā}ti varuṇanāgarājassa.
  9353. 539353,117,34,48,52,1,32,4,Niyaṃ puttan ti ajjhattikaputtaṃ.
  9354. 539354,117,34,53,58,1,32,5,Yāmunan ti yamunāya heṭṭhā jātaṃ.
  9355. 539355,117,35,2,7,1,26,5,Tato rājā dve gāthā abhāsi–
  9356. 539356,117,36,2,4,1,0,0,788.
  9357. 539357,117,37,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Nātimaññāmi rājānaṃ, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ; "
  9358. 539358,117,38,2,8,1,40,5,"Dhataraṭṭho hi nāgānaṃ, bahūnamapi issaro. "
  9359. 539359,117,39,2,4,1,0,0,789.
  9360. 539360,117,40,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Ahi mahānubhāvopi, na me dhītaramāraho; "
  9361. 539361,117,41,2,11,1,43,6,"Khattiyo ca videhānaṃ, abhijātā samuddajā’’ ti. "
  9362. 539362,117,42,2,9,1,83,6,Tattha {bahūnamapī}ti pañcayojanasatikassa nāgabhavanassa issarabhāvaṃ sandhāyevamāha.
  9363. 539363,117,42,10,24,1,89,13,Na me {dhītaramāraho}ti evaṃ mahānubhāvopi pana so ahijātikattā mama dhītaraṃ araho na hoti.
  9364. 539364,117,42,25,38,1,60,9,‘‘ Khattiyo ca videhānan’’ ti idaṃ mātipakkhe ñātake dassento āha.
  9365. 539365,117,42,39,50,1,75,10,{Samuddajā}ti so ca videharājaputto mama dhītā samuddajā cāti ubhopi abhijātā.
  9366. 539366,117,42,51,55,1,31,4,Te aññamaññaṃ saṃvāsaṃ arahanti.
  9367. 539367,117,42,56,62,1,52,6,Na hesā maṇḍūkabhakkhassa sappassa anucchavikāti āha.
  9368. 539368,117,43,2,59,1,290,40,"Nāgamāṇavakā taṃ tattheva nāsāvātena māretukāmā hutvāpi‘‘ amhākaṃ divasaṃ vavatthāpanatthāya pesitā, imaṃ māretvā gantuṃ na yuttaṃ, gantvā rañño ācikkhitvā jānissāmā’’ ti tattheva antarahitā‘‘ kiṃ, tātā, laddhā vo rājadhītā’’ ti raññā pucchitā kujjhitvā‘‘ kiṃ, deva, amhe akāraṇā yattha vā tattha vā pesesi. "
  9369. 539369,117,43,60,66,1,34,5,"Sacepi māretukāmo, idheva no mārehi. "
  9370. 539370,117,43,67,87,1,124,16,"So tumhe akkosati paribhāsati, attano dhītaraṃ jātimānena ukkhipatī’’ ti tena vuttañca avuttañca vatvā rañño kodhaṃ uppādayiṃsu. "
  9371. 539371,117,43,88,94,1,43,6,So attano parisaṃ sannipātetuṃ āṇāpento āha–
  9372. 539372,117,44,2,4,1,0,0,790.
  9373. 539373,117,45,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kambalassatarā uṭṭhentu, sabbe nāge nivedaya; "
  9374. 539374,117,46,2,12,1,46,7,"Bārāṇasiṃ pavajjantu, mā ca kañci viheṭhayun’’ ti. "
  9375. 539375,117,47,2,16,1,110,12,"Tattha kambalassatarā {uṭṭhentū}ti kambalassatarā nāma tassa mātupakkhikā sinerupāde vasananāgā, te ca uṭṭhahantu. "
  9376. 539376,117,47,17,41,1,145,20,"Aññe ca catūsu disāsu anudisāsu yattakā vā mayhaṃ vacanakarā, te sabbe nāge nivedaya, gantvā jānāpetha, khippaṃ kira sannipātethāti āṇāpento evamāha. "
  9377. 539377,117,47,42,67,1,104,16,"Tato sabbeheva sīghaṃ sannipatitehi‘‘ kiṃ karoma, devā’’ ti vutte‘‘ sabbepi te nāgā bārāṇasiṃ pavajjantū’’ ti āha."
  9378. 539378,117,47,68,108,1,207,29,"‘‘ Tattha gantvā kiṃ kātabbaṃ, deva, taṃ nāsāvātappahārena bhasmaṃ karomā’’ ti ca vutte rājadhītari paṭibaddhacittatāya tassā vināsaṃ anicchanto‘‘ mā ca kañci viheṭhayun’’ ti āha, tumhesu koci kañci mā viheṭhayāti attho. "
  9379. 539379,117,47,109,112,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  9380. 539380,117,48,2,21,1,85,14,"Atha naṃ nāgā‘‘ sace koci manusso na viheṭhetabbo, tattha gantvā kiṃ karissāmā’’ ti āhaṃsu. "
  9381. 539381,117,48,22,38,1,83,11,"Atha ne‘‘ idañcidañca karotha, ahampi idaṃ nāma karissāmī’’ ti ācikkhanto gāthādvayamāha– "
  9382. 539382,117,49,2,4,1,0,0,791.
  9383. 539383,117,50,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Nivesanesu sobbhesu, rathiyā caccaresu ca; "
  9384. 539384,117,51,2,9,1,42,6,"Rukkhaggesu ca lambantu, vitatā toraṇesu ca. "
  9385. 539385,117,52,2,4,1,0,0,792.
  9386. 539386,117,53,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ahampi sabbasetena, mahatā sumahaṃ puraṃ; "
  9387. 539387,117,54,2,11,1,48,6,"Parikkhipissaṃ bhogehi, kāsīnaṃ janayaṃ bhayan’’ ti. "
  9388. 539388,117,55,2,6,1,30,3,Tattha {sobbhesū}ti pokkharaṇīsu.
  9389. 539389,117,55,7,10,1,19,2,{Rathiyā}ti rathikāya.
  9390. 539390,117,55,11,67,1,386,48,"{Vitatā}ti vitatasarīrā mahāsarīrā hutvā etesu ceva nivesanādīsu dvāratoraṇesu ca olambantu, ettakaṃ nāgā karontu, karontā ca nivesane tāva mañcapīṭhānaṃ heṭṭhā ca upari ca antogabbhabahigabbhādīsu ca pokkharaṇiyaṃ udakapiṭṭhe rathikādīnaṃ passesu ceva thalesu ca mahantāni sarīrāni māpetvā mahante phaṇe katvā kammāragaggarī viya dhamamānā‘‘ susū’’ ti saddaṃ karontā olambatha ca nipajjatha ca. "
  9391. 539391,117,55,68,79,1,105,11,Attānaṃ pana taruṇadārakānaṃ jarājiṇṇānaṃ gabbhinitthīnaṃ samuddajāya cāti imesaṃ catunnaṃ mā dassayittha.
  9392. 539392,117,55,80,108,1,205,23,"Ahampi sabbasetena mahantena sarīrena gantvā sumahantaṃ kāsipuraṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipissaṃ, mahantena phaṇena naṃ chādetvā ekandhakāraṃ katvā kāsīnaṃ bhayaṃ janayanto‘‘ susū’’ ti saddaṃ muñcissāmīti. "
  9393. 539393,117,56,2,7,1,28,5,Atha sabbe nāgā tathā akaṃsu.
  9394. 539394,117,56,8,13,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9395. 539395,117,57,2,4,1,0,0,793.
  9396. 539396,117,58,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uragānekavaṇṇino; "
  9397. 539397,117,59,2,9,1,43,6,"Bārāṇasiṃ pavajjiṃsu, na ca kañci viheṭhayuṃ. "
  9398. 539398,117,60,2,4,1,0,0,794.
  9399. 539399,117,61,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Nivesanesu sobbhesu, rathiyā caccaresu ca; "
  9400. 539400,117,62,2,9,1,42,6,"Rukkhaggesu ca lambiṃsu, vitatā toraṇesu ca. "
  9401. 539401,117,63,2,4,1,0,0,795.
  9402. 539402,117,64,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tesu disvāna lambante, puthū kandiṃsu nāriyo; "
  9403. 539403,117,65,2,9,1,43,6,"Nāge soṇḍikate disvā, passasante muhuṃ muhuṃ. "
  9404. 539404,117,66,2,4,1,0,0,796.
  9405. 539405,117,67,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Bārāṇasī pabyathitā, āturā samapajjatha; "
  9406. 539406,117,68,2,12,1,47,7,"Bāhā paggayha pakkanduṃ, dhītaraṃ dehi rājino’’ ti. "
  9407. 539407,117,69,2,7,1,45,4,Tattha {anekavaṇṇino}ti nīlādivasena anekavaṇṇā.
  9408. 539408,117,69,8,13,1,32,5,Evarūpāni hi te rūpāni māpayiṃsu.
  9409. 539409,117,69,14,18,1,39,3,{Pavajjiṃsū}ti aḍḍharattasamaye pavisiṃsu.
  9410. 539410,117,69,19,30,1,102,10,{Lambiṃsū}ti dhataraṭṭhena vuttaniyāmeneva te sabbesu ṭhānesu manussānaṃ sañcāraṃ pacchinditvā olambiṃsu.
  9411. 539411,117,69,31,54,1,179,23,Dūtā hutvā āgatā pana cattāro nāgamāṇavakā raño sayanassa cattāro pāde parikkhipitvā uparisīse mahante phaṇe katvā tuṇḍehi sīsaṃ paharantā viya dāṭhā vivaritvā passasantā aṭṭhaṃsu.
  9412. 539412,117,69,55,60,1,55,5,Dhataraṭṭhopi attanā vuttaniyāmena nagaraṃ paṭicchādesi.
  9413. 539413,117,69,61,84,1,113,17,"Pabujjhamānā purisā yato yato hatthaṃ vā pādaṃ vā pasārenti, tattha tattha sappe chupitvā‘‘ sappo, sappo’’ ti viravanti. "
  9414. 539414,117,69,85,105,1,144,17,"Puthū {kandiṃsū}ti yesu gehesu dīpā jalanti, tesu itthiyo pabuddhā dvāratoraṇagopānasiyo oloketvā olambante nāge disvā bahū ekappahāreneva kandiṃsu. "
  9415. 539415,117,69,106,110,1,37,4,Evaṃ sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ ahosi.
  9416. 539416,117,69,111,114,1,21,2,{Soṇḍikate}ti kataphaṇe.
  9417. 539417,117,70,2,52,1,292,38,Pakkandun ti vibhātāya rattiyā nāgānaṃ assāsavātena sakalanagare rājanivesane ca uppātiyamāne viya bhītā manussā‘‘ nāgarājāno kissa no viheṭhathā’’ ti vatvā tumhākaṃ rājā‘‘ dhītaraṃ dassāmī’’ ti dhataraṭṭhassa dūtaṃ pesetvā puna tassa dūtehi āgantvā‘‘ dehī’’ ti vutto amhākaṃ rājānaṃ akkosati paribhāsati.
  9418. 539418,117,70,53,96,1,212,30,"‘‘ Sace amhākaṃ rañño dhītaraṃ na dassati, sakalanagarassa jīvitaṃ natthī’’ ti vutte‘‘ tena hi no , sāmi, okāsaṃ detha, mayaṃ gantvā rājānaṃ yācissāmā’’ ti yācantā okāsaṃ labhitvā rājadvāraṃ gantvā mahantena ravena pakkantiṃsu. "
  9419. 539419,117,70,97,114,1,110,12,"Bhariyāyopissa attano attano gabbhesu nipannakāva‘‘ deva, dhītaraṃ dhataraṭṭharañño dehī’’ ti ekappahārena kandiṃsu. "
  9420. 539420,117,70,115,132,1,98,13,Tepi cattāro nāgamāṇavakā‘‘ dehī’’ ti tuṇhehi sīsaṃ paharantā viya dāṭhā vivaritvā passasantā aṭṭhaṃsu.
  9421. 539421,117,71,2,27,1,193,21,So nipannakova nagaravāsīnañca attano ca bhariyānaṃ paridevitasaddaṃ sutvā catūhi ca nāgamāṇavakehi tajjitattā maraṇabhayabhīto‘‘ mama dhītaraṃ samuddajaṃ dhataraṭṭhassa dammī’’ ti tikkhattuṃ avaca.
  9422. 539422,117,71,28,52,1,155,20,Taṃ sutvā sabbepi nāgarājāno tigāvutamattaṃ paṭikkamitvā devanagaraṃ viya ekaṃ nagaraṃ māpetvā tattha ṭhitā‘‘ dhītaraṃ kira no pesetū’’ ti paṇṇākāraṃ pahiṇiṃsu.
  9423. 539423,117,71,53,121,1,447,53,"Rājā tehi ābhataṃ paṇṇākāraṃ gahetvā‘‘ tumhe gacchatha, ahaṃ dhītaraṃ amaccānaṃ hatthe pahiṇissāmī’’ ti te uyyojetvā dhītaraṃ pakkosāpetvā uparipāsādaṃ āropetvā sīhapañjaraṃ vivaritvā‘‘ amma, passetaṃ alaṅkatanagaraṃ, tvaṃ ettha etassa rañño aggamahesī bhavissasi, na dūre ito taṃ nagaraṃ, ukkaṇṭhitakāleyeva idha āgantuṃ sakkā, ettha gantabban’’ ti saññāpetvā sīsaṃ nhāpetvā sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā paṭicchannayogge nisīdāpetvā amaccānaṃ hatthe datvā pāhesi. "
  9424. 539424,117,71,122,127,1,51,5,Nāgarājāno paccuggamanaṃ katvā mahāsakkāraṃ kariṃsu.
  9425. 539425,117,71,128,138,1,70,10,Amaccā nagaraṃ pavisitvā taṃ tassa datvā bahuṃ dhanaṃ ādāya nivattiṃsu.
  9426. 539426,117,71,139,145,1,65,6,Te rājadhītaraṃ pāsādaṃ āropetvā alaṅkatadibbasayane nipajjāpesuṃ.
  9427. 539427,117,71,146,154,1,89,8,Taṅkhaṇaññeva naṃ nāgamāṇavikā khujjādivesaṃ gahetvā manussaparicārikā viya parivārayiṃsu.
  9428. 539428,117,71,155,162,1,65,7,Sā dibbasayane nipannamattāva dibbaphassaṃ phusitvā niddaṃ okkami.
  9429. 539429,117,72,2,11,1,89,9,Dhataraṭṭho taṃ gahetvā saddhiṃ nāgaparisāya tattha antarahito nāgabhavaneyeva pāturahosi.
  9430. 539430,117,72,12,42,1,236,23,"Rājadhītā pabujjhitvā alaṅkatadibbasayanaṃ aññe ca suvaṇṇapāsādamaṇipāsādādayo uyyānapokkharaṇiyo alaṅkatadevanagaraṃ viya nāgabhavanaṃ disvā khujjādiparicārikāyo pucchi‘‘ idaṃ nagaraṃ ativiya alaṅkataṃ, na amhākaṃ nagaraṃ viya, kassetan’’ ti."
  9431. 539431,117,72,43,65,1,99,14,"‘‘ Sāmikassa te santakaṃ, devi, na appapuññā evarūpaṃ sampattiṃ labhanti, mahāpuññatāya te ayaṃ laddhā’’ ti. "
  9432. 539432,117,72,66,84,1,124,13,"Dhataraṭṭhopi pañcayojanasatike nāgabhavane bheriṃ carāpesi‘‘ yo samuddajāya sappavaṇṇaṃ dasseti, tassa rājadaṇḍo bhavissatī’’ ti. "
  9433. 539433,117,72,85,93,1,59,8,Tasmā ekopi tassā sappavaṇṇaṃ dassetuṃ samattho nāma nāhosi.
  9434. 539434,117,72,94,103,1,75,9,Sā manussalokasaññāya eva tattha tena saddhiṃ sammodamānā piyasaṃvāsaṃ vasi.
  9435. 539435,117,73,2,4,1,22,2,Nagarakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  9436. 539436,117,74,2,2,1,14,1,Uposathakaṇḍaṃ
  9437. 539437,117,75,2,21,1,117,14,"Sā aparabhāge dhataraṭṭhaṃ paṭicca gabbhaṃ paṭilabhitvā puttaṃ vijāyi, tassa piyadassanattā‘‘ sudassano’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  9438. 539438,117,75,22,35,1,51,8,"Punāparaṃ puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ datto’’ ti nāmaṃ akaṃsu. "
  9439. 539439,117,75,36,40,1,18,3,So pana bodhisatto.
  9440. 539440,117,75,41,54,1,52,8,"Punekaṃ puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ subhogo’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  9441. 539441,117,75,55,68,1,53,8,"Aparampi puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ ariṭṭho’’ ti nāmaṃ kariṃsu. "
  9442. 539442,117,75,69,77,1,60,8,Iti sā cattāro putte vijāyitvāpi nāgabhavanabhāvaṃ na jānāti.
  9443. 539443,117,75,78,93,1,81,10,"Athekadivasaṃ taruṇanāgā ariṭṭhassa ācikkhiṃsu‘‘ tava mātā manussitthī, na nāginī’’ ti. "
  9444. 539444,117,75,94,111,1,119,13,Ariṭṭho‘‘ vīmaṃsissāmi nan’’ ti ekadivasaṃ thanaṃ pivantova sappasarīraṃ māpetvā naṅguṭṭhakhaṇḍena mātu piṭṭhipāde ghaṭṭesi.
  9445. 539445,117,75,112,126,1,107,14,Sā tassa sappasarīraṃ disvā bhītatasitā mahāravaṃ ravitvā taṃ bhūmiyaṃ khipantī nakhena tassa akkhiṃ bhindi.
  9446. 539446,117,75,127,130,1,21,3,Tato lohitaṃ pagghari.
  9447. 539447,117,75,131,160,1,150,20,"Rājā tassā saddaṃ sutvā‘‘ kissesā viravatī’’ ti pucchitvā ariṭṭhena katakiriyaṃ sutvā‘‘ gaṇhatha, naṃ dāsaṃ gahetvā jīvitakkhayaṃ pāpethā’’ ti tajjento āgacchi. "
  9448. 539448,117,75,161,180,1,108,13,"Rājadhītā tassa kuddhabhāvaṃ ñatvā puttasinehena‘‘ deva, puttassa me akkhi bhinnaṃ, khamathetassāparādhan’’ ti āha. "
  9449. 539449,117,75,181,194,1,50,9,Rājā etāya evaṃ vadantiyā‘‘ kiṃ sakkā kātun’’ ti khami.
  9450. 539450,117,75,195,206,1,42,7,Taṃ divasaṃ sā‘‘ idaṃ nāgabhavanan’’ ti aññāsi.
  9451. 539451,117,75,207,214,1,45,7,Tato ca paṭṭhāya ariṭṭho kāṇāriṭṭho nāma jāto.
  9452. 539452,117,75,215,219,1,34,4,Cattāropi puttā viññutaṃ pāpuṇiṃsu.
  9453. 539453,117,76,2,13,1,80,10,"Atha nesaṃ pitā yojanasatikaṃ yojanasatikaṃ katvā rajjamadāsi, mahanto yaso ahosi. "
  9454. 539454,117,76,14,18,1,46,4,Soḷasa soḷasa nāgakaññāsahassāni parivārayiṃsu.
  9455. 539455,117,76,19,23,1,37,4,Pitu ekayojanasatikameva rajjaṃ ahosi.
  9456. 539456,117,76,24,37,1,91,11,"Tayo puttā māse māse mātāpitaro passituṃ āgacchanti, bodhisatto pana anvaddhamāsaṃ āgacchati. "
  9457. 539457,117,76,38,43,1,51,5,Nāgabhavane samuṭṭhitaṃ pañhaṃ bodhisattova katheti.
  9458. 539458,117,76,44,57,1,106,11,"Pitarā saddhiṃ virūpakkhamahārājassapi upaṭṭhānaṃ gacchati, tassa santike samuṭṭhitaṃ pañhampi sova katheti. "
  9459. 539459,117,76,58,71,1,123,13,Athekadivasaṃ virūpakkhe nāgaparisāya saddhiṃ tidasapuraṃ gantvā sakkaṃ parivāretvā nisinne devānaṃ antare pañho samuṭṭhāsi.
  9460. 539460,117,76,72,82,1,74,9,"Taṃ koci kathetuṃ nāsakkhi, pallaṅkavaragato pana hutvā mahāsattova kathesi. "
  9461. 539461,117,76,83,114,1,165,21,"Atha naṃ devarājā dibbagandhapupphehi pūjetvā‘‘ datta, tvaṃ pathavisamāya vipulāya paññāya samannāgato, ito paṭṭhāya bhūridatto nāma hohī’’ ti‘‘ bhūridatto’’ tissa nāmaṃ akāsi. "
  9462. 539462,117,76,115,166,1,370,40,"So tato paṭṭhāya sakkassa upaṭṭhānaṃ gacchanto alaṅkatavejayantapāsādaṃ devaccharāhi ākiṇṇaṃ atimanoharaṃ sakkassa sampattiṃ disvā devaloke piyaṃ katvā‘‘ kiṃ me iminā maṇḍūkabhakkhena attabhāvena, nāgabhavanaṃ gantvā uposathavāsaṃ vasitvā imasmiṃ devaloke uppattikāraṇaṃ karissāmī’’ ti cintetvā nāgabhavanaṃ gantvā mātāpitaro āpucchi‘‘ ammatātā, ahaṃ uposathakammaṃ karissāmī’’ ti."
  9463. 539463,117,76,167,193,1,138,18,"‘‘ Sādhu, tāta, karohi, karonto pana bahi agantvā imasmiññeva nāgabhavane ekasmiṃ suññavimāne karohi, bahigatānaṃ pana nāgānaṃ mahantaṃ bhayan’’ ti. "
  9464. 539464,117,77,2,15,1,76,9,So ‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā tattheva suññavimāne rājuyyāne uposathavāsaṃ vasati.
  9465. 539465,117,77,16,21,1,47,5,Atha naṃ nānātūriyahatthā nāgakaññā parivārenti.
  9466. 539466,117,77,22,67,1,361,36,"So‘‘ na mayhaṃ idha vasantassa uposathakammaṃ matthakaṃ pāpuṇissati, manussapathaṃ gantvā karissāmī’’ ti cintetvā nivāraṇabhayena mātāpitūnaṃ anārocetvā attano bhariyāyo āmantetvā‘‘ bhadde, ahaṃ manussalokaṃ gantvā yamunātīre nigrodharukkho atthi, tassāvidūre vammikamatthake bhoge ābhujitvā caturaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ adhiṭṭhāya nipajjitvā uposathakammaṃ karissāmi. "
  9467. 539467,117,77,68,134,1,471,58,"Mayā sabbarattiṃ nipajjitvā uposathakamme kate aruṇuggamanavelāyameva tumhe dasa dasa itthiyo ādāya vārena vārena tūriyahatthā mama santikaṃ āgantvā maṃ gandhehi ca pupphehi ca pūjetvā gāyitvā naccitvā maṃ ādāya nāgabhavanameva āgacchathā’’ ti vatvā tattha gantvā vammikamatthake bhoge ābhujitvā‘‘ yo mama cammaṃ vā nhāruṃ vā aṭṭhiṃ vā ruhiraṃ vā icchati, so āharatū’’ ti caturaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ adhiṭṭhāya naṅgalasīsappamāṇaṃ sarīraṃ māpetvā nipanno uposathakammamakāsi. "
  9468. 539468,117,77,135,144,1,93,9,Aruṇe uṭṭhahanteyeva taṃ nāgamāṇavikā āgantvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjitvā nāgabhavanaṃ ānenti.
  9469. 539469,117,77,145,154,1,63,8,Tassa iminā niyāmena uposathaṃ karontassa dīgho addhā vītivatto.
  9470. 539470,117,78,2,4,1,25,2,Uposathakhaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  9471. 539471,117,79,2,2,1,13,1,Garuḷakhaṇḍaṃ
  9472. 539472,117,80,2,22,1,181,19,Tadā eko bārāṇasidvāragāmavāsī brāhmaṇo somadattena nāma puttena saddhiṃ araññaṃ gantvā sūlayantapāsavāgurādīhi oḍḍetvā mige vadhitvā maṃsaṃ kājenāharitvā vikkiṇanto jīvikaṃ kappesi.
  9473. 539473,117,80,23,85,1,410,48,"So ekadivasaṃ antamaso godhāmattampi alabhitvā‘‘ tāta somadatta, sace tucchahatthā gamissāma, mātā te kujjhissati, yaṃ kiñci gahetvā gamissāmā’’ ti vatvā bodhisattassa nipannavammikaṭṭhānābhimukho gantvā pānīyaṃ pātuṃ yamunaṃ otarantānaṃ migānaṃ padavalañjaṃ disvā‘‘ tāta, migamaggo paññāyati, tvaṃ paṭikkamitvā tiṭṭhāhi, ahaṃ pānīyatthāya āgataṃ migaṃ vijjhissāmī’’ ti dhanuṃ ādāya migaṃ olokento ekasmiṃ rukkhamūle aṭṭhāsi. "
  9474. 539474,117,80,86,92,1,45,6,Atheko migo sāyanhasamaye pānīyaṃ pātuṃ āgato.
  9475. 539475,117,80,93,96,1,13,3,So taṃ vijjhi.
  9476. 539476,117,80,97,105,1,69,8,Migo tattha apatitvā saravegena tajjito lohitena paggharantena palāyi.
  9477. 539477,117,80,106,139,1,228,27,"Pitāputtā naṃ anubandhitvā patitaṭṭhāne maṃsaṃ gahetvā araññā nikkhamitvā sūriyatthaṅgamanavelāya taṃ nigrodhaṃ patvā‘‘ idāni akālo, na sakkā gantuṃ, idheva vasissāmā’’ ti maṃsaṃ ekamante ṭhapetvā rukkhaṃ āruyha viṭapantare nipajjiṃsu. "
  9478. 539478,117,80,140,146,1,64,6,Brāhmaṇo paccūsasamaye pabujjhitvā migasaddasavanāya sotaṃ odahi.
  9479. 539479,117,81,2,9,1,72,7,Tasmiṃ khaṇe nāgamāṇavikāyo āgantvā bodhisattassa pupphāsanaṃ paññāpesuṃ.
  9480. 539480,117,81,10,19,1,104,9,So ahisarīraṃ antaradhāpetvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ dibbasarīraṃ māpetvā sakkalīlāya pupphāsane nisīdi.
  9481. 539481,117,81,20,28,1,86,8,Nāgamāṇavikāpi naṃ gandhamālādīhi pūjetvā dibbatūriyāni vādetvā naccagītaṃ paṭṭhapesuṃ.
  9482. 539482,117,81,29,76,1,204,31,"Brāhmaṇo taṃ saddaṃ sutvā‘‘ ko nu kho esa, jānissāmi nan’’ ti cintetvā‘‘ putta, puttā’’ ti vatvāpi puttaṃ pabodhetuṃ asakkonto‘‘ sayatu esa, kilanto bhavissati, ahameva gamissāmī’’ ti rukkhā oruyha tassa santikaṃ agamāsi. "
  9483. 539483,117,81,77,87,1,87,10,Nāgamāṇavikā taṃ disvā saddhiṃ tūriyehi bhūmiyaṃ nimujjitvā attano nāgabhavanameva gatā.
  9484. 539484,117,81,88,93,1,24,3,Bodhisatto ekakova ahosi.
  9485. 539485,117,81,94,100,1,55,6,Brāhmaṇo tassa santikaṃ gantvā pucchanto gāthādvayamāha–
  9486. 539486,117,82,2,4,1,0,0,797.
  9487. 539487,117,83,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Pupphābhihārassa vanassa majjhe, ko lohitakkho vitatantaraṃso; "
  9488. 539488,117,84,2,10,1,60,7,"Kā kambukāyūradharā suvatthā, tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā. "
  9489. 539489,117,85,2,4,1,0,0,798.
  9490. 539490,117,86,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Ko tvaṃ brahābāhu vanassa majjhe, virocasi ghatasittova aggi; "
  9491. 539491,117,87,2,12,1,56,7,"Mahesakkho aññatarosi yakkho, udāhu nāgosi mahānubhāvo’’ ti. "
  9492. 539492,117,88,2,10,1,97,7,Tattha {pupphābhihārassā}ti bodhisattassa pūjanatthāya ābhatena dibbapupphābhihārena samannāgatassa.
  9493. 539493,117,88,11,16,1,17,4,{Ko}ti ko nāma tvaṃ.
  9494. 539494,117,88,17,20,1,22,2,{Lohitakkho}ti rattakkho.
  9495. 539495,117,88,21,24,1,33,2,{Vitatantaraṃso}ti puthulaantaraṃso.
  9496. 539496,117,88,25,28,1,38,2,{Kambukāyūradharā}ti suvaṇṇālaṅkāradharā.
  9497. 539497,117,88,29,32,1,20,2,{Brahābāhū}ti mahābāhu.
  9498. 539498,117,89,2,32,1,180,22,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sacepi‘ sakkādīsu aññatarohamasmī’ ti vakkhāmi, saddahissatevāyaṃ brāhmaṇo, ajja pana mayā saccameva kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā attano nāgarājabhāvaṃ kathento āha– "
  9499. 539499,117,90,2,4,1,0,0,799.
  9500. 539500,117,91,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Nāgohamasmi iddhimā, tejassī duratikkamo; "
  9501. 539501,117,92,2,9,1,44,6,"Ḍaṃseyyaṃ tejasā kuddho, phītaṃ janapadaṃ api. "
  9502. 539502,117,93,2,4,1,0,0,800.
  9503. 539503,117,94,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Samuddajā hi me mātā, dhataraṭṭho ca me pitā; "
  9504. 539504,117,95,2,10,1,45,5,"Sudassanakaniṭṭhosmi , bhūridattoti maṃ vidū’’ ti. "
  9505. 539505,117,96,2,7,1,34,4,Tattha {tejassī}ti visatejena tejavā.
  9506. 539506,117,96,8,13,1,44,4,{Duratikkamo}ti aññena atikkamituṃ asakkuṇeyyo.
  9507. 539507,117,96,14,37,1,169,22,"Ḍaṃseyyan ti sacāhaṃ kuddho phītaṃ janapadaṃ api ḍaṃseyyaṃ, pathaviyaṃ mama dāṭhāya patitamattāya saddhiṃ pathaviyā mama tejena so sabbo janapado bhasmā bhaveyyāti vadati. "
  9508. 539508,117,96,38,46,1,65,7,{Sudassanakaniṭṭhosmī}ti ahaṃ mama bhātu sudassanassa kaniṭṭho asmi.
  9509. 539509,117,96,47,54,1,57,6,{Vidū}ti evaṃ mamaṃ pañcayojanasatike nāgabhavane jānantīti.
  9510. 539510,117,97,2,36,1,221,27,"Idañca pana vatvā mahāsatto cintesi‘‘ ayaṃ brāhmaṇo caṇḍo pharuso, ahituṇḍikassa ārocetvā uposathakammassa me antarāyampi kareyya, yaṃ nūnāhaṃ imaṃ nāgabhavanaṃ netvā mahantaṃ yasaṃ datvā uposathakammaṃ addhaniyaṃ kareyyan’’ ti. "
  9511. 539511,117,97,37,59,1,93,14,"Atha naṃ āha ‘‘ brāhmaṇa, mahantaṃ te yasaṃ dassāmi, ramaṇīyaṃ nāgabhavanaṃ, ehi tattha gacchāmā’’ ti."
  9512. 539512,117,97,60,74,1,50,8,"‘‘ Sāmi, putto me atthi, tasmiṃ gacchante āgamissāmī’’ ti. "
  9513. 539513,117,97,75,94,1,82,13,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ gaccha, brāhmaṇa, ānehi nan’’ ti vatvā attano āvāsaṃ ācikkhanto āha– "
  9514. 539514,117,98,2,4,1,0,0,801.
  9515. 539515,117,99,2,12,1,49,7,"‘ ‘ Yaṃ gambhīraṃ sadāvaṭṭaṃ, rahadaṃ bhesmaṃ pekkhasi; "
  9516. 539516,117,100,2,7,1,34,4,"Esa dibyo mamāvāso, anekasataporiso. "
  9517. 539517,117,101,2,4,1,0,0,802.
  9518. 539518,117,102,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Mayūrakoñcābhirudaṃ, nīlodaṃ vanamajjhato; "
  9519. 539519,117,103,2,13,1,50,8,"Yamunaṃ pavisa mā bhīto, khemaṃ vattavataṃ sivan’’ ti. "
  9520. 539520,117,104,2,8,1,42,6,Tattha sadāvaṭṭan ti sadā pavattaṃ āvaṭṭaṃ.
  9521. 539521,117,104,9,12,1,21,3,Bhesman ti bhayānakaṃ.
  9522. 539522,117,104,13,19,1,39,5,{Pekkhasī}ti yaṃ evarūpaṃ rahadaṃ passasi.
  9523. 539523,117,104,20,32,1,103,12,Mayūrakoñcābhirudan ti ubhosu tīresu vanaghaṭāyaṃ vasantehi mayūrehi ca koñcehi ca abhirudaṃ upakūjitaṃ.
  9524. 539524,117,104,33,36,1,22,3,Nīlodan ti nīlasalilaṃ.
  9525. 539525,117,104,37,41,1,38,3,{Vanamajjhato}ti vanamajjhena sandamānaṃ.
  9526. 539526,117,104,42,51,1,54,8,Pavisa mā {bhīto}ti evarūpaṃ yamunaṃ abhīto hutvā pavisa.
  9527. 539527,117,104,52,65,1,95,10,"Vattavatan ti vattasampannānaṃ ācāravantānaṃ vasanabhūmiṃ pavisa, gaccha, brāhmaṇa, puttaṃ ānehīti. "
  9528. 539528,117,105,2,9,1,56,7,Brāhmaṇo gantvā puttassa tamatthaṃ ārocetvā puttaṃ ānesi.
  9529. 539529,117,105,10,19,1,59,9,Mahāsatto te ubhopi ādāya yamunātīraṃ gantvā tīre ṭhito āha–
  9530. 539530,117,106,2,4,1,0,0,803.
  9531. 539531,117,107,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tattha patto sānucaro, saha puttena brāhmaṇa; "
  9532. 539532,117,108,2,12,1,48,7,"Pūjito mayhaṃ kāmehi, sukhaṃ brāhmaṇa vacchasī’’ ti. "
  9533. 539533,117,109,2,11,1,59,8,Tattha tattha {patto}ti tvaṃ amhākaṃ nāgabhavanaṃ patto hutvā.
  9534. 539534,117,109,12,18,1,38,6,Mayhan ti mama santakehi kāmehi pūjito.
  9535. 539535,117,109,19,25,1,46,5,{Vacchasī}ti tattha nāgabhavane sukhaṃ vasissati.
  9536. 539536,117,110,2,12,1,77,10,Evaṃ vatvā mahāsatto ubhopi te pitāputte attano ānubhāvena nāgabhavanaṃ ānesi.
  9537. 539537,117,110,13,18,1,38,5,Tesaṃ tattha dibbo attabhāvo pātubhavi.
  9538. 539538,117,110,19,29,1,79,9,Atha nesaṃ mahāsatto dibbasampattiṃ datvā cattāri cattāri nāgakaññāsatāni adāsi.
  9539. 539539,117,110,30,33,1,28,3,Te mahāsampattiṃ anubhaviṃsu.
  9540. 539540,117,110,34,38,1,43,4,Bodhisattopi appamatto uposathakammaṃ akāsi.
  9541. 539541,117,110,39,74,1,247,29,"Anvaḍḍhamāsaṃ mātāpitūnaṃ upaṭṭhānaṃ gantvā dhammakathaṃ kathetvā tato ca brāhmaṇassa santikaṃ gantvā ārogyaṃ pucchitvā‘‘ yena te attho, taṃ vadeyyāsi, anukkaṇṭhamāno abhiramā’’ ti vatvā somadattenapi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā attano nivesanaṃ agacchi. "
  9542. 539542,117,110,75,85,1,99,9,Brāhmaṇo ekasaṃvaccharaṃ nāgabhavane vasitvā mandapuññatāya ukkaṇṭhito manussalokaṃ gantukāmo ahosi.
  9543. 539543,117,110,86,96,1,118,10,Nāgabhavanamassa lokantaranirayo viya alaṅkatapāsādo bandhanāgāraṃ viya alaṅkatanāgakaññā yakkhiniyo viya upaṭṭhahiṃsu.
  9544. 539544,117,110,97,125,1,107,16,"So‘‘ ahaṃ tāva ukkaṇṭhito , somadattassapi cittaṃ jānissāmī’’ ti tassa santikaṃ gantvā āha‘‘ kiṃ, tāta, ukkaṇṭhasī’’ ti?"
  9545. 539545,117,110,126,141,1,62,9,"‘‘ Kasmā ukkaṇṭhissāmi na ukkaṇṭhāmi, tvaṃ pana ukkaṇṭhasi, tātā’’ ti?"
  9546. 539546,117,110,142,149,1,11,3,‘‘ Āma tātā’’ ti.
  9547. 539547,117,110,150,156,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti.
  9548. 539548,117,110,157,175,1,85,11,"‘‘ Tava mātu ceva bhātubhaginīnañca adassanena ukkaṇṭhāmi, ehi, tāta somadatta, gacchāmā’’ ti. "
  9549. 539549,117,110,176,195,1,75,11,So‘‘ na gacchāmī’’ ti vatvāpi punappunaṃ pitarā yāciyamāno‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  9550. 539550,117,111,2,30,1,150,21,"Brāhmaṇo ‘‘ puttassa tāva me mano laddho, sace panāhaṃ bhūridattassa‘ ukkaṇṭhitomhī’ ti vakkhāmi, atirekataraṃ me yasaṃ dassati, evaṃ me gamanaṃ na bhavissati. "
  9551. 539551,117,111,31,84,1,377,45,"Ekena pana upāyena tassa sampattiṃ vaṇṇetvā‘ tvaṃ evarūpaṃ sampattiṃ pahāya kiṃkāraṇā manussalokaṃ gantvā uposathakammaṃ karosī’ ti pucchitvā‘ saggatthāyā’ ti vutte‘ tvaṃ tāva evarūpaṃ sampattiṃ pahāya saggatthāya uposathakammaṃ karosi, kimaṅgaṃ pana mayaṃyeva paradhanena jīvikaṃ kappema, ahampi manussalokaṃ gantvā ñātake disvā pabbajitvā samaṇadhammaṃ karissāmī’ ti naṃ saññāpessāmi. "
  9552. 539552,117,111,85,127,1,222,30,"Atha me so gamanaṃ anujānissatī’’ ti cintetvā ekadivasaṃ tenāgantvā‘‘ kiṃ, brāhmaṇa, ukkaṇṭhasī’’ ti pucchito‘‘ tumhākaṃ santikā amhākaṃ na kiñci parihāyatī’’ ti kiñci gamanapaṭibaddhaṃ avatvāva ādito tāva tassa sampattiṃ vaṇṇento āha– "
  9553. 539553,117,112,2,4,1,0,0,804.
  9554. 539554,117,113,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Samā samantaparito, pahūtatagarā mahī; "
  9555. 539555,117,114,2,6,1,39,3,"Indagopakasañchannā , sobhati harituttamā. "
  9556. 539556,117,115,2,4,1,0,0,805.
  9557. 539557,117,116,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Rammāni vanacetyāni, rammā haṃsūpakūjitā; "
  9558. 539558,117,117,2,7,1,45,4,"Opupphapaddhā tiṭṭhanti, pokkharañño sunimmitā. "
  9559. 539559,117,118,2,4,1,0,0,806.
  9560. 539560,117,119,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Aṭṭhaṃsā sukatā thambhā, sabbe veḷuriyāmayā; "
  9561. 539561,117,120,2,8,1,41,5,"Sahassathambhā pāsādā, pūrā kaññāhi jotare. "
  9562. 539562,117,121,2,4,1,0,0,807.
  9563. 539563,117,122,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Vimānaṃ upapannosi, dibyaṃ puññehi attano; "
  9564. 539564,117,123,2,7,1,44,4,"Asambādhaṃ sivaṃ rammaṃ, accantasukhasaṃhitaṃ. "
  9565. 539565,117,124,2,4,1,0,0,808.
  9566. 539566,117,125,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Maññe sahassanettassa, vimānaṃ nābhikaṅkhasi; "
  9567. 539567,117,126,2,12,1,45,7,"Iddhī hi tyāyaṃ vipulā, sakkasseva jutīmato’’ ti. "
  9568. 539568,117,127,2,16,1,133,12,Tattha samā {samantaparito}ti parisamantato sabbadisābhāgesu ayaṃ tava nāgabhavane mahī suvaṇṇarajatamaṇi muttāvālukāparikiṇṇā samatalā.
  9569. 539569,117,127,17,23,1,55,5,Pahūtatagarā {mahī}ti bahukehi tagaragacchehi samannāgatā.
  9570. 539570,117,127,24,28,1,51,3,{Indagopakasañchannā}ti suvaṇṇaindagopakehi sañchannā.
  9571. 539571,117,127,29,35,1,67,5,Sobhati {harituttamā}ti haritavaṇṇadabbatiṇasañchannā sobhatīti attho.
  9572. 539572,117,127,36,39,1,23,2,{Vanacetyānī}ti vanaghaṭā.
  9573. 539573,117,127,40,47,1,70,6,{Opupphapaddhā}ti pupphitvā patitehi padumapattehi sañchannā udakapiṭṭhā.
  9574. 539574,117,127,48,54,1,47,5,{Sunimmitā}ti tava puññasampattiyā suṭṭhu nimmitā.
  9575. 539575,117,127,55,63,1,67,7,{Aṭṭhaṃsā}ti tava vasanapāsādesu aṭṭhaṃsā sukatā veḷuriyamayā thambhā.
  9576. 539576,117,127,64,72,1,69,8,Tehi thambhehi sahassathambhā tava pāsādā nāgakaññāhi pūrā vijjotanti.
  9577. 539577,117,127,73,79,1,46,5,{Upapannosī}ti evarūpe vimāne nibbattosīti attho.
  9578. 539578,117,127,80,85,1,52,5,Sahassanettassa vimānan ti sakkassa vejayantapāsādaṃ.
  9579. 539579,117,127,86,112,1,167,23,"Iddhī hi tyāyaṃ {vipulā}ti yasmā tavāyaṃ vipulā iddhi, tasmā tvaṃ tena uposathakammena sakkassa vimānampi na patthesi, aññaṃ tato uttari mahantaṃ ṭhānaṃ patthesīti maññāmi. "
  9580. 539580,117,128,2,33,1,160,23,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ mā hevaṃ, brāhmaṇa, avaca, sakkassa yasaṃ paṭicca amhākaṃ yaso sinerusantike sāsapo viya, mayaṃ tassa paricārakepi na agghāmā’’ ti vatvā gāthamāha– "
  9581. 539581,117,129,2,4,1,0,0,809.
  9582. 539582,117,130,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Manasāpi na pattabbo, ānubhāvo jutīmato; "
  9583. 539583,117,131,2,9,1,43,4,"Paricārayamānānaṃ , saindānaṃ vasavattinan’’ ti. "
  9584. 539584,117,132,2,27,1,120,18,"Tassattho – brāhmaṇa, sakkassa yaso nāma ekaṃ dve tayo cattāro vā divase‘‘ ettako siyā’’ ti manasā cintentenapi na abhipattabbo. "
  9585. 539585,117,132,28,52,1,216,23,"Yepi naṃ cattāro mahārājāno paricārenti, tesaṃ devarājānaṃ paricārayamānānaṃ indaṃ nāyakaṃ katvā carantānaṃ saindānaṃ vasavattīnaṃ catunnaṃ lokapālānaṃ yasassapi amhākaṃ tiracchānagatānaṃ yaso soḷasiṃ kalaṃ nagghatīti. "
  9586. 539586,117,133,2,20,1,91,14,Evañca pana vatvā‘‘ idaṃ te maññe sahassanettassa vimānan’’ ti vacanaṃ sutvā ahaṃ taṃ anussariṃ.
  9587. 539587,117,133,21,36,1,90,11,‘‘ Ahañhi vejayantaṃ patthento uposathakammaṃ karomī’’ ti tassa attano patthanaṃ ācikkhanto āha–
  9588. 539588,117,134,2,4,1,0,0,810.
  9589. 539589,117,135,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Taṃ vimānaṃ abhijjhāya, amarānaṃ sukhesinaṃ; "
  9590. 539590,117,136,2,10,1,44,5,"Uposathaṃ upavasanto, semi vammikamuddhanī’’ ti. "
  9591. 539591,117,137,2,8,1,29,3,Tattha {abhijjhāyā}ti patthetvā.
  9592. 539592,117,137,9,13,1,32,4,Amarānan ti dīghāyukānaṃ devānaṃ.
  9593. 539593,117,137,14,19,1,47,5,Sukhesinan ti esitasukhānaṃ sukhe patiṭṭhitānaṃ.
  9594. 539594,117,138,2,18,1,92,12,Kaṃ sutvā brāhmaṇo‘‘ idāni me okāso laddho’’ ti somanassappatto gantuṃ āpucchanto gāthādvayamāha–
  9595. 539595,117,139,2,4,1,0,0,811.
  9596. 539596,117,140,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ahañca migamesāno, saputto pāvisiṃ vanaṃ; "
  9597. 539597,117,141,2,11,1,45,8,"Taṃ maṃ mataṃ vā jīvaṃ vā, nābhivedenti ñātakā. "
  9598. 539598,117,142,2,4,1,0,0,812.
  9599. 539599,117,143,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Āmantaye bhūridattaṃ, kāsiputtaṃ yasassinaṃ; "
  9600. 539600,117,144,2,12,1,41,7,"Tayā no samanuññātā, api passemu ñātake’’ ti. "
  9601. 539601,117,145,2,11,1,56,7,"Tattha {nābhivedentī}ti na jānanti, kathentopi nesaṃ natthi. "
  9602. 539602,117,145,12,15,1,21,2,{Āmantaye}ti āmantayāmi.
  9603. 539603,117,145,16,20,1,36,4,Kāsiputtan ti kāsirājadhītāya puttaṃ.
  9604. 539604,117,146,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha–
  9605. 539605,117,147,2,4,1,0,0,813.
  9606. 539606,117,148,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Eso hi vata me chando, yaṃ vasesi mamantike; "
  9607. 539607,117,149,2,10,1,39,7,"Na hi etādisā kāmā, sulabhā honti mānuse. "
  9608. 539608,117,150,2,4,1,0,0,814.
  9609. 539609,117,151,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sace tvaṃ nicchase vatthuṃ, mama kāmehi pūjito; "
  9610. 539610,117,152,2,12,1,47,7,"Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake’’ ti. "
  9611. 539611,117,153,2,7,1,35,4,Mahāsatto gāthādvayaṃ vatvā cintesi–
  9612. 539612,117,153,8,25,1,94,12,"‘‘ ayaṃ maṇiṃ nissāya sukhaṃ jīvanto kassaci nācikkhissati, etassa sabbakāmadadaṃ maṇiṃ dassāmī’’ ti. "
  9613. 539613,117,153,26,30,1,23,4,Athassa taṃ dadanto āha–
  9614. 539614,117,154,2,4,1,0,0,815.
  9615. 539615,117,155,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Dhārayimaṃ maṇiṃ dibyaṃ, pasuṃ putte ca vindati; "
  9616. 539616,117,156,2,11,1,43,6,"Arogo sukhito hoti, gacchevādāya brāhmaṇā’’ ti. "
  9617. 539617,117,157,2,23,1,126,18,"Tattha pasuṃ putte ca {vindatī}ti imaṃ maṇiṃ dhārayamāno imassānubhāvena pasuñca putte ca aññañca yaṃ icchati, taṃ sabbaṃ labhati. "
  9618. 539618,117,158,2,5,1,23,3,Tato brāhmaṇo gāthamāha–
  9619. 539619,117,159,2,4,1,0,0,816.
  9620. 539620,117,160,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava; "
  9621. 539621,117,161,2,11,1,45,6,"Pabbajissāmi jiṇṇosmi, na kāme abhipatthaye’’ ti. "
  9622. 539622,117,162,2,15,1,83,10,"Tassattho – bhūridatta, tava vacanaṃ kusalaṃ anavajjaṃ, taṃ paṭinandāmi na paṭikkhipāmi. "
  9623. 539623,117,162,16,31,1,78,12,"Ahaṃ pana jiṇṇo asmi, tasmā pabbajissāmi, na kāme abhipatthayāmi, kiṃ me maṇināti. "
  9624. 539624,117,163,2,4,1,14,2,Bodhisatto āha–
  9625. 539625,117,164,2,4,1,0,0,817.
  9626. 539626,117,165,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Brahmacariyassa ce bhaṅgo, hoti bhogehi kāriyaṃ; "
  9627. 539627,117,166,2,12,1,46,7,"Avikampamāno eyyāsi, bahuṃ dassāmi te dhanan’’ ti. "
  9628. 539628,117,167,2,36,1,219,28,"Tattha ce {bhaṅgo}ti brahmacariyavāso nāma dukkaro, anabhiratassa brahmacariyassa ce bhaṅgo hoti, tadā gihibhūtassa bhogehi kāriyaṃ hoti, evarūpe kāle tvaṃ nirāsaṅko hutvā mama santikaṃ āgaccheyyāsi, bahuṃ te dhanaṃ dassāmīti. "
  9629. 539629,117,168,2,4,1,12,2,Brāhmaṇo āha–
  9630. 539630,117,169,2,4,1,0,0,818.
  9631. 539631,117,170,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava; "
  9632. 539632,117,171,2,11,1,42,6,"Punapi āgamissāmi, sace attho bhavissatī’’ ti. "
  9633. 539633,117,172,2,11,1,41,7,"Tattha {punapī}ti puna api, ayameva vā pāṭho. "
  9634. 539634,117,173,2,13,1,97,10,Athassa tattha avasitukāmataṃ ñatvā mahāsatto nāgamāṇavake āṇāpetvā brāhmaṇaṃ manussalokaṃ pāpesi.
  9635. 539635,117,173,14,18,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9636. 539636,117,174,2,4,1,0,0,819.
  9637. 539637,117,175,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Idaṃ vatvā bhūridatto, pesesi caturo jane; "
  9638. 539638,117,176,2,9,1,49,6,"Etha gacchatha uṭṭhetha, khippaṃ pāpetha brāhmaṇaṃ. "
  9639. 539639,117,177,2,4,1,0,0,820.
  9640. 539640,117,178,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uṭṭhāya caturo janā; "
  9641. 539641,117,179,2,11,1,47,6,"Pesitā bhūridattena, khippaṃ pāpesu brāhmaṇan’’ ti. "
  9642. 539642,117,180,2,23,1,131,15,"Tattha {pāpesū}ti yamunāto uttāretvā bārāṇasimaggaṃ pāpayiṃsu, pāpayitvā ca pana‘‘ tumhe gacchathā’’ ti vatvā nāgabhavanameva paccāgamiṃsu. "
  9643. 539643,117,181,2,54,1,288,36,"Brāhmaṇopi ‘‘ tāta somadatta, imasmiṃ ṭhāne migaṃ vijjhimhā, imasmiṃ sūkaran’’ ti puttassa ācikkhanto antarāmagge pokkharaṇiṃ disvā‘‘ tāta somadatta, nhāyāmā’’ ti vatvā‘‘ sādhu, tātā’’ ti vutte ubhopi dibbābharaṇāni ceva dibbavatthāni ca omuñcitvā bhaṇḍikaṃ katvā pokkharaṇītīre ṭhapetvā otaritvā nhāyiṃsu. "
  9644. 539644,117,181,55,61,1,57,6,Tasmiṃ khaṇe tāni antaradhāyitvā nāgabhavanameva agamaṃsu.
  9645. 539645,117,181,62,71,1,96,8,"Paṭhamaṃ nivatthakāsāvapilotikāva nesaṃ sarīre paṭimuñciṃsu, dhanusarasattiyopi pākatikāva ahesuṃ. "
  9646. 539646,117,181,72,83,1,41,6,"Somadatto‘‘ nāsitāmhā tayā, tātā’’ ti paridevi. "
  9647. 539647,117,181,84,103,1,91,14,"Atha naṃ pitā‘‘ mā cintayi, migesu santesu araññe mige vadhitvā jīvikaṃ kappessāmā’’ ti assāsesi. "
  9648. 539648,117,181,104,114,1,86,10,Somadattassa mātā tesaṃ āgamanaṃ sutvā paccuggantvā gharaṃ netvā annapānena santappesi.
  9649. 539649,117,181,115,119,1,32,4,Brāhmaṇo bhuñjitvā niddaṃ okkami.
  9650. 539650,117,181,120,135,1,56,9,"Itarā puttaṃ pucchi‘‘ tāta , ettakaṃ kālaṃ kuhiṃ gatatthā’’ ti?"
  9651. 539651,117,181,136,152,1,80,10,"‘‘ Amma, bhūridattanāgarājena amhe nāgabhavanaṃ nītā, tato ukkaṇṭhitvā idāni āgatā’’ ti."
  9652. 539652,117,181,153,163,1,32,6,‘‘ Kiñci pana vo ratanaṃ ābhatan’’ ti.
  9653. 539653,117,181,164,171,1,16,3,‘‘ Nābhataṃ ammā’’ ti.
  9654. 539654,117,181,172,183,1,36,7,‘‘ Kiṃ tumhākaṃ tena kiñci na dinnan’’ ti.
  9655. 539655,117,181,184,203,1,80,13,"‘‘ Amma, bhūridattena me pitu sabbakāmadado maṇi dinno ahosi, iminā pana na gahito’’ ti."
  9656. 539656,117,181,204,210,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti.
  9657. 539657,117,181,211,218,1,20,3,‘‘ Pabbajissati kirā’’ ti.
  9658. 539658,117,181,219,265,1,274,34,"Sā‘‘ ettakaṃ kālaṃ dārake mama bhāraṃ karonto nāgabhavane vasitvā idāni kira pabbajissatī’’ ti kujjhitvā vīhibhañjanadabbiyā piṭṭhiṃ pothentī‘‘ are, duṭṭhabrāhmaṇa, pabbajissāmīti kira maṇiratanaṃ na gaṇhasi, atha kasmā apabbajitvā idhāgatosi, nikkhama mama gharā sīghan’’ ti santajjesi. "
  9659. 539659,117,181,266,293,1,139,20,"Atha naṃ‘‘ bhadde, mā kujjhi, araññe migesu santesu ahaṃ taṃ posessāmī’’ ti vatvā puttena saddhiṃ araññaṃ gantvā purimaniyāmeneva jīvikaṃ kappesi. "
  9660. 539660,117,182,2,16,1,126,14,Tadā dakkhiṇamahāsamuddassa disābhāge simbalivāsī eko garuḷo pakkhavātehi samudde udakaṃ viyūhitvā ekaṃ nāgarājānaṃ sīse gaṇhi.
  9661. 539661,117,182,17,27,1,71,8,"Tadāhi supaṇṇā nāgaṃ gahetuṃ ajānanakāyeva , pacchā paṇḍarajātake jāniṃsu. "
  9662. 539662,117,182,28,40,1,104,12,So pana taṃ sīse gahetvāpi udake anottharanteyeva ukkhipitvā olambantaṃ ādāya himavantamatthakena pāyāsi.
  9663. 539663,117,182,41,51,1,104,10,Tadā ceko kāsiraṭṭhavāsī brāhmaṇo isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantappadese paṇṇasālaṃ māpetvā paṭivasati.
  9664. 539664,117,182,52,56,1,47,4,Tassa caṅkamanakoṭiyaṃ mahānigrodharukkho atthi.
  9665. 539665,117,182,57,62,1,32,5,So tassa mūle divāvihāraṃ karoti.
  9666. 539666,117,182,63,67,1,39,4,Supaṇṇo nigrodhamatthakena nāgaṃ harati.
  9667. 539667,117,182,68,74,1,63,6,Nāgo olambanto mokkhatthāya naṅguṭṭhena nigrodhaviṭapaṃ veṭhesi.
  9668. 539668,117,182,75,81,1,56,6,Supaṇṇo taṃ ajānantova mahabbalatāya ākāse pakkhandiyeva.
  9669. 539669,117,182,82,85,1,30,3,Nigrodharukkho samūlo uppāṭito.
  9670. 539670,117,182,86,100,1,120,13,Supaṇṇo nāgaṃ simbalivanaṃ netvā tuṇḍena paharitvā kucchiṃ phāletvā nāgamedaṃ khāditvā sarīraṃ samuddakucchimhi chaḍḍesi.
  9671. 539671,117,182,101,104,1,38,3,Nigrodharukkho patanto mahāsaddamakāsi.
  9672. 539672,117,182,105,166,1,282,41,"Supaṇṇo‘‘ kissa eso saddo’’ ti adho olokento nigrodharukkhaṃ disvā‘‘ kuto esa mayā uppāṭito’’ ti cintetvā‘‘ tāpasassa caṅkamanakoṭiyā nigrodho eso’’ ti tathato ñatvā‘‘ ayaṃ tassa bahūpakāro,‘ akusalaṃ nu kho me pasutaṃ, udāhu no’ ti tameva pucchitvā jānissāmī’’ ti māṇavakavesena tassa santikaṃ agamāsi. "
  9673. 539673,117,183,2,9,1,43,7,Tasmiṃ khaṇe tāpaso taṃ ṭhānaṃ samaṃ karoti.
  9674. 539674,117,183,10,29,1,95,13,"Supaṇṇarājā tāpasaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno ajānanto viya‘‘ kissa ṭhānaṃ, bhante, idan’’ ti pucchi."
  9675. 539675,117,183,30,59,1,205,22,"‘‘ Upāsaka, eko supaṇṇo bhojanatthāya nāgaṃ haranto nāgena mokkhatthāya nigrodhaviṭapaṃ naṅguṭṭhena veṭhitāyapi attano mahabbalatāya pakkhantitvā gato, atha nigrodharukkho uppāṭito, idaṃ tassa uppāṭitaṭṭhānan’’ ti."
  9676. 539676,117,183,60,77,1,58,10,"‘‘ Kiṃ pana, bhante, tassa supaṇṇassa akusalaṃ hoti, udāhu no’’ ti?"
  9677. 539677,117,183,78,92,1,53,9,"‘‘ Sace na jānāti, acetanakammaṃ nāma akusalaṃ na hotī’’ ti."
  9678. 539678,117,183,93,104,1,26,5,"‘‘ Kiṃ nāgassa pana , bhante’’ ti?"
  9679. 539679,117,183,105,123,1,72,12,"‘‘ So imaṃ nāsetuṃ na gaṇhi, mokkhatthāya gaṇhi, tasmā tassapi na hotiyevā’’ ti. "
  9680. 539680,117,183,124,138,1,90,10,"Supaṇṇo tāpasassa tussitvā‘‘ bhante, ahaṃ so supaṇṇarājā, tumhākañhi pañhaveyyākaraṇena tuṭṭho. "
  9681. 539681,117,183,139,149,1,68,8,"Tumhe araññe vasatha, ahañcekaṃ alampāyanamantaṃ jānāmi, anaggho manto. "
  9682. 539682,117,183,150,162,1,67,9,"Tamahaṃ tumhākaṃ ācariyabhāgaṃ katvā dammi, paṭiggaṇhatha nan’’ ti āha."
  9683. 539683,117,183,163,174,1,38,6,"‘‘ Alaṃ mayhaṃ mantena, gacchatha tumhe’’ ti. "
  9684. 539684,117,183,175,185,1,83,10,So taṃ punappunaṃ yācitvā sampaṭicchāpetvā mantaṃ datvā osadhāni ācikkhitvā pakkāmi.
  9685. 539685,117,184,2,4,1,22,2,Garuḷakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  9686. 539686,117,185,2,2,1,12,1,Kīḷanakaṇḍaṃ
  9687. 539687,117,186,2,37,1,230,29,"Tasmiṃ kāle bārāṇasiyaṃ eko daliddabrāhmaṇo bahuṃ iṇaṃ gahetvā iṇasāmikehi codiyamāno‘‘ kiṃ me idha vāsena, araññaṃ pavisitvā mataṃ seyyo’’ ti nikkhamitvā vanaṃ pavisitvā anupubbena taṃ assamapadaṃ patvā tāpasaṃ vattasampadāya ārādhesi. "
  9688. 539688,117,186,38,92,1,274,35,"Tāpaso‘‘ ayaṃ brāhmaṇo mayhaṃ ativiya upakārako, supaṇṇarājena dinnaṃ dibbamantamassa dassāmī’’ ti cintetvā‘‘ brāhmaṇa, ahaṃ alampāyanamantaṃ jānāmi, taṃ te dammi, gaṇhāhi nan’’ ti vatvā‘‘ alaṃ, bhante, na mayhaṃ mantenattho’’ ti vuttepi punappunaṃ vatvā nippīḷetvā sampaṭicchāpetvā adāsiyeva. "
  9689. 539689,117,186,93,102,1,75,9,Tassa ca mantassa anucchavikāni osadhāni ceva mantupacārañca sabbaṃ kathesi.
  9690. 539690,117,186,103,143,1,234,30,"Brāhmaṇo‘‘ laddho me jīvitupāyo’’ ti katipāhaṃ vasitvā‘‘ vātābādho me, bhante, bādhatī’’ ti apadesaṃ katvā tāpasena vissajjito taṃ vanditvā khamāpetvā araññā nikkhamitvā anupubbena yamunāya tīraṃ patvā taṃ mantaṃ sajjhāyanto mahāmaggaṃ gacchati. "
  9691. 539691,117,187,2,30,1,296,28,Tasmiṃ kāle sahassamattā bhūridattassa paricārikā nāgamāṇavikā taṃ sabbakāmadadaṃ maṇiratanaṃ ādāya nāgabhavanā nikkhamitvā yamunātīre vālukarāsimhi ṭhapetvā tassa obhāsena sabbarattiṃ udakakīḷaṃ kīḷitvā aruṇuggamane sabbālaṅkārena alaṅkaritvā maṇiratanaṃ parivāretvā siriṃ pavesayamānā nisīdiṃsu.
  9692. 539692,117,187,31,37,1,47,6,Brāhmaṇopi mantaṃ sajjhāyanto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  9693. 539693,117,187,38,56,1,138,14,Tā mantasaddaṃ sutvāva‘‘ iminā supaṇṇena bhavitabban’’ ti maraṇabhayatajjitā maṇiratanaṃ aggahetvā pathaviyaṃ nimujjitvā nāgabhavanaṃ agamiṃsu.
  9694. 539694,117,187,57,74,1,95,12,Brāhmaṇopi maṇiratanaṃ disvā‘‘ idāneva me manto samiddho’’ ti tuṭṭhamānaso maṇiratanaṃ ādāya pāyāsi.
  9695. 539695,117,187,75,103,1,172,23,"Tasmiṃ khaṇe nesādabrāhmaṇo somadattena saddhiṃ migavadhāya araññaṃ pavisanto tassa hatthe taṃ maṇiratanaṃ disvā puttaṃ āha‘‘ tāta, nanu eso amhākaṃ bhūridattena dinno maṇī’’ ti?"
  9696. 539696,117,187,104,115,1,20,5,"‘‘ Āma, tāta, eso maṇī’’ ti."
  9697. 539697,117,187,116,130,1,76,10,‘‘ Tena hissa aguṇaṃ kathetvā imaṃ brāhmaṇaṃ vañcetvā gaṇhāmetaṃ maṇiratanan’’ ti.
  9698. 539698,117,187,131,152,1,97,14,"‘‘ Tāta, pubbe bhūridattena dīyamānaṃ na gaṇhi, idāni panesa brāhmaṇo taññeva vañcessati, tuṇhī hohī’’ ti. "
  9699. 539699,117,187,153,173,1,97,14,"Brāhmaṇo‘‘ hotu, tāta, passasi etassa vā mama vā vañcanabhāvan’’ ti alampāyanena saddhiṃ sallapanto āha– "
  9700. 539700,117,188,2,4,1,0,0,821.
  9701. 539701,117,189,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Maṇiṃ paggayha maṅgalyaṃ, sādhuvittaṃ manoramaṃ; "
  9702. 539702,117,190,2,11,1,47,6,"Selaṃ byañjanasampannaṃ, ko imaṃ maṇimajjhagā’’ ti. "
  9703. 539703,117,191,2,8,1,50,5,Tattha maṅgalyan ti maṅgalasammataṃ sabbakāmadadaṃ.
  9704. 539704,117,191,9,16,1,38,7,Ko iman ti kuhiṃ imaṃ maṇiṃ adhigatosi.
  9705. 539705,117,192,2,6,1,25,3,Tato alampāyano gāthamāha–
  9706. 539706,117,193,2,4,1,0,0,822.
  9707. 539707,117,194,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Lohitakkhasahassāhi, samantā parivāritaṃ; "
  9708. 539708,117,195,2,13,1,50,8,"Ajja kālaṃ pathaṃ gacchaṃ, ajjhagāhaṃ maṇiṃ iman’’ ti. "
  9709. 539709,117,196,2,19,1,139,16,Tassattho – ahaṃ ajja kālaṃ pātova pathaṃ maggaṃ gacchanto rattakkhikāhi sahassamattāhi nāgamāṇavikāhi samantā parivāritaṃ imaṃ maṇiṃ ajjhagā.
  9710. 539710,117,196,20,29,1,61,9,Maṃ disvā hi sabbāva etā bhayatajjitā imaṃ chaḍḍetvā palātāti.
  9711. 539711,117,197,2,13,1,99,11,Nesādabrāhmaṇo taṃ vañcetukāmo maṇiratanassa aguṇaṃ pakāsento attanā gaṇhitukāmo tisso gāthā abhāsi–
  9712. 539712,117,198,2,4,1,0,0,823.
  9713. 539713,117,199,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Sūpaciṇṇo ayaṃ selo, accito mānito sadā; "
  9714. 539714,117,200,2,6,1,43,3,"Sudhārito sunikkhitto, sabbatthamabhisādhaye. "
  9715. 539715,117,201,2,4,1,0,0,824.
  9716. 539716,117,202,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Upacāravipannassa, nikkhepe dhāraṇāya vā; "
  9717. 539717,117,203,2,8,1,36,5,"Ayaṃ selo vināsāya, pariciṇṇo ayoniso. "
  9718. 539718,117,204,2,4,1,0,0,825.
  9719. 539719,117,205,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Na imaṃ akusalo dibyaṃ, maṇiṃ dhāretumāraho; "
  9720. 539720,117,206,2,12,1,48,7,"Paṭipajja sataṃ nikkhaṃ, dehimaṃ ratanaṃ maman’’ ti. "
  9721. 539721,117,207,2,33,1,226,30,"Tattha sabbatthan ti yo imaṃ selaṃ suṭṭhu upacarituṃ accituṃ attano jīvitaṃ viya mamāyituṃ suṭṭhu dhāretuṃ suṭṭhu nikkhipituṃ jānāti, tasseva sūpaciṇṇo accito mānito sudhārito sunikkhitto ayaṃ selo sabbaṃ atthaṃ sādhetīti attho. "
  9722. 539722,117,207,34,47,1,102,11,"{Upacāravipannassā}ti yo pana upacāravipanno hoti, tasseso anupāyena pariciṇṇo vināsameva vahatīti vadati. "
  9723. 539723,117,207,48,52,1,30,3,{Dhāretumāraho}ti dhāretuṃ araho.
  9724. 539724,117,207,53,65,1,74,11,"Paṭipajja sataṃ nikkhan ti amhākaṃ gehe bahū maṇī, mayametaṃ gahetuṃ jānāma. "
  9725. 539725,117,207,66,78,1,71,10,"Ahaṃ te nikkhasataṃ dassāmi, taṃ paṭipajja, dehi imaṃ maṇiratanaṃ mamanti. "
  9726. 539726,117,207,79,85,1,40,6,Tassa hi gehe ekopi suvaṇṇanikkho natthi.
  9727. 539727,117,207,86,93,1,47,6,So pana tassa maṇino sabbakāmadadabhāvaṃ jānāti .
  9728. 539728,117,207,94,122,1,141,20,"Tenassa etadahosi‘‘ ahaṃ sasīsaṃ nhatvā maṇiṃ udakena paripphositvā‘ nikkhasataṃ me dehī’ ti vakkhāmi, athesa me dassati, tamahaṃ etassa dassāmī’’ ti. "
  9729. 539729,117,207,123,127,1,24,4,Tasmā sūro hutvā evamāha.
  9730. 539730,117,208,2,5,1,25,3,Tato alampāyano gāthamāha–
  9731. 539731,117,209,2,4,1,0,0,826.
  9732. 539732,117,210,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Na ca myāyaṃ maṇī keyyo, gohi vā ratanehi vā; "
  9733. 539733,117,211,2,12,1,45,7,"Selo byañjanasampanno, neva keyyo maṇi mamā’’ ti. "
  9734. 539734,117,212,2,16,1,78,14,Tattha na ca myāyan ti ayaṃ maṇi mama santako kenaci vikkiṇitabbo nāma na hoti.
  9735. 539735,117,212,17,34,1,109,15,"Neva {keyyo}ti ayañca mama maṇi lakkhaṇasampanno, tasmā neva keyyo kenaci vatthunāpi vikkiṇitabbo nāma na hotīti. "
  9736. 539736,117,213,2,5,1,18,2,Nesādabrāhmaṇo āha–
  9737. 539737,117,214,2,4,1,0,0,827.
  9738. 539738,117,215,2,14,1,41,10,"‘ ‘ No ce tayā maṇī keyyo, gohi vā ratanehi vā; "
  9739. 539739,117,216,2,14,1,47,9,"Atha kena maṇī keyyo, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  9740. 539740,117,217,2,4,1,14,2,Alampāyano āha–
  9741. 539741,117,218,2,4,1,0,0,828.
  9742. 539742,117,219,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yo me saṃse mahānāgaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ; "
  9743. 539743,117,220,2,12,1,45,7,"Tassa dajjaṃ imaṃ selaṃ, jalantamiva tejasā’’ ti. "
  9744. 539744,117,221,2,9,1,49,6,Tattha jalantamiva {tejasā}ti pabhāya jalantaṃ viya.
  9745. 539745,117,222,2,5,1,18,2,Nesādabrāhmaṇo āha–
  9746. 539746,117,223,2,4,1,0,0,829.
  9747. 539747,117,224,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, supaṇṇo patataṃ varo; "
  9748. 539748,117,225,2,10,1,45,5,"Nāgaṃ jigīsamanvesi, anvesaṃ bhakkhamattano’’ ti. "
  9749. 539749,117,226,2,21,1,103,13,Tattha ko {nū}ti idaṃ nesādabrāhmaṇo‘‘ attano bhakkhaṃ anvesantena garuḷena bhavitabban’’ ti cintetvā evamāha.
  9750. 539750,117,227,2,4,1,18,2,Alampāyano evamāha–
  9751. 539751,117,228,2,4,1,0,0,830.
  9752. 539752,117,229,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Nāhaṃ dijādhipo homi, adiṭṭho garuḷo mayā; "
  9753. 539753,117,230,2,12,1,44,7,"Āsīvisena vittoti, vejjo brāhmaṇa maṃ vidū’’ ti. "
  9754. 539754,117,231,2,19,1,76,12,Tattha maṃ {vidū}ti maṃ‘‘ esa āsīvisena vittako alampāyano nāma vejjo’’ ti jānanti.
  9755. 539755,117,232,2,4,1,18,2,Nesādabrāhmaṇo āha–
  9756. 539756,117,233,2,4,1,0,0,831.
  9757. 539757,117,234,2,14,1,50,10,"‘ ‘ Kiṃ nu tuyhaṃ phalaṃ atthi, kiṃ sippaṃ vijjate tava; "
  9758. 539758,117,235,2,12,1,48,7,"Kismiṃ vā tvaṃ paratthaddho, uragaṃ nāpacāyasī’’ ti. "
  9759. 539759,117,236,2,25,1,155,21,"Tattha kismiṃ vā tvaṃ {paratthaddho}ti tvaṃ kismiṃ vā upatthaddho hutvā, kiṃ nissayaṃ katvā uragaṃ āsīvisaṃ na apacāyasi jeṭṭhakaṃ akatvā avajānāsīti pucchati. "
  9760. 539760,117,237,2,7,1,27,5,So attano balaṃ dīpento āha–
  9761. 539761,117,238,2,4,1,0,0,832.
  9762. 539762,117,239,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino; "
  9763. 539763,117,240,2,7,1,42,4,"Supaṇṇo kosiyassakkhā, visavijjaṃ anuttaraṃ. "
  9764. 539764,117,241,2,4,1,0,0,833.
  9765. 539765,117,242,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Taṃ bhāvitattaññataraṃ, sammantaṃ pabbatantare; "
  9766. 539766,117,243,2,7,1,44,4,"Sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatandito. "
  9767. 539767,117,244,2,4,1,0,0,834.
  9768. 539768,117,245,2,11,1,43,7,"‘ ‘ So tadā pariciṇṇo me, vattavā brahmacariyavā; "
  9769. 539769,117,246,2,9,1,42,6,"Dibbaṃ pātukarī mantaṃ, kāmasā bhagavā mama. "
  9770. 539770,117,247,2,4,1,0,0,835.
  9771. 539771,117,248,2,13,1,48,7,"‘ ‘ Tyāhaṃ mante paratthaddho, nāhaṃ bhāyāmi bhoginaṃ; "
  9772. 539772,117,249,2,11,1,43,6,"Ācariyo visaghātānaṃ, alampānoti maṃ vidū’’ ti. "
  9773. 539773,117,250,2,10,1,59,6,Tattha {kosiyassakkhā}ti kosiyagottassa isino supaṇṇo ācikkhi.
  9774. 539774,117,250,11,17,1,55,6,Tena akkhātakāraṇaṃ pana sabbaṃ vitthāretvā kathetabbaṃ.
  9775. 539775,117,250,18,23,1,52,5,Bhāvitattaññataran ti bhāvitattānaṃ isīnaṃ aññataraṃ.
  9776. 539776,117,250,24,27,1,21,3,Sammantan ti vasantaṃ.
  9777. 539777,117,250,28,32,1,23,3,{Kāmasā}ti attano icchāya.
  9778. 539778,117,250,33,39,1,33,5,{Mamā}ti taṃ mantaṃ mayhaṃ pakāsesi.
  9779. 539779,117,250,40,50,1,61,8,"Tyāhaṃ mante, {paratthaddho}ti ahaṃ te mante upatthaddho nissito. "
  9780. 539780,117,250,51,54,1,19,3,Bhoginan ti nāgānaṃ.
  9781. 539781,117,250,55,58,1,35,3,Visaghātānan ti visaghātakavejjānaṃ.
  9782. 539782,117,251,2,25,1,140,17,"Taṃ sutvā nesādabrāhmaṇo cintesi‘‘ ayaṃ alampāyano yvāssa nāgaṃ dasseti, tassa maṇiratanaṃ dassati, bhūridattamassa dassetvā maṇiṃ gaṇhissāmī’’ ti. "
  9783. 539783,117,251,26,31,1,39,5,Tato puttena saddhiṃ mantento gāthamāha–
  9784. 539784,117,252,2,4,1,0,0,836.
  9785. 539785,117,253,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Gaṇhāmase maṇiṃ tāta, somadatta vijānahi; "
  9786. 539786,117,254,2,12,1,45,7,"Mā daṇḍena siriṃ pattaṃ, kāmasā pajahimhase’’ ti. "
  9787. 539787,117,255,2,6,1,26,3,Tattha {gaṇhāmase}ti gaṇhāma.
  9788. 539788,117,255,7,15,1,50,7,{Kāmasā}ti attano ruciyā daṇḍena paharitvā mā jahāma.
  9789. 539789,117,256,2,4,1,13,2,Somadatto āha–
  9790. 539790,117,257,2,4,1,0,0,837.
  9791. 539791,117,258,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Sakaṃ nivesanaṃ pattaṃ, yo taṃ brāhmaṇa pūjayi; "
  9792. 539792,117,259,2,8,1,43,5,"Evaṃ kalyāṇakārissa, kiṃ mohā dubbhimicchasi. "
  9793. 539793,117,260,2,4,1,0,0,838.
  9794. 539794,117,261,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sace tvaṃ dhanakāmosi, bhūridatto padassati; "
  9795. 539795,117,262,2,13,1,48,8,"Tameva gantvā yācassu, bahuṃ dassati te dhanan’’ ti. "
  9796. 539796,117,263,2,7,1,38,4,Tattha {pūjayī}ti dibbakāmehi pūjayittha.
  9797. 539797,117,263,8,17,1,76,8,{Dubbhimicchasī}ti kiṃ tathārūpassa mittassa dubbhikammaṃ kātuṃ icchasi tātāti.
  9798. 539798,117,264,2,4,1,12,2,Brāhmaṇo āha–
  9799. 539799,117,265,2,4,1,0,0,839.
  9800. 539800,117,266,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Hatthagataṃ pattagataṃ, nikiṇṇaṃ khādituṃ varaṃ; "
  9801. 539801,117,267,2,12,1,45,7,"Mā no sandiṭṭhiko attho, somadatta upaccagā’’ ti. "
  9802. 539802,117,268,2,13,1,73,10,"Tattha hatthagatan ti tāta somadatta, tvaṃ taruṇako lokapavattiṃ na jānāsi. "
  9803. 539803,117,268,14,33,1,107,17,"Yañhi hatthagataṃ vā hoti pattagataṃ vā purato vā nikiṇṇaṃ ṭhapitaṃ, tadeva me khādituṃ varaṃ, na dūre ṭhitaṃ. "
  9804. 539804,117,269,2,6,1,13,2,Somadatto āha–
  9805. 539805,117,270,2,4,1,0,0,840.
  9806. 539806,117,271,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Paccati niraye ghore, mahissamapi vivarati; "
  9807. 539807,117,272,2,7,1,40,4,"Mittadubbhī hitaccāgī, jīvarevāpi sussati. "
  9808. 539808,117,273,2,4,1,0,0,841.
  9809. 539809,117,274,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sace tvaṃ dhanakāmosi, bhūridatto padassati; "
  9810. 539810,117,275,2,12,1,45,7,"Maññe attakataṃ veraṃ, na ciraṃ vedayissasī’’ ti. "
  9811. 539811,117,276,2,14,1,92,10,"Tattha mahissamapi {vivaratī}ti tāta, mittadubbhino jīvantasseva pathavī bhijjitvā vivaraṃ deti. "
  9812. 539812,117,276,15,19,1,32,3,{Hitaccāgī}ti attano hitapariccāgī.
  9813. 539813,117,276,20,28,1,56,6,"Jīvarevāpi {sussatī}ti jīvamānova sussati, manussapeto hoti. "
  9814. 539814,117,276,29,35,1,37,6,Attakataṃ veran ti attanā kataṃ pāpaṃ.
  9815. 539815,117,276,36,43,1,46,7,Na ciran ti na cirasseva vedayissasīti maññāmi.
  9816. 539816,117,277,2,4,1,12,2,Brāhmaṇo āha–
  9817. 539817,117,278,2,4,1,0,0,842.
  9818. 539818,117,279,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Mahāyaññaṃ yajitvāna, evaṃ sujjhanti brāhmaṇā; "
  9819. 539819,117,280,2,11,1,44,6,"Mahāyaññaṃ yajissāma, evaṃ mokkhāma pāpakā’’ ti. "
  9820. 539820,117,281,2,24,1,134,19,"Tattha {sujjhantī}ti tāta somadatta, tvaṃ daharo na kiñci jānāsi, brāhmaṇā nāma yaṃ kiñci pāpaṃ katvā yaññena sujjhantīti dassento evamāha. "
  9821. 539821,117,282,2,4,1,13,2,Somadatto āha–
  9822. 539822,117,283,2,4,1,0,0,843.
  9823. 539823,117,284,2,13,1,39,8,"‘ ‘ Handa dāni apāyāmi, nāhaṃ ajja tayā saha; "
  9824. 539824,117,285,2,11,1,46,6,"Padampekaṃ na gaccheyyaṃ, evaṃ kibbisakārinā’’ ti. "
  9825. 539825,117,286,2,9,1,45,5,"Tattha {apāyāmī}ti apagacchāmi, palāyāmīti attho. "
  9826. 539826,117,287,2,40,1,290,34,Evañca pana vatvā paṇḍito māṇavo pitaraṃ attano vacanaṃ gāhāpetuṃ asakkonto mahantena saddena devatā ujjhāpetvā‘‘ evarūpena pāpakārinā saddhiṃ na gamissāmī’’ ti pitu passantasseva palāyitvā himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā aparihīnajjhāno brahmaloke uppajji.
  9827. 539827,117,287,41,45,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9828. 539828,117,288,2,4,1,0,0,844.
  9829. 539829,117,289,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna pitaraṃ, somadatto bahussuto; "
  9830. 539830,117,290,2,11,1,44,6,"Ujjhāpetvāna bhūtāni, tamhā ṭhānā apakkamī’’ ti. "
  9831. 539831,117,291,2,51,1,321,38,"Nesādabrāhmaṇo ‘‘ somadatto ṭhapetvā attano gehaṃ kuhiṃ gamissatī’’ ti cintento alampāyanaṃ thokaṃ anattamanaṃ disvā‘‘ alampāyana , mā cintayi, dassessāmi te bhūridattan’’ ti taṃ ādāya nāgarājassa uposathakaraṇaṭṭhānaṃ gantvā vammikamatthake bhoge ābhujitvā nipannaṃ nāgarājānaṃ disvā avidūre ṭhito hatthaṃ pasāretvā dve gāthā abhāsi– "
  9832. 539832,117,292,2,4,1,0,0,845.
  9833. 539833,117,293,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Gaṇhāhetaṃ mahānāgaṃ, āharetaṃ maṇiṃ mama; "
  9834. 539834,117,294,2,7,1,38,4,"Indagopakavaṇṇābho , yassa lohitako siro. "
  9835. 539835,117,295,2,4,1,0,0,846.
  9836. 539836,117,296,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Kappāsapicurāsīva, eso kāyo padissati; "
  9837. 539837,117,297,2,12,1,48,7,"Vammikaggagato seti, taṃ tvaṃ gaṇhāhi brāhmaṇā’’ ti. "
  9838. 539838,117,298,2,8,1,57,5,Tattha {indagopakavaṇṇābho}ti indagopakavaṇṇo viya ābhāsati.
  9839. 539839,117,298,9,15,1,55,5,{Kappāsapicurāsīvā}ti suvihitassa kappāsapicuno rāsi viya.
  9840. 539840,117,299,2,20,1,147,16,Atha mahāsatto akkhīni ummīletvā nesādabrāhmaṇaṃ disvā‘‘ ayaṃ uposathassa me antarāyaṃ kareyyāti imaṃ nāgabhavanaṃ netvā mahāsampattiyā patiṭṭhāpesiṃ.
  9841. 539841,117,299,21,27,1,38,6,Mayā dīyamānaṃ maṇiṃ gaṇhituṃ na icchi.
  9842. 539842,117,299,28,33,1,40,5,Idāni pana ahituṇḍikaṃ gahetvā āgacchati.
  9843. 539843,117,299,34,44,1,67,8,"Sacāhaṃ imassa mittadubbhino kujjheyyaṃ, sīlaṃ me khaṇḍaṃ bhavissati. "
  9844. 539844,117,299,45,84,1,229,30,"Mayā kho pana paṭhamaññeva caturaṅgasamannāgato uposatho adhiṭṭhito, so yathādhiṭṭhitova hotu, alampāyano maṃ chindatu vā pacatu vā, sūlena vā vijjhatu, nevassa kujjhissāmī’’ ti cintetvā‘‘ sace kho panāhaṃ ime olokessāmi, bhasmā bhaveyyuṃ. "
  9845. 539845,117,299,85,105,1,153,18,Maṃ pothentepi na kujjhissāmi na olokessāmī’’ ti akkhīni nimīletvā adhiṭṭhānapāramiṃ purecārikaṃ katvā bhogantare sīsaṃ pakkhipitvā niccalova hutvā nipajji.
  9846. 539846,117,299,106,123,1,71,11,"Nesādabrāhmaṇopi‘‘ bho alampāyana, imaṃ nāgaṃ gaṇhāhi, dehi me maṇin’’ ti āha. "
  9847. 539847,117,299,124,142,1,90,13,"Alampāyano nāgaṃ disvā tuṭṭho maṇiṃ kismiñci agaṇetvā‘‘ gaṇha, brāhmaṇā’’ ti tassa hatthe khipi. "
  9848. 539848,117,299,143,149,1,41,6,So tassa hatthato gaḷitvā pathaviyaṃ pati.
  9849. 539849,117,299,150,155,1,53,5,Patitamattova pathaviṃ pavisitvā nāgabhavanameva gato.
  9850. 539850,117,300,2,11,1,79,8,Brāhmaṇo maṇiratanato bhūridattena saddhiṃ mittabhāvato puttatoti tīhi parihāyi.
  9851. 539851,117,300,12,29,1,79,12,"So‘‘ nippaccayo jātomhi, puttassa me vacanaṃ na katan’’ ti paridevanto gehaṃ agamāsi. "
  9852. 539852,117,300,30,58,1,246,27,Alampāyanopi dibbosadhehi attano sarīraṃ makkhetvā thokaṃ khāditvā attano kāyaṃ paripphosetvā dibbamantaṃ jappanto bodhisattaṃ upasaṅkamitvā naṅguṭṭhe gahetvā ākaḍḍhitvā sīsaṃ daḷhaṃ gaṇhanto mukhamassa vivaritvā osadhaṃ khāditvā mukhe kheḷaṃ opi.
  9853. 539853,117,300,59,66,1,69,7,Sucijātiko nāgarājā sīlabhedabhayena akujjhitvā akkhīnipi na ummīlesi.
  9854. 539854,117,300,67,90,1,205,23,Atha naṃ osadhamantaṃ katvā naṅguṭṭhe gahetvā heṭṭhāsīsaṃ katvā sañcāletvā gahitabhojanaṃ chaḍḍāpetvā bhūmiyaṃ dīghato nipajjāpetvā masūrakaṃ maddanto viya pādehi madditvā aṭṭhīni cuṇṇiyamānāni viya ahesuṃ.
  9855. 539855,117,300,91,98,1,51,7,Puna naṅguṭṭhe gahetvā dussaṃ pothento viya pothesi.
  9856. 539856,117,300,99,105,1,52,6,Mahāsatto evarūpaṃ dukkhaṃ anubhavantopi neva kujjhi.
  9857. 539857,117,300,106,110,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9858. 539858,117,301,2,4,1,0,0,847.
  9859. 539859,117,302,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Athosadhehi dibbehi, jappaṃ mantapadāni ca; "
  9860. 539860,117,303,2,12,1,48,7,"Evaṃ taṃ asakkhi satthuṃ, katvā parittamattano’’ ti. "
  9861. 539861,117,304,2,6,1,23,3,Tattha {asakkhī}ti sakkhi.
  9862. 539862,117,304,7,10,1,19,3,Satthun ti gaṇhituṃ.
  9863. 539863,117,305,2,19,1,123,16,"Iti so mahāsattaṃ dubbalaṃ katvā vallīhi peḷaṃ sajjetvā mahāsattaṃ tattha pakkhipi, sarīrassa mahantatāya tattha na pavisati. "
  9864. 539864,117,305,20,42,1,137,18,Atha naṃ paṇhiyā koṭṭento pavesetvā peḷaṃ ādāya ekaṃ gāmaṃ gantvā gāmamajjhe otāretvā‘‘ nāgassa naccaṃ daṭṭhukāmā āgacchantū’’ ti saddamakāsi.
  9865. 539865,117,305,43,45,1,29,2,Sakalagāmavāsino sannipatiṃsu.
  9866. 539866,117,305,46,58,1,48,7,Tasmiṃ khaṇe alampāyano‘‘ nikkhama mahānāgā’’ ti āha.
  9867. 539867,117,305,59,69,1,61,8,Mahāsatto cintesi‘‘ ajja mayā parisaṃ tosentena kīḷituṃ vaṭṭati.
  9868. 539868,117,305,70,78,1,62,8,Evaṃ alampāyano bahuṃ dhanaṃ labhitvā tuṭṭho maṃ vissajjessati.
  9869. 539869,117,305,79,91,1,43,9,"Yaṃ yaṃ esa maṃ kāreti, taṃ taṃ karissāmī’’ ti. "
  9870. 539870,117,305,92,105,1,45,9,Atha naṃ so peḷato nīharitvā‘‘ mahā hohī’’ ti āha.
  9871. 539871,117,305,106,179,1,306,38,"So mahā ahosi,‘‘ khuddako, vaṭṭo, vammito, ekapphaṇo, dviphaṇo, tipphaṇo, catupphaṇo, pañca, cha, satta, aṭṭha, nava, dasa vīsati, tiṃsati, cattālīsa, paṇṇāsapphaṇo, satapphaṇo, ucco, nīco, dissamānakāyo, adissamānakāyo, dissamānaupaḍḍhakāyo , nīlo, pīto, lohito, odāto, mañjaṭṭhiko hohi, aggijālaṃ vissajjehi, udakaṃ, dhūmaṃ vissajjehī’’ ti. "
  9872. 539872,117,305,180,189,1,72,8,Mahāsatto imesupi ākāresu vuttavutte attabhāve nimminitvā naccaṃ dassesi.
  9873. 539873,117,305,190,196,1,42,6,Taṃ disvā koci assūni sandhāretuṃ nāsakkhi.
  9874. 539874,117,306,2,6,1,53,4,Manussā bahūni hiraññasuvaṇṇavatthālaṅkārādīni adaṃsu.
  9875. 539875,117,306,7,12,1,35,5,Iti tasmiṃ gāme sahassamattaṃ labhi.
  9876. 539876,117,306,13,52,1,198,29,"So kiñcāpi mahāsattaṃ gaṇhanto‘‘ sahassaṃ labhitvā taṃ vissajjessāmī’’ ti āha, taṃ pana dhanaṃ labhitvā‘‘ gāmakepi tāva mayā ettakaṃ dhanaṃ laddhaṃ, nagare kira bahuṃ labhissāmī’’ ti dhanalobhena taṃ na muñci. "
  9877. 539877,117,306,53,75,1,201,22,So tasmiṃ gāme kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā ratanamayaṃ peḷaṃ kāretvā tattha mahāsattaṃ pakkhipitvā sukhayānakaṃ āruyha mahantena parivārena nikkhamitvā taṃ gāmanigamādīsu kīḷāpento anupubbena bārāṇasiṃ pāpuṇi.
  9878. 539878,117,306,76,90,1,93,12,"Nāgarājassa pana madhulāje deti, maṇḍūke māretvā deti, so gocaraṃ na gaṇhāti avissajjanabhayena. "
  9879. 539879,117,306,91,103,1,93,12,Gocaraṃ aggaṇhantampi puna naṃ cattāro dvāragāme ādiṃ katvā tattha tattha māsamattaṃ kīḷāpesi.
  9880. 539880,117,306,104,117,1,81,9,Pannarasauposathadivase pana‘‘ ajja tumhākaṃ santike kīḷāpessāmī’’ ti rañño ārocāpesi.
  9881. 539881,117,306,118,124,1,52,6,Rājā nagare bheriṃ carāpetvā mahājanaṃ sannipātāpesi.
  9882. 539882,117,306,125,128,1,33,3,Rājaṅgaṇe mañcātimañcaṃ bandhiṃsu.
  9883. 539883,117,307,2,4,1,23,2,Kīḷanakhaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
  9884. 539884,117,308,2,2,1,20,1,Nagarapavesanakaṇḍaṃ
  9885. 539885,117,309,2,19,1,174,17,Alampāyanena pana bodhisattassa gahitadivaseyeva mahāsattassa mātā supinante addasa kāḷena rattakkhinā purisena asinā dakkhiṇabāhuṃ chinditvā lohitena paggharantena nīyamānaṃ.
  9886. 539886,117,309,20,27,1,66,7,Sā bhītatasitā uṭṭhāya dakkhiṇabāhuṃ parāmasitvā supinabhāvaṃ jāni.
  9887. 539887,117,309,28,51,1,133,18,"Athassā etadahosi‘‘ mayā kakkhaḷo pāpasupino diṭṭho, catunnaṃ vā me puttānaṃ dhataraṭṭhassa rañño vā mama vā paripanthena bhavitabban’’ ti. "
  9888. 539888,117,309,52,59,1,57,7,Apica kho pana mahāsattameva ārabbha atirekataraṃ cintesi.
  9889. 539889,117,309,60,62,1,9,1,Kiṃkāraṇā ?
  9890. 539890,117,309,63,75,1,100,11,"Sesā attano nāgabhavane vasanti, itaro pana sīlajjhāsayattā manussalokaṃ gantvā uposathakammaṃ karoti. "
  9891. 539891,117,309,76,96,1,94,15,Tasmā‘‘ kacci nu kho me puttaṃ ahituṇḍiko vā supaṇṇo vā gaṇheyyā’’ ti tasseva atirekataraṃ cintesi .
  9892. 539892,117,309,97,122,1,150,19,"Tato aḍḍhamāse atikkante‘‘ mama putto aḍḍhamāsātikkamena maṃ vinā vattituṃ na sakkoti, addhāssa kiñci bhayaṃ uppannaṃ bhavissatī’’ ti domanassappattā ahosi. "
  9893. 539893,117,309,123,136,1,96,11,"Māsātikkamena panassā sokena assūnaṃ apaggharaṇakālo nāma nāhosi, hadayaṃ sussi, akkhīni upacciṃsu. "
  9894. 539894,117,309,137,151,1,76,9,"Sā‘‘ idāni āgamissati, idāni āgamissatī’’ ti tassāgamanamaggameva olokentī nisīdi. "
  9895. 539895,117,309,152,172,1,171,19,"Athassā jeṭṭhaputto sudassano māsaccayena mahatiyā parisāya saddhiṃ mātāpitūnaṃ dassanatthāya āgato, parisaṃ bahi ṭhapetvā pāsādaṃ āruyha mātaraṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. "
  9896. 539896,117,309,173,181,1,55,8,Sā bhūridattaṃ anusocantī tena saddhiṃ na kiñci sallapi.
  9897. 539897,117,309,182,207,1,116,18,"So cintesi‘‘ mayhaṃ mātā mayi pubbe āgate tussati, paṭisanthāraṃ karoti, ajja pana domanassappattā, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti? "
  9898. 539898,117,309,208,212,1,22,4,Atha naṃ pucchanto āha–
  9899. 539899,117,310,2,4,1,0,0,848.
  9900. 539900,117,311,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Mamaṃ disvāna āyantaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ; "
  9901. 539901,117,312,2,9,1,43,6,"Indriyāni ahaṭṭhāni, sāvaṃ jātaṃ mukhaṃ tava. "
  9902. 539902,117,313,2,4,1,0,0,849.
  9903. 539903,117,314,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Paddhaṃ yathā hatthagataṃ, pāṇinā parimadditaṃ; "
  9904. 539904,117,315,2,13,1,49,8,"Sāvaṃ jātaṃ mukhaṃ tuyhaṃ, mamaṃ disvāna edisan’’ ti. "
  9905. 539905,117,316,2,7,1,34,4,Tattha {ahaṭṭhānī}ti na vippasannāni.
  9906. 539906,117,316,8,15,1,54,7,Sāvan ti kañcanādāsavaṇṇaṃ te mukhaṃ pītakāḷakaṃ jātaṃ.
  9907. 539907,117,316,16,20,1,33,4,Hatthagatan ti hatthena chinditaṃ.
  9908. 539908,117,316,21,31,1,83,10,Edisan ti evarūpaṃ mahantena sirisobhaggena tumhākaṃ dassanatthāya āgataṃ maṃ disvā.
  9909. 539909,117,317,2,7,1,28,5,Sā evaṃ vuttepi neva kathesi.
  9910. 539910,117,317,8,24,1,71,12,Sudassano cintesi‘‘ kiṃ nu kho kenaci kuddhā vā paribaddhā vā bhaveyyā’’ ti.
  9911. 539911,117,317,25,30,1,35,5,Atha naṃ pucchanto itaraṃ gāthamāha–
  9912. 539912,117,318,2,4,1,0,0,850.
  9913. 539913,117,319,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Kacci nu te nābhisasi, kacci te atthi vedanā; "
  9914. 539914,117,320,2,13,1,48,8,"Yena sāvaṃ mukhaṃ tuyhaṃ, mamaṃ disvāna āgatan’’ ti. "
  9915. 539915,117,321,2,21,1,106,17,Tattha kacci nu te {nābhisasī}ti kacci nu taṃ koci na abhisasi akkosena vā paribhāsāya vā vihiṃsīti pucchati.
  9916. 539916,117,321,22,33,1,61,11,Tuyhan ti tava pubbe mamaṃ disvā āgataṃ edisaṃ mukhaṃ na hoti.
  9917. 539917,117,321,34,47,1,73,12,"Yena pana kāraṇena ajja tava mukhaṃ sāvaṃ jātaṃ, taṃ me ācikkhāti pucchati. "
  9918. 539918,117,322,2,7,1,25,4,Athassa sā ācikkhantī āha–
  9919. 539919,117,323,2,4,1,0,0,851.
  9920. 539920,117,324,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Supinaṃ tāta addakkhiṃ, ito māsaṃ adhogataṃ;"
  9921. 539921,117,325,2,11,1,46,7,"‘ Dakkhiṇaṃ viya me bāhuṃ, chetvā ruhiramakkhitaṃ; "
  9922. 539922,117,326,2,10,1,40,6,"Puriso ādāya pakkāmi, mama rodantiyā sati’. "
  9923. 539923,117,327,2,4,1,0,0,852.
  9924. 539924,117,328,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Yatohaṃ supinamaddakkhiṃ, sudassana vijānahi; "
  9925. 539925,117,329,2,14,1,48,9,"Tato divā vā rattiṃ vā, sukhaṃ me nopalabbhatī’’ ti. "
  9926. 539926,117,330,2,10,1,54,8,Tattha ito māsaṃ adhogatan ti ito heṭṭhā māsātikkantaṃ.
  9927. 539927,117,330,11,17,1,43,6,Ajja me diṭṭhasupinassa māso hotīti dasseti.
  9928. 539928,117,330,18,24,1,34,5,{Puriso}ti eko kāḷo rattakkhi puriso.
  9929. 539929,117,330,25,30,1,34,4,Rodantiyā {satī}ti rodamānāya satiyā.
  9930. 539930,117,330,31,40,1,52,8,Sukhaṃ me {nopalabbhatī}ti mama sukhaṃ nāma na vijjati.
  9931. 539931,117,331,2,24,1,114,16,"Evañca pana vatvā‘‘ tāta, piyaputtako me tava kaniṭṭho na dissati, bhayenassa uppannena bhavitabban’’ ti paridevantī āha– "
  9932. 539932,117,332,2,4,1,0,0,853.
  9933. 539933,117,333,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yaṃ pubbe parivāriṃsu, kaññā ruciraviggahā; "
  9934. 539934,117,334,2,7,1,42,4,"Hemajālappaṭicchannā , bhūridatto na dissati. "
  9935. 539935,117,335,2,4,1,0,0,854.
  9936. 539936,117,336,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yaṃ pubbe parivāriṃsu, nettiṃsavaradhārino; "
  9937. 539937,117,337,2,8,1,42,5,"Kaṇikārāva samphullā, bhūridatto na dissati. "
  9938. 539938,117,338,2,4,1,0,0,855.
  9939. 539939,117,339,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Handa dāni gamissāma, bhūridattanivesanaṃ; "
  9940. 539940,117,340,2,11,1,50,6,"Dhammaṭṭhaṃ sīlasampannaṃ, passāma tava bhātaran’’ ti. "
  9941. 539941,117,341,2,9,1,72,6,Tattha {samphullā}ti suvaṇṇavatthālaṅkāradhāritāya samphullā kaṇikārā viya.
  9942. 539942,117,341,10,23,1,80,9,"{Handā}ti vavassaggatthe nipāto, ehi, tāta, bhūridattassa nivesanaṃ gacchāmāti vadati. "
  9943. 539943,117,342,2,14,1,70,11,Evañca pana vatvā tassa ceva attano ca parisāya saddhiṃ tattha agamāsi.
  9944. 539944,117,342,15,31,1,98,12,Bhūridattassa bhariyāyo pana taṃ vammikamatthake adisvā‘‘ mātu nivesane vasissatī’’ ti abyāvaṭā ahesuṃ.
  9945. 539945,117,342,32,66,1,172,24,"Tā‘‘ sassu kira no puttaṃ apassantī āgacchatī’’ ti sutvā paccuggamanaṃ katvā‘‘ ayye, puttassa te adissamānassa ajja māso atīto’’ ti mahāparidevaṃ paridevamānā tassā pādamūle patiṃsu. "
  9946. 539946,117,342,67,71,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9947. 539947,117,343,2,4,1,0,0,856.
  9948. 539948,117,344,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tañca disvāna āyantiṃ, bhūridattassa mātaraṃ; "
  9949. 539949,117,345,2,8,1,44,5,"Bāhā paggayha pakkanduṃ, bhūridattassa nāriyo. "
  9950. 539950,117,346,2,4,1,0,0,857.
  9951. 539951,117,347,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Puttaṃ teyye na jānāma, ito māsaṃ adhogataṃ; "
  9952. 539952,117,348,2,13,1,48,8,"Mataṃ vā yadi vā jīvaṃ, bhūridattaṃ yasassinan’’ ti. "
  9953. 539953,117,349,2,14,1,49,7,Tattha ‘‘ puttaṃ teyye’’ ti ayaṃ tāsaṃ paridevanakathā.
  9954. 539954,117,350,2,19,1,145,17,Bhūridattassa mātā suṇhāhi saddhiṃ antaravīthiyaṃ paridevitvā tā ādāya tassa pāsādaṃ āruyha puttassa sayanañca āsanañca oloketvā paridevamānā āha–
  9955. 539955,117,351,2,4,1,0,0,858.
  9956. 539956,117,352,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; "
  9957. 539957,117,353,2,8,1,45,5,"Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī. "
  9958. 539958,117,354,2,4,1,0,0,859.
  9959. 539959,117,355,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ; "
  9960. 539960,117,356,2,8,1,45,5,"Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī. "
  9961. 539961,117,357,2,4,1,0,0,860.
  9962. 539962,117,358,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anodake; "
  9963. 539963,117,359,2,8,1,45,5,"Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī. "
  9964. 539964,117,360,2,4,1,0,0,861.
  9965. 539965,117,361,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi; "
  9966. 539966,117,362,2,11,1,43,6,"Evaṃ jhāyāmi sokena, bhūridattaṃ apassatī’’ ti. "
  9967. 539967,117,363,2,6,1,27,3,Tattha {apassatī}ti apassantī.
  9968. 539968,117,363,7,10,1,26,2,{Hatachāpāvā}ti hatapotakāva.
  9969. 539969,117,364,2,11,1,88,8,Evaṃ bhūridattamātari vilapamānāya bhūridattanivesanaṃ aṇṇavakucchi viya ekasaddaṃ ahosi.
  9970. 539970,117,364,12,16,1,36,4,Ekopi sakabhāvena saṇṭhātuṃ nāsakkhi.
  9971. 539971,117,364,17,22,1,59,5,Sakalanivesanaṃ yugandharavātappahaṭaṃ viya sālavanaṃ ahosi.
  9972. 539972,117,364,23,27,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9973. 539973,117,365,2,4,1,0,0,862.
  9974. 539974,117,366,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā; "
  9975. 539975,117,367,2,12,1,44,7,"Senti puttā ca dārā ca, bhūridattanivesane’’ ti. "
  9976. 539976,117,368,2,19,1,136,16,Ariṭṭho ca subhogo ca ubhopi bhātaro mātāpitūnaṃ upaṭṭhānaṃ gacchantā taṃ saddaṃ sutvā bhūridattanivesanaṃ pavisitvā mātaraṃ assāsayiṃsu.
  9977. 539977,117,368,20,24,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha–
  9978. 539978,117,369,2,4,1,0,0,863.
  9979. 539979,117,370,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhūridattanivesane; "
  9980. 539980,117,371,2,9,1,41,6,"Ariṭṭho ca subhogo ca, padhāviṃsu anantarā. "
  9981. 539981,117,372,2,4,1,0,0,864.
  9982. 539982,117,373,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Amma assāsa mā soci, evaṃdhammā hi pāṇino; "
  9983. 539983,117,374,2,10,1,40,5,"Cavanti upapajjanti, esāssa pariṇāmitā’’ ti. "
  9984. 539984,117,375,2,16,1,92,12,"Tattha esāssa {pariṇāmitā}ti esā cutūpapatti assa lokassa pariṇāmitā, evañhi so loko pariṇāmeti. "
  9985. 539985,117,375,17,24,1,46,7,Etehi dvīhi aṅgehi mutto nāma natthīti vadanti.
  9986. 539986,117,376,2,5,1,13,2,Samuddajā āha–
  9987. 539987,117,377,2,4,1,0,0,865.
  9988. 539988,117,378,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ahampi tāta jānāmi, evaṃdhammā hi pāṇino; "
  9989. 539989,117,379,2,8,1,40,5,"Sokena ca paretasmi, bhūridattaṃ apassatī. "
  9990. 539990,117,380,2,4,1,0,0,866.
  9991. 539991,117,381,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Ajja ce me imaṃ rattiṃ, sudassana vijānahi; "
  9992. 539992,117,382,2,11,1,46,6,"Bhūridattaṃ apassantī, maññe hissāmi jīvitan’’ ti. "
  9993. 539993,117,383,2,25,1,143,20,"Tattha ajja ce {me}ti tāta sudassana, sace ajja imaṃ rattiṃ bhūridatto mama dassanaṃ nāgamissati, athāhaṃ taṃ apassantī jīvitaṃ jahissāmīti maññāmi. "
  9994. 539994,117,384,2,5,1,12,2,Puttā āhaṃsu–
  9995. 539995,117,385,2,4,1,0,0,867.
  9996. 539996,117,386,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Amma assāsa mā soci, ānayissāma bhātaraṃ; "
  9997. 539997,117,387,2,7,1,42,4,"Disodisaṃ gamissāma, bhātupariyesanaṃ caraṃ. "
  9998. 539998,117,388,2,4,1,0,0,868.
  9999. 539999,117,389,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Pabbate giriduggesu, gāmesu nigamesu ca; "
  10000. 540000,117,390,2,11,1,44,6,"Orena sattarattassa, bhātaraṃ passa āgatan’’ ti. "