2
0

xbx 1.3 MB

12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091929394959697989910010110210310410510610710810911011111211311411511611711811912012112212312412512612712812913013113213313413513613713813914014114214314414514614714814915015115215315415515615715815916016116216316416516616716816917017117217317417517617717817918018118218318418518618718818919019119219319419519619719819920020120220320420520620720820921021121221321421521621721821922022122222322422522622722822923023123223323423523623723823924024124224324424524624724824925025125225325425525625725825926026126226326426526626726826927027127227327427527627727827928028128228328428528628728828929029129229329429529629729829930030130230330430530630730830931031131231331431531631731831932032132232332432532632732832933033133233333433533633733833934034134234334434534634734834935035135235335435535635735835936036136236336436536636736836937037137237337437537637737837938038138238338438538638738838939039139239339439539639739839940040140240340440540640740840941041141241341441541641741841942042142242342442542642742842943043143243343443543643743843944044144244344444544644744844945045145245345445545645745845946046146246346446546646746846947047147247347447547647747847948048148248348448548648748848949049149249349449549649749849950050150250350450550650750850951051151251351451551651751851952052152252352452552652752852953053153253353453553653753853954054154254354454554654754854955055155255355455555655755855956056156256356456556656756856957057157257357457557657757857958058158258358458558658758858959059159259359459559659759859960060160260360460560660760860961061161261361461561661761861962062162262362462562662762862963063163263363463563663763863964064164264364464564664764864965065165265365465565665765865966066166266366466566666766866967067167267367467567667767867968068168268368468568668768868969069169269369469569669769869970070170270370470570670770870971071171271371471571671771871972072172272372472572672772872973073173273373473573673773873974074174274374474574674774874975075175275375475575675775875976076176276376476576676776876977077177277377477577677777877978078178278378478578678778878979079179279379479579679779879980080180280380480580680780880981081181281381481581681781881982082182282382482582682782882983083183283383483583683783883984084184284384484584684784884985085185285385485585685785885986086186286386486586686786886987087187287387487587687787887988088188288388488588688788888989089189289389489589689789889990090190290390490590690790890991091191291391491591691791891992092192292392492592692792892993093193293393493593693793893994094194294394494594694794894995095195295395495595695795895996096196296396496596696796896997097197297397497597697797897998098198298398498598698798898999099199299399499599699799899910001001100210031004100510061007100810091010101110121013101410151016101710181019102010211022102310241025102610271028102910301031103210331034103510361037103810391040104110421043104410451046104710481049105010511052105310541055105610571058105910601061106210631064106510661067106810691070107110721073107410751076107710781079108010811082108310841085108610871088108910901091109210931094109510961097109810991100110111021103110411051106110711081109111011111112111311141115111611171118111911201121112211231124112511261127112811291130113111321133113411351136113711381139114011411142114311441145114611471148114911501151115211531154115511561157115811591160116111621163116411651166116711681169117011711172117311741175117611771178117911801181118211831184118511861187118811891190119111921193119411951196119711981199120012011202120312041205120612071208120912101211121212131214121512161217121812191220122112221223122412251226122712281229123012311232123312341235123612371238123912401241124212431244124512461247124812491250125112521253125412551256125712581259126012611262126312641265126612671268126912701271127212731274127512761277127812791280128112821283128412851286128712881289129012911292129312941295129612971298129913001301130213031304130513061307130813091310131113121313131413151316131713181319132013211322132313241325132613271328132913301331133213331334133513361337133813391340134113421343134413451346134713481349135013511352135313541355135613571358135913601361136213631364136513661367136813691370137113721373137413751376137713781379138013811382138313841385138613871388138913901391139213931394139513961397139813991400140114021403140414051406140714081409141014111412141314141415141614171418141914201421142214231424142514261427142814291430143114321433143414351436143714381439144014411442144314441445144614471448144914501451145214531454145514561457145814591460146114621463146414651466146714681469147014711472147314741475147614771478147914801481148214831484148514861487148814891490149114921493149414951496149714981499150015011502150315041505150615071508150915101511151215131514151515161517151815191520152115221523152415251526152715281529153015311532153315341535153615371538153915401541154215431544154515461547154815491550155115521553155415551556155715581559156015611562156315641565156615671568156915701571157215731574157515761577157815791580158115821583158415851586158715881589159015911592159315941595159615971598159916001601160216031604160516061607160816091610161116121613161416151616161716181619162016211622162316241625162616271628162916301631163216331634163516361637163816391640164116421643164416451646164716481649165016511652165316541655165616571658165916601661166216631664166516661667166816691670167116721673167416751676167716781679168016811682168316841685168616871688168916901691169216931694169516961697169816991700170117021703170417051706170717081709171017111712171317141715171617171718171917201721172217231724172517261727172817291730173117321733173417351736173717381739174017411742174317441745174617471748174917501751175217531754175517561757175817591760176117621763176417651766176717681769177017711772177317741775177617771778177917801781178217831784178517861787178817891790179117921793179417951796179717981799180018011802180318041805180618071808180918101811181218131814181518161817181818191820182118221823182418251826182718281829183018311832183318341835183618371838183918401841184218431844184518461847184818491850185118521853185418551856185718581859186018611862186318641865186618671868186918701871187218731874187518761877187818791880188118821883188418851886188718881889189018911892189318941895189618971898189919001901190219031904190519061907190819091910191119121913191419151916191719181919192019211922192319241925192619271928192919301931193219331934193519361937193819391940194119421943194419451946194719481949195019511952195319541955195619571958195919601961196219631964196519661967196819691970197119721973197419751976197719781979198019811982198319841985198619871988198919901991199219931994199519961997199819992000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024202520262027202820292030203120322033203420352036203720382039204020412042204320442045204620472048204920502051205220532054205520562057205820592060206120622063206420652066206720682069207020712072207320742075207620772078207920802081208220832084208520862087208820892090209120922093209420952096209720982099210021012102210321042105210621072108210921102111211221132114211521162117211821192120212121222123212421252126212721282129213021312132213321342135213621372138213921402141214221432144214521462147214821492150215121522153215421552156215721582159216021612162216321642165216621672168216921702171217221732174217521762177217821792180218121822183218421852186218721882189219021912192219321942195219621972198219922002201220222032204220522062207220822092210221122122213221422152216221722182219222022212222222322242225222622272228222922302231223222332234223522362237223822392240224122422243224422452246224722482249225022512252225322542255225622572258225922602261226222632264226522662267226822692270227122722273227422752276227722782279228022812282228322842285228622872288228922902291229222932294229522962297229822992300230123022303230423052306230723082309231023112312231323142315231623172318231923202321232223232324232523262327232823292330233123322333233423352336233723382339234023412342234323442345234623472348234923502351235223532354235523562357235823592360236123622363236423652366236723682369237023712372237323742375237623772378237923802381238223832384238523862387238823892390239123922393239423952396239723982399240024012402240324042405240624072408240924102411241224132414241524162417241824192420242124222423242424252426242724282429243024312432243324342435243624372438243924402441244224432444244524462447244824492450245124522453245424552456245724582459246024612462246324642465246624672468246924702471247224732474247524762477247824792480248124822483248424852486248724882489249024912492249324942495249624972498249925002501250225032504250525062507250825092510251125122513251425152516251725182519252025212522252325242525252625272528252925302531253225332534253525362537253825392540254125422543254425452546254725482549255025512552255325542555255625572558255925602561256225632564256525662567256825692570257125722573257425752576257725782579258025812582258325842585258625872588258925902591259225932594259525962597259825992600260126022603260426052606260726082609261026112612261326142615261626172618261926202621262226232624262526262627262826292630263126322633263426352636263726382639264026412642264326442645264626472648264926502651265226532654265526562657265826592660266126622663266426652666266726682669267026712672267326742675267626772678267926802681268226832684268526862687268826892690269126922693269426952696269726982699270027012702270327042705270627072708270927102711271227132714271527162717271827192720272127222723272427252726272727282729273027312732273327342735273627372738273927402741274227432744274527462747274827492750275127522753275427552756275727582759276027612762276327642765276627672768276927702771277227732774277527762777277827792780278127822783278427852786278727882789279027912792279327942795279627972798279928002801280228032804280528062807280828092810281128122813281428152816281728182819282028212822282328242825282628272828282928302831283228332834283528362837283828392840284128422843284428452846284728482849285028512852285328542855285628572858285928602861286228632864286528662867286828692870287128722873287428752876287728782879288028812882288328842885288628872888288928902891289228932894289528962897289828992900290129022903290429052906290729082909291029112912291329142915291629172918291929202921292229232924292529262927292829292930293129322933293429352936293729382939294029412942294329442945294629472948294929502951295229532954295529562957295829592960296129622963296429652966296729682969297029712972297329742975297629772978297929802981298229832984298529862987298829892990299129922993299429952996299729982999300030013002300330043005300630073008300930103011301230133014301530163017301830193020302130223023302430253026302730283029303030313032303330343035303630373038303930403041304230433044304530463047304830493050305130523053305430553056305730583059306030613062306330643065306630673068306930703071307230733074307530763077307830793080308130823083308430853086308730883089309030913092309330943095309630973098309931003101310231033104310531063107310831093110311131123113311431153116311731183119312031213122312331243125312631273128312931303131313231333134313531363137313831393140314131423143314431453146314731483149315031513152315331543155315631573158315931603161316231633164316531663167316831693170317131723173317431753176317731783179318031813182318331843185318631873188318931903191319231933194319531963197319831993200320132023203320432053206320732083209321032113212321332143215321632173218321932203221322232233224322532263227322832293230323132323233323432353236323732383239324032413242324332443245324632473248324932503251325232533254325532563257325832593260326132623263326432653266326732683269327032713272327332743275327632773278327932803281328232833284328532863287328832893290329132923293329432953296329732983299330033013302330333043305330633073308330933103311331233133314331533163317331833193320332133223323332433253326332733283329333033313332333333343335333633373338333933403341334233433344334533463347334833493350335133523353335433553356335733583359336033613362336333643365336633673368336933703371337233733374337533763377337833793380338133823383338433853386338733883389339033913392339333943395339633973398339934003401340234033404340534063407340834093410341134123413341434153416341734183419342034213422342334243425342634273428342934303431343234333434343534363437343834393440344134423443344434453446344734483449345034513452345334543455345634573458345934603461346234633464346534663467346834693470347134723473347434753476347734783479348034813482348334843485348634873488348934903491349234933494349534963497349834993500350135023503350435053506350735083509351035113512351335143515351635173518351935203521352235233524352535263527352835293530353135323533353435353536353735383539354035413542354335443545354635473548354935503551355235533554355535563557355835593560356135623563356435653566356735683569357035713572357335743575357635773578357935803581358235833584358535863587358835893590359135923593359435953596359735983599360036013602360336043605360636073608360936103611361236133614361536163617361836193620362136223623362436253626362736283629363036313632363336343635363636373638363936403641364236433644364536463647364836493650365136523653365436553656365736583659366036613662366336643665366636673668366936703671367236733674367536763677367836793680368136823683368436853686368736883689369036913692369336943695369636973698369937003701370237033704370537063707370837093710371137123713371437153716371737183719372037213722372337243725372637273728372937303731373237333734373537363737373837393740374137423743374437453746374737483749375037513752375337543755375637573758375937603761376237633764376537663767376837693770377137723773377437753776377737783779378037813782378337843785378637873788378937903791379237933794379537963797379837993800380138023803380438053806380738083809381038113812381338143815381638173818381938203821382238233824382538263827382838293830383138323833383438353836383738383839384038413842384338443845384638473848384938503851385238533854385538563857385838593860386138623863386438653866386738683869387038713872387338743875387638773878387938803881388238833884388538863887388838893890389138923893389438953896389738983899390039013902390339043905390639073908390939103911391239133914391539163917391839193920392139223923392439253926392739283929393039313932393339343935393639373938393939403941394239433944394539463947394839493950395139523953395439553956395739583959396039613962396339643965396639673968396939703971397239733974397539763977397839793980398139823983398439853986398739883989399039913992399339943995399639973998399940004001400240034004400540064007400840094010401140124013401440154016401740184019402040214022402340244025402640274028402940304031403240334034403540364037403840394040404140424043404440454046404740484049405040514052405340544055405640574058405940604061406240634064406540664067406840694070407140724073407440754076407740784079408040814082408340844085408640874088408940904091409240934094409540964097409840994100410141024103410441054106410741084109411041114112411341144115411641174118411941204121412241234124412541264127412841294130413141324133413441354136413741384139414041414142414341444145414641474148414941504151415241534154415541564157415841594160416141624163416441654166416741684169417041714172417341744175417641774178417941804181418241834184418541864187418841894190419141924193419441954196419741984199420042014202420342044205420642074208420942104211421242134214421542164217421842194220422142224223422442254226422742284229423042314232423342344235423642374238423942404241424242434244424542464247424842494250425142524253425442554256425742584259426042614262426342644265426642674268426942704271427242734274427542764277427842794280428142824283428442854286428742884289429042914292429342944295429642974298429943004301430243034304430543064307430843094310431143124313431443154316431743184319432043214322432343244325432643274328432943304331433243334334433543364337433843394340434143424343434443454346434743484349435043514352435343544355435643574358435943604361436243634364436543664367436843694370437143724373437443754376437743784379438043814382438343844385438643874388438943904391439243934394439543964397439843994400440144024403440444054406440744084409441044114412441344144415441644174418441944204421442244234424442544264427442844294430443144324433443444354436443744384439444044414442444344444445444644474448444944504451445244534454445544564457445844594460446144624463446444654466446744684469447044714472447344744475447644774478447944804481448244834484448544864487448844894490449144924493449444954496449744984499450045014502450345044505450645074508450945104511451245134514451545164517451845194520452145224523452445254526452745284529453045314532453345344535453645374538453945404541454245434544454545464547454845494550455145524553455445554556455745584559456045614562456345644565456645674568456945704571457245734574457545764577457845794580458145824583458445854586458745884589459045914592459345944595459645974598459946004601460246034604460546064607460846094610461146124613461446154616461746184619462046214622462346244625462646274628462946304631463246334634463546364637463846394640464146424643464446454646464746484649465046514652465346544655465646574658465946604661466246634664466546664667466846694670467146724673467446754676467746784679468046814682468346844685468646874688468946904691469246934694469546964697469846994700470147024703470447054706470747084709471047114712471347144715471647174718471947204721472247234724472547264727472847294730473147324733473447354736473747384739474047414742474347444745474647474748474947504751475247534754475547564757475847594760476147624763476447654766476747684769477047714772477347744775477647774778477947804781478247834784478547864787478847894790479147924793479447954796479747984799480048014802480348044805480648074808480948104811481248134814481548164817481848194820482148224823482448254826482748284829483048314832483348344835483648374838483948404841484248434844484548464847484848494850485148524853485448554856485748584859486048614862486348644865486648674868486948704871487248734874487548764877487848794880488148824883488448854886488748884889489048914892489348944895489648974898489949004901490249034904490549064907490849094910491149124913491449154916491749184919492049214922492349244925492649274928492949304931493249334934493549364937493849394940494149424943494449454946494749484949495049514952495349544955495649574958495949604961496249634964496549664967496849694970497149724973497449754976497749784979498049814982498349844985498649874988498949904991499249934994499549964997499849995000500150025003500450055006500750085009501050115012501350145015501650175018501950205021502250235024502550265027502850295030503150325033503450355036503750385039504050415042504350445045504650475048504950505051505250535054505550565057505850595060506150625063506450655066506750685069507050715072507350745075507650775078507950805081508250835084508550865087508850895090509150925093509450955096509750985099510051015102510351045105510651075108510951105111511251135114511551165117511851195120512151225123512451255126512751285129513051315132513351345135513651375138513951405141514251435144514551465147514851495150515151525153515451555156515751585159516051615162516351645165516651675168516951705171517251735174517551765177517851795180518151825183518451855186518751885189519051915192519351945195519651975198519952005201520252035204520552065207520852095210521152125213521452155216521752185219522052215222522352245225522652275228522952305231523252335234523552365237523852395240524152425243524452455246524752485249525052515252525352545255525652575258525952605261526252635264526552665267526852695270527152725273527452755276527752785279528052815282528352845285528652875288528952905291529252935294529552965297529852995300530153025303530453055306530753085309531053115312531353145315531653175318531953205321532253235324532553265327532853295330533153325333533453355336533753385339534053415342534353445345534653475348534953505351535253535354535553565357535853595360536153625363536453655366536753685369537053715372537353745375537653775378537953805381538253835384538553865387538853895390539153925393539453955396539753985399540054015402540354045405540654075408540954105411541254135414541554165417541854195420542154225423542454255426542754285429543054315432543354345435543654375438543954405441544254435444544554465447544854495450545154525453545454555456545754585459546054615462546354645465546654675468546954705471547254735474547554765477547854795480548154825483548454855486548754885489549054915492549354945495549654975498549955005501550255035504550555065507550855095510551155125513551455155516551755185519552055215522552355245525552655275528552955305531553255335534553555365537553855395540554155425543554455455546554755485549555055515552555355545555555655575558555955605561556255635564556555665567556855695570557155725573557455755576557755785579558055815582558355845585558655875588558955905591559255935594559555965597559855995600560156025603560456055606560756085609561056115612561356145615561656175618561956205621562256235624562556265627562856295630563156325633563456355636563756385639564056415642564356445645564656475648564956505651565256535654565556565657565856595660566156625663566456655666566756685669567056715672567356745675567656775678567956805681568256835684568556865687568856895690569156925693569456955696569756985699570057015702570357045705570657075708570957105711571257135714571557165717571857195720572157225723572457255726572757285729573057315732573357345735573657375738573957405741574257435744574557465747574857495750575157525753575457555756575757585759576057615762576357645765576657675768576957705771577257735774577557765777577857795780578157825783578457855786578757885789579057915792579357945795579657975798579958005801580258035804580558065807580858095810581158125813581458155816581758185819582058215822582358245825582658275828582958305831583258335834583558365837583858395840584158425843584458455846584758485849585058515852585358545855585658575858585958605861586258635864586558665867586858695870587158725873587458755876587758785879588058815882588358845885588658875888588958905891589258935894589558965897589858995900590159025903590459055906590759085909591059115912591359145915591659175918591959205921592259235924592559265927592859295930593159325933593459355936593759385939594059415942594359445945594659475948594959505951595259535954595559565957595859595960596159625963596459655966596759685969597059715972597359745975597659775978597959805981598259835984598559865987598859895990599159925993599459955996599759985999600060016002600360046005600660076008600960106011601260136014601560166017601860196020602160226023602460256026602760286029603060316032603360346035603660376038603960406041604260436044604560466047604860496050605160526053605460556056605760586059606060616062606360646065606660676068606960706071607260736074607560766077607860796080608160826083608460856086608760886089609060916092609360946095609660976098609961006101610261036104610561066107610861096110611161126113611461156116611761186119612061216122612361246125612661276128612961306131613261336134613561366137613861396140614161426143614461456146614761486149615061516152615361546155615661576158615961606161616261636164616561666167616861696170617161726173617461756176617761786179618061816182618361846185618661876188618961906191619261936194619561966197619861996200620162026203620462056206620762086209621062116212621362146215621662176218621962206221622262236224622562266227622862296230623162326233623462356236623762386239624062416242624362446245624662476248624962506251625262536254625562566257625862596260626162626263626462656266626762686269627062716272627362746275627662776278627962806281628262836284628562866287628862896290629162926293629462956296629762986299630063016302630363046305630663076308630963106311631263136314631563166317631863196320632163226323632463256326632763286329633063316332633363346335633663376338633963406341634263436344634563466347634863496350635163526353635463556356635763586359636063616362636363646365636663676368636963706371637263736374637563766377637863796380638163826383638463856386638763886389639063916392639363946395639663976398639964006401640264036404640564066407640864096410641164126413641464156416641764186419642064216422642364246425642664276428642964306431643264336434643564366437643864396440644164426443644464456446644764486449645064516452645364546455645664576458645964606461646264636464646564666467646864696470647164726473647464756476647764786479648064816482648364846485648664876488648964906491649264936494649564966497649864996500650165026503650465056506650765086509651065116512651365146515651665176518651965206521652265236524652565266527652865296530653165326533653465356536653765386539654065416542654365446545654665476548654965506551655265536554655565566557655865596560656165626563656465656566656765686569657065716572657365746575657665776578657965806581658265836584658565866587658865896590659165926593659465956596659765986599660066016602660366046605660666076608660966106611661266136614661566166617661866196620662166226623662466256626662766286629663066316632663366346635663666376638663966406641664266436644664566466647664866496650665166526653665466556656665766586659666066616662666366646665666666676668666966706671667266736674667566766677667866796680668166826683668466856686668766886689669066916692669366946695669666976698669967006701670267036704670567066707670867096710671167126713671467156716671767186719672067216722672367246725672667276728672967306731673267336734673567366737673867396740674167426743674467456746674767486749675067516752675367546755675667576758675967606761676267636764676567666767676867696770677167726773677467756776677767786779678067816782678367846785678667876788678967906791679267936794679567966797679867996800680168026803680468056806680768086809681068116812681368146815681668176818681968206821682268236824682568266827682868296830683168326833683468356836683768386839684068416842684368446845684668476848684968506851685268536854685568566857685868596860686168626863686468656866686768686869687068716872687368746875687668776878687968806881688268836884688568866887688868896890689168926893689468956896689768986899690069016902690369046905690669076908690969106911691269136914691569166917691869196920692169226923692469256926692769286929693069316932693369346935693669376938693969406941694269436944694569466947694869496950695169526953695469556956695769586959696069616962696369646965696669676968696969706971697269736974697569766977697869796980698169826983698469856986698769886989699069916992699369946995699669976998699970007001700270037004700570067007700870097010701170127013701470157016701770187019702070217022702370247025702670277028702970307031703270337034703570367037703870397040704170427043704470457046704770487049705070517052705370547055705670577058705970607061706270637064706570667067706870697070707170727073707470757076707770787079708070817082708370847085708670877088708970907091709270937094709570967097709870997100710171027103710471057106710771087109711071117112711371147115711671177118711971207121712271237124712571267127712871297130713171327133713471357136713771387139714071417142714371447145714671477148714971507151715271537154715571567157715871597160716171627163716471657166716771687169717071717172717371747175717671777178717971807181718271837184718571867187718871897190719171927193719471957196719771987199720072017202720372047205720672077208720972107211721272137214721572167217721872197220722172227223722472257226722772287229723072317232723372347235723672377238723972407241724272437244724572467247724872497250725172527253725472557256725772587259726072617262726372647265726672677268726972707271727272737274727572767277727872797280728172827283728472857286728772887289729072917292729372947295729672977298729973007301730273037304730573067307730873097310731173127313731473157316731773187319732073217322732373247325732673277328732973307331733273337334733573367337733873397340734173427343734473457346734773487349735073517352735373547355735673577358735973607361736273637364736573667367736873697370737173727373737473757376737773787379738073817382738373847385738673877388738973907391739273937394739573967397739873997400740174027403740474057406740774087409741074117412741374147415741674177418741974207421742274237424742574267427742874297430743174327433743474357436743774387439744074417442744374447445744674477448744974507451745274537454745574567457745874597460746174627463746474657466746774687469747074717472747374747475747674777478747974807481748274837484748574867487748874897490749174927493749474957496749774987499750075017502750375047505750675077508750975107511751275137514751575167517751875197520752175227523752475257526752775287529753075317532753375347535753675377538753975407541754275437544754575467547754875497550755175527553755475557556755775587559756075617562756375647565756675677568756975707571757275737574757575767577757875797580758175827583758475857586758775887589759075917592759375947595759675977598759976007601760276037604760576067607760876097610761176127613761476157616761776187619762076217622762376247625762676277628762976307631763276337634763576367637763876397640764176427643764476457646764776487649765076517652765376547655765676577658765976607661766276637664766576667667766876697670767176727673767476757676767776787679768076817682768376847685768676877688768976907691769276937694769576967697769876997700770177027703770477057706770777087709771077117712771377147715771677177718771977207721772277237724772577267727772877297730773177327733773477357736773777387739774077417742774377447745774677477748774977507751775277537754775577567757775877597760776177627763776477657766776777687769777077717772777377747775777677777778777977807781778277837784778577867787778877897790779177927793779477957796779777987799780078017802780378047805780678077808780978107811781278137814781578167817781878197820782178227823782478257826782778287829783078317832783378347835783678377838783978407841784278437844784578467847784878497850785178527853785478557856785778587859786078617862786378647865786678677868786978707871787278737874787578767877787878797880788178827883788478857886788778887889789078917892789378947895789678977898789979007901790279037904790579067907790879097910791179127913791479157916791779187919792079217922792379247925792679277928792979307931793279337934793579367937793879397940794179427943794479457946794779487949795079517952795379547955795679577958795979607961796279637964796579667967796879697970797179727973797479757976797779787979798079817982798379847985798679877988798979907991799279937994799579967997799879998000800180028003800480058006800780088009801080118012801380148015801680178018801980208021802280238024802580268027802880298030803180328033803480358036803780388039804080418042804380448045804680478048804980508051805280538054805580568057805880598060806180628063806480658066806780688069807080718072807380748075807680778078807980808081808280838084808580868087808880898090809180928093809480958096809780988099810081018102810381048105810681078108810981108111811281138114811581168117811881198120812181228123812481258126812781288129813081318132813381348135813681378138813981408141814281438144814581468147814881498150815181528153815481558156815781588159816081618162816381648165816681678168816981708171817281738174817581768177817881798180818181828183818481858186818781888189819081918192819381948195819681978198819982008201820282038204820582068207820882098210821182128213821482158216821782188219822082218222822382248225822682278228822982308231823282338234823582368237823882398240824182428243824482458246824782488249825082518252825382548255825682578258825982608261826282638264826582668267826882698270827182728273827482758276827782788279828082818282828382848285828682878288828982908291829282938294829582968297829882998300830183028303830483058306830783088309831083118312831383148315831683178318831983208321832283238324832583268327832883298330833183328333833483358336833783388339834083418342834383448345834683478348834983508351835283538354835583568357835883598360836183628363836483658366836783688369837083718372837383748375837683778378837983808381838283838384838583868387838883898390839183928393839483958396839783988399840084018402840384048405840684078408840984108411841284138414841584168417841884198420842184228423842484258426842784288429843084318432843384348435843684378438843984408441844284438444844584468447844884498450845184528453845484558456845784588459846084618462846384648465846684678468846984708471847284738474847584768477847884798480848184828483848484858486848784888489849084918492849384948495849684978498849985008501850285038504850585068507850885098510851185128513851485158516851785188519852085218522852385248525852685278528852985308531853285338534853585368537853885398540854185428543854485458546854785488549855085518552855385548555855685578558855985608561856285638564856585668567856885698570857185728573857485758576857785788579858085818582858385848585858685878588858985908591859285938594859585968597859885998600860186028603860486058606860786088609861086118612861386148615861686178618861986208621862286238624862586268627862886298630863186328633863486358636863786388639864086418642864386448645864686478648864986508651865286538654865586568657865886598660866186628663866486658666866786688669867086718672867386748675867686778678867986808681868286838684868586868687868886898690869186928693869486958696869786988699870087018702870387048705870687078708870987108711871287138714871587168717871887198720872187228723872487258726872787288729873087318732873387348735873687378738873987408741874287438744874587468747874887498750875187528753875487558756875787588759876087618762876387648765876687678768876987708771877287738774877587768777877887798780878187828783878487858786878787888789879087918792879387948795879687978798879988008801880288038804880588068807880888098810881188128813881488158816881788188819882088218822882388248825882688278828882988308831883288338834883588368837883888398840884188428843884488458846884788488849885088518852885388548855885688578858885988608861886288638864886588668867886888698870887188728873887488758876887788788879888088818882888388848885888688878888888988908891889288938894889588968897889888998900890189028903890489058906890789088909891089118912891389148915891689178918891989208921892289238924892589268927892889298930893189328933893489358936893789388939894089418942894389448945894689478948894989508951895289538954895589568957895889598960896189628963896489658966896789688969897089718972897389748975897689778978897989808981898289838984898589868987898889898990899189928993899489958996899789988999900090019002900390049005900690079008900990109011901290139014901590169017901890199020902190229023902490259026902790289029903090319032903390349035903690379038903990409041904290439044904590469047904890499050905190529053905490559056905790589059906090619062906390649065906690679068906990709071907290739074907590769077907890799080908190829083908490859086908790889089909090919092909390949095909690979098909991009101910291039104910591069107910891099110911191129113911491159116911791189119912091219122912391249125912691279128912991309131913291339134913591369137913891399140914191429143914491459146914791489149915091519152915391549155915691579158915991609161916291639164916591669167916891699170917191729173917491759176917791789179918091819182918391849185918691879188918991909191919291939194919591969197919891999200920192029203920492059206920792089209921092119212921392149215921692179218921992209221922292239224922592269227922892299230923192329233923492359236923792389239924092419242924392449245924692479248924992509251925292539254925592569257925892599260926192629263926492659266926792689269927092719272927392749275927692779278927992809281928292839284928592869287928892899290929192929293929492959296929792989299930093019302930393049305930693079308930993109311931293139314931593169317931893199320932193229323932493259326932793289329933093319332933393349335933693379338933993409341934293439344934593469347934893499350935193529353935493559356935793589359936093619362936393649365936693679368936993709371937293739374937593769377937893799380938193829383938493859386938793889389939093919392939393949395939693979398939994009401940294039404940594069407940894099410941194129413941494159416941794189419942094219422942394249425942694279428942994309431943294339434943594369437943894399440944194429443944494459446944794489449945094519452945394549455945694579458945994609461946294639464946594669467946894699470947194729473947494759476947794789479948094819482948394849485948694879488948994909491949294939494949594969497949894999500950195029503950495059506950795089509951095119512951395149515951695179518951995209521952295239524952595269527952895299530953195329533953495359536953795389539954095419542954395449545954695479548954995509551955295539554955595569557955895599560956195629563956495659566956795689569957095719572957395749575957695779578957995809581958295839584958595869587958895899590959195929593959495959596959795989599960096019602960396049605960696079608960996109611961296139614961596169617961896199620962196229623962496259626962796289629963096319632963396349635963696379638963996409641964296439644964596469647964896499650965196529653965496559656965796589659966096619662966396649665966696679668966996709671967296739674967596769677967896799680968196829683968496859686968796889689969096919692969396949695969696979698969997009701970297039704970597069707970897099710971197129713971497159716971797189719972097219722972397249725972697279728972997309731973297339734973597369737973897399740974197429743974497459746974797489749975097519752975397549755975697579758975997609761976297639764976597669767976897699770977197729773977497759776977797789779978097819782978397849785978697879788978997909791979297939794979597969797979897999800980198029803980498059806980798089809981098119812981398149815981698179818981998209821982298239824982598269827982898299830983198329833983498359836983798389839984098419842984398449845984698479848984998509851985298539854985598569857985898599860986198629863986498659866986798689869987098719872987398749875987698779878987998809881988298839884988598869887988898899890989198929893989498959896989798989899990099019902990399049905990699079908990999109911991299139914991599169917991899199920992199229923992499259926992799289929993099319932993399349935993699379938993999409941994299439944994599469947994899499950995199529953995499559956995799589959996099619962996399649965996699679968996999709971997299739974997599769977997899799980998199829983998499859986998799889989999099919992999399949995999699979998999910000
  1. 490001,111,640,21,29,1,49,7,Nīce {oruyhā}ti otaritvā nīce ṭhāne ṭhatvā mantetha.
  2. 490002,111,640,30,37,1,50,6,Migarājāpi {sossatī}ti attānaṃ migarājānaṃ katvā āha.
  3. 490003,111,640,38,43,1,50,5,Haṃsapotakā jigucchitvā uṭṭhāya cittakūṭameva gatā.
  4. 490004,111,641,2,8,1,54,6,Tesaṃ gatakāle bodhisatto siṅgālassa dutiyaṃ gāthamāha–
  5. 490005,111,642,2,4,1,0,0,74.
  6. 490006,111,643,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yaṃ suvaṇṇo suvaṇṇena, devo devena mantaye; "
  7. 490007,111,644,2,12,1,48,7,"Kiṃ tettha catumaṭṭhassa, bilaṃ pavisa jambukā’’ ti. "
  8. 490008,111,645,2,7,1,29,3,Tattha {suvaṇṇo}ti sundaravaṇṇo.
  9. 490009,111,645,8,12,1,34,3,{Suvaṇṇenā}ti dutiyena haṃsapotakena.
  10. 490010,111,645,13,21,1,43,7,Devo {devenā}ti teyeva dve deve katvā katheti.
  11. 490011,111,645,22,34,1,94,10,{Catumaṭṭhassā}ti sarīrena jātiyā sarena guṇenāti imehi catūhi maṭṭhassa suddhassāti akkharattho.
  12. 490012,111,645,35,51,1,117,14,"Asuddhaṃyeva pana taṃ pasaṃsāvacanena nindanto evamāha, catūhi lāmakassa kiṃ te ettha siṅgālassāti ayamettha adhippāyo."
  13. 490013,111,645,52,66,1,74,10,‘‘ Bilaṃ pavisā’’ ti idaṃ bodhisatto bheravārammaṇaṃ dassetvā taṃ palāpento āha.
  14. 490014,111,646,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  15. 490015,111,646,9,27,1,100,12,"‘‘ tadā siṅgālo mahallako ahosi, dve haṃsapotakā sāriputtamoggallānā, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  16. 490016,111,647,2,4,1,31,2,Catumaṭṭhajātakavaṇṇanā sattamā.
  17. 490017,111,649,2,7,1,23,2,[ 188]8. Sīhakotthujātakavaṇṇanā
  18. 490018,111,650,2,12,1,78,9,Sīhaṅgulī {sīhanakho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.
  19. 490019,111,650,13,27,1,133,14,Ekadivasaṃ kira kokāliko aññesu bahussutesu dhammaṃ kathentesu sayampi kathetukāmo ahosīti sabbaṃ heṭṭhā vuttanayeneva vitthāretabbaṃ.
  20. 490020,111,650,28,55,1,130,20,"Taṃ pana pavattiṃ sutvā satthā‘‘ na, bhikkhave, kokāliko idāneva attano saddena pākaṭo jāto, pubbepi pākaṭo ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  21. 490021,111,651,2,17,1,138,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese sīho hutvā ekāya siṅgāliyā saddhiṃ saṃvāsamanvāya puttaṃ paṭilabhi.
  22. 490022,111,651,18,31,1,99,12,"So aṅgulīhi nakhehi kesarena vaṇṇena saṇṭhānenāti imehi ākārehi pitusadiso ahosi, saddena mātusadiso. "
  23. 490023,111,651,32,48,1,126,16,Athekadivasaṃ deve vassitvā vigate sīhesu naditvā sīhakīḷaṃ kīḷantesu sopi tesaṃ antare naditukāmo hutvā siṅgālikaṃ nādaṃ nadi.
  24. 490024,111,651,49,55,1,38,6,Athassa saddaṃ sutvā sīhā tuṇhī ahesuṃ.
  25. 490025,111,651,56,85,1,154,21,"Tassa saddaṃ sutvā aparo bodhisattassa sajātiputto‘‘ tāta, ayaṃ sīho vaṇṇādīhi amhehi samāno, saddo panassa aññādiso, ko nāmeso’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  26. 490026,111,652,2,4,1,0,0,75.
  27. 490027,111,653,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Sīhaṅgulī sīhanakho, sīhapādapatiṭṭhito; "
  28. 490028,111,654,2,12,1,43,7,"So sīho sīhasaṅghamhi, eko nadati aññathā’’ ti. "
  29. 490029,111,655,2,8,1,51,4,Tattha {sīhapādapatiṭṭhito}ti sīhapādeheva patiṭṭhito.
  30. 490030,111,655,9,20,1,88,10,Eko nadati {aññathā}ti ekova avasesasīhehi asadisena siṅgālasaddena nadanto aññathā nadati.
  31. 490031,111,656,2,54,1,259,37,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ tāta, esa tava bhātā siṅgāliyā putto, rūpena mayā sadiso, saddena mātarā sadiso’’ ti vatvā siṅgāliputtaṃ āmantetvā‘‘ tāta, tvaṃ ito paṭṭhāya idha vasanto appasaddo vasa, sace puna nadissasi, siṅgālabhāvaṃ te jānissantī’’ ti ovadanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  32. 490032,111,657,2,4,1,0,0,76.
  33. 490033,111,658,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Mā tvaṃ nadi rājaputta, appasaddo vane vasa; "
  34. 490034,111,659,2,15,1,48,10,"Sarena kho taṃ jāneyyuṃ, na hi te pettiko saro’’ ti. "
  35. 490035,111,660,2,8,1,42,5,Tattha {rājaputtā}ti sīhassa migarañño putta.
  36. 490036,111,660,9,19,1,55,10,Imañca pana ovādaṃ sutvā puna so nadituṃ nāma na ussahi.
  37. 490037,111,661,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  38. 490038,111,661,9,26,1,78,11,"‘‘ tadā siṅgālo kokāliko ahosi, sajātiputto rāhulo, migarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  39. 490039,111,662,2,4,1,31,2,Sīhakotthujātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  40. 490040,111,664,2,7,1,22,2,[ 189]9. Sīhacammajātakavaṇṇanā
  41. 490041,111,665,2,13,1,85,11,Netaṃ sīhassa naditan ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaññeva ārabbha kathesi.
  42. 490042,111,665,14,20,1,45,6,So imasmiṃ kāle sarabhaññaṃ bhaṇitukāmo ahosi.
  43. 490043,111,665,21,27,1,38,6,Satthā taṃ pavattiṃ sutvā atītaṃ āhari.
  44. 490044,111,666,2,15,1,118,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kassakakule nibbattitvā vayappatto kasikammena jīvikaṃ kappesi.
  45. 490045,111,666,16,24,1,65,8,Tasmiṃ kāle eko vāṇijo gadrabhabhārakena vohāraṃ karonto vicarati.
  46. 490046,111,666,25,37,1,117,11,So gatagataṭṭhāne gadrabhassa piṭṭhito bhaṇḍikaṃ otāretvā gadrabhaṃ sīhacammena pārupitvā sāliyavakhettesu vissajjeti.
  47. 490047,111,666,38,51,1,66,9,Khettarakkhakā taṃ disvā‘‘ sīho’’ ti saññāya upasaṅkamituṃ na sakkonti.
  48. 490048,111,666,52,67,1,135,15,Athekadivasaṃ so vāṇijo ekasmiṃ gāmadvāre nivāsaṃ gahetvā pātarāsaṃ pacāpento tato gadrabhaṃ sīhacammaṃ pārupitvā yavakhette vissajjesi.
  49. 490049,111,666,68,82,1,80,10,Khettarakkhakā‘‘ sīho’’ ti saññāya taṃ upasaṅkamituṃ asakkontā gehaṃ gantvā ārocesuṃ.
  50. 490050,111,666,83,98,1,141,14,"Sakalagāmavāsino āvudhāni gahetvā saṅkhe dhamentā bheriyo vādentā khettasamīpaṃ gantvā unnadiṃsu, gadrabho maraṇabhayabhīto gadrabharavaṃ ravi. "
  51. 490051,111,666,99,105,1,58,6,Athassa gadrabhabhāvaṃ ñatvā bodhisatto paṭhamaṃ gāthamāha–
  52. 490052,111,667,2,4,1,0,0,77.
  53. 490053,111,668,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Netaṃ sīhassa naditaṃ, na byagghassa na dīpino; "
  54. 490054,111,669,2,11,1,43,6,"Pāruto sīhacammena, jammo nadati gadrabho’’ ti. "
  55. 490055,111,670,2,6,1,21,3,Tattha {jammo}ti lāmako.
  56. 490056,111,670,7,18,1,96,11,Gāmavāsinopi tassa gadrabhabhāvaṃ ñatvā taṃ aṭṭhīni bhañjantā pothetvā sīhacammaṃ ādāya agamaṃsu.
  57. 490057,111,671,2,12,1,80,10,Atha so vāṇijo āgantvā taṃ byasanabhāvappattaṃ gadrabhaṃ disvā dutiyaṃ gāthamāha–
  58. 490058,111,672,2,4,1,0,0,78.
  59. 490059,111,673,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Cirampi kho taṃ khādeyya, gadrabho haritaṃ yavaṃ; "
  60. 490060,111,674,2,10,1,39,5,"Pāruto sīhacammena, ravamānova dūsayī’’ ti. "
  61. 490061,111,675,2,20,1,137,17,"Tattha tan ti nipātamattaṃ, ayaṃ gadrabho attano gadrabhabhāvaṃ ajānāpetvā sīhacammena pāruto cirampi kālaṃ haritaṃ yavaṃ khādeyyāti attho. "
  62. 490062,111,675,21,34,1,104,11,"Ravamānova {dūsayī}ti attano pana gadrabharavaṃ ravamānovesa attānaṃ dūsayi, natthettha sīhacammassa dosoti. "
  63. 490063,111,675,35,47,1,83,11,"Tasmiṃ evaṃ kathenteyeva gadrabho tattheva nipanno mari, vāṇijopi taṃ pahāya pakkāmi. "
  64. 490064,111,676,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  65. 490065,111,676,9,26,1,83,11,"‘‘ tadā vāṇijo devadatto ahosi, gadrabho kokāliko, paṇḍitakassako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  66. 490066,111,677,2,4,1,29,2,Sīhacammajātakavaṇṇanā navamā.
  67. 490067,111,679,2,7,1,24,2,[ 190]10. Sīlānisaṃsajātakavaṇṇanā
  68. 490068,111,680,2,17,1,93,12,Passa saddhāya {sīlassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ saddhaṃ upāsakaṃ ārabbha kathesi.
  69. 490069,111,680,18,48,1,236,29,"So kira saddho pasanno ariyasāvako ekadivasaṃ jetavanaṃ gacchanto sāyaṃ aciravatinadītīraṃ gantvā nāvike nāvaṃ tīre ṭhapetvā dhammassavanatthāya gate titthe nāvaṃ adisvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā nadiṃ otari, pādā udakamhi na osīdiṃsu. "
  70. 490070,111,680,49,57,1,60,8,So pathavītale gacchanto viya vemajjhaṃ gatakāle vīciṃ passi.
  71. 490071,111,680,58,82,1,182,22,"Athassa buddhārammaṇā pīti mandā jātā, pādā osīdituṃ ārabhiṃsu, so puna buddhārammaṇaṃ pītiṃ daḷhaṃ katvā udakapiṭṭheneva gantvā jetavanaṃ pavisitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. "
  72. 490072,111,680,83,151,1,407,50,"Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘ upāsaka, kacci maggaṃ āgacchanto appakilamathena āgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ bhante, buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā udakapiṭṭhe patiṭṭhaṃ labhitvā pathaviṃ maddanto viya āgatomhī’’ ti vutte‘‘ na kho pana, upāsaka, tvaññeva buddhaguṇe anussaritvā patiṭṭhaṃ laddho, pubbepi upāsakā samuddamajjhe nāvāya bhinnāya buddhaguṇe anussarantā patiṭṭhaṃ labhiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  73. 490073,111,681,2,31,1,207,23,"Atīte kassapasammāsambuddhakāle sotāpanno ariyasāvako ekena nhāpitakuṭumbikena saddhiṃ nāvaṃ abhiruhi, tassa nhāpitassa bhariyā‘‘ ayya, imassa sukhadukkhaṃ tava bhāro’’ ti nhāpitaṃ tassa upāsakassa hatthe nikkhipi. "
  74. 490074,111,681,32,49,1,109,16,"Atha sā nāvā sattame divase samuddamajjhe bhinnā, tepi dve janā ekasmiṃ phalake nipannā ekaṃ dīpakaṃ pāpuṇiṃsu. "
  75. 490075,111,681,50,59,1,67,9,Tattha so nhāpito sakuṇe māretvā pacitvā khādanto upāsakassapi deti.
  76. 490076,111,681,60,70,1,33,6,Upāsako‘‘ alaṃ mayhan’’ ti na khādati.
  77. 490077,111,681,71,73,1,10,2,So cintesi–
  78. 490078,111,681,74,88,1,68,10,‘‘ imasmiṃ ṭhāne amhākaṃ ṭhapetvā tīṇi saraṇāni aññā patiṭṭhā natthī’’ ti.
  79. 490079,111,681,89,94,1,33,5,So tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussari.
  80. 490080,111,681,95,129,1,256,27,"Athassānusarantassa tasmiṃ dīpake nibbatto nāgarājā attano sarīraṃ mahānāvaṃ katvā māpesi, samuddadevatā niyāmako ahosi, nāvā sattahi ratanehi pūrayittha, tayo kūpakā indanīlamaṇimayā ahesuṃ, suvaṇṇamayo laṅkāro, rajatamayāni yottāni, suvaṇṇamayāni yaṭṭhiphiyāni. "
  81. 490081,111,682,2,14,1,60,7,Samuddadevatā nāvāya ṭhatvā‘‘ atthi jambudīpagamikā’’ ti ghosesi.
  82. 490082,111,682,15,24,1,30,5,Upāsako‘‘ mayaṃ gamissāmā’’ ti āha.
  83. 490083,111,682,25,31,1,28,5,"Tena hi ehi, nāvaṃ abhiruhāti. "
  84. 490084,111,682,32,39,1,51,6,"So nāvaṃ abhiruhitvā nhāpitaṃ pakkosi, samuddadevatā–"
  85. 490085,111,682,40,51,1,36,6,"‘‘ tuyhaññeva labbhati, na etassā’’ ti āha."
  86. 490086,111,682,52,58,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  87. 490087,111,682,59,67,1,38,5,"‘‘ Etassa sīlaguṇācāro natthi, taṃ kāraṇaṃ. "
  88. 490088,111,682,68,78,1,39,7,"Ahañhi tuyhaṃ nāvaṃ āhariṃ, na etassā’’ ti."
  89. 490089,111,682,79,94,1,83,10,"‘‘ Hotu, ahaṃ attanā dinnadānena rakkhitasīlena bhāvitabhāvanāya etassa pattiṃ dammī’’ ti. "
  90. 490090,111,682,95,105,1,29,5,"Nhāpito‘‘ anumodāmi, sāmī’’ ti āha. "
  91. 490091,111,682,106,137,1,199,25,Devatā‘‘ idāni gaṇhissāmī’’ ti tampi āropetvā ubhopi jane samuddā nikkhāmetvā nadiyā bārāṇasiṃ gantvā attano ānubhāvena dvinnampi tesaṃ gehe dhanaṃ patiṭṭhapetvā‘‘ paṇḍiteheva saddhiṃ saṃsaggo nāma kātabbo.
  92. 490092,111,682,138,158,1,148,17,"Sace hi imassa nhāpitassa iminā upāsakena saddhiṃ saṃsaggo nābhavissa, samuddamajjheyeva nassissā’’ ti paṇḍitasaṃsaggaguṇaṃ kathayamānā imā gāthā avoca– "
  93. 490093,111,683,2,4,1,0,0,79.
  94. 490094,111,684,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Passa saddhāya sīlassa, cāgassa ca ayaṃ phalaṃ; "
  95. 490095,111,685,2,8,1,41,5,"Nāgo nāvāya vaṇṇena, saddhaṃ vahatupāsakaṃ. "
  96. 490096,111,686,2,4,1,0,0,80.
  97. 490097,111,687,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; "
  98. 490098,111,688,2,11,1,47,6,"Satañhi sannivāsena, sotthiṃ gacchati nhāpito’’ ti. "
  99. 490099,111,689,2,9,1,50,6,Tattha {passā}ti kañci aniyametvā passathāti ālapati.
  100. 490100,111,689,10,14,1,37,3,{Saddhāyā}ti lokiyalokuttarāya saddhāya.
  101. 490101,111,689,15,18,1,17,3,Sīlepi eseva nayo.
  102. 490102,111,689,19,25,1,60,5,{Cāgassā}ti deyyadhammapariccāgassa ceva kilesapariccāgassa ca.
  103. 490103,111,689,26,35,1,50,8,"Ayaṃ phalan ti idaṃ phalaṃ, guṇaṃ ānisaṃsanti attho. "
  104. 490104,111,689,36,50,1,85,13,"Atha vā cāgassa ca phalaṃ passa, ayaṃ nāgo nāvāya vaṇṇenāti evampettha attho daṭṭhabbo. "
  105. 490105,111,689,51,56,1,34,4,Nāvāya {vaṇṇenā}ti nāvāya saṇṭhānena.
  106. 490106,111,689,57,62,1,42,5,Saddhan ti tīsu ratanesu patiṭṭhitasaddhaṃ.
  107. 490107,111,689,63,67,1,26,2,{Sabbhirevā}ti paṇḍitehiyeva .
  108. 490108,111,689,68,75,1,45,5,"{Samāsethā}ti ekato āvaseyya, upavaseyyāti attho. "
  109. 490109,111,689,76,79,1,18,2,{Kubbethā}ti kareyya.
  110. 490110,111,689,80,83,1,27,3,Santhavan ti mittasanthavaṃ.
  111. 490111,111,689,84,90,1,46,6,Taṇhāsanthavo pana kenacipi saddhiṃ na kātabbo.
  112. 490112,111,689,91,94,1,26,2,{Nhāpito}ti nhāpitakuṭumbiko.
  113. 490113,111,689,95,102,1,19,3,‘‘ Nahāpito’’ tipi pāṭho.
  114. 490114,111,690,2,14,1,103,12,Evaṃ samuddadevatā ākāse ṭhatvā dhammaṃ desetvā ovaditvā nāgarājānaṃ gaṇhitvā attano vimānameva agamāsi.
  115. 490115,111,691,2,16,1,123,12,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi– saccapariyosāne upāsako sakadāgāmiphale patiṭṭhahi.
  116. 490116,111,691,17,34,1,95,11,"‘‘ Tadā sotāpannaupāsako parinibbāyi, nāgarājā sāriputto ahosi, samuddadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  117. 490117,111,692,2,4,1,31,2,Sīlānisaṃsajātakavaṇṇanā dasamā.
  118. 490118,111,693,2,4,1,21,2,Asadisavaggo catuttho.
  119. 490119,111,694,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  120. 490120,111,695,2,7,1,40,4,"Asadisañca saṅgāmaṃ, vālodakaṃ giridattaṃ; "
  121. 490121,111,696,2,7,1,44,4,"Nabhirati dadhivāhaṃ, catumaṭṭhaṃ sīhakoṭṭhaṃ; "
  122. 490122,111,697,2,4,1,23,2,Sīhacammaṃ sīlānisaṃsaṃ.
  123. 490123,111,698,2,4,1,11,2,5 . Ruhakavaggo
  124. 490124,111,700,2,7,1,19,2,[ 191]1. Ruhakajātakavaṇṇanā
  125. 490125,111,701,2,14,1,93,10,Api ruhaka {chinnāpī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  126. 490126,111,701,15,29,1,48,4,Vatthu aṭṭhakanipāte indriyajātake( jā.1.8.60 ādayo) āvibhavissati.
  127. 490127,111,701,30,60,1,175,25,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ‘‘ ayaṃ te bhikkhu itthī anatthakārikā, pubbepi te esā sarājikāya parisāya majjhe lajjāpetvā gehā nikkhamanākāraṃ kāresī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  128. 490128,111,702,2,20,1,161,18,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāresi.
  129. 490129,111,702,21,32,1,67,10,"Tassa ruhako nāma purohito ahosi, tassa purāṇī nāma brāhmaṇī bhariyā. "
  130. 490130,111,702,33,39,1,55,6,Rājā brāhmaṇassa assabhaṇḍakena alaṅkaritvā assaṃ adāsi.
  131. 490131,111,702,40,47,1,45,7,So taṃ assaṃ āruyha rañño upaṭṭhānaṃ gacchati.
  132. 490132,111,702,48,75,1,156,21,"Atha naṃ alaṅkataassassa piṭṭhe nisīditvā gacchantaṃ āgacchantañca disvā tahiṃ tahiṃ ṭhitā manussā‘‘ aho assassa rūpaṃ, aho asso sobhatī’’ ti assameva pasaṃsanti. "
  133. 490133,111,702,76,83,1,52,7,So gehaṃ āgantvā pāsādaṃ abhiruyha bhariyaṃ āmantesi–
  134. 490134,111,702,84,104,1,93,13,"‘‘ bhadde , amhākaṃ asso ativiya sobhati, ubhosu passesu ṭhitā manussā amhākaṃ assameva vaṇṇentī’’ ti. "
  135. 490135,111,702,105,115,1,65,9,"Sā pana brāhmaṇī thokaṃ chinnikā dhuttikadhātukā, tena naṃ evamāha–"
  136. 490136,111,702,116,161,1,286,36,"‘‘ ayya, tvaṃ assassa sobhanakāraṇaṃ na jānāsi, ayaṃ asso attano alaṅkataṃ assabhaṇḍakaṃ nissāya sobhati, sace tvampi asso viya sobhitukāmo assabhaṇḍakaṃ piḷandhitvā antaravīthiṃ oruyha asso viya pāde koṭṭayamāno gantvā rājānaṃ passa, rājāpi taṃ vaṇṇayissati, manussāpi taññeva vaṇṇayissantī’’ ti. "
  137. 490137,111,703,2,24,1,122,18,So ummattakajātiko brāhmaṇo tassā vacanaṃ sutvā‘‘ iminā nāma kāraṇena sā maṃ vadatī’’ ti ajānitvā tathāsaññī hutvā tathā akāsi.
  138. 490138,111,703,25,41,1,65,11,"Ye ye passanti, te te parihāsaṃ karontā‘‘ sobhati ācariyo’’ ti vadiṃsu. "
  139. 490139,111,703,42,63,1,85,13,"Rājā pana naṃ‘‘ kiṃ, ācariya, pittaṃ te kupitaṃ , ummattakosi jāto’’ tiādīni vatvā lajjāpesi. "
  140. 490140,111,703,64,94,1,161,21,"Tasmiṃ kāle brāhmaṇo‘‘ ayuttaṃ mayā katan’’ ti lajjito brāhmaṇiyā kujjhitvā‘‘ tāyamhi sarājikāya parisāya antare lajjāpito, pothetvā taṃ nikkaḍḍhissāmī’’ ti gehaṃ agamāsi. "
  141. 490141,111,703,95,108,1,141,13,Dhuttikabrāhmaṇī tassa kujjhitvā āgamanabhāvaṃ ñatvā puretaraññeva cūḷadvārena nikkhamitvā rājanivesanaṃ gantvā catūhapañcāhaṃ tattheva ahosi.
  142. 490142,111,703,109,133,1,150,18,"Rājā taṃ kāraṇaṃ ñatvā purohitaṃ pakkosāpetvā‘‘ ācariya, mātugāmassa nāma doso hotiyeva, brāhmaṇiyā khamituṃ vaṭṭatī’’ ti khamāpanatthāya paṭhamaṃ gāthamāha– "
  143. 490143,111,704,2,4,1,0,0,81.
  144. 490144,111,705,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Api ruhaka chinnāpi, jiyā sandhīyate puna; "
  145. 490145,111,706,2,12,1,46,7,"Sandhīyassu purāṇiyā, mā kodhassa vasaṃ gamī’’ ti. "
  146. 490146,111,707,2,25,1,151,19,"Tatrāyaṃ saṅkhepattho– bho ruhaka, nanu chinnāpi dhanujiyā puna sandhīyati ghaṭīyati, evameva tvampi purāṇiyā saddhiṃ sandhīyassu, kodhassa vasaṃ mā gamīti. "
  147. 490147,111,708,2,9,1,34,5,Taṃ sutvā ruhako dutiyaṃ gāthamāha–
  148. 490148,111,709,2,4,1,0,0,82.
  149. 490149,111,710,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vijjamānesu vākesu, vijjamānesu kārisu; "
  150. 490150,111,711,2,11,1,42,6,"Aññaṃ jiyaṃ karissāmi, alaññeva purāṇiyā’’ ti. "
  151. 490151,111,712,2,26,1,160,20,"Tassattho – mahārāja, dhanukāramuduvākesu ca jiyakārakesu ca manussesu vijjamānesu aññaṃ jiyaṃ karissāmi, imāya chinnāya purāṇiyā jiyāya alaṃ, natthi me koci atthoti. "
  152. 490152,111,712,27,35,1,53,8,Evañca pana vatvā taṃ nīharitvā aññaṃ brāhmaṇiṃ ānesi.
  153. 490153,111,713,2,15,1,132,12,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi– saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  154. 490154,111,713,16,35,1,95,11,"‘‘ Tadā, brāhmaṇī, purāṇadutiyikā ahosi, ruhako ukkaṇṭhitabhikkhu, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  155. 490155,111,714,2,4,1,27,2,Ruhakajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  156. 490156,111,716,2,7,1,26,2,[ 192]2. Sirikāḷakaṇṇijātakavaṇṇanā
  157. 490157,111,717,2,11,1,78,7,Itthī siyā {rūpavatī}ti idaṃ sirikāḷakaṇṇijātakaṃ mahāumaṅgajātake āvibhavissati.
  158. 490158,111,718,2,4,1,33,2,Sirikāḷakaṇṇijātakavaṇṇanā dutiyā.
  159. 490159,111,720,2,7,1,23,2,[ 193]3. Cūḷapadumajātakavaṇṇanā
  160. 490160,111,721,2,15,1,96,12,Ayameva sā ahamapi so {anañño}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  161. 490161,111,721,16,29,1,36,3,Vatthu ummādantījātake( jā.2.20.57 ādayo) āvibhavissati.
  162. 490162,111,721,30,84,1,225,32,"So pana bhikkhu satthārā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ ti vutte‘‘ saccaṃ, bhagavā’’ ti vatvā‘‘ kena pana tvaṃ ukkaṇṭhāpito’’ ti vutte ‘‘ ahaṃ, bhante, ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ mātugāmaṃ disvā kilesānuvattako hutvā ukkaṇṭhitomhī’’ ti āha. "
  163. 490163,111,721,85,114,1,197,23,"Atha naṃ satthā‘‘ bhikkhu, mātugāmo nāma akataññū mittadubbhī bahumāyā, porāṇakapaṇḍitāpi attano dakkhiṇajāṇulohitaṃ pāyetvā yāvajīvitadānampi datvā mātugāmassa cittaṃ na labhiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  164. 490164,111,722,2,24,1,146,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, nāmaggahaṇadivase cassa‘‘ padumakumāro’’ ti nāmaṃ akaṃsu. "
  165. 490165,111,722,25,30,1,40,5,Tassa aparena cha kaniṭṭhabhātikā ahesuṃ.
  166. 490166,111,722,31,42,1,86,11,Te sattapi janā anupubbena vuḍḍhippattā gharāvāsaṃ gahetvā rañño sahāyā viya vicaranti.
  167. 490167,111,722,43,67,1,166,20,Athekadivasaṃ rājā rājaṅgaṇaṃ olokento ṭhito te mahāparivārena rājupaṭṭhānaṃ āgacchante disvā‘‘ ime maṃ vadhitvā rajjampi gaṇheyyun’’ ti āsaṅkaṃ uppādetvā te pakkosāpetvā–
  168. 490168,111,722,68,91,1,119,17,"‘‘ tātā, tumhe imasmiṃ nagare vasituṃ na labhatha, aññattha gantvā mama accayena āgantvā kulasantakaṃ rajjaṃ gaṇhathā’’ ti āha. "
  169. 490169,111,722,92,144,1,343,44,Te pitu vacanaṃ sampaṭicchitvā roditvā kanditvā attano attano gharāni gantvā pajāpatiyo ādāya‘‘ yattha vā tattha vā gantvā jīvissāmā’’ ti nagarā nikkhamitvā maggaṃ gacchantā ekaṃ kantāraṃ patvā annapānaṃ alabhamānā khudaṃ adhivāsetuṃ asakkontā‘‘ mayaṃ jīvamānā itthiyo labhissāmā’’ ti kaniṭṭhassa bhariyaṃ māretvā terasa koṭṭhāse katvā maṃsaṃ khādiṃsu.
  170. 490170,111,722,145,156,1,84,11,Bodhisatto attano ca bhariyāya ca laddhakoṭṭhāsesu ekaṃ ṭhapetvā ekaṃ dvepi khādiṃsu.
  171. 490171,111,722,157,165,1,51,8,Evaṃ cha divase cha itthiyo māretvā maṃsaṃ khādiṃsu.
  172. 490172,111,723,2,12,1,66,9,Bodhisatto pana divase divase ekekaṃ ṭhapetvā cha koṭṭhāse ṭhapesi.
  173. 490173,111,723,13,52,1,214,30,"Sattame divase‘‘ bodhisattassa bhariyaṃ māressāmā’’ ti vutte bodhisatto te cha koṭṭhāse tesaṃ datvā‘‘ ajja tāva ime cha koṭṭhāse khādatha, sve jānissāmā’’ ti vatvā tesaṃ maṃsaṃ khāditvā niddāyanakāle bhariyaṃ gahetvā palāyi. "
  174. 490174,111,723,53,67,1,46,9,"Sā thokaṃ gantvā‘‘ gantuṃ na sakkomi, sāmī’’ ti āha. "
  175. 490175,111,723,68,75,1,69,7,Atha naṃ bodhisatto khandhenādāya aruṇuggamanavelāya kantārā nikkhami.
  176. 490176,111,723,76,88,1,40,7,"Sā sūriye uggate‘‘ pipāsitāmhi, sāmī’’ ti āha. "
  177. 490177,111,723,89,106,1,94,11,"Bodhisatto‘‘ udakaṃ natthi, bhadde’’ ti vatvā punappunaṃ kathite khaggena dakkhiṇajāṇukaṃ paharitvā–"
  178. 490178,111,723,107,124,1,79,11,"‘‘ bhadde, pānīyaṃ natthi, idaṃ pana me dakkhiṇajāṇulohitaṃ pivamānā nisīdāhī’’ ti āha. "
  179. 490179,111,723,125,128,1,14,3,Sā tathā akāsi.
  180. 490180,111,723,129,147,1,155,18,Te anupubbena mahāgaṅgaṃ patvā pivitvā ca nhatvā ca phalāphalaṃ khāditvā phāsukaṭṭhāne vissamitvā ekasmiṃ gaṅgānivattane assamapadaṃ māpetvā vāsaṃ kappesuṃ.
  181. 490181,111,724,2,15,1,136,13,Athekadivasaṃ uparigaṅgāya rājāparādhikaṃ coraṃ hatthapāde ca kaṇṇanāsañca chinditvā ekasmiṃ ambaṇake nipajjāpetvā mahāgaṅgāya pavāhesuṃ.
  182. 490182,111,724,16,23,1,48,7,So mahantaṃ aṭṭassaraṃ karonto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  183. 490183,111,724,24,49,1,185,21,Bodhisatto tassa karuṇaṃ paridevitasaddaṃ sutvā‘‘ dukkhappatto satto mayi ṭhite mā nassī’’ ti gaṅgātīraṃ gantvā taṃ uttāretvā assamapadaṃ ānetvā kāsāvadhovanalepanādīhi vaṇapaṭikammaṃ akāsi.
  184. 490184,111,724,50,71,1,141,17,Bhariyā panassa‘‘ evarūpaṃ nāma dussīlaṃ kuṇṭhaṃ gaṅgāya āvāhetvā paṭijagganto vicaratī’’ ti vatvā taṃ kuṇṭhaṃ jigucchamānā niṭṭhubhantī vicarati.
  185. 490185,111,724,72,87,1,136,15,Bodhisatto tassa vaṇesu saṃviruḷhesu bhariyāya saddhiṃ taṃ assamapadeyeva ṭhapetvā aṭavito phalāphalāni āharitvā tañca bhariyañca posesi.
  186. 490186,111,724,88,106,1,144,18,Tesu evaṃ vasantesu sā itthī etasmiṃ kuṇṭhe paṭibaddhacittā hutvā tena saddhiṃ anācāraṃ caritvā ekenupāyena bodhisattaṃ māretukāmā hutvā evamāha–
  187. 490187,111,724,107,149,1,240,32,"‘‘ sāmi, ahaṃ tumhākaṃ aṃse nisīditvā kantārā nikkhamamānā ekaṃ pabbataṃ oloketvā ayye pabbatamhi nibbattadevate‘ sace ahaṃ sāmikena saddhiṃ arogā jīvitaṃ labhissāmi, balikammaṃ te karissāmī’ ti āyāciṃ, sā maṃ idāni uttāseti, karomassā balikamman’’ ti. "
  188. 490188,111,724,150,168,1,127,14,Bodhisatto taṃ māyaṃ ajānanto‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā balikammaṃ sajjetvā tāya balibhājanaṃ gāhāpetvā pabbatamatthakaṃ abhiruhi.
  189. 490189,111,724,169,174,1,19,4,Atha naṃ sā evamāha–
  190. 490190,111,724,175,198,1,143,17,"‘‘ sāmi, devatāyapi tvaññeva uttamadevatā, paṭhamaṃ tāva taṃ vanapupphehi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā vanditvā pacchā devatāya balikammaṃ karissāmī’’ ti. "
  191. 490191,111,724,199,231,1,246,28,Sā bodhisattaṃ papātābhimukhaṃ ṭhapetvā vanapupphehi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā vanditukāmā viya hutvā piṭṭhipasse ṭhatvā piṭṭhiyaṃ paharitvā papāte pātetvā‘‘ diṭṭhā me paccāmittassa piṭṭhī’’ ti tuṭṭhamānasā pabbatā orohitvā kuṇṭhassa santikaṃ agamāsi.
  192. 490192,111,725,2,20,1,148,15,"Bodhisattopi papātānusārena pabbatā patanto udumbararukkhamatthake ekasmiṃ akaṇṭake pattasañchanne gumbe laggi, heṭṭhāpabbataṃ pana orohituṃ na sakkā. "
  193. 490193,111,725,21,26,1,45,5,So udumbaraphalāni khāditvā sākhantare nisīdi.
  194. 490194,111,725,27,35,1,90,8,Atheko mahāsarīro godharājā heṭṭhāpabbatapādato abhiruhitvā tasmiṃ udumbaraphalāni khādati.
  195. 490195,111,725,36,50,1,97,13,"So taṃ divasaṃ bodhisattaṃ disvā palāyi, punadivase āgantvā ekasmiṃ passe phalāni khāditvā pakkāmi. "
  196. 490196,111,725,51,111,1,326,44,So evaṃ punappunaṃ āgacchanto bodhisattena saddhiṃ vissāsaṃ āpajjitvā‘‘ tvaṃ imaṃ ṭhānaṃ kena kāraṇena āgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ iminā nāma kāraṇenā’’ ti vutte‘‘ tena hi mā bhāyī’’ ti vatvā bodhisattaṃ attano piṭṭhiyaṃ nipajjāpetvā otāretvā araññato nikkhamitvā mahāmagge ṭhapetvā‘‘ tvaṃ iminā maggena gacchāhī’’ ti uyyojetvā araññameva pāvisi.
  197. 490197,111,725,112,148,1,315,36,Bodhisatto ekaṃ gāmakaṃ gantvā tattheva vasanto pitu kālakatabhāvaṃ sutvā bārāṇasiṃ gantvā kulasantake rajje patiṭṭhāya padumarājā nāma hutvā dasa rājadhamme akopetvā dhammena rajjaṃ kārento catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāreti cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ cha satasahassāni vissajjetvā dānaṃ adāsi.
  198. 490198,111,726,2,19,1,138,17,Sāpi kho itthī taṃ kuṇṭhaṃ khandhe nisīdāpetvā araññā nikkhamitvā manussapathe bhikkhaṃ caramānā yāgubhattaṃ saṃharitvā taṃ kuṇṭhaṃ posesi.
  199. 490199,111,726,20,58,1,192,26,"Manussā‘‘ ayaṃ te kiṃ hotī’’ ti pucchiyamānā‘‘ ahaṃ etassa mātuladhītā, pitucchāputto me eso, etasseva maṃ adaṃsu, sāhaṃ vajjhappattampi attano sāmikaṃ ukkhipitvā pariharantī bhikkhaṃ caritvā posemī’’ ti. "
  200. 490200,111,726,59,72,1,68,9,Manussā‘‘ ayaṃ patibbatā’’ ti tato paṭṭhāya bahutaraṃ yāgubhattaṃ adaṃsu.
  201. 490201,111,726,73,77,1,26,4,Apare pana janā evamāhaṃsu–
  202. 490202,111,726,78,118,1,227,31,"‘‘ tvaṃ mā evaṃ vicari, padumarājā bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kāreti, sakalajambudīpaṃ saṅkhobhetvā dānaṃ deti, so taṃ disvā tussissati, tuṭṭho te bahuṃ dhanaṃ dassati, tava sāmikaṃ idheva nisīdāpetvā gacchā’’ ti thiraṃ katvā vettapacchiṃ adaṃsu. "
  203. 490203,111,726,119,132,1,116,13,Sā anācārā taṃ kuṇṭhaṃ vettapacchiyaṃ nisīdāpetvā pacchiṃ ukkhipitvā bārāṇasiṃ gantvā dānasālāsu bhuñjamānā vicarati.
  204. 490204,111,726,133,148,1,123,14,Bodhisatto alaṅkatahatthikkhandhavaragato dānaggaṃ gantvā aṭṭhannaṃ vā dasannaṃ vā sahatthā dānaṃ datvā puna gehaṃ gacchati .
  205. 490205,111,726,149,160,1,89,11,Sā anācārā taṃ kuṇṭhaṃ pacchiyaṃ nisīdāpetvā pacchiṃ ukkhipitvā tassa gamanamagge aṭṭhāsi.
  206. 490206,111,727,2,12,1,29,6,Rājā disvā‘‘ kiṃ etan’’ ti pucchi.
  207. 490207,111,727,13,23,1,21,4,"‘‘ Ekā, deva, patibbatā’’ ti. "
  208. 490208,111,727,24,41,1,88,13,Atha naṃ pakkosāpetvā sañjānitvā kuṇṭhaṃ pacchiyā nīharāpetvā‘‘ ayaṃ te kiṃ hotī’’ ti pucchi.
  209. 490209,111,727,42,56,1,50,8,"Sā‘‘ pitucchāputto me, deva, kuladattiko sāmiko’’ ti āha. "
  210. 490210,111,727,57,73,1,85,11,Manussā taṃ antaraṃ ajānantā ‘‘ aho patibbatā’’ tiādīni vatvā taṃ anācāritthiṃ vaṇṇayiṃsu.
  211. 490211,111,727,74,87,1,53,9,Puna rājā‘‘ ayaṃ te kuṇṭho kuladattiko sāmiko’’ ti pucchi.
  212. 490212,111,727,88,102,1,53,9,"Sā rājānaṃ asañjānantī‘‘ āma, devā’’ ti sūrā hutvā kathesi. "
  213. 490213,111,727,103,131,1,177,24,"Atha naṃ rājā‘‘ kiṃ esa bārāṇasirañño putto, nanu tvaṃ padumakumārassa bhariyā asukarañño dhītā, asukā nāma mama jāṇulohitaṃ pivitvā imasmiṃ kuṇṭhe paṭibaddhacittā maṃ papāte pātesi. "
  214. 490214,111,727,132,193,1,351,50,"Sā idāni tvaṃ nalāṭena maccuṃ gahetvā maṃ‘ mato’ ti maññamānā imaṃ ṭhānaṃ āgatā, nanu ahaṃ jīvāmī’’ ti vatvā amacce āmantetvā‘‘ bho, amaccā nanu cāhaṃ tumhehi puṭṭho evaṃ kathesiṃ‘ mama kaniṭṭhabhātikā cha itthiyo māretvā maṃsaṃ khādiṃsu, ahaṃ pana mayhaṃ bhariyaṃ arogaṃ katvā gaṅgātīraṃ netvā assamapade vasanto ekaṃ vajjhappattaṃ kuṇṭhaṃ uttāretvā paṭijaggiṃ. "
  215. 490215,111,727,194,201,1,55,7,Sā itthī etasmiṃ paṭibaddhacittā maṃ pabbatapāde pātesi.
  216. 490216,111,727,202,209,1,44,6,Ahaṃ attano mettacittatāya jīvitaṃ labhin’ ti.
  217. 490217,111,727,210,236,1,113,20,"Yāya ahaṃ pabbatā pātito, na sā aññā, esā dussīlā, sopi vajjhappatto kuṇṭho na añño, ayamevā’’ ti vatvā imā gāthā avoca– "
  218. 490218,111,728,2,4,1,0,0,85.
  219. 490219,111,729,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Ayameva sā ahamapi so anañño, ayameva so hatthacchinno anañño; "
  220. 490220,111,730,2,13,1,61,8,"Yamāha ‘ komārapatī maman’ ti, vajjhitthiyo natthi itthīsu saccaṃ. "
  221. 490221,111,731,2,4,1,0,0,86.
  222. 490222,111,732,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Imañca jammaṃ musalena hantvā, luddaṃ chavaṃ paradārūpaseviṃ; "
  223. 490223,111,733,2,13,1,63,8,"Imissā ca naṃ pāpapatibbatāya, jīvantiyā chindatha kaṇṇanāsan’’ ti. "
  224. 490224,111,734,2,28,1,105,18,"Tattha yamāha komārapatī maman ti yaṃ esā‘‘ ayaṃ me, komārapati, kuladattiko sāmiko’’ ti āha, ayameva so, na añño."
  225. 490225,111,734,29,39,1,28,4,"‘‘ Yamāhu , komārapatī’’ tipi pāṭho. "
  226. 490226,111,734,40,51,1,84,9,"Ayameva hi potthakesu likhito, tassāpi ayamevattho, vacanavipallāso panettha veditabbo. "
  227. 490227,111,734,52,59,1,37,6,"Yañhi raññā vuttaṃ, tadeva idha āgataṃ. "
  228. 490228,111,734,60,67,1,49,6,{Vajjhitthiyo}ti itthiyo nāma vajjhā vadhitabbā eva.
  229. 490229,111,734,68,76,1,52,8,Natthi itthīsu saccan ti etāsu sabhāvo nāmeko natthi.
  230. 490230,111,734,77,88,1,61,7,‘‘ Imañca jamman’’ tiādi dvinnampi tesaṃ daṇḍāṇāpanavasena vuttaṃ.
  231. 490231,111,734,89,93,1,24,4,Tattha jamman ti lāmakaṃ.
  232. 490232,111,734,94,104,1,81,9,Musalena {hantvā}ti musalena hanitvā pothetvā aṭṭhīni bhañjitvā cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā.
  233. 490233,111,734,105,108,1,17,3,Luddan ti dāruṇaṃ.
  234. 490234,111,734,109,114,1,42,5,Chavan ti guṇābhāvena nijjīvaṃ matasadisaṃ.
  235. 490235,111,734,115,134,1,129,17,"Imissā ca nan ti ettha nan ti nipātamattaṃ, imissā ca pāpapatibbatāya anācārāya dussīlāya jīvantiyāva kaṇṇanāsaṃ chindathāti attho. "
  236. 490236,111,735,2,14,1,84,11,Bodhisatto kodhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto evaṃ tesaṃ daṇḍaṃ āṇāpetvāpi na tathā kāresi .
  237. 490237,111,735,15,36,1,149,20,"Kopaṃ pana mandaṃ katvā yathā sā pacchiṃ sīsato oropetuṃ na sakkoti, evaṃ gāḷhataraṃ bandhāpetvā kuṇṭhaṃ tattha pakkhipāpetvā attano vijitā nīharāpesi. "
  238. 490238,111,736,2,15,1,132,12,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi– saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  239. 490239,111,736,16,41,1,128,17,"‘‘ Tadā cha bhātaro aññatarā therā ahesuṃ, bhariyā ciñcamāṇavikā, kuṇṭho devadatto, godharājā ānando, padumarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  240. 490240,111,737,2,4,1,30,2,Cūḷapadumajātakavaṇṇanā tatiyā.
  241. 490241,111,739,2,7,1,21,2,[ 194]4. Maṇicorajātakavaṇṇanā
  242. 490242,111,740,2,17,1,110,14,Na santi devā pavasanti {nūnā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto vadhāya parisakkantaṃ devadattaṃ ārabbha kathesi.
  243. 490243,111,740,18,55,1,189,25,"Tadā pana satthā‘‘ devadatto vadhāya parisakkatī’’ ti sutvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayhaṃ vadhāya parisakkatiyeva, parisakkantopi pana maṃ vadhituṃ nāsakkhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  244. 490244,111,741,2,13,1,103,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasito avidūre gāmake gahapatikule nibbatti.
  245. 490245,111,741,14,39,1,212,23,"Athassa vayappattassa bārāṇasito kuladhītaraṃ ānesuṃ, sā suvaṇṇavaṇṇā ahosi abhirūpā dassanīyā devaccharā viya pupphalatā viya laḷamānā mattakinnarī viya ca sujātāti nāmena patibbatā sīlācārasampannā vattasampannā. "
  246. 490246,111,741,40,52,1,102,11,"Niccakālampissā pativattaṃ sassuvattaṃ sasuravattañca katameva hoti, sā bodhisattassa piyā ahosi manāpā. "
  247. 490247,111,741,53,61,1,55,7,Iti ubhopi te sammodamānā ekacittā samaggavāsaṃ vasiṃsu.
  248. 490248,111,742,2,13,1,70,7,Athekadivasaṃ sujātā‘‘ mātāpitaro daṭṭhukāmāmhī’’ ti bodhisattassa ārocesi.
  249. 490249,111,742,14,39,1,158,18,"‘‘ Sādhu, bhadde, maggapātheyyaṃ pahonakaṃ paṭiyādehī’’ ti khajjavikatiṃ pacāpetvā khajjakādīni yānake ṭhapetvā yānakaṃ pājento yānakassa purato ahosi, itarā pacchato. "
  250. 490250,111,742,40,47,1,56,7,Te nagarasamīpaṃ gantvā yānakaṃ mocetvā nhatvā bhuñjiṃsu.
  251. 490251,111,742,48,61,1,102,12,"Puna bodhisatto yānakaṃ yojetvā purato nisīdi, sujātā vatthāni parivattetvā alaṅkaritvā pacchato nisīdi. "
  252. 490252,111,742,62,73,1,118,11,Yānakassa antonagaraṃ paviṭṭhakāle bārāṇasirājā hatthikkhandhavaragato nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto taṃ padesaṃ agamāsi.
  253. 490253,111,742,74,81,1,48,6,Sujātā otaritvā yānakassa pacchato padasā pāyāsi.
  254. 490254,111,742,82,93,1,98,11,Rājā taṃ disvā tassā rūpasampattiyā ākaḍḍhiyamānalocano paṭibaddhacitto hutvā ekaṃ amaccaṃ āṇāpesi–
  255. 490255,111,742,94,107,1,65,9,‘‘ gaccha tvaṃ etissā sassāmikabhāvaṃ vā assāmikabhāvaṃ vā jānāhī’’ ti.
  256. 490256,111,742,108,129,1,100,15,"So gantvā tassā sassāmikabhāvaṃ ñatvā‘‘ sassāmikā kira, deva, yānake nisinno puriso etissā sāmiko’’ ti āha. "
  257. 490257,111,743,2,46,1,261,34,"Rājā paṭibaddhacittaṃ vinodetuṃ asakkonto kilesāturo hutvā‘‘ ekena naṃ upāyena mārāpetvā itthiṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā ekaṃ purisaṃ āmantetvā‘‘ gaccha, bho, imaṃ cūḷāmaṇiṃ vīthiṃ gacchanto viya hutvā etassa purisassa yānake pakkhipitvā ehī’’ ti cūḷāmaṇiṃ datvā uyyojesi. "
  258. 490258,111,743,47,70,1,81,14,"So‘‘ sādhū’’ ti taṃ gahetvā gantvā yānake ṭhapetvā‘‘ ṭhapito me, devā’’ ti āgantvā ārocesi. "
  259. 490259,111,743,71,85,1,58,9,"Rājā‘‘ cūḷāmaṇi me naṭṭho’’ ti āha, manussā ekakolāhalaṃ akaṃsu. "
  260. 490260,111,743,86,107,1,123,15,"Rājā‘‘ sabbadvārāni pidahitvā sañcāraṃ chinditvā coraṃ pariyesathā’’ ti āha, rājapurisā tathā akaṃsu, nagaraṃ ekasaṅkhobhaṃ ahosi. "
  261. 490261,111,743,108,163,1,289,38,"Itaro puriso manusse gahetvā bodhisattassa santikaṃ gantvā‘‘ bho, yānakaṃ ṭhapehi, rañño cūḷāmaṇi naṭṭho, yānakaṃ sodhessāmī’’ ti yānakaṃ sodhento attanā ṭhapitamaṇiṃ gahetvā bodhisattaṃ gahetvā‘‘ maṇicoro’’ ti hatthehi ca pādehi ca pothetvā pacchābāhaṃ bandhitvā netvā‘‘ ayaṃ maṇicoro’’ ti rañño dassesi. "
  262. 490262,111,743,164,173,1,37,5,Rājāpi‘‘ sīsamassa chindathā’’ ti āṇāpesi.
  263. 490263,111,744,2,12,1,87,10,Atha naṃ rājapurisā catukke catukke kasāhi tāḷentā dakkhiṇadvārena nagarā nikkhamāpesuṃ.
  264. 490264,111,744,13,35,1,130,17,"Sujātāpi yānakaṃ pahāya bāhā paggayha paridevamānā‘‘ sāmi, maṃ nissāya imaṃ dukkhaṃ pattosī’’ ti paridevamānā pacchato pacchato agamāsi. "
  265. 490265,111,744,36,47,1,68,7,Rājapurisā‘‘ sīsamassa chindissāmā’’ ti bodhisattaṃ uttānaṃ nipajjāpesuṃ.
  266. 490266,111,744,48,74,1,183,22,Taṃ disvā sujātā attano sīlaguṇaṃ āvajjetvā‘‘ natthi vata maññe imasmiṃ loke sīlavantānaṃ viheṭhake pāpasāhasikamanusse nisedhetuṃ samatthā devatā nāmā’’ tiādīni vatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  267. 490267,111,745,2,4,1,0,0,87.
  268. 490268,111,746,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā; "
  269. 490269,111,747,2,13,1,62,8,"Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santi paṭisedhitāro’’ ti. "
  270. 490270,111,748,2,18,1,97,14,"Tattha na santi, {devā}ti imasmiṃ loke sīlavantānaṃ olokanakā pāpānañca nisedhakā na santi nūna devā. "
  271. 490271,111,748,19,30,1,80,10,Pavasanti {nūnā}ti evarūpesu vā kiccesu uppannesu nūna pavasanti pavāsaṃ gacchanti.
  272. 490272,111,748,31,46,1,102,12,"Idha, {lokapālā}ti imasmiṃ loke lokapālasammatā samaṇabrāhmaṇāpi sīlavantānaṃ anuggāhakā na hi nūna santi. "
  273. 490273,111,748,47,57,1,97,10,Sahasā karontānamasaññatānan ti sahasā avīmaṃsitvā sāhasikaṃ dāruṇaṃ kammaṃ karontānaṃ dussīlānaṃ.
  274. 490274,111,748,58,72,1,94,12,"{Paṭisedhitāro}ti evarūpaṃ kammaṃ mā karittha, na labbhā etaṃ kātunti paṭisedhentā natthīti attho. "
  275. 490275,111,749,2,68,1,488,53,"Evaṃ tāya sīlasampannāya paridevamānāya sakkassa devarañño nisinnāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi, sakko‘‘ ko nu kho maṃ sakkattato cāvetukāmo’’ ti āvajjento imaṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ bārāṇasirājā atipharusakammaṃ karoti, sīlasampannaṃ sujātaṃ kilameti, gantuṃ dāni me vaṭṭatī’’ ti devalokā oruyha attano ānubhāvena hatthipiṭṭhe nisinnaṃ taṃ pāparājānaṃ hatthikkhandhato otāretvā dhammagaṇḍikāya uttānaṃ nipajjāpetvā bodhisattaṃ ukkhipitvā sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā rājavesaṃ gāhāpetvā hatthikkhandhe nisīdāpesi. "
  276. 490276,111,749,69,83,1,114,13,"Rājapurisā pharasuṃ ukkhipitvā sīsaṃ chindantā rañño sīsaṃ chindiṃsu, chinnakāleyeva cassa rañño sīsabhāvaṃ jāniṃsu. "
  277. 490277,111,749,84,97,1,136,13,Sakko devarājā dissamānakasarīreneva bodhisattassa santikaṃ gantvā bodhisattassa rājābhisekaṃ katvā sujātāya ca aggamahesiṭṭhānaṃ dāpesi.
  278. 490278,111,749,98,120,1,155,17,"Amaccā ceva brāhmaṇagahapatikādayo ca sakkaṃ devarājānaṃ disvā‘‘ adhammikarājā mārito, idāni amhehi sakkadattiko dhammikarājā laddho’’ ti somanassappattā ahesuṃ. "
  279. 490279,111,750,2,17,1,85,12,"Sakkopi ākāse ṭhatvā‘‘ ayaṃ vo sakkadattiko rājā, ito paṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāressati. "
  280. 490280,111,750,18,46,1,167,23,"Sace hi rājā adhammiko hoti, devo akāle vassati, kāle na vassati, chātabhayaṃ rogabhayaṃ satthabhayanti imāni tīṇi bhayāni upagatāneva hontī’’ ti ovadanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  281. 490281,111,751,2,4,1,0,0,88.
  282. 490282,111,752,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Akāle vassatī tassa, kāle tassa na vassati; "
  283. 490283,111,753,2,14,1,44,9,"Saggā ca cavati ṭhānā, nanu so tāvatā hato’’ ti. "
  284. 490284,111,754,2,15,1,104,12,Tattha {akāle}ti adhammikarañño rajje ayuttakāle sassānaṃ pakkakāle vā lāyanamaddanādikāle vā devo vassati.
  285. 490285,111,754,16,25,1,82,8,{Kāle}ti yuttapayuttakāle vapanakāle taruṇasassakāle gabbhaggahaṇakāle ca na vassati.
  286. 490286,111,754,26,36,1,67,9,Saggā ca cavati {ṭhānā}ti saggasaṅkhātā ṭhānā devalokā cavatīti attho.
  287. 490287,111,754,37,52,1,117,14,"Adhammikarājā hi appaṭilābhavasena devalokā cavati nāma, saggepi vā rajjaṃ kārento adhammikarājā tato cavatītipi attho. "
  288. 490288,111,754,53,65,1,63,11,Nanu so tāvatā {hato}ti nanu so adhammiko rājā ettakena hato hoti.
  289. 490289,111,754,66,90,1,156,20,"Atha vā ekaṃsavācī ettha nu-kāro, neso ekaṃsena ettāvatā hato, aṭṭhasu pana mahānirayesu soḷasasu ca ussadanirayesu dīgharattaṃ so haññissatīti ayamettha attho. "
  290. 490290,111,755,2,11,1,65,8,Evaṃ sakko mahājanassa ovādaṃ datvā attano devaṭṭhānameva agamāsi.
  291. 490291,111,755,12,18,1,54,6,Bodhisattopi dhammena rajjaṃ kāretvā saggapuraṃ pūresi.
  292. 490292,111,756,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  293. 490293,111,756,11,31,1,108,13,"‘‘ tadā adhammikarājā devadatto ahosi, sakko anuruddho, sujātā rāhulamātā, sakkadattiyarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  294. 490294,111,757,2,4,1,30,2,Maṇicorajātakavaṇṇanā catutthā.
  295. 490295,111,759,2,7,1,28,2,[ 195]5. Pabbatūpattharajātakavaṇṇanā
  296. 490296,111,760,2,12,1,84,9,Pabbatūpatthare {ramme}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi.
  297. 490297,111,760,13,19,1,44,6,Kosalarañño kira eko amacco antepure padussi.
  298. 490298,111,760,20,54,1,174,24,"Rājāpi parivīmaṃsamāno taṃ tathato ñatvā‘‘ satthu ārocessāmī’’ ti jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā‘‘ bhante, amhākaṃ antepure eko amacco padussi, tassa kiṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti pucchi. "
  299. 490299,111,760,55,127,1,335,52,"Atha naṃ satthā‘‘ upakārako te, mahārāja, so ca amacco sā ca itthī piyā’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante, ativiya upakārako sakalaṃ rājakulaṃ sandhāreti, sāpi me itthī piyā’’ ti vutte‘‘ mahārāja,‘ attano upakārakesu sevakesu piyāsu ca itthīsu dubbhituṃ na sakkā’ ti pubbepi rājāno paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā majjhattāva ahesun’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  300. 490300,111,761,2,14,1,121,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto tassa atthadhammānusāsako ahosi.
  301. 490301,111,761,15,21,1,41,6,Athassa rañño eko amacco antepure padussi.
  302. 490302,111,761,22,90,1,335,46,"Rājā naṃ tathato ñatvā‘‘ amaccopi me bahūpakāro, ayaṃ itthīpi me piyā, dvepi ime nāsetuṃ na sakkā , paṇḍitāmaccaṃ pañhaṃ pucchitvā sace sahitabbaṃ bhavissati, sahissāmi, no ce, na sahissāmī’’ ti bodhisattaṃ pakkosāpetvā āsanaṃ datvā‘‘ paṇḍita, pañhaṃ pucchissāmī’’ ti vatvā‘‘ pucchatha, mahārāja, vissajjessāmī’’ ti vutte pañhaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  303. 490303,111,762,2,4,1,0,0,89.
  304. 490304,111,763,2,12,1,42,6,"‘ ‘ Pabbatūpatthare ramme, jātā pokkharaṇī sivā; "
  305. 490305,111,764,2,12,1,45,7,"Taṃ siṅgālo apāpāyi, jānaṃ sīhena rakkhitan’’ ti. "
  306. 490306,111,765,2,11,1,90,8,Tattha pabbatūpatthare {ramme}ti himavantapabbatapāde pattharitvā ṭhite aṅgaṇaṭṭhāneti attho.
  307. 490307,111,765,12,27,1,116,13,"Jātā pokkharaṇī {sivā}ti sivā sītalā madhurodakā pokkharaṇī nibbattā, apica kho pokkharasañchannā nadīpi pokkharaṇīyeva. "
  308. 490308,111,765,28,36,1,41,6,"{Apāpāyī}ti apa -iti upasaggo, apāyīti attho. "
  309. 490309,111,765,37,60,1,126,18,"Jānaṃ sīhena rakkhitan ti sā pokkharaṇī sīhaparibhogā sīhena rakkhitā, sopi naṃ siṅgālo‘‘ sīhena rakkhitā ayan’’ ti jānantova apāyi. "
  310. 490310,111,765,61,73,1,95,11,"Taṃ kiṃ maññati, bālo siṅgālo sīhassa abhāyitvā piveyya evarūpaṃ pokkharaṇinti ayametthādhippāyo. "
  311. 490311,111,766,2,18,1,90,12,Bodhisatto ‘‘ addhā etassa antepure eko amacco paduṭṭho bhavissatī’’ ti ñatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  312. 490312,111,767,2,4,1,0,0,90.
  313. 490313,111,768,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Pivanti ce mahārāja, sāpadāni mahānadiṃ; "
  314. 490314,111,769,2,14,1,43,9,"Na tena anadī hoti, khamassu yadi te piyā’’ ti. "
  315. 490315,111,770,2,24,1,158,16,"Tattha {sāpadānī}ti na kevalaṃ siṅgālova, avasesāni sunakhapasadabiḷāramigādīni sabbasāpadāni taṃ pokkharasañchannattā‘‘ pokkharaṇī’’ ti laddhanāmaṃ nadiṃ pivanti ce. "
  316. 490316,111,770,25,48,1,147,20,"Na tena anadī {hotī}ti nadiyañhi dvipadacatuppadāpi ahimacchāpi sabbe pipāsitā pānīyaṃ pivanti, na sā tena kāraṇena anadī nāma hoti, nāpi ucchiṭṭhanadī. "
  317. 490317,111,770,49,50,1,5,1,Kasmā?
  318. 490318,111,770,51,53,1,21,2,Sabbesaṃ sādhāraṇattā.
  319. 490319,111,770,54,74,1,131,19,"Yathā nadī yena kenaci pītā na dussati, evaṃ itthīpi kilesavasena sāmikaṃ atikkamitvā aññena saddhiṃ saṃvāsaṃ gatā neva anitthī hoti. "
  320. 490320,111,770,75,76,1,5,1,Kasmā?
  321. 490321,111,770,77,79,1,25,2,Sabbesaṃ sādhāraṇabhāvena.
  322. 490322,111,770,80,82,1,18,2,Nāpi ucchiṭṭhitthī.
  323. 490323,111,770,83,84,1,5,1,Kasmā?
  324. 490324,111,770,85,87,1,28,2,Odakantikatāya suddhabhāvena.
  325. 490325,111,770,88,110,1,128,19,"Khamassu yadi te {piyā}ti yadi pana te sā itthī piyā, so ca amacco bahūpakāro, tesaṃ ubhinnampi khamassu majjhattabhāvena tiṭṭhāhīti. "
  326. 490326,111,771,2,8,1,33,5,Evaṃ mahāsatto rañño ovādaṃ adāsi.
  327. 490327,111,771,9,26,1,86,13,Rājā tassa ovāde ṭhatvā‘‘ puna evarūpaṃ pāpakammaṃ mā karitthā’’ ti vatvā ubhinnampi khami.
  328. 490328,111,771,27,32,1,25,4,Tato paṭṭhāya te oramiṃsu.
  329. 490329,111,771,33,40,1,64,7,Rājāpi dānādīni puññāni katvā jīvitapariyosāne saggapuraṃ pūresi.
  330. 490330,111,771,41,50,1,79,9,Kosalarājāpi imaṃ dhammadesanaṃ sutvā tesaṃ ubhinnampi khamitvā majjhatto ahosi.
  331. 490331,111,772,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  332. 490332,111,772,10,24,1,58,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  333. 490333,111,773,2,4,1,36,2,Pabbatūpattharajātakavaṇṇanā pañcamā.
  334. 490334,111,775,2,7,1,24,2,[ 196]6. Valāhakassajātakavaṇṇanā
  335. 490335,111,776,2,15,1,94,13,Ye na kāhanti ovādan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  336. 490336,111,776,16,59,1,157,25,"So hi bhikkhu satthārā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti puṭṭho‘‘ saccan’’ ti vatvā‘‘ kiṃ kāraṇā’’ ti vutte‘‘ ekaṃ alaṅkataṃ mātugāmaṃ disvā kilesavasenā’’ ti āha. "
  337. 490337,111,776,60,89,1,233,25,Atha naṃ satthā‘‘ itthiyo nāmetā bhikkhu attano rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbehi ceva itthikuttavilāsehi ca purise palobhetvā attano vase katvā vasaṃ upagatabhāvaṃ ñatvā sīlavināsañceva dhanavināsañca pāpanaṭṭhena‘ yakkhiniyo’ ti vuccanti.
  338. 490338,111,776,90,123,1,251,31,Pubbepi hi yakkhiniyo itthikuttena ekaṃ purisasatthaṃ upasaṅkamitvā vāṇije palobhetvā attano vase katvā puna aññe purise disvā te sabbepi jīvitakkhayaṃ pāpetvā ubhohi hanukapassehi lohitena paggharantena mukhaṃ pūrāpetvā khādiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  339. 490339,111,777,2,12,1,84,9,"Atīte tambapaṇṇidīpe sirīsavatthu nāma yakkhanagaraṃ ahosi, tattha yakkhiniyo vasiṃsu. "
  340. 490340,111,777,13,25,1,140,12,Tā bhinnanāvānaṃ vāṇijānaṃ āgatakāle alaṅkatapaṭiyattā khādanīyabhojanīyaṃ gāhāpetvā dāsigaṇaparivutā dārake aṅkenādāya vāṇije upasaṅkamanti.
  341. 490341,111,777,26,64,1,222,26,"Tesaṃ ‘‘ manussāvāsaṃ āgatamhā’’ ti sañjānanatthaṃ tattha tattha kasigorakkhādīni karonte manusse gogaṇe sunakheti evamādīni dassenti, vāṇijānaṃ santikaṃ gantvā‘‘ imaṃ yāguṃ pivatha, bhattaṃ bhuñjatha, khādanīyaṃ khādathā’’ ti vadanti. "
  342. 490342,111,777,65,70,1,41,5,Vāṇijā ajānantā tāhi dinnaṃ paribhuñjanti.
  343. 490343,111,777,71,100,1,162,20,"Atha tesaṃ khāditvā bhuñjitvā pivitvā vissamitakāle paṭisanthāraṃ karonti,‘‘ tumhe kattha vāsikā, kuto āgatā, kahaṃ gacchissatha, kena kammena idhāgatatthā’’ ti pucchanti."
  344. 490344,111,777,101,128,1,145,18,"‘‘ Bhinnanāvā hutvā idhāgatamhā’’ ti vutte‘‘ sādhu, ayyā, amhākampi sāmikānaṃ nāvaṃ abhiruhitvā gatānaṃ tīṇi saṃvaccharāni atikkantāni, te matā bhavissanti; "
  345. 490345,111,777,129,171,1,346,36,"tumhepi vāṇijāyeva, mayaṃ tumhākaṃ pādaparicārikā bhavissāmā’’ ti vatvā te vāṇije itthikuttahāvabhāvavilāsehi palobhetvā yakkhanagaraṃ netvā sace paṭhamagahitā manussā atthi, te devasaṅkhalikāya bandhitvā kāraṇaghare pakkhipanti , attano vasanaṭṭhāne bhinnanāve manusse alabhantiyo pana parato kalyāṇiṃ orato nāgadīpanti evaṃ samuddatīraṃ anusañcaranti. "
  346. 490346,111,777,172,175,1,19,3,Ayaṃ tāsaṃ dhammatā.
  347. 490347,111,778,2,9,1,70,7,Athekadivasaṃ pañcasatā bhinnanāvā vāṇijā tāsaṃ nagarasamīpe uttariṃsu.
  348. 490348,111,778,10,38,1,238,27,"Tā tesaṃ santikaṃ gantvā palobhetvā yakkhanagaraṃ netvā paṭhamaṃ gahite manusse devasaṅkhalikāya bandhitvā kāraṇaghare pakkhipitvā jeṭṭhayakkhinī jeṭṭhakavāṇijaṃ, sesā seseti tā pañcasatā yakkhiniyo te pañcasate vāṇije attano sāmike akaṃsu. "
  349. 490349,111,778,39,58,1,147,18,"Atha sā jeṭṭhayakkhinī rattibhāge vāṇije niddaṃ upagate uṭṭhāya gantvā kāraṇaghare manusse māretvā maṃsaṃ khāditvā āgacchati, sesāpi tatheva karonti. "
  350. 490350,111,778,59,66,1,70,7,Jeṭṭhayakkhiniyā manussamaṃsaṃ khāditvā āgatakāle sarīraṃ sītalaṃ hoti.
  351. 490351,111,778,67,92,1,184,19,"Jeṭṭhavāṇijo pariggaṇhanto tassā yakkhinibhāvaṃ ñatvā‘‘ imā pañcasatā yakkhiniyo bhavissanti, amhehi palāyituṃ vaṭṭatī’’ ti punadivase pātova mukhadhovanatthāya gantvā sesavāṇijānaṃ ārocesi–"
  352. 490352,111,778,93,137,1,236,31,"‘‘ imā yakkhiniyo, na manussitthiyo, aññesaṃ bhinnanāvānaṃ āgatakāle te sāmike katvā amhepi khādissanti, etha ito palāyissāmā’’ ti tesu pañcasatesu aḍḍhateyyasatā‘‘ na mayaṃ etā vijahituṃ sakkhissāma, tumhe gacchatha, mayaṃ na palāyissāmā’’ ti āhaṃsu. "
  353. 490353,111,778,138,146,1,72,8,Jeṭṭhavāṇijo attano vacanakāre aḍḍhateyyasate gahetvā tāsaṃ bhīto palāyi.
  354. 490354,111,779,2,15,1,110,12,"Tasmiṃ pana kāle bodhisatto valāhakassayoniyaṃ nibbatti, sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo ahosi. "
  355. 490355,111,779,16,29,1,116,12,So himavantato ākāse uppatitvā tambapaṇṇidīpaṃ gantvā tattha tambapaṇṇisare pallale sayaṃjātasāliṃ khāditvā gacchati.
  356. 490356,111,779,30,46,1,98,12,Evaṃ gacchanto ca‘‘ janapadaṃ gantukāmā atthī’’ ti tikkhattuṃ karuṇāparibhāvitaṃ mānusiṃ vācaṃ bhāsati.
  357. 490357,111,779,47,65,1,102,13,"Te bodhisattassa vacanaṃ sutvā upasaṅkamitvā añjaliṃ paggayha‘‘ sāmi, mayaṃ janapadaṃ gamissāmā’’ ti āhaṃsu. "
  358. 490358,111,779,66,71,1,36,5,Tena hi mayhaṃ piṭṭhiṃ abhiruhathāti.
  359. 490359,111,779,72,84,1,90,10,"Appekacce abhiruhiṃsu, tesu ekacce vāladhiṃ gaṇhiṃsu, ekacce añjaliṃ paggahetvā aṭṭhaṃsuyeva. "
  360. 490360,111,779,85,103,1,171,18,Bodhisatto antamaso añjaliṃ paggahetvā ṭhite sabbepi te aḍḍhateyyasate vāṇije attano ānubhāvena janapadaṃ netvā sakasakaṭṭhānesu patiṭṭhapetvā attano vasanaṭṭhānaṃ āgamāsi.
  361. 490361,111,779,104,115,1,93,11,Tāpi kho yakkhiniyo aññesaṃ āgatakāle tattha ohīnake aḍḍhateyyasate manusse vadhitvā khādiṃsu.
  362. 490362,111,780,2,39,1,315,30,"Satthā bhikkhū āmantetvā‘‘ bhikkhave, yathā te yakkhinīnaṃ vasaṃ gatā vāṇijā jīvitakkhayaṃ pattā, valāhakassarājassa vacanakarā vāṇijā sakasakaṭṭhānesu patiṭṭhitā, evameva buddhānaṃ ovādaṃ akarontā bhikkhūpi bhikkhuniyopi upāsakāpi upāsikāyopi catūsu apāyesu pañcavidhabandhanakammakaraṇaṭṭhānādīsu mahādukkhaṃ pāpuṇanti. "
  363. 490363,111,780,40,67,1,198,25,Ovādakarā pana tisso kulasampattiyo ca cha kāmasagge vīsati brahmaloketi imāni ca ṭhānāni patvā amatamahānibbānaṃ sacchikatvā mahantaṃ sukhaṃ anubhavantī’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  364. 490364,111,781,2,4,1,0,0,91.
  365. 490365,111,782,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ye na kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ; "
  366. 490366,111,783,2,8,1,42,5,"Byasanaṃ te gamissanti, rakkhasīhiva vāṇijā. "
  367. 490367,111,784,2,4,1,0,0,92.
  368. 490368,111,785,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ye ca kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ; "
  369. 490369,111,786,2,11,1,45,6,"Sotthiṃ pāraṃ gamissanti, valāheneva vāṇijā’’ ti. "
  370. 490370,111,787,2,10,1,39,7,Tattha ye na {kāhantī}ti ye na karissanti.
  371. 490371,111,787,11,18,1,52,6,Byasanaṃ te {gamissantī}ti te mahāvināsaṃ pāpuṇissanti.
  372. 490372,111,787,19,25,1,53,5,Rakkhasīhiva {vāṇijā}ti rakkhasīhi palobhitavāṇijā viya.
  373. 490373,111,787,26,33,1,61,6,Sotthiṃ pāraṃ {gamissantī}ti anantarāyena nibbānaṃ pāpuṇissanti.
  374. 490374,111,787,34,50,1,79,10,Valāheneva {vāṇijā}ti valāheneva‘‘ āgacchathā’’ ti vuttā tassa vacanakarā vāṇijā viya.
  375. 490375,111,787,51,69,1,161,17,"Yathā hi te samuddapāraṃ gantvā sakasakaṭṭhānaṃ agamaṃsu, evaṃ buddhānaṃ ovādakarā saṃsārapāraṃ nibbānaṃ gacchantīti amatamahānibbānena dhammadesanāya kūṭaṃ gaṇhi. "
  376. 490376,111,788,2,20,1,211,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi– saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi, aññepi bahū sotāpattiphalasakadāgāmiphalaanāgāmiphalaarahattaphalāni pāpuṇiṃsu."
  377. 490377,111,788,21,38,1,115,12,"‘‘ Tadā valāhakassarājassa vacanakarā aḍḍhateyyasatā vāṇijā buddhaparisā ahesuṃ, valāhakassarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  378. 490378,111,789,2,4,1,32,2,Valāhakassajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  379. 490379,111,791,2,7,1,23,2,[ 197]7. Mittāmittajātakavaṇṇanā
  380. 490380,111,792,2,15,1,89,12,Na naṃ umhayate {disvā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  381. 490381,111,792,16,40,1,170,20,Aññataro bhikkhu‘‘ mayā gahite mayhaṃ upajjhāyo na kujjhissatī’’ ti upajjhāyena ṭhapitaṃ vissāsena ekaṃ vatthakhaṇḍaṃ gahetvā upāhanatthavikaṃ katvā pacchā upajjhāyaṃ āpucchi.
  382. 490382,111,792,41,81,1,170,26,Atha taṃ upajjhāyo ‘‘ kiṃkāraṇā gaṇhī’’ ti vatvā‘‘ mayā gahite na kujjhissatīti tumhākaṃ vissāsenā’’ ti vutte‘‘ ko mayā saddhiṃ tuyhaṃ vissāso nāmā’’ ti vatvā kuddho uṭṭhahitvā pahari.
  383. 490383,111,792,82,88,1,37,6,Tassa sā kiriyā bhikkhūsu pākaṭā jātā.
  384. 490384,111,792,89,94,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  385. 490385,111,792,95,108,1,91,10,"‘‘ āvuso, asuko kira daharo upajjhāyassa vissāsena vatthakhaṇḍaṃ gahetvā upāhanatthavikaṃ akāsi. "
  386. 490386,111,792,109,128,1,91,15,Atha naṃ upajjhāyo‘ ko mayā saddhiṃ tuyhaṃ vissāso nāmā’ ti vatvā kuddho uṭṭhahitvā paharī’’ ti.
  387. 490387,111,792,129,174,1,215,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idānevesa bhikkhu attano saddhivihārikena saddhiṃ avissāsiko, pubbepi avissāsikoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  388. 490388,111,793,2,25,1,211,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā gaṇasatthā hutvā himavantapadese vāsaṃ kappesi.
  389. 490389,111,793,26,37,1,95,11,Tasmiṃ isigaṇe eko tāpaso bodhisattassa vacanaṃ akatvā ekaṃ matamātikaṃ hatthipotakaṃ paṭijaggi.
  390. 490390,111,793,38,45,1,47,7,Atha naṃ so vuddhippatto māretvā araññaṃ pāvisi.
  391. 490391,111,793,46,52,1,56,6,Tassa sarīrakiccaṃ katvā isigaṇo bodhisattaṃ parivāretvā–
  392. 490392,111,793,53,71,1,79,13,"‘‘ bhante, kena nu ko kāraṇena mittabhāvo vā amittabhāvo vā sakkā jānitun’’ ti pucchi. "
  393. 490393,111,793,72,87,1,67,11,Bodhisatto‘‘ iminā ca iminā ca kāraṇenā’’ ti ācikkhanto imā gāthā avoca–
  394. 490394,111,794,2,4,1,0,0,93.
  395. 490395,111,795,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati; "
  396. 490396,111,796,2,9,1,44,6,"Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati. "
  397. 490397,111,797,2,4,1,0,0,94.
  398. 490398,111,798,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ete bhavanti ākārā, amittasmiṃ patiṭṭhitā; "
  399. 490399,111,799,2,13,1,46,8,"Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍito’’ ti. "
  400. 490400,111,800,2,28,1,131,22,"Tattha na naṃ umhayate {disvā}ti yo hi yassa amitto hoti, so taṃ puggalaṃ disvā na umhayate, hasitaṃ na karoti, pahaṭṭhākāraṃ na dasseti. "
  401. 490401,111,800,29,47,1,106,15,"Na ca naṃ {paṭinandatī}ti tassa vacanaṃ sutvāpi taṃ puggalaṃ na paṭinandati, sādhu subhāsitanti na cānumodati. "
  402. 490402,111,800,48,64,1,100,14,"Cakkhūni cassa na {dadātī}ti cakkhunā cakkhuṃ āhacca paṭimukho hutvā na oloketi, aññato cakkhūni harati. "
  403. 490403,111,800,65,77,1,100,10,"Paṭilomañca {vattatī}ti tassa kāyakammampi vacīkammampi na roceti, paṭilomagāhaṃ gaṇhāti paccanīkagāhaṃ. "
  404. 490404,111,800,78,81,1,16,2,{Ākārā}ti kāraṇāni.
  405. 490405,111,800,82,110,1,144,22,"Yehi amittan ti yehi kāraṇehi tāni kāraṇāni disvā sutvā ca paṇḍito puggalo‘‘ ayaṃ me amitto’’ ti jāneyya, tato viparītehi pana mittabhāvo jānitabboti. "
  406. 490406,111,801,2,10,1,93,8,Evaṃ bodhisatto mittāmittabhāvakāraṇāni ācikkhitvā brahmavihāre bhāvetvā brahmalokūpago ahosi.
  407. 490407,111,802,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  408. 490408,111,802,9,29,1,116,13,"‘‘ tadā hatthiposakatāpaso saddhivihāriko ahosi, hatthī upajjhāyo, isigaṇo buddhaparisā, gaṇasatthā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  409. 490409,111,803,2,4,1,31,2,Mittāmittajātakavaṇṇanā sattamā.
  410. 490410,111,805,2,7,1,18,2,[ 198]8. Rādhajātakavaṇṇanā
  411. 490411,111,806,2,15,1,90,11,Pavāsā āgato {tātā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  412. 490412,111,806,16,58,1,150,23,"So kira satthārā‘‘ saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ ti puṭṭho‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vatvā‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti vutte‘‘ ekaṃ alaṅkataitthiṃ disvā kilesavasenā’’ ti āha. "
  413. 490413,111,806,59,94,1,185,28,"Atha naṃ satthā‘‘ mātugāmo nāma bhikkhu na sakkā rakkhituṃ, pubbepi dovārike ṭhapetvā rakkhantāpi rakkhituṃ na sakkhiṃsu, kiṃ te itthiyā, laddhāpi sā rakkhituṃ na sakkā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  414. 490414,111,807,2,23,1,132,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto suvayoniyaṃ nibbatti,‘‘ rādho’’ tissa nāmaṃ, kaniṭṭhabhātā panassa poṭṭhapādo nāma. "
  415. 490415,111,807,24,40,1,129,15,"Te ubhopi taruṇakāleyeva eko luddako gahetvā bārāṇasiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa adāsi, brāhmaṇo te puttaṭṭhāne ṭhapetvā paṭijaggi. "
  416. 490416,111,807,41,47,1,43,5,Brāhmaṇassa pana brāhmaṇī arakkhitā dussīlā.
  417. 490417,111,807,48,85,1,261,30,"So vohārakaraṇatthāya gacchanto te suvapotake āmantetvā‘‘ tātā, ahaṃ vohārakaraṇatthāya gacchāmi, kāle vā vikāle vā tumhākaṃ mātu karaṇakammaṃ olokeyyātha, aññassa purisassa gamanabhāvaṃ vā agamanabhāvaṃ vā jāneyyāthā’’ ti brāhmaṇiṃ suvapotakānaṃ paṭicchāpetvā agamāsi. "
  418. 490418,111,807,86,99,1,109,12,"Sā tassa nikkhantakālato paṭṭhāya anācāraṃ cari, rattimpi divāpi āgacchantānañca gacchantānañca pamāṇaṃ natthi. "
  419. 490419,111,808,2,7,1,34,5,Taṃ disvā poṭṭhapādo rādhaṃ pucchi–
  420. 490420,111,808,8,27,1,86,12,"‘‘ brāhmaṇo imaṃ brāhmaṇiṃ amhākaṃ niyyādetvā gato, ayañca pāpakammaṃ karoti, vadāmi nan’’ ti. "
  421. 490421,111,808,28,37,1,22,5,Rādho‘‘ mā vadāhī’’ ti āha.
  422. 490422,111,808,38,53,1,66,10,"So tassa vacanaṃ aggahetvā‘‘ amma, kiṃkāraṇā pāpakammaṃ karosī’’ ti āha. "
  423. 490423,111,808,54,103,1,232,35,"Sā taṃ māretukāmā hutvā‘‘ tāta, tvaṃ nāma mayhaṃ putto, ito paṭṭhāya na karissāmi, ehi, tāta, tāvā’’ ti piyāyamānā viya pakkositvā āgataṃ gahetvā‘‘ tvaṃ maṃ ovadasi, attano pamāṇaṃ na jānāsī’’ ti gīvaṃ parivattetvā māretvā uddhanantaresu pakkhipi. "
  424. 490424,111,808,104,128,1,120,17,"Brāhmaṇo āgantvā vissamitvā bodhisattaṃ‘‘ kiṃ, tāta rādha, mātā te anācāraṃ karoti, na karotī’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  425. 490425,111,809,2,4,1,0,0,95.
  426. 490426,111,810,2,11,1,34,6,"‘ ‘ Pavāsā āgato tāta, idāni nacirāgato; "
  427. 490427,111,811,2,12,1,42,7,"Kaccinnu tāta te mātā, na aññamupasevatī’’ ti. "
  428. 490428,111,812,2,23,1,108,16,"Tassattho – ahaṃ, tāta rādha, pavāsā āgato, so camhi idāneva āgato nacirāgato, tena pavattiṃ ajānanto taṃ pucchāmi–"
  429. 490429,111,812,24,40,1,51,10,"‘‘ kacci nu te, tāta, mātā aññaṃ purisaṃ na upasevatī’’ ti. "
  430. 490430,111,813,2,23,1,102,16,"Rādho ‘‘ tāta, paṇḍitā nāma bhūtaṃ vā abhūtaṃ vā aniyyānikaṃ nāma na kathesun’’ ti ñāpento dutiyaṃ gāthamāha– "
  431. 490431,111,814,2,4,1,0,0,96.
  432. 490432,111,815,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Na kho panetaṃ subhaṇaṃ, giraṃ saccupasaṃhitaṃ; "
  433. 490433,111,816,2,10,1,42,5,"Sayetha poṭṭhapādova, mummure upakūthito’’ ti. "
  434. 490434,111,817,2,6,1,23,4,Tattha giran ti vacanaṃ.
  435. 490435,111,817,7,27,1,89,14,"Tañhi yathā idāni girā, evaṃ tadā‘‘ giran’’ ti vuccati, so suvapotako liṅgaṃ anādiyitvā evamāha. "
  436. 490436,111,817,28,43,1,120,13,"Ayaṃ panettha attho– tāta, paṇḍitena nāma saccupasaṃhitaṃ yathābhūtaṃ atthayuttaṃ sabhāvavacanampi aniyyānikaṃ na subhaṇaṃ. "
  437. 490437,111,817,44,61,1,122,14,"Aniyyānikañca saccaṃ bhaṇanto sayetha poṭṭhapādova, mummure upakūthito, yathā poṭṭhapādo kukkuḷe jhāmo sayati, evaṃ sayeyyāti."
  438. 490438,111,817,62,71,1,33,4,"‘‘ Upakūdhito’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  439. 490439,111,818,2,22,1,123,16,Evaṃ bodhisatto brāhmaṇassa dhammaṃ desetvā‘‘ mayāpi imasmiṃ ṭhāne vasituṃ na sakkā’’ ti brāhmaṇaṃ āpucchitvā araññameva pāvisi.
  440. 490440,111,819,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  441. 490441,111,819,17,31,1,57,9,"‘‘ Tadā poṭṭhapādo ānando ahosi, rādho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  442. 490442,111,820,2,4,1,26,2,Rādhajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  443. 490443,111,822,2,7,1,21,2,[ 199]9. Gahapatijātakavaṇṇanā
  444. 490444,111,823,2,16,1,94,12,Ubhayaṃ me na {khamatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitameva bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  445. 490445,111,823,17,38,1,114,16,"Kathento ca‘‘ mātugāmo nāma arakkhito, pāpakammaṃ katvā yena kenaci upāyena sāmikaṃ vañcetiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  446. 490446,111,824,2,14,1,119,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā vayappatto gharāvāsaṃ gaṇhi.
  447. 490447,111,824,15,22,1,59,7,Tassa bhariyā dussīlā gāmabhojakena saddhiṃ anācāraṃ carati.
  448. 490448,111,824,23,29,1,41,5,Bodhisatto taṃ ñatvā pariggaṇhanto carati .
  449. 490449,111,824,30,41,1,81,10,"Tadā pana antovasse bījesu nīhaṭesu chātakaṃ ahosi, sassānaṃ gabbhagahaṇakālo jāto. "
  450. 490450,111,824,42,63,1,143,17,Sakalagāmavāsino‘‘ ito māsadvayena sassāni uddharitvā vīhiṃ dassāmā’’ ti ekato hutvā gāmabhojakassa hatthato ekaṃ jaragoṇaṃ gahetvā maṃsaṃ khādiṃsu.
  451. 490451,111,825,2,10,1,84,8,Athekadivasaṃ gāmabhājako khaṇaṃ oloketvā bodhisattassa bahigatavelāyaṃ gehaṃ pāvisi.
  452. 490452,111,825,11,18,1,81,7,Tesaṃ sukhanipannakkhaṇeyeva bodhisatto gāmadvārena pavisitvā gehābhimukho pāyāsi.
  453. 490453,111,825,19,49,1,141,21,"Sā itthī gāmadvārābhimukhī taṃ disvā‘‘ ko nu kho eso’’ ti ummāre ṭhatvā olokentī‘‘ soyevā’’ ti ñatvā gāmabhojakassa ācikkhi, gāmabhojako bhīto pakampi. "
  454. 490454,111,825,50,84,1,173,26,"Atha naṃ sā‘‘ mā bhāyi, attheko upāyo, amhehi tava hatthato goṇamaṃsaṃ khāditaṃ, tvaṃ maṃsamūlaṃ sodhento viya hohi, ahaṃ koṭṭhaṃ āruyha koṭṭhadvāre ṭhatvā‘ vīhi natthī’ ti vakkhāmi. "
  455. 490455,111,825,85,109,1,135,19,"Tvaṃ gehamajjhe ṭhatvā‘ amhākaṃ ghare dārakā chātā, maṃsamūlaṃ me dehī’ ti punappunaṃ codeyyāsī’’ ti vatvā koṭṭhaṃ āruyha koṭṭhadvāre nisīdi. "
  456. 490456,111,825,110,121,1,49,7,Itaro gehamajjhe ṭhatvā‘‘ maṃsamūlaṃ dehī’’ ti vadati.
  457. 490457,111,825,122,139,1,82,12,"Sā koṭṭhadvāre nisinnā‘‘ koṭṭhe vīhi natthi, sasse uddharante dassāmi gacchāhī’’ ti āha. "
  458. 490458,111,826,2,106,1,562,79,"Bodhisatto gehaṃ pavisitvā tesaṃ kiriyaṃ disvā‘‘ imāya pāpāya kataupāyo esa bhavissatī’’ ti ñatvā gāmabhojakaṃ āmantetvā‘‘ so gāmabhojaka amhe tava jaragoṇassa maṃsaṃ khādantā‘ ito māsadvayena vīhiṃ dassāmā’ ti khādimha, tvaṃ aḍḍhamāsampi anatikkamitvā idāneva kasmā āharāpesi, na tvaṃ iminā kāraṇena āgato, aññena kāraṇena āgato bhavissasi, mayhaṃ tava kiriyā na ruccati, ayampi anācārā pāpadhammā koṭṭhe vīhīnaṃ abhāvaṃ jānāti, sā dāni koṭṭhaṃ āruyha‘ vīhi natthī’ ti vadati, tvampi‘ dehī’ ti vadati, ubhinnampi vo karaṇaṃ mayhaṃ na ruccatī’’ ti etamatthaṃ pakāsento imā gāthā avoca– "
  459. 490459,111,827,2,4,1,0,0,97.
  460. 490460,111,828,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Ubhayaṃ me na khamati, ubhayaṃ me na ruccati; "
  461. 490461,111,829,2,8,1,42,5,"Yācāyaṃ koṭṭhamotiṇṇā, nadassaṃ iti bhāsati. "
  462. 490462,111,830,2,4,1,0,0,98.
  463. 490463,111,831,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Taṃ taṃ gāmapati brūmi, kadare appasmi jīvite; "
  464. 490464,111,832,2,10,1,47,7,"Dve māse saṅgaraṃ katvā, maṃsaṃ jaraggavaṃ kisaṃ; "
  465. 490465,111,833,2,12,1,45,7,"Appattakāle codesi, tampi mayhaṃ na ruccatī’’ ti. "
  466. 490466,111,834,2,16,1,75,11,"Tattha taṃ taṃ gāmapati {brūmī}ti, ambho gāmajeṭṭhaka, tena kāraṇena taṃ vadāmi. "
  467. 490467,111,834,17,37,1,139,18,"Kadare appasmi {jīvite}ti amhākaṃ jīvitaṃ nāma kadarañceva thaddhaṃ lūkhaṃ kasiraṃ appañca mandaṃ parittaṃ, tasmiṃ no evarūpe jīvite vattamāne. "
  468. 490468,111,834,38,71,1,199,28,"Dve māse saṅgaraṃ katvā, maṃsaṃ jaraggavaṃ kisan ti amhākaṃ maṃsaṃ gaṇhantānaṃ jaraggavaṃ kisaṃ dubbalaṃ jaragoṇaṃ dadamāno tvaṃ‘‘ dvīhi māsehi mūlaṃ dātabban’’ ti evaṃ dve māse saṅgaraṃ paricchedaṃ katvā. "
  469. 490469,111,834,72,80,1,58,7,Appattakāle {codesī}ti tasmiṃ kāle asampatte antarāva codesi.
  470. 490470,111,834,81,118,1,249,34,"Tampi mayhaṃ na {ruccatī}ti yā cāyaṃ pāpadhammā dussīlā antokoṭṭhe vīhīnaṃ natthibhāvaṃ jānamānāva ajānantī viya hutvā koṭṭhamotiṇṇā koṭṭhadvāre ṭhatvā na dassaṃ iti bhāsati, yañca tvaṃ akāle codesi, tampīti idaṃ ubhayampi mama neva khamati na ruccatīti. "
  471. 490471,111,835,2,47,1,324,36,"Evaṃ so kathentova gāmabhojakaṃ cūḷāya gahetvā kaḍḍhitvā gehamajjhe pātetvā‘‘ gāmabhojakomhīti parassa rakkhitagopitabhaṇḍe aparajjhasī’’ tiādīhi paribhāsitvā pothetvā dubbalaṃ katvā gīvāya gahetvā gehā nikkaḍḍhitvā tampi duṭṭhaitthiṃ kesesu gahetvā koṭṭhā otāretvā nippothetvā‘‘ sace puna evarūpaṃ karosi, jānissasī’’ ti santajjesi. "
  472. 490472,111,835,48,63,1,100,14,"Tato paṭṭhāya gāmabhojako taṃ gehaṃ oloketumpi na visahi, sāpi pāpā puna manasāpi aticarituṃ nāsakkhi. "
  473. 490473,111,836,2,18,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  474. 490474,111,836,19,33,1,72,9,"‘‘ Tadā gāmabhojako devadatto, niggahakārako gahapati pana ahameva ahosin’’ ti. "
  475. 490475,111,837,2,4,1,28,2,Gahapatijātakavaṇṇanā navamā.
  476. 490476,111,839,2,7,1,22,2,[ 200]10. Sādhusīlajātakavaṇṇanā
  477. 490477,111,840,2,12,1,82,10,Sarīradabyan ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  478. 490478,111,840,13,18,1,33,5,Tassa kira catasso dhītaro ahesuṃ.
  479. 490479,111,840,19,38,1,111,15,"Tā cattāro janā patthenti, tesu eko abhirūpo sarīrasampanno, eko vayappatto mahallako, eko jātisampanno, eko sīlavā. "
  480. 490480,111,840,39,41,1,16,2,Brāhmaṇo cintesi–
  481. 490481,111,840,42,63,1,136,14,"‘‘ dhītaro nivesentena patiṭṭhāpentena kassa nu kho dātabbā, kiṃ rūpasampannassa, udāhu vayappattassa, jātisampannasīlavantānaṃ aññatarassā’’ ti. "
  482. 490482,111,840,64,109,1,282,35,"So cintentopi ajānitvā‘‘ imaṃ kāraṇaṃ sammāsambuddho jānissati, taṃ pucchitvā etesaṃ antare anucchavikassa dassāmī’’ ti gandhamālādīni gāhāpetvā vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno ādito paṭṭhāya tamatthaṃ ārocetvā‘‘ bhante, imesu catūsu janesu kassa dātuṃ vaṭṭatī’’ ti pucchi. "
  483. 490483,111,840,110,132,1,129,17,"Satthā‘‘ pubbepi paṇḍitā etaṃ pañhaṃ kathayiṃsu, bhavasaṅkhepagatattā pana sallakkhetuṃ na sakkosī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  484. 490484,111,841,2,19,1,169,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhitvā āgantvā bārāṇasiyaṃ disāpāmokkho ācariyo ahosi.
  485. 490485,111,841,20,31,1,80,10,"Athekassa brāhmaṇassa catasso dhītaro ahesuṃ, tā evameva cattāro janā patthayiṃsu. "
  486. 490486,111,841,32,59,1,150,19,Brāhmaṇo‘‘ kassa nu kho dātabbā’’ ti ajānanto‘‘ ācariyaṃ pucchitvā dātabbayuttakassa dassāmī’’ ti tassa santikaṃ gantvā tamatthaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  487. 490487,111,842,2,4,1,0,0,99.
  488. 490488,111,843,2,10,1,45,5,"‘ ‘ Sarīradabyaṃ vuḍḍhabyaṃ, sojaccaṃ sādhusīliyaṃ; "
  489. 490489,111,844,2,12,1,48,7,"Brāhmaṇaṃ teva pucchāma, kannu tesaṃ vanimhase’’ ti. "
  490. 490490,111,845,2,15,1,67,8,Tattha ‘‘ sarīradabyan’’ tiādīhi tesaṃ catunnaṃ vijjamāne guṇe pakāseti.
  491. 490491,111,845,16,32,1,123,13,"Ayañhettha adhippāyo– dhītaro me cattāro janā patthenti, tesu ekassa sarīradabyamatthi, sarīrasampadā abhirūpabhāvo saṃvijjati. "
  492. 490492,111,845,33,38,1,47,5,Ekassa vuḍḍhabyaṃ vuḍḍhibhāvo mahallakatā atthi.
  493. 490493,111,845,39,44,1,42,5,Ekassa sojaccaṃ sujātitā jātisampadā atthi.
  494. 490494,111,845,45,52,1,20,3,‘‘ Sujaccan’’ tipi pāṭho.
  495. 490495,111,845,53,59,1,54,5,Ekassa sādhusīliyaṃ sundarasīlabhāvo sīlasampadā atthi.
  496. 490496,111,845,60,73,1,104,12,Brāhmaṇaṃ teva {pucchāmā}ti tesu asukassa nāmetā dātabbāti ajānantā mayaṃ bhavantaṃ brāhmaṇaññeva pucchāma.
  497. 490497,111,845,74,92,1,108,15,"Kannu tesaṃ {vanimhase}ti tesaṃ catunnaṃ janānaṃ kaṃ vanimhase, kaṃ icchāma, kassa tā kumārikā dadāmāti pucchati. "
  498. 490498,111,846,2,26,1,161,18,"Taṃ sutvā ācariyo‘‘ rūpasampadādīsu vijjamānāsupi vipannasīlo gārayho, tasmā taṃ nappamāṇaṃ, amhākaṃ sīlavantabhāvo ruccatī’’ ti imamatthaṃ pakāsento dutiyaṃ gāthamāha– "
  499. 490499,111,847,2,4,1,0,0,100.
  500. 490500,111,848,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Attho atthi sarīrasmiṃ, vuḍḍhabyassa namo kare; "
  501. 490501,111,849,2,12,1,46,7,"Attho atthi sujātasmiṃ, sīlaṃ asmāka ruccatī’’ ti. "
  502. 490502,111,850,2,22,1,104,15,"Tattha attho atthi sarīrasmin ti rūpasampanne sarīrepi attho viseso vuddhi atthiyeva,‘‘ natthī’’ ti na vadāmi. "
  503. 490503,111,850,23,31,1,65,7,Vuḍḍhabyassa namo {kare}ti vuḍḍhabhāvassa pana namakkārameva karomi.
  504. 490504,111,850,32,36,1,37,4,Vuḍḍhabhāvo hi vandanamānanaṃ labhati.
  505. 490505,111,850,37,48,1,84,10,"Attho atthi sujātasmin ti sujātepi purise vuḍḍhi atthi, jātisampattipi icchitabbāyeva. "
  506. 490506,111,850,49,57,1,52,7,Sīlaṃ asmāka {ruccatī}ti amhākaṃ pana sīlameva ruccati.
  507. 490507,111,850,58,64,1,61,6,Sīlavā hi ācārasampanno sarīradabyavirahitopi pujjo pāsaṃsoti.
  508. 490508,111,850,65,72,1,57,7,Brāhmaṇo tassa vacanaṃ sutvā sīlavantasseva dhītaro adāsi.
  509. 490509,111,851,2,15,1,123,12,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi– saccapariyosāne brāhmaṇo sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  510. 490510,111,851,16,32,1,80,11,"‘‘ Tadā brāhmaṇo ayameva brāhmaṇo ahosi, disāpāmokkho ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  511. 490511,111,852,2,4,1,29,2,Sādhusīlajātakavaṇṇanā dasamā.
  512. 490512,111,853,2,4,1,19,2,Ruhakavaggo pañcamo.
  513. 490513,111,854,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  514. 490514,111,855,2,8,1,39,4,"Ruhakaṃ sirikāḷakaṃ, padumaṃ maṇicorakaṃ; "
  515. 490515,111,856,2,6,1,45,3,"Pabbatūpattharavalāhaṃ , mittāmittañca rādhañca; "
  516. 490516,111,857,2,4,1,19,2,Gahapati sādhusīlaṃ.
  517. 490517,111,858,2,4,1,15,2,6 . Nataṃdaḷhavaggo
  518. 490518,111,860,2,7,1,25,2,[ 201]1. Bandhanāgārajātakavaṇṇanā
  519. 490519,111,861,2,17,1,95,12,Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu {dhīrā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto bandhanāgāraṃ ārabbha kathesi.
  520. 490520,111,861,18,26,1,81,8,Tasmiṃ kira kāle bahū sandhicchedakapanthaghātakacore ānetvā kosalarañño dassesuṃ.
  521. 490521,111,861,27,31,1,64,4,Te rājā addubandhanarajjubandhanasaṅkhalikabandhanehi bandhāpesi.
  522. 490522,111,861,32,90,1,432,51,"Tiṃsamattā jānapadā bhikkhū satthāraṃ daṭṭhukāmā āgantvā disvā vanditvā punadivase piṇḍāya carantā bandhanāgāraṃ gantvā te core disvā piṇḍapātapaṭikkantā sāyanhasamaye tathāgataṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, ajja amhehi piṇḍāya carantehi bandhanāgāre bahū corā addubandhanādīhi baddhā mahādukkhaṃ anubhavantā diṭṭhā, te tāni bandhanāni chinditvā palāyituṃ na sakkonti, atthi nu kho tehi bandhanehi thirataraṃ nāma aññaṃ bandhanan’’ ti pucchiṃsu. "
  523. 490523,111,861,91,129,1,295,30,"Satthā‘‘ bhikkhave, kiṃ bandhanāni nāmetāni, yaṃ panetaṃ dhanadhaññaputtadārādīsu taṇhāsaṅkhātaṃ kilesabandhanaṃ, etaṃ etehi bandhanehi sataguṇena sahassaguṇena thirataraṃ, evaṃ mahantampi panetaṃ ducchindaniyaṃ bandhanaṃ porāṇakapaṇḍitā chinditvā himavantaṃ pavisitvā pabbajiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  524. 490524,111,862,2,16,1,128,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ duggatagahapatikule nibbatti, tassa vayappattassa pitā kālamakāsi. "
  525. 490525,111,862,17,32,1,111,14,"So bhatiṃ katvā mātaraṃ posesi, athassa mātā anicchamānasseva ekaṃ kuladhītaraṃ gehe katvā aparabhāge kālamakāsi. "
  526. 490526,111,862,33,37,1,42,4,Bhariyāyapissa kucchiyaṃ gabbho patiṭṭhāsi.
  527. 490527,111,862,38,58,1,95,13,"So gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ ajānanto‘‘ bhadde, tvaṃ bhatiṃ katvā jīvāhi, ahaṃ pabbajissāmī’’ ti āha . "
  528. 490528,111,862,59,76,1,73,11,"Sāpi‘‘ gabbho me patiṭṭhito, mayi vijātāya dārakaṃ disvā pabbajissasī’’ ti āha. "
  529. 490529,111,862,77,101,1,104,14,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tassā vijātakāle‘‘ bhadde, tvaṃ sotthinā vijātā, idānāhaṃ pabbajissāmī’’ ti āpucchi. "
  530. 490530,111,862,102,119,1,90,13,Atha naṃ sā‘‘ puttakassa tāva thanapānato apagamanakālaṃ āgamehī’’ ti vatvā puna gabbhaṃ gaṇhi.
  531. 490531,111,863,2,4,1,10,2,So cintesi–
  532. 490532,111,863,5,20,1,85,10,"‘‘ imaṃ sampaṭicchāpetvā gantuṃ na sakkā, imissā anācikkhitvāva palāyitvā pabbajissāmī’’ ti. "
  533. 490533,111,863,21,27,1,48,6,So tassā anācikkhitvā ratthibhāge uṭṭhāya palāyi.
  534. 490534,111,863,28,33,1,32,4,Atha naṃ nagaraguttikā aggahesuṃ.
  535. 490535,111,863,34,69,1,231,28,"So‘‘ ahaṃ, sāmi, mātuposako nāma, vissajjetha man’’ ti tehi attānaṃ vissajjāpetvā ekasmiṃ ṭhāne vasitvā aggadvāreneva nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto vihāsi. "
  536. 490536,111,863,70,90,1,131,16,So tattha vasanto‘‘ evarūpampi nāma me ducchindaniyaṃ puttadārabandhanaṃ kilesabandhanaṃ chinditan’’ ti udānaṃ udānento imā gāthā avoca–
  537. 490537,111,864,2,4,1,0,0,101.
  538. 490538,111,865,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca; "
  539. 490539,111,866,2,10,1,55,7,"Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā. "
  540. 490540,111,867,2,4,1,0,0,102.
  541. 490541,111,868,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sīthilaṃ duppamuñcaṃ; "
  542. 490542,111,869,2,13,1,62,8,"Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ ti. "
  543. 490543,111,870,2,9,1,46,5,"Tattha {dhīrā}ti dhitimantā, dhikkatapāpāti dhīrā. "
  544. 490544,111,870,10,30,1,121,17,"Atha vā dhī vuccati paññā, tāya paññāya samannāgatāti dhīrā, buddhā paccekabuddhā buddhasāvakā bodhisattā ca ime dhīrā nāma. "
  545. 490545,111,870,31,63,1,253,29,"Yadāyasan tiādīsu yaṃ saṅkhalikasaṅkhātaṃ ayasā nibbattaṃ āyasaṃ, yaṃ addubandhanasaṅkhātaṃ dārujaṃ, yañca pabbajatiṇehi vā aññehi vā vākādīhi rajjuṃ katvā katarajjubandhanaṃ, taṃ āyasādiṃ chindituṃ sakkuṇeyyabhāvena dhīrā daḷhaṃ thiranti nāhu na kathenti. "
  546. 490546,111,870,64,72,1,58,6,"{Sārattarattā}ti sārattā hutvā rattā, balavarāgarattāti attho. "
  547. 490547,111,870,73,83,1,63,8,"{Maṇikuṇḍalesū}ti maṇīsu ca kuṇḍalesu ca, maṇiyuttesu vā kuṇḍalesu. "
  548. 490548,111,871,2,29,1,154,23,"Etaṃ daḷhan ti ye maṇikuṇḍalesu sārattarattā, tesaṃ yo ca sārāgo, yā ca tesaṃ puttadāresu apekkhā taṇhā, etaṃ kilesamayaṃ bandhanaṃ daḷhaṃ thiranti dhīrā āhu. "
  549. 490549,111,871,30,40,1,81,10,Ohārinan ti ākaḍḍhitvā catūsu apāyesu pātanato avaharati heṭṭhā haratīti ohārinaṃ.
  550. 490550,111,871,41,61,1,159,17,"Sithilan ti bandhanaṭṭhāne chavicammamaṃsāni na chindati, lohitaṃ na nīharati, bandhanabhāvampi na jānāpeti, thalapathajalapathādīsu kammāni kātuṃ detīti sithilaṃ. "
  551. 490551,111,871,62,75,1,129,13,Duppamuñcan ti taṇhālobhavasena hi ekavārampi uppannaṃ kilesabandhanaṃ daṭṭhaṭṭhānato kacchapo viya dummocayaṃ hotīti duppamuñcaṃ.
  552. 490552,111,871,76,115,1,357,37,"Etampi {chetvānā}ti etaṃ evaṃ daḷhampi kilesabandhanaṃ ñāṇakhaggena chinditvā ayadāmāni chinditvā mattavaravāraṇā viya pañjare chinditvā sīhapotakā viya ca dhīrā vatthukāmakilesakāme ukkārabhūmiṃ viya jigucchamānā anapekkhino hutvā kāmasukhaṃ pahāya vajanti pakkamanti, pakkamitvā ca pana himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānasukhena vītināmentīti. "
  553. 490553,111,872,2,11,1,77,8,Evaṃ bodhisatto imaṃ udānaṃ udānetvā aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  554. 490554,111,873,2,24,1,157,18,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino, keci arahanto ahesuṃ."
  555. 490555,111,873,25,52,1,150,19,"‘‘ Tadā mātā mahāmāyā ahosi, pitā suddhodanamahārājā, bhariyā rāhulamātā, putto rāhulo, puttadāraṃ pahāya nikkhamitvā pabbajito puriso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  556. 490556,111,874,2,4,1,33,2,Bandhanāgārajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  557. 490557,111,876,2,7,1,21,2,[ 202]2. Keḷisīlajātakavaṇṇanā
  558. 490558,111,877,2,16,1,100,12,Haṃsā koñcā mayūrā {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ ārabbha kathesi.
  559. 490559,111,877,17,41,1,212,22,"So kirāyasmā buddhasāsane pākaṭo ahosi paññāto madhurassaro madhuradhammakathiko paṭisambhidāppatto mahākhīṇāsavo asītiyā mahātherānaṃ antaro pamāṇena omako lakuṇḍako sāmaṇero viya, khuddako kīḷanatthāya kato viya. "
  560. 490560,111,877,42,95,1,420,45,Tasmiṃ ekadivasaṃ tathāgataṃ vanditvā jetavanakoṭṭhakaṃ gate janapadā tiṃsamattā bhikkhū‘‘ dasabalaṃ vandissāmā’’ ti jetavanaṃ pavisantā vihārakoṭṭhake theraṃ disvā‘‘ sāmaṇero eso’’ ti saññāya theraṃ cīvarakaṇṇe gaṇhantā hatthe gaṇhantā sīsaṃ gaṇhantā nāsāya parāmasantā kaṇṇesu gahetvā cāletvā hatthakukkuccaṃ katvā pattacīvaraṃ paṭisāmetvā satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā nisīditvā satthārā madhurapaṭisanthāre kate pucchiṃsu–
  561. 490561,111,877,96,114,1,103,12,"‘‘ bhante, lakuṇḍakabhaddiyatthero kira nāmeko tumhākaṃ sāvako madhuradhammakathiko atthi, kahaṃ so idānī’’ ti."
  562. 490562,111,877,115,126,1,36,5,"‘‘ Kiṃ pana, bhikkhave, daṭṭhukāmatthā’’ ti?"
  563. 490563,111,877,127,135,1,13,3,"‘‘ Āma, bhante’’ ti."
  564. 490564,111,877,136,156,1,102,13,"‘‘ Yaṃ, bhikkhave, tumhe dvārakoṭṭhake disvā cīvarakaṇṇādīsu gaṇhantā hatthakukkuccaṃ katvā āgatā, esa so’’ ti."
  565. 490565,111,877,157,171,1,86,9,"‘‘ Bhante, evarūpo patthitapatthano abhinīhārasampanno sāvako kiṃkāraṇā appesakkho jāto’’ ti? "
  566. 490566,111,877,172,186,1,70,10,Satthā‘‘ attanā katapāpakammaṃ nissāyā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.
  567. 490567,111,878,2,11,1,76,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko devarājā ahosi.
  568. 490568,111,878,12,69,1,397,46,"Tadā brahmadattassa jiṇṇaṃ jarāppattaṃ hatthiṃ vā assaṃ vā goṇaṃ vā dassetuṃ na sakkā, keḷisīlo hutvā tathārūpaṃ disvāva anubandhāpeti, jiṇṇasakaṭampi disvā bhindāpeti, jiṇṇamātugāme disvā pakkosāpetvā udare paharāpetvā pātāpetvā puna uṭṭhāpetvā bhāyāpeti , jiṇṇapurise disvā laṅghake viya bhūmiyaṃ saṃparivattakādikīḷaṃ kīḷāpeti, apassanto‘‘ asukaghare kira mahallako atthī’’ ti sutvāpi pakkosāpetvā kīḷati. "
  569. 490569,111,878,70,84,1,134,12,"Manussā lajjantā attano mātāpitaro tiroraṭṭhāni pesenti, mātupaṭṭhānadhammo pitupaṭṭhānadhammo pacchijji, rājasevakāpi keḷisīlāva ahesuṃ. "
  570. 490570,111,878,85,92,1,52,6,"Matamatā cattāro apāye pūrenti, devaparisā parihāyati. "
  571. 490571,111,879,2,51,1,347,40,Sakko abhinave devaputte apassanto‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ damessāmi nan’’ ti mahallakavaṇṇaṃ abhinimminitvā jiṇṇayānake dve takkacāṭiyo āropetvā dve jaragoṇe yojetvā ekasmiṃ chaṇadivase alaṅkatahatthiṃ abhiruhitvā brahmadatte alaṅkatanagaraṃ padakkhiṇaṃ karonte pilotikanivattho taṃ yānakaṃ pājento rañño abhimukho agamāsi.
  572. 490572,111,879,52,64,1,55,8,Rājā jiṇṇayānakaṃ disvā‘‘ etaṃ yānakaṃ apanethā’’ ti vadati.
  573. 490573,111,879,65,78,1,39,7,"Manussā‘‘ kahaṃ, deva, na passāmā’’ ti āhaṃsu. "
  574. 490574,111,879,79,84,1,41,5,Sakko attano ānubhāvena raññoyeva dassesi.
  575. 490575,111,879,85,100,1,119,15,Atha naṃ bahusampatte tasmiṃ tassa uparibhāgena pājento rañño matthake ekaṃ cāṭiṃ bhinditvā nivattāpento dutiyaṃ bhindi.
  576. 490576,111,879,101,115,1,90,13,"Athassa sīsato paṭṭhāya ito cito ca takkaṃ paggharati, so tena aṭṭīyati harāyati jigucchati. "
  577. 490577,111,879,116,166,1,348,43,"Athassa taṃ upaddutabhāvaṃ ñatvā sakko yānakaṃ antaradhāpetvā sakkattabhāvaṃ māpetvā vajirahattho ākāse ṭhatvā‘‘ pāpa adhammikarāja, kiṃ tvaṃ mahallako na bhavissasi, tava sarīraṃ jarā na paharissati, keḷisīlo hutvā vuḍḍhe viheṭhanakammaṃ karosi, ekakaṃ taṃ nissāya etaṃ kammaṃ katvā matamatā apāye paripūrenti, manussā mātāpitaro paṭijaggituṃ na labhanti. "
  578. 490578,111,879,167,196,1,213,25,"Sace imamhā kammā na viramissasi, vajirena te sīsaṃ padālessāmi, mā ito paṭṭhāyetaṃ kammaṃ akatthā’’ ti santajjetvā mātāpitūnaṃ guṇaṃ kathetvā vuḍḍhāpacāyikakammassa ānisaṃsaṃ pakāsetvā ovaditvā sakaṭṭhānameva agamāsi. "
  579. 490579,111,879,197,206,1,63,9,Rājā tato paṭṭhāya tathārūpaṃ kammaṃ kātuṃ cittampi na uppādesi.
  580. 490580,111,880,2,12,1,63,9,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  581. 490581,111,881,2,4,1,0,0,103.
  582. 490582,111,882,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā; "
  583. 490583,111,883,2,9,1,45,6,"Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmi tulyatā. "
  584. 490584,111,884,2,4,1,0,0,104.
  585. 490585,111,885,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, daharo cepi paññavā; "
  586. 490586,111,886,2,14,1,44,9,"So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravā’’ ti. "
  587. 490587,111,887,2,16,1,81,12,"Tattha pasadā {migā}ti pasadasaṅkhātā migā, pasadā migā ca avasesā migā cātipi attho."
  588. 490588,111,887,17,28,1,41,6,"‘‘ Pasadamigā’’ tipi pāṭho, pasadā migāti attho. "
  589. 490589,111,887,29,37,1,51,7,Natthi kāyasmi {tulyatā}ti sarīre pamāṇaṃ nāma natthi.
  590. 490590,111,887,38,61,1,151,18,"Yadi bhaveyya, mahāsarīrā hatthino ceva pasadamigā ca sīhaṃ māreyyuṃ, sīho haṃsādayo khuddakasarīreyeva māreyya, khuddakāyeva sīhassa bhāyeyyuṃ, na mahantā. "
  591. 490591,111,887,62,71,1,54,8,"Yasmā panetaṃ natthi, tasmā sabbepi te sīhassa bhāyanti. "
  592. 490592,111,887,72,91,1,135,17,"{Sarīravā}ti bālo mahāsarīropi mahā nāma na hoti, tasmā lakuṇḍakabhaddiyo sarīrena khuddakopi mā taṃ ñāṇenapi khuddakoti maññitthāti attho. "
  593. 490593,111,888,2,26,1,172,20,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne tesu bhikkhūsu keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino, keci arahanto ahesuṃ."
  594. 490594,111,888,27,48,1,108,15,"‘‘ Tadā rājā lakuṇḍakabhaddiyo ahosi, so tāya keḷisīlatāya paresaṃ keḷinissayo jāto, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  595. 490595,111,889,2,4,1,28,2,Keḷisīlajātakavaṇṇanā dutiyā.
  596. 490596,111,891,2,7,1,20,2,[ 203]3. Khandhajātakavaṇṇanā
  597. 490597,111,892,2,14,1,91,12,Virūpakkhehi me mettan ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  598. 490598,111,892,15,30,1,117,14,"Taṃ kira jantāgharadvāre kaṭṭhāni phālentaṃ pūtirukkhantarā nikkhamitvā eko sappo pādaṅguliyaṃ ḍaṃsi, so tattheva mato. "
  599. 490599,111,892,31,36,1,41,5,Tassa matabhāvo sakalavihāre pākaṭo ahosi.
  600. 490600,111,892,37,41,1,43,4,Dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  601. 490601,111,892,42,59,1,90,12,"‘‘ āvuso, asuko kira bhikkhu jantāgharadvāre kaṭṭhāni phālento sappena daṭṭho tattheva mato’’ ti. "
  602. 490602,111,892,60,103,1,193,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ sace so, bhikkhave, bhikkhu cattāri ahirājakulāni ārabbha mettaṃ abhāvayissa, na naṃ sappo ḍaṃseyya. "
  603. 490603,111,892,104,122,1,147,16,Porāṇakatāpasāpi anuppanne buddhe catūsu ahirājakulesu mettaṃ bhāvetvā tāni ahirājakulāni nissāya uppajjanakabhayato mucciṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  604. 490604,111,893,2,32,1,277,28,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā himavantapadese ekasmiṃ gaṅgānivattane assamapadaṃ māpetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto isigaṇaparivuto vihāsi.
  605. 490605,111,893,33,45,1,106,11,"Tadā gaṅgātīre nānappakārā dīghajātikā isīnaṃ paripanthaṃ karonti, yebhuyyena isayo jīvitakkhayaṃ pāpuṇanti. "
  606. 490606,111,893,46,50,1,39,4,Tāpasā tamatthaṃ bodhisattassa ārocesuṃ.
  607. 490607,111,893,51,83,1,196,26,"Bodhisatto sabbe tāpase sannipātāpetvā‘‘ sace tumhe catūsu ahirājakulesu mettaṃ bhāveyyātha, na vo sappā ḍaṃseyyuṃ, tasmā ito paṭṭhāya catūsu ahirājakulesu evaṃ mettaṃ bhāvethā’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– "
  608. 490608,111,894,2,4,1,0,0,105.
  609. 490609,111,895,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me; "
  610. 490610,111,896,2,12,1,52,7,"Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi cā’’ ti. "
  611. 490611,111,897,2,11,1,79,9,Tattha virūpakkhehi me mettan ti virūpakkhanāgarājakulehi saddhiṃ mayhaṃ mettaṃ.
  612. 490612,111,897,12,16,1,26,4,Erāpathā dīsupi eseva nayo.
  613. 490613,111,897,17,23,1,103,6,Etānipi hi erāpathanāgarājakulaṃ chabyāputtanāgarājakulaṃ kaṇhāgotamakanāgarājakulanti nāgarājakulāneva.
  614. 490614,111,898,2,27,1,156,20,"Evaṃ cattāri nāgarājakulāni dassetvā‘‘ sace tumhe etesu mettaṃ bhāvetuṃ sakkhissatha, dīghajātikā vo na ḍaṃsissanti na viheṭhessantī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha–"
  615. 490615,111,899,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi me; "
  616. 490616,111,900,2,12,1,46,7,"Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me’’ ti. "
  617. 490617,111,901,2,27,1,255,22,"Tattha paṭhamapadena odissakaṃ katvā sabbesu apādakesu dīghajātikesu ceva macchesu ca mettābhāvanā dassitā, dutiyapadena manussesu ceva pakkhijātesu ca, tatiyapadena hatthiassādīsu sabbacatuppadesu, catutthapadena vicchikasatapadiuccāliṅgapāṇakamakkaṭakādīsu. "
  618. 490618,111,902,2,11,1,80,9,Evaṃ sarūpena mettābhāvanaṃ dassetvā idāni āyācanavasena dassento imaṃ gāthamāha–
  619. 490619,111,903,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako; "
  620. 490620,111,904,2,14,1,48,9,"Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado’’ ti. "
  621. 490621,111,905,2,23,1,113,18,"Tattha mā man ti etesu apādakādīsu koci ekopi mā maṃ hiṃsatu, mā viheṭhetūti evaṃ āyācantā mettaṃ bhāvethāti attho. "
  622. 490622,111,906,2,8,1,60,6,Idāni anodissakavasena mettābhāvanaṃ dassento imaṃ gāthamāha–
  623. 490623,111,907,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā; "
  624. 490624,111,908,2,12,1,46,7,"Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci pāpamāgamā’’ ti. "
  625. 490625,111,909,2,23,1,206,18,"Tattha taṇhādiṭṭhivasena vaṭṭe pañcasu khandhesu āsattā visattā laggā laggitāti sattā, assāsapassāsapavattanasaṅkhātena pāṇanavasena pāṇā, bhūtabhāvitanibbattanavasena {bhūtā}ti evaṃ vacanamattaviseso veditabbo. "
  626. 490626,111,909,24,29,1,59,5,Avisesena pana sabbānipetāni padāni sabbasattasaṅgāhakāneva.
  627. 490627,111,909,30,33,1,15,2,{Kevalā}ti sakalā.
  628. 490628,111,909,34,38,1,39,4,Idaṃ sabbasaddasseva hi pariyāyavacanaṃ.
  629. 490629,111,909,39,48,1,73,8,Bhadrāni {passantū}ti sabbepete sattā bhadrāni sādhūni kalyāṇāneva passantu.
  630. 490630,111,909,49,74,1,149,22,"Mā kañci {pāpamāgamā}ti etesu kañci ekaṃ sattampi pāpaṃ lāmakaṃ dukkhaṃ mā āgamā, mā āgacchatu mā pāpuṇātu, sabbe averā abyāpajjā sukhī niddukkhā hontūti. "
  631. 490631,111,910,2,19,1,100,12,Evaṃ ‘‘ sabbasattesu anodissakavasena mettaṃ bhāvethā’’ ti vatvā puna tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussarāpetuṃ–
  632. 490632,111,911,2,4,1,0,0,106.
  633. 490633,111,912,2,9,1,31,5,"‘ ‘ Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo; "
  634. 490634,111,913,2,8,1,22,4,Appamāṇo saṅgho’’ ti āha.
  635. 490635,111,914,2,10,1,87,8,Tattha pamāṇakarānaṃ kilesānaṃ abhāvena guṇānañca pamāṇābhāvena buddharatanaṃ appamāṇaṃ.
  636. 490636,111,914,11,15,1,34,3,{Dhammo}ti navavidho lokuttaradhammo.
  637. 490637,111,914,16,22,1,41,6,Tassapi pamāṇaṃ kātuṃ na sakkāti appamāṇo.
  638. 490638,111,914,23,29,1,57,6,Tena appamāṇena dhammena samannāgatattā saṅghopi appamāṇo.
  639. 490639,111,915,2,22,1,131,16,Iti bodhisatto‘‘ imesaṃ tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussarathā’’ ti vatvā tiṇṇaṃ ratanānaṃ appamāṇaguṇataṃ dassetvā sappamāṇe satte dassetuṃ–
  640. 490640,111,916,2,12,1,46,6,"‘ ‘ Pamāṇavantāni sarīsapāni, ahi vicchika satapadī; "
  641. 490641,111,917,2,9,1,30,5,Uṇṇanābhi sarabū mūsikā’’ ti āha.
  642. 490642,111,918,2,7,1,45,4,Tattha {sarīsapānī}ti sappadīghajātikānaṃ nāmaṃ.
  643. 490643,111,918,8,17,1,52,8,"Te hi sarantā gacchanti, sirena vā sapantīti sarīsapā."
  644. 490644,111,918,18,27,1,36,5,‘‘ Ahī’’ tiādi tesaṃ sarūpato nidassanaṃ.
  645. 490645,111,918,28,32,1,28,3,Tattha {uṇṇanābhī}ti makkaṭako.
  646. 490646,111,918,33,48,1,73,10,"Tassa hi nābhito uṇṇāsadisaṃ suttaṃ nikkhamati, tasmā‘‘ uṇṇanābhī’’ ti vuccati. "
  647. 490647,111,918,49,52,1,20,2,{Sarabū}ti gharagoḷikā.
  648. 490648,111,919,2,48,1,306,37,"Iti bodhisatto‘‘ yasmā etesaṃ antorāgādayo pamāṇakarā dhammā atthi, tasmā tāni sarīsapādīni pamāṇavantānī’’ ti dassetvā‘‘ appamāṇānaṃ tiṇṇaṃ ratanānaṃ ānubhāvena ime pamāṇavantā sattā rattindivaṃ parittakammaṃ karontūti evaṃ tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇe anussarathā’’ ti vatvā tato uttari kattabbaṃ dassetuṃ imaṃ gāthamāha–"
  649. 490649,111,920,2,13,1,51,9,"‘ ‘ Katā me rakkhā katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni; "
  650. 490650,111,921,2,12,1,56,7,"Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhānan’’ ti. "
  651. 490651,111,922,2,15,1,83,11,Tattha katā me {rakkhā}ti mayā ratanattayaguṇe anussarantena attano rakkhā gutti katā.
  652. 490652,111,922,16,24,1,46,7,Katā me {parittā}ti parittāṇampi me attano kataṃ.
  653. 490653,111,922,25,33,1,77,7,Paṭikkamantu {bhūtānī}ti mayi ahitajjhāsayāni bhūtāni paṭikkamantu apagacchantu.
  654. 490654,111,922,34,49,1,114,14,Sohaṃ namo {bhagavato}ti so ahaṃ evaṃ kataparitto atītassa parinibbutassa sabbassapi buddhassa bhagavato namo karomi.
  655. 490655,111,922,50,63,1,123,13,Namo sattannaṃ sammāsambuddhānan ti visesena pana atīte paṭipāṭiyā parinibbutānaṃ sattannaṃ sammāsambuddhānaṃ namo karomīti.
  656. 490656,111,923,2,19,1,105,13,Evaṃ ‘‘ namakkāraṃ karontāpi satta buddhe anussarathā’’ ti bodhisatto isigaṇassa imaṃ parittaṃ bandhitvā adāsi.
  657. 490657,111,923,20,44,1,204,23,"Ādito pana paṭṭhāya dvīhi gāthāhi catūsu ahirājakulesu mettāya dīpitattā odissakānodissakavasena vā dvinnaṃ mettābhāvanānaṃ dīpitattā idaṃ parittaṃ idha vuttanti veditabbaṃ, aññaṃ vā kāraṇaṃ pariyesitabbaṃ. "
  658. 490658,111,923,45,56,1,83,10,"Tato paṭṭhāya isigaṇo bodhisattassa ovāde ṭhatvā mettaṃ bhāvesi, buddhaguṇe anussari. "
  659. 490659,111,923,57,64,1,69,6,Evametesu buddhaguṇe anussarantesuyeva sabbe dīghajātikā paṭikkamiṃsu.
  660. 490660,111,923,65,70,1,59,5,Bodhisattopi brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  661. 490661,111,924,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  662. 490662,111,924,10,24,1,65,9,"‘‘ tadā isigaṇo buddhaparisā ahosi, gaṇasatthā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  663. 490663,111,925,2,4,1,27,2,Khandhajātakavaṇṇanā tatiyā.
  664. 490664,111,927,2,7,1,19,2,[ 204]4. Vīrakajātakavaṇṇanā
  665. 490665,111,928,2,13,1,79,10,Api vīraka {passesī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sugatālayaṃ ārabbha kathesi.
  666. 490666,111,928,14,71,1,278,39,"Devadattassa parisaṃ gahetvā āgatesu hi theresu satthā‘‘ sāriputta, devadatto tumhe disvā kiṃ akāsī’’ ti pucchitvā‘‘ sugatālayaṃ, bhante, dassesī’’ ti vutte‘‘ na kho, sāriputta, idāneva devadatto mama anukiriyaṃ karonto vināsaṃ patto, pubbepi vināsaṃ pāpuṇī’’ ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari. "
  667. 490667,111,929,2,25,1,152,17,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese udakakākayoniyaṃ nibbattitvā ekaṃ saraṃ upanissāya vasi,‘‘ vīrako’’ tissa nāmaṃ ahosi. "
  668. 490668,111,929,26,39,1,104,12,"Tadā kāsiraṭṭhe dubbhikkhaṃ ahosi, manussā kākabhattaṃ vā dātuṃ yakkhanāgabalikammaṃ vā kātuṃ nāsakkhiṃsu. "
  669. 490669,111,929,40,45,1,49,5,Chātakaraṭṭhato kākā yebhuyyena araññaṃ pavisiṃsu.
  670. 490670,111,929,46,62,1,126,16,Tattheko bārāṇasivāsī saviṭṭhako nāma kāko kākiṃ ādāya vīrakassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā taṃ saraṃ nissāya ekamante vāsaṃ kappesi.
  671. 490671,111,929,63,125,1,323,44,"So ekadivasaṃ tasmiṃ sare gocaraṃ gaṇhanto vīrakaṃ saraṃ otaritvā macche khāditvā paccuttaritvā sarīraṃ sukkhāpentaṃ disvā‘‘ imaṃ udakakākaṃ nissāya sakkā bahū macche laddhuṃ, imaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā‘‘ kiṃ, sammā’’ ti vutte‘‘ icchāmi taṃ sāmi upaṭṭhahitun’’ ti vatvā‘‘ sādhū’’ ti tena sampaṭicchito tato paṭṭhāya upaṭṭhāsi. "
  672. 490672,111,929,126,136,1,88,10,Vīrakopi tato paṭṭhāya attano yāpanamattaṃ khāditvā macche uddharitvā saviṭṭhakassa deti.
  673. 490673,111,929,137,144,1,51,7,Sopi attano yāpanamattaṃ khāditvā sesaṃ kākiyā deti.
  674. 490674,111,930,2,7,1,29,4,Tassa aparabhāge māno uppajji–
  675. 490675,111,930,8,37,1,171,21,"‘‘ ayampi udakakāko kāḷako, ahampi kāḷako, akkhituṇḍapādehipi etassa ca mayhañca nānākaraṇaṃ natthi, ito paṭṭhāya iminā gahitamacchehi mayhaṃ kammaṃ natthi, ahameva gaṇhissāmī’’ ti. "
  676. 490676,111,930,38,94,1,323,41,"So vīrakaṃ upasaṅkamitvā‘‘ samma, ito paṭṭhāya ahameva saraṃ otaritvā macche gaṇhissāmī’’ ti vatvā‘‘ na tvaṃ, samma, udakaṃ otaritvā macche gaṇhanakakule nibbatto, mā nassī’’ ti tena vāriyamānopi vacanaṃ anādiyitvā saraṃ oruyha udakaṃ pavisitvā ummujjamāno sevālaṃ chinditvā nikkhamituṃ nāsakkhi, sevālantare laggi, aggatuṇḍameva paññāyi. "
  677. 490677,111,930,95,101,1,47,5,So nirassāso antoudakeyeva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  678. 490678,111,930,102,130,1,164,22,"Athassa bhariyā āgamanaṃ apassamānā taṃ pavattiṃ jānanatthaṃ vīrakassa santikaṃ gantvā‘‘ sāmi, saviṭṭhako na paññāyati, kahaṃ nu kho so’’ ti pucchamānā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  679. 490679,111,931,2,4,1,0,0,107.
  680. 490680,111,932,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Api vīraka passesi, sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ; "
  681. 490681,111,933,2,10,1,46,5,"Mayūragīvasaṅkāsaṃ , patiṃ mayhaṃ saviṭṭhakan’’ ti. "
  682. 490682,111,934,2,15,1,51,8,"Tattha api, vīraka, {passesī}ti, sāmi vīraka, api passasi. "
  683. 490683,111,934,16,19,1,30,3,Mañjubhāṇakan ti mañjubhāṇinaṃ.
  684. 490684,111,934,20,35,1,62,10,"Sā hi rāgavasena‘‘ madhurassaro me patī’’ ti maññati, tasmā evamāha. "
  685. 490685,111,934,36,39,1,42,3,Mayūragīvasaṅkāsan ti moragīvasamānavaṇṇaṃ.
  686. 490686,111,935,2,19,1,79,12,"Taṃ sutvā vīrako‘‘ āma, jānāmi te sāmikassa gataṭṭhānan’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  687. 490687,111,936,2,4,1,0,0,108.
  688. 490688,111,937,2,9,1,52,5,"‘ ‘ Udakathalacarassa pakkhino, niccaṃ āmakamacchabhojino; "
  689. 490689,111,938,2,11,1,51,6,"Tassānukaraṃ saviṭṭhako, sevāle paliguṇṭhito mato’’ ti. "
  690. 490690,111,939,2,11,1,64,8,Tattha {udakathalacarassā}ti udake ca thale ca carituṃ samatthassa.
  691. 490691,111,939,12,17,1,34,4,{Pakkhino}ti attānaṃ sandhāya vadati.
  692. 490692,111,939,18,22,1,32,4,Tassānukaran ti tassa anukaronto.
  693. 490693,111,939,23,42,1,151,16,"Sevāle paliguṇṭhito {mato}ti udakaṃ pavisitvā sevālaṃ chinditvā nikkhamituṃ asakkonto sevālapariyonaddho antoudakeyeva mato, passa, etassa tuṇḍaṃ dissatīti. "
  694. 490694,111,939,43,49,1,47,6,Taṃ sutvā kākī paridevitvā bārāṇasimeva agamāsi.
  695. 490695,111,940,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  696. 490696,111,940,10,24,1,61,9,"‘‘ tadā saviṭṭhako devadatto ahosi, vīrako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  697. 490697,111,941,2,4,1,28,2,Vīrakajātakavaṇṇanā catutthā.
  698. 490698,111,943,2,7,1,21,2,[ 205]5. Gaṅgeyyajātakavaṇṇanā
  699. 490699,111,944,2,16,1,90,11,Sobhati maccho {gaṅgeyyo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto dve daharabhikkhū ārabbha kathesi.
  700. 490700,111,944,17,30,1,126,13,Te kira sāvatthivāsino kulaputtā sāsane pabbajitvā asubhabhāvanaṃ anunuyuñjitvā rūpapasaṃsakā hutvā rūpaṃ upalāḷentā vicariṃsu.
  701. 490701,111,944,31,77,1,234,32,"Te ekadivasaṃ‘‘ tvaṃ na sobhasi, ahaṃ sobhāmī’’ ti rūpaṃ nissāya uppannavivādā avidūre nisinnaṃ ekaṃ mahallakattheraṃ disvā‘‘ eso amhākaṃ sobhanabhāvaṃ vā asobhanabhāvaṃ vā jānissatī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, ko amhesu sobhano’’ ti pucchiṃsu. "
  702. 490702,111,944,78,90,1,43,7,"So‘‘ āvuso, tumhehi ahameva sobhanataro’’ ti āha. "
  703. 490703,111,944,91,107,1,98,12,Daharā‘‘ ayaṃ mahallako amhehi pucchitaṃ akathetvā apucchitaṃ kathetī’’ ti taṃ paribhāsitvā pakkamiṃsu.
  704. 490704,111,944,108,114,1,41,6,Sā tesaṃ kiriyā bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā.
  705. 490705,111,944,115,119,1,49,4,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  706. 490706,111,944,120,135,1,69,10,"‘‘ āvuso, asuko mahallako thero kira te rūpanissitake dahare lajjāpesī’’ ti. "
  707. 490707,111,944,136,182,1,208,29,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, ime dve daharā idāneva rūpapasaṃsakā, pubbepete rūpameva upalāḷentā vicariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  708. 490708,111,945,2,11,1,84,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gaṅgātīre rukkhadevatā ahosi.
  709. 490709,111,945,12,72,1,320,44,"Tadā gaṅgāyamunānaṃ samāgamaṭṭhāne gaṅgeyyo ca yāmuneyyo ca dve macchā‘‘ ahaṃ sobhāmi, tvaṃ na sobhasī’’ ti rūpaṃ nissāya vivadamānā avidūre gaṅgātīre kacchapaṃ nipannaṃ disvā‘‘ eso amhākaṃ sobhanabhāvaṃ vā asobhanabhāvaṃ vā jānissatī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā‘‘ kiṃ nu kho, samma kacchapa, gaṅgeyyo sobhati, udāhu yāmuneyyo’’ ti pucchiṃsu. "
  710. 490710,111,945,73,96,1,138,16,"Kacchapo‘‘ gaṅgeyyopi sobhati , yāmuneyyopi sobhati, tumhehi pana dvīhi ahameva atirekataraṃ sobhāmī’’ ti imamatthaṃ pakāsento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  711. 490711,111,946,2,4,1,0,0,109.
  712. 490712,111,947,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sobhati maccho gaṅgeyyo, atho sobhati yāmuno; "
  713. 490713,111,948,2,6,1,39,3,"Catuppadoyaṃ puriso, nigrodhaparimaṇḍalo; "
  714. 490714,111,949,2,10,1,37,5,"Īsakāyatagīvo ca, sabbeva atirocatī’’ ti. "
  715. 490715,111,950,2,7,1,37,5,Tattha catuppadoyan ti catuppado ayaṃ.
  716. 490716,111,950,8,13,1,32,4,{Puriso}ti attānaṃ sandhāya vadati.
  717. 490717,111,950,14,20,1,54,5,{Nigrodhaparimaṇḍalo}ti sujāto nigrodho viya parimaṇḍalo.
  718. 490718,111,950,21,27,1,38,4,{Īsakāyatagīvo}ti rathīsā viya āyatagīvo .
  719. 490719,111,950,28,43,1,117,13,"Sabbeva {atirocatī}ti evaṃ saṇṭhānasampanno kacchapo sabbeva atirocati, ahameva sabbe tumhe atikkamitvā sobhāmīti vadati. "
  720. 490720,111,951,2,9,1,31,5,Macchā tassa kathaṃ hutvā‘‘ ambho!
  721. 490721,111,951,10,22,1,83,10,Pāpakacchapa amhehi pucchitaṃ akathetvā aññameva kathesī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  722. 490722,111,952,2,4,1,0,0,110.
  723. 490723,111,953,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Yaṃ pucchito na taṃ akkhāsi, aññaṃ akkhāsi pucchito; "
  724. 490724,111,954,2,11,1,44,6,"Atthappasaṃsako poso, nāyaṃ asmāka ruccatī’’ ti. "
  725. 490725,111,955,2,9,1,63,6,Tattha {attappasaṃsako}ti attānaṃ pasaṃsanasīlo attukkaṃsako poso.
  726. 490726,111,955,10,27,1,129,16,Nāyaṃ asmāka {ruccatī}ti ayaṃ pāpakacchapo amhākaṃ na ruccati na khamatīti kacchapassa upari udakaṃ khipitvā sakaṭṭhānameva gamiṃsu.
  727. 490727,111,956,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  728. 490728,111,956,9,32,1,146,17,"‘‘ tadā dve macchā dve daharabhikkhū ahesuṃ, kacchapo mahallako, imassa kāraṇassa paccakkhakārikā gaṅgātīre nibbattarukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  729. 490729,111,957,2,4,1,29,2,Gaṅgeyyajātakavaṇṇanā pañcamā.
  730. 490730,111,959,2,7,1,24,2,[ 206]6. Kuruṅgamigajātakavaṇṇanā
  731. 490731,111,960,2,13,1,83,11,Iṅgha vaṭṭamayaṃ pāsan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  732. 490732,111,960,14,46,1,155,21,"Tadā hi satthā‘‘ devadatto vadhāya parisakkatī’’ ti sutvā‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva mayhaṃ vadhāya parisakkati, pubbepi parisakkiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  733. 490733,111,961,2,20,1,131,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuruṅgamigo hutvā araññe ekassa sarassa avidūre ekasmiṃ gumbe vāsaṃ kappesi.
  734. 490734,111,961,21,33,1,88,11,"Tasseva sarassa avidūre ekasmiṃ rukkhagge satapatto, sarasmiṃ pana kacchapo vāsaṃ kappesi. "
  735. 490735,111,961,34,41,1,55,7,Evaṃ te tayopi sahāyakā aññamaññaṃ piyasaṃvāsaṃ vasiṃsu.
  736. 490736,111,961,42,55,1,130,13,Atheko migaluddako araññe caranto pānīyatitthe bodhisattassa padavalañjaṃ disvā lohanigaḷasadisaṃ vaṭṭamayaṃ pāsaṃ oḍḍetvā agamāsi.
  737. 490737,111,961,56,66,1,78,9,Bodhisatto pānīyaṃ pātuṃ āgato paṭhamayāmeyeva pāse bajjhitvā baddharavaṃ ravi.
  738. 490738,111,961,67,86,1,102,15,Tassa tena saddena rukkhaggato satapatto udakato ca kacchapo āgantvā‘‘ kiṃ nu kho kātabban’’ ti mantayiṃsu.
  739. 490739,111,961,87,128,1,236,32,"Atha satapatto kacchapaṃ āmantetvā‘‘ samma, tava dantā atthi, tvaṃ imaṃ pāsaṃ chinda, ahaṃ gantvā yathā so nāgacchati, tathā karissāmi, evaṃ amhehi dvīhipi kataparakkamena sahāyo no jīvitaṃ labhissatī’’ ti imamatthaṃ pakāsento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  740. 490740,111,962,2,4,1,0,0,111.
  741. 490741,111,963,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Iṅgha vaṭṭamayaṃ pāsaṃ, chinda dantehi kacchapa; "
  742. 490742,111,964,2,12,1,44,7,"Ahaṃ tathā karissāmi, yathā nehiti luddako’’ ti. "
  743. 490743,111,965,2,15,1,103,12,"Atha kacchapo cammavarattaṃ khādituṃ ārabhi, satapatto luddakassa vasanagāmaṃ gato avidūre rukkhe nisīdi. "
  744. 490744,111,965,16,21,1,47,5,Luddako paccūsakāleyeva sattiṃ gahetvā nikkhami.
  745. 490745,111,965,22,34,1,107,12,Sakuṇo tassa nikkhamanabhāvaṃ ñatvā vassitvā pakkhe papphoṭetvā taṃ purimadvārena nikkhamantaṃ mukhe pahari.
  746. 490746,111,965,35,51,1,93,12,Luddo‘‘ kāḷakaṇṇinā sakuṇenamhi pahaṭo’’ ti nivattitvā thokaṃ sayitvā puna sattiṃ gahetvā uṭṭhāsi.
  747. 490747,111,965,52,69,1,116,13,Sakuṇo‘‘ ayaṃ paṭhamaṃ purimadvārena nikkhanto idāni pacchimadvārena nikkhamissatī’’ ti ñatvā gantvā pacchimagehe nisīdi.
  748. 490748,111,965,70,96,1,165,19,"Luddopi ‘‘ purimadvārena me nikkhantena kāḷakaṇṇī sakuṇo diṭṭho, idāni pacchimadvārena nikkhamissāmī’’ ti pacchimadvārena nikkhami, sakuṇo puna vassitvā gantvā mukhe pahari. "
  749. 490749,111,965,97,121,1,152,19,"Luddo‘‘ punapi kāḷakaṇṇīsakuṇena pahaṭo, na dāni me esa nikkhamituṃ detī’’ ti nivattitvā yāva aruṇuggamanā sayitvā aruṇuggamanavelāya sattiṃ gahetvā nikkhami. "
  750. 490750,111,965,122,134,1,61,8,Sakuṇo vegena gantvā‘‘ luddo āgacchatī’’ ti bodhisattassa kathesi.
  751. 490751,111,966,2,12,1,79,9,Tasmiṃ khaṇe kacchapena ekameva cammavaddhaṃ ṭhapetvā sesavarattā khāditā honti.
  752. 490752,111,966,13,21,1,62,7,"Dantā panassa patanākārappattā jātā, mukhato lohitaṃ paggharati. "
  753. 490753,111,966,22,44,1,168,20,"Bodhisatto luddaputtaṃ sattiṃ gahetvā asanivegena āgacchantaṃ disvā taṃ vaddhaṃ chinditvā vanaṃ pāvisi, sakuṇo rukkhagge nisīdi, kacchapo pana dubbalattā tattheva nipajji. "
  754. 490754,111,966,45,53,1,69,8,Luddo kacchapaṃ gahetvā pasibbake pakkhipitvā ekasmiṃ khāṇuke laggesi.
  755. 490755,111,966,54,74,1,138,16,Bodhisatto nivattitvā olokento kacchapassa gahitabhāvaṃ ñatvā‘‘ sahāyassa jīvitadānaṃ dassāmī’’ ti dubbalo viya hutvā luddassa attānaṃ dassesi.
  756. 490756,111,966,75,90,1,65,10,"So‘‘ dubbalo esa bhavissati, māressāmi nan’’ ti sattiṃ ādāya anubandhi. "
  757. 490757,111,966,91,118,1,209,25,"Bodhisatto nātidūre nāccāsanne gacchanto taṃ ādāya araññaṃ pāvisi, dūraṃ gatabhāvaṃ ñatvā padaṃ vañcetvā aññena maggena vātavegena gantvā siṅgena pasibbakaṃ ukkhipitvā bhūmiyaṃ pātetvā phāletvā kacchapaṃ nīhari. "
  758. 490758,111,966,119,122,1,24,3,Satapattopi rukkhā otari.
  759. 490759,111,966,123,170,1,257,35,"Bodhisatto dvinnampi ovādaṃ dadamāno‘‘ ahaṃ tumhe nissāya jīvitaṃ labhiṃ, tumhehi sahāyakassa kattabbaṃ mayhaṃ kataṃ, idāni luddo āgantvā tumhe gaṇheyya, tasmā, samma satapatta, tvaṃ attano puttake gahetvā aññattha yāhi, tvampi, samma kacchapa, udakaṃ pavisāhī’’ ti āha. "
  760. 490760,111,966,171,174,1,15,3,Te tathā akaṃsu.
  761. 490761,111,967,2,7,1,44,5,Satthā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha–
  762. 490762,111,968,2,4,1,0,0,112.
  763. 490763,111,969,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Kacchapo pāvisī vāriṃ, kuruṅgo pāvisī vanaṃ; "
  764. 490764,111,970,2,11,1,42,6,"Satapatto dumaggamhā, dūre putte apānayī’’ ti. "
  765. 490765,111,971,2,10,1,46,6,"Tattha {apānayī}ti ānayi, gahetvā agamāsīti attho; "
  766. 490766,111,972,2,14,1,104,12,Luddopi taṃ ṭhānaṃ āgantvā kañci apassitvā chinnapasibbakaṃ gahetvā domanassappatto attano gehaṃ agamāsi.
  767. 490767,111,972,15,23,1,64,8,Te tayopi sahāyā yāvajīvaṃ vissāsaṃ acchinditvā yathākammaṃ gatā.
  768. 490768,111,973,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  769. 490769,111,973,9,29,1,103,13,"‘‘ tadā luddako devadatto ahosi, satapatto sāriputto, kacchapo moggallāno, kuruṅgamigo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  770. 490770,111,974,2,4,1,32,2,Kuruṅgamigajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  771. 490771,111,976,2,7,1,19,2,[ 207]7. Assakajātakavaṇṇanā
  772. 490772,111,977,2,12,1,90,8,{Ayamassakarājenā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  773. 490773,111,977,13,52,1,139,21,"So hi bhikkhu satthārā‘‘ saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti puṭṭho‘‘ saccan’’ ti vatvā‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti vutte‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti āha. "
  774. 490774,111,977,53,79,1,131,21,"Atha naṃ satthā‘‘ na idāneva tassā bhikkhu itthiyā tayi sineho atthi, pubbepi tvaṃ taṃ nissāya mahādukkhaṃ patto’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  775. 490775,111,978,2,10,1,60,8,Atīte kāsiraṭṭhe pāṭalinagare assako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  776. 490776,111,978,11,27,1,115,14,"Tassa uparī nāma aggamahesī piyā ahosi manāpā abhirūpā dassanīyā pāsādikā atikkantā mānusavaṇṇaṃ, apattā dibbavaṇṇaṃ. "
  777. 490777,111,978,28,38,1,71,9,"Sā kālamakāsi, tassā kālakiriyāya rājā sokābhibhūto ahosi dukkhī dummano. "
  778. 490778,111,978,39,52,1,125,13,So tassā sarīraṃ doṇiyaṃ nipajjāpetvā telakalalaṃ pakkhipāpetvā heṭṭhāmañce ṭhapāpetvā nirāhāro rodamāno paridevamāno nipajji.
  779. 490779,111,978,53,72,1,132,12,"Mātāpitaro avasesañātakā mittāmaccabrāhmaṇagahapatikādayopi‘‘ mā soci, mahārāja, aniccā saṅkhārā’’ tiādīni vadantā saññāpetuṃ nāsakkhiṃsu. "
  780. 490780,111,978,73,78,1,43,5,Tassa vilapantasseva satta divasā atikkantā.
  781. 490781,111,978,79,116,1,311,33,Tadā bodhisatto pañcābhiññaaṭṭhasamāpattilābhī tāpaso hutvā himavantapadese viharanto ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbena cakkhunā jambudīpaṃ olokento taṃ rājānaṃ tathā paridevamānaṃ disvā‘‘ etassa mayā avassayena bhavitabban’’ ti iddhānubhāvena ākāse uppatitvā rañño uyyāne otaritvā maṅgalasilāpaṭṭe kañcanapaṭimā viya nisīdi.
  782. 490782,111,979,2,11,1,85,9,Atheko pāṭalinagaravāsī brāhmaṇamāṇavo uyyānaṃ gato bodhisattaṃ disvā vanditvā nisīdi.
  783. 490783,111,979,12,29,1,78,11,"Bodhisatto tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kiṃ, māṇava, rājā dhammiko’’ ti pucchi."
  784. 490784,111,979,30,76,1,264,35,"‘‘ Āma, bhante, dhammiko rājā, bhariyā panassa kālakatā, so tassā sarīraṃ doṇiyaṃ pakkhipāpetvā vilapamāno nipanno, ajja sattamo divaso, kissa tumhe rājānaṃ evarūpā dukkhā na mocetha, yuttaṃ nu kho tumhādisesu sīlavantesu saṃvijjamānesu rañño evarūpaṃ dukkhaṃ anubhavitun’’ ti."
  785. 490785,111,979,77,107,1,149,21,"‘‘ Na kho ahaṃ , māṇava, rājānaṃ jānāmi, sace pana so āgantvā maṃ puccheyya, ahamevassa tassā nibbattaṭṭhānaṃ ācikkhitvā rañño santikeyeva taṃ kathāpeyyan’’ ti."
  786. 490786,111,979,108,145,1,190,26,"‘‘ Tena hi, bhante, yāva rājānaṃ ānemi, tāva imeva nisīdathā’’ ti māṇavo bodhisattassa paṭiññaṃ gahetvā rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocetvā‘‘ tassa dibbacakkhukassa santikaṃ gantuṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  787. 490787,111,980,2,21,1,123,15,Rājā ‘‘ upariṃ kira daṭṭhuṃ labhissāmī’’ ti tuṭṭhamānaso rathaṃ abhiruhitvā tattha gantvā bodhisattaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno–
  788. 490788,111,980,22,34,1,58,8,‘‘ saccaṃ kira tumhe deviyā nibbattaṭṭhānaṃ jānāthā’’ ti pucchi.
  789. 490789,111,980,35,43,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  790. 490790,111,980,44,51,1,18,3,‘‘ Kattha nibbattā’’ ti?
  791. 490791,111,980,52,72,1,120,13,"‘‘ Sā kho, mahārāja, rūpasmiṃyeva mattā pamādamāgamma kalyāṇakammaṃ akatvā imasmiṃyeva uyyāne gomayapāṇakayoniyaṃ nibbattā’’ ti ."
  792. 490792,111,980,73,80,1,18,3,‘‘ Nāhaṃ saddahāmī’’ ti.
  793. 490793,111,980,81,91,1,32,6,‘‘ Tena hi te dassetvā kathāpemī’’ ti.
  794. 490794,111,980,92,99,1,19,3,‘‘ Sādhu kathāpethā’’ ti.
  795. 490795,111,980,100,117,1,108,13,Bodhisatto attano ānubhāvena‘‘ ubhopi gomayapiṇḍaṃ vaṭṭayamānā rañño purato āgacchantū’’ ti tesaṃ āgamanaṃ akāsi.
  796. 490796,111,980,118,121,1,19,3,Te tatheva āgamiṃsu.
  797. 490797,111,980,122,148,1,125,17,"Bodhisatto taṃ dassento‘‘ ayaṃ te , mahārāja, uparidevī, taṃ jahitvā gomayapāṇakassa pacchato pacchato gacchati, passatha nan’’ ti āha. "
  798. 490798,111,980,149,164,1,73,9,Bhante‘‘‘ uparī nāma gomayapāṇakayoniyaṃ nibbattissatī’ ti na saddahāmahan’’ ti.
  799. 490799,111,980,165,174,1,25,4,"‘‘ Kathāpemi naṃ, mahārājā’’ ti."
  800. 490800,111,980,175,183,1,20,3,"‘‘ Kathāpetha, bhante’’ ti. "
  801. 490801,111,981,2,14,1,56,8,Bodhisatto attano ānubhāvena taṃ kathāpento‘‘ uparī’’ ti āha.
  802. 490802,111,981,15,26,1,35,6,"Sā manussabhāsāya‘‘ kiṃ, bhante’’ ti āha."
  803. 490803,111,981,27,37,1,32,6,‘‘ Tvaṃ atītabhave kā nāma ahosī’’ ti?
  804. 490804,111,981,38,50,1,50,7,"‘‘ Bhante, assakarañño aggamahesī uparī nāma ahosin’’ ti."
  805. 490805,111,981,51,65,1,55,9,"‘‘ Kiṃ pana te idāni assakarājā piyo, udāhu gomayapāṇako’’ ti?"
  806. 490806,111,981,66,84,1,125,14,"‘‘ Bhante, so mayhaṃ purimajātiyā sāmiko, tadā ahaṃ imasmiṃ uyyāne tena saddhiṃ rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbe anubhavamānā vicariṃ. "
  807. 490807,111,981,85,114,1,214,26,"Idāni pana me bhavasaṅkhepagatakālato paṭṭhāya so kiṃ hoti, ahañhi idāni assakarājānaṃ māretvā tassa galalohitena mayhaṃ sāmikassa gomayapāṇakassa pāde makkheyyan’’ ti vatvā parisamajjhe manussabhāsāya imā gāthā avoca– "
  808. 490808,111,982,2,4,1,0,0,113.
  809. 490809,111,983,2,10,1,35,5,"‘ ‘ Ayamassakarājena , deso vicarito mayā; "
  810. 490810,111,984,2,8,1,35,5,"Anukāmaya kāmena, piyena patinā saha. "
  811. 490811,111,985,2,4,1,0,0,114.
  812. 490812,111,986,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhīyati; "
  813. 490813,111,987,2,11,1,41,6,"Tasmā assakaraññāva, kīṭo piyataro mamā’’ ti. "
  814. 490814,111,988,2,17,1,112,13,"Tattha ayamassakarājena, deso vicarito {mayā}ti ayaṃ ramaṇīyo uyyānapadeso pubbe mayā assakarājena saddhiṃ vicarito. "
  815. 490815,111,988,18,34,1,94,12,"Anukāmaya {kāmenā}ti {anū}ti nipātamattaṃ, mayā taṃ kāmayamānāya tena maṃ kāmayamānena sahāti attho. "
  816. 490816,111,988,35,40,1,32,4,{Piyenā}ti tasmiṃ attabhāve piyena.
  817. 490817,111,988,41,68,1,171,21,"Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ {apidhīyatī}ti, bhante, navena hi sukhena porāṇaṃ sukhaṃ, navena ca dukkhena porāṇaṃ dukkhaṃ pidhīyati paṭicchādīyati, esā lokassa dhammatāti dīpeti. "
  818. 490818,111,988,69,88,1,138,16,"Tasmā assakaraññāva, kīṭo piyataro {mamā}ti yasmā navena porāṇaṃ pidhīyati, tasmā mama assakarājato sataguṇena sahassaguṇena kīṭova piyataroti. "
  819. 490819,111,989,2,23,1,172,21,Taṃ sutvā assakarājā vippaṭisārī hutvā tattha ṭhitova kuṇapaṃ nīharāpetvā sīsaṃ nhatvā bodhisattaṃ vanditvā nagaraṃ pavisitvā aññaṃ aggamahesiṃ katvā dhammena rajjaṃ kāresi.
  820. 490820,111,989,24,31,1,66,7,Bodhisattopi rājānaṃ ovaditvā nissokaṃ katvā himavantameva agamāsi.
  821. 490821,111,990,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  822. 490822,111,990,17,38,1,108,14,"‘‘ Tadā uparī purāṇadutiyikā ahosi, assakarājā ukkaṇṭhito bhikkhu, māṇavo sāriputto, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  823. 490823,111,991,2,4,1,27,2,Assakajātakavaṇṇanā sattamā.
  824. 490824,111,993,2,7,1,21,2,[ 208]8. Susumārajātakavaṇṇanā
  825. 490825,111,994,2,16,1,101,12,Alaṃ metehi {ambehī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  826. 490826,111,994,17,55,1,192,26,"Tadā hi satthā‘‘ devadatto vadhāya parisakkatī’’ ti sutvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva devadatto mayhaṃ vadhāya parisakkati, pubbepi parisakkiyeva, santāsamattampi pana kātuṃ na sakkhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  827. 490827,111,995,2,20,1,192,18,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente himavantapadese bodhisatto kapiyoniyaṃ nibbattitvā nāgabalo thāmasampanno mahāsarīro sobhaggappatto hutvā gaṅgānivattane araññāyatane vāsaṃ kappesi.
  828. 490828,111,995,21,26,1,30,5,Tadā gaṅgāya eko susumāro vasi.
  829. 490829,111,995,27,39,1,93,11,Athassa bhariyā bodhisattassa sarīraṃ disvā tassa hadayamaṃse dohaḷaṃ uppādetvā susumāraṃ āha–
  830. 490830,111,995,40,52,1,56,7,"‘‘ ahaṃ sāmi, etassa kapirājassa hadayamaṃsaṃ khāditukāmā’’ ti."
  831. 490831,111,995,53,70,1,73,10,"‘‘ Bhadde, mayaṃ jalagocarā, eso thalagocaro, kinti naṃ gaṇhituṃ sakkhissāmā’’ ti."
  832. 490832,111,995,71,86,1,57,9,"‘‘ Yena kenaci upāyena gaṇha, sace na labhissāmi, marissāmī’’ ti."
  833. 490833,111,995,87,115,1,175,22,"‘‘ Tena hi mā soci, attheko upāyo, khādāpessāmi taṃ tassa hadayamaṃsan’’ ti susumāriṃ samassāsetvā bodhisattassa gaṅgāya pānīyaṃ pivitvā gaṅgātīre nisinnakāle santikaṃ gantvā evamāha–"
  834. 490834,111,995,116,146,1,194,23,"‘‘ vānarinda, imasmiṃ padese kasāyaphalāni khādanto kiṃ tvaṃ niviṭṭhaṭṭhāneyeva carasi, pāragaṅgāya ambalabujādīnaṃ madhuraphalānaṃ anto natthi, kiṃ te tattha gantvā phalāphalaṃ khādituṃ na vaṭṭatī’’ ti?"
  835. 490835,111,995,147,161,1,64,8,"‘‘ Kumbhīlarāja, gaṅgā mahodakā vitthiṇṇā, kathaṃ tattha gamissāmī’’ ti?"
  836. 490836,111,995,162,176,1,54,9,"‘‘ Sace icchasi, ahaṃ taṃ mama piṭṭhiṃ āropetvā nessāmī’’ ti. "
  837. 490837,111,995,177,186,1,34,5,So saddahitvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  838. 490838,111,995,187,202,1,56,11,‘‘ Tena hi ehi piṭṭhiṃ me abhirūhā’’ ti ca vutte taṃ abhiruhi.
  839. 490839,111,995,203,208,1,37,5,Susumāro thokaṃ netvā udake osīdāpesi.
  840. 490840,111,996,2,19,1,59,11,"Bodhisatto ‘‘ samma, udake maṃ osīdāpesi, kiṃ nu kho etan’’ ti āha."
  841. 490841,111,996,20,44,1,133,17,"‘‘ Nāhaṃ taṃ dhammasudhammatāya gahetvā gacchāmi, bhariyāya pana me tava hadayamaṃse dohaḷo uppanno, tamahaṃ tava hadayaṃ khādāpetukāmo’’ ti."
  842. 490842,111,996,45,53,1,34,5,"‘‘ Samma, kathentena te sundaraṃ kataṃ. "
  843. 490843,111,996,54,68,1,86,11,"Sace hi amhākaṃ udare hadayaṃ bhaveyya, sākhaggesu carantānaṃ cuṇṇavicuṇṇaṃ bhaveyyā’’ ti."
  844. 490844,111,996,69,78,1,28,5,‘‘ Kahaṃ pana tumhe ṭhapethā’’ ti?
  845. 490845,111,996,79,98,1,129,14,Bodhisatto avidūre ekaṃ udumbaraṃ pakkaphalapiṇḍisañchannaṃ dassento‘‘ passetāni amhākaṃ hadayāni etasmiṃ udumbare olambantī’’ ti āha.
  846. 490846,111,996,99,114,1,48,9,"‘‘ Sace me hadayaṃ dassasi, ahaṃ taṃ na māressāmī’’ ti."
  847. 490847,111,996,115,131,1,59,11,"‘‘ Tena hi maṃ ettha nehi, ahaṃ te rukkhe olambantaṃ dassāmī’’ ti. "
  848. 490848,111,996,132,137,1,27,5,So taṃ ādāya tattha agamāsi.
  849. 490849,111,996,138,190,1,285,40,"Bodhisatto tassa piṭṭhito uppatitvā udumbararukkhe nisīditvā‘‘ samma, bāla susumāra,‘ imesaṃ sattānaṃ hadayaṃ nāma rukkhagge hotī’ ti saññī ahosi, bālosi, ahaṃ taṃ vañcesiṃ, tava phalāphalaṃ taveva hotu, sarīrameva pana te mahantaṃ paññā pana natthī’’ ti vatvā imamatthaṃ pakāsento imā gāthā avoca– "
  850. 490850,111,997,2,4,1,0,0,115.
  851. 490851,111,998,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Alaṃ metehi ambehi, jambūhi panasehi ca; "
  852. 490852,111,999,2,9,1,43,6,"Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro. "
  853. 490853,111,1000,2,4,1,0,0,116.
  854. 490854,111,1001,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Mahatī vata te bondi, na ca paññā tadūpikā; "
  855. 490855,111,1002,2,12,1,48,7,"Susumāra vañcito mesi, gaccha dāni yathāsukhan’’ ti. "
  856. 490856,111,1003,2,14,1,67,10,"Tattha alaṃ {metehī}ti yāni tayā dīpake niddiṭṭhāni, etehi mayhaṃ alaṃ. "
  857. 490857,111,1003,15,23,1,59,7,Varaṃ mayhaṃ {udumbaro}ti mayhaṃ ayameva udumbararukkho varaṃ.
  858. 490858,111,1003,24,27,1,15,2,{Bondī}ti sarīraṃ.
  859. 490859,111,1003,28,38,1,68,9,{Tadūpikā}ti paññā pana te tadūpikā tassa sarīrassa anucchavikā natthi.
  860. 490860,111,1003,39,51,1,91,11,"Gaccha dāni yathāsukhan ti idāni yathāsukhaṃ gaccha, natthi te hadayamaṃsagahaṇūpāyoti attho. "
  861. 490861,111,1003,52,62,1,89,10,Susumāro sahassaṃ parājito viya dukkhī dummano pajjhāyantova attano nivāsaṭṭhānameva gato.
  862. 490862,111,1004,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  863. 490863,111,1004,9,26,1,84,11,"‘‘ tadā susumāro devadatto ahosi, susumārī ciñcamāṇavikā, kapirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  864. 490864,111,1005,2,4,1,29,2,Susumārajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  865. 490865,111,1007,2,7,1,20,2,[ 209]9. Kukkuṭajātakavaṇṇanā
  866. 490866,111,1008,2,18,1,136,13,Diṭṭhā mayā vane {rukkhā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto dhammasenāpatisāriputtattherassa saddhivihārikaṃ daharabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  867. 490867,111,1008,19,27,1,47,7,So kira attano sarīrassa guttikamme cheko ahosi.
  868. 490868,111,1008,28,61,1,175,23,"‘‘ Sarīrassa me na sukhaṃ bhaveyyā’’ ti bhayena atisītaṃ accuṇhaṃ paribhogaṃ na karoti,‘‘ sītuṇhehi sarīraṃ kilameyyā’’ ti bhayena bahi na nikkhamati, atikilinnauttaṇḍulādīni na bhuñjati. "
  869. 490869,111,1008,62,68,1,53,6,Tassa sā sarīraguttikusalatā saṅghamajjhe pākaṭā jātā.
  870. 490870,111,1008,69,73,1,43,4,Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  871. 490871,111,1008,74,87,1,57,8,"‘‘ āvuso, asuko daharo kira bhikkhu sarīraguttikamme cheko’’ ti. "
  872. 490872,111,1008,88,133,1,196,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, ayaṃ daharo idāneva sarīraguttikamme cheko, pubbepi chekova ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  873. 490873,111,1009,2,11,1,87,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññāyatane rukkhadevatā ahosi.
  874. 490874,111,1009,12,29,1,166,17,Atheko sakuṇaluddako ekaṃ dīpakakukkuṭamādāya vālarajjuñca yaṭṭhiñca gahetvā araññe kukkuṭe bandhanto ekaṃ palāyitvā araññaṃ paviṭṭhaṃ porāṇakukkuṭaṃ bandhituṃ ārabhi.
  875. 490875,111,1009,30,40,1,71,9,"So vālapāse kusalatāya attānaṃ bandhituṃ na deti, uṭṭhāyuṭṭhāya nilīyati. "
  876. 490876,111,1009,41,49,1,80,8,Luddako attānaṃ sākhāpallavehi paṭicchādetvā punappunaṃ yaṭṭhiñca pāsañca oḍḍeti.
  877. 490877,111,1009,50,58,1,70,8,Kukkuṭo taṃ lajjāpetukāmo mānusiṃ vācaṃ nicchāretvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  878. 490878,111,1010,2,4,1,0,0,117.
  879. 490879,111,1011,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā vane rukkhā, assakaṇṇā vibhīṭakā; "
  880. 490880,111,1012,2,14,1,50,9,"Na tāni evaṃ sakkanti, yathā tvaṃ rukkha sakkasī’’ ti. "
  881. 490881,111,1013,2,38,1,211,32,"Tassattho – samma luddaka, mayā imasmiṃ vane jātā bahū assakaṇṇā ca vibhīṭakā ca rukkhā diṭṭhapubbā, tāni pana rukkhāni yathā tvaṃ sakkasi saṅkamasi ito cito ca vicarasi, evaṃ na sakkanti na saṅkamanti na vicarantīti. "
  882. 490882,111,1014,2,11,1,56,9,Evaṃ vatvā ca pana so kukkuṭo palāyitvā aññattha agamāsi.
  883. 490883,111,1014,12,18,1,50,6,Tassa palāyitvā gatakāle luddako dutiyaṃ gāthamāha–
  884. 490884,111,1015,2,4,1,0,0,118.
  885. 490885,111,1016,2,12,1,39,5,"‘ ‘ Porāṇakukkuṭo ayaṃ, bhetvā pañjaramāgato; "
  886. 490886,111,1017,2,10,1,40,5,"Kusalo vālapāsānaṃ, apakkamati bhāsatī’’ ti. "
  887. 490887,111,1018,2,29,1,197,26,"Tattha kusalo vālapāsānan ti vālamayesu pāsesu kusalo attānaṃ bandhituṃ adatvā apakkamati ceva bhāsati ca, bhāsitvā ca pana palātoti evaṃ vatvā luddako araññe caritvā yathāladdhamādāya gehameva gato. "
  888. 490888,111,1019,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  889. 490889,111,1019,9,31,1,139,16,"‘‘ tadā luddako devadatto ahosi, kukkuṭo kāyaguttikusalo daharabhikkhu, tassa pana kāraṇassa paccakkhakārikā rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  890. 490890,111,1020,2,4,1,27,2,Kukkuṭajātakavaṇṇanā navamā.
  891. 490891,111,1022,2,7,1,24,2,[ 210]10. Kandagalakajātakavaṇṇanā
  892. 490892,111,1023,2,14,1,84,11,Ambho ko nāmayaṃ {rukkho}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto sugatālayaṃ ārabbha kathesi.
  893. 490893,111,1023,15,49,1,163,23,"Tadā hi satthā‘‘ devadatto sugatālayaṃ akāsī’’ ti sutvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva devadatto mayhaṃ anukiriyaṃ karonto vināsaṃ patto, pubbepi pāpuṇiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  894. 490894,111,1024,2,20,1,139,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese rukkhakoṭṭakasakuṇayoniyaṃ nibbatti,‘‘ khadiravaniyo’’ tissa nāmaṃ ahosi. "
  895. 490895,111,1024,21,36,1,113,13,"So khadiravaneyeva gocaraṃ gaṇhi, tasseko kandagalako nāma sahāyo ahosi, so simbalipālibhaddakavane gocaraṃ gaṇhāti. "
  896. 490896,111,1024,37,42,1,47,5,So ekadivasaṃ khadiravaniyassa santikaṃ agamāsi.
  897. 490897,111,1024,43,63,1,142,16,Khadiravaniyo‘‘ sahāyo me āgato’’ ti kandagalakaṃ gahetvā khadiravanaṃ pavisitvā khadirakhandhaṃ tuṇḍena paharitvā rukkhato pāṇake nīharitvā adāsi.
  898. 490898,111,1024,64,72,1,66,8,Kandagalako dinne dinne madhurapūve viya chinditvā chinditvā khādi.
  899. 490899,111,1024,73,77,1,32,4,Tassa khādantasseva māno uppajji–
  900. 490900,111,1024,78,100,1,113,13,"‘‘ ayampi rukkhakoṭṭakayoniyaṃ nibbatto, ahampi, kiṃ me etena dinnagocarena, sayameva khadiravane gocaraṃ gaṇhissāmī’’ ti. "
  901. 490901,111,1024,101,104,1,21,3,So khadiravaniyaṃ āha–
  902. 490902,111,1024,105,121,1,72,10,"‘‘ samma, mā tvaṃ dukkhaṃ anubhavi, ahameva khadiravane gocaraṃ gaṇhissāmī’’ ti. "
  903. 490903,111,1025,2,30,1,139,20,"Atha naṃ so‘‘ handa tvaṃ samma, simbalipālibhaddakādivane nissāre gocaraggahaṇakule jāto, khadirā nāma jātasārā thaddhā, mā te etaṃ ruccī’’ ti āha. "
  904. 490904,111,1025,31,50,1,128,15,Kandagalako‘‘ kiṃ dānāhaṃ na rukkhakoṭṭakayoniyaṃ nibbatto’’ ti tassa vacanaṃ anādiyitvā vegena gantvā khadirarukkhaṃ tuṇḍena pahari.
  905. 490905,111,1025,51,61,1,78,8,"Tāvadevassa tuṇḍaṃ bhijji, akkhīni nikkhamanākārappattāni jātāni, sīsaṃ phalitaṃ. "
  906. 490906,111,1025,62,70,1,68,8,So khandhe patiṭṭhātuṃ asakkonto bhūmiyaṃ patitvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  907. 490907,111,1026,2,4,1,0,0,119.
  908. 490908,111,1027,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ambho ko nāmayaṃ rukkho, sinnapatto sakaṇṭako; "
  909. 490909,111,1028,2,10,1,45,5,"Yattha ekappahārena, uttamaṅgaṃ vibhijjitan’’ ti. "
  910. 490910,111,1029,2,16,1,70,11,"Tattha ambho ko nāmayaṃ {rukkho}ti, bho khadiravaniya, ko nāma ayaṃ rukkho."
  911. 490911,111,1029,17,26,1,21,5,‘‘ Ko nāma so’’ tipi pāṭho.
  912. 490912,111,1029,27,30,1,25,2,{Sinnapatto}ti sukhumapatto.
  913. 490913,111,1029,31,38,1,52,6,Yattha {ekappahārenā}ti yasmiṃ rukkhe ekeneva pahārena.
  914. 490914,111,1029,39,51,1,75,10,"Uttamaṅgaṃ vibhijjitan ti sīsaṃ bhinnaṃ, na kevalañca sīsaṃ, tuṇḍampi bhinnaṃ. "
  915. 490915,111,1029,52,70,1,116,14,So vedanāppattatāya khadirarukkhaṃ‘‘ kiṃ rukkho nāmeso’’ ti jānituṃ asakkonto vedanāppatto hutvā imāya gāthāya vippalapi.
  916. 490916,111,1030,2,8,1,49,6,Taṃ vacanaṃ sutvā khadiravaniyo dutiyaṃ gāthamāha–
  917. 490917,111,1031,2,4,1,0,0,120.
  918. 490918,111,1032,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Acāri vatāyaṃ vitudaṃ vanāni, kaṭṭhaṅgarukkhesu asārakesu; "
  919. 490919,111,1033,2,12,1,61,7,"Athāsadā khadiraṃ jātasāraṃ, yatthabbhidā garuḷo uttamaṅgan’’ ti. "
  920. 490920,111,1034,2,10,1,39,7,Tattha acāri vatāyan ti acari vata ayaṃ.
  921. 490921,111,1034,11,17,1,69,5,Vitudaṃ {vanānī}ti nissārasimbalipālibhaddakavanāni vitudanto vijjhanto.
  922. 490922,111,1034,18,22,1,49,3,{Kaṭṭhaṅgarukkhesū}ti vanakaṭṭhakoṭṭhāsesu rukkhesu.
  923. 490923,111,1034,23,27,1,46,3,{Asārakesū}ti nissāresu pālibhaddakasimbaliādīsu.
  924. 490924,111,1034,28,38,1,86,10,Athāsadā khadiraṃ jātasāran ti atha potakakālato paṭṭhāya jātasāraṃ khadiraṃ sampāpuṇi.
  925. 490925,111,1034,39,49,1,80,9,Yatthabbhidā garuḷo uttamaṅgan ti {yatthabbhidā}ti yasmiṃ khadire abhindi padālayi.
  926. 490926,111,1034,50,53,1,15,2,{Garuḷo}ti sakuṇo.
  927. 490927,111,1034,54,57,1,46,3,Sabbasakuṇānañhetaṃ sagāravasappatissa vacanaṃ.
  928. 490928,111,1035,2,24,1,107,15,"Iti naṃ khadiravaniyo vatvā‘‘ bho kandagalaka, yattha tvaṃ uttamaṅgaṃ abhindi, khadiro nāmeso sārarukkho’’ ti āha. "
  929. 490929,111,1035,25,29,1,32,4,So tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  930. 490930,111,1036,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  931. 490931,111,1036,10,24,1,69,9,"‘‘ tadā kandagalako devadatto ahosi, khadiravaniyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  932. 490932,111,1037,2,4,1,31,2,Kandagalakajātakavaṇṇanā dasamā.
  933. 490933,111,1038,2,4,1,23,2,Nataṃdaḷhavaggo chaṭṭho.
  934. 490934,111,1039,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  935. 490935,111,1040,2,7,1,47,4,"Bandhanāgāraṃ keḷisīlaṃ, khaṇḍaṃ vīrakagaṅgeyyaṃ; "
  936. 490936,111,1041,2,6,1,40,3,"Kuruṅgamassakañceva , susumārañca kukkuṭaṃ; "
  937. 490937,111,1042,2,5,1,22,3,Kandagalakanti te dasa.
  938. 490938,111,1043,2,4,1,18,2,7 . Bīraṇathambhavaggo
  939. 490939,111,1045,2,7,1,22,2,[ 211]1. Somadattajātakavaṇṇanā
  940. 490940,111,1046,2,13,1,78,10,Akāsi yoggan ti idaṃ satthā jetavane viharanto lāḷudāyittheraṃ ārabbha kathesi.
  941. 490941,111,1046,14,36,1,130,17,"So hi dvinnaṃ tiṇṇaṃ janānaṃ antare ekavacanampi sampādetvā kathesuṃ na sakkoti, sārajjabahulo‘‘ aññaṃ kathessāmī’’ ti aññameva kathesi. "
  942. 490942,111,1046,37,44,1,60,7,Tassa taṃ pavattiṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathentā nisīdiṃsu.
  943. 490943,111,1046,45,88,1,188,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha , bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, lāḷudāyī idāneva sārajjabahulo, pubbepi sārajjabahuloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  944. 490944,111,1047,2,37,1,300,30,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe aññatarasmiṃ brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhitvā puna gehaṃ āgantvā mātāpitūnaṃ duggatabhāvaṃ ñatvā‘‘ parihīnakulato seṭṭhikulaṃ patiṭṭhapessāmī’’ ti mātāpitaro āpucchitvā bārāṇasiṃ gantvā rājānaṃ upaṭṭhāsi.
  945. 490945,111,1047,38,43,1,26,5,So raññā piyo ahosi manāpo.
  946. 490946,111,1047,44,57,1,77,11,Athassa pituno‘‘ dvīhiyeva goṇehi kasiṃ katvā jīvikaṃ kappentassa eko goṇo mato.
  947. 490947,111,1047,58,81,1,104,16,"So bodhisattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tāta, eko goṇo mato, kasikammaṃ na pavattati, rājānaṃ ekaṃ goṇaṃ yācāhī’’ ti āha."
  948. 490948,111,1047,82,102,1,80,13,"‘‘ Tāta, nacirasseva me rājā diṭṭho, idāneva goṇaṃ yācituṃ na yuttaṃ, tumhe yācathā’’ ti."
  949. 490949,111,1047,103,121,1,106,14,"‘‘ Tāta, tvaṃ mayhaṃ sārajjabahulabhāvaṃ na jānāsi, ahañhi dvinnaṃ tiṇṇaṃ sammukhe kathaṃ sampādetuṃ na sakkomi. "
  950. 490950,111,1047,122,136,1,75,11,"Sace ahaṃ rañño santikaṃ goṇaṃ yācituṃ gamissāmi, imampi datvā āgamissāmī’’ ti."
  951. 490951,111,1047,137,162,1,96,17,"‘‘ Tāta, yaṃ hoti, taṃ hotu, na sakkā mayā rājānaṃ yācituṃ, apica kho panāhaṃ tumhe yoggaṃ kāressāmī’’ ti."
  952. 490952,111,1047,163,174,1,34,7,‘‘ Tena hi sādhu maṃ yoggaṃ kārehī’’ ti.
  953. 490953,111,1048,2,54,1,280,38,"Bodhisatto pitaraṃ ādāya bīraṇatthambhakasusānaṃ gantvā tattha tattha tiṇakalāpe bandhitvā‘‘ ayaṃ rājā, ayaṃ uparājā, ayaṃ senāpatī’’ ti nāmāni katvā paṭipāṭiyā pitu dassetvā‘‘ tāta, tvaṃ rañño santikaṃ gantvā‘ jayatu, mahārājā’ ti evaṃ imaṃ gāthaṃ vatvā goṇaṃ yāceyyāsī’’ ti gāthaṃ uggaṇhāpesi–"
  954. 490954,111,1049,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Dve me goṇā mahārāja, yehi khettaṃ kasāmase; "
  955. 490955,111,1050,2,13,1,43,8,"Tesu eko mato deva, dutiyaṃ dehi khattiyā’’ ti. "
  956. 490956,111,1051,2,12,1,70,9,Brāhmaṇo ekena saṃvaccharena imaṃ gāthaṃ paguṇaṃ katvā bodhisattaṃ āha–
  957. 490957,111,1051,13,39,1,110,18,"‘‘ tāta, somadatta, gāthā me paguṇā jātā, idāni ahaṃ yassa kassaci santike vattuṃ sakkomi, maṃ rañño santikaṃ nehī’’ ti. "
  958. 490958,111,1051,40,56,1,76,11,"So‘‘ sādhu, tātā’’ ti tathārūpaṃ paṇṇākāraṃ gāhāpetvā pitaraṃ rañño santikaṃ nesi. "
  959. 490959,111,1051,57,69,1,50,7,"Brāhmaṇo‘‘ jayatu, mahārājā’’ ti vatvā paṇṇākāraṃ adāsi. "
  960. 490960,111,1051,70,83,1,47,9,Rājā‘‘ ayaṃ te somadatta brāhmaṇo kiṃ hotī’’ ti āha.
  961. 490961,111,1051,84,93,1,19,4,"‘‘ Pitā me, mahārājā’’ ti."
  962. 490962,111,1051,94,100,1,17,2,‘‘ Kenaṭṭhenāgato’’ ti?
  963. 490963,111,1051,101,107,1,53,6,Tasmiṃ khaṇe brāhmaṇo goṇayācanatthāya gāthaṃ vadanto–
  964. 490964,111,1052,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Dve me goṇā mahārāja, yehi khettaṃ kasāmase; "
  965. 490965,111,1053,2,13,1,44,8,"Tesu eko mato deva, dutiyaṃ gaṇha khattiyā’’ ti."
  966. 490966,111,1053,14,16,1,3,1,– āha;
  967. 490967,111,1054,2,22,1,106,15,"Rājā brāhmaṇena virajjhitvā kathitabhāvaṃ ñatvā sitaṃ katvā‘‘ somadatta, tumhākaṃ gehe bahū maññe goṇā’’ ti āha."
  968. 490968,111,1054,23,34,1,37,5,"‘‘ Tumhehi dinnā bhavissanti, mahārājā’’ ti. "
  969. 490969,111,1054,35,49,1,142,14,Rājā bodhisattassa tussitvā brāhmaṇassa soḷasa goṇe alaṅkārabhaṇḍake nivāsanagāmañcassa brahmadeyyaṃ datvā mahantena yasena brāhmaṇaṃ uyyojesi.
  970. 490970,111,1054,50,58,1,84,8,Brāhmaṇo sabbasetasindhavayuttaṃ rathaṃ abhiruyha mahantena parivārena gāmaṃ agamāsi.
  971. 490971,111,1054,59,87,1,179,22,"Bodhisatto pitarā saddhiṃ rathe nisīditvā gacchanto‘‘ tāta, ahaṃ tumhe sakalasaṃvaccharaṃ yoggaṃ kāresiṃ, sanniṭṭhānakāle pana tumhākaṃ goṇaṃ rañño adatthā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  972. 490972,111,1055,2,4,1,0,0,121.
  973. 490973,111,1056,2,10,1,61,6,"‘ ‘ Akāsi yoggaṃ dhuvamappamatto, saṃvaccharaṃ bīraṇathambhakasmiṃ; "
  974. 490974,111,1057,2,14,1,62,9,"Byākāsi saññaṃ parisaṃ vigayha, na niyyamo tāyati appapaññan’’ ti. "
  975. 490975,111,1058,2,21,1,137,15,"Tattha akāsi yoggaṃ dhuvamappamatto, saṃvaccharaṃ bīraṇathambhakasmin ti, tāta, tvaṃ niccaṃ appamatto bīraṇatthambhamaye susāne yoggaṃ akāsi . "
  976. 490976,111,1058,22,40,1,118,16,"Byākāsi saññaṃ parisaṃ {vigayhā}ti atha ca pana parisaṃ vigāhitvā taṃ saññaṃ viakāsi vikāraṃ āpādesi, parivattesīti attho. "
  977. 490977,111,1058,41,56,1,108,15,Na niyyamo tāyati appapaññan ti appahaññaṃ nāma puggalaṃ niyyamo yoggāciṇṇaṃ caraṇaṃ na tāyati na rakkhatīti.
  978. 490978,111,1059,2,9,1,48,6,Athassa vacanaṃ sutvā brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  979. 490979,111,1060,2,4,1,0,0,122.
  980. 490980,111,1061,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dvayaṃ yācanako tāta, somadatta nigacchati; "
  981. 490981,111,1062,2,12,1,46,7,"Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā, evaṃdhammā hi yācanā’’ ti. "
  982. 490982,111,1063,2,10,1,53,7,Tattha evaṃdhammā hi {yācanā}ti yācanā hi evaṃsabhāvāti.
  983. 490983,111,1064,2,24,1,133,15,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, lāḷudāyī idāneva sārajjabahulo, pubbepi sārajjabahuloyevā’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–"
  984. 490984,111,1064,25,43,1,82,12,"‘‘ tadā rājā ānando, somadattassa pitā lāḷudāyī ahosi, somadatto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  985. 490985,111,1065,2,4,1,30,2,Somadattajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  986. 490986,111,1067,2,7,1,28,2,[ 212]2. Ucchiṭṭhabhattajātakavaṇṇanā
  987. 490987,111,1068,2,14,1,92,10,Añño uparimo {vaṇṇo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  988. 490988,111,1068,15,55,1,137,22,"So hi bhikkhu satthārā‘‘ saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti puṭṭho‘‘ saccan’’ ti vatvā‘‘ ko taṃ ukkaṇṭhāpesī’’ ti vutte‘‘ purāṇadutiyikā’’ ti āha. "
  989. 490989,111,1068,56,78,1,117,17,"Atha naṃ satthā‘‘ bhikkhu ayaṃ te itthī anatthakārikā, pubbepi attano jārassa ucchiṭṭhakaṃ bhojesī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  990. 490990,111,1069,2,24,1,197,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ ṭhāne bhikkhaṃ caritvā jīvikakappake kapaṇe naṭakakule nibbattitvā vayappatto duggato durūpako hutvā bhikkhaṃ caritvā jīvikaṃ kappesi.
  991. 490991,111,1069,25,36,1,93,11,Tadā kāsiraṭṭhe ekasmiṃ gāmake ekassa brāhmaṇassa brāhmaṇī dussīlā pāpadhammā aticāraṃ carati.
  992. 490992,111,1069,37,52,1,102,14,Athekadivasaṃ brāhmaṇe kenacideva karaṇīyena bahi gate tassā jāro taṃ khaṇaṃ oloketvā taṃ gehaṃ pāvisi.
  993. 490993,111,1069,53,87,1,209,25,"Sā tena saddhiṃ aticaritvā‘‘ muhuttaṃ accha, bhuñjitvāva gamissasī’’ ti bhattaṃ sampādetvā sūpabyañjanasampannaṃ uṇhabhattaṃ vaḍḍhetvā‘‘ tvaṃ bhuñjā’’ ti tassa datvā sayaṃ brāhmaṇassa āgamanaṃ olokayamānā dvāre aṭṭhāsi. "
  994. 490994,111,1069,88,95,1,72,7,Bodhisatto brāhmaṇiyā jārassa bhuñjanaṭṭhāne piṇḍaṃ paccāsīsanto aṭṭhāsi.
  995. 490995,111,1070,2,8,1,44,5,Tasmiṃ khaṇe brāhmaṇo gehābhimukho āgacchati.
  996. 490996,111,1070,9,42,1,258,28,"Brāhmaṇī taṃ āgacchantaṃ disvā vegena pavisitvā‘‘ uṭṭhehi, brāhmaṇo āgacchatī’’ ti jāraṃ koṭṭhe otāretvā brāhmaṇassa pavisitvā nisinnakāle phalakaṃ upanetvā hatthadhovanaṃ datvā itarena bhuttāvasiṭṭhassa sītabhattassa upari uṇhabhattaṃ vaḍḍhetvā brāhmaṇassa adāsi. "
  997. 490997,111,1070,43,55,1,78,12,So bhatte hatthaṃ otāretvā upari uṇhaṃ heṭṭhā ca bhattaṃ sītalaṃ disvā cintesi–
  998. 490998,111,1070,56,66,1,60,6,‘‘ iminā aññassa bhuttādhikena ucchiṭṭhabhattena bhavitabban’’ ti.
  999. 490999,111,1070,67,72,1,41,5,So brāhmaṇiṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1000. 491000,111,1071,2,4,1,0,0,123.
  1001. 491001,111,1072,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Añño uparimo vaṇṇo, añño vaṇṇo ca heṭṭhimo; "
  1002. 491002,111,1073,2,13,1,50,8,"Brāhmaṇī tveva pucchāmi, kiṃ heṭṭhā kiñca upparī’’ ti. "
  1003. 491003,111,1074,2,6,1,20,3,Tattha {vaṇṇo}ti ākāro.
  1004. 491004,111,1074,7,15,1,72,8,Ayañhi uparimassa uṇhabhāvaṃ heṭṭhimassa ca sītabhāvaṃ pucchanto evamāha.
  1005. 491005,111,1074,16,39,1,129,18,"Kiṃ heṭṭhā kiñca {upparī}ti vuḍḍhitabhattena nāma upari sītalena, heṭṭhā uṇhena bhavitabbaṃ, idañca pana na tādisaṃ, tena taṃ pucchāmi–"
  1006. 491006,111,1074,40,53,1,54,8,"‘‘ kena kāraṇena upari bhattaṃ uṇhaṃ, heṭṭhimaṃ sītalan’’ ti. "
  1007. 491007,111,1075,2,11,1,94,9,Brāhmaṇī attanā katakammassa uttānabhāvabhayena brāhmaṇe punappunaṃ kathentepi tuṇhīyeva ahosi.
  1008. 491008,111,1075,12,16,1,35,4,Tasmiṃ khaṇe naṭaputtassa etadahosi–
  1009. 491009,111,1075,17,48,1,232,24,"‘‘ koṭṭhe nisīdāpitapāpapurisena jārena bhavitabbaṃ, iminā gehassāmikena, brāhmaṇī pana attanā katakammassa pākaṭabhāvabhayena kiñci na katheti, handāhaṃ imissā katakammaṃ pakāsetvā jārassa koṭṭhake nisīdāpitabhāvaṃ brāhmaṇassa kathemī’’ ti. "
  1010. 491010,111,1075,49,73,1,219,23,So brāhmaṇassa gehā nikkhantakālato paṭṭhāya itarassa gehapavesanaṃ aticaraṇaṃ aggabhattabhuñjanaṃ brāhmaṇiyā dvāre ṭhatvā maggaṃ olokanaṃ itarassa koṭṭhe otāritabhāvanti sabbaṃ taṃ pavattiṃ ācikkhitvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1011. 491011,111,1076,2,4,1,0,0,124.
  1012. 491012,111,1077,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ahaṃ naṭosmi bhaddante, bhikkhakosmi idhāgato; "
  1013. 491013,111,1078,2,12,1,44,7,"Ayañhi koṭṭhamotiṇṇo, ayaṃ so yaṃ gavesasī’’ ti. "
  1014. 491014,111,1079,2,13,1,52,7,"Tattha ahaṃ naṭosmi, {bhaddante}ti, sāmi, ahaṃ naṭajātiko. "
  1015. 491015,111,1079,14,24,1,83,9,Bhikkhakosmi {idhāgato}ti svāhaṃ imaṃ ṭhānaṃ bhikkhako bhikkhaṃ pariyesamāno āgatosmi.
  1016. 491016,111,1079,25,39,1,95,13,Ayañhi {koṭṭhamotiṇṇo}ti ayaṃ pana etissā jāro imaṃ bhattaṃ bhuñjanto tava bhayena koṭṭhaṃ otiṇṇo.
  1017. 491017,111,1079,40,57,1,95,15,"Ayaṃ so yaṃ {gavesasī}ti yaṃ tvaṃ kassa nu kho iminā ucchiṭṭhakena bhavitabbanti gavesasi, ayaṃ so. "
  1018. 491018,111,1079,58,76,1,109,16,"Cūḷāya naṃ gahetvā koṭṭhā nīharitvā yathā na punevarūpaṃ pāpaṃ karoti, tathā assa satiṃ janehīti vatvā pakkāmi. "
  1019. 491019,111,1079,77,92,1,109,14,"Brāhmaṇo ubhopi te yathā naṃ na punevarūpaṃ pāpaṃ karonti, tajjanapothanehi tathā sikkhāpetvā yathākammaṃ gato. "
  1020. 491020,111,1080,2,16,1,133,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhito bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  1021. 491021,111,1080,17,35,1,95,12,"‘‘ Tadā brāhmaṇī purāṇadutiyikā ahosi, brāhmaṇo ukkaṇṭhito bhikkhu, naṭaputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1022. 491022,111,1081,2,4,1,35,2,Ucchiṭṭhabhattajātakavaṇṇanā dutiyā.
  1023. 491023,111,1083,2,7,1,18,2,[ 213]3. Bharujātakavaṇṇanā
  1024. 491024,111,1084,2,13,1,82,9,Isīnamantaraṃ {katvā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi.
  1025. 491025,111,1084,14,21,1,56,7,Bhagavato hi bhikkhusaṅghassa ca lābhasakkāro mahā ahosi.
  1026. 491026,111,1084,22,23,1,7,1,Yathāha–
  1027. 491027,111,1085,2,17,1,138,14,‘ ‘ Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.
  1028. 491028,111,1085,18,26,1,49,6,Bhikkhusaṅghopi kho sakkato hoti… pe… parikkhārānaṃ.
  1029. 491029,111,1085,27,44,1,64,8,Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti… pe… parikkhārānan’’ ti( udā.14).
  1030. 491030,111,1086,2,34,1,223,25,"Te evaṃ parihīnalābhasakkārā ahorattaṃ guḷhasannipātaṃ katvā mantayanti‘‘ samaṇassa gotamassa uppannakālato paṭṭhāya mayaṃ hatalābhasakkārā jātā , samaṇo gotamo lābhaggayasaggappatto jāto, kena nu kho kāraṇenassa esā sampattī’’ ti. "
  1031. 491031,111,1086,35,37,1,18,2,Tatreke evamāhaṃsu–
  1032. 491032,111,1086,38,46,1,62,6,‘‘ samaṇo gotamo sakalajambudīpassa uttamaṭṭhāne bhūmisīse vasati.
  1033. 491033,111,1086,47,72,1,133,16,"Tenassa lābhasakkāro uppajjatī’’ ti, sesā‘‘ atthetaṃ kāraṇaṃ, mayampi jetavanapiṭṭhe titthiyārāmaṃ kāremu, evaṃ lābhino bhavissāmā’’ ti āhaṃsu. "
  1034. 491034,111,1086,73,145,1,402,51,"Te sabbepi‘‘ evametan’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā‘‘ sacepi mayaṃ rañño anārocetvā ārāmaṃ kāressāma, bhikkhū vāressanti, lañjaṃ labhitvā abhijjanako nāma natthi, tasmā rañño lañjaṃ datvā ārāmaṭṭhānaṃ gaṇhissāmā’’ ti sammantetvā upaṭṭhāke yācitvā rañño satasahassaṃ datvā‘‘ mahārāja, mayaṃ jetavanapiṭṭhiyaṃ titthiyārāmaṃ karissāma, sace bhikkhū‘ kātuṃ na dassāmā’ ti tumhākaṃ ārocenti, nesaṃ paṭivacanaṃ na dātabban’’ ti āhaṃsu. "
  1035. 491035,111,1086,146,155,1,38,5,Rājā lañjalobhena‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  1036. 491036,111,1087,2,12,1,86,9,"Titthiyā rājānaṃ saṅgaṇhitvā vaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā kammaṃ paṭṭhapesuṃ, mahāsaddo ahosi. "
  1037. 491037,111,1087,13,26,1,52,7,"Satthā‘‘ ke panete, ānanda, uccāsaddamahāsaddā’’ ti pucchi."
  1038. 491038,111,1087,27,42,1,77,8,"‘‘ Aññatitthiyā, bhante, jetavanapiṭṭhiyaṃ titthiyārāmaṃ kārenti, tattheso saddo’’ ti."
  1039. 491039,111,1087,43,81,1,212,24,"‘‘ Ānanda, netaṃ ṭhānaṃ titthiyārāmassa anucchavikaṃ, titthiyā uccāsaddakāmā, na sakkā tehi saddhiṃ vasitun’’ ti vatvā bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā‘‘ gacchatha, bhikkhave, rañño ācikkhitvā titthiyārāmakaraṇaṃ nivārethā’’ ti āha. "
  1040. 491040,111,1087,82,87,1,48,5,Bhikkhusaṅgho gantvā rañño nivesanadvāre aṭṭhāsi.
  1041. 491041,111,1087,88,112,1,125,16,Rājā saṅghassa āgatabhāvaṃ sutvāpi‘‘ titthiyārāmaṃ nissāya āgatā bhavissantī’’ ti lañjassa gahitattā‘‘ rājā gehe natthī’’ ti vadāpesi.
  1042. 491042,111,1087,113,117,1,30,4,Bhikkhū gantvā satthu ārocesuṃ.
  1043. 491043,111,1087,118,131,1,58,9,Satthā‘‘ lañjaṃ nissāya evaṃ karotī’’ ti dve aggasāvake pesesi.
  1044. 491044,111,1087,132,138,1,47,6,Rājā tesampi āgatabhāvaṃ sutvā tatheva vadāpesi.
  1045. 491045,111,1087,139,143,1,28,4,Tepi āgantvā satthu ārācesuṃ.
  1046. 491046,111,1087,144,172,1,192,21,"Satthā‘‘ na idāni, sāriputta, rājā gehe nisīdituṃ labhissati, bahi nikkhamissatī’’ ti punadivase pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ rañño nivesanadvāraṃ agamāsi. "
  1047. 491047,111,1087,173,189,1,145,16,Rājā sutvā pāsādā otaritvā pattaṃ gahetvā satthāraṃ pavesetvā buddhappamukhassa saṅghassa yāgukhajjakaṃ datvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  1048. 491048,111,1087,190,220,1,213,25,"Satthā rañño ekaṃ pariyāyadhammadesanaṃ ārabhanto‘‘ mahārāja, porāṇakarājāno lañjaṃ gahetvā sīlavante aññamaññaṃ kalahaṃ kāretvā attano raṭṭhassa assāmino hutvā mahāvināsaṃ pāpuṇiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1049. 491049,111,1088,2,9,1,46,6,Atīte bharuraṭṭhe bharurājā nāma rajjaṃ kāresi.
  1050. 491050,111,1088,10,43,1,355,33,Tadā bodhisatto pañcābhiñño aṭṭhasamāpattilābhī gaṇasatthā tāpaso hutvā himavantapadese ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya pañcasatatāpasaparivuto himavantā otaritvā anupubbena bharunagaraṃ patvā tattha piṇḍāya caritvā nagarā nikkhamitvā uttaradvāre sākhāviṭapasampannassa vaṭarukkhassa mūle nisīditvā bhattakiccaṃ katvā tattheva rukkhamūle vāsaṃ kappesi.
  1051. 491051,111,1088,44,70,1,243,26,Evaṃ tasmiṃ isigaṇe tattha vasante aḍḍhamāsaccayena añño gaṇasatthā pañcasataparivāro āgantvā nagare bhikkhāya caritvā nagarā nikkhamitvā dakkhiṇadvāre tādisasseva vaṭarukkhassa mūle nisīditvā bhattakiccaṃ katvā tattha rukkhamūle vāsaṃ kappesi.
  1052. 491052,111,1088,71,80,1,75,9,Iti te dvepi isigaṇā tattha yathābhirantaṃ viharitvā himavantameva agamaṃsu.
  1053. 491053,111,1089,2,8,1,46,5,Tesaṃ gatakāle dakkhiṇadvāre vaṭarukkho sukkho.
  1054. 491054,111,1089,9,33,1,231,23,Punavāre tesu āgacchantesu dakkhiṇadvāre vaṭarukkhavāsino paṭhamataraṃ āgantvā attano vaṭarukkhassa sukkhabhāvaṃ ñatvā bhikkhāya caritvā nagarā nikkhamitvā uttaradvāre vaṭarukkhamūlaṃ gantvā bhattakiccaṃ katvā tattha vāsaṃ kappesuṃ.
  1055. 491055,111,1089,34,49,1,119,15,Itare pana isayo pacchā āgantvā nagare bhikkhāya caritvā attano rukkhamūlameva gantvā bhattakiccaṃ katvā vāsaṃ kappesuṃ.
  1056. 491056,111,1089,50,72,1,103,16,"Te‘‘ na so tumhākaṃ rukkho, amhākaṃ rukkho’’ ti rukkhaṃ nissāya aññamaññaṃ kalahaṃ kariṃsu, kalaho mahā ahosi. "
  1057. 491057,111,1089,73,86,1,66,9,Eke‘‘ amhākaṃ paṭhamaṃ vasitaṭṭhānaṃ tumhe na labhissathā’’ ti vadanti.
  1058. 491058,111,1089,87,103,1,76,11,"Eke‘‘ mayaṃ imasmiṃ vāre paṭhamataraṃ idhāgatā, tumhe na labhissathā’’ ti vadanti. "
  1059. 491059,111,1089,104,121,1,90,12,"Iti te‘‘ mayaṃ sāmino, mayaṃ sāmino’’ ti kalahaṃ karontā rukkhamūlassatthāya rājakulaṃ agamaṃsu. "
  1060. 491060,111,1089,122,128,1,46,5,Rājā paṭhamaṃ vutthaisigaṇaññeva sāmikaṃ akāsi .
  1061. 491061,111,1089,129,163,1,196,25,"Itare‘‘ na dāni mayaṃ imehi parājitāti attānaṃ vadāpessāmā’’ ti dibbacakkhunā oloketvā ekaṃ cakkavattiparibhogaṃ rathapañjaraṃ disvā āharitvā rañño lañjaṃ datvā‘‘ mahārāja, amhepi sāmike karohī’’ ti āhaṃsu. "
  1062. 491062,111,1090,2,16,1,60,10,Rājā lañjaṃ gahetvā‘‘ dvepi gaṇā vasantū’’ ti dvepi sāmike akāsi.
  1063. 491063,111,1090,17,36,1,111,14,"Itare isayo tassa rathapañjarassa rathacakkāni nīharitvā lañjaṃ datvā‘‘ mahārāja, amheyeva sāmike karohī’’ ti āhaṃsu. "
  1064. 491064,111,1090,37,40,1,16,3,Rājā tathā akāsi.
  1065. 491065,111,1090,41,68,1,194,23,Isigaṇā‘‘ amhehi vatthukāme ca kilesakāme ca pahāya pabbajitehi rukkhamūlassa kāraṇā kalahaṃ karontehi lañjaṃ dadantehi ayuttaṃ katan’’ ti vippaṭisārino hutvā vegena palāyitvā himavantameva agamaṃsu.
  1066. 491066,111,1090,69,91,1,178,18,Sakalabharuraṭṭhavāsino devatā ekato hutvā‘‘ sīlavante kalahaṃ karontena raññā ayuttaṃ katan’’ ti bharurañño kujjhitvā tiyojanasatikaṃ bharuraṭṭhaṃ samuddaṃ ubbattetvā araṭṭhamakaṃsu.
  1067. 491067,111,1090,92,99,1,66,7,Iti ekaṃ bharurājānaṃ nissāya sakalaraṭṭhavāsinopi vināsaṃ pattāti.
  1068. 491068,111,1091,2,11,1,63,9,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  1069. 491069,111,1092,2,4,1,0,0,125.
  1070. 491070,111,1093,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Isīnamantaraṃ katvā, bharurājāti me sutaṃ; "
  1071. 491071,111,1094,2,9,1,43,6,"Ucchinno saha raṭṭhehi, sa rājā vibhavaṅgato. "
  1072. 491072,111,1095,2,4,1,0,0,126.
  1073. 491073,111,1096,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā; "
  1074. 491074,111,1097,2,10,1,46,5,"Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccupasaṃhitan’’ ti. "
  1075. 491075,111,1098,2,11,1,53,6,Tattha antaraṃ {katvā}ti chandāgativasena vivaraṃ katvā.
  1076. 491076,111,1098,12,16,1,28,3,{Bharurājā}ti bharuraṭṭhe rājā.
  1077. 491077,111,1098,17,26,1,41,9,Iti me sutan ti iti mayā pubbe etaṃ sutaṃ.
  1078. 491078,111,1098,27,44,1,130,16,"Tasmā hi chandāgamanan ti yasmā hi chandāgamanaṃ gantvā bharurājā saha raṭṭhena ucchinno, tasmā chandāgamanaṃ paṇḍitā nappasaṃsanti. "
  1079. 491079,111,1098,45,50,1,42,4,{Aduṭṭhacitto}ti kilesehi adūsitacitto hutvā.
  1080. 491080,111,1098,51,61,1,96,9,Bhāseyya giraṃ saccupasaṃhitan ti sabhāvanissitaṃ atthanissitaṃ kāraṇanissitameva giraṃ bhāseyya.
  1081. 491081,111,1098,62,81,1,167,18,"Ye hi tattha bharurañño lañjaṃ gaṇhantassa ayuttaṃ etanti paṭikkosantā saccupasaṃhitaṃ giraṃ bhāsiṃsu, tesaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ nāḷikeradīpe ajjāpi dīpakasahassaṃ paññāyatīti. "
  1082. 491082,111,1099,2,27,1,152,19,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ mahārāja, chandavasikena nāma na bhavitabbaṃ, dve pabbajitagaṇe kalahaṃ kāretuṃ na vaṭṭatī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1083. 491083,111,1099,28,52,1,157,18,"‘‘ ahaṃ tena samayena jeṭṭhakaisi ahosin’’ ti, rājā tathāgatassa bhattakiccaṃ katvā gatakāle manusse pesetvā titthiyārāmaṃ viddhaṃsāpesi, titthiyā appatiṭṭhā ahesuṃ. "
  1084. 491084,111,1100,2,4,1,25,2,Bharujātakavaṇṇanā tatiyā.
  1085. 491085,111,1102,2,7,1,22,2,[ 214]4. Puṇṇanadījātakavaṇṇanā
  1086. 491086,111,1103,2,12,1,75,10,Puṇṇaṃ nadin ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  1087. 491087,111,1103,13,22,1,88,9,Ekasmiñhi divase dhammasabhāyaṃ bhikkhū tathāgatassa paññaṃ ārabbha kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  1088. 491088,111,1103,23,40,1,133,12,"‘‘ āvuso, sammāsambuddho mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño gambhīrapañño nibbedhikapañño upāyapaññāya samannāgato’’ ti. "
  1089. 491089,111,1103,41,83,1,181,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā upāyakusaloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1090. 491090,111,1104,2,22,1,207,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto purohitakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena purohitaṭṭhānaṃ labhitvā bārāṇasirañño atthadhammānusāsako ahosi.
  1091. 491091,111,1104,23,42,1,123,15,Aparabhāge rājā paribhedakānaṃ kathaṃ gahetvā bodhisattassa kuddho‘‘ mā mama santike vasī’’ ti bodhisattaṃ bārāṇasito pabbājesi.
  1092. 491092,111,1104,43,50,1,64,7,Bodhisatto puttadāraṃ gahetvā ekasmiṃ kāsikagāmake vāsaṃ kappesi.
  1093. 491093,111,1104,51,83,1,228,27,"Aparabhāge rājā tassa guṇaṃ saritvā‘‘ mayhaṃ kañci pesetvā ācariyaṃ pakkosituṃ na yuttaṃ, ekaṃ pana gāthaṃ bandhitvā paṇṇaṃ likhitvā kākamaṃsaṃ pacāpetvā paṇṇañca maṃsañca setavatthena paliveṭhetvā rājamuddikāya lañchetvā pesessāmi. "
  1094. 491094,111,1104,84,112,1,132,19,"Yadi paṇḍito bhavissati, paṇṇaṃ vācetvā kākamaṃsabhāvaṃ ñatvā āgamissati, no ce, nāgamissatī’’ ti‘‘ puṇṇaṃ nadin’’ ti imaṃ gāthaṃ paṇṇe likhi– "
  1095. 491095,111,1105,2,4,1,0,0,127.
  1096. 491096,111,1106,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Puṇṇaṃ nadiṃ yena ca peyyamāhu, jātaṃ yavaṃ yena ca guyhamāhu; "
  1097. 491097,111,1107,2,17,1,68,12,"Dūraṃ gataṃ yena ca avhayanti, so tyāgato handa ca bhuñja brāhmaṇā’’ ti. "
  1098. 491098,111,1108,2,28,1,135,20,"Tattha puṇṇaṃ nadiṃ yena ca {peyyamāhū}ti kākapeyyā nadīhi vadantā yena puṇṇaṃ nadiṃ kākapeyyamāhu, na hi apuṇṇā nadī‘‘ kākapeyyā’’ ti vuccati. "
  1099. 491099,111,1108,29,48,1,92,14,"Yadāpi nadītīre ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā kākena pātuṃ sakkā hoti, tadā naṃ‘‘ kākapeyyā’’ ti vadanti. "
  1100. 491100,111,1108,49,66,1,122,15,"Jātaṃ yavaṃ yena ca {guyhamāhū}ti yavan ti desanāsīsamattaṃ, idha pana sabbampi jātaṃ uggataṃ sampannataruṇasassaṃ adhippetaṃ. "
  1101. 491101,111,1108,67,77,1,73,9,"Tañhi yadā anto paviṭṭhakākaṃ paṭicchādetuṃ sakkoti, tadā guyhatīti guyhaṃ. "
  1102. 491102,111,1108,78,80,1,11,2,Kiṃ guyhati?
  1103. 491103,111,1108,81,82,1,5,1,Kākaṃ.
  1104. 491104,111,1108,83,99,1,98,12,Iti kākassa guyhaṃ kākaguyhanti taṃ vadamānā kākena guyhavacanassa kāraṇabhūtena‘‘ guyhan’’ ti vadanti.
  1105. 491105,111,1108,100,110,1,32,6,Tena vuttaṃ‘‘ yena ca guyhamāhū’’ ti.
  1106. 491106,111,1108,111,156,1,273,37,"Dūraṃ gataṃ yena ca {avhayantī}ti dūraṃ gataṃ vippavutthaṃ piyapuggalaṃ yaṃ āgantvā nisinnaṃ disvā sace itthannāmo āgacchati, vassa kākāti vā vassantaññeva vā sutvā‘‘ yathā kāko vassati, itthannāmo āgamissatī’’ ti evaṃ vadantā yena ca avhayanti kathenti mantenti, udāharantīti attho. "
  1107. 491107,111,1108,157,163,1,24,5,So {tyāgato}ti so te ānīto.
  1108. 491108,111,1108,164,181,1,85,12,"Handa ca bhuñja, {brāhmaṇā}ti gaṇha, brāhmaṇa, bhuñjassu naṃ, khāda idaṃ kākamaṃsanti attho. "
  1109. 491109,111,1109,2,11,1,56,8,Iti rājā imaṃ gāthaṃ paṇṇe likhitvā bodhisattassa pesesi.
  1110. 491110,111,1109,12,26,1,64,10,So paṇṇaṃ vācetvā‘‘ rājā maṃ daṭṭhukāmo’’ ti ñatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1111. 491111,111,1110,2,4,1,0,0,128.
  1112. 491112,111,1111,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Yato maṃ saratī rājā, vāyasampi pahetave; "
  1113. 491113,111,1112,2,12,1,41,7,"Haṃsā koñcā mayūrā ca, asatīyeva pāpiyā’’ ti. "
  1114. 491114,111,1113,2,19,1,105,15,"Tattha yato maṃ saratī rājā, vāyasampi {pahetave}ti yadā rājā vāyasamaṃsaṃ labhitvā tampi pahetuṃ maṃ sarati. "
  1115. 491115,111,1113,20,42,1,136,19,"Haṃsā koñcā mayūrā {cā}ti yadā panassa ete haṃsādayo upanītā bhavissanti, ekāni haṃsamaṃsādīni lacchati, tadā maṃ kasmā na sarissatīti attho? "
  1116. 491116,111,1113,43,53,1,47,5,Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ haṃsakoñcamayūrānan’’ ti pāṭho.
  1117. 491117,111,1113,54,68,1,93,12,"So sundaratarā, imesaṃ haṃsādīnaṃ maṃsaṃ labhitvā kasmā maṃ na sarissati, sarissatiyevāti attho. "
  1118. 491118,111,1113,69,94,1,152,21,"Asatīyeva {pāpiyā}ti yaṃ vā taṃ vā labhitvā saraṇaṃ nāma sundaraṃ, lokasmiṃ pana asatiyeva pāpiyā, asatikaraṇaṃyeva hīnaṃ lāmakaṃ, tañca amhākaṃ rañño natthi. "
  1119. 491119,111,1113,95,115,1,140,17,"Sarati maṃ rājā, āgamanaṃ me paccāsīsati, tasmā gamissāmīti yānaṃ yojāpetvā gantvā rājānaṃ passi, rājā tussitvā purohitaṭṭhāneyeva patiṭṭhāpesi. "
  1120. 491120,111,1114,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1121. 491121,111,1114,9,23,1,54,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, purohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1122. 491122,111,1115,2,4,1,31,2,Puṇṇanadījātakavaṇṇanā catutthā.
  1123. 491123,111,1117,2,7,1,21,2,[ 215]5. Kacchapajātakavaṇṇanā
  1124. 491124,111,1118,2,13,1,79,11,Avadhī vata attānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.
  1125. 491125,111,1118,14,27,1,38,3,Vatthu mahātakkārijātake( jā.1.13.104 ādayo) āvi-bhavissati.
  1126. 491126,111,1118,28,51,1,104,16,"Tadā pana satthā‘‘ na, bhikkhave, kokāliko idāneva vācāya hato, pubbepi vācāya hatoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1127. 491127,111,1119,2,14,1,121,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto tassa atthadhammānusāsako ahosi.
  1128. 491128,111,1119,15,29,1,80,12,"So pana rājā bahubhāṇī ahosi, tasmiṃ kathente aññesaṃ vacanassa okāso nāma natthi. "
  1129. 491129,111,1119,30,40,1,77,9,Bodhisatto tassa taṃ bahubhāṇitaṃ vāretukāmo ekaṃ upāyaṃ upadhārento vicarati.
  1130. 491130,111,1119,41,57,1,120,15,"Tasmiñca kāle himavantapadese ekasmiṃ sare kacchapo vasati, dve haṃsapotakā gocarāya carantā tena saddhiṃ vissāsaṃ akaṃsu. "
  1131. 491131,111,1119,58,64,1,51,6,Te daḷhavissāsikā hutvā ekadivasaṃ kacchapaṃ āhaṃsu–
  1132. 491132,111,1119,65,84,1,126,13,"‘‘ samma kacchapa, amhākaṃ himavante cittakūṭapabbatatale kañcanaguhāyaṃ vasanaṭṭhānaṃ ramaṇīyo padeso, gacchasi amhākaṃ saddhin’’ ti."
  1133. 491133,111,1119,85,94,1,29,5,‘‘ Ahaṃ kinti katvā gamissāmī’’ ti?
  1134. 491134,111,1119,95,115,1,97,14,"‘‘ Mayaṃ taṃ gahetvā gamissāma, sace tvaṃ mukhaṃ rakkhituṃ sakkhissasi, kassaci kiñci na kathessasī’’ ti."
  1135. 491135,111,1119,116,128,1,41,6,"‘‘ Rakkhissāmi, sāmi, gahetvā maṃ gacchathā’’ ti. "
  1136. 491136,111,1119,129,149,1,106,15,Te‘‘ sādhū’’ ti vatvā ekaṃ daṇḍakaṃ kacchapena ḍaṃsāpetvā sayaṃ tassa ubho koṭiyo ḍaṃsitvā ākāsaṃ pakkhandiṃsu.
  1137. 491137,111,1119,150,167,1,92,13,Taṃ tathā haṃsehi nīyamānaṃ gāmadārakā disvā‘‘ dve haṃsā kacchapaṃ daṇḍakena harantī’’ ti āhaṃsu.
  1138. 491138,111,1120,2,44,1,287,32,"Kacchapo ‘‘ yadi maṃ sahāyakā nenti, tumhākaṃ ettha kiṃ duṭṭhaceṭakā’’ ti vattukāmo haṃsānaṃ sīghavegatāya bārāṇasinagare rājanivesanassa uparibhāgaṃ sampattakāle daṭṭhaṭṭhānato daṇḍakaṃ vissajjetvā ākāsaṅgaṇe patitvā dvebhāgo ahosi,‘‘ kacchapo ākāsato patitvā dvedhā bhinno’’ ti ekakolāhalaṃ ahosi. "
  1139. 491139,111,1120,45,56,1,94,11,Rājā bodhisattaṃ ādāya amaccagaṇaparivuto taṃ ṭhānaṃ gantvā kacchapaṃ disvā bodhisattaṃ pucchi–
  1140. 491140,111,1120,57,68,1,33,6,"‘‘ paṇḍita, kinti katvā esa patito’’ ti? "
  1141. 491141,111,1120,69,141,1,485,56,"Bodhisatto‘‘ cirapaṭikaṅkhohaṃ rājānaṃ ovaditukāmo upāyaṃ upadhārento carāmi, iminā kacchapena haṃsehi saddhiṃ vissāso kato bhavissati, tehi imaṃ‘ himavantaṃ nesssāmā’ ti daṇḍakaṃ ḍaṃsāpetvā ākāsaṃ pakkhantehi bhavitabbaṃ, atha iminā kassaci vacanaṃ sutvā arakkhitamukhatāya kiñci vattukāmena daṇḍakā vissaṭṭho bhavissati, evaṃ ākāsato patitvā jīvitakkhayaṃ patteneva bhavitabban’’ ti cintetvā‘‘ āma mahārāja, atimukharā nāma apariyantavacanā evarūpaṃ dukkhaṃ pāpuṇantiyevā’’ ti vatvā imā gāthā avoca– "
  1142. 491142,111,1121,2,4,1,0,0,129.
  1143. 491143,111,1122,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Avadhī vata attānaṃ, kacchapo byāharaṃ giraṃ; "
  1144. 491144,111,1123,2,7,1,43,4,"Suggahītasmiṃ kaṭṭhasmiṃ, vācāya sakiyāvadhi. "
  1145. 491145,111,1124,2,4,1,0,0,130.
  1146. 491146,111,1125,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Etampi disvā naravīriyaseṭṭha, vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelaṃ; "
  1147. 491147,111,1126,2,11,1,47,6,"Passasi bahubhāṇena, kacchapaṃ byasanaṃ gatan’’ ti. "
  1148. 491148,111,1127,2,8,1,33,5,Tattha avadhī {vatā}ti ghātesi vata.
  1149. 491149,111,1127,9,12,1,22,3,Byāharan ti byāharanto.
  1150. 491150,111,1127,13,21,1,66,8,Suggahītasmiṃ kaṭṭhasmin ti mukhena suṭṭhu ḍaṃsitvā gahite daṇḍake.
  1151. 491151,111,1127,22,37,1,127,14,Vācāya {sakiyāvadhī}ti atimukharatāya akāle vācaṃ nicchārento daṭṭhaṭṭhānaṃ vissajjetvā tāya sakāya vācāya attānaṃ avadhi ghātesi.
  1152. 491152,111,1127,38,44,1,40,5,"Evamesa jīvitakkhayaṃ patto, na aññathāti. "
  1153. 491153,111,1127,45,51,1,35,5,Etampi {disvā}ti etampi kāraṇaṃ disvā.
  1154. 491154,111,1127,52,59,1,63,6,{Naravīriyaseṭṭhā}ti naresu vīriyena seṭṭha uttamavīriya rājavara.
  1155. 491155,111,1127,60,83,1,180,20,"Vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelan ti saccādipaṭisaṃyuttaṃ kusalameva paṇḍito puriso muñceyya nicchāreyya, tampi hitaṃ kālayuttaṃ, na ativelaṃ, atikkantakālaṃ apariyantavācaṃ na bhāseyya. "
  1156. 491156,111,1127,84,89,1,34,4,{Passasī}ti nanu paccakkhato passasi.
  1157. 491157,111,1127,90,93,1,27,2,{Bahubhāṇenā}ti bahubhaṇanena.
  1158. 491158,111,1127,94,102,1,65,8,Kacchapaṃ byasanaṃ gatan ti etaṃ kacchapaṃ jīvitakkhayaṃ pattanti.
  1159. 491159,111,1128,2,24,1,71,12,"Rājā ‘‘ maṃ sandhāya bhāsatī’’ ti ñatvā‘‘ amhe sandhāya kathesi, paṇḍitā’’ ti āha. "
  1160. 491160,111,1128,25,49,1,125,18,"Bodhisatto‘‘ mahārāja, tvaṃ vā hohi añño vā, yo koci pamāṇātikkantaṃ bhāsanto evarūpaṃ byasanaṃ pāpuṇātī’’ ti pākaṭaṃ katvā kathesi. "
  1161. 491161,111,1128,50,56,1,45,6,Rājā tato paṭṭhāya viramitvā mandabhāṇī ahosi.
  1162. 491162,111,1129,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1163. 491163,111,1129,10,32,1,107,15,"‘‘ tadā kacchapo kokāliko ahosi, dve haṃsapotakā dve mahātherā, rājā ānando, amaccapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1164. 491164,111,1130,2,4,1,29,2,Kacchapajātakavaṇṇanā pañcamā.
  1165. 491165,111,1132,2,7,1,19,2,[ 216]6. Macchajātakavaṇṇanā
  1166. 491166,111,1133,2,13,1,93,10,Na māyamaggi {tapatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  1167. 491167,111,1133,14,30,1,69,10,"Tañhi bhikkhuṃ satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchi."
  1168. 491168,111,1133,31,55,1,76,11,"‘‘ Saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti puṭṭho‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti āha. "
  1169. 491169,111,1133,56,88,1,185,26,"Atha naṃ satthā‘‘ ayaṃ te bhikkhu itthī anatthakārikā, pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya sūlena vijjhitvā aṅgāresu pacitvā khāditabbataṃ patto paṇḍite nissāya jīvitaṃ alatthā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1170. 491170,111,1134,2,11,1,76,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohito ahosi.
  1171. 491171,111,1134,12,31,1,129,15,Athekadivasaṃ kevaṭṭā jāle laggaṃ macchaṃ uddharitvā uṇhavālukāpiṭṭhe ṭhapetvā‘‘ aṅgāresu naṃ pacitvā khādissāmā’’ ti sūlaṃ tacchiṃsu.
  1172. 491172,111,1134,32,39,1,51,7,Maccho macchiṃ ārabbha paridevamāno imā gāthā avoca–
  1173. 491173,111,1135,2,4,1,0,0,131.
  1174. 491174,111,1136,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na māyamaggi tapati, na sūlo sādhutacchito; "
  1175. 491175,111,1137,2,11,1,45,8,"Yañca maṃ maññate macchī, aññaṃ so ratiyā gato. "
  1176. 491176,111,1138,2,4,1,0,0,132.
  1177. 491177,111,1139,2,12,1,43,8,"‘ ‘ So maṃ dahati rāgaggi, cittaṃ cūpatapeti maṃ; "
  1178. 491178,111,1140,2,13,1,48,8,"Jālino muñcathāyirā maṃ, na kāme haññate kvacī’’ ti. "
  1179. 491179,111,1141,2,21,1,88,15,"Tattha na māyamaggi {tapatī}ti na maṃ ayaṃ aggi tapati, na tāpaṃ janeti, na socayatīti attho. "
  1180. 491180,111,1141,22,36,1,70,12,"Na {sūlo}ti ayaṃ sūlopi sādhutacchito maṃ na tapati, na me sokaṃ uppādeti. "
  1181. 491181,111,1141,37,63,1,124,19,"Yañca maṃ {maññate}ti yaṃ pana maṃ macchī evaṃ maññati‘‘ aññaṃ macchiṃ so pañcakāmaguṇaratiyā gato’’ ti, tadeva maṃ tapati socayati. "
  1182. 491182,111,1141,64,76,1,55,10,"So maṃ {dahatī}ti yo panesa rāgaggi, so maṃ dahati jhāpeti. "
  1183. 491183,111,1141,77,89,1,93,12,Cittaṃ cūpatapeti man ti rāgasampayuttakaṃ mama cittameva ca maṃ upatāpeti kilameti viheṭheti.
  1184. 491184,111,1141,90,94,1,24,3,{Jālino}ti kevaṭṭe ālapati.
  1185. 491185,111,1141,95,106,1,42,7,Te hi jālassa atthitāya‘‘ jālino’’ ti vuccanti.
  1186. 491186,111,1141,107,114,1,48,7,Muñcathāyirā man ti muñcatha maṃ sāminoti yācati.
  1187. 491187,111,1141,115,128,1,78,12,Na kāme haññate {kvacī}ti kāme patiṭṭhito kāmena nīyamāno satto na kvaci haññati.
  1188. 491188,111,1141,129,136,1,52,7,Na hi taṃ tumhādisā hanituṃ anucchavikāti paridevati.
  1189. 491189,111,1141,137,153,1,111,14,"Atha vā {kāme}ti hetuvacane bhummaṃ, kāmahetu macchiṃ anubandhamāno nāma na kvaci tumhādisehi haññatīti paridevati. "
  1190. 491190,111,1141,154,168,1,118,14,Tasmiṃ khaṇe bodhisatto nadītīraṃ gato tassa macchassa paridevitasaddaṃ sutvā kevaṭṭe upasaṅkamitvā taṃ macchaṃ mocesi.
  1191. 491191,111,1142,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi ."
  1192. 491192,111,1142,17,34,1,89,11,"‘‘ Tadā macchī purāṇadutiyikā ahosi, maccho ukkaṇṭhitabhikkhu, purohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1193. 491193,111,1143,2,4,1,27,2,Macchajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  1194. 491194,111,1145,2,7,1,18,2,[ 217]7. Seggujātakavaṇṇanā
  1195. 491195,111,1146,2,13,1,80,10,Sabbo {loko}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ paṇṇikaupāsakaṃ ārabbha kathesi.
  1196. 491196,111,1146,14,17,1,33,3,Vatthu ekakanipāte vitthāritameva.
  1197. 491197,111,1146,18,33,1,56,9,"Idhāpi satthā taṃ‘‘ kiṃ, upāsaka, cirassaṃ āgatosī’’ ti pucchi. "
  1198. 491198,111,1146,34,63,1,173,21,"Paṇṇikaupāsako‘‘ dhītā me, bhante, niccaṃ pahaṃsitamukhī, tamahaṃ vīmaṃsitvā ekassa kuladārakassa adāsiṃ, tattha itikattabbatāya tumhākaṃ dassanāya āgantuṃ okāsaṃ na labhin’’ ti āha. "
  1199. 491199,111,1146,64,95,1,151,22,"Atha naṃ satthā‘‘ na kho, upāsaka, idānevesā sīlavatī, pubbepi sīlavatī, tvañca na idānevetaṃ vīmaṃsasi, pubbepi vīmaṃsiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1200. 491200,111,1147,2,10,1,74,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto rukkhadevatā ahosi.
  1201. 491201,111,1147,11,30,1,106,13,Tadā ayameva paṇṇikaupāsako‘‘ dhītaraṃ vīmaṃsissāmī’’ ti araññaṃ netvā kilesavasena icchanto viya hatthe gaṇhi.
  1202. 491202,111,1147,31,36,1,48,5,Atha naṃ paridevamānaṃ paṭhamagāthāya ajjhabhāsi–
  1203. 491203,111,1148,2,4,1,0,0,133.
  1204. 491204,111,1149,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Sabbo loko attamano ahosi, akovidā gāmadhammassa seggu; "
  1205. 491205,111,1150,2,16,1,64,11,"Komāri ko nāma tavajja dhammo, yaṃ tvaṃ gahitā pavane parodasī’’ ti. "
  1206. 491206,111,1151,2,17,1,92,12,"Tattha sabbo loko attamano {ahosī}ti, amma, sakalopi sattaloko etissā kāmasevanāya attamano jāto. "
  1207. 491207,111,1151,18,26,1,49,6,Akovidā gāmadhammassa {seggū}ti {seggū}ti tassā nāmaṃ.
  1208. 491208,111,1151,27,43,1,103,13,"Tena tvaṃ pana, amma, seggu akovidā gāmadhammassa, imasmiṃ gāmadhamme vasaladhamme akusalāsīti vuttaṃ hoti. "
  1209. 491209,111,1151,44,59,1,71,12,"Komāri ko nāma tavajja {dhammo}ti, amma, kumāri ko nāmesa tava ajja sabhāvo. "
  1210. 491210,111,1151,60,87,1,166,23,"Yaṃ tvaṃ gahitā pavane {parodasī}ti tvaṃ mayā imasmiṃ pavane santhavavasena hatthe gahitā parodasi na sampaṭicchasi, ko esa tava sabhāvo, kiṃ kumārikāyeva tvanti pucchati. "
  1211. 491211,111,1152,2,24,1,116,15,"Taṃ sutvā kumārikā‘‘ āma, tāta, kumārikāyevāhaṃ, nāhaṃ methunadhammaṃ nāma jānāmī’’ ti vatvā paridevamānā dutiyaṃ gāthamāha– "
  1212. 491212,111,1153,2,4,1,0,0,134.
  1213. 491213,111,1154,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ, so me pitā dubbhi vane karoti; "
  1214. 491214,111,1155,2,16,1,62,11,"Sā kassa kandāmi vanassa majjhe, yo tāyitā so sahasaṃ karotī’’ ti. "
  1215. 491215,111,1156,2,5,1,21,3,Sā heṭṭhā kathitāyeva.
  1216. 491216,111,1156,6,18,1,88,12,Iti so paṇṇiko tadā dhītaraṃ vīmaṃsitvā gehaṃ netvā kuladārakassa datvā yathākammaṃ gato.
  1217. 491217,111,1157,2,15,1,129,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne paṇṇikaupāsako sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  1218. 491218,111,1157,16,36,1,108,14,"‘‘ Tadā dhītā dhītāyeva, pitā pitāyeva ahosi, tassa kāraṇassa paccakkhakārikā rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1219. 491219,111,1158,2,4,1,26,2,Seggujātakavaṇṇanā sattamā.
  1220. 491220,111,1160,2,7,1,23,2,[ 218]8. Kūṭavāṇijajātakavaṇṇanā
  1221. 491221,111,1161,2,15,1,89,11,Saṭhassa sāṭheyyamidan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kūṭavāṇijaṃ ārabbha kathesi.
  1222. 491222,111,1161,16,40,1,203,24,Sāvatthivāsino hi kūṭavāṇijo ca paṇḍitavāṇijo ca dve vāṇijā mittikā hutvā pañca sakaṭasatāni bhaṇḍassa pūrāpetvā pubbantato aparantaṃ vicaramānā vohāraṃ katvā bahuṃ lābhaṃ labhitvā sāvatthiṃ paccāgamiṃsu.
  1223. 491223,111,1161,41,44,1,29,3,Paṇḍitavāṇijo kūṭavāṇijaṃ āha–
  1224. 491224,111,1161,45,54,1,24,4,"‘‘ samma, bhaṇḍaṃ bhājemā’’ ti. "
  1225. 491225,111,1161,55,101,1,275,33,"Kūṭavāṇijo‘‘ ayaṃ dīgharattaṃ dukkhaseyyāya dubbhojanena kilanto attano ghare nānaggarasaṃ bhattaṃ bhuñjitvā ajīrakena marissati, atha sabbampetaṃ bhaṇḍaṃ mayhameva bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ nakkhattaṃ na manāpaṃ, divaso na manāpo, sve jānissāmi , punadivase jānissāmī’’ ti kālaṃ khepeti. "
  1226. 491226,111,1161,102,117,1,129,15,Atha naṃ paṇḍitavāṇijo nippīḷetvā bhājāpetvā gandhamālaṃ ādāya satthu santikaṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  1227. 491227,111,1161,118,155,1,161,23,"Satthā‘‘ kadā āgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ aḍḍhamāsamatto me, bhante, āgatassā’’ ti vatvā‘‘ atha kasmā evaṃ papañcaṃ katvā buddhupaṭṭhānaṃ āgatosī’’ ti puṭṭho taṃ pavattiṃ ārocesi. "
  1228. 491228,111,1161,156,176,1,88,13,"Satthā‘‘ na kho, upāsaka, idāneva, pubbepesa kūṭavāṇijoyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1229. 491229,111,1162,2,14,1,117,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto tassa vinicchayāmacco ahosi.
  1230. 491230,111,1162,15,24,1,54,9,Tadā gāmavāsī ca nagaravāsī ca dve vāṇijā mittā ahesuṃ.
  1231. 491231,111,1162,25,31,1,56,6,Gāmavāsī nagaravāsissa santike pañca phālasatāni ṭhapesi.
  1232. 491232,111,1162,32,43,1,89,11,So te phāle vikkiṇitvā mūlaṃ gahetvā phālānaṃ ṭhapitaṭṭhāne mūsikavaccaṃ ākiritvā ṭhapesi.
  1233. 491233,111,1162,44,56,1,48,8,Aparabhāge gāmavāsī āgantvā‘‘ phāle me dehī’’ ti āha.
  1234. 491234,111,1162,57,69,1,60,8,Kūṭavāṇijo‘‘ phālā te mūsikāhi khāditā’’ ti mūsikavaccaṃ dassesi.
  1235. 491235,111,1162,70,111,1,231,31,"Itaro‘‘ khāditāva hontu, mūsikāhi khādite kiṃ sakkā kātun’’ ti nhānatthāya tassa puttaṃ ādāya gacchanto ekassa sahāyakassa gehe‘‘ imassa katthaci gantuṃ mā adatthā’’ ti vatvā antogabbhe nisīdāpetvā sayaṃ nhāyitvā kūṭavāṇijassa gehaṃ agamāsi. "
  1236. 491236,111,1162,112,122,1,24,6,So‘‘ putto me kahan’’ ti āha.
  1237. 491237,111,1162,123,154,1,189,25,"‘‘ Samma, tava puttaṃ tīre ṭhapetvā mama udake nimuggakāle eko kulalo āgantvā tava puttaṃ nakhapañjarena gahetvā ākāsaṃ pakkhanto, ahaṃ pāṇiṃ paharitvā viravitvā vāyamantopi mocetuṃ nāsakkhin’’ ti."
  1238. 491238,111,1162,155,171,1,70,11,"‘‘ Tvaṃ musā bhaṇasi, kulalā dārake gahetvā gantuṃ samatthā nāma natthī’’ ti."
  1239. 491239,111,1162,172,191,1,69,12,"‘‘ Samma, hotu, ayuttepi honte ahaṃ kiṃ karomi, kulaleneva te putto nīto’’ ti. "
  1240. 491240,111,1162,192,211,1,102,13,"So taṃ santajjetvā‘‘ are duṭṭhacora manussamāraka , idāni taṃ vinicchayaṃ gantvā kaḍḍhāpessāmī’’ ti nikkhami. "
  1241. 491241,111,1162,212,225,1,72,9,So‘‘ mama ruccanakameva karosī’’ ti teneva saddhiṃ vinicchayaṭṭhānaṃ agamāsi.
  1242. 491242,111,1163,2,5,1,26,3,Kūṭavāṇijo bodhisattaṃ āha–
  1243. 491243,111,1163,6,39,1,114,20,"‘‘ ayaṃ, sāmi, mama puttaṃ gahetvā nhāyituṃ gato,‘ kahaṃ me putto’ ti vutte‘ kulalena haṭo’ ti āha, vinicchinatha me aḍḍan’’ ti. "
  1244. 491244,111,1163,40,50,1,40,6,Bodhisatto‘‘ saccaṃ bhaṇe’’ ti itaraṃ pucchi.
  1245. 491245,111,1163,51,53,1,6,2,So āha–
  1246. 491246,111,1163,54,73,1,65,11,"‘‘ āma, sāmi, ahaṃ taṃ ādāya gato, senena pahaṭabhāvo saccameva, sāmī’’ ti."
  1247. 491247,111,1163,74,86,1,43,8,‘‘ Kiṃ pana loke kulalā nāma dārake harantī’’ ti?
  1248. 491248,111,1163,87,94,1,26,4,"‘‘ Sāmi, ahampi tumhe pucchāmi–"
  1249. 491249,111,1163,95,112,1,79,12,"‘‘ kulalā dārake gahetvā ākāse gantuṃ na sakkonti, mūsikā pana ayaphāle khādantī’’ ti."
  1250. 491250,111,1163,113,121,1,16,4,‘‘ Idaṃ kiṃ nāmā’’ ti?
  1251. 491251,111,1163,122,163,1,205,30,"‘‘ Sāmi, mayā etassa ghare pañca phālasatāni ṭhapitāni, svāyaṃ‘ phālā te mūsikāhi khāditā’ ti vatvā‘ idaṃ te phāle khāditamūsikānaṃ vaccan’ ti vaccaṃ dasseti, sāmi, mūsikā ce phāle khādanti, kulalāpi dārake harissanti. "
  1252. 491252,111,1163,164,172,1,41,7,"Sace na khādanti, senāpi taṃ na harissanti. "
  1253. 491253,111,1163,173,198,1,119,18,"Eso pana‘ phālā te mūsikāhi khāditā’ ti vadati, tesaṃ khāditabhāvaṃ vā akhāditabhāvaṃ vā jānātha, aḍḍaṃ me vinicchinathā’’ ti. "
  1254. 491254,111,1163,199,225,1,130,18,Bodhisatto‘‘ saṭhassa paṭisāṭheyyaṃ katvā jinissāmīti iminā cintitaṃ bhavissatī’’ ti ñatvā‘‘ suṭṭhu te cintitan’’ ti vatvā imā gāthā avoca–
  1255. 491255,111,1164,2,4,1,0,0,135.
  1256. 491256,111,1165,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Saṭhassa sāṭheyyamiṃda sucintitaṃ, paccoḍḍitaṃ paṭikūṭassa kūṭaṃ; "
  1257. 491257,111,1166,2,12,1,59,9,"Phālaṃ ce khādeyyuṃ mūsikā, kasmā kumāraṃ kulalā na hareyyuṃ. "
  1258. 491258,111,1167,2,4,1,0,0,136.
  1259. 491259,111,1168,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Kūṭassa hi santi kūṭakūṭā, bhavati cāpi nikatino nikatyā; "
  1260. 491260,111,1169,2,14,1,71,9,"Dehi puttanaṭṭha phālanaṭṭhassa phālaṃ, mā te puttamahāsi phālanaṭṭho’’ ti. "
  1261. 491261,111,1170,2,19,1,101,12,Tattha {saṭhassā}ti saṭhabhāvena kerāṭikena‘‘ ekaṃ upāyaṃ katvā parasantakaṃ khādituṃ vaṭṭatī’’ ti saṭhassa.
  1262. 491262,111,1170,20,29,1,78,9,Sāṭheyyamidaṃ sucintitan ti idaṃ paṭisāṭheyyaṃ cintentena tayā suṭṭhu cintitaṃ.
  1263. 491263,111,1170,30,46,1,133,15,"Paccoḍḍitaṃ paṭikūṭassa kūṭan ti kūṭassa puggalassa tayā paṭikūṭaṃ suṭṭhu paccoḍḍitaṃ, paṭibhāgaṃ katvā oḍḍitasadisameva katanti attho. "
  1264. 491264,111,1170,47,56,1,57,8,Phālaṃ ce khādeyyuṃ {mūsikā}ti yadi mūsikā phālaṃ khādeyyuṃ.
  1265. 491265,111,1170,57,72,1,99,15,Kasmā kumāraṃ kulalā na hareyyun ti mūsikāsu phāle khādantīsu kulalā kiṃ kāraṇā kumāraṃ no hareyyuṃ.
  1266. 491266,111,1171,2,43,1,223,31,"Kūṭassa hi santi {kūṭakūṭā}ti tvaṃ‘‘ ahameva mūsikāhi phāle khādāpitapuriso kūṭo’’ ti maññasi, tādisassa pana kūṭassa imasmiṃ loke bahū kūṭā santi, kūṭassa kūṭāti kūṭapaṭikūṭānaṃ etaṃ nāmaṃ, kūṭassa paṭikūṭā nāma santīti vuttaṃ hoti. "
  1267. 491267,111,1171,44,57,1,127,12,Bhavati cāpi nikatino {nikatyā}ti nikatino nekatikassa vañcanakapuggalassa nikatyā aparo nikatikārako vañcanakapuriso bhavatiyeva.
  1268. 491268,111,1171,58,71,1,100,12,"Dehi puttanaṭṭha phālanaṭṭhassa phālan ti ambho naṭṭhaputta purisa, etassa naṭṭhaphālassa phālaṃ dehi. "
  1269. 491269,111,1171,72,95,1,119,19,"Mā te puttamahāsi {phālanaṭṭho}ti sace hissa phālaṃ na dassasi, puttaṃ te harissati, taṃ te esa mā haratu, phālamassa dehīti."
  1270. 491270,111,1171,96,109,1,32,7,"‘‘ Demi, sāmi, sace me puttaṃ detī’’ ti."
  1271. 491271,111,1171,110,123,1,31,7,"‘‘ Demi, sāmi, sace me phāle detī’’ ti. "
  1272. 491272,111,1171,124,136,1,82,10,"Evaṃ naṭṭhaputto puttaṃ, naṭṭhaphālo ca phālaṃ paṭilabhitvā ubhopi yathākammaṃ gatā. "
  1273. 491273,111,1172,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1274. 491274,111,1172,9,26,1,105,11,"‘‘ tadā kūṭavāṇijo idāni kūṭavāṇijova, paṇḍitavāṇijo paṇḍitavāṇijoyeva, vinicchayāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1275. 491275,111,1173,2,4,1,31,2,Kūṭavāṇijajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  1276. 491276,111,1175,2,7,1,21,2,[ 219]9. Garahitajātakavaṇṇanā
  1277. 491277,111,1176,2,16,1,109,13,Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ {me}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ anabhiratiyā ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1278. 491278,111,1176,17,32,1,105,14,"Etassa hi paccekaṃ gahitaṃ ārammaṇaṃ nāma natthi, anabhirativāsaṃ vasantaṃ pana taṃ satthu santikaṃ ānesuṃ. "
  1279. 491279,111,1176,33,69,1,114,18,"So satthārā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti puṭṭho‘‘ saccan’’ ti vatvā‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti vutte‘‘ kilesavasenā’’ ti āha. "
  1280. 491280,111,1176,70,99,1,175,22,"Atha naṃ satthā‘‘ ayaṃ, bhikkhu, kileso nāma pubbe tiracchānehipi garahito, tvaṃ evarūpe sāsane pabbajito kasmā tiracchānehipi garahitakilesavasena ukkaṇṭhito’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1281. 491281,111,1177,2,11,1,94,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese vānarayoniyaṃ nibbatti.
  1282. 491282,111,1177,12,20,1,49,7,Tamenaṃ eko vanacarako gahetvā ānetvā rañño adāsi.
  1283. 491283,111,1177,21,33,1,95,11,"So ciraṃ rājagehe vasamāno vattasampanno ahosi, manussaloke vattamānaṃ kiriyaṃ yebhuyyena aññāsi. "
  1284. 491284,111,1177,34,55,1,118,15,"Rājā tassa vatte pasīditvā vanacarakaṃ pakkosāpetvā‘‘ imaṃ vānaraṃ gahitaṭṭhāneyeva vissajjehī’’ ti āṇāpesi , so tathā akāsi. "
  1285. 491285,111,1177,56,82,1,185,21,"Vānaragaṇo bodhisattassa āgatabhāvaṃ ñatvā tassa dassanatthāya mahante pāsāṇapiṭṭhe sannipatitvā bodhisattena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ katvā‘‘ samma, kahaṃ ettakaṃ kālaṃ vutthosī’’ ti āha."
  1286. 491286,111,1177,83,90,1,27,3,‘‘ Bārāṇasiyaṃ rājanivesane’’ ti.
  1287. 491287,111,1177,91,99,1,22,4,‘‘ Atha kathaṃ muttosī’’ ti?
  1288. 491288,111,1177,100,114,1,64,10,‘‘ Rājā maṃ keḷimakkaṭaṃ katvā mama vatte pasanno maṃ vissajjesī’’ ti.
  1289. 491289,111,1178,2,24,1,115,15,"Atha naṃ te vānarā‘‘ manussaloke vattamānakiriyaṃ nāma tumhe jānissatha , amhākampi tāva kathetha, sotukāmamhā’’ ti āhaṃsu."
  1290. 491290,111,1178,25,35,1,38,6,‘‘ Mā maṃ manussānaṃ kiriyaṃ pucchathā’’ ti.
  1291. 491291,111,1178,36,43,1,23,3,‘‘ Kathetha sotukāmamhā’’ ti.
  1292. 491292,111,1178,44,76,1,177,24,"Bodhisattopi‘‘ manussā nāma khattiyāpi brāhmaṇāpi‘ mayhaṃ mayhan’ ti vadanti, hutvā abhāvaṭṭhena aniccataṃ na jānanti, suṇātha dāni tesaṃ andhabālānaṃ kāraṇan’’ ti vatvā imā gāthā avoca– "
  1293. 491293,111,1179,2,4,1,0,0,137.
  1294. 491294,111,1180,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ me, esā rattiṃ divā kathā; "
  1295. 491295,111,1181,2,7,1,45,4,"Dummedhānaṃ manussānaṃ, ariyadhammaṃ apassataṃ. "
  1296. 491296,111,1182,2,4,1,0,0,138.
  1297. 491297,111,1183,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Dve dve gahapatayo gehe, eko tattha amassuko; "
  1298. 491298,111,1184,2,7,1,39,4,"Lambatthano veṇikato, atho aṅkitakaṇṇako; "
  1299. 491299,111,1185,2,13,1,44,8,"Kīto dhanena bahunā, so taṃ vitudate janan’’ ti. "
  1300. 491300,111,1186,2,32,1,194,23,"Tattha hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ {me}ti desanāsīsamattametaṃ, iminā pana padadvayena dasavidhampi ratanaṃ sabbaṃ, pubbaṇṇāparaṇṇaṃ khettavatthuṃ dvipadacatuppadañca sabbaṃ dassento‘‘ idaṃ me idaṃ me’’ ti āha. "
  1301. 491301,111,1186,33,45,1,72,11,Esā rattiṃ divā {kathā}ti esā manussānaṃ rattiñca divā ca niccakālaṃ kathā.
  1302. 491302,111,1186,46,72,1,105,17,"Aññaṃ pana te‘‘ pañcakkhandhā aniccā’’ ti vā‘‘ hutvā na bhavantī’’ ti vā na jānanti, evameva paridevantā vicaranti. "
  1303. 491303,111,1186,73,76,1,27,3,Dummedhānan ti appapaññānaṃ.
  1304. 491304,111,1186,77,92,1,126,14,"Ariyadhammaṃ apassatan ti ariyānaṃ buddhādīnaṃ dhammaṃ, ariyaṃ vā niddosaṃ navavidhaṃ lokuttaradhammaṃ apassantānaṃ esāva kathā. "
  1305. 491305,111,1186,93,108,1,58,11,Aññā pana‘‘ aniccaṃ vā dukkhaṃ vā’’ ti tesaṃ kathā nāma natthi.
  1306. 491306,111,1187,2,7,1,31,3,{Gahapatayo}ti gehe adhipatibhūtā.
  1307. 491307,111,1187,8,23,1,70,10,Eko {tatthā}ti tesu dvīsu gharasāmikesu‘‘ eko’’ ti mātugāmaṃ sandhāya vadati.
  1308. 491308,111,1187,24,32,1,69,6,"Tattha {veṇikato}ti kataveṇī, nānappakārena saṇṭhāpitakesakalāpoti attho. "
  1309. 491309,111,1187,33,42,1,82,8,Atho {aṅkitakaṇṇako}ti atha sveva viddhakaṇṇo chiddakaṇṇoti lambakaṇṇataṃ sandhāyāha.
  1310. 491310,111,1187,43,68,1,178,22,"Kīto dhanena {bahunā}ti so panesa amassuko lambatthano veṇikato aṅkitakaṇṇo mātāpitūnaṃ bahuṃ dhanaṃ datvā kīto, maṇḍetvā pasādhetvā yānaṃ āropetvā mahantena parivārena gharaṃ ānīto. "
  1311. 491311,111,1187,69,103,1,200,27,"So taṃ vitudate janan ti so gahapati āgatakālato paṭṭhāya tasmiṃ gehe dāsakammakarādibhedaṃ janaṃ‘‘ are duṭṭhadāsa duṭṭhadāsi, imaṃ na karosī’’ ti mukhasattīhi vitudati, sāmiko viya hutvā mahājanaṃ vicāreti. "
  1312. 491312,111,1187,104,116,1,60,8,Evaṃ tāva‘‘ manussaloke ativiya ayuttan’’ ti manussalokaṃ garahi.
  1313. 491313,111,1188,2,24,1,113,16,"Taṃ sutvā sabbe vānarā‘‘ mā kathetha, mā kathetha, asotabbayuttakaṃ assumhā’’ ti ubhohi hatthehi kaṇṇe daḷhaṃ pidahiṃsu."
  1314. 491314,111,1188,25,41,1,83,12,‘‘ Imasmiṃ ṭhāne amhehi idaṃ ayuttaṃ sutan’’ ti taṃ ṭhānampi garahitvā aññattha agamaṃsu.
  1315. 491315,111,1188,42,48,1,55,6,So piṭṭhipāsāṇo garahitapiṭṭhipāsāṇoyeva kira nāma jāto.
  1316. 491316,111,1189,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  1317. 491317,111,1189,17,31,1,67,9,"‘‘ Tadā vānaragaṇo buddhaparisā ahosi, vānarindo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1318. 491318,111,1190,2,4,1,28,2,Garahitajātakavaṇṇanā navamā.
  1319. 491319,111,1192,2,7,1,24,2,[ 220]10. Dhammadhajajātakavaṇṇanā
  1320. 491320,111,1193,2,14,1,102,11,Sukhaṃ {jīvitarūposī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  1321. 491321,111,1193,15,42,1,140,19,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto mayhaṃ vadhāya parisakkiyeva, santāsamattampi pana kātuṃ nāsakkhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1322. 491322,111,1194,2,15,1,80,11,"Atīte bārāṇasiyaṃ yasapāṇi nāma rājā rajjaṃ kāresi, kāḷako nāmassa senāpati ahosi. "
  1323. 491323,111,1194,16,30,1,111,13,"Tadā bodhisatto tasseva purohito ahosi nāmena dhammadhajo nāma, rañño pana sīsappasādhanakappako chattapāṇi nāma. "
  1324. 491324,111,1194,31,49,1,135,16,"Rājā dhammena rajjaṃ kāreti, senāpati panassa vinicchayaṃ karonto lañjaṃ khādati parapiṭṭhimaṃsiko, lañjaṃ gahetvā assāmike sāmike karoti. "
  1325. 491325,111,1194,50,91,1,309,34,"Athekadivasaṃ vinicchaye parājito manusso bāhā paggayha kandanto vinicchayā nikkhanto rājupaṭṭhānaṃ gacchantaṃ bodhisattaṃ disvā tassa pādesu patitvā‘‘ tumhādisesu nāma, sāmi, rañño atthañca dhammañca anusāsantesu kāḷakasenāpati lañjaṃ gahetvā assāmike sāmike karotī’’ ti attano parājitabhāvaṃ bodhisattassa kathesi. "
  1326. 491326,111,1194,92,111,1,105,13,"Bodhisatto kāruññaṃ uppādetvā ‘‘ ehi bhaṇe, aḍḍaṃ te vinicchinissāmī’’ ti taṃ gahetvā vinicchayaṭṭhānaṃ agamāsi. "
  1327. 491327,111,1194,112,122,1,83,9,"Mahājano sannipati, bodhisatto taṃ aḍḍaṃ paṭivinicchinitvā sāmikaññeva sāmikaṃ akāsi. "
  1328. 491328,111,1195,2,10,1,45,7,"Mahājano sādhukāraṃ adāsi, so saddo mahā ahosi. "
  1329. 491329,111,1195,11,23,1,41,8,Rājā taṃ sutvā‘‘ kiṃ saddo nāmeso’’ ti pucchi.
  1330. 491330,111,1195,24,38,1,83,8,"‘‘ Deva, dhammadhajapaṇḍitena dubbinicchito aḍḍo suvinicchito, tatresa sādhukārasaddo’’ ti. "
  1331. 491331,111,1195,39,54,1,78,11,Rājā tuṭṭho bodhisattaṃ pakkosāpetvā‘‘ aḍḍo kira te ācariya vinicchito’’ ti pucchi.
  1332. 491332,111,1195,55,100,1,249,30,"‘‘ Āma, mahārāja, kāḷakena dubbinicchitaṃ aḍḍaṃ vinicchinin’’ ti vutte‘‘ ito dāni paṭṭhāya tumheva aḍḍaṃ vinicchinatha, mayhañca kaṇṇasukhaṃ bhavissati lokassa ca vuḍḍhī’’ ti vatvā anicchantampi taṃ‘‘ sattānuddayāya vinicchaye nisīdathā’’ ti yācitvā sampaṭicchāpesi. "
  1333. 491333,111,1195,101,110,1,69,8,"Tato paṭṭhāya bodhisatto vinicchaye nisīdati, sāmikeyeva sāmike karoti. "
  1334. 491334,111,1196,2,27,1,177,20,"Kāḷako tato paṭṭhāya lañjaṃ alabhanto lābhato parihāyitvā bodhisattassa āghātaṃ bandhitvā‘‘ mahārāja, dhammadhajapaṇḍito tava rajjaṃ patthetī’’ ti bodhisattaṃ rañño antare paribhindi. "
  1335. 491335,111,1196,28,51,1,115,16,"Rājā asaddahanto‘‘ mā evaṃ avacā’’ ti paṭikkhipitvā puna tena‘‘ sace me na saddahatha, tassāgamanakāle vātapānena oloketha. "
  1336. 491336,111,1196,52,85,1,172,22,Athānena sakalanagarassa attano hatthe katabhāvaṃ passissathā’’ ti vutte rājā tassa aḍḍakārakaparisaṃ disvā‘‘ etasseva parisā’’ ti saññāya bhijjitvā‘‘ kiṃ karoma senāpatī’’ ti pucchi.
  1337. 491337,111,1196,86,97,1,28,5,"‘‘ Deva, etaṃ māretuṃ vaṭṭatī’’ ti ."
  1338. 491338,111,1196,98,107,1,42,5,‘‘ Oḷārikadosaṃ apassantā kathaṃ māressāmā’’ ti?
  1339. 491339,111,1196,108,115,1,16,3,‘‘ Attheko upāyo’’ ti.
  1340. 491340,111,1196,116,122,1,13,2,‘‘ Katarūpāyo’’ ti.
  1341. 491341,111,1196,123,138,1,77,11,‘‘ Asayhamassa kammaṃ āropetvā taṃ kātuṃ asakkontaṃ taṃ tena dosena māressāmā’’ ti.
  1342. 491342,111,1196,139,147,1,24,4,‘‘ Kiṃ pana asayhakamman’’ ti?
  1343. 491343,111,1196,148,162,1,97,11,"‘‘ Mahārāja, uyyānaṃ nāma sārabhūmiyaṃ ropitaṃ paṭijaggiyamānaṃ tīhi catūhi saṃvaccharehi phalaṃ deti. "
  1344. 491344,111,1196,163,182,1,99,15,"Tumhe taṃ pakkosāpetvā‘ sve uyyānaṃ kīḷissāma, uyyānaṃ me māpehī’ ti vadatha, so māpetuṃ na sakkhissati. "
  1345. 491345,111,1196,183,191,1,33,6,Atha naṃ tasmiṃ dose māressāmā’’ ti.
  1346. 491346,111,1197,2,36,1,180,24,"Rājā bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ paṇḍita, mayhaṃ purāṇauyyāne ciraṃ kīḷimha, idāni navauyyāne kīḷitukāmamha, sve kīḷissāma, uyyānaṃ no māpehi, sace māpetuṃ na sakkhissasi, jīvitaṃ te natthī’’ ti. "
  1347. 491347,111,1197,37,73,1,216,26,"Bodhisatto‘‘ kāḷakena lañjaṃ alabhamānena rājā antare paribhinno bhavissatī’’ ti ñatvā‘‘ sakkonto jānissāmi, mahārājā’’ ti vatvā gehaṃ gantvā subhojanaṃ bhuñjitvā cintayamāno sayane nipajji, sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. "
  1348. 491348,111,1197,74,94,1,120,15,Sakko āvajjento bodhisattassa cittaṃ ñatvā vegenāgantvā sirigabbhaṃ pavisitvā ākāse ṭhatvā‘‘ kiṃ cintesi paṇḍitā’’ ti pucchi.
  1349. 491349,111,1197,95,102,1,12,3,‘‘ Kosi tvan’’ ti?
  1350. 491350,111,1197,103,109,1,15,2,‘‘ Sakkohamasmī’’ ti.
  1351. 491351,111,1197,110,126,1,45,9,"‘‘ Rājā maṃ‘ uyyānaṃ māpehī’ ti āha, taṃ cintemī’’ ti."
  1352. 491352,111,1197,127,146,1,103,12,"‘‘ Paṇḍita, mā cintayi, ahaṃ te nandanavanacittalatāvanasadisaṃ uyyānaṃ māpessāmi, katarasmiṃ ṭhāne māpemī’’ ti?"
  1353. 491353,111,1197,147,154,1,21,3,‘‘ Asukaṭṭhāne māpehī’’ ti.
  1354. 491354,111,1197,155,159,1,31,4,Sakko māpetvā devapurameva gato.
  1355. 491355,111,1198,2,10,1,68,8,Punadivase bodhisatto uyyānaṃ paccakkhato disvā gantvā rañño ārocesi–
  1356. 491356,111,1198,11,24,1,40,6,"‘‘ niṭṭhitaṃ te, mahārāja, uyyānaṃ, kīḷassū’’ ti. "
  1357. 491357,111,1198,25,38,1,164,12,Rājā gantvā aṭṭhārasahatthena manosilāvaṇṇena pākārena parikkhittaṃ dvāraṭṭālakasampannaṃ pupphaphalabhārabharitanānārukkhapaṭimaṇḍitaṃ uyyānaṃ disvā kāḷakaṃ pucchi–
  1358. 491358,111,1198,39,52,1,51,8,"‘‘ paṇḍitena amhākaṃ vacanaṃ kataṃ, idāni kiṃ karomā’’ ti."
  1359. 491359,111,1198,53,69,1,77,11,"‘‘ Mahārāja, ekarattena uyyānaṃ māpetuṃ sakkonto rajjaṃ gahetuṃ kiṃ na sakkotī’’ ti?"
  1360. 491360,111,1198,70,78,1,19,4,‘‘ Idāni kiṃ karomā’’ ti?
  1361. 491361,111,1198,79,88,1,35,5,‘‘ Aparampi naṃ asayhakammaṃ kāremā’’ ti.
  1362. 491362,111,1198,89,97,1,18,4,‘‘ Kiṃ kammaṃ nāmā’’ ti?
  1363. 491363,111,1198,98,106,1,38,4,‘‘ Sattaratanamayaṃ pokkharaṇiṃ māpemā’’ ti.
  1364. 491364,111,1198,107,132,1,128,16,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ ācariya, uyyānaṃ tāva te māpitaṃ , etassa pana anucchavikaṃ sattaratanamayaṃ pokkharaṇiṃ māpehi. "
  1365. 491365,111,1198,133,145,1,52,9,"Sace māpetuṃ na sakkhissasi, jīvitaṃ te natthī’’ ti āha. "
  1366. 491366,111,1198,146,159,1,51,7,"Bodhisatto‘‘ sādhu, mahārāja, sakkonto māpessāmī’’ ti āha. "
  1367. 491367,111,1198,160,169,1,126,9,Athassa sakko pokkharaṇiṃ māpesi sobhaggappattaṃ satatitthaṃ sahassavaṅkaṃ pañcavaṇṇapadumasañchannaṃ nandanapokkharaṇisadisaṃ.
  1368. 491368,111,1199,2,9,1,58,7,Punadivase bodhisatto tampi paccakkhaṃ katvā rañño ārocesi–
  1369. 491369,111,1199,10,20,1,25,4,"‘‘ māpitā, deva, pokkharaṇī’’ ti. "
  1370. 491370,111,1199,21,34,1,51,9,Rājā tampi disvā‘‘ idāni kiṃ karomā’’ ti kāḷakaṃ pucchi.
  1371. 491371,111,1199,35,47,1,52,7,"‘‘ Uyyānassa anucchavikaṃ gehaṃ māpetuṃ āṇāpehi, devā’’ ti. "
  1372. 491372,111,1199,48,78,1,161,22,"Rājā bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ idāni, ācariya, imassa uyyānassa ceva pokkharaṇiyā ca anucchavikaṃ sabbadantamayaṃ gehaṃ māpehi, no ce māpessasi, jīvitaṃ te natthī’’ ti āha. "
  1373. 491373,111,1199,79,83,1,28,4,Athassa sakko gehampi māpesi.
  1374. 491374,111,1199,84,91,1,58,7,Bodhisatto punadivase tampi paccakkhaṃ katvā rañño ārocesi.
  1375. 491375,111,1199,92,105,1,51,9,Rājā tampi disvā‘‘ idāni kiṃ karomā’’ ti kāḷakaṃ pucchi.
  1376. 491376,111,1199,106,119,1,58,8,"‘‘ Gehassa anucchavikaṃ maṇiṃ māpetuṃ āṇāpehi, mahārājā’’ ti āha. "
  1377. 491377,111,1199,120,135,1,108,11,"Rājā bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ paṇḍita, imassa dantamayagehassa anucchavikaṃ maṇiṃ māpehi, maṇiālokena vicarissāma. "
  1378. 491378,111,1199,136,148,1,48,9,"Sace māpetuṃ na sakkosi, jīvitaṃ te natthī’’ ti āha. "
  1379. 491379,111,1199,149,153,1,28,4,Athassa sakko maṇimpi māpesi.
  1380. 491380,111,1200,2,11,1,56,7,Bodhisatto punadivase taṃ paccakkhaṃ katvā rañño ārocesi .
  1381. 491381,111,1200,12,25,1,54,9,Rājā tampi disvā‘‘ idāni kiṃ karissāmā’’ ti kāḷakaṃ pucchi.
  1382. 491382,111,1200,26,45,1,120,14,"‘‘ Mahārāja, dhammadhajabrāhmaṇassa icchiticchitadāyikā devatā atthi maññe, idāni yaṃ devatāpi māpetuṃ na sakkoti, taṃ āṇāpehi. "
  1383. 491383,111,1200,46,67,1,130,16,"Caturaṅgasamannāgataṃ nāma manussaṃ devatāpi māpetuṃ na sakkoti, tasmā‘ caturaṅgasamannāgataṃ me uyyānapālaṃ māpehī’ ti taṃ vadāhī’’ ti. "
  1384. 491384,111,1200,68,106,1,235,27,"Rājā bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ ācariya, tayā amhākaṃ uyyānaṃ, pokkharaṇī, dantamayapāsādo, tassa ālokakaraṇatthāya maṇiratanañca māpitaṃ, idāni me uyyānarakkhakaṃ caturaṅgasamannāgataṃ uyyānapālaṃ māpehi, no ce māpessasi, jīvitaṃ te natthī’’ ti āha. "
  1385. 491385,111,1200,107,127,1,132,15,"Bodhisatto‘‘ hotu, labhamāno jānissāmī’’ ti gehaṃ gantvā subhojanaṃ bhuñjitvā nipanno paccūsakāle pabujjhitvā sayanapīṭhe nisinno cintesi–"
  1386. 491386,111,1200,128,159,1,178,23,"‘‘ sakko devarājā yaṃ attanā sakkā māpetuṃ, taṃ māpesi, caturaṅgasamannāgataṃ pana uyyānapālaṃ na sakkā māpetuṃ, evaṃ sante paresaṃ hatthe maraṇato araññe anāthamaraṇameva varataran’’ ti. "
  1387. 491387,111,1200,160,176,1,144,16,So kassaci anārocetvā pāsādā otaritvā aggadvāreneva nagarā nikkhamitvā araññaṃ pavisitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle sataṃ dhammaṃ āvajjamāno nisīdi.
  1388. 491388,111,1201,2,33,1,211,25,"Sakko taṃ kāraṇaṃ ñatvā vanacarako viya hutvā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ brāhmaṇa, tvaṃ sukhumālo, adiṭṭhapubbadukkharūpo viya imaṃ araññaṃ pavisitvā kiṃ karonto nisinnosī’’ ti imamatthaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1389. 491389,111,1202,2,4,1,0,0,136.
  1390. 491390,111,1203,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sukhaṃ jīvitarūposi, raṭṭhā vivanamāgato; "
  1391. 491391,111,1204,2,12,1,42,7,"So ekako rukkhamūle, kapaṇo viya jhāyasī’’ ti. "
  1392. 491392,111,1205,2,12,1,84,9,Tattha sukhaṃ {jīvitarūposī}ti tvaṃ sukhena jīvitasadiso sukhedhito sukhaparihato viya.
  1393. 491393,111,1205,13,16,1,28,2,{Raṭṭhā}ti ākiṇṇamanussaṭṭhānā.
  1394. 491394,111,1205,17,22,1,47,4,{Vivanamāgato}ti nirudakaṭṭhānaṃ araññaṃ paviṭṭho.
  1395. 491395,111,1205,23,26,1,25,2,{Rukkhamūle}ti rukkhasamīpe.
  1396. 491396,111,1205,27,43,1,95,13,"Kapaṇo viya {jhāyasī}ti kapaṇo viya ekako nisinno jhāyasi pajjhāyasi, kiṃ nāmetaṃ cintesīti pucchi. "
  1397. 491397,111,1206,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  1398. 491398,111,1207,2,4,1,0,0,140.
  1399. 491399,111,1208,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Sukhaṃ jīvitarūposmi, raṭṭhā vivanamāgato; "
  1400. 491400,111,1209,2,9,1,39,6,"So ekako rukkhamūle, kapaṇo viya jhāyāmi; "
  1401. 491401,111,1210,2,8,1,26,4,Sataṃ dhammaṃ anussaran’’ ti.
  1402. 491402,111,1211,2,27,1,159,21,"Tattha sataṃ dhammaṃ anussaran ti, samma, saccametaṃ, ahaṃ sukhaṃ jīvitarūpo raṭṭhā ca vivanamāgato, sohaṃ ekakova imasmiṃ rukkhamūle nisīditvā kapaṇo viya jhāyāmi. "
  1403. 491403,111,1211,28,50,1,71,13,"Yaṃ pana vadesi‘‘ kiṃ nāmetaṃ cintesī’’ ti, taṃ te pavedemi‘‘ sataṃ dhamman’’ ti. "
  1404. 491404,111,1211,51,57,1,45,6,Ahañhi sataṃ dhammaṃ anussaranto idha nisinno.
  1405. 491405,111,1211,58,66,1,89,8,Sataṃ dhamman ti buddhapaccekabuddhabuddhasāvakānaṃ sataṃ sappurisānaṃ paṇḍitānaṃ dhammaṃ.
  1406. 491406,111,1211,67,78,1,83,11,Lābho alābho yaso ayaso nindā pasaṃsā sukhaṃ dukkhanti ayañhi aṭṭhavidho lokadhammo.
  1407. 491407,111,1211,79,96,1,129,16,"Iminā pana abbhāhatā santo na kampanti na pavedhenti, ayamettha akampanasaṅkhāto sataṃ dhammo imaṃ anussaranto nisinnomhīti dīpeti. "
  1408. 491408,111,1212,2,20,1,67,11,"Atha naṃ sakko‘‘ evaṃ sante, brāhmaṇa, imasmiṃ ṭhāne kasmā nisinnosī’’ ti."
  1409. 491409,111,1212,21,53,1,188,23,"‘‘ Rājā caturaṅgasamannāgataṃ uyyānapālaṃ āharāpeti, tādisaṃ na sakkomi laddhuṃ, sohaṃ‘ kiṃ me parassa hatthe maraṇena, araññaṃ pavisitvā anāthamaraṇaṃ marissāmī’ ti cintetvā idhāgantvā nisinno’’ ti."
  1410. 491410,111,1212,54,94,1,273,30,"‘‘ Brāhmaṇa, ahaṃ sakko devarājā, mayā te uyyānādīni māpitāni, caturaṅgasamannāgataṃ uyyānapālaṃ māpetuṃ na sakkā, tumhākaṃ rañño sīsappasādhanakappako chattapāṇi nāma, so caturaṅgasamannāgato, caturaṅgasamannāgatena uyyānapālena atthe sati etaṃ kappakaṃ uyyānapālaṃ kātuṃ vadehī’’ ti. "
  1411. 491411,111,1212,95,111,1,86,12,Iti sakko bodhisattassa ovādaṃ datvā‘‘ mā bhāyī’’ ti samassāsetvā attano devapurameva gato.
  1412. 491412,111,1213,2,65,1,310,39,"Bodhisatto gehaṃ gantvā bhuttapātarāso rājadvāraṃ gantvā chattapāṇimpi tattheva disvā hatthe gahetvā‘‘ tvaṃ kira, samma chattapāṇi, caturaṅgasamannāgatosī’’ ti pucchitvā‘‘ ko te mayhaṃ caturaṅgasamannāgatabhāvaṃ ācikkhī’’ ti vutte‘‘ sakko, devarājā’’ ti vatvā‘‘ kiṃkāraṇā ācikkhī’’ ti puṭṭho‘‘ iminā nāma kāraṇenā’’ ti sabbaṃ ācikkhi. "
  1413. 491413,111,1213,66,77,1,39,6,"So‘‘ āma, ahaṃ caturaṅgasamannāgato’’ ti āha. "
  1414. 491414,111,1213,78,107,1,183,21,"Atha naṃ bodhisatto hatthe gahetvāva rañño santikaṃ gantvā‘‘ ayaṃ, mahārāja, chattapāṇi, caturaṅgasamannāgato, caturaṅgasamannāgatena uyyānapālena atthe sati imaṃ uyyānapālaṃ karothā’’ ti āha. "
  1415. 491415,111,1213,108,120,1,56,8,Atha naṃ rājā‘‘ tvaṃ kira caturaṅgasamannāgatosī’’ ti pucchi.
  1416. 491416,111,1213,121,129,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  1417. 491417,111,1213,130,138,1,37,4,‘‘ Katamehi caturaṅgehi samannāgatosī’’ ti?
  1418. 491418,111,1214,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Anusūyako ahaṃ deva, amajjapāyako ahaṃ; "
  1419. 491419,111,1215,2,11,1,44,6,"Nisnehako ahaṃ deva, akkodhanaṃ adhiṭṭhito’’ ti."
  1420. 491420,111,1216,2,25,1,103,18,"‘ ‘ Mayhañhi, mahārāja, usūyā nāma natthi, majjaṃ me na pivitapubbaṃ, paresu me sneho vā kodho vā na bhūtapūbbo. "
  1421. 491421,111,1216,26,33,1,37,5,Imehi catūhi aṅgehi samannāgatomhī’’ ti.
  1422. 491422,111,1217,2,16,1,53,8,"Atha naṃ rājā, bho chattapāṇi,‘‘ anusūyakosmī’’ ti vadasīti."
  1423. 491423,111,1217,17,27,1,24,4,"‘‘ Āma, deva, anusūyakomhī’’ ti."
  1424. 491424,111,1217,28,38,1,39,6,‘‘ Kiṃ ārammaṇaṃ disvā anusūyako jātosī’’ ti?
  1425. 491425,111,1217,39,51,1,62,8,‘‘ Suṇāhi devā’’ ti attano anusūyakakāraṇaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  1426. 491426,111,1218,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Itthiyā kāraṇā rāja, bandhāpesiṃ purohitaṃ; "
  1427. 491427,111,1219,2,12,1,43,7,"So maṃ atthe nivedesi, tasmāhaṃ anusūyako’’ ti. "
  1428. 491428,111,1220,2,18,1,109,13,"Tassattho – ahaṃ, deva, pubbe imasmiṃyeva bārāṇasinagare tādisova rājā hutvā itthiyā kāraṇā purohitaṃ bandhāpesiṃ."
  1429. 491429,111,1221,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Abaddhā tattha bajjhanti, yattha bālā pabhāsare; "
  1430. 491430,111,1222,2,22,1,50,7,"Baddhāpi tattha muccanti, yattha dhīrā pabhāsare’’ ti.( jā.1.1.120)– "
  1431. 491431,111,1223,2,24,1,200,21,Imasmiñhi jātake āgatanayeneva ekasmiṃ kāle ayaṃ chattapāṇi rājā hutvā catusaṭṭhiyā pādamūlikehi saddhiṃ sampadussitvā bodhisattaṃ attano manorathaṃ apūrentaṃ nāsetukāmāya deviyā paribhinno bandhāpesi.
  1432. 491432,111,1223,25,55,1,184,25,"Tadā naṃ bandhitvā ānīto bodhisatto yathābhūtaṃ deviyā dosaṃ āropetvā sayaṃ mutto raññā bandhāpite sabbepi te pādamūlike mocetvā‘‘ etesañca deviyā ca aparādhaṃ khamatha, mahārājā’’ ti ovadi. "
  1433. 491433,111,1223,56,61,1,49,5,Sabbaṃ heṭṭhā vuttanayeneva vitthārato veditabbaṃ.
  1434. 491434,111,1223,62,64,1,14,2,Taṃ sandhāyāha–
  1435. 491435,111,1224,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Itthiyā kāraṇā rāja, bandhāpesiṃ purohitaṃ; "
  1436. 491436,111,1225,2,12,1,43,7,"So maṃ atthe nivedesi, tasmāhaṃ anusūyako’’ ti. "
  1437. 491437,111,1226,2,6,1,24,4,Tadā pana sohaṃ cintesiṃ–
  1438. 491438,111,1226,7,48,1,293,32,"‘‘ ahaṃ soḷasa sahassaitthiyo pahāya etaṃ ekameva kilesavasena saṅgaṇhantopi santappetuṃ nāsakkhiṃ, evaṃ duppūraṇīyānaṃ itthīnaṃ kujjhanaṃ nāma nivatthavatthe kilissante‘ kasmā kilissasī’ ti kujjhanasadisaṃ hoti, bhuttabhatte gūthabhāvaṃ āpajjante‘ kasmā etaṃ sabhāvaṃ āpajjasī’ ti kujjhanasadisaṃ hoti."
  1439. 491439,111,1226,49,70,1,104,16,"‘ Ito dāni paṭṭhāya yāva arahattaṃ na pāpuṇāmi, tāva kilesaṃ nissāya mayi usūyā mā uppajjatū’’’ ti adhiṭṭhahiṃ. "
  1440. 491440,111,1226,71,75,1,28,4,Tato paṭṭhāya anusūyako jāto.
  1441. 491441,111,1226,76,78,1,13,2,Idaṃ sandhāya–
  1442. 491442,111,1226,79,87,1,25,4,‘‘ tasmāhaṃ anusūyako’’ ti āha.
  1443. 491443,111,1227,2,19,1,76,12,"Atha naṃ rājā‘‘ samma chattapāṇi, kiṃ ārammaṇaṃ disvā amajjapo jātosī’’ ti pucchi. "
  1444. 491444,111,1227,20,26,1,40,6,So taṃ kāraṇaṃ ācikkhanto imaṃ gāthamāha–
  1445. 491445,111,1228,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Matto ahaṃ mahārāja, puttamaṃsāni khādayiṃ; "
  1446. 491446,111,1229,2,11,1,48,6,"Tassa sokenahaṃ phuṭṭho, majjapānaṃ vivajjayin’’ ti. "
  1447. 491447,111,1230,2,18,1,115,13,"Ahaṃ , mahārāja, pubbe tādiso bārāṇasirājā hutvā majjena vinā vattituṃ nāsakkhiṃ, amaṃsakabhattampi bhuñjituṃ nāsakkhiṃ. "
  1448. 491448,111,1230,19,35,1,131,14,"Nagare uposathadivasesu māghāto hoti, bhattakārako pakkhassa terasiyaññeva maṃsaṃ gahetvā ṭhapesi, taṃ dunnikkhittaṃ sunakhā khādiṃsu. "
  1449. 491449,111,1230,36,71,1,231,28,"Bhattakārako uposathadivase maṃsaṃ alabhitvā rañño nānaggarasabhojanaṃ pacitvā pāsādaṃ āropetvā upanāmetuṃ asakkonto deviṃ upasaṅkamitvā‘‘ devi, ajja me maṃsaṃ na laddhaṃ, amaṃsakabhojanaṃ nāma upanāmetuṃ na sakkomi, kinti karomī’’ ti āha."
  1450. 491450,111,1230,72,112,1,223,31,"‘‘ Tāta, mayhaṃ putto raññā piyo manāpo, puttaṃ me disvā rājā tameva cumbanto parissajanto attano atthibhāvampi na jānāti, ahaṃ puttaṃ maṇḍetvā rañño ūrumhi nisīdāpeyyaṃ, rañño puttena saddhiṃ kīḷanakāle tvaṃ bhattaṃ upaneyyāsī’’ ti. "
  1451. 491451,111,1230,113,123,1,77,10,Sā evaṃ vatvā attano puttaṃ alaṅkatābharaṇaṃ maṇḍetvā rañño ūrumhi nisīdāpesi.
  1452. 491452,111,1230,124,131,1,63,7,Rañño puttena saddhiṃ kīḷanakāle bhattakārako bhattaṃ upanāmesi.
  1453. 491453,111,1230,132,189,1,300,39,"Rājā surāmadamatto pātiyaṃ maṃsaṃ adisvā‘‘ maṃsaṃ kahan’’ ti pucchitvā‘‘ ajja, deva, uposathadivasaṃ māghātatāya maṃsaṃ na laddhan’’ ti vutte‘‘ mayhaṃ maṃsaṃ nāma dullabhan’’ ti vatvā ūrumhi nisinnassa piyaputtassa gīvaṃ vaṭṭetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā bhattakārakassa purato khipitvā‘‘ vegena sampādetvā āharā’’ ti āha. "
  1454. 491454,111,1230,190,198,1,57,7,"Bhattakārako tathā akāsi, rājā puttamaṃsena bhattaṃ bhuñji. "
  1455. 491455,111,1230,199,211,1,75,12,Rañño bhayena ekopi kandituṃ vā rodituṃ vā kathetuṃ vā samattho nāma nāhosi.
  1456. 491456,111,1231,2,19,1,103,13,Rājā bhuñjitvā sayanapiṭṭhe niddaṃ upagantvā paccūsakāle pabujjhitvā vigatamado‘‘ puttaṃ me ānethā’’ ti āha.
  1457. 491457,111,1231,20,26,1,40,6,Tasmiṃ kāle devī kandamānā pādamūle pati.
  1458. 491458,111,1231,27,54,1,87,15,"‘‘ Kiṃ, bhadde’’ ti ca vutte ,‘‘ deva, hiyyo te puttaṃ māretvā puttamaṃsena bhattaṃ bhuttan’’ ti āha. "
  1459. 491459,111,1231,55,98,1,238,33,"Rājā puttasokena roditvā kanditvā‘‘ idaṃ me dukkhaṃ surāpānaṃ nissāya uppannan’’ ti surāpāne dosaṃ disvā‘‘ ito paṭṭhāya yāva arahattaṃ na pāpuṇāmi, tāva evarūpaṃ vināsakārakaṃ suraṃ nāma na pivissāmī’’ ti paṃsuṃ gahetvā mukhaṃ puñchitvā adhiṭṭhāsi. "
  1460. 491460,111,1231,99,105,1,34,6,Tato paṭṭhāya majjaṃ nāma na piviṃ.
  1461. 491461,111,1231,106,108,1,19,2,Imamatthaṃ sandhāya–
  1462. 491462,111,1231,109,120,1,37,6,"‘‘ matto ahaṃ, mahārājā’’ ti imaṃ gāthamāha. "
  1463. 491463,111,1232,2,21,1,80,13,"Atha naṃ rājā‘‘ kiṃ pana, samma chattapāṇi, ārammaṇaṃ disvā nisneho jātosī’’ ti pucchi. "
  1464. 491464,111,1232,22,28,1,40,6,So taṃ kāraṇaṃ ācikkhanto imaṃ gāthamāha–
  1465. 491465,111,1233,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kitavāso nāmahaṃ rāja, putto paccekabodhi me; "
  1466. 491466,111,1234,2,12,1,47,7,"Pattaṃ bhinditvā cavito, nisneho tassa kāraṇā’’ ti. "
  1467. 491467,111,1235,2,10,1,54,7,"Mahārāja , pubbe ahaṃ bārāṇasiyaṃyeva kitavāso nāma rājā. "
  1468. 491468,111,1235,11,15,1,21,4,Tassa me putto vijāyi.
  1469. 491469,111,1235,16,32,1,84,11,"Lakkhaṇapāṭhakā taṃ disvā‘‘ mahārāja, ayaṃ kumāro pānīyaṃ alabhitvā marissatī’’ ti āhaṃsu."
  1470. 491470,111,1235,33,41,1,30,4,‘‘ Duṭṭhakumāro’’ tissa nāmaṃ ahosi.
  1471. 491471,111,1235,42,75,1,236,30,"So viññutaṃ patto oparajjaṃ kāresi, rājā kumāraṃ purato vā pacchato vā katvā vicari, pānīyaṃ alabhitvā maraṇabhayena cassa catūsu dvāresu antonagaresu ca tattha tattha pokkharaṇiyo kāresi, catukkādīsu maṇḍape kāretvā pānīyacāṭiyo ṭhapāpesi. "
  1472. 491472,111,1235,76,85,1,88,9,So ekadivase alaṅkatapaṭiyatto pātova uyyānaṃ gacchanto antarāmagge paccekabuddhaṃ passi.
  1473. 491473,111,1235,86,96,1,80,8,"Mahājanopi paccekabuddhaṃ disvā tameva vandati pasaṃsati, añjaliñcassa paggaṇhāti. "
  1474. 491474,111,1236,2,4,1,14,2,Kumāro cintesi–
  1475. 491475,111,1236,5,20,1,88,10,"‘‘ mādisena saddhiṃ gacchantā imaṃ muṇḍakaṃ vandanti pasaṃsanti, añjaliñcassa paggaṇhantī’’ ti. "
  1476. 491476,111,1236,21,60,1,224,28,"So kupito hatthikkhandhato oruyha paccekabuddhaṃ upasaṅkamitvā‘‘ laddhaṃ te, samaṇa, bhattan’’ ti vatvā‘‘ āma, kumārā’’ ti vutte tassa hatthato pattaṃ gahetvā bhūmiyaṃ pātetvā saddhiṃ bhattena madditvā pādappahārena cuṇṇavicuṇṇaṃ akāsi. "
  1477. 491477,111,1236,61,73,1,58,8,Paccekabuddho‘‘ naṭṭho vatāyaṃ satto’’ ti tassa mukhaṃ olokesi.
  1478. 491478,111,1236,74,100,1,126,18,"Kumāro‘‘ ahaṃ, samaṇa, kitavāsarañño putto, nāmena duṭṭhakumāro nāma, tvaṃ me kuddho akkhīni ummīletvā olokento kiṃ karissasī’’ ti āha. "
  1479. 491479,111,1237,2,11,1,98,8,Paccekabuddho chinnabhatto hutvā vehāsaṃ abbhuggantvā uttarahimavante nandanamūlapabbhārameva gato.
  1480. 491480,111,1237,12,16,1,46,4,Kumārassāpi taṅkhaṇaññeva pāpakammaṃ paripacci.
  1481. 491481,111,1237,17,28,1,55,7,So‘‘ ḍayhāmi ḍayhāmī’’ ti samuggatasarīraḍāho tattheva pati.
  1482. 491482,111,1237,29,48,1,126,15,"Tattha tattheva yattakaṃ pānīyaṃ, tattakaṃ pānīyaṃ sabbaṃ chijji, mātikā sussiṃsu, tattheva jīvitakkhayaṃ patvā avīcimhi nibbatti. "
  1483. 491483,111,1237,49,56,1,53,7,Rājā taṃ pavattiṃ sutvā puttasokena abhibhūto cintesi–
  1484. 491484,111,1237,57,98,1,217,33,"‘‘ ayaṃ me soko piyavatthuto uppajji, sace me sneho nābhavissa, soko na uppajjissa, ito dāni me paṭṭhāya saviññāṇake vā aviññāṇake vā kismiñci vatthusmiṃ sneho nāma mā uppajjatū’’ ti adhiṭṭhāsi, tato paṭṭhāya sneho nāma natthi. "
  1485. 491485,111,1237,99,109,1,42,6,Taṃ sandhāya‘‘ kitavāso nāmāhan’’ ti gāthamāha.
  1486. 491486,111,1238,2,6,1,28,4,Tattha putto paccekabodhi me.
  1487. 491487,111,1238,7,17,1,80,9,Pattaṃ bhinditvā {cavito}ti mama putto paccekabodhipattaṃ bhinditvā cavitoti attho.
  1488. 491488,111,1238,18,29,1,82,10,Nisneho tassa {kāraṇā}ti tadā uppannasnehavatthussa kāraṇā ahaṃ nisneho jātoti attho.
  1489. 491489,111,1239,2,20,1,70,12,"Atha naṃ rājā‘‘ kiṃ pana, samma, ārammaṇaṃ disvā nikkodho jātosī’’ ti pucchi. "
  1490. 491490,111,1239,21,27,1,40,6,So taṃ kāraṇaṃ ācikkhanto imaṃ gāthamāha–
  1491. 491491,111,1240,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Arako hutvā mettacittaṃ, satta vassāni bhāvayiṃ; "
  1492. 491492,111,1241,2,12,1,46,7,"Satta kappe brahmaloke, tasmā akkodhano ahan’’ ti. "
  1493. 491493,111,1242,2,28,1,200,22,"Tassattho – ahaṃ, mahārāja, arako nāma tāpaso hutvā satta vassāni mettacittaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe brahmaloke vasiṃ, tasmā ahaṃ dīgharattaṃ mettābhāvanāya āciṇṇapariciṇṇattā akkodhano jātoti. "
  1494. 491494,111,1243,2,12,1,81,10,Evaṃ chattapāṇinā attano catūsu aṅgesu kathitesu rājā parisāya iṅgitasaññaṃ adāsi.
  1495. 491495,111,1243,13,53,1,330,34,"Taṅkhaṇaññeva amaccā ca brāhmaṇagahapatikādayo ca uṭṭhahitvā‘‘ are lañjakhādaka duṭṭhacora, tvaṃ lañjaṃ alabhitvā paṇḍitaṃ upavaditvā māretukāmo jāto’’ ti kāḷakaṃ senāpatiṃ hatthapādesu gahetvā rājanivesanā otāretvā gahitagahiteheva pāsāṇamuggarehi sīsaṃ bhinditvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā pādesu gahetvā kaḍḍhantā saṅkāraṭṭhāne chaḍḍesuṃ. "
  1496. 491496,111,1243,54,62,1,59,8,Tato paṭṭhāya rājā dhammena rajjaṃ kārento yathākammaṃ gato.
  1497. 491497,111,1244,2,10,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1498. 491498,111,1244,11,31,1,114,13,"‘‘ tadā kāḷakasenāpati devadatto ahosi, chattapāṇikappako sāriputto, sakko anuruddho, dhammadhajo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1499. 491499,111,1245,2,4,1,31,2,Dhammadhajajātakavaṇṇanā dasamā.
  1500. 491500,111,1246,2,4,1,26,2,Bīraṇathambhavaggo sattamo.
  1501. 491501,111,1247,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  1502. 491502,111,1248,2,8,1,43,5,"Somadattañca ucchiṭṭhaṃ, kuru puṇṇanadīpi ca; "
  1503. 491503,111,1249,2,6,1,39,3,"Kacchapamacchaseggu ca, kūṭavāṇijagarahi; "
  1504. 491504,111,1250,2,5,1,22,3,Dhammadhajanti te dasa.
  1505. 491505,111,1251,2,4,1,11,2,8 . Kāsāvavaggo
  1506. 491506,111,1253,2,7,1,19,2,[ 221]1. Kāsāvajātakavaṇṇanā
  1507. 491507,111,1254,2,13,1,79,10,Anikkasāvo kāsāvan ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  1508. 491508,111,1254,14,18,1,32,4,Vatthu pana rājagahe samuṭṭhitaṃ.
  1509. 491509,111,1254,19,27,1,77,8,Ekasmiṃ samaye dhammasenāpati pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ veḷuvane viharati.
  1510. 491510,111,1254,28,35,1,71,7,Devadattopi attano anurūpāya dussīlaparisāya parivuto gayāsīse viharati.
  1511. 491511,111,1254,36,43,1,67,7,Tasmiṃ samaye rājagahavāsino chandakaṃ saṅgharitvā dānaṃ sajjayiṃsu.
  1512. 491512,111,1254,44,61,1,112,13,Atheko vohāratthāya āgatavāṇijo imaṃ sāṭakaṃ vissajjetvā‘‘ mampi pattikaṃ karothā’’ ti mahagghaṃ gandhakāsāvaṃ adāsi.
  1513. 491513,111,1254,62,71,1,82,8,"Nāgarā mahādānaṃ pavattayiṃsu, sabbaṃ chandakena saṅkaḍḍhitaṃ kahāpaṇeheva niṭṭhāsi. "
  1514. 491514,111,1254,72,76,1,23,4,So sāṭako atireko ahosi.
  1515. 491515,111,1254,77,84,1,53,5,Mahājano sannipatitvā‘‘ ayaṃ gandhakāsāvasāṭako atireko.
  1516. 491516,111,1254,85,98,1,70,9,"Kassa naṃ dema, kiṃ sāriputtattherassa, udāhu devadattassā’’ ti mantayiṃsu. "
  1517. 491517,111,1255,2,10,1,37,4,Tattheke ‘‘ sāriputtattherassā’’ ti āhaṃsu.
  1518. 491518,111,1255,11,41,1,205,21,"Apare‘‘ sāriputtatthero katipāhaṃ vasitvā yathāruci pakkamissati , devadattatthero pana nibaddhaṃ amhākaṃ nagarameva upanissāya viharati, maṅgalāmaṅgalesu ayameva amhākaṃ avassayo, devadattassa dassāmā’’ ti āhaṃsu. "
  1519. 491519,111,1255,42,59,1,101,12,"Sambahulikaṃ karontesupi‘‘ devadattassa dassāmā’’ ti vattāro bahutarā ahesuṃ, atha naṃ devadattassa adaṃsu. "
  1520. 491520,111,1255,60,70,1,95,10,Devadatto tassa dasā chindāpetvā ovaṭṭikaṃ sibbāpetvā rajāpetvā suvaṇṇapaṭṭavaṇṇaṃ katvā pārupi.
  1521. 491521,111,1255,71,99,1,192,22,"Tasmiṃ kāle tiṃsamattā bhikkhū rājagahā nikkhamitvā sāvatthiṃ gantvā satthāraṃ vanditvā katapaṭisanthārā taṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ evaṃ, bhante, attano ananucchavikaṃ arahaddhajaṃ pārupī’’ ti ārocesuṃ. "
  1522. 491522,111,1255,100,122,1,122,15,"Satthā‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva attano ananurūpaṃ arahaddhajaṃ paridahati, pubbepi paridahiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1523. 491523,111,1256,2,17,1,173,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese hatthikule nibbattitvā vayappatto asītisahassamattavāraṇaparivāro yūthapati hutvā araññāyatane vasati.
  1524. 491524,111,1256,18,37,1,144,14,Atheko duggatamanusso bārāṇasiyaṃ viharanto dantakāravīthiyaṃ dantakāre dantavalayādīni karonte disvā ‘‘ hatthidante labhitvā gaṇhissathā’’ ti pucchi.
  1525. 491525,111,1256,38,47,1,27,5,Te‘‘ āma gaṇhissāmā’’ ti āhaṃsu.
  1526. 491526,111,1256,48,67,1,186,19,So āvudhaṃ ādāya kāsāvavatthavasano paccekabuddhavesaṃ gaṇhitvā paṭisīsakaṃ paṭimuñcitvā hatthivīthiyaṃ ṭhatvā āvudhena hatthiṃ māretvā dante ādāya bārāṇasiyaṃ vikkiṇanto jīvikaṃ kappesi.
  1527. 491527,111,1256,68,76,1,83,8,So aparabhāge bodhisattassa parivārahatthīnaṃ sabbapacchimaṃ hatthiṃ māretuṃ ārabhi.
  1528. 491528,111,1256,77,94,1,109,13,Hatthino devasikaṃ hatthīsu parihāyantesu‘‘ kena nu kho kāraṇena hatthino parihāyantī’’ ti bodhisattassa ārocesuṃ.
  1529. 491529,111,1257,2,32,1,190,23,"Bodhisatto pariggaṇhanto‘‘ paccekabuddhavesaṃ gahetvā hatthivīthipariyante eko puriso tiṭṭhati, kacci nu kho so māreti, pariggaṇhissāmi nan’’ ti ekadivasaṃ hatthī purato katvā sayaṃ pacchato ahosi. "
  1530. 491530,111,1257,33,39,1,44,6,So bodhisattaṃ disvā āvudhaṃ ādāya pakkhandi.
  1531. 491531,111,1257,40,91,1,276,37,"Bodhisatto nivattitvā ṭhito‘‘ bhūmiyaṃ pothetvā māressāmi nan’’ ti soṇḍaṃ pasāretvā tena paridahitāni kāsāvāni disvā‘‘ imaṃ arahaddhajaṃ mayā garuṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti soṇḍaṃ paṭisaṃharitvā‘‘ ambho purisa, nanu esa arahaddhajo ananucchaviko tuyhaṃ, kasmā etaṃ paridahasī’’ ti imā gāthā avoca– "
  1532. 491532,111,1258,2,4,1,0,0,141.
  1533. 491533,111,1259,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati; "
  1534. 491534,111,1260,2,8,1,38,5,"Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. "
  1535. 491535,111,1261,2,4,1,0,0,142.
  1536. 491536,111,1262,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; "
  1537. 491537,111,1263,2,11,1,41,6,"Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahatī’’ ti. "
  1538. 491538,111,1264,2,35,1,236,30,"Tattha {anikkasāvo}ti kasāvo vuccati rāgo doso moho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe akusalā dhammā sabbe duccaritā sabbaṃ bhavagāmikammaṃ diyaḍḍhakilesasahassaṃ, eso kasāvo nāma. "
  1539. 491539,111,1264,36,47,1,79,10,"So yassa puggalassa appahīno santānato anissaṭṭho anikkhanto, so anikkasāvo nāma. "
  1540. 491540,111,1264,48,52,1,44,4,Kāsāvan ti kasāyarasapītaṃ arahaddhajabhūtaṃ.
  1541. 491541,111,1264,53,67,1,100,13,Yo vatthaṃ {paridahissatī}ti yo evarūpo hutvā evarūpaṃ vatthaṃ paridahissati nivāseti ceva pārupati ca.
  1542. 491542,111,1264,68,79,1,108,10,Apeto {damasaccenā}ti indriyadamasaṅkhātena damena ca nibbānasaṅkhātena ca paramatthasaccena apeto parivajjito.
  1543. 491543,111,1264,80,88,1,60,7,"Nissakkatthe vā karaṇavacanaṃ, etasmā damasaccā apetoti attho."
  1544. 491544,111,1264,89,100,1,52,6,‘‘ Saccan’’ ti cettha vacīsaccaṃ catusaccampi vaṭṭatiyeva.
  1545. 491545,111,1264,101,114,1,100,12,Na so {kāsāvamarahatī}ti so puggalo anikkasāvattā arahaddhajaṃ kāsāvaṃ na arahati ananucchaviko etassa.
  1546. 491546,111,1265,2,14,1,90,11,Yo ca {vantakasāvassā}ti yo pana puggalo yathāvuttasseva kasāvassa vantattā vantakasāvo assa.
  1547. 491547,111,1265,15,30,1,99,13,"Sīlesu {susamāhito}ti maggasīlesu ceva phalasīlesu ca sammā āhito, ānetvā ṭhapito viya tesu patiṭṭhito. "
  1548. 491548,111,1265,31,35,1,42,4,Tehi sīlehi samaṅgībhūtassetaṃ adhivacanaṃ.
  1549. 491549,111,1265,36,39,1,19,2,{Upeto}ti samannāgato.
  1550. 491550,111,1265,40,47,1,49,6,{Damasaccenā}ti vuttappakārena damena ca saccena ca.
  1551. 491551,111,1265,48,59,1,75,10,Sa ve {kāsāvamarahatī}ti so evarūpo puggalo imaṃ arahaddhajaṃ kāsāvaṃ arahati.
  1552. 491552,111,1266,2,30,1,132,20,"Evaṃ bodhisatto tassa purisassa imaṃ kāraṇaṃ kathetvā‘‘ ito paṭṭhāya mā idha āgami, āgacchasi ce, jīvitaṃ te natthī’’’ ti tajjetvā palāpesi. "
  1553. 491553,111,1267,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1554. 491554,111,1267,9,23,1,72,9,"‘‘ tadā hatthimārakapuriso devadatto ahosi, yūthapati pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1555. 491555,111,1268,2,4,1,27,2,Kāsāvajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  1556. 491556,111,1270,2,7,1,24,2,[ 222]2. Cūḷanandiyajātakavaṇṇanā
  1557. 491557,111,1271,2,13,1,79,9,Idaṃ {tadācariyavaco}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  1558. 491558,111,1271,14,19,1,56,5,Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  1559. 491559,111,1271,20,45,1,163,17,"‘‘ āvuso, devadatto nāma kakkhaḷo pharuso sāhasiko sammāsambuddhe abhimāre payojesi, silaṃ pavijjhi, nāḷāgiriṃ payojesi, khantimettānuddayamattampissa tathāgate natthī’’ ti. "
  1560. 491560,111,1271,46,89,1,190,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto kakkhaḷo pharuso nikkāruṇikoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1561. 491561,111,1272,2,18,1,142,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese mahānandiyo nāma vānaro ahosi, kaniṭṭhabhātiko panassa cūḷanandiyo nāma. "
  1562. 491562,111,1272,19,27,1,93,8,Te ubhopi asītisahassavānaraparivārā himavantapadese andhamātaraṃ paṭijaggantā vāsaṃ kappesuṃ.
  1563. 491563,111,1272,28,38,1,87,10,Te mātaraṃ sayanagumbe ṭhapetvā araññaṃ pavisitvā madhurāni phalāphalāni mātuyā pesenti.
  1564. 491564,111,1272,39,50,1,73,9,"Āharaṇakavānarā tassā na denti, sā khudāpīḷitā aṭṭhicammāvasesā kisā ahosi. "
  1565. 491565,111,1272,51,55,1,23,4,Atha naṃ bodhisatto āha–
  1566. 491566,111,1272,56,72,1,71,9,"‘‘ mayaṃ, amma, tumhākaṃ madhuraphalāphalāni pesema, tumhe kasmā milāyathā’’ ti."
  1567. 491567,111,1272,73,82,1,21,4,"‘‘ Tāta, nāhaṃ labhāmī’’ ti. "
  1568. 491568,111,1272,83,86,1,18,2,Bodhisatto cintesi –
  1569. 491569,111,1272,87,103,1,86,11,"‘‘ mayi yūthaṃ pariharante mātā me nassissati, yūthaṃ pahāya mātaraṃyeva paṭijaggissāmī’’ ti. "
  1570. 491570,111,1272,104,122,1,87,12,"So cūḷanandiyaṃ pakkositvā‘‘ tāta, tvaṃ yūthaṃ parihara, ahaṃ mātaraṃ paṭijaggissāmī’’ ti āha. "
  1571. 491571,111,1272,123,141,1,95,12,"Sopi naṃ‘‘ bhātika, mayhaṃ yūthapariharaṇena kammaṃ natthi, ahampi mātarameva paṭijaggissāmī’’ ti āha. "
  1572. 491572,111,1272,142,159,1,137,17,Iti te ubhopi ekacchandā hutvā yūthaṃ pahāya mātaraṃ gahetvā himavantā oruyha paccante nigrodharukkhe vāsaṃ kappetvā mātaraṃ paṭijaggiṃsu.
  1573. 491573,111,1273,2,19,1,136,13,Atheko bārāṇasivāsī brāhmaṇamāṇavo takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike sabbasippāni uggaṇhitvā‘‘ gamissāmī’’ ti ācariyaṃ āpucchi.
  1574. 491574,111,1273,20,59,1,267,29,"Ācariyo aṅgavijjānubhāvena tassa kakkhaḷapharusasāhasikabhāvaṃ ñatvā‘‘ tāta, tvaṃ kakkhaḷo pharuso sāhasiko, evarūpānaṃ na sabbakālaṃ ekasadisameva ijjhati, mahāvināsaṃ mahādukkhaṃ pāpuṇissasi, mā tvaṃ kakkhaḷo hohi, pacchānutāpanakāraṇaṃ kammaṃ mā karī’’ ti ovaditvā uyyojesi. "
  1575. 491575,111,1273,60,97,1,300,32,"So ācariyaṃ vanditvā bārāṇasiṃ gantvā gharāvāsaṃ gahetvā aññehi sippehi jīvikaṃ kappetuṃ asakkonto‘‘ dhanukoṭiṃ nissāya jīvissāmi, luddakammaṃ katvā jīvikaṃ kappessāmī’’ ti bārāṇasito nikkhamitvā paccantagāmake vasanto dhanukalāpasannaddho araññaṃ pavisitvā nānāmige māretvā maṃsavikkayena jīvikaṃ kappesi. "
  1576. 491576,111,1273,98,119,1,153,17,So ekadivasaṃ araññe kiñci alabhitvā āgacchanto aṅgaṇapariyante ṭhitaṃ nigrodharukkhaṃ disvā‘‘ api nāmettha kiñci bhaveyyā’’ ti nigrodharukkhābhimukho pāyāsi.
  1577. 491577,111,1274,2,28,1,165,22,Tasmiṃ khaṇe ubhopi te bhātaro mātaraṃ phalāni khādāpetvā purato katvā viṭapabbhantare nisinnā taṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ kiṃ no mātaraṃ karissatī’’ ti sākhantare nilīyiṃsu.
  1578. 491578,111,1274,29,41,1,95,12,Sopi kho sāhasikapuriso rukkhamūlaṃ āgantvā taṃ tesaṃ mātaraṃ jarādubbalaṃ andhaṃ disvā cintesi–
  1579. 491579,111,1274,42,55,1,72,9,‘‘ kiṃ me tucchahatthagamanena imaṃ makkaṭiṃ vijjhitvā gahetvā gamissāmī’’ ti.
  1580. 491580,111,1274,56,62,1,36,5,So tassā vijjhanatthāya dhanuṃ gaṇhi.
  1581. 491581,111,1274,63,123,1,337,45,"Taṃ disvā bodhisatto‘‘ tāta cūḷanandiya, eso me puriso mātaraṃ vijjhitukāmo, ahamassā jīvitadānaṃ dassāmi, tvaṃ mamaccayena mātaraṃ paṭijaggeyyāsī’’ ti vatvā sākhantarā nikkhamitvā‘‘ bho purisa, mā me mātaraṃ vijjhi, esā andhā jarādubbalā, ahamassā jīvitadānaṃ demi, tvaṃ etaṃ amāretvā maṃ mārehī’’ ti tassa paṭiññaṃ gahetvā sarassa āsannaṭṭhāne nisīdi. "
  1582. 491582,111,1274,124,135,1,86,10,So nikkaruṇo bodhisattaṃ vijjhitvā pātetvā mātarampissa vijjhituṃ puna dhanuṃ sannayhi.
  1583. 491583,111,1274,136,196,1,348,47,"Taṃ disvā cūḷanandiyo‘‘ ayaṃ me mātaraṃ vijjhitukāmo, ekadivasampi kho me mātā jīvamānā laddhajīvitāyeva nāma hoti, jīvitadānamassā dassāmī’’ ti sākhantarā nikkhamitvā‘‘ bho purisa, mā me mātaraṃ vijjhi, ahamassā jīvitadānaṃ dammi, tvaṃ maṃ vijjhitvā amhe dve bhātike gahetvā amhākaṃ mātu jīvitadānaṃ dehī’’ ti tassa paṭiññaṃ gahetvā sarassa āsannaṭṭhāne nisīdi. "
  1584. 491584,111,1274,197,219,1,141,18,So tampi vijjhitvā pātetvā‘‘ ayaṃ makkaṭī ghare dārakānaṃ bhavissatī’’ ti mātarampi tesaṃ vijjhitvā pātetvā tayopi kājenādāya gehābhimukho pāyāsi.
  1585. 491585,111,1275,2,17,1,122,14,"Athassa pāpapurisassa gehe asani patitvā bhariyañca dve dārake ca geheneva saddhiṃ jhāpesi, piṭṭhivaṃsathūṇamattaṃ avasissi. "
  1586. 491586,111,1275,18,27,1,63,9,Athassa naṃ gāmadvāreyeva eko puriso disvā taṃ pavattiṃ ārocesi.
  1587. 491587,111,1275,28,46,1,146,17,So puttadārasokena abhibhūto tasmiṃyeva ṭhāne maṃsakājañja dhanuñca chaḍḍetvā vatthaṃ pahāya naggo bāhā paggayha paridevamāno gantvā gharaṃ pāvisi.
  1588. 491588,111,1275,47,63,1,95,14,"Athassa sā thūṇā bhijjitvā sīse patitvā sīsaṃ bhindi, pathavī vivaraṃ adāsi, avīcito jālā uṭṭhahi. "
  1589. 491589,111,1275,64,86,1,147,17,So pathaviyā giliyamāno ācariyassa ovādaṃ saritvā‘‘ imaṃ vata kāraṇaṃ disvā pārāsariyabrāhmaṇo mayhaṃ ovādamadāsī’’ ti paridevamāno imaṃ gāthādvayamāha–
  1590. 491590,111,1276,2,4,1,0,0,143.
  1591. 491591,111,1277,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Idaṃ tadācariyavaco, pārāsariyo yadabravi; "
  1592. 491592,111,1278,2,12,1,48,9,"Māsu tvaṃ akari pāpaṃ, yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape. "
  1593. 491593,111,1279,2,4,1,0,0,144.
  1594. 491594,111,1280,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yāni karoti puriso, tāni attani passati; "
  1595. 491595,111,1281,2,8,1,40,5,"Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; "
  1596. 491596,111,1282,2,12,1,45,7,"Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalan’’ ti. "
  1597. 491597,111,1283,2,8,1,40,5,Tassattho – yaṃ pārāsariyo brāhmaṇo abravi–
  1598. 491598,111,1283,9,29,1,86,14,"‘‘ māsu tvaṃ pāpaṃ akarī, yaṃ kataṃ pacchā tvaññeva tapeyyā’’ ti, idaṃ taṃ ācariyassa vacanaṃ. "
  1599. 491599,111,1283,30,42,1,97,11,"Yāni kāyavacīmanodvārehi kammāni puriso karoti, tesaṃ vipākaṃ paṭilabhanto tāniyeva attani passati. "
  1600. 491600,111,1283,43,54,1,100,10,"Kalyāṇakammakārī kalyāṇaṃ phalamanubhoti, pāpakārī ca pāpakameva hīnaṃ lāmakaṃ aniṭṭhaphalaṃ anubhoti. "
  1601. 491601,111,1283,55,71,1,122,14,"Lokasmimpi hi yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ, bījānurūpaṃ bījānucchavikameva phalaṃ harati gaṇhāti anubhavatīti. "
  1602. 491602,111,1283,72,79,1,62,7,Iti so paridevanto pathaviṃ pavisitvā avīcimahāniraye nibbatti.
  1603. 491603,111,1284,2,26,1,135,16,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva, pubbepi kakkhaḷo pharuso nikkāruṇikoyevā’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–"
  1604. 491604,111,1284,27,51,1,143,16,"‘‘ tadā luddakapuriso devadatto ahosi, disāpāmokkho ācariyo sāriputto, cūḷanandiyo ānando, mātā mahāpajāpatigotamī, mahānandiyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1605. 491605,111,1285,2,4,1,31,2,Cūḷanandiyajātakavaṇṇanā dutiyā.
  1606. 491606,111,1287,2,7,1,23,2,[ 223]3. Puṭabhattajātakavaṇṇanā
  1607. 491607,111,1288,2,16,1,97,13,Name namantassa bhaje bhajantan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  1608. 491608,111,1288,17,25,1,83,8,Sāvatthinagaravāsī kireko kuṭumbiko ekena janapadakuṭumbikena saddhiṃ vohāraṃ akāsi.
  1609. 491609,111,1288,26,35,1,60,8,So attano bhariyaṃ ādāya tassa dhāraṇakassa santikaṃ agamāsi.
  1610. 491610,111,1288,36,54,1,90,13,"Dhāraṇako‘‘ dātuṃ na sakkomī’’ ti na kiñci adāsi, itaro kujjhitvā bhattaṃ abhuñjitvāva nikkhami. "
  1611. 491611,111,1288,55,72,1,111,13,Atha naṃ antarāmagge chātajjhattaṃ disvā maggapaṭipannā purisā‘‘ bhariyāyapi datvā bhuñjāhī’’ ti bhattapuṭaṃ adaṃsu.
  1612. 491612,111,1288,73,110,1,195,26,"So taṃ gahetvā tassā adātukāmo hutvā‘‘ bhadde, idaṃ corānaṃ tiṭṭhanaṭṭhānaṃ, tvaṃ purato yāhī’’ ti uyyojetvā sabbaṃ bhattaṃ bhuñjitvā tucchapuṭaṃ dassetvā‘‘ bhadde, abhattakaṃ tucchapuṭameva adaṃsū’’ ti āha. "
  1613. 491613,111,1288,111,118,1,58,7,Sā tena ekakeneva bhuttabhāvaṃ ñatvā domanassappattā ahosi.
  1614. 491614,111,1288,119,132,1,83,9,Te ubhopi jetavanapiṭṭhivihārena gacchantā‘‘ pānīyaṃ pivissāmā’’ ti jetavanaṃ pavisiṃsu.
  1615. 491615,111,1289,2,19,1,146,16,"Satthāpi tesaññeva āgamanaṃ olokento maggaṃ gahetvā ṭhitaluddako viya gandhakuṭichāyāya nisīdi, te satthāraṃ disvā upasaṅkamitvā vanditvā nisīdiṃsu. "
  1616. 491616,111,1289,20,40,1,93,14,"Satthā tehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kiṃ, upāsike, ayaṃ te bhattā hitakāmo sasneho’’ ti pucchi."
  1617. 491617,111,1289,41,69,1,150,20,"‘‘ Bhante, ahaṃ etassa sasnehā, ayaṃ pana mayhaṃ nisneho, tiṭṭhantu aññepi divasā, ajjevesa antarāmagge puṭabhattaṃ labhitvā mayhaṃ adatvā attanāva bhuñjī’’ ti."
  1618. 491618,111,1289,70,83,1,69,9,"‘‘ Upāsike, niccakālampi tvaṃ etassa hitakāmā sasnehā, ayaṃ pana nisnehova. "
  1619. 491619,111,1289,84,104,1,108,17,"Yadā pana paṇḍite nissāya tava guṇe jānāti, tadā te sabbissariyaṃ niyyādetī’’ ti vatvā tāya yācito atītaṃ āhari. "
  1620. 491620,111,1290,2,15,1,121,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto amaccakule nibbattitvā vayappatto tassa atthadhammānusāsako ahosi.
  1621. 491621,111,1290,16,30,1,65,10,Atha rājā‘‘ padubbheyyāpi me ayan’’ ti attano puttaṃ āsaṅkanto nīhari.
  1622. 491622,111,1290,31,41,1,78,10,So attano bhariyaṃ gahetvā nagarā nikkhamma ekasmiṃ kāsikagāmake vāsaṃ kappesi.
  1623. 491623,111,1290,42,74,1,194,23,So aparabhāge pitu kālakatabhāvaṃ sutvā‘‘ kulasantakaṃ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti bārāṇasiṃ paccāgacchanto antarāmagge‘‘ bhariyāyapi datvā bhuñjāhī’’ ti bhattapuṭaṃ labhitvā tassā adatvā sayameva taṃ bhuñji.
  1624. 491624,111,1290,75,87,1,51,7,Sā‘‘ kakkhaḷo vatāyaṃ puriso’’ ti domanassappattā ahosi.
  1625. 491625,111,1290,88,121,1,160,24,"So bārāṇasiyaṃ rajjaṃ gahetvā taṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapetvā‘‘ ettakameva etissā alan’’ ti na aññaṃ sakkāraṃ vā sammānaṃ vā karoti,‘‘ kathaṃ yāpesī’’ tipi naṃ na pucchati. "
  1626. 491626,111,1291,2,4,1,18,2,Bodhisatto cintesi–
  1627. 491627,111,1291,5,65,1,305,42,"‘‘ ayaṃ devī rañño bahūpakārā sasnehā, rājā panetaṃ kismiñci na maññati, sakkārasammānamassā kāressāmī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā upacāraṃ katvā ekamantaṃ ṭhatvā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti vutte‘‘ kathaṃ samuṭṭhāpetuṃ mayaṃ, devi, tumhe upaṭṭhahāma, kiṃ nāma mahallakānaṃ pitūnaṃ vatthakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍaṃ vā dātuṃ na vaṭṭatī’’ ti āha."
  1628. 491628,111,1291,66,91,1,113,19,"‘‘ Tāta, ahaṃ attanāva kiñci na labhāmi, tumhākaṃ kiṃ dassāmi, nanu labhanakāle adāsiṃ, idāni pana me rājā na kiñci deti. "
  1629. 491629,111,1291,92,110,1,124,15,"Tiṭṭhatu aññaṃ dānaṃ, rajjaṃ gaṇhituṃ āgacchanto antarāmagge bhattapuṭaṃ labhitvā bhattamattampi me adatvā attanāva bhuñjī’’ ti."
  1630. 491630,111,1291,111,126,1,57,9,"‘‘ Kiṃ pana, amma, rañño santike evaṃ kathetuṃ sakkhissathā’’ ti?"
  1631. 491631,111,1291,127,135,1,19,3,"‘‘ Sakkhissāmi, tātā’’ ti."
  1632. 491632,111,1291,136,164,1,166,24,‘‘ Tena hi ajjeva mama rañño santike ṭhitakāle mayi pucchante evaṃ kathetha ajjeva vo guṇaṃ jānāpessāmī’’ ti evaṃ vatvā bodhisatto purimataraṃ gantvā rañño santike aṭṭhāsi.
  1633. 491633,111,1291,165,170,1,32,5,Sāpi gantvā rañño samīpe aṭṭhāsi.
  1634. 491634,111,1292,2,27,1,126,19,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ amma, tumhe ativiya kakkhaḷā, kiṃ nāma pitūnaṃ vatthakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍamattaṃ vā dātuṃ na vaṭṭatī’’ ti āha."
  1635. 491635,111,1292,28,45,1,67,11,"‘‘ Tāta, ahameva rañño santikā kiñci na labhāmi, tumhākaṃ kiṃ dassāmī’’ ti?"
  1636. 491636,111,1292,46,55,1,36,5,‘‘ Nanu aggamahesiṭṭhānaṃ te laddhan’’ ti?
  1637. 491637,111,1292,56,87,1,167,23,"‘‘ Tāta, kismiñci sammāne asati aggamahesiṭṭhānaṃ kiṃ karissati, idāni me tumhākaṃ rājā kiṃ dassati, so antarāmagge bhattapuṭaṃ labhitvā tato kiñci adatvā sayameva bhuñjī’’ ti. "
  1638. 491638,111,1292,88,99,1,39,6,"Bodhisatto‘‘ evaṃ kira, mahārājā’’ ti pucchi. "
  1639. 491639,111,1292,100,102,1,15,2,Rājā adhivāsesi.
  1640. 491640,111,1292,103,121,1,102,14,"Bodhisatto tassa adhivāsanaṃ viditvā‘‘ tena hi, amma, rañño appiyakālato paṭṭhāya kiṃ tumhākaṃ idha vāsena. "
  1641. 491641,111,1292,122,158,1,223,28,"Lokasmiñhi appiyasampayogo ca dukkho, tumhākaṃ idha vāse sati rañño appiyasampayogova dukkhaṃ bhavissati, ime sattā nāma bhajante bhajanti, abhajanabhāvaṃ ñatvā aññattha gantabbaṃ, mahanto lokasannivāso’’ ti vatvā imā gāthā avoca– "
  1642. 491642,111,1293,2,4,1,0,0,145.
  1643. 491643,111,1294,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Name namantassa bhaje bhajantaṃ, kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ; "
  1644. 491644,111,1295,2,9,1,61,6,"Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ, asambhajantampi na sambhajeyya. "
  1645. 491645,111,1296,2,4,1,0,0,146.
  1646. 491646,111,1297,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā, apetacittena na sambhajeyya; "
  1647. 491647,111,1298,2,15,1,64,10,"Dijo dumaṃ khīṇaphalanti ñatvā, aññaṃ samekkheyya mahā hi loko’’ ti. "
  1648. 491648,111,1299,2,14,1,78,11,"Tattha name namantassa bhaje bhajantan ti yo attano namati, tasseva paṭinameyya. "
  1649. 491649,111,1299,15,21,1,29,5,"Yo ca bhajati, tameva bhajeyya. "
  1650. 491650,111,1299,22,32,1,105,10,Kiccānukubbassa kareyya kiccan ti attano uppannakiccaṃ anukubbantasseva tassapi uppannakiccaṃ paṭikareyya.
  1651. 491651,111,1299,33,48,1,103,13,"Caje cajantaṃ vanathaṃ na {kayirā}ti attānaṃ jahantaṃ jaheyyeva, tasmiṃ taṇhāsaṅkhātaṃ vanathaṃ na kareyya. "
  1652. 491652,111,1299,49,53,1,47,3,{Apetacittenā}ti vigatacittena vipallatthacittena.
  1653. 491653,111,1299,54,61,1,53,6,Na {sambhajeyyā}ti tathārūpena saddhiṃ na samāgaccheyya.
  1654. 491654,111,1299,62,89,1,153,22,"Dijo duman ti yathā sakuṇo pubbe phalitampi rukkhaṃ phale khīṇe‘‘ khīṇaphalo ayan’’ ti ñatvā taṃ chaḍḍetvā aññaṃ samekkhati pariyesati, evaṃ aññaṃ samekkheyya. "
  1655. 491655,111,1299,90,101,1,63,10,"Mahā hi esa loko, atha tumhe sasnehaṃ ekaṃ purisaṃ labhissathāti. "
  1656. 491656,111,1300,2,8,1,49,6,Taṃ sutvā bārāṇasirājā deviyā sabbissariyaṃ adāsi.
  1657. 491657,111,1300,9,14,1,41,5,Tato paṭṭhāya samaggā sammodamānā vasiṃsu.
  1658. 491658,111,1301,2,17,1,133,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne dve jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu."
  1659. 491659,111,1301,18,34,1,79,11,"‘‘ Tadā jayampatikā ime dve jayampatikā ahesuṃ, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1660. 491660,111,1302,2,4,1,30,2,Puṭabhattajātakavaṇṇanā tatiyā.
  1661. 491661,111,1304,2,7,1,21,2,[ 224]4. Kumbhilajātakavaṇṇanā
  1662. 491662,111,1305,2,15,1,81,10,Yassete caturo {dhammā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  1663. 491663,111,1306,2,4,1,0,0,147.
  1664. 491664,111,1307,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava; "
  1665. 491665,111,1308,2,10,1,46,7,"Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattati. "
  1666. 491666,111,1309,2,4,1,0,0,148.
  1667. 491667,111,1310,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassa cete na vijjanti, guṇā paramabhaddakā; "
  1668. 491668,111,1311,2,13,1,50,8,"Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so nātivattatī’’ ti. "
  1669. 491669,111,1312,2,21,1,141,17,"Tattha guṇā {paramabhaddakā}ti yassa ete paramabhaddakā cattāro rāsaṭṭhena piṇḍaṭṭhena guṇā na vijjanti, so paccāmittaṃ atikkamituṃ na sakkotīti. "
  1670. 491670,111,1312,22,29,1,75,7,Sesamettha sabbaṃ heṭṭhā kumbhilajātake vuttanayameva saddhiṃ samodhānenāti.
  1671. 491671,111,1313,2,4,1,30,2,Kumbhilajātakavaṇṇanā catutthā.
  1672. 491672,111,1315,2,7,1,24,2,[ 225]5. Khantivaṇṇajātakavaṇṇanā
  1673. 491673,111,1316,2,15,1,83,11,"Atthi me puriso, {devā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi. "
  1674. 491674,111,1316,16,22,1,47,6,Tassa kireko bahūpakāro amacco antepure padussi.
  1675. 491675,111,1316,23,35,1,55,8,Rājā‘‘ upakārako me’’ ti ñatvāpi adhivāsetvā satthu ārocesi.
  1676. 491676,111,1316,36,53,1,87,11,"Satthā‘‘ porāṇakarājānopi, mahārāja, evaṃ adhivāsesuṃyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  1677. 491677,111,1317,2,18,1,116,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko amacco tassa antepure padussi, amaccassāpi sevako tassa gehe padussi. "
  1678. 491678,111,1317,19,54,1,190,27,"So tassa aparādhaṃ adhivāsetuṃ asakkonto taṃ ādāya rañño santikaṃ gantvā‘‘ deva, eko me upaṭṭhāko sabbakiccakārako , so mayhaṃ gehe padussi, tassa kiṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1679. 491679,111,1318,2,4,1,0,0,149.
  1680. 491680,111,1319,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Atthi me puriso deva, sabbakiccesu byāvaṭo; "
  1681. 491681,111,1320,2,12,1,50,7,"Tassa cekoparādhatthi, tattha tvaṃ kinti maññasī’’ ti. "
  1682. 491682,111,1321,2,14,1,68,9,Tattha tassa {cekoparādhatthī}ti tassa ca purisassa eko aparādho atthi.
  1683. 491683,111,1321,15,43,1,153,21,"Tattha tvaṃ kinti {maññasī}ti tattha tassa purisassa aparādhe tvaṃ‘‘ kiṃ kātabban’’ ti maññasi, yathā te cittaṃ uppajjati, tadanurūpamassa daṇḍaṃ paṇehīti dīpeti. "
  1684. 491684,111,1322,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  1685. 491685,111,1323,2,4,1,0,0,150.
  1686. 491686,111,1324,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Amhākampatthi puriso, ediso idha vijjati; "
  1687. 491687,111,1325,2,10,1,46,5,"Dullabho aṅgasampanno, khantirasmāka ruccatī’’ ti. "
  1688. 491688,111,1326,2,37,1,236,30,"Tassattho – amhākampi rājūnaṃ sataṃ ediso bahūpakāro agāre dussanakapuriso atthi, so ca kho idha vijjati, idānipi idheva saṃvijjati, mayaṃ rājānopi samānā tassa bahūpakārataṃ sandhāya adhivāsema, tuyhaṃ pana araññopi sato adhivāsanabhāro jāto. "
  1689. 491689,111,1326,38,54,1,142,15,"Aṅgasampanno hi sabbehi guṇakoṭṭhāsehi samannāgato puriso nāma dullabho, tena kāraṇena asmākaṃ evarūpesu ṭhānesu adhivāsanakhantiyeva ruccatīti. "
  1690. 491690,111,1327,2,27,1,173,24,"Amacco attānaṃ sandhāya rañño vuttabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya antepure padussituṃ na visahi, sopissa sevako rañño ārocitabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ kātuṃ na visahi. "
  1691. 491691,111,1328,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1692. 491692,111,1328,9,18,1,35,5,‘‘ tadā ahameva bārāṇasirājā ahosin’’ ti.
  1693. 491693,111,1328,19,31,1,86,12,Sopi amacco rañño satthu kathitabhāvaṃ ñatvā tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ kātuṃ nāsakkhīti.
  1694. 491694,111,1329,2,4,1,32,2,Khantivaṇṇajātakavaṇṇanā pañcamā.
  1695. 491695,111,1331,2,7,1,19,2,[ 226]6. Kosiyajātakavaṇṇanā
  1696. 491696,111,1332,2,14,1,84,10,Kāle nikkhamanā {sādhū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi.
  1697. 491697,111,1332,15,19,1,50,4,Kosalarājā paccantavūpasamanatthāya akāle nikkhami.
  1698. 491698,111,1332,20,23,1,27,3,Vatthu heṭṭhā vuttanayameva.
  1699. 491699,111,1333,2,8,1,31,5,Satthā pana atītaṃ āharitvā āha–
  1700. 491700,111,1333,9,20,1,74,8,"‘‘ mahārāja, atīte bārāṇasirājā akāle nikkhamitvā uyyāne khandhāvāraṃ nivesayi. "
  1701. 491701,111,1333,21,29,1,55,7,Tasmiṃ kāle eko ulūkasakuṇo veḷugumbaṃ pavisitvā nilīyi.
  1702. 491702,111,1333,30,41,1,59,7,Kākasenā āgantvā‘ nikkhantameva taṃ gaṇhissāmā’’’ ti parivāresi.
  1703. 491703,111,1333,42,49,1,71,7,So sūriyatthaṅgamanaṃ anoloketvā akāleyeva nikkhamitvā palāyituṃ ārabhi.
  1704. 491704,111,1333,50,57,1,54,7,Atha naṃ kākā parivāretvā tuṇḍehi koṭṭentā paripātesuṃ.
  1705. 491705,111,1333,58,77,1,84,13,"Rājā bodhisattaṃ āmantetvā‘‘ kiṃ nu kho, paṇḍita, ime kākā kosiyaṃ paripātentī’’ ti pucchi. "
  1706. 491706,111,1333,78,106,1,190,21,"Bodhisatto‘‘ akāle, mahārāja, attano vasanaṭṭhānā nikkhamantā evarūpaṃ dukkhaṃ paṭilabhantiyeva, tasmā akāle attano vasanaṭṭhānā nikkhamituṃ na vaṭṭatī’’ ti imamatthaṃ pakāsento imaṃ gāthādvayamāha– "
  1707. 491707,111,1334,2,4,1,0,0,151.
  1708. 491708,111,1335,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kāle nikkhamanā sādhu, nākāle sādhu nikkhamo; "
  1709. 491709,111,1336,2,8,1,39,5,"Akālena hi nikkhamma, ekakampi bahujjano; "
  1710. 491710,111,1337,2,9,1,43,6,"Na kiñci atthaṃ joteti, dhaṅkasenāva kosiyaṃ. "
  1711. 491711,111,1338,2,4,1,0,0,152.
  1712. 491712,111,1339,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhīro ca vidhividhānaññū, paresaṃ vivarānugū; "
  1713. 491713,111,1340,2,11,1,43,6,"Sabbāmitte vasīkatvā, kosiyova sukhī siyā’’ ti. "
  1714. 491714,111,1341,2,18,1,109,13,"Tattha kāle nikkhamanā {sādhū}ti, mahārāja, nikkhamanā nāma nikkhamanaṃ vā parakkamanaṃ vā yuttapayuttakāle sādhu. "
  1715. 491715,111,1341,19,37,1,126,17,Nākāle sādhu {nikkhamo}ti akāle pana attano vasanaṭṭhānato aññattha gantuṃ nikkhamo nāma nikkhamanaṃ vā parakkamanaṃ vā na sādhu.
  1716. 491716,111,1341,38,57,1,107,14,"‘‘ Akālena hī’’ tiādīsu catūsu padesu paṭhamena saddhiṃ tatiyaṃ, dutiyena catutthaṃ yojetvā evaṃ attho veditabbo. "
  1717. 491717,111,1341,58,98,1,285,37,"Attano vasanaṭṭhānato hi koci puriso akālena nikkhamitvā vā parakkamitvā vā na kiñci atthaṃ joteti, attano appamattakampi vuḍḍhiṃ uppādetuṃ na sakkoti, atha kho ekakampi bahujjano bahupi so paccatthikajano etaṃ akāle nikkhamantaṃ vā parakkamantaṃ vā ekakaṃ parivāretvā mahāvināsaṃ pāpeti. "
  1718. 491718,111,1341,99,131,1,257,29,"Tatrāyaṃ upamā– dhaṅkasenāva kosiyaṃ, yathā ayaṃ dhaṅkasenā imaṃ akāle nikkhamantañca parakkamantañca kosiyaṃ tuṇḍehi vitudanti mahāvināsaṃ pāpenti, tathā tasmā tiracchānagate ādiṃ katvā kenaci akāle attano vasanaṭṭhānato na nikkhamitabbaṃ na parakkamitabbanti. "
  1719. 491719,111,1342,2,7,1,29,3,Dutiyagāthāya {dhīro}ti paṇḍito.
  1720. 491720,111,1342,8,12,1,39,3,{Vidhī}ti porāṇakapaṇḍitehi ṭhapitapaveṇī.
  1721. 491721,111,1342,13,19,1,39,6,Vidhānan ti koṭṭhāso vā saṃvidahanaṃ vā.
  1722. 491722,111,1342,20,25,1,41,4,{Vivarānugū}ti vivaraṃ anugacchanto jānanto.
  1723. 491723,111,1342,26,31,1,25,3,{Sabbāmitte}ti sabbe amitte.
  1724. 491724,111,1342,32,37,1,29,4,{Vasīkatvā}ti attano vase katvā.
  1725. 491725,111,1342,38,45,1,52,6,{Kosiyovā}ti imamhā bālakosiyā añño paṇḍitakosiyo viya.
  1726. 491726,111,1342,46,126,1,602,72,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yo ca kho paṇḍito‘‘ imasmiṃ kāle nikkhamitabbaṃ parakkamitabbaṃ, imasmiṃ na nikkhamitabbaṃ na parakkamitabban’’ ti porāṇakapaṇḍitehi ṭhapitassa paveṇisaṅkhātassa vidhino koṭṭhāsasaṅkhātaṃ vidhānaṃ vā tassa vā vidhino vidhānaṃ saṃvidahanaṃ anuṭṭhānaṃ jānāti, so vidhividhānaññū paresaṃ attano paccāmittānaṃ vivaraṃ ñatvā yathā nāma paṇḍito kosiyo rattisaṅkhāte attano kāle nikkhamitvā ca parakkamitvā ca tattha tattha sayitānaññeva kākānaṃ sīsāni chindamāno te sabbe amitte vasīkatvā sukhī siyā, evaṃ dhīropi kāle nikkhamitvā parakkamitvā attano paccāmitte vasīkatvā sukhī niddukkho bhaveyyāti. "
  1727. 491727,111,1342,127,132,1,40,5,Rājā bodhisattassa vacanaṃ sutvā nivatti.
  1728. 491728,111,1343,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1729. 491729,111,1343,9,23,1,58,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1730. 491730,111,1344,2,4,1,27,2,Kosiyajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  1731. 491731,111,1346,2,7,1,22,2,[ 227]7. Gūthapāṇajātakavaṇṇanā
  1732. 491732,111,1347,2,14,1,88,11,Sūro sūrena {saṅgammā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  1733. 491733,111,1347,15,27,1,115,11,"Tasmiṃ kira kāle jetavanato tigāvutaḍḍhayojanamatte eko nigamagāmo, tattha bahūni salākabhattapakkhiyabhattāni atthi. "
  1734. 491734,111,1347,28,32,1,34,4,Tatreko pañhapucchako koṇḍo vasati.
  1735. 491735,111,1347,33,60,1,153,20,"So salākabhattapakkhiyabhattānaṃ atthāya āgate dahare ca sāmaṇere ca‘‘ ke khādanti, ke pivanti, ke bhuñjantī’’ ti pañhaṃ pucchitvā kathetuṃ asakkonte lajjāpesi. "
  1736. 491736,111,1347,61,69,1,72,8,Te tassa bhayena salākabhattapakkhiyabhattatthāya taṃ gāmaṃ na gacchanti.
  1737. 491737,111,1347,70,140,1,380,51,"Athekadivasaṃ eko bhikkhu salākaggaṃ gantvā‘‘ bhante, asukagāme salākabhattaṃ vā pakkhiyabhattaṃ vā atthī’’ ti pucchitvā ‘‘ atthāvuso, tattha paneko koṇḍo pañhaṃ pucchati, taṃ kathetuṃ asakkonte akkosati paribhāsati, tassa bhayena koci gantuṃ na sakkotī’’ ti vutte‘‘ bhante, tattha bhattāni mayhaṃ pāpetha, ahaṃ taṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā tato paṭṭhāya tumhe disvā palāyanakaṃ karissāmī’’ ti āha. "
  1738. 491738,111,1347,141,153,1,61,8,Bhikkhū‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tassa tattha bhattāni pāpesuṃ.
  1739. 491739,111,1348,2,9,1,41,6,So tattha gantvā gāmadvāre cīvaraṃ pārupi.
  1740. 491740,111,1348,10,29,1,82,13,"Taṃ disvā koṇḍo caṇḍameṇḍako viya vegena upagantvā‘‘ pañhaṃ me, samaṇa, kathehī’’ ti āha."
  1741. 491741,111,1348,30,46,1,67,11,"‘‘ Upāsaka, gāme caritvā yāguṃ ādāya āsanasālaṃ tāva me āgantuṃ dehī’’ ti. "
  1742. 491742,111,1348,47,55,1,52,8,So yāguṃ ādāya āsanasālaṃ āgatepi tasmiṃ tatheva āha.
  1743. 491743,111,1348,56,107,1,281,40,"Sopi naṃ bhikkhu‘‘ yāguṃ tāva me pātuṃ dehi, āsanasālaṃ tāva sammajjituṃ dehi, salākabhattaṃ tāva me āharituṃ dehī’’ ti vatvā salākabhattaṃ āharitvā tameva pattaṃ gāhāpetvā‘‘ ehi, pañhaṃ te kathessāmī’’ ti bahigāmaṃ netvā cīvaraṃ saṃharitvā aṃse ṭhapetvā tassa hatthato pattaṃ gahetvā aṭṭhāsi. "
  1744. 491744,111,1348,108,122,1,46,9,"Tatrāpi naṃ so‘‘ samaṇa, pañhaṃ me kathehī’’ ti āha. "
  1745. 491745,111,1348,123,160,1,215,29,Atha naṃ‘‘ kathemi te pañhan’’ ti ekappahāreneva pātetvā aṭṭhīni saṃcuṇṇento viya pothetvā gūthaṃ mukhe pakkhipitvā‘‘ ito dāni paṭṭhāya imaṃ gāmaṃ āgataṃ kañci bhikkhuṃ pañhaṃ pucchitakāle jānissāmī’’ ti santajjetvā pakkāmi.
  1746. 491746,111,1348,161,167,1,41,6,So tato paṭṭhāya bhikkhū disvāva palāyati.
  1747. 491747,111,1348,168,176,1,62,8,Aparabhāge tassa bhikkhuno sā kiriyā bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā.
  1748. 491748,111,1348,177,182,1,57,5,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  1749. 491749,111,1348,183,197,1,65,9,"‘‘ āvuso, asukabhikkhu kira koṇḍassa mukhe gūthaṃ pakkhipitvā gato’’ ti. "
  1750. 491750,111,1348,198,243,1,190,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, so bhikkhu idāneva taṃ mīḷhena āsādeti, pubbepi āsādesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1751. 491751,111,1349,2,24,1,189,21,Atīte aṅgamagadhavāsino aññamaññassa raṭṭhaṃ gacchantā ekadivasaṃ dvinnaṃ raṭṭhānaṃ sīmantare ekaṃ saraṃ nissāya vasitvā suraṃ pivitvā macchamaṃsaṃ khāditvā pātova yānāni yojetvā pakkamiṃsu.
  1752. 491752,111,1349,25,50,1,187,23,"Tesaṃ gatakāle eko gūthakhādako pāṇako gūthagandhena āgantvā tesaṃ pītaṭṭhāne chaḍḍitaṃ suraṃ disvā pipāsāya pivitvā matto hutvā gūthapuñjaṃ abhiruhi, allagūthaṃ tasmiṃ āruḷhe thokaṃ onami. "
  1753. 491753,111,1349,51,63,1,44,8,So‘‘ pathavī maṃ dhāretuṃ na sakkotī’’ ti viravi.
  1754. 491754,111,1349,64,75,1,98,11,Tasmiññeva khaṇe eko mattavaravāraṇo taṃ padesaṃ patvā gūthagandhaṃ ghāyitvā jigucchanto paṭikkami.
  1755. 491755,111,1349,76,105,1,129,21,So taṃ disvā‘‘ esa mama bhayena palāyatī’’ ti saññī hutvā‘‘ iminā me saddhiṃ saṅgāmaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti taṃ avhayanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1756. 491756,111,1350,2,4,1,0,0,153.
  1757. 491757,111,1351,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Sūro sūrena saṅgamma, vikkantena pahārinā; "
  1758. 491758,111,1352,2,10,1,41,7,"Ehi nāga nivattassu, kiṃ nu bhīto palāyasi; "
  1759. 491759,111,1353,2,11,1,46,6,"Passantu aṅgamagadhā, mama tuyhañca vikkaman’’ ti. "
  1760. 491760,111,1354,2,54,1,386,45,"Tassattho – tvaṃ sūro mayā sūrena saddhiṃ samāgantvā vīriyavikkamena vikkantena pahāradānasamatthatāya pahārinā kiṃkāraṇā asaṅgāmetvāva gacchasi, nanu nāma ekasampahāropi dātabbo siyā, tasmā ehi nāga nivattassu, ettakeneva maraṇabhayatajjito hutvā kiṃ nu bhīto palāyasi, ime imaṃ sīmaṃ antaraṃ katvā vasantā passantu, aṅgamagadhā mama tuyhañca vikkamaṃ ubhinnampi amhākaṃ parakkamaṃ passantūti. "
  1761. 491761,111,1355,2,17,1,108,15,So hatthī kaṇṇaṃ datvā tassa vacanaṃ sutvā nivattitvā tassa santikaṃ gantvā taṃ apasādento dutiyaṃ gāthamāha–
  1762. 491762,111,1356,2,4,1,0,0,154.
  1763. 491763,111,1357,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Na taṃ pādā vadhissāmi, na dantehi na soṇḍiyā; "
  1764. 491764,111,1358,2,12,1,45,7,"Mīḷhena taṃ vadhissāmi, pūti haññatu pūtinā’’ ti. "
  1765. 491765,111,1359,2,16,1,87,11,"Tassattho – na taṃ pādādīhi vadhissāmi, tuyhaṃ pana anucchavikena mīḷhena taṃ vadhissāmīti. "
  1766. 491766,111,1360,2,28,1,183,22,Evañca pana vatvā‘‘ pūtigūthapāṇako pūtināva haññatū’’ ti tassa matthake mahantaṃ laṇḍaṃ pātetvā udakaṃ vissajjetvā tattheva taṃ jīvitakkhayaṃ pāpetvā koñcanādaṃ nadanto araññameva pāvisi.
  1767. 491767,111,1361,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1768. 491768,111,1361,9,33,1,131,18,"‘‘ tadā gūthapāṇako koṇḍo ahosi, vāraṇo so bhikkhu, taṃ kāraṇaṃ paccakkhato disvā tasmiṃ vanasaṇḍe nivutthadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1769. 491769,111,1362,2,4,1,30,2,Gūthapāṇajātakavaṇṇanā sattamā.
  1770. 491770,111,1364,2,7,1,21,2,[ 228]8. Kāmanītajātakavaṇṇanā
  1771. 491771,111,1365,2,14,1,83,11,Tayo girin ti idaṃ satthā jetavane viharanto kāmanītabrāhmaṇaṃ nāma ārabbha kathesi.
  1772. 491772,111,1365,15,31,1,71,6,Vatthu paccuppannañca atītañca dvādasakanipāte kāmajātake( jā.1.12.37 ādayo) āvibhavissati.
  1773. 491773,111,1365,32,45,1,84,11,"Tesu pana dvīsu rājaputtesu jeṭṭhako āgantvā bārāṇasiyaṃ rājā ahosi, kaniṭṭho uparājā. "
  1774. 491774,111,1365,46,52,1,55,6,Tesu rājā vatthukāmakilesakāmesu atitto dhanalolo ahosi.
  1775. 491775,111,1365,53,123,1,433,53,"Tadā bodhisatto sakko devarājā hutvā jambudīpaṃ olokento tassa rañño dvīsupi kāmesu atittabhāvaṃ ñatvā‘‘ imaṃ rājānaṃ niggaṇhitvā lajjāpessāmī’’ ti brāhmaṇamāṇavavaṇṇena āgantvā rājānaṃ passi, raññā ca‘‘ kenatthena āgatosi māṇavā’’ ti vutte‘‘ ahaṃ, mahārāja, tīṇi nagarāni passāmi khemāni subhikkhāni pahūtahatthiassarathapattīni hiraññasuvaṇṇālaṅkārabharitāni, sakkā ca pana tāni appakeneva balena gaṇhituṃ, ahaṃ te tāni gahetvā dātuṃ āgato’’ ti āha."
  1776. 491776,111,1365,124,141,1,45,8,"‘‘ Kadā gacchāma, māṇavā’’ ti vutte‘‘ sve mahārājā’’ ti."
  1777. 491777,111,1365,142,153,1,37,6,"‘‘ Tena hi gaccha, pātova āgaccheyyāsī’’ ti."
  1778. 491778,111,1365,154,171,1,70,10,"‘‘ Sādhu, mahārāja, vegena balaṃ sajjehī’’ ti vatvā sakko sakaṭṭhānameva gato. "
  1779. 491779,111,1366,2,40,1,253,32,"Rājā punadivase bheriṃ carāpetvā balasajjaṃ kāretvā amacce pakkosāpetvā hiyyo eko brāhmaṇamāṇavo‘‘ uttarapañcāle indapatte kekaketi imesu tīsu nagaresu rajjaṃ gahetvā dassāmī’’ ti āha, taṃ māṇavaṃ ādāya tīsu nagaresu rajjaṃ gaṇhissāma, vegena naṃ pakkosathāti."
  1780. 491780,111,1366,41,52,1,31,5,"‘‘ Katthassa, deva, nivāso dāpito’’ ti?"
  1781. 491781,111,1366,53,63,1,34,6,‘‘ Na me tassa nivāsagehaṃ dāpitan’’ ti.
  1782. 491782,111,1366,64,72,1,29,4,‘‘ Nivāsaparibbayo pana dinno’’ ti?
  1783. 491783,111,1366,73,81,1,16,4,‘‘ Sopi na dinno’’ ti.
  1784. 491784,111,1366,82,91,1,28,5,Atha‘‘ kahaṃ naṃ passissāmā’’ ti?
  1785. 491785,111,1366,92,99,1,25,3,‘‘ Nagaravīthīsu olokethā’’ ti.
  1786. 491786,111,1366,100,113,1,48,8,"Te olokentā adisvā‘‘ na passāma, mahārājā’’ ti āhaṃsu. "
  1787. 491787,111,1366,114,143,1,186,21,"Rañño māṇavaṃ apassantassa‘‘ evaṃ mahantā nāma issariyā parihīnomhī’’ ti mahāsoko udapādi, hadayavatthu uṇhaṃ ahosi, vatthulohitaṃ kuppi, lohitapakkhandikā udapādi, vejjā tikicchituṃ nāsakkhiṃsu. "
  1788. 491788,111,1367,2,32,1,180,21,Tato tīhacatūhaccayena sakko āvajjamāno tassa taṃ ābādhaṃ ñatvā‘‘ tikicchissāmi nan’’ ti brāhmaṇavaṇṇena āgantvā dvāre ṭhatvā‘‘ vejjabrāhmaṇo tumhākaṃ tikicchanatthāya āgato’’ ti ārocāpesi.
  1789. 491789,111,1367,33,51,1,107,13,"Rājā taṃ sutvā‘‘ mahantamahantā rājavejjā maṃ tikicchituṃ nāsakkhiṃsu, paribbayamassa dāpetvā uyyojethā’’ ti āha. "
  1790. 491790,111,1367,52,77,1,126,18,"Sakko taṃ sutvā‘‘ mayhaṃ neva nivāsaparibbayena attho, vejjalābhampi na gaṇhissāmi, tikicchissāmi naṃ, puna rājā maṃ passatū’’ ti āha. "
  1791. 491791,111,1367,78,90,1,39,8,Rājā taṃ sutvā‘‘ tena hi āgacchatū’’ ti āha.
  1792. 491792,111,1367,91,107,1,75,11,"Sakko pavisitvā jayāpetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi, rājā‘‘ tvaṃ maṃ tikicchasī’’ ti āha."
  1793. 491793,111,1367,108,116,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  1794. 491794,111,1367,117,125,1,22,4,‘‘ Tena hi tikicchassū’’ ti.
  1795. 491795,111,1367,126,156,1,129,21,"‘‘ Sādhu, mahārāja, byādhino me lakkhaṇaṃ kathetha, kena kāraṇena uppanno, kiṃ khāditaṃ vā pītaṃ vā nissāya, udāhu diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā’’ ti?"
  1796. 491796,111,1367,157,169,1,43,7,"‘‘ Tāta, mayhaṃ byādhi sutaṃ nissāya uppanno’’ ti."
  1797. 491797,111,1367,170,178,1,15,4,‘‘ Kiṃ te sutan’’ ti.
  1798. 491798,111,1367,179,215,1,193,28,"‘‘ Tāta eko māṇavo āgantvā mayhaṃ‘ tīsu nagaresu rajjaṃ gaṇhitvā dassāmī’ ti āha, ahaṃ tassa nivāsaṭṭhānaṃ vā nivāsaparibbayaṃ vā na dāpesiṃ, so mayhaṃ kujjhitvā aññassa rañño santikaṃ gato bhavissati. "
  1799. 491799,111,1367,216,230,1,81,12,Atha me‘ evaṃ mahantā nāma issariyā parihīnomhī’ ti cintentassa ayaṃ byādhi uppanno.
  1800. 491800,111,1367,231,249,1,122,15,"Sace sakkosi tvaṃ me kāmacittaṃ nissāya uppannaṃ byādhiṃ tikicchituṃ, tikicchāhī’’ ti etamatthaṃ pakāsento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  1801. 491801,111,1368,2,4,1,0,0,155.
  1802. 491802,111,1369,2,13,1,52,9,"‘ ‘ Tayo giriṃ antaraṃ kāmayāmi, pañcālā kuruyo kekake ca; "
  1803. 491803,111,1370,2,13,1,63,8,"Tatuttariṃ brāhmaṇa kāmayāmi, tikiccha maṃ brāhmaṇa kāmanītan’’ ti. "
  1804. 491804,111,1371,2,12,1,47,9,"Tattha tayo girin ti tayo girī, ayameva vā pāṭho. "
  1805. 491805,111,1371,13,49,1,190,22,"Yathā‘‘ sudassanassa girino, dvārañhetaṃ pakāsatī’’ ti ettha sudassanaṃ devanagaraṃ yujjhitvā duggaṇhatāya duccalanatāya‘‘ sudassanagirī’’ ti vuttaṃ, evamidhāpi tīṇi nagarāni‘‘ tayo girin’’ ti adhippetāni. "
  1806. 491806,111,1371,50,62,1,82,11,Tasmā ayamettha attho– tīṇi ca nagarāni tesañca antaraṃ tividhampi raṭṭhaṃ kāmayāmi.
  1807. 491807,111,1371,63,76,1,56,9,‘‘ Pañcālā kuruyo kekake cā’’ ti imāni tesaṃ raṭṭhānaṃ nāmāni.
  1808. 491808,111,1371,77,86,1,56,7,"Tesu {pañcālā}ti uttarapañcālā, tattha kapilaṃ nāma nagaraṃ. "
  1809. 491809,111,1371,87,95,1,51,6,"{Kuruyo}ti kururaṭṭhaṃ, tattha indapattaṃ nāma nagaraṃ. "
  1810. 491810,111,1371,96,105,1,62,7,"Kekake {cā}ti paccatte upayogavacanaṃ, tena kekakaraṭṭhaṃ dasseti. "
  1811. 491811,111,1371,106,109,1,34,3,Tattha kekakarājadhānīyeva nagaraṃ.
  1812. 491812,111,1371,110,122,1,87,11,Tatuttarin ti taṃ ahaṃ ito paṭiladdhā bārāṇasirajjā tatuttariṃ tividhaṃ rajjaṃ kāmayāmi.
  1813. 491813,111,1371,123,144,1,129,18,"Tikiccha maṃ, brāhmaṇa, kāmanītan ti imehi vatthukāmehi ca kilesakāmehi ca nītaṃ hataṃ pahataṃ sace sakkosi, tikiccha maṃ brāhmaṇāti. "
  1814. 491814,111,1372,2,12,1,52,7,"Atha naṃ sakko‘‘ mahārāja, tvaṃ mūlosadhādīhi atekiccho. "
  1815. 491815,111,1372,13,21,1,54,6,Ñāṇosadheneva tikicchitabbo’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  1816. 491816,111,1373,2,4,1,0,0,156.
  1817. 491817,111,1374,2,12,1,65,7,"‘ ‘ Kaṇhāhidaṭṭhassa karonti heke, amanussapaviṭṭhassa karonti paṇḍitā; "
  1818. 491818,111,1375,2,14,1,60,9,"Na kāmanītassa karoti koci, okkantasukkassa hi kā tikicchā’’ ti. "
  1819. 491819,111,1376,2,19,1,136,16,Tattha kaṇhāhidaṭṭhassa karonti {heke}ti ekacce hi tikicchakā ghoravisena kāḷasappena daṭṭhassa mantehi ceva osadhehi ca tikicchaṃ karonti.
  1820. 491820,111,1376,20,35,1,186,14,Amanussapaviṭṭhassa karonti {paṇḍitā}ti apare paṇḍitā bhūtavejjā bhūtayakkhādīhi amanussehi paviṭṭhassa abhibhūtassa gahitassa balikammaparittakaraṇaosadhaparibhāvitādīhi tikicchaṃ karonti.
  1821. 491821,111,1376,36,60,1,158,21,"Na kāmanītassa karoti {kocī}ti kāmehi pana nītassa kāmavasikassa puggalassa aññatra paṇḍitehi añño koci tikicchaṃ na karoti, karontopi kātuṃ samattho nāma natthi. "
  1822. 491822,111,1376,61,62,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  1823. 491823,111,1376,63,85,1,199,19,"Okkantasukkassa hi kā {tikicchā}ti, okkantasukkassa avakkantassa kusaladhammamariyādaṃ atikkantassa akusaladhamme patiṭṭhitassa puggalassa mantosadhādīhi kā nāma tikicchā, na sakkā osadhehi tikicchitunti. "
  1824. 491824,111,1377,2,9,1,53,7,Itissa mahāsatto imaṃ kāraṇaṃ dassetvā uttari evamāha–
  1825. 491825,111,1377,10,56,1,284,37,"‘‘ mahārāja, sace tvaṃ tāni tīṇi rajjāni lacchasi, api nu kho imesu catūsu nagaresu rajjaṃ karonto ekappahāreneva cattāri sāṭakayugāni paridaheyyāsi, catūsu vā suvaṇṇapātīsu bhuñjeyyāsi, catūsu vā sayanesu sayeyyāsi, mahārāja, taṇhāvasikena nāma bhavituṃ na vaṭṭati, taṇhā hi nāmesā vipattimūlā. "
  1826. 491826,111,1377,57,77,1,138,17,"Sā vaḍḍhamānā yo taṃ vaḍḍheti, taṃ puggalaṃ aṭṭhasu mahānirayesu soḷasasu ussadanirayesu nānappakārabhedesu ca avasesesu apāyesu khipatī’’ ti. "
  1827. 491827,111,1377,78,85,1,62,7,Evaṃ rājānaṃ nirayādibhayena tajjetvā mahāsatto dhammaṃ desesi.
  1828. 491828,111,1377,86,95,1,68,8,Rājāpissa dhammaṃ sutvā vigatasoko hutvā tāvadeva nibyādhitaṃ pāpuṇi .
  1829. 491829,111,1377,96,104,1,62,7,Sakkopissa ovādaṃ datvā sīlesu patiṭṭhāpetvā devalokameva gato.
  1830. 491830,111,1377,105,113,1,58,8,Sopi tato paṭṭhāya dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.
  1831. 491831,111,1378,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  1832. 491832,111,1378,11,25,1,61,9,"‘‘ tadā rājā kāmanītabrāhmaṇo ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1833. 491833,111,1379,2,4,1,29,2,Kāmanītajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  1834. 491834,111,1381,2,7,1,21,2,[ 229]9. Palāyitajātakavaṇṇanā
  1835. 491835,111,1382,2,11,1,84,8,{Gajaggameghehī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto palāyitaparibbājakaṃ ārabbha kathesi.
  1836. 491836,111,1382,12,39,1,169,23,So kira vādatthāya sakalajambudīpaṃ vicaritvā kañci paṭivādiṃ alabhitvā anupubbena sāvatthiṃ gantvā‘‘ atthi nu kho koci mayā saddhiṃ vādaṃ kātuṃ samattho’’ ti manusse pucchi.
  1837. 491837,111,1382,40,66,1,213,23,"Manussā‘‘ tādisānaṃ sahassenapi saddhiṃ vādaṃ kātuṃ samattho sabbaññū dvipadānaṃ aggo mahāgotamo dhammissaro parappavādamaddano, sakalepi jambudīpe uppanno parappavādo taṃ bhagavantaṃ atikkamituṃ samattho nāma natthi. "
  1838. 491838,111,1382,67,83,1,109,14,Velantaṃ patvā samuddaūmiyo viya hi sabbavādā tassa pādamūlaṃ patvā cuṇṇavicuṇṇā hontī’’ ti buddhaguṇe kathesuṃ.
  1839. 491839,111,1382,84,174,1,458,56,"Paribbājako‘‘ kahaṃ pana so etarahī’’ ti pucchitvā‘‘ jetavane’’ ti sutvā‘‘ idānissa vādaṃ āropessāmī’’ ti mahājanaparivuto jetavanaṃ gacchanto jetena rājakumārena navakoṭidhanaṃ vissajjetvā kāritaṃ jetavanadvārakoṭṭhakaṃ disvā‘‘ ayaṃ samaṇassa gotamassa vasanapāsādo’’ ti pucchitvā‘‘ dvārakoṭṭhako ayan’’ ti sutvā‘‘ dvārakoṭṭhako tāva evarūpo, vasanagehaṃ kīdisaṃ bhavissatī’’ ti vatvā‘‘ gandhakuṭi nāma appameyyā’’ ti vutte‘‘ evarūpena samaṇena saddhiṃ ko vādaṃ karissatī’’ ti tatova palāyi. "
  1840. 491840,111,1382,175,193,1,104,14,Manussā unnādino hutvā jetavanaṃ pavisitvā satthārā‘‘ kiṃ akāle āgatatthā’’ ti vuttā taṃ pavattiṃ kathayiṃsu.
  1841. 491841,111,1382,194,216,1,126,17,"Satthā‘‘ na kho upāsakā idāneva, pubbepesa mama vasanaṭṭhānassa dvārakoṭṭhakaṃ disvā palāyatevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  1842. 491842,111,1383,2,13,1,82,8,"Atīte gandhāraraṭṭhe takkasilāyaṃ bodhisatto rajjaṃ kāresi, bārāṇasiyaṃ brahmadatto. "
  1843. 491843,111,1383,14,61,1,265,34,"So‘‘ takkasilaṃ gaṇhissāmī’’ ti mahantena balakāyena gantvā nagarato avidūre ṭhatvā‘‘ iminā niyāmena hatthī pesetha, iminā asse, iminā rathe, iminā pattī, evaṃ dhāvitvā āvudhehi paharatha, evaṃ ghanavassavalāhakā viya saravassaṃ vassathā’’ ti tenaṃ vicārento imaṃ gāthādvayamāha– "
  1844. 491844,111,1384,2,4,1,0,0,157.
  1845. 491845,111,1385,2,9,1,59,5,"‘ ‘ Gajaggameghehi hayaggamālibhi, rathūmijātehi sarābhivassebhi; "
  1846. 491846,111,1386,2,7,1,61,4,"Tharuggahāvaṭṭadaḷhappahāribhi , parivāritā takkasilā samantato. "
  1847. 491847,111,1387,2,4,1,0,0,158.
  1848. 491848,111,1388,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Abhidhāvatha cūpadhāvatha ca, vividhā vināditā vadantibhi; "
  1849. 491849,111,1389,2,13,1,63,8,"Vattatajja tumulo ghoso yathā, vijjulatā jaladharassa gajjato’’ ti. "
  1850. 491850,111,1390,2,11,1,95,7,"Tattha {gajaggameghehī}ti aggagajameghehi, koñcanādaṃ gajjantehi mattavaravāraṇavalāhakehīti attho. "
  1851. 491851,111,1390,12,19,1,77,5,"{Hayaggamālibhī}ti aggahayamālīhi, varasindhavavalāhakakulehi assānīkehīti attho. "
  1852. 491852,111,1390,20,29,1,89,7,"{Rathūmijātehī}ti sañjātaūmivegehi sāgarasalilehi viya sañjātarathūmīhi, rathānīkehīti attho. "
  1853. 491853,111,1390,30,39,1,81,7,{Sarābhivassebhī}ti tehiyeva rathānīkehi ghanavassamegho viya saravassaṃ vassantehi .
  1854. 491854,111,1390,40,56,1,175,14,"{Tharuggahāvaṭṭadaḷhappahāribhī}ti tharuggahehi āvaṭṭadaḷhappahārīhi, ito cito ca āvattitvā parivattitvā daḷhaṃ paharantehi gahitakhaggaratanatharudaṇḍehi pattiyodhehi cāti attho. "
  1855. 491855,111,1390,57,71,1,98,12,"Parivāritā takkasilā {samantato}ti yathā ayaṃ takkasilā parivāritā hoti, sīghaṃ tathā karothāti attho. "
  1856. 491856,111,1391,2,12,1,66,8,Abhidhāvatha cūpadhāvatha {cā}ti vegena dhāvatha ceva upadhāvatha ca.
  1857. 491857,111,1391,13,27,1,123,12,"Vividhā vināditā {vadantibhī}ti varavāraṇehi saddhiṃ vividhā vinaditā bhavatha, selitagajjitavāditehi nānāviravā hothāti attho. "
  1858. 491858,111,1391,28,38,1,76,9,Vattatajja tumulo {ghoso}ti vattatu ajja tumulo mahanto asanisaddasadiso ghoso.
  1859. 491859,111,1391,39,60,1,163,18,"Yathā vijjulatā jaladharassa {gajjato}ti yathā gajjantassa jaladharassa mukhato niggatā vijjulatā caranti, evaṃ vicarantā nagaraṃ parivāretvā rajjaṃ gaṇhathāti vadati. "
  1860. 491860,111,1392,2,68,1,389,45,"Iti so rājā gajjitvā senaṃ vicāretvā nagaradvārasamīpaṃ gantvā dvārakoṭṭhakaṃ disvā‘‘ idaṃ rañño vasanagehan’’ ti pucchitvā‘‘ ayaṃ nagaradvārakoṭṭhako’’ ti vutte‘‘ nagaradvārakoṭṭhako tāva evarūpo, rañño nivesanaṃ kīdisaṃ bhavissatī’’ ti vatvā‘‘ vejayantapāsādasadisan’’ ti sutvā‘‘ evaṃ yasasampannena raññā saddhiṃ yujjhituṃ na sakkhissāmā’’ ti dvārakoṭṭhakaṃ disvāva nivattitvā palāyitvā bārāṇasimeva agamāsi. "
  1861. 491861,111,1393,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1862. 491862,111,1393,9,23,1,80,9,"‘‘ tadā bārāṇasirājā palāyitaparibbājako ahosi, takkasilarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1863. 491863,111,1394,2,4,1,28,2,Palāyitajātakavaṇṇanā navamā.
  1864. 491864,111,1396,2,7,1,27,2,[ 230]10. Dutiyapalāyitajātakavaṇṇanā
  1865. 491865,111,1397,2,13,1,95,10,Dhajamaparimitan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ palāyitaparibbājakameva ārabbha kathesi.
  1866. 491866,111,1397,14,21,1,55,7,Imasmiṃ pana vatthusmiṃ so paribbājako jetavanaṃ pāvisi.
  1867. 491867,111,1397,22,35,1,125,13,Tasmiṃ khaṇe satthā mahājanaparivuto alaṅkatadhammāsane nisinno manosilātale sīhanādaṃ nadanto sīhapotako viya dhammaṃ deseti.
  1868. 491868,111,1397,36,59,1,205,19,Paribbājako dasabalassa brahmasarīrapaṭibhāgaṃ rūpaṃ puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ suvaṇṇapaṭṭasadisaṃ nalāṭañca disvā‘‘ ko evarūpaṃ purisuttamaṃ jinituṃ sakkhissatī’’ ti nivattitvā parisantaraṃ pavisitvā palāyi.
  1869. 491869,111,1397,60,68,1,67,8,Mahājano taṃ anubandhitvā nivattitvā satthussa taṃ pavattiṃ ārocesi.
  1870. 491870,111,1397,69,89,1,105,15,"Satthā‘‘ na so paribbājako idāneva, pubbepi mama suvaṇṇavaṇṇaṃ mukhaṃ disvā palātoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1871. 491871,111,1398,2,11,1,72,8,"Atīte bodhisatto bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kāresi, takkasilāyaṃ eko gandhārarājā. "
  1872. 491872,111,1398,12,46,1,210,25,So‘‘ bārāṇasiṃ gahessāmī’’ ti caturaṅginiyā senāya āgantvā nagaraṃ parivāretvā nagaradvāre ṭhito attano balavāhanaṃ oloketvā‘‘ ko ettakaṃ balavāhanaṃ jinituṃ sakkhissatī’’ ti attano senaṃ saṃvaṇṇetvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  1873. 491873,111,1399,2,4,1,0,0,159.
  1874. 491874,111,1400,2,11,1,58,6,"‘ ‘ Dhajamaparimitaṃ anantapāraṃ, duppasahaṃ dhaṅkehi sāgaraṃva; "
  1875. 491875,111,1401,2,12,1,58,7,"Girimiva anilena duppasayho, duppasaho ahamajja tādisenā’’ ti. "
  1876. 491876,111,1402,2,15,1,119,13,Tattha dhajamaparimitan ti idaṃ tāva me rathesu morachade ṭhapetvā ussāpitadhajameva aparimitaṃ bahuṃ anekasatasaṅkhyaṃ.
  1877. 491877,111,1402,16,35,1,122,15,Anantapāran ti balavāhanampi me‘‘ ettakā hatthī ettakā assā ettakā rathā ettakā pattī’’ ti gaṇanaparicchedarahitaṃ anantapāraṃ.
  1878. 491878,111,1402,36,44,1,55,7,Duppasahan ti na sakkā paṭisattūhi sahituṃ abhibhavituṃ .
  1879. 491879,111,1402,45,47,1,9,2,Yathā kiṃ?
  1880. 491880,111,1402,48,63,1,117,13,"Dhaṅkehi sāgaraṃva, yathā sāgaro bahūhi kākehi vegavikkhambhanavasena vā atikkamanavasena vā duppasaho, evaṃ duppasahaṃ. "
  1881. 491881,111,1402,64,82,1,130,16,"Girimiva anilena {duppasayho}ti apica me ayaṃ balakāyo yathā pabbato vātena akampanīyato duppasaho, tathā aññena balakāyena duppasaho. "
  1882. 491882,111,1402,83,99,1,131,15,Duppasaho ahamajja {tādisenā}ti svāhaṃ iminā balena samannāgato ajja tādisena duppasahoti aṭṭālake ṭhitaṃ bodhisattaṃ sandhāya vadati.
  1883. 491883,111,1403,2,28,1,170,20,"Athassa so puṇṇacandasassirikaṃ attano mukhaṃ dassetvā‘‘ bāla, mā vippalapasi, idāni te balavāhanaṃ mattavāraṇo viya naḷavanaṃ viddhaṃsessāmī’’ ti santajjetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  1884. 491884,111,1404,2,4,1,0,0,160.
  1885. 491885,111,1405,2,16,1,69,12,"‘ ‘ Mā bāliyaṃ vilapi na hissa tādisaṃ, viḍayhase na hi labhase nisedhakaṃ; "
  1886. 491886,111,1406,2,14,1,65,9,"Āsajjasi gajamiva ekacārinaṃ, yo taṃ padā naḷamiva pothayissatī’’ ti. "
  1887. 491887,111,1407,2,11,1,59,8,Tattha mā bāliyaṃ {vilapī}ti mā attano bālabhāvaṃ vippalapasi.
  1888. 491888,111,1407,12,24,1,54,11,"Na hissa tādisan ti na hi assa tādiso, ayameva vā pāṭho. "
  1889. 491889,111,1407,25,47,1,112,17,"Tādiso‘‘ anantapāraṃ me balavāhanan’’ ti evarūpaṃ takkento rajjañca gahetuṃ samattho nāma na hi assa, na hotīti attho. "
  1890. 491890,111,1407,48,56,1,70,6,"{Viḍayhase}ti tvaṃ bāla, kevalaṃ rāgadosamohamānapariḷāhena viḍayhasiyeva. "
  1891. 491891,111,1407,57,76,1,124,17,"Na hi labhase nisedhakan ti mādisaṃ pana pasayha abhibhavitvā nisedhakaṃ na tāva labhasi, ajja taṃ āgatamaggeneva palāpessāmi. "
  1892. 491892,111,1407,77,80,1,22,2,{Āsajjasī}ti upagacchasi.
  1893. 491893,111,1407,81,87,1,55,6,Gajamiva ekacārinan ti ekacārinaṃ mattavaravāraṇaṃ viya.
  1894. 491894,111,1407,88,112,1,156,21,"Yo taṃ padā naḷamiva {pothayissatī}ti yo taṃ yathā nāma mattavaravāraṇo pādā naḷaṃ potheti saṃcuṇṇeti, evaṃ pothayissati, taṃ tvaṃ āsajjasīti attānaṃ sandhāyāha. "
  1895. 491895,111,1408,2,20,1,161,16,Evaṃ tajjentassa panassa kathaṃ sutvā gandhārarājā ullokento kañcanapaṭṭasadisaṃ mahānalāṭaṃ disvā attano gahaṇabhīto nivattitvā palāyanto sakanagarameva agamāsi.
  1896. 491896,111,1409,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1897. 491897,111,1409,9,23,1,79,9,"‘‘ tadā gandhārarājā palāyitaparibbājako ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1898. 491898,111,1410,2,4,1,34,2,Dutiyapalāyitajātakavaṇṇanā dasamā.
  1899. 491899,111,1411,2,4,1,19,2,Kāsāvavaggo aṭṭhamo.
  1900. 491900,111,1412,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  1901. 491901,111,1413,2,7,1,44,4,"Kāsāvaṃ cūḷanandiyaṃ, puṭabhattañca kumbhilaṃ; "
  1902. 491902,111,1414,2,7,1,43,4,"Khantivaṇṇaṃ kosiyañca, gūthapāṇaṃ kāmanītaṃ; "
  1903. 491903,111,1415,2,4,1,19,2,Palāyitadvayampi ca.
  1904. 491904,111,1416,2,4,1,12,2,9 . Upāhanavaggo
  1905. 491905,111,1418,2,7,1,20,2,[ 231]1. Upāhanajātakavaṇṇanā
  1906. 491906,111,1419,2,13,1,72,9,Yathāpi {kītā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  1907. 491907,111,1419,14,18,1,45,4,Dhammasabhāyañhi bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  1908. 491908,111,1419,19,35,1,98,11,"‘‘ āvuso, devadatto ācariyaṃ paccakkhāya tathāgatassa paṭipakkho paṭisattu hutvā mahāvināsaṃ pāpuṇī’’ ti. "
  1909. 491909,111,1419,36,85,1,228,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva ācariyaṃ paccakkhāya mama paṭipakkho hutvā mahāvināsaṃ patto, pubbepi pattoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1910. 491910,111,1420,2,14,1,125,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto hatthācariyakule nibbattitvā vayappatto hatthisippe nipphattiṃ pāpuṇi.
  1911. 491911,111,1420,15,23,1,63,8,Atheko kāsigāmako māṇavako āgantvā tassa santike sippaṃ uggaṇhi.
  1912. 491912,111,1420,24,36,1,102,11,"Bodhisattā nāma sippaṃ vācentā ācariyamuṭṭhiṃ na karonti, attano jānananiyāmena niravasesaṃ sikkhāpenti. "
  1913. 491913,111,1420,37,45,1,80,8,Tasmā so māṇavo bodhisattassa jānanasippaṃ niravasesamuggaṇhitvā bodhisattaṃ āha–
  1914. 491914,111,1420,46,57,1,38,5,"‘‘ ācariya , ahaṃ rājānaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti. "
  1915. 491915,111,1420,58,70,1,45,7,"Bodhisatto‘‘ sādhu, tātā’’ ti gantvā rañño ārocesi–"
  1916. 491916,111,1420,71,83,1,52,7,"‘‘ mahārāja, mama antevāsiko tumhe upaṭṭhātuṃ icchatī’’ ti."
  1917. 491917,111,1420,84,92,1,18,3,"‘‘ Sādhu, upaṭṭhātū’’ ti."
  1918. 491918,111,1420,93,102,1,32,5,‘‘ Tena hissa paribbayaṃ jānāthā’’ ti?
  1919. 491919,111,1420,103,125,1,122,16,"‘‘ Tumhākaṃ antevāsiko tumhehi samakaṃ na lacchati, tumhesu sataṃ labhantesu paṇṇāsaṃ lacchati, dve labhantesu ekaṃ lacchatī’’ ti. "
  1920. 491920,111,1420,126,133,1,50,7,So gehaṃ gantvā taṃ pavattiṃ antevāsikassa ārocesi.
  1921. 491921,111,1420,134,145,1,51,7,"Antevāsiko‘‘ ahaṃ, ācariya, tumhehi samaṃ sippaṃ jānāmi. "
  1922. 491922,111,1420,146,152,1,53,5,"Sace samakaññeva paribbayaṃ labhissāmi, upaṭṭhahissāmi. "
  1923. 491923,111,1420,153,162,1,30,6,"No ce, na upaṭṭhahissāmī’’ ti āha. "
  1924. 491924,111,1420,163,168,1,37,5,Bodhisatto taṃ pavattiṃ rañño ārocesi.
  1925. 491925,111,1420,169,188,1,103,14,"Rājā‘‘ sace so tumhehi samappakāro, tumhehi samakaññeva sippaṃ dassetuṃ sakkonto samakaṃ labhissatī’’ ti āha. "
  1926. 491926,111,1420,189,205,1,83,12,Bodhisatto taṃ pavattiṃ tassa ārocetvā tena‘‘ sādhu dassessāmī’’ ti vutte rañño ārocesi.
  1927. 491927,111,1420,206,217,1,35,7,Rājā‘‘ tena hi sve sippaṃ dassethā’’ ti.
  1928. 491928,111,1420,218,230,1,43,6,"‘‘ Sādhu, dassessāma, nagare bheriṃ carāpethā’’ ti. "
  1929. 491929,111,1420,231,253,1,130,17,"Rājā‘‘ sve kira ācariyo ca antevāsiko ca ubho hatthisippaṃ dassessanti, rājaṅgaṇe sannipatitvā daṭṭhukāmā passantū’’ ti bheriṃ carāpesi. "
  1930. 491930,111,1421,2,20,1,101,13,Ācariyo ‘‘ na me antevāsiko upāyakosallaṃ jānātī’’ ti ekaṃ hatthiṃ gahetvā ekaratteneva vilomaṃ sikkhāpesi.
  1931. 491931,111,1421,21,83,1,222,33,"So taṃ‘‘ gacchā’’ ti vutte osakkituṃ,‘‘ osakkā’’ ti vutte gantuṃ,‘‘ tiṭṭhā’’ ti vutte nipajjituṃ,‘‘ nipajjā’’ ti vutte ṭhātuṃ,‘‘ gaṇhā’’ ti vutte ṭhapetuṃ,‘‘ ṭhapehī’’ ti vutte gaṇhituṃ sikkhāpetvā punadivase taṃ hatthiṃ abhiruhitvā rājaṅgaṇaṃ agamāsi. "
  1932. 491932,111,1421,84,89,1,42,5,Antevāsikopi ekaṃ manāpaṃ hatthiṃ abhiruhi.
  1933. 491933,111,1421,90,92,1,18,2,Mahājano sannipati.
  1934. 491934,111,1421,93,97,1,30,4,Ubhopi samakaṃ sippaṃ dassesuṃ.
  1935. 491935,111,1421,98,162,1,197,32,"Puna bodhisatto attano hatthiṃ vilomaṃ kāresi, so‘‘ gacchā’’ ti vutte osakki,‘‘ osakkā’’ ti vutte purato dhāvi,‘‘ tiṭṭhā’’ ti vutte nipajji,‘‘ nipajjā’’ ti vutte aṭṭhāsi,‘‘ gaṇhā’’ ti vutte nikkhipi,‘‘ nikkhipā’’ ti vutte gaṇhi. "
  1936. 491936,111,1421,163,196,1,195,24,"Mahājano‘‘ are duṭṭhaantevāsika, tvaṃ ācariyena saddhiṃ sārambhaṃ karosi, attano pamāṇaṃ na jānāsi,‘ ācariyena samakaṃ jānāmī’ ti evaṃsaññī hosī’’ ti leḍḍudaṇḍādīhi paharitvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpesi. "
  1937. 491937,111,1422,2,30,1,194,22,"Bodhisatto hatthimhā oruyha rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ mahārāja, sippaṃ nāma attano sukhatthāya gaṇhanti, ekaccassa pana gahitasippaṃ dukkaṭaupāhanā viya vināsameva āvahatī’’ ti vatvā idaṃ gāthādvayamāha– "
  1938. 491938,111,1423,2,4,1,0,0,161.
  1939. 491939,111,1424,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Yathāpi kītā purisassupāhanā, sukhassa atthāya dukhaṃ udabbahe; "
  1940. 491940,111,1425,2,10,1,61,7,"Ghammābhitattā talasā papīḷitā, tasseva pāde purisassa khādare. "
  1941. 491941,111,1426,2,4,1,0,0,162.
  1942. 491942,111,1427,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Evameva yo dukkulīno anariyo, tammāka vijjañca sutañca ādiya; "
  1943. 491943,111,1428,2,14,1,61,9,"Tameva so tattha sutena khādati, anariyo vuccati pānadūpamo’’ ti. "
  1944. 491944,111,1429,2,6,1,29,3,Tattha {udabbahe}ti udabbaheyya.
  1945. 491945,111,1429,7,16,1,72,8,Ghammābhitattā talasā {papīḷitā}ti ghammena abhitattā pādatalena ca pīḷitā.
  1946. 491946,111,1429,17,28,1,76,9,"{Tassevā}ti yena tā sukhatthāya kiṇitvā pādesu paṭimukkā dukkaṭūpāhanā, tasseva. "
  1947. 491947,111,1429,29,35,1,37,5,{Khādare}ti vaṇaṃ karontā pāde khādanti.
  1948. 491948,111,1430,2,6,1,32,3,{Dukkulīno}ti dujjātiko akulaputto.
  1949. 491949,111,1430,7,11,1,38,3,{Anariyo}ti hirottappavajjito asappuriso.
  1950. 491950,111,1430,12,39,1,144,20,"Tammāka vijjañca sutañca {ādiyā}ti ettha taṃ taṃ manatīti‘‘ tammo’’ ti vattabbe tammāko, taṃ taṃ sippaṃ āsevati parivattetīti attho, ācariyassetaṃ nāmaṃ. "
  1951. 491951,111,1430,40,48,1,59,6,"Tasmā tammākā, gāthābandhasukhatthaṃ panassa rassabhāvo kato. "
  1952. 491952,111,1430,49,55,1,44,5,Vijjan ti aṭṭhārasasu vijjāṭṭhānesu yaṃkiñci.
  1953. 491953,111,1430,56,60,1,31,4,Sutan ti yaṃkiñci sutapariyatti.
  1954. 491954,111,1430,61,63,1,15,1,{Ādiyā}tiādiyitvā.
  1955. 491955,111,1430,64,74,1,53,7,Tameva so tattha sutena {khādatī}ti {tamevā}ti attānameva.
  1956. 491956,111,1430,75,86,1,64,9,"{So}ti yo dukkulīno anariyo ācariyamhā vijjañca sutañca ādiyati, so. "
  1957. 491957,111,1430,87,98,1,74,10,Tattha sutena {khādatī}ti tassa santike sutena so attānameva khādatīti attho.
  1958. 491958,111,1430,99,112,1,61,9,Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ teneva so tattha sutena khādatī’’ tipi pāṭho.
  1959. 491959,111,1430,113,122,1,64,9,Tassāpi so tena tattha sutena attānameva khādatīti ayameva attho.
  1960. 491960,111,1430,123,132,1,79,8,Anariyo vuccati {pānadūpamo}ti iti anariyo dupāhanūpamo dukkaṭūpāhanūpamo vuccati.
  1961. 491961,111,1430,133,145,1,88,11,"Yathā hi dukkaṭūpāhanā purisaṃ khādanti, evamesa sutena khādanto attanāva attānaṃ khādati. "
  1962. 491962,111,1430,146,156,1,81,9,"Atha vā pānāya dutoti pānadu, upāhanūpatāpitassa upāhanāya khāditapādassetaṃ nāmaṃ. "
  1963. 491963,111,1430,157,181,1,144,18,"Tasmā yo so attānaṃ sutena khādati, so tena sutena khāditattā‘‘ anariyo’’ ti vuccati pānadūpamo, upāhanūpatāpitapādasadisoti vuccatīti ayamettha attho. "
  1964. 491964,111,1430,182,188,1,46,6,Rājā tuṭṭho bodhisattassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  1965. 491965,111,1431,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  1966. 491966,111,1431,9,23,1,62,9,"‘‘ tadā antevāsiko devadatto ahosi, ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  1967. 491967,111,1432,2,4,1,28,2,Upāhanajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  1968. 491968,111,1434,2,7,1,22,2,[ 232]2. Vīṇāthūṇajātakavaṇṇanā
  1969. 491969,111,1435,2,12,1,87,9,{Ekacintitoyamattho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kumārikaṃ ārabbha kathesi.
  1970. 491970,111,1435,13,25,1,100,12,Sā kirekā sāvatthiyaṃ seṭṭhidhītā attano gehe usabharājassa sakkāraṃ kayiramānaṃ disvā dhātiṃ pucchi–
  1971. 491971,111,1435,26,38,1,39,7,"‘‘ amma, ko nāmesa evaṃ sakkāraṃ labhatī’’ ti."
  1972. 491972,111,1435,39,48,1,23,4,"‘‘ Usabharājā nāma, ammā’’ ti. "
  1973. 491973,111,1435,49,60,1,81,11,Puna sā ekadivasaṃ pāsāde ṭhatvā antaravīthiṃ olokentī ekaṃ khujjaṃ disvā cintesi–
  1974. 491974,111,1435,61,88,1,174,19,"‘‘ gunnaṃ antare jeṭṭhakassa piṭṭhiyaṃ kakudhaṃ hoti, manussajeṭṭhakassapi tena bhavitabbaṃ, ayaṃ manussesu purisūsabho bhavissati, etassa mayā pādaparicārikāya bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  1975. 491975,111,1435,89,117,1,172,22,"Sā dāsiṃ pesetvā ‘‘ seṭṭhidhītā tayā saddhiṃ gantukāmā, asukaṭṭhānaṃ kira gantvā tiṭṭhā’’ ti tassa ārocetvā sārabhaṇḍakaṃ ādāya aññātakavesena pāsādā otaritvā tena saddhiṃ palāyi. "
  1976. 491976,111,1435,118,127,1,62,9,Aparabhāge taṃ kammaṃ nagare ca bhikkhusaṅghe ca pākaṭaṃ jātaṃ.
  1977. 491977,111,1435,128,132,1,43,4,Dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  1978. 491978,111,1435,133,146,1,55,8,"‘‘ āvuso, asukā kira seṭṭhidhītā khujjena saddhiṃ palātā’’ ti. "
  1979. 491979,111,1435,147,190,1,182,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte satthā‘‘ na, bhikkhave, idānevesā khujjaṃ kāmeti, pubbepi kāmesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  1980. 491980,111,1436,2,25,1,218,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ nigamagāme seṭṭhikule nibbattitvā vayappatto gharāvāsaṃ vasanto puttadhītāhi vaḍḍhamāno attano puttassa bārāṇasīseṭṭhissa dhītaraṃ vāretvā divasaṃ ṭhapesi.
  1981. 491981,111,1436,26,66,1,218,28,Seṭṭhidhītā attano gehe usabhassa sakkārasammānaṃ disvā‘‘ ko nāmeso’’ ti dhātiṃ pucchitvā‘‘ usabho’’ ti sutvā antaravīthiyā gacchantaṃ ekaṃ khujjaṃ disvā‘‘ ayaṃ purisūsabho bhavissatī’’ ti sārabhaṇḍakaṃ gahetvā tena saddhiṃ palāyi.
  1982. 491982,111,1436,67,84,1,114,13,Bodhisattopi kho‘‘ seṭṭhidhītaraṃ gehaṃ ānessāmī’’ ti mahantena parivārena bārāṇasiṃ gacchanto tameva maggaṃ paṭipajji.
  1983. 491983,111,1436,85,90,1,37,5,Te ubhopi sabbarattiṃ maggaṃ agamaṃsu.
  1984. 491984,111,1436,91,103,1,92,11,"Atha khujjassa sabbarattiṃ sītāsihatassa aruṇodaye sarīre vāto kuppi, mahantā vedanā vattanti. "
  1985. 491985,111,1436,104,117,1,103,12,"So maggā okkamma vedanāppatto hutvā vīṇādaṇḍako viya saṃkuṭito nipajji, seṭṭhidhītāpissa pādamūle nisīdi. "
  1986. 491986,111,1436,118,131,1,136,13,Bodhisatto seṭṭhidhītaraṃ khujjassa pādamūle nisinnaṃ disvā sañjānitvā upasaṅkamitvā seṭṭhidhītāya saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  1987. 491987,111,1437,2,4,1,0,0,163.
  1988. 491988,111,1438,2,9,1,35,4,"‘ ‘ Ekacintitoyamattho , bālo apariṇāyako; "
  1989. 491989,111,1439,2,12,1,47,7,"Na hi khujjena vāmena, bhoti saṅgantumarahasī’’ ti. "
  1990. 491990,111,1440,2,22,1,128,17,"Tattha {ekacintitoyamattho}ti amma, yaṃ tvaṃ atthaṃ cintetvā iminā khujjena saddhiṃ palātā, ayaṃ tayā ekikāya eva cintito bhavissati. "
  1991. 491991,111,1440,23,41,1,136,15,"Bālo {apariṇāyako}ti ayaṃ khujjo bālo, duppaññabhāvena mahallakopi bālova, aññasmiṃ gahetvā gacchante asati gantuṃ asamatthatāya apariṇāyako. "
  1992. 491992,111,1440,42,66,1,158,21,"Na hi khujjena vāmena, bhoti {saṅgantumarahasī}ti iminā hi khujjena vāmanattā vāmena bhoti tvaṃ mahākule jātā abhirūpā dassanīyā saṅgantuṃ saha gantuṃ nārahasīti. "
  1993. 491993,111,1441,2,9,1,55,7,Athassa taṃ vacanaṃ sutvā seṭṭhidhītā dutiyaṃ gāthamāha–
  1994. 491994,111,1442,2,4,1,0,0,164.
  1995. 491995,111,1443,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Purisūsabhaṃ maññamānā, ahaṃ khujjamakāmayiṃ; "
  1996. 491996,111,1444,2,12,1,47,7,"Soyaṃ saṃkuṭito seti, chinnatanti yathā thuṇā’’ ti. "
  1997. 491997,111,1445,2,34,1,186,23,"Tassattho – ahaṃ, ayya, ekaṃ usabhaṃ disvā‘‘ gunnaṃ jeṭṭhakassa piṭṭhiyaṃ kakudhaṃ hoti, imassapi taṃ atthi, imināpi purisūsabhena bhavitabban’’ ti evamahaṃ khujjaṃ purisūsabhaṃ maññamānā akāmayiṃ. "
  1998. 491998,111,1445,35,45,1,71,9,"Soyaṃ yathā nāma chinnatanti sadoṇiko vīṇādaṇḍako, evaṃ saṃkuṭito setīti. "
  1999. 491999,111,1446,2,15,1,114,12,Bodhisatto tassā aññātakavesena nikkhantabhāvameva ñatvā taṃ nhāpetvā alaṅkaritvā rathaṃ āropetvā gehameva agamāsi.
  2000. 492000,111,1447,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2001. 492001,111,1447,9,23,1,68,9,"‘‘ tadā ayameva seṭṭhidhītā ahosi, bārāṇasīseṭṭhi pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2002. 492002,111,1448,2,4,1,29,2,Vīṇāthūṇajātakavaṇṇanā dutiyā.
  2003. 492003,111,1450,2,7,1,22,2,[ 233]3. Vikaṇṇakajātakavaṇṇanā
  2004. 492004,111,1451,2,17,1,104,13,Kāmaṃ yahiṃ icchasi tena {gacchā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2005. 492005,111,1451,18,58,1,145,22,"So hi dhammasabhaṃ ānīto‘‘ saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ ti satthārā puṭṭho‘‘ saccan’’ ti vatvā‘‘ kasmā ukkaṇṭhitosī’’ ti vutte‘‘ kāmaguṇakāraṇā’’ ti āha. "
  2006. 492006,111,1451,59,85,1,169,21,"Atha naṃ satthā‘‘ kāmaguṇā nāmete bhikkhu vikaṇṇakasallasadisā, sakiṃ hadaye patiṭṭhaṃ labhamānā vikaṇṇakaṃ viya viddhaṃ suṃsumāraṃ maraṇameva pāpentī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2007. 492007,111,1452,2,13,1,104,11,Atīte bodhisatto bārāṇasiyaṃ dhammena rajjaṃ kārento ekadivasaṃ uyyānaṃ gantvā pokkharaṇītīraṃ sampāpuṇi.
  2008. 492008,111,1452,14,27,1,126,11,"Naccagītāsu kusalā naccagītāni payojesuṃ, pokkharaṇiyaṃ macchakacchapā gītasaddalolatāya sannipatitvā raññāva saddhiṃ gacchanti. "
  2009. 492009,111,1452,28,47,1,108,15,Rājā tālakkhandhappamāṇaṃ macchaghaṭaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho ime macchā mayā saddhiṃyeva carantī’’ ti amacce pucchi.
  2010. 492010,111,1452,48,60,1,38,6,"Amaccā‘‘ ete, deva, upaṭṭhahantī’’ ti āhaṃsu. "
  2011. 492011,111,1452,61,75,1,72,10,Rājā‘‘ ete kira maṃ upaṭṭhahantī’’ ti tussitvā tesaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi.
  2012. 492012,111,1452,76,79,1,30,3,Devasikaṃ taṇḍulambaṇaṃ pācesi.
  2013. 492013,111,1452,80,90,1,72,8,"Macchā bhattavelāya ekacce āgacchanti, ekacce nāgacchanti, bhattaṃ nassati. "
  2014. 492014,111,1452,91,94,1,24,3,Rañño tamatthaṃ ārocesuṃ.
  2015. 492015,111,1452,95,112,1,103,13,Rājā‘‘ ito paṭṭhāya sattavelāya bheriṃ paharitvā bherisaññāya macchesu sannipatitesu bhattaṃ dethā’’ ti āha.
  2016. 492016,111,1452,113,122,1,84,9,Tato paṭṭhāya bhattakammiko bheriṃ paharāpetvā sannipatitānaṃ macchānaṃ bhattaṃ deti.
  2017. 492017,111,1452,123,127,1,40,4,Tepi bherisaññāya sannipatitvā bhuñjanti.
  2018. 492018,111,1453,2,11,1,69,9,Tesu evaṃ sannipatitvā bhuñjantesu eko suṃsumāro āgantvā macche khādi.
  2019. 492019,111,1453,12,15,1,27,3,Bhattakammiko rañño ārocesi.
  2020. 492020,111,1453,16,33,1,82,11,Rājā taṃ sutvā‘‘ suṃsumāraṃ macchānaṃ khādanakāle vikaṇṇakena vijjhitvā gaṇhā’’ ti āha .
  2021. 492021,111,1453,34,55,1,114,16,"So‘‘ sādhū’’ ti gantvā nāvāya ṭhatvā macche khādituṃ āgataṃ suṃsumāraṃ vikaṇṇakena pahari, taṃ tassa antopiṭṭhiṃ pāvisi. "
  2022. 492022,111,1453,56,62,1,42,6,So vedanāppatto hutvā taṃ gahetvāva palāyi.
  2023. 492023,111,1453,63,71,1,70,8,Bhattakammiko tassa viddhabhāvaṃ ñatvā taṃ ālapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  2024. 492024,111,1454,2,4,1,0,0,165.
  2025. 492025,111,1455,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Kāmaṃ yahiṃ icchasi tena gaccha, viddhosi mammamhi vikaṇṇakena; "
  2026. 492026,111,1456,2,13,1,58,8,"Hatosi bhattena suvāditena, lolo ca macche anubandhamāno’’ ti. "
  2027. 492027,111,1457,2,6,1,24,4,Tattha kāman ti ekaṃsena.
  2028. 492028,111,1457,7,17,1,56,8,"Yahiṃ icchasi tena {gacchā}ti yasmiṃ icchasi, tasmiṃ gaccha. "
  2029. 492029,111,1457,18,21,1,22,2,{Mammamhī}ti mammaṭṭhāne.
  2030. 492030,111,1457,22,25,1,30,2,{Vikaṇṇakenā}ti vikaṇṇakasallena.
  2031. 492031,111,1457,26,54,1,212,25,"Hatosi bhattena suvāditena, lolo ca macche {anubandhamāno}ti tvaṃ bherivāditasaññāya bhatte dīyamāne lolo hutvā khādanatthāya macche anubandhamāno tena savāditena bhattena hato, gataṭṭhānepi te jīvitaṃ natthīti attho. "
  2032. 492032,111,1457,55,61,1,50,6,So attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā jīvitakkhayaṃ patto.
  2033. 492033,111,1458,2,11,1,66,8,Satthā imaṃ kāraṇaṃ dassetvā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha–
  2034. 492034,111,1459,2,4,1,0,0,166.
  2035. 492035,111,1460,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Evampi lokāmisaṃ opatanto, vihaññatī cittavasānuvattī; "
  2036. 492036,111,1461,2,13,1,60,8,"So haññatī ñātisakhāna majjhe, macchānugo soriva suṃsumāro’’ ti. "
  2037. 492037,111,1462,2,7,1,34,5,Tattha lokāmisan ti pañca kāmaguṇā.
  2038. 492038,111,1462,8,24,1,70,11,"Te hi loko iṭṭhato kantato manāpato gaṇhāti, tasmā‘‘ lokāmisan’’ ti vuccati. "
  2039. 492039,111,1462,25,59,1,276,31,"{Opatanto}ti taṃ lokāmisaṃ anupatanto kilesavasena cittavasānuvattī puggalo vihaññati kilamati, so {haññatī}ti so evarūpo puggalo ñātīnañca sakhānañca majjhe so vikaṇṇakena viddho macchānugo suṃsumāro viya pañca kāmaguṇe manāpāti gahetvā haññati kilamati mahāvināsaṃ pāpuṇātiyevāti. "
  2040. 492040,111,1463,2,17,1,137,13,"Evaṃ satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  2041. 492041,111,1463,18,34,1,80,10,"‘‘ Tadā suṃsumāro devadatto, macchā buddhaparisā, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2042. 492042,111,1464,2,4,1,29,2,Vikaṇṇakajātakavaṇṇanā tatiyā.
  2043. 492043,111,1466,2,7,1,21,2,[ 234]4. Asitābhūjātakavaṇṇanā
  2044. 492044,111,1467,2,14,1,87,10,Tvameva {dānimakarā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kumārikaṃ ārabbha kathesi.
  2045. 492045,111,1467,15,30,1,137,14,"Sāvatthiyaṃ kirekasmiṃ dvinnaṃ aggasāvakānaṃ upaṭṭhākakule ekā kumārikā abhirūpā sobhaggappattā, sā vayappattā samānajātikaṃ kulaṃ agamāsi. "
  2046. 492046,111,1467,31,38,1,58,7,Sāmiko taṃ kismiñci amaññamāno aññattha cittavasena carati.
  2047. 492047,111,1467,39,54,1,119,15,Sā tassa taṃ attani anādarataṃ agaṇetvā dve aggasāvake nimantetvā dānaṃ datvā dhammaṃ suṇantī sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  2048. 492048,111,1467,55,83,1,178,21,"Sā tato paṭṭhāya maggaphalasukhena vītināmayamānā‘‘ sāmikopi maṃ na icchati, gharāvāsena me kammaṃ natthi, pabbajissāmī’’ ti cintetvā mātāpitūnaṃ ācikkhitvā pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi. "
  2049. 492049,111,1467,84,90,1,37,6,Tassā sā kiriyā bhikkhūsu pākaṭā jātā.
  2050. 492050,111,1467,91,96,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2051. 492051,111,1467,97,128,1,216,24,"‘‘ āvuso, asukakulassa dhītā atthagavesikā sāmikassa anicchabhāvaṃ ñatvā aggasāvakānaṃ dhammaṃ sutvā sotāpattiphale patiṭṭhāya puna mātāpitaro āpucchitvā pabbajitvā arahattaṃ pattā, evaṃ atthagavesikā, āvuso sā kumārikā’’ ti. "
  2052. 492052,111,1467,129,171,1,191,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idānevesā kuladhītā atthagavesikā, pubbepi atthagavesikāyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2053. 492053,111,1468,2,18,1,147,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā himavantapadese vāsaṃ kappesi.
  2054. 492054,111,1468,19,30,1,115,11,Tadā bārāṇasirājā attano puttassa brahmadattakumārassa parivārasampattiṃ disvā uppannāsaṅko puttaṃ raṭṭhā pabbājesi.
  2055. 492055,111,1468,31,45,1,118,13,So asitābhuṃ nāma attano deviṃ ādāya himavantaṃ pavisitvā macchamaṃsaphalāphalāni khādanto paṇṇasālāya nivāsaṃ kappesi.
  2056. 492056,111,1468,46,64,1,108,14,So ekaṃ kinnariṃ disvā paṭibaddhacitto‘‘ imaṃ pajāpatiṃ karissāmī’’ ti asitābhuṃ agaṇetvā tassā anupadaṃ agamāsi.
  2057. 492057,111,1468,65,106,1,297,36,"Sā taṃ kinnariṃ anubandhamānaṃ disvā‘‘ ayaṃ maṃ agaṇetvā kinnariṃ anubandhati, kiṃ me iminā’’ ti virattacittā hutvā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā attano kasiṇaparikammaṃ kathāpetvā kasiṇaṃ olokentī abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā bodhisattaṃ vanditvā āgantvā attano paṇṇasālāya dvāre aṭṭhāsi. "
  2058. 492058,111,1468,107,118,1,112,11,Brahmadattopi kinnariṃ anubandhanto vicaritvā tassā gatamaggampi adisvā chinnāso hutvā paṇṇasālābhimukhova āgato.
  2059. 492059,111,1468,119,144,1,154,20,"Asitābhū taṃ āgacchantaṃ disvā vehāsaṃ abbhuggantvā maṇivaṇṇe gaganatale ṭhitā‘‘ ayyaputta, taṃ nissāya mayā idaṃ jhānasukhaṃ laddhan’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– "
  2060. 492060,111,1469,2,4,1,0,0,167.
  2061. 492061,111,1470,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Tvameva dānimakara, yaṃ kāmo byagamā tayi; "
  2062. 492062,111,1471,2,10,1,46,5,"Soyaṃ appaṭisandhiko, kharachinnaṃva renukan’’ ti. "
  2063. 492063,111,1472,2,18,1,96,12,"Tattha tvameva {dānimakarā}ti, ayyaputta, maṃ pahāya kinnariṃ anubandhanto tvaññeva idāni idaṃ akara. "
  2064. 492064,111,1472,19,39,1,127,18,"Yaṃ kāmo byagamā {tayī}ti yaṃ mama tayi kāmo vigato vikkhambhanappahānena pahīno, yassa pahīnattā ahaṃ imaṃ visesaṃ pattāti dīpeti. "
  2065. 492065,111,1472,40,53,1,84,11,"Soyaṃ {appaṭisandhiko}ti so pana kāmo idāni appaṭisandhiko jāto, na sakkā paṭisandhituṃ. "
  2066. 492066,111,1472,54,64,1,74,9,"Kharachinnaṃva renukan ti kharo vuccati kakaco, renukaṃ vuccati hatthidanto. "
  2067. 492067,111,1472,65,92,1,198,25,"Yathā kakacena chinno hatthidanto appaṭisandhiko hoti, na puna purimanayena allīyati, evaṃ puna mayhaṃ tayā saddhiṃ cittassa ghaṭanaṃ nāma natthīti vatvā tassa passantasseva uppatitvā aññattha agamāsi. "
  2068. 492068,111,1473,2,8,1,48,6,So tassā gatakāle paridevamāno dutiyaṃ gāthamāha–
  2069. 492069,111,1474,2,4,1,0,0,168.
  2070. 492070,111,1475,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Atricchaṃ atilobhena , atilobhamadena ca; "
  2071. 492071,111,1476,2,11,1,41,6,"Evaṃ hāyati atthamhā, ahaṃva asitābhuyā’’ ti. "
  2072. 492072,111,1477,2,17,1,128,13,"Tattha atricchaṃ {atilobhenā}ti atricchā vuccati atra atra icchāsaṅkhātā apariyantataṇhā, atilobho vuccati atikkamitvā pavattalobho. "
  2073. 492073,111,1477,18,26,1,67,7,Atilobhamadena {cā}ti purisamadaṃ uppādanato atilobhamado nāma jāyati.
  2074. 492074,111,1477,27,47,1,147,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– atricchāvasena atricchamāno puggalo atilobhena ca atilobhamadena ca yathā ahaṃ asitābhuyā rājadhītāya parihīno, evaṃ atthā hāyatīti. "
  2075. 492075,111,1478,2,15,1,89,13,Iti so imāya gāthāya paridevitvā araññe ekakova vasitvā pitu accayena gantvā rajjaṃ gaṇhi.
  2076. 492076,111,1479,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2077. 492077,111,1479,9,28,1,80,14,"‘‘ tadā rājaputto ca rājadhītā ca ime dve janā ahesuṃ, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2078. 492078,111,1480,2,4,1,30,2,Asitābhūjātakavaṇṇanā catutthā.
  2079. 492079,111,1482,2,7,1,24,2,[ 235]5. Vacchanakhajātakavaṇṇanā
  2080. 492080,111,1483,2,15,1,83,10,Sukhā gharā {vacchanakhā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto rojamallaṃ ārabbha kathesi.
  2081. 492081,111,1483,16,20,1,35,4,So kirāyasmato ānandassa gihisahāyo.
  2082. 492082,111,1483,21,32,1,86,10,"So ekadivasaṃ āgamanatthāya therassa sāsanaṃ pāhesi, thero satthāraṃ āpucchitvā agamāsi. "
  2083. 492083,111,1483,33,71,1,268,31,"So theraṃ nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā ekamantaṃ nisinno therena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā theraṃ gihibhogehi pañcahi kāmaguṇehi nimantento‘‘ bhante ānanda, mama gehe pahūtaṃ saviññāṇakaaviññāṇakaratanaṃ, idaṃ majjhe bhinditvā tuyhaṃ dammi, ehi ubho agāraṃ ajjhāvasāmā’’ ti. "
  2084. 492084,111,1483,72,129,1,254,36,"Thero tassa kāmaguṇesu ādīnavaṃ kathetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ gantvā‘‘ diṭṭho te, ānanda, rojo’’ ti satthārā pucchito‘‘ āma, bhante’’ ti vatvā‘‘ kimassa kathesī’’ ti vutte‘‘ bhante, maṃ rojo gharāvāsena nimantesi, athassāhaṃ gharāvāse ceva kāmaguṇesu ca ādīnavaṃ kathesin’’ ti. "
  2085. 492085,111,1483,130,155,1,127,18,"Satthā‘‘ na kho, ānanda, rojo mallo idāneva pabbajite gharāvāsena nimantesi, pubbepi nimantesiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  2086. 492086,111,1484,2,27,1,253,24,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ nigamagāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bārāṇasiṃ pāvisi.
  2087. 492087,111,1484,28,43,1,135,15,Athassa bārāṇasiseṭṭhi ācāravihāre pasīditvā gehaṃ netvā bhojetvā uyyāne vasanatthāya paṭiññaṃ gahetvā taṃ paṭijagganto uyyāne vasāpesi.
  2088. 492088,111,1484,44,48,1,34,4,Te aññamaññaṃ uppannasinehā ahesuṃ.
  2089. 492089,111,1485,2,8,1,70,6,Athekadivasaṃ bārāṇasiseṭṭhi bodhisatte pemavissāsavasena evaṃ cintesi–
  2090. 492090,111,1485,9,31,1,147,17,"‘‘ pabbajjā nāma dukkhā, mama sahāyaṃ vacchanakhaparibbājakaṃ uppabbājetvā sabbaṃ vibhavaṃ majjhe bhinditvā tassa datvā dvepi samaggavāsaṃ vasissāmā’’ ti. "
  2091. 492091,111,1485,32,63,1,202,24,"So ekadivasaṃ bhattakiccapariyosāne tena saddhiṃ madhurapaṭisanthāraṃ katvā‘‘ bhante vacchanakha, pabbajjā nāma dukkhā, sukho gharāvāso, ehi ubho samaggā kāme paribhuñjantā vasāmā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2092. 492092,111,1486,2,4,1,0,0,169.
  2093. 492093,111,1487,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Sukhā gharā vacchanakha, sahiraññā sabhojanā; "
  2094. 492094,111,1488,2,12,1,47,7,"Yattha bhutvā pivitvā ca, sayeyyātha anussuko’’ ti. "
  2095. 492095,111,1489,2,7,1,38,3,Tattha {sahiraññā}ti sattaratanasampannā.
  2096. 492096,111,1489,8,11,1,34,2,{Sabhojanā}ti bahukhādanīyabhojanīyā.
  2097. 492097,111,1489,12,26,1,118,13,Yattha bhutvā pivitvā {cā}ti yesu sahiraññabhojanesu gharesu nānaggarasāni bhojanāni paribhuñjitvā nānāpānāni ca pivitvā.
  2098. 492098,111,1489,27,41,1,106,12,"Sayeyyātha {anussuko}ti yesu alaṅkatasirisayanapiṭṭhe anussuko hutvā sayeyyāsi, te gharā nāma ativiya sukhāti. "
  2099. 492099,111,1490,2,35,1,193,25,"Athassa taṃ sutvā bodhisatto‘‘ mahāseṭṭhi, tvaṃ aññāṇatāya kāmagiddho hutvā gharāvāsassa guṇaṃ, pabbajjāya ca aguṇaṃ kathesi, gharāvāsassa te aguṇaṃ kathessāmi, suṇāhi dānī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  2100. 492100,111,1491,2,4,1,0,0,170.
  2101. 492101,111,1492,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Gharā nānīhamānassa, gharā nābhaṇato musā; "
  2102. 492102,111,1493,2,7,1,40,4,"Gharā nādinnadaṇḍassa, paresaṃ anikubbato; "
  2103. 492103,111,1494,2,12,1,54,7,"Evaṃ chiddaṃ durabhisambhavaṃ, ko gharaṃ paṭipajjatī’’ ti. "
  2104. 492104,111,1495,2,18,1,139,14,"Tattha gharā {nānīhamānassā}ti niccakālaṃ kasigorakkhādikaraṇena anīhamānassa avāyamantassa gharā nāma natthi, gharāvāso na patiṭṭhātīti attho. "
  2105. 492105,111,1495,19,29,1,95,9,Gharā nābhaṇato {musā}ti khettavatthuhiraññasuvaṇṇādīnaṃ atthāya amusābhaṇatopi gharā nāma natthi.
  2106. 492106,111,1495,30,46,1,132,12,"Gharā nādinnadaṇḍassa, paresaṃ {anikubbato}ti {nādinnadaṇḍassā}ti aggahitadaṇḍassa, nikkhittadaṇḍassa paresaṃ anikubbato gharā nāma natthi. "
  2107. 492107,111,1495,47,64,1,170,16,"Yo pana ādinnadaṇḍo hutvā paresaṃ dāsakammakarādīnaṃ tasmiṃ tasmiṃ aparādhe aparādhānurūpaṃ vadhabandhanachedanatāḷanādivasena karoti, tasseva gharāvāso saṇṭhahatīti attho. "
  2108. 492108,111,1495,65,108,1,315,36,"Evaṃ chiddaṃ durabhisambhavaṃ, ko gharaṃ {paṭipajjatī}ti taṃ dāni evaṃ etesaṃ īhanādīnaṃ akaraṇe sati tāya tāya parihāniyā chiddaṃ karaṇepi sati niccameva kātabbato durabhisambhavaṃ durārādhanīyaṃ, niccaṃ karontassapi vā durabhisambhavameva duppūraṃ gharāvāsaṃ‘‘ ahaṃ nipparitasso hutvā ajjhāvasissāmī’’ ti ko paṭipajjatīti. "
  2109. 492109,111,1496,2,9,1,61,7,Evaṃ mahāsatto gharāvāsassa dosaṃ kathetvā uyyānameva agamāsi.
  2110. 492110,111,1497,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2111. 492111,111,1497,10,25,1,82,10,"‘‘ tadā bārāṇasiseṭṭhi rojo mallo ahosi, vacchanakhaparibbājako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2112. 492112,111,1498,2,4,1,32,2,Vacchanakhajātakavaṇṇanā pañcamā.
  2113. 492113,111,1500,2,7,1,17,2,[ 236]6. Bakajātakavaṇṇanā
  2114. 492114,111,1501,2,15,1,92,11,Bhaddako vatayaṃ {pakkhī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2115. 492115,111,1501,16,37,1,98,14,"Tañhi satthā ānetvā dassitaṃ disvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa kuhakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2116. 492116,111,1502,2,16,1,115,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese ekasmiṃ sare maccho hutvā mahāparivāro vasi.
  2117. 492117,111,1502,17,39,1,145,18,Atheko bako‘‘ macche khādissāmī’’ ti sarassa āsannaṭṭhāne sīsaṃ pātetvā pakkhe pasāretvā mandamando macche olokento aṭṭhāsi tesaṃ pamādaṃ āgamayamāno.
  2118. 492118,111,1502,40,49,1,77,9,Tasmiṃ khaṇe bodhisatto macchagaṇaparivuto gocaraṃ gaṇhanto taṃ ṭhānaṃ pāpuṇi.
  2119. 492119,111,1502,50,56,1,48,6,Macchagaṇo taṃ bakaṃ passitvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  2120. 492120,111,1503,2,4,1,0,0,171.
  2121. 492121,111,1504,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo kumudasannibho; "
  2122. 492122,111,1505,2,10,1,44,5,"Vūpasantehi pakkhehi, mandamandova jhāyatī’’ ti. "
  2123. 492123,111,1506,2,14,1,88,11,Tattha mandamandova {jhāyatī}ti abalabalo viya hutvā kiñci ajānanto viya ekakova jhāyatīti.
  2124. 492124,111,1507,2,8,1,46,6,Atha naṃ bodhisatto oloketvā dutiyaṃ gāthamāha–
  2125. 492125,111,1508,2,4,1,0,0,172.
  2126. 492126,111,1509,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; "
  2127. 492127,111,1510,2,14,1,46,9,"Amhe dijo na pāleti, tena pakkhī na phandatī’’ ti. "
  2128. 492128,111,1511,2,6,1,26,3,Tattha {anaññāyā}ti ajānitvā.
  2129. 492129,111,1511,7,32,1,112,19,"Amhe dijo na {pāletī}ti esa dijo amhe na rakkhati na gopāyati,‘‘ kataraṃ nu kho etesu kabaḷaṃ karissāmī’’ ti upadhāreti. "
  2130. 492130,111,1511,33,45,1,64,10,Tena pakkhī na {phandatī}ti tenāyaṃ sakuṇo na phandati na calatīti.
  2131. 492131,111,1511,46,53,1,53,7,Evaṃ vutte macchagaṇo udakaṃ khobhetvā bakaṃ palāpesi.
  2132. 492132,111,1512,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2133. 492133,111,1512,9,24,1,64,10,"‘‘ tadā bako kuhako bhikkhu ahosi, maccharājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2134. 492134,111,1513,2,4,1,25,2,Bakajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  2135. 492135,111,1515,2,7,1,19,2,[ 237]7. Sāketajātakavaṇṇanā
  2136. 492136,111,1516,2,18,1,99,14,Ko nu kho bhagavā {hetū}ti idaṃ satthā sāketaṃ upanissāya viharanto sāketaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  2137. 492137,111,1516,19,37,1,70,7,Vatthu panettha atītampi paccuppannampi heṭṭhā ekakanipāte( jā. aṭṭha.1.1. sāketajātakavaṇṇanā) kathitameva.
  2138. 492138,111,1516,38,59,1,116,14,"Tathāgatassa pana vihāraṃ gatakāle bhikkhū‘‘ sineho nāmesa, bhante, kathaṃ patiṭṭhātī’’ ti pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu– "
  2139. 492139,111,1517,2,4,1,0,0,173.
  2140. 492140,111,1518,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Ko nu kho bhagavā hetu, ekacce idha puggale; "
  2141. 492141,111,1519,2,11,1,44,6,"Atīva hadayaṃ nibbāti, cittañcāpi pasīdatī’’ ti. "
  2142. 492142,111,1520,2,29,1,178,23,"Tassattho – ko nu kho hetu, yena idhekacce puggale diṭṭhamatteyeva hadayaṃ ativiya nibbāti, suvāsitassa sītassa udakassa ghaṭasahassena parisittaṃ viya sītalaṃ hoti, ekacce na nibbāti. "
  2143. 492143,111,1520,30,44,1,89,11,"Ekacce diṭṭhamatteyeva cittaṃ pasīdati, mudu hoti, pemavasena allīyati, ekacce na allīyatīti. "
  2144. 492144,111,1521,2,9,1,56,7,Atha nesaṃ satthā pemakāraṇaṃ dassento dutiyaṃ gāthamāha–
  2145. 492145,111,1522,2,4,1,0,0,174.
  2146. 492146,111,1523,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Pubbeva sannivāsena, paccuppannahitena vā; "
  2147. 492147,111,1524,2,12,1,44,7,"Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, uppalaṃva yathodake’’ ti. "
  2148. 492148,111,1525,2,51,1,283,44,"Tassattho – bhikkhave, pemaṃ nāmetaṃ dvīhi kāraṇehi jāyati, purimabhave mātā vā pitā vā putto vā dhītā vā bhātā vā bhaginī vā pati vā bhariyā vā sahāyo vā mitto vā hutvā yo yena saddhiṃ ekaṭṭhāne vutthapubbo, tassa iminā pubbeva sannivāsena bhavantarepi anubandhanto so sineho na vijahati. "
  2149. 492149,111,1525,52,68,1,106,15,"Imasmiṃ attabhāve katena paccuppannahitena vā evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, imehi dvīhi kāraṇehi pemaṃ nāma jāyati. "
  2150. 492150,111,1525,69,71,1,9,2,Yathā kiṃ?
  2151. 492151,111,1525,72,75,1,21,2,Uppalaṃva {yathodake}ti.
  2152. 492152,111,1525,76,79,1,25,3,Vā-kārassa rassattaṃ kataṃ.
  2153. 492153,111,1525,80,107,1,201,25,"Samuccayatthe cesa vutto, tasmā uppalañca sesaṃ jalajapupphañca yathā udake jāyamānaṃ dve kāraṇāni nissāya jāyati udakañceva kalalañca, tathā etehi dvīhi kāraṇehi pemaṃ jāyatīti evamettha attho daṭṭhabbo. "
  2154. 492154,111,1526,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2155. 492155,111,1526,10,29,1,77,14,"‘‘ tadā brāhmaṇo ca brāhmaṇī ca ime dve janā ahesuṃ, putto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2156. 492156,111,1527,2,4,1,27,2,Sāketajātakavaṇṇanā sattamā.
  2157. 492157,111,1529,2,7,1,20,2,[ 238]8. Ekapadajātakavaṇṇanā
  2158. 492158,111,1530,2,16,1,84,11,"Iṅgha ekapadaṃ, {tātā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi. "
  2159. 492159,111,1530,17,31,1,102,13,"Sāvatthivāsī kiresa kuṭumbiko, athassa ekadivasaṃ aṅke nisinno putto atthassa dvāraṃ nāma pañhaṃ pucchi. "
  2160. 492160,111,1530,32,82,1,242,36,"So‘‘ buddhavisayo esa pañho, na taṃ añño kathetuṃ sakkhissatī’’ ti puttaṃ gahetvā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā‘‘ bhante, ayaṃ me dārako ūrumhi nisinno atthassa dvāraṃ nāma pañhaṃ pucchi, ahaṃ taṃ ajānanto idhāgato, kathetha, bhante, imaṃ pañhan’’ ti. "
  2161. 492161,111,1530,83,119,1,217,27,"Satthā‘‘ na kho, upāsaka, ayaṃ dārako idāneva atthagavesako, pubbepi atthagavesakova hutvā imaṃ pañhaṃ paṇḍite pucchi, porāṇakapaṇḍitāpissa kathesuṃ, bhavasaṅkhepagatattā pana na sallakkhesī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  2162. 492162,111,1531,2,15,1,123,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhikule nibbattitvā vayappatto pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ labhi.
  2163. 492163,111,1531,16,38,1,137,17,"Athassa putto daharo kumāro ūrumhi nisīditvā‘‘ tāta, mayhaṃ ekapadaṃ anekatthanissitaṃ ekaṃ kāraṇaṃ kathethā’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2164. 492164,111,1532,2,4,1,0,0,175.
  2165. 492165,111,1533,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Iṅgha ekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ; "
  2166. 492166,111,1534,2,11,1,46,6,"Kiñci saṅgāhikaṃ brūsi, yenatthe sādhayemase’’ ti. "
  2167. 492167,111,1535,2,9,1,46,6,Tattha {iṅghā}ti yācanatthe codanatthe vā nipāto.
  2168. 492168,111,1535,10,19,1,67,8,"Ekapadan ti ekaṃ kāraṇapadaṃ, ekaṃ kāraṇūpasañhitaṃ vā byañjanapadaṃ. "
  2169. 492169,111,1535,20,26,1,64,6,Anekatthapadassitan ti anekāni atthapadāni kāraṇapadāni nissitaṃ.
  2170. 492170,111,1535,27,41,1,89,12,"Kiñci saṅgāhikaṃ {brūsī}ti kiñci ekapadaṃ bahūnaṃ padānaṃ saṅgāhikaṃ brūhi, ayameva vā pāṭho. "
  2171. 492171,111,1535,42,58,1,115,14,"Yenatthe {sādhayemase}ti yena ekena padena anekatthanissitena mayaṃ attano vuḍḍhiṃ sādheyyāma, taṃ me kathehīti pucchi. "
  2172. 492172,111,1536,2,7,1,39,5,Athassa pitā kathento dutiyaṃ gāthamāha–
  2173. 492173,111,1537,2,4,1,0,0,176.
  2174. 492174,111,1538,2,9,1,41,4,"‘ ‘ Dakkheyyekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ; "
  2175. 492175,111,1539,2,8,1,42,5,"Tañca sīlena saññuttaṃ, khantiyā upapāditaṃ; "
  2176. 492176,111,1540,2,12,1,45,7,"Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya cā’’ ti. "
  2177. 492177,111,1541,2,8,1,46,5,Tattha dakkheyyekapadan ti dakkheyyaṃ ekapadaṃ.
  2178. 492178,111,1541,9,16,1,74,7,Dakkheyyaṃ nāma lābhuppādakassa chekassa kusalassa ñāṇasampayuttaṃ vīriyaṃ.
  2179. 492179,111,1541,17,25,1,78,8,Anekatthapadassitan ti evaṃ vuttappakāraṃ vīriyaṃ anekehi atthapadehi nissitaṃ.
  2180. 492180,111,1541,26,27,1,10,1,Katarehīti?
  2181. 492181,111,1541,28,29,1,8,1,Sīlādīhi.
  2182. 492182,111,1541,30,39,1,40,5,Teneva‘‘ tañca sīlena saññuttan’’ tiādimāha.
  2183. 492183,111,1541,40,54,1,131,13,Tassattho– tañca panetaṃ vīriyaṃ ācārasīlasampayuttaṃ adhivāsanakhantiyā upetaṃ mitte sukhāpetuṃ amittānañca dukkhāya alaṃ samatthaṃ.
  2184. 492184,111,1541,55,68,1,132,12,"Ko hi nāma lābhuppādakañāṇasampayuttakusalavīriyasamannāgato ācārakhantisampanno mitte sukhāpetuṃ, amitte vā dukkhāpetuṃ na sakkotīti. "
  2185. 492185,111,1542,2,7,1,39,5,Evaṃ bodhisatto puttassa pañhaṃ kathesi.
  2186. 492186,111,1542,8,16,1,65,8,Sopi pitu kathitanayeneva attano atthaṃ sādhetvā yathākammaṃ gato.
  2187. 492187,111,1543,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pitāputtā sotāpattiphale patiṭṭhitā."
  2188. 492188,111,1543,16,31,1,68,10,"‘‘ Tadā putto ayameva putto ahosi, bārāṇasiseṭṭhi pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2189. 492189,111,1544,2,4,1,28,2,Ekapadajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  2190. 492190,111,1546,2,7,1,26,2,[ 239]9. Haritamaṇḍūkajātakavaṇṇanā
  2191. 492191,111,1547,2,14,1,83,11,Āsīvisampi maṃ santan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ajātasattuṃ ārabbha kathesi.
  2192. 492192,111,1547,15,27,1,105,12,Kosalarājassa hi pitā mahākosalo bimbisārarañño dhītaraṃ dadamāno dhītu nhānamūlaṃ kāsigāmakaṃ nāma adāsi.
  2193. 492193,111,1547,28,36,1,75,8,Sā ajātasattunā pitughātakakamme kate rañño sinehena nacirasseva kālamakāsi.
  2194. 492194,111,1547,37,43,1,51,6,Ajātasattu mātari kālakatāyapi taṃ gāmaṃ bhuñjateva.
  2195. 492195,111,1547,44,60,1,93,12,Kosalarājā‘‘ pitughātakassa corassa mama kulasantakaṃ gāmaṃ na dassāmī’’ ti tena saddhiṃ yujjhati.
  2196. 492196,111,1547,61,68,1,47,6,"Kadāci mātulassa jayo hoti, kadāci bhāgineyyassa. "
  2197. 492197,111,1547,69,84,1,105,13,"Yadā pana ajātasattu jināti, tadā somanassappatto rathe dhajaṃ ussāpetvā mahantena yasena nagaraṃ pavisati. "
  2198. 492198,111,1547,85,94,1,69,8,"Yadā pana parājayati, tadā domanassappatto kañci ajānāpetvāva pavisati. "
  2199. 492199,111,1547,95,115,1,131,14,"Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, ajātasattu mātulaṃ jinitvā tussati, parājito domanassappatto hotī’’ ti. "
  2200. 492200,111,1547,116,162,1,195,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa jinitvā tussati, parājito domanassappatto hotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2201. 492201,111,1548,2,10,1,83,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto nīlamaṇḍūkayoniyaṃ nibbatti.
  2202. 492202,111,1548,11,20,1,79,9,Tadā manussā nadīkandarādīsu tattha tattha macche gahaṇatthāya kumīnāni oḍḍesuṃ.
  2203. 492203,111,1548,21,26,1,36,5,Ekasmiṃ kumīne bahū macchā pavisiṃsu.
  2204. 492204,111,1548,27,43,1,108,15,"Atheko udakāsīviso macche khādanto taṃ kumīnaṃ pāvisi, bahū macchā ekato hutvā taṃ khādantā ekalohitaṃ akaṃsu. "
  2205. 492205,111,1548,44,53,1,105,9,So paṭisaraṇaṃ apassanto maraṇabhayatajjito kumīnamukhena nikkhamitvā vedanāppatto udakapariyante nipajji.
  2206. 492206,111,1548,54,61,1,68,7,Nīlamaṇḍūkopi tasmiṃ khaṇe uppatitvā kumīnasūlamatthake nipanno hoti.
  2207. 492207,111,1548,62,85,1,150,18,"Āsīviso vinicchayaṭṭhānaṃ alabhanto tattha nipannaṃ taṃ disvā‘‘ samma nīlamaṇḍūka, imesaṃ macchānaṃ kiriyā ruccati tuyhan’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2208. 492208,111,1549,2,4,1,0,0,177.
  2209. 492209,111,1550,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Āsīvisampi maṃ santaṃ, paviṭṭhaṃ kumināmukhaṃ; "
  2210. 492210,111,1551,2,12,1,47,7,"Ruccate haritāmātā, yaṃ maṃ khādanti macchakā’’ ti. "
  2211. 492211,111,1552,2,11,1,54,8,Tattha āsīvisampi maṃ santan ti maṃ āgatavisaṃ samānaṃ.
  2212. 492212,111,1552,12,25,1,92,11,"Ruccate haritāmātā, yaṃ maṃ khādanti {macchakā}ti etaṃ tava ruccati haritamaṇḍūkaputtāti vadati. "
  2213. 492213,111,1553,2,15,1,43,7,"Atha naṃ haritamaṇḍūko‘‘ āma, samma, ruccatī’’ ti."
  2214. 492214,111,1553,16,22,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  2215. 492215,111,1553,23,54,1,172,24,"‘‘ Sace tvampi tava padesaṃ āgate macche khādasi, macchāpi attano padesaṃ āgataṃ taṃ khādanti, attano visaye padese gocarabhūmiyaṃ abalavā nāma natthī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  2216. 492216,111,1554,2,4,1,0,0,178.
  2217. 492217,111,1555,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati; "
  2218. 492218,111,1556,2,12,1,45,7,"Yadā caññe vilumpanti, so vilutto vilumpatī’’ ti. "
  2219. 492219,111,1557,2,21,1,133,16,"Tattha vilumpateva puriso, yāvassa {upakappatī}ti yāva assa purisassa issariyaṃ upakappati ijjhati pavattati, tāva so aññaṃ vilumpatiyeva."
  2220. 492220,111,1557,22,40,1,81,12,"‘‘ Yāva so upakappatī’’ tipi pāṭho , yattakaṃ kālaṃ so puriso sakkoti vilumpitunti attho. "
  2221. 492221,111,1557,41,51,1,60,9,Yadā caññe {vilumpantī}ti yadā ca aññe issarā hutvā vilumpanti.
  2222. 492222,111,1557,52,61,1,57,8,So vilutto {vilumpatī}ti atha so vilumpako aññehi vilumpati.
  2223. 492223,111,1557,62,71,1,32,4,"‘‘ Vilumpate’’ tipi pāṭho, ayamevattho."
  2224. 492224,111,1557,72,83,1,45,6,"‘‘ Vilumpanan’’ tipi paṭhanti, tassattho na sameti. "
  2225. 492225,111,1557,84,115,1,209,23,Evaṃ‘‘ vilumpako puna vilumpaṃ pāpuṇātī’’ ti bodhisattena aḍḍe vinicchite udakāsīvisassa dubbalabhāvaṃ ñatvā‘‘ paccāmittaṃ gaṇhissāmā’’ ti macchagaṇā kumīnamukhā nikkhamitvā tattheva naṃ jīvitakkhayaṃ pāpetvā pakkamuṃ.
  2226. 492226,111,1558,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2227. 492227,111,1558,9,23,1,68,9,"‘‘ tadā udakāsīviso ajātasattu ahosi, nīlamaṇḍūko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2228. 492228,111,1559,2,4,1,33,2,Haritamaṇḍūkajātakavaṇṇanā navamā.
  2229. 492229,111,1561,2,7,1,24,2,[ 240]10. Mahāpiṅgalajātakavaṇṇanā
  2230. 492230,111,1562,2,12,1,70,9,Sabbo {jano}ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  2231. 492231,111,1562,13,43,1,243,23,"Devadatte satthari āghātaṃ bandhitvā navamāsaccayena jetavanadvārakoṭṭhake pathaviyaṃ nimugge jetavanavāsino ca sakalaraṭṭhavāsino ca‘‘ buddhapaṭikaṇṭako devadatto pathaviyā gilito, nihatapaccāmitto dāni sammāsambuddho jāto’’ ti tuṭṭhahaṭṭhā ahesuṃ. "
  2232. 492232,111,1562,44,54,1,104,10,Tesaṃ kathaṃ sutvā paramparaghosena sakalajambudīpavāsino yakkhabhūtadevagaṇā ca tuṭṭhahaṭṭhā eva ahesuṃ.
  2233. 492233,111,1562,55,60,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2234. 492234,111,1562,61,81,1,108,13,"‘‘ āvuso, devadatte pathaviyaṃ nimugge‘ buddhapaṭikaṇṭako devadatto pathaviyā gilito’ ti mahājano attamano jāto’’ ti. "
  2235. 492235,111,1562,82,132,1,213,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva devadatte mate mahājano tussati ceva hasati ca, pubbepi tussi ceva hasi cā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2236. 492236,111,1563,2,52,1,425,43,"Atīte bārāṇasiyaṃ mahāpiṅgalo nāma rājā adhammena visamena rajjaṃ kāresi, chandādivasena pāpakammāni karonto daṇḍabalijaṅghakahāpaṇādiggahaṇena ucchuyante ucchuṃ viya mahājanaṃ pīḷesi kakkhaḷo pharuso sāhasiko, paresu anuddayāmattampi nāmassa natthi, gehe itthīnampi puttadhītānampi amaccabrāhmaṇagahapatikādīnampi appiyo amanāpo, akkhimhi patitarajaṃ viya, bhattapiṇḍe sakkharā viya, paṇhiṃ vijjhitvā paviṭṭhakaṇṭako viya ca ahosi . "
  2237. 492237,111,1563,53,59,1,51,6,Tadā bodhisatto mahāpiṅgalassa putto hutvā nibbatti.
  2238. 492238,111,1563,60,65,1,49,5,Mahāpiṅgalo dīgharattaṃ rajjaṃ kāretvā kālamakāsi.
  2239. 492239,111,1563,66,110,1,417,40,Tasmiṃ kālakate sakalabārāṇasivāsino haṭṭhatuṭṭhā mahāhasitaṃ hasitvā dārūnaṃ sakaṭasahassena mahāpiṅgalaṃ jhāpetvā anekehi ghaṭasahassehi āḷāhanaṃ nibbāpetvā bodhisattaṃ rajje abhisiñcitvā‘‘ dhammiko no rājā laddho’’ ti haṭṭhatuṭṭhā nagare ussavabheriṃ carāpetvā samussitadhajapaṭākaṃ nagaraṃ alaṅkaritvā dvāre dvāre maṇḍapaṃ kāretvā vippakiṇṇalājakusumamaṇḍitatalesu alaṅkatamaṇḍapesu nisīditvā khādiṃsu ceva piviṃsu ca.
  2240. 492240,111,1564,2,12,1,106,9,Bodhisattopi alaṅkate mahātale samussitasetacchattassa pallaṅkavarassa majjhe mahāyasaṃ anubhavanto nisīdi.
  2241. 492241,111,1564,13,20,1,78,7,Amaccā ca brāhmaṇagahapatiraṭṭhikadovārikādayo ca rājānaṃ parivāretvā aṭṭhaṃsu.
  2242. 492242,111,1564,21,28,1,59,7,Atheko dovāriko nātidūre ṭhatvā assasanto passasanto parodi.
  2243. 492243,111,1564,29,67,1,206,30,"Bodhisatto taṃ disvā‘‘ samma dovārika, mama pitari kālakate sabbe tuṭṭhapahaṭṭhā ussavaṃ kīḷantā vicaranti, tvaṃ pana rodamāno ṭhito , kiṃ nu kho mama pitā taveva piyo ahosi manāpo’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2244. 492244,111,1565,2,4,1,0,0,179.
  2245. 492245,111,1566,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Sabbo jano hiṃsito piṅgalena, tasmiṃ mate paccayā vedayanti; "
  2246. 492246,111,1567,2,16,1,60,11,"Piyo nu te āsi akaṇhanetto, kasmā nu tvaṃ rodasi dvārapālā’’ ti. "
  2247. 492247,111,1568,2,8,1,52,5,Tattha {hiṃsito}ti nānappakārehi daṇḍabaliādīhi pīḷito.
  2248. 492248,111,1568,9,12,1,25,2,{Piṅgalenā}ti piṅgalakkhena.
  2249. 492249,111,1568,13,30,1,102,12,"Tassa kira dvepi akkhīni nibbiddhapiṅgalāni biḷārakkhivaṇṇāni ahesuṃ, tenevassa‘‘ piṅgalo’’ ti nāmaṃ akaṃsu. "
  2250. 492250,111,1568,31,36,1,38,4,Paccayā {vedayantī}ti pītiyo pavedayanti.
  2251. 492251,111,1568,37,40,1,26,2,{Akaṇhanetto}ti piṅgalanetto.
  2252. 492252,111,1568,41,50,1,45,9,Kasmā nu tvan ti kena nu kāraṇena tvaṃ rodasi.
  2253. 492253,111,1568,51,61,1,39,6,Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ kasmā tuvan’’ ti pāṭho.
  2254. 492254,111,1569,2,24,1,95,15,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ nāhaṃ, mahārāja,‘ mahāpiṅgalo mato’ ti sokena rodāmi, sīsassa me sukhaṃ jātaṃ. "
  2255. 492255,111,1569,25,85,1,380,53,"Piṅgalarājā hi pāsādā otaranto ca ārohanto ca kammāramuṭṭhikāya paharanto viya mayhaṃ sīse aṭṭhaṭṭha khaṭake deti, so paralokaṃ gantvāpi mama sīse dadamāno viya nirayapālānampi yamassapi sīle khaṭake dassati, atha naṃ te‘ ativiya ayaṃ amhe bādhatī’ ti puna idheva ānetvā vissajjeyyuṃ, atha me so punapi sīse khaṭake dadeyyāti bhayenāhaṃ rodāmī’’ ti imamatthaṃ pakāsento dutiyaṃ gāthamāha– "
  2256. 492256,111,1570,2,4,1,0,0,180.
  2257. 492257,111,1571,2,15,1,54,9,"‘ ‘ Na me piyo āsi akaṇhanetto, bhāyāmi paccāgamanāya tassa; "
  2258. 492258,111,1572,2,15,1,59,10,"Ito gato hiṃseyya maccurājaṃ, so hiṃsito āneyya puna idhā’’ ti. "
  2259. 492259,111,1573,2,42,1,250,33,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ so rājā dārūnaṃ vāhasahassena daḍḍho udakaghaṭasatehi sitto, sāpissa āḷāhanabhūmi samantato khatā, pakatiyāpi ca paralokaṃ gatā nāma aññattha gativasā puna teneva sarīrena nāgacchanti, mā tvaṃ bhāyī’’ ti taṃ samassāsento imaṃ gāthamāha– "
  2260. 492260,111,1574,2,4,1,0,0,181.
  2261. 492261,111,1575,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Daḍḍho vāhasahassehi, sitto ghaṭasatehi so; "
  2262. 492262,111,1576,2,13,1,46,8,"Parikkhatā ca sā bhūmi, mā bhāyi nāgamissatī’’ ti. "
  2263. 492263,111,1577,2,7,1,40,5,Tato paṭṭhāya dovāriko assāsaṃ paṭilabhi.
  2264. 492264,111,1577,8,17,1,74,9,Bodhisatto dhammena rajjaṃ kāretvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.
  2265. 492265,111,1578,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2266. 492266,111,1578,9,23,1,61,9,"‘‘ tadā mahāpiṅgalo devadatto ahosi, putto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2267. 492267,111,1579,2,4,1,31,2,Mahāpiṅgalajātakavaṇṇanā dasamā.
  2268. 492268,111,1580,2,4,1,19,2,Upāhanavaggo navamo.
  2269. 492269,111,1581,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  2270. 492270,111,1582,2,7,1,39,4,"Upāhanaṃ vīṇāthūṇaṃ, vikaṇṇakaṃ asitābhu; "
  2271. 492271,111,1583,2,7,1,41,4,"Vacchanakhaṃ bakañceva, sāketañca ekapadaṃ; "
  2272. 492272,111,1584,2,4,1,19,2,Haritamātu piṅgalaṃ.
  2273. 492273,111,1585,2,4,1,12,2,10 . Siṅgālavaggo
  2274. 492274,111,1587,2,7,1,23,2,[ 241]1. Sabbadāṭhajātakavaṇṇanā
  2275. 492275,111,1588,2,13,1,80,9,Siṅgālo {mānatthaddho}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  2276. 492276,111,1588,14,32,1,171,16,"Devadatto ajātasattuṃ pasādetvā uppāditaṃ lābhasakkāraṃ ciraṭṭhitikaṃ kātuṃ nāsakkhi, nāḷāgiripayojane pāṭihāriyassa diṭṭhakālato paṭṭhāya tassa so lābhasakkāro antaradhāyi. "
  2277. 492277,111,1588,33,38,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2278. 492278,111,1588,39,52,1,71,8,"‘‘ āvuso, devadatto lābhasakkāraṃ uppādetvā ciraṭṭhitikaṃ kātuṃ nāsakkhī’’ ti. "
  2279. 492279,111,1588,53,98,1,219,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva attano uppannaṃ lābhasakkāraṃ antaradhāpeti, pubbepi antaradhāpesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2280. 492280,111,1589,2,18,1,127,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohito ahosi tiṇṇaṃ vedānaṃ aṭṭhārasannañca sippānaṃ pāraṃ gato.
  2281. 492281,111,1589,19,23,1,32,4,So pathavījayamantaṃ nāma jānāti.
  2282. 492282,111,1589,24,27,1,40,3,Pathavījayamantoti āvaṭṭanamanto vuccati.
  2283. 492283,111,1589,28,43,1,111,11,Athekadivasaṃ bodhisatto‘‘ taṃ mantaṃ sajjhāyissāmī’’ ti ekasmiṃ aṅgaṇaṭṭhāne piṭṭhipāsāṇe nisīditvā sajjhāyamakāsi.
  2284. 492284,111,1589,44,59,1,99,14,"Taṃ kira mantaṃ aññavihitaṃ dhitivirahitaṃ sāvetuṃ na sakkā, tasmā naṃ so tathārūpe ṭhāne sajjhāyati. "
  2285. 492285,111,1589,60,71,1,87,11,Athassa sajjhāyanakāle eko siṅgālo ekasmiṃ bile nipanno taṃ mantaṃ sutvāva paguṇamakāsi.
  2286. 492286,111,1589,72,80,1,72,8,So kira anantarātīte attabhāve paguṇapathavījayamanto eko brāhmaṇo ahosi.
  2287. 492287,111,1589,81,96,1,67,11,Bodhisatto sajjhāyaṃ katvā uṭṭhāya‘‘ paguṇo vata me ayaṃ manto’’ ti āha.
  2288. 492288,111,1589,97,115,1,91,13,"Siṅgālo bilā nikkhamitvā‘‘ ambho brāhmaṇa, ayaṃ manto tayāpi mameva paguṇataro’’ ti vatvā palāyi. "
  2289. 492289,111,1589,116,136,1,92,12,Bodhisatto‘‘ ayaṃ siṅgālo mahantaṃ akusalaṃ karissatī’’ ti‘‘ gaṇhatha gaṇhathā’’ ti thokaṃ anubandhi.
  2290. 492290,111,1589,137,141,1,32,4,Siṅgālo palāyitvā araññaṃ pāvisi.
  2291. 492291,111,1590,2,30,1,95,18,"So gantvā ekaṃ siṅgāliṃ thokaṃ sarīre ḍaṃsi,‘‘ kiṃ, sāmī’’ ti ca vutte‘‘ mayhaṃ jānāsi na jānāsī’’ ti āha. "
  2292. 492292,111,1590,31,41,1,28,5,"Sā‘‘ āma, jānāmī’’ ti sampaṭicchi. "
  2293. 492293,111,1590,42,56,1,139,12,So pathavījayamantaṃ parivattetvā anekāni siṅgālasatāni āṇāpetvā sabbepi hatthiassasīhabyagghasūkaramigādayo catuppade attano santike akāsi.
  2294. 492294,111,1590,57,68,1,72,11,Katvā ca pana sabbadāṭho nāma rājā hutvā ekaṃ siṅgāliṃ aggamahesiṃ akāsi.
  2295. 492295,111,1590,69,87,1,132,16,"Dvinnaṃ hatthīnaṃ piṭṭhe sīho tiṭṭhati, sīhapiṭṭhe sabbadāṭho siṅgālo rājā siṅgāliyā aggamahesiyā saddhiṃ nisīdati, mahanto yaso ahosi. "
  2296. 492296,111,1590,88,108,1,158,15,"So yasamahantena pamajjitvā mānaṃ uppādetvā‘‘ bārāṇasirajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti sabbacatuppadaparivuto bārāṇasiyā avidūraṭṭhānaṃ sampāpuṇi, parisā dvādasayojanā ahosi. "
  2297. 492297,111,1590,109,126,1,70,12,"So avidūre ṭhitoyeva‘‘ rajjaṃ vā detu, yuddhaṃ vā’’ ti rañño sāsanaṃ pesesi. "
  2298. 492298,111,1590,127,132,1,59,5,Bārāṇasivāsino bhītatasitā nagaradvārāni pidahitvā aṭṭhaṃsu.
  2299. 492299,111,1591,2,67,1,354,47,"Bodhisatto rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ mā bhāyi, mahārāja, sabbadāṭhasiṅgālena saddhiṃ yuddhaṃ mama bhāro, ṭhapetvā maṃ añño tena saddhiṃ yujjhituṃ samattho nāma natthī’’ ti rājānañca nāgare ca samassāsetvā‘‘ kinti katvā nu kho sabbadāṭho rajjaṃ gahessati, pucchissāmi tāva nan’’ ti dvāraṭṭālakaṃ abhiruhitvā‘‘ samma sabbadāṭha, kinti katvā imaṃ rajjaṃ gaṇhissasī’’ ti pucchi."
  2300. 492300,111,1591,68,79,1,62,7,‘‘ Sīhanādaṃ nadāpetvā mahājanaṃ saddena santāsetvā gaṇhissāmī’’ ti.
  2301. 492301,111,1591,80,101,1,142,13,Bodhisatto‘‘ atthetan’’ ti ñatvā aṭṭālakā oruyha‘‘ sakaladvādasayojanikabārāṇasinagaravāsino kaṇṇacchiddāni māsapiṭṭhena lañjantū’’ ti bheriṃ carāpesi.
  2302. 492302,111,1591,102,123,1,158,20,"Mahājano bheriyā āṇaṃ sutvā antamaso biḷāle upādāya sabbacatuppadānañceva attano ca kaṇṇacchiddāni yathā parassa saddaṃ sotuṃ na sakkā, evaṃ māsapiṭṭhena lañji. "
  2303. 492303,111,1592,2,14,1,60,8,Atha bodhisatto puna aṭṭālakaṃ abhiruhitvā‘‘ sabbadāṭhā’’ ti āha.
  2304. 492304,111,1592,15,23,1,15,3,"‘‘ Kiṃ, brāhmaṇā’’ ti?"
  2305. 492305,111,1592,24,34,1,37,6,‘‘ Imaṃ rajjaṃ kinti katvā gaṇhissasī’’ ti?
  2306. 492306,111,1592,35,47,1,71,8,‘‘ Sīhanādaṃ nadāpetvā manusse tāsetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā gaṇhissāmī’’ ti.
  2307. 492307,111,1592,48,54,1,34,4,‘‘ Sīhanādaṃ nadāpetuṃ na sakkhissasi.
  2308. 492308,111,1592,55,67,1,97,10,Jātisampannā hi surattahatthapādā kesarasīharājāno tādisassa jarasiṅgālassa āṇaṃ na karissantī’’ ti.
  2309. 492309,111,1592,68,89,1,102,14,"Siṅgālo mānatthaddho hutvā ‘‘ aññe tāva sīhā tiṭṭhantu, yassāhaṃ piṭṭhe nisinno, taññeva nadāpessāmī’’ ti āha."
  2310. 492310,111,1592,90,101,1,32,6,"‘‘ Tena hi nadāpehi, yadi sakkosī’’ ti. "
  2311. 492311,111,1592,102,117,1,58,10,"So yasmiṃ sīhe nisinno, tassa‘‘ nadāhī’’ ti pādena saññaṃ adāsi. "
  2312. 492312,111,1592,118,126,1,75,8,Sīho hatthikumbhe mukhaṃ uppīḷetvā tikkhattuṃ appaṭivattiyaṃ sīhanādaṃ nadi.
  2313. 492313,111,1592,127,143,1,139,15,"Hatthī santāsappattā hutvā siṅgālaṃ pādamūle pātetvā pādenassa sīsaṃ akkamitvā cuṇṇavicuṇṇaṃ akaṃsu, sabbadāṭho tattheva jīvitakkhayaṃ patto. "
  2314. 492314,111,1592,144,166,1,207,20,"Tepi hatthī sīhanādaṃ sutvā maraṇabhayatajjitā aññamaññaṃ ovijjhitvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsu, ṭhapetvā sīhe sesāpi migasūkarādayo sasabiḷārapariyosānā sabbe catuppādā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsu. "
  2315. 492315,111,1592,167,175,1,64,7,"Sīhā palāyitvā araññaṃ pavisiṃsu, dvādasayojaniko maṃsarāsi ahosi. "
  2316. 492316,111,1592,176,197,1,150,17,Bodhisatto aṭṭālakā otaritvā nagaradvārāni vivarāpetvā‘‘ sabbe attano kaṇṇesu māsapiṭṭhaṃ apanetvā maṃsatthikā maṃsaṃ āharantū’’ ti nagare bheriṃ carāpesi.
  2317. 492317,111,1592,198,204,1,60,6,Manussā allamaṃsaṃ khāditvā sesaṃ sukkhāpetvā vallūramakaṃsu.
  2318. 492318,111,1592,205,211,1,49,6,Tasmiṃ kira kāle vallūrakaraṇaṃ udapādīti vadanti.
  2319. 492319,111,1593,2,12,1,83,9,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā imā abhisambuddhagāthā vatvā jātakaṃ samodhānesi–
  2320. 492320,111,1594,2,4,1,0,0,182.
  2321. 492321,111,1595,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Siṅgālo mānatthaddho ca, parivārena atthiko; "
  2322. 492322,111,1596,2,8,1,42,5,"Pāpuṇi mahatiṃ bhūmiṃ, rājāsi sabbadāṭhinaṃ. "
  2323. 492323,111,1597,2,4,1,0,0,183.
  2324. 492324,111,1598,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti parivāravā; "
  2325. 492325,111,1599,2,14,1,47,9,"So hi tattha mahā hoti, siṅgālo viya dāṭhinan’’ ti. "
  2326. 492326,111,1600,2,10,1,64,7,Tattha {mānatthaddho}ti parivāraṃ nissāya uppannena mānena thaddho.
  2327. 492327,111,1600,11,18,1,55,6,Parivārena {atthiko}ti uttarimpi parivārena atthiko hutvā.
  2328. 492328,111,1600,19,24,1,36,5,Mahatiṃ bhūmin ti mahantaṃ sampattiṃ.
  2329. 492329,111,1600,25,33,1,50,7,Rājāsi sabbadāṭhinan ti sabbesaṃ dāṭhīnaṃ rājā āsi.
  2330. 492330,111,1600,34,48,1,82,13,So hi tattha mahā {hotī}ti so parivārasampanno puriso tesu parivāresu mahā nāma hoti.
  2331. 492331,111,1600,49,74,1,153,23,"Siṅgālo viya dāṭhinan ti yathā siṅgālo dāṭhīnaṃ mahā ahosi, evaṃ mahā hoti, atha so siṅgālo viya pamādaṃ āpajjitvā taṃ parivāraṃ nissāya vināsaṃ pāpuṇātīti."
  2332. 492332,111,1601,2,19,1,75,12,"‘ ‘ Tadā siṅgālo devadatto ahosi, rājā sāriputto, purohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2333. 492333,111,1602,2,4,1,31,2,Sabbadāṭhajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  2334. 492334,111,1604,2,7,1,20,2,[ 242]2. Sunakhajātakavaṇṇanā
  2335. 492335,111,1605,2,15,1,119,12,Bālo vatāyaṃ {sunakho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ambaṇakoṭṭhake āsanasālāya bhattabhuñjanasunakhaṃ ārabbha kathesi.
  2336. 492336,111,1605,16,24,1,64,8,Taṃ kira jātakālato paṭṭhāya pānīyahārakā gahetvā tattha posesuṃ.
  2337. 492337,111,1605,25,32,1,56,7,So aparabhāge tattha bhattaṃ bhuñjanto thūlasarīro ahosi.
  2338. 492338,111,1605,33,52,1,153,18,Athekadivasaṃ eko gāmavāsī puriso taṃ ṭhānaṃ patto sunakhaṃ disvā pānīyahārakānaṃ uttarisāṭakañca kahāpaṇañca datvā gaddūlena bandhitvā taṃ ādāya pakkāmi.
  2339. 492339,111,1605,53,65,1,77,11,"So gahetvā nīyamāno na vassi, dinnaṃ dinnaṃ khādanto pacchato pacchato agamāsi. "
  2340. 492340,111,1605,66,87,1,104,15,"Atha so puriso‘‘ ayaṃ idāni maṃ piyāyatī’’ ti gaddūlaṃ mocesi, so vissaṭṭhamatto ekavegena āsanasālameva gato. "
  2341. 492341,111,1605,88,98,1,92,10,Bhikkhū taṃ disvā tena gatakāraṇaṃ jānitvā sāyanhasamaye dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2342. 492342,111,1605,99,112,1,77,8,"‘‘ āvuso, āsanasālāya sunakho bandhanamokkhakusalo vissaṭṭhamattova puna āgato’’ ti. "
  2343. 492343,111,1605,113,156,1,190,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, so sunakho idāneva bandhanamokkhakusalo, pubbepi kusaloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2344. 492344,111,1606,2,15,1,131,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe ekasmiṃ mahābhogakule nibbattitvā vayappatto gharāvāsaṃ aggahesi.
  2345. 492345,111,1606,16,29,1,90,11,"Tadā bārāṇasiyaṃ ekassa manussassa sunakho ahosi, so piṇḍibhattaṃ labhanto thūlasarīro jāto. "
  2346. 492346,111,1606,30,59,1,256,29,Atheko gāmavāsī bārāṇasiṃ āgato taṃ sunakhaṃ disvā tassa manussassa uttarisāṭakañca kahāpaṇañca datvā sunakhaṃ gahetvā cammayottena bandhitvā yottakoṭiyaṃ gahetvā gacchanto aṭavimukhe ekaṃ sālaṃ pavisitvā sunakhaṃ bandhitvā phalake nipajjitvā niddaṃ okkami.
  2347. 492347,111,1606,60,75,1,126,15,Tasmiṃ kāle bodhisatto kenacideva karaṇīyena aṭaviṃ paṭipanno taṃ sunakhaṃ yottena bandhitvā ṭhapitaṃ disvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  2348. 492348,111,1607,2,4,1,0,0,184.
  2349. 492349,111,1608,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Bālo vatāyaṃ sunakho, yo varattaṃ na khādati; "
  2350. 492350,111,1609,2,13,1,46,8,"Bandhanā ca pamuñceyya, asito ca gharaṃ vaje’’ ti. "
  2351. 492351,111,1610,2,10,1,46,6,"Tattha {pamuñceyyā}ti pamoceyya, ayameva vā pāṭho. "
  2352. 492352,111,1610,11,22,1,72,10,Asito ca gharaṃ {vaje}ti asito suhito hutvā attano vasanaṭṭhānaṃ gaccheyya.
  2353. 492353,111,1611,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā sunakho dutiyaṃ gāthamāha–
  2354. 492354,111,1612,2,4,1,0,0,185.
  2355. 492355,111,1613,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me, atho me hadaye kataṃ; "
  2356. 492356,111,1614,2,11,1,43,6,"Kālañca paṭikaṅkhāmi, yāva passupatū jano’’ ti. "
  2357. 492357,111,1615,2,19,1,96,14,"Tattha aṭṭhitaṃ me manasmiṃ {me}ti yaṃ tumhe kathetha, taṃ mayā adhiṭṭhitameva, manasmiṃyeva me etaṃ. "
  2358. 492358,111,1615,20,33,1,72,13,Atho me hadaye katan ti atha ca pana me tumhākaṃ vacanaṃ hadaye katameva.
  2359. 492359,111,1615,34,40,1,39,4,Kālañca {paṭikaṅkhāmī}ti kālaṃ paṭimānemi.
  2360. 492360,111,1615,41,55,1,88,11,"Yāva passupatū {jano}ti yāvāyaṃ mahājano pasupatu niddaṃ okkamatu, tāvāhaṃ kālaṃ paṭimānemi . "
  2361. 492361,111,1615,56,76,1,123,15,"Itarathā hi‘‘ ayaṃ sunakho palāyatī’’ ti ravo uppajjeyya, tasmā rattibhāge sabbesaṃ suttakāle cammayottaṃ khāditvā palāyissāmīti. "
  2362. 492362,111,1615,77,92,1,108,15,So evaṃ vatvā mahājane niddaṃ okkante yottaṃ khāditvā suhito hutvā palāyitvā attano sāmikānaṃ gharameva gato.
  2363. 492363,111,1616,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2364. 492364,111,1616,10,24,1,67,9,"‘‘ tadā sunakhova etarahi sunakho, paṇḍitapuriso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2365. 492365,111,1617,2,4,1,27,2,Sunakhajātakavaṇṇanā dutiyā.
  2366. 492366,111,1619,2,7,1,20,2,[ 243]3. Guttilajātakavaṇṇanā
  2367. 492367,111,1620,2,12,1,83,10,Sattatantiṃ sumadhuran ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  2368. 492368,111,1620,13,18,1,39,5,Tasmiñhi kāle bhikkhū devadattaṃ āhaṃsu–
  2369. 492369,111,1620,19,48,1,171,21,"‘‘ āvuso devadatta, sammāsambuddho tuyhaṃ ācariyo, tvaṃ sammāsambuddhaṃ nissāya tīṇi piṭakāni uggaṇhi, cattāri jhānāni uppādesi, ācariyassa nāma paṭisattunā bhavituṃ na yuttan’’ ti. "
  2370. 492370,111,1620,49,78,1,151,21,"Devadatto‘‘ kiṃ pana me, āvuso, samaṇo gotamo ācariyo, nanu mayā attano baleneva tīṇi piṭakāni uggahitāni, cattāri jhānāni uppāditānī’’ ti ācariyaṃ paccakkhāsi. "
  2371. 492371,111,1620,79,98,1,135,14,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto ācariyaṃ paccakkhāya sammāsambuddhassa paṭisattu hutvā mahāvināsaṃ patto’’ ti. "
  2372. 492372,111,1620,99,147,1,226,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, devadatto idāneva ācariyaṃ paccakkhāya mama paṭisattu hutvā vināsaṃ pāpuṇāti, pubbepi pattoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2373. 492373,111,1621,2,19,1,111,12,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gandhabbakule nibbatti,‘‘ guttilakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  2374. 492374,111,1621,20,30,1,103,10,So vayappatto gandhabbasippe nipphattiṃ patvā guttilagandhabbo nāma sakalajambudīpe aggagandhabbo ahosi.
  2375. 492375,111,1621,31,37,1,46,6,So dārābharaṇaṃ akatvā andhe mātāpitaro posesi.
  2376. 492376,111,1621,38,67,1,220,24,Tadā bārāṇasivāsino vāṇijā vaṇijjāya ujjeninagaraṃ gantvā ussave ghuṭṭhe chandakaṃ saṃharitvā bahuṃ mālāgandhavilepanañca khajjabhojjādīni ca ādāya kīḷanaṭṭhāne sannipatitvā‘‘ vetanaṃ datvā ekaṃ gandhabbaṃ ānethā’’ ti āhaṃsu.
  2377. 492377,111,1621,68,85,1,105,14,"Tena ca samayena ujjeniyaṃ mūsilo nāma jeṭṭhagandhabbo hoti, te taṃ pakkosāpetvā attano gandhabbaṃ kāresuṃ. "
  2378. 492378,111,1622,2,9,1,60,7,Mūsilo vīṇaṃ vādanto vīṇaṃ uttamamucchanāya mucchitvā vādesi.
  2379. 492379,111,1622,10,25,1,138,14,"Tesaṃ guttilagandhabbassa gandhabbe jātaparicayānaṃ tassa gandhabbaṃ kilañjakaṇḍūvanaṃ viya hutvā upaṭṭhāsi, ekopi pahaṭṭhākāraṃ na dassesi. "
  2380. 492380,111,1622,26,48,1,149,17,"Mūsilo tesu tuṭṭhākāraṃ adassentesu‘‘ atikharaṃ katvā vādemi maññe’’ ti majjhimamucchanāya mucchitvā majjhimasarena vādesi, te tatthapi majjhattāva ahesuṃ. "
  2381. 492381,111,1622,49,74,1,117,20,"Atha so‘‘ ime na kiñci jānanti maññe’’ ti sayampi ajānanako viya hutvā tantiyo sithile vādesi, te tatthapi na kiñci āhaṃsu. "
  2382. 492382,111,1622,75,95,1,78,15,"Atha ne mūsilo‘‘ ambho vāṇijā, kiṃ nu kho mayi vīṇaṃ vādente tumhe na tussathā’’ ti."
  2383. 492383,111,1622,96,116,1,76,13,"‘‘ Kiṃ pana tvaṃ vīṇaṃ vādesi, mayañhi‘ ayaṃ vīṇaṃ mucchetī’ ti saññaṃ akarimhā’’ ti."
  2384. 492384,111,1622,117,135,1,91,13,"‘‘ Kiṃ pana tumhe mayā uttaritaraṃ ācariyaṃ jānātha, udāhu attano ajānanabhāvena na tussathā’’ ti. "
  2385. 492385,111,1622,136,154,1,127,14,Vāṇijā‘‘ bārāṇasiyaṃ guttilagandhabbassa vīṇāsaddaṃ sutapubbānaṃ tava vīṇāsaddo itthīnaṃ dārake tosāpanasaddo viya hotī’’ ti āhaṃsu.
  2386. 492386,111,1622,155,181,1,135,18,"‘‘ Tena hi, handa, tumhehi dinnaparibbayaṃ paṭiggaṇhatha, na mayhaṃ etenattho, apica kho pana bārāṇasiṃ gacchantā maṃ gaṇhitvā gaccheyyāthā’’ ti. "
  2387. 492387,111,1622,182,207,1,141,17,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā gamanakāle taṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā tassa‘‘ etaṃ guttilassa vasanaṭṭhānan’’ ti ācikkhitvā sakasakanivesanaṃ agamiṃsu.
  2388. 492388,111,1623,2,38,1,210,26,"Mūsilo bodhisattassa gehaṃ pavisitvā laggetvā ṭhapitaṃ bodhisattassa jātivīṇaṃ disvā gahetvā vādesi, atha bodhisattassa mātāpitaro andhabhāvena taṃ apassantā ‘‘ mūsikā maññe vīṇaṃ khādantī’’ ti saññāya‘‘ susū’’ ti āhaṃsu. "
  2389. 492389,111,1623,39,67,1,151,20,Tasmiṃ kāle mūsilo vīṇaṃ ṭhapetvā bodhisattassa mātāpitaro vanditvā‘‘ kuto āgatosī’’ ti vutte‘‘ ācariyassa santike sippaṃ uggaṇhituṃ ujjenito āgatomhī’’ ti āha.
  2390. 492390,111,1623,68,107,1,180,24,"So‘‘ sādhū’’ ti vutte‘‘ kahaṃ ācariyo’’ ti pucchitvā‘‘ vippavuttho, tāta, ajja āgamissatī’’ ti sutvā tattheva nisīditvā bodhisattaṃ āgataṃ disvā tena katapaṭisanthāro attano āgatakāraṇaṃ ārocesi. "
  2391. 492391,111,1623,108,127,1,104,13,"Bodhisatto aṅgavijjāpāṭhako, so tassa asappurisabhāvaṃ ñatvā‘‘ gaccha tāta, natthi tava sippan’’ ti paṭikkhipi. "
  2392. 492392,111,1623,128,146,1,97,14,So bodhisattassa mātāpitūnaṃ pāde gahetvā upakāraṃ karonto te ārādhetvā‘‘ sippaṃ me dāpethā’’ ti yāci.
  2393. 492393,111,1623,147,156,1,80,9,Bodhisatto mātāpitūhi punappunaṃ vuccamāno te atikkamituṃ asakkonto sippaṃ adāsi.
  2394. 492394,111,1623,157,162,1,48,5,So bodhisatteneva saddhiṃ rājanivesanaṃ gacchati.
  2395. 492395,111,1623,163,176,1,39,8,"Rājā taṃ disvā‘‘ ko esa, ācariyā’’ ti pucchi."
  2396. 492396,111,1623,177,186,1,29,4,"‘‘ Mayhaṃ antevāsiko, mahārājā’’ ti. "
  2397. 492397,111,1623,187,193,1,35,5,So anukkamena rañño vissāsiko ahosi.
  2398. 492398,111,1623,194,214,1,112,14,"Bodhisatto ācariyamuṭṭhiṃ akatvā attano jānananiyāmena sabbaṃ sippaṃ sikkhāpetvā‘‘ niṭṭhitaṃ te, tāta, sippan’’ ti āha. "
  2399. 492399,111,1624,2,4,1,10,2,So cintesi–
  2400. 492400,111,1624,5,26,1,123,14,"‘‘ mayhaṃ sippaṃ paguṇaṃ, idañca bārāṇasinagaraṃ sakalajambudīpe agganagaraṃ, ācariyopi mahallako, idheva mayā vasituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  2401. 492401,111,1624,27,30,1,15,3,So ācariyaṃ āha–
  2402. 492402,111,1624,31,40,1,38,5,‘‘ ācariya ahaṃ rājānaṃ upaṭṭhahissāmī’’ ti.
  2403. 492403,111,1624,41,84,1,221,28,"Ācariyo‘‘ sādhu, tāta, rañño ārocessāmī’’ ti gantvā‘‘ amhākaṃ antevāsiko devaṃ upaṭṭhātuṃ icchati, deyyadhammamassa jānāthā’’ ti rañño ārocetvā raññā‘‘ tumhākaṃ deyyadhammato upaḍḍhaṃ labhissatī’’ ti vutte taṃ pavattiṃ mūsilassa ārocesi. "
  2404. 492404,111,1624,85,101,1,75,10,"Mūsilo‘‘ ahaṃ tumhehi samakaññeva labhanto upaṭṭhahissāmi, na alabhanto’’ ti āha ."
  2405. 492405,111,1624,102,108,1,12,2,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti?
  2406. 492406,111,1624,109,120,1,48,7,‘‘ Nanu ahaṃ tumhākaṃ jānanasippaṃ sabbaṃ jānāmī’’ ti?
  2407. 492407,111,1624,121,129,1,13,3,"‘‘ Āma, jānāsī’’ ti."
  2408. 492408,111,1624,130,141,1,40,7,‘‘ Evaṃ sante kasmā mayhaṃ upaḍḍhaṃ detī’’ ti?
  2409. 492409,111,1624,142,145,1,24,3,Bodhisatto rañño ārocesi.
  2410. 492410,111,1624,146,162,1,81,12,Rājā‘‘ yadi evaṃ tumhehi samakaṃ sippaṃ dassetuṃ sakkonto samakaṃ labhissatī’’ ti āha.
  2411. 492411,111,1624,163,205,1,189,28,"Bodhisatto rañño vacanaṃ tassa ārocetvā tena‘‘ sādhu dassessāmī’’ ti vutte rañño taṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ sādhu dassetu, kataradivasaṃ sākacchā hotū’’ ti vutte‘‘ ito sattame divase hotu, mahārājā’’ ti āha. "
  2412. 492412,111,1625,2,64,1,286,40,"Rājā mūsilaṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ ācariyena saddhiṃ sākacchaṃ karissasī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, devā’’ ti vutte‘‘ ācariyena saddhiṃ viggaho nāma na vaṭṭati, mā karī’’ ti vāriyamānopi‘‘ alaṃ, mahārāja, hotuyeva me ācariyena saddhiṃ sattame divase sākacchā, katarassa jānibhāvaṃ jānissāmā’’ ti āha. "
  2413. 492413,111,1625,65,99,1,201,25,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ ito kira sattame divase ācariyaguttilo ca antevāsikamūsilo ca rājadvāre aññamaññaṃ sākacchaṃ katvā sippaṃ dassessanti, nāgarā sannipatitvā sippaṃ passantū’’ ti bheriṃ carāpesi. "
  2414. 492414,111,1626,2,4,1,18,2,Bodhisatto cintesi–
  2415. 492415,111,1626,5,21,1,93,12,"‘‘ ayaṃ mūsilo daharo taruṇo, ahaṃ mahallako parihīnathāmo, mahallakassa kiriyā nāma na sampajjati. "
  2416. 492416,111,1626,22,40,1,124,15,"Antevāsike nāma parājitepi viseso natthi, antevāsikassa pana jaye sati pattabbalajjato araññaṃ pavisitvā maraṇaṃ varataran’’ ti. "
  2417. 492417,111,1626,41,49,1,66,7,"So araññaṃ pavisitvā maraṇabhayena nivattati, lajjābhayena gacchati. "
  2418. 492418,111,1626,50,62,1,91,10,"Evamassa gamanāgamanaṃ karontasseva cha divasā atikkantā, tiṇāni matāni, jaṅghamaggo nibbatti. "
  2419. 492419,111,1626,63,69,1,48,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  2420. 492420,111,1626,70,125,1,271,35,"Sakko āvajjamāno taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ guttilagandhabbo antevāsikassa bhayena araññe mahādukkhaṃ anubhoti , etassa mayā avassayena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti vegena gantvā bodhisattassa purato ṭhatvā‘‘ ācariya, kasmā araññaṃ paviṭṭhosī’’ ti pucchitvā‘‘ kosi tvan’’ ti vutte‘‘ sakkohamasmī’’ ti āha. "
  2421. 492421,111,1626,126,146,1,111,14,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ ahaṃ kho, devarāja, antevāsikato parājayabhayena araññaṃ paviṭṭho’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2422. 492422,111,1627,2,4,1,0,0,186.
  2423. 492423,111,1628,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sattatantiṃ sumadhuraṃ, rāmaṇeyyaṃ avācayiṃ; "
  2424. 492424,111,1629,2,14,1,48,9,"So maṃ raṅgamhi avheti, saraṇaṃ me hoti kosiyā’’ ti. "
  2425. 492425,111,1630,2,33,1,199,24,"Tassattho – ahaṃ, devarāja, mūsilaṃ nāma antevāsikaṃ sattatantiṃ sumadhuraṃ rāmaṇeyyaṃ vīṇaṃ attano jānananiyāmena sikkhāpesiṃ, so maṃ idāni raṅgamaṇḍale pakkosati, tassa me tvaṃ, kosiyagotta, saraṇaṃ hohīti. "
  2426. 492426,111,1631,2,21,1,85,14,"Sakko tassa vacanaṃ sutvā‘‘ mā bhāyi, ahaṃ te tāṇañca leṇañcā’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  2427. 492427,111,1632,2,4,1,0,0,187.
  2428. 492428,111,1633,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ahaṃ taṃ saraṇaṃ samma, ahamācariyapūjako; "
  2429. 492429,111,1634,2,12,1,47,7,"Na taṃ jayissati sisso, sissamācariya jessasī’’ ti. "
  2430. 492430,111,1635,2,15,1,77,12,Tattha ahaṃ taṃ saraṇan ti ahaṃ saraṇaṃ avassayo patiṭṭhā hutvā taṃ tāyissāmi.
  2431. 492431,111,1635,16,19,1,23,2,{Sammā}ti piyavacanametaṃ.
  2432. 492432,111,1635,20,32,1,70,8,"Sissamācariya, {jessasī}ti, ācariya, tvaṃ vīṇaṃ vādayamāno sissaṃ jinissasi. "
  2433. 492433,111,1635,33,47,1,93,13,"Apica tvaṃ vīṇaṃ vādento ekaṃ tantiṃ chinditvā cha vādeyyāsi, vīṇāya te pakatisaddo bhavissati. "
  2434. 492434,111,1635,48,57,1,62,8,"Mūsilopi tantiṃ chindissati, athassa vīṇāya saddo na bhavissati. "
  2435. 492435,111,1635,58,63,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe so parājayaṃ pāpuṇissati.
  2436. 492436,111,1635,64,86,1,223,20,"Athassa parājayabhāvaṃ ñatvā dutiyampi tatiyampi catutthampi pañcamampi sattamampi tantiṃ chinditvā suddhadaṇḍakameva vādeyyāsi, chinnatantikoṭīhi saro nikkhamitvā sakalaṃ dvādasayojanikaṃ bārāṇasinagaraṃ chādetvā ṭhassatīti. "
  2437. 492437,111,1636,2,10,1,64,8,Evaṃ vatvā sakko bodhisattassa tisso pāsakaghaṭikā datvā evamāha–
  2438. 492438,111,1636,11,30,1,135,16,"‘‘ vīṇāsaddeneva pana sakalanagare chādite ito ekaṃ pāsakaghaṭikaṃ ākāse khipeyyāsi, atha te purato otaritvā tīṇi accharāsatāni naccissanti. "
  2439. 492439,111,1636,31,44,1,100,12,"Tāsaṃ naccanakāle ca dutiyaṃ khipeyyāsi, athāparānipi tīṇi satāni otaritvā tava vīṇādhure naccissanti. "
  2440. 492440,111,1636,45,55,1,80,9,"Tato tatiyaṃ khipeyyāsi, athāparāni tīṇi satāni otaritvā raṅgamaṇḍale naccissanti. "
  2441. 492441,111,1636,56,70,1,69,10,"Ahampi te santikaṃ āgamissāmi, gaccha mā bhāyī’’ ti bodhisattaṃ assāsesi. "
  2442. 492442,111,1636,71,75,1,39,4,Bodhisatto pubbaṇhasamaye gehaṃ agamāsi.
  2443. 492443,111,1636,76,83,1,61,7,Nāgarā rājadvārasamīpe maṇḍapaṃ katvā rañño āsanaṃ paññapesuṃ.
  2444. 492444,111,1636,84,106,1,214,19,"Rājā pāsādā otaritvā alaṅkatamaṇḍape pallaṅkamajjhe nisīdi, dvādasasahassā alaṅkatitthiyo amaccabrāhmaṇagahapatikādayo ca rājānaṃ parivārayiṃsu, sabbe nāgarā sannipatiṃsu, rājaṅgaṇe cakkāticakke mañcātimañce bandhiṃsu. "
  2445. 492445,111,1637,2,11,1,98,9,Bodhisattopi nhātānulitto nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā vīṇaṃ gāhāpetvā attano paññattāsane nisīdi.
  2446. 492446,111,1637,12,21,1,71,8,"Sakko adissamānakāyena āgantvā ākāse aṭṭhāsi, bodhisattoyeva naṃ passati. "
  2447. 492447,111,1637,22,27,1,36,5,Mūsilopi āgantvā attano āsane nisīdi.
  2448. 492448,111,1637,28,35,1,53,6,"Mahājano parivāresi, āditova dvepi samasamaṃ vādayiṃsu. "
  2449. 492449,111,1637,36,42,1,62,6,Mahājano dvinnampi vāditena tuṭṭho ukkuṭṭhisahassāni pavattesi.
  2450. 492450,111,1637,43,57,1,68,10,Sakko ākāse ṭhatvā bodhisattaññeva sāvento‘‘ ekaṃ tantiṃ chindā’’ ti āha.
  2451. 492451,111,1637,58,71,1,93,11,"Bodhisatto tantiṃ chindi, sā chinnāpi chinnakoṭiyā saraṃ muñcateva, devagandhabbaṃ viya vattati. "
  2452. 492452,111,1637,72,80,1,45,7,"Mūsilopi tantiṃ chindi, tato saddo na nikkhami. "
  2453. 492453,111,1637,81,90,1,45,6,Ācariyo dutiyampi chindi … pe… sattamampi chindi.
  2454. 492454,111,1637,91,97,1,56,6,Suddhadaṇḍakaṃ vādentassa saddo nagaraṃ chādetvā aṭṭhāsi.
  2455. 492455,111,1637,98,104,1,58,5,Celukkhepasahassāni ceva ukkuṭṭhisahassāni ca pavattayiṃsu.
  2456. 492456,111,1637,105,115,1,72,9,"Bodhisatto ekaṃ pāsakaṃ ākāse khipi, tīṇi accharāsatāni otaritvā nacciṃsu. "
  2457. 492457,111,1637,116,128,1,87,12,Evaṃ dutiye ca tatiye ca khitte tīṇi tīṇi accharāsatāni otaritvā vuttanayeneva nacciṃsu.
  2458. 492458,111,1638,2,42,1,277,32,"Tasmiṃ khaṇe rājā mahājanassa iṅgitasaññaṃ adāsi, mahājano uṭṭhāya‘‘ tvaṃ ācariyena saddhiṃ virujjhitvā‘ samakāraṃ karomī’ ti vāyamasi, attano pamāṇaṃ na jānāsī’’ ti mūsilaṃ tajjetvā gahitagahiteheva pāsāṇadaṇḍādīhi saṃcuṇṇetvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā pāde gahetvā saṅkāraṭṭhāne chaḍḍesi. "
  2459. 492459,111,1638,43,55,1,90,11,"Rājā tuṭṭhacitto ghanavassaṃ vassāpento viya bodhisattassa bahuṃ dhanaṃ adāsi, tathā nāgarā. "
  2460. 492460,111,1638,56,86,1,213,23,"Sakko bodhisattena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ ahaṃ te, paṇḍita, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ gāhāpetvā pacchā mātaliṃ pesessāmi, tvaṃ sahassayuttaṃ vejayantarathavaraṃ abhiruyha devalokaṃ āgaccheyyāsī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  2461. 492461,111,1639,2,18,1,93,11,"Atha naṃ gantvā paṇḍukambalasilāyaṃ nisinnaṃ‘‘ kahaṃ gatāttha, mahārājā’’ ti devadhītaro pucchiṃsu. "
  2462. 492462,111,1639,19,29,1,81,10,Sakko tāsaṃ taṃ kāraṇaṃ vitthārena kathetvā bodhisattassa sīlañca guṇañca vaṇṇesi.
  2463. 492463,111,1639,30,46,1,73,10,"Devadhītaro‘‘ mahārāja, mayampi ācariyaṃ daṭṭhukāmā, idha naṃ ānehī’’ ti āhaṃsu. "
  2464. 492464,111,1639,47,67,1,115,13,"Sakko mātaliṃ āmantetvā‘‘ tāta, devaccharā guttilagandhabbaṃ daṭṭhukāmā, gaccha naṃ vejayantarathe nisīdāpetvā ānehī’’ ti. "
  2465. 492465,111,1639,68,78,1,36,6,So‘‘ sādhū’’ ti gantvā bodhisattaṃ ānesi.
  2466. 492466,111,1639,79,97,1,90,12,"Sakko bodhisattena saddhiṃ sammoditvā‘‘ devakaññā kira te, ācariya, gandhabbaṃ sotukāmā’’ ti āha."
  2467. 492467,111,1639,98,115,1,79,11,"‘‘ Mayaṃ mahārāja, gandhabbā nāma sippaṃ nissāya jīvāma, mūlaṃ labhantā vādeyyāmā’’ ti."
  2468. 492468,111,1639,116,127,1,31,6,"‘‘ Vādehi, ahaṃ te mūlaṃ dassāmī’’ ti."
  2469. 492469,111,1639,128,149,1,105,14,"‘‘ Na mayhaṃ aññena mūlenattho, imā pana devadhītaro attano attano kalyāṇakammaṃ kathentu, evāhaṃ vādessāmī’’ ti . "
  2470. 492470,111,1639,150,154,1,27,4,Atha naṃ devadhītaro āhaṃsu–
  2471. 492471,111,1639,155,170,1,82,10,"‘‘ amhehi kataṃ kalyāṇakammaṃ pacchā tumhākaṃ kathessāma, gandhabbaṃ karohi ācariyā’’ ti. "
  2472. 492472,111,1639,171,181,1,87,9,"Bodhisatto sattāhaṃ devatānaṃ gandhabbaṃ akāsi, taṃ dibbagandhabbaṃ abhibhavitvā pavatti. "
  2473. 492473,111,1639,182,189,1,63,7,Sattame divase ādito paṭṭhāya devadhītānaṃ kalyāṇakammaṃ pucchi.
  2474. 492474,111,1639,190,215,1,203,20,Ekaṃ kassapasammāsambuddhakāle ekassa bhikkhuno uttamavatthaṃ datvā sakkassa paricārikā hutvā nibbattaṃ accharāsahassaparivāraṃ uttamavatthadevakaññaṃ‘‘ tvaṃ purimabhave kiṃ kammaṃ katvā nibbattā’’ ti pucchi.
  2475. 492475,111,1639,216,223,1,61,7,Tassa pucchanākāro ca vissajjanā ca vimānavatthumhi āgatameva.
  2476. 492476,111,1639,224,226,1,15,2,Vuttañhi tattha–
  2477. 492477,111,1640,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate; "
  2478. 492478,111,1641,2,9,1,39,6,"Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā."
  2479. 492479,111,1642,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati; "
  2480. 492480,111,1643,2,11,1,42,8,"Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā."
  2481. 492481,111,1644,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ; "
  2482. 492482,111,1645,2,14,1,60,9,"Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ ti."
  2483. 492483,111,1646,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Vatthuttamadāyikā nārī, pavarā hoti naresu nārīsu; "
  2484. 492484,111,1647,2,11,1,59,8,"Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ."
  2485. 492485,111,1648,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi; "
  2486. 492486,111,1649,2,8,1,50,5,"Accharāsahassassāhaṃ , pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ."
  2487. 492487,111,1650,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati; "
  2488. 492488,111,1651,2,11,1,42,8,"Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā."
  2489. 492489,111,1652,2,8,1,26,4,‘ ‘ Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā;
  2490. 492490,111,1653,2,20,1,34,6,"Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ ti.( vi. va.329-331,333-336); "
  2491. 492491,111,1654,2,103,1,682,76,"Aparā piṇḍāya caramānassa bhikkhuno pūjanatthāya pupphāni adāsi, aparā‘‘ cetiye gandhapañcaṅgulikaṃ dethā’’ ti gandhe adāsi, aparā madhurāni phalāphalāni adāsi, aparā ucchurasaṃ adāsi, aparā kassapadasabalassa cetiye gandhapañcaṅgulikaṃ adāsi, aparā maggapaṭipannānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca kulagehe vāsaṃ upagatānaṃ santike dhammaṃ assosi, aparā nāvāya upakaṭṭhāya velāya bhuttassa bhikkhuno udake ṭhatvā udakaṃ adāsi, aparā agāramajjhe vasamānā akkodhanā hutvā sassusasuravattaṃ akāsi, aparā attano laddhakoṭṭhāsatopi saṃvibhāgaṃ katvāva paribhuñji, sīlavatī ca ahosi, aparā paragehe dāsī hutvā nikkodhanā nimmānā attano laddhakoṭṭhāsato saṃvibhāgaṃ katvā devarañño paricārikā hutvā nibbattā( vi. va. aṭṭha.328-336). "
  2492. 492492,111,1654,104,120,1,124,15,"Evaṃ sabbāpi guttilavimānavatthusmiṃ āgatā chattiṃsa devadhītā yaṃ yaṃ kammaṃ katvā tattha nibbattā, sabbaṃ bodhisatto pucchi. "
  2493. 492493,111,1654,121,126,1,46,5,Tāpissa attano katakammaṃ gāthāhiyeva kathesuṃ.
  2494. 492494,111,1654,127,146,1,128,15,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, svāhaṃ idhāgantvā appamattakenapi kammena paṭiladdhadibbasampattiyo assosiṃ. "
  2495. 492495,111,1654,147,162,1,101,13,Ito dāni paṭṭhāya manussalokaṃ gantvā dānādīni kusalakammāneva karissāmī’’ ti vatvā imaṃ udānaṃ udānesi–
  2496. 492496,111,1655,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Svāgataṃ vata me ajja, suppabhātaṃ suhuṭṭhitaṃ; "
  2497. 492497,111,1656,2,7,1,40,4,"Yaṃ addasāmi devatāyo, accharākāmavaṇṇiyo."
  2498. 492498,111,1657,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Imāsāhaṃ dhammaṃ sutvā, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ; "
  2499. 492499,111,1658,2,8,1,39,5,"Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca; "
  2500. 492500,111,1659,2,21,1,50,8,"Svāhaṃ tattha gamissāmi, yattha gantvā na socare’’ ti.( vi. va.617-618); "
  2501. 492501,111,1660,2,12,1,96,10,Atha naṃ sattāhaccayena devarājā mātalisaṅgāhakaṃ āṇāpetvā rathe nisīdāpetvā bārāṇasimeva pesesi.
  2502. 492502,111,1660,13,21,1,68,8,So bārāṇasiṃ gantvā devaloke attanā diṭṭhakāraṇaṃ manussānaṃ ācikkhi.
  2503. 492503,111,1660,22,29,1,53,7,Tato paṭṭhāya manussā saussāhā puññāni kātuṃ maññiṃsu.
  2504. 492504,111,1661,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2505. 492505,111,1661,10,30,1,95,13,"‘‘ tadā mūsilo devadatto ahosi, sakko anuruddho, rājā ānando, guttilagandhabbo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2506. 492506,111,1662,2,4,1,27,2,Guttilajātakavaṇṇanā tatiyā.
  2507. 492507,111,1664,2,7,1,23,2,[ 244]4. Vigaticchajātakavaṇṇanā
  2508. 492508,111,1665,2,18,1,103,14,Yaṃ passati na taṃ {icchatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ palāyikaṃ paribbājakaṃ ārabbha kathesi.
  2509. 492509,111,1665,19,54,1,229,27,So kira sakalajambudīpe paṭivādaṃ alabhitvā sāvatthiṃ āgantvā‘‘ ko mayā saddhiṃ vādaṃ kātuṃ samattho’’ ti pucchitvā‘‘ sammāsambuddho’’ ti sutvā mahājanaparivuto jetavanaṃ gantvā bhagavantaṃ catuparisamajjhe dhammaṃ desentaṃ pañhaṃ pucchi.
  2510. 492510,111,1665,55,76,1,102,16,"Athassa satthā taṃ vissajjetvā‘‘ ekaṃ nāma kin’’ ti pañhaṃ pucchi, so taṃ kathetuṃ asakkonto uṭṭhāya palāyi. "
  2511. 492511,111,1665,77,91,1,67,8,"Nisinnaparisā‘‘ ekapadeneva vo, bhante, paribbājako niggahito’’ ti āhaṃsu. "
  2512. 492512,111,1665,92,111,1,98,12,"Satthā‘‘ nāhaṃ, upāsakā, idānevetaṃ ekapadeneva niggaṇhāmi, pubbepi niggaṇhiṃyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2513. 492513,111,1666,2,20,1,165,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā dīgharattaṃ himavante vasi.
  2514. 492514,111,1666,21,31,1,84,10,So pabbatā oruyha ekaṃ nigamagāmaṃ nissāya gaṅgānivattane paṇṇasālāyaṃ vāsaṃ kappesi.
  2515. 492515,111,1666,32,71,1,247,31,Atheko paribbājako sakalajambudīpe paṭivādaṃ alabhitvā taṃ nigamaṃ patvā‘‘ atthi nu kho koci mayā saddhiṃ vādaṃ kātuṃ samattho’’ ti pucchitvā‘‘ atthī’’ ti bodhisattassa ānubhāvaṃ sutvā mahājanaparivuto tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā nisīdi.
  2516. 492516,111,1666,72,84,1,76,8,Atha naṃ bodhisatto‘‘ vaṇṇagandhaparibhāvitaṃ gaṅgāpānīyaṃ pivissatī’’ ti pucchi.
  2517. 492517,111,1666,85,108,1,106,15,"Paribbājako vādena ottharanto‘‘ kā gaṅgā, vālukā gaṅgā, udakaṃ gaṅgā, orimatīraṃ gaṅgā, pārimatīraṃ gaṅgā’’ ti āha. "
  2518. 492518,111,1666,109,129,1,112,14,"Bodhisatto‘‘ tvaṃ pana, paribbājaka, ṭhapetvā udakaṃ vālukaṃ orimatīraṃ pārimatīrañca kahaṃ gaṅgaṃ labhissasī’’ ti āha. "
  2519. 492519,111,1666,130,135,1,44,5,Paribbājako appaṭibhāno hutvā uṭṭhāya palāyi.
  2520. 492520,111,1666,136,145,1,72,9,Tasmiṃ palāte bodhisatto nisinnaparisāya dhammaṃ desento imā gāthā avoca–
  2521. 492521,111,1667,2,4,1,0,0,188.
  2522. 492522,111,1668,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Yaṃ passati na taṃ icchati, yañca na passati taṃ kiricchati; "
  2523. 492523,111,1669,2,13,1,57,10,"Maññāmi ciraṃ carissati, na hi taṃ lacchati yaṃ sa icchati. "
  2524. 492524,111,1670,2,4,1,0,0,189.
  2525. 492525,111,1671,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Yaṃ labhati na tena tussati, yañca pattheti laddhaṃ hīḷeti; "
  2526. 492526,111,1672,2,12,1,51,7,"Icchā hi anantagocarā, vigaticchāna namo karomase’’ ti. "
  2527. 492527,111,1673,2,15,1,64,10,"Tattha yaṃ {passatī}ti yaṃ udakādiṃ passati, taṃ gaṅgāti na icchati. "
  2528. 492528,111,1673,16,28,1,75,10,"Yañca na {passatī}ti yañca udakādivinimuttaṃ gaṅgaṃ na passati, taṃ kiricchati. "
  2529. 492529,111,1673,29,44,1,104,13,Maññāmi ciraṃ {carissatī}ti ahaṃ evaṃ maññāmi– ayaṃ paribbājako evarūpaṃ gaṅgaṃ pariyesanto ciraṃ carissati.
  2530. 492530,111,1673,45,58,1,101,11,"Yathā vā udakādivinimuttaṃ gaṅgaṃ, evaṃ rūpādivinimuttaṃ attānampi pariyesanto saṃsāre ciraṃ carissati. "
  2531. 492531,111,1673,59,78,1,98,17,"Na hi taṃ {lacchatī}ti ciraṃ carantopi yaṃ taṃ evarūpaṃ gaṅgaṃ vā attānaṃ vā icchati, taṃ na lacchati. "
  2532. 492532,111,1673,79,92,1,62,11,"Yaṃ {labhatī}ti yaṃ udakaṃ vā rūpādiṃ vā labhati, tena na tussati. "
  2533. 492533,111,1673,93,118,1,130,19,"Yañca pattheti laddhaṃ {hīḷetī}ti evaṃ laddhena atussanto yaṃ yaṃ sampattiṃ pattheti, taṃ taṃ labhitvā‘‘ kiṃ etāyā’’ ti hīḷeti avamaññati. "
  2534. 492534,111,1673,119,133,1,105,13,Icchā hi {anantagocarā}ti laddhaṃ hīḷetvā aññamaññaṃ ārammaṇaṃ icchanato ayaṃ icchā nāma taṇhā anantagocarā.
  2535. 492535,111,1673,134,147,1,91,11,"Vigaticchāna namo {karomase}ti tasmā ye vigaticchā buddhādayo, tesaṃ mayaṃ namakkāraṃ karomāti. "
  2536. 492536,111,1674,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2537. 492537,111,1674,9,24,1,72,10,"‘‘ tadā paribbājako etarahi paribbājako ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2538. 492538,111,1675,2,4,1,32,2,Vigaticchajātakavaṇṇanā catutthā.
  2539. 492539,111,1677,2,7,1,25,2,[ 245]5. Mūlapariyāyajātakavaṇṇanā
  2540. 492540,111,1678,2,15,1,112,12,Kālo ghasati {bhūtānī}ti idaṃ satthā ukkaṭṭhaṃ nissāya subhagavane viharanto mūlapariyāyasuttantaṃ ārabbha kathesi.
  2541. 492541,111,1678,16,57,1,270,34,"Tadā kira pañcasatā brāhmaṇā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sāsane pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggaṇhitvā mānamadamattā hutvā‘‘ sammāsambuddhopi tīṇeva piṭakāni jānāti, mayampi tāni jānāma, evaṃ sante kiṃ tassa amhehi nānākaraṇan’’ ti buddhupaṭṭhānaṃ na gacchanti, paṭipakkhā hutvā caranti. "
  2542. 492542,111,1679,2,19,1,142,16,"Athekadivasaṃ satthā tesu āgantvā attano santike nisinnesu aṭṭhahi bhūmīhi paṭimaṇḍetvā mūlapariyāyasuttantaṃ kathesi, te na kiñci sallakkhesuṃ. "
  2543. 492543,111,1679,20,23,1,20,3,Atha nesaṃ etadahosi–
  2544. 492544,111,1679,24,56,1,136,22,"‘‘ mayaṃ amhehi sadisā paṇḍitā natthī’ ti mānaṃ karoma, idāni pana na kiñci jānāma, buddhehi sadiso paṇḍito nāma natthi, aho buddhaguṇā nāmā’’ ti. "
  2545. 492545,111,1679,57,67,1,74,10,Te tato paṭṭhāya nihatamānā hutvā uddhaṭadāṭhā viya sappā nibbisevanā jātā.
  2546. 492546,111,1679,68,88,1,172,18,"Satthā ukkaṭṭhāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā vesāliṃ gantvā gotamakacetiye gotamakasuttantaṃ nāma kathesi, dasasahassilokadhātu kampi, taṃ sutvā te bhikkhū arahattaṃ pāpuṇiṃsu. "
  2547. 492547,111,1679,89,99,1,114,9,Mūlapariyāyasuttantapariyosāne pana satthari ukkaṭṭhāyaṃ viharanteyeva bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2548. 492548,111,1679,100,120,1,124,14,"‘‘ āvuso, aho buddhānaṃ ānubhāvo, te nāma brāhmaṇapabbajitā tathā mānamadamattā bhagavatā mūlapariyāyadesanāya nihatamānā katā’’ ti. "
  2549. 492549,111,1679,121,166,1,209,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ ime evaṃ mānapaggahitasire vicarante nihatamāne akāsiṃyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2550. 492550,111,1680,2,21,1,174,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū disāpāmokkho ācariyo hutvā pañca māṇavakasatāni mante vācesi.
  2551. 492551,111,1680,22,52,1,189,23,"Te pañcasatāpi niṭṭhitasippā sippe anuyogaṃ datvā‘‘ yattakaṃ mayaṃ jānāma, ācariyopi tattakameva, viseso natthī’’ ti mānatthaddhā hutvā ācariyassa santikaṃ na gacchanti, vattapaṭivattaṃ na karonti. "
  2552. 492552,111,1680,53,71,1,124,14,Te ekadivasaṃ ācariye badarirukkhamūle nisinne taṃ vambhetukāmā badarirukkhaṃ nakhena ākoṭetvā‘‘ nissārovāyaṃ rukkho’’ ti āhaṃsu.
  2553. 492553,111,1680,72,87,1,83,11,Bodhisatto attano vambhanabhāvaṃ ñatvā antevāsike‘‘ ekaṃ vo pañhaṃ pucchissāmī’’ ti āha.
  2554. 492554,111,1680,88,98,1,37,5,"Te haṭṭhatuṭṭhā‘‘ vadetha, kathessāmā’’ ti. "
  2555. 492555,111,1680,99,104,1,43,5,Ācariyo pañhaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  2556. 492556,111,1681,2,4,1,0,0,190.
  2557. 492557,111,1682,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kālo ghasati bhūtāni, sabbāneva sahattanā; "
  2558. 492558,111,1683,2,13,1,45,8,"Yo ca kālaghaso bhūto, sa bhūtapacaniṃ pacī’’ ti. "
  2559. 492559,111,1684,2,8,1,59,5,Tattha {kālo}ti purebhattakālopi pacchābhattakālopīti evamādi.
  2560. 492560,111,1684,9,33,1,181,20,"{Bhūtānī}ti sattādhivacanametaṃ, na kālo bhūtānaṃ cammamaṃsādīni luñcitvā khādati, apica kho nesaṃ āyuvaṇṇabalāni khepento yobbaññaṃ maddanto ārogyaṃ vināsento ghasati khādatīti vuccati. "
  2561. 492561,111,1684,34,43,1,51,8,"Evaṃ ghasanto ca na kiñci vajjeti, sabbāneva ghasati. "
  2562. 492562,111,1684,44,58,1,105,12,"Na kevalañca bhūtāneva, apica kho sahattanā attānampi ghasati, purebhattakālo pacchābhattakālaṃ na pāpuṇāti. "
  2563. 492563,111,1684,59,62,1,29,3,Esa nayo pacchābhattakālādīsu.
  2564. 492564,111,1684,63,71,1,51,6,Yo ca kālaghaso {bhūto}ti khīṇāsavassetaṃ adhivacanaṃ .
  2565. 492565,111,1684,72,89,1,95,12,So hi ariyamaggena āyatiṃ paṭisandhikālaṃ khepetvā khāditvā ṭhitattā‘‘ kālaghaso bhūto’’ ti vuccati .
  2566. 492566,111,1684,90,116,1,129,19,"Sa bhūtapacaniṃ {pacī}ti so yāyaṃ taṇhā apāyesu bhūte pacati, taṃ ñāṇagginā paci dahi bhasmamakāsi, tena‘‘ bhūtapacaniṃ pacī’’ ti vuccati."
  2567. 492567,111,1684,117,128,1,47,6,"‘‘ Pajanin’’ tipi pāṭho, janikaṃ nibbattakinti attho. "
  2568. 492568,111,1685,2,11,1,61,9,Imaṃ pañhaṃ sutvā māṇavesu ekopi jānituṃ samattho nāma nāhosi.
  2569. 492569,111,1685,12,68,1,293,43,"Atha ne bodhisatto‘‘ mā kho tumhe‘ ayaṃ pañho tīsu vedesu atthī’ ti saññaṃ akattha, tumhe‘ yamahaṃ jānāmi, taṃ sabbaṃ jānāmā’ ti maññamānā maṃ badarirukkhasadisaṃ karotha, mama tumhehi aññātassa bahuno jānanabhāvaṃ na jānātha, gacchatha sattame divase kālaṃ dammi, ettakena kālena imaṃ pañhaṃ cintethā’’ ti. "
  2570. 492570,111,1685,69,85,1,116,15,"Te bodhisattaṃ vanditvā attano attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā sattāhaṃ cintetvāpi pañhassa neva antaṃ, na koṭiṃ passiṃsu. "
  2571. 492571,111,1685,86,113,1,124,17,"Te sattamadivase ācariyassa santikaṃ gantvā vanditvā nisīditvā‘‘ kiṃ, bhadramukhā, jānittha pañhan’’ ti vutte‘‘ na jānāmā’’ ti vadiṃsu. "
  2572. 492572,111,1685,114,120,1,47,6,Atha bodhisatto te garahamāno dutiyaṃ gāthamāha–
  2573. 492573,111,1686,2,4,1,0,0,191.
  2574. 492574,111,1687,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Bahūni narasīsāni, lomasāni brahāni ca; "
  2575. 492575,111,1688,2,10,1,42,5,"Gīvāsu paṭimukkāni, kocidevettha kaṇṇavā’’ ti. "
  2576. 492576,111,1689,2,30,1,181,23,"Tassattho – bahūni narānaṃ sīsāni dissanti, sabbāni ca tāni lomasāni, sabbāni mahantāni gīvāsuyeva ṭhapitāni, na tālaphalaṃ viya hatthena gahitāni, natthi tesaṃ imehi dhammehi nānākaraṇaṃ. "
  2577. 492577,111,1689,31,37,1,48,6,Ettha pana kocideva kaṇṇavāti attānaṃ sandhāyāha.
  2578. 492578,111,1689,38,47,1,53,7,"{Kaṇṇavā}ti paññavā, kaṇṇachiddaṃ pana na kassaci natthi. "
  2579. 492579,111,1689,48,66,1,99,13,"Iti te māṇavake‘‘ kaṇṇachiddamattameva tumhākaṃ bālānaṃ atthi, na paññā’’ ti garahitvā pañhaṃ vissajjesi. "
  2580. 492580,111,1689,67,70,1,8,2,Te sutvā –
  2581. 492581,111,1689,71,85,1,74,9,‘‘ aho ācariyā nāma mahantā’’ ti khamāpetvā nihatamānā bodhisattaṃ upaṭṭhahiṃsu.
  2582. 492582,111,1690,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2583. 492583,111,1690,9,25,1,73,11,"‘‘ tadā pañcasatā māṇavakā ime bhikkhū ahesuṃ, ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2584. 492584,111,1691,2,4,1,33,2,Mūlapariyāyajātakavaṇṇanā pañcamā.
  2585. 492585,111,1693,2,7,1,21,2,[ 246]6. Bālovādajātakavaṇṇanā
  2586. 492586,111,1694,2,17,1,114,13,Hantvā chetvā vadhitvā {cā}ti idaṃ satthā vesāliṃ upanissāya kūṭāgārasālāyaṃ viharanto sīhasenāpatiṃ ārabbha kathesi.
  2587. 492587,111,1694,18,27,1,77,9,So hi bhagavantaṃ saraṇaṃ gantvā nimantetvā punadivase samaṃsakabhattaṃ adāsi.
  2588. 492588,111,1694,28,47,1,123,15,Nigaṇṭhā taṃ sutvā kupitā anattamanā tathāgataṃ viheṭhetukāmā‘‘ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ bhuñjatī’’ ti akkosiṃsu.
  2589. 492589,111,1694,48,52,1,43,4,Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2590. 492590,111,1694,53,75,1,115,15,"‘‘ āvuso, nigaṇṭho nāṭaputto‘ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ bhuñjatī’ ti saddhiṃ parisāya akkosanto āhiṇḍatī’’ ti. "
  2591. 492591,111,1694,76,100,1,136,17,"Taṃ sutvā satthā‘‘ na, bhikkhave, nigaṇṭho nāṭaputto idāneva maṃ uddissakatamaṃsakhādanena garahati, pubbepi garahiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2592. 492592,111,1695,2,21,1,202,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto isipabbajjaṃ pabbajitvā loṇambilasevanatthāya himavantato bārāṇasiṃ gantvā punadivase nagaraṃ bhikkhāya pāvisi.
  2593. 492593,111,1695,22,63,1,267,31,"Atheko kuṭumbiko‘‘ tāpasaṃ viheṭhessāmī’’ ti gharaṃ pavesetvā paññattāsane nisīdāpetvā macchamaṃsena parivisitvā bhattakiccāvasāne ekamantaṃ nisīditvā‘‘ imaṃ maṃsaṃ tumheyeva uddissa pāṇe māretvā kataṃ, idaṃ akusalaṃ mā amhākameva, tumhākampi hotū’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2594. 492594,111,1696,2,4,1,0,0,192.
  2595. 492595,111,1697,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Hantvā chetvā vadhitvā ca, deti dānaṃ asaññato; "
  2596. 492596,111,1698,2,12,1,49,7,"Edisaṃ bhattaṃ bhuñjamāno, sa pāpena upalippatī’’ ti. "
  2597. 492597,111,1699,2,8,1,25,3,Tattha {hantvā}ti paharitvā.
  2598. 492598,111,1699,9,12,1,18,2,{Chetvā}ti kilametvā.
  2599. 492599,111,1699,13,16,1,18,2,{Vadhitvā}ti māretvā.
  2600. 492600,111,1699,17,27,1,60,9,Deti dānaṃ {asaññato}ti asaññato dussīlo evaṃ katvā dānaṃ deti.
  2601. 492601,111,1699,28,44,1,132,14,"Edisaṃ bhattaṃ bhuñjamāno, sa pāpena {upalippatī}ti edisaṃ uddissakatabhattaṃ bhuñjamāno so samaṇopi pāpena upalippati saṃyujjatiyevāti. "
  2602. 492602,111,1700,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  2603. 492603,111,1701,2,4,1,0,0,193.
  2604. 492604,111,1702,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Puttadārampi ce hantvā, deti dānaṃ asaññato; "
  2605. 492605,111,1703,2,11,1,45,6,"Bhuñjamānopi sappañño, na pāpena upalippatī’’ ti. "
  2606. 492606,111,1704,2,22,1,166,17,"Tattha bhuñjamānopi {sappañño}ti tiṭṭhatu aññaṃ maṃsaṃ, puttadāraṃ vadhitvāpi dussīlena dinnaṃ sappañño khantimettādiguṇasampanno taṃ bhuñjamānopi pāpena na upalippatīti. "
  2607. 492607,111,1704,23,29,1,56,6,Evamassa bodhisatto dhammaṃ kathetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
  2608. 492608,111,1705,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2609. 492609,111,1705,9,24,1,69,10,"‘‘ tadā kuṭumbiko nigaṇṭho nāṭaputto ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2610. 492610,111,1706,2,4,1,29,2,Bālovādajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  2611. 492611,111,1708,2,7,1,22,2,[ 247]7. Pādañjalijātakavaṇṇanā
  2612. 492612,111,1709,2,13,1,85,10,Addhā pādañjalī {sabbe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto lāḷudāyītheraṃ ārabbha kathesi.
  2613. 492613,111,1709,14,26,1,92,11,"Ekasmiñhi divase dve aggasāvakā pañhaṃ vinicchinanti, bhikkhū pañhaṃ suṇantā there pasaṃsanti. "
  2614. 492614,111,1709,27,43,1,84,12,Lāḷudāyīthero pana parisantare nisinno‘‘ ete amhehi samaṃ kiṃ jānantī’’ ti oṭṭhaṃ bhañji.
  2615. 492615,111,1709,44,52,1,48,7,"Taṃ disvā therā uṭṭhāya pakkamiṃsu, parisā bhijji. "
  2616. 492616,111,1709,53,57,1,43,4,Dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2617. 492617,111,1709,58,71,1,56,8,"‘‘ āvuso lāḷudāyī, dve aggasāvake garahitvā oṭṭhaṃ bhañjī’’ ti. "
  2618. 492618,111,1709,72,98,1,128,19,"Taṃ sutvā satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi lāḷudāyī ṭhapetvā oṭṭhabhañjanaṃ tato uttari aññaṃ na jānātī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2619. 492619,111,1710,2,14,1,94,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi.
  2620. 492620,111,1710,15,22,1,55,7,Rañño pādañjalī nāma putto lālo dandhaparisakkano ahosi.
  2621. 492621,111,1710,23,26,1,26,3,Aparabhāge rājā kālamakāsi.
  2622. 492622,111,1710,27,43,1,99,12,Amaccā rañño matakiccāni katvā‘‘ taṃ rajje abhisiñcissāmā’’ ti mantayamānā rājaputtaṃ pādañjaliṃ āhaṃsu.
  2623. 492623,111,1710,44,60,1,89,11,"Bodhisatto pana‘‘ ayaṃ kumāro lālo dandhaparisakkano, pariggahetvā naṃ abhisiñcissāmā’’ ti āha. "
  2624. 492624,111,1710,61,72,1,97,11,Amaccā vinicchayaṃ sajjetvā kumāraṃ samīpe nisīdāpetvā aḍḍaṃ vinicchinantā na sammā vinicchiniṃsu.
  2625. 492625,111,1710,73,79,1,44,6,Te assāmikaṃ sāmikaṃ katvā kumāraṃ pucchiṃsu–
  2626. 492626,111,1710,80,92,1,44,6,"‘‘ kīdisaṃ, kumāra, suṭṭhu aḍḍaṃ vinicchinimhā’’ ti. "
  2627. 492627,111,1710,93,96,1,16,3,So oṭṭhaṃ bhañji.
  2628. 492628,111,1710,97,115,1,111,13,"Bodhisatto‘‘ paṇḍito vata maññe kumāro, asammāvinicchitabhāvo tena ñāto bhavissatī’’ ti maññamāno paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2629. 492629,111,1711,2,4,1,0,0,194.
  2630. 492630,111,1712,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Addhā pādañjalī sabbe, paññāya atirocati; "
  2631. 492631,111,1713,2,13,1,48,8,"Tathā hi oṭṭhaṃ bhañjati, uttariṃ nūna passatī’’ ti. "
  2632. 492632,111,1714,2,10,1,63,7,Tassattho – ekaṃsena pādañjalikumāro sabbe amhe paññāya atirocati.
  2633. 492633,111,1714,11,21,1,61,9,"Tathā hi oṭṭhaṃ bhañjati, nūna uttariṃ aññaṃ kāraṇaṃ passatīti. "
  2634. 492634,111,1715,2,23,1,122,15,"Te aparasmimpi divase vinicchayaṃ sajjetvā aññaṃ aḍḍaṃ suṭṭhu vinicchinitvā‘‘ kīdisaṃ, deva, suṭṭhu vinicchinitan’’ ti pucchiṃsu. "
  2635. 492635,111,1715,24,28,1,26,4,So punapi oṭṭhameva bhañji.
  2636. 492636,111,1715,29,35,1,58,6,Athassa andhabālabhāvaṃ ñatvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  2637. 492637,111,1716,2,4,1,0,0,195.
  2638. 492638,111,1717,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Nāyaṃ dhammaṃ adhammaṃ vā, atthānatthañca bujjhati; "
  2639. 492639,111,1718,2,11,1,46,6,"Aññatra oṭṭhanibbhogā, nāyaṃ jānāti kiñcanan’’ ti. "
  2640. 492640,111,1719,2,9,1,73,7,Amaccā pādañjalikumārassa lālabhāvaṃ ñatvā bodhisattaṃ rajje abhisiñciṃsu.
  2641. 492641,111,1720,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2642. 492642,111,1720,9,23,1,65,9,"‘‘ tadā pādañjalī lāḷudāyī ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2643. 492643,111,1721,2,4,1,30,2,Pādañjalijātakavaṇṇanā sattamā.
  2644. 492644,111,1723,2,7,1,24,2,[ 248]8. Kiṃsukopamajātakavaṇṇanā
  2645. 492645,111,1724,2,15,1,92,10,Sabbehi kiṃsuko {diṭṭho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kiṃsukopamasuttantaṃ ārabbha kathesi.
  2646. 492646,111,1724,16,28,1,98,11,"Cattāro hi bhikkhū tathāgataṃ upasaṅkamitvā kammaṭṭhānaṃ yāciṃsu, satthā tesaṃ kammaṭṭhānaṃ kathesi. "
  2647. 492647,111,1724,29,35,1,63,6,Te kammaṭṭhānaṃ gahetvā attano rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni agamiṃsu.
  2648. 492648,111,1724,36,54,1,120,15,"Tesu eko cha phassāyatanāni pariggaṇhitvā arahattaṃ pāpuṇi, eko pañcakkhandhe, eko cattāro mahābhūte, eko aṭṭhārasa dhātuyo. "
  2649. 492649,111,1724,55,61,1,48,6,Te attano attano adhigatavisesaṃ satthu ārocesuṃ.
  2650. 492650,111,1724,62,66,1,39,4,Athekassa bhikkhuno parivitakko udapādi–
  2651. 492651,111,1724,67,83,1,74,10,"‘‘ imesaṃ kammaṭṭhānāni nānā, nibbānaṃ ekaṃ, kathaṃ sabbehi arahattaṃ pattan’’ ti. "
  2652. 492652,111,1724,84,87,1,19,3,So satthāraṃ pucchi.
  2653. 492653,111,1724,88,118,1,127,18,"Satthā‘‘ kiṃ te, bhikkhu, kiṃsukadiṭṭhabhātikehi nānattan’’ ti vatvā‘‘ idaṃ no, bhante, kāraṇaṃ kathethā’’ ti bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari. "
  2654. 492654,111,1725,2,12,1,71,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa cattāro puttā ahesuṃ.
  2655. 492655,111,1725,13,33,1,101,13,"Te ekadivasaṃ sārathiṃ pakkosetvā‘‘ mayaṃ, samma, kiṃsukaṃ daṭṭhukāmā, kiṃsukarukkhaṃ no dassehī’’ ti āhaṃsu. "
  2656. 492656,111,1725,34,63,1,159,20,"Sārathi‘‘ sādhu, dassessāmī’’ ti vatvā catunnampi ekato adassetvā jeṭṭharājaputtaṃ tāva rathe nisīdāpetvā araññaṃ netvā‘‘ ayaṃ kiṃsuko’’ ti khāṇukakāle kiṃsukaṃ dassesi. "
  2657. 492657,111,1725,64,72,1,68,6,"Aparassa bahalapalāsakāle, aparassa pupphitakāle, aparassa phalitakāle. "
  2658. 492658,111,1725,73,88,1,86,11,Aparabhāge cattāropi bhātaro ekato nisinnā‘‘ kiṃsuko nāma kīdiso’’ ti kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ.
  2659. 492659,111,1725,89,99,1,37,6,Tato eko‘‘ seyyāthāpi jhāmathūṇo’’ ti āha.
  2660. 492660,111,1725,100,126,1,96,12,"Dutiyo‘‘ seyyathāpi nigrodharukkho’’ ti, tatiyo‘‘ seyyathāpi maṃsapesī’’ ti, catuttho‘‘ seyyathāpi sirīso’’ ti. "
  2661. 492661,111,1725,127,158,1,161,22,"Te aññamaññassa kathāya aparituṭṭhā pitu santikaṃ gantvā‘‘ deva, kiṃsuko nāma kīdiso’’ ti pucchitvā‘‘ tumhehi kiṃ kathitan’’ ti vutte attanā kathitanīhāraṃ rañño kathesuṃ. "
  2662. 492662,111,1725,159,197,1,195,28,"Rājā‘‘ catūhipi tumhehi kiṃsuko diṭṭho, kevalaṃ vo kiṃsukassa dassento sārathi‘ imasmiṃ kāle kiṃsuko kīdiso , imasmiṃ kīdiso’ ti vibhajitvā na pucchito, tena vo kaṅkhā uppannā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2663. 492663,111,1726,2,4,1,0,0,196.
  2664. 492664,111,1727,2,12,1,48,7,"‘ ‘ Sabbehi kiṃsuko diṭṭho, kiṃ nvettha vicikicchatha; "
  2665. 492665,111,1728,2,12,1,45,7,"Na hi sabbesu ṭhānesu, sārathī paripucchito’’ ti. "
  2666. 492666,111,1729,2,39,1,219,31,"Tattha na hi sabbesu ṭhānesu, sārathī {paripucchito}ti sabbehi vo kiṃsuko diṭṭho, kiṃ nu tumhe ettha vicikicchatha, sabbesu ṭhānesu kiṃsukoveso, tumhehi pana na hi sabbesu ṭhānesu sārathi paripucchito, tena vo kaṅkhā uppannāti. "
  2667. 492667,111,1730,2,36,1,206,27,"Satthā imaṃ kāraṇaṃ dassetvā‘‘ yathā, bhikkhu, te cattāro bhātikā vibhāgaṃ katvā apucchitattā kiṃsuke kaṅkhaṃ uppādesuṃ, evaṃ tvampi imasmiṃ dhamme kaṅkhaṃ uppādesī’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  2668. 492668,111,1731,2,4,1,0,0,197.
  2669. 492669,111,1732,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evaṃ sabbehi ñāṇehi, yesaṃ dhammā ajānitā; "
  2670. 492670,111,1733,2,12,1,49,7,"Te ve dhammesu kaṅkhanti, kiṃsukasmiṃva bhātaro’’ ti. "
  2671. 492671,111,1734,2,37,1,305,30,"Tassattho – yathā te bhātaro sabbesu ṭhānesu kiṃsukassa adiṭṭhattā kaṅkhiṃsu, evaṃ sabbehi vipassanāñāṇehi yesaṃ sabbe chaphassāyatanakhandhabhūtadhātubhedā dhammā ajānitā, sotāpattimaggassa anadhigatattā appaṭividdhā, te ve tesu phassāyatanādidhammesu kaṅkhanti yathā ekasmiṃyeva kiṃsukasmiṃ cattāro bhātaroti. "
  2672. 492672,111,1735,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2673. 492673,111,1735,9,18,1,35,5,‘‘ tadā bārāṇasirājā ahameva ahosin’’ ti.
  2674. 492674,111,1736,2,4,1,32,2,Kiṃsukopamajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  2675. 492675,111,1738,2,7,1,19,2,[ 249]9. Sālakajātakavaṇṇanā
  2676. 492676,111,1739,2,13,1,91,10,Ekaputtako {bhavissasī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ mahātheraṃ ārabbha kathesi.
  2677. 492677,111,1739,14,21,1,55,7,So kirekaṃ kumārakaṃ pabbājetvā pīḷento tattha viharati.
  2678. 492678,111,1739,22,27,1,42,5,Sāmaṇero pīḷaṃ sahituṃ asakkonto uppabbaji.
  2679. 492679,111,1739,28,54,1,136,18,"Thero gantvā taṃ upalāpeti‘‘ kumāra, tava cīvaraṃ taveva bhavissati pattopi, mama santakaṃ pattacīvarampi taveva bhavissati, ehi pabbajāhī’’ ti. "
  2680. 492680,111,1739,55,68,1,61,8,So‘‘ nāhaṃ pabbajissāmī’’ ti vatvāpi punappunaṃ vuccamāno pabbaji .
  2681. 492681,111,1739,69,76,1,56,7,Atha naṃ pabbajitadivasato paṭṭhāya puna thero viheṭhesi.
  2682. 492682,111,1739,77,105,1,146,22,"So pīḷaṃ asahanto puna uppabbajitvā anekavāraṃ yācantepi tasmiṃ‘‘ tvaṃ neva maṃ sahasi, na vinā vattituṃ sakkosi, gaccha na pabbajissāmī’’ ti na pabbaji. "
  2683. 492683,111,1739,106,110,1,43,4,Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2684. 492684,111,1739,111,127,1,69,11,"‘‘ āvuso, suhadayo vata so dārako mahātherassa āsayaṃ ñatvā na pabbajī’’ ti. "
  2685. 492685,111,1739,128,177,1,215,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idānevesa suhadayo, pubbepi suhadayova, ekavāraṃ etassa dosaṃ disvā na puna upagacchī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2686. 492686,111,1740,2,14,1,124,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuṭumbikakule nibbattitvā vayappatto dhaññavikkayena jīvikaṃ kappesi.
  2687. 492687,111,1740,15,27,1,103,12,Aññataropi ahituṇḍiko ekaṃ makkaṭaṃ sikkhāpetvā osadhaṃ gāhāpetvā tena sappaṃ kīḷāpento jīvikaṃ kappesi.
  2688. 492688,111,1740,28,63,1,195,27,So bārāṇasiyaṃ ussave ghuṭṭhe ussavaṃ kīḷitukāmo‘‘ imaṃ mā pamajjī’’ ti taṃ makkaṭaṃ tassa dhaññavāṇijassa hatthe ṭhapetvā ussavaṃ kīḷitvā sattame divase tassa santikaṃ gantvā‘‘ kahaṃ makkaṭo’’ ti pucchi.
  2689. 492689,111,1740,64,71,1,61,7,Makkaṭo sāmikassa saddaṃ sutvāva dhaññāpaṇato vegena nikkhami.
  2690. 492690,111,1740,72,85,1,97,13,Atha naṃ so veḷupesikāya piṭṭhiyaṃ pothetvā ādāya uyyānaṃ gantvā ekamante bandhitvā niddaṃ okkami.
  2691. 492691,111,1740,86,102,1,144,16,Makkaṭo tassa niddāyanabhāvaṃ ñatvā attano bandhanaṃ mocetvā palāyitvā ambarukkhaṃ āruyha ambapakkaṃ khāditvā aṭṭhiṃ ahituṇḍikassa sarīre pātesi.
  2692. 492692,111,1740,103,124,1,127,16,So pabujjhitvā ullokento taṃ disvā ‘‘ madhuravacanena naṃ vañcetvā rukkhā otāretvā gaṇhissāmī’’ ti taṃ upalāpento paṭhamaṃ gāthamāha–
  2693. 492693,111,1741,2,4,1,0,0,198.
  2694. 492694,111,1742,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Ekaputtako bhavissasi, tvañca no hessasi issaro kule; "
  2695. 492695,111,1743,2,14,1,50,8,"Oroha dumasmā sālaka, ehi dāni gharakaṃ vajemase’’ ti. "
  2696. 492696,111,1744,2,23,1,119,17,"Tassattho – tvaṃ mayhaṃ ekaputtako bhavissasi, kule ca me bhogānaṃ issaro, etamhā rukkhā otara, ehi amhākaṃ gharaṃ gamissāma. "
  2697. 492697,111,1744,24,29,1,28,4,{Sālakā}ti nāmena ālapanto āha.
  2698. 492698,111,1745,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha–
  2699. 492699,111,1746,2,4,1,0,0,199.
  2700. 492700,111,1747,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Nanu maṃ suhadayoti maññasi, yañca maṃ hanasi veḷuyaṭṭhiyā; "
  2701. 492701,111,1748,2,12,1,57,7,"Pakkambavane ramāmase, gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhan’’ ti. "
  2702. 492702,111,1749,2,28,1,103,16,"Tattha nanu maṃ suhadayoti {maññasī}ti nanu tvaṃ maṃ‘‘ suhadayo’’ ti maññasi,‘‘ suhadayo ayan’’ ti maññasīti attho. "
  2703. 492703,111,1749,29,46,1,109,14,"Yañca maṃ hanasi {veḷuyaṭṭhiyā}ti yaṃ maṃ evaṃ atimaññasi, yañca veḷupesikāya hanasi, tenāhaṃ nāgacchāmīti dīpeti. "
  2704. 492704,111,1749,47,67,1,109,15,"Atha naṃ‘‘ mayaṃ imasmiṃ pakkambavane ramāmase, gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhan’’ ti vatvā uppatitvā vanaṃ pāvisi. "
  2705. 492705,111,1749,68,73,1,44,5,Ahituṇḍikopi anattamano attano gehaṃ agamāsi.
  2706. 492706,111,1750,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  2707. 492707,111,1750,9,26,1,84,11,"‘‘ tadā makkaṭo sāmaṇero ahosi, ahituṇḍiko mahāthero, dhaññavāṇijo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2708. 492708,111,1751,2,4,1,26,2,Sālakajātakavaṇṇanā navamā.
  2709. 492709,111,1753,2,7,1,17,2,[ 250]10. Kapijātakavaṇṇanā
  2710. 492710,111,1754,2,16,1,99,13,Ayaṃ isī upasamasaṃyame {rato}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2711. 492711,111,1754,17,23,1,42,6,Tassa hi kuhakabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto.
  2712. 492712,111,1754,24,28,1,43,4,Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2713. 492713,111,1754,29,43,1,76,9,"‘‘ āvuso, asuko bhikkhu niyyānike buddhasāsane pabbajitvā kuhakavattaṃ pūretī’’ ti. "
  2714. 492714,111,1754,44,94,1,218,30,"Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha, bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, esa bhikkhu idāneva, pubbepi kuhakoyeva, aggimattassa kāraṇā makkaṭo hutvā kohaññamakāsī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2715. 492715,111,1755,2,32,1,289,29,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto puttassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle brāhmaṇiyā matāya puttaṃ aṅkenādāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tampi puttaṃ tāpasakumārakaṃ katvā paṇṇasālāya vāsaṃ kappesi.
  2716. 492716,111,1755,33,44,1,100,11,Vassārattasamaye acchinnadhāre deve vassante eko makkaṭo sītapīḷito dante khādanto kampanto vicarati.
  2717. 492717,111,1755,45,58,1,107,12,"Bodhisatto mahante dārukkhandhe āharitvā aggiṃ katvā mañcake nipajji, puttakopissa pāde parimajjamāno nisīdi. "
  2718. 492718,111,1755,59,81,1,194,22,So makkaṭo ekassa matatāpasassa santakāni vakkalāni nivāsetvā ca pārupitvā ca ajinacammaṃ aṃse katvā kājakamaṇḍaluṃ ādāya isivesenāgantvā paṇṇasāladvāre aggissa kāraṇā kuhakakammaṃ katvā aṭṭhāsi.
  2719. 492719,111,1755,82,107,1,142,18,"Tāpasakumārako taṃ disvā‘‘ tāta, tāpaso eko sītapīḷito kampamāno tiṭṭhati, idha naṃ pakkosatha, visibbessatī’’ ti pitaraṃ āyācanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  2720. 492720,111,1756,2,4,1,0,0,200.
  2721. 492721,111,1757,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato, sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito; "
  2722. 492722,111,1758,2,14,1,66,9,"Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ, vinetu sītaṃ darathañca kevalan’’ ti. "
  2723. 492723,111,1759,2,11,1,71,8,Tattha upasamasaṃyame {rato}ti rāgādikilesaupasame ca sīlasaṃyame ca rato.
  2724. 492724,111,1759,12,17,1,25,4,Sa {tiṭṭhatī}ti so tiṭṭhati.
  2725. 492725,111,1759,18,23,1,53,4,{Sisirabhayenā}ti vātavuṭṭhijanitassa sisirassa bhayena.
  2726. 492726,111,1759,24,27,1,15,2,{Aṭṭito}ti pīḷito.
  2727. 492727,111,1759,28,32,1,28,4,Pavisatuman ti pavisatu imaṃ.
  2728. 492728,111,1759,33,37,1,29,4,Kevalan ti sakalaṃ anavasesaṃ.
  2729. 492729,111,1760,2,12,1,88,10,Bodhisatto puttassa vacanaṃ sutvā uṭṭhāya olokento makkaṭabhāvaṃ ñatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  2730. 492730,111,1761,2,4,1,0,0,201.
  2731. 492731,111,1762,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Nāyaṃ isī upasamasaṃyame rato, kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro; "
  2732. 492732,111,1763,2,14,1,58,9,"So dūsako rosako cāpi jammo, sace vajemampi dūseyyagāran’’ ti. "
  2733. 492733,111,1764,2,7,1,52,4,Tattha {dumavarasākhagocaro}ti dumavarānaṃ sākhagocaro.
  2734. 492734,111,1764,8,25,1,111,14,"So dūsako rosako cāpi {jammo}ti so evaṃ gatagataṭṭhānassa dūsanato dūsako, ghaṭṭanatāya rosako, lāmakabhāvena jammo. "
  2735. 492735,111,1764,26,42,1,103,13,"Sace {vaje}ti yadi imaṃ paṇṇasālaṃ vaje paviseyya, sabbaṃ uccārapassāvakaraṇena ca aggidānena ca dūseyyāti. "
  2736. 492736,111,1765,2,12,1,68,9,Evañca pana vatvā bodhisatto ummukaṃ gahetvā taṃ santāsetvā palāpesi.
  2737. 492737,111,1765,13,26,1,79,12,"So uppatitvā vanaṃ pakkhanto tathā pakkhantova ahosi, na puna taṃ ṭhānaṃ agamāsi. "
  2738. 492738,111,1765,27,43,1,129,15,"Bodhisatto abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tāpasakumārassa kasiṇaparikammaṃ ācikkhi, sopi abhiññā ca samāpattiyo ca uppādesi. "
  2739. 492739,111,1765,44,49,1,51,5,Te ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
  2740. 492740,111,1766,2,24,1,129,15,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, idāneva, porāṇato paṭṭhāyapesa kuhakoyevā’’ ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. "
  2741. 492741,111,1766,25,37,1,84,10,"Saccapariyosāne keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino keci arahanto ahesuṃ."
  2742. 492742,111,1766,38,55,1,73,11,"‘‘ Tadā makkaṭo kuhakabhikkhu ahosi, putto rāhulo, pitā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2743. 492743,111,1767,2,4,1,24,2,Kapijātakavaṇṇanā dasamā.
  2744. 492744,111,1768,2,4,1,19,2,Siṅgālavaggo dasamo.
  2745. 492745,111,1769,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  2746. 492746,111,1770,2,9,1,43,6,"Sabbadāṭhī ca sunakho, guttilo vigaticchā ca; "
  2747. 492747,111,1771,2,8,1,47,5,"Mūlapariyāyaṃ bālovādaṃ, pādañjali kiṃ sukopamaṃ; "
  2748. 492748,111,1772,2,6,1,20,4,Sālakaṃ kapi te dasa.
  2749. 492749,111,1773,2,4,1,16,2,Atha vagguddānaṃ–
  2750. 492750,111,1774,2,7,1,42,4,"Daḷhavaggo ca santhavo, kalyāṇadhammāsadiso; "
  2751. 492751,111,1775,2,7,1,40,4,"Rūhako daḷhavaggo ca, bīraṇathambhakāsāvo; "
  2752. 492752,111,1776,2,9,1,39,6,"Upāhano siṅgālo ca, dasavaggā duke siyuṃ. "
  2753. 492753,111,1777,2,4,1,26,2,Dukanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  2754. 492754,111,1778,2,4,1,10,2,3 . Tikanipāto
  2755. 492755,111,1779,2,4,1,13,2,1 . Saṅkappavaggo
  2756. 492756,111,1781,2,7,1,25,2,[ 251]1. Saṅkapparāgajātakavaṇṇanā
  2757. 492757,111,1782,2,14,1,87,8,{Saṅkapparāgadhotenā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2758. 492758,111,1782,15,33,1,174,18,Sāvatthinagaravāsī kireko kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajitvā ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caranto ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ itthiṃ disvā uppannakāmarāgo anabhirato vicari.
  2759. 492759,111,1782,34,65,1,243,25,"Tamenaṃ ācariyupajjhāyādayo disvā anabhiratikāraṇaṃ pucchitvā vibbhamitukāmabhāvamassa ñatvā‘‘ āvuso, satthā nāma kāmarāgādikilesapīḷitānaṃ kilese hāretvā saccāni pakāsetvā sotāpattiphalādīni deti, ehi taṃ satthu santikaṃ nessāmā’’ ti ādāya agamaṃsu. "
  2760. 492760,111,1782,66,86,1,106,14,"Satthārā ca‘‘ kiṃ nu kho, bhikkhave, anicchamānakaññeva bhikkhuṃ gahetvā āgatatthā’’ ti vutte tamatthaṃ ārocesuṃ. "
  2761. 492761,111,1782,87,117,1,98,15,"Satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti pucchi. "
  2762. 492762,111,1782,118,121,1,20,3,So tamatthaṃ ārocesi.
  2763. 492763,111,1782,122,155,1,262,25,"Atha naṃ satthā‘‘ itthiyo nāmetā, bhikkhu, pubbe jhānabalena vikkhambhitakilesānaṃ visuddhasattānampi saṃkilesaṃ uppādesuṃ, tādisaṃ tucchapuggalaṃ kiṃkāraṇā na saṃkilesissanti, visuddhāpi sattā saṃkilissanti, uttamayasasamaṅginopi āyasakyaṃ pāpuṇanti, pageva aparisuddhā. "
  2764. 492764,111,1782,156,182,1,180,21,"Sinerukampanakavāto purāṇapaṇṇakasaṭaṃ kiṃ na kampessati, bodhitale nisīditvā abhisambujjhanakasattaṃ ayaṃ kileso āloḷesi, tādisaṃ kiṃ na āloḷessatī’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  2765. 492765,111,1783,2,50,1,382,39,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhave brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ paccāgantvā katadārapariggaho mātāpitūnaṃ accayena tesaṃ matakiccāni katvā hiraññolokanakammaṃ karonto‘‘ idaṃ dhanaṃ paññāyati, yehi panetaṃ sambhataṃ, te na paññāyantī’’ ti āvajjento saṃvegappatto ahosi, sarīrā sedā mucciṃsu. "
  2766. 492766,111,1783,51,84,1,299,33,So gharāvāse ciraṃ vasanto mahādānaṃ datvā kāme pahāya assumukhaṃ ñātisaṅghaṃ pariccajitvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā ramaṇīye padese paṇṇasālaṃ māpetvā uñchācariyāya vanamūlaphalādīhi yāpento nacirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto ciraṃ vasitvā cintesi–
  2767. 492767,111,1783,85,121,1,224,27,"‘‘ manussapathaṃ gantvā loṇambilaṃ upasevissāmi, evaṃ me sarīrañceva thiraṃ bhavissati, jaṅghavihāro ca kato bhavissati, ye ca mādisassa sīlasampannassa bhikkhaṃ vā dassanti, abhivādanādīni vā karissanti, te saggapuraṃ pūressantī’’ ti. "
  2768. 492768,111,1784,2,59,1,548,51,"So himavantā otaritvā anupubbena cārikaṃ caramāno bārāṇasiṃ patvā sūriyatthaṅgamanavelāya vasanaṭṭhānaṃ olokento rājuyyānaṃ disvā‘‘ idaṃ paṭisallānasāruppaṃ, ettha vasissāme’’ ti uyyānaṃ pavisitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinno jhānasukhena rattiṃ khepetvā punadivase katasarīrapaṭijaggano pubbaṇhasamaye jaṭājinavakkalāni saṇṭhapetvā bhikkhābhājanaṃ ādāya santindriyo santamānaso iriyāpathasampanno yugamattadassano hutvā sabbākārasampannāya attano rūpasiriyā lokassa locanāni ākaḍḍhento nagaraṃ pavisitvā bhikkhāya caranto rañño nivesanadvāraṃ pāpuṇi. "
  2769. 492769,111,1784,60,96,1,211,26,"Rājā mahātale caṅkamanto vātapānantarena bodhisattaṃ disvā iriyāpathasmiññeva pasīditvā‘‘ sace santadhammo nāma atthi, imassa tena abbhantare bhavitabban’’ ti cintetvā‘‘ gaccha, taṃ tāpasaṃ ānehī’’ ti ekaṃ amaccaṃ āṇāpesi. "
  2770. 492770,111,1784,97,114,1,75,11,"So gantvā vanditvā bhikkhābhājanaṃ gahetvā‘‘ rājā, bhante, taṃ pakkosatī’’ ti āha. "
  2771. 492771,111,1784,115,128,1,47,8,"Bodhisatto‘‘ mahāpuñña, amhe rājā na jānātī’’ ti āha."
  2772. 492772,111,1784,129,148,1,74,12,"‘‘ Tena hi, bhante, yāvāhaṃ āgacchāmi, tāva idheva hothā’’ ti gantvā rañño ārocesi. "
  2773. 492773,111,1784,149,178,1,123,18,"Rājā‘‘ amhākaṃ kulūpakatāpaso natthi, gaccha, naṃ ānehī’’ ti sayampi vātapānena hatthaṃ pasāretvā vandanto‘‘ ito etha, bhante’’ ti āha. "
  2774. 492774,111,1784,179,186,1,68,7,Bodhisatto amaccassa hatthe bhikkhābhājanaṃ datvā mahātalaṃ abhiruhi.
  2775. 492775,111,1785,2,15,1,130,13,Atha naṃ rājā vanditvā rājapallaṅke nisīdāpetvā attano sampāditehi yāgukhajjakabhattehi parivisitvā katabhattakiccaṃ pañhaṃ pucchi.
  2776. 492776,111,1785,16,121,1,617,68,"Pañhabyākaraṇena bhiyyosomattāya pasīditvā vanditvā‘‘ bhante, tumhe katthavāsikā , kuto āgatatthā’’ ti pucchitvā‘‘ himavantavāsikā mayaṃ, mahārāja, himavantato āgatā’’ ti vutte puna‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti pucchitvā‘‘ vassārattakāle, mahārāja, nibaddhavāso nāma laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti vutte‘‘ tena hi, bhante, rājuyyāne vasatha, tumhe ca catūhi paccayehi na kilamissatha, ahañca saggasaṃvattanikaṃ puññaṃ pāpuṇissāmī’’ ti paṭiññaṃ gahetvā bhuttapātarāso bodhisattena saddhiṃ uyyānaṃ gantvā paṇṇasālaṃ kāretvā caṅkamaṃ māpetvā sesānipi rattiṭṭhānadivāṭṭhānādīni sampādetvā pabbajitaparikkhāre paṭiyādetvā‘‘ sukhena vasatha, bhante’’ ti uyyānapālaṃ sampaṭicchāpesi. "
  2777. 492777,111,1785,122,130,1,60,7,Bodhisatto tato paṭṭhāya dvādasa saṃvaccharāni tattheva vasi.
  2778. 492778,111,1786,2,6,1,35,4,Athekadivasaṃ rañño paccanto kupito.
  2779. 492779,111,1786,7,25,1,94,13,"So tassa vūpasamanatthāya gantukāmo deviṃ āmantetvā‘‘ bhadde, tayā nagare ohīyituṃ vaṭṭatī’’ ti āha."
  2780. 492780,111,1786,26,36,1,28,5,"‘‘ Kiṃ nissāya kathetha, devā’’ ti."
  2781. 492781,111,1786,37,46,1,28,4,"‘‘ Sīlavantaṃ tāpasaṃ, bhadde’’ ti."
  2782. 492782,111,1786,47,67,1,99,13,"‘‘ Deva, nāhaṃ tasmiṃ pamajjissāmi, amhākaṃ ayyassa paṭijagganaṃ mama bhāro, tumhe nirāsaṅkā gacchathā’’ ti. "
  2783. 492783,111,1786,68,77,1,68,8,"Rājā nikkhamitvā gato, devīpi bodhisattaṃ tatheva sakkaccaṃ upaṭṭhāti. "
  2784. 492784,111,1786,78,91,1,118,13,Bodhisatto pana rañño gatakāle nibaddhavelāyaṃ āgantvā attano rucitāya velāya rājanivesanaṃ gantvā bhattakiccaṃ karoti.
  2785. 492785,111,1787,2,21,1,206,19,Athekadivasaṃ bodhisatte aticirāyante devī sabbaṃ khādanīyabhojanīyaṃ paṭiyādetvā nhatvā alaṅkaritvā nīcamañcakaṃ paññāpetvā bodhisattassa āgamanaṃ olokayamānā maṭṭhasāṭakaṃ sithilaṃ katvā nivāsetvā nipajji.
  2786. 492786,111,1787,22,30,1,93,8,Bodhisattopi velaṃ sallakkhetvā bhikkhābhājanaṃ ādāya ākāsenāgantvā mahāvātapānadvāraṃ pāpuṇi.
  2787. 492787,111,1787,31,48,1,159,16,"Tassa vakkalasaddaṃ sutvā sahasā uṭṭhahamānāya deviyā sarīrā maṭṭhasāṭako bhassittha, bodhisatto visabhāgārammaṇaṃ disvā indriyāni bhinditvā subhavasena olokesi. "
  2788. 492788,111,1787,49,65,1,137,15,"Athassa jhānabalena sannisinnopi kileso karaṇḍake pakkhittaāsīviso viya phaṇaṃ katvā uṭṭhahi, khīrarukkhassa vāsiyā ākoṭitakālo viya ahosi. "
  2789. 492789,111,1787,66,79,1,110,11,"Kilesuppādanena saheva jhānaṅgāni parihāyiṃsu, indriyāni aparipuṇṇāni ahesuṃ, sayaṃ pakkhacchinnakāko viya ahosi. "
  2790. 492790,111,1787,80,92,1,78,10,"So pubbe viya nisīditvā bhattakiccaṃ kātuṃ nāsakkhi , nisīdāpiyamānopi na nisīdi. "
  2791. 492791,111,1787,93,100,1,67,6,Athassa devī sabbaṃ khādanīyabhojanīyaṃ bhikkhābhājaneyeva pakkhipi.
  2792. 492792,111,1787,101,116,1,111,14,"Yathā ca pubbe bhattakiccaṃ katvā sīhapañjarena nikkhamitvā ākāseneva gacchati, evaṃ taṃ divasaṃ gantuṃ nāsakkhi. "
  2793. 492793,111,1787,117,124,1,59,7,Bhattaṃ pana gahetvā mahānisseṇiyā otaritvā uyyānaṃ agamāsi.
  2794. 492794,111,1787,125,130,1,44,5,Devīpi assa attani paṭibaddhacittataṃ aññāsi.
  2795. 492795,111,1787,131,161,1,232,23,"So uyyānaṃ gantvā bhattaṃ abhuñjitvāva heṭṭhāmañcake nikkhipitvā‘‘ deviyā evarūpā hatthasobhā pādasobhā, evarūpaṃ kaṭipariyosānaṃ, evarūpaṃ ūrulakkhaṇan’’ tiādīni vippalapanto sattāhaṃ nipajji, bhattaṃ pūtikaṃ ahosi nīlamakkhikāparipuṇṇaṃ. "
  2796. 492796,111,1788,2,63,1,380,43,"Atha rājā paccantaṃ vūpasametvā paccāgato alaṅkatapaṭiyattaṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā rājanivesanaṃ agantvāva‘‘ bodhisattaṃ passissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā uklāpaṃ assamapadaṃ disvā ‘‘ pakkanto bhavissatī’’ ti paṇṇasālāya dvāraṃ vivaritvā antopaviṭṭho taṃ nipannakaṃ disvā‘‘ kenaci aphāsukena bhavitabban’’ ti pūtibhattaṃ chaḍḍāpetvā paṇṇasālaṃ paṭijaggāpetvā‘‘ bhante, kiṃ te aphāsukan’’ ti pucchi."
  2797. 492797,111,1788,64,72,1,21,3,"‘‘ Viddhosmi, mahārājā’’ ti. "
  2798. 492798,111,1788,73,111,1,225,27,"Rājā‘‘ mama paccāmittehi mayi okāsaṃ alabhantehi‘ mamāyanaṭṭhānamassa dubbalaṃ karissāmā’ ti āgantvā esa viddho bhavissati maññe’’ ti sarīraṃ parivattetvā viddhaṭṭhānaṃ olokento viddhaṭṭhānaṃ adisvā‘‘ kattha viddhosi, bhante’’ ti pucchi. "
  2799. 492799,111,1788,112,137,1,124,18,"Bodhisatto‘‘ nāhaṃ, mahārāja, aññena viddho, ahaṃ pana attanāva attānaṃ hadaye vijjhin’’ ti vatvā uṭṭhāya nisīditvā imā gāthā avoca– "
  2800. 492800,111,1789,2,4,1,0,0,1.
  2801. 492801,111,1790,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Saṅkapparāgadhotena, vitakkanisitena ca; "
  2802. 492802,111,1791,2,7,1,37,4,"Nālaṅkatena bhadrena, usukārākatena ca. "
  2803. 492803,111,1792,2,4,1,0,0,2.
  2804. 492804,111,1793,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Na kaṇṇāyatamuttena, nāpi morūpasevinā; "
  2805. 492805,111,1794,2,7,1,40,4,"Tenamhi hadaye viddho, sabbaṅgaparidāhinā. "
  2806. 492806,111,1795,2,4,1,0,0,3.
  2807. 492807,111,1796,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Āvedhañca na passāmi, yato ruhiramassave; "
  2808. 492808,111,1797,2,12,1,46,7,"Yāva ayoniso cittaṃ, sayaṃ me dukkhamābhatan’’ ti. "
  2809. 492809,111,1798,2,7,1,61,3,Tattha {saṅkapparāgadhotenā}ti kāmavitakkasampayuttarāgadhotena.
  2810. 492810,111,1798,8,15,1,61,6,Vitakkanisitena {cā}ti teneva rāgodakena vitakkapāsāṇe nisitena.
  2811. 492811,111,1798,16,26,1,80,8,"Nālaṅkatena {bhadrenā}ti neva alaṅkatena bhadrena, analaṅkatena bībhacchenāti attho. "
  2812. 492812,111,1798,27,32,1,38,4,Usukārākatena {cā}ti usukārehipi akatena.
  2813. 492813,111,1798,33,40,1,69,6,Na {kaṇṇāyatamuttenā}ti yāva dakkhiṇakaṇṇacūḷakaṃ ākaḍḍhitvā amuttakena.
  2814. 492814,111,1798,41,46,1,60,4,Nāpi {morūpasevinā}ti morapattagijjhapattādīhi akatūpasevanena.
  2815. 492815,111,1798,47,56,1,64,8,Tenamhi hadaye {viddho}ti tena kilesakaṇḍenāhaṃ hadaye viddho amhi.
  2816. 492816,111,1798,57,62,1,56,4,{Sabbaṅgaparidāhinā}ti sabbāni aṅgāni paridahanasamatthena.
  2817. 492817,111,1798,63,78,1,115,14,"Mahārāja, tena hi kilesakaṇḍena hadaye viddhakālato paṭṭhāya mama aggi padittāniva sabbāni aṅgāni ḍayhantīti dasseti. "
  2818. 492818,111,1799,2,10,1,54,7,Āvedhañca na {passāmī}ti viddhaṭṭhāne vaṇañca na passāmi.
  2819. 492819,111,1799,11,24,1,80,11,"Yato {ruhiramassave}ti yato me āvedhato lohitaṃ pagghareyya, taṃ na passāmīti attho. "
  2820. 492820,111,1799,25,42,1,106,15,"Yāva ayoniso cittan ti ettha {yāvā}ti daḷhatthe nipāto, ativiya daḷhaṃ katvā ayoniso cittaṃ vaḍḍhitanti attho. "
  2821. 492821,111,1799,43,52,1,64,9,Sayaṃ me dukkhamābhatan ti attanāva mayā attano dukkhaṃ ānītanti.
  2822. 492822,111,1800,2,79,1,459,59,"Evaṃ bodhisatto imāhi tīhi gāthāhi rañño dhammaṃ desetvā rājānaṃ paṇṇasālato bahi katvā kasiṇaparikammaṃ katvā naṭṭhaṃ jhānaṃ uppādetvā paṇṇasālāya nikkhamitvā ākāse nisinno rājānaṃ ovaditvā‘‘ mahārāja, ahaṃ himavantameva gamissāmī’’ ti vatvā‘‘ na sakkā, bhante, gantun’’ ti vuccamānopi‘‘ mahārāja, mayā idha vasantena evarūpo vippakāro patto, idāni na sakkā idha vasitun’’ ti rañño yācantasseva ākāse uppatitvā himavantaṃ gantvā tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā brahmalokūpago ahosi. "
  2823. 492823,111,1801,2,16,1,126,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahatte patiṭṭhahi. "
  2824. 492824,111,1801,17,29,1,68,9,"Keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino, keci arahanto ahesuṃ."
  2825. 492825,111,1801,30,44,1,52,9,"‘‘ Tadā rājā ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2826. 492826,111,1802,2,4,1,33,2,Saṅkapparāgajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  2827. 492827,111,1804,2,7,1,23,2,[ 252]2. Tilamuṭṭhijātakavaṇṇanā
  2828. 492828,111,1805,2,17,1,97,13,Ajjāpi me taṃ {manasī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kodhanaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  2829. 492829,111,1805,18,37,1,125,15,"Aññataro kira, bhikkhu, kodhano ahosi upāyāsabahulo, appampi vutto samāno kuppi abhisajji, kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. "
  2830. 492830,111,1805,38,43,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2831. 492831,111,1805,44,71,1,186,21,"‘‘ āvuso, asuko nāma bhikkhu kodhano upāyāsabahulo uddhane pakkhittaloṇaṃ viya taṭataṭāyanto vicarati, evarūpe nikkodhane buddhasāsane pabbajito samāno kodhamattampi niggaṇhituṃ na sakkotī’’ ti. "
  2832. 492832,111,1805,72,122,1,212,32,"Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ekaṃ bhikkhuṃ pesetvā taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, kodhano’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ayaṃ kodhano ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2833. 492833,111,1806,2,12,1,85,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa putto brahmadattakumāro nāma ahosi.
  2834. 492834,111,1806,13,63,1,359,38,"Porāṇakarājāno ca attano putte‘‘ evaṃ ete nihatamānadappā sītuṇhakkhamā lokacārittaññū ca bhavissantī’’ ti attano nagare disāpāmokkhaācariye vijjamānepi sippuggahaṇatthāya dūre tiroraṭṭhaṃ pesenti, tasmā sopi rājā soḷasavassuddesikaṃ puttaṃ pakkosāpetvā ekapaṭalikaupāhanā ca paṇṇacchattañca kahāpaṇasahassañca datvā‘‘ tāta, takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhā’’ ti pesesi. "
  2835. 492835,111,1806,64,103,1,283,34,"So‘‘ sādhū’’ ti mātāpitaro vanditvā nikkhamitvā anupubbena takkasilaṃ patvā ācariyassa gehaṃ pucchitvā ācariye māṇavakānaṃ sippaṃ vācetvā uṭṭhāya gharadvāre caṅkamante gehaṃ gantvā yasmiṃ ṭhāne ṭhito ācariyaṃ addasa, tattheva upāhanā omuñcitvā chattañca apanetvā ācariyaṃ vanditvā aṭṭhāsi. "
  2836. 492836,111,1806,104,110,1,52,6,So tassa kilantabhāvaṃ ñatvā āgantukasaṅgahaṃ kāresi.
  2837. 492837,111,1806,111,138,1,126,17,"Kumāro bhuttabhojano thokaṃ vissamitvā ācariyaṃ upasaṅkamitvā vanditvā aṭṭhāsi,‘‘ kuto āgatosi, tātā’’ ti ca vutte‘‘ bārāṇasito’’ ti āha."
  2838. 492838,111,1806,139,146,1,16,3,‘‘ Kassa puttosī’’ ti?
  2839. 492839,111,1806,147,153,1,16,2,‘‘ Bārāṇasirañño’’ ti.
  2840. 492840,111,1806,154,160,1,19,2,‘‘ Kenatthenāgatosī’’ ti?
  2841. 492841,111,1806,161,168,1,23,3,‘‘ Sippaṃ uggaṇhatthāyā’’ ti.
  2842. 492842,111,1806,169,182,1,62,8,"‘‘ Kiṃ te ācariyabhāgo ābhato, udāhu dhammantevāsiko hotukāmosī’’ ti? "
  2843. 492843,111,1806,183,199,1,86,11,So‘‘ ācariyabhāgo me ābhato’’ ti vatvā ācariyassa pādamūle sahassatthavikaṃ ṭhapetvā vandi.
  2844. 492844,111,1807,2,18,1,137,15,"Dhammantevāsikā divā ācariyassa kammaṃ katvā rattiṃ sippaṃ uggaṇhanti, ācariyabhāgadāyakā gehe jeṭṭhaputtā viya hutvā sippameva uggaṇhanti. "
  2845. 492845,111,1807,19,27,1,75,8,Tasmā sopi ācariyo sallahukena subhanakkhattena kumārassa sippaṃ paṭṭhapesi.
  2846. 492846,111,1807,28,36,1,72,8,Kumāropi sippaṃ uggaṇhanto ekadivasaṃ ācariyena saddhiṃ nhāyituṃ agamāsi.
  2847. 492847,111,1807,37,46,1,70,9,Athekā mahallikā itthī tilāni sete katvā pattharitvā rakkhamānā nisīdi.
  2848. 492848,111,1807,47,69,1,122,17,"Kumāro setatile disvā khāditukāmo hutvā ekaṃ tilamuṭṭhiṃ gahetvā khādi, mahallikā‘‘ taṇhāluko eso’’ ti kiñci avatvā tuṇhī ahosi. "
  2849. 492849,111,1807,70,82,1,63,11,"So punadivasepi tāya velāya tatheva akāsi, sāpi naṃ na kiñci āha. "
  2850. 492850,111,1807,83,103,1,127,15,"Itaro tatiyadivasepi tathevākāsi, tadā mahallikā‘‘ disāpāmokkho ācariyo attano antevāsikehi maṃ vilumpāpetī’’ ti bāhā paggayha kandi. "
  2851. 492851,111,1807,104,117,1,42,7,"Ācariyo nivattitvā‘‘ kiṃ etaṃ , ammā’’ ti pucchi."
  2852. 492852,111,1807,118,147,1,139,21,"‘‘ Sāmi, antevāsiko te mayā katānaṃ setatilānaṃ ajjekaṃ muṭṭhiṃ khādi, hiyyo ekaṃ, pare ekaṃ, nanu evaṃ khādanto mama santakaṃ sabbaṃ nāsessatī’’ ti."
  2853. 492853,111,1807,148,161,1,34,7,"‘‘ Amma, mā rodi, mūlaṃ te dāpessāmī’’ ti."
  2854. 492854,111,1807,162,185,1,85,15,"‘‘ Na me, sāmi, mūlenattho, yathā panesa kumāro puna evaṃ na karoti, tathā taṃ sikkhāpehī’’ ti. "
  2855. 492855,111,1807,186,218,1,155,23,"Ācariyo‘‘ tena hi passa, ammā’’ ti dvīhi māṇavehi taṃ kumāraṃ dvīsu hatthesu gāhāpetvā veḷupesikaṃ gahetvā‘‘ puna evarūpaṃ mā akāsī’’ ti tikkhattuṃ piṭṭhiyaṃ pahari. "
  2856. 492856,111,1807,219,229,1,88,10,Kumāro ācariyassa kujjhitvā rattāni akkhīni katvā pādapiṭṭhito yāva kesamatthakā olokesi.
  2857. 492857,111,1807,230,234,1,38,4,Sopissa kujjhitvā olokitabhāvaṃ aññāsi.
  2858. 492858,111,1807,235,278,1,256,32,"Kumāro sippaṃ niṭṭhāpetvā‘‘ anuyogaṃ datvā mārāpetabbo esa mayā’’ ti tena katadosaṃ hadaye ṭhapetvā gamanakāle ācariyaṃ vanditvā‘‘ yadāhaṃ, ācariya, bārāṇasirajjaṃ patvā tumhākaṃ santikaṃ pesessāmi, tadā tumhe āgaccheyyāthā’’ ti sasineho viya paṭiññaṃ gahetvā pakkāmi. "
  2859. 492859,111,1808,2,10,1,53,7,So bārāṇasiṃ patvā mātāpitaro vanditvā sippaṃ dassesi.
  2860. 492860,111,1808,11,28,1,93,12,"Rājā‘‘ jīvamānena me putto diṭṭho, jīvamānovassa rajjasiriṃ passāmī’’ ti puttaṃ rajje patiṭṭhāpesi. "
  2861. 492861,111,1808,29,48,1,126,14,So rajjasiriṃ anubhavamāno ācariyena katadosaṃ saritvā uppannakodho‘‘ mārāpessāmi nan’’ ti pakkosanatthāya ācariyassa dūtaṃ pāhesi.
  2862. 492862,111,1808,49,84,1,183,23,Ācariyo‘‘ taruṇakāle naṃ saññāpetuṃ na sakkhissāmī’’ ti agantvā tassa rañño majjhimavayakāle‘‘ idāni naṃ saññāpetuṃ sakkhissāmī’’ ti gantvā rājadvāre ṭhatvā‘‘ takkasilācariyo āgato’’ ti ārocāpesi.
  2863. 492863,111,1808,85,133,1,275,38,"Rājā tuṭṭho brāhmaṇaṃ pakkosāpetvā taṃ attano santikaṃ āgataṃ disvāva kodhaṃ uppādetvā rattāni akkhīni katvā amacce āmantetvā‘‘ bho, ajjāpi me ācariyena pahaṭaṭṭhānaṃ rujjati, ācariyo nalāṭena maccuṃ ādāya‘ marissāmī’ ti āgato, ajjassa jīvitaṃ natthī’’ ti vatvā purimā dve gāthā avoca– "
  2864. 492864,111,1809,2,4,1,0,0,4.
  2865. 492865,111,1810,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Ajjāpi me taṃ manasi, yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā; "
  2866. 492866,111,1811,2,8,1,39,5,"Bāhāya maṃ gahetvāna, laṭṭhiyā anutāḷayi. "
  2867. 492867,111,1812,2,4,1,0,0,5.
  2868. 492868,111,1813,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nanu jīvite na ramasi, yenāsi brāhmaṇāgato; "
  2869. 492869,111,1814,2,12,1,46,7,"Yaṃ maṃ bāhā gahetvāna, tikkhattuṃ anutāḷayī’’ ti. "
  2870. 492870,111,1815,2,12,1,79,10,Tattha yaṃ maṃ bāhāya man ti dvīsu padesu upayogavacanaṃ anutāḷanagahaṇāpekkhaṃ.
  2871. 492871,111,1815,13,34,1,136,19,"Yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā kāraṇā anutāḷayi, anutāḷento ca maṃ bāhāya gahetvā anutāḷayi, taṃ anutāḷanaṃ ajjāpi me manasīti ayañhettha attho. "
  2872. 492872,111,1815,35,45,1,63,9,Nanu jīvite na {ramasī}ti maññe tvaṃ attano jīvitamhi nābhiramasi.
  2873. 492873,111,1815,46,55,1,63,8,Yenāsi {brāhmaṇāgato}ti yasmā brāhmaṇa idha mama santikaṃ āgatosi.
  2874. 492874,111,1815,56,71,1,79,13,"Yaṃ maṃ bāhā {gahetvānā}ti yaṃ mama bāhā gahetvā, yaṃ maṃ bāhāya gahetvātipi attho. "
  2875. 492875,111,1815,72,89,1,118,15,"Tikkhattuṃ {anutāḷayī}ti tayo vāre veḷulaṭṭhiyā tāḷesi, ajja dāni tassa phalaṃ vindāhīti naṃ maraṇena santajjento evamāha. "
  2876. 492876,111,1816,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā ācariyo tatiyaṃ gāthamāha–
  2877. 492877,111,1817,2,4,1,0,0,6.
  2878. 492878,111,1818,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ariyo anariyaṃ kubbantaṃ, yo daṇḍena nisedhati; "
  2879. 492879,111,1819,2,15,1,48,10,"Sāsanaṃ taṃ na taṃ veraṃ, iti naṃ paṇḍitā vidū’’ ti. "
  2880. 492880,111,1820,2,8,1,36,3,Tattha {ariyo}ti sundarādhivacanametaṃ.
  2881. 492881,111,1820,9,18,1,81,9,So pana ariyo catubbidho hoti ācāraariyo dassanaariyo liṅgaariyo paṭivedhaariyoti.
  2882. 492882,111,1820,19,30,1,68,10,"Tattha manusso vā hotu tiracchāno vā, ariyācāre ṭhito ācāraariyo nāma. "
  2883. 492883,111,1820,31,33,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  2884. 492884,111,1821,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ariyavattasi vakkaṅga, yo piṇḍamapacāyati; "
  2885. 492885,111,1822,2,22,1,51,7,"Cajāmi te taṃ bhattāraṃ, gacchathūbho yathāsukhan’’ ti.( jā.2.21.106); "
  2886. 492886,111,1823,2,11,1,80,9,Rūpena pana iriyāpathena ca pāsādikena dassanīyena samannāgato dassanaariyo nāma.
  2887. 492887,111,1823,12,14,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  2888. 492888,111,1824,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Ariyāvakāsosi pasannanetto, maññe bhavaṃ pabbajito kulamhā; "
  2889. 492889,111,1825,2,25,1,65,10,"Kathaṃ nu cittāni pahāya bhoge, pabbaji nikkhamma gharā sapaññā’’ ti.( jā.2.17.143); "
  2890. 492890,111,1826,2,10,1,90,8,Nivāsanapārupanaliṅgaggahaṇena pana samaṇasadiso hutvā vicaranto dussīlopi liṅgaariyo nāma.
  2891. 492891,111,1826,11,14,1,19,3,Yaṃ sandhāya vuttaṃ–
  2892. 492892,111,1827,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Chadanaṃ katvāna subbatānaṃ, pakkhandī kuladūsako pagabbho; "
  2893. 492893,111,1828,2,13,1,55,8,"Māyāvī asaññato palāpo, patirūpena caraṃ sa maggadūsī’’ ti. "
  2894. 492894,111,1829,2,6,1,35,4,Buddhādayo pana paṭivedhaariyā nāma.
  2895. 492895,111,1829,7,9,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  2896. 492896,111,1829,10,23,1,60,9,‘‘ ariyā vuccanti buddhā ca paccekabuddhā ca buddhasāvakā cā’’ ti.
  2897. 492897,111,1829,24,28,1,32,4,Tesu idha ācāraariyova adhippeto.
  2898. 492898,111,1830,2,6,1,32,4,Anariyan ti dussīlaṃ pāpadhammaṃ.
  2899. 492899,111,1830,7,24,1,151,15,"Kubbantan ti pāṇātipātādikaṃ pañcavidhadussīlyakammaṃ karontaṃ, ekameva vā etaṃ atthapadaṃ, anariyaṃ hīnaṃ lāmakaṃ pañcaverabhayakammaṃ karontaṃ puggalaṃ. "
  2900. 492900,111,1830,25,30,1,25,4,{Yo}ti khattiyādīsu yo koci.
  2901. 492901,111,1830,31,36,1,34,4,{Daṇḍenā}ti yena kenaci paharaṇakena.
  2902. 492902,111,1830,37,50,1,55,8,{Nisedhatī}ti‘‘ mā puna evarūpaṃ karī’’ ti paharanto nivāreti.
  2903. 492903,111,1830,51,79,1,166,25,"Sāsanaṃ taṃ na taṃ veran ti taṃ, mahārāja, akattabbaṃ karonte puttadhītaro vā antevāsike vā evaṃ paharitvā nisedhanaṃ nāma imasmiṃ loke sāsanaṃ anusiṭṭhi ovādo, na veraṃ. "
  2904. 492904,111,1830,80,89,1,47,7,Iti naṃ paṇḍitā {vidū}ti evametaṃ paṇḍitā jānanti.
  2905. 492905,111,1830,90,104,1,68,11,"Tasmā, mahārāja, tvampi evaṃ jāna, na evarūpe ṭhāne veraṃ kātuṃ arahasi. "
  2906. 492906,111,1830,105,171,1,435,51,"Sace hi tvaṃ, mahārāja, mayā evaṃ sikkhāpito nābhavissa, atha gacchante kāle pūvasakkhaliādīni ceva phalāphalādīni ca haranto corakammesu paluddho anupubbena sandhicchedanapanthadūhanagāmaghātakādīni katvā‘‘ rājāparādhiko coro’’ ti sahoḍḍhaṃ gahetvā rañño dassito‘‘ gacchathassa dosānurūpaṃ daṇḍaṃ upanethā’’ ti daṇḍabhayaṃ pāpuṇissa, kuto te evarūpā sampatti abhavissa, nanu maṃ nissāya idaṃ issariyaṃ tayā laddhanti evaṃ ācariyo rājānaṃ saññāpesi . "
  2907. 492907,111,1830,172,192,1,110,14,"Parivāretvā ṭhitā amaccāpissa kathaṃ sutvā‘‘ saccaṃ, deva, idaṃ issariyaṃ tumhākaṃ ācariyasseva santakan’’ ti āhaṃsu. "
  2908. 492908,111,1831,2,23,1,101,14,"Tasmiṃ khaṇe rājā ācariyassa guṇaṃ sallakkhetvā‘‘ sabbissariyaṃ te, ācariya, dammi, rajjaṃ paṭicchā’’ ti āha. "
  2909. 492909,111,1831,24,37,1,48,7,"Ācariyo‘‘ na me, mahārāja, rajjenattho’’ ti paṭikkhipi. "
  2910. 492910,111,1831,38,59,1,183,21,Rājā takkasilaṃ pesetvā ācariyassa puttadāraṃ āharāpetvā mahantaṃ issariyaṃ datvā tameva purohitaṃ katvā pituṭṭhāne ṭhapetvā tassovāde ṭhito dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  2911. 492911,111,1832,2,21,1,174,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kodhano bhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi, bahū janā sotāpannasakadāgāmianāgāmino ahesuṃ."
  2912. 492912,111,1832,22,37,1,62,10,"‘‘ Tadā rājā kodhano bhikkhu ahosi, ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2913. 492913,111,1833,2,4,1,30,2,Tilamuṭṭhijātakavaṇṇanā dutiyā.
  2914. 492914,111,1835,2,7,1,23,2,[ 253]3. Maṇikaṇṭhajātakavaṇṇanā
  2915. 492915,111,1836,2,19,1,104,12,Mamannapānan ti idaṃ satthā āḷaviṃ nissāya aggāḷave cetiye viharanto kuṭikārasikkhāpadaṃ( pārā.342) ārabbha kathesi.
  2916. 492916,111,1836,20,40,1,139,15,"Āḷavakā hi bhikkhū saññācikāya kuṭiyo kārayamānā yācanabahulā viññattibahulā vihariṃsu‘‘ purisaṃ detha, purisatthakaraṃ dethā’’ tiādīni vadantā. "
  2917. 492917,111,1836,41,52,1,96,10,Manussā upaddutā yācanāya upaddutā viññattiyā bhikkhū disvā ubbijjiṃsupi uttasiṃsupi palāyiṃsupi.
  2918. 492918,111,1836,53,65,1,101,11,"Athāyasmā mahākassapo āḷaviṃ upasaṅkamitvā piṇḍāya pāvisi, manussā therampi disvā tatheva paṭipajjiṃsu. "
  2919. 492919,111,1836,66,101,1,245,27,"So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhikkhū āmantetvā‘‘ pubbāyaṃ, āvuso, āḷavī sulabhapiṇḍā, idāni kasmā dullabhapiṇḍā jātā’’ ti pucchitvā taṃ kāraṇaṃ sutvā bhagavati āḷaviṃ āgantvā aggāḷavacetiye viharante bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ ārocesi. "
  2920. 492920,111,1836,102,111,1,78,8,Satthā etasmiṃ kāraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā āḷavake bhikkhū paṭipucchi –
  2921. 492921,111,1836,112,126,1,57,8,"‘‘ saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, saññācikāya kuṭiyo kārethā’’ ti."
  2922. 492922,111,1836,127,169,1,244,30,"‘‘ Saccaṃ, bhante’’ ti vutte te bhikkhū garahitvā‘‘ bhikkhave, yācanā nāmesā sattaratanaparipuṇṇe nāgabhavane vasantānaṃ nāgānampi amanāpā, pageva manussānaṃ, yesaṃ ekaṃ kahāpaṇakaṃ uppādentānaṃ pāsāṇato maṃsaṃ uppāṭanakālo viya hotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2923. 492923,111,1837,2,11,1,89,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mahāvibhave brāhmaṇakule nibbatti.
  2924. 492924,111,1837,12,23,1,93,11,Tassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle aññopi puññavā satto tassa mātu kucchismiṃ nibbatti.
  2925. 492925,111,1837,24,37,1,129,13,Te ubhopi bhātaro vayappattā mātāpitūnaṃ kālakiriyāya saṃviggahadayā isipabbajjaṃ pabbajitvā gaṅgātīre paṇṇasālaṃ māpetvā vasiṃsu.
  2926. 492926,111,1837,38,46,1,67,7,"Tesu jeṭṭhassa uparigaṅgāya paṇṇasālā ahosi, kaniṭṭhassa adhogaṅgāya. "
  2927. 492927,111,1837,47,73,1,234,24,"Athekadivasaṃ maṇikaṇṭho nāma nāgarājā nāgabhavanā nikkhamitvā gaṅgātīre māṇavakavesena vicaranto kaniṭṭhassa assamaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi, te aññamaññaṃ sammodanīyakathaṃ kathetvā vissāsikā ahesuṃ, vinā vattituṃ nāsakkhiṃsu. "
  2928. 492928,111,1837,74,105,1,308,31,Maṇikaṇṭho abhiṇhaṃ kaniṭṭhatāpasassa santikaṃ āgantvā kathāsallāpena nisīditvā gamanakāle tāpase sinehena attabhāvaṃ vijahitvā bhogehi tāpasaṃ parikkhipanto parissajitvā uparimuddhani mahantaṃ phaṇaṃ dhāretvā thokaṃ vasitvā taṃ sinehaṃ vinodetvā sarīraṃ viniveṭhetvā tāpasaṃ vanditvā sakaṭṭhānameva gacchati.
  2929. 492929,111,1837,106,115,1,87,9,Tāpaso tassa bhayena kiso ahosi lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto.
  2930. 492930,111,1838,2,8,1,36,5,So ekadivasaṃ bhātu santikaṃ agamāsi.
  2931. 492931,111,1838,9,13,1,18,4,Atha naṃ so pucchi–
  2932. 492932,111,1838,14,29,1,78,9,"‘‘ kissa, tvaṃ bho, kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto’’ ti. "
  2933. 492933,111,1838,30,86,1,232,36,"So tassa taṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ kiṃ pana, tvaṃ bho, tassa nāgarājassa āgamanaṃ icchasi, na icchasī’’ ti puṭṭho‘‘ na icchāmī’’ ti vatvā‘‘ so pana nāgarājā tava santikaṃ āgacchanto kiṃ piḷandhanaṃ piḷandhitvā āgacchatī’’ ti vutte‘‘ maṇiratanan’’ ti āha. "
  2934. 492934,111,1838,87,113,1,137,21,"Tena hi tvaṃ tasmiṃ nāgarāje tava santikaṃ āgantvā anisinneyeva‘‘ maṇiṃ me dehī’’ ti yāca, evaṃ so nāgo taṃ bhogehi aparikkhipitvāva gamissati. "
  2935. 492935,111,1838,114,136,1,170,20,"Punadivase assamapadadvāre ṭhatvā āgacchantameva naṃ yāceyyāsi, tatiyadivase gaṅgātīre ṭhatvā udakā ummujjantameva naṃ yāceyyāsi, evaṃ so tava santikaṃ puna na āgamissatīti. "
  2936. 492936,111,1839,2,33,1,166,21,"Tāpaso ‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā attano paṇṇasālaṃ gantvā punadivase nāgarājānaṃ āgantvā ṭhitamattameva‘‘ etaṃ attano piḷandhanamaṇiṃ me dehī’’ ti yāci, so anisīditvāva palāyi. "
  2937. 492937,111,1839,34,55,1,121,16,"Atha naṃ dutiyadivase assamapadadvāre ṭhatvā āgacchantameva‘‘ hiyyo me maṇiratanaṃ nādāsi, ajja dānaṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti āha. "
  2938. 492938,111,1839,56,60,1,36,4,Nāgo assamapadaṃ apavisitvāva palāyi.
  2939. 492939,111,1839,61,82,1,109,16,"Tatiyadivase udakato ummujjantameva naṃ‘‘ ajja me tatiyo divaso yācantassa, dehi dāni me etaṃ maṇiratanan’’ ti āha. "
  2940. 492940,111,1839,83,91,1,59,8,Nāgarājā udake ṭhatvāva tāpasaṃ paṭikkhipanto dve gāthā āha–
  2941. 492941,111,1840,2,4,1,0,0,7.
  2942. 492942,111,1841,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Mamannapānaṃ vipulaṃ uḷāraṃ, uppajjatīmassa maṇissa hetu; "
  2943. 492943,111,1842,2,12,1,56,9,"Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ. "
  2944. 492944,111,1843,2,4,1,0,0,8.
  2945. 492945,111,1844,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Susū yathā sakkharadhotapāṇī, tāsesimaṃ selaṃ yācamāno; "
  2946. 492946,111,1845,2,15,1,59,10,"Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissan’’ ti. "
  2947. 492947,111,1846,2,10,1,84,7,Tattha mamannapānan ti mama yāgubhattādidibbabhojanaṃ aṭṭhapānakabhedañca dibbapānaṃ.
  2948. 492948,111,1846,11,14,1,15,3,Vipulan ti bahu.
  2949. 492949,111,1846,15,19,1,25,4,Uḷāran ti seṭṭhaṃ paṇītaṃ.
  2950. 492950,111,1846,20,26,1,25,5,Taṃ {te}ti taṃ maṇiṃ tuyhaṃ.
  2951. 492951,111,1846,27,43,1,123,14,{Atiyācakosī}ti kālañca pamāṇañca atikkamitvā ajja tīṇi divasāni mayhaṃ piyaṃ manāpaṃ maṇiratanaṃ yācamāno atikkamma yācakosi.
  2952. 492952,111,1846,44,56,1,57,10,"Na cāpi {te}ti na kevalaṃ na dassaṃ, assamampi te nāgamissaṃ. "
  2953. 492953,111,1846,57,64,1,42,6,Susū {yathā}ti yathā nāma yuvā taruṇamanusso.
  2954. 492954,111,1846,65,73,1,69,6,"{Sakkharadhotapāṇī}ti sakkharāya dhotapāṇi, telena pāsāṇe dhotaasihattho. "
  2955. 492955,111,1846,74,97,1,138,18,Tāsesimaṃ selaṃ {yācamāno}ti imaṃ maṇiṃ yācanto tvaṃ kañcanatharukhaggaṃ abbāhitvā‘‘ sīsaṃ te chindāmī’’ ti vadanto taruṇapuriso viya maṃ tāsesi.
  2956. 492956,111,1847,2,13,1,84,11,Evaṃ vatvā so nāgarājā udake nimujjitvā attano nāgabhavanameva gantvā na paccāgañchi.
  2957. 492957,111,1847,14,28,1,139,14,Atha so tāpaso tassa dassanīyassa nāgarājassa adassanena bhiyyosomattāya kiso ahosi lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto.
  2958. 492958,111,1847,29,87,1,307,40,"Atha jeṭṭhatāpaso‘‘ kaniṭṭhassa pavattiṃ jānissāmī’’ ti tassa santikaṃ āgantvā taṃ bhiyyosomattāya paṇḍuroginaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho, bho, tvaṃ bhiyyosomattāya paṇḍurogī jāto’’ ti vatvā‘‘ tassa dassanīyassa nāgarājassa adassanenā’’ ti sutvā‘‘ ayaṃ tāpaso nāgarājānaṃ vinā vattituṃ na sakkotī’’ ti sallakkhetvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  2959. 492959,111,1848,2,4,1,0,0,9.
  2960. 492960,111,1849,2,15,1,53,10,"‘ ‘ Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigīse, desso hoti atiyācanāya; "
  2961. 492961,111,1850,2,12,1,58,7,"Nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena, adassanaṃyeva tadajjhagamā’’ ti. "
  2962. 492962,111,1851,2,11,1,43,8,Tattha na taṃ {yāce}ti taṃ bhaṇḍaṃ na yāceyya.
  2963. 492963,111,1851,12,22,1,64,9,Yassa piyaṃ {jigīse}ti yaṃ bhaṇḍaṃ assa puggalassa piyanti jāneyya.
  2964. 492964,111,1851,23,28,1,24,4,Desso {hotī}ti appiyo hoti.
  2965. 492965,111,1851,29,37,1,70,7,{Atiyācanāyā}ti pamāṇaṃ atikkamitvā varabhaṇḍaṃ yācanto tāya atiyācanāya.
  2966. 492966,111,1851,38,45,1,62,6,Adassanaṃyeva {tadajjhagamā}ti tato paṭṭhāya adassanameva gatoti.
  2967. 492967,111,1852,2,21,1,96,15,Evaṃ pana taṃ vatvā‘‘ ito dāni paṭṭhāya mā socī’’ ti samassāsetvā jeṭṭhabhātā attano assamameva gato.
  2968. 492968,111,1852,22,34,1,94,11,Athāparabhāge te dvepi bhātaro abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
  2969. 492969,111,1853,2,29,1,171,19,"Satthā ‘‘ evaṃ, bhikkhave, sattaratanaparipuṇṇe nāgabhavane vasantānaṃ nāgānampi yācanā nāma amanāpā, kimaṅgaṃ pana manussānan’’ ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–"
  2970. 492970,111,1853,30,44,1,56,9,"‘‘ tadā kaniṭṭho ānando ahosi, jeṭṭho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  2971. 492971,111,1854,2,4,1,30,2,Maṇikaṇṭhajātakavaṇṇanā tatiyā.
  2972. 492972,111,1856,2,7,1,34,2,[ 254]4. Kuṇḍakakucchisindhavajātakavaṇṇanā
  2973. 492973,111,1857,2,12,1,88,10,Bhutvā tiṇaparighāsan ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāriputtattheraṃ ārabbha kathesi.
  2974. 492974,111,1857,13,35,1,180,18,Ekasmiñhi samaye sammāsambuddhe sāvatthiyaṃ vassaṃ vasitvā cārikaṃ caritvā puna paccāgate manussā‘‘ āgantukasakkāraṃ karissāmā’’ ti buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanti.
  2975. 492975,111,1857,36,54,1,119,16,"Vihāre ekaṃ dhammaghosakabhikkhuṃ ṭhapesuṃ, so ye ye āgantvā yattake bhikkhū icchanti, tesaṃ tesaṃ bhikkhū vicāretvā deti. "
  2976. 492976,111,1858,2,28,1,182,22,Athekā duggatamahallikā itthī ekameva paṭivīsaṃ sajjetvā tesaṃ tesaṃ manussānaṃ bhikkhūsu vicāretvā dinnesu ussūre dhammaghosakassa santikaṃ āgantvā‘‘ mayhaṃ ekaṃ bhikkhuṃ dethā’’ ti āha.
  2977. 492977,111,1858,29,50,1,101,15,"So‘‘ mayā sabbe bhikkhū vicāretvā dinnā, sāriputtatthero pana vihāreyeva, tvaṃ tassa bhikkhaṃ dehī’’ ti āha. "
  2978. 492978,111,1858,51,71,1,128,15,Sā‘‘ sādhū’’ ti tuṭṭhacittā jetavanadvārakoṭṭhake ṭhatvā therassa āgatakāle vanditvā hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ netvā nisīdāpesi.
  2979. 492979,111,1858,72,88,1,95,12,‘‘ Ekāya kira mahallikāya dhammasenāpati attano ghare nisīdāpito’’ ti bahūni saddhāni kulāni assosuṃ.
  2980. 492980,111,1858,89,120,1,211,27,Tesu rājā passenadī kosalo taṃ pavattiṃ sutvā tassā sāṭakena ceva sahassatthavikāya ca saddhiṃ bhattabhājanāni pahiṇi‘‘ mayhaṃ ayyaṃ parivisamānā imaṃ sāṭakaṃ nivāsetvā ime kahāpaṇe vaḷañjetvā theraṃ parivisatū’’ ti.
  2981. 492981,111,1858,121,133,1,80,10,"Yathā ca rājā, evaṃ anāthapiṇḍiko cūḷaanāthapiṇḍiko visākhā ca mahāupāsikā pahiṇi. "
  2982. 492982,111,1858,134,143,1,89,9,Aññānipi pana kulāni ekasatadvisatādivasena attano attano balānurūpena kahāpaṇe pahiṇiṃsu.
  2983. 492983,111,1858,144,150,1,51,6,Evaṃ ekāheneva sā mahallikā satasahassamattaṃ labhi.
  2984. 492984,111,1858,151,170,1,172,18,Thero pana tāya dinnayāgumeva pivitvā tāya katakhajjakameva pakkabhattameva ca paribhuñjitvā anumodanaṃ katvā taṃ mahallikaṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā vihārameva agamāsi.
  2985. 492985,111,1859,2,7,1,56,5,Dhammasabhāyaṃ bhikkhū therassa guṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  2986. 492986,111,1859,8,19,1,78,7,"‘‘ āvuso, dhammasenāpati mahallikagahapatāniṃ duggatabhāvato mocesi, patiṭṭhā ahosi. "
  2987. 492987,111,1859,20,27,1,44,5,Tāya dinnamāhāraṃ ajigucchanto paribhuñjī’’ ti.
  2988. 492988,111,1859,28,82,1,264,36,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, sāriputto idāneva etissā mahallikāya avassayo jāto, na ca idāneva tāya dinnaṃ āhāraṃ ajigucchanto paribhuñjati, pubbepi paribhuñjiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  2989. 492989,111,1860,2,11,1,91,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto uttarāpathe assavāṇijakule nibbatti.
  2990. 492990,111,1860,12,19,1,75,7,Uttarāpathajanapadato pañcasatā assavāṇijā asse bārāṇasiṃ ānetvā vikkiṇanti.
  2991. 492991,111,1860,20,26,1,68,6,Aññataropi assavāṇijo pañcaassasatāni ādāya bārāṇasimaggaṃ paṭipajji.
  2992. 492992,111,1860,27,40,1,92,12,"Antarāmagge ca bārāṇasito avidūre eko nigamagāmo atthi, tattha pubbe mahāvibhavo seṭṭhi ahosi. "
  2993. 492993,111,1860,41,60,1,120,16,"Tassa mahantaṃ nivesanaṃ, taṃ pana kulaṃ anukkamena parikkhayaṃ gataṃ, ekāva mahallikā avasiṭṭhā, sā tasmiṃ nivesane vasati. "
  2994. 492994,111,1860,61,81,1,113,16,Atha so assavāṇijo taṃ nigamagāmaṃ patvā‘‘ vetanaṃ dassāmī’’ ti tassā nivesane nivāsaṃ gaṇhitvā asse ekamante ṭhapesi.
  2995. 492995,111,1860,82,87,1,61,5,Taṃdivasamevassa ekissā ājānīyāvaḷavāya gabbhavuṭṭhānaṃ ahosi.
  2996. 492996,111,1860,88,106,1,87,14,So dve tayo divase vasitvā asse balaṃ gāhāpetvā‘‘ rājānaṃ passissāmī’’ ti asse ādāya pāyāsi.
  2997. 492997,111,1860,107,146,1,144,23,"Atha naṃ mahallikā‘‘ gehavetanaṃ dehī’’ ti vatvā‘‘ sādhu, amma, demī’’ ti vutte‘‘ tāta, vetanaṃ me dadamāno imampi assapotakaṃ vetanato khaṇḍetvā dehī’’ ti āha. "
  2998. 492998,111,1860,147,152,1,26,4,Vāṇijo tathā katvā pakkāmi.
  2999. 492999,111,1860,153,162,1,107,9,Sā tasmiṃ assapotake puttasinehaṃ paccupaṭṭhapetvā avassāvanajhāmakabhattavighāsatiṇāni datvā taṃ paṭijaggi.
  3000. 493000,111,1861,2,12,1,84,10,Athāparabhāge bodhisatto pañca assasatāni ādāya āgacchanto tasmiṃ gehe nivāsaṃ gaṇhi.
  3001. 493001,111,1861,13,22,1,101,9,Kuṇḍakakhādakassa sindhavapotakassa ṭhitaṭṭhānato gandhaṃ ghāyitvā ekaassopi gehaṃ pavisituṃ nāsakkhi.
  3002. 493002,111,1861,23,26,1,28,3,Bodhisatto mahallikaṃ pucchi–
  3003. 493003,111,1861,27,40,1,37,7,"‘‘ amma, kacci imasmiṃ gehe asso atthī’’ ti ."
  3004. 493004,111,1861,41,64,1,96,16,"‘‘ Tāta, añño asso nāma natthi, ahaṃ pana puttaṃ katvā ekaṃ assapotakaṃ paṭijaggāmi, so ettha atthī’’ ti."
  3005. 493005,111,1861,65,74,1,16,4,"‘‘ Kahaṃ so, ammā’’ ti?"
  3006. 493006,111,1861,75,84,1,20,4,"‘‘ Carituṃ gato, tātā’’ ti."
  3007. 493007,111,1861,85,95,1,30,5,"‘‘ Kāya velāya āgamissati, ammā’’ ti?"
  3008. 493008,111,1861,96,104,1,15,3,"‘‘ Sāyanhe, tātā’’ ti. "
  3009. 493009,111,1861,105,113,1,65,8,Bodhisatto tassa āgamanaṃ paṭimānento asse bahi ṭhapetvāva nisīdi.
  3010. 493010,111,1861,114,118,1,41,4,Sindhavapotakopi vicaritvā kāleyeva āgami.
  3011. 493011,111,1861,119,139,1,139,15,"Bodhisatto kuṇḍakakucchisindhavapotakaṃ disvā lakkhaṇāni samānetvā‘‘ ayaṃ sindhavo anaggho, mahallikāya mūlaṃ datvā gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintesi. "
  3012. 493012,111,1861,140,146,1,62,6,Sindhavapotakopi gehaṃ pavisitvā attano vasanaṭṭhāneyeva ṭhito.
  3013. 493013,111,1861,147,154,1,46,7,Tasmiṃ khaṇe te assā gehaṃ pavisituṃ sakkhiṃsu.
  3014. 493014,111,1862,2,22,1,111,15,"Bodhisatto dvīhatīhaṃ vasitvā asse santappetvā gacchanto‘‘ amma, imaṃ assapotakaṃ mūlaṃ gahetvā mayhaṃ dehī’’ ti āha."
  3015. 493015,111,1862,23,37,1,47,8,"‘‘ Kiṃ vadesi, tāta, puttaṃ vikkiṇantā nāma atthī’’ ti."
  3016. 493016,111,1862,38,50,1,44,7,"‘‘ Amma, tvaṃ etaṃ kiṃ khādāpetvā paṭijaggasī’’ ti?"
  3017. 493017,111,1862,51,65,1,101,9,"‘‘ Odanakañjikañca jhāmakabhattañca vighāsatiṇañca khādāpetvā kuṇḍakayāguñca pāyetvā paṭijaggāmi, tātā’’ ti."
  3018. 493018,111,1862,66,85,1,116,12,"‘‘ Amma, ahaṃ etaṃ labhitvā piṇḍarasabhojanaṃ bhojessāmi, ṭhitaṭṭhāne celavitānaṃ pasāretvā attharaṇapiṭṭhe ṭhapessāmī’’ ti."
  3019. 493019,111,1862,86,104,1,69,12,"‘‘ Tāta, evaṃ sante mama putto ca sukhaṃ anubhavatu, taṃ gahetvā gacchā’’ ti. "
  3020. 493020,111,1862,105,125,1,181,20,Atha bodhisatto tassa catunnaṃ pādānaṃ naṅguṭṭhassa mukhassa ca mūlaṃ ekekaṃ katvā cha sahassatthavikāyo ṭhapetvā mahallikaṃ navavatthaṃ nivāsāpetvā sindhavapotakassa purato ṭhapesi.
  3021. 493021,111,1862,126,133,1,54,7,So akkhīni ummīletvā mātaraṃ oloketvā assūni pavattesi.
  3022. 493022,111,1862,134,139,1,35,5,Sāpi tassa piṭṭhiṃ parimajjitvā āha–
  3023. 493023,111,1862,140,158,1,67,10,"‘‘ mayā puttaposāvanikaṃ laddhaṃ, tvaṃ, tāta, gacchāhī’’ ti, tadā so agamāsi. "
  3024. 493024,111,1863,2,29,1,169,21,"Bodhisatto punadivase assapotakassa piṇḍarasabhojanaṃ sajjetvā‘‘ vīmaṃsissāmi tāva naṃ, jānāti nu kho attano balaṃ, udāhu na jānātī’’ ti doṇiyaṃ kuṇḍakayāguṃ ākirāpetvā dāpesi. "
  3025. 493025,111,1863,30,45,1,64,11,So‘‘ nāhaṃ imaṃ bhojanaṃ bhuñjissāmī’’ ti taṃ yāguṃ pāyituṃ na icchi.
  3026. 493026,111,1863,46,51,1,51,5,Bodhisatto tassa vīmaṃsanavasena paṭhamaṃ gāthamāha–
  3027. 493027,111,1864,2,4,1,0,0,10.
  3028. 493028,111,1865,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Bhutvā tiṇaparighāsaṃ, bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ; "
  3029. 493029,111,1866,2,14,1,46,9,"Etaṃ te bhojanaṃ āsi, kasmā dāni na bhuñjasī’’ ti. "
  3030. 493030,111,1867,2,18,1,139,15,Tattha bhutvā tiṇaparighāsan ti tvaṃ pubbe mahallikāya dinnaṃ tesaṃ tesaṃ khāditāvasesaṃ vighāsatiṇasaṅkhātaṃ parighāsaṃ bhuñjitvā vaḍḍhito.
  3031. 493031,111,1867,19,26,1,56,7,Bhutvā ācāmakuṇḍakan ti ettha ācāmo vuccati odanāvasesaṃ.
  3032. 493032,111,1867,27,30,1,23,3,Kuṇḍakan ti kuṇḍakameva.
  3033. 493033,111,1867,31,35,1,36,4,Etañca bhuñjitvā vaḍḍhitosīti dīpeti.
  3034. 493034,111,1867,36,44,1,38,7,Etaṃ {te}ti etaṃ tava pubbe bhojanaṃ āsi.
  3035. 493035,111,1867,45,61,1,83,14,"Kasmā dāni na {bhuñjasī}ti mayāpi te tameva dinnaṃ, tvaṃ taṃ kasmā idāni na bhuñjasīti. "
  3036. 493036,111,1868,2,9,1,46,7,Taṃ sutvā sindhavapotako itarā dve gāthā avoca–
  3037. 493037,111,1869,2,4,1,0,0,11.
  3038. 493038,111,1870,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā; "
  3039. 493039,111,1871,2,8,1,40,5,"Bahu tattha mahābrahme, api ācāmakuṇḍakaṃ. "
  3040. 493040,111,1872,2,4,1,0,0,12.
  3041. 493041,111,1873,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tvañca khomaṃ pajānāsi, yādisāyaṃ hayuttamo; "
  3042. 493042,111,1874,2,12,1,47,7,"Jānanto jānamāgamma, na te bhakkhāmi kuṇḍakan’’ ti. "
  3043. 493043,111,1875,2,8,1,28,4,Tattha {yatthā}ti yasmiṃ ṭhāne.
  3044. 493044,111,1875,9,12,1,15,3,Posan ti sattaṃ.
  3045. 493045,111,1875,13,37,1,85,16,"Jātiyā vinayena {vā}ti‘‘ jātisampanno vā eso, na vā, ācārayutto vā, na vā’’ ti evaṃ na jānanti. "
  3046. 493046,111,1875,38,43,1,40,4,{Mahābrahme}ti garukālapanena ālapanto āha.
  3047. 493047,111,1875,44,52,1,48,7,"Yādisāyan ti yādiso ayaṃ, attānaṃ sandhāya vadati. "
  3048. 493048,111,1875,53,69,1,116,15,Jānanto {jānamāgammā}ti ahaṃ attano balaṃ jānanto jānantameva taṃ āgamma paṭicca tava santike kuṇḍakaṃ kiṃ bhuñjissāmi.
  3049. 493049,111,1875,70,80,1,69,10,Na hi tvaṃ kuṇḍakaṃ bhojāpetukāmatāya cha sahassāni datvā maṃ gaṇhīti.
  3050. 493050,111,1876,2,42,1,292,35,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ taṃ vīmaṃsanatthāya taṃ mayā kataṃ, mā kujjhī’’ ti taṃ samassāsetvā subhojanaṃ bhojetvā ādāya rājaṅgaṇaṃ gantvā ekasmiṃ passe pañca assasatāni ṭhapetvā ekasmiṃ passe vicittasāṇiṃ parikkhipitvā heṭṭhā attharaṇaṃ pattharitvā upari celavitānaṃ bandhitvā sindhavapotakaṃ ṭhapesi. "
  3051. 493051,111,1877,2,44,1,163,26,"Rājā āgantvā asse olokento‘‘ ayaṃ asso kasmā visuṃ ṭhapito’’ ti pucchitvā‘‘ mahārāja , ayaṃ sindhavo ime asse visuṃ akato mocessatī’’ ti sutvā‘‘ sobhano, bho, sindhavo’’ ti pucchi. "
  3052. 493052,111,1877,45,83,1,159,23,"Bodhisatto‘‘ āma, mahārājā’’ ti vatvā‘‘ tena hissa javaṃ passissāmī’’ ti vutte taṃ assaṃ kappetvā abhiruhitvā‘‘ passa, mahārājā’’ ti manusse ussāretvā rājaṅgaṇe assaṃ pāhesi. "
  3053. 493053,111,1877,84,89,1,60,5,Sabbaṃ rājaṅgaṇaṃ nirantaraṃ assapantīhi parikkhittamivāhosi.
  3054. 493054,111,1877,90,109,1,94,12,"Puna bodhisatto‘‘ passa, mahārāja, sindhavapotakassa vegan’’ ti vissajjesi, ekapurisopi naṃ na addasa. "
  3055. 493055,111,1877,110,118,1,70,7,"Puna ratthapaṭaṃ udare parikkhipitvā vissajjesi, rattapaṭameva passiṃsu. "
  3056. 493056,111,1877,119,133,1,122,13,"Atha naṃ antonagare ekissā uyyānapokkharaṇiyā udakapiṭṭhe vissajjesi, tatthassa udakapiṭṭhe dhāvato khuraggānipi na temiṃsu. "
  3057. 493057,111,1877,134,143,1,72,8,Punavāraṃ paduminipattānaṃ upari dhāvanto ekapaṇṇampi na udake osīdāpesi.
  3058. 493058,111,1877,144,161,1,135,16,"Evamassa javasampannaṃ dassetvā oruyha pāṇiṃ paharitvā hatthatalaṃ upanāmesi, asso upagantvā cattāro pāde ekato katvā hatthatale aṭṭhāsi. "
  3059. 493059,111,1877,162,166,1,26,4,Atha mahāsatto rājānaṃ āha–
  3060. 493060,111,1877,167,181,1,88,9,"‘‘ mahārāja, imassa assapotakassa sabbākārena vege dassiyamāne samuddapariyanto nappahotī’’ ti. "
  3061. 493061,111,1877,182,187,1,46,5,Rājā tussitvā mahāsattassa upaḍḍharajjaṃ adāsi.
  3062. 493062,111,1877,188,192,1,49,4,Sindhavapotakampi abhisiñcitvā maṅgalaassaṃ akāsi.
  3063. 493063,111,1878,2,11,1,50,8,"So rañño piyo ahosi manāpo, sakkāropissa mahā ahosi. "
  3064. 493064,111,1878,12,49,1,344,30,"Tassa hi vasanaṭṭhānaṃ rañño alaṅkatapaṭiyatto vāsagharagabbho viya ahosi, catujātigandhehi bhūmilepanaṃ akaṃsu, gandhadāmamālādāmāni osārayiṃsu, upari suvaṇṇatārakakhacitaṃ celavitānaṃ ahosi, samantato citrasāṇi parikkhittā ahosi, niccaṃ gandhatelapadīpā jhāyiṃsu, uccārapassāvaṭṭhānepissa suvaṇṇakaṭāhaṃ ṭhapayiṃsu, niccaṃ rājārahabhojanameva bhuñji. "
  3065. 493065,111,1878,50,59,1,81,9,Tassa pana āgatakālato paṭṭhāya rañño sakalajambudīpe rajjaṃ hatthagatameva ahosi.
  3066. 493066,111,1878,60,69,1,74,9,Rājā bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggaparāyaṇo ahosi.
  3067. 493067,111,1879,2,19,1,145,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpannā sakadāgāmino anāgāmino arahanto ca ahesuṃ."
  3068. 493068,111,1879,20,41,1,104,14,"‘‘ Tadā mahallikā ayameva mahallikā ahosi, sindhavo sāriputto, rājā ānando, assavāṇijjo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3069. 493069,111,1880,2,4,1,43,2,Kuṇḍakakucchisindhavajātakavaṇṇanā catutthā.
  3070. 493070,111,1882,2,7,1,17,2,[ 255]5. Sukajātakavaṇṇanā
  3071. 493071,111,1883,2,21,1,122,15,Yāva so {mattamaññāsī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ atibahuṃ bhuñjitvā ajīraṇena kālakataṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  3072. 493072,111,1883,22,31,1,80,9,Tasmiṃ kira evaṃ kālakate dhammasabhāyaṃ bhikkhū tassa aguṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  3073. 493073,111,1883,32,50,1,106,13,"‘‘ āvuso, asuko nāma bhikkhu attano kucchippamāṇaṃ ajānitvā atibahuṃ bhuñjitvā jīrāpetuṃ asakkonto kālakato’’ ti. "
  3074. 493074,111,1883,51,92,1,176,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa atibhojanapaccayeneva mato’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3075. 493075,111,1884,2,18,1,171,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese sukayoniyaṃ nibbattitvā anekānaṃ sukasahassānaṃ samuddānugate himavantapadese vasantānaṃ rājā ahosi.
  3076. 493076,111,1884,19,28,1,70,8,"Tasseko putto ahosi, tasmiṃ balappatte bodhisatto dubbalacakkhuko ahosi. "
  3077. 493077,111,1884,29,42,1,87,12,"Sukānaṃ kira sīgho vego hoti, tena tesaṃ mahallakakāle paṭhamaṃ cakkhumeva dubbalaṃ hoti. "
  3078. 493078,111,1884,43,51,1,72,8,Bodhisattassa putto mātāpitaro kulāvake ṭhapetvā gocaraṃ āharitvā posesi.
  3079. 493079,111,1884,52,63,1,92,11,So ekadivasaṃ gocarabhūmiṃ gantvā pabbatamatthake ṭhito samuddaṃ olokento ekaṃ dīpakaṃ passi.
  3080. 493080,111,1884,64,70,1,55,6,Tasmiṃ pana suvaṇṇavaṇṇaṃ madhuraphalaṃ ambavanaṃ atthi.
  3081. 493081,111,1884,71,85,1,122,14,So punadivase gocaravelāya uppatitvā tasmiṃ ambavane otaritvā ambarasaṃ pivitvā ambapakkaṃ ādāya āgantvā mātāpitūnaṃ adāsi.
  3082. 493082,111,1884,86,137,1,218,35,"Bodhisatto taṃ khādanto rasaṃ sañjānitvā‘‘ tāta, nanu imaṃ asukadīpake ambapakkan’’ ti vatvā‘‘ āma, tātā’’ ti vutte‘‘ tāta, etaṃ dīpakaṃ gacchantā nāma sukā dīghamāyuṃ pālentā nāma natthi, mā kho tvaṃ puna taṃ dīpakaṃ agamāsī’’ ti āha. "
  3083. 493083,111,1884,138,143,1,38,5,So tassa vacanaṃ aggahetvā agamāsiyeva.
  3084. 493084,111,1885,2,25,1,210,20,"Athekadivasaṃ bahuṃ ambarasaṃ pivitvā mātāpitūnaṃ atthāya ambapakkaṃ ādāya samuddamatthakenāgacchanto atidhātatāya kilantakāyo niddāyābhibhūto, so niddāyantopi āgacchateva, tuṇḍena panassa gahitaṃ ambapakkaṃ pati. "
  3085. 493085,111,1885,26,35,1,82,9,So anukkamena āgamanavīthiṃ jahitvā osīdanto udakapiṭṭheneva āgacchanto udake pati.
  3086. 493086,111,1885,36,43,1,33,6,Atha naṃ eko maccho gahetvā khādi.
  3087. 493087,111,1885,44,58,1,90,10,Bodhisatto tasmiṃ āgamanavelāya anāgacchanteyeva‘‘ samudde patitvā mato bhavissatī’’ ti aññāsi.
  3088. 493088,111,1885,59,65,1,55,6,Athassa mātāpitaropi āhāraṃ alabhamānā sussitvā mariṃsu.
  3089. 493089,111,1886,2,12,1,63,9,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  3090. 493090,111,1887,2,4,1,0,0,13.
  3091. 493091,111,1888,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yāva so mattamaññāsi, bhojanasmiṃ vihaṅgamo; "
  3092. 493092,111,1889,2,7,1,36,4,"Tāva addhānamāpādi, mātarañca aposayi. "
  3093. 493093,111,1890,2,4,1,0,0,14.
  3094. 493094,111,1891,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yato ca kho bahutaraṃ, bhojanaṃ ajjhavāhari; "
  3095. 493095,111,1892,2,10,1,41,7,"Tato tattheva saṃsīdi, amattaññū hi so ahu. "
  3096. 493096,111,1893,2,4,1,0,0,15.
  3097. 493097,111,1894,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tasmā mattaññutā sādhu, bhojanasmiṃ agiddhatā; "
  3098. 493098,111,1895,2,13,1,45,8,"Amattaññū hi sīdanti, mattaññū ca na sīdare’’ ti. "
  3099. 493099,111,1896,2,11,1,55,8,Tattha yāva {so}ti yāva so vihaṅgamo bhojane mattamaññāsi.
  3100. 493100,111,1896,12,22,1,68,8,"Tāva {addhānamāpādī}ti tatthakaṃ kālaṃ jīvitaaddhānaṃ āpādi, āyuṃ vindi. "
  3101. 493101,111,1896,23,31,1,57,6,"{Mātarañcā}ti desanāsīsametaṃ, mātāpitaro ca aposayīti attho. "
  3102. 493102,111,1896,32,39,1,31,6,Yato ca {kho}ti yasmiñca kho kāle.
  3103. 493103,111,1896,40,45,1,42,4,Bhojanaṃ {ajjhavāharī}ti ambarasaṃ ajjhohari.
  3104. 493104,111,1896,46,50,1,18,3,{Tato}ti tasmiṃ kāle.
  3105. 493105,111,1896,51,61,1,75,8,"Tattheva {saṃsīdī}ti tasmiṃ samuddeyeva osīdi nimujji, macchabhojanataṃ āpajji. "
  3106. 493106,111,1897,2,23,1,162,18,"Tasmā mattaññutā {sādhū}ti yasmā bhojane amattaññū suko samudde osīditvā mato, tasmā bhojanasmiṃ agiddhitāsaṅkhāto mattaññubhāvo sādhu, pamāṇajānanaṃ sundaranti attho. "
  3107. 493107,111,1897,24,45,1,83,14,"Atha vā‘‘ paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti, neva davāya na madāya… pe… phāsuvihāro cā’’ ti."
  3108. 493108,111,1898,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Allaṃ sukkhañca bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā; "
  3109. 493109,111,1899,2,8,1,39,5,"Ūnudaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje."
  3110. 493110,111,1900,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive; "
  3111. 493111,111,1901,2,13,1,41,4,"Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno.( theragā.982-983);"
  3112. 493112,111,1902,2,13,1,51,7,"‘ ‘ Manujassa sadā satīmato, mattaṃ jānato laddhabhojane; "
  3113. 493113,111,1903,2,24,1,57,9,"Tanū tassa bhavanti vedanā, saṇikaṃ jīrati āyuṃ pālayan’’ ti.( saṃ. ni.1.124)– "
  3114. 493114,111,1904,2,6,1,31,4,Evaṃ vaṇṇitā mattaññutāpi sādhu.
  3115. 493115,111,1905,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā; "
  3116. 493116,111,1906,2,18,1,41,5,"Evaṃ āhari āharaṃ, yāpanatthamamucchito’’ ti.( visuddhi.1.19)– "
  3117. 493117,111,1907,2,6,1,30,4,Evaṃ vaṇṇitā agiddhitāpi sādhu.
  3118. 493118,111,1907,7,21,1,74,9,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ agiddhimā’’ ti likhitaṃ, tato ayaṃ aṭṭhakathāpāṭhova sundarataro. "
  3119. 493119,111,1907,22,36,1,106,13,Amattaññū hi {sīdantī}ti bhojane pamāṇaṃ ajānantā hi rasataṇhāvasena pāpakammaṃ katvā catūsu apāyesu sīdanti.
  3120. 493120,111,1907,37,53,1,98,14,"Mattaññū ca na {sīdare}ti ye pana bhojane pamāṇaṃ jānanti, te diṭṭhadhammepi samparāyepi na sīdantīti. "
  3121. 493121,111,1908,2,18,1,150,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpannāpi sakadāgāminopi anāgāminopi arahantopi ahesuṃ."
  3122. 493122,111,1908,19,35,1,82,11,"‘‘ Tadā sukarājaputto bhojane amattaññū bhikkhu ahosi, sukarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3123. 493123,111,1909,2,4,1,25,2,Sukajātakavaṇṇanā pañcamā.
  3124. 493124,111,1911,2,7,1,23,2,[ 256]6. Jarūdapānajātakavaṇṇanā
  3125. 493125,111,1912,2,13,1,92,10,Jarūdapānaṃ {khaṇamānā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthivāsino vāṇije ārabbha kathesi.
  3126. 493126,111,1912,14,55,1,305,34,"Te kira sāvatthiyaṃ bhaṇḍaṃ gahetvā sakaṭāni pūretvā vohāratthāya gamanakāle tathāgataṃ nimantetvā saraṇāni gahetvā sīlesu patiṭṭhāya satthāraṃ vanditvā‘‘ mayaṃ, bhante, vohāratthāya dīghamaggaṃ gamissāma, bhaṇḍaṃ vissajjetvā siddhippattā sotthinā paccāgantvā pana tumhe vandissāmā’’ ti vatvā maggaṃ paṭipajjiṃsu. "
  3127. 493127,111,1912,56,85,1,155,20,"Te kantāramagge purāṇaudapānaṃ disvā‘‘ imasmiṃ udapāne pānīyaṃ natthi, mayañca pipāsitā, khaṇissāma nan’’ ti khaṇantā paṭipāṭiyā bahuṃ ayaṃ… pe… veḷuriyaṃ labhiṃsu. "
  3128. 493128,111,1912,86,99,1,90,11,Te teneva santuṭṭhā hutvā tesaṃ ratanānaṃ sakaṭāni pūretvā sotthinā sāvatthiṃ paccāgamiṃsu.
  3129. 493129,111,1912,100,125,1,172,21,Te ābhataṃ dhanaṃ paṭisāmetvā mayaṃ‘‘ siddhippattā bhattaṃ dassāmā’’ ti tathāgataṃ nimantetvā dānaṃ datvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā attano dhanassa laddhākāraṃ satthu ārocesuṃ.
  3130. 493130,111,1912,126,158,1,212,27,"Satthā‘‘ tumhe kho upāsakā tena dhanena santuṭṭhā hutvā pamāṇaññutāya dhanañca jīvitañca alabhittha, porāṇakā pana asantuṭṭhā amattaññuno paṇḍitānaṃ vacanaṃ akatvā jīvikkhayaṃ pattā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  3131. 493131,111,1913,2,14,1,126,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ vāṇijakule nibbattitvā vayappatto satthavāhajeṭṭhako ahosi.
  3132. 493132,111,1913,15,30,1,114,15,So bārāṇasiyaṃ bhaṇḍaṃ gahetvā sakaṭāni pūretvā bahū vāṇije ādāya tameva kantāraṃ paṭipanno tameva udapānaṃ addasa.
  3133. 493133,111,1913,31,48,1,94,13,Tattha te vāṇijā‘‘ pānīyaṃ pivissāmā’’ ti taṃ udapānaṃ khaṇantā paṭipāṭiyā bahūni ayādīni labhiṃsu.
  3134. 493134,111,1913,49,68,1,121,15,Te bahumpi ratanaṃ labhitvā tena asantuṭṭhā‘‘ aññampi ettha ito sundarataraṃ bhavissatī’’ ti bhiyyosomattāya taṃ khaṇiṃsuyeva.
  3135. 493135,111,1913,69,73,1,22,4,Atha bodhisatto te āha–
  3136. 493136,111,1913,74,97,1,107,15,"‘‘ bho vāṇijā, lobho nāmesa vināsamūlaṃ, amhehi bahu dhanaṃ laddhaṃ, ettakeneva santuṭṭhā hotha, mā atikhaṇathā’’ ti. "
  3137. 493137,111,1913,98,102,1,35,4,Te tena nivāriyamānāpi khaṇiṃsuyeva.
  3138. 493138,111,1913,103,152,1,436,47,"So ca udapāno nāgapariggahito, athassa heṭṭhā vasanakanāgarājā attano vimāne bhijjante leḍḍūsū ca paṃsūsu ca patamānesu kuddho ṭhapetvā bodhisattaṃ avasese sabbepi nāsikavātena paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā nāgabhavanā nikkhamma sakaṭāni yojetvā sabbaratanānaṃ pūretvā bodhisattaṃ sukhayānake nisīdāpetvā nāgamāṇavakehi saddhiṃ sakaṭāni yojāpento bodhisattaṃ bārāṇasiṃ netvā gharaṃ pavesetvā taṃ paṭisāmetvā attano nāgabhavanameva gato. "
  3139. 493139,111,1913,153,169,1,153,16,Bodhisatto taṃ dhanaṃ vissajjetvā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā jīvitapariyosāne saggapuraṃ pūresi.
  3140. 493140,111,1914,2,11,1,70,9,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  3141. 493141,111,1915,2,4,1,0,0,16.
  3142. 493142,111,1916,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Jarūdapānaṃ khaṇamānā, vāṇijā udakatthikā; "
  3143. 493143,111,1917,2,8,1,42,5,"Ajjhagamuṃ ayasaṃ lohaṃ, tipusīsañca vāṇijā; "
  3144. 493144,111,1918,2,8,1,39,5,"Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū. "
  3145. 493145,111,1919,2,4,1,0,0,17.
  3146. 493146,111,1920,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Te ca tena asantuṭṭhā, bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ; "
  3147. 493147,111,1921,2,9,1,41,6,"Te tatthāsīviso ghoro, tejassī tejasā hani. "
  3148. 493148,111,1922,2,4,1,0,0,18.
  3149. 493149,111,1923,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Tasmā khaṇe nātikhaṇe, atikhātañhi pāpakaṃ; "
  3150. 493150,111,1924,2,12,1,47,7,"Khātena ca dhanaṃ laddhaṃ, atikhātena nāsitan’’ ti. "
  3151. 493151,111,1925,2,6,1,26,4,Tattha ayasan ti kāḷalohaṃ.
  3152. 493152,111,1925,7,10,1,19,3,Lohan ti tambalohaṃ.
  3153. 493153,111,1925,11,14,1,15,2,{Muttā}ti muttāyo.
  3154. 493154,111,1925,15,26,1,60,10,Te ca tena {asantuṭṭhā}ti te ca vāṇijā tena dhanena asantuṭṭhā.
  3155. 493155,111,1925,27,34,1,36,6,Te {tatthā}ti te vāṇijā tasmiṃ udapāne.
  3156. 493156,111,1925,35,39,1,32,3,{Tejassī}ti visatejena samannāgato.
  3157. 493157,111,1925,40,45,1,32,4,Tejasā {hanī}ti visatejena ghātesi.
  3158. 493158,111,1925,46,54,1,63,8,Atikhātena nāsitan ti atikhaṇena tañca dhanaṃ jīvitañca nāsitaṃ.
  3159. 493159,111,1926,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3160. 493160,111,1926,9,23,1,71,9,"‘‘ tadā nāgarājā sāriputto ahosi, satthavāhajeṭṭhako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3161. 493161,111,1927,2,4,1,31,2,Jarūdapānajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  3162. 493162,111,1929,2,7,1,24,2,[ 257]7. Gāmaṇicandajātakavaṇṇanā
  3163. 493163,111,1930,2,14,1,86,10,Nāyaṃ gharānaṃ {kusalo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpasaṃsanaṃ ārabbha kathesi.
  3164. 493164,111,1930,15,21,1,64,6,Dhammasabhāyañhi bhikkhū dasabalassa paññaṃ pasaṃsantā nisīdiṃsu–
  3165. 493165,111,1930,22,40,1,124,13,"‘‘ āvuso, tathāgato mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño sadevakaṃ lokaṃ paññāya atikkamatī’’ ti. "
  3166. 493166,111,1930,41,82,1,169,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavāyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3167. 493167,111,1931,2,9,1,52,7,Atīte bārāṇasiyaṃ janasandho nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  3168. 493168,111,1931,10,15,1,48,5,Bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti.
  3169. 493169,111,1931,16,35,1,141,13,"Tassa mukhaṃ suparimajjitakañcanādāsatalaṃ viya parisuddhaṃ ahosi atisobhaggappattaṃ, tenassa nāmaggahaṇadivase‘‘ ādāsamukhamāro’’ ti nāmaṃ akaṃsu. "
  3170. 493170,111,1931,36,50,1,128,14,Taṃ sattavassabbhantareyeva pana pitā tayo vede ca sabbañca loke kattabbākattabbaṃ sikkhāpetvā tassa sattavassikakāle kālamakāsi.
  3171. 493171,111,1931,51,102,1,340,38,"Amaccā mahantena sakkārena rañño sarīrakiccaṃ katvā matakadānaṃ datvā sattame divase rājaṅgaṇe sannipatitvā‘‘ kumāro atidaharo, na sakkā rajje abhisiñcituṃ, vīmaṃsitvā naṃ abhisiñcissāmā’’ ti ekadivasaṃ nagaraṃ alaṅkārāpetvā vinicchayaṭṭhānaṃ sajjetvā pallaṅkaṃ paññapetvā kumārassa santikaṃ gantvā‘‘ vinicchayaṭṭhānaṃ, deva, gantuṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu. "
  3172. 493172,111,1931,103,115,1,59,8,Kumāro‘‘ sādhū’’ ti mahantena parivārena gantvā pallaṅke nisīdi.
  3173. 493173,111,1932,2,45,1,330,35,"Tassa nisinnakāle amaccā ekaṃ dvīhi pādehi vicaraṇamakkaṭaṃ vatthuvijjācariyavesaṃ gāhāpetvā vinicchayaṭṭhānaṃ netvā‘‘ deva, ayaṃ puriso pitu mahārājassa kāle vatthuvijjācariyo paguṇavijjo antobhūmiyaṃ sattaratanaṭṭhāne guṇadosaṃ passati, eteneva gahitaṃ rājakulānaṃ gehaṭṭhānaṃ hoti, imaṃ devo saṅgaṇhitvā ṭhānantare ṭhapetū’’ ti āhaṃsu. "
  3174. 493174,111,1932,46,87,1,204,31,"Kumāro taṃ heṭṭhā ca uparica oloketvā‘‘ nāyaṃ manusso, makkaṭo eso’’ ti ñatvā‘‘ makkaṭā nāma kataṃ kataṃ viddhaṃsetuṃ jānanti, akataṃ pana kātuṃ vā vicāretuṃ vā na jānantī’’ ti cintetvā amaccānaṃ paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3175. 493175,111,1933,2,4,1,0,0,19.
  3176. 493176,111,1934,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nāyaṃ gharānaṃ kusalo, lolo ayaṃ valīmukho; "
  3177. 493177,111,1935,2,13,1,49,8,"Kataṃ kataṃ kho dūseyya, evaṃ dhammamidaṃ kulan’’ ti. "
  3178. 493178,111,1936,2,21,1,104,17,"Tattha nāyaṃ gharānaṃ {kusalo}ti ayaṃ satto na gharānaṃ kusalo, gharāni vicāretuṃ vā kātuṃ vā cheko na hoti. "
  3179. 493179,111,1936,22,25,1,17,2,{Lolo}ti lolajātiko.
  3180. 493180,111,1936,26,32,1,41,5,{Valīmukho}ti valiyo mukhe assāti valīmukho.
  3181. 493181,111,1936,33,45,1,101,12,Evaṃ dhammamidaṃkulan ti idaṃ makkaṭakulaṃ nāma kataṃ kataṃ dūsetabbaṃ vināsetabbanti evaṃ sabhāvanti.
  3182. 493182,111,1937,2,44,1,255,28,"Athāmaccā ‘‘ evaṃ bhavissati, devā’’ ti taṃ apanetvā ekāhadvīhaccayena puna tameva alaṅkaritvā vinicchayaṭṭhānaṃ ānetvā‘‘ ayaṃ, deva, pitu mahārājassa kāle vinicchayāmacco, vinicchayasuttamassa supavattitaṃ, imaṃ saṅgaṇhitvā vinicchayakammaṃ kāretuṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu. "
  3183. 493183,111,1937,45,71,1,155,21,"Kumāro taṃ oloketvā‘‘ cittavato manussassa lomaṃ nāma evarūpaṃ na hoti, ayaṃ nicittako vānaro vinicchayakammaṃ kātuṃ na sakkhissatī’’ ti ñatvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  3184. 493184,111,1938,2,4,1,0,0,20.
  3185. 493185,111,1939,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nayidaṃ cittavato lomaṃ, nāyaṃ assāsiko migo; "
  3186. 493186,111,1940,2,12,1,47,7,"Siṭṭhaṃ me janasandhena, nāyaṃ kiñci vijānatī’’ ti. "
  3187. 493187,111,1941,2,18,1,118,15,"Tattha nayidaṃ cittavato loman ti yaṃ idaṃ etassa sarīre pharusalomaṃ, idaṃ vicāraṇapaññāya sampayuttacittavato na hoti. "
  3188. 493188,111,1941,19,25,1,56,6,Pākatikacittena pana acittako nāma tiracchānagato natthi.
  3189. 493189,111,1941,26,42,1,101,14,Nāyaṃ {assāsiko}ti ayaṃ avassayo vā hutvā anusāsaniṃ vā datvā aññaṃ assāsetuṃ asamatthatāya na assāsiko.
  3190. 493190,111,1941,43,48,1,19,3,{Migo}ti makkaṭaṃ āha.
  3191. 493191,111,1941,49,74,1,144,19,"Siṭṭhaṃ me {janasandhenā}ti mayhaṃ pitarā janasandhena etaṃ siṭṭhaṃ kathitaṃ,‘‘ makkaṭo nāma kāraṇākāraṇaṃ na jānātī’’ ti evaṃ anusāsanī dinnāti dīpeti. "
  3192. 493192,111,1941,75,87,1,81,11,Nāyaṃ kiñci {vijānatī}ti tasmā ayaṃ vānaro na kiñci jānātīti niṭṭhamettha gantabbaṃ.
  3193. 493193,111,1941,88,104,1,71,11,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ nāyaṃ kiñci na dūsaye’’ ti likhitaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ natthi. "
  3194. 493194,111,1942,2,44,1,253,29,"Amaccā imampi gāthaṃ sutvā‘‘ evaṃ bhavissati, devā’’ ti taṃ apanetvā punapi ekadivasaṃ tameva alaṅkaritvā vinicchayaṭṭhānaṃ ānetvā‘‘ ayaṃ, deva, puriso pitu mahārājassa kāle mātāpituupaṭṭhānakārako, kulejeṭṭhāpacāyikakammakārako, imaṃ saṅgaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti āhaṃsu. "
  3195. 493195,111,1942,45,65,1,106,15,"Kumāro taṃ oloketvā‘‘ makkaṭā nāma calacittā, evarūpaṃ kammaṃ kātuṃ na samatthā’’ ti cintetvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  3196. 493196,111,1943,2,4,1,0,0,21.
  3197. 493197,111,1944,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Na mātaraṃ pitaraṃ vā, bhātaraṃ bhaginiṃ sakaṃ; "
  3198. 493198,111,1945,2,12,1,46,7,"Bhareyya tādiso poso, siṭṭhaṃ dasarathena me’’ ti. "
  3199. 493199,111,1946,2,12,1,64,10,Tattha bhātaraṃ bhaginiṃ sakan ti attano bhātaraṃ vā bhaginiṃ vā.
  3200. 493200,111,1946,13,41,1,148,18,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ sakhan’’ ti likhitaṃ, taṃ pana aṭṭhakathāyaṃ‘‘ sakanti vutte sakabhātikabhaginiyo labbhanti, sakhanti vutte sahāyako labbhatī’’ ti vicāritameva. "
  3201. 493201,111,1946,42,45,1,18,2,{Bhareyyā}ti poseyya.
  3202. 493202,111,1946,46,58,1,71,10,"Tādiso {poso}ti yādiso esa dissati, tādiso makkaṭajātiko satto na bhareyya. "
  3203. 493203,111,1946,59,68,1,50,7,Siṭṭhaṃ dasarathena {me}ti evaṃ me pitarā anusiṭṭhaṃ.
  3204. 493204,111,1946,69,96,1,151,18,"Pitā hissa janaṃ catūhi saṅgahavatthūhi sandahanato‘‘ janasandho’’ ti vuccati, dasahi rathehi kattabbākattabbaṃ attano ekeneva rathena karaṇato‘‘ dasaratho’’ ti. "
  3205. 493205,111,1946,97,103,1,49,6,Tassa santikā evarūpassa ovādassa sutattā evamāha.
  3206. 493206,111,1947,2,39,1,171,22,"Amaccā ‘‘ evaṃ bhavissati, devā’’ ti makkaṭaṃ apanetvā‘‘ paṇḍito kumāro, sakkhissati rajjaṃ kāretun’’ ti bodhisattaṃ rajje abhisiñcitvā‘‘ ādāsamukharañño āṇā’’ ti nagare bheriṃ carāpesuṃ. "
  3207. 493207,111,1947,40,51,1,99,10,"Tato paṭṭhāya bodhisatto dhammena rajjaṃ kāresi, paṇḍitabhāvopissa sakalajambudīpaṃ pattharitvā gato. "
  3208. 493208,111,1948,2,8,1,63,6,Paṇḍitabhāvadīpanatthaṃ panassa imāni cuddasa vatthūni ābhatāni–
  3209. 493209,111,1949,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Goṇo putto hayo ceva, naḷakāro gāmabhojako; "
  3210. 493210,111,1950,2,8,1,38,5,"Gaṇikā taruṇī sappo, migo tittiradevatā; "
  3211. 493211,111,1951,2,11,1,42,6,"Nāgo tapassino ceva, atho brāhmaṇamāṇavo’’ ti. "
  3212. 493212,111,1952,2,16,1,125,13,Tatrāyaṃ anupubbīkathā– bodhisattasmiñhi rajje abhisiñcite eko janasandharañño pādamūliko nāmena gāmaṇicando nāma evaṃ cintesi–
  3213. 493213,111,1952,17,51,1,206,26,"‘‘ idaṃ rajjaṃ nāma samānavayehi saddhiṃ sobhati, ahañca mahallako, daharaṃ kumāraṃ upaṭṭhātuṃ na sakkhissāmi, janapade kasikammaṃ katvā jīvissāmī’’ ti, so nagarato tiyojanamattaṃ gantvā ekasmiṃ gāmake vāsaṃ kappesi. "
  3214. 493214,111,1952,52,74,1,162,21,"Kasikammatthāya panassa goṇāpi natthi, so deve vuṭṭhe ekaṃ sahāyakaṃ dve goṇe yācitvā sabbadivasaṃ kasitvā tiṇaṃ khādāpetvā goṇe sāmikassa niyyādetuṃ gehaṃ agamāsi. "
  3215. 493215,111,1952,75,84,1,71,9,So tasmiṃ khaṇe bhariyāya saddhiṃ gehamajjhe nisīditvā bhattaṃ bhuñjati.
  3216. 493216,111,1952,85,99,1,99,12,"Goṇāpi paricayena gehaṃ pavisiṃsu, tesu pavisantesu sāmiko thālakaṃ ukkhipi, bhariyā thālakaṃ apanesi. "
  3217. 493217,111,1952,100,113,1,72,9,Gāmaṇicando‘‘ bhattena maṃ nimanteyyun’’ ti olokento goṇe aniyyādetvāva gato.
  3218. 493218,111,1952,114,121,1,47,7,Corā rattiṃ vajaṃ bhinditvā teyeva goṇe hariṃsu.
  3219. 493219,111,1952,122,154,1,151,22,"Goṇasāmiko pātova vajaṃ paviṭṭho te goṇe adisvā corehi haṭabhāvaṃ jānantopi‘‘ gāmaṇicandassa gīvaṃ karissāmī’’ ti taṃ upasaṅkamitvā ‘‘ bho goṇe, me dehī’’ ti āha."
  3220. 493220,111,1952,155,164,1,27,5,‘‘ Nanu goṇā gehaṃ paviṭṭhā’’ ti.
  3221. 493221,111,1952,165,175,1,31,6,‘‘ Kiṃ pana te mayhaṃ niyyāditā’’ ti?
  3222. 493222,111,1952,176,183,1,15,3,‘‘ Na niyyāditā’’ ti.
  3223. 493223,111,1952,184,198,1,35,8,"‘‘ Tena hi ayaṃ te rājadūto, ehī’’ ti āha. "
  3224. 493224,111,1952,199,237,1,172,27,"Tesu hi janapadesu yaṃkiñci sakkharaṃ vā kapālakhaṇḍaṃ vā ukkhipitvā‘‘ ayaṃ te rājadūto, ehī’’ ti vutte yo na gacchati, tassa rājāṇaṃ karoti, tasmā so‘‘ rājadūto’’ ti sutvāva nikkhami. "
  3225. 493225,111,1953,2,33,1,180,24,"So tena saddhiṃ rājakulaṃ gacchanto ekaṃ sahāyakassa vasanagāmaṃ patvā‘‘ bho, atichātomhi, yāva gāmaṃ pavisitvā āhārakiccaṃ katvā āgacchāmi, tāva idheva hohī’’ ti vatvā sahāyagehaṃ pāvisi. "
  3226. 493226,111,1953,34,69,1,216,26,"Sahāyo panassa gehe natthi, sahāyikā disvā‘‘ sāmi, pakkāhāro natthi, muhuttaṃ adhivāsehi, idāneva pacitvā dassāmī’’ ti nisseṇiyā vegena taṇḍulakoṭṭhakaṃ abhiruhantī bhūmiyaṃ pati, taṅkhaṇaññeva tassā sattamāsiko gabbho patito. "
  3227. 493227,111,1953,70,97,1,130,21,"Tasmiṃ khaṇe tassā sāmiko āgantvā taṃ disvā‘‘ tvaṃ me bhariyaṃ paharitvā gabbhaṃ pātesi, ayaṃ te rājadūto, ehī’’ ti taṃ gahetvā nikkhami. "
  3228. 493228,111,1953,98,106,1,53,8,Tato paṭṭhāya dve janā gāmaṇiṃ majjhe katvā gacchanti.
  3229. 493229,111,1954,2,16,1,95,12,"Athekasmiṃ gāmadvāre eko assagopako assaṃ nivattetuṃ na sakkoti, assopi tesaṃ santikena gacchati. "
  3230. 493230,111,1954,17,35,1,102,13,"Assagopako gāmaṇicandaṃ disvā‘‘ mātula gāmaṇicanda, etaṃ tāva assaṃ kenacideva paharitvā nivattehī’’ ti āha. "
  3231. 493231,111,1954,36,49,1,86,12,"So ekaṃ pāsāṇaṃ gahetvā khipi, pāsāṇo assassa pāde paharitvā eraṇḍadaṇḍakaṃ viya bhindi. "
  3232. 493232,111,1954,50,69,1,79,14,"Atha naṃ assagopako‘‘ tayā me assassa pādo bhinno, ayaṃ te rājadūto’’ ti vatvā gaṇhi. "
  3233. 493233,111,1955,2,7,1,31,5,So tīhi janehi nīyamāno cintesi–
  3234. 493234,111,1955,8,36,1,134,19,"‘‘ ime maṃ rañño dassessanti, ahaṃ goṇamūlampi dātuṃ na sakkomi, pageva gabbhapātanadaṇḍaṃ, assamūlaṃ pana kuto labhissāmi, mataṃ me seyyo’’ ti. "
  3235. 493235,111,1955,37,56,1,144,18,"So gacchanto antarāmagge aṭaviyaṃ maggasamīpeyeva ekaṃ ekato papātaṃ pabbataṃ addasa, tassa chāyāya dve pitāputtā naḷakārā ekato kilañjaṃ cinanti. "
  3236. 493236,111,1955,57,87,1,202,22,"Gāmaṇicando‘‘ bho, sarīrakiccaṃ kātukāmomhi, thokaṃ idheva hotha, yāva āgacchāmī’’ ti vatvā pabbataṃ abhiruhitvā papātapasse patamāno pitunaḷakārassa piṭṭhiyaṃ pati, naḷakāro ekappahāreneva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. "
  3237. 493237,111,1955,88,91,1,22,3,Gāmaṇi uṭṭhāya aṭṭhāsi.
  3238. 493238,111,1955,92,130,1,146,23,"Naḷakāraputto‘‘ tvaṃ me pitughātakacoro, ayaṃ te rājadūto’’ ti vatvā taṃ hatthe gahetvā gumbato nikkhami ,‘‘ kiṃ etan’’ ti ca vutte‘‘ pitughātakacoro me’’ ti āha. "
  3239. 493239,111,1955,131,140,1,67,9,Tato paṭṭhāya gāmaṇiṃ majjhe katvā cattāro janā parivāretvā nayiṃsu.
  3240. 493240,111,1956,2,44,1,201,27,"Athāparasmiṃ gāmadvāre eko gāmabhojako gāmaṇicandaṃ disvā‘‘ mātula gāmaṇicanda, kahaṃ gacchasī’’ ti vatvā‘‘ rājānaṃ passitun’’ ti vutte‘‘ addhā tvaṃ rājānaṃ passissasi, ahaṃ rañño sāsanaṃ dātukāmo, harissasī’’ ti āha."
  3241. 493241,111,1956,45,53,1,16,3,"‘‘ Āma, harissāmī’’ ti."
  3242. 493242,111,1956,54,92,1,200,29,"‘‘ Ahaṃ pakatiyā abhirūpo dhanavā yasasampanno arogo, idāni panamhi duggato ceva paṇḍurogī ca, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccha, rājā kira paṇḍito, so te kathessati, tassa sāsanaṃ puna mayhaṃ katheyyāsī’’ ti. "
  3243. 493243,111,1956,93,101,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  3244. 493244,111,1957,2,44,1,177,27,"Atha naṃ purato aññatarasmiṃ gāmadvāre ekā gaṇikā disvā‘‘ mātula gāmaṇicanda, kahaṃ gacchasī’’ ti vatvā‘‘ rājānaṃ passitun’’ ti vutte‘‘ rājā kira paṇḍito, mama sāsanaṃ harā’’ ti vatvā evamāha–"
  3245. 493245,111,1957,45,77,1,176,25,"‘‘ pubbe ahaṃ bahuṃ bhatiṃ labhāmi, idāni pana tambulamattampi na labhāmi, koci me santikaṃ āgato nāma natthi, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ pucchitvā paccāgantvā mayhaṃ katheyyāsī’’ ti. "
  3246. 493246,111,1958,2,37,1,206,28,"Atha naṃ purato aññatarasmiṃ gāmadvāre ekā taruṇitthī disvā tatheva pucchitvā‘‘ ahaṃ neva sāmikassa gehe vasituṃ sakkomi, na kulagehe, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ pucchitvā paccāgantvā mayhaṃ katheyyāsī’’ ti āha. "
  3247. 493247,111,1959,2,84,1,484,62,"Atha naṃ tato parabhāge mahāmaggasamīpe ekasmiṃ vammike vasanto sappo disvā‘‘ gāmaṇicanda, kahaṃ yāsī’’ ti pucchitvā‘‘ rājānaṃ passitun’’ ti vutte‘‘ rājā kira paṇḍito, sāsanaṃ me harā’’ ti vatvā‘‘ ahaṃ gocaratthāya gamanakāle chātajjhatto milātasarīro vammikato nikkhamanto sarīrena bilaṃ pūretvā sarīraṃ kaḍḍhento kicchena nikkhamāmi, gocaraṃ caritvā āgato pana suhito thūlasarīro hutvā pavisanto bilapassāni aphusanto sahasāva pavisāmi, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ pucchitvā mayhaṃ katheyyāsī’’ ti āha. "
  3248. 493248,111,1960,2,33,1,167,24,"Atha naṃ purato eko migo disvā tatheva pucchitvā‘‘ ahaṃ aññattha tiṇaṃ khādituṃ na sakkomi, ekasmiṃyeva rukkhamūle sakkomi, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āha. "
  3249. 493249,111,1961,2,37,1,220,29,"Atha naṃ tato parabhāge eko tittiro disvā tatheva pucchitvā‘‘ ahaṃ ekasmiṃyeva vammikapāde nisīditvā vassanto manāpaṃ karitvā vassituṃ sakkomi, sesaṭṭhānesu nisinno na sakkomi, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āha. "
  3250. 493250,111,1962,2,53,1,234,34,"Atha naṃ purato ekā rukkhadevatā disvā‘‘ canda, kahaṃ yāsī’’ ti pucchitvā‘‘ rañño santikan’’ ti vutte‘‘ rājā kira paṇḍito, ahaṃ pubbe sakkārappatto ahosiṃ, idāni pana pallavamuṭṭhimattampi na labhāmi, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āha. "
  3251. 493251,111,1963,2,36,1,208,27,"Tato aparabhāge eko nāgarājā taṃ disvā tatheva pucchitvā‘‘ rājā kira paṇḍito, pubbe imasmiṃ sare udakaṃ pasannaṃ maṇivaṇṇaṃ, idāni āvilaṃ paṇṇakasevālapariyonaddhaṃ, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āha. "
  3252. 493252,111,1964,2,41,1,241,32,"Atha naṃ purato nagarassa āsannaṭṭhāne ekasmiṃ ārāme vasantā tāpasā disvā tatheva pucchitvā‘‘ rājā kira paṇḍito, pubbe imasmiṃ ārāme phalāphalāni madhurāni ahesuṃ, idāni nirojāni kasaṭāni jātāni, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āhaṃsu. "
  3253. 493253,111,1965,2,70,1,352,49,"Tato naṃ purato gantvā nagaradvārasamīpe ekissaṃ sālāyaṃ brāhmaṇamāṇavakā disvā‘‘ kahaṃ, bho canda, gacchasī’’ ti vatvā‘‘ rañño santikan’’ ti vutte‘‘ tena hi no sāsanaṃ gahetvā gaccha, amhākañhi pubbe gahitagahitaṭṭhānaṃ pākaṭaṃ ahosi, idāni pana chiddaghaṭe udakaṃ viya na saṇṭhāti na paññāyati, andhakāro viya hoti, tattha kiṃ kāraṇanti rājānaṃ puccheyyāsī’’ ti āhaṃsu. "
  3254. 493254,111,1966,2,10,1,62,8,Gāmaṇicando imāni dasa sāsanāni gahetvā rañño santikaṃ agamāsi.
  3255. 493255,111,1966,11,15,1,35,4,Rājā vinicchayaṭṭhāne nisinno ahosi.
  3256. 493256,111,1966,16,21,1,50,5,Goṇasāmiko gāmaṇicandaṃ gahetvā rājānaṃ upasaṅkami.
  3257. 493257,111,1966,22,70,1,235,33,"Rājā gāmaṇicandaṃ disvā sañjānitvā ‘‘ ayaṃ amhākaṃ pitu upaṭṭhāko, amhe ukkhipitvā parihari, kahaṃ nu kho ettakaṃ kālaṃ vasī’’ ti cintetvā‘‘ ambho gāmaṇicanda, kahaṃ ettakaṃ kālaṃ vasasi, cirakālato paṭṭhāya na paññāyasi, kenatthena āgatosī’’ ti āha."
  3258. 493258,111,1966,71,100,1,174,22,"‘‘ Āma, deva, amhākaṃ devassa saggagatakālato paṭṭhāya janapadaṃ gantvā kasikammaṃ katvā jīvāmi, tato maṃ ayaṃ puriso goṇaaḍḍakāraṇā rājadūtaṃ dassetvā tumhākaṃ santikaṃ ākaḍḍhī’’ ti."
  3259. 493259,111,1966,101,124,1,101,12,"‘‘ Anākaḍḍhiyamāno nāgaccheyyāsi’’,‘‘ ākaḍḍhitabhāvoyeva sobhano, idāni taṃ daṭṭhuṃ labhāmi, kahaṃ so puriso’’ ti?"
  3260. 493260,111,1966,125,133,1,12,3,"‘‘ Ayaṃ, devā’’ ti."
  3261. 493261,111,1966,134,148,1,49,8,"‘‘ Saccaṃ kira, bho, amhākaṃ candassa dūtaṃ dassesī’’ ti?"
  3262. 493262,111,1966,149,157,1,14,3,"‘‘ Saccaṃ, devā’’ ti."
  3263. 493263,111,1966,158,165,1,13,3,‘‘ Kiṃ kāraṇā’’ ti?
  3264. 493264,111,1966,166,178,1,32,8,‘‘ Ayaṃ me deva dve goṇe na detī’’ ti.
  3265. 493265,111,1966,179,188,1,20,4,"‘‘ Saccaṃ kira, candā’’ ti."
  3266. 493266,111,1966,189,205,1,64,10,"‘‘ Tena hi, deva, mayhampi vacanaṃ suṇāthā’’ ti sabbaṃ pavattiṃ kathesi. "
  3267. 493267,111,1966,206,211,1,33,5,Taṃ sutvā rājā goṇasāmikaṃ pucchi–
  3268. 493268,111,1966,212,226,1,43,8,"‘‘ kiṃ, bho, tava gehaṃ pavisante goṇe addasā’’ ti."
  3269. 493269,111,1966,227,235,1,16,3,"‘‘ Nāddasaṃ, devā’’ ti."
  3270. 493270,111,1966,236,258,1,86,13,"‘‘ Kiṃ, bho, maṃ‘ ādāsamukharājā nāmā’ ti kathentānaṃ na sutapubbaṃ tayā, vissattho kathehī’’ ti?"
  3271. 493271,111,1966,259,267,1,15,3,"‘‘ Addasaṃ, devā’’ ti."
  3272. 493272,111,1966,268,310,1,240,33,"‘‘ Bho canda, goṇānaṃ aniyyāditattā goṇā tava gīvā, ayaṃ pana puriso disvāva‘ na passāmī’ ti sampajānamusāvādaṃ bhaṇi, tasmā tvaññeva kammiko hutvā imassa ca purisassa pajāpatiyāya cassa akkhīni uppāṭetvā sayaṃ goṇamūlaṃ catuvīsati kahāpaṇe dehī’’ ti. "
  3273. 493273,111,1966,311,316,1,35,5,Evaṃ vutte goṇasāmikaṃ bahi kariṃsu.
  3274. 493274,111,1966,317,350,1,178,23,"So‘‘ akkhīsu uppāṭitesu catuvīsatikahāpaṇehi kiṃ karissāmī’’ ti gāmaṇicandassa pādesu patitvā‘‘ sāmi canda, goṇamūlakahāpaṇā tuyheva hontu, ime ca gaṇhāhī’’ ti aññepi kahāpaṇe datvā palāyi. "
  3275. 493275,111,1967,2,5,1,15,3,Tato dutiyo āha–
  3276. 493276,111,1967,6,21,1,52,8,"‘‘ ayaṃ, deva, mama pajāpatiṃ paharitvā gabbhaṃ pātesī’’ ti."
  3277. 493277,111,1967,22,29,1,15,3,‘‘ Saccaṃ candā’’ ti?
  3278. 493278,111,1967,30,41,1,51,7,‘‘ Suṇohi mahārājā’’ ti cando sabbaṃ vitthāretvā kathesi.
  3279. 493279,111,1967,42,59,1,79,13,Atha naṃ rājā‘‘ kiṃ pana tvaṃ etassa pajāpatiṃ paharitvā gabbhaṃ pātesī’’ ti pucchi.
  3280. 493280,111,1967,60,70,1,17,4,"‘‘ Na pātemi, devā’’ ti ."
  3281. 493281,111,1967,71,83,1,63,8,‘‘ Ambho sakkhissasi tvaṃ iminā gabbhassa pātitabhāvaṃ sādhetun’’ ti?
  3282. 493282,111,1967,84,93,1,18,4,"‘‘ Na sakkomi, devā’’ ti."
  3283. 493283,111,1967,94,102,1,19,4,‘‘ Idāni kiṃ karosī’’ ti?
  3284. 493284,111,1967,103,114,1,33,6,"‘‘ Deva, puttaṃ me laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  3285. 493285,111,1967,115,142,1,113,19,"‘‘ Tena hi, ambho canda, tvaṃ etassa pajāpatiṃ tava gehe karitvā yadā puttavijātā hoti, tadā naṃ netvā etasseva dehī’’ ti. "
  3286. 493286,111,1967,143,163,1,83,13,"Sopi gāmaṇicandassa pādesu patitvā‘‘ mā me, sāmi, gehaṃ, bhindī’’ ti kahāpaṇe datvā palāyi. "
  3287. 493287,111,1968,2,20,1,70,12,"Atha tatiyo āgantvā‘‘ iminā me, deva, paharitvā assassa pādo bhinno’’ ti āha."
  3288. 493288,111,1968,21,28,1,15,3,‘‘ Saccaṃ candā’’ ti.
  3289. 493289,111,1968,29,42,1,56,8,"‘‘ Suṇohi, mahārājā’’ ti cando taṃ pavattiṃ vitthārena kathesi. "
  3290. 493290,111,1968,43,48,1,30,5,Taṃ sutvā rājā assagopakaṃ āha–
  3291. 493291,111,1968,49,64,1,56,9,‘‘ saccaṃ kira tvaṃ‘ assaṃ paharitvā nivattehī’ ti kathesī’’ ti.
  3292. 493292,111,1968,65,74,1,18,4,"‘‘ Na kathemi, devā’’ ti. "
  3293. 493293,111,1968,75,87,1,39,7,"So punavāre pucchito‘‘ āma, kathemī’’ ti āha. "
  3294. 493294,111,1968,88,120,1,164,24,"Rājā candaṃ āmantetvā‘‘ ambho canda, ayaṃ kathetvāva‘ na kathemī’ ti musāvādaṃ vadati, tvaṃ etassa jivhaṃ chinditvā assamūlaṃ amhākaṃ santikā gahetvā sahassaṃ dehī’’ ti āha. "
  3295. 493295,111,1968,121,126,1,40,5,Assagopako aparepi kahāpaṇe datvā palāyi.
  3296. 493296,111,1969,2,16,1,54,8,"Tato naḷakāraputto‘‘ ayaṃ me, deva, pitughātakacoro’’ ti āha."
  3297. 493297,111,1969,17,26,1,20,4,"‘‘ Saccaṃ kira, candā’’ ti."
  3298. 493298,111,1969,27,40,1,54,8,"‘‘ Suṇohi, devā’’ ti cando tampi kāraṇaṃ vitthāretvā kathesi. "
  3299. 493299,111,1969,41,54,1,56,9,Atha rājā naḷakāraṃ āmantetvā‘‘ idāni kiṃ karosī’’ ti pucchi.
  3300. 493300,111,1969,55,66,1,34,6,‘‘ Deva me pitaraṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti.
  3301. 493301,111,1969,67,98,1,144,24,"‘‘ Ambho canda, imassa kira pitaraṃ laddhuṃ vaṭṭati, matakaṃ pana na sakkā puna ānetuṃ, tvaṃ imassa mātaraṃ ānetvā tava gehe katvā etassa pitā hohī’’ ti. "
  3302. 493302,111,1969,99,118,1,90,13,"Naḷakāraputto‘‘ mā me, sāmi, matassa pitu gehaṃ bhindī’’ ti gāmaṇicandassa kahāpaṇe datvā palāyi. "
  3303. 493303,111,1970,2,9,1,52,7,Gāmaṇicando aḍḍe jayaṃ patvā tuṭṭhacitto rājānaṃ āha–
  3304. 493304,111,1970,10,27,1,60,10,"‘‘ atthi, deva, tumhākaṃ kehici sāsanaṃ pahitaṃ, taṃ vo kathemī’’ ti."
  3305. 493305,111,1970,28,36,1,16,3,"‘‘ Kathehi, candā’’ ti. "
  3306. 493306,111,1970,37,46,1,82,9,Cando brāhmaṇamāṇavakānaṃ sāsanaṃ ādiṃ katvā paṭilomakkamena ekekaṃ kathaṃ kathesi.
  3307. 493307,111,1970,47,50,1,26,3,Rājā paṭipāṭiyā vissajjesi.
  3308. 493308,111,1971,2,3,1,6,1,Kathaṃ ?
  3309. 493309,111,1971,4,34,1,206,26,"Paṭhamaṃ tāva sāsanaṃ sutvā‘‘ pubbe tesaṃ vasanaṭṭhāne velaṃ jānitvā vassanakukkuṭo ahosi, tesaṃ tena saddena uṭṭhāya mante gahetvā sajjhāyaṃ karontānaññeva aruṇo uggacchati, tena tesaṃ gahitagahitaṃ na nassati. "
  3310. 493310,111,1971,35,82,1,310,39,"Idāni pana nesaṃ vasanaṭṭhāne avelāya vassanakakukkuṭo atthi, so atirattiṃ vā vassati atipabhāte vā, atirattiṃ vassantassa tassa saddena uṭṭhāya mante gahetvā niddābhibhūtā sajjhāyaṃ akatvāva puna sayanti , atipabhāte vassantassa saddena uṭṭhāya sajjhāyituṃ na labhanti, tena tesaṃ gahitagahitaṃ na paññāyatī’’ ti āha. "
  3311. 493311,111,1972,2,13,1,80,9,Dutiyaṃ sutvā‘‘ te pubbe samaṇadhammaṃ karontā kasiṇaparikamme yuttapayuttā ahesuṃ.
  3312. 493312,111,1972,14,37,1,202,21,"Idāni pana samaṇadhammaṃ vissajjetvā akattabbesu yuttapayuttā ārāme uppannāni phalāphalāni upaṭṭhākānaṃ datvā piṇḍapaṭipiṇḍakena micchājīvena jīvikaṃ kappenti, tena nesaṃ phalāphalāni na madhurāni jātāni. "
  3313. 493313,111,1972,38,53,1,112,14,"Sace pana te pubbe viya puna samaṇadhamme yuttapayuttā bhavissanti, puna tesaṃ phalāphalāni madhurāni bhavissanti. "
  3314. 493314,111,1972,54,69,1,86,12,"Te tāpasā rājakulānaṃ paṇḍitabhāvaṃ na jānanti, samaṇadhammaṃ tesaṃ kātuṃ vadehī’’ ti āha. "
  3315. 493315,111,1973,2,17,1,83,12,"Tatiyaṃ sutvā‘‘ te nāgarājāno aññamaññaṃ kalahaṃ karonti, tena taṃ udakaṃ āvilaṃ jātaṃ. "
  3316. 493316,111,1973,18,32,1,70,11,"Sace te pubbe viya samaggā bhavissanti, puna pasannaṃ bhavissatī’’ ti āha. "
  3317. 493317,111,1974,2,18,1,111,13,"Catutthaṃ sutvā‘‘ sā rukkhadevatā pubbe aṭaviyaṃ paṭipanne manusse rakkhati, tasmā nānappakāraṃ balikammaṃ labhati. "
  3318. 493318,111,1974,19,29,1,57,9,"Idāni pana ārakkhaṃ na karoti, tasmā balikammaṃ na labhati. "
  3319. 493319,111,1974,30,39,1,65,8,"Sace pubbe viya ārakkhaṃ karissati, puna lābhaggappattā bhavissati. "
  3320. 493320,111,1974,40,55,1,89,12,"Sā rājūnaṃ atthibhāvaṃ na jānāti, tasmā aṭaviāruḷhamanussānaṃ ārakkhaṃ kātuṃ vadehī’’ ti āha. "
  3321. 493321,111,1975,2,28,1,144,20,"Pañcamaṃ sutvā‘‘ yasmiṃ vammikapāde nisīditvā so tittiro manāpaṃ vassati, tassa heṭṭhā mahantī nidhikumbhi atthi, taṃ uddharitvā tvaṃ gaṇhāhī’’ ti āha. "
  3322. 493322,111,1976,2,46,1,266,36,"Chaṭṭhaṃ sutvā‘‘ yassa rukkhassa mūle so migo tiṇāni khādituṃ sakkoti, tassa rukkhassa upari mahantaṃ bhamaramadhu atthi, so madhumakkhitesu tiṇesu paluddho aññāni khādituṃ na sakkoti, tvaṃ taṃ madhupaṭalaṃ haritvā aggamadhuṃ amhākaṃ pahiṇa, sesaṃ attanā paribhuñjā’’ ti āha. "
  3323. 493323,111,1977,2,38,1,244,30,"Sattamaṃ sutvā‘‘ yasmiṃ vammike so sappo vasati, tassa heṭṭhā mahantī nidhikumbhi atthi, so taṃ rakkhamāno vasanto nikkhamanakāle dhanalobhena sarīraṃ sithilaṃ katvā lagganto nikkhamati, gocaraṃ gahetvā dhanasinehena alagganto vegena sahasā pavisati. "
  3324. 493324,111,1977,39,48,1,47,7,Taṃ nidhikumbhiṃ uddharitvā tvaṃ gaṇhāhī’’ ti āha.
  3325. 493325,111,1978,2,19,1,107,13,Aṭṭhamaṃ sutvā‘‘ tassā taruṇitthiyā sāmikassa ca mātāpitūnañca vasanagāmānaṃ antare ekasmiṃ gāmake jāro atthi.
  3326. 493326,111,1978,20,58,1,249,33,"Sā taṃ saritvā tasmiṃ sinehena sāmikassa gehe vasituṃ asakkontī‘ mātāpitaro passissāmī’ ti jārassa gehe katipāhaṃ vasitvā mātāpitūnaṃ gehaṃ gacchati, tattha katipāhaṃ vasitvā puna jāraṃ saritvā‘ sāmikassa gehaṃ gamissāmī’ ti puna jārasseva gehaṃ gacchati. "
  3327. 493327,111,1978,59,69,1,73,9,Tassā itthiyā rājūnaṃ atthibhāvaṃ ācikkhitvā‘ sāmikasseva kira gehe vasatu.
  3328. 493328,111,1978,70,90,1,89,15,"Sace taṃ rājā gaṇhāpeti, jīvitaṃ te natthi, appamādaṃ kātuṃ vaṭṭatī’ ti tassā kathehī’’ ti āha. "
  3329. 493329,111,1979,2,24,1,131,19,"Navamaṃ sutvā‘‘ sā gaṇikā pubbe ekassa hatthato bhatiṃ gahetvā taṃ ajīrāpetvā aññassa hatthato na gaṇhāti, tenassā pubbe bahuṃ uppajji. "
  3330. 493330,111,1979,25,53,1,197,25,"Idāni pana attano dhammataṃ vissajjetvā ekassa hatthato gahitaṃ ajīrāpetvāva aññassa hatthato gaṇhāti, purimassa okāsaṃ akatvā pacchimassa karoti, tenassā bhati na uppajjati, na keci naṃ upasaṅkamanti. "
  3331. 493331,111,1979,54,61,1,52,6,"Sace attano dhamme ṭhassati, pubbasadisāva bhavissati. "
  3332. 493332,111,1979,62,70,1,39,6,Attano dhamme ṭhātumassā kathehī’’ ti āha.
  3333. 493333,111,1980,2,31,1,194,24,"Dasamaṃ sutvā‘‘ so gāmabhojako pubbe dhammena samena aḍḍaṃ vinicchini, tena manussānaṃ piyo ahosi manāpo, sampiyāyamānā cassa manussā bahupaṇṇākāraṃ āhariṃsu, tena abhirūpo dhanavā yasasampanno ahosi. "
  3334. 493334,111,1980,32,46,1,106,13,"Idāni pana lañjavittako hutvā adhammena aḍḍaṃ vinicchinati, tena duggato kapaṇo hutvā paṇḍurogena abhibhūto. "
  3335. 493335,111,1980,47,57,1,74,9,"Sace pubbe viya dhammena aḍḍaṃ vinicchinissati, puna pubbasadiso bhavissati. "
  3336. 493336,111,1980,58,72,1,78,11,"So rañño atthibhāvaṃ na jānāti, dhammena aḍḍaṃ vinicchinitumassa kathehī’’ ti āha. "
  3337. 493337,111,1981,2,31,1,216,27,"Iti so gāmaṇicando imāni ettakāni sāsanāni rañño ārocesi, rājā attano paññāya sabbānipi tāni sabbaññubuddho viya byākaritvā gāmaṇicandassa bahuṃ dhanaṃ datvā tassa vasanagāmaṃ brahmadeyyaṃ katvā tasseva datvā uyyojesi. "
  3338. 493338,111,1981,32,83,1,459,49,So nagarā nikkhamitvā bodhisattena dinnasāsanaṃ brāhmaṇamāṇavakānañca tāpasānañca nāgarājassa ca rukkhadevatāya ca ārocetvā tittirassa vasanaṭṭhānato nidhiṃ gahetvā migassa tiṇakhādanaṭṭhāne rukkhato bhamaramadhuṃ gahetvā rañño madhuṃ pesetvā sappassa vasanaṭṭhāne vammikaṃ khaṇitvā nidhiṃ gahetvā taruṇitthiyā ca gaṇikāya ca gāmabhojakassa ca rañño kathitaniyāmeneva sāsanaṃ ārocetvā mahantena yasena attano gāmakaṃ gantvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā yathākammaṃ gato.
  3339. 493339,111,1981,84,92,1,80,8,Ādāsamukharājāpi dānādīni puññāni katvā jīvitapariyosāne saggapuraṃ pūrento gato.
  3340. 493340,111,1982,2,31,1,207,21,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, tathāgato idāneva mahāpañño, pubbepi mahāpaññoyevā’’ ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahanto ahesuṃ."
  3341. 493341,111,1982,32,46,1,67,9,"‘‘ Tadā gāmaṇicando ānando ahosi, ādāsamukharājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3342. 493342,111,1983,2,4,1,32,2,Gāmaṇicandajātakavaṇṇanā sattamā.
  3343. 493343,111,1985,2,7,1,21,2,[ 258]8. Mandhātujātakavaṇṇanā
  3344. 493344,111,1986,2,13,1,93,10,Yāvatā {candimasūriyā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  3345. 493345,111,1986,14,24,1,80,10,So kira sāvatthiṃ piṇḍāya caramāno ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ itthiṃ disvā ukkaṇṭhi.
  3346. 493346,111,1986,25,43,1,86,12,"Atha naṃ bhikkhū dhammasabhaṃ ānetvā‘‘ ayaṃ, bhante, bhikkhu ukkaṇṭhito’’ ti satthu dassesuṃ. "
  3347. 493347,111,1986,44,122,1,525,57,"Satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhito’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kadā tvaṃ , bhikkhu, agāraṃ ajjhāvasamāno taṇhaṃ pūretuṃ sakkhissasi, kāmataṇhā hi nāmesā samuddo viya duppūrā, porāṇakarājāno dvisahassaparittadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu cakkavattirajjaṃ kāretvā manussaparihāreneva cātumahārājikadevaloke rajjaṃ kāretvā tāvatiṃsadevaloke chattiṃsāya sakkānañca vasanaṭṭhāne devarajjaṃ kāretvāpi attano kāmataṇhaṃ pūretuṃ asakkontāva kālamakaṃsu, tvaṃ panetaṃ taṇhaṃ kadā pūretuṃ sakkhissasī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3348. 493348,111,1987,2,8,1,50,6,Atīte paṭhamakappikesu mahāsammato nāma rājā ahosi.
  3349. 493349,111,1987,9,40,1,159,25,"Tassa putto rojo nāma, tassa putto vararojo nāma, tassa putto kalyāṇo nāma, tassa putto varakalyāṇo nāma, tassa putto uposatho nāma, tassa putto mandhātu nāma ahosi. "
  3350. 493350,111,1987,41,50,1,73,9,So sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhi samannāgato cakkavattirajjaṃ kāresi.
  3351. 493351,111,1987,51,66,1,151,14,"Tassa vāmahatthaṃ samañjitvā dakkhiṇahatthena apphoṭitakāle ākāsā dibbamegho viya jāṇuppamāṇaṃ sattaratanavassaṃ vassati, evarūpo acchariyamanusso ahosi. "
  3352. 493352,111,1987,67,72,1,45,5,So caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṃ kīḷi.
  3353. 493353,111,1987,73,87,1,123,11,"Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsīti vassasahassāni cakkavattirajjaṃ kāresi, āyuppamāṇaṃ asaṅkhyeyyaṃ ahosi. "
  3354. 493354,111,1988,2,9,1,66,7,So ekadivasaṃ kāmataṇhaṃ pūretuṃ asakkonto ukkaṇṭhitākāraṃ dassesi.
  3355. 493355,111,1988,10,24,1,51,8,"Athāmaccā‘‘ kiṃ nu kho, deva, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchiṃsu."
  3356. 493356,111,1988,25,43,1,89,13,"‘‘ Mayhaṃ puññabale olokiyamāne idaṃ rajjaṃ kiṃ karissati, kataraṃ nu kho ṭhānaṃ ramaṇīyan’’ ti?"
  3357. 493357,111,1988,44,52,1,20,3,"‘‘ Devaloko, mahārājā’’ ti. "
  3358. 493358,111,1988,53,61,1,78,7,So cakkaratanaṃ abbhukkiritvā saddhiṃ parisāya cātumahārājikadevalokaṃ agamāsi.
  3359. 493359,111,1988,62,75,1,144,13,Athassa cattāro mahārājāno dibbamālāgandhahatthā devagaṇaparivutā paccuggamanaṃ katvā taṃ ādāya cātumahārājikadevalokaṃ gantvā devarajjaṃ adaṃsu.
  3360. 493360,111,1988,76,85,1,81,9,Tassa sakaparisāya parivāritasseva tasmiṃ rajjaṃ kārentassa dīgho addhā vītivatto.
  3361. 493361,111,1989,2,25,1,121,16,"So tatthāpi taṇhaṃ pūretuṃ asakkonto ukkaṇṭhitākāraṃ dassesi, cattāro mahārājāno‘‘ kiṃ nu kho, deva, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchiṃsu."
  3362. 493362,111,1989,26,36,1,43,6,‘‘ Imamhā devalokā kataraṃ ṭhānaṃ ramaṇīyan’’ ti.
  3363. 493363,111,1989,37,51,1,64,7,"‘‘ Mayaṃ, deva, paresaṃ upaṭṭhākaparisā, tāvatiṃsadevaloko ramaṇīyo’’ ti. "
  3364. 493364,111,1989,52,60,1,85,8,Mandhātā cakkaratanaṃ abbhukkiritvā attano parisāya parivuto tāvatiṃsābhimukho pāyāsi.
  3365. 493365,111,1989,61,81,1,124,15,"Athassa sakko devarājā dibbamālāgandhahattho devagaṇaparivuto paccuggamanaṃ katvā taṃ hatthe gahetvā‘‘ ito ehi, mahārājā’’ ti āha. "
  3366. 493366,111,1989,82,95,1,138,13,Rañño devagaṇaparivutassa gamanakāle pariṇāyakaratanaṃ cakkaratanaṃ ādāya saddhiṃ parisāya manussapathaṃ otaritvā attano nagarameva pāvisi.
  3367. 493367,111,1989,96,109,1,106,13,Sakko mandhātuṃ tāvatiṃsabhavanaṃ netvā devatā dve koṭṭhāse katvā attano devarajjaṃ majjhe bhinditvā adāsi.
  3368. 493368,111,1989,110,116,1,39,6,Tato paṭṭhāya dve rājāno rajjaṃ kāresuṃ.
  3369. 493369,111,1989,117,134,1,114,16,"Evaṃ kāle gacchante sakko saṭṭhi ca vassasatasahassāni tisso ca vassakoṭiyo āyuṃ khepetvā cavi, añño sakko nibbatti. "
  3370. 493370,111,1989,135,141,1,40,5,Sopi devarajjaṃ kāretvā āyukkhayena cavi.
  3371. 493371,111,1989,142,152,1,89,9,"Etenūpāyena chattiṃsa sakkā caviṃsu, mandhātā pana manussaparihārena devarajjaṃ kāresiyeva. "
  3372. 493372,111,1990,2,25,1,133,17,"Tassa evaṃ kāle gacchante bhiyyosomattāya kāmataṇhā uppajji, so‘‘ kiṃ me upaḍḍharajjena, sakkaṃ māretvā ekarajjameva karissāmī’’ ti cintesi. "
  3373. 493373,111,1990,26,43,1,102,14,"Sakkaṃ māretuṃ nāma na sakkā, taṇhā nāmesā vipattimūlā, tenassa āyusaṅkhāro parihāyi, jarā sarīraṃ pahari. "
  3374. 493374,111,1990,44,57,1,82,11,"Manussasarīrañca nāma devaloke na bhijjati, atha so devalokā bhassitvā uyyāne otari. "
  3375. 493375,111,1990,58,63,1,46,5,Uyyānapālo tassa āgatabhāvaṃ rājakule nivedesi.
  3376. 493376,111,1990,64,69,1,46,5,Rājakulaṃ āgantvā uyyāneyeva sayanaṃ paññapesi.
  3377. 493377,111,1990,70,73,1,29,3,Rājā anuṭṭhānaseyyāya nipajji.
  3378. 493378,111,1990,74,88,1,54,8,"Amaccā‘‘ deva, tumhākaṃ parato kinti kathemā’’ ti pucchiṃsu."
  3379. 493379,111,1990,89,98,1,54,7,‘‘ Mama parato tumhe imaṃ sāsanaṃ mahājanassa katheyyātha–
  3380. 493380,111,1990,99,123,1,223,20,‘ mandhātumahārājā dvisahassaparittadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu cakkavattirajjaṃ kāretvā dīgharattaṃ cātumahārājikesu rajjaṃ kāretvā chattiṃsāya sakkānaṃ āyuppamāṇena devaloke rajjaṃ kāretvā taṇhaṃ apūretvā kālamakāsī’’’ ti.
  3381. 493381,111,1990,124,131,1,42,7,So evaṃ vatvā kālaṃ katvā yathākammaṃ gato.
  3382. 493382,111,1991,2,11,1,63,9,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  3383. 493383,111,1992,2,4,1,0,0,22.
  3384. 493384,111,1993,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Yāvatā candimasūriyā, pariharanti disā bhanti virocanā; "
  3385. 493385,111,1994,2,9,1,42,6,"Sabbeva dāsā mandhātu, ye pāṇā pathavissitā. "
  3386. 493386,111,1995,2,4,1,0,0,23.
  3387. 493387,111,1996,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati; "
  3388. 493388,111,1997,2,9,1,40,6,"Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito. "
  3389. 493389,111,1998,2,4,1,0,0,24.
  3390. 493390,111,1999,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati; "
  3391. 493391,111,2000,2,9,1,44,4,"Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvako’’ ti. "
  3392. 493392,111,2001,2,6,1,33,3,Tattha {yāvatā}ti paricchedavacanaṃ.
  3393. 493393,111,2001,7,13,1,56,5,{Pariharantī}ti yattakena paricchedena sineruṃ pariharanti.
  3394. 493394,111,2001,14,21,1,47,6,Disā {bhantī}ti dasasu disāsu bhāsanti pabhāsanti.
  3395. 493395,111,2001,22,26,1,42,3,{Virocanā}ti ālokakaraṇatāya virocanasabhāvā.
  3396. 493396,111,2001,27,65,1,214,29,"Sabbeva dāsā mandhātu, ye pāṇā {pathavissitā}ti ettake padese ye pathavinissitā pāṇā janapadavāsino manussā, sabbeva te‘‘ dāsā mayaṃ rañño mandhātussa, ayyako no rājā mandhātā’’ ti evaṃ upagatattā bhujissāpi samānā dāsāyeva. "
  3397. 493397,111,2002,2,25,1,147,16,"Na {kahāpaṇavassenā}ti tesaṃ dāsabhūtānaṃ manussānaṃ anuggahāya yaṃ mandhātā apphoṭetvā sattaratanavassaṃ vassāpeti, taṃ idha‘‘ kahāpaṇavassan’’ ti vuttaṃ. "
  3398. 493398,111,2002,26,40,1,101,12,"Titti {kāmesū}ti tenāpi kahāpaṇavassena vatthukāmakilesakāmesu titti nāma natthi, evaṃ duppūrā esā taṇhā. "
  3399. 493399,111,2002,41,54,1,101,11,"Appassādā dukhā {kāmā}ti supinakūpamattā kāmā nāma appassādā parittasukhā, dukkhameva panettha bahutaraṃ. "
  3400. 493400,111,2002,55,58,1,44,3,Taṃ dukkhakkhandhasuttapariyāyena dīpetabbaṃ.
  3401. 493401,111,2002,59,64,1,26,4,Iti {viññāyā}ti evaṃ jānitvā.
  3402. 493402,111,2003,2,7,1,40,4,{Dibbesū}ti devatānaṃ paribhogesu rūpādīsu.
  3403. 493403,111,2003,8,24,1,108,14,Ratiṃ {so}ti so vipassako bhikkhu dibbehi kāmehi nimantiyamānopi tesu ratiṃ nādhigacchati āyasmā samiddhi viya.
  3404. 493404,111,2003,25,28,1,29,2,{Taṇhakkhayarato}ti nibbānarato.
  3405. 493405,111,2003,29,43,1,64,9,"Nibbānañhi āgamma taṇhā khīyati, tasmā taṃ‘‘ taṇhakkhayo’’ ti vuccati. "
  3406. 493406,111,2003,44,48,1,25,4,Tattha rato hoti abhirato.
  3407. 493407,111,2003,49,56,1,75,6,{Sammāsambuddhasāvako}ti buddhassa savanante jāto bahussuto yogāvacarapuggalo.
  3408. 493408,111,2004,2,22,1,181,18,"Evaṃ satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi, aññe pana bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu."
  3409. 493409,111,2004,23,32,1,35,5,‘‘ Tadā mandhāturājā ahameva ahosin’’ ti.
  3410. 493410,111,2005,2,4,1,29,2,Mandhātujātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  3411. 493411,111,2007,2,7,1,25,2,[ 259]9. Tirīṭavacchajātakavaṇṇanā
  3412. 493412,111,2008,2,22,1,186,18,"Nayimassa {vijjā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto āyasmato ānandassa kosalarañño mātugāmānaṃ hatthato pañcasatāni, rañño hatthato pañcasatānīti dussasahassapaṭilābhavatthuṃ ārabbha kathesi. "
  3413. 493413,111,2008,23,39,1,50,5,Vatthu heṭṭhā dukanipāte guṇajātake( jā. aṭṭha.2.2. guṇajātakavaṇṇanā) vitthāritameva.
  3414. 493414,111,2009,2,36,1,351,31,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā nāmaggahaṇadivase {tirīṭavacchakumāro}ti katanāmo anupubbena vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā agāraṃ ajjhāvasanto mātāpitūnaṃ kālakiriyāya saṃviggahadayo hutvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane vanamūlaphalāhāro hutvā vāsaṃ kappesi.
  3415. 493415,111,2009,37,63,1,241,25,"Tasmiṃ tattha vasante bārāṇasirañño paccanto kupi, so tattha gantvā yuddhe parājito maraṇabhayabhīto hatthikkhandhagato ekena passena palāyitvā araññe vicaranto pubbaṇhasamaye tirīṭavacchassa phalāphalatthāya gatakāle tassa assamapadaṃ pāvisi. "
  3416. 493416,111,2009,64,84,1,146,16,So‘‘ tāpasānaṃ vasanaṭṭhānan’’ ti hatthito otaritvā vātātapena kilanto pipāsito pānīyaghaṭaṃ olokento katthaci adisvā caṅkamanakoṭiyaṃ udapānaṃ addasa.
  3417. 493417,111,2009,85,117,1,296,31,"Udakaussiñcanatthāya pana rajjughaṭaṃ adisvā pipāsaṃ sandhāretuṃ asakkonto hatthissa kucchiyaṃ baddhayottaṃ gahetvā hatthiṃ udapānataṭe ṭhapetvā tassa pāde yottaṃ bandhitvā yottena udapānaṃ otaritvā yotte apāpuṇante uttaritvā uttarasāṭakaṃ yottakoṭiyā saṅghāṭetvā puna otari, tathāpi nappahosiyeva. "
  3418. 493418,111,2009,118,142,1,168,19,So aggapādehi udakaṃ phusitvā atipipāsito‘‘ pipāsaṃ vinodetvā maraṇampi sumaraṇan’’ ti cintetvā udapāne patitvā yāvadatthaṃ pivitvā paccuttarituṃ asakkonto tattheva aṭṭhāsi.
  3419. 493419,111,2009,143,151,1,73,8,Hatthīpi susikkhitattā aññattha agantvā rājānaṃ olokento tattheva aṭṭhāsi.
  3420. 493420,111,2009,152,178,1,164,20,"Bodhisatto sāyanhasamaye phalāphalaṃ āharitvā hatthiṃ disvā‘‘ rājā āgato bhavissati, vammitahatthīyeva pana paññāyati, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti so hatthisamīpaṃ upasaṅkami. "
  3421. 493421,111,2009,179,185,1,57,6,Hatthīpi tassa upasaṅkamanabhāvaṃ ñatvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  3422. 493422,111,2009,186,216,1,212,24,"Bodhisatto udapānataṭaṃ gantvā rājānaṃ disvā‘‘ mā bhāyi, mahārājā’’ ti samassāsetvā nisseṇiṃ bandhitvā rājānaṃ uttāretvā kāyamassa sambāhitvā telena makkhetvā nhāpetvā phalāphalāni khādāpetvā hatthissa sannāhaṃ mocesi. "
  3423. 493423,111,2009,217,227,1,95,10,Rājā dvīhatīhaṃ vissamitvā bodhisattassa attano santikaṃ āgamanatthāya paṭiññaṃ gahetvā pakkāmi.
  3424. 493424,111,2009,228,234,1,59,6,Rājabalakāyo nagarassa avidūre khandhāvāraṃ bandhitvā ṭhito.
  3425. 493425,111,2009,235,243,1,56,7,"Rājānaṃ āgacchantaṃ disvā parivāresi, rājā nagaraṃ pāvisi. "
  3426. 493426,111,2010,2,14,1,105,11,Bodhisattopi aḍḍhamāsaccayena bārāṇasiṃ patvā uyyāne vasitvā punadivase bhikkhaṃ caramāno rājadvāraṃ gato.
  3427. 493427,111,2010,15,50,1,364,35,Rājā mahāvātapānaṃ ugghāṭetvā rājaṅgaṇaṃ olokayamāno bodhisattaṃ disvā sañjānitvā pāsādā oruyha vanditvā mahātalaṃ āropetvā samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīdāpetvā attano paṭiyāditaṃ āhāraṃ bhojetvā sayampi bhuñjitvā uyyānaṃ netvā tatthassa caṅkamanādiparivāraṃ vasanaṭṭhānaṃ kāretvā sabbe pabbajitaparikkhāre datvā uyyānapālaṃ paṭicchāpetvā vanditvā pakkāmi.
  3428. 493428,111,2010,51,59,1,77,7,"Tato paṭṭhāya bodhisatto rājanivesaneyeva paribhuñji, mahāsakkārasammāno ahosi. "
  3429. 493429,111,2011,2,48,1,233,35,"Taṃ asahamānā amaccā‘‘ evarūpaṃ sakkāraṃ ekopi yodho labhamāno kiṃ nāma na kareyyā’’ ti vatvā uparājānaṃ upagantvā‘‘ deva, amhākaṃ rājā ekaṃ tāpasaṃ ativiya mamāyati, kiṃ nāma tena tasmiṃ diṭṭhaṃ, tumhepi tāva raññā saddhiṃ mantethā’’ ti āhaṃsu. "
  3430. 493430,111,2011,49,63,1,84,10,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā amaccehi saddhiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  3431. 493431,111,2012,2,4,1,0,0,25.
  3432. 493432,111,2013,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci, na bandhavo no pana te sahāyo; "
  3433. 493433,111,2014,2,13,1,63,8,"Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho, tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍan’’ ti. "
  3434. 493434,111,2015,2,13,1,88,10,Tattha nayimassa vijjāmayamatthi {kiñcī}ti imassa tāpasassa vijjāmayaṃ kiñci kammaṃ natthi.
  3435. 493435,111,2015,14,22,1,86,6,Na bandhavo tiputtabandhavasippabandhavagottabandhavañātibandhavesu aññataropi na hoti .
  3436. 493436,111,2015,23,33,1,57,9,No pana te {sahāyo}ti sahapaṃsukīḷiko sahāyakopi te na hoti.
  3437. 493437,111,2015,34,39,1,28,4,Kena {vaṇṇenā}ti kena kāraṇena.
  3438. 493438,111,2015,40,44,1,26,3,{Tirīṭavaccho}ti tassa nāmaṃ.
  3439. 493439,111,2015,45,51,1,59,5,{Tedaṇḍiko}ti kuṇḍikaṭhapanatthāya tidaṇḍakaṃ gahetvā caranto.
  3440. 493440,111,2015,52,57,1,50,5,Aggapiṇḍan ti rasasampannaṃ rājārahaṃ aggabhojanaṃ.
  3441. 493441,111,2016,2,70,1,345,49,"Taṃ sutvā rājā puttaṃ āmantetvā‘‘ tāta, mama paccantaṃ gantvā yuddhaparājitassa dvīhatīhaṃ anāgatabhāvaṃ sarasī’’ ti vatvā‘‘ sarāmī’’ ti vutte‘‘ tadā mayā imaṃ nissāya jīvitaṃ laddhan’’ ti sabbaṃ taṃ pavattiṃ ācikkhitvā‘‘ tāta , mayhaṃ jīvitadāyake mama santikaṃ āgate rajjaṃ dadantopi ahaṃ neva etena kataguṇānurūpaṃ kātuṃ sakkomī’’ ti vatvā itarā dve gāthā avoca– "
  3442. 493442,111,2017,2,4,1,0,0,26.
  3443. 493443,111,2018,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Āpāsu me yuddhaparājitassa, ekassa katvā vivanasmi ghore; "
  3444. 493444,111,2019,2,8,1,55,5,"Pasārayī kicchagatassa pāṇiṃ, tenūdatāriṃ dukhasampareto. "
  3445. 493445,111,2020,2,4,1,0,0,27.
  3446. 493446,111,2021,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Etassa kiccena idhānupatto, vesāyino visayā jīvaloke; "
  3447. 493447,111,2022,2,13,1,64,8,"Lābhāraho tāta tirīṭavaccho, dethassa bhogaṃ yajathañca yaññan’’ ti. "
  3448. 493448,111,2023,2,6,1,22,3,Tattha {āpāsū}ti āpadāsu.
  3449. 493449,111,2023,7,10,1,19,2,{Ekassā}ti adutiyassa.
  3450. 493450,111,2023,11,17,1,41,5,{Katvā}ti anukampaṃ karitvā pemaṃ uppādetvā.
  3451. 493451,111,2023,18,22,1,33,4,Vivanasmin ti pānīyarahite araññe.
  3452. 493452,111,2023,23,26,1,14,2,{Ghore}ti dāruṇe.
  3453. 493453,111,2023,27,41,1,138,14,Pasārayī kicchagatassa pāṇin ti nisseṇiṃ bandhitvā kūpaṃ otāretvā dukkhagatassa mayhaṃ uttāraṇatthāya vīriyapaṭisaṃyuttaṃ hatthaṃ pasāresi.
  3454. 493454,111,2023,42,51,1,83,8,Tenūdatāriṃ {dukhasampareto}ti tena kāraṇenamhi dukkhaparivāritopi tamhā kūpā uttiṇṇo.
  3455. 493455,111,2024,2,16,1,103,11,"Etassa kiccena {idhānupatto}ti ahaṃ etassa tāpasassa kiccena, etena katassa kiccassānubhāvena idhānuppatto . "
  3456. 493456,111,2024,17,26,1,50,7,"Vesāyino {visayā}ti vesāyī vuccati yamo, tassa visayā. "
  3457. 493457,111,2024,27,30,1,22,2,{Jīvaloke}ti manussaloke.
  3458. 493458,111,2024,31,50,1,134,18,"Ahañhi imasmiṃ jīvaloke ṭhito yamavisayaṃ maccuvisayaṃ paralokaṃ gato nāma ahosiṃ, somhi etassa kāraṇā tato puna idhāgatoti vuttaṃ hoti. "
  3459. 493459,111,2024,51,57,1,56,5,{Lābhāraho}ti lābhaṃ araho catupaccayalābhassa anucchaviko.
  3460. 493460,111,2024,58,67,1,98,9,Dethassa bhogan ti etena paribhuñjitabbaṃ catupaccayasamaṇaparikkhārasaṅkhātaṃ bhogaṃ etassa detha.
  3461. 493461,111,2024,68,84,1,102,15,"Yajathañca yaññan ti tvañca amaccā ca nāgarā cāti sabbepi tumhe etassa bhogañca detha, yaññañca yajatha. "
  3462. 493462,111,2024,85,98,1,88,11,"Tassa hi dīyamāno deyyadhammo tena bhuñjitabbattā bhogo hoti, itaresaṃ dānayaññattā yañño. "
  3463. 493463,111,2024,99,109,1,43,6,Tenāha‘‘ dethassa bhogaṃ yajathañca yaññan’’ ti.
  3464. 493464,111,2025,2,22,1,155,18,"Evaṃ raññā gaganatale puṇṇacandaṃ uṭṭhāpentena viya bodhisattassa guṇe pakāsite tassa guṇo sabbatthameva pākaṭo jāto, atirekataro tassa lābhasakkāro udapādi. "
  3465. 493465,111,2025,23,37,1,78,14,Tato paṭṭhāya uparājā vā amaccā vā añño vā koci kiñci rājānaṃ vattuṃ na visahi.
  3466. 493466,111,2025,38,47,1,72,9,Rājā bodhisattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggapuraṃ pūresi.
  3467. 493467,111,2025,48,56,1,73,8,Bodhisattopi abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  3468. 493468,111,2026,2,16,1,97,10,Satthā ‘‘ porāṇakapaṇḍitāpi upakāravasena kariṃsū’’ ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3469. 493469,111,2026,17,31,1,52,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3470. 493470,111,2027,2,4,1,32,2,Tirīṭavacchajātakavaṇṇanā navamā.
  3471. 493471,111,2029,2,7,1,17,2,[ 260]10. Dūtajātakavaṇṇanā
  3472. 493472,111,2030,2,13,1,88,10,Yassatthā {dūramāyantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  3473. 493473,111,2030,14,28,1,49,4,Vatthu navakanipāte cakkavākajātake( jā.1.9.69 ādayo) āvibhavissati.
  3474. 493474,111,2030,29,59,1,144,21,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ āmantetvā ‘‘ na kho, bhikkhu, idāneva, pubbepi tvaṃ lolo, lolyakāraṇeneva pana asinā sīsacchedanaṃ labhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3475. 493475,111,2031,2,27,1,220,24,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa putto hutvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya bhojanasuddhiko ahosi, tenassa bhojanasuddhikarājā tveva nāmaṃ jātaṃ. "
  3476. 493476,111,2031,28,41,1,103,12,"So kira tathārūpena vidhānena bhattaṃ bhuñjati, yathāssa ekissā bhattapātiyā satasahassaṃ vayaṃ gacchati. "
  3477. 493477,111,2031,42,71,1,309,27,"Bhuñjanto pana antogehe na bhuñjati, attano bhojanavidhānaṃ olokentaṃ mahājanaṃ puññaṃ kāretukāmatāya rājadvāre ratanamaṇḍapaṃ kāretvā bhojanavelāya taṃ alaṅkarāpetvā kañcanamaye samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīditvā khattiyakaññāhi parivuto satasahassagghanikāya suvaṇṇapātiyā sabbarasabhojanaṃ bhuñjati. "
  3478. 493478,111,2031,72,111,1,222,28,"Atheko lolapuriso tassa bhojanavidhānaṃ oloketvā taṃ bhojanaṃ bhuñjitukāmo hutvā pipāsaṃ sandhāretuṃ asakkonto‘‘ attheko upāyo’’ ti gāḷhaṃ nivāsetvā hatthe ukkhipitvā‘‘ bho, ahaṃ dūto, dūto’’ ti uccāsaddaṃ karonto rājānaṃ upasaṅkami. "
  3479. 493479,111,2031,112,133,1,108,16,"Tena ca samayena tasmiṃ janapade‘‘ dūtomhī’’ ti vadantaṃ na vārenti, tasmā mahājano dvidhā bhijjitvā okāsaṃ adāsi. "
  3480. 493480,111,2031,134,179,1,194,29,"So vegena gantvā rañño pātiyā ekaṃ bhattapiṇḍaṃ gahetvā mukhe pakkhipi, athassa‘‘ sīsaṃ chindissāmī’’ ti asigāho asiṃ abbāhesi, rājā‘‘ mā paharī’’ ti nivāresi,‘‘ mā bhāyi, bhuñjassū’’ ti hatthaṃ dhovitvā nisīdi. "
  3481. 493481,111,2031,180,205,1,124,16,"Bhojanapariyosāne cassa attano pivanapānīyañceva tambūlañca dāpetvā‘‘ bho purisa, tvaṃ‘ dūtomhī’ ti vadasi, kassa dūtosī’’ ti pucchi."
  3482. 493482,111,2031,206,233,1,120,19,"‘‘ Mahārāja ahaṃ taṇhādūto, udaradūto, taṇhā maṃ āṇāpetvā‘ tvaṃ gacchāhī’ ti dūtaṃ katvā pesesī’’ ti vatvā purimā dve gāthā avoca– "
  3483. 493483,111,2032,2,4,1,0,0,28.
  3484. 493484,111,2033,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Yassatthā dūramāyanti, amittamapi yācituṃ; "
  3485. 493485,111,2034,2,9,1,44,6,"Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha. "
  3486. 493486,111,2035,2,4,1,0,0,29.
  3487. 493487,111,2036,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yassa divā ca ratto ca, vasamāyanti māṇavā; "
  3488. 493488,111,2037,2,12,1,47,7,"Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabhā’’ ti. "
  3489. 493489,111,2038,2,14,1,90,11,Tattha yassatthā {dūramāyantī}ti yassa atthāya ime sattā taṇhāvasikā hutvā dūrampi gacchanti.
  3490. 493490,111,2038,15,18,1,31,2,{Rathesabhā}ti rathayodhajeṭṭhaka.
  3491. 493491,111,2039,2,34,1,183,25,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ saccametaṃ, ime sattā udaradūtā taṇhāvasena vicaranti, taṇhāva ime satte vicāreti, yāva manāpaṃ vata iminā kathitan’’ ti tassa purisassa tussitvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  3492. 493492,111,2040,2,4,1,0,0,30.
  3493. 493493,111,2041,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; "
  3494. 493494,111,2042,2,16,1,64,11,"Dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ, mayampi tasseva bhavāma dūtā’’ ti. "
  3495. 493495,111,2043,2,7,1,35,3,Tattha {brāhmaṇā}ti ālapanamattametaṃ.
  3496. 493496,111,2043,8,11,1,26,3,Rohiṇīnan ti rattavaṇṇānaṃ.
  3497. 493497,111,2043,12,19,1,70,6,Saha {puṅgavenā}ti yūthapariṇāyakena upaddavarakkhakena usabhena saddhiṃ.
  3498. 493498,111,2043,20,42,1,135,19,"{Mayampī}ti ahañca avasesā ca sabbe sattā tasseva udarassa dūtā bhavāma, tasmā ahaṃ udaradūto samāno udaradūtassa tuyhaṃ kasmā na dajjanti. "
  3499. 493499,111,2043,43,62,1,109,15,Evañca pana vatvā‘‘ iminā vata purisena assutapubbaṃ kāraṇaṃ kathitan’’ ti tuṭṭhacitto tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  3500. 493500,111,2044,2,22,1,163,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so lolabhikkhu sakadāgāmiphale patiṭṭhahi, aññepi bahū sotāpannādayo ahesuṃ."
  3501. 493501,111,2044,23,38,1,84,10,"‘‘ Tadā lolapuriso etarahi lolabhikkhu ahosi, bhojanasuddhikarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3502. 493502,111,2045,2,4,1,24,2,Dūtajātakavaṇṇanā dasamā.
  3503. 493503,111,2046,2,4,1,21,2,Saṅkappavaggo paṭhamo.
  3504. 493504,111,2047,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  3505. 493505,111,2048,2,9,1,44,6,"Saṅkappa tilamuṭṭhi ca, maṇi ca sindhavāsukaṃ; "
  3506. 493506,111,2049,2,7,1,41,4,"Jarūdapānaṃ gāmaṇi, mandhātā tirīṭadūtanti."
  3507. 493507,111,2050,2,4,1,11,2,2 . Padumavaggo
  3508. 493508,111,2052,2,7,1,19,2,[ 261]1. Padumajātakavaṇṇanā
  3509. 493509,111,2053,2,18,1,109,14,Yathā kesā ca massū {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandabodhimhi mālāpūjakārake bhikkhū ārabbha kathesi.
  3510. 493510,111,2053,19,22,1,39,3,Vatthu kāliṅgabodhijātake āvibhavissati.
  3511. 493511,111,2053,23,34,1,52,7,So pana ānandattherena ropitattā‘‘ ānandabodhī’’ ti jāto.
  3512. 493512,111,2053,35,42,1,78,7,Therena hi jetavanadvārakoṭṭhake bodhissa ropitabhāvo sakalajambudīpe patthari.
  3513. 493513,111,2053,43,69,1,207,21,Athekacce janapadavāsino bhikkhū‘‘ ānandabodhimhi mālāpūjaṃ karissāmā’’ ti jetavanaṃ āgantvā satthāraṃ vanditvā punadivase sāvatthiṃ pavisitvā uppalavīthiṃ gantvā mālaṃ alabhitvā āgantvā ānandattherassa ārocesuṃ–
  3514. 493514,111,2053,70,89,1,89,12,"‘‘ āvuso, mayaṃ‘ bodhimhi mālāpūjaṃ karissāmā’ ti uppalavīthiṃ gantvā ekamālampi na labhimhā’’ ti. "
  3515. 493515,111,2053,90,117,1,146,20,"Thero‘‘ ahaṃ vo, āvuso, āharissāmī’’ ti uppalavīthiṃ gantvā bahū nīluppalakalāpe ukkhipāpetvā āgamma tesaṃ dāpesi, te tāni gahetvā bodhissa pūjaṃ kariṃsu. "
  3516. 493516,111,2053,118,126,1,75,8,Taṃ pavattiṃ sutvā dhammasabhāyaṃ bhikkhū therassa guṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  3517. 493517,111,2053,127,147,1,103,14,"‘‘ āvuso, jānapadā bhikkhū appapuññā uppalavīthiṃ gantvā mālaṃ na labhiṃsu, thero pana gantvāva āharāpesī’’ ti. "
  3518. 493518,111,2053,148,193,1,198,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva vattuchekā kathākusalā mālaṃ labhanti, pubbepi labhiṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3519. 493519,111,2054,2,10,1,73,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhiputto ahosi.
  3520. 493520,111,2054,11,17,1,45,6,Antonagare ca ekasmiṃ sare padumāni pupphanti.
  3521. 493521,111,2054,18,24,1,40,6,Eko chinnanāso puriso taṃ saraṃ rakkhati.
  3522. 493522,111,2054,25,54,1,221,25,Athekadivasaṃ bārāṇasiyaṃ ussave ghuṭṭhe mālaṃ piḷandhitvā ussavaṃ kīḷitukāmā tayo seṭṭhiputtā‘‘ nāsacchinnassa abhūtena vaṇṇaṃ vatvā mālaṃ yācissāmā’’ ti tassa padumāni bhañjanakāle sarassa santikaṃ gantvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu.
  3523. 493523,111,2055,2,8,1,41,6,Tesu eko taṃ āmantetvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  3524. 493524,111,2056,2,4,1,0,0,31.
  3525. 493525,111,2057,2,14,1,47,9,"‘ ‘ Yathā kesā ca massū ca, chinnaṃ chinnaṃ virūhati; "
  3526. 493526,111,2058,2,13,1,42,8,"Evaṃ ruhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito’’ ti. "
  3527. 493527,111,2059,2,8,1,35,6,So tassa kujjhitvā padumaṃ na adāsi.
  3528. 493528,111,2060,2,6,1,32,4,Athassa dutiyo dutiyaṃ gāthamāha–
  3529. 493529,111,2061,2,4,1,0,0,32.
  3530. 493530,111,2062,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yathā sāradikaṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati; "
  3531. 493531,111,2063,2,13,1,42,8,"Evaṃ ruhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito’’ ti. "
  3532. 493532,111,2064,2,10,1,71,8,Tattha sāradikan ti saradasamaye gahetvā nikkhittaṃ sārasampannaṃ bījaṃ.
  3533. 493533,111,2064,11,17,1,37,6,So tassapi kujjhitvā padumaṃ na adāsi.
  3534. 493534,111,2065,2,6,1,32,4,Athassa tatiyo tatiyaṃ gāthamāha–
  3535. 493535,111,2066,2,4,1,0,0,33.
  3536. 493536,111,2067,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Ubhopi palapantete, api padmāni dassati; "
  3537. 493537,111,2068,2,12,1,46,9,"Vajjuṃ vā te na vā vajjuṃ, natthi nāsāya rūhanā; "
  3538. 493538,111,2069,2,12,1,41,7,"Dehi samma padumāni, ahaṃ yācāmi yācito’’ ti. "
  3539. 493539,111,2070,2,10,1,50,7,Tattha ubhopi {palapantete}ti ete dvepi musā vadanti.
  3540. 493540,111,2070,11,27,1,67,11,Api {padmānī}ti‘‘ api nāma no padumāni dassatī’’ ti cintetvā evaṃ vadanti.
  3541. 493541,111,2070,28,80,1,234,40,"Vajjuṃ vā te na vā vajjun ti‘‘ tava nāsā ruhatū’’ ti evaṃ vadeyyuṃ vā na vā vadeyyuṃ, etesaṃ vacanaṃ appamāṇaṃ, sabbatthāpi natthi nāsāya ruhanā, ahaṃ pana te nāsaṃ paṭicca na kiñci vadāmi, kevalaṃ yācāmi, tassa me dehi, samma, padumāni yācitoti. "
  3542. 493542,111,2071,2,30,1,182,22,"Taṃ sutvā padumasaragopako‘‘ imehi dvīhi musāvādo kathito, tumhehi sabhāvo kathito, tumhākaṃ anucchavikāni padumānī’’ ti mahantaṃ padumakalāpaṃ ādāya tassa datvā attano padumasarameva gato. "
  3543. 493543,111,2072,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3544. 493544,111,2072,10,20,1,46,6,‘‘ tadā padumalābhī seṭṭhiputto ahameva ahosin’’ ti.
  3545. 493545,111,2073,2,4,1,27,2,Padumajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  3546. 493546,111,2075,2,7,1,21,2,[ 262]2. Mudupāṇijātakavaṇṇanā
  3547. 493547,111,2076,2,15,1,93,12,Pāṇi ce muduko {cassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  3548. 493548,111,2076,16,74,1,325,40,"Tañhi satthā dhammasabhaṃ ānītaṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu, itthiyo nāmetā kilesavasena gamanato arakkhiyā, porāṇakapaṇḍitāpi attano dhītaraṃ rakkhituṃ nāsakkhiṃsu, pitarā hatthe gahetvā ṭhitāva pitaraṃ ajānāpetvā kilesavasena purisena saddhiṃ palāyī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3549. 493549,111,2077,2,23,1,198,21,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāresi.
  3550. 493550,111,2077,24,84,1,394,47,"So dhītarañca bhāgineyyañca dvepi antonivesane posento ekadivasaṃ amaccehi saddhiṃ nisinno‘‘ mamaccayena mayhaṃ bhāgineyyo rājā bhavissati, dhītāpi me tassa aggamahesī bhavissatī’’ ti vatvā aparabhāge bhāgineyyassa vayappattakāle puna amaccehi saddhiṃ nisinno‘‘ mayhaṃ bhāgineyyassa aññassa rañño dhītaraṃ ānessāma, mayhaṃ dhītarampi aññasmiṃ rājakule dassāma, evaṃ no ñātakā bahutarā bhavissantī’’ ti āha. "
  3551. 493551,111,2077,85,87,1,21,2,Amaccā sampaṭicchiṃsu.
  3552. 493552,111,2078,2,11,1,64,8,"Atha rājā bhāgineyyassa bahigehaṃ dāpesi, anto pavesanaṃ nivāresi. "
  3553. 493553,111,2078,12,17,1,41,5,Te pana aññamaññaṃ paṭibaddhacittā ahesuṃ.
  3554. 493554,111,2078,18,69,1,203,32,"Kumāro‘‘ kena nu kho upāyena rājadhītaraṃ bahi nīharāpeyyan’’ ti cintento‘‘ atthi upāyo’’ ti dhātiyā lañjaṃ datvā‘‘ kiṃ, ayyaputta, kiccan’’ ti vutte‘‘ amma, kathaṃ nu kho rājadhītaraṃ bahi kātuṃ okāsaṃ labheyyāmā’’ ti āha."
  3555. 493555,111,2078,70,79,1,41,5,‘‘ Rājadhītāya saddhiṃ kathetvā jānissāmī’’ ti.
  3556. 493556,111,2078,80,88,1,13,3,"‘‘ Sādhu, ammā’’ ti. "
  3557. 493557,111,2078,89,122,1,176,26,"Sā gantvā‘‘ ehi, amma, sīse te ūkā gaṇhissāmī’’ ti taṃ nīcapīṭhake nisīdāpetvā sayaṃ ucce nisīditvā tassā sīsaṃ attano ūrūsu ṭhapetvā ūkā gaṇhayamānā rājadhītāya sīsaṃ nakhehi vijjhi . "
  3558. 493558,111,2078,123,152,1,142,19,"Rājadhītā‘‘ nāyaṃ attano nakhehi vijjhati, pitucchāputtassa me kumārassa nakhehi vijjhatī’’ ti ñatvā‘‘ amma, tvaṃ kumārassa santikaṃ agamāsī’’ ti pucchi."
  3559. 493559,111,2078,153,161,1,11,3,"‘‘ Āma, ammā’’ ti."
  3560. 493560,111,2078,162,171,1,28,5,‘‘ Kiṃ tena sāsanaṃ kathitan’’ ti?
  3561. 493561,111,2078,172,182,1,37,5,"‘‘ Tava bahikaraṇūpāyaṃ pucchati, ammā’’ ti. "
  3562. 493562,111,2078,183,207,1,107,15,"Rājadhītā‘‘ paṇḍito honto jānissatī’’ ti paṭhamaṃ gāthaṃ bandhitvā‘‘ amma, imaṃ uggahetvā kumārassa kathehī’’ ti āha. "
  3563. 493563,111,2079,2,4,1,0,0,34.
  3564. 493564,111,2080,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Pāṇi ce muduko cassa, nāgo cassa sukārito; "
  3565. 493565,111,2081,2,13,1,44,8,"Andhakāro ca vasseyya, atha nūna tadā siyā’’ ti. "
  3566. 493566,111,2082,2,35,1,144,22,"Sā taṃ uggaṇhitvā kumārassa santikaṃ gantvā‘‘ amma, rājadhītā kimāhā’’ ti vutte‘‘ ayyaputta, aññaṃ kiñci avatvā imaṃ gāthaṃ pahiṇī’’ ti taṃ gāthaṃ udāhāsi. "
  3567. 493567,111,2082,36,50,1,54,9,"Kumāro ca tassatthaṃ ñatvā‘‘ gaccha, ammā’’ ti taṃ uyyojesi. "
  3568. 493568,111,2083,2,37,1,213,31,"Gāthāyattho – sace te ekissā cūḷupaṭṭhākāya mama hattho viya hattho mudu assa, yadi ca te āneñjakāraṇaṃ sukārito eko hatthī assa, yadi ca taṃ divasaṃ caturaṅgasamannāgato ativiya bahalo andhakāro assa, devo ca vasseyya. "
  3569. 493569,111,2083,38,55,1,108,15,Atha nūna tadā {siyā}ti tādise kāle ime cattāro paccaye āgamma ekaṃsena te manorathassa matthakagamanaṃ siyāti.
  3570. 493570,111,2084,2,21,1,172,19,Kumāro etamatthaṃ tathato ñatvā ekaṃ abhirūpaṃ muduhatthaṃ cūḷupaṭṭhākaṃ sajjaṃ katvā maṅgalahatthigopakassa lañjaṃ datvā hatthiṃ āneñjakāraṇaṃ kāretvā kālaṃ āgamento acchi.
  3571. 493571,111,2085,2,7,1,79,5,Athekasmiṃ kāḷapakkhuposathadivase majjhimayāmasamanantare ghanakāḷamegho vassi.
  3572. 493572,111,2085,8,34,1,225,22,So‘‘ ayaṃ dāni rājadhītāya vuttadivaso’’ ti vāraṇaṃ abhiruhitvā muduhatthakaṃ cūḷupaṭṭhākaṃ hatthipiṭṭhe nisīdāpetvā gantvā rājanivesanassa ākāsaṅgaṇābhimukhe ṭhāne hatthiṃ mahābhittiyaṃ allīyāpetvā vātapānasamīpe temento aṭṭhāsi.
  3573. 493573,111,2085,35,47,1,85,11,"Rājāpi dhītaraṃ rakkhanto aññattha sayituṃ na deti, attano santike cūḷasayane sayāpeti. "
  3574. 493574,111,2085,48,69,1,92,13,Sāpi‘‘ ajja kumāro āgamissatī’’ ti ñatvā niddaṃ anokkamitvāva nipannā‘‘ tāta nhāyitukāmāmhī’’ ti āha.
  3575. 493575,111,2085,70,101,1,154,21,"Rājā‘‘ ehi, ammā’’ ti taṃ hatthe gahetvā vātapānasamīpaṃ netvā‘‘ nhāyāhi, ammā’’ ti ukkhipitvā vātapānassa bahipasse pamukhe ṭhapetvā ekasmiṃ hatthe gahetvā aṭṭhāsi. "
  3576. 493576,111,2085,102,124,1,163,19,"Sā nhāyamānāva kumārassa hatthaṃ pasāresi, so tassā hatthato ābharaṇāni omuñcitvā upaṭṭhākāya hatthe piḷandhitvā taṃ ukkhipitvā rājadhītaraṃ nissāya pamukhe ṭhapesi . "
  3577. 493577,111,2085,125,155,1,208,28,"Sā tassā hatthaṃ gahetvā pitu hatthe ṭhapesi, so tassā hatthaṃ gahetvā dhītu hatthaṃ muñci, sā itarasmāpi hatthā ābharaṇāni omuñcitvā tassā dutiyahatthe piḷandhitvā pitu hatthe ṭhapetvā kumārena saddhiṃ agamāsi. "
  3578. 493578,111,2085,156,179,1,147,19,Rājā‘‘ dhītāyeva me’’ ti saññāya taṃ dārikaṃ nhānapariyosāne sirigabbhe sayāpetvā dvāraṃ pidhāya lañchetvā ārakkhaṃ datvā attano sayanaṃ gantvā nipajji.
  3579. 493579,111,2086,2,17,1,73,11,So pabhātāya rattiyā dvāraṃ vivaritvā taṃ dārikaṃ disvā‘‘ kimetan’’ ti pucchi.
  3580. 493580,111,2086,18,24,1,44,6,Sā tassā kumārena saddhiṃ gatabhāvaṃ kathesi.
  3581. 493581,111,2086,25,49,1,138,19,"Rājā vippaṭisārī hutvā‘‘ hatthe gahetvā carantenapi mātugāmaṃ rakkhituṃ na sakkā, evaṃ arakkhiyā nāmitthiyo’’ ti cintetvā itarā dve gāthā avoca– "
  3582. 493582,111,2087,2,4,1,0,0,35.
  3583. 493583,111,2088,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; "
  3584. 493584,111,2089,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. "
  3585. 493585,111,2090,2,4,1,0,0,36.
  3586. 493586,111,2091,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; "
  3587. 493587,111,2092,2,12,1,47,7,"Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nan’’ ti. "
  3588. 493588,111,2093,2,14,1,97,10,"Tattha analā {mudusambhāsā}ti muduvacanenapi asakkuṇeyyā, neva sakkā saṇhavācāya saṅgaṇhitunti attho. "
  3589. 493589,111,2093,15,21,1,34,6,Purisehi vā etāsaṃ na alanti analā.
  3590. 493590,111,2093,22,30,1,69,7,{Mudusambhāsā}ti hadaye thaddhepi sambhāsāva mudu etāsanti mudusambhāsā.
  3591. 493591,111,2093,31,48,1,138,15,"Duppūrā tā {nadīsamā}ti yathā nadī āgatāgatassa udakassa sandanato udakena duppūrā, evaṃ anubhūtānubhūtehi methunādīhi aparitussanato duppūrā. "
  3592. 493592,111,2093,49,51,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  3593. 493593,111,2094,2,14,1,66,9,"‘ ‘ Tiṇṇaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ atitto appaṭivāno mātugāmo kālaṃ karoti. "
  3594. 493594,111,2094,15,17,1,16,2,Katamesaṃ tiṇṇaṃ?
  3595. 493595,111,2094,18,24,1,51,6,Methunasamāpattiyā ca vijāyanassa ca alaṅkārassa ca.
  3596. 493596,111,2094,25,40,1,80,11,"Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ atitto appaṭivāno mātugāmo kālaṃ karotī’’ ti. "
  3597. 493597,111,2095,2,9,1,65,6,{Sīdantī}ti aṭṭhasu mahānirayesu soḷasasu ussadanirayesu nimujjanti.
  3598. 493598,111,2095,10,14,1,19,3,Nan ti nipātamattaṃ .
  3599. 493599,111,2095,15,19,1,24,3,{Viditvānā}ti evaṃ jānitvā.
  3600. 493600,111,2095,20,55,1,215,28,"Ārakā {parivajjaye}ti‘‘ etā itthiyo nāma methunadhammādīhi atittā kālaṃ katvā etesu nirayesu sīdanti, etā evaṃ attanā sīdamānā kassaññassa sukhāya bhavissantī’’ ti evaṃ ñatvā paṇḍito puriso dūratova tā parivajjayeti dīpeti. "
  3601. 493601,111,2095,56,76,1,130,18,"Chandasā vā dhanena {vā}ti attano vā chandena ruciyā pemena, bhativasena laddhadhanena vā yaṃ purisaṃ etā itthiyo upasevanti bhajanti. "
  3602. 493602,111,2095,77,80,1,15,2,{Jātavedo}ti aggi.
  3603. 493603,111,2095,81,90,1,56,8,"So hi jātamattova vediyati, vidito pākaṭo hotīti jātavedo. "
  3604. 493604,111,2095,91,118,1,229,25,"So yathā attano ṭhānaṃ kāraṇaṃ okāsaṃ anudahati, evametāpi yaṃ upasevanti, taṃ purisaṃ dhanayasasīlapaññāsamannāgatampi tesaṃ sabbesaṃ dhanādīnaṃ vināsanato puna tāya sampattiyā abhabbuppattikaṃ kurumānā khippaṃ anudahanti jhāpenti. "
  3605. 493605,111,2095,119,121,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  3606. 493606,111,2096,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Balavanto dubbalā honti, thāmavantopi hāyare; "
  3607. 493607,111,2097,2,8,1,41,5,"Cakkhumā andhakā honti, mātugāmavasaṃ gatā."
  3608. 493608,111,2098,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Guṇavanto nigguṇā honti, paññavantopi hāyare; "
  3609. 493609,111,2099,2,8,1,41,5,"Pamattā bandhane senti, mātugāmavasaṃ gatā."
  3610. 493610,111,2100,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Ajjhenañca tapaṃ sīlaṃ, saccaṃ cāgaṃ satiṃ matiṃ; "
  3611. 493611,111,2101,2,7,1,44,4,"Acchindanti pamattassa, panthadūbhīva takkarā."
  3612. 493612,111,2102,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yasaṃ kittiṃ dhitiṃ sūraṃ, bāhusaccaṃ pajānanaṃ; "
  3613. 493613,111,2103,2,10,1,46,5,"Khepayanti pamattassa, kaṭṭhapuñjaṃva pāvako’’ ti. "
  3614. 493614,111,2104,2,21,1,122,15,Evaṃ vatvā mahāsatto‘‘ bhāgineyyopi mayāva posetabbo’’ ti mahantena sakkārena dhītaraṃ tasseva datvā taṃ oparajje patiṭṭhapesi.
  3615. 493615,111,2104,22,27,1,40,5,Sopi mātulassa accayena rajje patiṭṭhahi.
  3616. 493616,111,2105,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesenaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  3617. 493617,111,2105,16,25,1,27,5,‘‘ Tadā rājā ahameva ahosin’’ ti.
  3618. 493618,111,2106,2,4,1,28,2,Mudupāṇijātakavaṇṇanā dutiyā.
  3619. 493619,111,2108,2,7,1,26,2,[ 263]3. Cūḷapalobhanajātakavaṇṇanā
  3620. 493620,111,2109,2,15,1,97,11,Abhijjamāne vārismin ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhumeva ārabbha kathesi.
  3621. 493621,111,2109,16,57,1,187,25,"Tañhi satthā dhammasabhaṃ ānītaṃ‘‘ saccaṃ kira, tvaṃ bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu, itthiyo nāmetā porāṇake suddhasattepi saṃkilesesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3622. 493622,111,2110,2,18,1,94,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rājā aputtako hutvā attano itthiyo‘‘ puttapatthanaṃ karothā’’ ti āha.
  3623. 493623,111,2110,19,22,1,18,3,Tā putte patthenti.
  3624. 493624,111,2110,23,32,1,80,9,Evaṃ addhāne gate bodhisatto brahmalokā cavitvā aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti.
  3625. 493625,111,2110,33,39,1,57,6,Taṃ jātamattaṃ nhāpetvā thaññapāyanatthāya dhātiyā adaṃsu.
  3626. 493626,111,2110,40,48,1,42,7,"So pāyamāno rodati, atha naṃ aññissā adaṃsu. "
  3627. 493627,111,2110,49,53,1,34,4,Mātugāmahatthagato neva tuṇhī hoti.
  3628. 493628,111,2110,54,64,1,69,9,"Atha naṃ ekassa pādamūlikassa adaṃsu, tena gahitamattoyeva tuṇhī ahosi. "
  3629. 493629,111,2110,65,72,1,42,6,Tato paṭṭhāya purisāva taṃ gahetvā caranti.
  3630. 493630,111,2110,73,84,1,72,10,"Thaññaṃ pāyentā duhitvā vā pāyenti, sāṇiantarena vā thanaṃ mukhe ṭhapenti. "
  3631. 493631,111,2110,85,90,1,43,4,Tenassa {anitthigandhakumāro}ti nāmaṃ kariṃsu.
  3632. 493632,111,2110,91,99,1,65,8,Tassa aparāparaṃ vaddhamānassapi mātugāmaṃ nāma dassetuṃ na sakkā.
  3633. 493633,111,2110,100,106,1,60,6,Tenassa rājā visuṃyeva nisajjādiṭṭhānāni jhānāgārañca kāresi.
  3634. 493634,111,2111,2,6,1,34,4,So tassa soḷasavassikakāle cintesi–
  3635. 493635,111,2111,7,32,1,112,18,"‘‘ mayhaṃ añño putto natthi, ayaṃ pana kumāro kāme na paribhuñjati, rajjampi na icchissati, dulladdho vata me putto’’ ti. "
  3636. 493636,111,2111,33,61,1,163,22,"Atha naṃ ekā naccagītavāditakusalā purise paricaritvā attano vase kātuṃ paṭibalā taruṇanāṭakitthī upasaṅkamitvā‘‘ deva, kiṃ nu cintesī’’ ti āha, rājā taṃ kāraṇaṃ ācikkhi."
  3637. 493637,111,2111,62,77,1,54,8,"‘‘ Hotu, deva , ahaṃ taṃ palobhetvā kāmarasaṃ jānāpessāmī’’ ti."
  3638. 493638,111,2111,78,96,1,95,12,"‘‘ Sace me puttaṃ anitthigandhakumāraṃ palobhetuṃ sakkissasi, so rājā bhavissati, tvaṃ aggamahesī’’ ti. "
  3639. 493639,111,2111,97,113,1,78,11,"Sā‘‘ mameso bhāro, tumhe mā cintayitthā’’ ti vatvā ārakkhamanusse upasaṅkamitvā āha–"
  3640. 493640,111,2111,114,124,1,83,8,‘‘ ahaṃ paccūsasamaye āgantvā ayyaputtassa sayanaṭṭhāne bahijhānāgāre ṭhatvā gāyissāmi.
  3641. 493641,111,2111,125,134,1,55,7,"Sace so kujjhati, mayhaṃ katheyyātha, ahaṃ apagacchissāmi. "
  3642. 493642,111,2111,135,144,1,36,6,"Sace suṇāti, vaṇṇaṃ me katheyyāthā’’ ti. "
  3643. 493643,111,2111,145,153,1,26,4,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchiṃsu.
  3644. 493644,111,2112,2,64,1,445,52,"Sāpi paccūsakāle tasmiṃ padese ṭhatvā tantissarena gītassaraṃ, gītassarena tantissaraṃ anatikkamitvā madhurena saddena gāyi, kumāro suṇantova nipajji, punadivase ca āsannaṭṭhāne ṭhatvā gāyituṃ āṇāpesi, punadivase jhānāgāre ṭhatvā gāyituṃ āṇāpesi, punadivase attano samīpe ṭhatvāti evaṃ anukkameneva taṇhaṃ uppādetvā lokadhammaṃ sevitvā kāmarasaṃ ñatvā‘‘ mātugāmaṃ nāma aññesaṃ na dassāmī’’ ti asiṃ gahetvā antaravīthiṃ otaritvā purise anubandhanto vicari. "
  3645. 493645,111,2112,65,74,1,65,9,Atha naṃ rājā gāhāpetvā tāya kumārikāya saddhiṃ nagarā nīharāpesi.
  3646. 493646,111,2112,75,92,1,138,16,"Ubhopi araññaṃ pavisitvā adhogaṅgaṃ gantvā ekasmiṃ passe gaṅgaṃ, ekasmiṃ samuddaṃ katvā ubhinnamantare assamapadaṃ māpetvā vāsaṃ kappayiṃsu. "
  3647. 493647,111,2112,93,103,1,92,9,"Kumārikā paṇṇasālāyaṃ nisīditvā kandamūlādīni pacati, bodhisatto araññato phalāphalaṃ āharati. "
  3648. 493648,111,2113,2,17,1,133,14,Athekadivasaṃ tasmiṃ phalāphalatthāya gate samuddadīpakā eko tāpaso bhikkhācāratthāya ākāsena gacchanto dhūmaṃ disvā assamapade otari.
  3649. 493649,111,2113,18,37,1,116,14,"Atha naṃ sā‘‘ nisīda, yāva paccatī’’ ti nisīdāpetvā itthikuttena palobhetvā jhānā cāvetvā brahmacariyamassa antaradhāpesi. "
  3650. 493650,111,2113,38,55,1,142,16,So pakkhacchinnakāko viya hutvā taṃ jahituṃ asakkonto sabbadivasaṃ tattheva ṭhatvā bodhisattaṃ āgacchantaṃ disvā vegena samuddābhimukho palāyi.
  3651. 493651,111,2113,56,71,1,67,11,Atha naṃ so‘‘ paccāmitto me ayaṃ bhavissatī’’ ti asiṃ gahetvā anubandhi.
  3652. 493652,111,2113,72,78,1,48,6,Tāpaso ākāse uppatanākāraṃ dassetvā samudde pati.
  3653. 493653,111,2113,79,106,1,164,21,"Bodhisatto‘‘ esa tāpaso ākāsenāgato bhavissati, jhānassa parihīnattā samudde patito, mayā dānissa avassayena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā velante ṭhatvā imā gāthā avoca– "
  3654. 493654,111,2114,2,4,1,0,0,37.
  3655. 493655,111,2115,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; "
  3656. 493656,111,2116,2,7,1,43,4,"Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. "
  3657. 493657,111,2117,2,4,1,0,0,38.
  3658. 493658,111,2118,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; "
  3659. 493659,111,2119,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. "
  3660. 493660,111,2120,2,4,1,0,0,39.
  3661. 493661,111,2121,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; "
  3662. 493662,111,2122,2,12,1,47,7,"Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nan’’ ti. "
  3663. 493663,111,2123,2,16,1,115,14,Tattha abhijjamāne vārismin ti imasmiṃ udake acalamāne akampamāne udakaṃ anāmasitvā sayaṃ ākāseneva iddhiyā āgantvā.
  3664. 493664,111,2123,17,24,1,63,5,{Missībhāvitthiyā}ti lokadhammavasena itthiyā saddhiṃ missībhāvaṃ.
  3665. 493665,111,2123,25,39,1,116,12,"Āvaṭṭanī {mahāmāyā}ti itthiyo nāmetā kāmāvaṭṭena āvaṭṭanato āvaṭṭanī, anantāhi itthimāyāhi samannāgatattā mahāmāyā nāma. "
  3666. 493666,111,2123,40,41,1,11,1,Vuttañhetaṃ–
  3667. 493667,111,2124,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Māyā cetā marīcī ca, soko rogo cupaddavo; "
  3668. 493668,111,2125,2,9,1,41,6,"Kharā ca bandhanā cetā, maccupāso guhāsayo; "
  3669. 493669,111,2126,2,23,1,43,8,"Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’ ti.( jā.2.21.118); "
  3670. 493670,111,2127,2,8,1,76,4,{Brahmacariyavikopanā}ti seṭṭhacariyassa methunaviratibrahmacariyassa vikopanā.
  3671. 493671,111,2127,9,17,1,70,7,{Sīdantī}ti itthiyo nāmetā isīnaṃ brahmacariyavikopanena apāyesu sīdanti.
  3672. 493672,111,2127,18,21,1,31,3,Sesaṃ purimanayeneva yojetabbaṃ.
  3673. 493673,111,2128,2,17,1,134,15,Etaṃ pana bodhisattassa vacanaṃ sutvā tāpaso samuddamajjhe ṭhitoyeva naṭṭhajjhānaṃ puna uppādetvā ākāsena attano vasanaṭṭhānameva gato.
  3674. 493674,111,2128,18,20,1,18,2,Bodhisatto cintesi–
  3675. 493675,111,2128,21,45,1,124,18,"‘‘ ayaṃ tāpaso evaṃ bhāriko samāno simbalitūlaṃ viya ākāsena gato, mayāpi iminā viya jhānaṃ uppādetvā ākāsena carituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  3676. 493676,111,2128,46,79,1,236,28,"So assamaṃ gantvā taṃ itthiṃ manussapathaṃ netvā‘‘ gaccha, tvan’’ ti uyyojetvā araññaṃ pavisitvā manuññe bhūmibhāge assamaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi. "
  3677. 493677,111,2129,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  3678. 493678,111,2129,16,25,1,42,5,‘‘ Tadā anitthigandhakumāro ahameva ahosin’’ ti.
  3679. 493679,111,2130,2,4,1,33,2,Cūḷapalobhanajātakavaṇṇanā tatiyā.
  3680. 493680,111,2132,2,7,1,23,2,[ 264]4. Mahāpanādajātakavaṇṇanā
  3681. 493681,111,2133,2,14,1,93,11,Panādo nāma so {rājā}ti idaṃ satthā gaṅgātīre nisinno bhaddajittherassānubhāvaṃ ārabbha kathesi.
  3682. 493682,111,2133,15,42,1,213,22,Ekasmiñhi samaye satthā sāvatthiyaṃ vassaṃ vasitvā‘‘ bhaddajikumārassa saṅgahaṃ karissāmī’’ ti bhikkhusaṅghaparivuto cārikaṃ caramāno bhaddiyanagaraṃ patvā jātiyāvane tayo māse vasi kumārassa ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno.
  3683. 493683,111,2133,43,48,1,71,5,Bhaddajikumāro mahāyaso asītikoṭivibhavassa bhaddiyaseṭṭhino ekaputtako.
  3684. 493684,111,2133,49,56,1,50,7,Tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikā tayo pāsādā ahesuṃ.
  3685. 493685,111,2133,57,62,1,37,5,Ekekasmiṃ cattāro cattāro māse vasati.
  3686. 493686,111,2133,63,71,1,70,8,Ekasmiṃ vasitvā nāṭakaparivuto mahantena yasena aññaṃ pāsādaṃ gacchati.
  3687. 493687,111,2133,72,89,1,118,12,"Tasmiṃ khaṇe‘‘ kumārassa yasaṃ passissāmā’’ ti sakalanagaraṃ saṅkhubhi, pāsādantare cakkāticakkāni mañcātimañcāni bandhanti. "
  3688. 493688,111,2134,2,16,1,64,9,Satthā tayo māse vasitvā‘‘ mayaṃ gacchāmā’’ ti nagaravāsīnaṃ ārocesi.
  3689. 493689,111,2134,17,42,1,193,20,"Nāgarā‘‘ bhante, sve gamissathā’’ ti satthāraṃ nimantetvā dutiyadivase buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ sajjetvā nagaramajjhe maṇḍapaṃ katvā alaṅkaritvā āsanāni paññapetvā kālaṃ ārocesuṃ. "
  3690. 493690,111,2134,43,52,1,74,8,"Satthā bhikkhusaṅghaparivuto tattha gantvā nisīdi, manussā mahādānaṃ adaṃsu. "
  3691. 493691,111,2134,53,58,1,59,5,Satthā niṭṭhitabhattakicco madhurassarena anumodanaṃ ārabhi.
  3692. 493692,111,2134,59,78,1,140,16,"Tasmiṃ khaṇe bhaddajikumāropi pāsādato pāsādaṃ gacchati , tassa sampattidassanatthāya taṃ divasaṃ na koci agamāsi, attano manussāva parivāresuṃ. "
  3693. 493693,111,2134,79,82,1,17,3,So manusse pucchi–
  3694. 493694,111,2134,83,114,1,184,24,"‘‘ aññasmiṃ kāle mayi pāsādato pāsādaṃ gacchante sakalanagaraṃ saṅkhubhati, cakkāticakkāni mañcātimañcāni bandhanti, ajja pana ṭhapetvā mayhaṃ manusse añño koci natthi, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti."
  3695. 493695,111,2134,115,143,1,192,21,"‘‘ Sāmi, sammāsambuddho imaṃ bhaddiyanagaraṃ upanissāya tayo māse vasitvā ajjeva gamissati, so bhattakiccaṃ niṭṭhāpetvā mahājanassa dhammaṃ deseti, sakalanagaravāsinopi tassa dhammakathaṃ suṇantī’’ ti. "
  3696. 493696,111,2134,144,170,1,192,21,"So‘‘ tena hi etha, mayampi suṇissāmā’’ ti sabbābharaṇapaṭimaṇḍitova mahantena parivārena upasaṅkamitvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto ṭhitova sabbakilese khepetvā aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi. "
  3697. 493697,111,2135,2,28,1,175,20,"Satthā bhaddiyaseṭṭhiṃ āmantetvā‘‘ mahāseṭṭhi, putto te alaṅkatapaṭiyattova dhammakathaṃ suṇanto arahatte patiṭṭhito, tenassa ajjeva pabbajituṃ vā vaṭṭati parinibbāyituṃ vā’’ ti āha."
  3698. 493698,111,2135,29,54,1,131,18,"‘‘ Bhante, mayhaṃ puttassa parinibbānena kiccaṃ natthi, pabbājetha naṃ, pabbājetvā ca pana naṃ gahetvā sve amhākaṃ gehaṃ upasaṅkamathā’’ ti. "
  3699. 493699,111,2135,55,65,1,92,10,Bhagavā nimantanaṃ adhivāsetvā kulaputtaṃ ādāya vihāraṃ gantvā pabbājetvā upasampadaṃ dāpesi.
  3700. 493700,111,2135,66,71,1,46,5,Tassa mātāpitaro sattāhaṃ mahāsakkāraṃ kariṃsu.
  3701. 493701,111,2135,72,80,1,72,8,Satthā sattāhaṃ vasitvā kulaputtamādāya cārikaṃ caranto koṭigāmaṃ pāpuṇi.
  3702. 493702,111,2135,81,87,1,74,6,Koṭigāmavāsino manussā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adaṃsu.
  3703. 493703,111,2135,88,92,1,42,4,Satthā bhattakiccāvasāne anumodanaṃ ārabhi.
  3704. 493704,111,2135,93,112,1,147,14,Kulaputto anumodanakaraṇakāle bahigāmaṃ gantvā‘‘ satthu āgatakāleyeva uṭṭhahissāmī’’ ti gaṅgātitthasamīpe ekasmiṃ rukkhamūle jhānaṃ samāpajjitvā nisīdi .
  3705. 493705,111,2135,113,119,1,74,6,Mahallakattheresu āgacchantesupi anuṭṭhahitvā satthu āgatakāleyeva uṭṭhahi.
  3706. 493706,111,2135,120,137,1,99,13,Puthujjanā bhikkhū‘‘ ayaṃ pure viya pabbajitvā mahāthere āgacchantepi disvā na uṭṭhahatī’’ ti kujjhiṃsu.
  3707. 493707,111,2136,2,7,1,45,4,Koṭigāmavāsino manussā nāvāsaṅghāte bandhiṃsu.
  3708. 493708,111,2136,8,21,1,51,7,"Satthā nāvāsaṅghāte ṭhatvā‘‘ kahaṃ , bhaddajī’’ ti pucchi."
  3709. 493709,111,2136,22,32,1,20,4,"‘‘ Esa, bhante, idhevā’’ ti."
  3710. 493710,111,2136,33,46,1,48,7,"‘‘ Ehi, bhaddaji, amhehi saddhiṃ ekanāvaṃ abhiruhā’’ ti. "
  3711. 493711,111,2136,47,51,1,35,4,Theropi uppatitvā ekanāvāya aṭṭhāsi.
  3712. 493712,111,2136,52,59,1,44,7,Atha naṃ gaṅgāya majjhaṃ gatakāle satthā āha–
  3713. 493713,111,2136,60,71,1,59,6,"‘‘ bhaddaji, tayā mahāpanādarājakāle ajjhāvutthapāsādo kahan’’ ti. "
  3714. 493714,111,2136,72,77,1,30,4,"Imasmiṃ ṭhāne nimuggo, bhanteti. "
  3715. 493715,111,2136,78,89,1,59,7,Puthujjanā bhikkhū‘‘ bhaddajitthero aññaṃ byākarotī’’ ti āhaṃsu.
  3716. 493716,111,2136,90,105,1,61,9,"Satthā‘‘ tena hi, bhaddaji, sabrahmacārīnaṃ kaṅkhaṃ chindā’’ ti āha. "
  3717. 493717,111,2136,106,121,1,139,15,Tasmiṃ khaṇe thero satthāraṃ vanditvā iddhibalena gantvā pāsādathūpikaṃ pādaṅguliyā gahetvā pañcavīsatiyojanaṃ pāsādaṃ gahetvā ākāse uppati.
  3718. 493718,111,2136,122,130,1,64,8,Uppatito ca pana heṭṭhāpāsāde ṭhitānaṃ pāsādaṃ bhinditvā paññāyi.
  3719. 493719,111,2136,131,140,1,78,9,So ekayojanaṃ dviyojanaṃ tiyojananti yāva vīsatiyojanā udakato pāsādaṃ ukkhipi.
  3720. 493720,111,2136,141,156,1,161,15,Athassa purimabhave ñātakā pāsādalobhena macchakacchapanāgamaṇḍūkā hutvā tasmiṃyeva pāsāde nibbattā pāsāde uṭṭhahante parivattitvā parivattitvā udakeyeva patiṃsu.
  3721. 493721,111,2136,157,173,1,59,10,"Satthā te patante disvā‘‘ ñātakā te, bhaddaji, kilamantī’’ ti āha. "
  3722. 493722,111,2136,174,188,1,101,12,"Thero satthu vacanaṃ sutvā pāsādaṃ vissajjesi, pāsādo yathāṭhāneyeva patiṭṭhahi, satthā pāragaṅgaṃ gato. "
  3723. 493723,111,2136,189,202,1,110,12,"Athassa gaṅgātīreyeva āsanaṃ paññāpayiṃsu, so paññatte varabuddhāsane taruṇasūriyo viya rasmiyo muñcanto nisīdi. "
  3724. 493724,111,2136,203,221,1,89,12,"Atha naṃ bhikkhū‘‘ kasmiṃ kāle, bhante, ayaṃ pāsādo bhaddajittherena ajjhāvuttho’’ ti pucchiṃsu. "
  3725. 493725,111,2136,222,232,1,47,6,Satthā‘‘ mahāpanādarājakāle’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  3726. 493726,111,2137,2,25,1,145,20,"Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ suruci nāma rājā ahosi, puttopi tassa suruciyeva, tassa pana putto mahāpanādo nāma ahosi, te imaṃ pāsādaṃ paṭilabhiṃsu. "
  3727. 493727,111,2137,26,40,1,124,13,Paṭilābhatthāya panassa idaṃ pubbakammaṃ– dve pitāputtā naḷehi ca udumbaradārūhi ca paccekabuddhassa vasanapaṇṇasālaṃ kariṃsu.
  3728. 493728,111,2137,41,58,1,76,7,Imasmiṃ jātake sabbaṃ atītavatthu pakiṇṇakanipāte surucijātake( jā.1.14.102 ādayo) āvibhavissati.
  3729. 493729,111,2138,2,12,1,64,9,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā sammāsambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  3730. 493730,111,2139,2,4,1,0,0,40.
  3731. 493731,111,2140,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo; "
  3732. 493732,111,2141,2,7,1,41,4,"Tiriyaṃ soḷasubbedho, uddhamāhu sahassadhā. "
  3733. 493733,111,2142,2,4,1,0,0,41.
  3734. 493734,111,2143,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo; "
  3735. 493735,111,2144,2,9,1,47,6,"Anaccuṃ tattha gandhabbā, cha sahassāni sattadhā. "
  3736. 493736,111,2145,2,4,1,0,0,42.
  3737. 493737,111,2146,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaddaji; "
  3738. 493738,111,2147,2,12,1,43,7,"Sakko ahaṃ tadā āsiṃ, veyyāvaccakaro tavā’’ ti. "
  3739. 493739,111,2148,2,6,1,20,3,Tattha {yūpo}ti pāsādo.
  3740. 493740,111,2148,7,13,1,63,5,Tiriyaṃ {soḷasubbedho}ti vitthārato soḷasakaṇḍapātavitthāro ahosi.
  3741. 493741,111,2148,14,25,1,124,9,"Uddhamāhu {sahassadhā}ti ubbedhena sahassakaṇḍagamanamattaṃ ucco ahu, sahassakaṇḍagamanagaṇanāya pañcavīsatiyojanappamāṇaṃ hoti. "
  3742. 493742,111,2148,26,29,1,33,3,Vitthāro panassa aṭṭhayojanamatto.
  3743. 493743,111,2149,2,11,1,78,8,Sahassakaṇḍo {satageṇḍū}ti so panesa sahassakaṇḍubbedho pāsādo satabhūmiko ahosi.
  3744. 493744,111,2149,12,15,1,23,2,{Dhajālū}ti dhajasampanno.
  3745. 493745,111,2149,16,19,1,34,2,{Haritāmayo}ti haritamaṇiparikkhitto.
  3746. 493746,111,2149,20,34,1,103,9,"Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ samāluharitāmayo’’ ti pāṭho, haritamaṇimayehi dvārakavāṭavātapānehi samannāgatoti attho. "
  3747. 493747,111,2149,35,40,1,42,4,{Samālū}ti kira dvārakavāṭavātapānānaṃ nāmaṃ.
  3748. 493748,111,2149,41,61,1,151,17,"{Gandhabbā}ti naṭā, cha sahassāni {sattadhā}ti cha gandhabbasahassāni sattadhā hutvā tassa pāsādassa sattasu ṭhānesu rañño ratijananatthāya nacciṃsūti attho. "
  3749. 493749,111,2149,62,80,1,121,16,"Te evaṃ naccantāpi rājānaṃ hāsetuṃ nāsakkhiṃsu, atha sakko devarājā devanaṭaṃ pesetvā samajjaṃ kāresi, tadā mahāpanādo hasi. "
  3750. 493750,111,2150,2,44,1,248,30,"Yathā bhāsasi, {bhaddajī}ti bhaddajittherena hi‘‘ bhaddaji, tayā mahāpanādarājakāle ajjhāvutthapāsādo kahan’’ ti vutte‘‘ imasmiṃ ṭhāne nimuggo, bhante’’ ti vadantena tasmiṃ kāle attano atthāya tassa pāsādassa nibbattabhāvo ca mahāpanādarājabhāvo ca bhāsito hoti. "
  3751. 493751,111,2150,45,73,1,136,20,"Taṃ gahetvā satthā‘‘ yathā tvaṃ, bhaddaji, bhāsasi, tadā etaṃ tatheva ahosi, ahaṃ tadā tava kāyaveyyāvaccakaro sakko devānamindo ahosin’’ ti āha. "
  3752. 493752,111,2150,74,80,1,47,5,Tasmiṃ khaṇe puthujjanabhikkhū nikkaṅkhā ahesuṃ.
  3753. 493753,111,2151,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3754. 493754,111,2151,10,25,1,64,10,"‘‘ tadā mahāpanādo rājā bhaddaji ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3755. 493755,111,2152,2,4,1,32,2,Mahāpanādajātakavaṇṇanā catutthā.
  3756. 493756,111,2154,2,7,1,21,2,[ 265]5. Khurappajātakavaṇṇanā
  3757. 493757,111,2155,2,15,1,93,11,Disvā {khurappe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ossaṭṭhavīriyaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  3758. 493758,111,2155,16,62,1,227,29,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ossaṭṭhavīriyo’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu, kasmā evaṃ tvaṃ niyyānikasāsane pabbajitvā vīriyaṃ ossaji, porāṇakapaṇḍitā aniyyānikaṭṭhānepi vīriyaṃ kariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3759. 493759,111,2156,2,21,1,204,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ aṭaviārakkhakakule nibbattitvā vayappatto pañcapurisasataparivāro aṭaviārakkhakesu sabbajeṭṭhako hutvā aṭavimukhe ekasmiṃ gāme vāsaṃ kappesi.
  3760. 493760,111,2156,22,28,1,43,6,So bhatiṃ gahetvā manusse aṭaviṃ atikkāmeti.
  3761. 493761,111,2156,29,53,1,153,19,"Athekasmiṃ divase bārāṇaseyyako satthavāhaputto pañcahi sakaṭasatehi taṃ gāmaṃ patvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ samma, sahassaṃ gahetvā maṃ aṭaviṃ atikkāmehī’’ ti āha. "
  3762. 493762,111,2156,54,71,1,85,12,"So‘‘ sādhū’’ ti tassa hatthato sahassaṃ gaṇhi, bhatiṃ gaṇhantoyeva tassa jīvitaṃ pariccaji. "
  3763. 493763,111,2156,72,101,1,225,26,"So taṃ ādāya aṭaviṃ pāvisi, aṭavimajjhe pañcasatā corā uṭṭhahiṃsu, core disvāva sesapurisā urena nipajjiṃsu, ārakkhakajeṭṭhako ekova nadanto vagganto paharitvā pañcasatepi core palāpetvā satthavāhaputtaṃ sotthinā kantāraṃ tāresi. "
  3764. 493764,111,2157,2,39,1,302,31,"Satthavāhaputto parakantāre satthaṃ nivesetvā ārakkhakajeṭṭhakaṃ nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā sayampi bhuttapātarāso sukhanisinno tena saddhiṃ sallapanto‘‘ samma, tathādāruṇānaṃ corānaṃ āvudhāni gahetvā avattharaṇakāle kena nu kho te kāraṇena cittutrāsamattampi na uppannan’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3765. 493765,111,2158,2,4,1,0,0,43.
  3766. 493766,111,2159,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; "
  3767. 493767,111,2160,2,15,1,65,10,"Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, kasmā nu te nāhu chambhitattan’’ ti. "
  3768. 493768,111,2161,2,7,1,45,4,Tattha {dhanuveganunne}ti dhanuvegena vissaṭṭhe.
  3769. 493769,111,2161,8,14,1,44,5,Khagge {gahīte}ti tharudaṇḍehi sugahite khagge.
  3770. 493770,111,2161,15,20,1,37,4,Maraṇe {viyūḷhe}ti maraṇe paccupaṭṭhite.
  3771. 493771,111,2161,21,31,1,46,9,Kasmā nu te {nāhū}ti kena nu kho kāraṇena nāhosi.
  3772. 493772,111,2161,32,35,1,30,3,Chambhitattan ti sarīracalanaṃ.
  3773. 493773,111,2162,2,9,1,50,7,Taṃ sutvā ārakkhakajeṭṭhako itarā dve gāthā abhāsi–
  3774. 493774,111,2163,2,4,1,0,0,44.
  3775. 493775,111,2164,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; "
  3776. 493776,111,2165,2,11,1,61,8,"Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ. "
  3777. 493777,111,2166,2,4,1,0,0,45.
  3778. 493778,111,2167,2,13,1,59,9,"‘ ‘ So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte, pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ; "
  3779. 493779,111,2168,2,15,1,62,10,"Na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno, sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācī’’ ti. "
  3780. 493780,111,2169,2,9,1,60,7,Tattha vedaṃ alatthan ti tuṭṭhiñceva somanassañca paṭilabhiṃ.
  3781. 493781,111,2169,10,13,1,16,3,Vipulan ti bahuṃ.
  3782. 493782,111,2169,14,17,1,17,3,Uḷāran ti uttamaṃ.
  3783. 493783,111,2169,18,23,1,46,5,Ajjhabhavin ti jīvitaṃ pariccajitvā abhibhaviṃ.
  3784. 493784,111,2169,24,37,1,96,13,Pubbeva me jīvitamāsi cattan ti mayā pubbeva tava hatthato bhatiṃ gaṇhanteneva jīvitaṃ cattamāsi.
  3785. 493785,111,2169,38,51,1,94,12,Na hi jīvite ālayaṃ {kubbamāno}ti jīvitasmiñhi nikantiṃ kurumāno purisakiccaṃ kadācipi na karoti.
  3786. 493786,111,2170,2,22,1,186,19,Evaṃ so saravasse vassante jīvitanikantiyā vissaṭṭhattā attanā sūrakiccassa katabhāvaṃ ñāpetvā satthavāhaputtaṃ uyyojetvā sakagāmameva paccāgantvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.
  3787. 493787,111,2171,2,16,1,131,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ossaṭṭhavīriyo bhikkhu arahatte patiṭṭhahi."
  3788. 493788,111,2171,17,26,1,40,5,‘‘ Tadā ārakkhakajeṭṭhako ahameva ahosin’’ ti.
  3789. 493789,111,2172,2,4,1,29,2,Khurappajātakavaṇṇanā pañcamā.
  3790. 493790,111,2174,2,7,1,28,2,[ 266]6. Vātaggasindhavajātakavaṇṇanā
  3791. 493791,111,2175,2,16,1,101,12,Yenāsi kisiyā {paṇḍū}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthiyaṃ aññataraṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  3792. 493792,111,2175,17,34,1,148,16,"Sāvatthiyaṃ kirekā abhirūpā itthī ekaṃ abhirūpaṃ kuṭumbikaṃ disvā paṭibaddhacittā ahosi, sakalasarīraṃ jhāyamāno viyassā abbhantare kilesaggi uppajji. "
  3793. 493793,111,2175,35,51,1,99,13,"Sā neva kāyassādaṃ labhi, na cittassādaṃ, bhattampissā na rucci, kevalaṃ mañcakaaṭaniṃ gahetvā nipajji. "
  3794. 493794,111,2175,52,59,1,45,7,Atha naṃ upaṭṭhāyikā ca sahāyikā ca pucchiṃsu–
  3795. 493795,111,2175,60,77,1,73,12,"‘‘ kiṃ nu kho tvaṃ kampamānacittā aṭaniṃ gahetvā nipannā, kiṃ te aphāsukan’’ ti. "
  3796. 493796,111,2175,78,87,1,65,9,Sā ekaṃ dve vāre akathetvā punappunaṃ vuccamānā tamatthaṃ ārocesi.
  3797. 493797,111,2175,88,116,1,153,21,"Atha naṃ tā samassāsetvā‘‘ tvaṃ mā cintayi, mayaṃ taṃ ānessāmā’’ ti vatvā gantvā kuṭumbikena saddhiṃ mantesuṃ, so paṭikkhipitvā punappunaṃ vuccamāno adhivāsesi. "
  3798. 493798,111,2175,117,131,1,77,10,Tā‘‘ asukadivase asukavelāyaṃ āgacchā’’ ti paṭiññaṃ gahetvā gantvā tassā ārocesuṃ.
  3799. 493799,111,2175,132,145,1,117,13,Sā attano sayanagabbhaṃ sajjetvā attānaṃ alaṅkaritvā sayanapiṭṭhe nisinnā tasmiṃ āgantvā sayanekadese nisinne cintesi–
  3800. 493800,111,2175,146,177,1,181,23,"‘‘ sacāhaṃ imassa garukaṃ akatvā idāneva okāsaṃ karissāmi, issariyaṃ me parihāyissati, āgatadivaseyeva okāsakaraṇaṃ nāma akāraṇaṃ, ajja na maṅkuṃ katvā aññasmiṃ divase okāsaṃ karissāmī’’ ti. "
  3801. 493801,111,2175,178,199,1,110,16,"Atha naṃ hatthagahaṇādivasena keḷiṃ kātuṃ āraddhaṃ hatthe gahetvā‘‘ apehi apehi, na me tayā attho’’ ti nibbhacchesi. "
  3802. 493802,111,2175,200,207,1,49,7,So osakkitvā lajjito uṭṭhāya attano gehameva gato.
  3803. 493803,111,2176,2,13,1,90,11,Itarā itthiyo tāya tathā katabhāvaṃ ñatvā kuṭumbike nikkhante taṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu–
  3804. 493804,111,2176,14,38,1,131,18,"‘‘ tvaṃ etasmiṃ paṭibaddhacittā āhāraṃ paṭikkhipitvā nipajji, atha naṃ mayaṃ punappunaṃ yācitvā ānayimha, tassa kasmā okāsaṃ na akāsī’’ ti. "
  3805. 493805,111,2176,39,42,1,20,3,Sā tamatthaṃ ārocesi.
  3806. 493806,111,2176,43,54,1,46,7,Itarā‘‘ tena hi paññāyissasī’’ ti vatvā pakkamiṃsu.
  3807. 493807,111,2176,55,60,1,38,5,Kuṭumbiko puna nivattitvāpi na olokesi.
  3808. 493808,111,2176,61,68,1,56,7,Sā taṃ alabhamānā nirāhārā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  3809. 493809,111,2176,69,115,1,260,34,"Kuṭumbiko tassā matabhāvaṃ ñatvā bahuṃ mālāgandhavilepanaṃ ādāya jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā ekamantaṃ nisīditvā satthārā ca‘‘ kiṃ nu kho, upāsaka, na paññāyasī’’ ti pucchite tamatthaṃ ārocetvā‘‘ svāhaṃ, bhante, ettakaṃ kālaṃ lajjāya buddhupaṭṭhānaṃ nāgato’’ ti āha. "
  3810. 493810,111,2176,116,153,1,232,29,"Satthā‘‘ na , upāsaka, idānevesā kilesavasena taṃ pakkosāpetvā āgatakāle taṃ okāsaṃ akatvā lajjāpesi, pubbepi pana paṇḍitesu paṭibaddhacittā hutvā pakkosāpetvā āgatakāle okāsaṃ akatvā kilametvāva uyyojesī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3811. 493811,111,2177,2,16,1,131,14,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sindhavakule nibbattitvā vātaggasindhavo nāma hutvā tassa maṅgalaasso ahosi.
  3812. 493812,111,2177,17,22,1,38,5,Assagopakā taṃ netvā gaṅgāyaṃ nhāpenti.
  3813. 493813,111,2177,23,46,1,154,20,"Atha naṃ bhaddalī nāma gadrabhī disvā paṭibaddhacittā hutvā kilesavasena kampamānā neva tiṇaṃ khādi , na udakaṃ pivi, parisussitvā kisā aṭṭhicammamattā ahosi. "
  3814. 493814,111,2177,47,84,1,189,28,"Atha naṃ putto gadrabhapotako mātaraṃ parisussamānaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho tvaṃ, amma, neva tiṇaṃ khādasi, na udakaṃ pivasi, parisussitvā tattha tattha kampamānā nipajjasi, kiṃ te aphāsukan’’ ti pucchi. "
  3815. 493815,111,2177,85,91,1,51,6,Sā akathetvā punappunaṃ vuccamānā tamatthaṃ kathesi.
  3816. 493816,111,2177,92,134,1,224,29,"Atha naṃ putto samassāsetvā‘‘ amma, mā cintayi, ahaṃ taṃ ānessāmī’’ ti vatvā vātaggasindhavassa nhāyituṃ āgatakāle taṃ upasaṅkamitvā‘‘ tāta, mayhaṃ mātā tumhesu paṭibaddhacittā nirāhārā sussitvā marissati, jīvitadānamassā dethā’’ ti āha."
  3817. 493817,111,2177,135,160,1,126,17,"‘‘ Sādhu, tāta, dassāmi, assagopakā maṃ nhāpetvā thokaṃ gaṅgātīre vicaraṇatthāya vissajjenti, tvaṃ mātaraṃ gahetvā taṃ padesaṃ ehī’’ ti. "
  3818. 493818,111,2177,161,171,1,80,10,So gantvā mātaraṃ ānetvā tasmiṃ padese vissajjetvā ekamantaṃ paṭicchanno aṭṭhāsi.
  3819. 493819,111,2178,2,7,1,54,5,Assagopakāpi vātaggasindhavaṃ tasmiṃ ṭhāne vissajjesuṃ.
  3820. 493820,111,2178,8,13,1,36,5,So taṃ gadrabhiṃ oloketvā upasaṅkami.
  3821. 493821,111,2178,14,57,1,305,36,"Atha sā gadrabhī tasmiṃ upasaṅkamitvā attano sarīraṃ upasiṅghamāne‘‘ sacāhaṃ garuṃ akatvā āgatakkhaṇeyevassa okāsaṃ karissāmi, evaṃ me yaso ca issariyañca parihāyissati, anicchamānā viya bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā sindhavassa heṭṭhāhanuke pādena paharitvā palāyi, dantamūlamassa bhijjitvā gatakālo viya ahosi. "
  3822. 493822,111,2178,58,72,1,58,9,Vātaggasindhavo‘‘ ko me etāya attho’’ ti lajjito tatova palāyi.
  3823. 493823,111,2178,73,80,1,56,7,Sā vippaṭisārinī hutvā tattheva patitvā socamānā nipajji.
  3824. 493824,111,2179,2,10,1,57,7,Atha naṃ putto upasaṅkamitvā pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  3825. 493825,111,2180,2,4,1,0,0,46.
  3826. 493826,111,2181,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yenāsi kisiyā paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati; "
  3827. 493827,111,2182,2,13,1,43,8,"Ayaṃ so āgato bhattā, kasmā dāni palāyasī’’ ti. "
  3828. 493828,111,2183,2,9,1,59,6,Tattha {yenā}ti tasmiṃ paṭibaddhacittatāya yena kāraṇabhūtena.
  3829. 493829,111,2184,2,8,1,49,6,Puttassa vacanaṃ sutvā gadrabhī dutiyaṃ gāthamāha–
  3830. 493830,111,2185,2,4,1,0,0,47.
  3831. 493831,111,2186,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sace panādikeneva, santhavo nāma jāyati; "
  3832. 493832,111,2187,2,12,1,44,7,"Yaso hāyati itthīnaṃ, tasmā tāta palāyahan’’ ti. "
  3833. 493833,111,2188,2,6,1,37,3,Tattha {ādikenevā}tiāditova paṭhamameva.
  3834. 493834,111,2188,7,11,1,51,3,{Santhavo}ti methunadhammasaṃyogavasena mittasanthavo.
  3835. 493835,111,2188,12,30,1,130,15,"Yaso hāyati itthīnan ti, tāta, itthīnañhi garukaṃ akatvā āditova santhavaṃ kurumānānaṃ yaso hāyati, issariyagabbitabhāvo parihāyatīti. "
  3836. 493836,111,2188,31,37,1,42,6,Evaṃ sā itthīnaṃ sabhāvaṃ puttassa kathesi.
  3837. 493837,111,2189,2,9,1,48,6,Tatiyagāthaṃ pana satthā abhisambuddho hutvā āha–
  3838. 493838,111,2190,2,4,1,0,0,48.
  3839. 493839,111,2191,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yasassinaṃ kule jātaṃ, āgataṃ yā na icchati; "
  3840. 493840,111,2192,2,10,1,42,5,"Socati cirarattāya, vātaggamiva bhaddalī’’ ti. "
  3841. 493841,111,2193,2,6,1,34,4,Tattha yasassinan ti yasasampannaṃ.
  3842. 493842,111,2193,7,17,1,54,9,Yā na {icchatī}ti yā itthī tathārūpaṃ purisaṃ na icchati.
  3843. 493843,111,2193,18,24,1,47,4,"{Cirarattāyā}ti cirarattaṃ, dīghamaddhānanti attho. "
  3844. 493844,111,2194,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  3845. 493845,111,2194,16,31,1,67,10,"‘‘ Tadā gadrabhī sā itthī ahosi, vātaggasindhavo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3846. 493846,111,2195,2,4,1,36,2,Vātaggasindhavajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  3847. 493847,111,2197,2,7,1,22,2,[ 267]7. Kakkaṭakajātakavaṇṇanā
  3848. 493848,111,2198,2,15,1,76,10,Siṅgī {migo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ itthiṃ ārabbha kathesi.
  3849. 493849,111,2198,16,31,1,145,15,Sāvatthiyaṃ kireko kuṭumbiko attano bhariyaṃ gahetvā uddhārasodhanatthāya janapadaṃ gantvā uddhāraṃ sodhetvā āgacchanto antarāmagge corehi gahito.
  3850. 493850,111,2198,32,44,1,97,11,"Bhariyā panassa abhirūpā pāsādikā dassanīyā, corajeṭṭhako tassā sinehena kuṭumbikaṃ māretuṃ ārabhi. "
  3851. 493851,111,2198,45,69,1,136,19,"Sā pana itthī sīlavatī ācārasampannā patidevatā, sā corajeṭṭhakassa pādesu nipatitvā‘‘ sāmi, sace mayi sineho atthi, mā mayhaṃ sāmikaṃ mārehi. "
  3852. 493852,111,2198,70,99,1,164,24,"Sace māresi, ahampi visaṃ vā khāditvā nāsavātaṃ vā sannirumbhitvā marissāmi, tayā pana saddhiṃ na gamissāmi, mā me akāraṇena sāmikaṃ mārehī’’ ti yācitvā taṃ vissajjāpesi. "
  3853. 493853,111,2198,100,122,1,175,18,Te ubhopi sotthinā sāvatthiṃ patvā jetavanapiṭṭhivihārena gacchantā‘‘ vihāraṃ pavisitvā satthāraṃ vandissāmā’’ ti gandhakuṭipariveṇaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
  3854. 493854,111,2198,123,142,1,75,10,"Te satthārā‘‘ kahaṃ gatattha, upāsakā’’ ti puṭṭhā‘‘ uddhārasodhanatthāyā’’ ti āhaṃsu."
  3855. 493855,111,2198,143,155,1,58,8,‘‘ Antarāmagge pana ārogyena āgatatthā’’ ti vutte kuṭumbiko āha–
  3856. 493856,111,2198,156,181,1,125,17,"‘‘ antarāmagge no, bhante, corā gaṇhiṃsu, tatresā maṃ māriyamānaṃ corajeṭṭhakaṃ yācitvā mocesi, imaṃ nissāya mayā jīvitaṃ laddhan’’ ti. "
  3857. 493857,111,2198,182,208,1,129,18,"Satthā‘‘ na, upāsaka, idānevetāya evaṃ tuyhaṃ jīvitaṃ dinnaṃ, pubbepi paṇḍitānampi jīvitaṃ adāsiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  3858. 493858,111,2199,2,13,1,104,10,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente himavante mahāudakarahado, tattha mahāsuvaṇṇakakkaṭako ahosi. "
  3859. 493859,111,2199,14,24,1,48,6,So tassa nivāsabhāvena‘‘ kuḷīradaho’’ ti paññāyittha.
  3860. 493860,111,2199,25,34,1,72,8,"Kakkaṭako mahā ahosi khalamaṇḍalappamāṇo, hatthī gahetvā vadhitvā khādati. "
  3861. 493861,111,2199,35,45,1,65,9,Hatthī tassa bhayena tattha otaritvā gocaraṃ gaṇhituṃ na sakkonti.
  3862. 493862,111,2199,46,57,1,115,11,Tadā bodhisatto kuḷīradahaṃ upanissāya vasamānaṃ hatthiyūthajeṭṭhakaṃ paṭicca kareṇuyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi.
  3863. 493863,111,2199,58,74,1,96,12,Athassa mātā‘‘ gabbhaṃ rakkhissāmī’’ ti aññaṃ pabbatappadesaṃ gantvā gabbhaṃ rakkhitvā puttaṃ vijāyi.
  3864. 493864,111,2199,75,86,1,93,10,So anukkamena viññutaṃ patto mahāsarīro thāmasampanno sobhaggappatto añjanapabbato viya ahosi.
  3865. 493865,111,2199,87,120,1,189,24,"So ekāya kareṇuyā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappetvā‘‘ kakkaṭakaṃ gaṇhissāmī’’ ti attano bhariyañca mātarañca ādāya taṃ hatthiyūthaṃ upasaṅkamitvā pitaraṃ passitvā‘‘ tāta, ahaṃ kakkaṭakaṃ gaṇhissāmī’’ ti āha. "
  3866. 493866,111,2199,121,144,1,90,14,"Atha naṃ pitā‘‘ na sakkhissasi, tātā’’ ti vāretvā punappunaṃ vadantaṃ‘‘ tvaññeva jānissasī’’ ti āha. "
  3867. 493867,111,2200,2,57,1,324,40,"So kuḷīradahaṃ upanissāya vasante sabbavāraṇe sannipātetvā sabbehi saddhiṃ dahasamīpaṃ gantvā‘‘ kiṃ so kakkaṭako otaraṇakāle gaṇhāti, udāhu gocaraṃ gaṇhanakāle, udāhu uttaraṇakāle’’ ti pucchitvā‘‘ uttaraṇakāle’’ ti sutvā‘‘ tena hi tumhe kuḷīradahaṃ otaritvā yāvadatthaṃ gocaraṃ gahetvā paṭhamaṃ uttaratha, ahaṃ pacchato bhavissāmī’’ ti āha. "
  3868. 493868,111,2200,58,61,1,20,3,Vāraṇā tathā kariṃsu.
  3869. 493869,111,2200,62,80,1,157,17,"Kuḷīro pacchato uttarantaṃ bodhisattaṃ mahāsaṇḍāsena kammāro lohasalākaṃ viya aḷadvayena pāde daḷhaṃ gaṇhi, kareṇukā bodhisattaṃ avijahitvā samīpeyeva aṭṭhāsi. "
  3870. 493870,111,2200,81,94,1,98,12,"Bodhisatto ākaḍḍhanto kuḷīraṃ cāletuṃ nāsakkhi, kuḷīro pana taṃ ākaḍḍhanto attano abhimukhaṃ karoti. "
  3871. 493871,111,2200,95,114,1,170,17,"So maraṇabhayatajjito baddharavaṃ ravi, sabbe vāraṇā maraṇabhayatajjitā koñcanādaṃ katvā muttakarīsaṃ cajamānā palāyiṃsu, kareṇukāpissa saṇṭhātuṃ asakkontī palāyituṃ ārabhi. "
  3872. 493872,111,2201,2,13,1,82,10,Atha naṃ so attano baddhabhāvaṃ saññāpetvā tassā apalāyanatthaṃ paṭhamaṃ gāthamāha–
  3873. 493873,111,2202,2,13,1,43,6,49. Tattha siṅgī {migo}ti siṅgī suvaṇṇavaṇṇo migo.
  3874. 493874,111,2202,14,21,1,58,7,Dvīhi aḷehi siṅgakiccaṃ sādhentehi yuttatāya siṅgīti attho.
  3875. 493875,111,2202,22,28,1,54,6,Migoti pana sabbapāṇasaṅgāhakavasena idha kuḷīro vutto.
  3876. 493876,111,2202,29,47,1,141,13,"{Āyatacakkhunetto}ti ettha dassanaṭṭhena cakkhu, nayanaṭṭhena nettaṃ, āyatāni cakkhusaṅkhātāni nettāni assāti āyatacakkhunetto, dīghaakkhīti attho. "
  3877. 493877,111,2202,48,52,1,44,4,Aṭṭhimevassa tacakiccaṃ sādhetīti aṭṭhittaco.
  3878. 493878,111,2202,53,62,1,70,8,{Tenābhibhūto}ti tena migena abhibhūto ajjhotthato niccalaṃ gahito hutvā.
  3879. 493879,111,2202,63,70,1,52,6,Kapaṇaṃ {rudāmī}ti kāruññappatto hutvā rudāmi viravāmi.
  3880. 493880,111,2202,71,85,1,91,14,Mā heva man ti maṃ evarūpaṃ byasanappattaṃ attano pāṇasamaṃ piyasāmikaṃ tvaṃ mā heva jahīti.
  3881. 493881,111,2203,2,10,1,62,8,Atha sā kareṇukā nivattitvā taṃ assāsayamānā dutiyaṃ gāthamāha–
  3882. 493882,111,2204,2,4,1,0,0,50.
  3883. 493883,111,2205,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ayya na taṃ jahissāmi, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ; "
  3884. 493884,111,2206,2,12,1,45,7,"Pathabyā cāturantāya, suppiyo hosi me tuvan’’ ti. "
  3885. 493885,111,2207,2,38,1,246,33,"Tattha saṭṭhihāyanan ti jātiyā saṭṭhivassakālasmiñhi kuñjarā thāmena parihāyanti, sā ahaṃ evaṃ thāmahīnaṃ imaṃ byasanaṃ pattaṃ taṃ na jahissāmi, mā bhāyi, imissā hi catūsu disāsu samuddaṃ patvā ṭhitāya cāturantāya pathaviyā tvaṃ mayhaṃ suṭṭhu piyoti. "
  3886. 493886,111,2208,2,25,1,145,18,"Atha naṃ santhambhetvā‘‘ ayya, idāni taṃ kuḷīrena saddhiṃ thokaṃ kathāsallāpaṃ labhamānā vissajjāpessāmī’’ ti vatvā kuḷīraṃ yācamānā tatiyaṃ gāthamāha– "
  3887. 493887,111,2209,2,4,1,0,0,51.
  3888. 493888,111,2210,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Ye kuḷīrā samuddasmiṃ, gaṅgāya yamunāya ca; "
  3889. 493889,111,2211,2,13,1,49,8,"Tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho, muñca rodantiyā patin’’ ti. "
  3890. 493890,111,2212,2,21,1,119,17,"Tassattho – ye samudde vā gaṅgāya vā yamunāya vā kuḷīrā, sabbesaṃ vaṇṇasampattiyā ca mahantattena ca tvameva seṭṭho uttamo. "
  3891. 493891,111,2212,22,30,1,49,7,"Tena taṃ yācāmi, mayhaṃ rodamānāya sāmikaṃ muñcāti. "
  3892. 493892,111,2213,2,27,1,164,21,Kuḷīro tassā kathayamānāya itthisadde nimittaṃ gahetvā ākaḍḍhiyamānaso hutvā vāraṇassa pādato aḷe viniveṭhento‘‘ ayaṃ vissaṭṭho idaṃ nāma karissatī’’ ti na kiñci aññāsi.
  3893. 493893,111,2213,28,39,1,76,10,"Atha naṃ vāraṇo pādaṃ ukkhipitvā piṭṭhiyaṃ akkami, tāvadeva aṭṭhīni bhijjiṃsu. "
  3894. 493894,111,2213,40,54,1,114,12,"Vāraṇo tuṭṭharavaṃ ravi, sabbe vāraṇā sannipatitvā kuḷīraṃ nīharitvā mahītale ṭhapetvā maddantā cuṇṇavicuṇṇamakaṃsu. "
  3895. 493895,111,2213,55,62,1,49,7,Tassa dve aḷā sarīrato bhijjitvā ekamante patiṃsu.
  3896. 493896,111,2213,63,81,1,118,15,"So ca kuḷīradaho gaṅgāya ekābaddho , gaṅgāya pūraṇakāle gaṅgodakena pūrati, udake mandībhūte dahato udakaṃ gaṅgaṃ otarati. "
  3897. 493897,111,2213,82,89,1,44,7,Atha dvepi te aḷā uplavitvā gaṅgāya vuyhiṃsu.
  3898. 493898,111,2213,90,104,1,100,13,"Tesu eko samuddaṃ pāvisi, ekaṃ dasabhātikarājāno udake kīḷamānā labhitvā āḷiṅgaṃ nāma mudiṅgaṃ akaṃsu. "
  3899. 493899,111,2213,105,114,1,67,9,Samuddaṃ pana paviṭṭhaṃ asurā gahetvā ālambaraṃ nāma bheriṃ kāresuṃ.
  3900. 493900,111,2213,115,130,1,102,14,"Te aparabhāge sakkena saṅgāme parājitā taṃ chaḍḍetvā palāyiṃsu, atha naṃ sakko attano atthāya gaṇhāpesi."
  3901. 493901,111,2213,131,142,1,50,7,‘‘ Ālambaramegho viya thanatī’’ ti taṃ sandhāya vadanti.
  3902. 493902,111,2214,2,17,1,134,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ubho jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu ."
  3903. 493903,111,2214,18,33,1,62,10,"‘‘ Tadā kareṇukā ayaṃ upāsikā ahosi, vāraṇo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3904. 493904,111,2215,2,4,1,30,2,Kakkaṭakajātakavaṇṇanā sattamā.
  3905. 493905,111,2217,2,7,1,24,2,[ 268]8. Ārāmadūsakajātakavaṇṇanā
  3906. 493906,111,2218,2,13,1,99,11,Yo ve sabbasametānan ti idaṃ satthā dakkhiṇāgirijanapade aññataraṃ uyyānapālaputtaṃ ārabbha kathesi.
  3907. 493907,111,2218,14,22,1,78,8,Satthā kira vutthavasso jetavanā nikkhamitvā dakkhiṇāgirijanapade cārikaṃ cari.
  3908. 493908,111,2218,23,56,1,230,24,"Atheko upāsako buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā uyyāne nisīdāpetvā yāgukhajjakehi santappetvā‘‘ ayyā, uyyānacārikaṃ caritukāmā iminā uyyānapālena saddhiṃ carantū’’ ti vatvā‘‘ ayyānaṃ phalāphalāni dadeyyāsī’’ ti uyyānapālaṃ āṇāpesi. "
  3909. 493909,111,2218,57,77,1,107,15,"Bhikkhū caramānā ekaṃ chiddaṭṭhānaṃ disvā‘‘ idaṃ ṭhānaṃ chiddaṃ viraḷarukkhaṃ, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti pucchiṃsu. "
  3910. 493910,111,2218,78,82,1,29,4,Atha nesaṃ uyyānapālo ācikkhi–
  3911. 493911,111,2218,83,109,1,153,19,"‘‘ eko kira uyyānapālaputto uparopakesu udakaṃ āsiñcanto‘ mūlappamāṇena āsiñcissāmī’ ti uppāṭetvā mūlappamāṇena udakaṃ āsiñci, tena taṃ ṭhānaṃ chiddaṃ jātan’’ ti. "
  3912. 493912,111,2218,110,116,1,49,6,Bhikkhū satthu santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ.
  3913. 493913,111,2218,117,135,1,85,12,"Satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva pubbepi so kumārako ārāmadūsakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3914. 493914,111,2219,2,23,1,125,16,Atīte bārāṇasiyaṃ vissasene nāma raññe rajjaṃ kārente ussave ghuṭṭhe uyyānapālo‘‘ ussavaṃ kīḷissāmī’’ ti uyyānavāsino makkaṭe āha–
  3915. 493915,111,2219,24,46,1,116,15,"‘‘ idaṃ uyyānaṃ tumhākaṃ bahūpakāraṃ , ahaṃ sattāhaṃ ussavaṃ kīḷissāmi, tumhe satta divase uparopakesu udakaṃ āsiñcathā’’ ti. "
  3916. 493916,111,2219,47,55,1,26,4,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchiṃsu.
  3917. 493917,111,2219,56,61,1,35,5,So tesaṃ cammaghaṭake datvā pakkāmi.
  3918. 493918,111,2219,62,67,1,46,5,Makkaṭā udakaṃ āsiñcantā uparopakesu āsiñciṃsu.
  3919. 493919,111,2219,68,72,1,27,4,Atha ne makkaṭajeṭṭhako āha–
  3920. 493920,111,2219,73,102,1,169,20,"‘‘ āgametha tāva, udakaṃ nāma sabbakālaṃ dullabhaṃ, taṃ rakkhitabbaṃ, uparopake uppāṭetvā mūlappamāṇaṃ ñatvā dīghamūlakesu bahuṃ, rassamūlakesu appaṃ udakaṃ siñcituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  3921. 493921,111,2219,103,121,1,88,13,"Te‘‘ sādhū’’ ti vatvā ekacce uparopake uppāṭetvā gacchanti, ekacce te ropetvā udakaṃ siñcanti. "
  3922. 493922,111,2220,2,58,1,300,42,"Tasmiṃ kāle bodhisatto bārāṇasiyaṃ ekassa kulassa putto ahosi, so kenacideva karaṇīyena uyyānaṃ gantvā te makkaṭe tathā karonte disvā‘‘ ko tumhe evaṃ kāretī’’ ti pucchitvā‘‘ vānarajeṭṭhako’’ ti vutte‘‘ jeṭṭhakassa tāva vo ayaṃ paññā, tumhākaṃ pana kīdisī bhavissatī’’ ti tamatthaṃ pakāsento imaṃ paṭhamaṃ gāthamāha– "
  3923. 493923,111,2221,2,4,1,0,0,52.
  3924. 493924,111,2222,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yo ve sabbasametānaṃ, ahuvā seṭṭhasammato; "
  3925. 493925,111,2223,2,12,1,41,7,"Tassāyaṃ edisī paññā, kimeva itarā pajā’’ ti. "
  3926. 493926,111,2224,2,8,1,54,6,Tattha sabbasametānan ti imesaṃ sabbesaṃ samānajātīnaṃ.
  3927. 493927,111,2224,9,12,1,13,2,{Ahuvā}ti ahosi.
  3928. 493928,111,2224,13,28,1,74,13,"Kimeva itarā {pajā}ti yā itarā etesu lāmikā pajā, kīdisā nu kho tassā paññāti. "
  3929. 493929,111,2225,2,8,1,46,6,Tassa kathaṃ sutvā vānarā dutiyaṃ gāthamāhaṃsu–
  3930. 493930,111,2226,2,4,1,0,0,53.
  3931. 493931,111,2227,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ brahme, anaññāya vinindasi; "
  3932. 493932,111,2228,2,12,1,50,7,"Kathaṃ mūlaṃ adisvāna, rukkhaṃ jaññā patiṭṭhitan’’ ti. "
  3933. 493933,111,2229,2,6,1,29,3,Tattha {brahme}ti ālapanamattaṃ.
  3934. 493934,111,2229,7,48,1,227,31,"Ayaṃ panettha saṅkhepattho– tvaṃ, bho purisa, kāraṇākāraṇaṃ ajānitvā evameva amhe vinindasi, rukkhaṃ nāma‘‘ gambhīre patiṭṭhito vā esa, na vā’’ ti mūlaṃ anuppāṭetvā kathaṃ ñātuṃ sakkā, tena mayaṃ uppāṭetvā mūlappamāṇena udakaṃ āsiñcāmāti. "
  3935. 493935,111,2230,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  3936. 493936,111,2231,2,4,1,0,0,54.
  3937. 493937,111,2232,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Nāhaṃ tumhe vinindāmi, ye caññe vānarā vane; "
  3938. 493938,111,2233,2,10,1,45,5,"Vissasenova gārayho, yassatthā rukkharopakā’’ ti. "
  3939. 493939,111,2234,2,10,1,73,7,Tattha vissasenova {gārayho}ti bārāṇasirājā vissasenoyeva ettha garahitabbo.
  3940. 493940,111,2234,11,18,1,66,6,Yassatthā {rukkharopakā}ti yassatthāya tumhādisā rukkharopakā jātāti.
  3941. 493941,111,2235,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  3942. 493942,111,2235,10,24,1,80,9,"‘‘ tadā vānarajeṭṭhako ārāmadūsakakumāro ahosi, paṇḍitapuriso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  3943. 493943,111,2236,2,4,1,32,2,Ārāmadūsakajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  3944. 493944,111,2238,2,7,1,19,2,[ 269]9. Sujātajātakavaṇṇanā
  3945. 493945,111,2239,2,19,1,156,16,Na hi vaṇṇena {sampannā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikassa suṇisaṃ dhanañcayaseṭṭhidhītaraṃ visākhāya kaniṭṭhabhaginiṃ sujātaṃ ārabbha kathesi.
  3946. 493946,111,2239,20,51,1,203,24,"Sā kira mahantena yasena anāthapiṇḍikassa gharaṃ pūrayamānā pāvisi,‘‘ mahākulassa dhītā ahan’’ ti mānathaddhā ahosi kodhanā caṇḍī pharusā, sassusasurasāmikavattāni na karoti, gehajanaṃ tajjentī paharantī carati. "
  3947. 493947,111,2239,52,61,1,88,9,Athekadivasaṃ satthā pañcahi bhikkhusatehi parivuto anāthapiṇḍikassa gehaṃ gantvā nisīdi.
  3948. 493948,111,2239,62,75,1,109,12,"Mahāseṭṭhi dhammaṃ suṇantova bhagavantaṃ upanisīdi, tasmiṃ khaṇe sujātā dāsakammakarehi saddhiṃ kalahaṃ karoti. "
  3949. 493949,111,2239,76,88,1,49,8,Satthā dhammakathaṃ ṭhapetvā‘‘ kiṃ saddo eso’’ ti āha.
  3950. 493950,111,2239,89,106,1,123,13,"Esā, bhante, kulasuṇhā agāravā, nevassā sassusasurasāmikavattaṃ atthi, assaddhā appasannā ahorattaṃ kalahaṃ kurumānā vicaratīti. "
  3951. 493951,111,2239,107,111,1,24,4,Tena hi naṃ pakkosathāti.
  3952. 493952,111,2239,112,117,1,37,5,Sā āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
  3953. 493953,111,2240,2,21,1,76,12,"Atha naṃ satthā‘‘ sattimā, sujāte, purisassa bhariyā, tāsaṃ tvaṃ katarā’’ ti pucchi."
  3954. 493954,111,2240,22,38,1,76,10,"‘‘ Bhante, nāhaṃ saṃkhittena kathitassa atthaṃ ājānāmi, vitthārena me kathethā’’ ti. "
  3955. 493955,111,2240,39,53,1,57,10,Satthā‘‘ tena hi ohitasotā suṇohī’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi–
  3956. 493956,111,2241,2,13,1,58,7,"‘ ‘ Paduṭṭhacittā ahitānukampinī, aññesu rattā atimaññate patiṃ, "
  3957. 493957,111,2242,2,6,1,30,4,Dhanena kītassa vadhāya ussukā;
  3958. 493958,111,2242,7,11,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3959. 493959,111,2243,2,12,1,36,6,Vadhakā ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[1]
  3960. 493960,111,2244,2,14,1,69,10,"‘ ‘ Yaṃ itthiyā vindati sāmiko dhanaṃ, sippaṃ vaṇijjañca kasiṃ adhiṭṭhahaṃ, "
  3961. 493961,111,2245,2,6,1,29,3,Appampi tassa apahātumicchati;
  3962. 493962,111,2245,7,11,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3963. 493963,111,2246,2,12,1,33,6,Corī ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[2]
  3964. 493964,111,2247,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Akammakāmā alasā mahagghasā, pharusā ca caṇḍī ca duruttavādinī, "
  3965. 493965,111,2248,2,5,1,31,3,Uṭṭhāyakānaṃ abhibhuyya vattati;
  3966. 493966,111,2248,6,10,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3967. 493967,111,2249,2,12,1,33,6,Ayyā ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[3]
  3968. 493968,111,2250,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Yā sabbadā hoti hitānukampinī, mātāva puttaṃ anurakkhate patiṃ, "
  3969. 493969,111,2251,2,6,1,34,4,Tato dhanaṃ sambhatamassa rakkhati;
  3970. 493970,111,2251,7,11,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3971. 493971,111,2252,2,12,1,33,6,Mātā ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[4]
  3972. 493972,111,2253,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā, sagāravā hoti sakamhi sādhike, "
  3973. 493973,111,2254,2,5,1,29,3,Hirīmanā bhattu vasānuvattinī;
  3974. 493974,111,2254,6,10,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3975. 493975,111,2255,2,12,1,36,6,Bhaginī ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[5]
  3976. 493976,111,2256,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Yācīdha disvāna patiṃ pamodati, sakhī sakhāraṃva cirassamāgataṃ, "
  3977. 493977,111,2257,2,5,1,28,3,Koleyyakā sīlavatī patibbatā;
  3978. 493978,111,2257,6,10,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3979. 493979,111,2258,2,12,1,34,6,Sakhī ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati.[6]
  3980. 493980,111,2259,2,11,1,62,6,"‘ ‘ Akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā, aduṭṭhacittā patino titikkhati, "
  3981. 493981,111,2260,2,5,1,30,3,Akkodhanā bhattu vasānuvattinī;
  3982. 493982,111,2260,6,10,1,28,4,"Yā evarūpā purisassa bhariyā, "
  3983. 493983,111,2261,2,24,1,33,6,Dāsī ca {bhariyā}ti ca sā pavuccati’’.( a. ni.7.63);[7]
  3984. 493984,111,2262,2,11,1,38,6,"Imā kho, sujāte, purisassa satta bhariyā. "
  3985. 493985,111,2262,12,24,1,99,11,"Tāsu vadhakasamā corīsamā ayyasamāti imā tisso niraye nibbattanti, itarā catasso nimmānaratidevaloke."
  3986. 493986,111,2263,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Yācīdha bhariyā vadhakāti vuccati, corīti ayyāti ca yā pavuccati; "
  3987. 493987,111,2264,2,11,1,60,8,"Dussīlarūpā pharusā anādarā, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti tā."
  3988. 493988,111,2265,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Yācīdha mātā bhaginī sakhīti ca, dāsīti bhariyāti ca yā pavuccati; "
  3989. 493989,111,2266,2,24,1,66,9,"Sīle ṭhitattā cirarattasaṃvutā, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti tā’’ ti.( a. ni.7.63); "
  3990. 493990,111,2267,2,11,1,77,9,Evaṃ satthari imā satta bhariyā dassenteyeva sujātā sotāpattiphale patiṭṭhahi.
  3991. 493991,111,2267,12,38,1,115,16,"‘‘ Sujāte, tvaṃ imāsaṃ sattannaṃ bhariyānaṃ katarā’’ ti vutte‘‘ dāsisamā ahaṃ, bhante’’ ti vatvā tathāgataṃ vanditvā khamāpesi. "
  3992. 493992,111,2267,39,53,1,132,14,Iti satthā sujātaṃ gharasuṇhaṃ ekovādeneva dametvā katabhattakicco jetavanaṃ gantvā bhikkhusaṅghena vatte dassite gandhakuṭiṃ pāvisi.
  3993. 493993,111,2267,54,62,1,60,6,"Dhammasabhāyampi kho, bhikkhū, satthu guṇakathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–"
  3994. 493994,111,2267,63,77,1,83,9,"‘‘ āvuso, ekovādeneva satthā sujātaṃ gharasuṇhaṃ dametvā sotāpattiphale patiṭṭhāpesī’’ ti. "
  3995. 493995,111,2267,78,121,1,178,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi mayā sujātā ekovādeneva damitā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  3996. 493996,111,2268,2,25,1,206,22,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena samena rajjaṃ kāresi.
  3997. 493997,111,2268,26,34,1,59,8,Tassa mātā kodhanā ahosi caṇḍā pharusā akkosikā paribhāsikā.
  3998. 493998,111,2268,35,54,1,107,15,So mātu ovādaṃ dātukāmopi‘‘ avatthukaṃ kathetuṃ na yuttan’’ ti tassā anusāsanatthaṃ ekaṃ upamaṃ olokento carati.
  3999. 493999,111,2268,55,64,1,64,7,"Athekadivasaṃ uyyānaṃ agamāsi, mātāpi puttena saddhiṃyeva agamāsi . "
  4000. 494000,111,2268,65,89,1,135,18,"Atha antarāmagge kikī sakuṇo viravi, bodhisattaparisā taṃ saddaṃ sutvā kaṇṇe pidahitvā‘‘ ambho, caṇḍavāce pharusavāce mā saddamakāsī’’ ti āha. "
  4001. 494001,111,2268,90,105,1,134,15,Bodhisatte pana nāṭakaparivārite mātarā saddhiṃ uyyāne vicarante ekasmiṃ supupphitasālarukkhe nilīnā ekā kokilā madhurena sarena vassi.
  4002. 494002,111,2268,106,128,1,146,18,Mahājano tassā saddena sammatto hutvā añjaliṃ paggahetvā‘‘ saṇhavāce sakhilavāce muduvāce vassa vassā’’ ti gīvaṃ ukkhipitvā ohitasoto olokento aṭṭhāsi.
  4003. 494003,111,2269,2,50,1,234,34,"Atha mahāsatto tāni dve kāraṇāni disvā‘‘ idāni mātaraṃ saññāpetuṃ sakkhissāmī’’ ti cintetvā‘‘ amma, antarāmagge kikīsaddaṃ sutvā mahājano‘ mā saddamakāsi , mā saddamakāsī’ ti kaṇṇe pidahi, pharusavācā nāma na kassaci piyā’’ ti vatvā imā gāthā avoca– "
  4004. 494004,111,2270,2,4,1,0,0,55.
  4005. 494005,111,2271,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Na hi vaṇṇena sampannā, mañjukā piyadassanā; "
  4006. 494006,111,2272,2,10,1,42,7,"Kharavācā piyā honti, asmiṃ loke paramhi ca. "
  4007. 494007,111,2273,2,4,1,0,0,56.
  4008. 494008,111,2274,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nanu passasimaṃ kāḷiṃ, dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ; "
  4009. 494009,111,2275,2,8,1,42,5,"Kokilaṃ saṇhabhāṇena, bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ. "
  4010. 494010,111,2276,2,4,1,0,0,57.
  4011. 494011,111,2277,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Tasmā sakhilavācassa, mantabhāṇī anuddhato; "
  4012. 494012,111,2278,2,12,1,50,7,"Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitan’’ ti. "
  4013. 494013,111,2279,2,48,1,389,41,"Tāsaṃ ayamattho– amma, ime sattā piyaṅgusāmādinā sarīravaṇṇena samannāgatā kathānigghosassa madhuratāya mañjukā, abhirūpatāya piyadassanā samānāpi antamaso mātāpitaropi akkosaparibhāsādivasena pavattāya kharavācāya samannāgatattā kharavācā imasmiñca parasmiñca loke piyā nāma na honti antarāmagge kharavācā kikī viya, saṇhabhāṇino pana maṭṭhāya madhurāya vācāya samannāgatā virūpāpi piyā honti. "
  4014. 494014,111,2279,49,74,1,164,22,"Tena taṃ vadāmi– nanu passasi tvaṃ imaṃ kāḷiṃ dubbaṇṇaṃ sarīravaṇṇatopi kāḷatarehi tilakehi āhataṃ kokilaṃ, yā evaṃ dubbaṇṇā samānāpi saṇhabhāsanena bahūnaṃ piyā jātā. "
  4015. 494015,111,2279,75,91,1,131,15,"Iti yasmā kharavāco satto loke mātāpitūnampi appiyo, tasmā bahujanassa piyabhāvaṃ icchanto poso sakhilavāco saṇhamaṭṭhamuduvāco assa. "
  4016. 494016,111,2279,92,103,1,111,10,"Paññāsaṅkhātāya mantāya paricchinditvā vacanato mantabhāṇī, vinā uddhaccena pamāṇayuttasseva kathanato anuddhato. "
  4017. 494017,111,2279,104,120,1,125,15,"Yo hi evarūpo puggalo pāḷiñca atthañca dīpeti, tassa bhāsitaṃ kāraṇasannissitaṃ katvā paraṃ anakkosetvā kathitatāya madhuranti. "
  4018. 494018,111,2280,2,18,1,110,15,"Evaṃ bodhisatto imāhi tīhi gāthāhi mātu dhammaṃ desetvā mātaraṃ saññāpesi, sā tato paṭṭhāya ācārasampannā ahosi. "
  4019. 494019,111,2280,19,26,1,66,7,Bodhisattopi mātaraṃ ekovādena nibbisevanaṃ katvā yathākammaṃ gato.
  4020. 494020,111,2281,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4021. 494021,111,2281,10,25,1,64,10,"‘‘ tadā bārāṇasirañño mātā sujātā ahosi, rājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4022. 494022,111,2282,2,4,1,26,2,Sujātajātakavaṇṇanā navamā.
  4023. 494023,111,2284,2,7,1,18,2,[ 270]10. Ulūkajātakavaṇṇanā
  4024. 494024,111,2285,2,13,1,84,10,Sabbehi kira {ñātīhī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kākolūkakalahaṃ ārabbha kathesi.
  4025. 494025,111,2285,14,33,1,147,18,"Tasmiñhi kāle kākā divā ulūke khādanti, ulūkā sūriyatthaṅgamanato paṭṭhāya tattha tattha sayitānaṃ kākānaṃ sīsāni chinditvā te jīvitakkhayaṃ pāpenti. "
  4026. 494026,111,2285,34,48,1,164,14,Athekassa bhikkhuno jetavanapaccante ekasmiṃ pariveṇe vasantassa sammajjanakāle rukkhato patitāni sattaṭṭhanāḷimattānipi bahutarānipi kākasīsāni chaḍḍetabbāni honti.
  4027. 494027,111,2285,49,53,1,31,4,So tamatthaṃ bhikkhūnaṃ ārocesi.
  4028. 494028,111,2285,54,58,1,43,4,Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4029. 494029,111,2285,59,79,1,104,13,"‘‘ āvuso, amukassa kira bhikkhuno vasanaṭṭhāne divase divase ettakāni nāma kākasīsāni chaḍḍetabbāni hontī’’ ti. "
  4030. 494030,111,2285,80,135,1,246,33,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchi, bhikkhū‘‘ imāya nāmā’’ ti vatvā‘‘ kadā paṭṭhāya pana, bhante, kākānañca ulūkānañca aññamaññaṃ veraṃ uppannan’’ ti pucchiṃsu, satthā‘‘ paṭhamakappikakālato paṭṭhāyā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4031. 494031,111,2286,2,30,1,245,26,"Atīte paṭhamakappikā manussā sannipatitvā ekaṃ abhirūpaṃ sobhaggappattaṃ ācārasampannaṃ sabbākāraparipuṇṇaṃ purisaṃ gahetvā rājānaṃ kariṃsu, catuppadāpi sannipatitvā ekaṃ sīhaṃ rājānaṃ akaṃsu, mahāsamudde macchā ānandaṃ nāma macchaṃ rājānaṃ akaṃsu. "
  4032. 494032,111,2286,31,48,1,125,14,"Tato sakuṇagaṇā himavantapadese ekasmiṃ piṭṭhipāsāṇe sannipatitvā‘‘ manussesu rājā paññāyati, tathā catuppadesu ceva macchesu ca. "
  4033. 494033,111,2286,49,72,1,144,18,"Amhākaṃ panantare rājā nāma natthi, appatissavāso nāma na vaṭṭati, amhākampi rājānaṃ laddhuṃ vaṭṭati, ekaṃ rājaṭṭhāne ṭhapetabbayuttakaṃ jānāthā’’ ti. "
  4034. 494034,111,2286,73,89,1,76,12,Te tādisaṃ sakuṇaṃ olokayamānā ekaṃ ulūkaṃ rocetvā‘‘ ayaṃ no ruccatī’’ ti āhaṃsu.
  4035. 494035,111,2286,90,96,1,62,6,Atheko sakuṇo sabbesaṃ ajjhāsayaggahaṇatthaṃ tikkhattuṃ sāvesi.
  4036. 494036,111,2286,97,145,1,337,41,"Tassa sāventassa dve sāvanā adhivāsetvā tatiyasāvanāya eko kāko uṭṭhāya‘‘ tiṭṭha tāvetassa imasmiṃ rājābhisekakāle evarūpaṃ mukhaṃ bhavati, kuddhassa kīdisaṃ bhavissati, iminā hi kuddhena olokitā mayaṃ tattakapāle pakkhittaloṇaṃ viya tattha tattheva bhijjissāma, imaṃ rājānaṃ kātuṃ mayhaṃ na ruccatī’’ ti imamatthaṃ pakāsetuṃ paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4037. 494037,111,2287,2,4,1,0,0,58.
  4038. 494038,111,2288,2,13,1,38,7,"‘ ‘ Sabbehi kira ñātīhi, kosiyo issaro kato; "
  4039. 494039,111,2289,2,10,1,44,5,"Sace ñātīhanuññāto, bhaṇeyyāhaṃ ekavācikan’’ ti. "
  4040. 494040,111,2290,2,12,1,48,8,"Tassattho – yā esā sāvanā vattati, taṃ sutvā vadāmi. "
  4041. 494041,111,2290,13,22,1,58,9,Sabbehi kira imehi samāgatehi ñātīhi ayaṃ kosiyo rājā kato.
  4042. 494042,111,2290,23,34,1,83,10,"Sace panāhaṃ ñātīhi anuññāto bhaveyyaṃ, ettha vattabbaṃ ekavācikaṃ kiñci bhaṇeyyanti. "
  4043. 494043,111,2291,2,9,1,47,6,Atha naṃ anujānantā sakuṇā dutiyaṃ gāthamāhaṃsu–
  4044. 494044,111,2292,2,4,1,0,0,59.
  4045. 494045,111,2293,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Bhaṇa samma anuññāto, atthaṃ dhammañca kevalaṃ; "
  4046. 494046,111,2294,2,12,1,47,7,"Santi hi daharā pakkhī, paññavanto jutindharā’’ ti. "
  4047. 494047,111,2295,2,24,1,100,15,"Tattha bhaṇa, samma, {anuññāto}ti, samma, vāyasa tvaṃ amhehi sabbehi anuññāto, yaṃ te bhaṇitabbaṃ, taṃ bhaṇa. "
  4048. 494048,111,2295,25,36,1,90,11,Atthaṃ dhammañca kevalan ti bhaṇanto ca kāraṇañceva paveṇiāgatañca vacanaṃ amuñcitvā bhaṇa.
  4049. 494049,111,2295,37,47,1,88,9,Paññavanto {jutindharā}ti paññāsampannā ceva ñāṇobhāsadharā ca daharāpi pakkhino atthiyeva.
  4050. 494050,111,2296,2,7,1,34,5,So evaṃ anuññāto tatiyaṃ gāthamāha–
  4051. 494051,111,2297,2,4,1,0,0,60.
  4052. 494052,111,2298,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Na me ruccati bhaddaṃ vo, ulūkassābhisecanaṃ; "
  4053. 494053,111,2299,2,12,1,51,7,"Akkuddhassa mukhaṃ passa, kathaṃ kuddho karissatī’’ ti. "
  4054. 494054,111,2300,2,20,1,120,15,"Tassattho – bhaddaṃ tumhākaṃ hotu, yaṃ panetaṃ tikkhattuṃ sāvanavācāya ulūkassa abhisecanaṃ karīyati, etaṃ mayhaṃ na ruccati. "
  4055. 494055,111,2300,21,41,1,138,18,"Etassa hi idāni tuṭṭhacittassa akkuddhassa mukhaṃ passatha, kuddho panāyaṃ kathaṃ karissatīti na jānāmi, sabbathāpi etaṃ mayhaṃ na ruccatīti. "
  4056. 494056,111,2301,2,25,1,105,17,"So evaṃ vatvā‘‘ mayhaṃ na ruccati, mayhaṃ na ruccatī’’ ti viravanto ākāse uppati, ulūkopi naṃ uṭṭhāya anubandhi. "
  4057. 494057,111,2301,26,32,1,43,6,Tato paṭṭhāya te aññamaññaṃ veraṃ bandhiṃsu.
  4058. 494058,111,2301,33,38,1,45,5,Sakuṇā suvaṇṇahaṃsaṃ rājānaṃ katvā pakkamiṃsu.
  4059. 494059,111,2302,2,17,1,114,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū sotāpannādayo ahesuṃ."
  4060. 494060,111,2302,18,28,1,47,6,‘‘ Tadā rajje abhisittahaṃsapoto ahameva ahosin’’ ti.
  4061. 494061,111,2303,2,4,1,25,2,Ulūkajātakavaṇṇanā dasamā.
  4062. 494062,111,2304,2,4,1,18,2,Padumavaggo dutiyo.
  4063. 494063,111,2305,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  4064. 494064,111,2306,2,8,1,40,5,"Padumaṃ mudupāṇī ca, palobhanaṃ panādakaṃ; "
  4065. 494065,111,2307,2,8,1,43,4,"Khurappaṃ sindhavañceva, kakkaṭā, rāmadūsakaṃ; "
  4066. 494066,111,2308,2,5,1,19,3,Sujātaṃ ulūkaṃ dasa.
  4067. 494067,111,2309,2,4,1,12,2,3 . Udapānavaggo
  4068. 494068,111,2311,2,7,1,26,2,[ 271]1. Udapānadūsakajātakavaṇṇanā
  4069. 494069,111,2312,2,15,1,93,10,Āraññikassa {isino}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ udapānadūsakasiṅgālaṃ ārabbha kathesi.
  4070. 494070,111,2312,16,24,1,86,8,Eko kira siṅgālo bhikkhusaṅghassa pānīyaudapānaṃ uccārapassāvakaraṇena dūsetvā pakkāmi.
  4071. 494071,111,2312,25,44,1,135,18,"Atha naṃ ekadivasaṃ udapānasamīpaṃ āgataṃ sāmaṇerā leḍḍūhi paharitvā kilamesuṃ, so tato paṭṭhāya taṃ ṭhānaṃ puna nivattitvāpi na olokesi. "
  4072. 494072,111,2312,45,52,1,62,7,Bhikkhū taṃ pavattiṃ ñatvā dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4073. 494073,111,2312,53,69,1,98,11,"‘‘ āvuso, udapānadūsakasiṅgālo kira sāmaṇerehi kilamitakālato paṭṭhāya puna nivattitvāpi na olokesī’’ ti. "
  4074. 494074,111,2312,70,111,1,175,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa siṅgālo udapānadūsakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4075. 494075,111,2313,2,9,1,58,7,Atīte bārāṇasiyaṃ idameva isipatanaṃ ayameva udapāno ahosi.
  4076. 494076,111,2313,10,22,1,124,12,Tadā bodhisatto bārāṇasiyaṃ kulaghare nibbattitvā vayappatto isipabbajjaṃ pabbajitvā isigaṇaparivuto isipatane vāsaṃ kappesi.
  4077. 494077,111,2313,23,30,1,51,7,Tadā eko siṅgālo idameva udapānaṃ dūsetvā pakkamati.
  4078. 494078,111,2313,31,42,1,96,11,Atha naṃ ekadivasaṃ tāpasā parivāretvā ṭhitā ekenupāyena gahetvā bodhisattassa santikaṃ ānayiṃsu.
  4079. 494079,111,2313,43,49,1,58,6,Bodhisatto siṅgālena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  4080. 494080,111,2314,2,4,1,0,0,61.
  4081. 494081,111,2315,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Āraññikassa isino, cirarattatapassino; "
  4082. 494082,111,2316,2,11,1,44,6,"Kicchākataṃ udapānaṃ, kathaṃ samma avāhayī’’ ti. "
  4083. 494083,111,2317,2,39,1,284,31,"Tassattho – araññe vasanatāya āraññikassa, esitaguṇattā isino, cirarattaṃ tapaṃ nissāya vutthattā cirarattatapassino kicchākataṃ kicchena dukkhena nipphāditaṃ udapānaṃ kathaṃ kimatthāya samma siṅgāla, tvaṃ avāhayi muttakarīsena ajjhotthari dūsesi, taṃ vā muttakarīsaṃ ettha avāhayi pātesīti. "
  4084. 494084,111,2318,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā siṅgālo dutiyaṃ gāthamāha–
  4085. 494085,111,2319,2,4,1,0,0,62.
  4086. 494086,111,2320,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Esa dhammo siṅgālānaṃ, yaṃ pitvā ohadāmase; "
  4087. 494087,111,2321,2,11,1,46,6,"Pitupitāmahaṃ dhammo, na taṃ ujjhātumarahasī’’ ti. "
  4088. 494088,111,2322,2,9,1,31,5,Tattha esa {dhammo}ti esa sabhāvo.
  4089. 494089,111,2322,10,32,1,127,17,"Yaṃ pitvā {ohadāmase}ti, samma, yaṃ mayaṃ yattha pānīyaṃ pivāma, tameva ūhadāmapi omuttemapi, esa amhākaṃ siṅgālānaṃ dhammoti dasseti. "
  4090. 494090,111,2322,33,40,1,54,7,Pitupitāmahan ti pitūnañca pitāmahānañca no esa dhammo.
  4091. 494091,111,2322,41,60,1,122,17,"Na taṃ {ujjhātumarahasī}ti taṃ amhākaṃ paveṇiāgataṃ dhammaṃ sabhāvaṃ tvaṃ ujjhātuṃ na arahasi, na yuttaṃ te ettha kujjhitunti. "
  4092. 494092,111,2323,2,6,1,36,4,Athassa bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  4093. 494093,111,2324,2,4,1,0,0,63.
  4094. 494094,111,2325,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; "
  4095. 494095,111,2326,2,13,1,47,8,"Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācanan’’ ti. "
  4096. 494096,111,2327,2,15,1,73,12,Tattha mā {vo}ti tumhākaṃ dhammaṃ vā adhammaṃ vā na mayaṃ kadāci addasāmāti.
  4097. 494097,111,2328,2,16,1,57,10,Evaṃ bodhisatto tassa ovādaṃ datvā‘‘ mā puna āgacchā’’ ti āha.
  4098. 494098,111,2328,17,24,1,45,7,So tato paṭṭhāya puna nivattitvāpi na olokesi.
  4099. 494099,111,2329,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4100. 494100,111,2329,11,26,1,74,10,"‘‘ tadā udapānadūsako ayameva siṅgālo ahosi, gaṇasatthā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4101. 494101,111,2330,2,4,1,34,2,Udapānadūsakajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  4102. 494102,111,2332,2,7,1,20,2,[ 272]2. Byagghajātakavaṇṇanā
  4103. 494103,111,2333,2,14,1,80,10,Yena mittena {saṃsaggā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.
  4104. 494104,111,2333,15,29,1,59,4,Kokālikavatthu terasakanipāte takkāriyajātake( jā.1.13.104 ādayo) āvibhavissati.
  4105. 494105,111,2333,30,63,1,202,22,"Kokāliko pana‘‘ sāriputtamoggallāne gahetvā āgamissāmī’’ ti kokālikaraṭṭhato jetavanaṃ āgantvā satthāraṃ vanditvā there upasaṅkamitvā‘‘ āvuso, kokālikaraṭṭhavāsino manussā tumhe pakkosanti, etha gacchāmā’’ ti āha."
  4106. 494106,111,2333,64,77,1,39,7,"‘‘ Gaccha tvaṃ, āvuso, na mayaṃ āgacchāmā’’ ti. "
  4107. 494107,111,2333,78,83,1,39,5,So therehi paṭikkhitto sayameva agamāsi.
  4108. 494108,111,2333,84,89,1,48,5,Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4109. 494109,111,2333,90,113,1,114,15,"‘‘ āvuso, kokāliko sāriputtamoggallānehi sahāpi vināpi vattituṃ na sakkoti, saṃyogampi na sahati, viyogampi na sahatī’’ ti. "
  4110. 494110,111,2333,114,162,1,213,30,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi kokāliko sāriputtamoggallānehi neva saha, na vinā vattituṃ sakkotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4111. 494111,111,2334,2,13,1,109,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ araññāyatane rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  4112. 494112,111,2334,14,22,1,78,8,Tassa vimānato avidūre aññatarasmiṃ vanappatijeṭṭhake aññā rukkhadevatā vasati.
  4113. 494113,111,2334,23,30,1,43,7,Tasmiṃ vanasaṇḍe sīho ca byaggho ca vasanti.
  4114. 494114,111,2334,31,48,1,104,15,"Tesaṃ bhayena koci tattha na khettaṃ karoti, na rukkhaṃ chindati, nivattitvā oloketuṃ samattho nāma natthi. "
  4115. 494115,111,2334,49,61,1,95,11,"Te pana sīhabyagghā nānappakāre mige vadhitvā khādanti, khāditāvasesaṃ tattheva pahāya gacchanti. "
  4116. 494116,111,2334,62,67,1,40,5,Tena so vanasaṇḍo asucikuṇapagandho hoti.
  4117. 494117,111,2334,68,77,1,84,9,Atha itarā rukkhadevatā andhabālā kāraṇākāraṇaṃ ajānamānā ekadivasaṃ bodhisattaṃ āha–
  4118. 494118,111,2334,78,96,1,86,12,"‘‘ samma, ete no sīhabyagghe nissāya vanasaṇḍo asucikuṇapagandho jāto, ahaṃ ete palāpemī’’ ti. "
  4119. 494119,111,2334,97,140,1,252,34,"Bodhisatto‘‘ samma, ime dve nissāya amhākaṃ vimānāni rakkhiyanti, etesu palāyantesu vimānāni no vinassissanti, sīhabyagghānaṃ padaṃ apassantā manussā sabbaṃ vanaṃ chinditvā ekaṅgaṇaṃ katvā khettāni karissanti, mā te evaṃ ruccī’’ ti vatvā purimā dve gāthā avoca– "
  4120. 494120,111,2335,2,4,1,0,0,64.
  4121. 494121,111,2336,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo vihiyyati; "
  4122. 494122,111,2337,2,8,1,46,5,"Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rakkhe akkhīva paṇḍito. "
  4123. 494123,111,2338,2,4,1,0,0,65.
  4124. 494124,111,2339,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo pavaḍḍhati; "
  4125. 494125,111,2340,2,10,1,46,5,"Kareyyattasamaṃ vuttiṃ, sabbakiccesu paṇḍito’’ ti. "
  4126. 494126,111,2341,2,25,1,229,21,"Tattha yena mittena {saṃsaggā}ti yena pāpamittena saddhiṃ saṃsaggahetu saṃsaggakāraṇā, yena saddhiṃ dassanasaṃsaggo savanasaṃsaggo kāyasaṃsaggo samullapanasaṃsaggo paribhogasaṃsaggoti imassa pañcavidhassa saṃsaggassa katattāti attho. "
  4127. 494127,111,2341,26,29,1,28,2,{Yogakkhemo}ti kāyacittasukhaṃ.
  4128. 494128,111,2341,30,38,1,56,6,Tañhi dukkhayogato khemattā idha yogakkhemoti adhippetaṃ.
  4129. 494129,111,2341,39,42,1,22,2,{Vihiyyatī}ti parihāyati.
  4130. 494130,111,2341,43,72,1,218,25,"Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rakkhe akkhīva {paṇḍito}ti tassa pāpamittassa ajjhābhavaṃ tena abhibhavitabbaṃ attano lābhayasajīvitaṃ, yathā naṃ so na ajjhābhavati, tathā paṭhamatarameva attano akkhī viya paṇḍito puriso rakkheyya. "
  4131. 494131,111,2342,2,9,1,60,6,Dutiyagāthāya {yenā}ti yena kalyāṇamittena saha saṃsaggakāraṇā.
  4132. 494132,111,2342,10,15,1,48,4,Yogakkhemo {pavaḍḍhatī}ti kāyacittasukhaṃ vaḍḍhati.
  4133. 494133,111,2342,16,41,1,202,22,"Kareyyattasamaṃ vuttin ti tassa kalyāṇamittassa sabbakiccesu paṇḍito puriso yathā attano jīvitavuttiñca upabhogaparibhogavuttiñca karoti, evametaṃ sabbaṃ kareyya, adhikampi kareyya, hīnaṃ pana na kareyyāti. "
  4134. 494134,111,2343,2,15,1,126,13,Evaṃ bodhisattena kāraṇe kathitepi sā bāladevatā anupadhāretvā ekadivasaṃ bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā te sīhabyagghe palāpesi.
  4135. 494135,111,2343,16,33,1,109,13,Manussā tesaṃ padavalañjaṃ adisvā‘‘ sīhabyagghā aññaṃ vanasaṇḍaṃ gatā’’ ti ñatvā vanasaṇḍassa ekapassaṃ chindiṃsu.
  4136. 494136,111,2343,34,90,1,294,42,"Devatā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ ahaṃ, samma, tava vacanaṃ akatvā te palāpesiṃ, idāni tesaṃ gatabhāvaṃ ñatvā manussā vanasaṇḍaṃ chindanti, kiṃ nu kho kātabban’’ ti vatvā‘‘ idāni te asukavanasaṇḍe nāma vasanti, gantvā te ānehī’’ ti vuttā tattha gantvā tesaṃ purato ṭhatvā añjaliṃ paggayha tatiyaṃ gāthamāha– "
  4137. 494137,111,2344,2,4,1,0,0,66.
  4138. 494138,111,2345,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ; "
  4139. 494139,111,2346,2,13,1,52,8,"Mā vanaṃ chindi nibyagghaṃ, byagghā māhesu nibbanā’’ ti. "
  4140. 494140,111,2347,2,9,1,53,6,Tattha {byagghā}ti ubhopi te byagghanāmenevālapantī āha.
  4141. 494141,111,2347,10,13,1,23,2,{Nivattavho}ti nivattatha.
  4142. 494142,111,2347,14,26,1,83,11,"Paccupetha mahāvanan ti taṃ mahāvanaṃ paccupetha puna upagacchatha, ayameva vā pāṭho. "
  4143. 494143,111,2347,27,41,1,112,14,Mā vanaṃ chindi nibyagghan ti amhākaṃ vasanakavanasaṇḍaṃ idāni tumhākaṃ abhāvena nibyagghaṃ manussā mā chindiṃsu.
  4144. 494144,111,2347,42,58,1,137,15,Byagghā māhesu {nibbanā}ti tumhādisā ca byaggharājāno attano vasanaṭṭhānā palāyitattā nibbanā vasanaṭṭhānabhūtena vanena virahitā mā ahesuṃ.
  4145. 494145,111,2347,59,76,1,87,12,"Te evaṃ tāya devatāya yāciyamānāpi‘‘ gaccha tvaṃ, na mayaṃ āgamissāmā’’ ti paṭikkhipiṃsuyeva. "
  4146. 494146,111,2347,77,81,1,37,4,Devatā ekikāva vanasaṇḍaṃ paccāgañchi.
  4147. 494147,111,2347,82,91,1,81,9,Manussāpi katipāheneva sabbaṃ vanaṃ chinditvā khettāni karitvā kasikammaṃ kariṃsu.
  4148. 494148,111,2348,2,12,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4149. 494149,111,2348,13,34,1,106,14,"‘‘ tadā apaṇḍitā devatā kokāliko ahosi, sīho sāriputto, byaggho moggallāno, paṇḍitadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4150. 494150,111,2349,2,4,1,27,2,Byagghajātakavaṇṇanā dutiyā.
  4151. 494151,111,2351,2,7,1,21,2,[ 273]3. Kacchapajātakavaṇṇanā
  4152. 494152,111,2352,2,17,1,123,13,Ko nu {uddhitabhattovā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājassa dvinnaṃ mahāmattānaṃ kalahavūpasamanaṃ ārabbha kathesi.
  4153. 494153,111,2352,18,21,1,40,3,Paccuppannavatthu dukanipāte kathitameva.
  4154. 494154,111,2353,2,34,1,304,32,Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese gaṅgātīre assamapadaṃ māpetvā tattha abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto vāsaṃ kappesi.
  4155. 494155,111,2353,35,44,1,74,8,"Imasmiṃ kira jātake bodhisatto paramamajjhatto ahosi, upekkhāpāramiṃ pūresi. "
  4156. 494156,111,2353,45,63,1,168,17,"Tassa paṇṇasāladvāre nisinnassa eko pagabbho dussīlo makkaṭo āgantvā kaṇṇasotesu aṅgajātena salākapavesanakammaṃ karoti, bodhisatto avāretvā majjhatto hutvā nisīdatiyeva. "
  4157. 494157,111,2353,64,75,1,95,11,Athekadivasaṃ eko kacchapo udakā uttaritvā gaṅgātīre mukhaṃ vivaritvā ātapaṃ tappanto niddāyati.
  4158. 494158,111,2353,76,84,1,62,8,Taṃ disvā so lolavānaro tassa mukhe salākapavesanakammaṃ akāsi.
  4159. 494159,111,2353,85,96,1,90,10,"Athassa kacchapo pabujjhitvā aṅgajātaṃ samugge pakkhipanto viya ḍaṃsi, balavavedanā uppajji. "
  4160. 494160,111,2353,97,144,1,272,37,"Vedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto‘‘ ko nu kho maṃ imamhā dukkhā moceyya, kassa santikaṃ gacchāmī’’ ti cintetvā‘‘ añño maṃ imamhā dukkhā mocetuṃ samattho natthi aññatra tāpasena, tasseva santikaṃ mayā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti kacchapaṃ dvīhi hatthehi ukkhipitvā bodhisattassa santikaṃ agamāsi. "
  4161. 494161,111,2353,145,153,1,73,8,Bodhisatto tena dussīlamakkaṭena saddhiṃ davaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha–
  4162. 494162,111,2354,2,4,1,0,0,67.
  4163. 494163,111,2355,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Ko nu uddhitabhattova, pūrahatthova brāhmaṇo; "
  4164. 494164,111,2356,2,13,1,49,8,"Kahaṃ nu bhikkhaṃ acari, kaṃ saddhaṃ upasaṅkamī’’ ti. "
  4165. 494165,111,2357,2,25,1,147,20,"Tattha ko nu {uddhitabhattovā}ti ko nu esa vaḍḍhitabhatto viya, ekaṃ vaḍḍhitabhattaṃ bhattapūrapātiṃ hatthehi gahetvā viya ko nu eso āgacchatīti attho. "
  4166. 494166,111,2357,26,43,1,122,16,Pūrahatthova {brāhmaṇo}ti kattikamāse vācanakaṃ labhitvā pūrahattho brāhmaṇo viya ca ko nu kho esoti vānaraṃ sandhāya vadati.
  4167. 494167,111,2357,44,59,1,75,12,"Kahaṃ nu bhikkhaṃ {acarī}ti, bho vānara, kasmiṃ padese ajja tvaṃ bhikkhaṃ acari. "
  4168. 494168,111,2357,60,84,1,160,21,"Kaṃ saddhaṃ {upasaṅkamī}ti kataraṃ nāma pubbapete uddissa kataṃ saddhabhattaṃ, kataraṃ vā saddhaṃ puggalaṃ tvaṃ upasaṅkami, kuto te ayaṃ deyyadhammo laddhoti dīpeti. "
  4169. 494169,111,2358,2,7,1,41,5,Taṃ sutvā dussīlavānaro dutiyaṃ gāthamāha–
  4170. 494170,111,2359,2,4,1,0,0,68.
  4171. 494171,111,2360,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ahaṃ kapismi dummedho, anāmāsāni āmasiṃ; "
  4172. 494172,111,2361,2,14,1,54,9,"Tvaṃ maṃ mocaya bhaddaṃ te, mutto gaccheyya pabbatan’’ ti. "
  4173. 494173,111,2362,2,14,1,80,11,Tattha ahaṃ kapismi {dummedho}ti bhaddaṃ te ahaṃ asmi dummedho capalacitto makkaṭo.
  4174. 494174,111,2362,15,20,1,47,5,Anāmāsāni āmasin ti anāmasitabbaṭṭhānāni āmasiṃ.
  4175. 494175,111,2362,21,38,1,92,15,"Tvaṃ maṃ mocaya bhaddaṃ {te}ti tvaṃ dayālu anukampako maṃ imamhā dukkhā mocehi, bhaddaṃ te hotu. "
  4176. 494176,111,2362,39,57,1,134,17,"Mutto gaccheyya pabbatan ti sohaṃ tavānubhāvena imamhā byasanā mutto pabbatameva gaccheyyaṃ, na te puna cakkhupathe attānaṃ dasseyyanti. "
  4177. 494177,111,2363,2,10,1,75,8,Bodhisatto tasmiṃ kāruññena kacchapena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha–
  4178. 494178,111,2364,2,4,1,0,0,69.
  4179. 494179,111,2365,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Kacchapā kassapā honti, koṇḍaññā honti makkaṭā; "
  4180. 494180,111,2366,2,12,1,48,7,"Muñca kassapa koṇḍaññaṃ, kataṃ methunakaṃ tayā’’ ti. "
  4181. 494181,111,2367,2,17,1,123,11,"Tassattho – kacchapā nāma kassapagottā honti, makkaṭā koṇḍaññagottā, kassapakoṇḍaññānañca aññamaññaṃ āvāhavivāhasambandho atthi. "
  4182. 494182,111,2367,18,46,1,222,23,"Addhā tayidaṃ lolena dussīlamakkaṭena tayā saddhiṃ, tayā ca dussīlena iminā makkaṭena saddhiṃ gottasadisatāsaṅkhātassa methunadhammassa anucchavikaṃ dussīlyakammasaṅkhātampi methunakaṃ kataṃ, tasmā muñca, kassapa, koṇḍaññan ti. "
  4183. 494183,111,2368,2,11,1,79,9,Kacchapo bodhisattassa vacanaṃ sutvā kāraṇena pasanno vānarassa aṅgajātaṃ muñci.
  4184. 494184,111,2368,12,24,1,88,11,"Makkaṭo muttamattova bodhisattaṃ vanditvā palāto, puna taṃ ṭhānaṃ nivattitvāpi na olokesi. "
  4185. 494185,111,2368,25,31,1,51,5,Kacchapopi bodhisattaṃ vanditvā sakaṭṭhānameva gato.
  4186. 494186,111,2368,32,36,1,53,4,Bodhisattopi aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  4187. 494187,111,2369,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4188. 494188,111,2369,11,26,1,70,10,"‘‘ tadā kacchapavānarā dve mahāmattā ahesuṃ, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4189. 494189,111,2370,2,4,1,28,2,Kacchapajātakavaṇṇanā tatiyā.
  4190. 494190,111,2372,2,7,1,17,2,[ 274]4. Lolajātakavaṇṇanā
  4191. 494191,111,2373,2,14,1,87,11,Kāyaṃ balākā {sikhinī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4192. 494192,111,2373,15,48,1,202,26,"Tañhi dhammasabhaṃ ānītaṃ satthā‘‘ na tvaṃ bhikkhu idāneva lolo, pubbepi loloyeva, lolatāyeva ca jīvitakkhayaṃ patto, taṃ nissāya porāṇakapaṇḍitāpi attano vasanaṭṭhānā paribāhirā ahesun’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4193. 494193,111,2374,2,13,1,115,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bārāṇasiseṭṭhino mahānase bhattakārako puññatthāya nīḷapacchiṃ ṭhapesi.
  4194. 494194,111,2374,14,21,1,64,7,Tadā bodhisatto pārāvatayoniyaṃ nibbattitvā tattha vāsaṃ kappesi.
  4195. 494195,111,2374,22,63,1,278,32,Atheko lolakāko mahānasamatthakena gacchanto nānappakāraṃ macchamaṃsavikatiṃ disvā pipāsābhibhūto‘‘ kaṃ nu kho nissāya sakkā bhaveyyaṃ okāsaṃ laddhun’’ ti cintetvā bodhisattaṃ disvā‘‘ imaṃ nissāya sakkā’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā tassa gocarāya araññagamanakāle piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
  4196. 494196,111,2374,64,88,1,97,16,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ mayaṃ kho, kāka, aññagocarā, tvampi aññagocaro, kiṃ nu kho maṃ anubandhasī’’ ti āha."
  4197. 494197,111,2374,89,110,1,97,13,"‘‘ Tumhākaṃ, sāmi, kiriyā mayhaṃ ruccati, ahampi tumhehi samānagocaro hutvā tumhe upaṭṭhātuṃ icchāmī’’ ti. "
  4198. 494198,111,2374,111,113,1,22,2,Bodhisatto sampaṭicchi.
  4199. 494199,111,2374,114,151,1,253,31,"So tena saddhiṃ gocarabhūmiyaṃ ekagocaraṃ caranto viya osakkitvā gomayarāsiṃ viddhaṃsetvā pāṇake khāditvā kucchipūraṃ katvā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tumhe ettakaṃ kālaṃ caratheva, nanu bhojane nāma pamāṇaṃ ñātuṃ vaṭṭati, etha nātisāyameva gacchāmā’’ ti āha. "
  4200. 494200,111,2374,152,157,1,42,5,Bodhisatto taṃ ādāya vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.
  4201. 494201,111,2374,158,173,1,90,11,Bhattakārako‘‘ amhākaṃ pārāvato sahāyaṃ gahetvā āgato’’ ti kākassāpi ekaṃ thusapacchiṃ ṭhapesi.
  4202. 494202,111,2374,174,179,1,42,5,Kākopi catūhapañcāhaṃ teneva nīhārena vasi.
  4203. 494203,111,2375,2,16,1,123,12,"Athekadivasaṃ seṭṭhino bahumacchamaṃsaṃ āhariyittha, kāko taṃ disvā lobhābhibhūto paccūsakālato paṭṭhāya nitthunanto nipajji. "
  4204. 494204,111,2375,17,33,1,69,10,"Atha naṃ punadivase bodhisatto‘‘ ehi, samma, gocarāya pakkamissāmā’’ ti āha."
  4205. 494205,111,2375,34,45,1,43,6,"‘‘ Tumhe gacchatha, mayhaṃ ajiṇṇāsaṅkā atthī’’ ti."
  4206. 494206,111,2375,46,79,1,182,23,"‘‘ Samma, kākānaṃ ajīrako nāma natthi, dīpavaṭṭimattameva hi tumhākaṃ kucchiyaṃ thokaṃ tiṭṭhati, sesaṃ ajjhohaṭamattameva jīrati, mama vacanaṃ karohi, mā etaṃ macchamaṃsaṃ disvā evamakāsī’’ ti."
  4207. 494207,111,2375,80,93,1,49,7,"‘‘ Sāmi, kiṃ nāmetaṃ kathetha, ajiṇṇāsaṅkāva mayhan’’ ti."
  4208. 494208,111,2375,94,107,1,57,9,‘‘ Tena hi appamatto hohī’’ ti taṃ ovaditvā bodhisatto pakkāmi.
  4209. 494209,111,2376,2,10,1,95,8,Bhattakārakopi nānāmacchamaṃsavikatiyo sampādetvā sarīrato sedaṃ apanento mahānasadvāre aṭṭhāsi.
  4210. 494210,111,2376,11,25,1,72,10,Kāko‘‘ ayaṃ idāni kālo maṃsaṃ khāditun’’ ti gantvā rasakaroṭimatthake nisīdi.
  4211. 494211,111,2376,26,70,1,320,35,"Bhattakārako‘‘ kirī’’ ti saddaṃ sutvā nivattitvā olokento kākaṃ disvā pavisitvā taṃ gahetvā sakalasarīralomaṃ luñcitvā matthake cūḷaṃ ṭhapetvā siṅgīveramaricādīni pisitvā takkena āloḷetvā‘‘ tvaṃ amhākaṃ seṭṭhino macchamaṃsaṃ ucchiṭṭhakaṃ karosī’’ ti sakalasarīramassa makkhetvā khipitvā nīḷapacchiyaṃ pātesi, balavavedanā uppajji. "
  4212. 494212,111,2376,71,81,1,88,10,Bodhisatto gocarabhūmito āgantvā taṃ nitthunantaṃ disvā davaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha–
  4213. 494213,111,2377,2,4,1,0,0,70.
  4214. 494214,111,2378,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kāyaṃ balākā sikhinī, corī laṅghipitāmahā; "
  4215. 494215,111,2379,2,13,1,44,8,"Oraṃ balāke āgaccha, caṇḍo me vāyaso sakhā’’ ti. "
  4216. 494216,111,2380,2,28,1,160,20,Tattha kāyaṃ balākā {sikhinī}ti taṃ kākaṃ tassa bahalatakkena makkhitasarīrasetavaṇṇattā matthake ca sikhāya ṭhapitattā‘‘ kā esā balākā sikhinī’’ ti pucchanto ālapati.
  4217. 494217,111,2380,29,47,1,90,12,"{Corī}ti kulassa ananuññāya kulagharaṃ, kākassa vā aruciyā pacchiṃ paviṭṭhattā‘‘ corī’’ ti vadati. "
  4218. 494218,111,2380,48,69,1,147,18,"{Laṅghipitāmahā}ti laṅghī vuccati ākāse laṅghanato megho, balākā ca nāma meghasaddena gabbhaṃ gaṇhantīti meghasaddo balākānaṃ pitā, megho pitāmaho hoti. "
  4219. 494219,111,2380,70,77,1,24,3,Tenāha‘‘ laṅghipitāmahā’’ ti.
  4220. 494220,111,2380,78,88,1,42,7,"Oraṃ balāke {āgacchā}ti, ambho balāke, ito ehi. "
  4221. 494221,111,2380,89,127,1,230,32,"Caṇḍo me vā yaso {sakhā}ti mayhaṃ sakhā pacchisāmiko vāyaso caṇḍo pharuso , so āgato taṃ disvā kaṇayasadisena tuṇḍena koṭṭetvā jīvitakkhayaṃ pāpeyya, tasmā yāva vāyaso nāgacchati, tāva pacchito otaritvā ito ehi, sīghaṃ palāyassūti vadati. "
  4222. 494222,111,2381,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā kāko dutiyaṃ gāthamāha–
  4223. 494223,111,2382,2,4,1,0,0,71.
  4224. 494224,111,2383,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Nāhaṃ balākā sikhinī, ahaṃ lolosmi vāyaso; "
  4225. 494225,111,2384,2,12,1,44,7,"Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato’’ ti. "
  4226. 494226,111,2385,2,14,1,69,10,"Tattha {āgato}ti tvaṃ idāni gocarabhūmito āgato, maṃ lūnaṃ passāti attho. "
  4227. 494227,111,2386,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  4228. 494228,111,2387,2,4,1,0,0,72.
  4229. 494229,111,2388,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; "
  4230. 494230,111,2389,2,13,1,47,8,"Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhinā’’ ti. "
  4231. 494231,111,2390,2,19,1,113,14,"Tattha punapāpajjasī {sammā}ti samma vāyasa, punapi tvaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ paṭilabhissaseva, natthi te ettakena mokkho. "
  4232. 494232,111,2390,20,21,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  4233. 494233,111,2390,22,33,1,86,10,"Sīlañhi tava tādisaṃ pāpakaṃ, yasmā tava ācārasīlaṃ tādisaṃ dukkhādhigamasseva anurūpaṃ. "
  4234. 494234,111,2390,34,54,1,146,17,"Na hi {mānusakā}ti manussā nāma mahāpuññā, tiracchānagatānaṃ tathārūpaṃ puññaṃ natthi, tasmā mānusakā bhogā tiracchānagatena pakkhinā na bhuñjīyantīti. "
  4235. 494235,111,2391,2,23,1,104,16,Evañca pana vatvā bodhisatto‘‘ ito dāni paṭṭhāya mayā ettha vasituṃ na sakkā’’ ti uppatitvā aññattha agamāsi.
  4236. 494236,111,2391,24,28,1,38,4,Kākopi nitthunanto tattheva kālamakāsi.
  4237. 494237,111,2392,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi."
  4238. 494238,111,2392,16,30,1,63,9,"‘‘ Tadā lolakāko lolabhikkhu ahosi, pārāvato pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4239. 494239,111,2393,2,4,1,26,2,Lolajātakavaṇṇanā catutthā.
  4240. 494240,111,2395,2,7,1,19,2,[ 275]5. Rucirajātakavaṇṇanā
  4241. 494241,111,2396,2,15,1,86,11,Kāyaṃ balākā {rucirā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4242. 494242,111,2396,16,20,1,39,4,Dvepi vatthūni purimasadisāneva gāthāpi.
  4243. 494243,111,2397,2,4,1,0,0,73.
  4244. 494244,111,2398,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Kāyaṃ balākā rucirā, kākanīḷasmimacchati; "
  4245. 494245,111,2399,2,10,1,45,7,"Caṇḍo kāko sakhā mayhaṃ, yassa cetaṃ kulāvakaṃ. "
  4246. 494246,111,2400,2,4,1,0,0,74.
  4247. 494247,111,2401,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Nanu maṃ samma jānāsi, dija sāmākabhojana; "
  4248. 494248,111,2402,2,9,1,41,6,"Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato. "
  4249. 494249,111,2403,2,4,1,0,0,75.
  4250. 494250,111,2404,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; "
  4251. 494251,111,2405,2,13,1,47,8,"Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhinā’’ ti."
  4252. 494252,111,2405,14,14,1,0,0,–
  4253. 494253,111,2406,2,5,1,23,3,Gāthā hi ekantarikāyeva.
  4254. 494254,111,2407,2,13,1,69,7,Tattha ‘‘ rucirā’’ ti takkamakkhitasarīratāya setavaṇṇataṃ sandhāya vadati.
  4255. 494255,111,2407,14,19,1,34,4,"Rucirā piyadassanā, paṇḍarāti attho. "
  4256. 494256,111,2407,20,23,1,28,3,Kākanīḷasmin ti kākakulāvake.
  4257. 494257,111,2407,24,31,1,26,3,‘‘ Kākaniḍḍhasmin’’ tipi pāṭho.
  4258. 494258,111,2407,32,37,1,29,4,{Dijā}ti kāko pārevataṃ ālapati.
  4259. 494259,111,2407,38,41,1,31,2,{Sāmākabhojanā}ti tiṇabījabhojana.
  4260. 494260,111,2407,42,47,1,49,5,Sāmākaggahaṇena hettha sabbampi tiṇabījaṃ gahitaṃ.
  4261. 494261,111,2407,48,66,1,91,14,Idhāpi bodhisatto‘‘ na idāni sakkā ito paṭṭhāya mayā ettha vasitun’’ ti uppatitvā aññattha gato.
  4262. 494262,111,2408,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi."
  4263. 494263,111,2408,17,31,1,63,9,"‘‘ Tadā lolakāko lolabhikkhu ahosi, pārāvato pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4264. 494264,111,2409,2,4,1,27,2,Rucirajātakavaṇṇanā pañcamā.
  4265. 494265,111,2411,2,7,1,23,2,[ 276]6. Kurudhammajātakavaṇṇanā
  4266. 494266,111,2412,2,14,1,97,11,Tava saddhañca {sīlañcā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ haṃsaghātakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  4267. 494267,111,2412,15,25,1,89,9,Sāvatthivāsino dve sahāyakā bhikkhū pabbajitvā laddhūpasampadā yebhuyyena ekato vicaranti.
  4268. 494268,111,2412,26,44,1,142,17,"Te ekadivasaṃ aciravatiṃ gantvā nhatvā vālukapuline ātapaṃ tappamānā sāraṇīyakathaṃ kathentā aṭṭhaṃsu, tasmiṃ khaṇe dve haṃsā ākāsena gacchanti. "
  4269. 494269,111,2412,45,70,1,114,15,"Atheko daharabhikkhu sakkharaṃ gahetvā‘‘ ekassa haṃsapotakassa akkhiṃ paharissāmī’’ ti āha, itaro‘‘ na sakkhissasī’’ ti āha."
  4270. 494270,111,2412,71,84,1,60,8,"‘‘ Tiṭṭhatu imasmiṃ passe akkhi, parapasse akkhiṃ paharissāmī’’ ti."
  4271. 494271,111,2412,85,93,1,28,4,‘‘ Idampi na sakkhissasiyevā’’ ti.
  4272. 494272,111,2412,94,108,1,75,10,‘‘ Tena hi upadhārehī’’ ti tiyaṃsaṃ sakkharaṃ gahetvā haṃsassa pacchābhāge khipi.
  4273. 494273,111,2412,109,125,1,137,15,"Haṃso sakkharasaddaṃ sutvā nivattitvā olokesi, atha naṃ itaro vaṭṭasakkharaṃ gahetvā parapasse akkhimhi paharitvā orimakkhinā nikkhamāpesi. "
  4274. 494274,111,2412,126,132,1,52,6,Haṃso viravanto parivattitvā tesaṃ pādamūleyeva pati.
  4275. 494275,111,2412,133,159,1,168,21,"Tattha tattha ṭhitā bhikkhū disvā āgantvā‘‘ āvuso, evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā ananucchavikaṃ vo kataṃ pāṇātipātaṃ karontehī’’ ti vatvā te ādāya tathāgatassa dassesuṃ. "
  4276. 494276,111,2412,160,225,1,406,47,"Satthā‘‘ saccaṃ, kira tayā bhikkhu pāṇātipāto kato’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu, kasmā evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā evamakāsi, porāṇakapaṇḍitā anuppanne buddhe agāramajjhe saṃkiliṭṭhavāsaṃ vasamānā appamattakesupi ṭhānesu kukkuccaṃ kariṃsu, tvaṃ pana evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā kukkuccamattampi na akāsi, nanu nāma bhikkhunā kāyavācācittehi saññatena bhavitabban’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4277. 494277,111,2413,2,36,1,303,32,Atīte kururaṭṭhe indapatthanagare dhanañcaye korabye rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gahetvā anupubbena viññutaṃ patto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitarā oparajje patiṭṭhāpito aparabhāge pitu accayena rajjaṃ patvā dasa rājadhamme akopento kurudhamme vattittha.
  4278. 494278,111,2413,37,47,1,70,9,"Kurudhammo nāma pañca sīlāni, tāni bodhisatto parisuddhāni katvā rakkhi. "
  4279. 494279,111,2413,48,69,1,182,20,"Yathā ca bodhisatto, evamassa mātā aggamahesī kaniṭṭhabhātā uparājā purohito brāhmaṇo rajjugāhako amacco sārathi seṭṭhi doṇamāpako mahāmatto dovāriko nagarasobhinī vaṇṇadāsīti evamete."
  4280. 494280,111,2414,2,11,1,36,7,"‘ ‘ Rājā mātā mahesī ca, uparājā purohito; "
  4281. 494281,111,2415,2,9,1,42,6,"Rajjuko sārathi seṭṭhi, doṇo dovāriko tathā; "
  4282. 494282,111,2416,2,10,1,42,5,"Gaṇikekādasa janā, kurudhamme patiṭṭhitā’’ ti. "
  4283. 494283,111,2417,2,10,1,57,8,Iti ime sabbepi parisuddhāni katvā pañca sīlāni rakkhiṃsu.
  4284. 494284,111,2417,11,38,1,246,26,"Rājā catūsu nagaradvāresu ca nagaramajjhe ca nivesanadvāre cāti cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ chasatasahassaṃ dhanaṃ vissajjento sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā dānaṃ adāsi, tassa pana dānajjhāsayatā dānābhiratatā sakalajambudīpaṃ ajjhotthari. "
  4285. 494285,111,2417,39,46,1,67,7,Tasmiṃ kāle kāliṅgaraṭṭhe dantapuranagare kāliṅgarājā rajjaṃ kāresi.
  4286. 494286,111,2417,47,72,1,180,21,"Tassa raṭṭhe devo na vassi, tasmiṃ avassante sakalaraṭṭhe chātakaṃ jātaṃ, āhāravipattiyā ca manussānaṃ rogo udapādi, dubbuṭṭhibhayaṃ chātakabhayaṃ rogabhayanti tīṇi bhayāni uppajjiṃsu. "
  4287. 494287,111,2417,73,81,1,65,8,Manussā niggahaṇā dārake hatthesu gahetvā tattha tattha vicaranti.
  4288. 494288,111,2418,2,9,1,74,7,Sakalaraṭṭhavāsino ekato hutvā dantapuraṃ gantvā rājadvāre ukkuṭṭhimakaṃsu.
  4289. 494289,111,2418,10,27,1,80,13,Rājā vātapānaṃ nissāya ṭhito taṃ saddaṃ sutvā‘‘ kiṃ kāraṇā ete viravantī’’ ti pucchi.
  4290. 494290,111,2418,28,48,1,96,13,"‘‘ Mahārāja , sakalaraṭṭhe tīṇi bhayāni uppannāni, devo na vassati, sassāni na vipannāni, chātakaṃ jātaṃ. "
  4291. 494291,111,2418,49,64,1,102,12,"Manussā dubbhojanā rogābhibhūtā niggahaṇā putte hatthesu gahetvā vicaranti, devaṃ vassāpehi mahārājā’’ ti."
  4292. 494292,111,2418,65,75,1,44,6,‘‘ Porāṇakarājāno deve avassante kiṃ karontī’’ ti?
  4293. 494293,111,2418,76,102,1,162,18,"‘‘ Porāṇakarājāno, mahārāja, deve avassante dānaṃ datvā uposathaṃ adhiṭṭhāya samādinnasīlā sirigabbhaṃ pavisitvā dabbasanthare sattāhaṃ nipajjanti, tadā devo vassatī’’ ti. "
  4294. 494294,111,2418,103,113,1,40,6,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tathā akāsi.
  4295. 494295,111,2418,114,119,1,26,5,Evaṃ santepi devo na vassi.
  4296. 494296,111,2419,2,5,1,18,3,Rājā amacce pucchi–
  4297. 494297,111,2419,6,21,1,58,9,"‘‘ ahaṃ kattabbakiccaṃ akāsiṃ, devo na vassati, kinti karomā’’ ti?"
  4298. 494298,111,2419,22,44,1,129,15,"‘‘ Mahārāja, indapatthanagare dhanañcayassa korabyarañño añjanavaṇṇo nāma maṅgalahatthī atthi, taṃ ānessāma, evaṃ sante devo vassatī’’ ti."
  4299. 494299,111,2419,45,58,1,67,8,"‘‘ So rājā balavāhanasampanno duppasaho, kathamassa hatthiṃ ānessāmā’’ ti?"
  4300. 494300,111,2419,59,92,1,238,25,"‘‘ Mahārāja, tena saddhiṃ yuddhakiccaṃ natthi, dānajjhāsayo rājā dānābhirato yācito samāno alaṅkatasīsampi chinditvā pasādasampannāni akkhīnipi uppāṭetvā sakalarajjampi niyyādetvā dadeyya, hatthimhi vattabbameva natthi, avassaṃ yācito dassatī’’ ti."
  4301. 494301,111,2419,93,103,1,31,6,‘‘ Ke pana taṃ yācituṃ samatthā’’ ti?
  4302. 494302,111,2419,104,112,1,20,3,"‘‘ Brāhmaṇā, mahārājā’’ ti. "
  4303. 494303,111,2419,113,123,1,97,10,Rājā brāhmaṇagāmato aṭṭha brāhmaṇe pakkosāpetvā sakkārasammānaṃ katvā hatthiṃ yācanatthāya pesesi.
  4304. 494304,111,2419,124,149,1,194,21,Te paribbayaṃ ādāya addhikavesaṃ gahetvā sabbattha ekarattivāsena turitagamanaṃ gantvā katipāhaṃ nagaradvāre dānasālāsu bhuñjitvā sarīraṃ santappetvā‘‘ kadā rājā dānaggaṃ āgacchissatī’’ ti pucchiṃsu.
  4305. 494305,111,2419,150,173,1,123,16,"Manussā‘‘ pakkhassa tayo divase cātuddase pannarase aṭṭhamiyañca āgacchati, sve pana puṇṇamī, tasmā sve āgacchissatī’’ ti vadiṃsu. "
  4306. 494306,111,2420,2,8,1,54,6,Brāhmaṇā punadivase pātova gantvā pācīnadvāre aṭṭhaṃsu.
  4307. 494307,111,2420,9,39,1,268,25,Bodhisatto pātova nhatvā gattānulitto sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito alaṅkatahatthikkhandhavaragato mahantena parivārena pācīnadvārena dānasālaṃ gantvā otaritvā sattaṭṭhajanānaṃ sahatthā bhattaṃ datvā‘‘ imināva nīhārena dethā’’ ti vatvā hatthiṃ abhiruhitvā dakkhiṇadvāraṃ agamāsi.
  4308. 494308,111,2420,40,69,1,224,24,"Brāhmaṇā pācīnadvāre ārakkhassa balavatāya okāsaṃ alabhitvā dakkhiṇadvārameva gantvā rājānaṃ āgacchantaṃ olokayamānā dvārato nātidūre unnataṭṭhāne ṭhitā sampattaṃ rājānaṃ hatthe ukkhipitvā‘‘ jayatu bhavaṃ, mahārājā’’ ti jayāpesuṃ. "
  4309. 494309,111,2420,70,89,1,95,13,"Rājā vajiraṅkusena vāraṇaṃ nivattetvā tesaṃ santikaṃ gantvā‘‘ bho brāhmaṇā, kiṃ icchathā’’ ti pucchi. "
  4310. 494310,111,2420,90,96,1,59,6,Brāhmaṇā bodhisattassa guṇaṃ vaṇṇentā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu–
  4311. 494311,111,2421,2,4,1,0,0,76.
  4312. 494312,111,2422,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tava saddhañca sīlañca, viditvāna janādhipa; "
  4313. 494313,111,2423,2,10,1,45,5,"Vaṇṇaṃ añjanavaṇṇena, kāliṅgasmiṃ nimimhase’’ ti. "
  4314. 494314,111,2424,2,8,1,65,6,Tattha saddhan ti kammaphalānaṃ saddahanavasena okappaniyasaddhaṃ.
  4315. 494315,111,2424,9,13,1,37,4,Sīlan ti saṃvarasīlaṃ avītikkamasīlaṃ.
  4316. 494316,111,2424,14,24,1,64,9,"Vaṇṇan ti tadā tasmiṃ dese suvaṇṇaṃ vuccati, desanāsīsameva cetaṃ. "
  4317. 494317,111,2424,25,31,1,66,6,Iminā pana padena sabbampi hiraññasuvaṇṇādidhanadhaññaṃ saṅgahitaṃ.
  4318. 494318,111,2424,32,43,1,94,9,"{Añjanavaṇṇenā}ti añjanapuñjasamānavaṇṇena iminā tava nāgena, kāliṅgasmin ti kāliṅgarañño santike. "
  4319. 494319,111,2424,44,54,1,80,8,"{Nimimhase}ti vinimayavasena gaṇhimha, paribhogavasena vā udare pakkhipimhāti attho. "
  4320. 494320,111,2424,55,58,1,17,2,{Se}ti nipātamattaṃ.
  4321. 494321,111,2424,59,104,1,301,37,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mayañhi, janādhipa, tava saddhañca sīlañca viditvāna‘‘ addhā no evaṃ saddhāsīlasampanno rājā yācito añjanavaṇṇaṃ nāgaṃ dassatī’’ ti iminā attano santakena viya añjanavaṇṇena kāliṅgarañño santike nāgaṃ vo āharissāmāti vatvā bahudhanadhaññaṃ nimimhase parivattayimha ceva udare ca pakkhipimha. "
  4322. 494322,111,2424,105,110,1,35,5,Evaṃ taṃ mayaṃ dhārayamānā idhāgatā.
  4323. 494323,111,2424,111,115,1,30,4,Tattha kattabbaṃ devo jānātūti.
  4324. 494324,111,2425,2,37,1,233,28,"Aparo nayo– tava saddhañca sīlaguṇasaṅkhātaṃ vaṇṇañca sutvā‘‘ uḷāraguṇo rājā jīvitampi yācito dadeyya, pageva tiracchānagataṃ nāgan’’ ti evaṃ kāliṅgassa santike iminā añjanavaṇṇena tava vaṇṇaṃ nimimhase nimimha tulayimha, tenamhā idhāgatāti. "
  4325. 494325,111,2426,2,33,1,175,24,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ sace, vo brāhmaṇā, imaṃ nāgaṃ parivattetvā dhanaṃ khāditaṃ sukhāditaṃ mā cintayittha, yathālaṅkatameva vo nāgaṃ dassāmī’’ ti samassāsetvā itarā dve gāthā avoca– "
  4326. 494326,111,2427,2,4,1,0,0,77.
  4327. 494327,111,2428,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Annabhaccā cabhaccā ca, yodha uddissa gacchati; "
  4328. 494328,111,2429,2,8,1,43,5,"Sabbe te appaṭikkhippā, pubbācariyavaco idaṃ. "
  4329. 494329,111,2430,2,4,1,0,0,78.
  4330. 494330,111,2431,2,14,1,61,8,"‘ ‘ Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametaṃ, rājārahaṃ rājabhoggaṃ yasassinaṃ; "
  4331. 494331,111,2432,2,11,1,62,6,"Alaṅkataṃ hemajālābhichannaṃ, sasārathiṃ gacchatha yenakāman’’ ti. "
  4332. 494332,111,2433,2,19,1,140,15,"Tattha annabhaccā cabhaccā {cā}ti purisaṃ upanissāya jīvamānā yāgubhattādinā annena bharitabbāti annabhaccā, itare tathā abharitabbattā abhaccā. "
  4333. 494333,111,2433,20,24,1,41,4,Sandhivasena panettha akāralopo veditabbo.
  4334. 494334,111,2433,25,39,1,108,14,Ettāvatā attānaṃ upanissāya ca anupanissāya ca jīvamānavasena sabbepi sattā dve koṭṭhāse katvā dassitā honti.
  4335. 494335,111,2433,40,56,1,114,15,Yodha uddissa {gacchatī}ti tesu sattesu idha jīvaloke yo satto yaṃ purisaṃ kāyacideva paccāsīsanāya uddissa gacchati.
  4336. 494336,111,2433,57,89,1,167,24,"Sabbe te {appaṭikkhippā}ti tathā uddissa gacchantā sacepi bahū honti, tathāpi tena purisena sabbe te appaṭikkhippā,‘‘ apetha, na vo dassāmī’’ ti evaṃ na paṭikkhipitabbāti attho. "
  4337. 494337,111,2433,90,100,1,74,9,"Pubbācariyavaco idan ti pubbācariyā vuccanti mātāpitaro, idaṃ tesaṃ vacanaṃ. "
  4338. 494338,111,2433,101,105,1,39,4,Evamahaṃ mātāpitūhi sikkhāpitoti dīpeti.
  4339. 494339,111,2434,2,19,1,111,15,"Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametan ti yasmā idaṃ amhākaṃ pubbācariyavaco, tasmāhaṃ brāhmaṇā tumhākaṃ imaṃ nāgaṃ dadāmi. "
  4340. 494340,111,2434,20,24,1,31,4,Rājārahan ti rañño anucchavikaṃ.
  4341. 494341,111,2434,25,28,1,29,3,Rājabhoggan ti rājaparibhogaṃ.
  4342. 494342,111,2434,29,47,1,144,16,"Yasassinan ti parivārasampannaṃ, taṃ kira hatthiṃ nissāya hatthigopakahatthivejjādīni pañca kulasatāni jīvanti, tehi saddhiññeva vo dadāmīti attho. "
  4343. 494343,111,2434,48,53,1,51,5,Alaṅkatan ti nānāvidhehi hatthialaṅkārehi alaṅkataṃ.
  4344. 494344,111,2434,54,58,1,48,4,Hemajālābhichannan ti suvaṇṇajālena abhicchannaṃ.
  4345. 494345,111,2434,59,81,1,158,20,"Sasārathin ti yo panassa sārathi hatthigopako ācariyo, tena saddhiṃyeva dadāmi, tasmā sasārathi hutvā tumhe saparivāraṃ imaṃ nāgaṃ gahetvā yenakāmaṃ gacchathāti. "
  4346. 494346,111,2435,2,38,1,307,31,"Evaṃ hatthikkhandhavaragatova mahāsatto vācāya datvā puna hatthikkhandhā oruyha‘‘ sace analaṅkataṭṭhānaṃ atthi, alaṅkaritvā dassāmī’’ ti vatvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ karonto upadhāretvā analaṅkataṭṭhānaṃ adisvā tassa soṇḍaṃ brāhmaṇānaṃ hatthesu ṭhapetvā suvaṇṇabhiṅkārena pupphagandhavāsitaṃ udakaṃ pātetvā adāsi. "
  4347. 494347,111,2435,39,57,1,137,16,"Brāhmaṇā saparivāraṃ nāgaṃ sampaṭicchitvā hatthipiṭṭhe nisinnā dantapuraṃ gantvā hatthiṃ rañño adaṃsu, hatthimhi āgatepi devo na vassateva. "
  4348. 494348,111,2435,58,126,1,393,51,"Rājā‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti uttariṃ pucchanto‘‘ dhanañcayakorabyarājā kurudhammaṃ rakkhati, tenassa raṭṭhe anvaḍḍhamāsaṃ anudasāhaṃ devo vassati, rañño guṇānubhāvo cesa, imassa pana tiracchānagatassa guṇā hontāpi kittakā bhaveyyun’’ ti sutvā‘‘ tena hi yathālaṅkatameva saparivāraṃ hatthiṃ patinetvā rañño datvā yaṃ so kurudhammaṃ rakkhati, taṃ suvaṇṇapaṭṭe likhitvā ānethā’’ ti brāhmaṇe ca amacce ca pesesi. "
  4349. 494349,111,2435,127,164,1,212,29,"Te gantvā rañño hatthiṃ niyyādetvā‘‘ deva, imasmiṃ hatthimhi gatepi amhākaṃ raṭṭhe devo na vassati, tumhe kira kurudhammaṃ nāma rakkhatha, amhākampi rājā taṃ rakkhitukāmo imasmiṃ suvaṇṇapaṭṭe likhitvā ānethā’’ ti pesesi."
  4350. 494350,111,2435,165,173,1,23,4,‘‘ Detha no kurudhamman’’ ti.
  4351. 494351,111,2435,174,205,1,145,23,"‘‘ Tātā, saccāhaṃ etaṃ kurudhammaṃ rakkhāmi, idāni pana me tattha kukkuccaṃ atthi, na me so kurudhammo cittaṃ ārādheti, tasmā tumhākaṃ dātuṃ na sakkā’’ ti. "
  4352. 494352,111,2436,2,9,1,42,7,Kasmā pana taṃ sīlaṃ rājānaṃ na ārādhetīti?
  4353. 494353,111,2436,10,38,1,237,27,"Tadā kira rājūnaṃ tatiye tatiye saṃvacchare kattikamāse pavatto chaṇo nāma hoti, taṃ chaṇaṃ kīḷantā rājāno sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā devavesaṃ gahetvā cittarājassa nāma yakkhassa santike ṭhatvā catuddisā pupphapaṭimaṇḍite cittasare khipanti. "
  4354. 494354,111,2436,39,62,1,185,23,Ayampi rājā taṃ khaṇaṃ kīḷanto ekissā taḷākapāḷiyā cittarājassa yakkhassa santike ṭhatvā catuddisā cittasare khipitvā tesu sesadisāgate tayo sare disvā udakapiṭṭhe khittasaraṃ na addasa.
  4355. 494355,111,2436,63,87,1,135,19,"Rañño‘‘ kacci nu kho mayā khitto saro macchasarīre patito’’ ti kukkuccaṃ ahosi pāṇātipātakammena sīlabhedaṃ ārabbha, tasmā sīlaṃ na ārādheti. "
  4356. 494356,111,2436,88,90,1,10,2,So evamāha–
  4357. 494357,111,2436,91,112,1,98,14,"‘‘ tātā, mayhaṃ kurudhamme kukkuccaṃ atthi, mātā pana me surakkhitaṃ rakkhati, tassā santike gaṇhathā’’ ti."
  4358. 494358,111,2436,113,141,1,125,19,"‘‘ Mahārāja, tumhākaṃ‘ pāṇaṃ vadhissāmī’ ti cetanā natthi, taṃ vinā pāṇātipāto nāma na hoti, detha no attanā rakkhitaṃ kurudhamman’’ ti."
  4359. 494359,111,2436,142,152,1,42,6,‘‘ Tena hi likhathā’’ ti suvaṇṇapaṭṭe likhāpesi–
  4360. 494360,111,2436,153,198,1,187,30,"‘‘ pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ , kāmesu micchā na caritabbaṃ, musā na bhaṇitabbaṃ , majjaṃ na pātabban’’ ti likhāpetvā ca pana‘‘ evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, mātu me santike gaṇhathā’’ ti āha. "
  4361. 494361,111,2437,2,24,1,105,16,"Dūtā rājānaṃ vanditvā tassā santikaṃ gantvā‘‘ devi, tumhe kira kurudhammaṃ rakkhatha, taṃ no dethā’’ ti vadiṃsu."
  4362. 494362,111,2437,25,53,1,129,21,"‘‘ Tātā, saccāhaṃ kurudhammaṃ rakkhāmi, idāni pana me tattha kukkuccaṃ uppannaṃ, na me so kurudhammo ārādheti tena vo dātuṃ na sakkā’’ ti. "
  4363. 494363,111,2437,54,63,1,49,8,"Tassā kira dve puttā jeṭṭho rājā, kaniṭṭho uparājā. "
  4364. 494364,111,2437,64,72,1,96,8,Atheko rājā bodhisattassa satasahassagghanakaṃ candanasāraṃ sahassagghanakaṃ kañcanamālaṃ pesesi.
  4365. 494365,111,2437,73,85,1,46,8,So‘‘ mātaraṃ pūjessāmī’’ ti taṃ sabbaṃ mātu pesesi.
  4366. 494366,111,2437,86,88,1,10,2,Sā cintesi–
  4367. 494367,111,2437,89,105,1,66,10,"‘‘ ahaṃ neva candanaṃ vilimpāmi, na mālaṃ dhāremi, suṇisānaṃ dassāmī’’ ti. "
  4368. 494368,111,2437,106,108,1,17,2,Athassā etadahosi–
  4369. 494369,111,2437,109,121,1,72,8,"‘‘ jeṭṭhasuṇisā me issarā, aggamahesiṭṭhāne ṭhitā, tassā suvaṇṇamālaṃ dassāmi. "
  4370. 494370,111,2437,122,132,1,57,7,"Kaniṭṭhasuṇisā pana duggatā, tassā candanasāraṃ dassāmī’’ ti. "
  4371. 494371,111,2437,133,179,1,286,36,"Sā rañño deviyā suvaṇṇamālaṃ datvā uparājabhariyāya candanasāraṃ adāsi, datvā ca panassā‘‘ ahaṃ kurudhammaṃ rakkhāmi, etāsaṃ duggatāduggatabhāvo mayhaṃ appamāṇaṃ, jeṭṭhāpacāyikakammameva pana kātuṃ mayhaṃ anurūpaṃ, kacci nu kho me tassa akatattā sīlaṃ bhinnan’’ ti kukkuccaṃ ahosi, tasmā evamāha. "
  4372. 494372,111,2437,180,219,1,225,31,"Atha naṃ dūtā‘‘ attano santakaṃ nāma yathāruciyā dīyati, tumhe ettakenapi kukkuccaṃ kurumānā kiṃ aññaṃ pāpaṃ karissatha, sīlaṃ nāma evarūpena na bhijjati, detha no kurudhamman’’ ti vatvā tassāpi santike gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4373. 494373,111,2438,2,32,1,167,24,"‘ ‘ Tātā, evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, suṇisā pana me suṭṭhu rakkhati, tassā santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana aggamahesiṃ upasaṅkamitvā purimanayeneva kurudhammaṃ yāciṃsu. "
  4374. 494374,111,2438,33,52,1,81,14,"Sāpi purimanayeneva vatvā‘‘ idāni maṃ sīlaṃ nārādheti, tena vo dātuṃ na sakkā’’ ti āha. "
  4375. 494375,111,2438,53,88,1,240,30,"Sā kira ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhitā rañño nagaraṃ padakkhiṇaṃ karontassa pacchato hatthipiṭṭhe nisinnaṃ uparājaṃ disvā lobhaṃ uppādetvā‘‘ sacāhaṃ iminā saddhiṃ santhavaṃ kareyyaṃ, bhātu accayena rajje patiṭṭhito maṃ esa saṅgaṇheyyā’’ ti cintesi. "
  4376. 494376,111,2438,89,115,1,150,19,"Athassā‘‘ ahaṃ kurudhammaṃ rakkhamānā sasāmikā hutvā kilesavasena aññaṃ purisaṃ olokesiṃ, sīlena me bhinnena bhavitabban’’ ti kukkuccaṃ ahosi, tasmā evamāha. "
  4377. 494377,111,2438,116,153,1,221,29,"Atha naṃ dūtā‘‘ aticāro nāma ayye cittuppādamattena na hoti, tumhe ettakenapi kukkuccaṃ kurumānā vītikkamaṃ kiṃkarissatha, na ettakena sīlaṃ bhijjati, detha no kurudhamman’’ ti vatvā tassāpi santike gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4378. 494378,111,2439,2,31,1,164,23,"‘ ‘ Tātā, evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, uparājā pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana uparājānaṃ upasaṅkamitvā purimanayeneva kurudhammaṃ yāciṃsu. "
  4379. 494379,111,2439,32,53,1,158,20,"So pana sāyaṃ rājupaṭṭhānaṃ gacchanto ratheneva rājaṅgaṇaṃ patvā sace rañño santike bhuñjitvā tattheva sayitukāmo hoti, rasmiyo ca patodañca antodhure chaḍḍeti. "
  4380. 494380,111,2439,54,65,1,91,11,Tāya saññāya jano pakkamitvā punadivase pātova gantvā tassa nikkhamanaṃ olokentova tiṭṭhati.
  4381. 494381,111,2439,66,76,1,73,9,Sārathipi rathaṃ gopayitvā punadivase pātova taṃ ādāya rājadvāre tiṭṭhati.
  4382. 494382,111,2439,77,89,1,104,11,"Sace taṅkhaṇaññeva nikkhantukāmo hoti, rasmiyo ca patodañca antoratheyeva ṭhapetvā rājupaṭṭhānaṃ gacchati. "
  4383. 494383,111,2439,90,102,1,69,8,Mahājano tāya saññāya‘‘ idāneva nikkhamissatī’’ ti rājadvāreyeva tiṭṭhati.
  4384. 494384,111,2439,103,113,1,82,9,"So ekadivasaṃ evaṃ katvā rājanivesanaṃ pāvisi, paviṭṭhamattassayevassa devo pāvassi. "
  4385. 494385,111,2439,114,130,1,71,11,"Rājā‘‘ devo vassatī’’ ti tassa nikkhantuṃ nādāsi, so tattheva bhuñjitvā sayi. "
  4386. 494386,111,2439,131,142,1,59,7,Mahājano‘‘ idāni nikkhamissatī’’ ti sabbarattiṃ temento aṭṭhāsi.
  4387. 494387,111,2439,143,195,1,293,40,"Uparājā dutiyadivase nikkhamitvā temetvā ṭhitaṃ mahājanaṃ disvā‘‘ ahaṃ kurudhammaṃ rakkhanto ettakaṃ janaṃ kilamesiṃ, sīlena me bhinnena bhavitabban’’ ti kukkuccaṃ ahosi, tena tesaṃ dūtānaṃ‘‘ saccāhaṃ kurudhammaṃ rakkhāmi, idāni pana me kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti vatvā tamatthaṃ ārocesi. "
  4388. 494388,111,2439,196,235,1,214,29,"Atha naṃ dūtā‘‘ tumhākaṃ, deva,‘ ete kilamantū’ ti cittaṃ natthi, acetanakaṃ kammaṃ na hoti, ettakenapi kukkuccaṃ karontānaṃ kathaṃ tumhākaṃ vītikkamo bhavissatī’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4389. 494389,111,2440,2,27,1,132,20,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, purohito pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana purohitaṃ upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4390. 494390,111,2440,28,80,1,272,37,"Sopi ekadivasaṃ rājupaṭṭhānaṃ gacchanto ekena raññā tassa rañño pesitaṃ taruṇaravivaṇṇaṃ rathaṃ antarāmagge disvā‘‘ kassāyaṃ ratho’’ ti pucchitvā‘‘ rañño ābhato’’ ti sutvā‘‘ ahaṃ mahallako, sace me rājā imaṃ rathaṃ dadeyya, sukhaṃ imaṃ āruyha vicareyyan’’ ti cintetvā rājupaṭṭhānaṃ gato. "
  4391. 494391,111,2440,81,88,1,47,6,Tassa jayāpetvā ṭhitakāle rañño rathaṃ dassesuṃ.
  4392. 494392,111,2440,89,106,1,66,12,"Rājā disvā‘‘ ati viya sundaro ayaṃ ratho, ācariyassa naṃ dethā’’ ti āha. "
  4393. 494393,111,2440,107,115,1,53,7,"Purohito na icchi, punappunaṃ vuccamānopi na icchiyeva. "
  4394. 494394,111,2440,116,117,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  4395. 494395,111,2440,118,121,1,18,3,Evaṃ kirassa ahosi–
  4396. 494396,111,2440,122,138,1,88,11,"‘‘ ahaṃ kurudhammaṃ rakkhantova parasantake lobhaṃ akāsiṃ, bhinnena me sīlena bhavitabban’’ ti. "
  4397. 494397,111,2440,139,165,1,113,19,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ tātā, kurudhamme me kukkuccaṃ atthi, na maṃ so dhammo ārādheti, tasmā na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4398. 494398,111,2440,166,195,1,176,23,"Atha naṃ dūtā‘‘ ayya, lobhuppādamattena na sīlaṃ bhijjati, tumhe ettakenapi kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathā’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4399. 494399,111,2441,2,28,1,138,21,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, rajjugāhako amacco pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4400. 494400,111,2441,29,52,1,199,22,"Sopi ekadivasaṃ janapade khettaṃ minanto rajjuṃ daṇḍake bandhitvā ekaṃ koṭiṃ khettasāmikena gaṇhāpetvā ekaṃ attanā aggahesi, tena gahitarajjukoṭiyā baddhadaṇḍako ekassa kakkaṭakassa bilamajjhaṃ pāpuṇi. "
  4401. 494401,111,2441,53,55,1,10,2,So cintesi–
  4402. 494402,111,2441,56,66,1,59,7,"‘‘ sace daṇḍakaṃ bile otāressāmi, antobile kakkaṭako nassissati. "
  4403. 494403,111,2441,67,75,1,52,7,"Sace pana parato karissāmi, rañño santakaṃ nassissati. "
  4404. 494404,111,2441,76,91,1,76,11,"Sace orato karissāmi, kuṭumbikassa santakaṃ nassissati, kiṃ nu kho kātabban’’ ti? "
  4405. 494405,111,2441,92,94,1,17,2,Athassa etadahosi–
  4406. 494406,111,2441,95,124,1,131,17,"‘‘ bile kakkaṭakena bhavitabbaṃ, sace bhaveyya, paññāyeyya, ettheva naṃ otāressāmī’’ ti bile daṇḍakaṃ otāresi, kakkaṭako‘‘ kirī’’ ti saddamakāsi. "
  4407. 494407,111,2441,125,127,1,17,2,Athassa etadahosi–
  4408. 494408,111,2441,128,152,1,134,16,"‘‘ daṇḍako kakkaṭakapiṭṭhe otiṇṇo bhavissati, kakkaṭako mato bhavissati, ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi, tena me sīlena bhinnena bhavitabban’’ ti . "
  4409. 494409,111,2441,153,175,1,99,16,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4410. 494410,111,2441,176,195,1,87,14,"Atha naṃ dūtā‘‘ tumhākaṃ‘ kakkaṭako maratū’ ti cittaṃ natthi, acetanakaṃ kammaṃ nāma na hoti. "
  4411. 494411,111,2441,196,213,1,121,15,Tumhe ettakenapi kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathā’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu.
  4412. 494412,111,2442,2,28,1,127,20,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, sārathi pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4413. 494413,111,2442,29,35,1,42,6,So ekadivasaṃ rājānaṃ rathena uyyānaṃ nesi.
  4414. 494414,111,2442,36,51,1,125,14,"Rājā tattha divā kīḷitvā sāyaṃ nikkhamitvā rathaṃ abhiruhi, tassa nagaraṃ asampattasseva sūriyatthaṅgamanavelāya megho uṭṭhahi. "
  4415. 494415,111,2442,52,57,1,57,5,Sārathi rañño temanabhayena sindhavānaṃ patodasaññamadāsi.
  4416. 494416,111,2442,58,61,1,28,3,Sindhavā javena pakkhandiṃsu.
  4417. 494417,111,2442,62,77,1,107,15,Tato paṭṭhāya ca pana te uyyānaṃ gacchantāpi tato āgacchantāpi taṃ ṭhānaṃ patvā javena gacchanti āgacchanti.
  4418. 494418,111,2442,78,80,1,10,2,Kiṃ kāraṇā?
  4419. 494419,111,2442,81,84,1,20,3,Tesaṃ kira etadahosi–
  4420. 494420,111,2442,85,101,1,80,11,"‘‘ imasmiṃ ṭhāne parissayena bhavitabbaṃ, tena no sārathi tadā patodasaññaṃ adāsī’’ ti. "
  4421. 494421,111,2442,102,104,1,22,2,Sārathissapi etadahosi–
  4422. 494422,111,2442,105,142,1,216,29,"‘‘ rañño temane vā atemane vā mayhaṃ doso natthi, ahaṃ pana aṭṭhāne susikkhitasindhavānaṃ patodasaññaṃ adāsiṃ, tena ime idāni aparāparaṃ javantā kilamanti, ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi, tena me bhinnena sīlena bhavitabban’’ ti. "
  4423. 494423,111,2442,143,163,1,96,15,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4424. 494424,111,2442,164,203,1,212,30,"Atha naṃ dūtā‘‘ tumhākaṃ‘ sindhavā kilamantū’ ti cittaṃ natthi, acetanakaṃ kammaṃ nāma na hoti, ettakenapi ca tumhe kukkuccaṃ karontā kiṃ vītikkamaṃ karissathā’’ ti vatvā tassa santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4425. 494425,111,2443,2,27,1,126,20,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, seṭṭhi pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4426. 494426,111,2443,28,49,1,173,17,Sopi ekadivasaṃ gabbhato nikkhantasālisīsaṃ attano sālikhettaṃ gantvā paccavekkhitvā nivattamāno‘‘ vīhimālaṃ bandhāpessāmī’’ ti ekaṃ sālisīsamuṭṭhiṃ gāhāpetvā thūṇāya bandhāpesi.
  4427. 494427,111,2443,50,52,1,17,2,Athassa etadahosi–
  4428. 494428,111,2443,53,80,1,159,20,"‘‘ imamhā kedārā mayā rañño bhāgo dātabbo, adinnabhāgatoyeva me kedārato sālisīsamuṭṭhi gāhāpito, ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi, tena me bhinnena sīlena bhavitabban’’ ti. "
  4429. 494429,111,2443,81,102,1,99,16,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4430. 494430,111,2443,103,139,1,219,29,"Atha naṃ dūtā‘‘ tumhākaṃ theyyacittaṃ natthi, tena vinā adinnādānaṃ nāma paññāpetuṃ na sakkā, ettakenapi kukkuccaṃ karontā tumhe parasantakaṃ nāma kiṃ gaṇhissathā’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4431. 494431,111,2444,2,29,1,140,21,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, doṇamāpako pana mahāmatto suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4432. 494432,111,2444,30,48,1,142,17,"So kira ekadivasaṃ koṭṭhāgāradvāre nisīditvā rājabhāge vīhiṃ mināpento amitavīhirāsito vīhiṃ gahetvā lakkhaṃ ṭhapesi, tasmiṃ khaṇe devo pāvassi. "
  4433. 494433,111,2444,49,71,1,154,18,Mahāmatto lakkhāni gaṇetvā‘‘ mitavīhī ettakā nāma hontī’’ ti vatvā lakkhavīhiṃ saṃkaḍḍhitvā mitarāsimhi pakkhipitvā vegena gantvā dvārakoṭṭhake ṭhatvā cintesi–
  4434. 494434,111,2444,72,87,1,74,10,"‘‘ kiṃ nu kho mayā lakkhavīhī mitavīhirāsimhi pakkhittā, udāhu amitarāsimhī’’ ti. "
  4435. 494435,111,2444,88,90,1,17,2,Athassa etadahosi–
  4436. 494436,111,2444,91,119,1,168,20,"‘‘ sace me mitavīhirāsimhi pakkhittā akāraṇeneva rañño santakaṃ vaḍḍhitaṃ, gahapatikānaṃ santakaṃ nāsitaṃ, ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi, tena me bhinnena sīlena bhavitabban’’ ti. "
  4437. 494437,111,2444,120,141,1,99,16,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4438. 494438,111,2444,142,177,1,218,29,"Atha naṃ dūtā‘‘ tumhākaṃ theyyacittaṃ natthi, tena vinā adinnādānaṃ nāma paññāpetuṃ na sakkā, ettakenapi kukkuccaṃ karontā kiṃ tumhe parassa santakaṃ gaṇhissathā’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4439. 494439,111,2445,2,27,1,128,20,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, dovāriko pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4440. 494440,111,2445,28,34,1,70,6,Sopi ekadivasaṃ nagaradvāraṃ pidhānavelāya tikkhattuṃ saddamanussāvesi.
  4441. 494441,111,2445,35,52,1,154,17,Atheko daliddamanusso attano kaniṭṭhabhaginiyā saddhiṃ dārupaṇṇatthāya araññaṃ gantvā nivattanto tassa saddaṃ sutvā bhaginiṃ ādāya vegena dvāraṃ sampāpuṇi.
  4442. 494442,111,2445,53,89,1,198,28,"Atha naṃ dovāriko‘‘ tvaṃ nagare rañño atthibhāvaṃ kiṃ na jānāsi,‘ sakalasseva imassa nagarassa dvāraṃ pidhīyatī’ ti na jānāsi, attano mātugāmaṃ gahetvā araññe kāmaratikīḷaṃ kīḷanto divasaṃ vicarasī’’ ti āha. "
  4443. 494443,111,2445,90,109,1,68,12,"Athassa itarena‘‘ na me, sāmi, bhariyā, bhaginī me esā’’ ti vutte etadahosi–"
  4444. 494444,111,2445,110,132,1,119,16,"‘‘ akāraṇaṃ vata me kataṃ bhaginiṃ bhariyāti kathentena, ahañca kurudhammaṃ rakkhāmi, tena me bhinnena sīlena bhavitabban’’ ti. "
  4445. 494445,111,2445,133,155,1,99,16,"So etamatthaṃ ācikkhitvā‘‘ iminā me kāraṇena kurudhamme kukkuccaṃ atthi, tena vo na sakkā dātun’’ ti āha. "
  4446. 494446,111,2445,156,191,1,219,28,"Atha naṃ dūtā‘‘ etaṃ tumhehi tathāsaññāya kathitaṃ, ettha vo sīlabhedo natthi, ettakenapi ca tumhe kukkuccāyantā kurudhamme sampajānamusāvādaṃ nāma kiṃ karissathā’’ ti vatvā tassapi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu."
  4447. 494447,111,2446,2,27,1,129,20,"‘ ‘ Evaṃ santepi neva maṃ ārādheti, vaṇṇadāsī pana suṭṭhu rakkhati, tassa santike gaṇhathā’’ ti vuttā ca pana tampi upasaṅkamitvā yāciṃsu. "
  4448. 494448,111,2446,28,31,1,28,3,Sā purimanayeneva paṭikkhipi.
  4449. 494449,111,2446,32,34,1,9,1,Kiṃkāraṇā ?
  4450. 494450,111,2446,35,63,1,162,20,Sakko kira devānamindo‘‘ tassā sīlaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti māṇavakavaṇṇena āgantvā‘‘ ahaṃ āgamissāmī’’ ti vatvā sahassaṃ datvā devalokameva gantvā tīṇi saṃvaccharāni nāgacchi.
  4451. 494451,111,2446,64,81,1,133,16,"Sā attano sīlabhedabhayena tīṇi saṃvaccharāni aññassa purisassa hatthato tambūlamattampi na gaṇhi, sā anukkamena duggatā hutvā cintesi–"
  4452. 494452,111,2446,82,111,1,201,23,"‘‘ mayhaṃ sahassaṃ datvā gatapurisassa tīṇi saṃvaccharāni anāgacchantassa duggatā jātā, jīvitavuttiṃ ghaṭetuṃ na sakkomi, ito dāni paṭṭhāya mayā vinicchayamahāmattānaṃ ārocetvā paribbayaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4453. 494453,111,2446,112,143,1,156,22,"Sā vinicchayaṃ gantvā‘‘ sāmi, paribbayaṃ datvā gatapurisassa me tīṇi saṃvaccharāni, matabhāvampissa na jānāmi, jīvitaṃ ghaṭetuṃ na sakkomi, kiṃ karomi, sāmī’’ ti āha. "
  4454. 494454,111,2446,144,154,1,77,9,"Tīṇi saṃvaccharāni anāgacchante kiṃ karissasi, ito paṭṭhāya paribbayaṃ gaṇhāti. "
  4455. 494455,111,2446,155,164,1,94,9,Tassā laddhavinicchayāya vinicchayato nikkhamamānāya eva eko puriso sahassabhaṇḍikaṃ upanāmesi.
  4456. 494456,111,2447,2,9,1,61,7,Tassa gahaṇatthāya hatthaṃ pasāraṇakāle sakko attānaṃ dassesi.
  4457. 494457,111,2447,10,32,1,127,16,"Sā disvāva‘‘ mayhaṃ saṃvaccharattayamatthake sahassadāyako puriso āgato, tāta, natthi me tava kahāpaṇehi attho’’ ti hatthaṃ samiñjesi. "
  4458. 494458,111,2447,33,45,1,103,11,"Sakko attano sarīraññeva abhinimminitvā taruṇasūriyo viya jalanto ākāse aṭṭhāsi, sakalanagaraṃ sannipati. "
  4459. 494459,111,2447,46,86,1,255,30,"Sakko mahājanamajjhe‘‘ ahaṃ etissā vīmaṃsanavasena saṃvaccharattayamatthake sahassaṃ adāsiṃ, sīlaṃ rakkhantā nāma evarūpā hutvā rakkhathā’’ ti ovādaṃ datvā tassā nivesanaṃ sattaratanehi pūretvā‘‘ ito paṭṭhāya appamattā hohī’’ ti taṃ anusāsitvā devalokameva agamāsi. "
  4460. 494460,111,2447,87,117,1,164,23,"Iminā kāraṇena sā‘‘ ahaṃ gahitabhatiṃ ajīrāpetvāva aññena dīyamānāya bhatiyā hatthaṃ pasāresiṃ, iminā kāraṇena maṃ sīlaṃ nārādheti, tena vo dātuṃ na sakkā’’ ti paṭikkhipi. "
  4461. 494461,111,2447,118,142,1,150,19,"Atha naṃ dūtā‘‘ hatthappasāraṇamattena sīlabhedo natthi, sīlaṃ nāma etaṃ paramavisuddhi hotī’’ ti vatvā tassāpi santike sīlaṃ gahetvā suvaṇṇapaṭṭe likhiṃsu. "
  4462. 494462,111,2448,2,17,1,139,15,Iti imesaṃ ekādasannaṃ janānaṃ rakkhaṇasīlaṃ suvaṇṇapaṭṭe likhitvā dantapuraṃ gantvā kāliṅgarañño suvaṇṇapaṭṭaṃ datvā taṃ pavattiṃ ārocesuṃ.
  4463. 494463,111,2448,18,25,1,52,7,Rājā tasmiṃ kurudhamme vattamāno pañca sīlāni pūresi.
  4464. 494464,111,2448,26,40,1,100,12,"Tasmiṃ khaṇe sakalakāliṅgaraṭṭhe devo vassi, tīṇi bhayāni vūpasantāni, raṭṭhaṃ khemaṃ subhikkhaṃ ahosi. "
  4465. 494465,111,2448,41,49,1,72,8,Bodhisatto yāvajīvaṃ dānādīni puññāni katvā saparivāro saggapuraṃ pūresi.
  4466. 494466,111,2449,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi.
  4467. 494467,111,2449,11,30,1,87,11,"‘‘ Saccapariyosāne keci sotāpannā ahesuṃ, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino, keci arahanto’’ ti. "
  4468. 494468,111,2449,31,33,1,20,2,Jātakasamodhāne pana–
  4469. 494469,111,2450,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Gaṇikā uppalavaṇṇā, puṇṇo dovāriko tadā; "
  4470. 494470,111,2451,2,7,1,41,4,"Rajjugāho kaccāyano, moggallāno doṇamāpako."
  4471. 494471,111,2452,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sāriputto tadā seṭṭhi, anuruddho ca sārathi; "
  4472. 494472,111,2453,2,8,1,43,5,"Brāhmaṇo kassapo thero, uparājā nandapaṇḍito."
  4473. 494473,111,2454,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Mahesī rāhulamātā, māyādevī janettiyā; "
  4474. 494474,111,2455,2,11,1,44,6,"Kururājā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti. "
  4475. 494475,111,2456,2,4,1,31,2,Kurudhammajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  4476. 494476,111,2458,2,7,1,19,2,[ 277]7. Romakajātakavaṇṇanā
  4477. 494477,111,2459,2,16,1,107,12,Vassāni paññāsa {samādhikānī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto bhagavato vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  4478. 494478,111,2459,17,19,1,28,2,Paccuppannavatthu uttānameva.
  4479. 494479,111,2460,2,16,1,132,14,Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvato hutvā bahupārāvataparivuto araññe pabbataguhāyaṃ vāsaṃ kappesi.
  4480. 494480,111,2460,17,34,1,154,16,Aññataropi kho tāpaso sīlasampanno tesaṃ pārāvatānaṃ vasanaṭṭhānato avidūre ekaṃ paccantagāmaṃ upanissāya assamapadaṃ māpetvā pabbataguhāyaṃ vāsaṃ kappesi.
  4481. 494481,111,2460,35,42,1,68,7,Bodhisatto antarantarā tassa santikaṃ āgantvā sotabbayuttakaṃ suṇāti.
  4482. 494482,111,2460,43,55,1,83,11,"Tāpaso tattha ciraṃ vasitvā pakkāmi, athañño kūṭajaṭilo āgantvā tattha vāsaṃ kappesi. "
  4483. 494483,111,2460,56,72,1,165,16,Bodhisatto pārāvataparivuto taṃ upasaṅkamitvā vanditvā paṭisanthāraṃ katvā assamapade vicaritvā girikandarasamīpe gocaraṃ gahetvā sāyaṃ attano vasanaṭṭhānaṃ gacchati.
  4484. 494484,111,2460,73,77,1,44,4,Kūṭatāpaso tattha atirekapaṇṇāsavassāni vasi.
  4485. 494485,111,2461,2,9,1,83,7,Athassa ekadivasaṃ paccantagāmavāsino manussā pārāvatamaṃsaṃ abhisaṅkharitvā adaṃsu.
  4486. 494486,111,2461,10,32,1,95,13,So tattha rasataṇhāya bajjhitvā‘‘ kiṃ maṃsaṃ nāmetan’’ ti pucchitvā‘‘ pārāvatamaṃsan’’ ti sutvā cintesi –
  4487. 494487,111,2461,33,49,1,81,11,"‘‘ mayhaṃ assamapadaṃ bahū pārāvatā āgacchanti, te māretvā maṃsaṃ khādituṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4488. 494488,111,2461,50,63,1,151,13,So taṇḍulasappidadhikhīramaricādīni āharitvā ekamante ṭhapetvā muggaraṃ cīvarakaṇṇena paṭicchādetvā pārāvatānaṃ āgamanaṃ olokento paṇṇasāladvāre nisīdi.
  4489. 494489,111,2461,64,117,1,337,41,"Bodhisatto pārāvataparivuto āgantvā tassa kūṭajaṭilassa duṭṭhakiriyaṃ oloketvā‘‘ ayaṃ duṭṭhatāpaso aññenākārena nisinno, kacci nu kho amhākaṃ samānajātīnaṃ maṃsaṃ khādi, parigaṇhissāmi nan’’ ti anuvāte ṭhatvā tassa sarīragandhaṃ ghāyitvā‘‘ ayaṃ amhe māretvā maṃsaṃ khāditukāmo, na tassa santikaṃ gantuṃ vaṭṭatī’’ ti pārāvate ādāya paṭikkamitvā cari. "
  4490. 494490,111,2461,118,142,1,151,20,Tāpaso taṃ anāgacchantaṃ disvā‘‘ madhurakathaṃ tehi saddhiṃ kathetvā vissāsena upagate māretvā maṃsaṃ khādituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā purimā dve gāthā avoca–
  4491. 494491,111,2462,2,4,1,0,0,79.
  4492. 494492,111,2463,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Vassāni paññāsa samādhikāni, vasimha selassa guhāya romaka; "
  4493. 494493,111,2464,2,8,1,57,5,"Asaṅkamānā abhinibbutattā, hatthattamāyanti mamaṇḍajā pure. "
  4494. 494494,111,2465,2,4,1,0,0,80.
  4495. 494495,111,2466,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Tedāni vakkaṅga kimatthamussukā, bhajanti aññaṃ girikandaraṃ dijā; "
  4496. 494496,111,2467,2,18,1,68,13,"Na nūna maññanti mamaṃ yathā pure, cirappavutthā atha vā na te ime’’ ti. "
  4497. 494497,111,2468,2,7,1,33,3,Tattha {samādhikānī}ti samaadhikāni.
  4498. 494498,111,2468,8,18,1,94,8,"{Romakā}ti rumāya uppanna, sudhotapavāḷena samānavaṇṇanettapādatāya bodhisattaṃ pārāvataṃ ālapati. "
  4499. 494499,111,2468,19,41,1,208,21,{Asaṅkamānā}ti evaṃ atirekapaññāsavassāni imissā pabbataguhāya vasantesu amhesu ete aṇḍajā ekadivasampi mayi āsaṅkaṃ akatvā abhinibbutacittāva hutvā pubbe mama hatthattaṃ hatthappasāraṇokāsaṃ āgacchantīti attho.
  4500. 494500,111,2469,2,6,1,17,3,{Tedānī}ti te idāni.
  4501. 494501,111,2469,7,27,1,116,14,"{Vakkaṅgā}ti bodhisattaṃ ālapati, sabbepi pana pakkhino uppatanakāle gīvaṃ vakkaṃ katvā uppatanato‘‘ vakkaṅgā’’ ti vuccanti. "
  4502. 494502,111,2469,28,32,1,36,4,Kimatthan ti kiṃkāraṇaṃ sampassamānā?
  4503. 494503,111,2469,33,37,1,29,3,{Ussukā}ti ukkaṇṭhitarūpā hutvā.
  4504. 494504,111,2469,38,43,1,44,5,Girikandaran ti girito aññaṃ pabbatakandaraṃ.
  4505. 494505,111,2469,44,78,1,181,29,"Yathā {pure}ti yathā pubbe ete pakkhino maṃ garuṃ katvā piyaṃ katvā maññanti, tathā idāni na nūna maññanti, pubbe idha nivutthatāpaso añño, ayaṃ añño, evaṃ maññe ete maṃ maññantīti dīpeti. "
  4506. 494506,111,2469,79,126,1,243,37,"Cirappavutthā atha vā na te {ime}ti kiṃ nu kho ime ciraṃ vippavasitvā dīghassa addhuno accayena āgatattā maṃ‘‘ soyeva ayan’’ ti na sañjānanti, udāhu ye amhesu abhinibbutacittā, na te ime, aññeva āgantukapakkhino, ime kena maṃ na upasaṅkamantīti pucchati. "
  4507. 494507,111,2470,2,10,1,57,7,Taṃ sutvā bodhisatto pakkamitvā ṭhitova tatiyaṃ gāthamāha–
  4508. 494508,111,2471,2,4,1,0,0,81.
  4509. 494509,111,2472,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Jānāma taṃ na mayaṃ sampamūḷhā, soyeva tvaṃ te mayamasma nāññe; "
  4510. 494510,111,2473,2,14,1,60,9,"Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhaṃ, ājīvikā tena tamuttasāmā’’ ti. "
  4511. 494511,111,2474,2,12,1,56,9,Tattha na mayaṃ {sampamūḷhā}ti mayaṃ mūḷhā pamattā na homa.
  4512. 494512,111,2474,13,40,1,149,24,"Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhan ti tvaṃ, soyeva mayampi teyeva, na taṃ sañjānāma, apica kho pana tava cittaṃ asmiṃ jane paduṭṭhaṃ amhe māretuṃ uppannaṃ. "
  4513. 494513,111,2474,41,46,1,44,4,{Ājīvikā}ti ājīvahetu pabbajita paduṭṭhatāpasa.
  4514. 494514,111,2474,47,57,1,69,9,Tena {tamuttasāmā}ti tena kāraṇena taṃ uttasāma bhāyāma na upasaṅkamāma.
  4515. 494515,111,2475,2,25,1,95,14,Kūṭatāpaso ‘‘ ñāto ahaṃ imehī’’ ti muggaraṃ khipitvā virajjhitvā‘‘ gaccha tāva tvaṃ viraddhomhī’’ ti āha.
  4516. 494516,111,2475,26,40,1,72,11,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ maṃ tāva viraddhosi, cattāro pana apāye na virajjhasi. "
  4517. 494517,111,2475,41,62,1,112,16,"Sace idha vasissasi, gāmavāsīnaṃ‘ coro ayan’ ti ācikkhitvā taṃ gāhāpessāmi sīghaṃ palāyassū’’ ti taṃ tajjetvā pakkāmi. "
  4518. 494518,111,2475,63,70,1,51,6,"Kūṭajaṭilo tattha vasituṃ nāsakkhi, aññattha agamāsi. "
  4519. 494519,111,2476,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4520. 494520,111,2476,11,29,1,104,12,"‘‘ tadā kūṭatāpaso devadatto ahosi, purimo sīlavantatāpaso sāriputto, pārāvatajeṭṭhako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4521. 494521,111,2477,2,4,1,27,2,Romakajātakavaṇṇanā sattamā.
  4522. 494522,111,2479,2,7,1,24,2,[ 278]8. Mahiṃsarājajātakavaṇṇanā
  4523. 494523,111,2480,2,13,1,88,9,{Kimatthamabhisandhāyā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolamakkaṭaṃ ārabbha kathesi.
  4524. 494524,111,2480,14,32,1,166,17,"Sāvatthiyaṃ kira ekasmiṃ kule eko posāvaniyalolamakkaṭo hatthisālaṃ gantvā ekassa sīlavantassa hatthissa piṭṭhiyaṃ nisīditvā uccārapassāvaṃ karoti, piṭṭhiyaṃ caṅkamati. "
  4525. 494525,111,2480,33,40,1,59,7,Hatthī attano sīlavantatāya khantisampadāya na kiñci karoti.
  4526. 494526,111,2480,41,48,1,65,7,Athekadivasaṃ tassa hatthissa ṭhāne añño duṭṭhahatthipoto aṭṭhāsi.
  4527. 494527,111,2480,49,61,1,63,8,Makkaṭo‘‘ soyeva ayan’’ ti saññāya duṭṭhahatthissa piṭṭhiṃ abhiruhi.
  4528. 494528,111,2480,62,72,1,73,10,Atha naṃ so soṇḍāya gahetvā bhūmiyaṃ ṭhapetvā pādena akkamitvā sañcuṇṇesi.
  4529. 494529,111,2480,73,79,1,36,5,Sā pavatti bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā.
  4530. 494530,111,2480,80,85,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4531. 494531,111,2480,86,104,1,110,12,"‘‘ āvuso, lolamakkaṭo kira sīlavantahatthisaññāya duṭṭhahatthipiṭṭhiṃ abhiruhi, atha naṃ so jīvitakkhayaṃ pāpesī’’ ti. "
  4532. 494532,111,2480,105,149,1,193,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idānevesa, lolamakkaṭo evaṃsīlo, porāṇato paṭṭhāya evaṃsīloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4533. 494533,111,2481,2,27,1,263,24,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese mahiṃsayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto thāmasampanno mahāsarīro pabbatapādapabbhāragiriduggavanaghaṭesu vicaranto ekaṃ phāsukaṃ rukkhamūlaṃ disvā gocaraṃ gahetvā divā tasmiṃ rukkhamūle aṭṭhāsi.
  4534. 494534,111,2481,28,44,1,141,16,Atheko lolamakkaṭo rukkhā otaritvā tassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā uccārapassāvaṃ katvā siṅge gaṇhitvā olambanto naṅguṭṭhe gahetvā dolāyantova kīḷi.
  4535. 494535,111,2481,45,57,1,103,11,"Bodhisatto khantimettānuddayasampadāya taṃ tassa anācāraṃ na manasākāsi, makkaṭo punappunaṃ tatheva kari. "
  4536. 494536,111,2481,58,88,1,196,24,"Athekadivasaṃ tasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā rukkhakkhandhe ṭhatvā naṃ‘‘ mahiṃsarāja kasmā imassa duṭṭhamakkaṭassa avamānaṃ sahasi, nisedhehi nan’’ ti vatvā etamatthaṃ pakāsentī purimā dve gāthā avoca– "
  4537. 494537,111,2482,2,4,1,0,0,82.
  4538. 494538,111,2483,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Kimatthamabhisandhāya, lahucittassa dubbhino; "
  4539. 494539,111,2484,2,7,1,42,4,"Sabbakāmadadasseva , imaṃ dukkhaṃ titikkhasi. "
  4540. 494540,111,2485,2,4,1,0,0,83.
  4541. 494541,111,2486,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Siṅgena nihanāhetaṃ, padasā ca adhiṭṭhaha; "
  4542. 494542,111,2487,2,12,1,48,7,"Bhiyyo bālā pakujjheyyuṃ, no cassa paṭisedhako’’ ti. "
  4543. 494543,111,2488,2,12,1,74,9,Tattha {kimatthamabhisandhāyā}ti kiṃ nu kho kāraṇaṃ paṭicca kiṃ sampassamāno.
  4544. 494544,111,2488,13,16,1,25,2,{Dubbhino}ti mittadubbhissa.
  4545. 494545,111,2488,17,22,1,51,4,{Sabbakāmadadassevā}ti sabbakāmadadassa sāmikassa iva.
  4546. 494546,111,2488,23,26,1,23,2,{Titikkhasī}ti adhivāsesi.
  4547. 494547,111,2488,27,41,1,85,12,"Padasā ca {adhiṭṭhahā}ti pādena ca naṃ tiṇhakhuraggena yathā ettheva marati, evaṃ akkama. "
  4548. 494548,111,2488,42,59,1,120,15,"Bhiyyo {bālā}ti sace hi paṭisedhako na bhaveyya, bālā aññāṇasattā punappunaṃ kujjheyyuṃ ghaṭṭeyyuṃ viheṭheyyuṃ evāti dīpeti. "
  4549. 494549,111,2489,2,24,1,146,18,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ rukkhadevate, sacāhaṃ iminā jātigottabalādīhi adhiko samāno imassa dosaṃ na sahissāmi, kathaṃ me manoratho nipphattiṃ gamissati. "
  4550. 494550,111,2489,25,46,1,131,18,"Ayaṃ pana maṃ viya aññampi maññamāno evaṃ anācāraṃ karissati, tato yesaṃ caṇḍamahiṃsānaṃ esa evaṃ karissati , eteyeva etaṃ vadhissanti. "
  4551. 494551,111,2489,47,64,1,103,15,Sā tassa aññehi māraṇā mayhaṃ dukkhato ca pāṇātipātato ca vimutti bhavissatī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha–
  4552. 494552,111,2490,2,4,1,0,0,84.
  4553. 494553,111,2491,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati; "
  4554. 494554,111,2492,2,14,1,51,9,"Te naṃ tattha vadhissanti, sā me mutti bhavissatī’’ ti. "
  4555. 494555,111,2493,2,8,1,45,5,Katipāhaccayena pana bodhisatto aññattha gato.
  4556. 494556,111,2493,9,14,1,40,5,Añño caṇḍamahiṃso tattha āgantvā aṭṭhāsi.
  4557. 494557,111,2493,15,31,1,84,11,Duṭṭhamakkaṭo‘‘ soyeva ayan’’ ti saññāya tassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā tatheva anācāraṃ cari.
  4558. 494558,111,2493,32,44,1,91,12,Atha naṃ so vidhunanto bhūmiyaṃ pātetvā siṅgena hadaye vijjhitvā pādehi madditvā sañcuṇṇesi.
  4559. 494559,111,2494,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4560. 494560,111,2494,11,32,1,119,15,"‘‘ tadā duṭṭhamahiṃso ayaṃ duṭṭhahatthī ahosi, duṭṭhamakkaṭo etarahi ayaṃ makkaṭo, sīlavā mahiṃsarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4561. 494561,111,2495,2,4,1,32,2,Mahiṃsarājajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  4562. 494562,111,2497,2,7,1,22,2,[ 279]9. Satapattajātakavaṇṇanā
  4563. 494563,111,2498,2,13,1,86,10,Yathā māṇavako {panthe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paṇḍukalohitake ārabbha kathesi.
  4564. 494564,111,2498,14,36,1,195,20,"Chabbaggiyānañhi dve janā mettiyabhūmajakā rājagahaṃ upanissāya vihariṃsu, dve assajipunabbasukā kīṭāgiriṃ upanissāya vihariṃsu, paṇḍukalohitakā ime pana dve sāvatthiṃ upanissāya jetavane vihariṃsu. "
  4565. 494565,111,2498,37,42,1,41,5,Te dhammena nīhaṭaṃ adhikaraṇaṃ ukkoṭenti.
  4566. 494566,111,2498,43,66,1,122,18,"Yepi tesaṃ sandiṭṭhasambhattā honti, tesaṃ upatthambhā hutvā‘‘ na, āvuso, tumhe etehi jātiyā vā gottena vā sīlena vā nihīnatarā. "
  4567. 494567,111,2498,67,85,1,112,15,"Sace tumhe attano gāhaṃ vissajjetha, suṭṭhutaraṃ vo ete adhibhavissantī’’ tiādīni vatvā gāhaṃ vissajjetuṃ na denti. "
  4568. 494568,111,2498,86,92,1,54,6,Tena bhaṇḍanāni ceva kalahaviggahavivādā ca pavattanti.
  4569. 494569,111,2498,93,97,1,37,4,Bhikkhū etamatthaṃ bhagavato ārocesuṃ.
  4570. 494570,111,2498,98,157,1,323,41,"Atha bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhū sannipātāpetvā paṇḍukalohitake pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, attanāpi adhikaraṇaṃ ukkoṭetha, aññesampi gāhaṃ vissajjetuṃ na dethā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ evaṃ sante, bhikkhave, tumhākaṃ kiriyā satapattamāṇavassa kiriyā viya hotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4571. 494571,111,2499,2,30,1,251,25,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ kāsigāmake ekasmiṃ kule nibbattitvā vayappatto kasivaṇijjādīhi jīvikaṃ akappetvā pañcasatamatte core gahetvā tesaṃ jeṭṭhako hutvā panthadūhanasandhicchedādīni karonto jīvikaṃ kappesi.
  4572. 494572,111,2499,31,42,1,100,11,Tadā bārāṇasiyaṃ eko kuṭumbiko ekassa jānapadassa kahāpaṇasahassaṃ datvā puna aggahetvāva kālamakāsi.
  4573. 494573,111,2499,43,82,1,218,31,"Athassa bhariyā aparabhāge gilānā maraṇamañce nipannā puttaṃ āmantetvā‘‘ tāta, pitā te ekassa sahassaṃ datvā anāharāpetvāva mato, sace ahampi marissāmi, na so tuyhaṃ dassati, gaccha naṃ mayi jīvantiyā āharāpetvā gaṇhā’’ ti āha. "
  4574. 494574,111,2499,83,95,1,55,8,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tattha gantvā kahāpaṇe labhi.
  4575. 494575,111,2499,96,106,1,94,10,Athassa mātā kālakiriyaṃ katvā puttasinehena tassa āgamanamagge opapātikasiṅgālī hutvā nibbati.
  4576. 494576,111,2500,2,11,1,77,9,Tadā so corajeṭṭhako maggapaṭipanne vilumpamāno sapariso tasmiṃ magge aṭṭhāsi.
  4577. 494577,111,2500,12,42,1,162,23,"Atha sā siṅgālī putte aṭavīmukhaṃ sampatte‘‘ tāta, mā aṭaviṃ abhiruhi, corā ettha ṭhitā, te taṃ māretvā kahāpaṇe gaṇhissantī’’ ti punappunaṃ maggaṃ occhindamānā nivāreti. "
  4578. 494578,111,2500,43,64,1,129,17,So taṃ kāraṇaṃ ajānanto‘‘ ayaṃ kāḷakaṇṇī siṅgālī mayhaṃ maggaṃ occhindatī’’ ti leḍḍudaṇḍaṃ gahetvā mātaraṃ palāpetvā aṭaviṃ paṭipajji.
  4579. 494579,111,2500,65,86,1,141,16,"Atheko satapattasakuṇo‘‘ imassa purisassa hatthe kahāpaṇasahassaṃ atthi, imaṃ māretvā taṃ kahāpaṇaṃ gaṇhathā’’ ti viravanto corābhimukho pakkhandi. "
  4580. 494580,111,2500,87,119,1,138,20,"Māṇavo tena katakāraṇaṃ ajānanto‘‘ ayaṃ maṅgalasakuṇo, idāni me sotthi bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ vassa, sāmi, vassa, sāmī’’ ti vatvā añjaliṃ paggaṇhi. "
  4581. 494581,111,2501,2,29,1,158,21,"Bodhisatto sabbarutaññū tesaṃ dvinnaṃ kiriyaṃ disvā cintesi– imāya siṅgāliyā etassa mātarā bhavitabbaṃ, tena sā‘‘ imaṃ māretvā kahāpaṇe gaṇhantī’’ ti bhayena vāreti. "
  4582. 494582,111,2501,30,49,1,105,14,"Iminā pana satapattena paccāmittena bhavitabbaṃ, tena so‘‘ imaṃ māretvā kahāpaṇe gaṇhathā’’ ti amhākaṃ ārocesi. "
  4583. 494583,111,2501,50,77,1,156,19,"Ayaṃ pana etamatthaṃ ajānanto atthakāmaṃ mātaraṃ tajjetvā palāpesi, anatthakāmassa satapattassa‘‘ atthakāmo me’’ ti saññāya añjaliṃ paggaṇhāti, aho vatāyaṃ bāloti . "
  4584. 494584,111,2501,78,93,1,126,10,"Bodhisattānañhi evaṃ mahāpurisānampi sataṃ parasantakaggahaṇaṃ visamapaṭisandhiggahaṇavasena hoti,‘‘ nakkhattadosenā’’ tipi vadanti. "
  4585. 494585,111,2502,2,7,1,40,5,Māṇavo āgantvā corānaṃ sīmantaraṃ pāpuṇi.
  4586. 494586,111,2502,8,19,1,50,7,Bodhisatto taṃ gāhāpetvā‘‘ kattha vāsikosī’’ ti pucchi.
  4587. 494587,111,2502,20,26,1,20,2,‘‘ Bārāṇasivāsikomhī’’ ti.
  4588. 494588,111,2502,27,34,1,16,3,‘‘ Kahaṃ agamāsī’’ ti?
  4589. 494589,111,2502,35,48,1,59,8,"‘‘ Ekasmiṃ gāmake sahassaṃ laddhabbaṃ atthi, tattha agamāsin’’ ti."
  4590. 494590,111,2502,49,57,1,18,4,‘‘ Laddhaṃ pana te’’ ti?
  4591. 494591,111,2502,58,67,1,14,3,"‘‘ Āma, laddhan’’ ti ."
  4592. 494592,111,2502,68,76,1,21,4,‘‘ Kena tvaṃ pesitosī’’ ti?
  4593. 494593,111,2502,77,104,1,94,18,"‘‘ Sāmi, pitā me mato, mātāpi me gilānā, sā‘ mayi matāya esa na labhissatī’ ti maññamānā maṃ pesesī’’ ti."
  4594. 494594,111,2502,105,115,1,34,6,‘‘ Idāni tava mātu pavattiṃ jānāsī’’ ti?
  4595. 494595,111,2502,116,125,1,17,4,"‘‘ Na jānāmi, sāmī’’ ti."
  4596. 494596,111,2502,126,154,1,179,24,"‘‘ Mātā te tayi nikkhante kālaṃ katvā puttasinehena siṅgālī hutvā tava maraṇabhayabhītā maggaṃ te occhinditvā taṃ vāresi, taṃ tvaṃ tajjetvā palāpesi, satapattasakuṇo pana te paccāmitto. "
  4597. 494597,111,2502,155,185,1,158,22,"So‘ imaṃ māretvā kahāpaṇe gaṇhathā’ ti amhākaṃ ācikkhi, tvaṃ attano bālatāya atthakāmaṃ mātaraṃ‘ anatthakāmā me’ ti maññasi, anatthakāmaṃ satapattaṃ‘ atthakāmo me’ ti. "
  4598. 494598,111,2502,186,204,1,95,14,"Tassa tumhākaṃ kataguṇo nāma natthi, mātā pana te mahāguṇā, kahāpaṇe gahetvā gacchā’’ ti vissajjesi. "
  4599. 494599,111,2503,2,11,1,70,9,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca–
  4600. 494600,111,2504,2,4,1,0,0,85.
  4601. 494601,111,2505,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathā māṇavako panthe, siṅgāliṃ vanagocariṃ; "
  4602. 494602,111,2506,2,7,1,43,4,"Atthakāmaṃ pavedentiṃ, anatthakāmāti maññati; "
  4603. 494603,111,2507,2,7,1,43,4,"Anatthakāmaṃ satapattaṃ, atthakāmoti maññati. "
  4604. 494604,111,2508,2,4,1,0,0,86.
  4605. 494605,111,2509,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Evameva idhekacco, puggalo hoti tādiso; "
  4606. 494606,111,2510,2,8,1,40,5,"Hitehi vacanaṃ vutto, paṭiggaṇhāti vāmato. "
  4607. 494607,111,2511,2,4,1,0,0,87.
  4608. 494608,111,2512,2,14,1,46,9,"‘ ‘ Ye ca kho naṃ pasaṃsanti, bhayā ukkaṃsayanti vā; "
  4609. 494609,111,2513,2,12,1,46,7,"Tañhi so maññate mittaṃ, satapattaṃva māṇavo’’ ti. "
  4610. 494610,111,2514,2,8,1,41,5,Tattha {hitehī}ti hitaṃ vuḍḍhiṃ icchamānehi.
  4611. 494611,111,2514,9,15,1,51,5,Vacanaṃ {vutto}ti hitasukhāvahaṃ ovādānusāsanaṃ vutto.
  4612. 494612,111,2514,16,39,1,121,17,"Paṭiggaṇhāti {vāmato}ti ovādaṃ agaṇhanto‘‘ ayaṃ me na atthāvaho hoti, anatthāvaho me ayan’’ ti gaṇhanto vāmato paṭiggaṇhāti nāma. "
  4613. 494613,111,2515,2,28,1,134,21,Ye ca kho nan ti ye ca kho taṃ attano gāhaṃ gahetvā ṭhitapuggalaṃ‘‘ adhikaraṇaṃ gahetvā ṭhitehi nāma tumhādisehi bhavitabban’’ ti vaṇṇenti.
  4614. 494614,111,2515,29,54,1,218,22,"Bhayā ukkaṃsayanti {vā}ti imassa gāhassa vissaṭṭhapaccayā tumhākaṃ idañcidañca bhayaṃ uppajjissati, mā vissajjayittha, na ete bāhusaccakulaparivārādīhi tumhe sampāpuṇantīti evaṃ vissajjanapaccayā bhayaṃ dassetvā ukkhipanti. "
  4615. 494615,111,2515,55,85,1,145,23,"Tañhi so maññate mittan ti ye evarūpā honti, tesu yaṃkiñci so ekacco bālapuggalo attano bālatāya mittaṃ maññati,‘‘ ayaṃ me atthakāmo mitto’’ ti maññati. "
  4616. 494616,111,2515,86,119,1,182,23,"Satapattaṃva {māṇavo}ti yathā anatthakāmaññeva satapattaṃ so māṇavo attano bālatāya‘‘ atthakāmo me’’ ti maññati, paṇḍito pana evarūpaṃ‘‘ anuppiyabhāṇī mitto’’ ti agahetvā dūratova naṃ vivajjeti. "
  4617. 494617,111,2515,120,122,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  4618. 494618,111,2516,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Aññadatthuharo mitto, yo ca mitto vacīparo; "
  4619. 494619,111,2517,2,10,1,38,7,"Anuppiyañca yo āha, apāyesu ca yo sakhā."
  4620. 494620,111,2518,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Ete amitte cattāro, iti viññāya paṇḍito; "
  4621. 494621,111,2519,2,21,1,45,6,"Ārakā parivajjeyya, maggaṃ paṭibhayaṃ yathā’’ ti.( dī. ni.3.259); "
  4622. 494622,111,2520,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4623. 494623,111,2520,9,18,1,35,5,‘‘ tadā corajeṭṭhako ahameva ahosin’’ ti.
  4624. 494624,111,2521,2,4,1,29,2,Satapattajātakavaṇṇanā navamā.
  4625. 494625,111,2523,2,7,1,23,2,[ 280]10. Puṭadūsakajātakavaṇṇanā
  4626. 494626,111,2524,2,15,1,88,12,Addhā hi nūna {migarājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ puṭadūsakaṃ ārabbha kathesi.
  4627. 494627,111,2524,16,37,1,147,16,Sāvatthiyaṃ kireko amacco buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā uyyāne nisīdāpetvā dānaṃ dadamāno‘‘ antarābhatte uyyāne caritukāmā carantū’’ ti āha.
  4628. 494628,111,2524,38,41,1,29,3,Bhikkhū uyyānacārikaṃ cariṃsu.
  4629. 494629,111,2524,42,66,1,163,19,"Tasmiṃ khaṇe uyyānapālo pattasampannaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā mahantamahantāni paṇṇāni gahetvā‘‘ ayaṃ pupphānaṃ bhavissati, ayaṃ phalānan’’ ti puṭe katvā rukkhamūle pāteti. "
  4630. 494630,111,2524,67,73,1,50,6,Tassa putto dārako pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃseti.
  4631. 494631,111,2524,74,78,1,36,4,Bhikkhū tamatthaṃ bhagavato ārocesuṃ.
  4632. 494632,111,2524,79,97,1,74,10,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa puṭadūsakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4633. 494633,111,2525,2,20,1,181,18,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ ekasmiṃ brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto agāraṃ ajjhāvasamāno ekadivasaṃ kenacideva karaṇīyena uyyānaṃ agamāsi.
  4634. 494634,111,2525,21,25,1,26,4,Tattha bahū vānarā vasanti.
  4635. 494635,111,2525,26,35,1,82,8,"Uyyānapālo imināva niyāmena pattapuṭe pāteti, jeṭṭhavānaro pātitapātite viddhaṃseti. "
  4636. 494636,111,2525,36,54,1,125,14,Bodhisatto taṃ āmantetvā‘‘ uyyānapālena pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃsetvā manāpataraṃ kātukāmo maññe’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  4637. 494637,111,2526,2,4,1,0,0,88.
  4638. 494638,111,2527,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Addhā hi nūna migarājā, puṭakammassa kovido; "
  4639. 494639,111,2528,2,13,1,45,8,"Tathā hi puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna karissatī’’ ti. "
  4640. 494640,111,2529,2,8,1,42,5,Tattha {migarājā}ti makkaṭaṃ vaṇṇento vadati.
  4641. 494641,111,2529,9,12,1,32,2,{Puṭakammassā}ti mālāpuṭakaraṇassa.
  4642. 494642,111,2529,13,16,1,14,2,{Kovido}ti cheko.
  4643. 494643,111,2529,17,39,1,151,19,"Ayaṃ panettha saṅkhepattho– ayaṃ migarājā ekaṃsena puṭakammassa kovido maññe, tathā hi pātitapātitaṃ puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna tato manāpataraṃ karissatīti. "
  4644. 494644,111,2530,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha–
  4645. 494645,111,2531,2,4,1,0,0,89.
  4646. 494646,111,2532,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Na me mātā vā pitā vā, puṭakammassa kovido; "
  4647. 494647,111,2533,2,13,1,48,8,"Kataṃ kataṃ kho dūsema, evaṃ dhammamidaṃ kulan’’ ti. "
  4648. 494648,111,2534,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  4649. 494649,111,2535,2,4,1,0,0,90.
  4650. 494650,111,2536,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; "
  4651. 494651,111,2537,2,13,1,47,8,"Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācanan’’ ti. "
  4652. 494652,111,2538,2,9,1,48,7,Evaṃ vatvā ca pana vānaragaṇaṃ garahitvā pakkāmi.
  4653. 494653,111,2539,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  4654. 494654,111,2539,11,25,1,71,9,"‘‘ tadā vānaro puṭadūsakadārako ahosi, paṇḍitapuriso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4655. 494655,111,2540,2,4,1,30,2,Puṭadūsakajātakavaṇṇanā dasamā.
  4656. 494656,111,2541,2,4,1,19,2,Udapānavaggo tatiyo.
  4657. 494657,111,2542,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  4658. 494658,111,2543,2,11,1,58,7,"Udapānavaraṃ vanabyaggha kapi, sikhinī ca balāka ruciravaro; "
  4659. 494659,111,2544,2,10,1,59,7,"Sujanādhipa romaka dūsa puna, satapattavaro puṭakamma dasāti."
  4660. 494660,111,2545,2,4,1,15,2,4 . Abbhantaravaggo
  4661. 494661,111,2547,2,7,1,23,2,[ 281]1. Abbhantarajātakavaṇṇanā
  4662. 494662,111,2548,2,16,1,119,12,Abbhantaro nāma {dumo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāriputtattherassa bimbādevītheriyā ambarasadānaṃ ārabbha kathesi.
  4663. 494663,111,2548,17,34,1,182,17,Sammāsambuddhe hi pavattitavaradhammacakke vesāliyaṃ kūṭāgārasālāyaṃ viharante mahāpajāpatī gotamī pañca sākiyasatāni ādāya gantvā pabbajjaṃ yācitvā pabbajjañceva upasampadañca labhi.
  4664. 494664,111,2548,35,53,1,74,8,Aparabhāge tā pañcasatā bhikkhuniyo nandakovādaṃ( ma. ni.3.398 ādayo) sutvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  4665. 494665,111,2548,54,107,1,438,46,"Satthari pana sāvatthiṃ upanissāya viharante rāhulamātā bimbādevī‘‘ sāmiko me pabbajitvā sabbaññutaṃ patto, puttopi me pabbajitvā tasseva santike vasati, ahaṃ agāramajjhe kiṃkarissāmi, ahampi pabbajitvā sāvatthiṃ gantvā sammāsambuddhañca puttañca nibaddhaṃ passamānā viharissāmī’’ ti cintetvā bhikkhunupassayaṃ gantvā pabbajitvā ācariyupajjhāyāhi saddhiṃ sāvatthiṃ gantvā satthārañca piyaputtañca passamānā ekasmiṃ bhikkhunupassaye vāsaṃ kappesi. "
  4666. 494666,111,2548,108,112,1,38,4,Rāhulasāmaṇero āgantvā mātaraṃ passati.
  4667. 494667,111,2549,2,7,1,37,4,Athekadivasaṃ theriyā udaravāto kuppi.
  4668. 494668,111,2549,8,21,1,104,12,"Sā putte daṭṭhuṃ āgate tassa dassanatthāya nikkhamituṃ nāsakkhi, aññāva āgantvā aphāsukabhāvaṃ kathayiṃsu. "
  4669. 494669,111,2549,22,36,1,56,10,So mātu santikaṃ gantvā‘‘ kiṃ te laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti pucchi.
  4670. 494670,111,2549,37,61,1,131,17,"‘‘ Tāta, agāramajjhe me sakkharayojite ambarase pīte udaravāto vūpasammati, idāni piṇḍāya caritvā jīvikaṃ kappema, kuto taṃ labhissāmā’’ ti. "
  4671. 494671,111,2549,62,72,1,46,6,Sāmaṇero‘‘ labhanto āharissāmī’’ ti vatvā nikkhami.
  4672. 494672,111,2549,73,88,1,122,11,"Tassa panāyasmato upajjhāyo dhammasenāpati, ācariyo mahāmoggallāno, cūḷapitā ānandatthero, pitā sammāsambuddhoti mahāsampatti. "
  4673. 494673,111,2549,89,101,1,102,12,Evaṃ santepi aññassa santikaṃ agantvā upajjhāyassa santikaṃ gantvā vanditvā dummukhākāro hutvā aṭṭhāsi.
  4674. 494674,111,2549,102,119,1,55,11,"Atha naṃ thero‘‘ kiṃ nu kho, rāhula, dummukho viyāsī’’ ti āha."
  4675. 494675,111,2549,120,133,1,42,7,"‘‘ Mātu me, bhante, theriyā udaravāto kupito’’ ti."
  4676. 494676,111,2549,134,142,1,22,4,‘‘ Kiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  4677. 494677,111,2549,143,153,1,46,6,‘‘ Sakkharayojitena kira ambarasena phāsu hotī’’ ti.
  4678. 494678,111,2549,154,164,1,29,5,"‘‘ Hotu labhissāmi, mā cintayī’’ ti. "
  4679. 494679,111,2550,2,14,1,97,11,So punadivase taṃ ādāya sāvatthiṃ pavisitvā sāmaṇeraṃ āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā rājadvāraṃ agamāsi.
  4680. 494680,111,2550,15,27,1,105,11,"Kosalarājā theraṃ disvā nisīdāpesi, taṅkhaṇaññeva uyyānapālo piṇḍipakkānaṃ madhuraambānaṃ ekaṃ puṭaṃ āhari. "
  4681. 494681,111,2550,28,40,1,97,12,Rājā ambānaṃ tacaṃ apanetvā sakkharaṃ pakkhipitvā sayameva madditvā therassa pattaṃ pūretvā adāsi.
  4682. 494682,111,2550,41,57,1,90,12,Thero rājanivesanā nikkhamitvā āsanasālaṃ gantvā sāmaṇerassa adāsi‘‘ haritvā mātu te dehī’’ ti.
  4683. 494683,111,2550,58,66,1,61,7,"So haritvā adāsi, theriyā paribhuttamatteva udaravāto vūpasami. "
  4684. 494684,111,2550,67,70,1,22,3,Rājāpi manussaṃ pesesi–
  4685. 494685,111,2550,71,87,1,81,11,"‘‘ thero idha nisīditvā ambarasaṃ na paribhuñji, gaccha kassaci dinnabhāvaṃ jānāhī’’ ti. "
  4686. 494686,111,2550,88,98,1,70,10,So therena saddhiṃyeva gantvā taṃ pavattiṃ ñatvā āgantvā rañño kathesi.
  4687. 494687,111,2550,99,101,1,12,2,Rājā cintesi–
  4688. 494688,111,2550,102,121,1,151,13,"‘‘ sace satthā agāraṃ ajjhāvasissa, cakkavattirājā abhavissa, rāhulasāmaṇero pariṇāyakaratanaṃ, therī itthiratanaṃ, sakalacakkavāḷarajjaṃ etesaññeva abhavissa. "
  4689. 494689,111,2550,122,141,1,122,16,"Amhehi ete upaṭṭhahantehi caritabbaṃ assa, idāni pabbajitvā amhe upanissāya vasantesu etesu na yuttaṃ amhākaṃ pamajjitun’’ ti. "
  4690. 494690,111,2550,142,149,1,51,7,So tato paṭṭhāya theriyā nibaddhaṃ ambarasaṃ dāpesi.
  4691. 494691,111,2550,150,157,1,73,7,Therena bimbādevītheriyā ambarasassa dinnabhāvo bhikkhusaṅghe pākaṭo jāto.
  4692. 494692,111,2550,158,164,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4693. 494693,111,2550,165,177,1,67,7,"‘‘ āvuso, sāriputtatthero kira bimbādevītheriṃ ambarasena santappesī’’ ti. "
  4694. 494694,111,2550,178,223,1,214,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva rāhulamātā sāriputtena ambarasena santappitā, pubbepesa etaṃ santappesiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4695. 494695,111,2551,2,43,1,414,40,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsigāmake brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā saṇṭhapitagharāvāso mātāpitūnaṃ accayena isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā isigaṇaparivuto gaṇasatthā hutvā dīghassa addhuno accayena loṇambilasevanatthāya pabbatapādā otaritvā cārikaṃ caramāno bārāṇasiṃ patvā uyyāne vāsaṃ kappesi.
  4696. 494696,111,2551,44,50,1,53,6,Athassa isigaṇassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi.
  4697. 494697,111,2551,51,120,1,419,51,"Sakko āvajjamāno taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ imesaṃ tāpasānaṃ avāsāya parisakkissāmi, atha te bhinnāvāsā upaddutā caramānā cittekaggataṃ na labhissanti, evaṃ me phāsukaṃ bhavissatī’’ ti cintetvā‘‘ ko nu kho upāyo’’ ti vīmaṃsanto imaṃ upāyaṃ addasa– majjhimayāmasamanantare rañño aggamahesiyā sirigabbhaṃ pavisitvā ākāse ṭhatvā‘‘ bhadde, sace tvaṃ abbhantaraambapakkaṃ khādeyyāsi, puttaṃ labhissasi, so cakkavattirājā bhavissatī’’ ti ācikkhissāmi. "
  4698. 494698,111,2551,121,169,1,260,34,"Rājā deviyā kathaṃ sutvā ambapakkatthāya uyyānaṃ pesessati, athāhaṃ ambāni antaradhāpessāmi, rañño uyyāne ambānaṃ abhāvaṃ ārocessanti ,‘‘ ke te khādantī’’ ti vutte‘‘ tāpasā khādantī’’ ti vakkhanti, taṃ sutvā rājā tāpase pothetvā nīharāpessati, evaṃ te upaddutā bhavissantīti. "
  4699. 494699,111,2552,2,18,1,139,16,So majjhimayāmasamanantare sirigabbhaṃ pavisitvā ākāse ṭhito attano devarājabhāvaṃ jānāpetvā tāya saddhiṃ sallapanto purimā dve gāthā avoca–
  4700. 494700,111,2553,2,4,1,0,0,91.
  4701. 494701,111,2554,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Abbhantaro nāma dumo, yassa dibyamidaṃ phalaṃ; "
  4702. 494702,111,2555,2,8,1,41,5,"Bhutvā dohaḷinī nārī, cakkavattiṃ vijāyati. "
  4703. 494703,111,2556,2,4,1,0,0,92.
  4704. 494704,111,2557,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Tvampi bhadde mahesīsi, sā cāpi patino piyā; "
  4705. 494705,111,2558,2,12,1,45,7,"Āharissati te rājā, idaṃ abbhantaraṃ phalan’’ ti. "
  4706. 494706,111,2559,2,19,1,145,15,Tattha abbhantaro nāma {dumo}ti iminā tāva gāmanigamajanapadapabbatādīnaṃ asukassa abbhantaroti avatvā kevalaṃ ekaṃ abbhantaraṃ ambarukkhaṃ kathesi.
  4707. 494707,111,2559,20,30,1,85,10,Yassa dibyamidaṃ phalan ti yassa ambarukkhassa devatānaṃ paribhogārahaṃ dibyaṃ phalaṃ.
  4708. 494708,111,2559,31,35,1,28,4,Idan ti pana nipātamattameva.
  4709. 494709,111,2559,36,39,1,24,2,{Dohaḷinī}ti sañjātadohaḷā.
  4710. 494710,111,2559,40,52,1,48,7,"Tvampi, bhadde, {mahesīsī}ti tvaṃ, sobhane mahesī, asi. "
  4711. 494711,111,2559,53,63,1,39,6,Aṭṭhakathāyaṃ pana‘‘ mahesī cā’’ tipi pāṭho.
  4712. 494712,111,2559,64,78,1,99,13,Sā cāpi patino {piyā}ti soḷasannaṃ devīsahassānaṃ abbhantare aggamahesī cāpi patino cāpi piyāti attho.
  4713. 494713,111,2559,79,104,1,180,23,"Āharissati te rājā, idaṃ abbhantaraṃ phalan ti tassā te piyāya aggamahesiyā idaṃ mayā vuttappakāraṃ phalaṃ rājā āharāpessati, sā tvaṃ taṃ paribhuñjitvā cakkavattigabbhaṃ labhissasīti. "
  4714. 494714,111,2560,2,30,1,143,22,"Evaṃ sakko deviyā imā dve gāthā vatvā‘‘ tvaṃ appamattā hohi, mā papañcaṃ akāsi, sve rañño āroceyyāsī’’ ti taṃ anusāsitvā attano vasanaṭṭhānameva gato. "
  4715. 494715,111,2560,31,39,1,69,8,Sā punadivase gilānālayaṃ dassetvā paricārikānaṃ saññaṃ datvā nipajji.
  4716. 494716,111,2560,40,58,1,105,13,"Rājā samussitasetacchatte sīhāsane nisinno nāṭakāni passanto deviṃ adisvā‘‘ kahaṃ, devī’’ ti paricārike pucchi."
  4717. 494717,111,2560,59,67,1,14,3,"‘‘ Gilānā, devā’’ ti. "
  4718. 494718,111,2560,68,88,1,101,14,"So tassā santikaṃ gantvā sayanapasse nisīditvā piṭṭhiṃ parimajjanto‘‘ kiṃ te, bhadde, aphāsukan’’ ti pucchi."
  4719. 494719,111,2560,89,103,1,57,9,"‘‘ Mahārāja aññaṃ aphāsukaṃ nāma natthi, dohaḷo me uppanno’’ ti."
  4720. 494720,111,2560,104,113,1,21,4,"‘‘ Kiṃ icchasi, bhadde’’ ti?"
  4721. 494721,111,2560,114,121,1,28,3,‘‘ Abbhantaraambaphalaṃ devā’’ ti.
  4722. 494722,111,2560,122,131,1,34,5,‘‘ Abbhantaraambo nāma kahaṃ atthī’’ ti?
  4723. 494723,111,2560,132,154,1,103,14,"‘‘ Nāhaṃ, deva, abbhantaraambaṃ jānāmi, tassa pana me phalaṃ labhamānāya jīvitaṃ atthi, alabhamānāya natthī’’ ti."
  4724. 494724,111,2560,155,191,1,176,24,"‘‘ Tena hi āharāpessāmi , mā cintayī’’ ti rājā deviṃ assāsetvā uṭṭhāya gantvā rājapallaṅke nisinno amacce pakkosāpetvā‘‘ deviyā abbhantaraambe nāma dohaḷo uppanno, kiṃ kātabban’’ ti pucchi."
  4725. 494725,111,2560,192,214,1,133,17,"‘‘ Deva dvinnaṃ ambānaṃ antare ṭhito ambo abbhantaraambo nāma, uyyānaṃ pesetvā abbhantare ṭhitaambato phalaṃ āharāpetvā deviyā dāpethā’’ ti. "
  4726. 494726,111,2561,2,15,1,52,8,"Rājā ‘‘ sādhu, evarūpaṃ ambaṃ āharathā’’ ti uyyānaṃ pesesi. "
  4727. 494727,111,2561,16,24,1,73,8,Sakko attano ānubhāvena uyyāne ambāni khāditasadisāni katvā antaradhāpesi.
  4728. 494728,111,2561,25,39,1,117,14,Ambatthāya gatā manussā sakalauyyānaṃ vicarantā ekaṃ ambampi alabhitvā gantvā uyyāne ambānaṃ abhāvaṃ rañño kathayiṃsu.
  4729. 494729,111,2561,40,49,1,21,4,‘‘ Ke ambāni khādantī’’ ti?
  4730. 494730,111,2561,50,58,1,14,3,"‘‘ Tāpasā, devā’’ ti."
  4731. 494731,111,2561,59,68,1,37,5,‘‘ Tāpase uyyānato pothetvā nīharathā’’ ti.
  4732. 494732,111,2561,69,78,1,39,5,Manussā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā nīhariṃsu.
  4733. 494733,111,2561,79,83,1,35,4,Sakkassa manoratho matthakaṃ pāpuṇi.
  4734. 494734,111,2561,84,89,1,48,5,Devī ambaphalatthāya nibaddhaṃ katvā nipajjiyeva.
  4735. 494735,111,2561,90,107,1,114,13,Rājā kattabbakiccaṃ apassanto amacce ca brāhmaṇe ca sannipātāpetvā‘‘ abbhantaraambassa atthibhāvaṃ jānāthā’’ ti pucchi.
  4736. 494736,111,2561,108,110,1,15,2,Brāhmaṇā āhaṃsu–
  4737. 494737,111,2561,111,134,1,116,15,"‘‘ deva, abbhantaraambo nāma devatānaṃ paribhogo,‘ himavante kañcanaguhāya anto atthī’ ti ayaṃ no paramparāgato anussavo’’ ti."
  4738. 494738,111,2561,135,146,1,42,7,‘‘ Ko pana tato ambaṃ āharituṃ sakkhissatī’’ ti?
  4739. 494739,111,2561,147,162,1,73,10,"‘‘ Na sakkā tattha manussabhūtena gantuṃ, ekaṃ suvapotakaṃ pesetuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4740. 494740,111,2562,2,14,1,119,12,Tena ca samayena rājakule eko suvapotako mahāsarīro kumārakānaṃ yānakacakkanābhimatto thāmasampanno paññavā upāyakusalo.
  4741. 494741,111,2562,15,47,1,188,23,"Rājā taṃ āharāpetvā‘‘ tāta suvapotaka, ahaṃ tava bahūpakāro, kañcanapañjare vasasi, suvaṇṇataṭṭake madhulāje khādasi, sakkharapānakaṃ pivasi, tayāpi amhākaṃ ekaṃ kiccaṃ nittharituṃ vaṭṭatī’’ ti āha."
  4742. 494742,111,2562,48,56,1,11,3,"‘‘ Kiṃ, devā’’ ti."
  4743. 494743,111,2562,57,89,1,187,24,"‘‘ Tāta deviyā abbhantaraambe dohaḷo uppanno, so ca ambo himavante kañcanapabbatantare atthi devatānaṃ paribhogo, na sakkā manussabhūtena tattha gantuṃ, tayā tato ambaphalaṃ āharituṃ vaṭṭatī’’ ti."
  4744. 494744,111,2562,90,100,1,24,4,"‘‘ Sādhu, deva, āharissāmī’’ ti. "
  4745. 494745,111,2562,101,120,1,178,19,Atha naṃ rājā suvaṇṇataṭṭake madhulāje khādāpetvā sakkharapānakaṃ pāyetvā satapākatelena tassa pakkhantarāni makkhetvā ubhohi hatthehi gahetvā sīhapañjare ṭhatvā ākāse vissajjesi.
  4746. 494746,111,2562,121,149,1,207,25,"Sopi rañño nipaccakāraṃ dassetvā ākāse pakkhandanto manussapathaṃ atikkamma himavante paṭhame pabbatantare vasantānaṃ sukānaṃ santikaṃ gantvā abbhantaraambo nāma kattha atthi, kathetha me taṃ ṭhānan’’ ti pucchi."
  4747. 494747,111,2562,150,163,1,54,8,"‘‘ Mayaṃ na jānāma, dutiye pabbatantare sukā jānissantī’’ ti. "
  4748. 494748,111,2563,2,22,1,117,15,"So tesaṃ vacanaṃ sutvā tato uppatitvā dutiyaṃ pabbatantaraṃ agamāsi, tathā tatiyaṃ, catutthaṃ , pañcamaṃ, chaṭṭhaṃ agamāsi. "
  4749. 494749,111,2563,23,39,1,79,11,"Tatthapi naṃ sukā‘‘ na mayaṃ jānāma, sattamapabbatantare sukā jānissantī’’ ti āhaṃsu. "
  4750. 494750,111,2563,40,53,1,61,9,So tatthapi gantvā‘‘ abbhantaraambo nāma kattha atthī’’ ti pucchi.
  4751. 494751,111,2563,54,63,1,46,5,‘‘ Asukaṭṭhāne nāma kañcanapabbatantare’’ ti āhaṃsu.
  4752. 494752,111,2563,64,81,1,71,12,"‘‘ Ahaṃ tassa phalatthāya āgato, maṃ tattha netvā tato me phalaṃ dāpethā’’ ti. "
  4753. 494753,111,2563,82,85,1,15,2,Sukagaṇā āhaṃsu–
  4754. 494754,111,2563,86,123,1,263,26,"‘‘ samma, so vessavaṇamahārājassa paribhogo, na sakkā upasaṅkamituṃ, sakalarukkho mūlato paṭṭhāya sattahi lohajālehi parikkhitto, sahassakumbhaṇḍarakkhasā rakkhanti, tehi diṭṭhassa jīvitaṃ nāma natthi, kappuṭṭhānaggiavīcimahānirayasadisaṭṭhānaṃ, mā tattha patthanaṃ karī’’ ti."
  4755. 494755,111,2563,124,137,1,51,8,"‘‘ Sace tumhe na gacchatha, mayhaṃ ṭhānaṃ ācikkhathā’’ ti."
  4756. 494756,111,2563,138,151,1,45,9,‘‘ Tena hi asukena ca asukena ca ṭhānena yāhī’’ ti.
  4757. 494757,111,2563,152,175,1,226,23,So tehi ācikkhitavaseneva suṭṭhu maggaṃ upadhāretvā taṃ ṭhānaṃ gantvā divā attānaṃ adassetvā majjhimayāmasamanantare rakkhasānaṃ niddokkamanasamaye abbhantaraambassa santikaṃ gantvā ekena mūlantarena saṇikaṃ abhiruhituṃ ārabhi.
  4758. 494758,111,2563,176,185,1,29,4,Lohajālaṃ‘‘ kirī’’ ti saddamakāsi .
  4759. 494759,111,2564,2,15,1,87,9,Rakkhasā pabujjhitvā sukapotakaṃ disvā‘‘ ambacoroyan’’ ti gahetvā kammakaraṇaṃ saṃvidahiṃsu.
  4760. 494760,111,2564,16,51,1,150,21,"Eko‘‘ mukhe pakkhipitvā gilissāmi nan’’ ti āha, aparo‘‘ hatthehi madditvā puñjitvā vippakirissāmi nan’’ ti, aparo‘‘ dvedhā phāletvā aṅgāresu pacitvā khādissāmī’’ ti. "
  4761. 494761,111,2564,52,72,1,117,15,"So tesaṃ kammakaraṇasaṃvidhānaṃ sutvāpi asantasitvāva te rakkhase āmantetvā‘‘ ambho rakkhasā, tumhe kassa manussā’’ ti āha."
  4762. 494762,111,2564,73,79,1,23,2,‘‘ Vessavaṇamahārājassā’’ ti.
  4763. 494763,111,2564,80,105,1,158,19,"‘‘ Ambho, tumhepi ekassa raññova manussā, ahampi raññova manusso, bārāṇasirājā maṃ abbhantaraambaphalatthāya pesesi, svāhaṃ tattheva attano rañño jīvitaṃ datvā āgato. "
  4764. 494764,111,2564,106,133,1,191,23,"Yo hi attano mātāpitūnañceva sāmikassa ca atthāya jīvitaṃ pariccajati, so devalokeyeva nibbattati, tasmā ahampi imamhā tiracchānayoniyā cavitvā devaloke nibbattissāmī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  4765. 494765,111,2565,2,4,1,0,0,93.
  4766. 494766,111,2566,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Bhatturatthe parakkanto, yaṃ ṭhānamadhigacchati; "
  4767. 494767,111,2567,2,10,1,42,5,"Sūro attapariccāgī, labhamāno bhavāmahan’’ ti. "
  4768. 494768,111,2568,2,18,1,119,14,"Tattha {bhatturatthe}ti bhattā vuccanti bhattādīhi bharaṇaposakā pitā mātā sāmiko ca, iti tividhassapetassa bhattu atthāya. "
  4769. 494769,111,2568,19,24,1,41,4,{Parakkanto}ti parakkamaṃ karonto vāyamanto.
  4770. 494770,111,2568,25,37,1,83,11,Yaṃ {ṭhānamadhigacchatī}ti yaṃ sukhakāraṇaṃ yasaṃ vā lābhaṃ vā saggaṃ vā adhigacchati.
  4771. 494771,111,2568,38,42,1,29,3,{Sūro}ti abhīru vikkamasampanno.
  4772. 494772,111,2568,43,58,1,105,13,{Attapariccāgī}ti kāye ca jīvite ca nirapekkho hutvā tassa tividhassapi bhattu atthāya attānaṃ pariccajanto.
  4773. 494773,111,2568,59,90,1,171,26,"Labhamāno bhavāmahan ti yaṃ so evarūpo sūro devasampattiṃ vā manussasampattiṃ vā labhati, ahampi taṃ labhamāno bhavāmi, tasmā hāsova me ettha, na tāso, kiṃ maṃ tumhe tāsethāti. "
  4774. 494774,111,2569,2,9,1,42,7,Evaṃ so imāya gāthāya tesaṃ dhammaṃ desesi.
  4775. 494775,111,2569,10,47,1,186,25,"Te tassa dhammakathaṃ sutvā pasannacittā‘‘ dhammiko esa, na sakkā māretuṃ, vissajjema nan’’ ti vatvā sukapotakaṃ vissajjetvā‘ ambho sukapotaka, muttosi, amhākaṃ hatthato sotthinā gacchā’’ ti āhaṃsu."
  4776. 494776,111,2569,48,63,1,62,10,"‘‘ Mayhaṃ āgamanaṃ mā tucchaṃ karotha, detha me ekaṃ ambaphalan’’ ti."
  4777. 494777,111,2569,64,89,1,143,20,"‘‘ Sukapotaka, tuyhaṃ ekaṃ ambaphalaṃ dātuṃ nāma na bhāro, imasmiṃ pana rukkhe ambāni aṅketvā gahitāni, ekasmiṃ phale asamente amhākaṃ jīvitaṃ natthi. "
  4778. 494778,111,2569,90,114,1,172,20,"Vessavaṇena hi kujjhitvā sakiṃ olokite tattakapāle pakkhittatilā viya kumbhaṇḍasahassaṃ bhijjitvā vippakirīyati, tena te dātuṃ na sakkoma, labhanaṭṭhānaṃ pana ācikkhissāmā’’ ti."
  4779. 494779,111,2569,115,130,1,60,9,"‘‘ Yo koci detu, phaleneva me attho, labhanaṭṭhānaṃ ācikkhathā’’ ti."
  4780. 494780,111,2569,131,161,1,207,24,"‘‘ Etassa kañcanapabbatassa antare jotiraso nāma tāpaso aggiṃ juhamāno kañcanapattiyā nāma paṇṇasālāyaṃ vasati vessavaṇassa kulūpako, vessavaṇo tassa nibaddhaṃ cattāri ambaphalāni peseti, tassa santikaṃ gacchā’’ ti. "
  4781. 494781,111,2570,2,16,1,78,10,So ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tāpasassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  4782. 494782,111,2570,17,28,1,38,7,Atha naṃ tāpaso‘‘ kuto āgatosī’’ ti pucchi.
  4783. 494783,111,2570,29,36,1,24,3,‘‘ Bārāṇasirañño santikā’’ ti.
  4784. 494784,111,2570,37,44,1,21,3,‘‘ Kimatthāya āgatosī’’ ti?
  4785. 494785,111,2570,45,71,1,149,19,"‘‘ Sāmi, amhākaṃ rañño deviyā abbhantaraambapakke dohaḷo uppanno, tadatthaṃ āgatomhi, rakkhasā pana me sayaṃ ambapakkaṃ adatvā tumhākaṃ santikaṃ pesesun’’ ti."
  4786. 494786,111,2570,72,82,1,28,5,"‘‘ Tena hi nisīda, labhissasī’’ ti. "
  4787. 494787,111,2570,83,88,1,40,5,Athassa vessavaṇo cattāri phalāni pesesi.
  4788. 494788,111,2570,89,98,1,65,8,"Tāpaso tato dve paribhuñji, ekaṃ suvapotakassa khādanatthāya adāsi. "
  4789. 494789,111,2570,99,119,1,124,15,Tena tasmiṃ khādite ekaṃ phalaṃ sikkāya pakkhipitvā suvapotakassa gīvāya paṭimuñcitvā‘‘ idāni gacchā’’ ti sukapotakaṃ vissajjesi .
  4790. 494790,111,2570,120,125,1,28,5,So taṃ āharitvā deviyā adāsi.
  4791. 494791,111,2570,126,136,1,73,9,"Sā taṃ khāditvā dohaḷaṃ paṭippassambhesi, tatonidānaṃ panassā putto nāhosi. "
  4792. 494792,111,2571,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4793. 494793,111,2571,10,32,1,116,15,"‘‘ tadā devī rāhulamātā ahosi, suko ānando, ambapakkadāyako tāpaso sāriputto, uyyāne nivutthatāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4794. 494794,111,2572,2,4,1,31,2,Abbhantarajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  4795. 494795,111,2574,2,7,1,18,2,[ 282]2. Seyyajātakavaṇṇanā
  4796. 494796,111,2575,2,16,1,95,12,Seyyaṃso seyyaso {hotī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kosalarañño amaccaṃ ārabbha kathesi.
  4797. 494797,111,2575,17,23,1,51,6,So kira rañño bahūpakāro sabbakiccanipphādako ahosi.
  4798. 494798,111,2575,24,37,1,53,9,Rājā‘‘ bahūpakāro me ayan’’ ti tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  4799. 494799,111,2575,38,46,1,65,8,Taṃ asahamānā aññe rañño pesuññaṃ upasaṃharitvā taṃ paribhindiṃsu.
  4800. 494800,111,2575,47,60,1,137,13,Rājā tesaṃ vacanaṃ saddahitvā dosaṃ anupaparikkhitvāva taṃ sīlavantaṃ niddosaṃ saṅkhalikabandhanena bandhāpetvā bandhanāgāre pakkhipāpesi.
  4801. 494801,111,2575,61,74,1,123,13,So tattha ekako vasanto sīlasampattiṃ nissāya cittekaggataṃ labhitvā ekaggacitto saṅkhāre sammasitvā sotāpattiphalaṃ pāpuṇi.
  4802. 494802,111,2575,75,86,1,113,11,Athassa rājā aparabhāge niddosabhāvaṃ ñatvā saṅkhalikabandhanaṃ bhindāpetvā purimayasato mahantataraṃ yasaṃ adāsi.
  4803. 494803,111,2575,87,105,1,114,14,So‘‘ satthāraṃ vandissāmī’’ ti bahūni mālāgandhādīni ādāya vihāraṃ gantvā tathāgataṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  4804. 494804,111,2575,106,122,1,82,12,Satthā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto‘‘ anattho kira te uppannoti assumhā’’ ti āha.
  4805. 494805,111,2575,123,145,1,111,14,"‘‘ Āma, bhante, uppanno, ahaṃ pana tena anatthena atthaṃ akāsiṃ, bandhanāgāre nisīditvā sotāpattiphalaṃ nibbattesin’’ ti. "
  4806. 494806,111,2575,146,173,1,143,20,"Satthā‘‘ na kho, upāsaka, tvaññeva anatthena atthaṃ āhari, porāṇakapaṇḍitāpi attano anatthena atthaṃ āhariṃ suyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  4807. 494807,111,2576,2,34,1,255,28,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā pitu accayena rajje patiṭṭhāya dasa rājadhamme akopetvā dānaṃ deti, pañca sīlāni rakkhati , uposathakammaṃ karoti. "
  4808. 494808,111,2576,35,39,1,33,4,Athasseko amacco antepure padussi.
  4809. 494809,111,2576,40,52,1,68,8,Pādamūlikādayo ñatvā‘‘ asukaamacco antepure paduṭṭho’’ ti rañño ārocesuṃ.
  4810. 494810,111,2576,53,70,1,102,13,Rājā pariggaṇhanto yathāsabhāvato ñatvā pakkosāpetvā‘‘ mā maṃ ito paṭṭhāya upaṭṭhāhī’’ ti nibbisayaṃ akāsi.
  4811. 494811,111,2576,71,90,1,102,10,So gantvā aññataraṃ sāmantarājānaṃ upaṭṭhahīti sabbaṃ vatthu heṭṭhā mahāsīlavajātake( jā.1.1.51) kathitasadisameva.
  4812. 494812,111,2576,91,111,1,139,16,Idhāpi so rājā tikkhattuṃ vīmaṃsitvā tassa amaccassa vacanaṃ saddahitvā‘‘ bārāṇasirajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti mahantena parivārena rajjasīmaṃ pāpuṇi.
  4813. 494813,111,2576,112,142,1,182,23,"Bārāṇasirañño sattasatamattā mahāyodhā taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ deva, asuko nāma kira rājā bārāṇasirajjaṃ gaṇhissāmī’ ti janapadaṃ bhindanto āgacchati, ettheva naṃ gantvā gaṇhissāmā’’ ti āhaṃsu."
  4814. 494814,111,2576,143,158,1,72,10,"‘‘ Mayhaṃ paravihiṃsāya laddhena rajjena kiccaṃ natthi, mā kiñci karitthā’’ ti? "
  4815. 494815,111,2577,2,26,1,116,16,"Corarājā āgantvā nagaraṃ parikkhipi, puna amaccā rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, mā evaṃ karittha, gaṇhissāma nan’’ ti āhaṃsu. "
  4816. 494816,111,2577,27,46,1,113,14,"Rājā‘‘ na labbhā kiñci kātuṃ, nagaradvārāni vivarathā’’ ti vatvā sayaṃ amaccagaṇaparivuto mahātale rājapallaṅke nisīdi. "
  4817. 494817,111,2577,47,63,1,161,16,Corarājā catūsu dvāresu manusse pothento nagaraṃ pavisitvā pāsādaṃ abhiruyha amaccaparivutaṃ rājānaṃ gāhāpetvā saṅkhalikāhi bandhāpetvā bandhanāgāre pakkhipāpesi.
  4818. 494818,111,2577,64,71,1,72,7,Rājā bandhanāgāre nisinnova corarājānaṃ mettāyanto mettajjhānaṃ uppādesi.
  4819. 494819,111,2577,72,84,1,99,11,"Tassa mettānubhāvena corarañño kāye ḍāho uppajji, sakalasarīraṃ yamakaukkāhi jhāpiyamānaṃ viya jātaṃ. "
  4820. 494820,111,2577,85,97,1,50,8,So mahādukkhābhitunno‘‘ kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti pucchi.
  4821. 494821,111,2577,98,115,1,93,12,"‘‘ Tumhe sīlavantaṃ rājānaṃ bandhanāgāre pakkhipetha, tena vo idaṃ dukkhaṃ uppannaṃ bhavissatī’’ ti. "
  4822. 494822,111,2577,116,152,1,207,27,So gantvā bodhisattaṃ khamāpetvā‘‘ tumhākaṃ rajjaṃ tumhākameva hotū’’ ti rajjaṃ tasseva niyyādetvā‘‘ ito paṭṭhāya tumhākaṃ paccatthiko me bhāro hotū’’ ti vatvā paduṭṭhāmaccassa rājāṇaṃ kāretvā attano nagarameva gato.
  4823. 494823,111,2578,2,13,1,119,11,Bodhisatto alaṅkatamahātale samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno amaccehi saddhiṃ sallapanto purimā dvegāthā avoca–
  4824. 494824,111,2579,2,4,1,0,0,94.
  4825. 494825,111,2580,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Seyyaṃso seyyaso hoti, yo seyyamupasevati; "
  4826. 494826,111,2581,2,9,1,43,6,"Ekena sandhiṃ katvāna, sataṃ vajjhe amocayiṃ. "
  4827. 494827,111,2582,2,4,1,0,0,95.
  4828. 494828,111,2583,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tasmā sabbena lokena, sandhiṃ katvāna ekato; "
  4829. 494829,111,2584,2,12,1,47,7,"Pecca saggaṃ nigaccheyya, idaṃ suṇātha kāsiyā’’ ti. "
  4830. 494830,111,2585,2,18,1,141,13,"Tattha seyyaṃso seyyaso hoti, yo {seyyamupasevatī}ti anavajjauttamadhammasaṅkhāto seyyo aṃso koṭṭhāso assāti seyyaṃso, kusaladhammanissitapuggalo. "
  4831. 494831,111,2585,19,36,1,139,16,"Yo punappunaṃ taṃ seyyaṃ kusaladhammabhāvanaṃ kusalābhirataṃ vā uttamapuggalamupasevati, so seyyaso hoti pāsaṃsataro ceva uttaritaro ca hoti. "
  4832. 494832,111,2585,37,66,1,227,27,"Ekena sandhiṃ katvāna, sataṃ vajjhe amocayin ti tadamināpi cetaṃ veditabbaṃ– ahañhi seyyaṃ mettābhāvanaṃ upasevanto tāya mettābhāvanāya ekena coraraññā sandhiṃ santhavaṃ katvā mettābhāvanaṃ bhāvetvā tumhe satajane vajjhe amocayiṃ. "
  4833. 494833,111,2586,2,35,1,244,29,"Dutiyagāthāya attho– yasmā ahaṃ ekena saddhiṃ ekato mettābhāvanāya sandhiṃ katvā tumhe vajjhappatte satajane mocayiṃ, tasmā veditabbamevetaṃ, tasmā sabbena lokena saddhiṃ mettābhāvanāya sandhiṃ katvā ekato puggalo pecca paraloke saggaṃ nigaccheyya. "
  4834. 494834,111,2586,36,45,1,65,8,"Mettāya hi upacāraṃ kāmāvacare paṭisandhiṃ deti, appanā brahmaloke. "
  4835. 494835,111,2586,46,53,1,58,7,Idaṃ mama vacanaṃ sabbepi tumhe kāsiraṭṭhavāsino suṇāthāti.
  4836. 494836,111,2587,2,16,1,149,14,Evaṃ mahāsatto mahājanassa mettābhāvanāya guṇaṃ vaṇṇetvā dvādasayojanike bārāṇasinagare setacchattaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbaji.
  4837. 494837,111,2587,17,23,1,45,5,Satthā sammāsambuddho hutvā tatiyaṃ gāthamāha–
  4838. 494838,111,2588,2,4,1,0,0,96.
  4839. 494839,111,2589,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvā mahārājā, kaṃso bārāṇasiggaho; "
  4840. 494840,111,2590,2,11,1,49,6,"Dhanuṃ kaṇḍañca nikkhippa, saṃyamaṃ ajjhupāgamī’’ ti. "
  4841. 494841,111,2591,2,6,1,30,4,Tattha mahanto rājāti mahārājā.
  4842. 494842,111,2591,7,11,1,19,3,{Kaṃso}ti tassa nāmaṃ.
  4843. 494843,111,2591,12,16,1,45,4,Bārāṇasiṃ gahetvā ajjhāvasanato bārāṇasiggaho.
  4844. 494844,111,2591,17,42,1,189,23,"So rājā idaṃ vacanaṃ vatvā dhanu ñca sarasaṅkhātaṃ kaṇḍañca nikkhippa ohāya chaḍḍetvā sīlasaṃyamaṃ upagato pabbajito, pabbajitvā ca pana jhānaṃ uppādetvā aparihīnajjhāno brahmaloke uppannoti. "
  4845. 494845,111,2592,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4846. 494846,111,2592,9,23,1,62,9,"‘‘ tadā corarājā ānando ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4847. 494847,111,2593,2,4,1,25,2,Seyyajātakavaṇṇanā dutiyā.
  4848. 494848,111,2595,2,7,1,27,2,[ 283]3. Vaḍḍhakīsūkarajātakavaṇṇanā
  4849. 494849,111,2596,2,13,1,89,11,Varaṃ varaṃ tvan ti idaṃ satthā jetavane viharanto dhanuggahatissattheraṃ ārabbha kathesi.
  4850. 494850,111,2596,14,28,1,144,14,Pasenadirañño pitā mahākosalo bimbisārarañño dhītaraṃ vedehiṃ nāma kosaladeviṃ dadamāno tassā nhānacuṇṇamūlaṃ satasahassuṭṭhānaṃ kāsigāmaṃ adāsi.
  4851. 494851,111,2596,29,36,1,68,7,Ajātasattunā pana pitari mārite kosaladevīpi sokābhibhūtā kālamakāsi.
  4852. 494852,111,2596,37,41,1,32,4,Tato pasenadi kosalarājā cintesi–
  4853. 494853,111,2596,42,64,1,121,16,"‘‘ ajātasattunā pitā mārito, bhaginīpi me sāmike kālakate tena sokena kālakatā, pitughātakassa corassa kāsigāmaṃ na dassāmī’’ ti. "
  4854. 494854,111,2596,65,70,1,29,5,So taṃ ajātasattussa na adāsi.
  4855. 494855,111,2596,71,88,1,109,14,"Taṃ gāmaṃ nissāya tesaṃ dvinnampi kālena kālaṃ yuddhaṃ hoti, ajātasattu taruṇo samattho, pasenadi mahallakoyeva. "
  4856. 494856,111,2596,89,97,1,68,7,"So abhikkhaṇaṃ parajjati, mahākosalassāpi manussā yebhuyyena parājitā. "
  4857. 494857,111,2596,98,115,1,71,12,"Atha rājā‘‘ mayaṃ abhiṇhaṃ parajjāma, kiṃ nu kho kātabban’’ ti amacce pucchi."
  4858. 494858,111,2596,116,133,1,82,11,"‘‘ Deva, ayyā nāma mantacchekā honti, jetavanavihāre bhikkhūnaṃ kathaṃ sotuṃ vaṭṭatī’’ ti. "
  4859. 494859,111,2596,134,149,1,81,11,Rājā‘‘ tena hi tāyaṃ velāyaṃ bhikkhūnaṃ kathāsallāpaṃ suṇāthā’’ ti carapurise āṇāpesi.
  4860. 494860,111,2596,150,155,1,29,5,Te tato paṭṭhāya tathā akaṃsu.
  4861. 494861,111,2597,2,15,1,112,12,Tasmiṃ pana kāle dve mahallakattherā vihārapaccante paṇṇasālāyaṃ vasanti dattatthero ca dhanuggahatissatthero ca.
  4862. 494862,111,2597,16,30,1,138,13,Tesu dhanuggahatissatthero paṭhamayāmepi majjhimayāmepi niddāyitvā pacchimayāme pabujjhitvā ummukkāni sodhetvā aggiṃ jāletvā nisinnako āha–
  4863. 494863,111,2597,31,39,1,21,3,"‘‘ bhante, dattattherā’’ ti."
  4864. 494864,111,2597,40,50,1,25,4,"‘‘ Kiṃ, bhante, tissattherā’’ ti?"
  4865. 494865,111,2597,51,60,1,24,5,‘‘ Kiṃ niddāyasi no tvan’’ ti.
  4866. 494866,111,2597,61,69,1,28,4,‘‘ Aniddāyantā kiṃ karissāmā’’ ti?
  4867. 494867,111,2597,70,78,1,25,4,‘‘ Uṭṭhāya tāva nisīdathā’’ ti.
  4868. 494868,111,2597,79,85,1,39,6,So uṭṭhāya nisinno taṃ dattattheraṃ āha–
  4869. 494869,111,2597,86,112,1,153,19,"‘‘ bhante dattatthera, ayaṃ te lolo mahodarakosalo cāṭimattaṃ bhattameva pūtiṃ karoti, yuddhavicāraṇaṃ pana kiñci na jānāti, parājito parājitotveva vadāpetī’’ ti."
  4870. 494870,111,2597,113,122,1,25,5,‘‘ Kiṃ pana kātuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  4871. 494871,111,2597,123,131,1,56,8,Tasmiṃ khaṇe te carapurisā tesaṃ kathaṃ suṇantā aṭṭhaṃsu.
  4872. 494872,111,2598,2,5,1,38,3,Dhanuggahatissatthero yuddhaṃ vicāresi–
  4873. 494873,111,2598,6,19,1,63,7,"‘‘ bhante, yuddho nāma tividho– padumabyūho, cakkabyūho, sakaṭabyūhoti. "
  4874. 494874,111,2598,20,60,1,342,38,Ajātasattuṃ gaṇhitukāmena asuke nāma pabbatakucchismiṃ dvīsu pabbatabhittīsu manusse ṭhapetvā purato dubbalabalaṃ dassetvā pabbatantaraṃ paviṭṭhabhāvaṃ jānitvā paviṭṭhamaggaṃ occhinditvā purato ca pacchato ca ubhosu pabbatabhittīsu vaggitvā unnaditvā khipe patitamacchaṃ viya antomuṭṭhiyaṃ vaṭṭapotakaṃ viya ca katvā sakkā assa taṃ gahetun’’ ti.
  4875. 494875,111,2598,61,66,1,37,5,Carapurisā taṃ sāsanaṃ rañño ārocesuṃ.
  4876. 494876,111,2598,67,89,1,195,22,Taṃ sutvā rājā saṅgāmabheriṃ carāpetvā gantvā sakaṭabyūhaṃ katvā ajātasattuṃ jīvaggāhaṃ gāhāpetvā attano dhītaraṃ vajirakumāriṃ bhāgineyyassa datvā kāsigāmaṃ tassā nhānamūlaṃ katvā datvā uyyojesi.
  4877. 494877,111,2598,90,95,1,36,5,Sā pavatti bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā.
  4878. 494878,111,2598,96,101,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  4879. 494879,111,2598,102,115,1,77,8,"‘‘ āvuso, kosalarājā kira dhanuggahatissattherassa vicāraṇāya ajātasattuṃ jinī’’ ti. "
  4880. 494880,111,2598,116,158,1,190,25,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi dhanuggahatisso yuddhavicāraṇāya chekoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  4881. 494881,111,2599,2,14,1,90,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññe rukkhadevatā hutvā nibbatti .
  4882. 494882,111,2599,15,32,1,148,17,Tadā bārāṇasiṃ nissāya nivutthavaḍḍhakigāmakā eko vaḍḍhakī thambhatthāya araññaṃ gantvā āvāṭe patitaṃ sūkarapotakaṃ disvā taṃ gharaṃ netvā paṭijaggi.
  4883. 494883,111,2599,33,51,1,112,12,"So vuḍḍhippatto mahāsarīro vaṅkadāṭho ācārasampanno ahosi, vaḍḍhakinā positattā pana‘‘ vaḍḍhakīsūkaro’’ tveva paññāyi. "
  4884. 494884,111,2599,52,65,1,136,11,"Vaḍḍhakissa rukkhatacchanakāle tuṇḍena rukkhaṃ parivatteti, mukhena ḍaṃsitvā vāsipharasunikhādanamuggare āharati, kālasuttakoṭiyaṃ gaṇhāti. "
  4885. 494885,111,2599,66,82,1,73,11,"Atha so vaḍḍhakī‘‘ kocideva, naṃ khādeyyā’’ ti bhayena netvā araññe vissajjesi. "
  4886. 494886,111,2599,83,98,1,173,15,Sopi araññaṃ pavisitvā khemaṃ phāsukaṭṭhānaṃ olokento ekaṃ pabbatantare mahantaṃ girikandaraṃ addasa sampannakandamūlaphalaṃ phāsukaṃ vasanaṭṭhānaṃ anekasatasūkarasamākiṇṇaṃ.
  4887. 494887,111,2599,99,106,1,43,7,Te sūkarā taṃ disvā tassa santikaṃ āgamaṃsu.
  4888. 494888,111,2599,107,110,1,11,3,Sopi te āha–
  4889. 494889,111,2599,111,134,1,108,16,"‘‘ ahaṃ tumheva olokento vicarāmi, apica vo mayā diṭṭhā, idañca ṭhānaṃ ramaṇīyaṃ, ahampi idāni idheva vasissāmī’’ ti."
  4890. 494890,111,2599,135,148,1,56,8,"‘‘ Saccaṃ idaṃ ṭhānaṃ ramaṇīyaṃ, parissayo panettha atthī’’ ti."
  4891. 494891,111,2599,149,174,1,128,19,"‘‘ Ahampi tumhe disvā etaṃ aññāsiṃ, evaṃ gocarasampanne ṭhāne vasantānaṃ vo sarīresu maṃsalohitaṃ natthi, kiṃ pana vo ettha bhayan’’ ti?"
  4892. 494892,111,2599,175,187,1,64,8,‘‘ Eko byaggho pātova āgantvā diṭṭhadiṭṭhaṃyeva gahetvā gacchatī’’ ti.
  4893. 494893,111,2599,188,201,1,50,8,"‘‘ Kiṃ pana so nibaddhaṃ gaṇhāti, udāhu antarantarā’’ ti?"
  4894. 494894,111,2599,202,209,1,20,3,‘‘ Nibaddhaṃ gaṇhātī’’ ti.
  4895. 494895,111,2599,210,219,1,23,5,‘‘ Kati pana te byagghā’’ ti?
  4896. 494896,111,2599,220,226,1,10,2,‘‘ Ekoyevā’’ ti.
  4897. 494897,111,2599,227,238,1,44,7,‘‘ Ettakā tumhe ekassa yujjhituṃ na sakkothā’’ ti?
  4898. 494898,111,2599,239,248,1,17,4,"‘‘ Āma, na sakkomā’’ ti."
  4899. 494899,111,2599,249,268,1,81,13,"‘‘ Ahaṃ taṃ gaṇhissāmi, kevalaṃ tumhe mama vacanaṃ karotha, so byaggho kahaṃ vasatī’’ ti?"
  4900. 494900,111,2599,269,276,1,18,3,‘‘ Etasmiṃ pabbate’’ ti.
  4901. 494901,111,2600,2,22,1,150,15,So rattiññeva sūkare carāpetvā yuddhaṃ vicārento‘‘ yuddhaṃ nāma padumabyūhacakkabyūhasakaṭabyūhavasena tividhaṃ hotī’’ ti vatvā padumabyūhavasena vicāresi.
  4902. 494902,111,2600,23,27,1,23,4,So hi bhūmisīsaṃ jānāti.
  4903. 494903,111,2600,28,45,1,99,13,Tasmā‘‘ imasmiṃ ṭhāne yuddhaṃ vicāretuṃ vaṭṭatī’’ ti sūkarapillake mātaro ca tesaṃ majjhaṭṭhāne ṭhapesi.
  4904. 494904,111,2600,46,77,1,228,27,"So tā āvijjhitvā majjhimasūkariyo, tā āvijjhitvā potakasūkare, te āvijjhitvā jarasūkare, te āvijjhitvā dīghadāṭhasūkare, te āvijjhitvā yuddhasamatthe balavatarasūkare dasa vīsa tiṃsa jane tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne balagumbaṃ katvā ṭhapesi. "
  4905. 494905,111,2600,78,91,1,123,12,"Attano ṭhitaṭṭhānassa purato ekaṃ parimaṇḍalaṃ āvāṭaṃ khaṇāpesi, pacchato ekaṃ suppasaṇṭhānaṃ anupubbaninnaṃ pabbhārasadisaṃ. "
  4906. 494906,111,2600,92,110,1,109,14,Tassa saṭṭhisattatimatte yodhasūkare ādāya tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne‘‘ mā bhāyitthā’’ ti kammaṃ vicārato aruṇaṃ uṭṭhahi.
  4907. 494907,111,2601,2,22,1,109,15,Byaggho uṭṭhāya‘‘ kālo’’ ti ñatvā gantvā tesaṃ sammukhā ṭhite pabbatatale ṭhatvā akkhīni ummīletvā sūkare olokesi.
  4908. 494908,111,2601,23,38,1,73,9,"Vaḍḍhakīsūkaro‘‘ paṭioloketha nan’’ ti sūkarānaṃ saññaṃ adāsi, te paṭiolokesuṃ. "
  4909. 494909,111,2601,39,47,1,55,7,"Byaggho mukhaṃ ugghāṭetvā assosi, sūkarāpi tathā kariṃsu. "
  4910. 494910,111,2601,48,54,1,44,5,"Byaggho muttaṃ chaḍḍesi, sūkarāpi chaḍḍayiṃsu. "
  4911. 494911,111,2601,55,65,1,44,9,"Iti yaṃ yaṃ so karoti, taṃ taṃ te paṭikariṃsu. "
  4912. 494912,111,2601,66,68,1,10,2,So cintesi–
  4913. 494913,111,2601,69,88,1,126,16,"‘‘ pubbe sūkarā mayā olokitakāle palāyantā palāyitumpi na sakkonti, ajja apalāyitvā mama paṭisattu hutvā mayā katameva paṭikaronti. "
  4914. 494914,111,2601,89,106,1,95,14,"Etasmiṃ bhūmisīse ṭhito eko tesaṃ saṃvidhāyakopi atthi, ajja mayhaṃ gatassa jayo na paññāyatī’’ ti. "
  4915. 494915,111,2601,107,112,1,45,5,So nivattitvā attano vasanaṭṭhānameva agamāsi.
  4916. 494916,111,2601,113,130,1,134,16,"Tena pana gahitamaṃsakhādako eko kūṭajaṭilo atthi, so taṃ tucchahatthameva āgacchantaṃ disvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  4917. 494917,111,2602,2,4,1,0,0,97.
  4918. 494918,111,2603,2,11,1,34,7,"‘ ‘ Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari, "
  4919. 494919,111,2604,2,6,1,30,4,Asmiṃ padese abhibhuyya sūkare;
  4920. 494920,111,2605,2,6,1,29,4,"Sodāni eko byapagamma jhāyasi, "
  4921. 494921,111,2606,2,12,1,39,8,Balaṃ nu te byaggha na cajja vijjatī’’ ti.
  4922. 494922,111,2607,2,33,1,209,28,"Tattha varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari, asmiṃ padese abhibhuyya {sūkare}ti ambho byaggha, tvaṃ pubbe imasmiṃ padese sabbasūkare abhibhavitvā imesu sūkaresu varaṃ varaṃ tvaṃ uttamuttamaṃ sūkaraṃ nihananto vicari. "
  4923. 494923,111,2607,34,49,1,110,14,Sodāni eko byapagamma {jhāyasī}ti so tvaṃ idāni aññataraṃ sūkaraṃ aggahetvā ekakova apagantvā jhāyasi pajjhāyasi.
  4924. 494924,111,2607,50,68,1,86,15,"Balaṃ nu te byaggha na cajja {vijjatī}ti kiṃ nu te, ambho byaggha, ajja kāyabalaṃ natthīti. "
  4925. 494925,111,2608,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā byaggho dutiyaṃ gāthamāha–
  4926. 494926,111,2609,2,4,1,0,0,98.
  4927. 494927,111,2610,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Ime sudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthū; "
  4928. 494928,111,2611,2,14,1,66,9,"Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajjame mayā’’ ti. "
  4929. 494929,111,2612,2,7,1,22,4,Tattha sudan ti nipāto.
  4930. 494930,111,2612,8,54,1,291,41,"Ayaṃ pana saṅkhepattho– ime sūkarā pubbe maṃ disvā bhayena aṭṭitā pīḷitā attano leṇagavesino puthū visuṃ visuṃ hutvā disodisaṃ yanti, taṃ taṃ disaṃ abhimukhā palāyanti, te dāni sabbepi samāgantvā ekato vasanti tiṭṭhanti, tañca bhūmisīsaṃ upagatā, yattha ṭhitā duppasahā dummaddayā ajja ime mayāti. "
  4931. 494931,111,2613,2,24,1,120,16,"Athassa ussāhaṃ janento kūṭajaṭilo‘‘ mā bhāyi, gaccha tayi naditvā pakkhandante sabbepi bhītā bhijjitvā palāyissantī’’ ti āha. "
  4932. 494932,111,2613,25,35,1,73,10,Byaggho tasmiṃ ussāhaṃ janente sūro hutvā puna gantvā pabbatatale aṭṭhāsi.
  4933. 494933,111,2613,36,41,1,46,5,Vaḍḍhakīsūkaro dvinnaṃ āvāṭānaṃ antare aṭṭhāsi.
  4934. 494934,111,2613,42,53,1,39,6,"Sūkarā‘‘ sāmi, mahācoro punāgato’’ ti āhaṃsu."
  4935. 494935,111,2613,54,65,1,36,6,"‘‘ Mā bhāyittha, idāni taṃ gaṇhissāmī’’ ti. "
  4936. 494936,111,2613,66,83,1,126,15,"Byaggho naditvā vaḍḍhakīsūkarassa upari patati, sūkaro tassa attano upari patanakāle parivattitvā vegena ujukaṃ khataāvāṭe pati. "
  4937. 494937,111,2613,84,99,1,144,15,Byaggho vegaṃ sandhāretuṃ asakkonto uparibhāgena gantvā suppamukhassa tiriyaṃ khataāvāṭassa atisambādhe mukhaṭṭhāne patitvā puñjakato viya ahosi.
  4938. 494938,111,2613,100,129,1,244,25,Sūkaro āvāṭā uttaritvā asanivegena gantvā byagghaṃ antarasatthimhi dāṭhāya paharitvā yāva vakkapadesā phāletvā pañcamadhuramaṃsaṃ dāṭhāya paliveṭhetvā byagghassa matthake āvijjhitvā‘‘ gaṇhatha tumhākaṃ paccāmittan’’ ti ukkhipitvā bahiāvāṭe chaḍḍesi.
  4939. 494939,111,2613,130,149,1,116,14,"Paṭhamaṃ āgatā byagghamaṃsaṃ labhiṃsu, pacchā āgatā‘‘ byagghamaṃsaṃ kīdisaṃ hotī’’ ti tesaṃ mukhaṃ upasiṅghantā vicariṃsu. "
  4940. 494940,111,2614,2,6,1,23,4,Sūkarā na tāva tussanti.
  4941. 494941,111,2614,7,23,1,71,12,Vaḍḍhakīsūkaro tesaṃ iṅghitaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho tumhe na tussathā’’ ti āha.
  4942. 494942,111,2614,24,41,1,91,11,"‘‘ Sāmi, kiṃ etena byagghena ghātitena, añño pana byagghaāṇāpanasamattho kūṭajaṭilo atthiyevā’’ ti."
  4943. 494943,111,2614,42,49,1,12,3,‘‘ Ko nāmeso’’ ti?
  4944. 494944,111,2614,50,57,1,20,3,‘‘ Eko dussīlatāpaso’’ ti.
  4945. 494945,111,2614,58,78,1,91,14,"‘‘ Byagghopi mayā ghātito, so me kiṃ pahoti, etha gaṇhissāma nan’’ ti sūkaraghaṭāya saddhiṃ pāyāsi. "
  4946. 494946,111,2614,79,110,1,223,27,Kūṭatāpasopi byagghe cirāyante‘‘ kiṃ nu kho sūkarā byagghaṃ gaṇhiṃsū’’ ti paṭipathaṃ gacchanto te sūkare āgacchante disvā attano parikkhāraṃ ādāya palāyanto tehi anubandhito parikkhāraṃ chaḍḍetvā vegena udumbararukkhaṃ abhiruhi.
  4947. 494947,111,2614,111,129,1,71,10,"Sūkarā‘‘ idānimha, sāmi, naṭṭhā, tāpaso palāyitvā rukkhaṃ abhiruhī’’ ti āhaṃsu."
  4948. 494948,111,2614,130,138,1,19,4,‘‘ Kiṃ rukkhaṃ nāmā’’ ti?
  4949. 494949,111,2614,139,145,1,18,2,‘‘ Udumbararukkhan’’ ti.
  4950. 494950,111,2614,146,184,1,263,30,"So‘‘ sūkariyo udakaṃ āharantu, sūkarapotakā pathaviṃ khaṇantu, dīghadāṭhā sūkarā mūlāni chindantu, sesā parivāretvā ārakkhantū’’ ti saṃvidahitvā tesu tathā karontesu sayaṃ udumbarassa ujukaṃ thūlamūlaṃ pharasunā paharanto viya ekappahārameva katvā udumbararukkhaṃ pātesi. "
  4951. 494951,111,2614,185,211,1,267,25,"Parivāretvā ṭhitasūkarā kūṭajaṭilaṃ bhūmiyaṃ pātetvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ katvā yāva aṭṭhito khāditvā vaḍḍhakīsūkaraṃ udumbarakhandheyeva nisīdāpetvā kūṭajaṭilassa paribhogasaṅkhena udakaṃ āharitvā abhisiñcitvā rājānaṃ kariṃsu, ekañca taruṇasūkariṃ tassa aggamahesiṃ akaṃsu. "
  4952. 494952,111,2614,212,222,1,96,10,Tato paṭṭhāya kira yāvajjatanā rājāno udumbarabhaddapīṭhe nisīdāpetvā tīhi saṅkhehi abhisiñcanti.
  4953. 494953,111,2615,2,17,1,119,14,Tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā taṃ acchariyaṃ disvā ekasmiṃ viṭapantare sūkarānaṃ abhimukhā hutvā tatiyaṃ gāthamāha–
  4954. 494954,111,2616,2,4,1,0,0,99.
  4955. 494955,111,2617,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Namatthu saṅghāna samāgatānaṃ, disvā sayaṃ sakhya vadāmi abbhutaṃ; "
  4956. 494956,111,2618,2,14,1,69,9,"Byagghaṃ migā yattha jiniṃsu dāṭhino, sāmaggiyā dāṭhabalesu muccare’’ ti. "
  4957. 494957,111,2619,2,12,1,82,10,Tattha namatthu saṅghānan ti ayaṃ mama namakkāro samāgatānaṃ sūkarasaṅghānaṃ atthu.
  4958. 494958,111,2619,13,28,1,109,15,Disvā sayaṃ sakhya vadāmi abbhutan ti idaṃ pubbe abhūtapubbaṃ abbhutaṃ sakhyaṃ mittabhāvaṃ sayaṃ disvā vadāmi.
  4959. 494959,111,2619,29,46,1,105,15,"Byagghaṃ migā yattha jiniṃsu {dāṭhino}ti yatra hi nāma dāṭhino sūkaramigā byagghaṃ jiniṃsu, ayameva vā pāṭho. "
  4960. 494960,111,2619,47,69,1,164,20,"Sāmaggiyā dāṭhabalesu {muccare}ti yā sā dāṭhabalesu sūkaresu sāmaggī ekajjhāsayatā, tāya tesu sāmaggiyā te dāṭhabalā paccāmittaṃ gahetvā ajja maraṇabhayā muttāti attho. "
  4961. 494961,111,2620,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  4962. 494962,111,2620,9,23,1,77,9,"‘‘ tadā dhanuggahatisso vaḍḍhakīsūkaro ahosi, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  4963. 494963,111,2621,2,4,1,34,2,Vaḍḍhakīsūkarajātakavaṇṇanā tatiyā.
  4964. 494964,111,2623,2,7,1,17,2,[ 284]4. Sirijātakavaṇṇanā
  4965. 494965,111,2624,2,15,1,94,11,Yaṃ ussukā {saṅgharantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ siricorabrāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  4966. 494966,111,2624,16,32,1,73,6,Imasmiṃ jātake paccuppannavatthu heṭṭhā khadiraṅgārajātake( jā.1.1.40) vitthāritameva.
  4967. 494967,111,2624,33,52,1,189,19,Idhāpi pana sā anāthapiṇḍikassa ghare catutthe dvārakoṭṭhake vasanakā micchādiṭṭhidevatā daṇḍakammaṃ karontī catupaññāsahiraññakoṭiyo āharitvā koṭṭhe pūretvā seṭṭhinā saddhiṃ sahāyikā ahosi.
  4968. 494968,111,2624,53,60,1,38,7,Atha naṃ so ādāya satthu santikaṃ nesi.
  4969. 494969,111,2624,61,71,1,60,9,"Satthā tassā dhammaṃ desesi, sā dhammaṃ sutvā sotāpannā ahosi. "
  4970. 494970,111,2624,72,78,1,46,6,Tato paṭṭhāya seṭṭhino yaso yathāporāṇova jāto.
  4971. 494971,111,2624,79,84,1,52,5,Atheko sāvatthivāsī sirilakkhaṇaññū brāhmaṇo cintesi–
  4972. 494972,111,2624,85,107,1,125,17,"‘‘ anāthapiṇḍiko duggato hutvā puna issaro jāto, yaṃnūnāhaṃ taṃ daṭṭhukāmo viya gatvā tassa gharato siriṃ thenetvā āgaccheyyan’’ ti. "
  4973. 494973,111,2624,108,135,1,142,19,So tassa gharaṃ gantvā tena katasakkārasammāno sāraṇīyakathāya vattamānāya‘‘ kimatthaṃ āgatosī’’ ti vutte‘‘ kattha nu kho sirī patiṭṭhitā’’ ti olokesi.
  4974. 494974,111,2624,136,151,1,120,13,"Seṭṭhino ca sabbaseto dhotasaṅkhapaṭibhāgo kukkuṭo suvaṇṇapañjare pakkhipitvā ṭhapito atthi, tassa cūḷāya sirī patiṭṭhāsi. "
  4975. 494975,111,2624,152,159,1,61,7,Brāhmaṇo olokayamāno siriyā tattha patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā āha–
  4976. 494976,111,2624,160,195,1,177,25,"‘‘ ahaṃ, mahāseṭṭhi, pañcasate māṇave mante vācemi, akālaraviṃ ekaṃ kukkuṭaṃ nissāya te ca mayañca kilamāma, ayañca kira kukkuṭo kālaravī, imassatthāya āgatomhi, dehi me etaṃ kukkuṭan’’ ti."
  4977. 494977,111,2624,196,208,1,34,6,"‘‘ Gaṇha, brāhmaṇa, demi te kukkuṭan’’ ti."
  4978. 494978,111,2624,209,225,1,95,12,‘‘ Demī’’ ti ca vuttakkhaṇeyeva sirī tassa cūḷato apagantvā ussīsake ṭhapite maṇikkhandhe patiṭṭhāsi.
  4979. 494979,111,2625,2,9,1,59,7,Brāhmaṇo siriyā maṇimhi patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā maṇimpi yāci.
  4980. 494980,111,2625,10,24,1,97,10,‘‘ Maṇimpi demī’’ ti vuttakkhaṇeyeva sirī maṇito apagantvā ussīsake ṭhapitaārakkhayaṭṭhiyaṃ patiṭṭhāsi.
  4981. 494981,111,2625,25,32,1,56,7,Brāhmaṇo siriyā tattha patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā tampi yāci.
  4982. 494982,111,2625,33,50,1,122,13,‘‘ Gahetvā gacchāhī’’ ti vuttakkhaṇeyeva sirī yaṭṭhito apagantvā puññalakkhaṇadeviyā nāma seṭṭhino aggamahesiyā sīse patiṭṭhāsi.
  4983. 494983,111,2625,51,69,1,119,13,"Siricorabrāhmaṇo tattha patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā‘‘ avissajjiyabhaṇḍaṃ etaṃ, yācitumpi na sakkā’’ ti cintetvā seṭṭhiṃ etadavoca–"
  4984. 494984,111,2625,70,143,1,419,55,"‘‘ mahāseṭṭhi, ahaṃ tumhākaṃ gehe‘ siriṃ thenetvā gamissāmī’ ti āgacchiṃ, sirī pana te kukkuṭassa cūḷāyaṃ patiṭṭhitā ahosi, tasmiṃ mama dinne tato apagantvā maṇimhi patiṭṭhahi, maṇimhi dinne ārakkhayaṭṭhiyaṃ patiṭṭhahi, ārakkhayaṭṭhiyā dinnāya tato apagantvā puññalakkhaṇadeviyā sīse patiṭṭhahi,‘ idaṃ kho pana avissajjiyabhaṇḍan’ ti imampi me na gahitaṃ, na sakkā tava siriṃ thenetuṃ, tava santakaṃ taveva hotū’’ ti uṭṭhāyāsanā pakkāmi. "
  4985. 494985,111,2625,144,164,1,135,16,Anāthapiṇḍiko‘‘ imaṃ kāraṇaṃ satthu kathessāmī’’ ti vihāraṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisinno sabbaṃ tathāgatassa ārocesi.
  4986. 494986,111,2625,165,196,1,176,24,"Satthā taṃ sutvā‘‘ na kho, gahapati, idāneva aññesaṃ sirī aññattha gacchati, pubbepi appapuññehi uppāditasirī pana puññavantānaṃyeva pādamūlaṃ gatā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  4987. 494987,111,2626,2,44,1,434,42,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sippaṃ uggaṇhitvā agāraṃ ajjhāvasanto mātāpitūnaṃ kālakiriyāya saṃviggo nikkhamitvā himavantapadese isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā dīghassa addhuno accayena loṇambilasevanatthāya janapadaṃ gantvā bārāṇasirañño uyyāne vasitvā punadivase bhikkhaṃ caramāno hatthācariyassa gharadvāraṃ agamāsi.
  4988. 494988,111,2626,45,55,1,77,10,So tassa ācāravihāre pasanno bhikkhaṃ datvā uyyāne vasāpetvā niccaṃ paṭijaggi.
  4989. 494989,111,2626,56,68,1,92,11,Tasmiṃ kāle eko kaṭṭhahārako araññato dārūni āharanto velāya nagaradvāraṃ pāpuṇituṃ nāsakkhi.
  4990. 494990,111,2626,69,86,1,126,16,"Sāyaṃ ekasmiṃ devakule dārukalāpaṃ ussīsake katvā nipajji, devakule vissaṭṭhā bahū kukkuṭā tassa avidūre ekasmiṃ rukkhe sayiṃsu. "
  4991. 494991,111,2626,87,95,1,87,8,Tesu uparisayitakukkuṭo paccūsakāle vaccaṃ pātento heṭṭhāsayitakukkuṭassa sarīre pātesi.
  4992. 494992,111,2626,96,115,1,53,11,‘‘ Kena me sarīre vaccaṃ pātitan’’ ti ca vutte‘‘ mayā’’ ti āha.
  4993. 494993,111,2626,116,133,1,58,9,‘‘ Kiṃkāraṇā’’ ti ca vutte‘‘ anupadhāretvā’’ ti vatvā punapi pātesi.
  4994. 494994,111,2626,134,152,1,74,13,"Tato ubhopi aññamaññaṃ kuddhā‘‘ kiṃ te balaṃ, kiṃ te balan’’ ti kalahaṃ kariṃsu. "
  4995. 494995,111,2626,153,156,1,28,3,Atha heṭṭhāsayitakukkuṭo āha–
  4996. 494996,111,2626,157,171,1,74,9,‘‘ maṃ māretvā aṅgāre pakkamaṃsaṃ khādanto pātova kahāpaṇasahassaṃ labhatī’’ ti.
  4997. 494997,111,2626,172,174,1,22,2,Uparisayitakukkuṭo āha–
  4998. 494998,111,2626,175,203,1,145,19,"‘‘ ambho, mā tvaṃ ettakena gajji, mama thūlamaṃsaṃ khādanto rājā hoti, bahimaṃsaṃ khādanto puriso ce, senāpatiṭṭhānaṃ, itthī ce, aggamahesiṭṭhānaṃ labhati. "
  4999. 494999,111,2626,204,221,1,99,12,"Aṭṭhimaṃsaṃ pana me khādanto gihī ce, bhaṇḍāgārikaṭṭhānaṃ, pabbajito ce, rājakulūpakabhāvaṃ labhatī’’ ti. "
  5000. 495000,111,2627,2,50,1,300,36,Kaṭṭhahārako tesaṃ vacanaṃ sutvā‘‘ rajje patte sahassena kiccaṃ natthī’’ ti saṇikaṃ abhiruhitvā uparisayitakukkuṭaṃ gahetvā māretvā ucchaṅge katvā‘‘ rājā bhavissāmī’’ ti gantvā vivaṭadvāreneva nagaraṃ pavisitvā kukkuṭaṃ nittacaṃ katvā udaraṃ sodhetvā‘‘ idaṃ kukkuṭamaṃsaṃ sādhukaṃ sampādehī’’ ti pajāpatiyā adāsi.
  5001. 495001,111,2627,51,65,1,70,9,"Sā kukkuṭamaṃsañca bhattañca sampādetvā‘‘ bhuñja, sāmī’’ ti tassa upanāmesi."
  5002. 495002,111,2627,66,100,1,214,26,"‘‘ Bhadde, etaṃ maṃsaṃ mahānubhāvaṃ, etaṃ khāditvā ahaṃ rājā bhavissāmi, tvaṃ aggamahesī bhavissasi, taṃ bhattañca maṃsañca ādāya gaṅgātīraṃ gantvā nhāyitvā bhuñjissāmā’’ ti bhattabhājanaṃ tīre ṭhapetvā nhānatthāya otariṃsu. "
  5003. 495003,111,2627,101,110,1,73,9,Tasmiṃ khaṇe vātena khubhitaṃ udakaṃ āgantvā bhattabhājanaṃ ādāya agamāsi.
  5004. 495004,111,2627,111,130,1,133,15,Taṃ nadīsotena vuyhamānaṃ heṭṭhānadiyaṃ hatthiṃ nhāpento eko hatthācariyo mahāmatto disvā ukkhipāpetvā vivarāpetvā‘‘ kimetthā’’ ti pucchi.
  5005. 495005,111,2627,131,139,1,35,4,‘‘ Bhattañceva kukkuṭamaṃsañca sāmī’’ ti.
  5006. 495006,111,2627,140,159,1,97,14,"So taṃ pidahāpetvā lañchāpetvā‘‘ yāva mayaṃ āgacchāma, tāvimaṃ bhattaṃ mā vivarā’’ ti bhariyāya pesesi. "
  5007. 495007,111,2627,160,168,1,75,8,Sopi kho kaṭṭhahārako mukhato paviṭṭhena vālukodakena uddhumātaudaro palāyi.
  5008. 495008,111,2628,2,36,1,248,29,"Atheko tassa hatthācariyassa kulūpako dibbacakkhukatāpaso‘‘ mayhaṃ upaṭṭhāko hatthiṭṭhānaṃ na vijahati, kadā nu kho sampattiṃ pāpuṇissatī’’ ti dibbacakkhunā upadhārento taṃ purisaṃ disvā taṃ kāraṇaṃ ñatvā puretaraṃ gantvā hatthācariyassa nivesane nisīdi. "
  5009. 495009,111,2628,37,56,1,120,14,Hatthācariyo āgantvā taṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno taṃ bhattabhājanaṃ āharāpetvā‘‘ tāpasaṃ maṃsodanena parivisathā’’ ti āha.
  5010. 495010,111,2628,57,98,1,240,29,"Tāpaso bhattaṃ gahetvā maṃse dīyamāne aggahetvā‘‘ imaṃ maṃsaṃ ahaṃ vicāremī’’ ti vatvā‘‘ vicāretha , bhante’’ ti vutte thūlamaṃsādīni ekekaṃ koṭṭhāsaṃ kāretvā thūlamaṃsaṃ hatthācariyassa dāpesi, bahimaṃsaṃ tassa bhariyāya, aṭṭhimaṃsaṃ attanā paribhuñji. "
  5011. 495011,111,2628,99,117,1,100,13,"So bhattakiccāvasāne gacchanto‘‘ tvaṃ ito tatiyadivase rājā bhavissasi, appamatto hohī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  5012. 495012,111,2628,118,124,1,57,6,Tatiyadivase eko sāmantarājā āgantvā bārāṇasiṃ parivāresi.
  5013. 495013,111,2628,125,149,1,173,19,Bārāṇasirājā hatthācariyaṃ rājavesaṃ gāhāpetvā‘‘ hatthiṃ abhiruhitvā yujjhā’’ ti āṇāpetvā sayaṃ aññātakavesena senāya vicārento ekena mahāvegena sarena viddho taṅkhaṇaññeva mari.
  5014. 495014,111,2628,150,168,1,115,14,Tassa matabhāvaṃ ñatvā hatthācariyo bahū kahāpaṇe nīharāpetvā‘‘ dhanatthikā purato hutvā yujjhantū’’ ti bheriṃ carāpesi.
  5015. 495015,111,2628,169,174,1,56,5,Balakāyo muhutteneva sāmantarājānaṃ jīvitakkhayaṃ pāpesi.
  5016. 495016,111,2628,175,217,1,242,31,"Amaccā rañño sarīrakiccaṃ katvā‘‘ kaṃ rājānaṃ karomā’’ ti mantayamānā‘‘ amhākaṃ rājā jīvamāno attano vesaṃ hatthācariyassa adāsi, ayameva yuddhaṃ katvā rajjaṃ gaṇhi, etasseva rajjaṃ dassāmā’’ ti taṃ rajjena abhisiñciṃsu, bhariyampissa aggamahesiṃ akaṃsu. "
  5017. 495017,111,2628,218,221,1,29,3,Bodhisatto rājakulūpako ahosi.
  5018. 495018,111,2629,2,11,1,63,9,Satthā atītaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā dve gāthā abhāsi–
  5019. 495019,111,2630,2,4,1,0,0,100.
  5020. 495020,111,2631,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yaṃ ussukā saṅgharanti, alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; "
  5021. 495021,111,2632,2,9,1,43,6,"Sippavanto asippā ca, lakkhivā tāni bhuñjati. "
  5022. 495022,111,2633,2,4,1,0,0,101.
  5023. 495023,111,2634,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sabbattha katapuññassa, aticcaññeva pāṇino; "
  5024. 495024,111,2635,2,10,1,41,5,"Uppajjanti bahū bhogā, appanāyatanesupī’’ ti. "
  5025. 495025,111,2636,2,14,1,99,11,Tattha yaṃ {ussukā}ti yaṃ dhanasaṅgharaṇe ussukkamāpannā chandajātā kicchena bahuṃ dhanaṃ saṅgharanti.
  5026. 495026,111,2636,15,41,1,157,20,"‘‘ Ye ussukā’’ tipi pāṭho, ye purisā dhanasaṃharaṇe ussukā hatthisippādivasena sippavanto asippā ca antamaso vetanena kammaṃ katvā bahuṃ dhanaṃ saṅgharantīti attho. "
  5027. 495027,111,2636,42,65,1,144,18,Lakkhivā tāni {bhuñjatī}ti tāni‘‘ bahuṃ dhanan’’ ti vuttāni dhanāni puññavā puriso attano puññaphalaṃ paribhuñjanto kiñci kammaṃ akatvāpi paribhuñjati.
  5028. 495028,111,2637,2,9,1,43,6,Aticcaññeva {pāṇino}ti aticca aññe eva pāṇino.
  5029. 495029,111,2637,10,21,1,97,10,"Eva-kāro purimapadena yojetabbo, sabbattheva katapuññassa aññe akatapuññe satte atikkamitvāti attho. "
  5030. 495030,111,2637,22,37,1,166,13,{Appanāyatanesupī}ti api anāyatanesupi aratanākaresu ratanāni asuvaṇṇāyatanādīsu suvaṇṇādīni ahatthāyatanādīsu hatthiādayoti saviññāṇakaaviññāṇakā bahū bhogā uppajjanti .
  5031. 495031,111,2637,38,45,1,90,7,Tattha muttāmaṇiādīnaṃ anākare uppattiyaṃ duṭṭhagāmaṇiabhayamahārājassa vatthu kathetabbaṃ.
  5032. 495032,111,2638,2,31,1,171,22,"Satthā pana imā gāthā vatvā‘‘ gahapati, imesaṃ sattānaṃ puññasadisaṃ aññaṃ āyatanaṃ nāma natthi, puññavantānañhi anākaresu ratanāni uppajjantiyevā’’ ti vatvā imaṃ dhammaṃ desesi–"
  5033. 495033,111,2639,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Esa devamanussānaṃ, sabbakāmadado nidhi; "
  5034. 495034,111,2640,2,7,1,43,4,"Yaṃ yadevābhipatthenti, sabbametena labbhati."
  5035. 495035,111,2641,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Suvaṇṇatā susaratā, susaṇṭhānā surūpatā; "
  5036. 495036,111,2642,2,6,1,38,3,"Ādhipaccaparivāro , sabbametena labbhati."
  5037. 495037,111,2643,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Padesarajjaṃ issariyaṃ, cakkavattisukhaṃ piyaṃ; "
  5038. 495038,111,2644,2,7,1,41,4,"Devarajjampi dibbesu, sabbametena labbhati."
  5039. 495039,111,2645,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Mānussikā ca sampatti, devaloke ca yā rati; "
  5040. 495040,111,2646,2,8,1,42,5,"Yā ca nibbānasampatti, sabbametena labbhati."
  5041. 495041,111,2647,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Mittasampadamāgamma, yonisova payuñjato; "
  5042. 495042,111,2648,2,6,1,42,3,"Vijjāvimuttivasībhāvo , sabbametena labbhati."
  5043. 495043,111,2649,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Paṭisambhidā vimokkhā ca, yā ca sāvakapāramī; "
  5044. 495044,111,2650,2,7,1,45,4,"Paccekabodhi buddhabhūmi, sabbametena labbhati."
  5045. 495045,111,2651,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Evaṃ mahatthikā esā, yadidaṃ puññasampadā; "
  5046. 495046,111,2652,2,21,1,46,6,"Tasmā dhīrā pasaṃsanti, paṇḍitā katapuññatan’’ ti.( khu. pā.8.10-16); "
  5047. 495047,111,2653,2,18,1,85,10,"Idāni yesu anāthapiṇḍikassa sirī patiṭṭhitā, tāni ratanāni dassetuṃ‘‘ kukkuṭo’’ tiādimāha. "
  5048. 495048,111,2654,2,4,1,0,0,102.
  5049. 495049,111,2655,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Kukkuṭo maṇayo daṇḍo, thiyo ca puññalakkhaṇā; "
  5050. 495050,111,2656,2,10,1,43,5,"Uppajjanti apāpassa, katapuññassa jantuno’’ ti. "
  5051. 495051,111,2657,2,13,1,87,8,"Tattha {daṇḍo}ti ārakkhayaṭṭhiṃ sandhāya vuttaṃ, {thiyo}ti seṭṭhibhariyaṃ puññalakkhaṇadeviṃ. "
  5052. 495052,111,2657,14,16,1,21,2,Sesamettha uttānameva.
  5053. 495053,111,2657,17,23,1,40,6,Gāthaṃ vatvā ca pana jātakaṃ samodhānesi–
  5054. 495054,111,2657,24,39,1,75,10,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, kulūpakatāpaso pana ahameva sammāsambuddho ahosin’’ ti. "
  5055. 495055,111,2658,2,4,1,26,2,Sirijātakavaṇṇanā catutthā.
  5056. 495056,111,2660,2,7,1,23,2,[ 285]5. Maṇisūkarajātakavaṇṇanā
  5057. 495057,111,2661,2,14,1,84,10,Dariyā satta {vassānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sundarīmāraṇaṃ ārabbha kathesi.
  5058. 495058,111,2661,15,31,1,77,11,Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukatoti vatthu udāne( udā.38) āgatameva.
  5059. 495059,111,2661,32,55,1,225,22,Ayaṃ panettha saṅkhepo– bhagavato kira bhikkhusaṅghassa ca pañcannaṃ mahānadīnaṃ mahoghasadise lābhasakkāre uppanne hatalābhasakkārā aññatitthiyā sūriyuggamanakāle khajjopanakā viya nippabhā hutvā ekato sannipatitvā mantayiṃsu–
  5060. 495060,111,2661,56,86,1,210,24,"‘‘ mayaṃ samaṇassa gotamassa uppannakālato paṭṭhāya hatalābhasakkārā, na koci amhākaṃ atthibhāvampi jānāti, kena nu kho saddhiṃ ekato hutvā samaṇassa gotamassa avaṇṇaṃ uppādetvā lābhasakkāramassa antaradhāpeyyāmā’’ ti. "
  5061. 495061,111,2661,87,90,1,20,3,Atha nesaṃ etadahosi–
  5062. 495062,111,2661,91,101,1,45,6,‘‘ sundariyā saddhiṃ ekato hutvā sakkuṇissāmā’’ ti.
  5063. 495063,111,2662,2,10,1,72,8,Te ekadivasaṃ sundariṃ titthiyārāmaṃ pavisitvā vanditvā ṭhitaṃ nālapiṃsu.
  5064. 495064,111,2662,11,30,1,97,13,"Sā punappunaṃ sallapantīpi paṭivacanaṃ alabhitvā‘‘ api nu, ayyā, tumhe kenaci viheṭhitātthā’’ ti pucchi."
  5065. 495065,111,2662,31,49,1,91,12,"‘‘ Kiṃ, bhagini, samaṇaṃ gotamaṃ amhe viheṭhetvā hatalābhasakkāre katvā vicarantaṃ na passasī’’ ti. "
  5066. 495066,111,2662,50,52,1,10,2,Sā evamāha–
  5067. 495067,111,2662,53,63,1,31,6,‘‘ mayā ettha kiṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti?
  5068. 495068,111,2662,64,86,1,138,16,"Tvaṃ khosi, bhagini, abhirūpā sobhaggappattā, samaṇassa gotamassa ayasaṃ āropetvā mahājanaṃ tava kathaṃ gāhāpetvā hatalābhasakkāraṃ karohī’’ ti? "
  5069. 495069,111,2662,87,97,1,44,6,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā vanditvā pakkantā.
  5070. 495070,111,2662,98,111,1,154,13,Tato paṭṭhāya mālāgandhavilepanakappūrakaṭukaphalādīni gahetvā sāyaṃ mahājanassa satthu dhammadesanaṃ sutvā nagaraṃ pavisanakāle jetavanābhimukhī gacchati.
  5071. 495071,111,2662,112,145,1,198,23,"‘‘ Kahaṃ gacchasī’’ ti ca puṭṭhā‘‘ samaṇassa gotamassa santikaṃ, ahañhi tena saddhiṃ ekagandhakuṭiyaṃ vasāmī’’ ti vatvā aññatarasmiṃ titthiyārāme vasitvā pātova jetavanamaggaṃ otaritvā nagarābhimukhī gacchati."
  5072. 495072,111,2662,146,174,1,134,18,"‘‘ Kiṃ, sundari, kahaṃ gatāsī’’ ti ca puṭṭhā‘‘ samaṇena gotamena saddhiṃ ekagandhakuṭiyaṃ vasitvā taṃ kilesaratiyā ramāpetvā āgatāmhī’’ ti vadati. "
  5073. 495073,111,2663,2,29,1,178,21,"Atha naṃ katipāhaccayena dhuttānaṃ kahāpaṇe datvā‘‘ gacchatha sundariṃ māretvā samaṇassa gotamassa gandhakuṭiyā samīpe mālākacavarantare nikkhipitvā ethā’’ ti vadiṃsu, te tathā akaṃsu. "
  5074. 495074,111,2663,30,127,1,505,67,"Tato titthiyā‘‘ sundariṃ na passāmā’’ ti kolāhalaṃ katvā rañño ārocetvā‘‘ kahaṃ vo āsaṅkā’’ ti vuttā‘‘ imesu divasesu jetavane vasati, tatrassā pavattiṃ na jānāmā’’ ti vatvā‘‘ tena hi gacchatha, naṃ vicinathā’’ ti raññā anuññātā attano upaṭṭhāke gahetvā jetavanaṃ gantvā vicinantā mālākacavarantare disvā mañcakaṃ āropetvā nagaraṃ pavesetvā‘‘ samaṇassa gotamassa sāvakā‘ satthārā katapāpakammaṃ paṭicchādessāmā’ ti sundariṃ māretvā mālākacavarantare nikkhipiṃsū’’ ti rañño ārocesuṃ, rājā‘‘ tena hi gacchatha, nagaraṃ āhiṇḍathā’’ ti āha. "
  5075. 495075,111,2663,128,144,1,112,12,Te nagaravīthīsu‘‘ passatha samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kamman’’ tiādīni viravitvā puna rañño nivesanadvāraṃ agamaṃsu.
  5076. 495076,111,2664,2,9,1,62,7,Rājā sundariyā sarīraṃ āmakasusāne aṭṭakaṃ āropetvā rakkhāpesi.
  5077. 495077,111,2664,10,33,1,177,19,Sāvatthivāsino ṭhapetvā ariyasāvake sesā yebhuyyena‘‘ passatha samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kamman’’ tiādīni vatvā antonagare ca bahinagare ca bhikkhū akkosantā paribhāsantā vicaranti.
  5078. 495078,111,2664,34,39,1,42,5,Bhikkhū taṃ pavattiṃ tathāgatassa ārocesuṃ.
  5079. 495079,111,2664,40,53,1,53,9,Satthā‘‘ tena hi tumhepi te manusse evaṃ paṭicodethā’’ ti–
  5080. 495080,111,2665,2,14,1,53,10,"‘ ‘ Abhūtavādī nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomi cāha; "
  5081. 495081,111,2666,2,21,1,60,9,"Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā paratthā’’ ti.( udā.38)– "
  5082. 495082,111,2667,2,4,1,14,2,Imaṃ gāthamāha.
  5083. 495083,111,2668,2,14,1,59,8,Rājā ‘‘ sundariyā aññehi māritabhāvaṃ jānāthā’’ ti purise pesesi.
  5084. 495084,111,2668,15,25,1,72,10,Tepi kho dhuttā tehi kahāpaṇehi suraṃ pivantā aññamaññaṃ kalahaṃ karonti.
  5085. 495085,111,2668,26,28,1,16,2,Tattheko evamāha–
  5086. 495086,111,2668,29,47,1,114,13,"‘‘ tvaṃ sundariṃ ekappahāreneva māretvā mālākacavarantare nikkhipitvā tato laddhakahāpaṇehi suraṃ pivasi, hotu hotū’’ ti. "
  5087. 495087,111,2668,48,54,1,43,6,Rājapurisā te dhutte gahetvā rañño dassesuṃ.
  5088. 495088,111,2668,55,67,1,37,7,Atha te rājā‘‘ tumhehi māritā’’ ti pucchi.
  5089. 495089,111,2668,68,76,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  5090. 495090,111,2668,77,84,1,16,3,‘‘ Kehi mārāpitā’’ ti?
  5091. 495091,111,2668,85,93,1,22,3,"‘‘ Aññatitthiyehi, devā’’ ti. "
  5092. 495092,111,2668,94,135,1,249,30,"Rājā titthiye pakkosāpetvā sundariṃ ukkhipāpetvā‘‘ gacchatha tumhe, evaṃ vadantā nagaraṃ āhiṇḍatha‘ ayaṃ sundarī samaṇassa gotamassa avaṇṇaṃ āropetukāmehi amhehi mārāpitā, neva samaṇassa gotamassa, na gotamasāvakānaṃ doso atthi, amhākaṃyeva doso’’’ ti āṇāpesi. "
  5093. 495093,111,2668,136,139,1,15,3,Te tathā akaṃsu.
  5094. 495094,111,2668,140,147,1,66,6,"Bālamahājano tadā saddahi, titthiyāpi purisavadhadaṇḍena palibuddhā. "
  5095. 495095,111,2668,148,154,1,54,6,Tato paṭṭhāya buddhānaṃ mahantataro lābhasakkāro ahosi.
  5096. 495096,111,2669,2,7,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5097. 495097,111,2669,8,31,1,121,15,"‘‘ āvuso, titthiyā‘ buddhānaṃ kāḷakabhāvaṃ uppādessāmā’ ti sayaṃ kāḷakā jātā, buddhānaṃ pana mahantataro lābhasakkāro udapādī’’ ti. "
  5098. 495098,111,2669,32,92,1,336,40,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, sakkā buddhānaṃ saṃkilesaṃ uppādetuṃ, buddhānaṃ saṃkiliṭṭhabhāvakaraṇaṃ nāma jātimaṇino kiliṭṭhabhāvakaraṇasadisaṃ, pubbe jātimaṇiṃ‘ kiliṭṭhaṃ karissāmā’ ti vāyamantāpi nāsakkhiṃsu kiliṭṭhaṃ kātun’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  5099. 495099,111,2670,2,25,1,219,23,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmake brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāmesu ādīnavaṃ disvā nikkhamitvā himavantapadese tisso pabbatarājiyo atikkamitvā tāpaso hutvā paṇṇasālāyaṃ vasi.
  5100. 495100,111,2670,26,47,1,122,17,"Tassā avidūre maṇiguhā ahosi, tattha tiṃsamattā sūkarā vasanti, guhāya avidūre eko sīho carati, tassa maṇimhi chāyā paññāyati. "
  5101. 495101,111,2670,48,55,1,61,7,Sūkarā sīhacchāyaṃ disvā bhītā utrastā appamaṃsalohitā ahesuṃ.
  5102. 495102,111,2670,56,85,1,175,24,"Te‘‘ imassa maṇino vippasannattā ayaṃ chāyā paññāyati, imaṃ maṇiṃ saṃkiliṭṭhaṃ vivaṇṇaṃ karomā’’ ti cintetvā avidūre ekaṃ saraṃ gantvā kalale pavaṭṭetvā āgantvā taṃ maṇiṃ ghaṃsanti. "
  5103. 495103,111,2670,86,91,1,49,5,So sūkaralomehi ghaṃsiyamāno vippasannataro ahosi.
  5104. 495104,111,2670,92,114,1,158,18,Sūkarā upāyaṃ apassantā‘‘ imassa maṇino vivaṇṇakaraṇūpāyaṃ tāpasaṃ pucchissāmā’’ ti bodhisattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhitā purimā dve gāthā udāhariṃsu–
  5105. 495105,111,2671,2,4,1,0,0,103.
  5106. 495106,111,2672,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dariyā satta vassāni, tiṃsamattā vasāmase; "
  5107. 495107,111,2673,2,10,1,40,7,"Haññāma maṇino ābhaṃ, iti no mantaraṃ ahu. "
  5108. 495108,111,2674,2,4,1,0,0,104.
  5109. 495109,111,2675,2,13,1,42,7,"‘ ‘ Yāvatā maṇiṃ ghaṃsāma, bhiyyo vodāyate maṇi; "
  5110. 495110,111,2676,2,12,1,46,7,"Idañcadāni pucchāma, kiṃ kiccaṃ idha maññasī’’ ti. "
  5111. 495111,111,2677,2,6,1,27,3,Tattha {dariyā}ti maṇiguhāyaṃ.
  5112. 495112,111,2677,7,10,1,17,2,{Vasāmase}ti vasāma.
  5113. 495113,111,2677,11,18,1,46,5,"{Haññāmā}ti hanissāma, mayampi vivaṇṇaṃ karissāma. "
  5114. 495114,111,2677,19,38,1,99,14,Idañcadāni {pucchāmā}ti idāni mayaṃ‘‘ kena kāraṇena ayaṃ maṇi kilissamāno vodāyate’’ ti idaṃ taṃ pucchāma.
  5115. 495115,111,2677,39,58,1,74,13,‘‘ Kiṃ kiccaṃ‘ idha maññasī’ ti imasmiṃ atthe tvaṃ imaṃ kiccaṃ kinti maññasī’’ ti.
  5116. 495116,111,2678,2,8,1,50,6,Atha nesaṃ ācikkhanto bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  5117. 495117,111,2679,2,4,1,0,0,105.
  5118. 495118,111,2680,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Ayaṃ maṇi veḷuriyo, akāco vimalo subho; "
  5119. 495119,111,2681,2,12,1,46,7,"Nāssa sakkā siriṃ hantuṃ, apakkamatha sūkarā’’ ti. "
  5120. 495120,111,2682,2,6,1,23,3,Tattha {akāco}ti akakkaso.
  5121. 495121,111,2682,7,10,1,15,2,{Subho}ti sobhano.
  5122. 495122,111,2682,11,14,1,15,3,Sirin ti pabhaṃ.
  5123. 495123,111,2682,15,31,1,105,14,"{Apakkamathā}ti imassa maṇissa pabhā nāsetuṃ na sakkā, tumhe pana imaṃ maṇiguhaṃ pahāya aññattha gacchathāti. "
  5124. 495124,111,2683,2,8,1,34,6,Te tassa kathaṃ sutvā tathā akaṃsu.
  5125. 495125,111,2683,9,14,1,52,5,Bodhisatto jhānaṃ uppādetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  5126. 495126,111,2684,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5127. 495127,111,2684,9,18,1,29,5,‘‘ tadā tāpaso ahameva ahosin’’ ti.
  5128. 495128,111,2685,2,4,1,31,2,Maṇisūkarajātakavaṇṇanā pañcamā.
  5129. 495129,111,2687,2,7,1,19,2,[ 286]6. Sālūkajātakavaṇṇanā
  5130. 495130,111,2688,2,14,1,93,10,Mā sālūkassa {pihayī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  5131. 495131,111,2688,15,28,1,41,3,Taṃ cūḷanāradakassapajātake( jā.1.13.40 ādayo) āvibhavissati.
  5132. 495132,111,2688,29,47,1,85,12,"Taṃ pana bhikkhuṃ satthā pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchi."
  5133. 495133,111,2688,48,56,1,14,3,"‘‘ Evaṃ, bhante’’ ti."
  5134. 495134,111,2688,57,65,1,22,4,‘‘ Ko taṃ ukkaṇṭhāpetī’’ ti?
  5135. 495135,111,2688,66,74,1,24,3,"‘‘ Thullakumārikā, bhante’’ ti. "
  5136. 495136,111,2688,75,99,1,140,18,"Satthā‘‘ esā te bhikkhu anatthakārikā, pubbepi tvaṃ etissā vivāhatthāya āgataparisāya uttaribhaṅgo ahosī’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari. "
  5137. 495137,111,2689,2,17,1,119,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mahālohitagoṇo nāma ahosi, kaniṭṭhabhātā panassa cūḷalohito nāma. "
  5138. 495138,111,2689,18,25,1,46,7,Ubhopi goṇā gāmake ekasmiṃ kule kammaṃ karonti.
  5139. 495139,111,2689,26,36,1,64,9,"Tassa kulassa ekā vayappattā kumārikā atthi, taṃ aññakulaṃ vāresi. "
  5140. 495140,111,2689,37,57,1,118,15,"Atha naṃ kulaṃ‘‘ vivāhakāle uttaribhaṅgo bhavissatī’’ ti sālūkaṃ nāma sūkaraṃ yāgubhattena paṭijaggi, so heṭṭhāmañce sayati. "
  5141. 495141,111,2689,58,62,1,37,4,Athekadivasaṃ cūḷalohito bhātaraṃ āha–
  5142. 495142,111,2689,63,102,1,212,29,"‘‘ bhātika, mayaṃ imasmiṃ kule kammaṃ karoma, amhe nissāya imaṃ kulaṃ jīvati, atha ca panime manussā amhākaṃ tiṇapalālamattaṃ denti, imaṃ sūkaraṃ yāgubhattena posenti, heṭṭhāmañce sayāpenti, kiṃ nāmesa etesaṃ karissatī’’ ti. "
  5143. 495143,111,2689,103,143,1,312,33,"Mahālohito‘‘ tāta, mā tvaṃ etassa yāgubhattaṃ patthaya, etissā kumārikāya vivāhadivase etaṃ uttaribhaṅgaṃ kātukāmā ete maṃsassa thūlabhāvakaraṇatthaṃ posenti, katipāhaccayena taṃ passissasi heṭṭhāmañcato nikkhāmetvā vadhitvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā āgantukabhattaṃ kariyamānan’’ ti vatvā purimā dve gāthā samuṭṭhāpesi– "
  5144. 495144,111,2690,2,4,1,0,0,106.
  5145. 495145,111,2691,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Mā sālūkassa pihayi, āturannāni bhuñjati; "
  5146. 495146,111,2692,2,8,1,45,5,"Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ. "
  5147. 495147,111,2693,2,4,1,0,0,107.
  5148. 495148,111,2694,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Idāni so idhāgantvā, atithī yuttasevako; "
  5149. 495149,111,2695,2,11,1,46,6,"Atha dakkhasi sālūkaṃ, sayantaṃ musaluttaran’’ ti. "
  5150. 495150,111,2696,2,39,1,286,31,"Tatthāyaṃ saṅkhepattho– tāta, tvaṃ mā sālūkasūkarabhāvaṃ patthayi, ayañhi āturannāni maraṇabhojanāni bhuñjati, yāni bhuñjitvā nacirasseva maraṇaṃ pāpuṇissati, tvaṃ pana appossukko nirālayo hutvā attanā laddhaṃ imaṃ palālamissakaṃ bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyubhāvassa lakkhaṇaṃ sañjānananimittaṃ. "
  5151. 495151,111,2696,40,63,1,208,22,"Idāni katipāhasseva so vevāhikapuriso mahatiyā parisāya yutto yuttasevako idha atithi hutvā āgato bhavissati, athetaṃ sālūkaṃ musalasadisena uttaroṭṭhena samannāgatattā musaluttaraṃ māritaṃ sayantaṃ dakkhasīti. "
  5152. 495152,111,2697,2,9,1,73,7,Tato katipāhasseva vevāhikesu āgatesu sālūkaṃ māretvā uttaribhaṅgamakaṃsu.
  5153. 495153,111,2697,10,27,1,72,11,Ubho goṇā taṃ tassa vipattiṃ disvā‘‘ amhākaṃ bhusameva varan’’ ti cintayiṃsu.
  5154. 495154,111,2697,28,34,1,60,6,Satthā abhisambuddho hutvā tadatthajotikaṃ tatiyaṃ gāthamāha–
  5155. 495155,111,2698,2,4,1,0,0,108.
  5156. 495156,111,2699,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Vikantaṃ sūkaraṃ disvā, sayantaṃ musaluttaraṃ; "
  5157. 495157,111,2700,2,10,1,44,5,"Jaraggavā vicintesuṃ, varamhākaṃ bhusāmivā’’ ti. "
  5158. 495158,111,2701,2,10,1,58,7,Tattha {bhusāmivā}ti bhusameva amhākaṃ varaṃ uttamanti attho.
  5159. 495159,111,2702,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  5160. 495160,111,2702,17,38,1,119,14,"‘‘ Tadā kumārikā etarahi thullakumārikā ahosi, sālūko ukkaṇṭhitabhikkhu, cūḷalohito ānando, mahālohito pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5161. 495161,111,2703,2,4,1,27,2,Sālūkajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  5162. 495162,111,2705,2,7,1,24,2,[ 287]7. Lābhagarahajātakavaṇṇanā
  5163. 495163,111,2706,2,12,1,94,9,{Nānummatto}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāriputtattherassa saddhivihārikaṃ ārabbha kathesi.
  5164. 495164,111,2706,13,40,1,161,19,"Therassa kira saddhivihāriko theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno‘‘ lābhuppattipaṭipadaṃ me, bhante, kathetha, kiṃ karonto cīvarādīnaṃ lābhī hotī’’ ti pucchi. "
  5165. 495165,111,2706,41,78,1,285,28,"Athassa thero‘‘ āvuso, catūhaṅgehi samannāgatassa lābhasakkāro uppajjati, attano abbhantare hirottappaṃ bhinditvā sāmaññaṃ pahāya anummatteneva ummattena viya bhavitabbaṃ, pisuṇavācā vattabbā, naṭasadisena bhavitabbaṃ, vikiṇṇavācena kutūhalena bhavitabban’’ ti imaṃ lābhuppattipaṭipadaṃ kathesi. "
  5166. 495166,111,2706,79,85,1,43,6,So taṃ paṭipadaṃ garahitvā uṭṭhāya pakkanto.
  5167. 495167,111,2706,86,93,1,59,7,Thero satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā taṃ pavattiṃ ācikkhi.
  5168. 495168,111,2706,94,116,1,111,15,"Satthā‘‘ neso, sāriputta, bhikkhu idāneva lābhaṃ garahati, pubbepesa garahiyevā’’ ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari. "
  5169. 495169,111,2707,2,26,1,233,23,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto soḷasavassikakāleyeva tiṇṇaṃ vedānaṃ aṭṭhārasannañca sippānaṃ pariyosānaṃ patvā disāpāmokkho ācariyo hutvā pañca māṇavakasatāni sippaṃ vācesi.
  5170. 495170,111,2707,27,46,1,135,14,Tatreko māṇavo sīlācārasampanno ekadivasaṃ ācariyaṃ upasaṅkamitvā‘‘ kathaṃ imesaṃ sattānaṃ lābho uppajjatī’’ ti lābhuppattipaṭipadaṃ pucchi.
  5171. 495171,111,2707,47,64,1,88,12,"Ācariyo‘‘ tāta, imesaṃ sattānaṃ catūhi kāraṇehi lābho uppajjatī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5172. 495172,111,2708,2,4,1,0,0,109.
  5173. 495173,111,2709,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Nānummatto nāpisuṇo, nānaṭo nākutūhalo; "
  5174. 495174,111,2710,2,12,1,42,7,"Mūḷhesu labhate lābhaṃ, esā te anusāsanī’’ ti. "
  5175. 495175,111,2711,2,7,1,32,4,Tattha {nānummatto}ti na anummatto.
  5176. 495176,111,2711,8,85,1,718,69,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā ummattako nāma itthipurisadārikadārake disvā tesaṃ vatthālaṅkārādīni vilumpati, tato tato macchamaṃsapūvādīni balakkārena gahetvā khādati, evameva yo gihibhūto ajjhattabahiddhasamuṭṭhānaṃ hirottappaṃ pahāya kusalākusalaṃ agaṇetvā nirayabhayaṃ abhāyanto lobhābhibhūto pariyādiṇṇacitto kāmesu pamatto sandhicchedādīni sāhasikakammāni karoti, pabbajitopi hirottappaṃ pahāya kusalākusalaṃ agaṇetvā nirayabhayaṃ abhāyanto satthārā paññattaṃ sikkhāpadaṃ maddanto lobhena abhibhūto pariyādiṇṇacitto cīvarādimattaṃ nissāya attano sāmaññaṃ vijahitvā pamatto vejjakammadūtakammādīni karoti, veḷudānādīni nissāya jīvikaṃ kappeti, ayaṃ anummattopi ummattasadisattā ummatto nāma , evarūpassa khippaṃ lābho uppajjati. "
  5177. 495177,111,2711,86,106,1,140,18,"Yo pana evaṃ anummatto lajjī kukkuccako, esa mūḷhesu apaṇḍitesu purisesu lābhaṃ na labhati, tasmā lābhatthikena ummattakena viya bhavitabbanti. "
  5178. 495178,111,2712,2,28,1,135,19,"{Nāpisuṇo}ti etthāpi yo pisuṇo hoti,‘‘ asukena idaṃ nāma katan’’ ti rājakule pesuññaṃ upasaṃharati, so aññesaṃ yasaṃ acchinditvā attano gaṇhāti. "
  5179. 495179,111,2712,29,62,1,172,23,"Rājānopi naṃ‘‘ ayaṃ amhesu sasasneho’’ ti ucce ṭhāne ṭhapenti, amaccādayopissa‘‘ ayaṃ no rājakule paribhindeyyā’’ ti bhayena dātabbaṃ maññanti, evaṃ etarahi pisuṇassa lābho uppajjati. "
  5180. 495180,111,2712,63,74,1,66,10,"Yo pana apisuṇo, so mūḷhesu lābhaṃ na labhatīti evamattho veditabbo. "
  5181. 495181,111,2713,2,9,1,51,6,{Nānaṭo}ti lābhaṃ uppādentena naṭena viya bhavitabbaṃ.
  5182. 495182,111,2713,10,32,1,208,20,"Yathā naṭo hirottappaṃ pahāya naccagītavāditehi kīḷaṃ katvā dhanaṃ saṃharati, evameva lābhatthikena hirottappaṃ bhinditvā itthipurisadārikadārakānaṃ soṇḍasahāyena viya nānappakāraṃ keḷiṃ karontena vicaritabbaṃ. "
  5183. 495183,111,2713,33,42,1,42,8,"Yo evaṃ anaṭo, so mūḷhesu lābhaṃ na labhati. "
  5184. 495184,111,2714,2,8,1,41,4,{Nākutūhalo}ti kutūhalo nāma vippakiṇṇavāco.
  5185. 495185,111,2714,9,13,1,26,4,Rājāno hi amacce pucchanti–
  5186. 495186,111,2714,14,40,1,110,17,"‘‘ asukaṭṭhāne kira‘ manusso mārito, gharaṃ viluttaṃ, paresaṃ dārā padhaṃsitā’ ti suyyati, kesaṃ nu kho idaṃ kamman’’ ti. "
  5187. 495187,111,2714,41,61,1,95,15,"Tattha sesesu akathentesuyeva yo uṭṭhahitvā‘‘ asuko ca asuko ca nāmā’’ ti vadati, ayaṃ kutūhalo nāma. "
  5188. 495188,111,2714,62,107,1,253,35,"Rājāno tassa vacanena te purise pariyesitvā nisedhetvā‘‘ imaṃ nissāya no nagaraṃ niccoraṃ jātan’’ ti tassa mahantaṃ yasaṃ denti, sesāpi janā‘‘ ayaṃ no rājapurisehi puṭṭho suyuttaduyuttaṃ katheyyā’’ ti bhayena tasseva dhanaṃ denti, evaṃ kutūhalassa lābho uppajjati. "
  5189. 495189,111,2714,108,117,1,47,8,"Yo pana akutūhalo, esa na mūḷhesu labhati lābhaṃ. "
  5190. 495190,111,2714,118,127,1,61,8,Esā te {anusāsanī}ti esā amhākaṃ santikā tuyhaṃ lābhānusiṭṭhīti.
  5191. 495191,111,2715,2,8,1,51,6,Antevāsiko ācariyassa kathaṃ sutvā lābhaṃ garahanto–
  5192. 495192,111,2716,2,4,1,0,0,110.
  5193. 495193,111,2717,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; "
  5194. 495194,111,2718,2,8,1,38,5,"Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. "
  5195. 495195,111,2719,2,4,1,0,0,111.
  5196. 495196,111,2720,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; "
  5197. 495197,111,2721,2,12,1,41,7,"Esāva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā’’ ti."
  5198. 495198,111,2721,13,15,1,14,1,– gāthādvayamāha;
  5199. 495199,111,2722,2,8,1,32,5,Tattha yā {vuttī}ti yā jīvitavutti.
  5200. 495200,111,2722,9,13,1,30,3,{Vinipātenā}ti attano vinipātena.
  5201. 495201,111,2722,14,38,1,204,20,"{Adhammacaraṇenā}ti adhammakiriyāya visamakiriyāya vadhabandhanagarahādīhi attānaṃ vinipātetvā adhammaṃ caritvā yā vutti, tañca yasadhanalābhañca sabbaṃ dhiratthu nindāmi garahāmi, na me etenatthoti adhippāyo. "
  5202. 495202,111,2722,39,43,1,37,3,{Pattamādāyā}ti bhikkhābhājanaṃ gahetvā.
  5203. 495203,111,2722,44,58,1,110,12,"Anagāro {paribbaje}ti ageho pabbajito hutvā careyya, na ca sappuriso kāyaduccaritādivasena adhammacariyaṃ careyya. "
  5204. 495204,111,2722,59,60,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  5205. 495205,111,2722,61,64,1,18,3,Esāva jīvikā seyyo.
  5206. 495206,111,2722,65,87,1,159,17,"Yā cādhammena {esanā}ti, yā esā adhammena jīvikapariyesanā, tato esā pattahatthassa parakulesu bhikkhācariyāva seyyo, sataguṇena sahassaguṇena sundarataroti dasseti. "
  5207. 495207,111,2723,2,20,1,166,18,Evaṃ māṇavo pabbajjāya guṇaṃ vaṇṇetvā nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā dhammena bhikkhaṃ pariyesanto abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  5208. 495208,111,2724,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5209. 495209,111,2724,10,25,1,68,10,"‘‘ tadā māṇavo lābhagarahī bhikkhu ahosi, ācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5210. 495210,111,2725,2,4,1,32,2,Lābhagarahajātakavaṇṇanā sattamā.
  5211. 495211,111,2727,2,7,1,24,2,[ 288]8. Macchuddānajātakavaṇṇanā
  5212. 495212,111,2728,2,13,1,81,10,Agghanti {macchā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kūṭavāṇijaṃ ārabbha kathesi.
  5213. 495213,111,2728,14,17,1,25,3,Vatthu heṭṭhā kathitameva.
  5214. 495214,111,2729,2,14,1,116,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuṭumbikakule nibbattitvā viññutaṃ patto kuṭumbaṃ saṇṭhapesi.
  5215. 495215,111,2729,15,22,1,55,6,"Kaniṭṭhabhātāpissa atthi, tesaṃ aparabhāge pitā kālakato. "
  5216. 495216,111,2729,23,45,1,155,18,Te ekadivasaṃ‘‘ pitu santakaṃ vohāraṃ sādhessāmā’’ ti ekaṃ gāmaṃ gantvā kahāpaṇasahassaṃ labhitvā āgacchantā nadītitthe nāvaṃ paṭimānentā puṭabhattaṃ bhuñjiṃsu.
  5217. 495217,111,2729,46,54,1,75,8,Bodhisatto atirekabhattaṃ gaṅgāya macchānaṃ datvā nadīdevatāya pattiṃ adāsi.
  5218. 495218,111,2729,55,67,1,102,12,Devatā pattiṃ anumoditvāyeva dibbena yasena vaḍḍhitvā attano yasavuḍḍhiṃ āvajjamānā taṃ kāraṇaṃ aññāsi.
  5219. 495219,111,2729,68,81,1,111,11,"Bodhisattopi vālikāyaṃ uttarāsaṅgaṃ pattharitvā nipanno niddaṃ okkami, kaniṭṭhabhātā panassa thokaṃ corapakatiko. "
  5220. 495220,111,2729,82,97,1,144,15,So te kahāpaṇe bodhisattassa adatvā sayameva gaṇhitukāmatāya kahāpaṇabhaṇḍikasadisaṃ ekaṃ sakkharabhaṇḍikaṃ katvā dvepi bhaṇḍikā ekatova ṭhapesi.
  5221. 495221,111,2729,98,130,1,188,21,"Tesaṃ nāvaṃ abhiruhitvā gaṅgāmajjhagatānaṃ kaniṭṭho nāvaṃ khobhetvā‘‘ sakkharabhaṇḍikaṃ udake khipissāmī’’ ti sahassabhaṇḍikaṃ khipitvā‘‘ bhātika, sahassabhaṇḍikā udake patitā, kinti karomā’’ ti āha."
  5222. 495222,111,2729,131,143,1,42,7,"‘‘ Udake patitāya kiṃ karissāma, mā cintayī’’ ti. "
  5223. 495223,111,2729,144,146,1,18,2,Nadīdevatā cintesi–
  5224. 495224,111,2729,147,171,1,166,20,‘‘ ahaṃ iminā dinnapattiṃ anumoditvā dibbayasena vaḍḍhitvā etassa santakaṃ rakkhissāmī’’ ti attano ānubhāvena taṃ bhaṇḍikaṃ ekaṃ mahāmacchaṃ gilāpetvā sayaṃ ārakkhaṃ gaṇhi.
  5225. 495225,111,2729,172,194,1,133,18,Sopi coro gehaṃ gantvā‘‘ bhātā me vañcito’’ ti bhaṇḍikaṃ mocento sakkharā passitvā hadayena sussantena mañcassa aṭaniṃ upagūhitvā nipajji.
  5226. 495226,111,2730,2,7,1,46,5,Tadā kevaṭṭā macchagahaṇatthāya jālaṃ khipiṃsu.
  5227. 495227,111,2730,8,13,1,38,5,So maccho devatānubhāvena jālaṃ pāvisi.
  5228. 495228,111,2730,14,20,1,47,6,Kevaṭṭā taṃ gahetvā vikkiṇituṃ nagaraṃ paviṭṭhā.
  5229. 495229,111,2730,21,26,1,41,5,Manussā mahāmacchaṃ disvā mūlaṃ pucchanti.
  5230. 495230,111,2730,27,40,1,68,9,Kevaṭṭā‘‘ kahāpaṇasahassañca satta ca māsake datvā gaṇhathā’’ ti vadanti.
  5231. 495231,111,2730,41,53,1,62,7,Manussā‘‘ sahassagghanakamacchopi no diṭṭho’’ ti parihāsaṃ karonti.
  5232. 495232,111,2730,54,69,1,88,11,Kevaṭṭā macchaṃ gahetvā bodhisattassa gharadvāraṃ gantvā‘‘ imaṃ macchaṃ gaṇhathā’’ ti āhaṃsu.
  5233. 495233,111,2730,70,77,1,16,3,‘‘ Kimassa mūlan’’ ti?
  5234. 495234,111,2730,78,87,1,30,5,‘‘ Satta māsake datvā gaṇhathā’’ ti.
  5235. 495235,111,2730,88,97,1,32,5,‘‘ Aññesaṃ dadamānā kathaṃ dethā’’ ti?
  5236. 495236,111,2730,98,117,1,87,14,"‘‘ Aññesaṃ sahassena ca sattahi ca māsakehi dema, tumhe pana satta māsake datvā gaṇhathā’’ ti. "
  5237. 495237,111,2730,118,126,1,52,8,So tesaṃ satta māsake datvā macchaṃ bhariyāya pesesi.
  5238. 495238,111,2730,127,136,1,77,8,Sā macchassa kucchiṃ phālayamānā sahassabhaṇḍikaṃ disvā bodhisattassa ārocesi.
  5239. 495239,111,2730,137,185,1,315,42,"Bodhisatto taṃ oloketvā attano lañchaṃ disvā sakasantakabhāvaṃ ñatvā‘‘ idāni ime kevaṭṭā imaṃ macchaṃ aññesaṃ dadamānā sahassena ceva sattahi ca māsakehi denti, amhe pana patvā sahassassa amhākaṃ santakattā satteva māsake gahetvā adaṃsu, idaṃ antaraṃ ajānantaṃ na sakkā kañci saddahāpetun’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  5240. 495240,111,2731,2,4,1,0,0,112.
  5241. 495241,111,2732,2,15,1,63,11,"‘ ‘ Agghanti macchā adhikaṃ sahassaṃ, na so atthi yo imaṃ saddaheyya; "
  5242. 495242,111,2733,2,15,1,65,10,"Mayhañca assu idha satta māsā, ahampi taṃ macchuddānaṃ kiṇeyyan’’ ti. "
  5243. 495243,111,2734,2,17,1,86,11,Tattha adhikan ti aññehi pucchitā kevaṭṭā‘‘ sattamāsādhikaṃ sahassaṃ agghantī’’ ti vadanti.
  5244. 495244,111,2734,18,57,1,211,33,"Na so atthi yo imaṃ {saddaheyyā}ti so puriso na atthi, yo imaṃ kāraṇaṃ paccakkhato ajānanto mama vacanena saddaheyya, ettakaṃ vā macchā agghantīti yo imaṃ saddaheyya, so natthi, tasmāyeva te aññehi na gahitātipi attho. "
  5245. 495245,111,2734,58,66,1,47,7,Mayhañca {assū}ti mayhaṃ pana satta māsakā ahesuṃ.
  5246. 495246,111,2734,67,70,1,28,3,Macchuddānan ti macchavaggaṃ.
  5247. 495247,111,2734,71,84,1,97,13,Tena hi macchena saddhiṃ aññepi macchā ekato baddhā taṃ sakalampi macchuddānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
  5248. 495248,111,2734,85,96,1,74,10,"Kiṇeyyan ti kiṇiṃ, satteva māsake datvā ettakaṃ macchavaggaṃ gaṇhinti attho. "
  5249. 495249,111,2735,2,7,1,30,5,Evañca pana vatvā idaṃ cintesi–
  5250. 495250,111,2735,8,21,1,46,9,‘‘ kiṃ nu kho nissāya mayā ete kahāpaṇā laddhā’’ ti?
  5251. 495251,111,2735,22,52,1,186,23,"Tasmiṃ khaṇe nadīdevatā ākāse dissamānarūpena ṭhatvā‘‘ ahaṃ, gaṅgādevatā, tayā macchānaṃ atirekabhattaṃ datvā mayhaṃ patti dinnā, tenāhaṃ tava santakaṃ rakkhantī āgatā’’ ti dīpayamānā gāthamāha– "
  5252. 495252,111,2736,2,4,1,0,0,113.
  5253. 495253,111,2737,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Macchānaṃ bhojanaṃ datvā, mama dakkhiṇamādisi; "
  5254. 495254,111,2738,2,12,1,46,7,"Taṃ dakkhiṇaṃ sarantiyā, kataṃ apacitiṃ tayā’’ ti. "
  5255. 495255,111,2739,2,12,1,58,8,Tattha dakkhiṇan ti imasmiṃ ṭhāne pattidānaṃ dakkhiṇā nāma.
  5256. 495256,111,2739,13,30,1,112,16,Sarantiyā kataṃ apacitiṃ {tayā}ti taṃ tayā mayhaṃ kataṃ apacitiṃ sarantiyā mayā idaṃ tava dhanaṃ rakkhitanti attho.
  5257. 495257,111,2740,2,52,1,287,41,"Idaṃ vatvā ca pana sā devatā tassa kaniṭṭhena katakūṭakammaṃ sabbaṃ kathetvā‘‘ eso idāni hadayena sussantena nipanno, duṭṭhacittassa vuḍḍhi nāma natthi, ahaṃ pana‘ tava santakaṃ mā nassī’ ti dhanaṃ te āharitvā adāsiṃ, idaṃ kaniṭṭhacorassa adatvā sabbaṃ tvaññeva gaṇhā’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  5258. 495258,111,2741,2,4,1,0,0,114.
  5259. 495259,111,2742,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Paduṭṭhacittassa na phāti hoti, na cāpi taṃ devatā pūjayanti; "
  5260. 495260,111,2743,2,12,1,60,7,"Yo bhātaraṃ pettikaṃ sāpateyyaṃ, avañcayī dukkaṭakammakārī’’ ti. "
  5261. 495261,111,2744,2,17,1,88,14,Tattha na phāti {hotī}ti evarūpassa puggalassa idhaloke vā paraloke vā vuḍḍhi nāma na hoti.
  5262. 495262,111,2744,18,30,1,73,12,Na cāpi tan ti taṃ puggalaṃ tassa santakaṃ rakkhamānā devatā na pūjayanti.
  5263. 495263,111,2745,2,9,1,56,6,Iti devatā mittadubbhicorassa kahāpaṇe adātukāmā evamāha.
  5264. 495264,111,2745,10,25,1,78,11,Bodhisatto pana‘‘ na sakkā evaṃ kātun’’ ti tassapi pañca kahāpaṇasatāni pesesiyeva.
  5265. 495265,111,2746,2,15,1,121,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne vāṇijo sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  5266. 495266,111,2746,16,30,1,70,9,"‘‘ Tadā kaniṭṭhabhātā idāni kūṭavāṇijo, jeṭṭhabhātā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5267. 495267,111,2747,2,4,1,32,2,Macchuddānajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  5268. 495268,111,2749,2,7,1,23,2,[ 289]9. Nānāchandajātakavaṇṇanā
  5269. 495269,111,2750,2,15,1,103,11,"Nānāchandā , {mahārājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto āyasmato ānandassa aṭṭhavaralābhaṃ ārabbha kathesi. "
  5270. 495270,111,2750,16,30,1,48,4,Vatthu ekādasakanipāte juṇhajātake( jā.1.11.13 ādayo) āvibhavissati.
  5271. 495271,111,2751,2,23,1,176,19,Atīte pana bodhisatto bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggahetvā pitu accayena rajjaṃ pāpuṇi.
  5272. 495272,111,2751,24,30,1,41,6,Tassa ṭhānato apanīto pitu purohito atthi.
  5273. 495273,111,2751,31,37,1,40,6,So duggato hutvā ekasmiṃ jaragehe vasati.
  5274. 495274,111,2751,38,45,1,81,7,Athekadivasaṃ bodhisatto aññātakavesena rattibhāge nagaraṃ pariggaṇhanto vicarati.
  5275. 495275,111,2751,46,75,1,210,25,Tamenaṃ katakammacorā ekasmiṃ surāpāne suraṃ pivitvā aparampi ghaṭenādāya attano gehaṃ gacchantā antaravīthiyaṃ disvā‘‘ are kosi tvan’’ ti vatvā paharitvā uttarisāṭakaṃ gahetvā ghaṭaṃ ukkhipāpetvā tāsentā gacchiṃsu.
  5276. 495276,111,2751,76,92,1,141,16,Sopi kho brāhmaṇo tasmiṃ khaṇe nikkhamitvā antaravīthiyaṃ ṭhito nakkhattaṃ olokento rañño amittānaṃ hatthagatabhāvaṃ ñatvā brāhmaṇiṃ āmantesi.
  5277. 495277,111,2751,93,107,1,48,9,"Sā‘‘ kiṃ, ayyā’’ ti vatvā vegena tassa santikaṃ āgatā. "
  5278. 495278,111,2751,108,112,1,15,4,Atha naṃ so āha–
  5279. 495279,111,2751,113,124,1,42,7,‘‘ bhoti amhākaṃ rājā amittānaṃ vasaṃ gato’’ ti.
  5280. 495280,111,2751,125,140,1,58,9,"‘‘ Ayya, kiṃ te rañño santike pavattiyā, brāhmaṇā jānissantī’’ ti. "
  5281. 495281,111,2752,2,11,1,54,8,Rājā brāhmaṇassa saddaṃ sutvā thokaṃ gantvā dhutte āha–
  5282. 495282,111,2752,12,25,1,55,7,"‘‘ duggatomhi, sāmi, uttarāsaṅgaṃ gahetvā vissajjetha man’’ ti. "
  5283. 495283,111,2752,26,31,1,45,5,Te punappunaṃ kathentaṃ kāruññena vissajjesuṃ.
  5284. 495284,111,2752,32,37,1,41,5,So tesaṃ vasanagehaṃ sallakkhetvā nivatti.
  5285. 495285,111,2752,38,53,1,79,10,"Atha porāṇakapurohito brāhmaṇopi‘‘ bhoti, amhākaṃ rājā amittahatthato mutto’’ ti āha. "
  5286. 495286,111,2752,54,62,1,58,8,Rājā tampi sutvā tampi gehaṃ sallakkhetvā pāsādaṃ abhiruhi.
  5287. 495287,111,2752,63,79,1,94,12,So vibhātāya rattiyā brāhmaṇe pakkosāpetvā‘‘ kiṃ ācariyā rattiṃ nakkhattaṃ olokayitthā’’ ti pucchi.
  5288. 495288,111,2752,80,88,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  5289. 495289,111,2752,89,96,1,15,3,‘‘ Kiṃ sobhanan’’ ti?
  5290. 495290,111,2752,97,105,1,16,3,"‘‘ Sobhanaṃ, devā’’ ti."
  5291. 495291,111,2752,106,114,1,19,4,‘‘ Koci gāho natthī’’ ti.
  5292. 495292,111,2752,115,123,1,14,3,"‘‘ Natthi, devā’’ ti. "
  5293. 495293,111,2752,124,150,1,122,15,"Rājā‘‘ asukagehato brāhmaṇaṃ pakkosathā’’ ti porāṇakapurohitaṃ pakkosāpetvā‘‘ kiṃ, ācariya, rattiṃ te nakkhattaṃ diṭṭhan’’ ti pucchi."
  5294. 495294,111,2752,151,159,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti."
  5295. 495295,111,2752,160,168,1,18,4,‘‘ Atthi koci gāho’’ ti.
  5296. 495296,111,2752,169,185,1,70,10,"‘‘ Āma, mahārāja, ajja rattiṃ tumhe amittavasaṃ gantvā muhutteneva muttā’’ ti. "
  5297. 495297,111,2752,186,212,1,129,16,"Rājā‘‘ nakkhattajānanakena nāma evarūpena bhavitabban’’ ti sesabrāhmaṇe nikkaḍḍhāpetvā‘‘ brāhmaṇa, pasannosmi te, varaṃ tvaṃ gaṇhā’’ ti āha."
  5298. 495298,111,2752,213,224,1,51,6,"‘‘ Mahārāja, puttadārena saddhiṃ mantetvā gaṇhissāmī’’ ti."
  5299. 495299,111,2752,225,233,1,22,4,‘‘ Gaccha mantetvā ehī’’ ti.
  5300. 495300,111,2753,2,22,1,102,15,"So gantvā brāhmaṇiñca puttañca suṇisañca dāsiñca pakkositvā‘‘ rājā me varaṃ dadāti, kiṃ gaṇhāmā’’ ti pucchi. "
  5301. 495301,111,2753,23,72,1,236,30,"Brāhmaṇī‘‘ mayhaṃ dhenusataṃ ānehī’’ ti āha, putto chattamāṇavo nāma‘‘ mayhaṃ kumudavaṇṇehi catūhi sindhavehi yuttaṃ ājaññarathan’’ ti, suṇisā‘‘ mayhaṃ maṇikuṇḍalaṃ ādiṃ katvā sabbālaṅkāran’’ ti, puṇṇā nāma dāsī‘‘ mayhaṃ udukkhalamusalañceva suppañcā’’ ti. "
  5302. 495302,111,2753,73,109,1,165,22,"Brāhmaṇo pana gāmavaraṃ gahetukāmo rañño santikaṃ gantvā‘‘ kiṃ , brāhmaṇa, pucchito te puttadāro’’ ti puṭṭho‘‘ āma, deva, pucchito, anekacchando’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthādvayamāha– "
  5303. 495303,111,2754,2,4,1,0,0,115.
  5304. 495304,111,2755,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Nānāchandā mahārāja, ekāgāre vasāmase; "
  5305. 495305,111,2756,2,10,1,44,7,"Ahaṃ gāmavaraṃ icche, brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ. "
  5306. 495306,111,2757,2,4,1,0,0,116.
  5307. 495307,111,2758,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Putto ca ājaññarathaṃ, kaññā ca maṇikuṇḍalaṃ; "
  5308. 495308,111,2759,2,11,1,46,6,"Yā cesā puṇṇikā jammī, udukkhalaṃbhikaṅkhatī’’ ti. "
  5309. 495309,111,2760,2,7,1,22,3,Tattha {icche}ti icchāmi.
  5310. 495310,111,2760,8,14,1,36,6,Gavaṃ satan ti dhenūnaṃ gunnaṃ sataṃ.
  5311. 495311,111,2760,15,18,1,14,2,{Kaññā}ti suṇisā.
  5312. 495312,111,2760,19,38,1,120,17,"Yā {cesā}ti yā esā amhākaṃ ghare puṇṇikā nāma dāsī, sā jammī lāmikā suppamusalehi saddhiṃ udukkhalaṃ abhikaṅkhati icchatīti. "
  5313. 495313,111,2761,2,12,1,46,6,Rājā ‘‘ sabbesaṃ icchiticchitaṃ dethā’’ ti āṇāpento–
  5314. 495314,111,2762,2,4,1,0,0,117.
  5315. 495315,111,2763,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Brāhmaṇassa gāmavaraṃ, brāhmaṇiyā gavaṃ sataṃ; "
  5316. 495316,111,2764,2,7,1,42,4,"Puttassa ājaññarathaṃ, kaññāya maṇikuṇḍalaṃ; "
  5317. 495317,111,2765,2,10,1,48,5,"Yañcetaṃ puṇṇikaṃ jammiṃ, paṭipādethudukkhalan’’ ti."
  5318. 495318,111,2765,11,13,1,9,1,– gāthamāha;
  5319. 495319,111,2766,2,15,1,100,12,"Tattha yañcetan ti yañca etaṃ puṇṇikanti vadati, taṃ jammiṃ udukkhalaṃ paṭipādetha sampaṭicchāpethāti. "
  5320. 495320,111,2767,2,26,1,153,20,Iti rājā brāhmaṇena patthitañca aññañca mahantaṃ yasaṃ datvā‘‘ ito paṭṭhāya amhākaṃ kattabbakiccesu ussukkaṃ āpajjā’’ ti vatvā brāhmaṇaṃ attano santike akāsi.
  5321. 495321,111,2768,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5322. 495322,111,2768,9,23,1,54,9,"‘‘ tadā brāhmaṇo ānando ahosi, rājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5323. 495323,111,2769,2,4,1,30,2,Nānāchandajātakavaṇṇanā navamā.
  5324. 495324,111,2771,2,7,1,26,2,[ 290]10. Sīlavīmaṃsakajātakavaṇṇanā
  5325. 495325,111,2772,2,15,1,99,12,Sīlaṃ kireva kalyāṇan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ sīlavīmaṃsakabrāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  5326. 495326,111,2772,16,33,1,89,8,Vatthu pana paccuppannampi atītampi heṭṭhā ekakanipāte sīlavīmaṃsakajātake( jā.1.1.86) vitthāritameva.
  5327. 495327,111,2772,34,57,1,158,19,Idha pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente tassa purohito sīlasampanno‘‘ attano sīlaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti heraññikaphalakato dve divase ekekaṃ kahāpaṇaṃ gaṇhi.
  5328. 495328,111,2772,58,71,1,60,9,Atha naṃ tatiyadivase‘‘ coro’’ ti gahetvā rañño santikaṃ nayiṃsu.
  5329. 495329,111,2772,72,78,1,49,6,So antarāmagge ahituṇḍike sappaṃ kīḷāpente addasa.
  5330. 495330,111,2772,79,93,1,50,9,Atha naṃ rājā disvā‘‘ kasmā evarūpaṃ akāsī’’ ti pucchi .
  5331. 495331,111,2772,94,107,1,64,9,Brāhmaṇo‘‘ attano sīlaṃ vīmaṃsitukāmatāyā’’ ti vatvā imā gāthā avoca–
  5332. 495332,111,2773,2,4,1,0,0,118.
  5333. 495333,111,2774,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; "
  5334. 495334,111,2775,2,9,1,40,6,"Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññati. "
  5335. 495335,111,2776,2,4,1,0,0,119.
  5336. 495336,111,2777,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ, loke anumataṃ sivaṃ; "
  5337. 495337,111,2778,2,7,1,38,4,"Ariyavuttisamācāro , yena vuccati sīlavā. "
  5338. 495338,111,2779,2,4,1,0,0,120.
  5339. 495339,111,2780,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; "
  5340. 495340,111,2781,2,11,1,42,6,"Kāyassa bhedā sugatiṃ, upapajjati sīlavā’’ ti. "
  5341. 495341,111,2782,2,6,1,21,4,Tattha sīlan ti ācāro.
  5342. 495342,111,2782,7,11,1,26,3,{Kirā}ti anussavatthe nipāto.
  5343. 495343,111,2782,12,28,1,74,11,"Kalyāṇan ti sobhanaṃ,‘‘ sīlaṃ kireva kalyāṇan’’ ti evaṃ paṇḍitā vadantīti attho. "
  5344. 495344,111,2782,29,33,1,25,3,{Passā}ti attānameva vadati.
  5345. 495345,111,2782,34,44,1,57,8,"Na {haññatī}ti parampi na viheṭheti, parehipi na viheṭhīyati. "
  5346. 495346,111,2782,45,48,1,27,3,Samādissan ti samādiyissāmi.
  5347. 495347,111,2782,49,62,1,67,9,Anumataṃ sivan ti‘‘ khemaṃ nibbhayan’’ ti evaṃ paṇḍitehi sampaṭicchitaṃ.
  5348. 495348,111,2782,63,85,1,144,16,"Yena {vuccatī}ti yena sīlena sīlavā puriso ariyānaṃ buddhādīnaṃ paṭipattiṃ samācaranto‘‘ ariyavuttisamācāro’’ ti vuccati, tamahaṃ samādiyissāmīti attho. "
  5349. 495349,111,2782,86,92,1,53,5,{Virocatī}ti pabbatamatthake aggikkhandho viya virocati.
  5350. 495350,111,2783,2,43,1,261,35,"Evaṃ bodhisatto tīhi gāthāhi sīlassa vaṇṇaṃ pakāsento rañño dhammaṃ desetvā‘‘ mahārāja, mama gehe pitu santakaṃ mātu santakaṃ attanā uppāditaṃ tayā dinnañca bahu dhanaṃ atthi , pariyanto nāma na paññāyati, ahaṃ pana sīlaṃ vīmaṃsanto heraññikaphalakato kahāpaṇe gaṇhiṃ. "
  5351. 495351,111,2783,44,81,1,295,32,"Idāni mayā imasmiṃ loke jātigottakulapadesānaṃ lāmakabhāvo, sīlasseva ca jeṭṭhakabhāvo ñāto, ahaṃ pabbajissāmi, pabbajjaṃ me anujānāhī’’ ti anujānāpetvā raññā punappunaṃ yāciyamānopi nikkhamma himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi. "
  5352. 495352,111,2784,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5353. 495353,111,2784,10,21,1,54,7,‘‘ tadā sīlavīmaṃsako purohito brāhmaṇo ahameva ahosin’’ ti.
  5354. 495354,111,2785,2,4,1,33,2,Sīlavīmaṃsakajātakavaṇṇanā dasamā.
  5355. 495355,111,2786,2,4,1,24,2,Abbhantaravaggo catuttho.
  5356. 495356,111,2787,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  5357. 495357,111,2788,2,8,1,58,5,"Duma kaṃsavaruttamabyagghamigā, maṇayo maṇi sālukamavhayano; "
  5358. 495358,111,2789,2,9,1,57,6,"Anusāsaniyopi ca macchavaro, maṇikuṇḍalakena kirena dasāti."
  5359. 495359,111,2790,2,4,1,11,2,5 . Kumbhavaggo
  5360. 495360,111,2792,2,7,1,22,2,[ 291]1. Surāghaṭajātakavaṇṇanā
  5361. 495361,111,2793,2,15,1,101,11,Sabbakāmadadaṃ kumbhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikassa bhāgineyyaṃ ārabbha kathesi.
  5362. 495362,111,2793,16,27,1,99,11,So kira mātāpitūnaṃ santakā cattālīsa hiraññakoṭiyo pānabyasanena nāsetvā seṭṭhino santikaṃ agamāsi.
  5363. 495363,111,2793,28,43,1,67,10,"Sopissa‘‘ vohāraṃ karohī’’ ti sahassaṃ adāsi, tampi nāsetvā puna agamāsi. "
  5364. 495364,111,2793,44,56,1,79,11,"Punassa pañca satāni dāpesi, tānipi nāsetvā puna āgatassa dve thūlasāṭake dāpesi. "
  5365. 495365,111,2793,57,64,1,53,7,Tepi nāsetvā puna āgataṃ gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesi.
  5366. 495366,111,2793,65,76,1,78,10,"So anātho hutvā parakuṭṭaṃ nissāya kālamakāsi, tamenaṃ kaḍḍhitvā bahi chaḍḍesuṃ. "
  5367. 495367,111,2793,77,86,1,83,9,Anāthapiṇḍiko vihāraṃ gantvā sabbaṃ taṃ bhāgineyyassa pavattiṃ tathāgatassa ārocesi.
  5368. 495368,111,2793,87,110,1,138,18,"Satthā‘‘ tvaṃ etaṃ kathaṃ santappessasi, yamahaṃ pubbe sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ datvāpi santappetuṃ nāsakkhin’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  5369. 495369,111,2794,2,14,1,112,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhikule nibbattitvā pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ labhi.
  5370. 495370,111,2794,15,25,1,72,8,"Tassa gehe bhūmigatameva cattālīsakoṭidhanaṃ ahosi, putto panassa ekoyeva. "
  5371. 495371,111,2794,26,35,1,72,9,Bodhisatto dānādīni puññāni katvā kālakato sakko devarājā hutvā nibbatti.
  5372. 495372,111,2794,36,47,1,92,11,Athassa putto vīthiṃ āvaritvā maṇḍapaṃ kāretvā mahājanaparivuto nisīditvā suraṃ pātuṃ ārabhi.
  5373. 495373,111,2794,48,84,1,306,29,"So laṅghanadhāvananaccagītādīni karontānaṃ sahassaṃ sahassaṃ dadamāno itthisoṇḍasurāsoṇḍamaṃsasoṇḍādibhāvaṃ āpajjitvā‘‘ kva gītaṃ, kva naccaṃ, kva vāditan’’ ti samajjatthiko pamatto hutvā āhiṇḍanto nacirasseva cattālīsakoṭidhanaṃ upabhogaparibhogūpakaraṇāni ca vināsetvā duggato kapaṇo pilotikaṃ nivāsetvā vicari. "
  5374. 495374,111,2794,85,126,1,242,33,"Sakko āvajjento tassa duggatabhāvaṃ ñatvā puttapemena āgantvā sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ datvā‘‘ tāta, yathā ayaṃ kumbho na bhijjati, tathā naṃ rakkha, imasmiṃ te sati dhanassa paricchedo nāma na bhavissati, appamatto hohī’’ ti ovaditvā devalokameva gato. "
  5375. 495375,111,2794,127,132,1,34,5,Tato paṭṭhāya suraṃ pivanto vicari.
  5376. 495376,111,2794,133,148,1,110,13,"Athekadivasaṃ matto taṃ kumbhaṃ ākāse khipitvā sampaṭicchanto ekavāraṃ virajjhi , kumbho bhūmiyaṃ patitvā bhijji. "
  5377. 495377,111,2794,149,162,1,112,13,Tato paṭṭhāya puna daliddo hutvā pilotikaṃ nivāsetvā kapālahattho bhikkhaṃ caranto parakuṭṭaṃ nissāya kālamakāsi.
  5378. 495378,111,2795,2,6,1,27,4,Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā–
  5379. 495379,111,2796,2,4,1,0,0,121.
  5380. 495380,111,2797,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ, kuṭaṃ laddhāna dhuttako; "
  5381. 495381,111,2798,2,9,1,39,6,"Yāva naṃ anupāleti, tāva so sukhamedhati. "
  5382. 495382,111,2799,2,4,1,0,0,122.
  5383. 495383,111,2800,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yadā matto ca ditto ca, pamādā kumbhamabbhidā; "
  5384. 495384,111,2801,2,11,1,45,8,"Tadā naggo ca pottho ca, pacchā bālo vihaññati. "
  5385. 495385,111,2802,2,4,1,0,0,123.
  5386. 495386,111,2803,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Evameva yo dhanaṃ laddhā, pamatto paribhuñjati; "
  5387. 495387,111,2804,2,12,1,50,7,"Pacchā tappati dummedho, kuṭaṃ bhitvāva dhuttako’’ ti."
  5388. 495388,111,2804,13,13,1,0,0,–
  5389. 495389,111,2805,2,7,1,48,5,Imā abhisambuddhagāthā vatvā jātakaṃ samodhānesi.
  5390. 495390,111,2806,2,10,1,65,8,Tattha sabbakāmadadan ti sabbe vatthukāme dātuṃ samatthaṃ kumbhaṃ.
  5391. 495391,111,2806,11,14,1,24,3,Kuṭan ti kumbhavevacanaṃ.
  5392. 495392,111,2806,15,19,1,21,3,{Yāvā}ti yattakaṃ kālaṃ.
  5393. 495393,111,2806,20,33,1,80,11,"{Anupāletī}ti yo koci evarūpaṃ labhitvā yāva rakkhati, tāva so sukhamedhatīti attho. "
  5394. 495394,111,2806,34,44,1,50,8,Matto ca ditto {cā}ti surāmadena matto dappena ditto.
  5395. 495395,111,2806,45,51,1,47,5,Pamādā {kumbhamabbhidā}ti pamādena kumbhaṃ bhindi.
  5396. 495396,111,2806,52,64,1,78,10,"Naggo ca pottho {cā}ti kadāci naggo, kadāci potthakapilotikāya nivatthattā pottho. "
  5397. 495397,111,2806,65,69,1,18,3,{Evamevā}ti evaṃ eva.
  5398. 495398,111,2806,70,73,1,18,2,{Pamatto}ti pamādena.
  5399. 495399,111,2806,74,77,1,16,2,{Tappatī}ti socati.
  5400. 495400,111,2807,2,17,1,80,11,"‘ ‘ Tadā surāghaṭabhedako dhutto seṭṭhibhāgineyyo ahosi, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5401. 495401,111,2808,2,4,1,30,2,Surāghaṭajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  5402. 495402,111,2810,2,7,1,20,2,[ 292]2. Supattajātakavaṇṇanā
  5403. 495403,111,2811,2,20,1,153,14,"Bārāṇasyaṃ , {mahārājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto bimbādeviyā sāriputtattherena dinnaṃ rohitamaccharasaṃ navasappimissakaṃ sālibhattaṃ ārabbha kathesi. "
  5404. 495404,111,2811,21,35,1,55,5,Vatthu heṭṭhā kathita abbhantarajātake( jā.1.3.91-93) vatthusadisameva.
  5405. 495405,111,2811,36,45,1,63,8,"Tadāpi hi theriyā udaravāto kuppi, rāhulabhaddo therassa ācikkhi. "
  5406. 495406,111,2811,46,59,1,132,13,Thero taṃ āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā kosalarañño nivesanaṃ gantvā rohitamaccharasaṃ navasappimissakaṃ sālibhattaṃ āharitvā tassa adāsi.
  5407. 495407,111,2811,60,70,1,75,9,"So āharitvā mātu theriyā adāsi, tassā bhuttamattāya udaravāto paṭippassambhi. "
  5408. 495408,111,2811,71,81,1,82,10,Rājā purise pesetvā pariggaṇhāpetvā tato paṭṭhāya theriyā tathārūpaṃ bhattaṃ adāsi.
  5409. 495409,111,2811,82,87,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5410. 495410,111,2811,88,101,1,66,8,"‘‘ āvuso dhammasenāpati, theriṃ evarūpena nāma bhojanena santappesī’’ ti. "
  5411. 495411,111,2811,102,146,1,195,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva sāriputto rāhulamātāya patthitaṃ deti, pubbepi adāsiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5412. 495412,111,2812,2,29,1,216,25,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kākayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto asītiyā kākasahassānaṃ jeṭṭhako supatto nāma kākarājā ahosi, aggamahesī panassa suphassā nāma kākī ahosi, senāpati sumukho nāma. "
  5413. 495413,111,2812,30,37,1,59,7,So asītiyā kākasahassehi parivuto bārāṇasiṃ upanissāya vasi.
  5414. 495414,111,2812,38,48,1,90,9,So ekadivasaṃ suphassaṃ ādāya gocaraṃ pariyesanto bārāṇasirañño mahānasamatthakena agamāsi.
  5415. 495415,111,2812,49,60,1,113,11,Sūdo rañño nānāmacchamaṃsavikatiparivāraṃ bhojanaṃ sampādetvā thokaṃ bhājanāni vivaritvā usumaṃ palāpento aṭṭhāsi.
  5416. 495416,111,2812,61,128,1,329,44,"Suphassā macchamaṃsagandhaṃ ghāyitvā rājabhojanaṃ bhuñjitukāmā hutvā taṃ divasaṃ akathetvā dutiyadivase‘‘ ehi, bhadde, gocarāya gamissāmā’’ ti vuttā‘‘ tumhe gacchatha, mayhaṃ eko dohaḷo atthī’’ ti vatvā‘‘ kīdiso dohaḷo’’ ti vutte‘‘ bārāṇasirañño bhojanaṃ bhuñjitukāmāmhi, na kho pana sakkā mayā taṃ laddhuṃ, tasmā jīvitaṃ pariccajissāmi, devā’’ ti āha. "
  5417. 495417,111,2812,129,132,1,29,3,Bodhisatto cintayamāno nisīdi.
  5418. 495418,111,2812,133,150,1,74,10,"Sumukho āgantvā‘‘ kiṃ, mahārāja, anattamanosī’’ ti pucchi, rājā tamatthaṃ ārocesi. "
  5419. 495419,111,2812,151,179,1,117,18,"Senāpati‘‘ mā cintayi, mahārājā’’ ti te ubhopi assāsetvā‘‘ ajja tumhe idheva hotha, mayaṃ bhattaṃ āharissāmā’’ ti vatvā pakkāmi. "
  5420. 495420,111,2813,2,41,1,282,34,So kāke sannipātetvā taṃ kāraṇaṃ kathetvā‘‘ etha bhattaṃ āharissāmā’’ ti kākehi saddhiṃ bārāṇasiṃ pavisitvā mahānasassa avidūre kāke vagge vagge katvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne ārakkhatthāya ṭhapetvā sayaṃ aṭṭhahi kākayodhehi saddhiṃ mahānasachadane nisīdi rañño bhattaharaṇakālaṃ olokayamāno.
  5421. 495421,111,2813,42,46,1,14,4,Te ca kāke āha–
  5422. 495422,111,2813,47,92,1,264,33,"‘‘ ahaṃ rañño bhatte hariyamāne bhājanāni pātessāmi, bhājanesu patitesu mayhaṃ jīvitaṃ natthi, tumhesu cattāro janā mukhapūraṃ bhattaṃ, cattāro macchamaṃsaṃ gahetvā netvā supattaṃ sapajāpatikaṃ kākarājānaṃ bhojetha,‘ kahaṃ senāpatī’ ti vutte‘ pacchato ehitī’ ti vadeyyāthā’’ ti. "
  5423. 495423,111,2813,93,102,1,73,9,Atha sūdo rañño bhojanavikatiṃ sampādetvā kājena gahetvā rājakulaṃ pāyāsi.
  5424. 495424,111,2813,103,126,1,221,23,Tassa rājaṅgaṇaṃ gatakāle kākasenāpati kākānaṃ saññaṃ datvā sayaṃ uppatitvā bhattahārakassa ure nisīditvā nakhapañjarena paharitvā kaṇayaggasadisena tuṇḍena nāsaggamassa abhihantvā uṭṭhāya dvīhi pakkhehi mukhamassa pidahi.
  5425. 495425,111,2813,127,152,1,162,20,"Rājā mahātale caṅkamanto mahāvātapānena oloketvā taṃ kākassa kiriyaṃ disvā bhattahārakassa saddaṃ datvā‘‘ bho bhattakāraka, bhājanāni chaḍḍetvā kākameva gaṇhā’’ ti āha. "
  5426. 495426,111,2813,153,159,1,41,6,So bhājanāni chaḍḍetvā kākaṃ daḷhaṃ gaṇhi.
  5427. 495427,111,2813,160,170,1,25,6,Rājāpi naṃ‘‘ ito ehī’’ ti āha.
  5428. 495428,111,2814,2,15,1,91,11,Tasmiṃ khaṇe kākā āgantvā attano pahonakaṃ bhuñjitvā sesaṃ vuttaniyāmeneva gahetvā agamiṃsu.
  5429. 495429,111,2814,16,21,1,33,5,Tato sesā āgantvā sesaṃ bhuñjiṃsu.
  5430. 495430,111,2814,22,33,1,80,10,"Tepi aṭṭha janā gantvā rājānaṃ sapajāpatikaṃ bhojesuṃ, suphassāya dohaḷo vūpasami. "
  5431. 495431,111,2814,34,38,1,32,4,Bhattahārako kākaṃ rañño upanesi.
  5432. 495432,111,2814,39,43,1,20,4,Atha naṃ rājā pucchi–
  5433. 495433,111,2814,44,75,1,148,22,"‘‘ bho kāka, tvaṃ mamañca na lajji, bhattahārakassa ca nāsaṃ khaṇḍesi, bhattabhājanāni ca bhindi, attano ca jīvitaṃ na rakkhi, kasmā evarūpaṃ kammamakāsī’’ ti? "
  5434. 495434,111,2814,76,104,1,174,22,"Kāko‘‘ mahārāja, amhākaṃ rājā bārāṇasiṃ upanissāya vasati, ahamassa senāpati, tassa suphassā nāma bhariyā dohaḷinī tumhākaṃ bhojanaṃ bhuñjitukāmā, rājā tassā dohaḷaṃ mayhaṃ ācikkhi. "
  5435. 495435,111,2814,105,136,1,177,26,"Ahaṃ tattheva mama jīvitaṃ pariccajitvā āgato, idāni me tassā bhojanaṃ pesitaṃ, mayhaṃ manoratho matthakaṃ patto, iminā kāraṇena mayā evarūpaṃ kammaṃ katan’’ ti dīpento imā gāthā āha. "
  5436. 495436,111,2815,2,4,1,0,0,124.
  5437. 495437,111,2816,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Bārāṇasyaṃ mahārāja, kākarājā nivāsako; "
  5438. 495438,111,2817,2,7,1,36,4,"Asītiyā sahassehi, supatto parivārito. "
  5439. 495439,111,2818,2,4,1,0,0,125.
  5440. 495440,111,2819,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Tassa dohaḷinī bhariyā, suphassā bhakkhitumicchati; "
  5441. 495441,111,2820,2,8,1,45,5,"Rañño mahānase pakkaṃ, paccagghaṃ rājabhojanaṃ. "
  5442. 495442,111,2821,2,4,1,0,0,126.
  5443. 495443,111,2822,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Tesāhaṃ pahito dūto, rañño camhi idhāgato; "
  5444. 495444,111,2823,2,11,1,44,6,"Bhattu apacitiṃ kummi, nāsāyamakaraṃ vaṇan’’ ti. "
  5445. 495445,111,2824,2,6,1,32,4,Tattha bārāṇasyan ti bārāṇasiyaṃ.
  5446. 495446,111,2824,7,10,1,27,2,{Nivāsako}ti nibaddhavasanako.
  5447. 495447,111,2824,11,15,1,34,4,Pakkan ti nānappakārena sampāditaṃ.
  5448. 495448,111,2824,16,24,1,27,4,Keci‘‘ siddhan’’ ti sajjhāyanti.
  5449. 495449,111,2824,25,36,1,97,10,"Paccagghan ti abbhuṇhaṃ apārivāsikaṃ, macchamaṃsavikatīsu vā paccekaṃ mahagghaṃ etthāti paccagghaṃ. "
  5450. 495450,111,2824,37,59,1,126,19,"Tesāhaṃ pahito dūto, rañño camhi {idhāgato}ti tesaṃ ubhinnampi ahaṃ dūto āṇattikaro rañño ca amhi pahito, tasmā idha āgatoti attho. "
  5451. 495451,111,2824,60,72,1,87,11,Bhattu apacitiṃ {kummī}ti svāhaṃ evaṃ āgato attano bhattu apacitiṃ sakkārasammānaṃ karomi.
  5452. 495452,111,2824,73,110,1,235,31,"Nāsāyamakaraṃ vaṇan ti, mahārāja, iminā kāraṇena tumhe ca attano ca jīvitaṃ agaṇetvā bhattabhājanaṃ pātāpetuṃ bhattahārakassa nāsāya mukhatuṇḍakena vaṇaṃ akāsiṃ, mayā attano rañño apaciti katā, idāni tumhe yaṃ icchatha, taṃ daṇḍaṃ karothāti. "
  5453. 495453,111,2825,2,48,1,298,38,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ mayaṃ tāva manussabhūtānaṃ mahantaṃ yasaṃ datvā amhākaṃ suhajje kātuṃ na sakkoma, gāmādīni dadamānāpi amhākaṃ jīvitadāyakaṃ na labhāma, ayaṃ kāko samāno attano rañño jīvitaṃ pariccajati, ativiya sappuriso madhurassaro dhammakathiko’’ ti guṇesu pasīditvā taṃ setacchattena pūjesi. "
  5454. 495454,111,2825,49,58,1,78,9,So attanā laddhena setacchattena rājānameva pūjetvā bodhisattassa guṇe kathesi.
  5455. 495455,111,2825,59,87,1,227,26,"Rājā naṃ pakkosāpetvā dhammaṃ sutvā ubhinnampi tesaṃ attano bhojananiyāmena bhattaṃ paṭṭhapesi, sesakākānaṃ devasikaṃ ekaṃ taṇḍulambaṇaṃ pacāpesi, sayañca bodhisattassa ovāde ṭhatvā sabbasattānaṃ abhayaṃ datvā pañca sīlāni rakkhi. "
  5456. 495456,111,2825,88,93,1,46,5,Supattakākovādo pana satta vassasatāni pavatti.
  5457. 495457,111,2826,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5458. 495458,111,2826,9,30,1,100,14,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, sumukho senāpati sāriputto, suphassā rāhulamātā, supatto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5459. 495459,111,2827,2,4,1,27,2,Supattajātakavaṇṇanā dutiyā.
  5460. 495460,111,2829,2,7,1,25,2,[ 293]3. Kāyanibbindajātakavaṇṇanā
  5461. 495461,111,2830,2,13,1,80,10,Phuṭṭhassa {me}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ purisaṃ ārabbha kathesi.
  5462. 495462,111,2830,14,21,1,64,7,Sāvatthiyaṃ kireko puriso paṇḍurogena aṭṭito vejjehi paṭikkhitto.
  5463. 495463,111,2830,22,34,1,54,7,Puttadāropissa‘‘ ko imaṃ paṭijaggituṃ sakkotī’’ ti cintesi.
  5464. 495464,111,2830,35,37,1,15,2,Tassa etadahosi–
  5465. 495465,111,2830,38,49,1,49,6,"‘‘ sacāhaṃ imamhā rogā vuṭṭhahissāmi, pabbajissāmī’’ ti. "
  5466. 495466,111,2830,50,62,1,93,12,So katipāheneva kiñci sappāyaṃ labhitvā arogo hutvā jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pabbajjaṃ yāci.
  5467. 495467,111,2830,63,72,1,81,9,So satthu santike pabbajjañca upasampadañca labhitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  5468. 495468,111,2830,73,78,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5469. 495469,111,2830,79,102,1,108,15,"‘‘ āvuso, asuko nāma paṇḍurogī ‘ imamhā rogā vuṭṭhito pabbajissāmī’ ti cintetvā pabbajito ceva arahattañca patto’’ ti. "
  5470. 495470,111,2830,103,119,1,66,9,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti . "
  5471. 495471,111,2830,120,137,1,56,9,"Pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāni ayameva; "
  5472. 495472,111,2830,138,153,1,94,13,pubbe paṇḍitāpi evaṃ vatvā rogā vuṭṭhāya pabbajitvā attano vuḍḍhimakaṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari.
  5473. 495473,111,2831,2,16,1,136,14,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā vasanto paṇḍurogī ahosi.
  5474. 495474,111,2831,17,24,1,65,6,"Vejjāpi paṭijaggituṃ nāsakkhiṃsu, puttadāropissa vippaṭisārī ahosi. "
  5475. 495475,111,2831,25,68,1,270,35,So‘‘ imamhā rogā vuṭṭhito pabbajissāmī’’ ti cintetvā kiñcideva sappāyaṃ labhitvā arogo hutvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā jhānasukhena viharanto‘‘ ettakaṃ kālaṃ evarūpaṃ sukhaṃ nāma nālatthan’’ ti udānaṃ udānento imā gāthā āha–
  5476. 495476,111,2832,2,4,1,0,0,127.
  5477. 495477,111,2833,2,13,1,66,9,"‘ ‘ Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato; "
  5478. 495478,111,2834,2,11,1,67,8,"Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ. "
  5479. 495479,111,2835,2,4,1,0,0,128.
  5480. 495480,111,2836,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; "
  5481. 495481,111,2837,2,6,1,39,3,"Nānākuṇapaparipūraṃ , jaññarūpaṃ apassato. "
  5482. 495482,111,2838,2,4,1,0,0,129.
  5483. 495483,111,2839,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ; "
  5484. 495484,111,2840,2,12,1,66,7,"Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyā’’ ti. "
  5485. 495485,111,2841,2,9,1,64,6,Tattha {aññatarenā}ti aṭṭhanavutiyā rogesu ekena paṇḍurogabyādhinā.
  5486. 495486,111,2841,10,14,1,43,3,{Rogenā}ti rujjanasabhāvattā evaṃladdhanāmena.
  5487. 495487,111,2841,15,19,1,39,3,{Ruppato}ti ghaṭṭiyamānassa pīḷiyamānassa.
  5488. 495488,111,2841,20,34,1,110,13,"Paṃsuni ātape katan ti yathā ātape tattavālikāya ṭhapitaṃ sukhumapupphaṃ parisusseyya, evaṃ parisussatīti attho. "
  5489. 495489,111,2842,2,11,1,79,9,Ajaññaṃ jaññasaṅkhātan ti paṭikūlaṃ amanāpameva bālānaṃ manāpanti saṅkhaṃ gataṃ.
  5490. 495490,111,2842,12,20,1,63,6,Nānākuṇapaparipūran ti kesādīhi dvattiṃsāya kuṇapehi paripuṇṇaṃ .
  5491. 495491,111,2842,21,46,1,192,18,"Jaññarūpaṃ {apassato}ti apassantassa andhabālaputhujjanassa manāpaṃ sādhurūpaṃ paribhogasabhāvaṃ hutvā upaṭṭhāti,‘‘ akkhimhā akkhigūthako’’ tiādinā nayena pakāsito asubhasabhāvo bālānaṃ na upaṭṭhāti. "
  5492. 495492,111,2843,2,5,1,22,3,Āturan ti niccagilānaṃ.
  5493. 495493,111,2843,6,11,1,46,4,{Adhimucchitā}ti kilesamucchāya ativiya mucchitā.
  5494. 495494,111,2843,12,15,1,26,2,{Pajā}ti andhabālaputhujjanā.
  5495. 495495,111,2843,16,31,1,144,14,Hāpenti maggaṃ {sugatūpapattiyā}ti imasmiṃ pūtikāye laggā laggitā hutvā apāyamaggaṃ pūrentā devamanussabhedāya sugatiupapattiyā maggaṃ parihāpenti.
  5496. 495496,111,2844,2,16,1,155,14,Iti mahāsatto nānappakārena asucibhāvañca niccāturabhāvañca pariggaṇhanto kāye nibbinditvā yāvajīvaṃ cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  5497. 495497,111,2845,2,15,1,126,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahujanā sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu."
  5498. 495498,111,2845,16,25,1,29,5,‘‘ Tadā tāpaso ahameva ahosin’’ ti.
  5499. 495499,111,2846,2,4,1,32,2,Kāyanibbindajātakavaṇṇanā tatiyā.
  5500. 495500,111,2848,2,7,1,25,2,[ 294]4. Jambukhādakajātakavaṇṇanā
  5501. 495501,111,2849,2,13,1,89,10,Koyaṃ bindussaro {vaggū}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattakokālike ārabbha kathesi.
  5502. 495502,111,2849,14,44,1,269,25,"Tadā hi devadatte parihīnalābhasakkāre kokāliko kulāni upasaṅkamitvā‘‘ devadattatthero nāma mahāsammatapaveṇiyā okkākarājavaṃse jāto asambhinnakhattiyavaṃse vaḍḍhito tipiṭakadharo jhānalābhī madhurakatho dhammakathiko, detha karotha therassā’’ ti devadattassa vaṇṇaṃ bhāsati. "
  5503. 495503,111,2849,45,64,1,141,14,"Devadattopi‘‘ kokāliko udiccabrāhmaṇakulā nikkhamitvā pabbajito bahussuto dhammakathiko, detha karotha kokālikassā’’ ti kokālikassa vaṇṇaṃ bhāsati. "
  5504. 495504,111,2849,65,73,1,67,8,Iti te aññamaññassa vaṇṇaṃ bhāsitvā kulagharesu bhuñjantā vicaranti.
  5505. 495505,111,2849,74,80,1,57,5,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5506. 495506,111,2849,81,94,1,85,8,"‘‘ āvuso devadattakokālikā, aññamaññassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā bhuñjantā vicarantī’’ ti. "
  5507. 495507,111,2849,95,140,1,216,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva te aññamaññassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā bhuñjanti, pubbepevaṃ bhuñjiṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5508. 495508,111,2850,2,15,1,111,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ jambuvanasaṇḍe rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  5509. 495509,111,2850,16,22,1,54,6,Tatreko kāko jambusākhāya nisinno jambupakkāni khādati.
  5510. 495510,111,2850,23,46,1,152,19,Atheko siṅgālo āgantvā uddhaṃ olokento kākaṃ disvā‘‘ yaṃnūnāhaṃ imassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā jambūni khādeyyan’’ ti tassa vaṇṇaṃ kathento imaṃ gāthamāha–
  5511. 495511,111,2851,2,4,1,0,0,130.
  5512. 495512,111,2852,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Koyaṃ bindussaro vaggu, saravantānamuttamo; "
  5513. 495513,111,2853,2,10,1,42,5,"Accuto jambusākhāya, moracchāpova kūjatī’’ ti. "
  5514. 495514,111,2854,2,10,1,66,7,Tattha {bindussaro}ti bindunā avisārena piṇḍitena sarena samannāgato.
  5515. 495515,111,2854,11,14,1,20,2,{Vaggū}ti madhurasaddo.
  5516. 495516,111,2854,15,20,1,27,4,{Accuto}ti na cuto sannisinno.
  5517. 495517,111,2854,21,36,1,78,10,Moracchāpova {kūjatī}ti taruṇamorova manāpena saddena‘‘ ko nāmeso kūjatī’’ ti vadati.
  5518. 495518,111,2855,2,8,1,46,6,Atha naṃ kāko paṭipasaṃsanto dutiyaṃ gāthamāha–
  5519. 495519,111,2856,2,4,1,0,0,131.
  5520. 495520,111,2857,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kulaputtova jānāti, kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; "
  5521. 495521,111,2858,2,11,1,48,6,"Byagghacchāpasarīvaṇṇa , bhuñja samma dadāmi te’’ ti. "
  5522. 495522,111,2859,2,15,1,124,11,"Tattha {byagghacchāpasarīvaṇṇā}ti tvaṃ amhākaṃ byagghapotakasamānavaṇṇova khāyasi, tena taṃ vadāmi ambho byagghacchāpasarīvaṇṇa. "
  5523. 495523,111,2859,16,31,1,80,11,"Bhuñja, samma, dadāmi {te}ti vayassa yāvadatthaṃ jambupakkāni khāda, ahaṃ te dadāmīti. "
  5524. 495524,111,2860,2,9,1,52,7,Evañca pana vatvā jambusākhaṃ cāletvā phalāni pātesi.
  5525. 495525,111,2860,10,24,1,118,14,Atha tasmiṃ jamburukkhe adhivatthā devatā te ubhopi abhūtaguṇakathaṃ kathetvā jambūni khādante disvā tatiyaṃ gāthamāha–
  5526. 495526,111,2861,2,4,1,0,0,132.
  5527. 495527,111,2862,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Cirassaṃ vata passāmi, musāvādī samāgate; "
  5528. 495528,111,2863,2,10,1,44,5,"Vantādaṃ kuṇapādañca, aññamaññaṃ pasaṃsake’’ ti. "
  5529. 495529,111,2864,2,8,1,52,6,Tattha vantādan ti paresaṃ vantabhattakhādakaṃ kākaṃ.
  5530. 495530,111,2864,9,13,1,39,3,{Kuṇapādañcā}ti kuṇapakhādakaṃ siṅgālañca.
  5531. 495531,111,2865,2,13,1,80,11,Imañca pana gāthaṃ vatvā sā devatā bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā te tato palāpesi.
  5532. 495532,111,2866,2,10,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5533. 495533,111,2866,11,28,1,78,11,"‘‘ tadā siṅgālo devadatto ahosi, kāko kokāliko, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5534. 495534,111,2867,2,4,1,34,2,Jambukhādakajātakavaṇṇanā catutthā.
  5535. 495535,111,2869,2,7,1,17,2,[ 295]5. Antajātakavaṇṇanā
  5536. 495536,111,2870,2,15,1,87,12,Usabhasseva te {khandho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto teyeva dve jane ārabbha kathesi.
  5537. 495537,111,2870,16,18,1,34,2,Paccuppannavatthu purimasadisameva.
  5538. 495538,111,2871,2,13,1,108,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmūpacāre eraṇḍarukkhadevatā hutvā nibbatti.
  5539. 495539,111,2871,14,23,1,80,9,Tadā ekasmiṃ gāmake mataṃ jaraggavaṃ nikkaḍḍhitvā gāmadvāre eraṇḍavane chaḍḍesuṃ.
  5540. 495540,111,2871,24,30,1,38,6,Eko siṅgālo āgantvā tassa maṃsaṃ khādi.
  5541. 495541,111,2871,31,52,1,132,17,Eko kāko āgantvā eraṇḍe nilīno taṃ disvā‘‘ yaṃnūnāhaṃ etassa abhūtaguṇakathaṃ kathetvā maṃsaṃ khādeyyan’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  5542. 495542,111,2872,2,4,1,0,0,133.
  5543. 495543,111,2873,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Usabhasseva te khandho, sīhasseva vijambhitaṃ; "
  5544. 495544,111,2874,2,12,1,44,7,"Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase’’ ti. "
  5545. 495545,111,2875,2,9,1,35,6,Tattha namo {tyatthū}ti namo te atthu.
  5546. 495546,111,2876,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā siṅgālo dutiyaṃ gāthamāha–
  5547. 495547,111,2877,2,4,1,0,0,134.
  5548. 495548,111,2878,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kulaputtova jānāti, kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; "
  5549. 495549,111,2879,2,10,1,40,5,"Mayūragīvasaṅkāsa , ito pariyāhi vāyasā’’ ti. "
  5550. 495550,111,2880,2,16,1,84,11,"Tattha ito {pariyāhī}ti eraṇḍato otaritvā ito yenāhaṃ, tenāgantvā maṃsaṃ khādāti vadati. "
  5551. 495551,111,2881,2,9,1,54,7,Taṃ tesaṃ kiriyaṃ disvā rukkhadevatā tatiyaṃ gāthamāha–
  5552. 495552,111,2882,2,4,1,0,0,135.
  5553. 495553,111,2883,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Migānaṃ siṅgālo anto, pakkhīnaṃ pana vāyaso; "
  5554. 495554,111,2884,2,12,1,43,7,"Eraṇḍo anto rukkhānaṃ, tayo antā samāgatā’’ ti. "
  5555. 495555,111,2885,2,7,1,25,4,Tattha {anto}ti hīno lāmako.
  5556. 495556,111,2886,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5557. 495557,111,2886,10,27,1,78,11,"‘‘ tadā siṅgālo devadatto ahosi, kāko kokāliko, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5558. 495558,111,2887,2,4,1,25,2,Antajātakavaṇṇanā pañcamā.
  5559. 495559,111,2889,2,7,1,20,2,[ 296]6. Samuddajātakavaṇṇanā
  5560. 495560,111,2890,2,12,1,74,10,Ko nāyan ti idaṃ satthā jetavane viharanto upanandattheraṃ ārabbha kathesi.
  5561. 495561,111,2890,13,24,1,78,10,"So hi mahagghaso mahātaṇho ahosi, sakaṭapūrehi paccayehipi santappetuṃ na sakkā. "
  5562. 495562,111,2890,25,40,1,121,13,"Vassūpanāyikakāle dvīsu tīsu vihāresu vassaṃ upagantvā ekasmiṃ upāhane ṭhapeti, ekasmiṃ kattarayaṭṭhiṃ, ekasmiṃ udakatumbaṃ. "
  5563. 495563,111,2890,41,70,1,250,27,"Ekasmiṃ sayaṃ vasati, janapadavihāraṃ gantvā paṇītaparikkhāre bhikkhū disvā ariyavaṃsakathaṃ kathetvā tesaṃ paṃsukūlāni gāhāpetvā tesaṃ cīvarāni gaṇhāti, mattikāpatte gāhāpetvā manāpamanāpe patte thālakāni ca gahetvā yānakaṃ pūretvā jetavanaṃ āgacchati. "
  5564. 495564,111,2890,71,76,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5565. 495565,111,2890,77,95,1,121,13,"‘‘ āvuso, upanando sakyaputto mahagghaso mahiccho aññesaṃ paṭipattiṃ kathetvā samaṇaparikkhārena yānakaṃ pūretvā āgacchatī’’ ti. "
  5566. 495566,111,2890,96,144,1,253,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ ayuttaṃ, bhikkhave, upanandena kataṃ paresaṃ ariyavaṃsakathaṃ kathentena, paṭhamatarañhi attanā appicchena hutvā pacchā paresaṃ ariyavaṃsaṃ kathetuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  5567. 495567,111,2891,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Attānameva paṭhamaṃ, patirūpe nivesaye; "
  5568. 495568,111,2892,2,18,1,43,5,"Athaññamanusāseyya , na kilisseyya paṇḍito’’ ti.( dha. pa.158)– "
  5569. 495569,111,2893,2,29,1,157,20,"Imaṃ dhammapade gāthaṃ desetvā upanandaṃ garahitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva upanando mahiccho, pubbe mahāsamuddepi udakaṃ rakkhitabbaṃ maññī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5570. 495570,111,2894,2,12,1,84,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto samuddadevatā hutvā nibbatti.
  5571. 495571,111,2894,13,35,1,144,16,"Atheko kāko samuddassa uparibhāge vicaranto‘‘ samudde udakaṃ pamāṇena pivatha, rakkhantā pivathā’’ ti macchasaṅghasakuṇasaṅghe vārento vārento carati. "
  5572. 495572,111,2894,36,41,1,42,5,Taṃ disvā samuddadevatā paṭhamaṃ gāthamāha–
  5573. 495573,111,2895,2,4,1,0,0,136.
  5574. 495574,111,2896,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ko nāyaṃ loṇatoyasmiṃ, samantā paridhāvati; "
  5575. 495575,111,2897,2,13,1,45,8,"Macche makare ca vāreti, ūmīsu ca vihaññatī’’ ti. "
  5576. 495576,111,2898,2,9,1,29,7,Tattha ko nāyan ti ko nu ayaṃ.
  5577. 495577,111,2899,2,7,1,39,5,Taṃ sutvā samuddakāko dutiyaṃ gāthamāha–
  5578. 495578,111,2900,2,4,1,0,0,137.
  5579. 495579,111,2901,2,9,1,35,5,"‘ ‘ Anantapāyī sakuṇo, atittoti disāsuto; "
  5580. 495580,111,2902,2,10,1,45,5,"Samuddaṃ pātumicchāmi, sāgaraṃ saritaṃpatin’’ ti. "
  5581. 495581,111,2903,2,38,1,296,33,"Tassattho – ahaṃ anantasāgaraṃ pātumicchāmi, tenamhi anantapāyī nāma sakuṇo mahatiyāpi apūraṇiyā taṇhāya samannāgatattā atittoti pi ahaṃ disāsu suto vissuto pākaṭo, svāhaṃ imaṃ sakalasamuddaṃ sundarānaṃ ratanānaṃ ākarattā sāgarena vā khatattā sāgaraṃ saritānaṃ patibhāvena saritaṃpatiṃ pātumicchāmīti. "
  5582. 495582,111,2904,2,7,1,41,5,Taṃ sutvā samuddadevatā tatiyaṃ gāthamāha–
  5583. 495583,111,2905,2,4,1,0,0,138.
  5584. 495584,111,2906,2,12,1,39,8,"‘ ‘ So ayaṃ hāyati ceva, pūrate ca mahodadhi; "
  5585. 495585,111,2907,2,12,1,42,7,"Nāssa nāyati pītanto, apeyyo kira sāgaro’’ ti. "
  5586. 495586,111,2908,2,15,1,83,10,"Tattha so ayaṃ hāyati {cevā}ti udakassa osakkanavelāya hāyati, nikkhamanavelāya pūrati. "
  5587. 495587,111,2908,16,40,1,128,18,"Nāssa {nāyatī}ti assa mahāsamuddassa sacepi naṃ sakalaloko piveyya, tathāpi‘‘ ito ettakaṃ nāma udakaṃ pītan’’ ti pariyanto na paññāyati. "
  5588. 495588,111,2908,41,53,1,69,11,Apeyyo {kirā}ti eso kira sāgaro na sakkā kenaci udakaṃ khepetvā pātunti.
  5589. 495589,111,2909,2,10,1,71,8,Evañca pana vatvā sā bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā samuddakākaṃ palāpesi.
  5590. 495590,111,2910,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5591. 495591,111,2910,10,24,1,61,9,"‘‘ tadā samuddakāko upanando ahosi, devatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5592. 495592,111,2911,2,4,1,28,2,Samuddajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  5593. 495593,111,2913,2,7,1,23,2,[ 297]7. Kāmavilāpajātakavaṇṇanā
  5594. 495594,111,2914,2,14,1,92,10,Ucce sakuṇa {ḍemānā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  5595. 495595,111,2914,15,41,1,84,6,"Paccuppannavatthu puppharattajātake( jā.1.1.147) kathitaṃ, atītavatthu indriyajātake( jā.1.8.60 ādayo) āvibhavissati. "
  5596. 495596,111,2914,42,48,1,40,6,Taṃ pana purisaṃ jīvantaṃ sūle uttāsesuṃ.
  5597. 495597,111,2914,49,69,1,147,20,So tattha nisinno ākāsena gacchantaṃ ekaṃ kākaṃ disvā tāvakharampi taṃ vedanaṃ agaṇetvā piyabhariyāya sāsanaṃ pesetuṃ kākaṃ āmantento imā gāthā āha–
  5598. 495598,111,2915,2,4,1,0,0,139.
  5599. 495599,111,2916,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ucce sakuṇa ḍemāna, pattayāna vihaṅgama; "
  5600. 495600,111,2917,2,11,1,47,8,"Vajjāsi kho tvaṃ vāmūruṃ, ciraṃ kho sā karissati. "
  5601. 495601,111,2918,2,4,1,0,0,140.
  5602. 495602,111,2919,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Idaṃ kho sā na jānāti, asiṃ sattiñca oḍḍitaṃ; "
  5603. 495603,111,2920,2,12,1,44,9,"Sā caṇḍī kāhati kodhaṃ, taṃ me tapati no idaṃ. "
  5604. 495604,111,2921,2,4,1,0,0,141.
  5605. 495605,111,2922,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Esa uppalasannāho, nikkhañcussīsakohitaṃ; "
  5606. 495606,111,2923,2,12,1,47,7,"Kāsikañca muduṃ vatthaṃ, tappetu dhanikā piyā’’ ti. "
  5607. 495607,111,2924,2,8,1,35,4,Tattha {ḍemānā}ti gacchamāna caramāna.
  5608. 495608,111,2924,9,16,1,42,4,"{Pattayānā}ti tamevālapati, tathā {vihaṅgamā}ti. "
  5609. 495609,111,2924,17,28,1,69,10,"So hi pattehi yānaṃ katvā gamanato pattayāno, ākāse gamanato vihaṅgamo. "
  5610. 495610,111,2924,29,32,1,19,2,{Vajjāsī}ti vadeyyāsi.
  5611. 495611,111,2924,33,41,1,69,7,"Vāmūrun ti kadalikkhandhasamānaūruṃ, mama sūle nisinnabhāvaṃ vadeyyāsi. "
  5612. 495612,111,2924,42,71,1,149,23,"Ciraṃ kho sā {karissatī}ti sā imaṃ pavattiṃ ajānamānā mama āgamanaṃ ciraṃ karissati,‘‘ ciraṃ me gatassa piyassa na ca āgacchatī’’ ti evaṃ cintessatīti attho. "
  5613. 495613,111,2925,2,11,1,73,8,Asiṃ {sattiñcā}ti asisamānatāya sattisamānatāya ca sūlameva sandhāya vadati.
  5614. 495614,111,2925,12,18,1,43,5,Tañhi tassa uttāsanatthāya oḍḍitaṃ ṭhapitaṃ.
  5615. 495615,111,2925,19,22,1,15,2,{Caṇḍī}ti kodhanā.
  5616. 495616,111,2925,23,36,1,53,8,Kāhati kodhan ti‘‘ aticirāyatī’’ ti mayi kodhaṃ karissati.
  5617. 495617,111,2925,37,46,1,46,8,Taṃ me {tapatī}ti taṃ tassā kujjhanaṃ maṃ tapati.
  5618. 495618,111,2925,47,58,1,54,11,No idan ti idha pana idaṃ sūlaṃ maṃ na tapatīti dīpeti.
  5619. 495619,111,2926,2,15,1,75,10,‘ ‘ Esa uppalasannāho’’ tiādīhi ghare ussīsake ṭhapitaṃ attano bhaṇḍaṃ ācikkhati.
  5620. 495620,111,2926,16,31,1,101,13,"Tattha {uppalasannāho}ti uppalo ca sannāho ca uppalasannāho, uppalasadiso kaṇayo ca sannāhako cāti attho. "
  5621. 495621,111,2926,32,38,1,50,5,{Nikkhañcā}ti pañcahi suvaṇṇehi kataṃ aṅgulimuddikaṃ.
  5622. 495622,111,2926,39,46,1,60,7,Kāsikañca mudu vatthan ti muduṃ kāsikasāṭakayugaṃ sandhāyāha.
  5623. 495623,111,2926,47,52,1,37,5,Ettakaṃ kira tena ussīsake nikkhittaṃ.
  5624. 495624,111,2926,53,71,1,113,16,"Tappetu dhanikā {piyā}ti etaṃ sabbaṃ gahetvā sā mama piyā dhanatthikā iminā dhanena tappetu pūretu, santuṭṭhā hotūti. "
  5625. 495625,111,2927,2,9,1,50,7,Evaṃ so paridevamānova kālaṃ katvā niraye nibbatti.
  5626. 495626,111,2928,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu, sotāpattiphale patiṭṭhahi."
  5627. 495627,111,2928,17,38,1,97,15,"‘‘ Tadā bhariyā etarahi bhariyā ahosi, yena pana devaputtena taṃ kāraṇaṃ diṭṭhaṃ, so ahameva ahosin’’ ti. "
  5628. 495628,111,2929,2,4,1,31,2,Kāmavilāpajātakavaṇṇanā sattamā.
  5629. 495629,111,2931,2,7,1,21,2,[ 298]8. Udumbarajātakavaṇṇanā
  5630. 495630,111,2932,2,15,1,87,11,Udumbarā cime {pakkā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  5631. 495631,111,2932,16,23,1,58,7,So kira aññatarasmiṃ paccantagāmake vihāraṃ kāretvā vasati.
  5632. 495632,111,2932,24,41,1,144,14,"Ramaṇīyo vihāro piṭṭhipāsāṇe niviṭṭho, mandaṃ sammajjanaṭṭhānaṃ udakaphāsukaṃ, gocaragāmo nātidūre nāccāsanne, sampiyāyamānā manussā bhikkhaṃ denti. "
  5633. 495633,111,2932,42,49,1,50,7,Atheko bhikkhu cārikaṃ caramāno taṃ vihāraṃ pāpuṇi.
  5634. 495634,111,2932,50,60,1,77,10,Nevāsiko tassa āgantukavattaṃ katvā punadivase taṃ ādāya gāmaṃ piṇḍāya pāvisi.
  5635. 495635,111,2932,61,67,1,53,6,Manussā paṇītaṃ bhikkhaṃ datvā svātanāya nimantayiṃsu.
  5636. 495636,111,2932,68,72,1,36,4,Āgantuko katipāhaṃ bhuñjitvā cintesi–
  5637. 495637,111,2932,73,87,1,74,9,‘‘ ekenupāyena imaṃ bhikkhuṃ vañcetvā nikkaḍḍhitvā imaṃ vihāraṃ gaṇhissāmī’’ ti.
  5638. 495638,111,2932,88,93,1,37,5,Atha naṃ therūpaṭṭhānaṃ āgataṃ pucchi–
  5639. 495639,111,2932,94,105,1,35,5,"‘‘ kiṃ, āvuso, buddhūpaṭṭhānaṃ nākāsī’’ ti?"
  5640. 495640,111,2932,106,121,1,63,9,"‘‘ Bhante, imaṃ vihāraṃ paṭijagganto natthi, tenamhi na gatapubbo’’ ti."
  5641. 495641,111,2932,122,136,1,68,8,"‘‘ Yāva tvaṃ buddhūpaṭṭhānaṃ gantvā āgacchasi, tāvāhaṃ paṭijaggissāmī’’ ti."
  5642. 495642,111,2932,137,159,1,89,13,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti nevāsiko‘‘ yāva mamāgamanā there mā pamajjitthā’’ ti manussānaṃ vatvā pakkāmi. "
  5643. 495643,111,2933,2,18,1,84,12,Tato paṭṭhāya āgantuko‘‘ tassa nevāsikassa ayañca ayañca doso’’ ti te manusse paribhindi.
  5644. 495644,111,2933,19,29,1,65,9,"Itaropi satthāraṃ vanditvā punāgato, athassa so senāsanaṃ na adāsi. "
  5645. 495645,111,2933,30,43,1,90,12,"So ekasmiṃ ṭhāne vasitvā punadivase piṇḍāya gāmaṃ pāvisi, manussā sāmīcimattampi na kariṃsu. "
  5646. 495646,111,2933,44,54,1,73,10,So vippaṭisārī hutvā puna jetavanaṃ gantvā taṃ kāraṇaṃ bhikkhūnaṃ ārocesi.
  5647. 495647,111,2933,55,60,1,46,5,Te bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  5648. 495648,111,2933,61,78,1,81,12,"‘‘ āvuso, asuko kira bhikkhu asukaṃ bhikkhuṃ vihārā nikkaḍḍhitvā sayaṃ tattha vasī’’ ti. "
  5649. 495649,111,2933,79,122,1,182,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi so imaṃ vasanaṭṭhānā nikkaḍḍhiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5650. 495650,111,2934,2,12,1,90,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññe rukkhadevatā hutvā nibbatti.
  5651. 495651,111,2934,13,18,1,39,5,Tattha vassāne sattasattāhaṃ devo vassi.
  5652. 495652,111,2934,19,31,1,124,11,Atheko rattamukhakhuddakamakkaṭo ekissā anovassikāya pāsāṇadariyā vasamāno ekadivasaṃ daridvāre atemanaṭṭhāne sukhena nisīdi.
  5653. 495653,111,2934,32,62,1,217,26,Tattha eko kāḷamukhamahāmakkaṭo tinto sītena pīḷiyamāno vicaranto taṃ tathānisinnaṃ disvā‘‘ upāyena naṃ nīharitvā ettha vasissāmī’’ ti cintetvā kucchiṃ olambetvā suhitākāraṃ dassetvā tassa purato ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  5654. 495654,111,2935,2,4,1,0,0,142.
  5655. 495655,111,2936,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Udumbarā cime pakkā, nigrodhā ca kapitthanā; "
  5656. 495656,111,2937,2,12,1,49,7,"Ehi nikkhama bhuñjassu, kiṃ jighacchāya miyyasī’’ ti. "
  5657. 495657,111,2938,2,7,1,28,3,Tattha {kapitthanā}ti pilakkhā.
  5658. 495658,111,2938,8,23,1,106,12,"Ehi {nikkhamā}ti ete udumbarādayo phalabhāranamitā, ahampi khāditvā suhito āgatosmi, tvampi gaccha bhuñjassūti. "
  5659. 495659,111,2939,2,33,1,221,27,Sopi tassa vacanaṃ sutvā saddahitvā phalāni khāditukāmo nikkhamitvā tattha tattha vicaritvā kiñci alabhanto punāgantvā taṃ antopāsāṇadariyaṃ pavisitvā nisinnaṃ disvā‘‘ vañcessāmi nan’’ ti tassa purato ṭhatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  5660. 495660,111,2940,2,4,1,0,0,143.
  5661. 495661,111,2941,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃ so suhito hoti, yo vuḍḍhamapacāyati; "
  5662. 495662,111,2942,2,10,1,41,5,"Yathāhamajja suhito, dumapakkāni māsito’’ ti. "
  5663. 495663,111,2943,2,12,1,82,9,Tattha dumapakkāni {māsito}ti udumbarādīni rukkhaphalāni khāditvā asito dhāto suhito.
  5664. 495664,111,2944,2,7,1,39,5,Taṃ sutvā mahāmakkaṭo tatiyaṃ gāthamāha–
  5665. 495665,111,2945,2,4,1,0,0,144.
  5666. 495666,111,2946,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yaṃ vanejo vanejassa, vañceyya kapino kapi; "
  5667. 495667,111,2947,2,13,1,45,8,"Daharo kapi saddheyya, na hi jiṇṇo jarākapī’’ ti. "
  5668. 495668,111,2948,2,35,1,220,29,"Tassattho – yaṃ vane jāto kapi vane jātassa kapino vañcanaṃ kareyya, taṃ tayā sadiso daharo vānaro saddaheyya, mādiso pana jiṇṇo jarākapi mahallakamakkaṭo na hi saddaheyya, satakkhattumpi bhaṇantassa tumhādisassa na saddahati. "
  5669. 495669,111,2948,36,52,1,107,13,"Imasmiñhi himavantapadese sabbaṃ phalāphalaṃ vassena kilinnaṃ patitaṃ, puna tava idaṃ ṭhānaṃ natthi, gacchāti. "
  5670. 495670,111,2948,53,56,1,17,3,So tatova pakkāmi.
  5671. 495671,111,2949,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5672. 495672,111,2949,9,26,1,96,11,"‘‘ tadā khuddakamakkaṭo nevāsiko ahosi, kāḷamahāmakkaṭo āgantuko, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5673. 495673,111,2950,2,4,1,29,2,Udumbarajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  5674. 495674,111,2952,2,7,1,24,2,[ 299]9. Komāraputtajātakavaṇṇanā
  5675. 495675,111,2953,2,14,1,78,11,Pure tuvan ti idaṃ satthā pubbārāme viharanto keḷisīle bhikkhū ārabbha kathesi.
  5676. 495676,111,2953,15,28,1,124,13,Te kira bhikkhū satthari uparipāsāde viharante heṭṭhāpāsāde diṭṭhasutādīni kathentā kalahañca paribhāsañca karontā nisīdiṃsu.
  5677. 495677,111,2953,29,41,1,61,8,Satthā mahāmoggallānaṃ āmantetvā‘‘ ete bhikkhū saṃvejehī’’ ti āha.
  5678. 495678,111,2953,42,52,1,98,10,Thero ākāse uppatitvā pādaṅguṭṭhakena pāsādathupikaṃ paharitvā yāva udakapariyantā pāsādaṃ kampesi.
  5679. 495679,111,2953,53,59,1,53,6,Te bhikkhū maraṇabhayabhītā nikkhamitvā bahi aṭṭhaṃsū.
  5680. 495680,111,2953,60,66,1,44,6,Tesaṃ so keḷisīlabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto.
  5681. 495681,111,2953,67,73,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ –
  5682. 495682,111,2953,74,100,1,139,18,"‘‘ āvuso, ekacce bhikkhū evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā keḷisīlā hutvā vicaranti,‘ aniccaṃ dukkhaṃ anattā’ ti vipassanāya kammaṃ na karontī’’ ti. "
  5683. 495683,111,2953,101,141,1,164,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepete keḷisīlakāyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5684. 495684,111,2954,2,21,1,122,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ gāmake brāhmaṇakule nibbatti,‘‘ komāraputto’’ ti naṃ sañjāniṃsu. "
  5685. 495685,111,2954,22,29,1,70,7,So aparabhāge nikkhamitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapadese vasi.
  5686. 495686,111,2954,30,50,1,182,18,"Athaññe keḷisīlā tāpasā himavantapadese assamaṃ māpetvā vasiṃsu, kasiṇaparikammamattampi nesaṃ natthi, araññato phalāphalāni āharitvā khāditvā hasamānā nānappakārāya keḷiyā vītināmenti. "
  5687. 495687,111,2954,51,66,1,108,13,"Tesaṃ santike eko makkaṭo atthi, sopi keḷisīlakova mukhavikārādīni karonto tāpasānaṃ nānāvidhaṃ keḷiṃ dasseti. "
  5688. 495688,111,2954,67,74,1,72,7,Tāpasā tattha ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ agamaṃsu.
  5689. 495689,111,2954,75,91,1,109,15,"Tesaṃ gatakālato paṭṭhāya bodhisatto taṃ ṭhānaṃ gantvā vāsaṃ kappesi, makkaṭo tesaṃ viya tassapi keḷiṃ dassesi. "
  5690. 495690,111,2955,2,25,1,167,18,Bodhisatto accharaṃ paharitvā‘‘ susikkhitapabbajitānaṃ santike vasantena nāma ācārasampannena kāyādīhi susaññatena jhānesu yuttena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti tassa ovādaṃ adāsi.
  5691. 495691,111,2955,26,37,1,78,10,"So tato paṭṭhāya sīlavā ācārasampanno ahosi, bodhisattopi tato aññattha agamāsi. "
  5692. 495692,111,2955,38,46,1,53,8,Atha te tāpasā loṇambilaṃ sevitvā taṃ ṭhānaṃ agamaṃsu.
  5693. 495693,111,2955,47,54,1,41,7,Makkaṭo pubbe viya tesaṃ keḷiṃ na dassesi.
  5694. 495694,111,2955,55,81,1,120,18,"Atha naṃ tāpasā‘‘ pubbe, tvaṃ āvuso, amhākaṃ purato keḷiṃ akāsi, idāni na karosi, kiṃkāraṇā’’ ti pucchantā paṭhamaṃ gāthamāhaṃsu– "
  5695. 495695,111,2956,2,4,1,0,0,145.
  5696. 495696,111,2957,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse, okkantikaṃ kīḷasi assamamhi; "
  5697. 495697,111,2958,2,14,1,61,9,"Karohare makkaṭiyāni makkaṭa, na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāmā’’ ti. "
  5698. 495698,111,2959,2,9,1,53,6,Tattha sīlavataṃ {sakāse}ti keḷisīlānaṃ amhākaṃ santike.
  5699. 495699,111,2959,10,16,1,41,6,Okkantikan ti migo viya okkantitvā kīḷasi.
  5700. 495700,111,2959,17,23,1,31,4,{Karohare}ti ettha {are}ti ālapanaṃ.
  5701. 495701,111,2959,24,28,1,56,3,{Makkaṭiyānī}ti mukhamakkaṭikakīḷāsaṅkhātāni mukhavikārāni.
  5702. 495702,111,2959,29,56,1,137,23,"Na taṃ mayaṃ sīlavataṃ {ramāmā}ti yaṃ pubbe tava keḷisīlaṃ keḷivataṃ, taṃ mayaṃ etarahi na ramāma, tvampi no na ramāpesi, kiṃ nu kho kāraṇanti. "
  5703. 495703,111,2960,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha–
  5704. 495704,111,2961,2,4,1,0,0,146.
  5705. 495705,111,2962,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi, komāraputtassa bahussutassa; "
  5706. 495706,111,2963,2,16,1,65,11,"Mā dāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure, jhānānuyutto viharāmi āvuso’’ ti. "
  5707. 495707,111,2964,2,8,1,38,5,Tattha mayhan ti karaṇatthe sampadānaṃ.
  5708. 495708,111,2964,9,12,1,24,2,{Visuddhī}ti jhānavisuddhi.
  5709. 495709,111,2964,13,24,1,109,10,{Bahussutassā}ti bahūnaṃ kasiṇaparikammānaṃ aṭṭhannañca samāpattīnaṃ sutattā ceva paṭividdhattā ca bahussutassa.
  5710. 495710,111,2964,25,46,1,117,19,"Tuvan ti tesu ekaṃ tāpasaṃ ālapanto idāni mā maṃ tvaṃ pure viya sañjāni, nāhaṃ purimasadiso, ācariyo me laddhoti dīpeti. "
  5711. 495711,111,2965,2,8,1,37,5,Taṃ sutvā tāpasā tatiyaṃ gāthamāhaṃsu–
  5712. 495712,111,2966,2,4,1,0,0,147.
  5713. 495713,111,2967,2,16,1,60,12,"‘ ‘ Sacepi selasmi vapeyya bījaṃ, devo ca vasse na hi taṃ virūḷhe; "
  5714. 495714,111,2968,2,16,1,63,11,"Sutā hi te sā paramā visuddhi, ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyā’’ ti. "
  5715. 495715,111,2969,2,41,1,259,33,"Tassattho – sacepi pāsāṇapiṭṭhe pañcavidhaṃ bījaṃ vapeyya, devo ca sammā vasseyya, akhettatāya taṃ na virūḷheyya, evameva tayā paramā jhānavisuddhi sutā, tvaṃ pana tiracchānayonikattā ārā jhānabhūmiyā dūre ṭhito, na sakkā tayā jhānaṃ nibbattetunti makkaṭaṃ garahiṃsu. "
  5716. 495716,111,2970,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5717. 495717,111,2970,9,25,1,74,11,"‘‘ tadā keḷisīlā tāpasā ime bhikkhū ahesuṃ, komāraputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5718. 495718,111,2971,2,4,1,31,2,Komāraputtajātakavaṇṇanā navamā.
  5719. 495719,111,2973,2,7,1,17,2,[ 300]10. Vakajātakavaṇṇanā
  5720. 495720,111,2974,2,12,1,86,9,Parapāṇarodhā {jīvanto}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇasanthataṃ ārabbha kathesi.
  5721. 495721,111,2974,13,23,1,34,4,Vatthu vinaye( pārā.565 ādayo) vitthārato āgatameva.
  5722. 495722,111,2974,24,87,1,575,57,Ayaṃ panettha saṅkhepo– āyasmā upaseno duvassiko ekavassikena saddhivihārikena saddhiṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā satthārā garahito vanditvā pakkanto vipassanaṃ paṭṭhapetvā arahattappatto appicchatādiguṇayutto terasa dhutaṅgāni samādāya parisampi terasadhutaṅgadharaṃ katvā bhagavati temāsaṃ paṭisallīne sapariso satthāraṃ upasaṅkamitvā parisaṃ nissāya paṭhamaṃ garahaṃ labhitvā adhammikāya katikāya ananuvattane dutiyaṃ sādhukāraṃ labhitvā‘‘ ito paṭṭhāya dhutaṅgadharā bhikkhū yathāsukhaṃ upasaṅkamitvā maṃ passantū’’ ti satthārā katānuggaho nikkhamitvā bhikkhūnaṃ tamatthaṃ ārocesi.
  5723. 495723,111,2974,88,107,1,172,18,Tato pabhuti bhikkhū dhutaṅgadharā hutvā satthāraṃ dassanāya upasaṅkamitvā satthari paṭisallānā vuṭṭhite tattha tattha paṃsukūlāni chaḍḍetvā attano pattacīvarāneva gaṇhiṃsu.
  5724. 495724,111,2974,108,142,1,252,28,"Satthā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ senāsanacārikaṃ caranto tattha tattha patitāni paṃsukūlāni disvā pucchitvā tamatthaṃ sutvā‘‘ bhikkhave, imesaṃ nāma bhikkhūnaṃ dhutaṅgasamādānaṃ na ciraṭṭhitikaṃ vakassa uposathakammasadisaṃ ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5725. 495725,111,2975,2,11,1,76,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakko devarājā ahosi.
  5726. 495726,111,2975,12,25,1,95,12,"Atheko vako gaṅgātīre pāsāṇapiṭṭhe vasati, atha gaṅgāya mahodakaṃ āgantvā taṃ pāsāṇaṃ parikkhipi. "
  5727. 495727,111,2975,26,41,1,102,12,"Vako abhiruhitvā pāsāṇapiṭṭhe nipajji, nevassa gocaro atthi, na gocarāya gamanamaggo, udakampi vaḍḍhateva. "
  5728. 495728,111,2975,42,44,1,10,2,So cintesi–
  5729. 495729,111,2975,45,70,1,158,19,"‘‘ mayhaṃ neva gocaro atthi, na gocarāya gamanamaggo, nikkammassa pana nipajjanato uposathakammaṃ varan’’ ti manasāva uposathaṃ adhiṭṭhāya sīlāni samādiyitvā nipajji. "
  5730. 495730,111,2975,71,94,1,147,19,Tadā sakko devarājā āvajjamāno tassa taṃ dubbalasamādānaṃ ñatvā‘‘ etaṃ vakaṃ viheṭhessāmī’’ ti eḷakarūpena āgantvā tassa avidūre ṭhatvā attānaṃ dassesi.
  5731. 495731,111,2975,95,111,1,89,12,Vako taṃ disvā‘‘ aññasmiṃ divase uposathakammaṃ jānissāmī’’ ti uṭṭhāya taṃ gaṇhituṃ pakkhandi.
  5732. 495732,111,2975,112,120,1,55,8,Eḷakopi ito cito ca pakkhanditvā attānaṃ gahetuṃ nādāsi.
  5733. 495733,111,2975,121,140,1,104,15,Vako taṃ gahetuṃ asakkonto nivattitvā āgamma‘‘ uposathakammaṃ tāva me na bhijjatī’’ ti tattheva puna nipajji.
  5734. 495734,111,2975,141,167,1,192,21,"Sakko sakkattabhāveneva ākāse ṭhatvā‘‘ tādisassa dubbalajjhāsayassa kiṃ uposathakammena, tvaṃ mama sakkabhāvaṃ ajānanto eḷakamaṃsaṃ khāditukāmo ahosī’’ ti taṃ viheṭhetvā garahitvā devalokameva gato. "
  5735. 495735,111,2976,2,4,1,0,0,148.
  5736. 495736,111,2977,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Parapāṇarodhā jīvanto, maṃsalohitabhojano; "
  5737. 495737,111,2978,2,8,1,38,5,"Vako vataṃ samādāya, upapajji uposathaṃ. "
  5738. 495738,111,2979,2,4,1,0,0,149.
  5739. 495739,111,2980,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Tassa sakko vataññāya, ajarūpenupāgami; "
  5740. 495740,111,2981,2,8,1,42,5,"Vītatapo ajjhappatto, bhañji lohitapo tapaṃ. "
  5741. 495741,111,2982,2,4,1,0,0,150.
  5742. 495742,111,2983,2,11,1,37,5,"‘ ‘ Evameva idhekacce, samādānamhi dubbalā; "
  5743. 495743,111,2984,2,11,1,41,6,"Lahuṃ karonti attānaṃ, vakova ajakāraṇā’’ ti."
  5744. 495744,111,2984,12,12,1,0,0,–
  5745. 495745,111,2985,2,4,1,28,2,Tissopi abhisambuddhagāthāva.
  5746. 495746,111,2986,2,8,1,50,6,Tattha upapajji uposathan ti uposathavāsaṃ upagato.
  5747. 495747,111,2986,9,14,1,37,4,{Vataññāyā}ti tassa dubbalavataṃ aññāya.
  5748. 495748,111,2986,15,26,1,78,9,"Vītatapo {ajjhappatto}ti vigatatapo hutvā upagato, taṃ khādituṃ pakkhandīti attho. "
  5749. 495749,111,2986,27,30,1,21,2,{Lohitapo}ti lohitapāyī.
  5750. 495750,111,2986,31,37,1,40,6,Tapan ti taṃ attano samādānatapaṃ bhindi.
  5751. 495751,111,2987,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5752. 495752,111,2987,9,18,1,28,5,‘‘ tadā sakko ahameva ahosin’’ ti.
  5753. 495753,111,2988,2,4,1,24,2,Vakajātakavaṇṇanā dasamā.
  5754. 495754,111,2989,2,4,1,19,2,Kumbhavaggo pañcamo.
  5755. 495755,111,2990,2,3,1,11,1,Tassuddānaṃ –
  5756. 495756,111,2991,2,9,1,60,6,"Varakumbha supatta sirivhayano, sucisammata bindusaro cusabho; "
  5757. 495757,111,2992,2,10,1,59,7,"Saritaṃpati caṇḍi jarākapinā, atha makkaṭiyā vakakena dasāti. "
  5758. 495758,111,2993,2,4,1,16,2,Atha vagguddānaṃ–
  5759. 495759,111,2994,2,8,1,38,5,"Saṅkappo padumo ceva, udapānena tatiyaṃ; "
  5760. 495760,111,2995,2,6,1,47,3,"Abbhantaraṃ ghaṭabhedaṃ, tikanipātamhilaṅkatanti. "
  5761. 495761,111,2996,2,4,1,26,2,Tikanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  5762. 495762,111,2997,2,7,1,0,1,( Dutiyo bhāgo niṭṭhito..
  5763. 495763,112,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
  5764. 495764,112,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye
  5765. 495765,112,3,2,2,1,16,1,Jātaka-aṭṭhakathā
  5766. 495766,112,4,2,5,1,0,1,( Tatiyo bhāgo)
  5767. 495767,112,5,2,4,1,13,2,4 . Catukkanipāto
  5768. 495768,112,6,2,4,1,12,2,1 . Kāliṅgavaggo
  5769. 495769,112,8,2,7,1,24,2,[ 301]1. Cūḷakāliṅgajātakavaṇṇanā
  5770. 495770,112,9,2,17,1,105,12,Vivarathimāsaṃ dvāran ti idaṃ satthā jetavane viharanto catunnaṃ paribbājikānaṃ pabbajjaṃ ārabbha kathesi.
  5771. 495771,112,9,18,29,1,85,11,Vesāliyaṃ kira licchavirājūnaṃ satta sahassāni satta satāni satta ca licchavī vasiṃsu.
  5772. 495772,112,9,30,34,1,41,4,Te sabbepi pucchāpaṭipucchācittakā ahesuṃ.
  5773. 495773,112,9,35,47,1,86,11,"Atheko pañcasu vādasatesu byatto nigaṇṭho vesāliyaṃ sampāpuṇi, te tassa saṅgahaṃ akaṃsu. "
  5774. 495774,112,9,48,53,1,34,4,Aparāpi evarūpā nigaṇṭhī sampāpuṇi .
  5775. 495775,112,9,54,63,1,54,8,"Rājāno dvepi jane vādaṃ kāresuṃ, ubhopi sadisāva ahesuṃ. "
  5776. 495776,112,9,64,79,1,79,11,Tato licchavīnaṃ etadahosi‘‘ ime dvepi paṭicca uppanno putto byatto bhavissatī’’ ti.
  5777. 495777,112,9,80,86,1,41,6,Tesaṃ vivāhaṃ kāretvā dvepi ekato vāsesuṃ.
  5778. 495778,112,9,87,97,1,72,10,Atha nesaṃ saṃvāsamanvāya paṭipāṭiyā catasso dārikāyo eko ca dārako jāyi.
  5779. 495779,112,9,98,121,1,79,11,"Dārikānaṃ‘‘ saccā, lolā, avadhārikā, paṭicchādā’’ ti nāmaṃ akaṃsu, dārakassa‘‘ saccako’’ ti. "
  5780. 495780,112,9,122,137,1,104,13,"Te pañcapi janā viññutaṃ pattā mātito pañca vādasatāni, pitito pañca vādasatānīti vādasahassaṃ uggaṇhiṃsu. "
  5781. 495781,112,9,138,154,1,109,13,"Mātāpitaro dārikānaṃ evaṃ ovadiṃsu‘‘ sace koci gihī tumhākaṃ vādaṃ bhindissati, tassa pādaparicārikā bhaveyyātha. "
  5782. 495782,112,9,155,165,1,57,7,"Sace pabbajito bhindissati, tassa santike pabbajeyyāthā’’ ti. "
  5783. 495783,112,10,2,5,1,33,3,Aparabhāge mātāpitaro kālamakaṃsu.
  5784. 495784,112,10,6,15,1,86,9,Tesu kālakatesu saccakanigaṇṭho tattheva vesāliyaṃ licchavīnaṃ sippaṃ sikkhāpento vasi.
  5785. 495785,112,10,16,57,1,273,35,"Bhaginiyo jambusākhaṃ gahetvā vādatthāya nagarā nagaraṃ caramānā sāvatthiṃ patvā nagaradvāre sākhaṃ nikhaṇitvā‘‘ yo amhākaṃ vādaṃ āropetuṃ sakkoti gihī vā pabbajito vā, so etaṃ paṃsupuñjaṃ pādehi vikiritvā pādeheva sākhaṃ maddatū’’ ti dārakānaṃ vatvā bhikkhāya nagaraṃ pavisiṃsu. "
  5786. 495786,112,10,58,82,1,206,23,"Athāyasmā sāriputto asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjitvā rittaghaṭesu pānīyaṃ upaṭṭhapetvā gilāne ca paṭijaggitvā divātaraṃ sāvatthiṃ piṇḍāya pavisanto taṃ sākhaṃ disvā dārake pucchi, dārakā taṃ pavattiṃ ācikkhiṃsu. "
  5787. 495787,112,10,83,110,1,206,22,"Thero dārakeheva pātāpetvā maddāpetvā‘‘ yehi ayaṃ sākhā ṭhapitā, te katabhattakiccāva āgantvā jetavanadvārakoṭṭhake maṃ passantū’’ ti dārakānaṃ vatvā nagaraṃ pavisitvā katabhattakicco vihāradvārakoṭṭhake aṭṭhāsi. "
  5788. 495788,112,10,111,152,1,282,31,"Tāpi paribbājikā bhikkhāya caritvā āgatā sākhaṃ madditaṃ disvā‘‘ kenāyaṃ madditā’’ ti vatvā‘‘ sāriputtattherena, sace tumhe vādatthikā, jetavanadvārakoṭṭhakaṃ gacchathā’’ ti dārakehi vuttā puna nagaraṃ pavisitvā mahājanaṃ sannipātetvā vihāradvārakoṭṭhakaṃ gantvā theraṃ vādasahassaṃ pucchiṃsu. "
  5789. 495789,112,10,153,165,1,51,8,Thero taṃ vissajjetvā‘‘ aññaṃ kiñci jānāthā’’ ti pucchi.
  5790. 495790,112,10,166,175,1,17,4,"‘‘ Na jānāma, sāmī’’ ti."
  5791. 495791,112,10,176,186,1,30,6,‘‘ Ahaṃ pana vo kiñci pucchāmī’’ ti.
  5792. 495792,112,10,187,198,1,35,5,"‘‘ Puccha, sāmi, jānantiyo kathessāmā’’ ti. "
  5793. 495793,112,11,2,12,1,29,6,Thero ‘‘ ekaṃ nāma kin’’ ti pucchi.
  5794. 495794,112,11,13,16,1,13,3,Tā na jāniṃsu.
  5795. 495795,112,11,17,19,1,16,2,Thero vissajjesi.
  5796. 495796,112,11,20,35,1,48,8,"Tā‘‘ amhākaṃ, sāmi, parājayo, tumhākaṃ jayo’’ ti āhaṃsu."
  5797. 495797,112,11,36,44,1,23,4,‘‘ Idāni kiṃ karissathā’’ ti?
  5798. 495798,112,11,45,62,1,95,13,"‘‘ Amhākaṃ mātāpitūhi ayaṃ ovādo dinno‘ sace vo gihī vādaṃ bhindissati, tassa pajāpatiyo bhaveyyātha. "
  5799. 495799,112,11,63,78,1,67,10,"Sace pabbajito, tassa santike pabbajeyyāthā’ ti, pabbajjaṃ no dethā’’ ti. "
  5800. 495800,112,11,79,92,1,63,9,Thero‘‘ sādhū’’ ti vatvā tā uppalavaṇṇāya theriyā santike pabbājesi.
  5801. 495801,112,11,93,100,1,43,6,Tā sabbāpi na cirasseva arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  5802. 495802,112,11,101,122,1,144,15,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, sāriputtatthero catunnaṃ paribbājikānaṃ avassayo hutvā sabbā arahattaṃ pāpesī’’ ti. "
  5803. 495803,112,11,123,175,1,237,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa etāsaṃ avassayo ahosi, idāni pana pabbajjābhisekaṃ dāpesi, pubbe rājamahesiṭṭhāne ṭhapesī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5804. 495804,112,12,2,15,1,119,13,Atīte kāliṅgaraṭṭhe dantapuranagare kāliṅgarāje rajjaṃ kārente assakaraṭṭhe pāṭalinagare assako nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  5805. 495805,112,12,16,23,1,65,7,Kāliṅgo sampannabalavāhano sayampi nāgabalo paṭiyodhaṃ na passati.
  5806. 495806,112,12,24,44,1,98,14,"So yujjhitukāmo hutvā amaccānaṃ ārocesi‘‘ ahaṃ yuddhatthiko, paṭiyodhaṃ pana na passāmi, kiṃ karomā’’ ti. "
  5807. 495807,112,12,45,66,1,151,15,"Amaccā‘‘ attheko, mahārāja, upāyo, dhītaro te catasso uttamarūpadharā, tā pasādhetvā paṭicchannayāne nisīdāpetvā balaparivutā gāmanigamarājadhāniyo carāpetha. "
  5808. 495808,112,12,67,83,1,84,13,"Yo rājā tā attano gehe kātukāmo bhavissati, tena saddhiṃ yuddhaṃ karissāmā’’ ti vadiṃsu. "
  5809. 495809,112,12,84,87,1,17,3,Rājā tathā kāresi.
  5810. 495810,112,12,88,102,1,111,13,"Tāhi gatagataṭṭhāne rājāno bhayena tāsaṃ nagaraṃ pavisituṃ na denti, paṇṇākāraṃ pesetvā bahinagareyeva vasāpenti. "
  5811. 495811,112,12,103,109,1,68,6,Evaṃ sakalajambudīpaṃ vicaritvā assakaraṭṭhe pāṭalinagaraṃ pāpuṇiṃsu.
  5812. 495812,112,12,110,115,1,52,5,Assakopi nagaradvārāni pidahāpetvā paṇṇākāraṃ pesesi.
  5813. 495813,112,12,116,123,1,54,7,Tassa nandiseno nāma amacco paṇḍito byatto upāyakusalo.
  5814. 495814,112,12,124,151,1,158,21,"So cintesi‘‘ imā kira rājadhītaro sakalajambudīpaṃ vicaritvā paṭiyodhaṃ na labhiṃsu, evaṃ sante jambudīpo tuccho nāma ahosi, ahaṃ kāliṅgena saddhiṃ yujjhissāmī’’ ti. "
  5815. 495815,112,12,152,162,1,85,10,So nagaradvāraṃ gantvā dovārike āmantetvā tāsaṃ dvāraṃ vivarāpetuṃ paṭhamaṃ gāthamāha–
  5816. 495816,112,13,2,4,1,0,0,1.
  5817. 495817,112,14,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Vivarathimāsaṃ dvāraṃ, nagaraṃ pavisantu aruṇarājassa; "
  5818. 495818,112,15,2,10,1,44,5,"Sīhena susiṭṭhena, surakkhitaṃ nandisenenā’’ ti. "
  5819. 495819,112,16,2,20,1,117,14,"Tattha {aruṇarājassā}ti so hi rajje patiṭṭhitakāle raṭṭhanāmavasena assako nāma jāto, kuladattiyaṃ panassa nāmaṃ aruṇoti . "
  5820. 495820,112,16,21,28,1,22,3,Tenāha‘‘ aruṇarājassā’’ ti.
  5821. 495821,112,16,29,32,1,21,2,{Sīhenā}ti purisasīhena.
  5822. 495822,112,16,33,38,1,41,4,{Susiṭṭhenā}ti ācariyehi suṭṭhu anusāsitena.
  5823. 495823,112,16,39,44,1,35,4,{Nandisenenā}ti mayā nandisenena nāma.
  5824. 495824,112,17,2,54,1,316,40,"So evaṃ vatvā dvāraṃ vivarāpetvā tā gahetvā assakarañño datvā‘‘ tumhe mā bhāyittha, yuddhe sati ahaṃ jinissāmi, imā uttamarūpadharā rājadhītaro mahesiyo karothā’’ ti tāsaṃ abhisekaṃ dāpetvā tāhi saddhiṃ āgate purise‘‘ gacchatha, tumhe rājadhītūnaṃ assakarājena mahesiṭṭhāne ṭhapitabhāvaṃ tumhākaṃ rañño ācikkhathā’’ ti uyyojesi. "
  5825. 495825,112,17,55,58,1,18,3,Te gantvā ārocesuṃ.
  5826. 495826,112,17,59,77,1,84,14,Kāliṅgo‘‘ na hi nūna so mayhaṃ balaṃ jānātī’’ ti vatvā tāvadeva mahatiyā senāya nikkhami.
  5827. 495827,112,17,78,105,1,162,21,"Nandiseno tassa āgamanaṃ ñatvā‘‘ attano kira rajjasīmāyameva hotu, mā amhākaṃ rañño rajjasīmaṃ okkamatu, ubhinnaṃ rajjānaṃ antare yuddhaṃ bhavissatī’’ ti sāsanaṃ pesesi. "
  5828. 495828,112,17,106,112,1,50,6,So sāsanaṃ sutvā attano rajjapariyanteyeva aṭṭhāsi.
  5829. 495829,112,17,113,117,1,38,4,Assakopi attano rajjapariyante aṭṭhāsi.
  5830. 495830,112,17,118,128,1,89,10,Tadā bodhisatto isipabbajjaṃ pabbajitvā tesaṃ dvinnaṃ rajjānaṃ antare paṇṇasālāyaṃ vasati.
  5831. 495831,112,17,129,189,1,349,45,"Kāliṅgo cintesi‘‘ samaṇā nāma kiñci jānissanti, ko jānāti, kiṃ bhavissati, kassa jayo vā parājayo vā bhavissati, tāpasaṃ pucchissāmī’’ ti aññātakavesena bodhisattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ bhante, kāliṅgo ca assako ca yujjhitukāmā attano attano rajjasīmāyameva ṭhitā, etesu kassa jayo bhavissati, kassa parājayo’’ ti pucchi. "
  5832. 495832,112,17,190,217,1,140,18,"Mahāpuñña, ahaṃ‘‘ asukassa jayo, asukassa parājayo’’ ti na jānāmi, sakko pana devarājā idhāgacchati, tamahaṃ pucchitvā kathessāmi, sve āgaccheyyāsīti. "
  5833. 495833,112,17,218,230,1,82,10,"Sakko bodhisattassa upaṭṭhānaṃ āgantvā nisīdi, atha naṃ bodhisatto tamatthaṃ pucchi. "
  5834. 495834,112,17,231,242,1,84,8,"Bhante, kāliṅgo jinissati, assako parājissati, idañcidañca pubbanimittaṃ paññāyissatīti. "
  5835. 495835,112,18,2,9,1,57,6,"Kāliṅgo punadivase āgantvā pucchi, bodhisattopissa ācikkhi. "
  5836. 495836,112,18,10,32,1,100,14,So‘‘ kiṃ nāma pubbanimittaṃ bhavissatī’’ ti apucchitvāva‘‘ ahaṃ kira jinissāmī’’ ti uṭṭhāya tuṭṭhiyā pakkāmi.
  5837. 495837,112,18,33,37,1,25,4,Sā kathā vitthārikā ahosi.
  5838. 495838,112,18,38,61,1,109,16,"Taṃ sutvā assako nandisenaṃ pakkosāpetvā‘‘ kāliṅgo kira jinissatiṃ , mayaṃ parājissāma, kiṃ nu kho kātabban’’ ti āha. "
  5839. 495839,112,18,62,102,1,192,28,"So‘‘ ko etaṃ jānāti mahārāja, kassa jayo vā parājayo vā, tumhe mā cintayitthā’’ ti rājānaṃ assāsetvā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno‘‘ bhante, ko jinissati, ko parājissatī’’ ti pucchi."
  5840. 495840,112,18,103,113,1,39,5,"‘‘ Kāliṅgo jinissati, assako parājissatī’’ ti?"
  5841. 495841,112,18,114,128,1,68,8,"‘‘ Bhante, jinantassa pubbanimittaṃ kiṃ bhavissati, kiṃ parājinantassā’’ ti?"
  5842. 495842,112,18,129,150,1,146,14,"‘‘ Mahāpuñña, jinantassa ārakkhadevatā sabbaseto usabho bhavissati, itarassa sabbakāḷako, ubhinnampi ārakkhadevatā yujjhitvā jayaparājayaṃ karissantī’’ ti. "
  5843. 495843,112,18,151,177,1,162,21,"Nandiseno taṃ sutvā uṭṭhāya gantvā rañño sahāye sahassamatte mahāyodhe gahetvā avidūre pabbataṃ abhiruyha‘‘ ambho, amhākaṃ rañño jīvitaṃ dātuṃ sakkhissathā’’ ti pucchi."
  5844. 495844,112,18,178,186,1,18,3,"‘‘ Āma, sakkhissāmā’’ ti."
  5845. 495845,112,18,187,197,1,33,6,‘‘ Tena hi imasmiṃ papāte patathā’’ ti.
  5846. 495846,112,18,198,201,1,20,3,Te patituṃ ārabhiṃsu.
  5847. 495847,112,18,202,223,1,106,16,"Atha ne vāretvā‘‘ alaṃ ettha patanena, amhākaṃ rañño jīvitaṃ dātuṃ suhadayā anivattino hutvā yujjhathā’’ ti āha. "
  5848. 495848,112,18,224,226,1,18,2,Te sampaṭicchiṃsuṃ.
  5849. 495849,112,19,2,41,1,211,27,"Atha saṅgāme upaṭṭhite kāliṅgo‘‘ ahaṃ kira jinissāmī’’ ti vosānaṃ āpajji, balakāyāpissa‘‘ amhākaṃ kira jayo’’ ti vosānaṃ āpajjitvā sannāhaṃ akatvā vaggavaggā hutvā yathāruci pakkamiṃsu, vīriyakaraṇakāle vīriyaṃ na kariṃsu. "
  5850. 495850,112,19,42,54,1,71,8,Ubhopi rājāno assaṃ abhiruhitvā‘‘ yujjhissāmā’’ ti aññamaññaṃ upasaṅkamanti.
  5851. 495851,112,19,55,67,1,107,11,"Ubhinnaṃ ārakkhadevatā purato gantvā kāliṅgarañño ārakkhadevatā sabbaseto usabho ahosi, itarassa sabbakāḷako. "
  5852. 495852,112,19,68,74,1,59,6,Tā devatāpi aññamaññaṃ yujjhanākāraṃ dassentā upasaṅkamiṃsu.
  5853. 495853,112,19,75,84,1,57,8,"Te pana usabhā ubhinnaṃ rājūnaṃyeva paññāyanti, na aññesaṃ. "
  5854. 495854,112,19,85,99,1,63,8,"Nandiseno assakaṃ pucchi‘‘ paññāyati te, mahārāja, ārakkhadevatā’’ ti."
  5855. 495855,112,19,100,108,1,16,3,"‘‘ Āma, paññāyatī’’ ti."
  5856. 495856,112,19,109,115,1,13,2,‘‘ Kenākārenā’’ ti.
  5857. 495857,112,19,116,134,1,121,13,"‘‘ Kāliṅgarañño ārakkhadevatā sabbaseto usabho hutvā paññāyati, amhākaṃ ārakkhadevatā sabbakāḷako kilamanto hutvā tiṭṭhatī’’ ti."
  5858. 495858,112,19,135,190,1,395,42,"‘‘ Mahārāja, tumhe mā bhāyatha, mayaṃ jinissāma, kāliṅgo parājissati, tumhe assapiṭṭhito otaritvā imaṃ sattiṃ gahetvā susikkhitasindhavaṃ udarapasse vāmahatthena uppīḷetvā iminā purisasahassena saddhiṃ vegena gantvā kāliṅgarañño ārakkhadevataṃ sattippahārena pātetha, tato mayaṃ sahassamattā sattisahassena paharissāma , evaṃ kāliṅgassa ārakkhadevatā nassissati, tato kāliṅgo parājissati, mayaṃ jinissāmā’’ ti. "
  5859. 495859,112,19,191,208,1,111,12,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti nandisenena dinnasaññāya gantvā sattiyā pahari, sūrayodhasahassāpi amaccā sattisahassena pahariṃsu. "
  5860. 495860,112,19,209,218,1,77,8,"Ārakkhadevatā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi, tāvadeva kāliṅgo parājitvā palāyi. "
  5861. 495861,112,19,219,232,1,71,9,Taṃ palāyamānaṃ disvā sahassamattā amaccā‘‘ kāliṅgo palāyatī’’ ti unnadiṃsu.
  5862. 495862,112,19,233,241,1,75,8,Kāliṅgo maraṇabhayabhīto palāyamāno taṃ tāpasaṃ akkosanto dutiyaṃ gāthamāha–
  5863. 495863,112,20,2,4,1,0,0,2.
  5864. 495864,112,21,2,10,1,53,6,"‘ ‘ Jayo kaliṅgānamasayhasāhinaṃ, parājayo anayo assakānaṃ; "
  5865. 495865,112,22,2,15,1,63,9,"Icceva te bhāsitaṃ brahmacāri, na ujjubhūtā vitathaṃ bhaṇantī’’ ti. "
  5866. 495866,112,23,2,9,1,60,7,Tattha asayhasāhinan ti asayhaṃ dussahaṃ sahituṃ samatthānaṃ.
  5867. 495867,112,23,10,25,1,124,14,"Icceva te bhāsitan ti evaṃ tayā kūṭatāpasa lañjaṃ gahetvā parājinakarājānaṃ jinissati, jinanarājānañca parājissatīti bhāsitaṃ. "
  5868. 495868,112,23,26,40,1,72,12,"Na {ujjubhūtā}ti ye kāyena vācāya manasā ca ujubhūtā, na te musā bhaṇantīti. "
  5869. 495869,112,24,2,14,1,89,11,"Evaṃ so tāpasaṃ akkosanto palāyanto attano nagarameva gato, nivattitvā oloketumpi nāsakkhi. "
  5870. 495870,112,24,15,21,1,55,6,Tato katipāhaccayena sakko tāpasassa upaṭṭhānaṃ agamāsi.
  5871. 495871,112,24,22,28,1,46,6,Tāpaso tena saddhiṃ kathento tatiyaṃ gāthamāha–
  5872. 495872,112,25,2,4,1,0,0,3.
  5873. 495873,112,26,2,13,1,57,8,"‘ ‘ Devā musāvādamupātivattā, saccaṃ dhanaṃ paramaṃ tesu sakka; "
  5874. 495874,112,27,2,16,1,63,11,"Taṃ te musā bhāsitaṃ devarāja, kiṃ vā paṭicca maghavā mahindā’’ ti. "
  5875. 495875,112,28,2,26,1,155,22,"Tattha taṃ te musā bhāsitan ti yaṃ tayā mayhaṃ bhāsitaṃ, taṃ atthabhañjanakamusāvādaṃ kathentena tayā musā bhāsitaṃ, tayā kiṃ kāraṇaṃ paṭicca evaṃ bhāsitanti? "
  5876. 495876,112,29,2,8,1,35,5,Taṃ sutvā sakko catutthaṃ gāthamāha–
  5877. 495877,112,30,2,4,1,0,0,4.
  5878. 495878,112,31,2,14,1,68,10,"‘ ‘ Nanu te sutaṃ brāhmaṇa bhaññamāne, devā na issanti purisaparakkamassa; "
  5879. 495879,112,32,2,10,1,55,7,"Damo samādhi manaso abhejjo, abyaggatā nikkamanañca kāle; "
  5880. 495880,112,33,2,14,1,66,9,"Daḷhañca viriyaṃ purisaparakkamo ca, teneva āsi vijayo assakānan’’ ti. "
  5881. 495881,112,34,2,64,1,459,51,"Tassattho – kiṃ tayā, brāhmaṇa, tattha tattha vacane bhaññamāne idaṃ na sutapubbaṃ, yaṃ devā purisaparakkamassa na issanti na usūyanti, assakarañño vīriyakaraṇavasena attadamanasaṅkhāto damo, samaggabhāvena manaso abhejjo, abhejja samādhi, assakarañño sahāyānaṃ vīriyakaraṇakāle abyaggatā yathā kāliṅgassa manussā vaggavaggā hutvā osakkiṃsu, evaṃ anosakkanaṃ samaggabhāvena abhejjacittānaṃ vīriyañca purisaparakkamo ca thiro ahosi, teneva kāraṇena assakānaṃ jayo ahosīti. "
  5882. 495882,112,35,2,12,1,71,10,Palāte ca pana kāliṅge assakarājā vilopaṃ gāhāpetvā attano nagaraṃ gato.
  5883. 495883,112,35,13,34,1,130,15,"Nandiseno kāliṅgassa sāsanaṃ pesesi‘‘ imāsaṃ catunnaṃ rājakaññānaṃ dāyajjakoṭṭhāsaṃ pesetu, sace na peseti, kātabbamettha jānissāmī’’ ti. "
  5884. 495884,112,35,35,48,1,97,12,"So taṃ sāsanaṃ sutvā bhītatasito tāhi laddhabbadāyajjaṃ pesesi, tato paṭṭhāya samaggavāsaṃ vasiṃsu. "
  5885. 495885,112,36,2,27,1,159,19,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā kāliṅgarañño dhītaro imā daharabhikkhuniyo ahesuṃ, nandiseno sāriputto, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5886. 495886,112,37,2,4,1,32,2,Cūḷakāliṅgajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  5887. 495887,112,39,2,7,1,25,2,[ 302]2. Mahāassārohajātakavaṇṇanā
  5888. 495888,112,40,2,15,1,85,11,Adeyyesuṃ dadaṃ dānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandattheraṃ ārabbha kathesi.
  5889. 495889,112,40,16,19,1,36,3,Paccuppannavatthu heṭṭhā kathitameva.
  5890. 495890,112,40,20,34,1,84,10,Satthā‘‘ porāṇakapaṇḍitāpi attano upakāravaseneva kiriṃsū’’ ti vatvā idhāpi atītaṃ āhari.
  5891. 495891,112,41,2,16,1,91,12,"Atīte bodhisatto bārāṇasirājā hutvā dhammena samena rajjaṃ kāreti, dānaṃ deti, sīlaṃ rakkhati. "
  5892. 495892,112,41,17,35,1,127,14,So‘‘ paccantaṃ kupitaṃ vūpasamessāmī’’ ti balavāhanaparivuto gantvā parājito assaṃ abhiruhitvā palāyamāno ekaṃ paccantagāmaṃ pāpuṇi.
  5893. 495893,112,41,36,41,1,36,5,Tattha tiṃsa janā rājasevakā vasanti.
  5894. 495894,112,41,42,48,1,52,6,Te pātova gāmamajjhe sannipatitvā gāmakiccaṃ karonti.
  5895. 495895,112,41,49,60,1,91,10,Tasmiṃ khaṇe rājā vammitaṃ assaṃ abhiruhitvā alaṅkatapaṭiyatto gāmadvārena antogāmaṃ pāvisi.
  5896. 495896,112,41,61,75,1,62,10,Te‘‘ kiṃ nu kho idan’’ ti bhītā palāyitvā sakasakagehāni pavisiṃsu.
  5897. 495897,112,41,76,99,1,129,18,"Eko panettha attano gehaṃ agantvā rañño paccuggamanaṃ katvā‘‘ rājā kira paccantaṃ gato’’ ti suyyati, kosi tvaṃ rājapuriso corapurisoti?"
  5898. 495898,112,41,100,108,1,19,3,"‘‘ Rājapuriso, sammā’’ ti."
  5899. 495899,112,41,109,155,1,217,31,"‘‘ Tena hi ethā’’ ti rājānaṃ gehaṃ netvā attano pīṭhake nisīdāpetvā‘‘ ehi, bhadde, sahāyakassa pāde dhovā’’ ti bhariyaṃ tassa pāde dhovāpetvā attano balānurūpena āhāraṃ datvā‘‘ muhuttaṃ vissamathā’’ ti sayanaṃ paññāpesi, rājā nipajji. "
  5900. 495900,112,41,156,168,1,95,12,Itaro assassa sannāhaṃ mocetvā caṅkamāpetvā udakaṃ pāyetvā piṭṭhiṃ telena makkhetvā tiṇaṃ adāsi.
  5901. 495901,112,41,169,191,1,126,17,"Evaṃ tayo cattāro divase rājānaṃ paṭijaggitvā‘‘ gacchāmahaṃ, sammā’’ ti vutte puna rañño ca assassa ca kattabbayuttakaṃ sabbamakāsi. "
  5902. 495902,112,41,192,234,1,254,31,"Rājā tussitvā gacchanto‘‘ ahaṃ, samma, mahāassāroho nāma, nagaramajjhe amhākaṃ gehaṃ, sace kenaci kiccena nagaraṃ āgacchasi, dakkhiṇadvāre ṭhatvā dovārikaṃ‘ mahāassāroho kataragehe vasatī’ ti pucchitvā dovārikaṃ gahetvā amhākaṃ gehaṃ āgaccheyyāsī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  5903. 495903,112,42,2,13,1,103,11,Balakāyopi rājānaṃ adisvā bahinagare khandhāvāraṃ bandhitvā ṭhito rājānaṃ disvā paccuggantvā parivāresi.
  5904. 495904,112,42,14,58,1,267,34,"Rājā nagaraṃ pavisanto dvārantare ṭhatvā dovārikaṃ pakkosāpetvā mahājanaṃ paṭikkamāpetvā‘‘ tāta, eko paccantagāmavāsī maṃ daṭṭhukāmo āgantvā‘ mahāassārohassa gehaṃ kahan’ ti taṃ pucchissati, taṃ tvaṃ hatthe gahetvā ānetvā maṃ dasseyyāsi, tadā tvaṃ sahassaṃ labhissasī’’ ti āha. "
  5905. 495905,112,42,59,73,1,100,12,"So nāgacchati, tasmiṃ anāgacchante rājā tassa vasanagāme baliṃ vaḍḍhāpesi, balimhi vaḍḍhite nāgacchati. "
  5906. 495906,112,42,74,83,1,56,7,"Evaṃ dutiyampi tatiyampi baliṃ vaḍḍhāpesi, neva āgacchati. "
  5907. 495907,112,42,84,118,1,222,27,"Atha naṃ gāmavāsino sannipatitvā āhaṃsu‘‘ ayya, tava sahāyassa mahāassārohassa āgatakālato paṭṭhāya mayaṃ balinā pīḷiyamānā sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkoma, gaccha tava sahāyassa mahāassārohassa vatvā amhākaṃ baliṃ vissajjāpehī’’ ti. "
  5908. 495908,112,42,119,142,1,171,20,"Sādhu gacchissāmi, na pana sakkā tucchahatthena gantuṃ, mayhaṃ sahāyassa dve dārakā atthi, tesañca bhariyāya cassa sahāyakassa ca me nivāsanapārupanapiḷandhanādīni sajjethāti."
  5909. 495909,112,42,143,154,1,51,7,‘‘ Sādhu sajjissāmā’’ ti te sabbaṃ paṇṇākāraṃ sajjayiṃsu.
  5910. 495910,112,43,2,24,1,122,16,"So tañca attano ghare pakkapūvañca ādāya gantvā dakkhiṇadvāraṃ patvā dovārikaṃ pucchi‘‘ kahaṃ, samma, mahāassārohassa gehan’’ ti. "
  5911. 495911,112,43,25,50,1,117,17,So‘‘ ehi dassemi te’’ ti taṃ hatthe gahetvā rājadvāraṃ gantvā‘‘ dovāriko ekaṃ paccantagāmavāsiṃ gahetvā āgato’’ ti paṭivedesi.
  5912. 495912,112,43,51,108,1,316,44,"Rājā taṃ sutvā āsanā uṭṭhāya‘‘ mayhaṃ sahāyo ca tena saddhiṃ āgatā ca pavisantū’’ ti paccuggamanaṃ katvā disvāva naṃ parissajitvā‘‘ mayhaṃ sahāyikā ca dārakā ca arogā’’ ti pucchitvā hatthe gahetvā mahātalaṃ abhiruhitvā setacchattassa heṭṭhā rājāsane nisīdāpetvā aggamahesiṃ pakkosāpetvā‘‘ bhadde, sahāyassa me pāde dhovā’’ ti āha. "
  5913. 495913,112,43,109,118,1,57,8,"Sā tasssa pāde dhovi, rājā suvaṇṇabhiṅkārena udakaṃ āsiñci. "
  5914. 495914,112,43,119,124,1,42,5,Devīpi pāde dhovitvā gandhatelena makkhesi.
  5915. 495915,112,43,125,141,1,55,9,"Rājā‘‘ kiṃ, samma, atthi, kiñci amhākaṃ khādanīyan’’ ti pucchi. "
  5916. 495916,112,43,142,152,1,39,6,So‘‘ atthī’’ ti pasibbakato pūve nīharāpesi.
  5917. 495917,112,43,153,174,1,132,17,Rājā suvaṇṇataṭṭakena gahetvā tassa saṅgahaṃ karonto‘‘ mama sahāyena ānītaṃ khādathā’’ ti deviyā ca amaccānañca khādāpetvā sayampi khādi.
  5918. 495918,112,43,175,179,1,33,4,Itaro itarampi paṇṇākāraṃ dassesi.
  5919. 495919,112,43,180,189,1,80,8,Rājā tassa saṅgahatthaṃ kāsikavatthāni apanetvā tena ābhatavatthayugaṃ nivāsesiṃ .
  5920. 495920,112,43,190,201,1,96,10,Devīpi kāsikavatthañceva ābharaṇāni ca apanetvā tena ābhatavatthaṃ nivāsetvā ābharaṇāni piḷandhi.
  5921. 495921,112,44,2,30,1,226,24,Atha naṃ rājā rājārahaṃ bhojanaṃ bhojāpetvā ekaṃ amaccaṃ āṇāpesi‘‘ gaccha imassa mama karaṇaniyāmeneva massukammaṃ kāretvā gandhodakena nhāpetvā satasahassagghanikaṃ kāsikavatthaṃ nivāsāpetvā rājālaṅkārena alaṅkārāpetvā ānehī’’ ti.
  5922. 495922,112,44,31,34,1,14,3,So tathā akāsi.
  5923. 495923,112,44,35,47,1,120,12,Rājā nagare bheriṃ carāpetvā amacce sannipātāpetvā setacchattassa majjhe jātihiṅgulakasuttaṃ pātetvā upaḍḍharajjaṃ adāsi.
  5924. 495924,112,44,48,61,1,83,12,"Te tato paṭṭhāya ekato bhuñjanti pivanti sayanti, vissāso thiro ahosi kenaci abhejjo. "
  5925. 495925,112,44,62,70,1,72,8,Athassa rājā puttadārepi pakkosāpetvā antonagare nivesanaṃ māpetvā adāsi.
  5926. 495926,112,44,71,76,1,37,5,Te samaggā sammodamānā rajjaṃ kārenti.
  5927. 495927,112,45,2,47,1,239,34,"Atha amaccā kujjhitvā rājaputtaṃ āhaṃsu‘‘ kumāra, rājā ekassa gahapatikassa upaḍḍharajjaṃ datvā tena saddhiṃ ekato bhuñjati pivati sayati, dārake ca vandāpeti, iminā raññā katakammaṃ na jānāma, kiṃ karoti rājā, mayaṃ lajjāma, tvaṃ rañño kathehī’’ ti. "
  5928. 495928,112,45,48,72,1,90,15,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā sabbaṃ taṃ kathaṃ rañño ārocetvā‘‘ mā evaṃ karohi, mahārājā’’ ti āha."
  5929. 495929,112,45,73,88,1,54,9,"‘‘ Tāta, ahaṃ yuddhaparājito kahaṃ vasiṃ, api nu jānāthā’’ ti."
  5930. 495930,112,45,89,98,1,17,4,"‘‘ Na jānāma, devā’’ ti."
  5931. 495931,112,45,99,153,1,269,42,"‘‘ Ahaṃ etassa ghare vasanto arogo hutvā āgantvā rajjaṃ kāresiṃ, evaṃ mama upakārino kasmā sampattiṃ na dassāmī’’ ti evaṃ vatvā ca pana bodhisatto‘‘ tāta, yo hi adātabbayuttakassa deti, dātabbayuttakassa na deti, so āpadaṃ patvā kiñci upakāraṃ na labhatī’’ ti dassento imā gāthā āha– "
  5932. 495932,112,46,2,4,1,0,0,5.
  5933. 495933,112,47,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Adeyyesu dadaṃ dānaṃ, deyyesu nappavecchati; "
  5934. 495934,112,48,2,8,1,42,5,"Āpāsu byasanaṃ patto, sahāyaṃ nādhigacchati. "
  5935. 495935,112,49,2,4,1,0,0,6.
  5936. 495936,112,50,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Nādeyyesu dadaṃ dānaṃ, deyyesu yo pavecchati; "
  5937. 495937,112,51,2,7,1,40,4,"Āpāsu byasanaṃ patto, sahāyamadhigacchati. "
  5938. 495938,112,52,2,4,1,0,0,7.
  5939. 495939,112,53,2,10,1,61,5,"‘ ‘ Saññogasambhogavisesadassanaṃ , anariyadhammesu saṭhesu nassati; "
  5940. 495940,112,54,2,11,1,58,8,"Katañca ariyesu ca ajjavesu, mahapphalaṃ hoti aṇumpi tādisu. "
  5941. 495941,112,55,2,4,1,0,0,8.
  5942. 495942,112,56,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yo pubbe katakalyāṇo, akā loke sudukkaraṃ; "
  5943. 495943,112,57,2,13,1,49,8,"Pacchā kayirā na vā kayirā, accantaṃ pūjanāraho’’ ti. "
  5944. 495944,112,58,2,7,1,37,4,Tattha {adeyyesū}ti pubbe akatūpakāresu.
  5945. 495945,112,58,8,12,1,28,3,{Deyyesū}ti pubbe katūpakāresu.
  5946. 495946,112,58,13,19,1,35,5,{Nappavecchatī}ti na paveseti na deti.
  5947. 495947,112,58,20,23,1,15,2,{Āpāsū}ti āpadāsu.
  5948. 495948,112,58,24,27,1,19,3,Byasanan ti dukkhaṃ.
  5949. 495949,112,58,28,51,1,203,22,"Saññogasambhogavisesadassanan ti yo mittena kato saññogo ceva sambhogo ca, tassa visesadassanaṃ guṇadassanaṃ sukataṃ mayhaṃ imināti etaṃ sabbaṃ asuddhadhammattā anariyadhammesu kerāṭikattā saṭhesu nassati. "
  5950. 495950,112,58,52,58,1,54,5,{Ariyesū}ti attano kataguṇajānanena ariyesu parisuddhesu.
  5951. 495951,112,58,59,65,1,44,5,{Ajjavesū}ti teneva kāraṇena ujukesu akuṭilesu.
  5952. 495952,112,58,66,69,1,23,2,{Aṇumpī}ti appamattakampi.
  5953. 495953,112,58,70,102,1,216,27,"{Tādisū}ti ye tādisā puggalā honti ariyā ujubhūtā, tesu appampi kataṃ mahapphalaṃ hoti mahājutikaṃ mahāvipphāraṃ, sukhette vuttabījamiva na nassati , itarasmiṃ pana pāpe bahumpi kataṃ aggimhi khittabījamiva nassatīti attho. "
  5954. 495954,112,58,103,105,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  5955. 495955,112,59,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yathāpi bījamaggimhi, ḍayhati na virūhati; "
  5956. 495956,112,60,2,9,1,41,6,"Evaṃ kataṃ asappurise, nassati na virūhati."
  5957. 495957,112,61,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kataññumhi ca posamhi, sīlavante ariyavuttine; "
  5958. 495958,112,62,2,23,1,46,8,"Sukhette viya bījāni, kataṃ tamhi na nassatī’’ ti.( jā.1.10.77-78); "
  5959. 495959,112,63,2,9,1,53,6,Pubbe {katakalyāṇo}ti paṭhamataraṃ upakāraṃ katvā ṭhito.
  5960. 495960,112,63,10,20,1,51,8,"{Akā}ti akari, ayaṃ loke sudukkaraṃ nāma akāsīti attho. "
  5961. 495961,112,63,21,45,1,145,20,"Pacchā {kayirā}ti so pacchā aññaṃ kiñci guṇaṃ karotu vā mā vā, teneva paṭhamakatena guṇena accantaṃ pūjanāraho hoti, sabbaṃ sakkārasammānaṃ arahatīti. "
  5962. 495962,112,64,2,13,1,61,10,"Idaṃ pana sutvā neva amaccā, na rājaputto puna kiñci kathesīti. "
  5963. 495963,112,65,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  5964. 495964,112,65,10,24,1,70,9,"‘‘ tadā paccantagāmavāsī ānando ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  5965. 495965,112,66,2,4,1,32,2,Mahāassārohajātakavaṇṇanā dutiyā.
  5966. 495966,112,68,2,7,1,20,2,[ 303]3. Ekarājajātakavaṇṇanā
  5967. 495967,112,69,2,14,1,103,11,Anuttare kāmaguṇe {samiddhe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kosalarājasevakaṃ ārabbha kathesi.
  5968. 495968,112,69,15,29,1,48,4,Paccuppannavatthu heṭṭhā seyyajātake( jā.1.3.94 ādayo) kathitameva.
  5969. 495969,112,69,30,52,1,124,17,"Idha pana satthā‘‘ na tvaññeva anatthena atthaṃ āhari, porāṇakapaṇḍitāpi attano anatthena atthaṃ āhariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  5970. 495970,112,70,2,8,1,55,6,Atīte bārāṇasirañño upaṭṭhāko amacco rājantepure dubbhi.
  5971. 495971,112,70,9,18,1,57,8,Rājā paccakkhatova tassa dosaṃ disvā taṃ raṭṭhā pabbājesi.
  5972. 495972,112,70,19,36,1,84,8,So dubbhisenaṃ nāma kosalarājānaṃ upaṭṭhahantoti sabbaṃ mahāsīlavajātake( jā.1.1.51) kathitameva.
  5973. 495973,112,70,37,50,1,137,13,Idha pana dubbhiseno mahātale amaccamajjhe nisinnaṃ bārāṇasirājānaṃ gaṇhāpetvā sikkāya pakkhipāpetvā uttarummāre heṭṭhāsīsakaṃ olambāpesi.
  5974. 495974,112,70,51,69,1,132,16,"Rājā corarājānaṃ ārabbha mettaṃ bhāvetvā kasiṇaparikammaṃ katvā jhānaṃ nibbattesi, bandhanaṃ chijji, tato rājā ākāse pallaṅkena nisīdi. "
  5975. 495975,112,70,70,85,1,82,10,"Corarājassa sarīre dāho uppajji,‘‘ ḍayhāmi ḍayhāmī’’ ti bhūmiyaṃ aparāparaṃ parivattati."
  5976. 495976,112,70,86,109,1,127,14,"‘‘ Kimetan’’ ti vutte‘‘ mahārāja, tumhe evarūpaṃ dhammikarājānaṃ niraparādhaṃ dvārassa uttarummāre heṭṭhāsīsakaṃ olambāpethā’’ ti vadiṃsu. "
  5977. 495977,112,70,110,116,1,35,6,Tena hi vegena gantvā mocetha nanti.
  5978. 495978,112,70,117,128,1,84,10,Purisā gantvā rājānaṃ ākāse pallaṅkena nisinnaṃ disvā āgantvā dubbhisenassa ārocesuṃ.
  5979. 495979,112,70,129,137,1,59,8,So vegena gantvā taṃ vanditvā khamāpetuṃ paṭhamaṃ gāthamāha–
  5980. 495980,112,71,2,4,1,0,0,9.
  5981. 495981,112,72,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Anuttare kāmaguṇe samiddhe, bhutvāna pubbe vasi ekarāja; "
  5982. 495982,112,73,2,13,1,62,8,"Sodāni dugge narakamhi khitto, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇan’’ ti. "
  5983. 495983,112,74,2,7,1,20,3,Tattha {vasī}ti vuttho.
  5984. 495984,112,74,8,12,1,34,3,{Ekarājā}ti bodhisattaṃ nāmenālapati.
  5985. 495985,112,74,13,18,1,22,4,{Sodānī}ti so tvaṃ idāni.
  5986. 495986,112,74,19,22,1,14,2,{Dugge}ti visame.
  5987. 495987,112,74,23,26,1,17,2,{Narakamhī}ti āvāṭe.
  5988. 495988,112,74,27,30,1,34,3,Olambitaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
  5989. 495989,112,74,31,42,1,110,11,Nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇan ti evarūpe visamaṭṭhāne khittopi porāṇakavaṇṇañca balañca nappajahasīti pucchati.
  5990. 495990,112,75,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthā avoca–
  5991. 495991,112,76,2,4,1,0,0,10.
  5992. 495992,112,77,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṃ, sampatthitā dubbhisena ahosi; "
  5993. 495993,112,78,2,12,1,60,9,"Taṃdāni laddhāna kathaṃ nu rāja, jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ. "
  5994. 495994,112,79,2,4,1,0,0,11.
  5995. 495995,112,80,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Sabbā kirevaṃ pariniṭṭhitāni, yasassinaṃ paññavantaṃ visayha; "
  5996. 495996,112,81,2,11,1,59,8,"Yaso ca laddhā purimaṃ uḷāraṃ, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ. "
  5997. 495997,112,82,2,4,1,0,0,12.
  5998. 495998,112,83,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Panujja dukkhena sukhaṃ janinda, sukhena vā dukkhamasayhasāhi; "
  5999. 495999,112,84,2,15,1,68,10,"Ubhayattha santo abhinibbutattā, sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā’’ ti. "
  6000. 496000,112,85,2,6,1,32,3,Tattha {khantī}ti adhivāsanakhanti.
  6001. 496001,112,85,7,10,1,18,2,{Tapo}ti tapacaraṇaṃ.
  6002. 496002,112,85,11,16,1,34,3,{Sampatthitā}ti icchitā abhikaṅkhitā .
  6003. 496003,112,85,17,21,1,29,3,{Dubbhisenā}ti taṃ nāmenālapati.
  6004. 496004,112,85,22,29,1,50,6,Taṃdāni {laddhānā}ti taṃ patthanaṃ idānāhaṃ labhitvā.
  6005. 496005,112,85,30,36,1,34,5,{Jahe}ti kena kāraṇena ahaṃ jaheyyaṃ.
  6006. 496006,112,85,37,49,1,62,11,"Yassa hi dukkhaṃ vā domanassaṃ vā hoti, so taṃ jaheyyāti dīpeti."
  6007. 496007,112,86,2,16,1,76,10,‘ ‘ Sabbā kirevaṃ pariniṭṭhitānī’’ ti anussavavasena attano sampattiṃ dassento āha .
  6008. 496008,112,86,17,27,1,99,9,Idaṃ vuttaṃ hoti– sabbāneva mama kattabbakiccāni dānasīlabhāvanāuposathakammāni pubbeva niṭṭhitānīti.
  6009. 496009,112,86,28,40,1,108,9,"Yasassinaṃ paññavantaṃ {visayhā}ti parivārasampattiyā yasassi, paññāsampadāya paññavanta, asayhasāhitāya visayha. "
  6010. 496010,112,86,41,44,1,27,3,Evaṃ tīṇipetāni ālapanāneva.
  6011. 496011,112,86,45,50,1,22,4,Nan ti panettha nipāto .
  6012. 496012,112,86,51,55,1,65,4,Byañjanasiliṭṭhatāvasenantakārassa sānunāsikatā katāti paccetabbā.
  6013. 496013,112,86,56,64,1,34,6,"Yaso {cā}ti yasañca, ayameva vā pāṭho. "
  6014. 496014,112,86,65,72,1,54,7,Laddhā puriman ti labhitvā purimaṃ pubbe aladdhapubbaṃ.
  6015. 496015,112,86,73,76,1,18,3,Uḷāran ti mahantaṃ.
  6016. 496016,112,86,77,79,1,58,2,Kilesavikkhambhanamettābhāvanājhānuppattiyo sandhāyevamāha.
  6017. 496017,112,86,80,89,1,79,8,{Nappajjahe}ti evarūpaṃ yasaṃ laddhā kiṃkāraṇā purāṇavaṇṇabalaṃ jahissāmīti attho.
  6018. 496018,112,87,2,11,1,79,8,{Dukkhenā}ti tayā uppāditena narakamhi khipanadukkhena mama rajjasukhaṃ panuditvā.
  6019. 496019,112,87,12,21,1,59,9,Sukhena vā dukkhan ti jhānasukhena vā taṃ dukkhaṃ panuditvā.
  6020. 496020,112,87,22,46,1,161,21,"Ubhayattha {santo}ti ye santo honti mādisā, te dvīsupi etesu koṭṭhāsesu abhinibbutasabhāvā majjhattā sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā, ekasadisā nibbikārāva hontīti. "
  6021. 496021,112,88,2,27,1,157,20,"Idaṃ sutvā dubbhiseno bodhisattaṃ khamāpetvā‘‘ tumhākaṃ rajjaṃ tumheva kāretha, ahaṃ vo core paṭibāhissāmī’’ ti vatvā tassa duṭṭhāmaccassa rājāṇaṃ kāretvā pakkāmi. "
  6022. 496022,112,88,28,36,1,89,8,Bodhisattopi rajjaṃ amaccānaṃ niyyādetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  6023. 496023,112,89,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6024. 496024,112,89,9,23,1,64,9,"‘‘ tadā dubbhiseno ānando ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6025. 496025,112,90,2,4,1,27,2,Ekarājajātakavaṇṇanā tatiyā.
  6026. 496026,112,92,2,7,1,20,2,[ 304]4. Daddarajātakavaṇṇanā
  6027. 496027,112,93,2,14,1,82,12,Imāni man ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kodhanaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6028. 496028,112,93,15,19,1,25,3,Vatthu heṭṭhā kathitameva.
  6029. 496029,112,93,20,101,1,423,52,"Tadā hi dhammasabhāyaṃ tassa kodhanabhāvakathāya samuṭṭhitāya satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu kodhanosī’’ ti vatvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave , idāneva, pubbepesa kodhanoyeva, kodhanabhāvenevassa porāṇakapaṇḍitā parisuddhā nāgarājabhāve ṭhitāpi tīṇi vassāni gūthapūritāya ukkārabhūmiyaṃ vasiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6030. 496030,112,94,2,27,1,227,23,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese daddarapabbatapāde daddaranāgabhavanaṃ nāma atthi, tattha rajjaṃ kārentassa daddararañño putto mahādaddaro nāma ahosi, kaniṭṭhabhātā panassa cūḷadaddaro nāma. "
  6031. 496031,112,94,28,36,1,73,8,So kodhano pharuso nāgamāṇavake akkosanto paribhāsanto paharanto vicarati.
  6032. 496032,112,94,37,45,1,72,8,Nāgarājā tassa pharusabhāvaṃ ñatvā nāgabhavanato taṃ nīharāpetuṃ āṇāpesi.
  6033. 496033,112,94,46,51,1,44,5,Mahādaddaro pana pitaraṃ khamāpetvā nivāresi.
  6034. 496034,112,94,52,59,1,47,6,"Dutiyampi rājā tassa kujjhi, dutiyampi khamāpesi. "
  6035. 496035,112,94,60,87,1,189,22,"Tatiyavāre pana‘‘ tvaṃ maṃ imaṃ anācāraṃ nīharāpentaṃ nivāresi, gacchatha dvepi janā imamhā nāgabhavanā nikkhamitvā bārāṇasiyaṃ ukkārabhūmiyaṃ tīṇi vassāni vasathā’’ ti nāgabhavanā nikkaḍḍhāpesi. "
  6036. 496036,112,94,88,92,1,24,4,Te tattha gantvā vasiṃsu.
  6037. 496037,112,94,93,118,1,209,21,Atha ne ukkārabhūmiyaṃ udakapariyante gocaraṃ pariyesamāne gāmadārakā disvā paharantā leḍḍudaṇḍādayo khipantā‘‘ ke ime puthulasīsā sūcinaṅguṭṭhā udakadeḍḍubhā maṇḍūkabhakkhā’’ tiādīni vatvā akkosanti paribhāsanti.
  6038. 496038,112,95,2,40,1,233,30,"Cūḷadaddaro caṇḍapharusatāya tesaṃ taṃ avamānaṃ asahanto‘‘ bhātika, ime dārakā amhe paribhavanti, āsīvisabhāvaṃ no na jānanti, ahaṃ tesaṃ avamānaṃ sahituṃ na sakkomi, nāsāvātena te nāsessāmī’’ ti bhātarā saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6039. 496039,112,96,2,4,1,0,0,13.
  6040. 496040,112,97,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Imāni maṃ daddara tāpayanti, vācāduruttāni manussaloke; "
  6041. 496041,112,98,2,12,1,57,7,"Maṇḍūkabhakkhā udakantasevī, āsīvisaṃ maṃ avisā sapantī’’ ti. "
  6042. 496042,112,99,2,7,1,30,3,Tattha {tāpayantī}ti dukkhāpenti.
  6043. 496043,112,99,8,34,1,139,17,Maṇḍūkabhakkhā {udakantasevī}ti‘‘ maṇḍūkabhakkhā’’ ti ca‘‘ udakantasevī’’ ti ca vadantā ete avisā gāmadārakā maṃ āsīvisaṃ samānaṃ sapanti akkosantīti.
  6044. 496044,112,100,2,9,1,48,6,Tassa vacanaṃ sutvā mahādaddaro sesagāthā abhāsi–
  6045. 496045,112,101,2,4,1,0,0,14.
  6046. 496046,112,102,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sakā raṭṭhā pabbājito, aññaṃ janapadaṃ gato; "
  6047. 496047,112,103,2,8,1,47,5,"Mahantaṃ koṭṭhaṃ kayirātha, duruttānaṃ nidhetave. "
  6048. 496048,112,104,2,4,1,0,0,15.
  6049. 496049,112,105,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā; "
  6050. 496050,112,106,2,9,1,44,6,"Na tattha mānaṃ kayirātha, vasamaññātake jane. "
  6051. 496051,112,107,2,4,1,0,0,16.
  6052. 496052,112,108,2,8,1,35,4,"‘ ‘ Videsavāsaṃ vasato, jātavedasamenapi; "
  6053. 496053,112,109,2,11,1,45,6,"Khamitabbaṃ sapaññena, api dāsassa tajjitan’’ ti. "
  6054. 496054,112,110,2,28,1,217,24,"Tattha duruttānaṃ {nidhetave}ti yathā dhaññanidhānatthāya mahantaṃ koṭṭhaṃ katvā pūretvā kicce uppanne dhaññaṃ vaḷañjenti, evamevaṃ videsaṃ gato antohadaye paṇḍito poso duruttānaṃ nidhānatthāya mahantaṃ koṭṭhaṃ kayirātha. "
  6055. 496055,112,110,29,38,1,75,9,Tattha tāni duruttāni nidahitvā puna attano pahonakakāle kātabbaṃ karissati.
  6056. 496056,112,110,39,69,1,135,21,Jātiyā vinayena {vā}ti‘‘ ayaṃ khattiyo brāhmaṇo’’ ti vā‘‘ sīlavā bahussuto guṇasampanno’’ ti vā evaṃ yattha jātiyā vinayena vā na jānantīti attho.
  6057. 496057,112,110,70,85,1,96,14,"Mānan ti evarūpaṃ maṃ lāmakavohārena voharanti, na sakkaronti na garuṃ karontīti mānaṃ na kareyya. "
  6058. 496058,112,110,86,95,1,77,8,Vasamaññātake {jane}ti attano jātigottādīni ajānantassa janassa santike vasanto.
  6059. 496059,112,110,96,103,1,32,5,"{Vasato}ti vasatā, ayameva vā pāṭho. "
  6060. 496060,112,111,2,8,1,35,6,Evaṃ te tattha tīṇi vassāni vasiṃsu.
  6061. 496061,112,111,9,13,1,24,4,Atha ne pitā pakkosāpesi.
  6062. 496062,112,111,14,19,1,32,5,Te tato paṭṭhāya nihatamānā jātā.
  6063. 496063,112,112,2,16,1,128,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kodhano bhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi."
  6064. 496064,112,112,17,32,1,73,10,"‘‘ Tadā cūḷadaddaro kodhano bhikkhu ahosi, mahādaddaro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6065. 496065,112,113,2,4,1,29,2,Daddarajātakavaṇṇanā catutthā.
  6066. 496066,112,115,2,7,1,26,2,[ 305]5. Sīlavīmaṃsanajātakavaṇṇanā
  6067. 496067,112,116,2,16,1,85,11,Natthi loke raho {nāmā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi.
  6068. 496068,112,116,17,32,1,50,5,Vatthu ekādasakanipāte pānīyajātake( jā.1.11.59 ādayo) āvi bhavissati.
  6069. 496069,112,116,33,44,1,111,10,Ayaṃ panettha saṅkhepo– pañcasatā bhikkhū antojetavane vasantā majjhimayāmasamanantare kāmavitakkaṃ vitakkayiṃsu.
  6070. 496070,112,116,45,65,1,141,16,"Satthā chasupi rattidivākoṭṭhāsesu yathā ekacakkhuko cakkhuṃ, ekaputto puttaṃ, cāmarī vālaṃ appamādena rakkhati, evaṃ niccakālaṃ bhikkhū oloketi. "
  6071. 496071,112,116,66,98,1,262,27,"So rattibhāge dibbacakkhunā jetavanaṃ olokento cakkavattirañño attano nivesane uppannacore viya te bhikkhū disvā gandhakuṭiṃ vivaritvā ānandattheraṃ āmantetvā‘‘ ānanda, antojetavane koṭisanthāre vasanakabhikkhū sannipātāpetvā gandhakuṭidvāre āsanaṃ paññāpehī’’ ti āha. "
  6072. 496072,112,116,99,104,1,32,5,So tathā katvā satthu paṭivedesi.
  6073. 496073,112,116,105,133,1,168,21,"Satthā paññattāsane nisīditvā sabbasaṅgāhikavasena āmantetvā‘‘ bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā‘ pāpakaraṇe raho nāma natthī’ ti pāpaṃ na kariṃsū’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  6074. 496074,112,117,2,22,1,205,20,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto tattheva bārāṇasiyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike pañcannaṃ māṇavakasatānaṃ jeṭṭhako hutvā sippaṃ uggaṇhāti.
  6075. 496075,112,117,23,28,1,38,5,Ācariyassa pana vayappattā dhītā atthi.
  6076. 496076,112,117,29,43,1,84,10,So cintesi‘‘ imesaṃ māṇavakānaṃ sīlaṃ vīmaṃsitvā sīlasampannasseva dhītaraṃ dassāmī’’ ti.
  6077. 496077,112,117,44,85,1,265,31,"So ekadivasaṃ māṇavake āmantetvā‘‘ tātā, mayhaṃ dhītā vayappattā, vivāhamassā kāressāmi, vatthālaṅkāraṃ laddhuṃ vaṭṭati, gacchatha tumhe attano attano ñātakānaṃ apassantānaññeva thenetvā vatthālaṅkāre āharatha, kenaci adiṭṭhameva gaṇhāmi, dassetvā ābhataṃ na gaṇhāmī’’ ti āha. "
  6078. 496078,112,117,86,101,1,102,11,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya ñātakānaṃ apassantānaṃ thenetvā vatthapiḷandhanādīni āharanti.
  6079. 496079,112,117,102,107,1,40,5,Ācariyo ābhatābhataṃ visuṃ visuṃ ṭhapesi.
  6080. 496080,112,117,108,113,1,30,5,Bodhisatto pana na kiñci āhari.
  6081. 496081,112,117,114,132,1,55,11,"Atha naṃ ācariyo āha‘‘ tvaṃ pana, tāta, na kiñci āharasī’’ ti."
  6082. 496082,112,117,133,141,1,14,3,"‘‘ Āma, ācariyā’’ ti."
  6083. 496083,112,117,142,150,1,13,3,"‘‘ Kasmā, tātā’’ ti."
  6084. 496084,112,117,151,175,1,117,19,"‘‘ Tumhe na kassaci passsantassa ābhataṃ gaṇhatha, ahaṃ pana pāpakaraṇe raho nāma na passāmī’’ ti dīpento imā dve gāthā āha– "
  6085. 496085,112,118,2,4,1,0,0,17.
  6086. 496086,112,119,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato; "
  6087. 496087,112,120,2,9,1,42,6,"Passanti vanabhūtāni, taṃ bālo maññatī raho. "
  6088. 496088,112,121,2,4,1,0,0,18.
  6089. 496089,112,122,2,14,1,43,9,"‘ ‘ Ahaṃ raho na passāmi, suññaṃ vāpi na vijjati; "
  6090. 496090,112,123,2,14,1,48,9,"Yattha aññaṃ na passāmi, asuññaṃ hoti taṃ mayā’’ ti. "
  6091. 496091,112,124,2,7,1,32,3,Tattha {raho}ti paṭicchannaṭṭhānaṃ.
  6092. 496092,112,124,8,12,1,34,3,{Vanabhūtānī}ti vane nibbattabhūtāni.
  6093. 496093,112,124,13,23,1,56,9,Taṃ {bālo}ti taṃ pāpakammaṃ raho mayā katanti bālo maññati.
  6094. 496094,112,124,24,38,1,78,12,"Suññaṃ {vāpī}ti yaṃ vā ṭhānaṃ sattehi suññaṃ tucchaṃ bhaveyya, tampi natthīti āha. "
  6095. 496095,112,125,2,36,1,213,27,"Ācariyo tassa pasīditvā‘‘ tāta, na mayhaṃ gehe dhanaṃ natthi, ahaṃ pana sīlasampannassa dhītaraṃ dātukāmo ime māṇavake vīmaṃsanto evamakāsiṃ, mama dhītā tuyhameva anucchavikā’’ ti dhītaraṃ alaṅkaritvā bodhisattassa adāsi. "
  6096. 496096,112,125,37,49,1,64,8,Sesamāṇavake‘‘ tumhehi ābhatābhataṃ tumhākaṃ gehameva nethā’’ ti āha.
  6097. 496097,112,126,2,33,1,180,24,"Satthā ‘‘ iti kho, bhikkhave, te dussīlamāṇavakā attano dussīlatāya taṃ itthiṃ na labhiṃsu, itaro paṇḍitamāṇavo sīlasampannatāya labhī’’ ti vatvā abhisambuddho hutvā itarā dve gāthā abhāsi– "
  6098. 496098,112,127,2,4,1,0,0,19.
  6099. 496099,112,128,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Dujjacco ca sujacco ca, nando ca sukhavaḍḍhito; "
  6100. 496100,112,129,2,10,1,47,7,"Vajjo ca addhuvasīlo ca, te dhammaṃ jahumatthikā. "
  6101. 496101,112,130,2,4,1,0,0,20.
  6102. 496102,112,131,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Brāhmaṇo ca kathaṃ jahe, sabbadhammāna pāragū; "
  6103. 496103,112,132,2,10,1,43,5,"Yo dhammamanupāleti, dhitimā saccanikkamo’’ ti. "
  6104. 496104,112,133,2,25,1,140,16,"Tattha {dujjacco}tiādayo cha jeṭṭhakamāṇavā, tesaṃ nāmaṃ gaṇhi, avasesānaṃ nāmaṃ aggahetvā sabbasaṅgāhikavaseneva‘‘ te dhammaṃ jahumatthikā’’ ti āha. "
  6105. 496105,112,133,26,32,1,29,5,Tattha {te}ti sabbepi te māṇavā.
  6106. 496106,112,133,33,37,1,33,3,Dhamman ti itthipaṭilābhasabhāvaṃ .
  6107. 496107,112,133,38,46,1,45,6,"{Jahumatthikā}ti jahuṃ atthikā, ayameva vā pāṭho. "
  6108. 496108,112,133,47,50,1,37,3,Makāro padabyañjanasandhivasena vutto.
  6109. 496109,112,133,51,67,1,117,15,Idaṃ vuttaṃ hoti– sabbepi te māṇavā tāya itthiyā atthikāva hutvā attano dussīlatāya taṃ itthipaṭilābhasabhāvaṃ jahiṃsu.
  6110. 496110,112,134,2,9,1,46,6,Brāhmaṇo {cā}ti itaro pana sīlasampanno brāhmaṇo.
  6111. 496111,112,134,10,18,1,64,7,Kathaṃ {jahe}ti kena kāraṇena taṃ itthipaṭilābhasabhāvaṃ jahissati.
  6112. 496112,112,134,19,43,1,130,19,"Sabbadhammānan ti imasmiṃ ṭhāne lokiyāni pañca sīlāni, dasa sīlāni, tīṇi sucaritāni ca, sabbadhammā nāma, tesaṃ so pāraṃ gatoti pāragū. "
  6113. 496113,112,134,44,52,1,57,7,Dhamman ti vuttappakārameva dhammaṃ yo anupāleti rakkhati.
  6114. 496114,112,134,53,57,1,41,3,{Dhitimā}ti sīlarakkhanadhitiyā samannāgato.
  6115. 496115,112,134,58,66,1,77,7,{Saccanikkamo}ti sacce sabhāvabhūte yathāvutte sīladhamme nikkamena samannāgato.
  6116. 496116,112,135,2,17,1,136,14,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne tāni pañca bhikkhusatāni arahatte patiṭṭhahiṃsu. "
  6117. 496117,112,136,2,11,1,64,8,"Tadā ācariyo sāriputto ahosi, paṇḍitamāṇavo pana ahameva ahosinti. "
  6118. 496118,112,137,2,4,1,34,2,Sīlavīmaṃsanajātakavaṇṇanā pañcamā.
  6119. 496119,112,139,2,7,1,19,2,[ 306]6. Sujātājātakavaṇṇanā
  6120. 496120,112,140,2,12,1,73,9,{Kimaṇḍakā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mallikaṃ deviṃ ārabbha kathesi.
  6121. 496121,112,140,13,28,1,81,10,"Ekadivasaṃ kira rañño tāya saddhiṃ sirivivādo ahosi,‘‘ sayanakalaho’’ tipi vadantiyeva. "
  6122. 496122,112,140,29,35,1,44,6,Rājā kujjhitvā tassā atthibhāvampi na jānāti.
  6123. 496123,112,140,36,51,1,72,11,Mallikā devīpi‘‘ satthā rañño mayi kuddhabhāvaṃ na jānāti maññe’’ ti cintesi.
  6124. 496124,112,140,52,70,1,156,14,Satthāpi ñatvā‘‘ imesaṃ samaggabhāvaṃ karissāmī’’ ti pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcabhikkhusataparivāro sāvatthiṃ pavisitvā rājadvāraṃ agamāsi.
  6125. 496125,112,140,71,85,1,152,14,Rājā tathāgatassa pattaṃ gahetvā nivesanaṃ pavesetvā paññattāsane nisīdāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dakkhiṇodakaṃ datvā yāgukhajjakaṃ āhari.
  6126. 496126,112,140,86,100,1,59,9,"Satthā pattaṃ hatthena pidahitvā‘‘ mahārāja, kahaṃ devī’’ ti āha."
  6127. 496127,112,140,101,114,1,40,7,"‘‘ Kiṃ, bhante, tāya attano yasena mattāyā’’ ti?"
  6128. 496128,112,140,115,134,1,102,14,"‘‘ Mahārāja, sayameva yasaṃ datvā mātugāmaṃ ukkhipitvā tāya katassa aparādhassa asahanaṃ nāma na yuttan’’ ti. "
  6129. 496129,112,140,135,146,1,63,9,"Rājā satthu vacanaṃ sutvā taṃ pakkosāpesi, sā satthāraṃ parivisi. "
  6130. 496130,112,140,147,160,1,82,9,Satthā‘‘ aññamaññaṃ samaggehi bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti sāmaggirasavaṇṇaṃ kathetvā pakkāmi.
  6131. 496131,112,140,161,166,1,39,5,Tato paṭṭhāya ubho samaggavāsaṃ vasiṃsu.
  6132. 496132,112,140,167,183,1,92,11,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, satthā ekavacaneneva ubho samagge akāsī’’ ti. "
  6133. 496133,112,140,184,230,1,193,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepāhaṃ ete ekavādeneva samagge akāsin’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  6134. 496134,112,141,2,13,1,94,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi.
  6135. 496135,112,141,14,21,1,69,7,Athekadivasaṃ rājā vātapānaṃ vivaritvā rājaṅgaṇaṃ olokayamāno aṭṭhāsi.
  6136. 496136,112,141,22,47,1,162,20,"Tasmiṃ khaṇe ekā paṇṇikadhītā abhirūpā paṭhamavaye ṭhitā sujātā nāma badarapacchiṃ sīse katvā‘‘ badarāni gaṇhatha, badarāni gaṇhathā’’ ti vadamānā rājaṅgaṇena gacchati. "
  6137. 496137,112,141,48,64,1,134,16,Rājā tassā saddaṃ sutvā tāya paṭibaddhacitto hutvā asāmikabhāvaṃ ñatvā taṃ pakkosāpetvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapetvā mahantaṃ yasaṃ adāsi.
  6138. 496138,112,141,65,70,1,26,5,Sā rañño piyā ahosi manāpā.
  6139. 496139,112,141,71,77,1,58,6,Athekadivasaṃ rājā suvaṇṇataṭṭake badarāni khādanto nisīdi.
  6140. 496140,112,141,78,99,1,114,16,"Tadā sujātā devī rājānaṃ badarāni khādantaṃ disvā‘‘ mahārāja, kiṃ nāma tumhe khādathā’’ ti pucchantī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6141. 496141,112,142,2,4,1,0,0,21.
  6142. 496142,112,143,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kimaṇḍakā ime deva, nikkhittā kaṃsamallake; "
  6143. 496143,112,144,2,12,1,44,7,"Upalohitakā vaggū, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  6144. 496144,112,145,2,12,1,74,8,"Tattha {kimaṇḍakā}ti kiṃphalāni nāmetāni, parimaṇḍalavasena pana aṇḍakāti āha. "
  6145. 496145,112,145,13,16,1,29,2,{Kaṃsamallake}ti suvaṇṇataṭṭake.
  6146. 496146,112,145,17,20,1,24,2,{Upalohitakā}ti rattavaṇṇā.
  6147. 496147,112,145,21,25,1,22,3,{Vaggū}ti cokkhā nimmalā.
  6148. 496148,112,146,2,21,1,124,15,Rājā kujjhitvā‘‘ badaravāṇijake paṇṇikagahapatikassa dhīte attano kulasantakāni badarānipi na jānāsī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi–
  6149. 496149,112,147,2,4,1,0,0,22.
  6150. 496150,112,148,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Yāni pure tuvaṃ devi, bhaṇḍu nantakavāsinī; "
  6151. 496151,112,149,2,9,1,47,6,"Ucchaṅgahatthā pacināsi, tassā te koliyaṃ phalaṃ. "
  6152. 496152,112,150,2,4,1,0,0,23.
  6153. 496153,112,151,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Uḍḍayhate na ramati, bhogā vippajahanti taṃ; "
  6154. 496154,112,152,2,11,1,47,6,"Tatthevimaṃ paṭinetha, yattha kolaṃ pacissatī’’ ti. "
  6155. 496155,112,153,2,7,1,31,4,Tattha {bhaṇḍū}ti muṇḍasīsā hutvā.
  6156. 496156,112,153,8,11,1,37,2,{Nantakavāsinī}ti jiṇṇapilotikanivatthā.
  6157. 496157,112,153,12,30,1,161,16,Ucchaṅgahatthā {pacināsī}ti aṭaviṃ pavisitvā aṅkusakena sākhaṃ onāmetvā ocitocitaṃ hatthena gahetvā ucchaṅge pakkhipanavasena ucchaṅgahatthā hutvā pacināsi ocināsi.
  6158. 496158,112,153,31,50,1,128,18,"Tassā te koliyaṃ phalan ti tassā tava evaṃ pacinantiyā ocinantiyā yamahaṃ idāni khādāmi, idaṃ koliyaṃ kuladattiyaṃ phalanti attho. "
  6159. 496159,112,154,2,17,1,107,13,Uḍḍayhate na {ramatī}ti ayaṃ jammī imasmiṃ rājakule vasamānā lohakumbhiyaṃ pakkhittā viya ḍayhati nābhiramati.
  6160. 496160,112,154,18,24,1,46,5,{Bhogā}ti rājabhogā imaṃ alakkhikaṃ vippajahanti.
  6161. 496161,112,154,25,42,1,122,15,"Yattha kolaṃ {pacissatī}ti yattha gantvā puna badarameva pacinitvā vikkiṇantī jīvikaṃ kappessati, tattheva naṃ nethāti vadati. "
  6162. 496162,112,155,2,29,1,147,19,Bodhisatto ‘‘ ṭhapetvā maṃ añño ime samagge kātuṃ na sakkhissatī’’ ti rājānaṃ saññāpetvā‘‘ imissā anikkaḍḍhanaṃ karisssāmī’’ ti cintetvā catutthaṃ gāthamāha–
  6163. 496163,112,156,2,4,1,0,0,24.
  6164. 496164,112,157,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Honti hete mahārāja, iddhippattāya nāriyā; "
  6165. 496165,112,158,2,12,1,46,7,"Khama deva sujātāya, māssā kujjha rathesabhā’’ ti. "
  6166. 496166,112,159,2,42,1,236,31,"Tassattho – mahārāja, ete evarūpā pamādadosā yasaṃ pattāya nāriyā hontiyeva, etaṃ evarūpe ucce ṭhāne ṭhapetvā idāni‘‘ ettakassa aparādhassa asahanaṃ nāma na yuttaṃ tumhākaṃ, tasmā khama, deva, sujātāya, etissā mā kujjha rathesabha rathajeṭṭhakāti. "
  6167. 496167,112,160,2,12,1,75,10,Rājā tassa vacanena deviyā taṃ aparādhaṃ sahitvā yathāṭhāneyeva naṃ ṭhapesi.
  6168. 496168,112,160,13,18,1,41,5,Tato paṭṭhāya ubho samaggavāsaṃ vasiṃsūti.
  6169. 496169,112,161,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6170. 496170,112,161,9,26,1,79,11,"‘‘ tadā bārāṇasirājā kosalarājā ahosi, sujātā mallikā, amacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6171. 496171,112,162,2,4,1,27,2,Sujātājātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  6172. 496172,112,164,2,7,1,19,2,[ 307]7. Palāsajātakavaṇṇanā
  6173. 496173,112,165,2,14,1,98,11,Acetanaṃ brāhmaṇa assuṇantan ti idaṃ satthā parinibbānamañce nipanno ānandattheraṃ ārabbha kathesi.
  6174. 496174,112,165,15,55,1,256,29,"Sohāyasmā‘‘ ajja rattiyā paccūsasamaye satthā parinibbāyissatī’’ ti ñatvā‘‘ ahañcamhi sekkho sakaraṇīyo, satthu ca me parinibbānaṃ bhavissati, pañcavīsati vassāni satthu kataṃ upaṭṭhānaṃ nipphalaṃ bhavissatī’’ ti sokābhibhūto uyyānaovarake kapisīsaṃ ālambitvā parodi. "
  6175. 496175,112,165,56,115,1,319,42,"Satthā taṃ apassanto‘‘ kahaṃ, bhikkhave, ānando’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ katapuññosi tvaṃ, ānanda, padhānamanuyuñja, khippaṃ hohisi anāsavo, mā cintayi, idāni tayā mama kataṃ upaṭṭhānaṃ kiṃkāraṇā nipphalaṃ bhavissati, yassa te pubbe sarāgādikālepi mama kataṃ upaṭṭhānaṃ nipphalaṃ nāhosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6176. 496176,112,166,2,13,1,108,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasito avidūre palāsarukkhadevatā hutvā nibbatti.
  6177. 496177,112,166,14,22,1,80,8,Tadā bārāṇasivāsino manussā devatāmaṅgalikā ahesuṃ niccaṃ balikaraṇādīsu payuttā.
  6178. 496178,112,166,23,66,1,317,35,Atheko duggatabrāhmaṇo‘‘ ahampi ekaṃ devataṃ paṭijaggissāmī’’ ti ekasmiṃ unnatappadese ṭhitassa mahato palāsarukkhassa mūlaṃ samaṃ nittiṇaṃ katvā parikkhipitvā vālukaṃ okiritvāva sammajjitvā rukkhe gandhapañcaṅgulikāni datvā mālāgandhadhūmehi pūjetvā dīpaṃ jāletvā‘‘ sukhaṃ sayā’’ ti vatvā rukkhaṃ padakkhiṇaṃ katvā pakkamati.
  6179. 496179,112,166,67,72,1,47,5,Dutiyadivase pātova gantvā sukhaseyyaṃ pucchati.
  6180. 496180,112,166,73,97,1,143,18,"Athekadivasaṃ rukkhadevatā cintesi‘‘ ayaṃ brāhmaṇo ativiya maṃ paṭijaggati, imaṃ brāhmaṇaṃ vīmaṃsitvā yena kāraṇena maṃ paṭijaggati, taṃ dassāmī’’ ti. "
  6181. 496181,112,166,98,110,1,112,12,Sā tasmiṃ khaṇe brāhmaṇe āgantvā rukkhamūle sammajjante mahallakabrāhmaṇavesena samīpe ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  6182. 496182,112,167,2,4,1,0,0,25.
  6183. 496183,112,168,2,12,1,55,7,"‘ ‘ Acetanaṃ brāhmaṇa assuṇantaṃ, jāno ajānantamimaṃ palāsaṃ; "
  6184. 496184,112,169,2,13,1,65,8,"Āraddhaviriyo dhuvaṃ appamatto, sukhaseyyaṃ pucchasi kissa hetū’’ ti. "
  6185. 496185,112,170,2,7,1,43,5,Tattha assuṇantan ti acetanattāva asuṇantaṃ.
  6186. 496186,112,170,8,18,1,63,8,{Jāno}ti tuvaṃ jānamāno hutvā dhuvaṃ {appamatto}ti niccaṃ appamatto.
  6187. 496187,112,171,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  6188. 496188,112,172,2,4,1,0,0,26.
  6189. 496189,112,173,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Dūre suto ceva brahā ca rukkho, dese ṭhito bhūtanivāsarūpo; "
  6190. 496190,112,174,2,16,1,64,11,"Tasmā namassāmi imaṃ palāsaṃ, ye cettha bhūtā te dhanassa hetū’’ ti. "
  6191. 496191,112,175,2,17,1,84,12,"Tattha dūre {suto}ti brāhmaṇa ayaṃ rukkho dūre suto vissuto, na āsannaṭṭhāneyeva pākaṭo. "
  6192. 496192,112,175,18,23,1,21,4,Brahā {cā}ti mahanto ca.
  6193. 496193,112,175,24,31,1,43,6,Dese {ṭhito}ti unnate same bhūmippadese ṭhito.
  6194. 496194,112,175,32,43,1,87,8,"{Bhūtanivāsarūpo}ti devatānivāsasabhāvo, addhā ettha mahesakkhā devatā nivutthā bhavissati. "
  6195. 496195,112,175,44,62,1,100,15,"Te dhanassa {hetū}ti imañca rukkhaṃ ye cettha nivutthā bhūtā, te dhanassa hetu namassāmi, na nikkāraṇāti. "
  6196. 496196,112,176,2,38,1,211,28,"Taṃ sutvā rukkhadevatā brāhmaṇassa pasannā‘‘ ahaṃ, brāhmaṇa, imasmiṃ rukkhe nibbattadevatā, mā bhāyi, dhanaṃ te dassāmī’’ ti taṃ assāsetvā attano vimānadvāre mahantena devatānubhāvena ākāse ṭhatvā itarā dve gāthā abhāsi– "
  6197. 496197,112,177,2,4,1,0,0,27.
  6198. 496198,112,178,2,12,1,60,8,"‘ ‘ So te karissāmi yathānubhāvaṃ, kataññutaṃ brāhmaṇa pekkhamāno; "
  6199. 496199,112,179,2,11,1,59,8,"Kathañhi āgamma sataṃ sakāse, moghāni te assu pariphanditāni. "
  6200. 496200,112,180,2,4,1,0,0,28.
  6201. 496201,112,181,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Yo tindukarukkhassa paro pilakkho, parivārito pubbayañño uḷāro; "
  6202. 496202,112,182,2,14,1,62,9,"Tassesa mūlasmiṃ nidhi nikhāto, adāyādo gaccha taṃ uddharāhī’’ ti. "
  6203. 496203,112,183,2,8,1,45,5,Tattha yathānubhāvan ti yathāsatti yathābalaṃ.
  6204. 496204,112,183,9,20,1,87,11,Kataññutan ti tayā mayhaṃ kataguṇaṃ jānanto taṃ attani vijjamānaṃ kataññutaṃ pekkhamāno.
  6205. 496205,112,183,21,24,1,16,2,{Āgammā}ti āgantvā.
  6206. 496206,112,183,25,30,1,35,4,Sataṃ {sakāse}ti sappurisānaṃ santike.
  6207. 496207,112,183,31,45,1,144,13,Moghāni te assu {pariphanditānī}ti sukhaseyyapucchanavasena vācāphanditāni sammajjanādikaraṇena kāyaphanditāni ca tava kathaṃ aphalāni bhavissanti.
  6208. 496208,112,184,2,18,1,135,15,Yo tindukarukkhassa paro {pilakkho}ti yo esa tindukarukkhassa parato pilakkharukkho ṭhitoti vimānadvāre ṭhitāva hatthaṃ pasāretvā dasseti.
  6209. 496209,112,184,19,52,1,275,27,"{Parivārito}tiādīsu tassa pilakkharukkhassa mūle esa taṃ rukkhamūlaṃ parikkhipitvā nihitatāya parivārito, pubbe yiṭṭhayaññavasena purimasāmikānaṃ uppannatāya pubbayañño, anekanidhikumbhi bhāvena mahantattā uḷāro, bhūmiṃ khaṇitvā ṭhapitattā nikhāto, idāni dāyādānaṃ abhāvato adāyādo. "
  6210. 496210,112,184,53,74,1,154,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– esa taṃ rukkhamūlaṃ parikkhipitvā gīvāya gīvaṃ paharantīnaṃ nidhikumbhīnaṃ vasena mahānidhi nikhāto asāmiko, gaccha taṃ uddharitvā gaṇhāti. "
  6211. 496211,112,185,2,53,1,309,42,"Evañca pana vatvā sā devatā‘‘ brāhmaṇa, tvaṃ etaṃ uddharitvā gaṇhanto kilamissasi, gaccha tvaṃ, ahameva taṃ tava gharaṃ netvā asukasmiṃ asukasmiñca ṭhāne nidahissāmi, tvaṃ etaṃ dhanaṃ yāvajīvaṃ paribhuñjanto dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkhāhī’’ ti brāhmaṇassa ovādaṃ datvā taṃ dhanaṃ attano ānubhāvena tassa ghare patiṭṭhāpesi. "
  6212. 496212,112,186,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6213. 496213,112,186,10,24,1,62,9,"‘‘ tadā brāhmaṇo ānando ahosi, rukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6214. 496214,112,187,2,4,1,27,2,Palāsajātakavaṇṇanā sattamā.
  6215. 496215,112,189,2,7,1,19,2,[ 308]8. Sakuṇajātakavaṇṇanā
  6216. 496216,112,190,2,14,1,95,12,Akaramhasa te kiccan ti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattassa akataññutaṃ ārabbha kathesi.
  6217. 496217,112,190,15,32,1,73,10,"‘‘ Na, bhikkhave, idāneva, pubbepi devadatto akataññūyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6218. 496218,112,191,2,13,1,106,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese rukkhakoṭṭakasakuṇo hutvā nibbatti.
  6219. 496219,112,191,14,33,1,119,16,"Athekassa sīhassa maṃsaṃ khādantassa aṭṭhi gale laggi, galo uddhumāyi, gocaraṃ gaṇhituṃ na sakkoti, kharā vedanā pavattati. "
  6220. 496220,112,191,34,54,1,84,14,"Atha naṃ so sakuṇo gocarappasuto disvā sākhāya nilīno‘‘ kiṃ te, samma, dukkhan’’ ti pucchi. "
  6221. 496221,112,191,55,58,1,20,3,So tamatthaṃ ācikkhi.
  6222. 496222,112,191,59,83,1,100,16,"‘‘ Ahaṃ te, samma, etaṃ aṭṭhiṃ apaneyyaṃ, bhayena pana te mukhaṃ pavisituṃ na visahāmi, khādeyyāsipi man’’ ti."
  6223. 496223,112,191,84,101,1,51,10,"‘‘ Mā bhāyi, samma, nāhaṃ taṃ khādāmi, jīvitaṃ me dehī’’ ti. "
  6224. 496224,112,191,102,147,1,235,33,"So‘‘ sādhū’’ ti taṃ vāmapassena nipajjāpetvā‘‘ ko jānāti, kimpesa karissatī’’ ti cintetvā yathā mukhaṃ pidahituṃ na sakkoti, tathā tassa adharoṭṭhe ca uttaroṭṭhe ca daṇḍakaṃ ṭhapetvā mukhaṃ pavisitvā aṭṭhikoṭiṃ tuṇḍena pahari, aṭṭhi patitvā gataṃ. "
  6225. 496225,112,191,148,161,1,110,13,So aṭṭhiṃ pātetvā sīhassa mukhato nikkhamanto daṇḍakaṃ tuṇḍena paharitvā pātentova nikkhamitvā sākhagge nilīyi.
  6226. 496226,112,191,162,170,1,63,8,Sīho nirogo hutvā ekadivasaṃ ekaṃ vanamahiṃsaṃ vadhitvā khādati.
  6227. 496227,112,191,171,188,1,104,13,Sakuṇo‘‘ vīmaṃsissāmi nan’’ ti tassa uparibhāge sākhāya nilīyitvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  6228. 496228,112,192,2,4,1,0,0,29.
  6229. 496229,112,193,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Akaramhasa te kiccaṃ, yaṃ balaṃ ahuvamhase; "
  6230. 496230,112,194,2,12,1,44,7,"Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase’’ ti. "
  6231. 496231,112,195,2,16,1,73,12,"Tattha akaramhasa te kiccan ti bho, sīha, mayampi tava ekaṃ kiccaṃ akarimha. "
  6232. 496232,112,195,17,32,1,91,13,"Yaṃ balaṃ {ahuvamhase}ti yaṃ amhākaṃ balaṃ ahosi, tena balena tato kiñci ahāpetvā akarimhayeva. "
  6233. 496233,112,196,2,8,1,32,5,Taṃ sutvā sīho dutiyaṃ gāthamāha–
  6234. 496234,112,197,2,4,1,0,0,30.
  6235. 496235,112,198,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Mama lohitabhakkhassa, niccaṃ luddāni kubbato; "
  6236. 496236,112,199,2,12,1,46,7,"Dantantaragato santo, taṃ bahuṃ yampi jīvasī’’ ti. "
  6237. 496237,112,200,2,9,1,39,7,Taṃ sutvā sakuṇo itarā dve gāthā abhāsi–
  6238. 496238,112,201,2,4,1,0,0,31.
  6239. 496239,112,202,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Akataññumakattāraṃ, katassa appaṭikārakaṃ; "
  6240. 496240,112,203,2,9,1,45,6,"Yasmiṃ kataññutā natthi, niratthā tassa sevanā. "
  6241. 496241,112,204,2,4,1,0,0,32.
  6242. 496242,112,205,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Yassa sammukhaciṇṇena, mittadhammo na labbhati; "
  6243. 496243,112,206,2,10,1,44,5,"Anusūyamanakkosaṃ , saṇikaṃ tamhā apakkamen’’ ti. "
  6244. 496244,112,207,2,7,1,39,5,Tattha akataññun ti kataguṇaṃ ajānantaṃ.
  6245. 496245,112,207,8,12,1,31,4,Akattāran ti yaṃkiñci akarontaṃ.
  6246. 496246,112,207,13,18,1,40,4,{Sammukhaciṇṇenā}ti sammukhe katena guṇena.
  6247. 496247,112,207,19,31,1,99,12,Anusūyamanakkosan ti taṃ puggalaṃ na usūyanto na akkosanto saṇikaṃ tamhā pāpapuggalā apagaccheyyāti.
  6248. 496248,112,207,32,37,1,28,5,Evaṃ vatvā so sakuṇo pakkāmi.
  6249. 496249,112,208,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6250. 496250,112,208,9,23,1,55,9,"‘‘ tadā sīho devadatto ahosi, sakuṇo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6251. 496251,112,209,2,4,1,27,2,Sakuṇajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  6252. 496252,112,211,2,7,1,18,2,[ 309]9. Chavajātakavaṇṇanā
  6253. 496253,112,212,2,15,1,94,12,Sabbamidaṃ carimaṃ katan ti idaṃ satthā jetavane viharanto chabbaggiye bhikkhū ārabbha kathesi.
  6254. 496254,112,212,16,25,1,34,4,Vatthu vinaye( pāci.646) vitthārato āgatameva.
  6255. 496255,112,212,26,90,1,346,45,"Ayaṃ panettha saṅkhepo– satthā chabbaggiye pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desethā’’ ti pucchitvā‘‘ evaṃ, bhante’’ ti vutte te bhikkhū garahitvā‘‘ ayuttaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ mama dhamme agāravakaraṇaṃ, porāṇakapaṇḍitā hi nīce āsane nisīditvā bāhirakamantepi vācente garahiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6256. 496256,112,213,2,14,1,110,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto caṇḍālakule nibbattitvā vayappatto kuṭumbaṃ saṇṭhapesi.
  6257. 496257,112,213,15,31,1,74,11,"Tassa bhariyā ambadohaḷinī hutvā taṃ āha‘‘ sāmi, icchāmahaṃ ambaṃ khāditun’’ ti."
  6258. 496258,112,213,32,48,1,71,10,"‘‘ Bhadde, imasmiṃ kāle ambaṃ natthi, aññaṃ kiñci ambilaphalaṃ āharissāmī’’ ti."
  6259. 496259,112,213,49,64,1,71,9,"‘‘ Sāmi, ambaphalaṃ labhamānāva jīvissāmi, alabhamānāya me jīvitaṃ natthī’’ ti. "
  6260. 496260,112,213,65,80,1,70,10,So tassā paṭibaddhacitto ‘‘ kahaṃ nu kho ambaphalaṃ labhissāmī’’ ti cintesi.
  6261. 496261,112,213,81,90,1,64,9,Tena kho pana samayena bārāṇasirañño uyyāne ambo dhuvaphalo hoti.
  6262. 496262,112,213,91,114,1,153,19,So‘‘ tato ambapakkaṃ āharitvā imissā dohaḷaṃ paṭippassambhessāmī’’ ti rattibhāge uyyānaṃ gantvā ambaṃ abhiruhitvā nilīno sākhāya sākhaṃ ambaṃ olokento vicari.
  6263. 496263,112,213,115,120,1,38,5,Tassa tathā karontasseva ratti vibhāyi.
  6264. 496264,112,213,121,143,1,94,14,"So cintesi‘‘ sace idāni otaritvā gamissāmi, disvā maṃ‘ coro’ ti gaṇhissanti, rattibhāge gamissāmī’’ ti. "
  6265. 496265,112,213,144,149,1,40,5,Athekaṃ viṭapaṃ abhiruhitvā nilīno acchi.
  6266. 496266,112,214,2,25,1,159,19,Tadā bārāṇasirājā‘‘ purohitassa santike mante uggaṇhissāmī’’ ti uyyānaṃ pavisitvā ambarukkhamūle ucce āsane nisīditvā ācariyaṃ nīce āsane nisīdāpetvā mante uggaṇhi.
  6267. 496267,112,214,26,30,1,31,4,Bodhisatto upari nilīno cintesi–
  6268. 496268,112,214,31,43,1,62,9,"‘‘ yāva adhammiko ayaṃ rājā, yo uccāsane nisīditvā mante uggaṇhāti. "
  6269. 496269,112,214,44,53,1,60,8,"Ayaṃ brāhmaṇopi adhammiko, yo nīcāsane nisīditvā mante vāceti. "
  6270. 496270,112,214,54,69,1,83,12,"Ahampi adhammiko, yo mātugāmassa vasaṃ gantvā mama jīvitaṃ agaṇetvā ambaṃ āharāmī’’ ti. "
  6271. 496271,112,214,70,97,1,136,19,"So rukkhato otaranto ekaṃ olambanasākhaṃ gahetvā tesaṃ ubhinnampi antare patiṭṭhāya‘‘ mahārāja, ahaṃ naṭṭho, tvaṃ mūḷho, purohito mato’’ ti āha. "
  6272. 496272,112,214,98,109,1,47,7,So raññā‘‘ kiṃkāraṇā’’ ti puṭṭho paṭhamaṃ gāthamāha–
  6273. 496273,112,215,2,4,1,0,0,33.
  6274. 496274,112,216,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Sabbamidaṃ carimaṃ kataṃ, ubho dhammaṃ na passare; "
  6275. 496275,112,217,2,9,1,41,6,"Ubho pakatiyā cutā, yo cāyaṃ mantejjhāpeti; "
  6276. 496276,112,218,2,9,1,24,5,Yo ca mantaṃ adhīyatī’’ ti.
  6277. 496277,112,219,2,19,1,114,16,"Tattha sabbamidaṃ carimaṃ katan ti yaṃ amhehi tīhi janehi kataṃ, sabbaṃ idaṃ kiccaṃ lāmakaṃ nimmariyādaṃ adhammikaṃ. "
  6278. 496278,112,219,20,41,1,121,16,Evaṃ attano corabhāvaṃ tesañca mantesu agāravaṃ garahitvā puna itare dveyeva garahanto‘‘ ubho dhammaṃ na passare’’ tiādimāha.
  6279. 496279,112,219,42,56,1,95,12,"Tattha {ubho}ti ime dvepi janā garukārārahaṃ porāṇakadhammaṃ na passanti, tato dhammapakatito cutā. "
  6280. 496280,112,219,57,62,1,41,5,Dhammo hi paṭhamuppattivasena pakati nāma.
  6281. 496281,112,219,63,65,1,14,2,Vuttampi cetaṃ–
  6282. 496282,112,220,2,9,1,28,5,‘ ‘ Dhammo have pāturahosi pubbe;
  6283. 496283,112,221,2,19,1,30,5,Pacchā adhammo udapādi loke’’ ti.( jā.1.11.28);
  6284. 496284,112,222,2,19,1,95,16,"Yo cāyan ti yo ca ayaṃ nīcāsane nisīditvā mante ajjhāpeti, yo ca ucce āsane nisīditvā adhīyatīti. "
  6285. 496285,112,223,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā brāhmaṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  6286. 496286,112,224,2,4,1,0,0,34.
  6287. 496287,112,225,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; "
  6288. 496288,112,226,2,13,1,45,8,"Tasmā etaṃ na sevāmi, dhammaṃ isīhi sevitan’’ ti. "
  6289. 496289,112,227,2,30,1,207,26,"Tassattho – ahañhi bho imassa rañño santakaṃ sālīnaṃ odanaṃ suciṃ paṇḍaraṃ nānappakārāya maṃsavikatiyā sittaṃ maṃsūpasecanaṃ bhuñjāmi, tasmā udare baddho hutvā etaṃ esitaguṇehi isīhi sevitaṃ dhammaṃ na sevāmīti. "
  6290. 496290,112,228,2,8,1,32,6,Taṃ sutvā itaro dve gāthā abhāsi–
  6291. 496291,112,229,2,4,1,0,0,35.
  6292. 496292,112,230,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Paribbaja mahā loko, pacantaññepi pāṇino; "
  6293. 496293,112,231,2,9,1,43,6,"Mā taṃ adhammo ācarito, asmā kumbhamivābhidā. "
  6294. 496294,112,232,2,4,1,0,0,36.
  6295. 496295,112,233,2,11,1,47,6,"‘ ‘ Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; "
  6296. 496296,112,234,2,11,1,41,6,"Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā’’ ti. "
  6297. 496297,112,235,2,8,1,38,5,Tattha {paribbajā}ti ito aññattha gaccha.
  6298. 496298,112,235,9,15,1,26,5,{Mahā}ti ayaṃ loko nāma mahā.
  6299. 496299,112,235,16,27,1,77,9,"Pacantaññepi {pāṇino}ti imasmiṃ jambudīpe aññepi pāṇino pacanti, nāyameveko rājā. "
  6300. 496300,112,235,28,34,1,41,5,Asmā {kumbhamivābhidā}ti pāsāṇo ghaṭaṃ viya.
  6301. 496301,112,235,35,58,1,129,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yaṃ tvaṃ aññattha agantvā idha vasanto adhammaṃ ācarasi, so adhammo evaṃ ācarito pāsāṇo ghaṭaṃ viya mā taṃ bhindi."
  6302. 496302,112,236,2,26,1,120,19,"‘ ‘ Dhiratthū’’ ti gāthāya ayaṃ saṅkhepattho– brāhmaṇa yo esa evaṃ tava yasalābho ca dhanalābho ca dhiratthu, taṃ garahāma mayaṃ. "
  6303. 496303,112,236,27,28,1,5,1,Kasmā?
  6304. 496304,112,236,29,63,1,213,29,"Yasmā ayaṃ tayā laddhalābho āyatiṃ apāyesu vinipātanahetunā sampati ca adhammacaraṇena jīvitavutti nāma hoti, yā cesā vutti iminā āyatiṃ vinipātena idha adhammacaraṇena vā nippajjati, kiṃ tāya, tena taṃ evaṃ vadāmīti. "
  6305. 496305,112,237,2,17,1,69,9,"Athassa dhammakathāya rājā pasīditvā‘‘ bho, purisa, kiṃjātikosī’’ ti pucchi."
  6306. 496306,112,237,18,27,1,20,4,"‘‘ Caṇḍālo ahaṃ, devā’’ ti. "
  6307. 496307,112,237,28,66,1,220,31,"Bho‘‘ sace tvaṃ jātisampanno abhavisssa, rajjaṃ te ahaṃ adassaṃ, ito paṭṭhāya pana ahaṃ divā rājā bhavissāmi, tvaṃ rattiṃ rājā hohī’’ ti attano kaṇṭhe piḷandhanaṃ pupphadāmaṃ tassa gīvāyaṃ piḷandhāpetvā taṃ nagaraguttikaṃ akāsi. "
  6308. 496308,112,237,67,71,1,59,4,Ayaṃ nagaraguttikānaṃ kaṇṭhe rattapupphadāmapiḷandhanavaṃso.
  6309. 496309,112,237,72,86,1,99,14,Tato paṭṭhāya pana rājā tassovāde ṭhatvā ācariye gāravaṃ karitvā nīce āsane nisinno mante uggaṇhīti.
  6310. 496310,112,238,2,22,1,113,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā rājā ānando ahosi, caṇḍālaputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6311. 496311,112,239,2,4,1,25,2,Chavajātakavaṇṇanā navamā.
  6312. 496312,112,241,2,7,1,18,2,[ 310]10. Seyyajātakavaṇṇanā
  6313. 496313,112,242,2,12,1,87,9,Sasamuddapariyāyan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6314. 496314,112,242,13,26,1,108,13,So hi sāvatthiyaṃ piṇḍāya caranto ekaṃ abhirūpaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ itthiṃ disvā ukkaṇṭhito sāsane nābhirami.
  6315. 496315,112,242,27,31,1,31,4,Atha bhikkhū bhagavato ārocesuṃ.
  6316. 496316,112,242,32,65,1,130,20,"So bhagavatā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti puṭṭho‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vatvā‘‘ ko taṃ ukkaṇṭhāpesī’’ ti vutte tamatthaṃ ārocesi. "
  6317. 496317,112,242,66,89,1,157,18,"Satthā‘‘ kasmā tvaṃ evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā ukkaṇṭhitosi, pubbe paṇḍitā purohitaṭṭhānaṃ labhantāpi taṃ paṭikkhipitvā pabbajiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6318. 496318,112,243,2,19,1,148,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto purohitassa brāhmaṇiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā rañño puttena saddhiṃ ekadivase vijāyi.
  6319. 496319,112,243,20,37,1,73,13,Rājā‘‘ atthi nu kho koci me puttena saddhiṃ ekadivase jāto’’ ti amacce pucchi.
  6320. 496320,112,243,38,49,1,35,5,"‘‘ Atthi, mahārāja, purohitassa putto’’ ti. "
  6321. 496321,112,243,50,59,1,72,9,Rājā taṃ āharāpetvā dhātīnaṃ datvā puttena saddhiṃ ekatova paṭijaggāpesi.
  6322. 496322,112,243,60,67,1,64,7,Ubhinnaṃ ābharaṇāni ceva pānabhojanādīni ca ekasadisāneva ahesuṃ.
  6323. 496323,112,243,68,77,1,72,8,Te vayappattā ekatova takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā āgamaṃsu.
  6324. 496324,112,243,78,85,1,44,6,"Rājā puttassa oparajjaṃ adāsi, mahāyaso ahosi. "
  6325. 496325,112,243,86,100,1,105,13,"Tato paṭṭhāya bodhisatto rājaputtena saddhiṃ ekatova khādati pivati sayati, aññamaññaṃ vissāso thiro ahosi. "
  6326. 496326,112,244,2,10,1,74,8,Aparabhāge rājaputto pitu accayena rajje patiṭṭhāya mahāsampattiṃ anubhavi.
  6327. 496327,112,244,11,35,1,164,17,"Bodhisatto cintesi‘‘ mayhaṃ sahāyo rajjamanusāsati, sallakkhitakkhaṇeyeva kho pana mayhaṃ purohitaṭṭhānaṃ dassati, kiṃ me gharāvāsena, pabbajitvā vivekamanubrūhessāmī’’ ti? "
  6328. 496328,112,244,36,61,1,237,25,So mātāpitaro vanditvā pabbajjaṃ anujānāpetvā mahāsampattiṃ chaḍḍetvā ekakova nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā manorame bhūmibhāge paṇṇasālaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto vihāsi.
  6329. 496329,112,244,62,79,1,71,12,"Tadā rājā taṃ anussaritvā‘‘ mayhaṃ sahāyo na paññāyati, kahaṃ so’’ ti pucchi. "
  6330. 496330,112,244,80,94,1,78,10,Amaccā tassa pabbajitabhāvaṃ ārocetvā‘‘ ramaṇīye kira vanasaṇḍe vasatī’’ ti āhaṃsu.
  6331. 496331,112,244,95,117,1,117,16,"Rājā tassa vasanokāsaṃ pucchitvā seyyaṃ nāma amaccaṃ‘‘ gaccha sahāyaṃ me gahetvā ehi, purohitaṭṭhānamassa dassāmī’’ ti āha. "
  6332. 496332,112,244,118,166,1,340,37,"So‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā bārāṇasito nikkhamitvā anupubbena paccantagāmaṃ patvā tattha khandhāvāraṃ ṭhapetvā vanacarakehi saddhiṃ bodhisattassa vasanokāsaṃ gantvā bodhisattaṃ paṇṇasāladvāre suvaṇṇapaṭimaṃ viya nisinnaṃ disvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā katapaṭisanthāro‘‘ bhante, rājā tuyhaṃ purohitaṭṭhānaṃ dātukāmo, āgamanaṃ te icchatī’’ ti āha. "
  6333. 496333,112,245,2,36,1,238,27,"Bodhisatto ‘‘ tiṭṭhatu purohitaṭṭhānaṃ, ahaṃ sakalaṃ kāsikosalajambudīparajjaṃ cakkavattisirimeva vā labhantopi na gacchissāmi, na hi paṇḍitā sakiṃ jahitakilese puna gaṇhanti, sakiṃ jahitañhi niṭṭhubhakheḷasadisaṃ hotī’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi– "
  6334. 496334,112,246,2,4,1,0,0,37.
  6335. 496335,112,247,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Sasamuddapariyāyaṃ, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; "
  6336. 496336,112,248,2,10,1,41,7,"Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi. "
  6337. 496337,112,249,2,4,1,0,0,38.
  6338. 496338,112,250,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; "
  6339. 496339,112,251,2,8,1,38,5,"Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. "
  6340. 496340,112,252,2,4,1,0,0,39.
  6341. 496341,112,253,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; "
  6342. 496342,112,254,2,9,1,39,6,"Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā. "
  6343. 496343,112,255,2,4,1,0,0,40.
  6344. 496344,112,256,2,11,1,36,6,"‘ ‘ Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; "
  6345. 496345,112,257,2,13,1,45,8,"Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varan’’ ti. "
  6346. 496346,112,258,2,20,1,158,16,"Tattha sasamuddapariyāyan ti pariyāyo vuccati parivāro, samuddaṃ parivāretvā ṭhitena cakkavāḷapabbatena saddhiṃ, samuddasaṅkhātena vā parivārena saddhinti attho. "
  6347. 496347,112,258,21,29,1,78,8,Sāgarakuṇḍalan ti sāgaramajjhe dīpavasena ṭhitattā tassa kuṇḍalabhūtanti attho.
  6348. 496348,112,258,30,39,1,81,8,{Nindāyā}ti jhānasukhasampannaṃ pabbajjaṃ chaḍḍetvā issariyaṃ gaṇhīti imāya nindāya.
  6349. 496349,112,258,40,44,1,24,3,{Seyyā}ti taṃ nāmenālapati.
  6350. 496350,112,258,45,49,1,27,3,{Vijānahī}ti dhammaṃ vijānāhi.
  6351. 496351,112,258,50,71,1,203,19,"Yā vutti {vinipātenā}ti yā purohitaṭṭhānavasena laddhā yasalābhadhanalābhavutti jhānasukhato attavinipātanasaṅkhātena vinipātena ito gantvā issariyamadamattassa adhammacaraṇena vā hoti, taṃ vuttiṃ dhiratthu. "
  6352. 496352,112,259,2,7,1,37,3,{Pattamādāyā}ti bhikkhābhājanaṃ gahetvā.
  6353. 496353,112,259,8,15,1,52,6,{Anagāro}ti api ahaṃ agāravirahito parakulesu careyyaṃ.
  6354. 496354,112,259,16,25,1,47,8,Sāyeva {jīvikā}ti sā eva me jīvikā seyyo varatarā.
  6355. 496355,112,259,26,34,1,43,7,Yā cādhammena {esanā}ti yā ca adhammena esanā.
  6356. 496356,112,259,35,47,1,67,10,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yā adhammena esanā, tato esāva jīvikā sundaratarāti. "
  6357. 496357,112,259,48,51,1,24,3,Ahiṃsayan ti aviheṭhento.
  6358. 496358,112,259,52,64,1,98,11,Api {rajjenā}ti evaṃ paraṃ aviheṭhento kapālahatthassa mama jīvikakappanaṃ rajjenāpi varaṃ uttamanti.
  6359. 496359,112,260,2,8,1,43,6,Iti so punappunaṃ yācantampi taṃ paṭikkhipi.
  6360. 496360,112,260,9,20,1,85,11,Seyyopi tassa manaṃ alabhitvā taṃ vanditvā gantvā tassa anāgamanabhāvaṃ rañño ārocesi.
  6361. 496361,112,261,2,21,1,178,16,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi, aparepi bahū sotāpattiphalādīni sacchikariṃsu. "
  6362. 496362,112,262,2,14,1,74,10,"Tadā rājā ānando ahosi, seyyo sāriputto, purohitaputto pana ahameva ahosinti. "
  6363. 496363,112,263,2,4,1,25,2,Seyyajātakavaṇṇanā dasamā.
  6364. 496364,112,264,2,4,1,20,2,Kāliṅgavaggo paṭhamo.
  6365. 496365,112,265,2,4,1,14,2,2 . Pucimandavaggo
  6366. 496366,112,267,2,7,1,22,2,[ 311]1. Pucimandajātakavaṇṇanā
  6367. 496367,112,268,2,14,1,88,10,Uṭṭhehi {corā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ ārabbha kathesi.
  6368. 496368,112,268,15,47,1,244,28,There kira rājagahaṃ upanissāya araññakuṭikāya viharante eko coro nagaradvāragāme ekasmiṃ gehe sandhiṃ chinditvā hatthasāraṃ ādāya palāyitvā therassa kuṭipariveṇaṃ pavisitvā‘‘ idha mayhaṃ ārakkho bhavissatī’’ ti therassa paṇṇasālāya pamukhe nipajji.
  6369. 496369,112,268,48,75,1,126,19,Thero tassa pamukhe sayitabhāvaṃ ñatvā tasmiṃ āsaṅkaṃ katvā‘‘ corasaṃsaggo nāma na vaṭṭatī’’ ti nikkhamitvā‘‘ mā idha sayī’’ ti nīhari.
  6370. 496370,112,268,76,84,1,45,7,So coro tato nikkhamitvā padaṃ mohetvā palāyi.
  6371. 496371,112,268,85,123,1,239,30,"Manussā ukkaṃ ādāya corassa padānusārena tattha āgantvā tassa āgataṭṭhānaṭhitaṭṭhānanisinnaṭṭhānasayitaṭṭhānādīni disvā‘‘ coro ito āgato, idha ṭhito, idha nisinno, iminā ṭhānena apagato, na diṭṭho no’’ ti ito cito ca pakkhanditvā adisvāva paṭigatā. "
  6372. 496372,112,268,124,137,1,122,13,Punadivase thero pubbaṇhasamayaṃ rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto veḷuvanaṃ gantvā taṃ pavattiṃ satthu ārocesi.
  6373. 496373,112,268,138,160,1,125,15,"Satthā‘‘ na kho, moggallāna, tvaññeva āsaṅkitabbayuttakaṃ āsaṅki, porāṇakapaṇḍitāpi āsaṅkiṃsū’’ ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari. "
  6374. 496374,112,269,2,14,1,109,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto nagarassa susānavane nimbarukkhadevatā hutvā nibbatti.
  6375. 496375,112,269,15,21,1,66,6,Athekadivasaṃ nagaradvāragāme katakammacoro taṃ susānavanaṃ pāvisi.
  6376. 496376,112,269,22,32,1,61,10,Tadā ca pana tattha nimbo ca assattho cāti dve jeṭṭhakarukkhā.
  6377. 496377,112,269,33,38,1,47,5,Coro nimbarukkhamūle bhaṇḍikaṃ ṭhapetvā nipajji.
  6378. 496378,112,269,39,46,1,49,7,Tasmiṃ pana kāle core gahetvā nimbasūle uttāsenti.
  6379. 496379,112,269,47,81,1,195,27,"Atha sā devatā cintesi‘‘ sace manussā āgantvā imaṃ coraṃ gaṇhissanti, imasseva nimbarukkhassa sākhaṃ chinditvā sūlaṃ katvā etaṃ uttāsessanti, evaṃ sante rukkho nassissati, handa naṃ ito nīharissāmī’’ ti. "
  6380. 496380,112,269,82,88,1,45,6,Sā tena saddhiṃ sallapantī paṭhamaṃ gāthamāha–
  6381. 496381,112,270,2,4,1,0,0,41.
  6382. 496382,112,271,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Uṭṭhehi cora kiṃ sesi, ko attho supanena te; "
  6383. 496383,112,272,2,12,1,44,7,"Mā taṃ gahesuṃ rājāno, gāme kibbisakārakan’’ ti. "
  6384. 496384,112,273,2,9,1,42,5,Tattha {rājāno}ti rājapurise sandhāya vuttaṃ.
  6385. 496385,112,273,10,13,1,48,3,Kibbisakārakan ti dāruṇasāhasikacorakammakārakaṃ.
  6386. 496386,112,274,2,21,1,89,14,"Iti naṃ vatvā‘‘ yāva taṃ rājapurisā na gaṇhanti, tāva aññattha gacchā’’ ti bhāyāpetvā palāpesi. "
  6387. 496387,112,274,22,27,1,46,5,Tasmiṃ palāte assatthadevatā dutiyaṃ gāthamāha–
  6388. 496388,112,275,2,4,1,0,0,42.
  6389. 496389,112,276,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yaṃ nu coraṃ gahessanti, gāme kibbisakārakaṃ; "
  6390. 496390,112,277,2,12,1,48,7,"Kiṃ tattha pucimandassa, vane jātassa tiṭṭhato’’ ti. "
  6391. 496391,112,278,2,14,1,60,10,Tattha vane jātassa {tiṭṭhato}ti nimbo vane jāto ceva ṭhito ca.
  6392. 496392,112,278,15,21,1,62,6,Devatā pana tattha nibbattattā rukkhasamudācāreneva samudācari.
  6393. 496393,112,279,2,7,1,39,5,Taṃ sutvā nimbadevatā tatiyaṃ gāthamāha–
  6394. 496394,112,280,2,4,1,0,0,43.
  6395. 496395,112,281,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Na tvaṃ assattha jānāsi, mama corassa cantaraṃ; "
  6396. 496396,112,282,2,8,1,40,5,"Coraṃ gahetvā rājāno, gāme kibbisakārakaṃ; "
  6397. 496397,112,283,2,12,1,47,7,"Appenti nimbasūlasmiṃ, tasmiṃ me saṅkate mano’’ ti. "
  6398. 496398,112,284,2,10,1,68,6,Tattha {assatthā}ti purimanayeneva tasmiṃ nibbattadevataṃ samudācarati.
  6399. 496399,112,284,11,21,1,64,10,Mama corassa cantaran ti mama ca corassa ca ekato avasanakāraṇaṃ.
  6400. 496400,112,284,22,31,1,69,9,Appenti nimbasūlasmin ti imasmiṃ kāle rājāno coraṃ nimbasūle āvuṇanti.
  6401. 496401,112,284,32,42,1,58,9,Tasmiṃ me saṅkate {mano}ti tasmiṃ kāraṇe mama cittaṃ saṅkati.
  6402. 496402,112,284,43,66,1,142,19,"Sace hi imaṃ sūle āvuṇissanti, vimānaṃ me nassissati, atha sākhāya olambessanti, vimāne me kuṇapagandho bhavissati, tenāhaṃ etaṃ palāpesinti attho. "
  6403. 496403,112,285,2,51,1,314,42,"Evaṃ tāsaṃ devatānaṃ aññamaññaṃ sallapantānaññeva bhaṇḍasāmikā ukkāhatthā padānusārena āgantvā corassa sayitaṭṭhānaṃ disvā‘‘ ambho idāneva coro uṭṭhāya palāto, na laddho no coro, sace labhissāma, imasseva naṃ nimbassa sūle vā āvuṇitvā sākhāya vā olambetvā gamissāmā’’ ti vatvā ito cito ca pakkhanditvā coraṃ adisvāva gatā. "
  6404. 496404,112,286,2,8,1,54,6,Tesaṃ vacanaṃ sutvā assatthadevatā catutthaṃ gāthamāha–
  6405. 496405,112,287,2,4,1,0,0,44.
  6406. 496406,112,288,2,10,1,45,5,"‘ ‘ Saṅkeyya saṅkitabbāni, rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ; "
  6407. 496407,112,289,2,11,1,41,6,"Anāgatabhayā dhīro, ubho loke avekkhatī’’ ti. "
  6408. 496408,112,290,2,10,1,89,8,Tattha rakkheyyānāgataṃ bhayan ti dve anāgatabhayāni diṭṭhadhammikañceva samparāyikañcāti.
  6409. 496409,112,290,11,22,1,104,10,"Tesu pāpamitte parivajjento diṭṭhadhammikaṃ rakkhati, tīṇi duccaritāni parivajjento samparāyikaṃ rakkhati. "
  6410. 496410,112,290,23,40,1,137,15,"{Anāgatabhayā}ti anāgatabhayahetutaṃ bhayaṃ bhāyamāno dhīro paṇḍito puriso pāpamittasaṃsaggaṃ na karoti, tīhipi dvārehi duccaritaṃ na carati. "
  6411. 496411,112,290,41,63,1,165,18,"Ubho {loke}ti evaṃ bhāyanto hesa idhalokaparalokasaṅkhāte ubho loke avekkhati oloketi, olokayamāno idhalokabhayena pāpamitte vivajjeti, paralokabhayena pāpaṃ na karotīti. "
  6412. 496412,112,291,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6413. 496413,112,291,9,23,1,67,9,"‘‘ tadā assatthadevatā ānando ahosi, nimbadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6414. 496414,112,292,2,4,1,30,2,Pucimandajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  6415. 496415,112,294,2,7,1,27,2,[ 312]2. Kassapamandiyajātakavaṇṇanā
  6416. 496416,112,295,2,15,1,91,11,Api kassapa {mandiyā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mahallakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6417. 496417,112,295,16,31,1,127,15,Sāvatthiyaṃ kireko kulaputto kāmesu ādīnavaṃ disvā satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhāne anuyutto na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
  6418. 496418,112,295,32,36,1,32,4,Tassa aparabhāge mātā kālamakāsi.
  6419. 496419,112,295,37,59,1,218,22,So mātu accayena pitarañca kaniṭṭhabhātarañca pabbājetvā jetavane vasitvā vassūpanāyikasamaye cīvarapaccayassa sulabhataṃ sutvā ekaṃ gāmakāvāsaṃ gantvā tayopi tattheva vassaṃ upagantvā vutthavassā jetavanameva āgamaṃsu.
  6420. 496420,112,295,60,81,1,146,16,"Daharabhikkhu jetavanassa āsannaṭṭhāne‘‘ sāmaṇera tvaṃ theraṃ vissāmetvā āneyyāsi, ahaṃ puretaraṃ gantvā pariveṇaṃ paṭijaggissāmī’’ ti jetavanaṃ pāvisi. "
  6421. 496421,112,295,82,85,1,33,3,Mahallakatthero saṇikaṃ āgacchati.
  6422. 496422,112,295,86,106,1,93,13,"Sāmaṇero punappunaṃ sīsena uppīḷento viya‘‘ gaccha, bhante, gaccha, bhante’’ ti taṃ balakkārena neti. "
  6423. 496423,112,295,107,123,1,78,12,Thero‘‘ tvaṃ maṃ attano vasaṃ ānesī’’ ti puna nivattitvā koṭito paṭṭhāya āgacchati.
  6424. 496424,112,295,124,134,1,77,9,"Tesaṃ evaṃ aññamaññaṃ kalahaṃ karontānaññeva sūriyo atthaṅgato, andhakāro jāto. "
  6425. 496425,112,296,2,26,1,153,19,Itaropi pariveṇaṃ sammajjitvā udakaṃ upaṭṭhapetvā tesaṃ āgamanaṃ apassanto ukkaṃ gahetvā paccuggamanaṃ katvā te āgacchante disvā‘‘ kiṃ cirāyitthā’’ ti pucchi.
  6426. 496426,112,296,27,31,1,29,4,Mahallako taṃ kāraṇaṃ kathesi.
  6427. 496427,112,296,32,38,1,36,6,So te dvepi vissāmetvā saṇikaṃ ānesi.
  6428. 496428,112,296,39,45,1,45,6,Taṃ divasaṃ buddhupaṭṭhānassa okāsaṃ na labhi.
  6429. 496429,112,296,46,62,1,93,12,Atha naṃ dutiyadivase buddhupaṭṭhānaṃ āgantvā vanditvā nisinnaṃ satthā‘‘ kadā āgatosī’’ ti pucchi.
  6430. 496430,112,296,63,71,1,15,3,"‘‘ Hiyyo, bhante’’ ti."
  6431. 496431,112,296,72,83,1,44,6,‘‘ Hiyyo āgantvā ajja buddhupaṭṭhānaṃ karosī’’ ti?
  6432. 496432,112,296,84,97,1,42,8,"So‘‘ āma, bhante’’ ti vatvā taṃ kāraṇaṃ ācikkhi. "
  6433. 496433,112,296,98,112,1,79,11,"Satthā mahallakaṃ garahitvā‘‘ na esa idāneva evarūpaṃ kammaṃ karoti, pubbepi akāsi. "
  6434. 496434,112,296,113,130,1,88,14,"Idāni pana tena tvaṃ kilamito, pubbepi paṇḍite kilamesī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6435. 496435,112,297,2,11,1,88,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsinigame brāhmaṇakule nibbatti.
  6436. 496436,112,297,12,17,1,36,4,Tassa vayappattakāle mātā kālamakāsi.
  6437. 496437,112,297,18,43,1,256,25,So mātu sarīrakiccaṃ katvā māsaddhamāsaccayena ghare vijjamānaṃ dhanaṃ dānaṃ datvā pitarañca kaniṭṭhabhātarañca gahetvā himavantapadese devadattiyaṃ vakkalaṃ gahetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā uñchācariyāya vanamūlaphalāphalehi yāpento ramaṇīye vanasaṇḍe vasi.
  6438. 496438,112,297,44,61,1,116,16,"Himavante pana vassakāle acchinnadhāre deve vassante na sakkā hoti kandamūlaṃ khaṇituṃ, phalāni ca paṇṇāni ca patanti. "
  6439. 496439,112,297,62,68,1,62,6,Tāpasā yebhuyyena himavantato nikkhamitvā manussapathe vasanti.
  6440. 496440,112,297,69,107,1,289,33,"Tadā bodhisatto pitarañca kaniṭṭhabhātarañca gahetvā manussapathe vasitvā puna himavante pupphitaphalite te ubhopi gahetvā himavante attano assamapadaṃ āgacchanto assamassāvidūre sūriye atthaṅgate‘‘ tumhe saṇikaṃ āgaccheyyātha, ahaṃ purato gantvā assamaṃ paṭijaggissāmī’’ ti vatvā te ohāya gato. "
  6441. 496441,112,297,108,123,1,122,15,Khuddakatāpaso pitarā saddhiṃ saṇikaṃ gacchanto taṃ kaṭippadese sīsena uppīḷento viya gaccha gacchāti taṃ balakkārena neti.
  6442. 496442,112,297,124,139,1,82,11,Mahallako‘‘ tvaṃ maṃ attano ruciyā ānesī’’ ti paṭinivattitvā koṭito paṭṭhāya āgacchati.
  6443. 496443,112,297,140,146,1,49,6,Evaṃ tesaṃ kalahaṃ karontānaññeva andhakāro ahosi.
  6444. 496444,112,298,2,22,1,131,16,Bodhisattopi paṇṇasālaṃ sammajjitvā udakaṃ upaṭṭhapetvā ukkamādāya paṭipathaṃ āgacchanto te disvā‘‘ ettakaṃ kālaṃ kiṃ karitthā’’ ti āha.
  6445. 496445,112,298,23,27,1,41,4,Khuddakatāpaso pitarā katakāraṇaṃ kathesi.
  6446. 496446,112,298,28,78,1,408,42,"Bodhisatto ubhopi te saṇikaṃ netvā parikkhāraṃ paṭisāmetvā pitaraṃ nhāpetvā pādadhovanapiṭṭhisambāhanādīni katvā aṅgārakapallaṃ upaṭṭhapetvā paṭippassaddhakilamathaṃ pitaraṃ upanisīditvā‘‘ tāta, taruṇadārakā nāma mattikābhājanasadisā muhuttaneva bhijjanti , sakiṃ bhinnakālato paṭṭhāya puna na sakkā honti ghaṭetuṃ, te akkosantāpi paribhāsantāpi mahallakehi adhivāsetabbā’’ ti vatvā pitaraṃ ovadanto imā gāthā abhāsi– "
  6447. 496447,112,299,2,4,1,0,0,45.
  6448. 496448,112,300,2,14,1,40,8,"‘ ‘ Api kassapa mandiyā, yuvā sapati hanti vā; "
  6449. 496449,112,301,2,10,1,47,7,"Sabbaṃ taṃ khamate dhīro, paṇḍito taṃ titikkhati. "
  6450. 496450,112,302,2,4,1,0,0,46.
  6451. 496451,112,303,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Sacepi santo vivadanti, khippaṃ santīyare puna; "
  6452. 496452,112,304,2,9,1,44,6,"Bālā pattāva bhijjanti, na te samathamajjhagū. "
  6453. 496453,112,305,2,4,1,0,0,47.
  6454. 496454,112,306,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Ete bhiyyo samāyanti, sandhi tesaṃ na jīrati; "
  6455. 496455,112,307,2,10,1,42,7,"Yo cādhipannaṃ jānāti, yo ca jānāti desanaṃ. "
  6456. 496456,112,308,2,4,1,0,0,48.
  6457. 496457,112,309,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Eso hi uttaritaro, bhāravaho dhuraddharo; "
  6458. 496458,112,310,2,10,1,46,5,"Yo paresādhipannānaṃ, sayaṃ sandhātumarahatī’’ ti. "
  6459. 496459,112,311,2,7,1,37,4,Tattha {kassapā}ti pitaraṃ nāmenālapati.
  6460. 496460,112,311,8,12,1,33,3,{Mandiyā}ti mandībhāvena taruṇatāya.
  6461. 496461,112,311,13,21,1,57,7,Yuvā sapati hanti {vā}ti taruṇadārako akkosatipi paharatipi.
  6462. 496462,112,311,22,34,1,68,9,"{Dhīro}ti dhikkatapāpo, dhī vā vuccati paññā, tāya samannāgatotipi attho. "
  6463. 496463,112,311,35,39,1,30,4,Itaraṃ pana imasseva vevacanaṃ.
  6464. 496464,112,311,40,52,1,102,12,Ubhayenāpi sabbaṃ taṃ bāladārakehi kataṃ aparādhaṃ mahallako dhīro paṇḍito sahati titikkhatīti dasseti.
  6465. 496465,112,312,2,8,1,53,5,{Sandhīyare}ti puna mittabhāvena sandhīyanti ghaṭīyanti.
  6466. 496466,112,312,9,16,1,51,6,Bālā {pattāvā}ti bālakā pana mattikāpattāva bhijjanti.
  6467. 496467,112,312,17,30,1,103,12,Na te {samathamajjhagū}ti te bālakā appamattakampi vivādaṃ katvā verūpasamanaṃ na vindanti nādhigacchanti.
  6468. 496468,112,312,31,40,1,53,8,Ete {bhiyyo}ti ete dve janā bhinnāpi puna samāgacchanti.
  6469. 496469,112,312,41,44,1,20,2,{Sandhī}ti mittasandhi.
  6470. 496470,112,312,45,52,1,43,7,Tesan ti tesaññeva dvinnaṃ sandhi na jīrati.
  6471. 496471,112,312,53,64,1,78,11,Yo cādhipannan ti yo ca attanā adhipannaṃ atikkantaṃ aññasmiṃ katadosaṃ jānāti.
  6472. 496472,112,312,65,77,1,87,12,Desanan ti yo ca tena attano dosaṃ jānantena desitaṃ accayadesanaṃ paṭiggaṇhituṃ jānāti.
  6473. 496473,112,313,2,11,1,85,9,Yo paresādhipannānan ti yo paresaṃ adhipannānaṃ dosena abhibhūtānaṃ aparādhakārakānaṃ.
  6474. 496474,112,313,12,67,1,308,36,"Sayaṃ {sandhātumarahatī}ti tesu akhamāpentesupi‘‘ ehi, bhadramukha, uddesaṃ gaṇha, aṭṭhakathaṃ suṇa, bhāvanamanuyuñja, kasmā paribāhiro hosī’’ ti evaṃ sayaṃ sandhātuṃ arahati mittabhāvaṃ ghaṭeti, eso evarūpo mettāvihārī uttaritaro mittabhārassa mittadhurassa ca vahanato‘‘ bhāravaho’’ ti‘‘ dhuraddharo’’ ti ca saṅkhaṃ gacchatīti. "
  6475. 496475,112,314,2,17,1,71,11,"Evaṃ bodhisatto pitu ovādaṃ adāsi, sopi tato pabhuti danto ahosi sudanto. "
  6476. 496476,112,315,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6477. 496477,112,315,9,28,1,96,13,"‘‘ tadā pitā tāpaso mahallako ahosi, khuddakatāpaso sāmaṇero, pitu ovādadāyako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6478. 496478,112,316,2,4,1,34,2,Kassapamandiyajātakavaṇṇanā dutiyā.
  6479. 496479,112,318,2,7,1,23,2,[ 313]3. Khantivādījātakavaṇṇanā
  6480. 496480,112,319,2,17,1,93,14,Yo te hatthe ca pāde {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kodhanabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  6481. 496481,112,319,18,21,1,25,3,Vatthu heṭṭhā kathitameva.
  6482. 496482,112,319,22,56,1,226,27,"Satthā pana taṃ bhikkhuṃ‘‘ kasmā, tvaṃ bhikkhu, akkodhanassa buddhassa sāsane pabbajitvā kodhaṃ karosi, porāṇakapaṇḍitā sarīre pahārasahasse patante hatthapādakaṇṇanāsāsu chijjamānāsu parassa kodhaṃ na kariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6483. 496483,112,320,2,9,1,48,7,Atīte bārāṇasiyaṃ kalābu nāma rājā rajjaṃ kāresi.
  6484. 496484,112,320,10,80,1,586,64,"Tadā bodhisatto asītikoṭivibhave brāhmaṇakule nibbattitvā kuṇḍalakumāro nāma māṇavo hutvā vayappatto takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā mātāpitūnaṃ accayena dhanarāsiṃ oloketvā‘‘ imaṃ dhanaṃ uppādetvā mama ñātakā aggahetvāva gatā, mayā panetaṃ gahetvā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti sabbaṃ dhanaṃ viceyyadānavasena yo yaṃ āharati, tassa taṃ datvā himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā phalāphalena yāpento ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ āgantvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase nagare bhikkhāya caranto senāpatissa nivāsanadvāraṃ sampāpuṇi. "
  6485. 496485,112,320,81,96,1,134,14,Senāpati tassa iriyāpathesu pasīditvā gharaṃ pavesetvā attano paṭiyāditabhojanaṃ bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā tattheva rājuyyāne vasāpesi.
  6486. 496486,112,321,2,19,1,166,16,Athekadivasaṃ kalāburājā surāmadamatto chekanāṭakaparivuto mahantena yasena uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭṭe sayanaṃ attharāpetvā ekissā piyamanāpāya itthiyā aṅke sayi.
  6487. 496487,112,321,20,35,1,117,13,"Gītavāditanaccesu chekā nāṭakitthiyo gītādīni payojesuṃ, sakkassa devarañño viya mahāsampatti ahosi, rājā niddaṃ okkami. "
  6488. 496488,112,321,36,68,1,207,25,"Atha tā itthiyo‘‘ yassatthāya mayaṃ gītādīni payojayāma, so niddaṃ upagato, kiṃ no gītādīhī’’ ti vīṇādīni tūriyāni tattha tattheva chaḍḍetvā uyyānaṃ pakkantā pupphaphalapallavādīhi palobhiyamānā uyyāne abhiramiṃsu. "
  6489. 496489,112,321,69,80,1,110,11,Tadā bodhisatto tasmiṃ uyyāne supupphitasālamūle pabbajjāsukhena vītināmento mattavaravāraṇo viya nisinno hoti.
  6490. 496490,112,321,81,126,1,249,33,"Atha tā itthiyo uyyāne caramānā taṃ disvā‘‘ etha, ayyāyo, etasmiṃ rukkhamūle pabbajito nisinno, yāva rājā na pabujjhati, tāvassa santike kiñci suṇamānā nisīdissāmā’’ ti gantvā vanditvā parivāretvā nisinnā‘‘ amhākaṃ kathetabbayuttakaṃ kiñci kathethā’’ ti vadiṃsu. "
  6491. 496491,112,321,127,131,1,32,4,Bodhisatto tāsaṃ dhammaṃ kathesi.
  6492. 496492,112,321,132,139,1,45,7,Atha sā itthī aṅkaṃ cāletvā rājānaṃ pabodhesi.
  6493. 496493,112,321,140,153,1,53,9,Rājā pabuddho tā apassanto‘‘ kahaṃ gatā vasaliyo’’ ti āha.
  6494. 496494,112,321,154,163,1,56,7,"Etā, mahārāja, gantvā ekaṃ tāpasaṃ parivāretvā nisīdiṃsūti. "
  6495. 496495,112,321,164,178,1,75,10,Rājā kupito khaggaṃ gahetvā‘‘ sikkhāpessāmi naṃ kūṭajaṭilan’’ ti vegena agamāsi.
  6496. 496496,112,322,2,18,1,120,16,Atha tā itthiyo rājānaṃ kuddhaṃ āgacchantaṃ disvā tāsu vallabhatarā gantvā rañño hatthā asiṃ gahetvā rājānaṃ vūpasamesuṃ.
  6497. 496497,112,322,19,34,1,69,10,"So āgantvā bodhisattassa santike ṭhatvā‘‘ kiṃvādī tvaṃ, samaṇā’’ ti pucchi."
  6498. 496498,112,322,35,43,1,22,3,"‘‘ Khantivādī, mahārājā’’ ti."
  6499. 496499,112,322,44,53,1,21,5,‘‘ Kā esā khanti nāmā’’ ti?
  6500. 496500,112,322,54,63,1,56,5,‘‘ Akkosantesu paribhāsantesu paharantesu akujjhanabhāvo’’ ti.
  6501. 496501,112,322,64,78,1,72,9,Rājā‘‘ passissāmi dāni te khantiyā atthibhāvan’’ ti coraghātakaṃ pakkosāpesi.
  6502. 496502,112,322,79,100,1,129,16,"So attano cārittena pharasuñca kaṇṭakakasañca ādāya kāsāyanivasano rattamālādharo āgantvā rājānaṃ vanditvā‘‘ kiṃ karomi, devā’’ ti āha. "
  6503. 496503,112,322,101,121,1,169,20,Imaṃ coraṃ duṭṭhatāpasaṃ gahetvā ākaḍḍhitvā bhūmiyaṃ pātetvā kaṇṭakakasaṃ gahetvā purato ca pacchato ca ubhosu passesu cāti catūsupi passesu dvepahārasahassamassa dehīti.
  6504. 496504,112,322,122,126,1,14,3,So tathā akāsi .
  6505. 496505,112,322,127,130,1,26,3,Bodhisattassa chavi bhijji.
  6506. 496506,112,322,131,139,1,46,6,"Cammaṃ bhijji, maṃsaṃ chijji, lohitaṃ paggharati. "
  6507. 496507,112,323,2,13,1,37,7,Puna rājā‘‘ kiṃvādī tvaṃ bhikkhū’’ ti āha.
  6508. 496508,112,323,14,21,1,19,2,"‘‘ Khantivādī, mahārāja’’."
  6509. 496509,112,323,22,47,1,146,19,"‘‘ Tvaṃ pana mayhaṃ cammantare khantī’’ ti maññasi, natthi mayhaṃ cammantare khanti, tayā pana daṭṭhuṃ asakkuṇeyye hadayabbhantare mama khanti patiṭṭhitā."
  6510. 496510,112,323,48,54,1,11,2,‘‘ Mahārājā’’ ti.
  6511. 496511,112,323,55,65,1,37,6,Puna coraghātako‘‘ kiṃ karomī’’ ti pucchi.
  6512. 496512,112,323,66,76,1,42,6,‘‘ Imassa kūṭajaṭilassa ubho hatthe chindā’’ ti.
  6513. 496513,112,323,77,84,1,51,7,So pharasuṃ gahetvā gaṇḍiyaṃ ṭhapetvā hatthe chindi.
  6514. 496514,112,323,85,98,1,41,8,"Atha naṃ‘‘ pāde chindā’’ ti āha, pādepi chindi. "
  6515. 496515,112,323,99,105,1,64,6,Hatthapādakoṭīhi ghaṭachiddehi lākhāraso viya lohitaṃ paggharati.
  6516. 496516,112,323,106,115,1,29,5,Puna rājā‘‘ kiṃvādīsī’’ ti pucchi.
  6517. 496517,112,323,116,123,1,19,2,"‘‘ Khantivādī, mahārāja’’."
  6518. 496518,112,323,124,147,1,115,15,"‘‘ Tvaṃ pana mayhaṃ hatthapādakoṭīsu‘ khanti atthī’ ti maññasi, natthesā ettha, mayhaṃ khanti gambhīraṭṭhāne patiṭṭhitā’’ ti. "
  6519. 496519,112,323,148,157,1,31,5,So‘‘ kaṇṇanāsamassa chindā’’ ti āha.
  6520. 496520,112,323,158,165,1,50,6,"Itaro kaṇṇanāsaṃ chindi, sakalasarīre lohitaṃ ahosi. "
  6521. 496521,112,323,166,178,1,36,7,Puna naṃ‘‘ kiṃvādī nāma tvan’’ ti pucchi.
  6522. 496522,112,323,179,187,1,24,3,"‘‘ Mahārāja, khantivādī nāma’’."
  6523. 496523,112,323,188,210,1,114,15,"‘‘ Mā kho pana tvaṃ‘ kaṇṇanāsikakoṭīsu patiṭṭhitā khantī’ ti maññasi, mama khanti gambhīre hadayabbhantare patiṭṭhitā’’ ti. "
  6524. 496524,112,323,211,228,1,104,13,Rājā‘‘ kūṭajaṭila tava khantiṃ tvameva ukkhipitvā nisīdā’’ ti bodhisattassa hadayaṃ pādena paharitvā pakkāmi.
  6525. 496525,112,324,2,41,1,282,30,"Tasmiṃ gate senāpati bodhisattassa sarīrato lohitaṃ puñchitvā hatthapādakaṇṇanāsakoṭiyo sāṭakakaṇṇe katvā bodhisattaṃ saṇikaṃ nisīdāpetvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā‘‘ sace, bhante, tumhe kujjhitukāmā, tumhesu katāparādhassa raññova kujjheyyātha, mā aññesan’’ ti yācanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6526. 496526,112,325,2,4,1,0,0,49.
  6527. 496527,112,326,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Yo te hatthe ca pāde ca, kaṇṇanāsañca chedayi; "
  6528. 496528,112,327,2,13,1,47,8,"Tassa kujjha mahāvīra, mā raṭṭhaṃ vinasā idan’’ ti. "
  6529. 496529,112,328,2,6,1,28,3,Tattha {mahāvīrā}ti mahāvīriya.
  6530. 496530,112,328,7,17,1,67,10,Mā raṭṭhaṃ vinasā idan ti idaṃ niraparādhaṃ kāsiraṭṭhaṃ mā vināsehi.
  6531. 496531,112,329,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  6532. 496532,112,330,2,4,1,0,0,50.
  6533. 496533,112,331,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Yo me hatthe ca pāde ca, kaṇṇanāsañca chedayi; "
  6534. 496534,112,332,2,14,1,46,9,"Ciraṃ jīvatu so rājā, na hi kujjhanti mādisā’’ ti. "
  6535. 496535,112,333,2,27,1,127,18,"Tattha {mādisā}ti mama sadisā khantibalena samannāgatā paṇḍitā‘‘ ayaṃ maṃ akkosi paribhāsi pahari, chindi bhindī’’ ti taṃ na kujjhanti. "
  6536. 496536,112,334,2,25,1,245,22,"Rañño uyyānā nikkhamantassa bodhisattassa cakkhupathaṃ vijahanakāleyeva ayaṃ catunahutādhikā dviyojanasatasahassabahalā mahāpathavī khalibaddhasāṭako viya phalitā, avīcito jālā nikkhamitvā rājānaṃ kuladattiyena rattakambalena pārupantī viya gaṇhi. "
  6537. 496537,112,334,26,32,1,64,6,So uyyānadvāreyeva pathaviṃ pavisitvā avīcimahāniraye patiṭṭhahi.
  6538. 496538,112,334,33,37,1,38,4,Bodhisattopi taṃ divasameva kālamakāsi.
  6539. 496539,112,334,38,47,1,87,9,Rājaparisā ca nāgarā ca gandhamālādhūmahatthā āgantvā bodhisattassa sarīrakiccaṃ akaṃsu.
  6540. 496540,112,334,48,62,1,61,9,"Keci panāhu‘‘ bodhisatto puna himavantameva gato’’ ti, taṃ abhūtaṃ. "
  6541. 496541,112,335,2,4,1,0,0,51.
  6542. 496542,112,336,2,11,1,38,5,"‘ ‘ Ahū atītamaddhānaṃ, samaṇo khantidīpano; "
  6543. 496543,112,337,2,8,1,41,5,"Taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ, kāsirājā achedayi. "
  6544. 496544,112,338,2,4,1,0,0,52.
  6545. 496545,112,339,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tassa kammapharusassa, vipāko kaṭuko ahu; "
  6546. 496546,112,340,2,11,1,42,6,"Yaṃ kāsirājā vedesi, nirayamhi samappito’’ ti."
  6547. 496547,112,340,12,12,1,0,0,–
  6548. 496548,112,341,2,5,1,26,3,Imā dve abhisambuddhagāthā.
  6549. 496549,112,342,2,7,1,38,5,Tattha atītamaddhānan ti atīte addhāne.
  6550. 496550,112,342,8,11,1,41,2,{Khantidīpano}ti adhivāsanakhantisaṃvaṇṇano.
  6551. 496551,112,342,12,15,1,19,2,{Achedayī}ti mārāpesi.
  6552. 496552,112,342,16,31,1,86,10,"Ekacce pana‘‘ bodhisattassa puna hatthapādakaṇṇanāsā ghaṭitā’’ ti vadanti, tampi abhūtameva. "
  6553. 496553,112,342,32,35,1,22,2,{Samappito}ti patiṭṭhito.
  6554. 496554,112,343,2,21,1,167,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kodhano bhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi, aññe bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. "
  6555. 496555,112,344,2,15,1,90,11,"Tadā kalāburājā devadatto ahosi, senāpati sāriputto, khantivādī tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  6556. 496556,112,345,2,4,1,30,2,Khantivādījātakavaṇṇanā tatiyā.
  6557. 496557,112,347,2,7,1,23,2,[ 314]4. Lohakumbhijātakavaṇṇanā
  6558. 496558,112,348,2,12,1,81,8,{Dujjīvitamajīvimhā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarājānaṃ ārabbha kathesi.
  6559. 496559,112,348,13,21,1,69,8,Tadā kira kosalarājā rattibhāge catunnaṃ nerayikasattānaṃ saddaṃ suṇi.
  6560. 496560,112,348,22,38,1,65,13,"Eko du -kārameva bhaṇi, eko sa -kāraṃ, eko na -kāraṃ, eko so -kāramevāti. "
  6561. 496561,112,348,39,46,1,62,7,Te kira atītabhave sāvatthiyaṃyeva pāradārikā rājaputtā ahesuṃ.
  6562. 496562,112,348,47,85,1,321,34,Te paresaṃ rakkhitagopitamātugāmesu aparajjhitvā cittakeḷiṃ kīḷantā bahuṃ pāpakammaṃ katvā maraṇacakkena chinnā sāvatthisāmante catūsu lohakumbhīsu nibbattā saṭṭhi vassasahassāni tattha paccitvā uggatā lohakumbhimukhavaṭṭiṃ disvā‘‘ kadā nu kho imamhā dukkhā muccissāmā’’ ti cattāropi mahantena saddena anupaṭipāṭiyā viraviṃsu.
  6563. 496563,112,348,86,94,1,71,8,Rājā tesaṃ saddaṃ sutvā maraṇabhayatajjito nisinnakova aruṇaṃ uṭṭhāpesi.
  6564. 496564,112,349,2,9,1,66,6,Aruṇuggamanavelāya brāhmaṇā āgantvā rājānaṃ sukhasayitaṃ pucchiṃsu.
  6565. 496565,112,349,10,27,1,82,11,"Rājā‘‘ kuto me ācariyā sukhasayitaṃ, ajjāhaṃ evarūpe cattāro bhiṃsanakasadde suṇin’’ ti. "
  6566. 496566,112,349,28,31,1,26,3,Brāhmaṇā hatthe vidhuniṃsu.
  6567. 496567,112,349,32,39,1,14,3,‘‘ Kiṃ ācariyā’’ ti?
  6568. 496568,112,349,40,48,1,25,3,"‘‘ Sāhasikasaddā, mahārājā’’ ti."
  6569. 496569,112,349,49,56,1,26,3,‘‘ Sapaṭikammā appaṭikammā’’ ti?
  6570. 496570,112,349,57,70,1,51,7,"‘‘ Kāmaṃ appaṭikammā, mayaṃ pana susikkhitā, mahārājā’’ ti."
  6571. 496571,112,349,71,79,1,27,4,‘‘ Kiṃ katvā paṭibāhissathā’’ ti?
  6572. 496572,112,349,80,99,1,96,13,"‘‘ Mahārāja, paṭikammaṃ mahantaṃ na sakkā kātuṃ, mayaṃ pana sabbacatukkaṃ yaññaṃ yajitvā hāressāmā’’ ti."
  6573. 496573,112,349,100,128,1,189,24,‘‘ Tena hi khippaṃ cattāro hatthī cattāro asse cattāro usabhe cattāro manusseti laṭukikasakuṇikā ādiṃ katvā cattāro cattāro pāṇe gahetvā sabbacatukkayaññaṃ yajitvā mama sotthibhāvaṃ karothā’’ ti.
  6574. 496574,112,349,129,149,1,117,13,"‘‘ Sādhu, mahārājā’’ ti sampaṭicchitvā yenattho, taṃ gahetvā yaññāvāṭaṃ paccupaṭṭhapesuṃ, bahupāṇe thūṇūpanīte katvā ṭhapesuṃ."
  6575. 496575,112,349,150,180,1,144,19,"‘‘ Bahuṃ macchamaṃsaṃ khādissāma, bahuṃ dhanaṃ labhissāmā’’ ti ussāhappattā hutvā‘‘ idaṃ laddhuṃ vaṭṭati, idaṃ laddhuṃ vaṭṭati, devā’’ ti aparāparaṃ caranti. "
  6576. 496576,112,350,2,22,1,103,14,"Mallikā devī rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ kiṃ nu kho, mahārāja, brāhmaṇā ativiya ussāhayantā vicarantī’’ ti pucchi."
  6577. 496577,112,350,23,43,1,90,14,"‘‘ Devi kiṃ tuyhiminā, tvaṃ attano yaseneva mattā pamattā, dukkhaṃ pana amhākameva na jānāsī’’ ti?"
  6578. 496578,112,350,44,53,1,15,3,"‘‘ Kiṃ , mahārājā’’ ti."
  6579. 496579,112,350,54,118,1,340,46,"‘‘ Devi, ahaṃ evarūpaṃ nāma asotabbaṃ suṇiṃ, tato imesaṃ saddānaṃ sutattā‘‘ kiṃ bhavissatī’’ ti brāhmaṇe pucchiṃ, brāhmaṇā‘‘ tumhākaṃ mahārāja rajjassa vā bhogānaṃ vā jīvitassa vā antarāyo paññāyati, sabbacatukkena yaññaṃ yajitvā sotthibhāvaṃ karissāmā’’ ti vadiṃsu, te mayhaṃ vacanaṃ gahetvā yaññāvāṭaṃ katvā yena yenattho, tassa tassa kāraṇā āgacchantī’’ ti."
  6580. 496580,112,350,119,135,1,82,11,"‘‘ Kiṃ pana deva, imesaṃ saddānaṃ nipphattiṃ sadevake loke aggabrāhmaṇaṃ pucchitthā’’ ti?"
  6581. 496581,112,350,136,149,1,46,8,"‘‘ Ko esa devi, sadevake loke aggabrāhmaṇo nāmā’’ ti?"
  6582. 496582,112,350,150,157,1,28,3,‘‘ Mahāgotamo sammāsambuddho’’ ti.
  6583. 496583,112,350,158,169,1,37,6,"‘‘ Devi, sammāsambuddho me na pucchito’’ ti?"
  6584. 496584,112,350,170,179,1,27,5,‘‘ Tena hi gantvā pucchathā’’ ti.
  6585. 496585,112,351,2,49,1,291,36,"Rājā tassā vacanaṃ gahetvā bhuttapātarāso rathavaramāruyha jetavanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pucchi‘‘ ahaṃ, bhante, rattibhāge cattāro sadde sutvā brāhmaṇe pucchiṃ, te‘ sabbacatukkayaññaṃ yajitvā sotthiṃ karissāmā’ ti vatvā yaññāvāṭe kammaṃ karonti, tesaṃ saddānaṃ sutattā mayhaṃ kiṃ bhavissatī’’ ti."
  6586. 496586,112,351,50,101,1,327,41,"‘‘ Na kiñci, mahārāja, nerayikasattā dukkhamanubhavantā evaṃ viraviṃsu, na ime saddā idāni tayā eva sutā, porāṇakarājūhipi sutāyeva, tepi brāhmaṇe pucchitvā pasughātayaññaṃ kattukāmā hutvā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā na kariṃsu, paṇḍitā tesaṃ saddānaṃ antaraṃ kathetvā mahājanaṃ vissajjāpetvā sotthimakaṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6587. 496587,112,352,2,32,1,262,29,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ kāsigāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto kāmesu ādīnavaṃ disvā kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto himavante ramaṇīye vanasaṇḍe vasati.
  6588. 496588,112,352,33,60,1,202,22,"Tadā bārāṇasirājā catunnaṃ nerayikānaṃ imeva cattāro sadde sutvā bhītatasito imināva niyāmena brāhmaṇehi‘‘ tiṇṇaṃ antarāyānaṃ aññataro bhavissati, sabbacatukkayaññena taṃ vūpasamessāmā’’ ti vutte sampaṭicchi. "
  6589. 496589,112,352,61,70,1,81,8,"Purohito brāhmaṇehi saddhiṃ yaññāvāṭaṃ paccupaṭṭhāpesi, mahājano thūṇūpanīto ahosi. "
  6590. 496590,112,352,71,107,1,257,29,"Tadā bodhisatto mettābhāvanaṃ purecārikaṃ katvā dibbacakkhunā lokaṃ olokento imaṃ kāraṇaṃ disvā‘‘ ajja, mayā gantuṃ vaṭṭati, mahājanassa sotthi bhavissatī’’ ti iddhibalena vehāsaṃ uppatitvā bārāṇasirañño uyyāne otaritvā maṅgalasilāpaṭṭe kañcanarūpakaṃ viya nisīdi. "
  6591. 496591,112,352,108,130,1,130,16,"Tadā purohitassa jeṭṭhantevāsiko ācariyaṃ upasaṅkamitvā‘‘ nanu, ācariya, amhākaṃ vedesu paraṃ māretvā sotthikaraṇaṃ nāma natthī’’ ti āha. "
  6592. 496592,112,352,131,152,1,108,14,"Purohito‘‘ tvaṃ rājadhanaṃ rakkhasi, bahuṃ macchamaṃsaṃ khādissāma, dhanaṃ labhissāma, tuṇhī hohī’’ ti taṃ paṭibāhi. "
  6593. 496593,112,353,2,22,1,126,15,So ‘‘ nāhaṃ ettha sahāyo bhavissāmī’’ ti nikkhamitvā rājuyyānaṃ gantvā bodhisattaṃ disvā vanditvā katapaṭisanthāro ekamantaṃ nisīdi.
  6594. 496594,112,353,23,38,1,59,9,"Bodhisatto‘‘ kiṃ, māṇava, rājā dhammena rajjaṃ kāretī’’ ti pucchi."
  6595. 496595,112,353,39,55,1,86,12,"‘‘ Bhante, rājā dhammena rajjaṃ kāreti, rattibhāge pana cattāro sadde sutvā brāhmaṇe pucchi. "
  6596. 496596,112,353,56,67,1,64,7,Brāhmaṇā‘ sabbacatukkayaññaṃ yajitvā sotthiṃ karissāmā’’’ ti vadiṃsu.
  6597. 496597,112,353,68,98,1,188,23,"Rājā pasughātakammaṃ katvā attano sotthiṃ kātukāmo mahājano thūṇūpanīto,‘‘ kiṃ nu kho, bhante, tumhādisānaṃ sīlavantānaṃ tesaṃ saddānaṃ nipphattiṃ vatvā mahājanaṃ maraṇamukhā mocetuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  6598. 496598,112,353,99,132,1,165,24,"‘‘ Māṇava, rājā amhe na jānāti, mayampi taṃ na jānāma, imesaṃ pana saddānaṃ nipphattiṃ jānāma, sace rājā amhe upasaṅkamitvā puccheyya, rājānaṃ nikkaṅkhaṃ katvā kathessāmā’’ ti."
  6599. 496599,112,353,133,150,1,61,10,"‘‘ Tena hi, bhante, muhuttaṃ idheva hotha, ahaṃ rājānaṃ ānessāmī’’ ti."
  6600. 496600,112,353,151,159,1,15,3,"‘‘ Sādhu, māṇavā’’ ti. "
  6601. 496601,112,353,160,167,1,48,7,So gantvā rañño tamatthaṃ ārocetvā rājānaṃ ānesi.
  6602. 496602,112,354,2,21,1,113,15,Atha rājā bodhisattaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno pucchi‘‘ saccaṃ kira tumhe mayā sutasaddānaṃ nipphattiṃ jānāthā’’ ti?
  6603. 496603,112,354,22,30,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  6604. 496604,112,354,31,39,1,18,3,"‘‘ Kathetha, bhante’’ ti."
  6605. 496605,112,354,40,91,1,432,46,"‘‘ Mahārāja, ete purimabhave paresaṃ rakkhitagopitesu dāresu cārittaṃ āpajjitvā bārāṇasisāmante catūsu lohakumbhīsu nibbattā pakkuthite khāralohodake pheṇuddehakaṃ paccamānā tiṃsa vassasahassāni adho gantvā kumbhitalaṃ āhacca uddhaṃ ārohantā tiṃsavassasahasseneva kālena kumbhimukhaṃ disvā bahi oloketvā cattāro janā catasso gāthā paripuṇṇaṃ katvā vattukāmāpi tathā kātuṃ asakkontā ekekameva akkharaṃ vatvā puna lohakumbhīsuyeva nimuggā. "
  6606. 496606,112,354,92,100,1,53,8,Tesu du -kāraṃ vatvā nimuggasatto evaṃ vattukāmo ahosi–
  6607. 496607,112,355,2,4,1,0,0,53.
  6608. 496608,112,356,2,10,1,40,6,"‘ Dujjīvitamajīvimha , ye sante na dadamhase; "
  6609. 496609,112,357,2,10,1,43,6,"Vijjamānesu bhogesu, dīpaṃ nākamha attano’ ti."
  6610. 496610,112,357,11,11,1,0,0,–
  6611. 496611,112,358,2,19,1,106,15,Taṃ gāthaṃ paripuṇṇaṃ kātuṃ nāsakkhī’’ ti vatvā bodhisatto attano ñāṇena taṃ gāthaṃ paripuṇṇaṃ katvā kathesi.
  6612. 496612,112,358,20,23,1,19,3,Sesāsupi eseva nayo.
  6613. 496613,112,359,2,9,1,43,7,Tesu sa -kāraṃ vatvā vattukāmassa ayaṃ gāthā–
  6614. 496614,112,360,2,4,1,0,0,54.
  6615. 496615,112,361,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Saṭṭhi vassasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso; "
  6616. 496616,112,362,2,11,1,43,6,"Niraye paccamānānaṃ, kadā anto bhavissatī’’ ti. "
  6617. 496617,112,363,2,8,1,38,6,Na -kāraṃ vatvā vattukāmassa ayaṃ gāthā–
  6618. 496618,112,364,2,4,1,0,0,55.
  6619. 496619,112,365,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Natthi anto kuto anto, na anto paṭidissati; "
  6620. 496620,112,366,2,13,1,45,8,"Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, mama tuyhañca mārisā’’ ti. "
  6621. 496621,112,367,2,8,1,38,6,So -kāraṃ vatvā vattukāmassa ayaṃ gāthā–
  6622. 496622,112,368,2,4,1,0,0,56.
  6623. 496623,112,369,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Sohaṃ nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ; "
  6624. 496624,112,370,2,11,1,44,6,"Vadaññū sīlasampanno, kāhāmi kusalaṃ bahun’’ ti. "
  6625. 496625,112,371,2,22,1,127,15,"Tattha dujjīvitan ti tīṇi duccaritāni caranto dujjīvitaṃ lāmakajīvitaṃ jīvati nāma, sopi tadeva sandhāyāha‘‘ dujjīvitamajīvimhā’’ ti. "
  6626. 496626,112,371,23,38,1,96,14,Ye sante na {dadamhase}ti ye mayaṃ deyyadhamme ca paṭiggāhake ca saṃvijjamāneyeva na dānaṃ dadimha.
  6627. 496627,112,371,39,47,1,50,7,Dīpaṃ nākamha {attano}ti attano patiṭṭhaṃ na karimha.
  6628. 496628,112,371,48,52,1,32,3,{Paripuṇṇānī}ti anūnāni anadhikāni.
  6629. 496629,112,371,53,56,1,21,2,{Sabbaso}ti sabbākārena.
  6630. 496630,112,371,57,63,1,51,6,Paccamānānan ti amhākaṃ imasmiṃ niraye paccamānānaṃ.
  6631. 496631,112,372,2,19,1,84,11,Natthi {anto}ti‘‘ amhākaṃ asukakāle nāma mokkho bhavissatī’’ ti evaṃ kālaparicchedo natthi.
  6632. 496632,112,372,20,27,1,43,6,Kuto {anto}ti kena kāraṇena anto paññāyissati.
  6633. 496633,112,372,28,38,1,64,9,Na {anto}ti antaṃ daṭṭhukāmānampi no dukkhassa anto na paṭidissati.
  6634. 496634,112,372,39,55,1,102,16,Tadā hi pakatan ti tasmiṃ kāle mārisā mama ca tuyhañca pakataṃ pāpaṃ pakaṭṭhaṃ kataṃ atibahumeva kataṃ.
  6635. 496635,112,372,56,77,1,86,14,"‘‘ Tathā hi pakatan’’ tipi pāṭho, tena kāraṇena kataṃ, yenassa anto daṭṭhuṃ na sakkāti attho. "
  6636. 496636,112,372,78,85,1,43,5,"{Mārisā}ti mayā sadisā, piyālapanametaṃ etesaṃ. "
  6637. 496637,112,372,86,108,1,146,19,"{Nūnā}ti ekaṃsatthe nipāto, so ahaṃ ito gantvā yoniṃ mānusiṃ laddhāna vadaññū sīlasampanno hutvā ekaṃseneva bahuṃ kusalaṃ karissāmīti ayamettha attho. "
  6638. 496638,112,373,2,31,1,198,25,"Iti bodhisatto ekamekaṃ gāthaṃ vatvā‘‘ mahārāja, so nerayikasatto imaṃ gāthaṃ paripuṇṇaṃ katvā vattukāmo attano pāpassa mahantatāya tathā kathetuṃ nāsakkhi, iti so attano kammavipākaṃ anubhavanto viravi. "
  6639. 496639,112,373,32,48,1,99,13,"Tumhākaṃ etassa saddassa savanapaccayā antarāyo nāma natthi, tumhe mā bhāyitthā’’ ti rājānaṃ saññāpesi. "
  6640. 496640,112,373,49,56,1,77,7,Rājā mahājanaṃ vissajjāpetvā suvaṇṇabheriṃ carāpetvā yaññāvāṭaṃ viddhaṃsāpesi.
  6641. 496641,112,373,57,68,1,105,11,Bodhisatto mahājanassa sotthiṃ katvā katipāhaṃ vasitvā tattheva gantvā aparihīnajjhāno brahmaloke uppajji.
  6642. 496642,112,374,2,10,1,72,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi–
  6643. 496643,112,374,11,26,1,84,10,"‘‘ tadā purohitassa jeṭṭhantevāsikamāṇavo sāriputto ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6644. 496644,112,375,2,4,1,32,2,Lohakumbhijātakavaṇṇanā catutthā.
  6645. 496645,112,377,2,7,1,28,2,[ 315]5. Sabbamaṃsalābhajātakavaṇṇanā
  6646. 496646,112,378,2,16,1,123,13,Pharusā vata te {vācā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāriputtattherena pītavirecanānaṃ dinnarasapiṇḍapātaṃ ārabbha kathesi.
  6647. 496647,112,378,17,24,1,56,7,Tadā kira jetavane ekacce bhikkhū snehavirecanaṃ piviṃsu.
  6648. 496648,112,378,25,46,1,165,16,"Tesaṃ rasapiṇḍapātena attho hoti, gilānupaṭṭhākā‘‘ rasabhattaṃ āharissāmā’’ ti sāvatthiṃ pavisitvā odanikagharavīthiyaṃ piṇḍāya caritvāpi rasabhattaṃ alabhitvā nivattiṃsu. "
  6649. 496649,112,378,47,66,1,92,13,"Thero divātaraṃ piṇḍāya pavisamāno te bhikkhū disvā‘‘ kiṃ, āvuso, atipageva nivattathā’’ ti pucchi. "
  6650. 496650,112,378,67,70,1,21,3,Te tamatthaṃ ārocesuṃ.
  6651. 496651,112,378,71,91,1,89,14,"Thero‘‘ tena hi ethā’’ ti te gahetvā tameva vīthiṃ agamāsi, manussā pūretvā rasabhattaṃ adaṃsu. "
  6652. 496652,112,378,92,101,1,69,7,"Gilānupaṭṭhākā rasabhattaṃ āharitvā gilānānaṃ adaṃsu, te paribhuñjiṃsu . "
  6653. 496653,112,378,102,127,1,202,20,"Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, thero kira pītavirecanānaṃ upaṭṭhāke rasabhattaṃ alabhitvā nikkhamante gahetvā odanikagharavīthiyaṃ caritvā bahuṃ rasapiṇḍapātaṃ pesesī’’ ti. "
  6654. 496654,112,378,128,177,1,220,31,"Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāni sāriputtova maṃsaṃ labhi, pubbepi muduvācā piyavacanā vattuṃ chekā paṇḍitā labhiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6655. 496655,112,379,2,10,1,73,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhiputto ahosi.
  6656. 496656,112,379,11,27,1,101,12,Athekadivasaṃ eko migaluddako bahuṃ maṃsaṃ labhitvā yānakaṃ pūretvā‘‘ vikkiṇissāmī’’ ti nagaraṃ āgacchati.
  6657. 496657,112,379,28,41,1,126,13,Tadā bārāṇasivāsikā cattāro seṭṭhiputtā nagarā nikkhamitvā ekasmiṃ maggasabhāgaṭṭhāne kiñci diṭṭhaṃ sutaṃ sallapantā nisīdiṃsu.
  6658. 496658,112,379,42,58,1,88,12,Etesu eko seṭṭhiputto taṃ maṃsayānakaṃ disvā‘‘ etaṃ luddakaṃ maṃsakhaṇḍaṃ āharāpemī’’ ti āha.
  6659. 496659,112,379,59,66,1,19,3,‘‘ Gaccha āharāpehī’’ ti.
  6660. 496660,112,379,67,83,1,60,10,"So taṃ upasaṅkamitvā‘‘ are, luddaka, dehi me maṃsakhaṇḍan’’ ti āha. "
  6661. 496661,112,379,84,107,1,150,17,"Luddako‘‘ mārisa, paraṃ kiñci yācantena nāma piyavacanena bhavitabbaṃ, tayā kathitavācāya anucchavikaṃ maṃsakhaṇḍaṃ labhissasī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6662. 496662,112,380,2,4,1,0,0,57.
  6663. 496663,112,381,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Pharusā vata te vācā, maṃsaṃ yācanako asi; "
  6664. 496664,112,382,2,12,1,43,7,"Kilomasadisī vācā, kilomaṃ samma dammi te’’ ti. "
  6665. 496665,112,383,2,7,1,46,4,Tattha {kilomasadisī}ti pharusatāya kilomasadisī.
  6666. 496666,112,383,8,27,1,131,17,"Kilomaṃ samma dammi {te}ti handa gaṇha, idaṃ te vācāya sadisaṃ kilomaṃ dammīti nirasaṃ nimaṃsalohitaṃ kilomakakhaṇḍaṃ ukkhipitvā adāsi. "
  6667. 496667,112,384,2,15,1,55,9,Atha naṃ aparo seṭṭhiputto‘‘ kinti vatvā yācasī’’ ti pucchi.
  6668. 496668,112,384,16,23,1,14,3,‘‘ Are’’ ti vatvāti.
  6669. 496669,112,384,24,47,1,81,13,"So‘‘ ahampi naṃ yācissāmī’’ ti vatvā gantvā ‘‘ jeṭṭhabhātika, maṃsakhaṇḍaṃ me dehī’’ ti āha. "
  6670. 496670,112,384,48,62,1,85,10,Itaro‘‘ tava vacanasssa anucchavikaṃ maṃsakhaṇḍaṃ labhissasī’’ ti vatvā dutiyaṃ gāthamāha–
  6671. 496671,112,385,2,4,1,0,0,58.
  6672. 496672,112,386,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Aṅgametaṃ manussānaṃ, bhātā loke pavuccati; "
  6673. 496673,112,387,2,13,1,44,8,"Aṅgassa sadisī vācā, aṅgaṃ samma dadāmi te’’ ti. "
  6674. 496674,112,388,2,23,1,153,18,"Tassattho – imasmiṃ loke manussānaṃ aṅgasadisattā aṅgametaṃ yadidaṃ bhātā bhaginīti, tasmā tavesā aṅgasadisī vācāti etissā anucchavikaṃ aṅgameva dadāmi teti. "
  6675. 496675,112,388,24,30,1,45,6,Evañca pana vatvā aṅgamaṃsaṃ ukkhipitvā adāsi.
  6676. 496676,112,389,2,15,1,52,8,Tampi aparo seṭṭhiputto‘‘ kinti vatvā yācasī’’ ti pucchi.
  6677. 496677,112,389,16,23,1,18,3,‘‘ Bhātikā’’ ti vatvāti.
  6678. 496678,112,389,24,46,1,72,13,"So‘‘ ahampi naṃ yācissāmī’’ ti vatvā gantvā‘‘ tāta, maṃsakhaṇḍaṃ me dehī’’ ti āha. "
  6679. 496679,112,389,47,57,1,62,8,Luddako tava vacanānūrūpaṃ lacchasī’’ ti vatvā tatiyaṃ gāthamāha–
  6680. 496680,112,390,2,4,1,0,0,59.
  6681. 496681,112,391,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tātāti putto vadamāno, kampeti hadayaṃ pitu; "
  6682. 496682,112,392,2,13,1,47,8,"Hadayassa sadisī vācā, hadayaṃ samma dammi te’’ ti. "
  6683. 496683,112,393,2,10,1,70,8,Evañca pana vatvā hadayamaṃsena saddhiṃ madhuramaṃsaṃ ukkhipitvā adāsi.
  6684. 496684,112,394,2,14,1,53,8,Taṃ catuttho seṭṭhiputto‘‘ kinti vatvā yācasī’’ ti pucchi.
  6685. 496685,112,394,15,23,1,18,4,So‘‘ tātā’’ ti vatvāti.
  6686. 496686,112,394,24,44,1,70,12,So‘‘ ahampi yācissāmī’’ ti vatvā gantvā‘‘ sahāya maṃsakhaṇḍaṃ me dehī’’ ti āha.
  6687. 496687,112,394,45,57,1,64,8,Luddako‘‘ tava vacanānurūpaṃ lacchasī’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha–
  6688. 496688,112,395,2,4,1,0,0,60.
  6689. 496689,112,396,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Yassa gāme sakhā natthi, yathāraññaṃ tatheva taṃ; "
  6690. 496690,112,397,2,13,1,46,8,"Sabbassa sadisī vācā, sabbaṃ samma dadāmi te’’ ti. "
  6691. 496691,112,398,2,44,1,276,37,"Tassattho – yassa purisassa gāme sukhadukkhesu saha ayanato sahāyasaṅkhāto sakhā natthi, tassa taṃ ṭhānaṃ yathā amanussaṃ araññaṃ tatheva hoti, iti ayaṃ tava vācā sabbassa sadisī, sabbena attano santakena vibhavena sadisī, tasmā sabbameva imaṃ mama santakaṃ maṃsayānakaṃ dadāmi teti. "
  6692. 496692,112,399,2,21,1,84,13,"Evañca pana vatvā‘‘ ehi, samma, sabbameva idaṃ maṃsayānakaṃ tava gehaṃ āharissāmī’’ ti āha. "
  6693. 496693,112,399,22,49,1,249,26,Seṭṭhiputto tena yānakaṃ pājāpento attano gharaṃ gantvā maṃsaṃ otārāpetvā luddakassa sakkārasammānaṃ katvā puttadārampissa pakkosāpetvā luddakammato apanetvā attano kuṭumbamajjhe vasāpento tena saddhiṃ abhejjasahāyo hutvā yāvajīvaṃ samaggavāsaṃ vasi.
  6694. 496694,112,400,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6695. 496695,112,400,10,25,1,79,10,"‘‘ tadā luddako sāriputto ahosi, sabbamaṃsalābhī seṭṭhiputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6696. 496696,112,401,2,4,1,36,2,Sabbamaṃsalābhajātakavaṇṇanā pañcamā.
  6697. 496697,112,403,2,7,1,24,2,[ 316]6. Sasapaṇḍitajātakavaṇṇanā
  6698. 496698,112,404,2,15,1,92,11,Satta me rohitā {macchā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sabbaparikkhāradānaṃ ārabbha kathesi.
  6699. 496699,112,404,16,47,1,359,31,Sāvatthiyaṃ kira eko kuṭumbiko buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sabbaparikkhāradānaṃ sajjetvā gharadvāre maṇḍapaṃ kāretvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā susajjitamaṇḍape paññattavarāsane nisīdāpetvā nānaggarasaṃ paṇītadānaṃ datvā puna svātanāyāti sattāhaṃ nimantetvā sattame divase buddhappamukhānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ sabbaparikkhāre adāsi.
  6700. 496700,112,404,48,83,1,243,28,"Satthā bhattakiccāvasāne anumodanaṃ karonto‘‘ upāsaka, tayā pītisomanassaṃ kātuṃ vaṭṭati, idañhi dānaṃ nāma porāṇakapaṇḍitānaṃ vaṃso, porāṇakapaṇḍitā hi sampattayācakānaṃ jīvitaṃ pariccajitvā attano maṃsampi adaṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6701. 496701,112,405,2,12,1,91,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sasayoniyaṃ nibbattitvā araññe vasi.
  6702. 496702,112,405,13,23,1,76,10,Tassa pana araññassa ekato pabbatapādo ekato nadī ekato paccantagāmako ahosi.
  6703. 496703,112,405,24,34,1,61,10,Aparepissa tayo sahāyā ahesuṃ makkaṭo ca siṅgālo ca uddo cāti.
  6704. 496704,112,405,35,49,1,112,13,Te cattāropi paṇḍitā ekatova vasantā attano attano gocaraṭṭhāne gocaraṃ gahetvā sāyanhasamaye ekato sannipatanti.
  6705. 496705,112,405,50,69,1,114,13,"Sasapaṇḍito‘‘ dānaṃ dātabbaṃ, sīlaṃ rakkhitabbaṃ, uposathakammaṃ kātabban’’ ti tiṇṇaṃ janānaṃ ovādavasena dhammaṃ deseti. "
  6706. 496706,112,405,70,79,1,75,9,Te tassa ovādaṃ sampaṭicchitvā attano attano nivāsagumbaṃ pavisitvā vasanti.
  6707. 496707,112,405,80,130,1,297,39,"Evaṃ kāle gacchante ekadivasaṃ bodhisatto ākāsaṃ oloketvā candaṃ disvā‘‘ sve uposathadivaso’’ ti ñatvā itare tayo āha‘‘ sve uposatho, tumhepi tayo janā sīlaṃ samādiyitvā uposathikā hotha, sīle patiṭṭhāya dinnadānaṃ mahapphalaṃ hoti, tasmā yācake sampatte tumhehi khāditabbāhārato dānaṃ datvā khādeyyāthā’’ ti. "
  6708. 496708,112,405,131,143,1,63,8,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā attano attano vasanaṭṭhānesu vasiṃsu.
  6709. 496709,112,406,2,16,1,80,10,Punadivase tesu uddo pātova‘‘ gocaraṃ pariyesissāmī’’ ti nikkhamitvā gaṅgātīraṃ gato.
  6710. 496710,112,406,17,37,1,158,18,Atheko bālisiko satta rohitamacche uddharitvā valliyā āvuṇitvā netvā gaṅgātīre vālukaṃ viyūhitvā vālikāya paṭicchādetvā puna macche gaṇhanto adhogaṅgaṃ gacchi.
  6711. 496711,112,406,38,77,1,246,31,Uddo macchagandhaṃ ghāyitvā vālukaṃ viyūhitvā macche disvā nīharitvā‘‘ atthi nu kho etesaṃ sāmiko’’ ti tikkhattuṃ ghosetvā sāmikaṃ apassanto vallikoṭiṃ ḍaṃsitvā netvā attano vasanagumbe ṭhapetvā‘‘ velāyameva khādissāmī’’ ti attano sīlaṃ āvajjento nipajji.
  6712. 496712,112,406,78,133,1,388,46,Siṅgālopi vasanaṭṭhānato nikkhamitvā gocaraṃ pariyesanto ekassa khettagopakassa kuṭiyaṃ dve maṃsasūlāni ekaṃ godhaṃ ekañca dadhivārakaṃ disvā‘‘ atthi nu kho etesaṃ sāmiko’’ ti tikkhattuṃ ghosetvā sāmikaṃ adisvā dadhivārakassa uggahaṇarajjukaṃ gīvāya pavesetvā dve maṃsasūle ca godhañca mukhena ḍaṃsitvā netvā attano vasanagumbe ṭhapetvā‘‘ velāyameva khādissāmī’’ ti attano sīlaṃ āvajjento nipajji.
  6713. 496713,112,406,134,155,1,161,17,Makkaṭopi vasanaṭṭhānato nikkhamitvā vanasaṇḍaṃ pavisitvā ambapiṇḍaṃ āharitvā attano vasanagumbe ṭhapetvā‘‘ velāyameva khādissāmī’’ ti attano sīlaṃ āvajjento nipajji.
  6714. 496714,112,407,2,45,1,273,32,"Bodhisatto pana‘‘ velāyameva vasanaṭṭhānato nikkhamitvā dabbatiṇāni khādissāmī’’ ti attano vasanagumbeyeva nipanno cintesi‘‘ mama santikaṃ āgatānaṃ yācakānaṃ tiṇāni dātuṃ na sakkā, tilataṇḍulādayopi mayhaṃ natthi, sace me santikaṃ yācako āgacchissati, attano sarīramaṃsaṃ dassāmī’’ ti. "
  6715. 496715,112,407,46,52,1,65,6,Tassa sīlatejena sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  6716. 496716,112,407,53,71,1,121,14,So āvajjamāno idaṃ kāraṇaṃ disvā‘‘ sasarājānaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti paṭhamaṃ uddassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā brāhmaṇavesena aṭṭhāsi.
  6717. 496717,112,407,72,91,1,99,13,"‘‘ Brāhmaṇa, kimatthaṃ ṭhitosī’’ ti vutte paṇḍita sace kiñci āhāraṃ labheyyaṃ, uposathiko hutvā vaseyyanti. "
  6718. 496718,112,407,92,107,1,72,11,So‘‘ sādhu dassāmi te āhāran’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  6719. 496719,112,408,2,4,1,0,0,61.
  6720. 496720,112,409,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Satta me rohitā macchā, udakā thalamubbhatā; "
  6721. 496721,112,410,2,14,1,47,9,"Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasā’’ ti. "
  6722. 496722,112,411,2,12,1,65,8,"Tattha {thalamubbhatā}ti udakato thale ṭhapitā, kevaṭṭena vā uddhaṭā. "
  6723. 496723,112,411,13,31,1,132,16,Etaṃ {bhutvā}ti etaṃ mama santakaṃ macchāhāraṃ pacitvā bhuñjitvā samaṇadhammaṃ karonto ramaṇīye rukkhamūle nisinno imasmiṃ vane vasāti.
  6724. 496724,112,412,2,17,1,70,10,"Brāhmaṇo ‘‘ pageva tāva hotu, pacchā jānissāmī’’ ti siṅgālassa santikaṃ gato. "
  6725. 496725,112,412,18,29,1,43,6,Tenāpi ‘‘ kimatthaṃ ṭhitosī’’ ti vutto tathevāha.
  6726. 496726,112,412,30,43,1,66,9,Siṅgālo‘‘ sādhu dassāmī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto dutiyaṃ gāthamāha–
  6727. 496727,112,413,2,4,1,0,0,62.
  6728. 496728,112,414,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Dussa me khettapālassa, rattibhattaṃ apābhataṃ; "
  6729. 496729,112,415,2,9,1,42,6,"Maṃsasūlā ca dve godhā, ekañca dadhivārakaṃ; "
  6730. 496730,112,416,2,14,1,47,9,"Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasā’’ ti. "
  6731. 496731,112,417,2,16,1,76,12,"Tattha dussa {me}ti yo esa mama avidūre khettapālo vasati, dussa amussāti attho. "
  6732. 496732,112,417,17,21,1,27,4,Apābhatan ti ābhataṃ ānītaṃ.
  6733. 496733,112,417,22,34,1,70,11,Maṃsasūlā ca dve {godhā}ti aṅgārapakkāni dve maṃsasūlāni ca ekā ca godhā.
  6734. 496734,112,417,35,38,1,27,3,Dadhivārakan ti dadhivārako.
  6735. 496735,112,417,39,63,1,191,23,"Idan ti idaṃ ettakaṃ mama atthi, etaṃ sabbampi yathābhirucitena pākena pacitvā paribhuñjitvā uposathiko hutvā ramaṇīye rukkhamūle nisīditvā samaṇadhammaṃ karonto imasmiṃ vanasaṇḍe vasāti attho. "
  6736. 496736,112,418,2,17,1,70,10,"Brāhmaṇo ‘‘ pageva tāva hotu, pacchā jānissāmī’’ ti makkaṭassa santikaṃ gato. "
  6737. 496737,112,418,18,28,1,43,6,Tenāpi‘‘ kimatthaṃ ṭhitosī’’ ti vutto tathevāha.
  6738. 496738,112,418,29,42,1,66,9,Makkaṭo‘‘ sādhu dassāmī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto tatiyaṃ gāthamāha–
  6739. 496739,112,419,2,4,1,0,0,63.
  6740. 496740,112,420,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Ambapakkaṃ dakaṃ sītaṃ, sītacchāyā manoramā; "
  6741. 496741,112,421,2,14,1,47,9,"Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasā’’ ti. "
  6742. 496742,112,422,2,6,1,38,4,Tattha ambapakkan ti madhuraambaphalaṃ.
  6743. 496743,112,422,7,13,1,37,6,Dakaṃ sītan ti gaṅgāya udakaṃ sītalaṃ.
  6744. 496744,112,422,14,35,1,175,20,Etaṃ bhutvā vane {vasā}ti brāhmaṇa etaṃ ambapakkaṃ paribhuñjitvā sītalaṃ udakaṃ pivitvā yathābhirucite ramaṇīye rukkhamūle nisinno samaṇadhammaṃ karonto imasmiṃ vanasaṇḍe vasāti.
  6745. 496745,112,423,2,17,1,74,10,"Brāhmaṇo ‘‘ pageva tāva hotu, pacchā jānissāmī’’ ti sasapaṇḍitassa santikaṃ gato. "
  6746. 496746,112,423,18,28,1,43,6,Tenāpi‘‘ kimatthaṃ ṭhitosī’’ ti vutto tathevāha.
  6747. 496747,112,423,29,50,1,135,16,"Taṃ sutvā bodhisatto somanassappatto‘‘ brāhmaṇa, suṭṭhu te kataṃ āhāratthāya mama santikaṃ āgacchantena, ajjāhaṃ adinnapubbaṃ dānaṃ dassāmi . "
  6748. 496748,112,423,51,76,1,158,19,"Tvaṃ pana sīlavā pāṇātipātaṃ na karissasi, gaccha, brāhmaṇa, nānādārūni saṅkaḍḍhitvā aṅgāre katvā mayhaṃ ārocehi, ahaṃ attānaṃ pariccajitvā aṅgāramajjhe patissāmi . "
  6749. 496749,112,423,77,93,1,109,14,Mama sarīre pakke tvaṃ maṃsaṃ khāditvā samaṇadhammaṃ kareyyāsī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto catutthaṃ gāthamāha–
  6750. 496750,112,424,2,4,1,0,0,64.
  6751. 496751,112,425,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na sasassa tilā atthi, na muggā napi taṇḍulā; "
  6752. 496752,112,426,2,13,1,45,8,"Iminā agginā pakkaṃ, mamaṃ bhutvā vane vasā’’ ti. "
  6753. 496753,112,427,2,30,1,173,25,"Tattha mamaṃ {bhutvā}ti yaṃ taṃ ahaṃ aggiṃ karohīti vadāmi, iminā agginā pakkaṃ maṃ bhuñjitvā imasmiṃ vane vasa, ekassa sasassa sarīraṃ nāma ekassa purisassa yāpanamattaṃ hotīti. "
  6754. 496754,112,428,2,13,1,90,11,Sakko tassa vacanaṃ sutvā attano ānubhāvena ekaṃ aṅgārarāsiṃ māpetvā bodhisattassa ārocesi.
  6755. 496755,112,428,14,46,1,224,27,"So dabbatiṇasayanato uṭṭhāya tattha gantvā‘‘ sace me lomantaresu pāṇakā atthi, te mā mariṃsū’’ ti tikkhattuṃ sarīraṃ vidhunitvā sakalasarīraṃ dānamukhe ṭhapetvā laṅghitvā padumasare rājahaṃso viya pamuditacitto aṅgārarāsimhi pati. "
  6756. 496756,112,428,47,61,1,103,13,"So pana aggi bodhisattassa sarīre lomakūpamattampi uṇhaṃ kātuṃ nāsakkhi, himagabbhaṃ paviṭṭho viya ahosi. "
  6757. 496757,112,428,62,88,1,126,19,"Atha sakkaṃ āmantetvā‘‘ brāhmaṇa, tayā kato aggi atisītalo, mama sarīre lomakūpamattampi uṇhaṃ kātuṃ na sakkoti, kiṃ nāmetan’’ ti āha."
  6758. 496758,112,428,89,104,1,72,8,"‘‘ Sasapaṇḍita, nāhaṃ brāhmaṇo, sakkohamasmi, tava vīmaṃsanatthāya āgatomhī’’ ti."
  6759. 496759,112,428,105,130,1,129,18,"‘‘ Sakka, tvaṃ tāva tiṭṭha, sakalopi ce lokasannivāso maṃ dānena vīmaṃseyya, neva me adātukāmataṃ passeyyā’’ ti bodhisatto sīhanādaṃ nadi. "
  6760. 496760,112,428,131,165,1,257,28,"Atha naṃ sakko‘‘ sasapaṇḍita, tava guṇo sakalakappaṃ pākaṭo hotū’’ ti pabbataṃ pīḷetvā pabbatarasaṃ ādāya candamaṇḍale sasalakkhaṇaṃ likhitvā bodhisattaṃ ānetvā tasmiṃ vanasaṇḍe tasmiṃyeva vanagumbe taruṇadabbatiṇapiṭṭhe nipajjāpetvā attano vasanaṭṭhānameva gato. "
  6761. 496761,112,428,166,179,1,104,13,Tepi cattāro paṇḍitā samaggā sammodamānā sīlaṃ pūretvā dānaṃ datvā uposathakammaṃ katvā yathākammaṃ gatā.
  6762. 496762,112,429,2,17,1,149,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne sabbaparikkhāradānadāyako gahapati sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6763. 496763,112,430,2,20,1,109,14,"Tadā uddo ānando ahosi, siṅgālo moggallāno, makkaṭo sāriputto, sakko anuruddho, sasapaṇḍito pana ahameva ahosinti. "
  6764. 496764,112,431,2,4,1,32,2,Sasapaṇḍitajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  6765. 496765,112,433,2,7,1,23,2,[ 317]7. Matarodanajātakavaṇṇanā
  6766. 496766,112,434,2,17,1,107,13,Mataṃ mataṃ eva {rodathā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ sāvatthivāsiṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  6767. 496767,112,434,18,22,1,27,4,Tassa kira bhātā kālamakāsi.
  6768. 496768,112,434,23,39,1,113,15,"So tassa kālakiriyāya sokābhibhūto na nhāyati na bhuñjati na vilimpati, pātova susānaṃ gantvā sokasamappito rodati. "
  6769. 496769,112,434,40,101,1,416,48,"Satthā paccūsasamaye lokaṃ olokento tassa sotāpattiphalūpanissayaṃ disvā‘‘ imassa atītakāraṇaṃ āharitvā sokaṃ vūpasametvā sotāpattiphalaṃ dātuṃ ṭhapetvā maṃ añño koci samattho natthi, imassa mayā avassayena bhavituṃ vaṭṭatī’’ ti punadivase pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pacchāsamaṇaṃ ādāya tassa gharadvāraṃ gantvā‘‘ satthā āgato’’ ti sutvā āsanaṃ paññapetvā‘‘ pavesethā’’ ti kuṭumbikena vutto pavisitvā paññatte āsane nisīdi. "
  6770. 496770,112,434,102,108,1,55,6,Kuṭumbikopi āgantvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi.
  6771. 496771,112,434,109,121,1,44,8,Atha naṃ satthā‘‘ kiṃ kuṭumbika cintesī’’ ti āha.
  6772. 496772,112,434,122,136,1,52,8,"‘‘ Āma, bhante, mama bhātu matakālato paṭṭhāya cintemī’’ ti."
  6773. 496773,112,434,137,170,1,191,23,"‘‘ Āvuso, sabbe saṅkhārā aniccā, bhijjitabbayuttakaṃ bhijjati, na tattha cintetabbaṃ, porāṇakapaṇḍitāpi bhātari matepi‘ bhijjitabbayuttakaṃ bhijjatī’ ti na cintayiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  6774. 496774,112,435,2,16,1,135,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhave seṭṭhikule nibbatti, tassa vayappattassa mātāpitaro kālamakaṃsu. "
  6775. 496775,112,435,17,29,1,83,10,"Tesu kālakatesu bodhisattassa bhātā kuṭumbaṃ vicāreti, bodhisatto taṃ nissāya jīvati. "
  6776. 496776,112,435,30,35,1,45,5,So aparabhāge tathārūpena byādhinā kālamakāsi.
  6777. 496777,112,435,36,55,1,137,17,"Ñātimittā suhajjā sannipatitvā bāhā paggayha kandanti rodanti, ekopi sakabhāvena saṇṭhātuṃ nāsakkhi, bodhisatto pana neva kandati na rodati. "
  6778. 496778,112,435,56,88,1,187,22,"Manussā‘‘ passatha bho, imassa bhātari mate mukhasaṅkocanamattampi natthi, ativiya thaddhahadayo,‘ dvepi koṭṭhāse ahameva paribhuñjissāmī’ ti bhātu maraṇaṃ icchati maññe’’ ti bodhisattaṃ garahiṃsu. "
  6779. 496779,112,435,89,102,1,57,9,Ñātakāpi naṃ‘‘ tvaṃ bhātari mate na rodasī’’ ti garahiṃsuyeva.
  6780. 496780,112,435,103,138,1,188,26,"So tesaṃ kathaṃ sutvā‘‘ tumhe attano andhabālabhāvena aṭṭha lokadhamme ajānantā‘ mama bhātā mato’ ti rodatha, ahampi marissāmi, tumhepi marissatha, attānampi‘ mayampi marissāmā’ ti kasmā na rodatha. "
  6781. 496781,112,435,139,151,1,96,11,"Sabbe saṅkhārā aniccā hutvā nirujjhanti, teneva sabhāvena saṇṭhātuṃ samattho ekasaṅkhāropi natthi. "
  6782. 496782,112,435,152,170,1,111,15,"Tumhe andhabālā aññāṇatāya aṭṭha lokadhamme ajānitvā rodatha, ahaṃ kimatthaṃ rodissāmī’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi– "
  6783. 496783,112,436,2,4,1,0,0,65.
  6784. 496784,112,437,2,16,1,54,11,"‘ ‘ Mataṃ mataṃ eva rodatha, na hi taṃ rodatha yo marissati; "
  6785. 496785,112,438,2,8,1,48,5,"Sabbepi sarīradhārino, anupubbena jahanti jīvitaṃ. "
  6786. 496786,112,439,2,4,1,0,0,66.
  6787. 496787,112,440,2,11,1,49,7,"‘ ‘ Devamanussā catuppadā, pakkhigaṇā uragā ca bhogino; "
  6788. 496788,112,441,2,9,1,48,6,"Samhi sarīre anissarā, ramamānāva jahanti jīvitaṃ. "
  6789. 496789,112,442,2,4,1,0,0,67.
  6790. 496790,112,443,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Evaṃ calitaṃ asaṇṭhitaṃ, sukhadukkhaṃ manujesvapekkhiya; "
  6791. 496791,112,444,2,8,1,51,5,"Kanditaruditaṃ niratthakaṃ, kiṃ vo sokagaṇābhikīrare. "
  6792. 496792,112,445,2,4,1,0,0,68.
  6793. 496793,112,446,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Dhuttā ca soṇḍā akatā, bālā sūrā ayogino; "
  6794. 496794,112,447,2,12,1,46,7,"Dhīraṃ maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ ti. "
  6795. 496795,112,448,2,10,1,40,6,Tattha mataṃ mataṃ {evā}ti mataṃ mataṃyeva.
  6796. 496796,112,448,11,32,1,142,17,"{Anupubbenā}ti attano attano maraṇavāre sampatte paṭipāṭiyā jahanti jīvitaṃ, na ekatova sabbe maranti, yadi evaṃ mareyyuṃ, lokappavatti ucchijjeyya. "
  6797. 496797,112,448,33,38,1,45,4,{Bhogino}ti mahantena sarīrabhogena samannāgatā.
  6798. 496798,112,448,39,55,1,137,15,{Ramamānāvā}ti tattha tattha nibbattā sabbepi ete devādayo sattā attano attano nibbattaṭṭhāne abhiramamānāva anukkaṇṭhitāva jīvitaṃ jahanti.
  6799. 496799,112,448,56,69,1,98,13,Evaṃ calitan ti evaṃ tīsu bhavesu niccalabhāvassa ca saṇṭhitabhāvassa ca abhāvā calitaṃ asaṇṭhitaṃ.
  6800. 496800,112,448,70,79,1,78,8,Kiṃ vo {sokagaṇābhikīrare}ti kiṃkāraṇā tumhe sokarāsī abhikiranti ajjhottharanti.
  6801. 496801,112,449,2,18,1,113,14,Dhuttā ca soṇḍā {akatā}ti itthidhuttā surādhuttā akkhadhuttā ca surāsoṇḍādayo soṇḍā ca akatabuddhino asikkhitakā ca.
  6802. 496802,112,449,19,24,1,37,4,{Bālā}ti bālyena samannāgatā aviddasuno.
  6803. 496803,112,449,25,34,1,65,7,"Sūrā {ayogino}ti ayonisomanasikārena sūrā, yogesu ayuttatāya ayogino."
  6804. 496804,112,449,35,48,1,68,8,"‘‘ Ayodhino’’ tipi pāṭho, kilesamārena saddhiṃ yujjhituṃ asamatthāti attho. "
  6805. 496805,112,449,49,91,1,294,35,"Dhīraṃ maññanti bāloti, ye dhammassa {akovidā}ti ye evarūpā dhuttādayo aṭṭhavidhassa lokadhammassa akovidā, te appamattakepi dukkhadhamme uppanne attanā kandamānā rodamānā aṭṭha lokadhamme kathato jānitvā ñātimaraṇādīsu akandantaṃ arodantaṃ mādisaṃ dhīraṃ paṇḍitaṃ‘‘ bālo ayaṃ na rodatī’’ ti maññantīti. "
  6806. 496806,112,450,2,11,1,62,9,Evaṃ bodhisatto tesaṃ dhammaṃ desetvā sabbepi te nissoke akāsi.
  6807. 496807,112,451,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6808. 496808,112,451,17,25,1,79,8,Tadā mahājanasssa dhammaṃ desetvā nissokabhāvakarapaṇḍito pana ahameva ahosinti.
  6809. 496809,112,452,2,4,1,31,2,Matarodanajātakavaṇṇanā sattamā.
  6810. 496810,112,454,2,7,1,21,2,[ 318]8. Kaṇaverajātakavaṇṇanā
  6811. 496811,112,455,2,14,1,96,11,Yaṃ taṃ vasanta {samaye}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  6812. 496812,112,455,15,29,1,35,4,Vatthu indriyajātake( jā.1.8.60 ādayo) āvi bhavissati.
  6813. 496813,112,455,30,52,1,118,18,Satthā pana taṃ bhikkhuṃ‘‘ pubbe tvaṃ bhikkhu etaṃ nissāya asinā sīsacchedaṃ paṭilabhī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
  6814. 496814,112,456,2,30,1,218,26,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsigāmake ekassa gahapatikassa ghare coranakkhattena jāto vayappatto corakammaṃ katvā jīvikaṃ kappento loke pākaṭo ahosi sūro nāgabalo, koci naṃ gaṇhituṃ nāsakkhi. "
  6815. 496815,112,456,31,40,1,72,9,So ekadivasaṃ ekasmiṃ seṭṭhighare sandhiṃ chinditvā bahuṃ dhanaṃ avahari.
  6816. 496816,112,456,41,60,1,90,12,"Nāgarā rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, eko mahācoro nagaraṃ vilumpati, taṃ gaṇhāpethā’’ ti vadiṃsu. "
  6817. 496817,112,456,61,66,1,46,5,Rājā tassa gahaṇatthāya nagaraguttikaṃ āṇāpesi.
  6818. 496818,112,456,67,79,1,98,12,So rattibhāge tattha tattha vaggabandhanena manusse ṭhapetvā taṃ sahoḍḍhaṃ gāhāpetvā rañño ārocesi.
  6819. 496819,112,456,80,90,1,51,6,Rājā‘‘ sīsamassa chindā’’ ti nagaraguttikaññeva āṇāpesi.
  6820. 496820,112,456,91,110,1,192,19,Nagaraguttiko taṃ pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhāpetvā gīvāyassa rattakaṇavīramālaṃ laggetvā sīse iṭṭhakacuṇṇaṃ okiritvā catukke catukke kasāhi tāḷāpento kharassarena paṇavena āghātanaṃ neti.
  6821. 496821,112,456,111,124,1,71,9,‘‘ Imasmiṃ kira nagare vilopakārako coro gahito’’ ti sakalanagaraṃ saṅkhubhi.
  6822. 496822,112,457,2,13,1,99,11,Tadā ca bārāṇasiyaṃ sahassaṃ gaṇhantī sāmā nāma gaṇikā hoti rājavallabhā pañcasatavaṇṇadāsīparivārā.
  6823. 496823,112,457,14,22,1,59,8,Sā pāsādatale vātapānaṃ vivaritvā ṭhitā taṃ nīyamānaṃ passi.
  6824. 496824,112,457,23,33,1,96,10,So pana abhirūpo pāsādiko ativiya sobhaggappatto devavaṇṇo sabbesaṃ matthakamatthakena paññāyati.
  6825. 496825,112,457,34,94,1,314,44,"Sāmā taṃ disvā paṭibaddhacittā hutvā‘‘ kena nu kho upāyenāhaṃ imaṃ purisaṃ attano sāmikaṃ kareyyan’’ ti cintayantī‘‘ attheko upāyo’’ ti attano atthacarikāya ekissā hatthe nagaraguttikassa sahassaṃ pesesi‘‘ ayaṃ coro sāmāya bhātā, aññatra sāmāya añño etassa avassayo natthi, tumhe kira idaṃ sahassaṃ gahetvā etaṃ vissajjethā’’ ti . "
  6826. 496826,112,457,95,99,1,21,4,Sā gantvā tathā akāsi.
  6827. 496827,112,457,100,125,1,141,19,"Nagaraguttiko‘‘ ayaṃ coro pākaṭo, na sakkā etaṃ vissajjetuṃ, aññaṃ pana manussaṃ labhitvā imaṃ paṭicchannayānake nisīdāpetvā pesetuṃ sakkā’’ ti āha. "
  6828. 496828,112,457,126,130,1,23,4,Sā gantvā tassā ārocesi.
  6829. 496829,112,458,2,10,1,70,8,Tadā paneko seṭṭhiputto sāmāya paṭibaddhacitto devasikaṃ sahassaṃ deti.
  6830. 496830,112,458,11,20,1,77,9,So taṃ divasampi sūriyatthaṅgamanavelāya sahassaṃ gaṇhitvā taṃ gharaṃ agamāsi.
  6831. 496831,112,458,21,29,1,69,8,Sāmāpi sahassabhaṇḍikaṃ gahetvā ūrūsu ṭhapetvā parodantī nisinnā hoti.
  6832. 496832,112,458,30,70,1,175,27,"‘‘ Kiṃ etan’’ ti ca vuttā‘‘ sāmi, ayaṃ coro mama bhātā,‘ ahaṃ nīcakammaṃ karomī’ ti mayhaṃ santikaṃ na eti, nagaraguttikassa pahitaṃ‘ sahassaṃ labhamāno vissajjessāmi nan’ ti sāsanaṃ pesesi. "
  6833. 496833,112,458,71,84,1,80,11,Idāni imaṃ sahassaṃ ādāya nagaraguttikassa santikaṃ gacchantaṃ na labhāmī’’ ti āha.
  6834. 496834,112,458,85,96,1,50,7,So tassā paṭibaddhacittatāya‘‘ ahaṃ gamissāmī’’ ti āha.
  6835. 496835,112,458,97,109,1,43,7,‘‘ Tena hi tayā ābhatameva gahetvā gacchāhī’’ ti.
  6836. 496836,112,458,110,116,1,44,6,So taṃ gahetvā nagaraguttikassa gehaṃ gañchi.
  6837. 496837,112,458,117,164,1,368,41,"So taṃ seṭṭhiputtaṃ paṭicchannaṭṭhāne ṭhapetvā coraṃ paṭicchannayānake nisīdāpetvā sāmāya pahiṇitvā‘‘ ayaṃ coro raṭṭhe pākaṭo, tamandhakāraṃ tāva hotu, atha naṃ manusssānaṃ paṭisallīnavelāya ghātāpessāmī’’ ti apadesaṃ katvā muhuttaṃ vītināmetvā manussesu paṭisallīnesu seṭṭhiputtaṃ mahantenārakkhena āghātanaṃ netvā asinā sīsaṃ chinditvā sarīraṃ sūle āropetvā nagaraṃ pāvisi. "
  6838. 496838,112,459,2,15,1,89,12,"Tato paṭṭhāya sāmā aññesaṃ hatthato kiñci na gaṇhāti, teneva saddhiṃ abhiramamānā vicarati. "
  6839. 496839,112,459,16,61,1,288,36,"So cintesi‘‘ sace ayaṃ aññasmiṃ paṭibaddhacittā bhavissati, mampi mārāpetvā tena saddhiṃ abhiramissati, accantaṃ mittadubbhinī esā, mayā idha avasitvā khippaṃ palāyituṃ vaṭṭati, gacchanto ca pana tucchahattho agantvā etissā ābharaṇabhaṇḍaṃ gahetvā gacchissāmī’’ ti cintetvā ekasmiṃ divase taṃ āha–"
  6840. 496840,112,459,62,80,1,100,12,"‘‘ bhadde, mayaṃ pañjare pakkhittakukkuṭā viya niccaṃ ghareyeva homa, ekadivasaṃ uyyānakīḷaṃ karissāmā’’ ti. "
  6841. 496841,112,459,81,99,1,146,14,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā khādanīyabhojanīyādiṃ sabbaṃ paṭiyādetvā sabbābharaṇapaṭimaṇḍitā tena saddhiṃ paṭicchannayāne nisīditvā uyyānaṃ agamāsi.
  6842. 496842,112,459,100,140,1,311,36,So tattha tāya saddhiṃ kīḷanto‘‘ idāni mayhaṃ palāyituṃ vaṭṭatī’’ ti tāya saddhiṃ kilesaratiyā ramitukāmo viya ekaṃ kaṇavīragacchantaraṃ pavisitvā taṃ āliṅganto viya nippīḷetvā visaññaṃ katvā pātetvā sabbābharaṇāni omuñcitvā tassāyeva uttarāsaṅgena bandhitvā bhaṇḍikaṃ khandhe ṭhapetvā uyyānavatiṃ laṅghitvā pakkāmi.
  6843. 496843,112,460,2,17,1,85,10,Sāpi paṭiladdhasaññā uṭṭhāya paricārikānaṃ santikaṃ āgantvā‘‘ ayyaputto kahan’’ ti pucchi.
  6844. 496844,112,460,18,27,1,17,4,"‘‘ Na jānāma, ayye’’ ti."
  6845. 496845,112,460,28,58,1,179,22,‘‘ Maṃ matāti saññāya bhāyitvā palāto bhavissatī’’ ti anattamanā hutvā tatoyeva gehaṃ gantvā‘‘ mama piyasāmikassa adiṭṭhakālato paṭṭhāyeva alaṅkatasayane na sayissāmī’’ ti bhūmiyaṃ nipajji.
  6846. 496846,112,460,59,90,1,189,24,"Tato paṭṭhāya manāpaṃ sāṭakaṃ na nivāseti, dve bhattāni na bhuñjati, gandhamālādīni na paṭisevati,‘‘ yena kenaci upāyena ayyaputtaṃ pariyesitvā pakkosāpessāmī’’ ti naṭe pakkosāpetvā sahassaṃ adāsi."
  6847. 496847,112,460,91,165,1,429,54,"‘‘ Kiṃ karoma, ayye’’ ti vutte ‘‘ tumhākaṃ agamanaṭṭhānaṃ nāma natthi, tumhe gāmanigamarājadhāniyo carantā samajjaṃ katvā samajjamaṇḍale paṭhamameva imaṃ gītaṃ gāyeyyāthā’’ ti naṭe sikkhāpentī paṭhamaṃ gāthaṃ vatvā‘‘ tumhehi imasmiṃ gītake gīte sace ayyaputto tasmiṃ parisantare bhavissati, tumhehi saddhiṃ kathessati, athassa mama arogabhāvaṃ kathetvā taṃ ādāya āgaccheyyātha, no ce āgacchati, sāsanaṃ peseyyāthā’’ ti paribbayaṃ datvā naṭe uyyojesi. "
  6848. 496848,112,460,166,176,1,86,10,Te bārāṇasito nikkhamitvā tattha tattha samajjaṃ karontā ekaṃ paccantagāmakaṃ agamiṃsu.
  6849. 496849,112,460,177,182,1,33,5,Sopi coro palāyitvā tattha vasati.
  6850. 496850,112,460,183,191,1,59,8,Te tattha samajjaṃ karontā paṭhamameva imaṃ gītakaṃ gāyiṃsu–
  6851. 496851,112,461,2,4,1,0,0,69.
  6852. 496852,112,462,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yaṃ taṃ vasantasamaye, kaṇaveresu bhāṇusu; "
  6853. 496853,112,463,2,12,1,43,7,"Sāmaṃ bāhāya pīḷesi, sā taṃ ārogyamabravī’’ ti. "
  6854. 496854,112,464,2,6,1,30,3,Tattha {kaṇaveresū}ti karavīresu.
  6855. 496855,112,464,7,13,1,52,5,{Bhāṇusū}ti rattavaṇṇānaṃ pupphānaṃ pabhāya sampannesu.
  6856. 496856,112,464,14,17,1,20,3,Sāman ti evaṃnāmikaṃ.
  6857. 496857,112,464,18,25,1,54,6,{Pīḷesī}ti kilesaratiyā ramitukāmo viya āliṅganto pīḷesi.
  6858. 496858,112,464,26,54,1,116,21,"Sā tan ti sā sāmā arogā, tvaṃ pana‘‘ sā matā’’ ti saññāya bhīto palāyasi, sā attano ārogyaṃ abravi kathesi, ārocesīti attho. "
  6859. 496859,112,465,2,29,1,129,20,"Coro taṃ sutvā naṭaṃ upasaṅkamitvā‘‘ tvaṃ‘ sāmā jīvatī’ ti vadasi, ahaṃ pana na saddahāmī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto dutiyaṃ gāthamāha– "
  6860. 496860,112,466,2,4,1,0,0,70.
  6861. 496861,112,467,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Ambho na kira saddheyyaṃ, yaṃ vāto pabbataṃ vahe; "
  6862. 496862,112,468,2,9,1,43,6,"Pabbatañce vahe vāto, sabbampi pathaviṃ vahe; "
  6863. 496863,112,469,2,12,1,44,7,"Yattha sāmā kālakatā, sā maṃ ārogyamabravī’’ ti. "
  6864. 496864,112,470,2,14,1,62,9,"Tassattho – ambho naṭa, idaṃ kira na saddaheyyaṃ na saddahitabbaṃ. "
  6865. 496865,112,470,15,37,1,133,18,"Yaṃ vāto tiṇapaṇṇāni viya pabbataṃ vaheyya, sacepi so pabbataṃ vaheyya, sabbampi pathaviṃ vaheyya, yathā cetaṃ asaddaheyyaṃ, tathā idanti. "
  6866. 496866,112,470,38,54,1,90,13,"Yattha sāmā {kālakatā}ti yā nāma sāmā kālakatā, sā maṃ ārogyaṃ {abravī}ti kiṃkāraṇā saddaheyyaṃ. "
  6867. 496867,112,470,55,61,1,38,6,Matā nāma na kassaci sāsanaṃ pesentīti.
  6868. 496868,112,471,2,10,1,42,6,Tassa vacanaṃ sutvā naṭo tatiyaṃ gāthamāha–
  6869. 496869,112,472,2,4,1,0,0,71.
  6870. 496870,112,473,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Na ceva sā kālakatā, na ca sā aññamicchati; "
  6871. 496871,112,474,2,10,1,41,5,"Ekabhattikinī sāmā, tameva abhikaṅkhatī’’ ti. "
  6872. 496872,112,475,2,15,1,89,11,"Tattha tameva {abhikaṅkhatī}ti aññaṃ purisaṃ na icchati, taññeva kaṅkhati icchati patthetīti. "
  6873. 496873,112,476,2,23,1,83,16,"Taṃ sutvā coro‘‘ sā jīvatu vā mā vā, na tāya mayhaṃ attho’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  6874. 496874,112,477,2,4,1,0,0,72.
  6875. 496875,112,478,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena, nimīni sāmā adhuvaṃ dhuvena; "
  6876. 496876,112,479,2,14,1,58,9,"Mayāpi sāmā nimineyya aññaṃ, ito ahaṃ dūrataraṃ gamissan’’ ti. "
  6877. 496877,112,480,2,6,1,35,4,Tattha asanthutan ti akatasaṃsaggaṃ.
  6878. 496878,112,480,7,10,1,35,2,{Cirasanthutenā}ti cirakatasaṃsaggena.
  6879. 496879,112,480,11,14,1,20,2,{Nimīnī}ti parivattesi.
  6880. 496880,112,480,15,29,1,111,13,Adhuvaṃ {dhuvenā}ti maṃ adhuvaṃ tena dhuvasāmikena parivattetuṃ nagaraguttikassa sahassaṃ datvā maṃ gaṇhīti attho.
  6881. 496881,112,480,30,41,1,78,11,Mayāpi sāmā nimineyya aññan ti sāmā mayāpi aññaṃ sāmikaṃ parivattetvā gaṇheyya.
  6882. 496882,112,480,42,76,1,230,32,"Ito ahaṃ dūrataraṃ gamissan ti yattha na sakkā tassā sāsanaṃ vā pavattiṃ vā sotuṃ, tādisaṃ dūrataraṃ ṭhānaṃ gamissaṃ, tasmā mama ito aññattha gatabhāvaṃ tassā ārocethāti vatvā tesaṃ passantānaññeva gāḷhataraṃ nivāsetvā vegena palāyi. "
  6883. 496883,112,481,2,8,1,45,6,Naṭā gantvā tena katakiriyaṃ tassā kathayiṃsu.
  6884. 496884,112,481,9,16,1,53,7,Sā vippaṭisārinī hutvā attano pakatiyā eva vītināmesi.
  6885. 496885,112,482,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  6886. 496886,112,483,2,15,1,82,11,"Tadā seṭṭhiputto ayaṃ bhikkhu ahosi, sāmā purāṇadutiyikā, coro pana ahameva ahosinti. "
  6887. 496887,112,484,2,4,1,29,2,Kaṇaverajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  6888. 496888,112,486,2,7,1,20,2,[ 319]9. Tittirajātakavaṇṇanā
  6889. 496889,112,487,2,17,1,106,12,Susukhaṃ vata {jīvāmī}ti idaṃ satthā kosambiyaṃ nissāya badarikārāme viharanto rāhulattheraṃ ārabbha kathesi.
  6890. 496890,112,487,18,31,1,46,4,Vatthu heṭṭhā tipallatthajātake( jā.1.1.16) vitthāritameva.
  6891. 496891,112,487,32,47,1,93,10,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, rāhulo sikkhākāmo kukkuccako ovādakkhamo’’ ti. "
  6892. 496892,112,487,48,94,1,232,29,"Tassāyasmato guṇakathāya samuṭṭhāpitāya satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi rāhulo sikkhākāmo kukkuccako ovādakkhamoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  6893. 496893,112,488,2,33,1,323,31,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā nikkhamma himavantapadese isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto ramaṇīye vanasaṇḍe vasitvā loṇambilasevanatthāya aññataraṃ paccantagāmakaṃ agamāsi.
  6894. 496894,112,488,34,46,1,109,12,Tattha naṃ manussā disvā pasannacittā aññatarasmiṃ araññe paṇṇasālaṃ kāretvā paccayehi upaṭṭhahantā vāsāpesuṃ.
  6895. 496895,112,488,47,60,1,110,13,Tadā tasmiṃ gāmake eko sākuṇiko ekaṃ dīpakatittiraṃ gahetvā suṭṭhu sikkhāpetvā pañjare pakkhipitvā paṭijaggati.
  6896. 496896,112,488,61,73,1,87,12,So taṃ araññaṃ netvā tassa saddena āgatāgate tittire gahetvā vikkiṇitvā jīvikaṃ kappesi.
  6897. 496897,112,488,74,92,1,85,13,"Tittiro‘‘ maṃ ekaṃ nissāya bahū mama ñātakā nassanti, mayhametaṃ pāpan’’ ti nissaddo ahosi. "
  6898. 496898,112,488,93,101,1,60,8,So tassa nissaddabhāvaṃ ñatvā veḷupesikāya naṃ sīse paharati.
  6899. 496899,112,488,102,106,1,36,4,Tittiro dukkhāturatāya saddaṃ karoti.
  6900. 496900,112,488,107,116,1,60,9,Evaṃ so sākuṇiko taṃ nissāya tittire gahetvā jīvikaṃ kappesi.
  6901. 496901,112,489,2,46,1,235,33,"Atha so tittiro cintesi‘‘ ime marantūti mayhaṃ cetanā natthi, paṭiccakammaṃ pana maṃ phusati, mayi saddaṃ akaronte ete nāgacchanti, karonteyeva āgacchanti, āgatāgate ayaṃ gahetvā jīvitakkhayaṃ pāpeti, atthi nu kho ettha mayhaṃ pāpaṃ, natthī’’ ti. "
  6902. 496902,112,489,47,67,1,94,15,So tato paṭṭhāya‘‘ ko nu kho me imaṃ kaṅkhaṃ chindeyyā’’ ti tathārūpaṃ paṇḍitaṃ upadhārento carati.
  6903. 496903,112,489,68,98,1,205,25,Athekadivasaṃ so sākuṇiko bahū tittire gahetvā pacchiṃ pūretvā‘‘ pānīyaṃ pivissāmī’’ ti bodhisattassa assamaṃ gantvā taṃ pañjaraṃ bodhisattassa santike ṭhapetvā pānīyaṃ pivitvā vālukātale nipanno niddaṃ okkami.
  6904. 496904,112,489,99,123,1,153,19,"Tittiro tassa niddokkantabhāvaṃ ñatvā‘‘ mama kaṅkhaṃ imaṃ tāpasaṃ pucchissāmi, jānanto me kathessatī’’ ti pañjare nisinnoyeva taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6905. 496905,112,490,2,4,1,0,0,73.
  6906. 496906,112,491,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Susukhaṃ vata jīvāmi, labhāmi ceva bhuñjituṃ; "
  6907. 496907,112,492,2,14,1,48,9,"Paripanthe ca tiṭṭhāmi, kā nu bhante gatī mamā’’ ti. "
  6908. 496908,112,493,2,17,1,85,12,"Tattha susukhaṃ vata {jīvāmī}ti ahaṃ, bhante, imaṃ sākuṇikaṃ nissāya suṭṭhu sukhaṃ jīvāmi. "
  6909. 496909,112,493,18,25,1,64,6,{Labhāmī}ti yathārucitaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ bhuñjitumpi labhāmi.
  6910. 496910,112,493,26,43,1,114,15,"Paripanthe ca {tiṭṭhāmī}ti apica kho yattha mama ñātakā mama saddena āgatāgatā vinassanti, tasmiṃ paripanthe tiṭṭhāmi. "
  6911. 496911,112,493,44,65,1,84,15,"Kā nu, bhante, gatī {mamā}ti kā nu kho, bhante, mama gati, kā nipphatti bhavissatīti pucchi. "
  6912. 496912,112,494,2,8,1,53,6,Tassa pañhaṃ vissajjento bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  6913. 496913,112,495,2,4,1,0,0,74.
  6914. 496914,112,496,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Mano ce te nappaṇamati, pakkhi pāpassa kammuno; "
  6915. 496915,112,497,2,10,1,43,5,"Abyāvaṭassa bhadrassa, na pāpamupalimpatī’’ ti. "
  6916. 496916,112,498,2,19,1,118,15,"Tattha pāpassa {kammuno}ti yadi tava mano pāpakammassatthāya na paṇamati, pāpakaraṇe tanninno tappoṇo tappabbhāro na hoti. "
  6917. 496917,112,498,20,37,1,145,16,{Abyāvaṭassā}ti evaṃ sante pāpakammakaraṇatthāya abyāvaṭassa ussukkaṃ anāpannassa tava bhadrassa suddhasseva sato pāpaṃ na upalimpati na allīyatīti.
  6918. 496918,112,499,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā tittiro tatiyaṃ gāthamāha–
  6919. 496919,112,500,2,4,1,0,0,75.
  6920. 496920,112,501,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Ñātako no nisinnoti, bahu āgacchate jano; "
  6921. 496921,112,502,2,12,1,47,7,"Paṭiccakammaṃ phusati, tasmiṃ me saṅkate mano’’ ti. "
  6922. 496922,112,503,2,67,1,374,53,"Tassattho – bhante, sacāhaṃ saddaṃ na kareyyaṃ, ayaṃ tittirajano na āgaccheyya, mayi pana saddaṃ karonte‘‘ ñātako no nisinno’’ ti ayaṃ bahu jano āgacchati , taṃ āgatāgataṃ luddo gahetvā jīvitakkhayaṃ pāpento maṃ paṭicca nissāya etaṃ pāṇātipātakammaṃ phusati paṭilabhati vindati , tasmiṃ maṃ paṭicca kate pāpe mama nu kho etaṃ pāpanti evaṃ me mano saṅkate parisaṅkati kukkuccaṃ āpajjatīti. "
  6923. 496923,112,504,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā bodhisatto catutthaṃ gāthamāha–
  6924. 496924,112,505,2,4,1,0,0,76.
  6925. 496925,112,506,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Na paṭiccakammaṃ phusati, mano ce nappadussati; "
  6926. 496926,112,507,2,10,1,45,5,"Appossukkassa bhadrassa, na pāpamupalimpatī’’ ti. "
  6927. 496927,112,508,2,49,1,325,42,"Tassattho – yadi tava pāpakiriyāya mano na padussati, tanninno tappono tappabbhāro na hoti, evaṃ sante luddena āyasmantaṃ paṭicca katampi pāpakammaṃ taṃ na phusati na allīyati, pāpakiriyāya hi appossukkassa nirālayassa bhadrassa parisuddhasseva sato tava pāṇātipātacetanāya abhāvā taṃ pāpaṃ na upalimpati, tava cittaṃ na allīyatīti. "
  6928. 496928,112,509,2,12,1,68,9,"Evaṃ mahāsatto tittiraṃ saññāpesi, sopi taṃ nissāya nikkukkucco ahosi. "
  6929. 496929,112,509,13,20,1,58,7,Luddo pabuddho bodhisattaṃ vanditvā pañjaraṃ ādāya pakkāmi.
  6930. 496930,112,510,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  6931. 496931,112,510,9,23,1,55,9,"‘‘ tadā tittiro rāhulo ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  6932. 496932,112,511,2,4,1,27,2,Tittirajātakavaṇṇanā navamā.
  6933. 496933,112,513,2,7,1,20,2,[ 320]10. Succajajātakavaṇṇanā
  6934. 496934,112,514,2,14,1,86,11,Succajaṃ vata {naccajī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  6935. 496935,112,514,15,50,1,192,26,So kira‘‘ gāmake uddhāraṃ sādhessāmī’’ ti bhariyāya saddhiṃ tattha gantvā sādhetvā dhanaṃ āharitvā‘‘ pacchā nessāmī’’ ti ekasmiṃ kule ṭhapetvā puna sāvatthiṃ gacchanto antarāmagge ekaṃ pabbataṃ addasa.
  6936. 496936,112,514,51,73,1,91,15,"Atha naṃ bhariyā āha‘‘ sace, sāmi, ayaṃ pabbato suvaṇṇamayo bhaveyya, dadeyyāsi pana me kiñcī’’ ti."
  6937. 496937,112,514,74,85,1,29,6,"‘‘ Kāsi tvaṃ, na kiñci dassāmī’’ ti. "
  6938. 496938,112,514,86,106,1,100,14,"Sā‘‘ yāva thaddhahadayo vatāyaṃ, pabbate suvaṇṇamaye jātepi mayhaṃ kiñci na dassatī’’ ti anattamanā ahosi. "
  6939. 496939,112,514,107,121,1,81,10,Te jetavanasamīpaṃ āgantvā‘‘ pānīyaṃ pivissāmā’’ ti vihāraṃ pavisitvā pānīyaṃ piviṃsu.
  6940. 496940,112,514,122,135,1,142,12,Satthāpi paccūsakāleyeva tesaṃ sotāpattiphalassa upanissayaṃ disvā āgamanaṃ olokayamāno gandhakuṭipariveṇe nisīdi chabbaṇṇarasmiyo vissajjento.
  6941. 496941,112,514,136,143,1,57,7,Tepi pānīyaṃ pivitvā āgantvā satthāraṃ vanditvā nisīdiṃsu.
  6942. 496942,112,514,144,157,1,64,9,Satthā tehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kahaṃ gatātthā’’ ti pucchi.
  6943. 496943,112,514,158,169,1,47,6,"‘‘ Amhākaṃ gāmake uddhāraṃ sādhanatthāya, bhante’’ ti."
  6944. 496944,112,514,170,187,1,71,11,"‘‘ Kiṃ, upāsike tava sāmiko tuyhaṃ hitaṃ paṭikaṅkhati, upakāraṃ te karotī’’ ti. "
  6945. 496945,112,514,188,233,1,199,31,"Bhante, ahaṃ imasmiṃ sasinehā, ayaṃ pana mayi nissineho, ajja mayā pabbataṃ disvā‘‘ sacāyaṃ pabbato suvaṇṇamayo assa, kiñci me dadeyyāsī’’ ti vutto‘‘ kāsi tvaṃ, na kiñci dassāmī’’ ti āha, evaṃ thaddhahadayo ayanti."
  6946. 496946,112,514,234,268,1,134,22,"‘‘ Upāsike, evaṃ nāmesa vadati, yadā pana tava guṇaṃ sarati, tadā sabbissariyaṃ te detī’’ ti vatvā‘‘ kathetha, bhante’’ ti tehi yācito atītaṃ āhari. "
  6947. 496947,112,515,2,12,1,91,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa sabbakiccakārako amacco ahosi.
  6948. 496948,112,515,13,53,1,216,29,"Athekadivasaṃ rājā puttaṃ uparājānaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ ayaṃ mama antepure dubbheyyā’’ ti taṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, yāvāhaṃ jīvāmi, tāva nagare vasituṃ na lacchasi, aññattha vasitvā mamaccayena rajjaṃ kārehī’’ ti āha. "
  6949. 496949,112,515,54,76,1,159,18,So‘‘ sādhū’’ ti pitaraṃ vanditvā jeṭṭhabhariyāya saddhiṃ nagarā nikkhamitvā paccantaṃ gantvā araññaṃ pavisitvā paṇṇasālaṃ māpetvā vanamūlaphalāphalehi yāpento vasi.
  6950. 496950,112,515,77,80,1,26,3,Aparabhāge rājā kālamakāsi.
  6951. 496951,112,515,81,93,1,108,12,Uparājā nakkhattaṃ olokento tassa kālakatabhāvaṃ ñatvā bārāṇasiṃ āgacchanto antarāmagge ekaṃ pabbataṃ addasa.
  6952. 496952,112,515,94,115,1,82,14,"Atha naṃ bhariyā āha‘‘ sace, deva, ayaṃ pabbato suvaṇṇamayo assa, dadeyyāsi me kiñcī’’ ti."
  6953. 496953,112,515,116,127,1,29,6,"‘‘ Kāsi tvaṃ, na kiñci dassāmī’’ ti. "
  6954. 496954,112,515,128,159,1,167,23,"Sā‘‘ ahaṃ imasmiṃ sinehaṃ chindituṃ asakkontī araññaṃ pāvisiṃ, ayañca evaṃ vadati, ativiya thaddhahadayo , rājā hutvāpi esa mayhaṃ kiṃ kalyāṇaṃ karissatī’’ ti anattamanā ahosi. "
  6955. 496955,112,515,160,172,1,83,10,"So āgantvā rajje patiṭṭhito taṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi , idaṃ yasamattakameva adāsi. "
  6956. 496956,112,515,173,182,1,63,8,"Uttari pana sakkārasammāno natthi, tassā atthibhāvampi na jānāti. "
  6957. 496957,112,516,2,15,1,77,10,Bodhisatto ‘‘ ayaṃ devī imassa rañño upakārikā dukkhaṃ agaṇetvā araññavāsaṃ vasi.
  6958. 496958,112,516,16,59,1,267,33,"Ayaṃ panetaṃ agaṇetvā aññāhi saddhiṃ abhiramanto vicarati, yathā esā sabbissariyaṃ labhati, tathā karissāmī’’ ti cintetvā ekadivasaṃ taṃ upasaṅkamitvā‘‘ mahādevi mayaṃ tumhākaṃ santikā piṇḍapātamattampi na labhāma, kasmā amhesu pamajjittha, ativiya thaddhahadayā atthā’’ ti āha."
  6959. 496959,112,516,60,113,1,255,38,"‘‘ Tāta, sacāhaṃ attanā labheyyaṃ, tuyhampi dadeyyaṃ, alabhamānā pana kiṃ dassāmi, rājāpi mayhaṃ idāni kiṃ nāma dassati, so antarāmagge‘ imasmiṃ pabbate suvaṇṇamaye jāte mayhaṃ kiñci dassasī’ ti vutto‘ kāsi tvaṃ, na kiñci dassāmī’ ti āha, supariccajampi na pariccajī’’ ti."
  6960. 496960,112,516,114,127,1,59,9,‘‘ Kiṃ pana rañño santike imaṃ kathaṃ kathetuṃ sakkhissathā’’ ti?
  6961. 496961,112,516,128,136,1,19,3,"‘‘ Sakkhissāmi, tātā’’ ti."
  6962. 496962,112,516,137,152,1,65,10,"‘‘ Tena hi ahaṃ rañño santike ṭhito pucchissāmi, tumhe katheyyāthā’’ ti."
  6963. 496963,112,516,153,161,1,13,3,"‘‘ Sādhu, tātā’’ ti. "
  6964. 496964,112,516,162,184,1,109,16,"Bodhisatto deviyā rañño upaṭṭhānaṃ āgantvā ṭhitakāle āha‘‘ nanu, ayye, mayaṃ tumhākaṃ santikā kiñci na labhāmā’’ ti?"
  6965. 496965,112,516,185,251,1,338,49,"‘‘ Tāta, ahaṃ labhamānā tuyhaṃ dadeyyaṃ, ahameva kiñci na labhāmi, alabhamānā tuyhaṃ kiṃ dassāmi, rājāpi idāni mayhaṃ kiṃ nāma dassati, so araññato āgamanakāle ekaṃ pabbataṃ disvā‘ sacāyaṃ pabbato suvaṇṇamayo assa, kiñci me dadeyyāsī’ ti vutto‘ kāsi tvaṃ, na kiñci dassāmī’ ti vadati, supariccajampi na pariccajī’’ ti etamatthaṃ dīpentī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  6966. 496966,112,517,2,4,1,0,0,77.
  6967. 496967,112,518,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Succajaṃ vata naccaji, vācāya adadaṃ giriṃ; "
  6968. 496968,112,519,2,11,1,46,6,"Kiñhi tassacajantassa, vācāya adada pabbatan’’ ti. "
  6969. 496969,112,520,2,11,1,60,8,Tattha succajaṃ {vatā}ti sukhena cajituṃ sakkuṇeyyampi na caji.
  6970. 496970,112,520,12,17,1,44,5,Adadan ti vacanamattenāpi pabbataṃ adadamāno.
  6971. 496971,112,520,18,29,1,82,10,Kiñhi {tassacajantassā}ti tassa nāmetassa mayā yācitassa na cajantassa kiñhi cajeyya.
  6972. 496972,112,520,30,49,1,135,18,"Vācāya adada pabbatan ti sacāyaṃ mayā yācito mama vacanena suvaṇṇamayampi hontaṃ taṃ pabbataṃ vācāya adada, vacanamattena adassāti attho. "
  6973. 496973,112,521,2,8,1,32,5,Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  6974. 496974,112,522,2,4,1,0,0,78.
  6975. 496975,112,523,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; "
  6976. 496976,112,524,2,10,1,43,5,"Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ ti. "
  6977. 496977,112,525,2,15,1,68,10,"Tassattho – yadeva hi paṇḍito puriso kāyena kareyya, taṃ vācāya vadeyya. "
  6978. 496978,112,525,16,31,1,80,12,"Yaṃ na kayirā, na taṃ vadeyya, dātukāmova dammīti vadeyya, na adātukāmoti adhippāyo. "
  6979. 496979,112,525,32,33,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  6980. 496980,112,525,34,54,1,99,15,"Yo hi‘‘ dassāmī’’ ti vatvāpi pacchā na dadāti, taṃ akarontaṃ kevalaṃ musā bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā. "
  6981. 496981,112,525,55,92,1,231,29,"Ayaṃ‘‘ dassāmī’’ ti vacanamattameva bhāsati, na pana deti, yañhi kho pana adinnampi vacanamatteneva dinnaṃ hoti, taṃ puretarameva laddhaṃ nāma bhavissatīti evaṃ tassa musāvādibhāvaṃ parijānanti paṇḍitā, bālā pana vacanamatteneva tussantīti. "
  6982. 496982,112,526,2,10,1,57,8,Taṃ sutvā devī rañño añjaliṃ paggahetvā tatiyaṃ gāthamāha–
  6983. 496983,112,527,2,4,1,0,0,79.
  6984. 496984,112,528,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Rājaputta namo tyatthu, sacce dhamme ṭhito casi; "
  6985. 496985,112,529,2,13,1,48,8,"Yassa te byasanaṃ patto, saccasmiṃ ramate mano’’ ti. "
  6986. 496986,112,530,2,11,1,51,7,Tattha sacce {dhamme}ti vacīsacce ca sabhāvadhamme ca.
  6987. 496987,112,530,12,24,1,98,11,Byasanaṃ {patto}ti yassa tava raṭṭhā pabbājanīyasaṅkhātaṃ byasanaṃ pattopi mano saccasmiṃyeva ramati.
  6988. 496988,112,531,2,15,1,109,13,Evaṃ rañño guṇakathaṃ kathayamānāya deviyā taṃ sutvā bodhisatto tassā guṇakathaṃ kathento catutthaṃ gāthamāha–
  6989. 496989,112,532,2,4,1,0,0,80.
  6990. 496990,112,533,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittima; "
  6991. 496991,112,534,2,12,1,47,7,"Sā hissa paramā bhariyā, sahiraññassa itthiyo’’ ti. "
  6992. 496992,112,535,2,7,1,38,4,Tattha {kittimā}ti kittisampannāti attho.
  6993. 496993,112,535,8,22,1,94,13,Sā hissa {paramā}ti yā daliddassa sāmikassa daliddakāle sayampi daliddī hutvā taṃ na pariccajati.
  6994. 496994,112,535,23,41,1,118,15,"{Aḍḍhassā}ti aḍḍhakāle aḍḍhā hutvā sāmikameva anuvattati, samānasukhadukkhāva hoti, sā hi tassa paramā uttamā bhariyā nāma. "
  6995. 496995,112,535,42,52,1,81,9,"Sahiraññassa pana issariye ṭhitassa itthiyo nāma hontiyeva, anacchariyameva etanti. "
  6996. 496996,112,536,2,30,1,149,20,"Evañca pana vatvā bodhisatto‘‘ ayaṃ, mahārāja, tumhākaṃ dukkhitakāle araññe samānadukkhā hutvā vasi, imissā sammānaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti deviyā guṇaṃ kathesi. "
  6997. 496997,112,536,31,53,1,121,16,"Rājā tassa vacanena deviyā guṇaṃ saritvā‘‘ paṇḍita, tava kathāyāhaṃ deviyā guṇaṃ anussarin’’ ti vatvā tassā sabbissariyamadāsi."
  6998. 496998,112,536,54,67,1,72,9,‘‘ Tayāhaṃ deviyā guṇaṃ sarāpito’’ ti bodhisattassapi mahantaṃ sakkāraṃ akāsi.
  6999. 496999,112,537,2,16,1,134,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ubho jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu. "
  7000. 497000,112,538,2,16,1,91,12,"Tadā bārāṇasirājā ayaṃ kuṭumbiko ahosi, devī ayaṃ upāsikā, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosinti. "
  7001. 497001,112,539,2,4,1,27,2,Succajajātakavaṇṇanā dasamā.
  7002. 497002,112,540,2,4,1,21,2,Pucimandavaggo dutiyo.
  7003. 497003,112,541,2,4,1,15,2,3 . Kuṭidūsakavaggo
  7004. 497004,112,543,2,7,1,23,2,[ 321]1. Kuṭidūsakajātakavaṇṇanā
  7005. 497005,112,544,2,17,1,125,13,Manussasseva te sīsan ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahākassapattherassa paṇṇasālajhāpakaṃ daharabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7006. 497006,112,544,18,22,1,32,4,Vatthu pana rājagahe samuṭṭhitaṃ.
  7007. 497007,112,544,23,36,1,92,12,"Tadā kira thero rājagahaṃ nissāya araññakuṭiyaṃ viharati, tassa dve daharā upaṭṭhānaṃ karonti. "
  7008. 497008,112,544,37,49,1,79,11,"Tesu eko therassa upakārako, eko dubbaco itarena kataṃ attanā katasadisaṃ karoti. "
  7009. 497009,112,544,50,70,1,121,14,"Tena mukhodakādīsu upaṭṭhāpitesu therassa santikaṃ gantvā vanditvā‘‘ bhante, udakaṃ ṭhapitaṃ, mukhaṃ dhovathā’’ tiādīni vadati. "
  7010. 497010,112,544,71,88,1,145,17,Tena kālasseva vuṭṭhāya therassa pariveṇe sammaṭṭhe therassa nikkhamanavelāya ito cito ca paharanto sakalapariveṇaṃ attanā sammaṭṭhaṃ viya karoti.
  7011. 497011,112,544,89,108,1,111,14,"Vattasampanno cintesi‘‘ ayaṃ dubbaco mayā kataṃ attanā katasadisaṃ karoti, etassa saṭhakammaṃ pākaṭaṃ karissāmī’’ ti. "
  7012. 497012,112,545,2,17,1,131,14,Tasmiṃ antogāme bhutvā āgantvā niddāyanteva nhānodakaṃ tāpetvā piṭṭhikoṭṭhake ṭhapetvā aññaṃ aḍḍhanāḷimattaṃ udakaṃ uddhane ṭhapesi.
  7013. 497013,112,545,18,50,1,177,22,"Itaro pabujjhitvāva gantvā usumaṃ uṭṭhahantaṃ disvā‘‘ udakaṃ tāpetvā koṭṭhake ṭhapitaṃ bhavissatī’’ ti therasssa santikaṃ gantvā‘‘ bhante, nhānakoṭṭhake udakaṃ ṭhapitaṃ, nhāyathā’’ ti āha. "
  7014. 497014,112,545,51,71,1,90,13,Thero‘ nhāyissāmī’’ ti tena saddhiṃyeva āgantvā koṭṭhake udakaṃ aditvā‘‘ kahaṃ udakan’’ ti pucchi.
  7015. 497015,112,545,72,91,1,114,14,"So vegena aggisālaṃ gantvā tucchabhājane uḷuṅkaṃ otāresi, uḷuṅko tucchabhājanassa tale paṭihato‘‘ tatā’’ ti saddamakāsi. "
  7016. 497016,112,545,92,103,1,51,7,Tato paṭṭhāya tassa‘‘ uḷuṅkasaddako’’ tveva nāmaṃ jātaṃ.
  7017. 497017,112,546,2,17,1,74,10,"Tasmiṃ khaṇe itaro piṭṭhikoṭṭhakato udakaṃ āharitvā‘‘ nhāyatha, bhante’’ ti āha. "
  7018. 497018,112,546,18,58,1,225,30,"Thero nhatvā āvajjento uḷuṅkasaddakassa dubbacabhāvaṃ ñatvā taṃ sāyaṃ therupaṭṭhānaṃ āgataṃ ovadi‘‘ āvuso, samaṇena nāma attanā katameva‘ kataṃ me’ ti vattuṃ vaṭṭati, aññathā sampajānamusāvādo hoti, ito paṭṭhāya evarūpaṃ mā akāsī’’ ti. "
  7019. 497019,112,546,59,69,1,72,10,So therassa kujjhitvā punadivase therena saddhiṃ piṇḍāya gāmaṃ na pāvisi.
  7020. 497020,112,546,70,74,1,30,4,Thero itareneva saddhiṃ pāvisi.
  7021. 497021,112,546,75,125,1,232,30,"Uḷuṅkasaddakopi therassa upaṭṭhākakulaṃ gantvā‘‘ bhante, thero kahan’’ ti vutte‘‘ aphāsukena vihāreyeva nisinno’’ ti vatvā‘‘ kiṃ, bhante, laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti vutte‘‘ idañcidañca dethā’’ ti gahetvā attano rucitaṭṭhānaṃ gantvā bhuñjitvā vihāraṃ agamāsi. "
  7022. 497022,112,547,2,8,1,40,6,Punadivase thero taṃ kulaṃ gantvā nisīdi.
  7023. 497023,112,547,9,83,1,402,53,"Manussehi‘‘ kiṃ, bhante, ayyassa aphāsukaṃ, hiyyo kirattha vihāreyeva nisinnā, asukadaharassa hatthe āhāraṃ pesayimha, paribhutto ayyenā’’ ti vutte thero tuṇhībhūtova bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gantvā sāyaṃ therupaṭṭhānakāle āgataṃ āmantetvā‘‘ āvuso, asukagāme nāma asukakule‘ therassa idañcidañca laddhuṃ vaṭṭatī’ ti viññāpetvā kira te bhuttan’’ ti vatvā‘‘ viññatti nāma na vaṭṭati, mā puna evarūpaṃ anācāraṃ carā’’ ti āha. "
  7024. 497024,112,547,84,129,1,322,38,"So ettakena there āghātaṃ bandhitvā‘‘ ayaṃ hiyyopi udakamattaṃ nissāya mayā saddhiṃ kalahaṃ kari, idāni panassa upaṭṭhākānaṃ gehe mayā bhattamuṭṭhi bhuttāti asahanto puna kalahaṃ karoti, jānissāmissa kattabbayuttakan’’ ti punadivase there piṇḍāya paviṭṭhe muggaraṃ gahetvā paribhogabhājanāni bhinditvā paṇṇasālaṃ jhāpetvā palāyi. "
  7025. 497025,112,547,130,139,1,77,9,So jīvamānova manussapeto hutvā sussitvā kālaṃ katvā avīcimahāniraye nibbatti.
  7026. 497026,112,547,140,148,1,51,8,So tena kato anācāro mahājanassa majjhe pākaṭo jāto.
  7027. 497027,112,548,2,15,1,124,13,Athekacce bhikkhū rājagahā sāvatthiṃ gantvā sabhāgaṭṭhāne pattacīvaraṃ paṭisāmetvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā nisīdiṃsu.
  7028. 497028,112,548,16,29,1,64,9,Satthā tehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā‘‘ kuto āgatatthā’’ ti pucchi.
  7029. 497029,112,548,30,38,1,18,3,"‘‘ Rājagahā, bhante’’ ti."
  7030. 497030,112,548,39,48,1,32,5,‘‘ Ko tattha ovādadāyako ācariyo’’ ti.
  7031. 497031,112,548,49,57,1,27,3,"‘‘ Mahākassapatthero, bhante’’ ti."
  7032. 497032,112,548,58,68,1,30,4,"‘‘ Sukhaṃ, bhikkhave, kassapassā’’ ti."
  7033. 497033,112,548,69,88,1,109,13,"‘‘ Āma, bhante, therassa sukhaṃ, saddhivihāriko panassa ovāde dinne kujjhitvā therassa paṇṇasālaṃ jhāpetvā palāyīti. "
  7034. 497034,112,548,89,110,1,124,16,"Taṃ sutvā satthā‘‘ bhikkhave, kassapassa evarūpena bālena saddhiṃ caraṇato ekacariyāva seyyo’’ ti vatvā imaṃ dhammapade gāthamāha–"
  7035. 497035,112,549,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano; "
  7036. 497036,112,550,2,20,1,48,7,"Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā’’ ti.( dha. pa.61); "
  7037. 497037,112,551,2,38,1,192,27,"Idañca pana vatvā puna te bhikkhū āmantetvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva so kuṭidūsako, pubbepi kuṭidūsakoyeva, na ca idāneva ovādadāyakassa kujjhati, pubbepi kujjhiyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  7038. 497038,112,552,2,19,1,165,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto siṅgilasakuṇayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto attano manāpaṃ anovassakaṃ kulāvakaṃ katvā himavantapadese vasati.
  7039. 497039,112,552,20,32,1,107,12,Atheko makkaṭo vassakāle acchinnadhāre deve vassante sītapīḷito dante khādanto bodhisattassa avidūre nisīdi.
  7040. 497040,112,552,33,43,1,80,10,Bodhisatto taṃ tathā kilamantaṃ disvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  7041. 497041,112,553,2,4,1,0,0,81.
  7042. 497042,112,554,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Manussasseva te sīsaṃ, hatthapādā ca vānara; "
  7043. 497043,112,555,2,14,1,44,9,"Atha kena nu vaṇṇena, agāraṃ te na vijjatī’’ ti. "
  7044. 497044,112,556,2,7,1,25,3,Tattha {vaṇṇenā}ti kāraṇena.
  7045. 497045,112,556,8,16,1,56,8,Agāran ti tava nivāsagehaṃ kena kāraṇena natthīti pucchi.
  7046. 497046,112,557,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā vānaro dutiyaṃ gāthamāha–
  7047. 497047,112,558,2,4,1,0,0,82.
  7048. 497048,112,559,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Manussasseva me sīsaṃ, hatthapādā ca siṅgila; "
  7049. 497049,112,560,2,14,1,47,9,"Yāhu seṭṭhā manussesu, sā me paññā na vijjatī’’ ti. "
  7050. 497050,112,561,2,8,1,41,5,Tattha {siṅgilā}ti taṃ sakuṇaṃ nāmenālapati.
  7051. 497051,112,561,9,22,1,83,11,"Yāhu seṭṭhā {manussesū}ti yā manussesu seṭṭhāti kathenti, sā mama vicāraṇapaññā natthi. "
  7052. 497052,112,561,23,40,1,109,14,"Sīsahatthapādakāyabalāni hi loke appamāṇaṃ, vicāraṇapaññāva seṭṭhā, sā mama natthi, tasmā me agāraṃ na vijjatīti. "
  7053. 497053,112,562,2,7,1,42,5,Taṃ sutvā bodhisatto itaraṃ gāthādvayamāha–
  7054. 497054,112,563,2,4,1,0,0,83.
  7055. 497055,112,564,2,8,1,41,4,"‘ ‘ Anavaṭṭhitacittassa, lahucittassa dubbhino; "
  7056. 497056,112,565,2,8,1,43,5,"Niccaṃ addhuvasīlassa, sukhabhāvo na vijjati. "
  7057. 497057,112,566,2,4,1,0,0,84.
  7058. 497058,112,567,2,11,1,41,6,"‘ ‘ So karassu ānubhāvaṃ, vītivattassu sīliyaṃ; "
  7059. 497059,112,568,2,10,1,42,5,"Sītavātaparittāṇaṃ , karassu kuṭavaṃ kapī’’ ti. "
  7060. 497060,112,569,2,6,1,49,3,Tattha {anavaṭṭhitacittassā}ti appatiṭṭhitacittassa.
  7061. 497061,112,569,7,10,1,25,2,{Dubbhino}ti mittadubbhissa.
  7062. 497062,112,569,11,16,1,46,4,{Addhuvasīlassā}ti na sabbakālaṃ sīlarakkhakassa.
  7063. 497063,112,569,17,31,1,97,14,So karassu ānubhāvan ti so tvaṃ samma makkaṭa paññāya uppādanatthaṃ ānubhāvaṃ balaṃ upāyaṃ karohi.
  7064. 497064,112,569,32,42,1,84,9,Vītivattassu sīliyan ti attano dussīlabhāvasaṅkhātaṃ sīliyaṃ atikkamitvā sīlavā hoti.
  7065. 497065,112,569,43,54,1,98,10,Kuṭavaṃ {kapī}ti sītavātassa parittāṇasamatthaṃ attano kuṭavaṃ kulāvakaṃ ekaṃ vasanāgārakaṃ karohīti.
  7066. 497066,112,570,2,22,1,121,15,"Makkaṭo cintesi‘‘ ayaṃ tāva attano anovassakaṭṭhāne nisinnabhāvena maṃ paribhāsati, na nisīdāpessāmi naṃ imasmiṃ kulāvake’’ ti. "
  7067. 497067,112,570,23,32,1,73,8,"Tato bodhisattaṃ gaṇhitukāmo pakkhandi, bodhisatto uppatitvā aññattha gato. "
  7068. 497068,112,570,33,39,1,58,6,Makkaṭo kulāvakaṃ viddhaṃsetvā cuṇṇavicuṇṇaṃ katvā pakkāmi.
  7069. 497069,112,571,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7070. 497070,112,571,10,24,1,67,9,"‘‘ tadā makkaṭo kuṭijhāpako ahosi, siṅgilasakuṇo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7071. 497071,112,572,2,4,1,31,2,Kuṭidūsakajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  7072. 497072,112,574,2,7,1,21,2,[ 322]2. Duddubhajātakavaṇṇanā
  7073. 497073,112,575,2,12,1,84,9,Duddubhāyati {bhaddante}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aññatitthiye ārabbha kathesi.
  7074. 497074,112,575,13,30,1,135,15,"Titthiyā kira jetavanassa samīpe tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappenti, pañcātapaṃ tapenti, nānappakāraṃ micchātapaṃ caranti. "
  7075. 497075,112,575,31,61,1,190,23,"Atha sambahulā bhikkhū sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā jetavanaṃ āgacchantā antarāmagge te disvā gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā‘‘ atthi nu kho, bhante, aññatitthiyānaṃ vatasamādāne sāro’’ ti pucchiṃsu. "
  7076. 497076,112,575,62,106,1,255,31,"Satthā‘‘ na, bhikkhave, tesaṃ vatasamādāne sāro vā viseso vā atthi, tañhi nighaṃsiyamānaṃ upaparikkhiyamānaṃ ukkārabhūmimaggasadisaṃ sasakassa duddubhasadisaṃ hotī’’ ti vatvā‘‘ duddubhasadisabhāvamassa mayaṃ na jānāma, kathetha no, bhante’’ ti tehi yācito atītaṃ āhari. "
  7077. 497077,112,576,2,13,1,108,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sīhayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto araññe paṭivasati.
  7078. 497078,112,576,14,19,1,59,5,Tadā pana pacchimasamuddasamīpe beluvamissakatālavanaṃ hoti.
  7079. 497079,112,576,20,27,1,66,7,Tatreko sasako beluvarukkhamūle ekassa tālagacchassa heṭṭhā vasati.
  7080. 497080,112,576,28,51,1,127,18,"So ekadivasaṃ gocaraṃ ādāya āgantvā tālapaṇṇassa heṭṭhā nipanno cintesi‘‘ sace ayaṃ pathavī saṃvaṭṭeyya, kahaṃ nu kho gamissāmī’’ ti. "
  7081. 497081,112,576,52,59,1,54,7,Tasmiṃ khaṇe ekaṃ beluvapakkaṃ tālapaṇṇassa upari pati.
  7082. 497082,112,576,60,75,1,83,11,So tassa saddena‘‘ addhā pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti uppatitvā pacchato anolokentova palāyi.
  7083. 497083,112,576,76,96,1,98,14,"Taṃ maraṇabhayabhītaṃ vegena palāyantaṃ añño sasako disvā pucchi‘‘ kiṃ bho, ativiya bhīto palāyasī’’ ti."
  7084. 497084,112,576,97,106,1,16,4,"‘‘ Mā pucchi, bho’’ ti. "
  7085. 497085,112,576,107,120,1,40,8,"So‘‘ kiṃ bho, kiṃ bho’’ ti pacchato dhāvateva. "
  7086. 497086,112,576,121,133,1,61,8,Itaro nivattitvā anolokentova‘‘ ettha pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti āha.
  7087. 497087,112,576,134,138,1,26,4,Sopi tassa pacchato palāyi.
  7088. 497088,112,576,139,150,1,68,9,"Evaṃ tamañño addasa, tamaññoti evaṃ sasakasahassaṃ ekato hutvā palāyi. "
  7089. 497089,112,576,151,158,1,38,7,Te ekopi migo disvā ekato hutvā palāyi.
  7090. 497090,112,576,159,201,1,156,26,"Eko sūkaro, eko gokaṇṇo, eko mahiṃso, eko gavayo, eko khaggo, eko byaggho, eko sīho, eko hatthī disvā‘‘ kimetan’’ ti pucchitvā‘‘ ettha pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti vutte palāyi. "
  7091. 497091,112,576,202,207,1,50,5,Evaṃ anukkamena yojanamattaṃ tiracchānabalaṃ ahosi.
  7092. 497092,112,577,2,60,1,326,43,"Tadā bodhisatto taṃ balaṃ palāyantaṃ disvā‘‘ kimetan’’ ti pucchitvā‘‘ ettha pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti sutvā cintesi‘‘ pathavīsaṃvaṭṭanaṃ nāma na kadāci atthi, addhā etesaṃ kiñci dussutaṃ bhavissati, mayi kho pana ussukkaṃ anāpajjante sabbe nassissanti, jīvitaṃ nesaṃ dassāmī’’ ti sīhavegena purato pabbatapādaṃ gantvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi. "
  7093. 497093,112,577,61,66,1,47,5,Te sīhabhayatajjitā nivattitvā piṇḍitā aṭṭhaṃsu.
  7094. 497094,112,577,67,79,1,58,8,Sīho tesaṃ antaraṃ pavisitvā‘‘ kimatthaṃ palāyathā’’ ti pucchi.
  7095. 497095,112,577,80,87,1,21,3,‘‘ Pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti.
  7096. 497096,112,577,88,96,1,27,4,‘‘ Kena saṃvaṭṭamānā diṭṭhā’’ ti?
  7097. 497097,112,577,97,104,1,17,3,‘‘ Hatthī jānantī’’ ti.
  7098. 497098,112,577,105,107,1,13,2,Hatthī pucchi.
  7099. 497099,112,577,108,218,1,367,57,"Te‘‘ mayaṃ na jānāma, sīhā jānantī’’ ti vadiṃsu, sīhāpi‘‘ mayaṃ na jānāma, byagghā jānantī’’ ti, byagghāpi‘‘ mayaṃ na jānāma, khaggā jānantī’’ ti, khaggāpi‘‘ gavayā jānantī’’ ti, gavayāpi‘‘ mahiṃsā jānantī’’ ti, mahiṃsāpi‘‘ gokaṇṇā jānantī’’ ti, gokaṇṇāpi‘‘ sūkarā jānantī’’ ti, sūkarāpi‘‘ migā jānantī’’ ti, migāpi‘‘ mayaṃ na jānāma, sasakā jānantī’’ ti, sasakesu pucchiyamānesu‘‘ ayaṃ kathetī’’ ti taṃ sasakaṃ dassesuṃ. "
  7100. 497100,112,577,219,235,1,61,10,"Atha naṃ‘‘ evaṃ kira, samma, passasi pathavī saṃvaṭṭatī’’ ti pucchi."
  7101. 497101,112,577,236,246,1,23,5,"‘‘ Āma, sāmi mayā diṭṭhā’’ ti."
  7102. 497102,112,577,247,255,1,25,4,‘‘ Kattha vasanto passasī’’ ti?
  7103. 497103,112,577,256,261,1,50,3,‘‘ Pacchimasamuddasamīpe beluvamissakatālavane vasāmi.
  7104. 497104,112,577,262,291,1,186,21,"Ahañhi tattha beluvarukkhamūle tālagacche tālapaṇṇassa heṭṭhā nipanno cintesiṃ‘‘ sace pathavī saṃvaṭṭati, kahaṃ gamissāmī’’ ti, atha taṅkhaṇaññeva pathaviyā saṃvaṭṭanasaddaṃ sutvā palātomhī’’ ti. "
  7105. 497105,112,578,2,33,1,179,22,"Sīho cintesi‘‘ addhā tassa tālapaṇṇassa upari beluvapakkaṃ patitvā duddubhāyanasaddamakāsi, svāyaṃ taṃ saddaṃ sutvā‘ pathavī saṃvaṭṭatī’ ti saññaṃ uppādetvā palāyi, tathato jānissāmī’’ ti. "
  7106. 497106,112,578,34,82,1,298,37,"So taṃ sasakaṃ gahetvā mahājanaṃ assāsetvā‘‘ ahaṃ iminā diṭṭhaṭṭhāne pathaviyā saṃvaṭṭanabhāvaṃ vā asaṃvaṭṭanabhāvaṃ vā tathato jānitvā āgamissāmi, yāva mamāgamanā tumhe ettheva hothā’’ ti sasakaṃ piṭṭhiyaṃ āropetvā sīhavegena pakkhanditvā tālavane sasakaṃ otāretvā‘‘ ehi tayā diṭṭhaṭṭhānaṃ dassehī’’ ti āha."
  7107. 497107,112,578,83,91,1,19,4,‘‘ Na visahāmi sāmī’’ ti.
  7108. 497108,112,578,92,100,1,15,4,‘‘ Ehi mā bhāyī’’ ti.
  7109. 497109,112,578,101,118,1,113,13,So beluvarukkhaṃ upasaṅkamituṃ asakkonto avidūre ṭhatvā‘‘ idaṃ sāmi duddubhāyanaṭṭhānan’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  7110. 497110,112,579,2,4,1,0,0,85.
  7111. 497111,112,580,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Duddubhāyati bhaddante, yasmiṃ dese vasāmahaṃ; "
  7112. 497112,112,581,2,11,1,43,6,"Ahampetaṃ na jānāmi, kimetaṃ duddubhāyatī’’ ti. "
  7113. 497113,112,582,2,7,1,43,4,Tattha {duddubhāyatī}ti duddubhasaddaṃ karoti.
  7114. 497114,112,582,8,13,1,30,4,{Bhaddante}ti bhaddaṃ tava atthu.
  7115. 497115,112,582,14,45,1,166,23,"Kimetan ti yasmiṃ padese ahaṃ vasāmi, tattha duddubhāyati, ahampi na jānāmi‘‘ kiṃ vā etaṃ duddubhāyati, kena vā kāraṇena duddubhāyati, kevalaṃ duddubhāyanasaddaṃ assosin’’ ti. "
  7116. 497116,112,583,2,41,1,332,35,Evaṃ vutte sīho beluvarukkhamūlaṃ gantvā tālapaṇṇassa heṭṭhā sasakena nipannaṭṭhānañceva tālapaṇṇamatthake patitaṃ beluvapakkañca disvā pathaviyā asaṃvaṭṭanabhāvaṃ tathato jānitvā sasakaṃ piṭṭhiyaṃ āropetvā sīhavegena khippaṃ migasaṅghānaṃ santikaṃ gantvā sabbaṃ pavattiṃ ārocetvā‘‘ tumhe mā bhāyathā’’ ti migagaṇaṃ assāsetvā vissajjesi.
  7117. 497117,112,583,42,53,1,70,10,"Sace hi tadā bodhisatto na bhaveyya, sabbe samuddaṃ pavisitvā nasseyyuṃ. "
  7118. 497118,112,583,54,60,1,49,6,Bodhisattaṃ pana nissāya sabbe jīvitaṃ labhiṃsūti.
  7119. 497119,112,584,2,4,1,0,0,86.
  7120. 497120,112,585,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Beluvaṃ patitaṃ sutvā, duddubhanti saso javi; "
  7121. 497121,112,586,2,8,1,41,5,"Sasassa vacanaṃ sutvā, santattā migavāhinī. "
  7122. 497122,112,587,2,4,1,0,0,87.
  7123. 497123,112,588,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Appatvā padaviññāṇaṃ, paraghosānusārino; "
  7124. 497124,112,589,2,8,1,38,5,"Panādaparamā bālā, te honti parapattiyā. "
  7125. 497125,112,590,2,4,1,0,0,88.
  7126. 497126,112,591,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Ye ca sīlena sampannā, paññāyūpasame ratā; "
  7127. 497127,112,592,2,12,1,42,7,"Ārakā viratā dhīrā, na honti parapattiyā’’ ti."
  7128. 497128,112,592,13,13,1,0,0,–
  7129. 497129,112,593,2,5,1,28,3,Imā tisso abhisambuddhagāthā.
  7130. 497130,112,594,2,6,1,30,4,Tattha beluvan ti beluvapakkaṃ.
  7131. 497131,112,594,7,12,1,35,4,{Duddubhantī}ti evaṃ saddaṃ kurumānaṃ.
  7132. 497132,112,594,13,16,1,18,2,{Santattā}ti utrastā.
  7133. 497133,112,594,17,22,1,40,3,{Migavāhinī}ti anekasahassasaṅkhā migasenā.
  7134. 497134,112,594,23,31,1,68,6,"Padaviññāṇan ti viññāṇapadaṃ , sotaviññāṇakoṭṭhāsaṃ apāpuṇitvāti attho. "
  7135. 497135,112,594,32,63,1,215,25,"Te honti {parapattiyā}ti te paraghosānusārino tameva paraghosasaṅkhātaṃ panādaṃ‘‘ paraman’’ ti maññamānā bālā andhaputhujjanā viññāṇapadassa appattatāya parapattiyāva honti, paresaṃ vacanaṃ saddahitvā yaṃ vā taṃ vā karonti. "
  7136. 497136,112,595,2,7,1,45,4,{Sīlenā}ti ariyamaggena āgatasīlena samannāgatā.
  7137. 497137,112,595,8,27,1,129,15,"Paññāyūpasame {ratā}ti maggeneva āgatapaññāya kilesūpasame ratā, yathā vā sīlena, evaṃ paññāyapi sampannā, kilesūpasame ratātipi attho. "
  7138. 497138,112,595,28,36,1,54,7,Ārakā viratā {dhīrā}ti pāpakiriyato ārakā viratā paṇḍitā.
  7139. 497139,112,595,37,56,1,169,19,Na hontīti te evarūpā sotāpannā pāpato oratabhāvena kilesūpasame abhiratabhāvena ca ekavāraṃ maggañāṇena paṭividdhadhammā aññesaṃ kathentānampi na saddahanti na gaṇhanti.
  7140. 497140,112,595,57,58,1,5,1,Kasmā?
  7141. 497141,112,595,59,61,1,21,2,Attano paccakkhattāti.
  7142. 497142,112,595,62,64,1,11,2,Tena vuttaṃ–
  7143. 497143,112,596,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Assaddho akataññū ca, sandhicchedo ca yo naro; "
  7144. 497144,112,597,2,19,1,40,6,"Hatāvakāso vantāso, sa ve uttamaporiso’’ ti.( dha. pa.97); "
  7145. 497145,112,598,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7146. 497146,112,598,9,18,1,27,5,‘‘ tadā sīho ahameva ahosin’’ ti.
  7147. 497147,112,599,2,4,1,28,2,Duddubhajātakavaṇṇanā dutiyā.
  7148. 497148,112,601,2,7,1,24,2,[ 323]3. Brahmadattajātakavaṇṇanā
  7149. 497149,112,602,2,15,1,106,12,Dvayaṃ {yācanako}ti idaṃ satthā āḷaviṃ nissāya aggāḷave cetiye viharanto kuṭikārasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi.
  7150. 497150,112,602,16,31,1,45,5,Vatthu pana heṭṭhā maṇikaṇṭhajātake( jā.1.3.7 ādayo) āgatameva.
  7151. 497151,112,602,32,85,1,333,37,"Idha pana satthā‘‘ saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, yācanabahulā viññattibahulā viharathā’’ ti vatvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte te bhikkhū garahitvā‘‘ bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā pathavissarena raññā pavāritāpi paṇṇacchattañca ekapaṭalikaṃ upāhanayugañca yācitukāmā hirottappabhedanabhayena mahājanamajjhe akathetvā raho kathayiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7152. 497152,112,603,2,43,1,442,38,Atīte kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagare uttarapañcālarāje rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ nigamagāme brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā aparabhāge tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante uñchācariyāya vanamūlaphalāphalena yāpento ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ vicaranto uttarapañcālanagaraṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase bhikkhaṃ pariyesamāno nagaraṃ pavisitvā rājadvāraṃ sampāpuṇi.
  7153. 497153,112,603,44,59,1,129,15,Rājā tassācāre ca vihāre ca pasīditvā mahātale nisīdāpetvā rājārahaṃ paṇītabhojanaṃ bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā uyyāneyeva vasāpesi.
  7154. 497154,112,603,60,87,1,199,22,"So nibaddhaṃ rājaghareyeva bhuñjanto vassānassa accayena himavantameva gantukāmo hutvā cintesi‘‘ mayhaṃ maggaṃ gacchantassa ekapaṭalikā upāhanā ceva paṇṇacchattañca laddhuṃ vaṭṭati, rājānaṃ yācissāmī’’ ti. "
  7155. 497155,112,603,88,152,1,315,46,"So ekadivasaṃ rājānaṃ uyyānaṃ āgantvā vanditvā nisinnaṃ disvā‘‘ upāhanañca chattañca yācissāmī’’ ti cintetvā puna cintesi‘‘ paraṃ‘ imaṃ nāma dehī’ ti yācanto rodati nāma, paropi‘ natthī’ ti vadanto paṭirodati nāma,‘ mā kho pana maṃ rodantaṃ mahājano addasa, mā rājānan’’ ti raho paṭicchannaṭṭhāne ubhopi roditvā tuṇhī bhavissāmā’’ ti. "
  7156. 497156,112,603,153,165,1,41,7,"Atha naṃ‘‘ mahārāja, raho paccāsīsāmī’’ ti āha. "
  7157. 497157,112,603,166,171,1,34,5,Rājā taṃ sutvā rājapurise apasakki.
  7158. 497158,112,603,172,211,1,175,26,"Bodhisatto‘‘ sace mayi yācante rājā na dassati, metti no bhijjissati, tasmā na yācissāmī’’ ti taṃ divasaṃ nāmaṃ gahetuṃ asakkonto‘‘ gaccha, tāva, mahārāja, punekadivasaṃ jānissāmī’’ ti āha. "
  7159. 497159,112,604,2,15,1,122,13,Punekadivasaṃ rañño uyyānaṃ āgatakāle tatheva puna tathevāti evaṃ yācituṃ asakkontasseva dvādasa saṃvaccharāni atikkantāni.
  7160. 497160,112,604,16,77,1,363,48,"Tato rājā cintesi‘‘ mayhaṃ ayyo‘ mahārāja, raho paccāsīsāmī’ ti vatvā parisāya apagatāya kiñci vattuṃ na visahati, vattukāmassevassa dvādasa vassāni atikkantāni, ciraṃ kho panassa brahmacariyaṃ carantassa ukkaṇṭhitvā bhoge bhuñjitukāmo rajjaṃ paccāsīsati maññe, rajjassa pana nāmaṃ gahetuṃ asakkonto tuṇhī hoti, ajja dānissāhaṃ rajjaṃ ādiṃ katvā yaṃ icchati, taṃ dassāmī’’ ti. "
  7161. 497161,112,604,78,137,1,298,45,"So uyyānaṃ gantvā vanditvā nisinno bodhisattena‘‘ raho paccāsīsāmī’’ ti vutte parisāya apagatāya taṃ kiñci vattuṃ asakkontaṃ āha‘‘ tumhe dvādasa vassāni‘ raho paccāsīsāmī’ ti vatvā raho laddhāpi kiñci vattuṃ na sakkotha, ahaṃ vo rajjaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ pavāremi, nibbhayā hutvā yaṃ vo ruccati, taṃ yācathā’’ ti."
  7162. 497162,112,604,138,150,1,38,6,"‘‘ Mahārāja, yamahaṃ yācāmi, taṃ dassasī’’ ti?"
  7163. 497163,112,604,151,159,1,17,3,"‘‘ Dassāmi, bhante’’ ti."
  7164. 497164,112,604,160,176,1,93,11,"‘‘ Mahārāja, mayhaṃ maggaṃ gacchantassa ekapaṭalikā upāhanā ca paṇṇacchattañca laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti."
  7165. 497165,112,604,177,192,1,65,9,"‘‘ Ettakaṃ, bhante, tumhe dvādasa saṃvaccharāni yācituṃ na sakkothā’’ ti."
  7166. 497166,112,604,193,201,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti."
  7167. 497167,112,604,202,212,1,31,4,"‘‘ Kiṃkāraṇā, bhante, evamakatthā’’ ti."
  7168. 497168,112,604,213,236,1,83,14,"‘‘ Mahārāja,‘ imaṃ nāma me dehī’ ti yācanto rodati nāma,‘ natthī’ ti vadanto paṭirodati nāma."
  7169. 497169,112,604,237,265,1,149,23,"‘ Sace tvaṃ mayā yācito na dadeyyāsi, taṃ no roditapaṭiroditaṃ nāma mahājano mā passatū’ ti etadatthaṃ raho paccāsīsāmī’’ ti vatvā ādito tisso gāthā abhāsi– "
  7170. 497170,112,605,2,4,1,0,0,89.
  7171. 497171,112,606,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dvayaṃ yācanako rāja, brahmadatta nigacchati; "
  7172. 497172,112,607,2,9,1,43,6,"Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā, evaṃdhammā hi yācanā. "
  7173. 497173,112,608,2,4,1,0,0,90.
  7174. 497174,112,609,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yācanaṃ rodanaṃ āhu, pañcālānaṃ rathesabha; "
  7175. 497175,112,610,2,8,1,41,5,"Yo yācanaṃ paccakkhāti, tamāhu paṭirodanaṃ. "
  7176. 497176,112,611,2,4,1,0,0,91.
  7177. 497177,112,612,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Mā maddasaṃsu rodantaṃ, pañcālā susamāgatā; "
  7178. 497178,112,613,2,12,1,46,7,"Tuvaṃ vā paṭirodantaṃ, tasmā icchāmahaṃ raho’’ ti. "
  7179. 497179,112,614,2,10,1,49,6,Tattha rāja {brahmadattā}ti dvīhipi rājānaṃ ālapati.
  7180. 497180,112,614,11,15,1,28,3,{Nigacchatī}ti labhati vindati.
  7181. 497181,112,614,16,19,1,24,2,{Evaṃdhammā}ti evaṃsabhāvā.
  7182. 497182,112,614,20,24,1,22,3,{Āhū}ti paṇḍitā kathenti.
  7183. 497183,112,614,25,31,1,59,5,Pañcālānaṃ {rathesabhā}ti pañcālaraṭṭhassa issara rathapavara.
  7184. 497184,112,614,32,47,1,69,10,Yo yācanaṃ {paccakkhātī}ti yo pana yaṃ yācanakaṃ‘‘ natthī’’ ti paṭikkhipati.
  7185. 497185,112,614,48,59,1,49,6,{Tamāhū}ti taṃ paṭikkhipanaṃ‘‘ paṭirodanan’’ ti vadanti.
  7186. 497186,112,614,60,71,1,80,10,Mā {maddasaṃsū}ti tava raṭṭhavāsino pañcālā susamāgatā maṃ rodantaṃ mā addasaṃsūti.
  7187. 497187,112,615,2,10,1,78,8,Rājā bodhisattassa gāravalakkhaṇe pasīditvā varaṃ dadamāno catutthaṃ gāthamāha–
  7188. 497188,112,616,2,4,1,0,0,92.
  7189. 497189,112,617,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; "
  7190. 497190,112,618,2,16,1,67,11,"Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā, sutvāna gāthā tava dhammayuttā’’ ti. "
  7191. 497191,112,619,2,7,1,33,4,Tattha rohiṇīnan ti rattavaṇṇānaṃ.
  7192. 497192,112,619,8,11,1,21,2,{Ariyo}ti ācārasampanno.
  7193. 497193,112,619,12,15,1,27,2,{Ariyassā}ti ācārasampannassa.
  7194. 497194,112,619,16,24,1,42,7,Kathaṃ na {dajjā}ti kena kāraṇena na dadeyya.
  7195. 497195,112,619,25,28,1,25,2,{Dhammayuttā}ti kāraṇayuttā.
  7196. 497196,112,620,2,53,1,262,34,"Bodhisatto pana‘‘ nāhaṃ, mahārāja, vatthukāmehi atthiko, yaṃ ahaṃ yācāmi, tadeva me dehī’’ ti ekapaṭalikā upāhanā ca paṇṇacchattañca gahetvā‘‘ mahārāja, appamatto hohi, dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkhāhi, uposathakammaṃ karohī’’ ti rājānaṃ ovaditvā tassa yācantasseva himavantameva gato. "
  7197. 497197,112,620,54,62,1,69,8,Tattha abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  7198. 497198,112,621,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7199. 497199,112,621,9,23,1,52,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7200. 497200,112,622,2,4,1,31,2,Brahmadattajātakavaṇṇanā tatiyā.
  7201. 497201,112,624,2,7,1,24,2,[ 324]4. Cammasāṭakajātakavaṇṇanā
  7202. 497202,112,625,2,15,1,100,12,Kalyāṇarūpo vatayan ti idaṃ satthā jetavane viharanto cammasāṭakaṃ nāma paribbājakaṃ ārabbha kathesi.
  7203. 497203,112,625,16,22,1,49,6,Tassa kira cammameva nivāsanañca pārupanañca hoti.
  7204. 497204,112,625,23,33,1,106,10,So ekadivasaṃ paribbājakārāmā nikkhamitvā sāvatthiyaṃ bhikkhāya caranto eḷakānaṃ yujjhanaṭṭhānaṃ sampāpuṇi.
  7205. 497205,112,625,34,39,1,35,5,Eḷako taṃ disvā paharitukāmo osakki.
  7206. 497206,112,625,40,52,1,55,8,Paribbājako‘‘ esa mayhaṃ apacitiṃ dassetī’’ ti na paṭikkami.
  7207. 497207,112,625,53,59,1,46,6,Eḷako vegenāgantvā taṃ ūrumhi paharitvā pātesi.
  7208. 497208,112,625,60,66,1,60,6,Tassa taṃ asantapaggahaṇakāraṇaṃ bhikkhusaṅghe pākaṭaṃ ahosi.
  7209. 497209,112,625,67,126,1,299,37,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, cammasāṭakaparibbājako asantapaggahaṃ katvā vināsaṃ patto’’ ti satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa asantapaggahaṃ katvā vināsaṃ pattoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7210. 497210,112,626,2,14,1,113,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ vāṇijakule nibbattitvā vayappatto vaṇijjaṃ karoti.
  7211. 497211,112,626,15,59,1,286,35,Tadā eko cammasāṭakaparibbājako bārāṇasiyaṃ bhikkhāya caranto eḷakānaṃ yujjhanaṭṭhānaṃ patvā eḷakaṃ osakkantaṃ disvā‘‘ apacitiṃ me karotī’’ ti saññāya apaṭikkamitvā‘‘ imesaṃ ettakānaṃ manussānaṃ antare ayaṃ eko eḷako amhākaṃ guṇaṃ jānātī’’ ti tassa añjaliṃ paggahetvā ṭhitova paṭhamaṃ gāthamāha–
  7212. 497212,112,627,2,4,1,0,0,93.
  7213. 497213,112,628,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado, subhaddako ceva supesalo ca; "
  7214. 497214,112,629,2,12,1,61,7,"Yo brāhmaṇaṃ jātimantūpapannaṃ, apacāyati meṇḍavaro yasassī’’ ti. "
  7215. 497215,112,630,2,7,1,34,3,Tattha {kalyāṇarūpo}ti kalyāṇajātiko.
  7216. 497216,112,630,8,12,1,26,3,{Supesalo}ti suṭṭhu piyasīlo.
  7217. 497217,112,630,13,20,1,51,7,Jātimantūpapannan ti jātiyā ca mantehi ca sampannaṃ.
  7218. 497218,112,630,21,24,1,27,2,{Yasassī}ti vaṇṇabhaṇanametaṃ.
  7219. 497219,112,631,2,13,1,86,10,Tasmiṃ khaṇe āpaṇe nisinno paṇḍitavāṇijo taṃ paribbājakaṃ nisedhento dutiyaṃ gāthamāha–
  7220. 497220,112,632,2,4,1,0,0,94.
  7221. 497221,112,633,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Mā brāhmaṇa ittaradassanena, vissāsamāpajji catuppadassa; "
  7222. 497222,112,634,2,11,1,61,6,"Daḷhappahāraṃ abhikaṅkhamāno, avasakkatī dassati suppahāran’’ ti. "
  7223. 497223,112,635,2,6,1,41,3,Tattha {ittaradassanenā}ti khaṇikadassanena.
  7224. 497224,112,636,2,15,1,117,13,Tassa paṇḍitavāṇijassa kathentasseva so meṇḍako vegenāgantvā ūrumhi paharitvā taṃ tattheva vedanāppattaṃ katvā pātesi.
  7225. 497225,112,636,16,19,1,23,3,So paridevamāno nipajji.
  7226. 497226,112,636,20,26,1,46,6,Satthā taṃ kāraṇaṃ pakāsento tatiyaṃ gāthamāha–
  7227. 497227,112,637,2,4,1,0,0,95.
  7228. 497228,112,638,2,13,1,71,9,"‘ ‘ Ūruṭṭhi bhaggaṃ vaṭṭito khāribhāro, sabbañca bhaṇḍaṃ brāhmaṇassa bhinnaṃ; "
  7229. 497229,112,639,2,13,1,62,8,"Ubhopi bāhā paggayha kandati, atidhāvatha haññate brahmacārī’’ ti. "
  7230. 497230,112,640,2,48,1,305,34,"Tassattho – bhikkhave, tassa paribbājakassa ūruṭṭhikaṃ bhaggaṃ, khāribhāro vaṭṭito pavaṭṭito, tasmiṃ pavaṭṭamāne yaṃ tattha tassa brāhmaṇassa upakaraṇabhaṇḍaṃ, tampi sabbaṃ bhinnaṃ, sopi ubho bāhā ukkhipitvā parivāretvā ṭhitaparisaṃ sandhāya‘‘ abhidhāvatha, haññate brahmacārī’’ ti vadanto kandati rodati paridevatīti. "
  7231. 497231,112,641,2,6,1,32,4,Paribbājako catutthaṃ gāthaṃ āha–
  7232. 497232,112,642,2,4,1,0,0,96.
  7233. 497233,112,643,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Evaṃ so nihato seti, yo apūjaṃ pasaṃsati; "
  7234. 497234,112,644,2,11,1,43,6,"Yathāhamajja pahato, hato meṇḍena dummatī’’ ti. "
  7235. 497235,112,645,2,6,1,27,4,Tattha apūjan ti apūjanīyaṃ.
  7236. 497236,112,645,7,21,1,102,12,{Yathāhamajjā}ti yathā ahaṃ ajja asantapaggahaṃ katvā ṭhito meṇḍena daḷhappahārena pahato ettheva mārito .
  7237. 497237,112,645,22,25,1,18,2,{Dummatī}ti duppañño.
  7238. 497238,112,645,26,43,1,124,15,"Evaṃ yo aññopi asantapaggahaṃ karissati, sopi ahaṃ viya dukkhaṃ anubhavissatīti so paridevanto tattheva jīvitakkhayaṃ pattoti. "
  7239. 497239,112,646,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7240. 497240,112,646,9,24,1,79,10,"‘‘ tadā cammasāṭako etarahi cammasāṭako ahosi, paṇḍitavāṇijo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7241. 497241,112,647,2,4,1,33,2,Cammasāṭakajātakavaṇṇanā catutthā.
  7242. 497242,112,649,2,7,1,22,2,[ 325]5. Godharājajātakavaṇṇanā
  7243. 497243,112,650,2,15,1,92,12,Samaṇaṃ taṃ {maññamāno}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7244. 497244,112,650,16,19,1,28,3,Vatthu heṭṭhā vitthāritameva.
  7245. 497245,112,650,20,38,1,80,12,"Idhāpi bhikkhū taṃ bhikkhuṃ ānetvā‘‘ ayaṃ, bhante, bhikkhu kuhako’’ ti satthu dassesuṃ. "
  7246. 497246,112,650,39,56,1,70,10,"Satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa kuhakoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7247. 497247,112,651,2,16,1,125,13,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto godhayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto kāyabalena sampanno araññe vasati .
  7248. 497248,112,651,17,25,1,65,8,Eko dusīlatāpasopi tassa avidūre paṇṇasālaṃ māpetvā vāsaṃ kappesi.
  7249. 497249,112,651,26,46,1,140,16,Bodhisatto gocarāya caranto taṃ disvā‘‘ sīlavantatāpasassa paṇṇasālā bhavissatī’’ ti tattha gantvā taṃ vanditvā attano vasanaṭṭhānameva gacchati.
  7250. 497250,112,651,47,101,1,403,42,Athekadivasaṃ so kūṭatāpaso upaṭṭhākakule sampāditaṃ madhuramaṃsaṃ labhitvā‘‘ kiṃ maṃsaṃ nāmetan’’ ti pucchitvā‘‘ godhamaṃsan’’ ti sutvā rasataṇhāya abhibhūto‘‘ mayhaṃ assamapadaṃ nibaddhaṃ āgacchamānaṃ godhaṃ māretvā yathāruci pacitvā khādissāmī’’ ti sappidadhikaṭukabhaṇḍādīni gahetvā tattha gantvā muggaraṃ gahetvā kāsāvena paṭicchādetvā bodhisattassa āgamanaṃ olokento paṇṇasāladvāre upasantūpasanto viya nisīdi.
  7251. 497251,112,652,2,32,1,219,24,"So āgantvā taṃ paduṭṭhindriyaṃ disvā ‘‘ iminā amhākaṃ sajātikamaṃsaṃ khāditaṃ bhavissati, pariggaṇhissāmi nan’’ ti adhovāte ṭhatvā sarīragandhaṃ ghāyitvā sajātimaṃsassa khāditabhāvaṃ ñatvā tāpasaṃ anupagamma paṭikkamitvā cari. "
  7252. 497252,112,652,33,45,1,97,11,"Tāpasopi tassa anāgamanabhāvaṃ ñatvā muggaraṃ khipi, muggaro sarīre apatitvā naṅguṭṭhakoṭiṃ pāpuṇi. "
  7253. 497253,112,652,46,55,1,32,5,Tāpaso‘‘ gaccha viraddhosmī’’ ti āha.
  7254. 497254,112,652,56,88,1,198,26,"Bodhisatto‘‘ maṃ tāva viraddhosi, cattāro pana apāye na viraddhosī’’ ti vatvā palāyitvā caṅkamanakoṭiyaṃ ṭhitaṃ vammikaṃ pavisitvā aññena chiddena sīsaṃ nīharitvā tena saddhiṃ sallapanto dve gāthā abhāsi– "
  7255. 497255,112,653,2,4,1,0,0,97.
  7256. 497256,112,654,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Samaṇaṃ taṃ maññamāno, upagacchimasaññataṃ; "
  7257. 497257,112,655,2,10,1,42,7,"So maṃ daṇḍena pāhāsi, yathā assamaṇo tathā. "
  7258. 497258,112,656,2,4,1,0,0,98.
  7259. 497259,112,657,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kiṃ te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā; "
  7260. 497260,112,658,2,11,1,45,6,"Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasī’’ ti. "
  7261. 497261,112,659,2,22,1,126,16,Tattha asaññatan ti ahaṃ kāyādīhi asaññataṃ assamaṇameva samānaṃ taṃ‘‘ samaṇo eso’’ ti samitapāpatāya samaṇaṃ maññamāno upagacchiṃ.
  7262. 497262,112,659,23,26,1,15,2,{Pāhāsī}ti pahari.
  7263. 497263,112,659,27,36,1,65,8,{Ajinasāṭiyā}ti ekaṃsaṃ katvā pārutena ajinacammena tuyhaṃ ko attho.
  7264. 497264,112,659,37,55,1,127,16,"Abbhantaraṃ te gahanan ti tava sarīrabbhantaraṃ visapūrā viya alābu, gūthapūro viya āvāṭo, āsīvisapūro viya vammiko kilesagahanaṃ. "
  7265. 497265,112,659,56,72,1,121,14,"Bāhiran ti kevalaṃ bahisarīraṃ parimajjasi , taṃ antopharusatāya bahimaṭṭhatāya hatthilaṇḍaṃ viya assalaṇḍaṃ viya ca hotīti. "
  7266. 497266,112,660,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā tāpaso tatiyaṃ gāthamāha–
  7267. 497267,112,661,2,4,1,0,0,99.
  7268. 497268,112,662,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ehi godha nivattassu, bhuñja sālīnamodanaṃ; "
  7269. 497269,112,663,2,13,1,48,8,"Telaṃ loṇañca me atthi, pahūtaṃ mayha pipphalī’’ ti. "
  7270. 497270,112,664,2,22,1,195,16,"Tattha pahūtaṃ mayha {pipphalī}ti na kevalaṃ sālīnamodanaṃ telaloṇameva, hiṅgujīrakasiṅgiveralasuṇamaricapipphalippabhedaṃ kaṭukabhaṇḍampi mayhaṃ bahu atthi, tenābhisaṅkhataṃ sālīnamodanaṃ bhuñjāhīti. "
  7271. 497271,112,665,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā bodhisatto catutthaṃ gāthamāha–
  7272. 497272,112,666,2,4,1,0,0,100.
  7273. 497273,112,667,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Esa bhiyyo pavekkhāmi, vammikaṃ sataporisaṃ; "
  7274. 497274,112,668,2,12,1,46,7,"Telaṃ loṇañca kittesi, ahitaṃ mayha pipphalī’’ ti. "
  7275. 497275,112,669,2,7,1,31,3,Tattha {pavekkhāmī}ti pavisissāmi.
  7276. 497276,112,669,8,20,1,85,11,"Ahitan ti yaṃ etaṃ tava kaṭukabhaṇḍasaṅkhātaṃ pipphali, etaṃ mayhaṃ ahitaṃ asappāyanti. "
  7277. 497277,112,670,2,33,1,154,21,"Evañca pana vatvā‘‘ are, kūṭajaṭila, sace idha vasissasi, gocaragāme manusseheva taṃ‘ ayaṃ coro’ ti gāhāpetvā vippakāraṃ pāpessāmi, sīghaṃ palāyassū’’ ti santajjesi. "
  7278. 497278,112,670,34,37,1,22,3,Kūṭajaṭilo tato palāyi.
  7279. 497279,112,671,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7280. 497280,112,671,9,24,1,73,10,"‘‘ tadā kūṭajaṭilo ayaṃ kuhakabhikkhu ahosi, godharājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7281. 497281,112,672,2,4,1,30,2,Godharājajātakavaṇṇanā pañcamā.
  7282. 497282,112,674,2,7,1,20,2,[ 326]6. Kakkārujātakavaṇṇanā
  7283. 497283,112,675,2,13,1,78,10,Kāyena yo {nāvahare}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  7284. 497284,112,675,14,27,1,106,13,Tassa hi saṅghaṃ bhinditvā gatassa aggasāvakehi saddhiṃ parisāya pakkantāya uṇhaṃ lohitaṃ mukhato uggañchi.
  7285. 497285,112,675,28,51,1,141,17,"Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto musāvādaṃ katvā saṅghaṃ bhinditvā idāni gilāno hutvā mahādukkhaṃ anubhotī’’ ti. "
  7286. 497286,112,675,52,103,1,236,32,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa musāvādīyeva, na cesa idāneva musāvādaṃ katvā mahādukkhaṃ anubhoti, pubbepi anubhosiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7287. 497287,112,676,2,13,1,97,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tāvatiṃsabhavane aññataro devaputto ahosi.
  7288. 497288,112,676,14,21,1,51,7,Tena kho pana samayena bārāṇasiyaṃ mahāussavo ahosi.
  7289. 497289,112,676,22,33,1,70,11,Bahū nāgā ca supaṇṇā ca bhūmaṭṭhakā ca devā āgantvā ussavaṃ olokayiṃsu.
  7290. 497290,112,676,34,45,1,123,11,Tāvatiṃsabhavanatopi cattāro devaputtā kakkārūni nāma dibbapupphāni tehi katacumbaṭakaṃ piḷandhitvā ussavadassanaṃ āgamiṃsu.
  7291. 497291,112,676,46,53,1,74,7,Dvādasayojanikaṃ bārāṇasinagaraṃ tesaṃ pupphānaṃ gandhena ekagandhaṃ ahosi.
  7292. 497292,112,676,54,66,1,65,8,Manussā‘‘ imāni pupphāni kena piḷandhitānī’’ ti upadhārentā vicaranti.
  7293. 497293,112,676,67,84,1,101,13,Te devaputtā‘‘ amhe ete upadhārentī’’ ti ñatvā rājaṅgaṇe uppatitvā mahantena devānubhāvena ākāse aṭṭhaṃsu.
  7294. 497294,112,676,85,92,1,53,6,"Mahājano sannipati, rājāpi saddhiṃ uparājādīhi agamāsi. "
  7295. 497295,112,676,93,107,1,53,7,"Atha ne‘‘ kataradevalokato, sāmi, āgacchathā’’ ti pucchiṃsu."
  7296. 497296,112,676,108,115,1,32,3,‘‘ Tāvatiṃsadevalokato āgacchāmā’’ ti.
  7297. 497297,112,676,116,124,1,25,4,‘‘ Kena kammena āgatatthā’’ ti.
  7298. 497298,112,676,125,131,1,22,2,‘‘ Ussavadassanatthāyā’’ ti.
  7299. 497299,112,676,132,139,1,23,3,‘‘ Kiṃpupphāni nāmetānī’’ ti?
  7300. 497300,112,676,140,147,1,28,3,‘‘ Dibbakakkārupupphāni nāmā’’ ti.
  7301. 497301,112,676,148,163,1,64,9,"‘‘ Sāmi, tumhe devaloke aññāni piḷandheyyātha, imāni amhākaṃ dethā’’ ti. "
  7302. 497302,112,676,164,178,1,148,11,"Devaputtā‘‘ dibbakakkārupupphāni mahānubhāvāni devānaññeva anucchavikāni, manussaloke lāmakānaṃ duppaññānaṃ hīnādhimuttikānaṃ dussīlānaṃ nānucchavikāni. "
  7303. 497303,112,676,179,196,1,88,14,"Ye pana manussā imehi ca imehi ca guṇehi samannāgatā, tesaṃ etāni anucchavikānī’’ ti āhaṃsu. "
  7304. 497304,112,677,2,9,1,59,7,Evañca pana vatvā tesu jeṭṭhakadevaputto paṭhamaṃ gāthamāha–
  7305. 497305,112,678,2,4,1,0,0,101.
  7306. 497306,112,679,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Kāyena yo nāvahare, vācāya na musā bhaṇe; "
  7307. 497307,112,680,2,13,1,48,8,"Yaso laddhā na majjeyya, sa ve kakkārumarahatī’’ ti. "
  7308. 497308,112,681,2,18,1,113,13,"Tassattho – yo kāyena parassa santakaṃ tiṇasalākampi nāvaharati, vācāya jīvitaṃ pariccajamānopi musāvādaṃ na bhaṇati. "
  7309. 497309,112,681,19,31,1,112,10,"Desanāsīsamevetaṃ , kāyadvāravacīdvāramanodvārehi pana yo dasapi akusalakammapathe na karotīti ayamettha adhippāyo. "
  7310. 497310,112,681,32,55,1,161,21,"Yaso {laddhā}ti issariyañca labhitvā yo issariyamadamatto satiṃ vissajjetvā pāpakammaṃ na karoti, sa ve evarūpo imehi guṇehi yutto puggalo imaṃ dibbapupphaṃ arahati. "
  7311. 497311,112,681,56,70,1,83,12,"Tasmā yo imehi guṇehi samannāgato, so imāni pupphāni yācituṃ arahati, tassa dassāmīti. "
  7312. 497312,112,682,2,34,1,169,24,"Taṃ sutvā purohito cintesi‘‘ mayhaṃ imesu guṇesu ekopi natthi, musāvādaṃ pana vatvā etāni pupphāni gahetvā piḷandhissāmi, evaṃ maṃ mahājano‘ guṇasampanno ayan’ ti jānissatī’’ ti. "
  7313. 497313,112,682,35,53,1,102,14,So‘‘ ahaṃ etehi guṇehi samannāgato’’ ti vatvā tāni pupphāni āharāpetvā piḷandhitvā dutiyaṃ devaputtaṃ yāci.
  7314. 497314,112,682,54,57,1,20,3,So dutiyaṃ gāthamāha–
  7315. 497315,112,683,2,4,1,0,0,102.
  7316. 497316,112,684,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammena vittameseyya, na nikatyā dhanaṃ hare; "
  7317. 497317,112,685,2,13,1,49,8,"Bhoge laddhā na majjeyya, sa ve kakkārumarahatī’’ ti. "
  7318. 497318,112,686,2,8,1,69,5,Tassattho – dhammena parisuddhājīvena suvaṇṇarajatādivittaṃ pariyeseyya.
  7319. 497319,112,686,9,27,1,125,15,"Na {nikatyā}ti na vañcanāya dhanaṃ hareyya, vatthābharaṇādike bhoge labhitvā pamādaṃ nāpajjeyya, evarūpo imāni pupphāni arahatīti. "
  7320. 497320,112,687,2,20,1,99,13,Purohito ‘‘ ahaṃ etehi guṇehi samannāgato’’ ti vatvā tāni āharāpetvā piḷandhitvā tatiyaṃ devaputtaṃ yāci.
  7321. 497321,112,687,21,24,1,20,3,So tatiyaṃ gāthamāha–
  7322. 497322,112,688,2,4,1,0,0,103.
  7323. 497323,112,689,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassa cittaṃ ahāliddaṃ, saddhā ca avirāginī; "
  7324. 497324,112,690,2,13,1,47,8,"Eko sāduṃ na bhuñjeyya, sa ve kakkārumarahatī’’ ti. "
  7325. 497325,112,691,2,16,1,96,12,"Tassattho – yassa puggalassa cittaṃ ahāliddaṃ haliddirāgo viya khippaṃ na virajjati, thirameva hoti. "
  7326. 497326,112,691,17,35,1,130,17,Saddhā ca {avirāginī}ti kammaṃ vā vipākaṃ vā okappanīyassa vā puggalassa vacanaṃ saddahitvā appamattakeneva na virajjati na bhijjati.
  7327. 497327,112,691,36,59,1,148,20,"Yo yācake vā aññe vā saṃvibhāgārahe puggale bahi katvā ekakova sādurasabhojanaṃ na bhuñjati, nesaṃ saṃvibhajitvā bhuñjati, so imāni pupphāni arahatīti. "
  7328. 497328,112,692,2,21,1,110,14,Purohito ‘‘ ahaṃ etehi guṇehi samannāgato’’ ti vatvā tāni pupphāni āharāpetvā piḷandhitvā catutthaṃ devaputtaṃ yāci.
  7329. 497329,112,692,22,25,1,22,3,So catutthaṃ gāthamāha–
  7330. 497330,112,693,2,4,1,0,0,104.
  7331. 497331,112,694,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Sammukhā vā tirokkhā vā, yo sante na paribhāsati; "
  7332. 497332,112,695,2,11,1,44,6,"Yathāvādī tathākārī, sa ve kakkārumarahatī’’ ti. "
  7333. 497333,112,696,2,30,1,182,24,"Tassattho – yo puggalo sammukhā vā parammukhā vā sīlādiguṇayutte sante uttamapaṇḍitapurise na akkosati na paribhāsati, yaṃ vācāya vadati, tadeva kāyena karoti, so imāni pupphāni arahatīti. "
  7334. 497334,112,697,2,16,1,74,10,Purohito ‘‘ ahaṃ etehi guṇehi samannāgato’’ ti vatvā tānipi āharāpetvā piḷandhi.
  7335. 497335,112,697,17,25,1,79,8,Cattāro devaputtā cattāri pupphacumbaṭakāni purohitassa datvā devalokameva gatā.
  7336. 497336,112,697,26,44,1,129,17,"Tesaṃ gatakāle purohitassa sīse mahatī vedanā uppajji, tikhiṇasikharena nimmathitaṃ viya ca ayapaṭṭena pīḷitaṃ viya ca sīsaṃ ahosi. "
  7337. 497337,112,697,45,85,1,208,28,"So vedanāppatto aparāparaṃ parivattamāno mahāsaddena viravi,‘‘ kimetan’’ ti ca vutte‘‘ ahaṃ mamabbhantare avijjamāneyeva guṇe‘ atthī’ ti musāvādaṃ katvā te devaputte imāni pupphāni yāciṃ, harathetāni mama sīsato’’ ti āha. "
  7338. 497338,112,697,86,95,1,66,8,"Tāni harantāpi harituṃ nāsakkhiṃsu, ayapaṭṭena baddhāni viya ahesuṃ. "
  7339. 497339,112,697,96,101,1,33,5,Atha naṃ ukkhipitvā gehaṃ nayiṃsu.
  7340. 497340,112,697,102,108,1,48,6,Tattha tassa viravantassa satta divasā vītivattā.
  7341. 497341,112,698,2,17,1,65,9,"Rājā amacce āmantetvā‘‘ dussīlabrāhmaṇo marissati, kiṃ karomā’’ ti āha."
  7342. 497342,112,698,18,32,1,56,8,"‘‘ Deva, puna ussavaṃ kārema, devaputtā puna āgacchissantī’’ ti. "
  7343. 497343,112,698,33,38,1,24,4,Rājā puna ussavaṃ kāresi.
  7344. 497344,112,698,39,58,1,174,18,"Devaputtā puna āgantvā sakalanagaraṃ pupphagandhena ekagandhaṃ katvā tatheva rājaṅgaṇe aṭṭhaṃsu, mahājano sannipatitvā dussīlabrāhmaṇaṃ ānetvā tesaṃ purato uttānaṃ nipajjāpesi. "
  7345. 497345,112,698,59,72,1,42,8,"So‘‘ jīvitaṃ me detha, sāmī’’ ti devaputte yāci. "
  7346. 497346,112,698,73,109,1,270,28,"Devaputtā‘‘ tuyhaṃ dussīlassa pāpadhammassa ananucchavikānevetāni pupphāni, tvaṃ pana‘ amhe vañcessāmī’ ti saññī ahosi, attano musāvādaphalaṃ laddhan’’ ti mahājanamajjhe dussīlabrāhmaṇaṃ garahitvā sīsato pupphacumbaṭakaṃ apanetvā mahājanassa ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva agamaṃsu. "
  7347. 497347,112,699,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7348. 497348,112,699,10,35,1,128,17,"‘‘ tadā brāhmaṇo devadatto ahosi, tesu devaputtesu eko kassapo, eko moggallāno, eko sāriputto, jeṭṭhakadevaputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7349. 497349,112,700,2,4,1,28,2,Kakkārujātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  7350. 497350,112,702,2,7,1,21,2,[ 327]7. Kākavatījātakavaṇṇanā
  7351. 497351,112,703,2,15,1,95,12,Vāti cāyaṃ tato {gandho}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7352. 497352,112,703,16,32,1,75,12,Tadā hi satthā taṃ bhikkhuṃ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchi.
  7353. 497353,112,703,33,41,1,16,3,"‘‘ Saccaṃ, bhante’’ ti."
  7354. 497354,112,703,42,49,1,21,3,‘‘ Kasmā ukkaṇṭhitosī’’ ti?
  7355. 497355,112,703,50,58,1,22,3,"‘‘ Kilesavasena, bhante’’ ti."
  7356. 497356,112,703,59,84,1,175,19,"‘‘ Bhikkhu mātugāmo nāma arakkhiyo, na sakkā rakkhituṃ, porāṇakapaṇḍitā pana mātugāmaṃ mahāsamuddamajjhe simbalirukkhavimāne vasāpentāpi rakkhituṃ nāsakkhiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7357. 497357,112,704,2,17,1,136,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattitvā vayappatto pitu accayena rajjaṃ kāresi.
  7358. 497358,112,704,18,25,1,58,7,Kākavatī nāmassa aggamahesī ahosi abhirūpā devaccharā viya.
  7359. 497359,112,704,26,45,1,74,8,"Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana atītavatthu kuṇālajātake( jā.2.21. kuṇālajātaka) āvi bhavissati. "
  7360. 497360,112,704,46,65,1,164,19,Tadā paneko supaṇṇarājā manussavesena āgantvā raññā saha jūtaṃ kīḷanto kākavatiyā aggamahesiyā paṭibaddhacitto taṃ ādāya supaṇṇabhavanaṃ netvā tāya saddhiṃ abhirami.
  7361. 497361,112,704,66,82,1,73,11,Rājā deviṃ apassanto naṭakuveraṃ nāma gandhabbaṃ‘‘ tvaṃ vicināhi nan’’ ti āha.
  7362. 497362,112,704,83,124,1,369,41,So taṃ supaṇṇarājānaṃ pariggahetvā ekasmiṃ sare erakavane nipajjitvā tato supaṇṇassa gamanakāle pattantare nisīditvā supaṇṇabhavanaṃ patvā pattantarato nikkhamitvā tāya saddhiṃ kilesasaṃsaggaṃ katvā puna tasseva pattantare nisinno āgantvā supaṇṇassa raññā saddhiṃ jūtakīḷanakāle attano vīṇaṃ gahetvā jūtamaṇḍalaṃ gantvā rañño santike ṭhito gītavasena paṭhamaṃ gāthamāha–
  7363. 497363,112,705,2,4,1,0,0,105.
  7364. 497364,112,706,2,14,1,44,9,"‘ ‘ Vāti cāyaṃ tato gandho, yattha me vasatī piyā; "
  7365. 497365,112,707,2,14,1,45,9,"Dūre ito hi kākavatī, yattha me nirato mano’’ ti. "
  7366. 497366,112,708,2,8,1,55,5,Tattha {gandho}ti tassā dibbagandhavilittāya sarīragandho.
  7367. 497367,112,708,9,30,1,148,19,"Yattha {me}ti yattha supaṇṇabhavane mama piyā vasati, tato iminā saddhiṃ katakāyasaṃsaggāya tassā imassa kāyena saddhiṃ āgato gandho vāyatīti adhippāyo. "
  7368. 497368,112,708,31,37,1,28,5,Dūre {ito}ti imamhā ṭhānā dūre.
  7369. 497369,112,708,38,41,1,19,3,Hi -kāro nipātamatto.
  7370. 497370,112,708,42,46,1,24,3,{Kākavatī}ti kākavatī devī.
  7371. 497371,112,708,47,55,1,40,7,Yattha {me}ti yassā upari mama mano nirato.
  7372. 497372,112,709,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā supaṇṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  7373. 497373,112,710,2,4,1,0,0,106.
  7374. 497374,112,711,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kathaṃ samuddamatarī, kathaṃ atari kepukaṃ; "
  7375. 497375,112,712,2,11,1,46,6,"Kathaṃ satta samuddāni, kathaṃ simbalimāruhī’’ ti. "
  7376. 497376,112,713,2,31,1,225,27,"Tassattho – tvaṃ imaṃ jambudīpasamuddaṃ tassa parato kepukaṃ nāma nadiṃ pabbatantaresu ṭhitāni satta samuddāni ca kathaṃ atari, kenupāyena tiṇṇo satta samuddāni atikkamitvā ṭhitaṃ amhākaṃ bhavanaṃ simbalirukkhañca kathaṃ āruhīti. "
  7377. 497377,112,714,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā naṭakuvero tatiyaṃ gāthamāha–
  7378. 497378,112,715,2,4,1,0,0,107.
  7379. 497379,112,716,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tayā samuddamatariṃ, tayā atari kepukaṃ; "
  7380. 497380,112,717,2,11,1,43,6,"Tayā satta samuddāni, tayā simbalimāruhin’’ ti. "
  7381. 497381,112,718,2,14,1,87,11,Tattha {tayā}ti tayā karaṇabhūtena tava pattantare nisinno ahaṃ sabbametaṃ akāsinti attho.
  7382. 497382,112,719,2,7,1,36,4,Tato supaṇṇarājā catutthaṃ gāthamāha–
  7383. 497383,112,720,2,4,1,0,0,108.
  7384. 497384,112,721,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Dhiratthu maṃ mahākāyaṃ, dhiratthu maṃ acetanaṃ; "
  7385. 497385,112,722,2,12,1,43,7,"Yattha jāyāyahaṃ jāraṃ, āvahāmi vahāmi cā’’ ti. "
  7386. 497386,112,723,2,9,1,45,7,Tattha dhiratthu man ti attānaṃ garahanto āha.
  7387. 497387,112,723,10,16,1,69,6,Acetanan ti mahāsarīratāya lahubhāvagarubhāvassa ajānanatāya acetanaṃ.
  7388. 497388,112,723,17,20,1,14,2,{Yatthā}ti yasmā.
  7389. 497389,112,723,21,44,1,136,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yasmā ahaṃ attano jāyāya jāraṃ imaṃ gandhabbaṃ pattantare nisinnaṃ ānento āvahāmi nento ca vahāmi, tasmā dhiratthu manti. "
  7390. 497390,112,723,45,53,1,55,8,So taṃ ānetvā bārāṇasirañño datvā puna nagaraṃ nāgamāsi.
  7391. 497391,112,724,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7392. 497392,112,724,16,25,1,66,8,"Tadā naṭakuvero ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, rājā pana ahameva ahosinti. "
  7393. 497393,112,725,2,4,1,29,2,Kākavatījātakavaṇṇanā sattamā.
  7394. 497394,112,727,2,7,1,24,2,[ 328]8. Ananusociyajātakavaṇṇanā
  7395. 497395,112,728,2,15,1,99,12,Bahūnaṃ vijjatī {bhotī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ matabhariyaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  7396. 497396,112,728,16,39,1,141,21,"So kira bhariyāya matāya na nhāyi na pivi na limpi na bhuñji, na kammante payojesi, aññadatthu sokābhibhūto āḷāhanaṃ gantvā paridevamāno vicari. "
  7397. 497397,112,728,40,48,1,71,8,Abbhantare panassa kuṭe padīpo viya sotāpattimaggassa upanissayo jalati.
  7398. 497398,112,728,49,152,1,626,74,"Satthā paccūsasamaye lokaṃ olokento taṃ disvā‘‘ imassa maṃ ṭhapetvā añño koci sokaṃ nīharitvā sotāpattimaggassa dāyako natthi, bhavissāmissa avassayo’’ ti pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pacchāsamaṇaṃ ādāya tassa gehadvāraṃ gantvā kuṭumbikena sutāgamano katapaccuggamanādisakkāro paññattāsane nisinno kuṭumbikaṃ āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisinnaṃ‘‘ kiṃ, upāsaka, cintesī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante, bhariyā me kālakatā, tamahaṃ anusocanto cintemī’’ ti vutte‘‘ upāsaka, bhijjanadhammaṃ nāma bhijjati, tasmiṃ bhinne na yuttaṃ cintetuṃ, porāṇakapaṇḍitāpi bhariyāya matāya‘ bhijjanadhammaṃ bhijjatī’ ti na cintayiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  7399. 497399,112,728,153,172,1,78,8,"Atītavatthu dasakanipāte cūḷabodhijātake( jā.1.10.49 ādayo) āvi bhavissati, ayaṃ panettha saṅkhepo. "
  7400. 497400,112,729,2,18,1,157,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā mātāpitūnaṃ santikaṃ agamāsi.
  7401. 497401,112,729,19,24,1,48,5,Imasmiṃ jātake bodhisatto komārabrahmacārī ahosi.
  7402. 497402,112,729,25,36,1,62,7,Athassa mātāpitaro‘‘ tava dārikapariyesanaṃ karomā’’ ti ārocayiṃsu.
  7403. 497403,112,729,37,68,1,179,22,"Bodhisatto‘‘ na mayhaṃ gharāvāsenattho, ahaṃ tumhākaṃ accayena pabbajissāmī’’ ti vatvā tehi punappunaṃ yācito ekaṃ kañcanarūpakaṃ kāretvā‘‘ evarūpaṃ kumārikaṃ labhamāno gaṇhissāmī’’ ti āha. "
  7404. 497404,112,729,69,98,1,222,24,"Tassa mātāpitaro taṃ kañcanarūpakaṃ paṭicchannayāne āropetvā‘‘ gacchatha jambudīpatalaṃ vicarantā yattha evarūpaṃ brāhmaṇakumārikaṃ passatha, tattha imaṃ kañcanarūpakaṃ datvā taṃ ānethā’’ ti mahantena parivārena manusse pesesuṃ. "
  7405. 497405,112,730,2,27,1,176,20,"Tasmiṃ pana kāle eko puññavā satto brahmalokato cavitvā kāsiraṭṭheyeva nigamagāme asītikoṭivibhavassa brāhmaṇassa gehe kumārikā hutvā nibbatti,‘‘ sammillahāsinī’’ tissā nāmaṃ akaṃsu. "
  7406. 497406,112,730,28,35,1,80,7,Sā soḷasavassakāle abhirūpā ahosi pāsādikā devaccharappaṭibhāgā sabbaṅgasampannā.
  7407. 497407,112,730,36,45,1,75,8,"Tassāpi kilesavasena cittaṃ nāma na uppannapubbaṃ, accantabrahmacārinī ahosi. "
  7408. 497408,112,730,46,54,1,58,7,Kañcanarūpakaṃ ādāya vicarantā manussā taṃ gāmaṃ pāpuṇiṃsu.
  7409. 497409,112,730,55,71,1,93,12,Tattha manussā taṃ disvā‘‘ asukabrāhmaṇassa dhītā sammillahāsinī kiṃkāraṇā idha ṭhitā’’ ti āhaṃsu.
  7410. 497410,112,730,72,79,1,62,7,Manussā taṃ sutvā brāhmaṇakulaṃ gantvā sammillahāsiniṃ vāresuṃ.
  7411. 497411,112,730,80,97,1,90,12,"Sā‘‘ ahaṃ tumhākaṃ accayena pabbajissāmi, na me gharāvāsenattho’’ ti mātāpitūnaṃ sāsanaṃ pesesi. "
  7412. 497412,112,730,98,114,1,89,12,Te‘‘ kiṃ karosi kumārike’’ ti vatvā kañcanarūpakaṃ gahetvā taṃ mahantena parivārena pesayiṃsu.
  7413. 497413,112,730,115,123,1,82,8,Bodhisattassa ca sammillahāsiniyā ca ubhinnampi anicchantānaññeva maṅgalaṃ kariṃsu.
  7414. 497414,112,730,124,144,1,139,19,"Te ekagabbhe vasamānā ekasmiṃ sayane sayantāpi na aññamaññaṃ kilesavasena olokayiṃsu, dve bhikkhū dve brāhmāno viya ca ekasmiṃ ṭhāne vasiṃsu. "
  7415. 497415,112,731,2,6,1,47,4,Aparabhāge bodhisattassa mātāpitaro kālamakaṃsu.
  7416. 497416,112,731,7,38,1,202,24,"So tesaṃ sarīrakiccaṃ katvā sammillahāsiniṃ pakkosāpetvā‘‘ bhadde, mama kulasantakā asītikoṭiyo, tava kulasantakā asītikoṭiyoti imaṃ ettakaṃ dhanaṃ gahetvā imaṃ kuṭumbaṃ paṭipajjāhi, ahaṃ pabbajissāmī’’ ti āha."
  7417. 497417,112,731,39,56,1,71,10,"‘‘ Ayyaputta, tayi pabbajante ahampi pabbajissāmi, na sakkomi taṃ jahitun’’ ti ."
  7418. 497418,112,731,57,91,1,264,29,‘‘ Tena hi ehī’’ ti sabbaṃ dhanaṃ dānamukhe vissajjetvā kheḷapiṇḍaṃ viya sampattiṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā ubhopi tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhārā tattha ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya himavantā otaritvā anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasiṃsu.
  7419. 497419,112,732,2,12,1,119,10,Tesaṃ tattha vasantānaṃ sukhumālāya paribbājikāya nirojaṃ missakabhattaṃ paribhuñjantiyā lohitapakkhandikābādho uppajji.
  7420. 497420,112,732,13,18,1,44,5,Sā sappāyabhesajjaṃ alabhamānā dubbalā ahosi.
  7421. 497421,112,732,19,32,1,122,13,Bodhisatto bhikkhācāravelāya taṃ pariggahetvā nagaradvāraṃ netvā ekissā sālāya phalake nipajjāpetvā sayaṃ bhikkhāya pāvisi.
  7422. 497422,112,732,33,37,1,35,4,Sā tasmiṃ anikkhanteyeva kālamakāsi.
  7423. 497423,112,732,38,46,1,72,7,Mahājano paribbājikāya rūpasampattiṃ disvā parivāretvā rodati paridevati.
  7424. 497424,112,732,47,74,1,205,22,"Bodhisatto bhikkhaṃ caritvā āgato tassā matabhāvaṃ ñatvā‘‘ bhijjanadhammaṃ bhijjati, sabbe saṅkhārā aniccā evaṃgatikāyevā’’ ti vatvā tāya nipannaphalakeyeva nisīditvā missakabhojanaṃ bhuñjitvā mukhaṃ vikkhālesi. "
  7425. 497425,112,732,75,91,1,71,10,"Parivāretvā ṭhitamahājano‘‘ ayaṃ te, bhante, paribbājikā kiṃ hotī’’ ti pucchi."
  7426. 497426,112,732,92,101,1,35,5,‘‘ Gihikāle me pādaparicārikā ahosī’’ ti.
  7427. 497427,112,732,102,120,1,73,12,"‘‘ Bhante, mayaṃ tāva na saṇṭhāma rodāma paridevāma, tumhe kasmā na rodathā’’ ti? "
  7428. 497428,112,732,121,152,1,167,24,"Bodhisatto‘‘ jīvamānā tāva esā mama kiñci hoti, idāni paralokasamaṅgitāya na kiñci hoti, maraṇavasaṃ gatā, ahaṃ kissa rodāmī’’ ti mahājanassa dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi– "
  7429. 497429,112,733,2,4,1,0,0,109.
  7430. 497430,112,734,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Bahūnaṃ vijjatī bhotī, tehi me kiṃ bhavissati; "
  7431. 497431,112,735,2,9,1,42,6,"Tasmā etaṃ na socāmi, piyaṃ sammillahāsiniṃ. "
  7432. 497432,112,736,2,4,1,0,0,110.
  7433. 497433,112,737,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Taṃ taṃ ce anusoceyya, yaṃ yaṃ tassa na vijjati; "
  7434. 497434,112,738,2,7,1,39,4,"Attānamanusoceyya , sadā maccuvasaṃ pataṃ. "
  7435. 497435,112,739,2,4,1,0,0,111.
  7436. 497436,112,740,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Na heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ, na sayānaṃ na paddhaguṃ; "
  7437. 497437,112,741,2,9,1,39,6,"Yāva byāti nimisati, tatrāpi rasatī vayo. "
  7438. 497438,112,742,2,4,1,0,0,112.
  7439. 497439,112,743,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tatthattani vatappaddhe, vinābhāve asaṃsaye; "
  7440. 497440,112,744,2,11,1,45,6,"Bhūtaṃ sesaṃ dayitabbaṃ, vītaṃ ananusociyan’’ ti. "
  7441. 497441,112,745,2,21,1,126,16,Tattha bahūnaṃ vijjatī {bhotī}ti ayaṃ bhotī amhe chaḍḍetvā idāni aññesaṃ bahūnaṃ matakasattānaṃ antare vijjati atthi upalabbhati.
  7442. 497442,112,745,22,54,1,209,26,"Tehi me kiṃ {bhavissatī}ti tehi matakasattehi saddhiṃ vattamānā idānevesā mayhaṃ kiṃ bhavissati , tehi vā matakasattehi atirekasambandhavasenesā mayhaṃ kiṃ bhavissati, kā nāma bhavissati, kiṃ bhariyā, udāhu bhaginīti?"
  7443. 497443,112,745,55,73,1,88,13,"‘‘ Tehi mekan’’ tipi pāṭho, tehi matakehi saddhiṃ idampi me kaḷevaraṃ ekaṃ bhavissatīti attho. "
  7444. 497444,112,745,74,92,1,84,15,"{Tasmā}ti yasmā esā matakesu saṅkhaṃ gatā, mayhaṃ sā na kiñci hoti, tasmā etaṃ na socāmi. "
  7445. 497445,112,746,2,23,1,119,18,"Yaṃ yaṃ {tassā}ti yaṃ yaṃ tassa anusocanakassa sattassa na vijjati natthi, mataṃ niruddhaṃ, taṃ taṃ sace anusoceyyāti attho."
  7446. 497446,112,746,24,43,1,71,13,"‘‘ Yassā’’ tipi pāṭho, yaṃ yaṃ yassa na vijjati, taṃ taṃ so anusoceyyāti attho. "
  7447. 497447,112,746,44,61,1,134,16,"Maccuvasaṃ patan ti evaṃ sante niccaṃ maccuvasaṃ patantaṃ gacchantaṃ attānameva anusoceyya, tenassa asocanakāloyeva na bhaveyyāti attho. "
  7448. 497448,112,747,2,18,1,112,15,"Tatiyagāthāya na heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ, na sayānaṃ na paddhagun ti kañci sattaṃ āyusaṅkhāro anugacchatīti pāṭhaseso. "
  7449. 497449,112,747,19,24,1,42,5,Tattha paddhagun ti parivattetvā caramānaṃ.
  7450. 497450,112,747,25,46,1,165,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ime sattā catūsupi iriyāpathesu pamattā viharanti, āyusaṅkhārā pana rattiñca divā ca sabbiriyāpathesu appamattā attano khayagamanakammameva karontīti. "
  7451. 497451,112,747,47,52,1,26,4,Yāva {byātī}ti yāva ummisati.
  7452. 497452,112,747,53,57,1,25,4,Ayañhi tasmiṃ kāle vohāro.
  7453. 497453,112,747,58,85,1,149,24,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yāva ummisati ca nimisati ca, tatrāpi evaṃ appamattake kāle imesaṃ sattānaṃ rasatī vayo, tīsu vayesu so so vayo hāyateva na vaḍḍhatīti. "
  7454. 497454,112,748,2,9,1,51,6,Tatthattani {vatappaddhe}ti tattha vata attani paddhe.
  7455. 497455,112,748,10,37,1,135,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti tasmiṃ vata evaṃ rasamāne vaye ayaṃ‘‘ attā’’ ti saṅkhyaṃ gato attabhāvo paddho hoti, vayena aḍḍho upaḍḍho aparipuṇṇova hoti . "
  7456. 497456,112,748,38,84,1,292,38,"Evaṃ tattha imasmiṃ attani paddhe yo cesa tattha tattha nibbattānaṃ sattānaṃ vinābhāvo asaṃsayo, tasmiṃ vinābhāve pi asaṃsaye nissaṃsaye yaṃ bhūtaṃ sesaṃ amataṃ jīvamānaṃ, taṃ jīvamānameva dayitabbaṃ piyāyitabbaṃ mettāyitabbaṃ,‘‘ ayaṃ satto arogo hotu abyāpajjo’’ ti evaṃ tasmiṃ mettābhāvanā kātabbā. "
  7457. 497457,112,748,85,95,1,67,9,"Yaṃ panetaṃ vītaṃ vigataṃ mataṃ, taṃ ananusociyaṃ na anusocitabbanti. "
  7458. 497458,112,749,2,10,1,64,8,Evaṃ mahāsatto catūhi gāthāhi aniccākāraṃ dīpento dhammaṃ desesi.
  7459. 497459,112,749,11,15,1,41,4,Mahājano paribbājikāya sarīrakiccaṃ akāsi.
  7460. 497460,112,749,16,23,1,94,7,Bodhisatto himavantameva pavisitvā jhānābhiññāsamāpattiyo nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  7461. 497461,112,750,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7462. 497462,112,750,17,26,1,65,8,"Tadā sammillahāsinī rāhulamātā ahosi, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  7463. 497463,112,751,2,4,1,32,2,Ananusociyajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  7464. 497464,112,753,2,7,1,21,2,[ 329]9. Kāḷabāhujātakavaṇṇanā
  7465. 497465,112,754,2,13,1,93,10,Yaṃ {annapānassā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto hatalābhasakkāraṃ devadattaṃ ārabbha kathesi.
  7466. 497466,112,754,14,26,1,115,12,Devadattena hi tathāgate aṭṭhānakopaṃ bandhitvā dhanuggahesu payojitesu nāḷāgirivissajjanena tassa doso pākaṭo jāto.
  7467. 497467,112,754,27,38,1,78,10,"Athassa paṭṭhapitāni dhuvabhattādīni manusssā na kariṃsu, rājāpi naṃ na olokesi. "
  7468. 497468,112,754,39,45,1,54,6,So hatalābhasakkāro kulesu viññāpetvā bhuñjanto vicari.
  7469. 497469,112,754,46,67,1,124,14,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto‘ lābhasakkāraṃ uppādessāmī’ ti uppannampi thiraṃ kātuṃ nāsakkhī’’ ti. "
  7470. 497470,112,754,68,109,1,172,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa hatalābhasakkāro ahosī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7471. 497471,112,755,2,20,1,135,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ dhanañjaye rajjaṃ kārente bodhisatto rādho nāma suko ahosi mahāsarīro paripuṇṇagatto, kaniṭṭho panassa poṭṭhapādo nāma. "
  7472. 497472,112,755,21,30,1,61,9,Eko luddako te dvepi jane bandhitvā netvā bārāṇasirañño adāsi.
  7473. 497473,112,755,31,43,1,111,11,Rājā ubhopi te suvaṇṇapañjare pakkhipitvā suvaṇṇataṭṭakena madhulāje khādāpento sakkharodakaṃ pāyento paṭijaggi.
  7474. 497474,112,755,44,51,1,50,6,"Sakkāro ca mahā ahosi, lābhaggayasaggappattā ahesuṃ. "
  7475. 497475,112,755,52,60,1,79,8,Atheko vanacarako kāḷabāhuṃ nāmekaṃ mahākāḷamakkaṭaṃ ānetvā bārāṇasirañño adāsi.
  7476. 497476,112,755,61,70,1,69,8,"Tassa pacchā āgatattā mahantataro lābhasakkāro ahosi, sukānaṃ parihāyi. "
  7477. 497477,112,755,71,103,1,237,26,"Bodhisatto tādilakkhaṇayogato na kiñci āha, kaniṭṭho panasssa tādilakkhaṇābhāvā taṃ makkaṭassa sakkāraṃ asahanto‘‘ bhātika, pubbe imasmiṃ rājakule sādhurasakhādanīyādīni amhākameva denti, idāni pana mayaṃ na labhāma, kāḷabāhumakkaṭasseva denti. "
  7478. 497478,112,755,104,126,1,159,19,"Mayaṃ dhanañjayarañño santikā lābhasakkāraṃ alabhantā imasmiṃ ṭhāne kiṃ karissāma, ehi araññameva gantvā vasissāmā’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  7479. 497479,112,756,2,4,1,0,0,113.
  7480. 497480,112,757,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Yaṃ annapānassa pure labhāma, taṃ dāni sākhamigameva gacchati; "
  7481. 497481,112,758,2,13,1,59,8,"Gacchāma dāni vanameva rādha, asakkatā casma dhanañjayāyā’’ ti. "
  7482. 497482,112,759,2,11,1,57,8,Tattha yaṃ {annapānassā}ti yaṃ annapānaṃ assa rañño santikā.
  7483. 497483,112,759,12,15,1,26,3,Upayogatthe vā sāmivacanaṃ.
  7484. 497484,112,759,16,22,1,55,4,"{Dhanañjayāyā}ti karaṇatthe sampadānavacanaṃ, dhanañjayena. "
  7485. 497485,112,759,23,35,1,68,10,"Asakkatā {casmā}ti annapānaṃ na labhāma, iminā ca na sakkatamhāti attho. "
  7486. 497486,112,760,2,7,1,33,5,Taṃ sutvā rādho dutiyaṃ gāthamāha–
  7487. 497487,112,761,2,4,1,0,0,114.
  7488. 497488,112,762,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Lābho alābho yaso ayaso ca, nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ; "
  7489. 497489,112,763,2,15,1,59,10,"Ete aniccā manujesu dhammā, mā soci kiṃ socasi poṭṭhapādā’’ ti. "
  7490. 497490,112,764,2,6,1,30,3,Tattha {yaso}ti issariyaparivāro.
  7491. 497491,112,764,7,10,1,18,2,{Ayaso}ti tassābhāvo.
  7492. 497492,112,764,11,33,1,144,17,"{Ete}ti ete aṭṭha lokadhammā manujesu aniccā, lābhaggayasaggappattā hutvāpi aparena samayena appalābhā appasakkārā honti, niccalābhino nāma na honti. "
  7493. 497493,112,764,34,37,1,21,3,Yasādīsupi eseva nayo.
  7494. 497494,112,765,2,11,1,72,9,Taṃ sutvā poṭṭhapādo makkaṭe usūyaṃ apanetuṃ asakkonto tatiyaṃ gāthamāha–
  7495. 497495,112,766,2,4,1,0,0,115.
  7496. 497496,112,767,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Addhā tuvaṃ paṇḍitakosi rādha, jānāsi atthāni anāgatāni; "
  7497. 497497,112,768,2,13,1,66,8,"Kathaṃ nu sākhāmigaṃ dakkhisāma, niddhāvitaṃ rājakulatova jamman’’ ti. "
  7498. 497498,112,769,2,10,1,38,7,Tattha kathaṃ {nū}ti kena nu kho upāyena.
  7499. 497499,112,769,11,14,1,24,2,{Dakkhisāmā}ti dakkhissāma.
  7500. 497500,112,769,15,19,1,43,4,Niddhāvitan ti nivuṭṭhāpitaṃ nikkaḍḍhāpitaṃ.
  7501. 497501,112,769,20,23,1,17,3,Jamman ti lāmakaṃ.
  7502. 497502,112,770,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā rādho catutthaṃ gāthamāha–
  7503. 497503,112,771,2,4,1,0,0,116.
  7504. 497504,112,772,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Cāleti kaṇṇaṃ bhakuṭiṃ karoti, muhuṃ muhuṃ bhāyayate kumāre; "
  7505. 497505,112,773,2,13,1,58,8,"Sayameva taṃ kāhati kāḷabāhu, yenārakā ṭhassati annapānā’’ ti. "
  7506. 497506,112,774,2,8,1,45,5,Tattha bhāyayate {kumāre}ti rājakumāre utrāseti.
  7507. 497507,112,774,9,31,1,134,18,"Yenārakā ṭhassati {annapānā}ti yena kāraṇena imamhā annapānā dūre ṭhassati, sayameva taṃ kāraṇaṃ karissati, mā tvaṃ etassa cintayīti attho. "
  7508. 497508,112,775,2,11,1,92,9,Kāḷabāhupi katipāheneva rājakumārānaṃ purato ṭhatvā kaṇṇacalanādīni karonto kumāre bhāyāpesi.
  7509. 497509,112,775,12,15,1,29,3,Te bhītatasitā vissaramakaṃsu.
  7510. 497510,112,775,16,36,1,85,12,Rājā‘‘ kiṃ etan’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā‘‘ nikkaḍḍhatha nan’’ ti makkaṭaṃ nikkaḍḍhāpesi.
  7511. 497511,112,775,37,42,1,40,5,Sukānaṃ lābhasakkāro puna pākatiko ahosi.
  7512. 497512,112,776,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7513. 497513,112,776,10,27,1,76,11,"‘‘ tadā kāḷabāhu devadatto ahosi, poṭṭhapādo ānando, rādho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7514. 497514,112,777,2,4,1,28,2,Kāḷabāhujātakavaṇṇanā navamā.
  7515. 497515,112,779,2,7,1,24,2,[ 330]10. Sīlavīmaṃsajātakavaṇṇanā
  7516. 497516,112,780,2,14,1,94,11,Sīlaṃ kireva kalyāṇan ti idaṃ satthā jetavane viharanto sīlavīmaṃsakabrāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  7517. 497517,112,780,15,19,1,33,4,Dvepi vatthūni heṭṭhā kathitāneva.
  7518. 497518,112,780,20,26,1,49,6,Idha pana bodhisatto bārāṇasirañño purohito ahosi.
  7519. 497519,112,780,27,36,1,75,9,So attano sīlaṃ vīmaṃsanto tīṇi divasāni heraññikaphalakato kahāpaṇaṃ gaṇhi.
  7520. 497520,112,780,37,47,1,34,6,Taṃ‘‘ coro’’ ti gahetvā rañño dassesuṃ.
  7521. 497521,112,780,48,52,1,22,4,So rañño santike ṭhito–
  7522. 497522,112,781,2,4,1,0,0,117.
  7523. 497523,112,782,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; "
  7524. 497524,112,783,2,12,1,43,7,"Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññatī’’ ti."
  7525. 497525,112,783,13,13,1,0,0,–
  7526. 497526,112,784,2,11,1,86,9,Imāya paṭhamagāthāya sīlaṃ vaṇṇetvā rājānaṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā pabbajituṃ gacchati.
  7527. 497527,112,785,2,10,1,69,8,Athekasmiṃ divase sūnāpaṇato seno maṃsapesiṃ gahetvā ākāsaṃ pakkhandi.
  7528. 497528,112,785,11,16,1,57,5,Tamaññe sakuṇā parivāretvā pādanakhatuṇḍakādīhi paharanti.
  7529. 497529,112,785,17,27,1,64,9,"So taṃ dukkhaṃ sahituṃ asakkonto maṃsapesiṃ chaḍḍesi, aparo gaṇhi. "
  7530. 497530,112,785,28,35,1,49,6,"Sopi tatheva viheṭhiyamāno chaḍḍesi, athañño gaṇhi. "
  7531. 497531,112,785,36,45,1,44,8,"Evaṃ yo yo gaṇhi, taṃ taṃ sakuṇā anubandhiṃsu. "
  7532. 497532,112,785,46,54,1,34,7,"Yo yo chaḍḍesi, so so sukhito ahosi. "
  7533. 497533,112,785,55,77,1,128,16,"Bodhisatto taṃ disvā‘‘ ime kāmā nāma maṃsapesūpamā, ete gaṇhantānaṃyeva dukkhaṃ, vissajjentānaṃ sukhan’’ ti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha– "
  7534. 497534,112,786,2,4,1,0,0,118.
  7535. 497535,112,787,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Yāvadevassahū kiñci, tāvadeva akhādisuṃ; "
  7536. 497536,112,788,2,12,1,45,7,"Saṅgamma kulalā loke, na hiṃsanti akiñcanan’’ ti. "
  7537. 497537,112,789,2,21,1,124,16,"Tassattho – yāvadeva assa senassa ahu kiñci mukhena gahitaṃ maṃsakhaṇḍaṃ, tāvadeva naṃ imasmiṃ loke kulalā samāgantvā akhādiṃsu. "
  7538. 497538,112,789,22,32,1,88,10,Tasmiṃ pana vissaṭṭhe tamenaṃ akiñcanaṃ nippalibodhaṃ pakkhiṃ sesapakkhino na hiṃsantīti.
  7539. 497539,112,790,2,12,1,72,10,So nagarā nikkhamitvā antarāmagge ekasmiṃ gāme sāyaṃ ekassa gehe nipajji.
  7540. 497540,112,790,13,29,1,94,12,Tattha pana piṅgalā nāma dāsī‘‘ asukavelāya āgaccheyyāsī’’ ti ekena purisena saddhiṃ saṅketamakāsi.
  7541. 497541,112,790,30,54,1,159,18,"Sā sāmikānaṃ pāde dhovitvā tesu nipannesu tassāgamanaṃ olokentī ummāre nisīditvā‘‘ idāni āgamissati, idāni āgamissatī’’ ti paṭhamayāmampi majjhimayāmampi vītināmesi. "
  7542. 497542,112,790,55,71,1,84,12,Paccūsasamaye pana‘‘ na so idāni āgamissatī’’ ti chinnāsā hutvā nipajjitvā niddaṃ okkami.
  7543. 497543,112,790,72,98,1,151,21,"Bodhisatto idaṃ kāraṇaṃ disvā‘‘ ayaṃ dāsī‘ so puriso āgamissatī’ ti āsāya ettakaṃ kālaṃ nisinnā, idānissa anāgamanabhāvaṃ ñatvā chinnāsā hutvā sukhaṃ supati. "
  7544. 497544,112,790,99,113,1,79,11,"Kilesesu hi āsā nāma dukkhaṃ, nirāsabhāvova sukhan’’ ti cintetvā tatiyaṃ gāthamāha– "
  7545. 497545,112,791,2,4,1,0,0,119.
  7546. 497546,112,792,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sukhaṃ nirāsā supati, āsā phalavatī sukhā; "
  7547. 497547,112,793,2,12,1,45,7,"Āsaṃ nirāsaṃ katvāna, sukhaṃ supati piṅgalā’’ ti. "
  7548. 497548,112,794,2,17,1,89,13,"Tattha {phalavatī}ti yassā āsāya phalaṃ laddhaṃ hoti, sā tassa phalassa sukhatāya sukhā nāma. "
  7549. 497549,112,794,18,26,1,58,7,Nirāsaṃ {katvānā}ti anāsaṃ katvā chinditvā pajahitvāti attho.
  7550. 497550,112,794,27,34,1,47,6,{Piṅgalā}ti esā piṅgaladāsī idāni sukhaṃ supatīti.
  7551. 497551,112,795,2,32,1,191,26,So punadivase tato gāmā araññaṃ pavisanto araññe ekaṃ tāpasaṃ jhānaṃ appetvā nisinnaṃ disvā‘‘ idhaloke ca paraloke ca jhānasukhato uttaritaraṃ sukhaṃ nāma natthī’’ ti cintetvā catutthaṃ gāthamāha–
  7552. 497552,112,796,2,4,1,0,0,120.
  7553. 497553,112,797,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Na samādhiparo atthi, asmiṃ loke paramhi ca; "
  7554. 497554,112,798,2,12,1,43,7,"Na paraṃ nāpi attānaṃ, vihiṃsati samāhito’’ ti. "
  7555. 497555,112,799,2,14,1,69,9,Tattha na {samādhiparo}ti samādhito paro añño sukhadhammo nāma natthīti.
  7556. 497556,112,800,2,11,1,91,9,So araññaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññā uppādetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  7557. 497557,112,801,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7558. 497558,112,801,9,18,1,31,5,‘‘ tadā purohito ahameva ahosin’’ ti.
  7559. 497559,112,802,2,4,1,31,2,Sīlavīmaṃsajātakavaṇṇanā dasamā.
  7560. 497560,112,803,2,4,1,22,2,Kuṭidūsakavaggo tatiyo.
  7561. 497561,112,804,2,4,1,11,2,4 . Kokilavaggo
  7562. 497562,112,806,2,7,1,19,2,[ 331]1. Kokilajātakavaṇṇanā
  7563. 497563,112,807,2,16,1,79,11,Yo ve kāle {asampatte}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi.
  7564. 497564,112,807,17,20,1,37,3,Vatthu takkāriyajātake vitthāritameva.
  7565. 497565,112,808,2,16,1,103,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa amacco ovādako ahosi, rājā bahubhāṇī ahosi. "
  7566. 497566,112,808,17,30,1,78,9,Bodhisatto‘‘ tassa bahubhāṇitaṃ nisedhessāmī’’ ti ekaṃ upamaṃ upadhārento vicarati.
  7567. 497567,112,808,31,41,1,82,9,"Athekadivasaṃ rājā uyyānaṃ gato maṅgalasilāpaṭṭe nisīdi, tassupari ambarukkho atthi. "
  7568. 497568,112,808,42,49,1,70,7,Tatrekasmiṃ kākakulāvake kāḷakokilā attano aṇḍakaṃ nikkhipitvā agamāsi.
  7569. 497569,112,808,50,59,1,70,8,"Kākī taṃ kokilaaṇḍakaṃ paṭijaggi, aparabhāge tato kokilapotako nikkhami. "
  7570. 497570,112,808,60,74,1,70,10,Kākī‘‘ putto me’’ ti saññāya mukhatuṇḍakena gocaraṃ āharitvā taṃ paṭijaggi.
  7571. 497571,112,808,75,80,1,44,5,So avirūḷhapakkho akāleyeva kokilaravaṃ ravi.
  7572. 497572,112,808,81,103,1,111,16,"Kākī‘‘ ayaṃ idāneva tāva aññaṃ ravaṃ ravati , vaḍḍhanto kiṃ karissatī’’ ti tuṇḍakena koṭṭetvā māretvā kulāvakā pātesi. "
  7573. 497573,112,808,104,108,1,22,4,So rañño pādamūle pati.
  7574. 497574,112,809,2,12,1,41,6,Rājā bodhisattaṃ pucchi‘‘ kimetaṃ sahāyā’’ ti?
  7575. 497575,112,809,13,40,1,142,19,"Bodhisatto‘‘ ahaṃ rājānaṃ nivāretuṃ ekaṃ upamaṃ pariyesāmi, laddhā dāni me sā’’ ti cintetvā‘‘ mahārāja, atimukharā akāle bahubhāṇino evarūpaṃ labhanti. "
  7576. 497576,112,809,41,51,1,82,9,"Ayaṃ mahārāja, kokilapotako kākiyā puṭṭho avirūḷhapakkho akāleyeva kokilaravaṃ ravi. "
  7577. 497577,112,809,52,67,1,89,13,Atha naṃ kākī‘ nāyaṃ mama puttako’ ti ñatvā mukhatuṇḍakena koṭṭetvā māretvā kulāvakā pātesi.
  7578. 497578,112,809,68,86,1,100,15,"Manussā vā hontu tiracchānā vā, akāle bahubhāṇino evarūpaṃ dukkhaṃ labhantī’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi– "
  7579. 497579,112,810,2,4,1,0,0,121.
  7580. 497580,112,811,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yo ve kāle asampatte, ativelaṃ pabhāsati; "
  7581. 497581,112,812,2,9,1,37,6,"Evaṃ so nihato seti, kokilāyiva atrajo. "
  7582. 497582,112,813,2,4,1,0,0,122.
  7583. 497583,112,814,2,13,1,42,7,"‘ ‘ Na hi satthaṃ sunisitaṃ, visaṃ halāhalāmiva; "
  7584. 497584,112,815,2,9,1,42,6,"Evaṃ nikaṭṭhe pāteti, vācā dubbhāsitā yathā. "
  7585. 497585,112,816,2,4,1,0,0,123.
  7586. 497586,112,817,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Tasmā kāle akāle vā, vācaṃ rakkheyya paṇḍito; "
  7587. 497587,112,818,2,8,1,39,5,"Nātivelaṃ pabhāseyya, api attasamamhi vā. "
  7588. 497588,112,819,2,4,1,0,0,124.
  7589. 497589,112,820,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Yo ca kāle mitaṃ bhāse, matipubbo vicakkhaṇo; "
  7590. 497590,112,821,2,11,1,39,6,"Sabbe amitte ādeti, supaṇṇo uragāmivā’’ ti. "
  7591. 497591,112,822,2,9,1,51,6,Tattha kāle {asampatte}ti attano vacanakāle asampatte.
  7592. 497592,112,822,10,16,1,55,6,Ativelan ti velātikkantaṃ katvā atirekappamāṇaṃ bhāsati.
  7593. 497593,112,822,17,21,1,28,3,{Halāhalāmivā}ti halāhalaṃ iva.
  7594. 497594,112,822,22,28,1,44,5,{Nikaṭṭhe}ti tasmiṃyeva khaṇe appamattake kāle.
  7595. 497595,112,822,29,39,1,90,7,"{Tasmā}ti yasmā sunisitasatthahalāhalavisatopi khippataraṃ dubbhāsitavacanameva pātesi, tasmā. "
  7596. 497596,112,822,40,61,1,129,19,"Kāle akāle {vā}ti vattuṃ yuttakāle ca akāle ca vācaṃ rakkheyya, ativelaṃ na bhāseyya api attanā same ninnānākaraṇepi puggaleti attho. "
  7597. 497597,112,823,2,9,1,55,6,{Matipubbo}ti matiṃ purecārikaṃ katvā kathanena matipubbo.
  7598. 497598,112,823,10,17,1,65,6,{Vicakkhaṇo}ti ñāṇena vicāretvā atthavindanapuggalo vicakkhaṇo nāma.
  7599. 497599,112,823,18,22,1,22,3,{Uragāmivā}ti uragaṃ iva.
  7600. 497600,112,823,23,63,1,264,35,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā supaṇṇo samuddaṃ khobhetvā mahābhogaṃ uragaṃ ādeti gaṇhāti, ādiyitvā ca taṅkhaṇaññeva naṃ simbaliṃ āropetvā maṃsaṃ khādati, evameva yo matipubbaṅgamo vicakkhaṇo vattuṃ yuttakāle mitaṃ bhāsati, so sabbe amitte ādeti gaṇhāti, attano vase vattetīti. "
  7601. 497601,112,824,2,15,1,108,12,"Rājā bodhisattassa dhammadesanaṃ sutvā tato paṭṭhāya mitabhāṇī ahosi, yasañcassa vaḍḍhetvā mahantataraṃ adāsi. "
  7602. 497602,112,825,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7603. 497603,112,825,9,23,1,68,9,"‘‘ tadā kokilapotako kokāliko ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7604. 497604,112,826,2,4,1,27,2,Kokilajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  7605. 497605,112,828,2,7,1,24,2,[ 332]2. Rathalaṭṭhijātakavaṇṇanā
  7606. 497606,112,829,2,17,1,92,12,Api hantvā hato {brūtī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño purohitaṃ ārabbha kathesi.
  7607. 497607,112,829,18,48,1,226,26,So kira rathena attano bhogagāmaṃ gacchanto sambādhe magge rathaṃ pājento ekaṃ sakaṭasatthaṃ disvā‘‘ tumhākaṃ sakaṭaṃ apanethā’’ ti gacchanto sakaṭe anapanīyamāne kujjhitvā patodalaṭṭhiyā purimasakaṭe sākaṭikassa rathadhure pahari.
  7608. 497608,112,829,49,56,1,56,7,Sā rathadhure paṭihatā nivattitvā tasseva nalāṭaṃ pahari.
  7609. 497609,112,829,57,61,1,32,4,Tāvadevassa nalāṭe gaṇḍo uṭṭhahi.
  7610. 497610,112,829,62,73,1,51,7,So nivattitvā‘‘ sākaṭikehi pahaṭomhī’’ ti rañño ārocesi.
  7611. 497611,112,829,74,80,1,59,6,Sākaṭike pakkosāpetvā vinicchinantā tasseva dosaṃ addasaṃsu.
  7612. 497612,112,829,81,106,1,141,17,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, rañño kira purohito‘ sākaṭikehi pahaṭomhī’ ti aḍḍaṃ karonto sayameva parajjī’’ ti. "
  7613. 497613,112,829,107,148,1,168,24,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa evarūpaṃ akāsiyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7614. 497614,112,830,2,11,1,85,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tasseva vinicchayāmacco ahosi.
  7615. 497615,112,830,12,21,1,81,9,Atha rañño purohito rathena attano bhogagāmaṃ gacchantoti sabbaṃ purimasadisameva.
  7616. 497616,112,830,22,57,1,202,27,Idha pana tena rañño ārocite rājā sayaṃ vinicchaye nisīditvā sākaṭike pakkosāpetvā kammaṃ asodhetvāva‘‘ tumhehi mama purohitaṃ koṭṭetvā nalāṭe gaṇḍo uṭṭhāpito’’ ti vatvā‘‘ sabbassaharaṇaṃ tesaṃ karothā’’ ti āha.
  7617. 497617,112,830,58,105,1,261,36,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ tumhe, mahārāja, kammaṃ asodhetvāva etesaṃ sabbassaṃ harāpetha, ekacce pana attanāva attānaṃ paharitvāpi‘ parena pahaṭamhā’ ti vadanti, tasmā avicinitvā kātuṃ na yuttaṃ, rajjaṃ kārentena nāma nisāmetvā kammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi. "
  7618. 497618,112,831,2,4,1,0,0,125.
  7619. 497619,112,832,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Api hantvā hato brūti, jetvā jitoti bhāsati; "
  7620. 497620,112,833,2,8,1,42,5,"Pubbamakkhāyino rāja, aññadatthu na saddahe. "
  7621. 497621,112,834,2,4,1,0,0,126.
  7622. 497622,112,835,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Tasmā paṇḍitajātiyo, suṇeyya itarassapi; "
  7623. 497623,112,836,2,10,1,46,7,"Ubhinnaṃ vacanaṃ sutvā, yathā dhammo tathā kare. "
  7624. 497624,112,837,2,4,1,0,0,127.
  7625. 497625,112,838,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; "
  7626. 497626,112,839,2,13,1,58,10,"Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. "
  7627. 497627,112,840,2,4,1,0,0,128.
  7628. 497628,112,841,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; "
  7629. 497629,112,842,2,12,1,44,7,"Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhatī’’ ti. "
  7630. 497630,112,843,2,20,1,85,13,Tattha api {hantvā}ti api eko attanāva attānaṃ hantvā‘‘ parena pahaṭomhī’’ ti brūti katheti.
  7631. 497631,112,843,21,37,1,62,11,Jetvā {jito}ti sayaṃ vā pana paraṃ jitvā‘‘ ahaṃ jitomhī’’ ti bhāsati.
  7632. 497632,112,843,38,55,1,131,14,"{Aññadatthū}ti mahārāja, pubbameva rājakulaṃ gantvā akkhāyantassa pubbamakkhāyino aññadatthu na saddahe, ekaṃsena vacanaṃ na saddaheyya. "
  7633. 497633,112,843,56,68,1,86,10,"{Tasmā}ti yasmā paṭhamataraṃ āgantvā kathentassa ekaṃsena vacanaṃ na saddahātabbaṃ, tasmā. "
  7634. 497634,112,843,69,78,1,58,7,"Yathā {dhammo}ti yathā vinicchayasabhāvo ṭhito, tathā kareyya. "
  7635. 497635,112,844,2,7,1,36,4,{Asaññato}ti kāyādīhi asaññato dussīlo.
  7636. 497636,112,844,8,24,1,114,14,"Taṃ na {sādhū}ti yaṃ tassa paṇḍitassa ñāṇavato puggalassa ādhānaggāhivasena daḷhakopasaṅkhātaṃ kodhanaṃ, taṃ na sādhu. "
  7637. 497637,112,844,25,29,1,25,3,{Nānisammā}ti na anisāmetvā.
  7638. 497638,112,844,30,36,1,33,4,"{Disampatī}ti disānaṃ pati, mahārāja. "
  7639. 497639,112,844,37,46,1,62,8,Yaso kitti {cā}ti issariyaparivāro ceva kittisaddo ca vaḍḍhatīti.
  7640. 497640,112,845,2,14,1,102,11,"Rājā bodhisattassa vacanaṃ sutvā dhammena vinicchini, dhammena vinicchiyamāne brāhmaṇasseva doso jātoti. "
  7641. 497641,112,846,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7642. 497642,112,846,9,24,1,74,10,"‘‘ tadā brāhmaṇo etarahi brāhmaṇova ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7643. 497643,112,847,2,4,1,31,2,Rathalaṭṭhijātakavaṇṇanā dutiyā.
  7644. 497644,112,849,2,7,1,23,2,[ 333]3. Pakkagodhajātakavaṇṇanā
  7645. 497645,112,850,2,15,1,80,12,Tadeva me tvan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  7646. 497646,112,850,16,19,1,28,3,Vatthu heṭṭhā vitthāritameva.
  7647. 497647,112,850,20,38,1,109,14,Idha pana tesaṃ uddhāraṃ sādhetvā āgacchantānaṃ antarāmagge luddako‘‘ ubhopi khādathā’’ ti ekaṃ pakkagodhaṃ adāsi.
  7648. 497648,112,850,39,59,1,105,15,"So puriso bhariyaṃ pānīyatthāya pesetvā sabbaṃ godhaṃ khāditvā tassā āgatakāle‘‘ bhadde, godhā palātā’’ ti āha."
  7649. 497649,112,850,60,74,1,54,8,"‘‘ Sādhu, sāmi, pakkagodhāya palāyantiyā kiṃ sakkā kātun’’ ti? "
  7650. 497650,112,850,75,116,1,188,28,"Sā jetavane pānīyaṃ pivitvā satthu santike nisinnā satthārā‘‘ kiṃ upāsike, ayaṃ te hitakāmo sasineho upakārako’’ ti pucchitā‘‘ bhante, ahaṃ etassa hitakāmā sasinehā, ayaṃ pana mayi nissineho’’ ti āha. "
  7651. 497651,112,850,117,127,1,41,7,"Satthā‘‘ hotu mā cintayi, evaṃ nāmesa karoti. "
  7652. 497652,112,850,128,146,1,93,15,"Yadā pana te guṇaṃ sarati, tadā tuyhameva sabbissariyaṃ detī’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  7653. 497653,112,851,2,5,1,31,3,Atītampi heṭṭhā vuttasadisameva.
  7654. 497654,112,851,6,25,1,115,15,Idha pana tesaṃ nivattantānaṃ antarāmagge luddako kilantabhāvaṃ disvā‘‘ dvepi janā khādathā’’ ti ekaṃ pakkagodhaṃ adāsi.
  7655. 497655,112,851,26,33,1,54,7,Rājadhītā taṃ valliyā bandhitvā ādāya maggaṃ paṭipajji.
  7656. 497656,112,851,34,42,1,56,8,Te ekaṃ saraṃ disvā maggā okkamma assatthamūle nisīdiṃsu.
  7657. 497657,112,851,43,60,1,84,11,"Rājaputto‘‘ gaccha bhadde, sarato paduminipattena udakaṃ āhara, maṃsaṃ khādissāmā’’ ti āha. "
  7658. 497658,112,851,61,67,1,44,6,Sā godhaṃ sākhāya laggetvā pānīyatthāya gatā.
  7659. 497659,112,851,68,76,1,69,8,Itaro sabbaṃ godhaṃ khāditvā agganaṅguṭṭhaṃ gahetvā parammukho nisīdi.
  7660. 497660,112,851,77,107,1,179,23,"So tāya pānīyaṃ gahetvā āgatāya‘‘ bhadde, godhā sākhāya otaritvā vammikaṃ pāvisi, ahaṃ dhāvitvā agganaṅguṭṭhaṃ aggahesiṃ, gahitaṭṭhānaṃ hattheyeva katvā chijjitvā bilaṃ paviṭṭhā’’ ti āha."
  7661. 497661,112,851,108,124,1,64,9,"‘‘ Hotu, deva, pakkagodhāya palāyantiyā kiṃ karissāma, ehi gacchāmā’’ ti. "
  7662. 497662,112,851,125,130,1,37,5,Te pānīyaṃ pivitvā bārāṇasiṃ agamaṃsu.
  7663. 497663,112,852,2,12,1,86,9,"Rājaputto rajjaṃ patvā taṃ aggamahesiṭṭhānamatte ṭhapesi, sakkārasammāno panassā natthi. "
  7664. 497664,112,852,13,39,1,133,21,"Bodhisatto tassā sakkāraṃ kāretukāmo rañño santike ṭhatvā‘‘ nanu mayaṃ ayye tumhākaṃ santikā kiñci na labhāma, kiṃ no na olokethā’’ ti āha."
  7665. 497665,112,852,40,72,1,147,22,"‘‘ Tāta, ahameva rañño santikā kiñci na labhāmi, tuyhaṃ kiṃ dassāmi, rājāpi mayhaṃ idāni kiṃ dassati, so araññato āgamanakāle pakkagodhaṃ ekakova khādī’’ ti ."
  7666. 497666,112,852,73,88,1,52,9,"‘‘ Ayye, na devo evarūpaṃ karissati, mā evaṃ avacutthā’’ ti. "
  7667. 497667,112,852,89,111,1,95,15,"Atha naṃ devī‘‘ tuyhaṃ taṃ, tāta, na pākaṭaṃ, raññoyeva mayhañca pākaṭan’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  7668. 497668,112,853,2,4,1,0,0,129.
  7669. 497669,112,854,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tadeva me tvaṃ vidito, vanamajjhe rathesabha; "
  7670. 497670,112,855,2,8,1,46,5,"Yassa te khaggabaddhassa, sannaddhassa tirīṭino; "
  7671. 497671,112,856,2,9,1,43,4,"Assatthadumasākhāya , pakkagodhā palāyathā’’ ti. "
  7672. 497672,112,857,2,18,1,71,11,Tattha {tadevā}ti tasmiṃyeva kāle‘‘ ayaṃ mayhaṃ adāyako’’ ti evaṃ tvaṃ vidito.
  7673. 497673,112,857,19,26,1,42,7,Aññe pana tava sabhāvaṃ na jānantīti attho.
  7674. 497674,112,857,27,30,1,33,2,{Khaggabaddhassā}ti baddhakhaggassa.
  7675. 497675,112,857,31,35,1,50,3,{Tirīṭino}ti tirīṭavatthanivatthassa maggāgamanakāle.
  7676. 497676,112,857,36,41,1,42,4,{Pakkagodhā}ti aṅgārapakkā godhā palāyathāti.
  7677. 497677,112,858,2,10,1,55,7,Evaṃ raññā katadosaṃ parisamajjhe pākaṭaṃ katvā kathesi.
  7678. 497678,112,858,11,34,1,126,18,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ ayye, devassa appiyakālato pabhuti ubhinnampi aphāsukaṃ katvā kasmā idha vasathā’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  7679. 497679,112,859,2,4,1,0,0,130.
  7680. 497680,112,860,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Name namantassa bhaje bhajantaṃ, kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ; "
  7681. 497681,112,861,2,9,1,61,6,"Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ, asambhajantampi na sambhajeyya. "
  7682. 497682,112,862,2,4,1,0,0,131.
  7683. 497683,112,863,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā, apetacittena na sambhajeyya; "
  7684. 497684,112,864,2,15,1,64,10,"Dijo dumaṃ khīṇaphalanti ñatvā, aññaṃ samekkheyya mahā hi loko’’ ti. "
  7685. 497685,112,865,2,13,1,73,9,"Tattha name {namantassā}ti yo attani muducittena namati, tasseva paṭinameyya. "
  7686. 497686,112,865,14,20,1,57,5,{Kiccānukubbassā}ti attano uppannaṃ kiccaṃ anukubbantasseva.
  7687. 497687,112,865,21,24,1,31,2,{Anatthakāmassā}ti avaḍḍhikāmassa.
  7688. 497688,112,865,25,35,1,58,8,Vanathaṃ na {kayirā}ti tasmiṃ cajante taṇhāsnehaṃ na kareyya.
  7689. 497689,112,865,36,40,1,44,3,{Apetacittenā}ti apagatacittena virattacittena.
  7690. 497690,112,865,41,46,1,33,4,Na {sambhajeyyā}ti na samāgaccheyya.
  7691. 497691,112,865,47,73,1,186,22,"Aññaṃ {samekkheyyā}ti aññaṃ olokeyya, yathā dijo khīṇaphalaṃ dumaṃ rukkhaṃ ñatvā aññaṃ phalabharitaṃ rukkhaṃ gacchati, tathā khīṇarāgaṃ purisaṃ ñatvā aññaṃ sasinehaṃ upagaccheyyāti adhippāyo. "
  7692. 497692,112,866,2,37,1,220,28,"Rājā bodhisatte kathente eva tassā guṇaṃ saritvā‘‘ bhadde, ettakaṃ kālaṃ tava guṇaṃ na sallakkhesiṃ, paṇḍitassayeva kathāya sallakkhesiṃ, mama aparādhaṃ sahantiyā idaṃ sakalarajjaṃ tuyhameva dammī’’ ti vatvā catutthaṃ gāthamāha– "
  7693. 497693,112,867,2,4,1,0,0,132.
  7694. 497694,112,868,2,12,1,60,8,"‘ ‘ So te karissāmi yathānubhāvaṃ, kataññutaṃ khattiye pekkhamāno; "
  7695. 497695,112,869,2,14,1,62,9,"Sabbañca te issariyaṃ dadāmi, yassicchasī tassa tuvaṃ dadāmī’’ ti. "
  7696. 497696,112,870,2,7,1,19,4,Tattha {so}ti so ahaṃ.
  7697. 497697,112,870,8,12,1,38,4,Yathānubhāvan ti yathāsatti yathābalaṃ.
  7698. 497698,112,870,13,29,1,86,13,"{Yassicchasī}ti yassa icchasi, tassa idaṃ rajjaṃ ādiṃ katvā yaṃ tvaṃ icchasi, taṃ dadāmīti. "
  7699. 497699,112,871,2,23,1,121,16,"Evañca pana vatvā rājā deviyā sabbissariyaṃ adāsi,‘‘ imināhaṃ etissā guṇaṃ sarāpito’’ ti paṇḍitassapi mahantaṃ issariyaṃ adāsi. "
  7700. 497700,112,872,2,17,1,134,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ubho jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu. "
  7701. 497701,112,873,2,12,1,80,9,"Tadā jayampatikā etarahi jayampatikāva ahesuṃ, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosinti. "
  7702. 497702,112,874,2,4,1,30,2,Pakkagodhajātakavaṇṇanā tatiyā.
  7703. 497703,112,876,2,7,1,21,2,[ 334]4. Rājovādajātakavaṇṇanā
  7704. 497704,112,877,2,14,1,80,11,Gavaṃ ce taramānānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādaṃ ārabbha kathesi.
  7705. 497705,112,877,15,29,1,36,4,Vatthu tesakuṇajātake( jā.2.17.1 ādayo) āvi bhavissati.
  7706. 497706,112,877,30,56,1,162,21,"Idha pana satthā‘‘ mahārāja, porāṇakarājānopi paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā dhammena samena rajjaṃ kārentā saggapuraṃ pūrayamānā gamiṃsū’’ ti vatvā raññā yācito atītaṃ āhari. "
  7707. 497707,112,878,2,24,1,222,21,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto sikkhitasabbasippo isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā ramaṇīye himavantapadese vanamūlaphalāhāro vihāsi.
  7708. 497708,112,878,25,66,1,223,33,Atha rājā aguṇapariyesako hutvā‘‘ atthi nu kho me koci aguṇaṃ kathento’’ ti pariyesanto antojane ca bahijane ca antonagare ca bahinagare ca kañci attano avaṇṇavādiṃ adisvā‘‘ janapade nu kho kathan’’ ti aññātakavesena janapadaṃ cari.
  7709. 497709,112,878,67,93,1,195,22,Tatrāpi avaṇṇavādiṃ apassanto attano guṇakathameva sutvā‘‘ himavantapadese nu kho kathan’’ ti araññaṃ pavisitvā vicaranto bodhisattassa assamaṃ patvā taṃ abhivādetvā katapaṭisanthāro ekamantaṃ nisīdi.
  7710. 497710,112,879,2,15,1,128,12,"Tadā bodhisatto araññato paripakkāni nigrodhaphalāni āharitvā paribhuñji, tāni honti madhurāni ojavantāni sakkharacuṇṇasamarasāni. "
  7711. 497711,112,879,16,32,1,86,11,"So rājānampi āmantetvā‘‘ imaṃ mahāpuñña, nigrodhapakkaphalaṃ khāditvā pānīyaṃ pivā’’ ti āha. "
  7712. 497712,112,879,33,54,1,94,15,"Rājā tathā katvā bodhisattaṃ pucchi‘‘ kiṃ nu kho, bhante, imaṃ nigrodhapakkaṃ ati viya madhuran’’ ti?"
  7713. 497713,112,879,55,68,1,68,9,"‘‘ Mahāpuñña, nūna rājā dhammena samena rajjaṃ kāreti, tenetaṃ madhuranti. "
  7714. 497714,112,879,69,82,1,51,8,"Rañño adhammikakāle amadhuraṃ nu kho, bhante, hotī’’ ti."
  7715. 497715,112,879,83,107,1,155,17,"‘‘ Āma, mahāpuñña, rājūsu adhammikesu telamadhuphāṇitādīnipi vanamūlaphalānipi amadhurāni honti nirojāni, na kevalaṃ etāni, sakalampi raṭṭhaṃ nirojaṃ kasaṭaṃ hoti. "
  7716. 497716,112,879,108,124,1,99,13,"Tesu pana dhammikesu sabbāni tāni madhurāni honti ojavantāni, sakalampi raṭṭhaṃ ojavantameva hotī’’ ti. "
  7717. 497717,112,879,125,170,1,250,32,"Rājā‘‘ evaṃ bhavissati, bhante’’ ti attano rājabhāvaṃ ajānāpetvāva bodhisattaṃ vanditvā bārāṇasiṃ gantvā‘‘ tāpasassa vacanaṃ vīmaṃsissāmī’’ ti adhammena rajjaṃ kāretvā‘‘ idāni jānissāmī’’ ti kiñci kālaṃ vītināmetvā puna tattha gantvā taṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. "
  7718. 497718,112,880,2,12,1,79,9,"Bodhisattopissa tatheva vatvā nigrodhapakkaṃ adāsi, taṃ tassa tittakarasaṃ ahosi. "
  7719. 497719,112,880,13,33,1,71,11,"Rājā‘‘ amadhuraṃ nirasan’’ ti saha kheḷena chaḍḍetvā‘‘ tittakaṃ, bhante’’ ti āha. "
  7720. 497720,112,880,34,43,1,51,6,"Bodhisatto‘‘ mahāpuñña, nūna rājā adhammiko bhavissati. "
  7721. 497721,112,880,44,61,1,110,15,Rājūnañhi adhammikakāle araññe phalāphalaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ amadhuraṃ nirojaṃ jātan’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi–
  7722. 497722,112,881,2,4,1,0,0,133.
  7723. 497723,112,882,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Gave ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; "
  7724. 497724,112,883,2,11,1,48,8,"Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati. "
  7725. 497725,112,884,2,4,1,0,0,134.
  7726. 497726,112,885,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; "
  7727. 497727,112,886,2,10,1,39,7,"So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; "
  7728. 497728,112,887,2,11,1,49,8,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. "
  7729. 497729,112,888,2,4,1,0,0,135.
  7730. 497730,112,889,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; "
  7731. 497731,112,890,2,11,1,42,8,"Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati. "
  7732. 497732,112,891,2,4,1,0,0,136.
  7733. 497733,112,892,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; "
  7734. 497734,112,893,2,10,1,40,7,"So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; "
  7735. 497735,112,894,2,14,1,51,9,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko’’ ti. "
  7736. 497736,112,895,2,7,1,22,4,Tattha gavan ti gunnaṃ.
  7737. 497737,112,895,8,12,1,32,4,Taramānānan ti nadiṃ otarantānaṃ.
  7738. 497738,112,895,13,17,1,24,4,Jimhan ti kuṭilaṃ vaṅkaṃ.
  7739. 497739,112,895,18,26,1,60,7,{Nette}ti nāyake gahetvā gacchante gavajeṭṭhake usabhe puṅgave.
  7740. 497740,112,895,27,37,1,69,9,Pageva itarā {pajā}ti itare sattā puretarameva adhammaṃ carantīti attho.
  7741. 497741,112,895,38,49,1,70,9,"Dukhaṃ {setī}ti na kevalaṃ seti, catūsupi iriyāpathesu dukkhameva vindati. "
  7742. 497742,112,895,50,57,1,62,6,{Adhammiko}ti yadi rājā chandādiagatigamanavasena adhammiko hoti.
  7743. 497743,112,895,58,75,1,115,14,"Sukhaṃ {setī}ti sace rājā agatigamanaṃ pahāya dhammiko hoti, sabbaṃ raṭṭhaṃ catūsu iriyāpathesu sukhappattameva hotīti. "
  7744. 497744,112,896,2,38,1,247,30,"Rājā bodhisattassa dhammaṃ sutvā attano rājabhāvaṃ jānāpetvā‘‘ bhante, pubbe nigrodhapakkaṃ ahameva madhuraṃ katvā tittakaṃ akāsiṃ, idāni puna madhuraṃ karissāmī’’ ti bodhisattaṃ vanditvā nagaraṃ gantvā dhammena rajjaṃ kārento sabbaṃ paṭipākatikaṃ akāsi. "
  7745. 497745,112,897,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7746. 497746,112,897,9,23,1,52,9,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7747. 497747,112,898,2,4,1,30,2,Rājovādajātakavaṇṇanā catutthā.
  7748. 497748,112,900,2,7,1,20,2,[ 335]5. Jambukajātakavaṇṇanā
  7749. 497749,112,901,2,14,1,101,11,Brahā pavaḍḍhakāyo soti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa sugatālayakaraṇaṃ ārabbha kathesi.
  7750. 497750,112,901,15,22,1,51,6,"Vatthu heṭṭhā vitthāritameva, ayaṃ panettha saṅkhepo. "
  7751. 497751,112,901,23,51,1,133,20,"Satthārā‘‘ sāriputta, devadatto tumhe disvā kiṃ akāsī’’ ti vutto thero āha‘‘ bhante, so tumhākaṃ anukaronto mama hatthe bījaniṃ datvā nipajji. "
  7752. 497752,112,901,52,68,1,83,13,"Atha naṃ kokāliko ure jaṇṇunā pahari, iti so tumhākaṃ anukaronto dukkhaṃ anubhavī’’ ti. "
  7753. 497753,112,901,69,96,1,141,20,"Taṃ sutvā satthā‘‘ na kho, sāriputta, devadatto idāneva mama anukaronto dukkhaṃ anubhoti, pubbepesa anubhosiyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  7754. 497754,112,902,2,23,1,182,20,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sīhayoniyaṃ nibbattitvā himavante guhāyaṃ vasanto ekadivasaṃ mahiṃsaṃ vadhitvā maṃsaṃ khāditvā pānīyaṃ pivitvā guhaṃ āgacchati.
  7755. 497755,112,902,24,52,1,115,18,"Eko siṅgālo taṃ disvā palāyituṃ asakkonto urena nipajji,‘‘ kiṃ jambukā’’ ti ca vutte‘‘ upaṭṭhahissāmi taṃ, bhaddante’’ ti āha. "
  7756. 497756,112,902,53,71,1,87,14,Sīho‘‘ tena hi ehī’’ ti taṃ attano vasanaṭṭhānaṃ netvā divase divase maṃsaṃ āharitvā posesi.
  7757. 497757,112,902,72,79,1,67,7,Tassa sīhavighāsena thūlasarīrataṃ pattassa ekadivasaṃ māno uppajji.
  7758. 497758,112,902,80,117,1,199,28,"So sīhaṃ upasaṅkamitvā āha‘‘ ahaṃ, sāmi, niccakālaṃ tumhākaṃ palibodho, tumhe niccaṃ maṃsaṃ āharitvā maṃ posetha, ajja tumhe idheva hotha, ahaṃ ekaṃ vāraṇaṃ vadhitvā maṃsaṃ khāditvā tumhākampi āharissāmī’’ ti. "
  7759. 497759,112,902,118,161,1,215,31,"Sīho‘‘ mā te , jambuka, etaṃ rucci, na tvaṃ vāraṇaṃ vadhitvā maṃsakhādakayoniyaṃ nibbatto, ahaṃ te vāraṇaṃ vadhitvā dassāmi, vāraṇo nāma mahākāyo pavaḍḍhakāyo, mā vāraṇaṃ gaṇhi, mama vacanaṃ karohī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha. "
  7760. 497760,112,903,2,4,1,0,0,137.
  7761. 497761,112,904,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Brahā pavaḍḍhakāyo so, dīghadāṭho ca jambuka; "
  7762. 497762,112,905,2,14,1,52,9,"Na tvaṃ tattha kule jāto, yattha gaṇhanti kuñjaran’’ ti. "
  7763. 497763,112,906,2,6,1,22,3,Tattha {brahā}ti mahanto.
  7764. 497764,112,906,7,11,1,32,3,{Pavaḍḍhakāyo}ti uddhaṃ uggatakāyo.
  7765. 497765,112,906,12,22,1,76,8,{Dīghadāṭho}ti dīghadanto tehi dantehi tumhādise paharitvā jīvitakkhaye pāpeti.
  7766. 497766,112,906,23,40,1,103,14,"{Yatthā}ti yasmiṃ sīhakule jātā mattavāraṇaṃ gaṇhanti, tvaṃ na tattha jāto, siṅgālakule pana jātosīti attho. "
  7767. 497767,112,907,2,39,1,247,29,Siṅgālo sīhena vāritoyeva guhā nikkhamitvā tikkhattuṃ‘‘ bukka bukkā’’ ti siṅgālikaṃ nadaṃ naditvā pabbatakūṭe ṭhito pabbatapādaṃ olokento ekaṃ kāḷavāraṇaṃ pabbatapādena āgacchantaṃ disvā ullaṅghitvā‘‘ tassa kumbhe patissāmī’’ ti parivattitvā pādamūle pati.
  7768. 497768,112,907,40,52,1,93,10,"Vāraṇo purimapādaṃ ukkhipitvā tassa matthake patiṭṭhāpesi, sīsaṃ bhijjitvā cuṇṇavicuṇṇaṃ jātaṃ . "
  7769. 497769,112,907,53,62,1,63,8,"So tattheva anutthunanto sayi, vāraṇo koñcanādaṃ karonto pakkāmi. "
  7770. 497770,112,907,63,83,1,121,16,Bodhisatto gantvā pabbatamatthake ṭhito taṃ vināsappattaṃ disvā‘‘ attano mānaṃ nissāya naṭṭho siṅgālo’’ ti tisso gāthā abhāsi–
  7771. 497771,112,908,2,4,1,0,0,138.
  7772. 497772,112,909,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Asīho sīhamānena, yo attānaṃ vikubbati; "
  7773. 497773,112,910,2,8,1,43,5,"Kotthūva gajamāsajja, seti bhūmyā anutthunaṃ. "
  7774. 497774,112,911,2,4,1,0,0,139.
  7775. 497775,112,912,2,9,1,57,5,"‘ ‘ Yasassino uttamapuggalassa, sañjātakhandhassa mahabbalassa; "
  7776. 497776,112,913,2,10,1,60,7,"Asamekkhiya thāmabalūpapattiṃ, sa seti nāgena hatoyaṃ jambuko. "
  7777. 497777,112,914,2,4,1,0,0,140.
  7778. 497778,112,915,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Yo cīdha kammaṃ kurute pamāya, thāmabbalaṃ attani saṃviditvā; "
  7779. 497779,112,916,2,13,1,59,8,"Jappena mantena subhāsitena, parikkhavā so vipulaṃ jinātī’’ ti. "
  7780. 497780,112,917,2,6,1,30,3,Tattha {vikubbatī}ti parivatteti.
  7781. 497781,112,917,7,11,1,23,3,{Kotthūvā}ti siṅgālo viya.
  7782. 497782,112,917,12,15,1,26,3,Anutthunan ti anutthunanto.
  7783. 497783,112,917,16,42,1,150,22,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā ayaṃ kotthu mahantaṃ gajaṃ patvā anutthunanto bhūmiyaṃ seti, evaṃ yo añño dubbalo balavatā viggahaṃ karoti, sopi evarūpova hotīti. "
  7784. 497784,112,918,2,5,1,24,2,{Yasassino}ti issariyavato.
  7785. 497785,112,918,6,13,1,63,6,{Uttamapuggalassā}ti kāyabalena ca ñāṇabalena ca uttamapuggalassa.
  7786. 497786,112,918,14,17,1,44,2,{Sañjātakhandhassā}ti susaṇṭhitamahākhandhassa.
  7787. 497787,112,918,18,22,1,29,3,Mahabbalassā tie mahāthāmassa.
  7788. 497788,112,918,23,38,1,161,14,"Thāmabalūpapattin ti evarūpassa sīhassa thāmasaṅkhātaṃ balañceva sīhajātisaṅkhātaṃ upapattiñca ajānitvā, kāyathāmañca ñāṇabalañca sīhaupapattiñca ajānitvāti attho. "
  7789. 497789,112,918,39,54,1,89,13,"Sa {setī}ti attānampi sīhena sadisaṃ maññamāno, so ayaṃ jambuko nāgena hato matasayanaṃ seti. "
  7790. 497790,112,919,2,6,1,33,3,{Pamāyā}ti paminitvā upaparikkhitvā.
  7791. 497791,112,919,7,24,1,81,12,"‘‘ Pamāṇā’’ tipi pāṭho, attano pamāṇaṃ gahetvā yo attano pamāṇena kammaṃ kuruteti attho. "
  7792. 497792,112,919,25,33,1,70,7,"Thāmabbalan ti thāmasaṅkhātaṃ balaṃ, kāyathāmañca ñāṇabalañcātipi attho. "
  7793. 497793,112,919,34,40,1,34,4,"{Jappenā}ti japena, ajjhenenāti attho. "
  7794. 497794,112,919,41,48,1,52,6,{Mantenā}ti aññehi paṇḍitehi saddhiṃ mantetvā karaṇena.
  7795. 497795,112,919,49,53,1,49,3,{Subhāsitenā}ti saccādiguṇayuttena anavajjavacanena.
  7796. 497796,112,919,54,58,1,29,2,{Parikkhavā}ti parikkhāsampanno.
  7797. 497797,112,919,59,88,1,200,26,"So vipulaṃ {jinātī}ti yo evarūpo hoti, yaṃ kiñci kammaṃ kurumāno attano thāmañca balañca ñatvā jappamantavasena paricchinditvā subhāsitaṃ bhāsanto karoti, so vipulaṃ mahantaṃ atthaṃ jināti na parihāyatīti. "
  7798. 497798,112,920,2,12,1,79,10,Evaṃ bodhisatto imāhi tīhi gāthāhi imasmiṃ loke kattabbayuttakaṃ kammaṃ kathesi.
  7799. 497799,112,921,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7800. 497800,112,921,9,23,1,56,9,"‘‘ tadā siṅgālo devadatto ahosi, sīho pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7801. 497801,112,922,2,4,1,28,2,Jambukajātakavaṇṇanā pañcamā.
  7802. 497802,112,924,2,7,1,24,2,[ 336]6. Brahāchattajātakavaṇṇanā
  7803. 497803,112,925,2,13,1,84,10,Tiṇaṃ tiṇanti {lapasī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kuhakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7804. 497804,112,925,14,16,1,29,2,Paccuppannavatthu kathitameva.
  7805. 497805,112,926,2,14,1,99,11,Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi.
  7806. 497806,112,926,15,27,1,112,12,Bārāṇasirājā mahatiyā senāya kosalarājānaṃ abbhuggantvā sāvatthiṃ patvā yuddhena nagaraṃ pavisitvā rājānaṃ gaṇhi.
  7807. 497807,112,926,28,36,1,47,7,Kosalarañño pana putto chatto nāma kumāro atthi.
  7808. 497808,112,926,37,56,1,169,19,So aññātakavesena nikkhamitvā takkasilaṃ gantvā tayo vede ca aṭṭhārasa sippāni ca uggaṇhitvā takkasilato nikkhamma sabbasamayasippāni sikkhanto ekaṃ paccantagāmaṃ pāpuṇi.
  7809. 497809,112,926,57,63,1,54,6,Taṃ nissāya pañcasatatāpasā araññe paṇṇasālāsu vasanti.
  7810. 497810,112,926,64,84,1,106,15,"Kumāro te upasaṅkamitvā‘‘ imesampi santike kiñci sikkhissāmī’’ ti pabbajitvā yaṃ te jānanti, taṃ sabbaṃ uggaṇhi. "
  7811. 497811,112,926,85,89,1,29,4,So aparabhāge gaṇasatthā jāto.
  7812. 497812,112,927,2,17,1,82,10,"Athekadivasaṃ isigaṇaṃ āmantetvā‘‘ mārisā, kasmā majjhimadesaṃ na gacchathā’’ ti pucchi."
  7813. 497813,112,927,18,49,1,155,20,"‘‘ Mārisa, majjhimadese manussā nāma paṇḍitā, te pañhaṃ pucchanti, anumodanaṃ kārāpenti, maṅgalaṃ bhaṇāpenti, asakkonte garahanti, mayaṃ tena bhayena na gacchāmā’’ ti."
  7814. 497814,112,927,50,62,1,46,7,"‘‘ Mā tumhe bhāyatha, ahametaṃ sabbaṃ karissāmī’’ ti."
  7815. 497815,112,927,63,78,1,85,11,‘‘ Tena hi gacchāmā’’ ti sabbe attano attano khārivividhamādāya anupubbena bārāṇasiṃ pattā.
  7816. 497816,112,927,79,102,1,208,23,Bārāṇasirājāpi kosalarajjaṃ attano hatthagataṃ katvā tattha rājayutte ṭhapetvā sayaṃ tattha vijjamānaṃ dhanaṃ gahetvā bārāṇasiṃ gantvā uyyāne lohacāṭiyo pūrāpetvā nidahitvā tasmiṃ samaye bārāṇasiyameva vasati.
  7817. 497817,112,927,103,115,1,97,12,Atha te isayo rājuyyāne rattiṃ vasitvā punadivase nagaraṃ bhikkhāya pavisitvā rājadvāraṃ agamaṃsu.
  7818. 497818,112,927,116,131,1,126,15,Rājā tesaṃ iriyāpathessu pasīditvā pakkosāpetvā mahātale nisīdāpetvā yāgukhajjakaṃ datvā yāva bhattakālā taṃ taṃ pañhaṃ pucchi.
  7819. 497819,112,927,132,142,1,96,10,Chatto rañño cittaṃ ārādhento sabbapañhe vissajjetvā bhattakiccāvasāne vicitraṃ anumodanaṃ akāsi.
  7820. 497820,112,927,143,152,1,68,9,Rājā suṭṭhutaraṃ pasanno paṭiññaṃ gahetvā sabbepi te uyyāne vāsāpesi.
  7821. 497821,112,928,2,5,1,34,3,Chatto nidhiuddharaṇamantaṃ jānāti.
  7822. 497822,112,928,6,83,1,446,60,"So tattha vasanto‘‘ kahaṃ nu kho iminā mama pitu santakaṃ dhanaṃ nidahitan’’ ti mantaṃ parivattetvā olokento uyyāne nidahitabhāvaṃ ñatvā‘‘ idaṃ dhanaṃ gahetvā mama rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā tāpase āmantetvā‘‘ mārisā, ahaṃ kosalarañño putto, bārāṇasiraññā amhākaṃ rajje gahite aññātakavesena nikkhamitvā ettakaṃ kālaṃ attano jīvitaṃ anurakkhiṃ, idāni kulasantakaṃ dhanaṃ laddhaṃ, ahaṃ etaṃ ādāya gantvā attano rajjaṃ gaṇhissāmi, tumhe kiṃ karissathā’’ ti āha."
  7823. 497823,112,928,84,94,1,35,5,‘‘ Mayampi tayāva saddhiṃ gamissāmā’’ ti .
  7824. 497824,112,928,95,144,1,384,43,So‘‘ sādhū’’ ti mahante mahante cammapasibbake kāretvā rattibhāge bhūmiṃ khaṇitvā dhanacāṭiyo uddharitvā pasibbakesu dhanaṃ pakkhipitvā cāṭiyo tiṇassa pūrāpetvā pañca ca isisatāni aññe ca manusse dhanaṃ gāhāpetvā palāyitvā sāvatthiṃ gantvā sabbe rājayutte gāhāpetvā rajjaṃ gahetvā pākāraaṭṭālakādipaṭisaṅkharaṇaṃ kārāpetvā puna sapattaraññā yuddhena aggahetabbaṃ katvā nagaraṃ ajjhāvasati.
  7825. 497825,112,928,145,157,1,67,8,Bārāṇasiraññopi‘‘ tāpasā uyyānato dhanaṃ gahetvā palātā’’ ti ārocayiṃsu.
  7826. 497826,112,928,158,172,1,93,13,"So uyyānaṃ gantvā cāṭiyo vivarāpetvā tiṇameva passi, tassa dhanaṃ nissāya mahanto soko uppajji. "
  7827. 497827,112,928,173,191,1,88,13,"So nagaraṃ gantvā‘‘ tiṇaṃ tiṇan’’ ti vippalapanto carati, nāssa koci sokaṃ nibbāpetuṃ sakkoti. "
  7828. 497828,112,929,2,30,1,146,21,"Bodhisatto cintesi‘‘ rañño mahanto soko, vippalapanto carati, ṭhapetvā kho pana maṃ nāssa añño koci sokaṃ vinodetuṃ samattho, nissokaṃ naṃ karissāmī’’ ti. "
  7829. 497829,112,929,31,40,1,80,9,So ekadivasaṃ tena saddhiṃ sukhanisinno tassa vippalapanakāle paṭhamaṃ gāthamāha–
  7830. 497830,112,930,2,4,1,0,0,141.
  7831. 497831,112,931,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Tiṇaṃ tiṇanti lapasi, ko nu te tiṇamāhari; "
  7832. 497832,112,932,2,12,1,45,7,"Kiṃ nu te tiṇakiccatthi, tiṇameva pabhāsasī’’ ti. "
  7833. 497833,112,933,2,15,1,73,12,Tattha kiṃ nu te {tiṇakiccatthī}ti kiṃ nu tava tiṇena kiccaṃ kātabbaṃ atthi.
  7834. 497834,112,933,16,65,1,220,31,"Tiṇameva {pabhāsasī}ti tvañhi kevalaṃ‘‘ tiṇaṃ tiṇan’’ ti tiṇameva pabhāsasi,‘‘ asukatiṇaṃ nāmā’’ ti na kathesi, tiṇanāmaṃ tāvassa kathehi‘‘ asukatiṇaṃ nāmā’’ ti, mayaṃ te āharissāma, atha pana te tiṇenattho natthi, nikkāraṇā mā vippalapīti. "
  7835. 497835,112,934,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  7836. 497836,112,935,2,4,1,0,0,142.
  7837. 497837,112,936,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Idhāgamā brahmacārī, brahā chatto bahussuto; "
  7838. 497838,112,937,2,13,1,49,8,"So me sabbaṃ samādāya, tiṇaṃ nikkhippa gacchatī’’ ti. "
  7839. 497839,112,938,2,6,1,20,3,Tattha {brahā}ti dīgho.
  7840. 497840,112,938,7,11,1,20,3,{Chatto}ti tassa nāmaṃ.
  7841. 497841,112,938,12,18,1,39,5,Sabbaṃ {samādāyā}ti sabbaṃ dhanaṃ gahetvā.
  7842. 497842,112,938,19,29,1,75,9,Tiṇaṃ nikkhippa {gacchatī}ti cāṭīsu tiṇaṃ nikkhipitvā gatoti dassento evamāha.
  7843. 497843,112,939,2,9,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha–
  7844. 497844,112,940,2,4,1,0,0,143.
  7845. 497845,112,941,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evetaṃ hoti kattabbaṃ, appena bahumicchatā; "
  7846. 497846,112,942,2,12,1,44,7,"Sabbaṃ sakassa ādānaṃ, anādānaṃ tiṇassa cā’’ ti. "
  7847. 497847,112,943,2,25,1,156,20,"Tassattho – appena tiṇena bahudhanaṃ icchatā evaṃ etaṃ kattabbaṃ hoti, yadidaṃ pitu santakattā sakassa dhanassa sabbaṃ ādānaṃ agayhūpagassa tiṇassa ca anādānaṃ. "
  7848. 497848,112,943,26,48,1,155,19,"Iti, mahārāja, so brahā chatto gahetabbayuttakaṃ attano pitu santakaṃ dhanaṃ gahetvā aggahetabbayuttakaṃ tiṇaṃ cāṭīsu pakkhipitvā gato, tattha kā paridevanāti. "
  7849. 497849,112,944,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā rājā catutthaṃ gāthamāha–
  7850. 497850,112,945,2,4,1,0,0,144.
  7851. 497851,112,946,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sīlavanto na kubbanti, bālo sīlāni kubbati; "
  7852. 497852,112,947,2,11,1,48,6,"Aniccasīlaṃ dussīlyaṃ, kiṃ paṇḍiccaṃ karissatī’’ ti. "
  7853. 497853,112,948,2,13,1,71,9,"Tattha {sīlavanto}ti ye sīlasampannā brahmacārayo, te evarūpaṃ na kubbanti. "
  7854. 497854,112,948,14,26,1,89,11,Bālo sīlāni {kubbatī}ti bālo pana durācāro evarūpāni attano anācārasaṅkhātāni sīlāni karoti.
  7855. 497855,112,948,27,34,1,68,7,Aniccasīlan ti addhuvena dīgharattaṃ appavattena sīlena samannāgataṃ.
  7856. 497856,112,948,35,38,1,21,3,Dussīlyan ti dussīlaṃ.
  7857. 497857,112,948,39,54,1,133,13,"Kiṃ paṇḍiccaṃ {karissatī}ti evarūpaṃ puggalaṃ bāhusaccaparibhāvitaṃ paṇḍiccaṃ kiṃ karissati kiṃ sampādessati, vipattimevassa karissatīti. "
  7858. 497858,112,948,55,67,1,86,12,Taṃ garahanto vatvā so tāya bodhisattassa kathāya nissoko hutvā dhammena rajjaṃ kāresi.
  7859. 497859,112,949,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7860. 497860,112,949,9,23,1,72,9,"‘‘ tadā brahāchatto kuhakabhikkhu ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  7861. 497861,112,950,2,4,1,32,2,Brahāchattajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  7862. 497862,112,952,2,7,1,18,2,[ 337]7. Pīṭhajātakavaṇṇanā
  7863. 497863,112,953,2,14,1,88,11,Na te pīṭhamadāyimhāti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  7864. 497864,112,953,15,38,1,154,17,"So kira janapadato jetavanaṃ gantvā pattacīvaraṃ paṭisāmetvā satthāraṃ vanditvā sāmaṇeradahare pucchi‘‘ āvuso, sāvatthiyaṃ āgantukabhikkhūnaṃ ke upakārakā’’ ti ."
  7865. 497865,112,953,39,57,1,111,12,"‘‘ Āvuso, anāthapiṇḍiko nāma mahāseṭṭhi, visākhā nāma mahāupāsikā ete bhikkhusaṅghassa upakārakā mātāpituṭṭhāniyā’’ ti. "
  7866. 497866,112,953,58,72,1,96,10,So‘‘ sādhū’’ ti punadivase pātova ekabhikkhussapi apaviṭṭhakāle anāthapiṇḍikassa gharadvāraṃ agamāsi.
  7867. 497867,112,953,73,80,1,35,6,Taṃ avelāya gatattā koci na olokesi .
  7868. 497868,112,953,81,88,1,50,7,So tato kiñci alabhitvā visākhāya gharadvāraṃ gato.
  7869. 497869,112,953,89,95,1,40,6,Tatrāpi atipātova gatattā kiñci na labhi.
  7870. 497870,112,953,96,112,1,115,15,"So tattha tattha vicaritvā punāgacchanto yāguyā niṭṭhitāya gato, punapi tattha tattha vicaritvā bhatte niṭṭhite gato. "
  7871. 497871,112,953,113,140,1,140,20,"So vihāraṃ gantvā‘‘ dvepi kulāni assaddhāni appasannāni eva, ime bhikkhū pana‘ saddhāni pasannānī’ ti kathentī’’ ti tāni kulāni paribhavanto carati. "
  7872. 497872,112,954,2,7,1,57,5,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  7873. 497873,112,954,8,27,1,111,14,"‘‘ āvuso, asuko kira jānapado bhikkhu atikālasseva kuladvāraṃ gato bhikkhaṃ alabhitvā kulāni paribhavanto caratī’’ ti. "
  7874. 497874,112,954,28,97,1,315,45,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira bhikkhū’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kasmā tvaṃ bhikkhu kujjhasi, pubbe anuppanne buddhe tāpasāpi tāva kuladvāraṃ gantvā bhikkhaṃ alabhitvā na kujjhiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7875. 497875,112,955,2,29,1,279,27,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā aparabhāge tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante ciraṃ vasitvā loṇambilasevanatthāya bārāṇasiṃ patvā uyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ bhikkhāya pāvisi.
  7876. 497876,112,955,30,35,1,39,5,Tadā bārāṇasiseṭṭhi saddho hoti pasanno.
  7877. 497877,112,955,36,57,1,101,12,Bodhisatto‘‘ kataraṃ kulagharaṃ saddhan’’ ti pucchitvā‘‘ seṭṭhigharan’’ ti sutvā seṭṭhino gharadvāraṃ agamāsi.
  7878. 497878,112,955,58,72,1,87,12,"Tasmiṃ khaṇe seṭṭhi rājupaṭṭhānaṃ gato, manussāpi naṃ na passiṃsu, so nivattitvā gacchati. "
  7879. 497879,112,955,73,145,1,540,63,"Atha naṃ seṭṭhi rājakulato nivattanto disvā vanditvā bhikkhābhājanaṃ gahetvā gharaṃ netvā nisīdāpetvā pādadhovanatelamakkhanayāgukhajjakādīhi santappetvā antarābhatte kiñci kāraṇaṃ apucchitvā katabhattakiccaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno‘‘ bhante, amhākaṃ gharadvāraṃ āgatā nāma yācakā vā dhammikasamaṇabrāhmaṇā vā sakkārasammānaṃ alabhitvā gatapubbā nāma natthi, tumhe pana ajja amhākaṃ dārakehi adiṭṭhattā āsanaṃ vā pānīyaṃ vā pādadhovanaṃ vā yāgubhattaṃ vā alabhitvāva gatā, ayaṃ amhākaṃ doso, taṃ no khamituṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  7880. 497880,112,956,2,4,1,0,0,145.
  7881. 497881,112,957,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Na te pīṭhamadāyimhā, na pānaṃ napi bhojanaṃ; "
  7882. 497882,112,958,2,12,1,46,7,"Brahmacāri khamassu me, etaṃ passāmi accayan’’ ti. "
  7883. 497883,112,959,2,11,1,54,8,Tattha na te {pīṭhamadāyimhā}ti pīṭhampi te na dāpayimha.
  7884. 497884,112,960,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  7885. 497885,112,961,2,4,1,0,0,146.
  7886. 497886,112,962,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe, na cāpi me appiyamāsi kiñci; "
  7887. 497887,112,963,2,14,1,56,9,"Athopi me āsi manovitakko, etādiso nūna kulassa dhammo’’ ti. "
  7888. 497888,112,964,2,7,1,36,4,Tattha {nevābhisajjāmī}ti neva laggāmi.
  7889. 497889,112,964,8,28,1,104,14,"{Etādiso}ti‘‘ imassa kulassa etādiso nūna sabhāvo, adāyakavaṃso esa bhavissatī’’ ti evaṃ me manovitakko uppanno. "
  7890. 497890,112,965,2,9,1,39,7,Taṃ sutvā seṭṭhi itarā dve gāthā abhāsi–
  7891. 497891,112,966,2,4,1,0,0,147.
  7892. 497892,112,967,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Esasmākaṃ kule dhammo, pitupitāmaho sadā; "
  7893. 497893,112,968,2,8,1,40,5,"Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, sabbetaṃ nipadāmase. "
  7894. 497894,112,969,2,4,1,0,0,148.
  7895. 497895,112,970,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Esasmākaṃ kule dhammo, pitupitāmaho sadā; "
  7896. 497896,112,971,2,11,1,45,6,"Sakkaccaṃ upatiṭṭhāma, uttamaṃ viya ñātakan’’ ti. "
  7897. 497897,112,972,2,8,1,23,3,Tattha {dhammo}ti sabhāvo.
  7898. 497898,112,972,9,14,1,46,4,{Pitupitāmaho}ti pitūnañca pitāmahānañca santako.
  7899. 497899,112,972,15,18,1,27,3,Udakan ti pādadhovanaudakaṃ.
  7900. 497900,112,972,19,22,1,27,3,Pajjan ti pādamakkhanatelaṃ.
  7901. 497901,112,972,23,26,1,22,3,Sabbetanti sabbaṃ etaṃ.
  7902. 497902,112,972,27,41,1,73,11,"{Nipadāmase}ti ni kāra pa kārā upasaggā, dāmaseti attho, dadāmāti vuttaṃ hoti. "
  7903. 497903,112,972,42,50,1,68,8,Iminā yāva sattamā kulaparivaṭṭā dāyakavaṃso amhākaṃ vaṃsoti dasseti.
  7904. 497904,112,972,51,71,1,139,20,Uttamaṃ viya ñātakan ti mātaraṃ viya pitaraṃ viya ca mayaṃ dhammikaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā disvā sakkaccaṃ sahatthena upaṭṭhahāmāti attho.
  7905. 497905,112,973,2,20,1,162,18,Bodhisatto pana katipāhaṃ bārāṇasiseṭṭhino dhammaṃ desento tattha vasitvā puna himavantameva gantvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  7906. 497906,112,974,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  7907. 497907,112,974,17,26,1,61,8,"Tadā bārāṇasiseṭṭhi ānando ahosi, tāpaso pana ahameva ahosinti. "
  7908. 497908,112,975,2,4,1,26,2,Pīṭhajātakavaṇṇanā sattamā.
  7909. 497909,112,977,2,7,1,18,2,[ 338]8. Thusajātakavaṇṇanā
  7910. 497910,112,978,2,13,1,76,10,Viditaṃ thusan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ajātasattuṃ ārabbha kathesi.
  7911. 497911,112,978,14,25,1,124,11,Tasmiṃ kira mātukucchigate tassa mātu kosalarājadhītāya bimbisārarañño dakkhiṇajāṇulohitapivanadohaḷo uppajjitvā paṇḍu ahosi.
  7912. 497912,112,978,26,32,1,48,6,Sā paricārikāhi pucchitā tāsaṃ tamatthaṃ ārocesi.
  7913. 497913,112,978,33,52,1,99,14,"Rājāpi sutvā nemittake pakkosāpetvā‘‘ deviyā kira evarūpo dohaḷo uppanno, tassa kā nipphattī’’ ti pucchi. "
  7914. 497914,112,978,53,67,1,84,10,Nemittakā‘‘ deviyā kucchimhi nibbattakasatto tumhe māretvā rajjaṃ gaṇhissatī’’ ti āhaṃsu.
  7915. 497915,112,978,68,93,1,150,20,"Rājā‘‘ sace mama putto maṃ māretvā rajjaṃ gaṇhissati, ko ettha doso’’ ti dakkhiṇajāṇuṃ satthena phālāpetvā lohitaṃ suvaṇṇataṭṭakena gāhāpetvā deviyā pāyesi. "
  7916. 497916,112,978,94,113,1,78,13,"Sā cintesi‘‘ sace mama kucchiyaṃ nibbatto putto pitaraṃ māressati, kiṃ me tenā’’ ti. "
  7917. 497917,112,978,114,119,1,38,4,Sā gabbhapātanatthaṃ kucchiṃ maddāpesi .
  7918. 497918,112,979,2,38,1,182,29,"Rājā ñatvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ bhadde mayhaṃ kira putto maṃ māretvā rajjaṃ gaṇhissati, na kho panāhaṃ ajaro amaro, puttamukhaṃ passituṃ me dehi, mā ito pabhuti evarūpaṃ kammaṃ akāsī’’ ti āha. "
  7919. 497919,112,979,39,46,1,49,7,Sā tato paṭṭhāya uyyānaṃ gantvā kucchiṃ maddāpesi.
  7920. 497920,112,979,47,53,1,47,6,Rājā ñatvā tato paṭṭhāya uyyānagamanaṃ nivāresi.
  7921. 497921,112,979,54,58,1,32,4,Sā paripuṇṇagabbhā puttaṃ vijāyi.
  7922. 497922,112,979,59,71,1,81,8,Nāmaggahaṇadivase cassa ajātasseva pitu sattubhāvato‘‘ ajātasattu’’ tveva nāmamakaṃsu.
  7923. 497923,112,979,72,82,1,106,10,Tasmiṃ kumāraparihārena vaḍḍhante satthā ekadivasaṃ pañcasatabhikkhuparivuto rañño nivesanaṃ gantvā nisīdi.
  7924. 497924,112,979,83,94,1,119,11,Rājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyabhojanīyena parivisitvā satthāraṃ vanditvā dhammaṃ suṇanto nisīdi.
  7925. 497925,112,979,95,101,1,42,6,Tasmiṃ khaṇe kumāraṃ maṇḍetvā rañño adaṃsu.
  7926. 497926,112,979,102,115,1,110,13,Rājā balavasinehena puttaṃ gahetvā ūrumhi nisīdāpetvā puttagatena pemena puttameva mamāyanto na dhammaṃ suṇāti.
  7927. 497927,112,979,116,147,1,186,24,"Satthā tassa pamādabhāvaṃ ñatvā‘‘ mahārāja, pubbe rājāno putte āsaṅkamānā paṭicchanne kāretvā‘ amhākaṃ accayena nīharitvā rajje patiṭṭhāpeyyāthā’ ti āṇāpesun’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  7928. 497928,112,980,2,18,1,145,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto takkasilāyaṃ disāpāmokkhaācariyo hutvā bahū rājakumāre ca brāhmaṇakumāre ca sippaṃ vācesi.
  7929. 497929,112,980,19,34,1,131,15,Bārāṇasiraññopi putto soḷasavassakāle tassa santikaṃ gantvā tayo vede ca sabbasippāni ca uggaṇhitvā paripuṇṇasippo ācariyaṃ āpucchi.
  7930. 497930,112,980,35,99,1,416,48,"Ācariyo aṅgavijjāvasena taṃ olokento‘‘ imassa puttaṃ nissāya antarāyo paññāyati, tamahaṃ attano ānubhāvena harissāmī’’ ti cintetvā catasso gāthā bandhitvā rājakumārassa adāsi, evañca pana taṃ vadesi‘‘ tāta, paṭhamaṃ gāthaṃ rajje patiṭṭhāya tava puttassa soḷasavassakāle bhattaṃ bhuñjanto vadeyyāsi, dutiyaṃ mahāupaṭṭhānakāle, tatiyaṃ pāsādaṃ abhiruhamāno sopānasīse ṭhatvā, catutthaṃ sayanasirigabbhaṃ pavisanto ummāre ṭhatvā’’ ti. "
  7931. 497931,112,980,100,118,1,100,13,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā ācariyaṃ vanditvā gato oparajje patiṭṭhāya pitu accayena rajje patiṭṭhāsi.
  7932. 497932,112,980,119,136,1,159,17,Tassa putto soḷasavassakāle rañño uyyānakīḷādīnaṃ atthāya nikkhamantassa sirivibhavaṃ disvā pitaraṃ māretvā rajjaṃ gahetukāmo hutvā attano upaṭṭhākānaṃ kathesi.
  7933. 497933,112,980,137,161,1,127,18,"Te‘‘ sādhu deva, mahallakakāle laddhena issariyena ko attho, yena kenaci upāyena rājānaṃ māretvā rajjaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti vadiṃsu. "
  7934. 497934,112,980,162,178,1,92,12,Kumāro‘‘ visaṃ khādāpetvā māressāmī’’ ti pitarā saddhiṃ sāyamāsaṃ bhuñjanto visaṃ gahetvā nisīdi.
  7935. 497935,112,980,179,185,1,59,6,Rājā bhattapātiyaṃ bhatte acchupanteyeva paṭhamaṃ gāthamāha–
  7936. 497936,112,981,2,4,1,0,0,149.
  7937. 497937,112,982,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ, viditaṃ pana taṇḍulaṃ; "
  7938. 497938,112,983,2,12,1,49,7,"Thusaṃ thusaṃ vivajjetvā, taṇḍulaṃ pana khādare’’ ti. "
  7939. 497939,112,984,2,15,1,114,13,Tattha viditan ti kāḷavaddalepi andhakāre undurānaṃ thuso thusabhāvena taṇḍulo ca taṇḍulabhāvena vidito pākaṭoyeva.
  7940. 497940,112,984,16,27,1,56,7,Idha pana liṅgavipallāsavasena‘‘ thusaṃ taṇḍulan’’ ti vuttaṃ.
  7941. 497941,112,984,28,35,1,53,6,{Khādare}ti thusaṃ thusaṃ vajjetvā taṇḍulameva khādanti.
  7942. 497942,112,984,36,66,1,204,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta kumāra, yathā undurānaṃ andhakārepi thuso thusabhāvena taṇḍulo ca taṇḍulabhāvena pākaṭo, te thusaṃ vajjetvā taṇḍulameva khādanti, evameva mamapi tava visaṃ gahetvā nisinnabhāvo pākaṭoti. "
  7943. 497943,112,985,2,18,1,92,12,Kumāro ‘‘ ñātomhī’’ ti bhīto bhattapātiyaṃ visaṃ pātetuṃ avisahitvā uṭṭhāya rājānaṃ vanditvā gato.
  7944. 497944,112,985,19,37,1,92,13,"So tamatthaṃ attano upaṭṭhākānaṃ ārocetvā‘‘ ajja tāvamhi ñāto, idāni kathaṃ māressāmī’’ ti pucchi. "
  7945. 497945,112,985,38,69,1,229,26,"Te tato paṭṭhāya uyyāne paṭicchannā hutvā nikaṇṇikavasena mantayamānā‘‘ attheko upāyo, khaggaṃ sannayhitvā mahāupaṭṭhānaṃ gatakāle amaccānaṃ antare ṭhatvā rañño pamattabhāvaṃ ñatvā khaggena paharitvā māretuṃ vaṭṭatī’’ ti vavatthapesuṃ. "
  7946. 497946,112,985,70,89,1,120,14,Kumāro‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā mahāupaṭṭhānakāle sannaddhakhaggo hutvā gantvā ito cito ca rañño paharaṇokāsaṃ upadhāreti.
  7947. 497947,112,985,90,95,1,35,5,Tasmiṃ khaṇe rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  7948. 497948,112,986,2,4,1,0,0,150.
  7949. 497949,112,987,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Yā mantanā araññasmiṃ, yā ca gāme nikaṇṇikā; "
  7950. 497950,112,988,2,13,1,43,8,"Yañcetaṃ iti cīti ca, etampi viditaṃ mayā’’ ti. "
  7951. 497951,112,989,2,7,1,27,4,Tattha araññasmin ti uyyāne.
  7952. 497952,112,989,8,12,1,29,3,{Nikaṇṇikā}ti kaṇṇamūle mantanā.
  7953. 497953,112,989,13,23,1,68,9,Yañcetaṃ iti cīti {cā}ti yañca etaṃ idāni mama paharaṇokāsapariyesanaṃ.
  7954. 497954,112,989,24,57,1,183,29,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta kumāra, yā esā tava attano upaṭṭhākehi saddhiṃ uyyāne ca gāme ca nikaṇṇikā mantanā, yañcetaṃ idāni mama māraṇatthāya iti cīti ca karaṇaṃ, etampi sabbaṃ mayā ñātanti. "
  7955. 497955,112,990,2,16,1,71,10,Kumāro ‘‘ jānāti me veribhāvaṃ pitā’’ ti tato palāyitvā upaṭṭhākānaṃ ārocesi.
  7956. 497956,112,990,17,43,1,123,18,"Te sattaṭṭha divase atikkamitvā‘‘ kumāra, na te pitā, veribhāvaṃ jānāti, takkamattena tvaṃ evaṃsaññī ahosi, mārehi nan’’ ti vadiṃsu. "
  7957. 497957,112,990,44,51,1,64,7,So ekadivasaṃ khaggaṃ gahetvā sopānamatthake gabbhadvāre aṭṭhāsi.
  7958. 497958,112,990,52,57,1,43,5,Rājā sopānamatthake ṭhito tatiyaṃ gāthamāha–
  7959. 497959,112,991,2,4,1,0,0,151.
  7960. 497960,112,992,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammena kira jātassa, pitā puttasssa makkaṭo; "
  7961. 497961,112,993,2,10,1,45,5,"Daharasseva santassa, dantehi phalamacchidā’’ ti. "
  7962. 497962,112,994,2,6,1,27,3,Tattha {dhammenā}ti sabhāvena.
  7963. 497963,112,994,7,15,1,62,7,Pitā puttassa {makkaṭo}ti pitā makkaṭo puttassa makkaṭapotakassa.
  7964. 497964,112,994,16,42,1,220,24,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yathā araññe jāto makkaṭo attano yūthapariharaṇaṃ āsaṅkanto taruṇassa makkaṭapotakassa dantehi phalaṃ chinditvā purisabhāvaṃ nāseti, tathā tava atirajjakāmassa phalāni uppāṭāpetvā purisabhāvaṃ nāsessāmīti. "
  7965. 497965,112,995,2,22,1,93,12,Kumāro ‘‘ gaṇhāpetukāmo maṃ pitā’’ ti bhīto palāyitvā‘‘ pitarāmhi santajjito’’ ti upaṭṭhākānaṃ ārocesi.
  7966. 497966,112,995,23,49,1,128,17,"Te aḍḍhamāsamatte vītivatte‘‘ kumāra, sace rājā jāneyya, ettakaṃ kālaṃ nādhivāseyya, takkamattena tayā kathitaṃ, mārehi nan’’ ti vadiṃsu. "
  7967. 497967,112,995,50,67,1,117,13,So ekadivasaṃ khaggaṃ gahetvā uparipāsāde sirisayanaṃ pavisitvā‘‘ āgacchantameva naṃ māressāmī’’ ti heṭṭhāpallaṅke nisīdi.
  7968. 497968,112,995,68,84,1,111,12,Rājā bhuttasāyamāso parijanaṃ uyyojetvā‘‘ nipajjissāmī’’ ti sirigabbhaṃ pavisanto ummāre ṭhatvā catutthaṃ gāthamāha–
  7969. 497969,112,996,2,4,1,0,0,152.
  7970. 497970,112,997,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Yametaṃ parisappasi, ajakāṇova sāsape; "
  7971. 497971,112,998,2,12,1,44,7,"Yopāyaṃ heṭṭhato seti, etampi viditaṃ mayā’’ ti. "
  7972. 497972,112,999,2,10,1,48,7,Tattha {parisappasī}ti bhayena ito cito ca sappasi.
  7973. 497973,112,999,11,14,1,21,2,{Sāsape}ti sāsapakhette.
  7974. 497974,112,999,15,19,1,20,4,Yopāyan ti yopi ayaṃ.
  7975. 497975,112,999,20,76,1,336,43,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yampi etaṃ tvaṃ sāsapavanaṃ paviṭṭhakāṇaeḷako viya bhayena ito cito ca saṃsappasi, paṭhamaṃ visaṃ gahetvā āgatosi, dutiyaṃ khaggena paharitukāmo hutvā āgatosi, tatiyaṃ khaggaṃ ādāya sopānamatthake aṭṭhāsi, idāni maṃ‘‘ māressāmī’’ ti heṭṭhāsayane nipannosi, sabbametaṃ jānāmi, na taṃ idāni vissajjemi, gahetvā rājāṇaṃ kārāpessāmīti. "
  7976. 497976,112,999,77,87,1,58,10,Evaṃ tassa ajānantasseva sā sā gāthā taṃ taṃ atthaṃ dīpeti.
  7977. 497977,112,1000,2,33,1,157,21,"Kumāro ‘‘ ñātomhi pitarā, idāni maṃ nāssessatī’’ ti bhayappatto heṭṭhāsayanā nikkhamitvā khaggaṃ rañño pādamūle chaḍḍetvā‘‘ khamāhi me, devā’’ ti pādamūle urena nipajji. "
  7978. 497978,112,1000,34,55,1,140,17,Rājā‘‘ na mayhaṃ koci kammaṃ jānātīti tvaṃ cintesī’’ ti taṃ tajjetvā saṅkhalikabandhanena bandhāpetvā bandhanāgāraṃ pavesāpetvā ārakkhaṃ ṭhapesi.
  7979. 497979,112,1000,56,61,1,41,5,Tadā rājā bodhisattassa guṇaṃ sallakkhesi.
  7980. 497980,112,1000,62,74,1,100,11,"So aparabhāge kālamakāsi, tassa sarīrakiccaṃ katvā kumāraṃ bandhanāgārā nīharitvā rajje patiṭṭhāpesuṃ. "
  7981. 497981,112,1001,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  7982. 497982,112,1001,10,21,1,56,7,‘‘ tadā takkasilāyaṃ disāpāmokkho ācariyo ahameva ahosin’’ ti.
  7983. 497983,112,1002,2,4,1,26,2,Thusajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  7984. 497984,112,1004,2,7,1,19,2,[ 339]9. Bāverujātakavaṇṇanā
  7985. 497985,112,1005,2,13,1,93,10,Adassanena {morassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto hatalābhasakkāre titthiye ārabbha kathesi.
  7986. 497986,112,1005,14,29,1,117,14,"Titthiyā hi anuppanne buddhe lābhino ahesuṃ, uppanne pana buddhe hatalābhasakkārā sūriyuggamane khajjopanakā viya jātā. "
  7987. 497987,112,1005,30,38,1,70,8,Tesaṃ taṃ pavattiṃ ārabbha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ.
  7988. 497988,112,1005,39,95,1,275,36,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi yāva guṇavantā na uppajjanti, tāva nigguṇā lābhaggayasaggappattā ahesuṃ, guṇavantesu pana uppannesu nigguṇā hatalābhasakkārā jātā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  7989. 497989,112,1006,2,14,1,122,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto morayoniyaṃ nibbattitvā vuḍḍhimanvāya sobhaggappatto araññe vicari.
  7990. 497990,112,1006,15,23,1,66,8,Tadā ekacce vāṇijā disākākaṃ gahetvā nāvāya bāveruraṭṭhaṃ agamaṃsu.
  7991. 497991,112,1006,24,31,1,48,7,Tasmiṃ kira kāle bāveruraṭṭhe sakuṇā nāma natthi.
  7992. 497992,112,1006,32,77,1,265,32,"Āgatāgatā raṭṭhavāsino taṃ pañjare nisinnaṃ disvā‘‘ passathimassa chavivaṇṇaṃ galapariyosānaṃ mukhatuṇḍakaṃ maṇiguḷasadisāni akkhīnī’’ ti kākameva pasaṃsitvā te vāṇijake āhaṃsu‘‘ imaṃ, ayyā, sakuṇaṃ amhākaṃ detha, amhākaṃ iminā attho, tumhe attano raṭṭhe aññaṃ labhissathā’’ ti."
  7993. 497993,112,1006,78,87,1,26,5,‘‘ Tena hi mūlena gaṇhathā’’ ti.
  7994. 497994,112,1006,88,96,1,22,4,‘‘ Kahāpaṇena no dethā’’ ti.
  7995. 497995,112,1006,97,105,1,10,3,‘‘ Na demā’’ ti .
  7996. 497996,112,1006,106,132,1,124,17,"Anupubbena vaḍḍhitvā‘‘ satena dethā’’ ti vutte‘‘ amhākaṃ esa bahūpakāro, tumhehi saddhiṃ metti hotū’’ ti kahāpaṇasataṃ gahetvā adaṃsu. "
  7997. 497997,112,1006,133,144,1,101,11,Te taṃ netvā suvaṇṇapañjare pakkhipitvā nānappakārena macchamaṃsena ceva phalāphalena ca paṭijaggiṃsu.
  7998. 497998,112,1006,145,154,1,99,9,Aññesaṃ sakuṇānaṃ avijjamānaṭṭhāne dasahi asaddhammehi samannāgato kāko lābhaggayasaggappatto ahosi.
  7999. 497999,112,1007,2,19,1,141,15,"Punavāre te vāṇijā ekaṃ morarājānaṃ gahetvā yathā accharasaddena vassati, pāṇippaharaṇasaddena naccati, evaṃ sikkhāpetvā bāveruraṭṭhaṃ agamaṃsu. "
  8000. 498000,112,1007,20,31,1,93,11,So mahājane sannipatite nāvāya dhure ṭhatvā pakkhe vidhunitvā madhurassaraṃ nicchāretvā nacci.
  8001. 498001,112,1007,32,51,1,107,13,"Manussā taṃ disvā somanassajātā‘‘ etaṃ, ayyā, sobhaggappattaṃ susikkhitaṃ sakuṇarājānaṃ amhākaṃ dethā’’ ti āhaṃsu. "
  8002. 498002,112,1007,52,76,1,143,20,"Amhehi paṭhamaṃ kāko ānīto, taṃ gaṇhittha, idāni ekaṃ morarājānaṃ ānayimhā, etampi yācatha, tumhākaṃ raṭṭhe sakuṇaṃ nāma gahetvā āgantuṃ na sakkāti."
  8003. 498003,112,1007,77,98,1,93,14,"‘‘ Hotu, ayyā, attano raṭṭhe aññaṃ labhissatha, imaṃ no dethā’’ ti mūlaṃ vaḍḍhetvā sahassena gaṇhiṃsu. "
  8004. 498004,112,1007,99,126,1,238,23,"Atha naṃ sattaratanavicitte pañjare ṭhapetvā macchamaṃsaphalāphalehi ceva madhulājasakkarapānakādīhi ca paṭijaggiṃsu, mayūrarājā lābhaggayasaggappatto jāto, tassāgatakālato paṭṭhāya kākassa lābhasakkāro parihāyi, koci naṃ oloketumpi na icchi. "
  8005. 498005,112,1007,127,142,1,97,11,Kāko khādanīyabhojanīyaṃ alabhamāno‘‘ kākā’’ ti vassanto gantvā ukkārabhūmiyaṃ otaritvā gocaraṃ gaṇhi.
  8006. 498006,112,1008,2,11,1,61,9,Satthā dve vatthūni ghaṭetvā sambuddho hutvā imā gāthā abhāsi–
  8007. 498007,112,1009,2,4,1,0,0,153.
  8008. 498008,112,1010,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Adassanena morassa, sikhino mañjubhāṇino; "
  8009. 498009,112,1011,2,10,1,43,7,"Kākaṃ tattha apūjesuṃ, maṃsena ca phalena ca. "
  8010. 498010,112,1012,2,4,1,0,0,154.
  8011. 498011,112,1013,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Yadā ca sarasampanno, moro bāverumāgamā; "
  8012. 498012,112,1014,2,9,1,40,6,"Atha lābho ca sakkāro, vāyasassa ahāyatha. "
  8013. 498013,112,1015,2,4,1,0,0,155.
  8014. 498014,112,1016,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Yāva nuppajjatī buddho, dhammarājā pabhaṅkaro; "
  8015. 498015,112,1017,2,8,1,39,5,"Tāva aññe apūjesuṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe. "
  8016. 498016,112,1018,2,4,1,0,0,156.
  8017. 498017,112,1019,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yadā ca sarasampanno, buddho dhammaṃ adesayi; "
  8018. 498018,112,1020,2,12,1,45,7,"Atha lābho ca sakkāro, titthiyānaṃ ahāyathā’’ ti. "
  8019. 498019,112,1021,2,7,1,39,4,Tattha {sikhino}ti sikhāya samannāgatassa.
  8020. 498020,112,1021,8,11,1,30,2,{Mañjubhāṇino}ti madhurassarassa.
  8021. 498021,112,1021,12,15,1,22,3,Apūjesun ti apūjayiṃsu.
  8022. 498022,112,1021,16,25,1,61,8,Maṃsena ca phalena {cā}ti nānappakārena maṃsena phalāphalena ca.
  8023. 498023,112,1021,26,30,1,34,3,{Bāverumāgamā}ti bāveruraṭṭhaṃ āgato.
  8024. 498024,112,1021,31,38,1,18,3,‘‘ Bhāverū’’ tipi pāṭho.
  8025. 498025,112,1021,39,42,1,19,2,{Ahāyathā}ti parihīno.
  8026. 498026,112,1021,43,50,1,66,6,{Dhammarājā}ti navahi lokuttaradhammehi parisaṃ rañjetīti dhammarājā.
  8027. 498027,112,1021,51,57,1,73,5,{Pabhaṅkaro}ti sattalokaokāsalokasaṅkhāralokesu ālokassa katattā pabhaṅkaro.
  8028. 498028,112,1021,58,62,1,40,3,{Sarasampanno}ti brahmassarena samannāgato.
  8029. 498029,112,1021,63,68,1,45,4,Dhammaṃ {adesayī}ti catusaccadhammaṃ pakāsesīti.
  8030. 498030,112,1022,2,9,1,50,7,Iti imā catasso gāthā bhāsitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8031. 498031,112,1022,10,25,1,66,10,"‘‘ tadā kāko nigaṇṭho nāṭaputto ahosi, morarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8032. 498032,112,1023,2,4,1,26,2,Bāverujātakavaṇṇanā navamā.
  8033. 498033,112,1025,2,7,1,20,2,[ 340]10. Visayhajātakavaṇṇanā
  8034. 498034,112,1026,2,13,1,76,9,Adāsi {dānānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikaṃ ārabbha kathesi.
  8035. 498035,112,1026,14,27,1,47,4,Vatthu heṭṭhā khadiraṅgārajātake( jā.1.1.40) vitthāritameva.
  8036. 498036,112,1026,28,32,1,31,4,Idha pana satthā anāthapiṇḍikaṃ.
  8037. 498037,112,1026,33,60,1,160,21,Āmantetvā‘‘ porāṇakapaṇḍitāpi gahapati‘ dānaṃ mā dadāsī’ ti ākāse ṭhatvā vārentaṃ sakkaṃ devānamindaṃ paṭibāhitvā dānaṃ adaṃsuyevā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
  8038. 498038,112,1027,2,20,1,156,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto asītikoṭivibhavo visayho nāma seṭṭhi hutvā pañcahi sīlehi samannāgato dānajjhāsayo dānābhirato ahosi.
  8039. 498039,112,1027,21,41,1,148,17,"So catūsu nagaradvāresu, nagaramajjhe, attano gharadvāreti chasu ṭhānesu dānasālāyo kāretvā dānaṃ pavattesi, divase divase cha satasahassāni vissajjeti. "
  8040. 498040,112,1027,42,48,1,64,6,Bodhisattassa ca vanibbakayācakānañca ekasadisameva bhattaṃ hoti.
  8041. 498041,112,1027,49,66,1,143,15,"Tassa jambudīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā dānaṃ dadato dānānubhāvena sakkassa bhavanaṃ kampi, sakkassa devarañño paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. "
  8042. 498042,112,1027,67,125,1,384,47,"Sakko‘‘ ko nu kho maṃ ṭhānā cāvetukāmo’’ ti upadhārento mahāseṭṭhiṃ disvā‘‘ ayaṃ visayho ativiya pattharitvā sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ karonto dānaṃ deti, iminā dānena maṃ cāvetvā sayaṃ sakko bhavissati maññe, dhanamassa nāsetvā etaṃ daliddaṃ katvā yathā dānaṃ na deti, tathā karissāmī’’ ti cintetvā sabbaṃ dhanadhaññaṃ telamadhuphāṇitasakkarādīni antamaso dāsakammakaraporisampi antaradhāpesi. "
  8043. 498043,112,1028,2,19,1,101,12,"Tadā dānabyāvaṭā āgantvā‘‘ sāmi dānaggaṃ pacchinnaṃ, ṭhapitaṭhapitaṭṭhāne na kiñci passāmā’’ ti ārocayiṃsu."
  8044. 498044,112,1028,20,44,1,101,14,"‘‘ Ito paribbayaṃ haratha, mā dānaṃ pacchindathā’’ ti bhariyaṃ pakkosāpetvā‘‘ bhadde, dānaṃ pavattāpehī’’ ti āha. "
  8045. 498045,112,1028,45,68,1,139,17,"Sā sakalagehaṃ vicinitvā aḍḍhamāsakamattampi adisvā‘‘ ayya, amhākaṃ nivatthavatthaṃ ṭhapetvā aññaṃ kiñci na passāmi, sakalagehaṃ tucchan’’ ti āha. "
  8046. 498046,112,1028,69,83,1,119,13,"Sattaratanagabbhesu dvāraṃ vivarāpetvā na kiñci addasa, seṭṭhiñca bhariyañca ṭhapetvā aññe dāsakammakarāpi na paññāyiṃsu. "
  8047. 498047,112,1028,84,86,1,14,2,Puna mahāsatto.
  8048. 498048,112,1028,87,107,1,103,13,"Bhariyaṃ āmantetvā‘‘ bhadde, na sakkā dānaṃ pacchindituṃ, sakalanivesanaṃ vicinitvā kiñci upadhārehī’’ ti āha. "
  8049. 498049,112,1028,108,118,1,93,10,Tasmiṃ khaṇe eko tiṇahārako asitañca kājañca tiṇabandhanarajjuñca dvārantare chaḍḍetvā palāyi.
  8050. 498050,112,1028,119,137,1,77,12,"Seṭṭhibhariyā taṃ disvā‘‘ sāmi, idaṃ ṭhapetvā aññaṃ na passāmī’’ ti āharitvā adāsi. "
  8051. 498051,112,1028,138,201,1,415,52,"Mahāsatto‘‘ bhadde, mayā ettakaṃ kālaṃ tiṇaṃ nāma na lāyitapubbaṃ, ajja pana tiṇaṃ lāyitvā āharitvā vikkiṇitvā yathānucchavikaṃ dānaṃ dassāmī’’ ti dānupacchedabhayena asitañceva kājañca rajjuñca gahetvā nagarā nikkhamitvā tiṇavatthuṃ gantvā tiṇaṃ lāyitvā‘‘ eko amhākaṃ bhavissati, ekena dānaṃ dassāmī’’ ti dve tiṇakalāpe bandhitvā kāje laggetvā ādāya gantvā nagaradvāre vikkiṇitvā māsake gahetvā ekaṃ koṭṭhāsaṃ yācakānaṃ adāsi. "
  8052. 498052,112,1028,202,226,1,133,18,"Yācakā bahū, tesaṃ‘‘ mayhampi dehi, mayhampi dehī’’ ti vadantānaṃ itarampi koṭṭhāsaṃ datvā taṃ divasaṃ saddhiṃ bhariyāya anāhāro vītināmesi. "
  8053. 498053,112,1028,227,232,1,35,5,Iminā niyāmena cha divasā vītivattā.
  8054. 498054,112,1029,2,15,1,127,13,Athassa sattame divase tiṇaṃ āharamānassa sattāhaṃ nirāhārassa atisukhumālassa nalāṭe sūriyātapena pahaṭamatte akkhīni bhamiṃsu.
  8055. 498055,112,1029,16,23,1,59,7,So satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkonto tiṇaṃ avattharitvā pati.
  8056. 498056,112,1029,24,29,1,43,5,Sakko tassa kiriyaṃ upadhārayamāno vicarati.
  8057. 498057,112,1029,30,37,1,56,7,So taṅkhaṇaññeva āgantvā ākāse ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  8058. 498058,112,1030,2,4,1,0,0,157.
  8059. 498059,112,1031,2,15,1,56,10,"‘ ‘ Adāsi dānāni pure visayha, dadato ca te khayadhammo ahosi; "
  8060. 498060,112,1032,2,16,1,66,11,"Ito paraṃ ce na dadeyya dānaṃ, tiṭṭheyyuṃ te saṃyamantassa bhogā’’ ti. "
  8061. 498061,112,1033,2,18,1,113,15,Tassattho – ambho visayha tvaṃ ito pubbe tava gehe dhane vijjamāne sakalajambudīpaṃ unnaṅgalaṃ karitvā dānāni adāsi.
  8062. 498062,112,1033,19,72,1,288,42,"Tassa ca te evaṃ dadato bhogānaṃ khayadhammo khayasabhāvo ahosi, sabbaṃ sāpateyyaṃ khīṇaṃ, ito paraṃ cepi tvaṃ dānaṃ na dadeyya, kassaci kiñci na dadeyyāsi, tava saṃyamantassa adadantassa bhogā tatheva tiṭṭheyyuṃ,‘‘ ito paṭṭhāya na dassāmī’’ ti tvaṃ mayhaṃ paṭiññaṃ dehi, ahaṃ te bhoge dassessāmīti. "
  8063. 498063,112,1034,2,15,1,46,8,Mahāsatto tassa vacanaṃ sutvā‘‘ kosi tvan’’ ti āha.
  8064. 498064,112,1034,16,22,1,15,2,‘‘ Sakkohamasmī’’ ti.
  8065. 498065,112,1034,23,58,1,215,29,"Bodhisatto‘‘ sakko nāma sayaṃ dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā satta vattapadāni pūretvā sakkattaṃ patto, tvaṃ pana attano issariyakāraṇaṃ dānaṃ vāresi, anariyaṃ vata karosī’’ ti vatvā tisso gāthā abhāsi– "
  8066. 498066,112,1035,2,4,1,0,0,158.
  8067. 498067,112,1036,2,9,1,53,5,"‘ ‘ Anariyamariyena sahassanetta, suduggatenāpi akiccamāhu; "
  8068. 498068,112,1037,2,13,1,60,10,"Mā vo dhanaṃ taṃ ahu devarāja, yaṃ bhogahetu vijahemu saddhaṃ. "
  8069. 498069,112,1038,2,4,1,0,0,159.
  8070. 498070,112,1039,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Yena eko ratho yāti, yāti tenaparo ratho; "
  8071. 498071,112,1040,2,8,1,42,5,"Porāṇaṃ nihitaṃ vattaṃ, vattataññeva vāsava. "
  8072. 498072,112,1041,2,4,1,0,0,160.
  8073. 498073,112,1042,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yadi hessati dassāma, asante kiṃ dadāmase; "
  8074. 498074,112,1043,2,11,1,43,6,"Evaṃbhūtāpi dassāma, mā dānaṃ pamadamhase’’ ti. "
  8075. 498075,112,1044,2,7,1,37,5,Tattha anariyan ti lāmakaṃ pāpakammaṃ.
  8076. 498076,112,1044,8,12,1,34,3,{Ariyenā}ti parisuddhācārena ariyena.
  8077. 498077,112,1044,13,16,1,29,2,{Suduggatenāpī}ti sudaliddenāpi.
  8078. 498078,112,1044,17,31,1,100,12,"{Akiccamāhū}ti akattabbanti buddhādayo ariyā vadanti, tvaṃ pana maṃ anariyaṃ maggaṃ ārocesīti adhippāyo. "
  8079. 498079,112,1044,32,35,1,17,2,{Vo}ti nipātamattaṃ.
  8080. 498080,112,1044,36,58,1,144,19,"Yaṃ {bhogahetū}ti yassa dhanassa paribhuñjanahetu mayaṃ dānasaddhaṃ vijahemu pariccajeyyāma, taṃ dhanameva mā ahu, na no tena dhanena atthoti dīpeti. "
  8081. 498081,112,1045,2,6,1,22,3,{Ratho}ti yaṃkiñci yānaṃ.
  8082. 498082,112,1045,7,31,1,103,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yena maggena eko ratho yāti, aññopi ratho ‘‘ rathassa gatamaggo eso’’ ti teneva maggena yāti. "
  8083. 498083,112,1045,32,50,1,105,16,"Porāṇaṃ nihitaṃ vattan ti yaṃ mayā pubbe nihitaṃ vattaṃ, taṃ mayi dharante vattatuyeva, mā tiṭṭhatūti attho. "
  8084. 498084,112,1045,51,62,1,69,8,"{Evaṃbhūtā}ti evaṃ tiṇahārakabhūtāpi mayaṃ yāva jīvāma, tāva dassāmayeva. "
  8085. 498085,112,1045,63,64,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8086. 498086,112,1045,65,69,1,22,3,Mā dānaṃ {pamadamhase}ti.
  8087. 498087,112,1045,70,92,1,137,20,"Adadanto hi dānaṃ pamajjati nāma na sarati na sallakkheti, ahaṃ pana jīvamāno dānaṃ pamussituṃ na icchāmi, tasmā dānaṃ dassāmiyevāti dīpeti. "
  8088. 498088,112,1046,2,15,1,65,9,Sakko taṃ paṭibāhituṃ asakkonto‘‘ kimatthāya dānaṃ dadāsī’’ ti pucchi.
  8089. 498089,112,1046,16,35,1,96,12,"Bodhisatto‘‘ neva sakkattaṃ, na brahmattaṃ patthayamāno, sabbaññutaṃ patthento panāhaṃ dadāmī’’ ti āha. "
  8090. 498090,112,1046,36,44,1,59,8,Sakko tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭho hatthena piṭṭhiṃ parimajji.
  8091. 498091,112,1046,45,50,1,72,5,Bodhisattassa taṅkhaṇaññeva parimajjitamattasseva sakalasarīraṃ paripūri.
  8092. 498092,112,1046,51,57,1,65,6,Sakkānubhāvena cassa sabbo vibhavaparicchedo paṭipākatikova ahosi.
  8093. 498093,112,1046,58,85,1,167,22,"Sakko‘‘ mahāseṭṭhi, tvaṃ ito paṭṭhāya divase divase dvādasa satasahassāni vissajjento dānaṃ dadāhī’’ ti tassa gehe aparimāṇaṃ dhanaṃ katvā taṃ uyyojetvā sakaṭṭhānameva gato. "
  8094. 498094,112,1047,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8095. 498095,112,1047,9,24,1,73,10,"‘‘ tadā seṭṭhibhariyā rāhulamātā ahosi, visayho pana seṭṭhi ahameva ahosin’’ ti. "
  8096. 498096,112,1048,2,4,1,27,2,Visayhajātakavaṇṇanā dasamā.
  8097. 498097,112,1049,2,4,1,20,2,Kokilavaggo catuttho.
  8098. 498098,112,1050,2,4,1,15,2,5 . Cūḷakuṇālavaggo
  8099. 498099,112,1052,2,7,1,20,2,[ 341]1. Kaṇḍarījātakavaṇṇanā
  8100. 498100,112,1053,2,20,1,79,7,{Narānamārāmakarāsū}ti imassa jātakassa vitthārakathā kuṇālajātake( jā.2.21. kuṇālajātaka) āvi bhavissati.
  8101. 498101,112,1054,2,4,1,28,2,Kaṇḍarījātakavaṇṇanā paṭhamā.
  8102. 498102,112,1056,2,7,1,19,2,[ 342]2. Vānarajātakavaṇṇanā
  8103. 498103,112,1057,2,16,1,105,13,Asakkhiṃ vata attānan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  8104. 498104,112,1057,17,31,1,28,3,Vatthu( jā. aṭṭha.2.2. susumārajātakavaṇṇanā) heṭṭhā vitthāritameva.
  8105. 498105,112,1058,2,15,1,126,13,Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese kapiyoniyaṃ nibbattitvā vayappatto gaṅgātīre vasi.
  8106. 498106,112,1058,16,26,1,94,9,Athekā antogaṅgāyaṃ saṃsumārī bodhisattassa hadayamaṃse dohaḷaṃ uppādetvā saṃsumārassa kathesi.
  8107. 498107,112,1058,27,45,1,107,14,So‘‘ taṃ kapiṃ udake nimujjāpetvā māretvā hadayamaṃsaṃ gahetvā saṃsumāriyā dassāmī’’ ti cintetvā mahāsattaṃ āha–
  8108. 498108,112,1058,46,59,1,54,7,"‘‘ ehi, samma, antaradīpake phalāphale khādituṃ gacchāmā’’ ti."
  8109. 498109,112,1058,60,71,1,30,5,"‘‘ Kathaṃ, samma, ahaṃ gamissāmī’’ ti."
  8110. 498110,112,1058,72,83,1,46,7,‘‘ Ahaṃ taṃ mama piṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā nessāmī’’ ti.
  8111. 498111,112,1058,84,91,1,51,7,So tassa cittaṃ ajānanto laṅghitvā piṭṭhiyaṃ nisīdi.
  8112. 498112,112,1058,92,97,1,41,5,Saṃsumāro thokaṃ gantvā nimujjituṃ ārabhi.
  8113. 498113,112,1058,98,114,1,58,10,"Atha naṃ vānaro‘‘ kiṃkāraṇā, bho, maṃ udake nimujjāpesī’’ ti āha."
  8114. 498114,112,1058,115,128,1,60,9,‘‘ Ahaṃ taṃ māretvā tava hadayamaṃsaṃ mama bhariyāya dassāmī’’ ti.
  8115. 498115,112,1058,129,141,1,52,8,‘‘ Dandha tvaṃ mama hadayamaṃsaṃ ure atthīti maññasī’’ ti?
  8116. 498116,112,1058,142,151,1,25,5,‘‘ Atha kahaṃ te ṭhapitan’’ ti?
  8117. 498117,112,1058,152,162,1,38,6,‘‘ Etaṃ udumbare olambantaṃ na passasī’’ ti?
  8118. 498118,112,1058,163,173,1,26,5,"‘‘ Passāmi, dassasi pana me’’ ti."
  8119. 498119,112,1058,174,182,1,14,3,"‘‘ Āma, dassāmī’’ ti. "
  8120. 498120,112,1058,183,190,1,60,7,Saṃsumāro dandhatāya taṃ gahetvā nadītīre udumbaramūlaṃ gato.
  8121. 498121,112,1058,191,200,1,75,9,Bodhisatto tassa piṭṭhito laṅghitvā udumbararukkhe nisinno imā gāthā abhāsi–
  8122. 498122,112,1059,2,4,1,0,0,161.
  8123. 498123,112,1060,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ; "
  8124. 498124,112,1061,2,10,1,44,7,"Na dānāhaṃ puna tuyhaṃ, vasaṃ gacchāmi vārija. "
  8125. 498125,112,1062,2,4,1,0,0,162.
  8126. 498126,112,1063,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Alametehi ambehi, jambūhi panasehi ca; "
  8127. 498127,112,1064,2,9,1,43,6,"Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro. "
  8128. 498128,112,1065,2,4,1,0,0,163.
  8129. 498129,112,1066,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; "
  8130. 498130,112,1067,2,7,1,38,4,"Amittavasamanveti , pacchā ca anutappati. "
  8131. 498131,112,1068,2,4,1,0,0,164.
  8132. 498132,112,1069,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; "
  8133. 498133,112,1070,2,11,1,46,6,"Muccate sattusambādhā, na ca pacchānutappatī’’ ti. "
  8134. 498134,112,1071,2,9,1,43,6,Tattha asakkhiṃ {vatā}ti samattho vata ahosiṃ.
  8135. 498135,112,1071,10,13,1,22,3,Uddhātun ti uddharituṃ.
  8136. 498136,112,1071,14,18,1,27,3,{Vārijā}ti saṃsumāraṃ ālapati.
  8137. 498137,112,1071,19,39,1,113,14,"Yāni pāraṃ {samuddassā}ti gaṅgaṃ samuddanāmenālapanto‘‘ yāni samuddassa pāraṃ gantvā khāditabbāni, alaṃ tehī’’ ti vadati. "
  8138. 498138,112,1071,40,54,1,97,12,"Pacchā ca {anutappatī}ti uppannaṃ atthaṃ khippaṃ ajānanto amittavasaṃ gacchati, pacchā ca anutappati. "
  8139. 498139,112,1072,2,11,1,83,9,Iti so catūhi gāthāhi lokiyakiccānaṃ nipphattikāraṇaṃ kathetvā vanasaṇḍameva pāvisi.
  8140. 498140,112,1073,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8141. 498141,112,1073,10,24,1,60,9,"‘‘ tadā saṃsumāro devadatto ahosi, vānaro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8142. 498142,112,1074,2,4,1,26,2,Vānarajātakavaṇṇanā dutiyā.
  8143. 498143,112,1076,2,7,1,20,2,[ 343]3. Kuntinījātakavaṇṇanā
  8144. 498144,112,1077,2,15,1,110,12,Avasimha {tavāgāre}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño gehe nivutthaṃ kuntinīsakuṇikaṃ ārabbha kathesi.
  8145. 498145,112,1077,16,21,1,33,5,Sā kira rañño dūteyyahārikā ahosi.
  8146. 498146,112,1077,22,34,1,77,11,"Dve potakāpissā atthi, rājā taṃ sakuṇikaṃ ekassa rañño paṇṇaṃ gāhāpetvā pesesi. "
  8147. 498147,112,1077,35,45,1,76,9,Tassā gatakāle rājakule dārakā te sakuṇapotake hatthehi parimaddantā māresuṃ.
  8148. 498148,112,1077,46,62,1,67,12,Sā āgantvā te potake mate passantī‘‘ kena me puttakā māritā’’ ti pucchi.
  8149. 498149,112,1077,63,72,1,24,5,‘‘ Asukena ca asukena cā’’ ti.
  8150. 498150,112,1077,73,83,1,87,9,"Tasmiñca kāle rājakule posāvanikabyaggho atthi kakkhaḷo pharuso, bandhanabalena tiṭṭhati. "
  8151. 498151,112,1077,84,91,1,46,7,Atha te dārakā taṃ byagghaṃ dassanāya agamaṃsu.
  8152. 498152,112,1077,92,121,1,161,23,"Sāpi sakuṇikā tehi saddhiṃ gantvā‘‘ yathā imehi mama puttakā māritā, tatheva ne karissāmī’’ ti te dārake gahetvā byagghassa pādamūle khipi, byaggho murāmurāpetvā khādi. "
  8153. 498153,112,1077,122,135,1,63,9,Sā‘‘ idāni me manoratho paripuṇṇo’’ ti uppatitvā himavantameva gatā.
  8154. 498154,112,1077,136,169,1,193,26,"Taṃ kāraṇaṃ sutvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, rājakule kira asukā nāma kuntinī sakuṇikā ye hissā potakā māritā, te dārake byagghassa pādamūle khipitvā himavantameva gatā’’ ti. "
  8155. 498155,112,1077,170,218,1,233,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesā attano potakaghātake dārake gahetvā byagghassa pādamūle khipitvā himavantameva gatā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8156. 498156,112,1078,2,9,1,58,7,Atīte bārāṇasiyaṃ bodhisatto dhammena samena rajjaṃ kāresi.
  8157. 498157,112,1078,10,18,1,75,8,Tassa nivesane ekā kuntinī sakuṇikā dūteyyahārikāti sabbaṃ purimasadisameva.
  8158. 498158,112,1078,19,22,1,16,3,Ayaṃ pana viseso.
  8159. 498159,112,1078,23,54,1,162,23,"Ayaṃ kuntinī byagghena dārake mārāpetvā cintesi‘‘ idāni na sakkā mayā idha vasituṃ, gamissāmi, gacchantī ca pana rañño anārocetvā na gamissāmi, ārocetvāva gamissāmī’’ ti. "
  8160. 498160,112,1078,55,91,1,206,29,"Sā rājānaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhitā‘‘ sāmi, tumhākaṃ pamādena mama puttake dārakā māresuṃ, ahaṃ kodhavasikā hutvā te dārake paṭimāresiṃ, idāni mayā idha vasituṃ na sakkā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8161. 498161,112,1079,2,4,1,0,0,165.
  8162. 498162,112,1080,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Avasimha tavāgāre, niccaṃ sakkatapūjitā, "
  8163. 498163,112,1081,2,11,1,42,6,"Tvameva dānimakari, handa rāja vajāmahan’’ ti. "
  8164. 498164,112,1082,2,21,1,148,18,Tattha tvameva {dānimakarī}ti maṃ paṇṇaṃ gāhāpetvā pesetvā attano pamādena mama piyaputtake arakkhanto tvaññeva idāni etaṃ mama domanassakāraṇaṃ akari.
  8165. 498165,112,1082,22,26,1,29,3,{Handā}ti vavassaggatthe nipāto.
  8166. 498166,112,1082,27,31,1,26,3,{Rājā}ti bodhisattaṃ ālapati.
  8167. 498167,112,1082,32,37,1,39,5,Vajāmahan ti ahaṃ himavantaṃ gacchāmīti.
  8168. 498168,112,1083,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  8169. 498169,112,1084,2,4,1,0,0,166.
  8170. 498170,112,1085,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Yo ve kate paṭikate, kibbise paṭikibbise; "
  8171. 498171,112,1086,2,13,1,45,8,"Evaṃ taṃ sammatī veraṃ, vasa kuntini māgamā’’ ti. "
  8172. 498172,112,1087,2,30,1,162,22,Tassattho – yo puggalo parena kate kibbise attano puttamāraṇādike dāruṇe kamme kate puna attano tassa puggalassa paṭikate paṭikibbise‘‘ paṭikataṃ mayā tassā’’ ti jānāti.
  8173. 498173,112,1087,31,47,1,96,15,"Evaṃ taṃ sammatī veran ti ettakena taṃ veraṃ sammati vūpasantaṃ hoti, tasmā vasa kuntini māgamāti. "
  8174. 498174,112,1088,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā kuntinī tatiyaṃ gāthamāha–
  8175. 498175,112,1089,2,4,1,0,0,167.
  8176. 498176,112,1090,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Na katassa ca kattā ca, metti sandhīyate puna; "
  8177. 498177,112,1091,2,10,1,44,5,"Hadayaṃ nānujānāti, gacchaññeva rathesabhā’’ ti. "
  8178. 498178,112,1092,2,33,1,213,29,"Tattha na katassa ca kattā {cā}ti katassa ca abhibhūtassa upapīḷitassa puggalassa, idāni vibhattivipariṇāmaṃ katvā yo kattā tassa cāti imesaṃ dvinnaṃ puggalānaṃ puna mittabhāvo nāma na sandhīyati na ghaṭīyatīti attho. "
  8179. 498179,112,1092,34,45,1,69,9,Hadayaṃ {nānujānātī}ti tena kāraṇena mama hadayaṃ idha vāsaṃ nānujānāti.
  8180. 498180,112,1092,46,53,1,60,6,Gacchaññeva {rathesabhā}ti tasmā ahaṃ mahārāja gamissāmiyevāti.
  8181. 498181,112,1093,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā rājā catutthaṃ gāthamāha–
  8182. 498182,112,1094,2,4,1,0,0,168.
  8183. 498183,112,1095,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Katassa ceva kattā ca, metti sandhīyate puna; "
  8184. 498184,112,1096,2,13,1,45,8,"Dhīrānaṃ no ca bālānaṃ, vasa kuntini māgamā’’ ti. "
  8185. 498185,112,1097,2,23,1,104,17,"Tassattho – katassa ceva puggalassa, yo ca kattā tassa metti sandhīyate puna, sā pana dhīrānaṃ, no ca bālānaṃ. "
  8186. 498186,112,1097,24,41,1,108,15,"Dhīrānañhi metti bhinnāpi puna ghaṭīyati, bālānaṃ pana sakiṃ bhinnā bhinnāva hoti, tasmā vasa kuntini māgamāti. "
  8187. 498187,112,1098,2,21,1,102,15,Sakuṇikā ‘‘ evaṃ santepi na sakkā mayā idha vasituṃ sāmī’’ ti rājānaṃ vanditvā uppatitvā himavantameva gatā.
  8188. 498188,112,1099,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8189. 498189,112,1099,10,25,1,74,10,"‘‘ tadā kuntinīyeva etarahi kuntinī ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8190. 498190,112,1100,2,4,1,27,2,Kuntinījātakavaṇṇanā tatiyā.
  8191. 498191,112,1102,2,7,1,17,2,[ 344]4. Ambajātakavaṇṇanā
  8192. 498192,112,1103,2,15,1,92,11,Yo nīliyaṃ {maṇḍayatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ambagopakattheraṃ ārabbha kathesi.
  8193. 498193,112,1103,16,34,1,165,17,"So kira mahallakakāle pabbajitvā jetavanapaccante ambavane paṇṇasālaṃ kāretvā ambe rakkhanto patitāni ambapakkāni khādanto vicarati, attano sambandhamanussānampi deti. "
  8194. 498194,112,1103,35,46,1,87,11,Tasmiṃ bhikkhācāraṃ paviṭṭhe ambacorakā ambāni pātetvā khāditvā ca gahetvā ca gacchanti.
  8195. 498195,112,1103,47,57,1,92,10,Tasmiṃ khaṇe catasso seṭṭhidhītaro aciravatiyaṃ nhāyitvā vicarantiyo taṃ ambavanaṃ pavisiṃsu.
  8196. 498196,112,1103,58,72,1,61,10,Mahallako āgantvā tā disvā‘‘ tumhehi me ambāni khāditānī’’ ti āha.
  8197. 498197,112,1103,73,88,1,56,9,"‘‘ Bhante, mayaṃ idāneva āgatā, na tumhākaṃ ambāni khādāmā’’ ti."
  8198. 498198,112,1103,89,98,1,27,5,‘‘ Tena hi sapathaṃ karothā’’ ti?
  8199. 498199,112,1103,99,109,1,33,5,"‘‘ Karoma, bhante’’ ti sapathaṃ kariṃsu. "
  8200. 498200,112,1103,110,116,1,51,6,Mahallako tā sapathaṃ kāretvā lajjāpetvā vissajjesi.
  8201. 498201,112,1103,117,145,1,186,22,"Tassa taṃ kiriyaṃ sutvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko kira mahallako attano vasanakaṃ ambavanaṃ paviṭṭhā seṭṭhidhītaro sapathaṃ kāretvā lajjāpetvā vissajjesī’’ ti. "
  8202. 498202,112,1103,146,193,1,227,30,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa ambagopako hutvā catasso seṭṭhidhītaro sapathaṃ kāretvā lajjāpetvā vissajjesī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8203. 498203,112,1104,2,10,1,72,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakkattaṃ kāresi.
  8204. 498204,112,1104,11,32,1,203,21,Tadā eko kūṭajaṭilo bārāṇasiṃ upanissāya nadītīre ambavane paṇṇasālaṃ māpetvā ambe rakkhanto patitāni ambapakkāni khādanto sambandhamanussānampi dento nānappakārena micchājīvena jīvikaṃ kappento vicarati.
  8205. 498205,112,1104,33,108,1,481,58,"Tadā sakko devarājā‘‘ ke nu kho loke mātāpitaro upaṭṭhahanti, kule jeṭṭhāpacayanakammaṃ karonti, dānaṃ denti, sīlaṃ rakkhanti, uposathakammaṃ karonti, ke pabbajitā samaṇadhamme yuttapayuttā viharanti, ke anācāraṃ carantī’’ ti lokaṃ volokento imaṃ ambagopakaṃ anācāraṃ kūṭajaṭilaṃ disvā‘‘ ayaṃ kūṭajaṭilo kasiṇaparikammādiṃ attano samaṇadhammaṃ pahāya ambavanaṃ rakkhanto vicarati, saṃvejessāmi nan’’ ti tassa gāmaṃ bhikkhāya paviṭṭhakāle attano ānubhāvena ambe pātetvā corehi vilumbite viya akāsi. "
  8206. 498206,112,1105,2,9,1,61,7,Tadā bārāṇasito catasso seṭṭhidhītaro taṃ ambavanaṃ pavisiṃsu.
  8207. 498207,112,1105,10,23,1,61,9,Kūṭajaṭilo tā disvā‘‘ tumhehi me ambāni khāditānī’’ ti palibuddhi.
  8208. 498208,112,1105,24,39,1,50,9,"‘‘ Bhante, mayaṃ idāneva āgatā, na te ambāni khādāmā’’ ti."
  8209. 498209,112,1105,40,49,1,27,5,‘‘ Tena hi sapathaṃ karothā’’ ti?
  8210. 498210,112,1105,50,60,1,34,6,‘‘ Katvā ca pana gantuṃ labhissāmā’’ ti?
  8211. 498211,112,1105,61,69,1,18,3,"‘‘ Āma, labhissathā’’ ti."
  8212. 498212,112,1105,70,84,1,65,9,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti tāsu jeṭṭhikā sapathaṃ karontī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8213. 498213,112,1106,2,4,1,0,0,169.
  8214. 498214,112,1107,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yo nīliyaṃ maṇḍayati, saṇḍāsena vihaññati; "
  8215. 498215,112,1108,2,13,1,42,8,"Tassa sā vasamanvetu, yā te ambe avāharī’’ ti. "
  8216. 498216,112,1109,2,39,1,263,31,"Tassattho – yo puriso palitānaṃ kāḷavaṇṇakaraṇatthāya nīlaphalādīni yojetvā kataṃ nīliyaṃ maṇḍayati, nīlakesantare ca uṭṭhitaṃ palitaṃ uddharanto saṇḍāsena vihaññati kilamati, tassa evarūpassa mahallakassa sā vasaṃ anvetu, tathārūpaṃ patiṃ labhatu, yā te ambe avāharīti. "
  8217. 498217,112,1110,2,16,1,78,10,Tāpaso ‘‘ tvaṃ ekamantaṃ tiṭṭhāhī’’ ti vatvā dutiyaṃ seṭṭhidhītaraṃ sapathaṃ kāresi.
  8218. 498218,112,1110,17,22,1,37,5,Sā sapathaṃ karontī dutiyaṃ gāthamāha–
  8219. 498219,112,1111,2,4,1,0,0,170.
  8220. 498220,112,1112,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Vīsaṃ vā pañcavīsaṃ vā, ūnatiṃsaṃva jātiyā; "
  8221. 498221,112,1113,2,14,1,43,9,"Tādisā pati mā laddhā, yā te ambe avāharī’’ ti. "
  8222. 498222,112,1114,2,10,1,69,7,Tassattho – nāriyo nāma pannarasasoḷasavassikakāle purisānaṃ piyā honti.
  8223. 498223,112,1114,11,40,1,186,28,"Yā pana tava ambāni avāhari, sā evarūpe yobbane patiṃ alabhitvā jātiyā vīsaṃ vā pañcavīsaṃ vā ekena dvīhi ūnatāya ūnatiṃsaṃ vā vassāni patvā tādisā paripakkavayā hutvāpi patiṃ mā laddhāti. "
  8224. 498224,112,1115,2,10,1,64,8,Tāyapi sapathaṃ katvā ekamantaṃ ṭhitāya tatiyā tatiyaṃ gāthamāha–
  8225. 498225,112,1116,2,4,1,0,0,171.
  8226. 498226,112,1117,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Dīghaṃ gacchatu addhānaṃ, ekikā abhisārikā; "
  8227. 498227,112,1118,2,14,1,42,9,"Saṅkete pati mā adda, yā te ambe avāharī’’ ti. "
  8228. 498228,112,1119,2,37,1,250,32,"Tassattho – yā te ambe avāhari, sā patiṃ patthayamānā tassa santikaṃ abhisaraṇatāya abhisārikā nāma hutvā ekikā adutiyā gāvutadvigāvutamattaṃ dīghaṃ addhānaṃ gacchatu, gantvāpi ca tasmiṃ asukaṭṭhānaṃ nāma āgaccheyyāsīti kate saṅkete taṃ patiṃ mā addasāti. "
  8229. 498229,112,1120,2,10,1,68,8,Tāyapi sapathaṃ katvā ekamantaṃ ṭhitāya catutthā catutthaṃ gāthamāha–
  8230. 498230,112,1121,2,4,1,0,0,172.
  8231. 498231,112,1122,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; "
  8232. 498232,112,1123,2,13,1,39,8,"Ekikā sayane setu, yā te ambe avāharī’’ ti."
  8233. 498233,112,1123,14,17,1,17,2,– sā uttānatthāyeva;
  8234. 498234,112,1124,2,23,1,110,15,"Tāpaso ‘‘ tumhehi atibhāriyā sapathā katā, aññehi ambāni khāditāni bhavissanti, gacchatha dāni tumhe’’ ti tā uyyojesi. "
  8235. 498235,112,1124,24,30,1,60,6,Sakko bheravarūpārammaṇaṃ dassetvā kūṭatāpasaṃ tato palāpesi.
  8236. 498236,112,1125,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8237. 498237,112,1125,10,30,1,106,14,"‘‘ tadā kūṭajaṭilo ayaṃ ambagopako mahallako ahosi, catasso seṭṭhidhītaro etāyeva, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8238. 498238,112,1126,2,4,1,26,2,Ambajātakavaṇṇanā catutthā.
  8239. 498239,112,1128,2,7,1,23,2,[ 345]5. Rājakumbhajātakavaṇṇanā
  8240. 498240,112,1129,2,14,1,88,11,Vanaṃ yadaggi {dahatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ alasabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  8241. 498241,112,1129,15,28,1,152,13,So kira sāvatthivāsī kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajitvāpi alaso ahosi uddesaparipucchāyonisomanasikāravattapaṭivattādīhi paribāhiro nīvaraṇābhibhūto.
  8242. 498242,112,1129,29,34,1,45,5,Nisinnaṭṭhānādīsu iriyāpathesu tathā eva hoti.
  8243. 498243,112,1129,35,62,1,179,20,"Tassa taṃ ālasiyabhāvaṃ ārabbha bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko nāma bhikkhu evarūpe niyyānikasāsane pabbajitvā ālasiyo kusīto nīvaraṇābhibhūto viharatī’’ ti . "
  8244. 498244,112,1129,63,103,1,161,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa ālasiyoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8245. 498245,112,1130,2,15,1,114,12,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa amaccaratanaṃ ahosi, bārāṇasirājā ālasiyajātiko ahosi. "
  8246. 498246,112,1130,16,28,1,67,8,Bodhisatto‘‘ rājānaṃ pabodhessāmī’’ ti ekaṃ upamaṃ upadhārento vicarati.
  8247. 498247,112,1130,29,41,1,106,12,Athekadivasaṃ rājā uyyānaṃ gantvā amaccagaṇaparivuto tattha vicaranto ekaṃ rājakumbhaṃ nāma ālasiyaṃ passi.
  8248. 498248,112,1130,42,49,1,79,7,Tathārūpā kira ālasiyā sakaladivasaṃ gacchantāpi ekadvaṅgulamattameva gacchanti.
  8249. 498249,112,1130,50,64,1,55,10,Rājā taṃ disvā‘‘ vayassa ko nāma so’’ ti bodhisattaṃ pucchi.
  8250. 498250,112,1130,65,74,1,44,5,"Mahāsatto‘‘ rājakumbho nāmesa, mahārāja, ālasiyo. "
  8251. 498251,112,1130,75,108,1,218,25,"Evarūpo hi sakaladivasaṃ gacchantopi ekaṅguladvaṅgulamattameva gacchatī’’ ti vatvā tena saddhiṃ sallapanto‘‘ ambho, rājakumbha, tumhākaṃ dandhagamanaṃ imasmiṃ araññe dāvaggimhi uṭṭhite kiṃ karothā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8252. 498252,112,1131,2,4,1,0,0,173.
  8253. 498253,112,1132,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Vanaṃ yadaggi dahati, pāvako kaṇhavattanī; "
  8254. 498254,112,1133,2,11,1,46,6,"Kathaṃ karosi pacalaka, evaṃ dandhaparakkamo’’ ti. "
  8255. 498255,112,1134,2,7,1,26,4,Tattha {yadaggī}ti yadā aggi.
  8256. 498256,112,1134,8,13,1,38,4,Pāvako {kaṇhavattanī}ti aggino vevacanaṃ.
  8257. 498257,112,1134,14,18,1,22,3,{Pacalakā}ti taṃ ālapati.
  8258. 498258,112,1134,19,37,1,77,12,"So hi calanto calanto gacchati, niccaṃ vā pacalāyati, tasmā‘‘ pacalako’’ ti vuccati. "
  8259. 498259,112,1134,38,41,1,28,2,{Dandhaparakkamo}ti garuvīriyo.
  8260. 498260,112,1135,2,7,1,38,5,Taṃ sutvā rājakumbho dutiyaṃ gāthamāha–
  8261. 498261,112,1136,2,4,1,0,0,174.
  8262. 498262,112,1137,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Bahūni rukkhachiddāni, pathabyā vivarāni ca; "
  8263. 498263,112,1138,2,12,1,45,7,"Tāni ce nābhisambhoma, hoti no kālapariyāyo’’ ti. "
  8264. 498264,112,1139,2,11,1,55,7,"Tassattho – paṇḍita, amhākaṃ ito uttarigamanaṃ nāma natthi. "
  8265. 498265,112,1139,12,20,1,64,8,Imasmiṃ pana araññe rukkhachiddāni pathaviyaṃ vivarāni ca bahūni.
  8266. 498266,112,1139,21,33,1,65,10,"Yadi tāni na pāpuṇāma, hoti no {kālapariyāyo}ti maraṇameva no hotīti. "
  8267. 498267,112,1140,2,10,1,43,7,Taṃ sutvā bodhisatto itarā dve gāthā abhāsi–
  8268. 498268,112,1141,2,4,1,0,0,175.
  8269. 498269,112,1142,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhati; "
  8270. 498270,112,1143,2,8,1,45,5,"Sukkhapaṇṇaṃva akkamma, atthaṃ bhañjati attano. "
  8271. 498271,112,1144,2,4,1,0,0,176.
  8272. 498272,112,1145,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tārayi; "
  8273. 498273,112,1146,2,11,1,46,6,"Sasīva rattiṃ vibhajaṃ, tassattho paripūratī’’ ti. "
  8274. 498274,112,1147,2,10,1,61,7,Tattha {dandhakāle}ti tesaṃ tesaṃ kammānaṃ saṇikaṃ kattabbakāle.
  8275. 498275,112,1147,11,18,1,48,6,{Taratī}ti turitaturito vegena tāni kammāni karoti.
  8276. 498276,112,1147,19,39,1,153,17,"{Sukkhapaṇṇaṃvā}ti yathā vātātapasukkhaṃ tālapaṇṇaṃ balavā puriso akkamitvā bhañjeyya, tattheva cuṇṇavicuṇṇaṃ kareyya, evaṃ so attano atthaṃ vuddhiṃ bhañjati. "
  8277. 498277,112,1147,40,47,1,63,6,{Dandhetī}ti dandhayati dandhakātabbāni kammāni dandhameva karoti.
  8278. 498278,112,1147,48,54,1,48,5,{Tārayī}ti turitakātabbāni kammāni turitova karoti.
  8279. 498279,112,1147,55,78,1,181,22,"Sasīva rattiṃ vibhajan ti yathā cando juṇhapakkhaṃ rattiṃ jotayamāno kāḷapakkharattito rattiṃ vibhajanto divase divase paripūrati, evaṃ tassa purisassa attho paripūratīti vuttaṃ hoti. "
  8280. 498280,112,1148,2,11,1,59,8,Rājā bodhisattassa vacanaṃ sutvā tato paṭṭhāya analaso jāto.
  8281. 498281,112,1149,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8282. 498282,112,1149,9,23,1,72,9,"‘‘ tadā rājakumbho ālasiyabhikkhu ahosi, paṇḍitāmacco pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8283. 498283,112,1150,2,4,1,31,2,Rājakumbhajātakavaṇṇanā pañcamā.
  8284. 498284,112,1152,2,7,1,19,2,[ 346]6. Kesavajātakavaṇṇanā
  8285. 498285,112,1153,2,12,1,86,9,Manussindaṃ {jahitvānā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto vissāsabhojanaṃ ārabbha kathesi.
  8286. 498286,112,1153,13,28,1,150,13,"Anāthapiṇḍikassa kira gehe pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ nibaddhabhattaṃ hoti, gehaṃ niccakālaṃ bhikkhusaṅghassa opānabhūtaṃ kāsāvapajjotaṃ isivātapaṭivātaṃ. "
  8287. 498287,112,1153,29,57,1,226,24,Athekadivasaṃ rājā nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto seṭṭhino nivesane bhikkhusaṅghaṃ disvā‘‘ ahampi ariyasaṅghassa nibaddhaṃ bhikkhaṃ dassāmī’’ ti vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ nibaddhaṃ bhikkhaṃ paṭṭhapesi.
  8288. 498288,112,1153,58,67,1,88,8,"Tato paṭṭhāya rājanivesane nibaddhaṃ bhikkhā diyyati, tivassikagandhasālibhojanaṃ paṇītaṃ. "
  8289. 498289,112,1153,68,76,1,62,7,"Vissāsenapi sinehenapi sahatthā dāyakā natthi, rājayutte dāpesi. "
  8290. 498290,112,1153,77,101,1,169,22,"Bhikkhū nisīditvā bhuñjituṃ na icchanti, nānaggarasabhattaṃ gahetvā attano attano upaṭṭhākakulaṃ gantvā taṃ bhattaṃ tesaṃ datvā tehi dinnaṃ lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā bhuñjanti. "
  8291. 498291,112,1154,2,7,1,46,5,Athekadivasaṃ rañño bahuṃ phalāphalaṃ āhariṃsu.
  8292. 498292,112,1154,8,17,1,27,5,Rājā‘‘ saṅghassa dethā’’ ti āha.
  8293. 498293,112,1154,18,33,1,85,11,Manussā bhattaggaṃ gantvā ekabhikkhumpi adisvā‘‘ eko bhikkhupi natthī’’ ti rañño ārocesuṃ.
  8294. 498294,112,1154,34,42,1,21,4,‘‘ Nanu velāyeva tāvā’’ ti?
  8295. 498295,112,1154,43,73,1,162,24,"‘‘ Āma, velā, bhikkhū pana tumhākaṃ gehe bhattaṃ gahetvā attano attano vissāsikānaṃ upaṭṭhākānaṃ gehaṃ gantvā tesaṃ datvā tehi dinnaṃ lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā bhuñjantī’’ ti. "
  8296. 498296,112,1154,74,100,1,148,20,"Rājā‘‘ amhākaṃ bhattaṃ paṇītaṃ, kena nu kho kāraṇena abhutvā aññaṃ bhuñjanti, satthāraṃ pucchissāmī’’ ti cintetvā vihāraṃ gantvā satthāraṃ vanditvā pucchi. "
  8297. 498297,112,1154,101,125,1,178,19,"Satthā‘‘ mahārāja, bhojanaṃ nāma vissāsaparamaṃ, tumhākaṃ gehe vissāsaṃ paccupaṭṭhāpetvā sinehena dāyakānaṃ abhāvā bhikkhū bhattaṃ gahetvā attano attano vissāsikaṭṭhāne paribhuñjanti. "
  8298. 498298,112,1154,126,143,1,126,15,"Mahārāja, vissāsasadiso añño raso nāma natthi, avissāsikena dinnaṃ catumadhurampi hi vissāsikena dinnaṃ sāmākabhattaṃ na agghati. "
  8299. 498299,112,1154,144,173,1,249,27,Porāṇakapaṇḍitāpi roge uppanne raññā pañca vejjakulāni gahetvā bhesajje kāritepi roge avūpasante vissāsikānaṃ santikaṃ gantvā aloṇakaṃ sāmākanīvārayāguñceva udakamattasittaṃ aloṇakapaṇṇañca paribhuñjitvā nirogā jātā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
  8300. 498300,112,1155,2,21,1,119,13,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāmhaṇakule nibbatti,‘‘ kappakumāro’’ tissa nāmaṃ akaṃsu. "
  8301. 498301,112,1155,22,30,1,82,8,So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā aparabhāge isipabbajjaṃ pabbaji.
  8302. 498302,112,1155,31,42,1,87,11,Tadā kesavo nāma tāpaso pañcahi tāpasasatehi parivuto gaṇasatthā hutvā himavante vasati.
  8303. 498303,112,1155,43,57,1,133,13,"Bodhisatto tassa santikaṃ gantvā pañcannaṃ antevāsikasatānaṃ jeṭṭhantevāsiko hutvā vihāsi, kesavatāpasassa hitajjhāsayo sasineho ahosi. "
  8304. 498304,112,1155,58,63,1,38,5,Te aññamaññaṃ ativiya vissāsikā ahesuṃ.
  8305. 498305,112,1155,64,82,1,168,18,Aparabhāge kesavo te tāpase ādāya loṇambilasevanatthāya manussapathaṃ gantvā bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ bhikkhāya pavisitvā rājadvāraṃ agamāsi.
  8306. 498306,112,1155,83,93,1,87,10,Rājā isigaṇaṃ disvā pakkosāpetvā antonivesane bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā uyyāne vasāpesi.
  8307. 498307,112,1155,94,100,1,48,6,Atha vassāratte atikkante kesavo rājānaṃ āpucchi.
  8308. 498308,112,1155,101,121,1,95,13,"Rājā‘‘ bhante, tumhe mahallakā, amhe tāva upanissāya vasatha, daharatāpase himavantaṃ pesethā’’ ti āha. "
  8309. 498309,112,1155,122,137,1,79,11,So‘‘ sādhū’’ ti jeṭṭhantevāsikena saddhiṃ te himavantaṃ pesetvā sayaṃ ekakova ohiyi.
  8310. 498310,112,1155,138,144,1,45,6,Kappo himavantaṃ gantvā tāpasehi saddhiṃ vasi.
  8311. 498311,112,1156,2,30,1,184,24,"Kesavo kappena vinā vasanto ukkaṇṭhitvā taṃ daṭṭhukāmo hutvā niddaṃ na labhati, tassa niddaṃ alabhantassa sammā āhāro na pariṇāmaṃ gacchati, lohitapakkhandikā ahosi, bāḷhā vedanā vattanti. "
  8312. 498312,112,1156,31,41,1,68,9,"Rājā pañca vejjakulāni gahetvā tāpasaṃ paṭijaggi, rogo na vūpasammati. "
  8313. 498313,112,1156,42,60,1,76,11,"Kesavo rājānaṃ āha‘‘ mahārāja, kiṃ mayhaṃ maraṇaṃ icchatha, udāhu arogabhāvan’’ ti ?"
  8314. 498314,112,1156,61,69,1,21,3,"‘‘ Arogabhāvaṃ, bhante’’ ti."
  8315. 498315,112,1156,70,80,1,33,6,‘‘ Tena hi maṃ himavantaṃ pesethā’’ ti.
  8316. 498316,112,1156,81,109,1,134,18,"‘‘ Sādhu, bhante’’ ti rājā nāradaṃ nāma amaccaṃ pakkāsāpetvā‘‘ nārada, amhākaṃ bhadantaṃ gahetvā vanacarakehi saddhiṃ himavantaṃ yāhī’’ ti pesesi. "
  8317. 498317,112,1156,110,115,1,35,5,Nārado taṃ tattha netvā paccāgamāsi.
  8318. 498318,112,1156,116,124,1,80,7,"Kesavassapi kappe diṭṭhamatteyeva cetasikarogo vūpasanto, ukkaṇṭhā paṭippassambhi. "
  8319. 498319,112,1156,125,139,1,142,12,"Athassa kappo aloṇakena adhūpanena udakamattasittapaṇṇena saddhiṃ sāmākanīvārayāguṃ adāsi, tassa taṅkhaṇaññeva lohitapakkhandikā paṭippassambhi. "
  8320. 498320,112,1157,2,16,1,70,10,Puna rājā nāradaṃ pesesi‘‘ gaccha kesavassa tāpasassa pavattiṃ jānāhī’’ ti.
  8321. 498321,112,1157,17,46,1,166,23,"So gantvā taṃ arogaṃ disvā‘‘ bhante, bārāṇasirājā pañca vejjakulāni gahetvā paṭijagganto tumhe aroge kātuṃ nāsakkhi, kathaṃ te kappo paṭijaggī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8322. 498322,112,1158,2,4,1,0,0,177.
  8323. 498323,112,1159,2,8,1,42,4,"‘ ‘ Manussindaṃ jahitvāna, sabbakāmasamiddhinaṃ; "
  8324. 498324,112,1160,2,13,1,48,8,"Kathaṃ nu bhagavā kesī, kappassa ramati assame’’ ti. "
  8325. 498325,112,1161,2,8,1,54,6,Tattha manussindan ti manussānaṃ indaṃ bārāṇasirājānaṃ.
  8326. 498326,112,1161,9,25,1,103,15,Kathaṃ nu bhagavā {kesī}ti kena nu kho upāyena ayaṃ amhākaṃ bhagavā kesavatāpaso kappassa assame ramatīti.
  8327. 498327,112,1162,2,10,1,68,8,Evaṃ aññehi saddhiṃ sallapanto viya kesavassa abhiratikāraṇaṃ pucchi.
  8328. 498328,112,1162,11,16,1,34,5,Taṃ sutvā kesavo dutiyaṃ gāthamāha–
  8329. 498329,112,1163,2,4,1,0,0,178.
  8330. 498330,112,1164,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sādūni ramaṇīyāni, santi vakkhā manoramā; "
  8331. 498331,112,1165,2,11,1,44,6,"Subhāsitāni kappassa, nārada ramayanti man’’ ti. "
  8332. 498332,112,1166,2,6,1,22,3,Tattha {vakkhā}ti rukkhā.
  8333. 498333,112,1166,7,16,1,34,5,Pāḷiyaṃ pana‘‘ rukkhā’’ tveva likhitaṃ.
  8334. 498334,112,1166,17,25,1,65,7,{Subhāsitānī}ti kappena kathitāni subhāsitāni maṃ ramayantīti attho.
  8335. 498335,112,1167,2,30,1,166,21,"Evañca pana vatvā‘‘ evaṃ maṃ abhiramāpento kappo aloṇakaṃ adhūpanaṃ udakasittapaṇṇamissaṃ sāmākanīvārayāguṃ pāyesi, tāya me sarīre byādhi vūpasamito, arogo jātomhī’’ ti āha. "
  8336. 498336,112,1167,31,36,1,34,5,Taṃ sutvā nārado tatiyaṃ gāthamāha–
  8337. 498337,112,1168,2,4,1,0,0,179.
  8338. 498338,112,1169,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; "
  8339. 498339,112,1170,2,11,1,45,6,"Kathaṃ sāmākanīvāraṃ, aloṇaṃ chādayanti tan’’ ti. "
  8340. 498340,112,1171,2,11,1,41,6,"Tattha {bhuñje}ti bhuñjasi, ayameva vā pāṭho. "
  8341. 498341,112,1171,12,17,1,36,4,{Chādayantī}ti chādayati pīṇeti toseti.
  8342. 498342,112,1171,18,22,1,41,4,Gāthābandhasukhatthaṃ pana anunāsiko kato.
  8343. 498343,112,1171,23,47,1,160,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yo tvaṃ suciṃ maṃsūpasecanaṃ rājakule rājārahaṃ sālibhattaṃ bhuñjasi, taṃ kathamidaṃ sāmākanīvāraṃ aloṇaṃ pīṇeti toseti, kathaṃ te etaṃ ruccatīti. "
  8344. 498344,112,1172,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā kesavo catutthaṃ gāthamāha–
  8345. 498345,112,1173,2,4,1,0,0,180.
  8346. 498346,112,1174,2,14,1,44,10,"‘ ‘ Sāduṃ vā yadi vāsāduṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; "
  8347. 498347,112,1175,2,11,1,48,6,"Vissattho yattha bhuñjeyya, vissāsaparamā rasā’’ ti. "
  8348. 498348,112,1176,2,9,1,37,7,Tattha yadi vāsādun ti yadi vā asāduṃ.
  8349. 498349,112,1176,10,15,1,40,4,{Vissattho}ti nirāsaṅko vissāsapatto hutvā.
  8350. 498350,112,1176,16,30,1,96,12,"Yattha {bhuñjeyyā}ti yasmiṃ nivesane evaṃ bhuñjeyya, tattha evaṃ bhuttaṃ yaṃkiñci bhojanaṃ sādumeva. "
  8351. 498351,112,1176,31,32,1,5,1,Kasmā?
  8352. 498352,112,1176,33,43,1,74,9,"Yasmā vissāsaparamā rasā, vissāso paramo uttamo etesanti vissāsaparamā rasā. "
  8353. 498353,112,1176,44,50,1,38,6,Vissāsasadiso hi añño raso nāma natthi.
  8354. 498354,112,1176,51,60,1,84,9,Avissāsikena hi dinnaṃ catumadhurampi vissāsikena dinnaṃ ambilakañjiyaṃ na agghatīti.
  8355. 498355,112,1177,2,19,1,84,13,Nārado tassa vacanaṃ sutvā rañño santikaṃ gantvā‘‘ kesavo idaṃ nāma kathesī’’ ti ācikkhi.
  8356. 498356,112,1178,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8357. 498357,112,1178,9,29,1,86,13,"‘‘ tadā rājā ānando ahosi, nārado sāriputto, kesavo bakabrahmā, kappo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8358. 498358,112,1179,2,4,1,27,2,Kesavajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  8359. 498359,112,1181,2,7,1,20,2,[ 347]7. Ayakūṭajātakavaṇṇanā
  8360. 498360,112,1182,2,13,1,76,9,Sabbāyasan ti idaṃ satthā jetavane viharanto lokatthacariyaṃ ārabbha kathesi.
  8361. 498361,112,1182,14,28,1,37,4,Vatthu mahākaṇhajātake( jā.1.12.61 ādayo) āvi bhavissati.
  8362. 498362,112,1183,2,21,1,180,19,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto uggahitasabbasippo pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāresi.
  8363. 498363,112,1183,22,33,1,86,10,Tadā manussā devamaṅgalikā hutvā bahū ajeḷakādayo māretvā devatānaṃ balikammaṃ karonti.
  8364. 498364,112,1183,34,45,1,46,7,Bodhisatto‘‘ pāṇo na hantabbo’’ ti bheriṃ carāpesi.
  8365. 498365,112,1183,46,60,1,143,14,Yakkhā balikammaṃ alabhamānā bodhisattassa kujjhitvā himavante yakkhasamāgamaṃ gantvā bodhisattassa māraṇatthāya ekaṃ kakkhaḷaṃ yakkhaṃ pesesuṃ.
  8366. 498366,112,1183,61,81,1,152,16,So kaṇṇikamattaṃ mahantaṃ ādittaṃ ayakūṭaṃ gahetvā‘‘ iminā naṃ paharitvā māressāmī’’ ti āgantvā majjhimayāmasamanantare bodhisattassa sayanamatthake aṭṭhāsi.
  8367. 498367,112,1183,82,88,1,46,6,Tasmiṃ khaṇe sakkassa āsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  8368. 498368,112,1183,89,100,1,80,11,So āvajjamāno taṃ kāraṇaṃ ñatvā indavajiraṃ ādāya gantvā yakkhassa upari aṭṭhāsi.
  8369. 498369,112,1183,101,124,1,123,18,"Bodhisatto yakkhaṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho esa maṃ rakkhamāno ṭhito, udāhu māretukāmo’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8370. 498370,112,1184,2,4,1,0,0,181.
  8371. 498371,112,1185,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ, paggayha yo tiṭṭhasi antalikkhe; "
  8372. 498372,112,1186,2,15,1,60,10,"Rakkhāya me tvaṃ vihito nusajja, udāhu me cetayase vadhāyā’’ ti. "
  8373. 498373,112,1187,2,10,1,42,7,Tattha vihito {nusajjā}ti vihito nu asi ajja.
  8374. 498374,112,1188,2,9,1,44,6,"Bodhisatto pana yakkhameva passati, na sakkaṃ. "
  8375. 498375,112,1188,10,17,1,56,7,Yakkho sakkassa bhayena bodhisattaṃ paharituṃ na sakkoti.
  8376. 498376,112,1188,18,53,1,217,28,"So bodhisattassa kathaṃ sutvā‘‘ mahārāja, nāhaṃ tava rakkhaṇatthāya ṭhito, iminā pana jalitena ayakūṭena paharitvā taṃ māressāmīti āgatomhi, sakkassa bhayena taṃ paharituṃ na sakkomī’’ ti etamatthaṃ dīpento dutiyaṃ gāthamāha– "
  8377. 498377,112,1189,2,4,1,0,0,182.
  8378. 498378,112,1190,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Dūto ahaṃ rājidha rakkhasānaṃ, vadhāya tuyhaṃ pahitohamasmi; "
  8379. 498379,112,1191,2,15,1,62,10,"Indo ca taṃ rakkhati devarājā, tenuttamaṅgaṃ na te phālayāmī’’ ti. "
  8380. 498380,112,1192,2,9,1,43,7,Taṃ sutvā bodhisatto itarā dve gāthā abhāsi–
  8381. 498381,112,1193,2,4,1,0,0,183.
  8382. 498382,112,1194,2,14,1,59,9,"‘ ‘ Sace ca maṃ rakkhati devarājā, devānamindo maghavā sujampati; "
  8383. 498383,112,1195,2,12,1,57,8,"Kāmaṃ pisācā vinadantu sabbe, na santase rakkhasiyā pajāya. "
  8384. 498384,112,1196,2,4,1,0,0,184.
  8385. 498385,112,1197,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kāmaṃ kandantu kumbhaṇḍā, sabbe paṃsupisācakā; "
  8386. 498386,112,1198,2,12,1,45,7,"Nālaṃ pisācā yuddhāya, mahatī sā vibhiṃsikā’’ ti. "
  8387. 498387,112,1199,2,11,1,77,7,"Tattha rakkhasiyā {pajāyā}ti rakkhasisaṅkhātāya pajāya, rakkhasasattānanti attho. "
  8388. 498388,112,1199,12,17,1,49,4,{Kumbhaṇḍā}ti kumbhamattarahassaṅgā mahodarā yakkhā.
  8389. 498389,112,1199,18,22,1,36,3,{Paṃsupisācakā}ti saṅkāraṭṭhāne pisācā.
  8390. 498390,112,1199,23,32,1,54,9,Nālan ti pisācā nāma mayā saddhiṃ yuddhāya na samatthā.
  8391. 498391,112,1199,33,54,1,157,18,"Mahatī sā {vibhiṃsikā}ti yaṃ panete yakkhā sannipatitvā vibhiṃsikaṃ dassenti, sā mahatī vibhiṃsikā bhayakāraṇadassanamattameva mayhaṃ, na panāhaṃ bhāyāmīti attho. "
  8392. 498392,112,1200,2,25,1,125,17,"Sakko yakkhaṃ palāpetvā mahāsattaṃ ovaditvā‘‘ mā bhāyi, mahārāja, ito paṭṭhāya tava rakkhā mamāyattā’’ ti vatvā sakaṭṭhānameva gato. "
  8393. 498393,112,1201,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8394. 498394,112,1201,9,22,1,57,8,"‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi, bārāṇasirājā ahameva ahosin’’ ti. "
  8395. 498395,112,1202,2,4,1,28,2,Ayakūṭajātakavaṇṇanā sattamā.
  8396. 498396,112,1204,2,7,1,19,2,[ 348]8. Araññajātakavaṇṇanā
  8397. 498397,112,1205,2,13,1,92,9,Araññā {gāmamāgammā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  8398. 498398,112,1205,14,28,1,45,4,Vatthu cūḷanāradakassapajātake( jā.1.13.40 ādayo) āvi bhavissati.
  8399. 498399,112,1206,2,26,1,249,24,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo bhariyāya kālakatāya puttaṃ gahetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto puttaṃ assamapade ṭhapetvā phalāphalatthāya gacchati.
  8400. 498400,112,1206,27,53,1,174,21,Tadā coresu paccantagāmaṃ paharitvā karamare gahetvā gacchantesu ekā kumārikā palāyitvā taṃ assamapadaṃ patvā tāpasakumāraṃ palobhetvā sīlavināsaṃ pāpetvā‘‘ ehi gacchāmā’’ ti āha.
  8401. 498401,112,1206,54,68,1,48,8,"‘‘ Pitā tāva me āgacchatu, taṃ passitvā gamissāmī’’ ti."
  8402. 498402,112,1206,69,81,1,55,8,‘‘ Tena hi disvā āgacchā’’ ti nikkhamitvā antarāmagge nisīdi.
  8403. 498403,112,1206,82,87,1,44,5,Tāpasakumāro pitari āgate paṭhamaṃ gāthamāha–
  8404. 498404,112,1207,2,4,1,0,0,185.
  8405. 498405,112,1208,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Araññā gāmamāgamma, kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ; "
  8406. 498406,112,1209,2,13,1,48,8,"Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. "
  8407. 498407,112,1210,2,17,1,113,14,Tattha araññā {gāmamāgammā}ti tāta ahaṃ ito araññato manussapathaṃ vasanatthāya gato vasanagāmaṃ patvā kiṃ karomīti.
  8408. 498408,112,1211,2,9,1,46,7,Athassa pitā ovādaṃ dadanto tisso gāthā abhāsi–
  8409. 498409,112,1212,2,4,1,0,0,186.
  8410. 498410,112,1213,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yo taṃ vissāsaye tāta, vissāsañca khameyya te; "
  8411. 498411,112,1214,2,11,1,43,8,"Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato. "
  8412. 498412,112,1215,2,4,1,0,0,187.
  8413. 498413,112,1216,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; "
  8414. 498414,112,1217,2,9,1,39,6,"Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato. "
  8415. 498415,112,1218,2,4,1,0,0,188.
  8416. 498416,112,1219,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, purisaṃ rāgavirāginaṃ; "
  8417. 498417,112,1220,2,13,1,45,8,"Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyā’’ ti. "
  8418. 498418,112,1221,2,14,1,66,10,Tattha yo taṃ {vissāsaye}ti yo puriso taṃ vissāseyya na parisaṅkeyya.
  8419. 498419,112,1221,15,29,1,92,13,Vissāsañca khameyya {te}ti yo ca attani kayiramānaṃ tava vissāsaṃ patto nirāsaṅko taṃ khameyya.
  8420. 498420,112,1221,30,37,1,48,6,{Sussūsī}ti yo ca tava vissāsavacanaṃ sotumicchati.
  8421. 498421,112,1221,38,46,1,45,7,{Titikkhī}ti yo ca tayā kataṃ aparādhaṃ khamati.
  8422. 498422,112,1221,47,54,1,52,6,Taṃ {bhajehī}ti taṃ purisaṃ bhajeyyāsi payirupāseyyāsi.
  8423. 498423,112,1221,55,74,1,152,18,Urasīva {patiṭṭhāyā}ti yathā tassa urasi patiṭṭhāya vaḍḍhito orasaputto tvampi tādiso urasi patiṭṭhitaputto viya hutvā evarūpaṃ purisaṃ bhajeyyāsīti attho.
  8424. 498424,112,1222,2,6,1,47,4,Haliddirāgan ti haliddirāgasadisaṃ athiracittaṃ.
  8425. 498425,112,1222,7,11,1,45,4,Kapicittan ti lahuparivattitāya makkaṭacittaṃ.
  8426. 498426,112,1222,12,16,1,53,4,Rāgavirāginan ti muhutteneva rajjanavirajjanasabhāvaṃ.
  8427. 498427,112,1222,17,47,1,238,24,"Nimmanussampi ce {siyā}ti sacepi sakalaṃ jambudīpatalaṃ kāyaduccaritādivirahitassa manussassa abhāvena nimmanussaṃ siyā , tathāpi, tāta, tādisaṃ lahucittaṃ mā sevi, sabbampi manussapathaṃ vicinitvā heṭṭhā vuttaguṇasampannameva bhajeyyāsīti attho. "
  8428. 498428,112,1223,2,30,1,144,19,"Taṃ sutvā tāpasakumāro‘‘ ahaṃ, tāta, imehi guṇehi samannāgataṃ purisaṃ kattha labhissāmi, na gacchāmi, tumhākaññeva santike vasissāmī’’ ti vatvā nivatti. "
  8429. 498429,112,1223,31,35,1,37,4,Athassa pitā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi.
  8430. 498430,112,1223,36,40,1,48,4,Ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
  8431. 498431,112,1224,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8432. 498432,112,1224,9,27,1,75,13,"‘‘ tadā putto ca kumārikā ca eteyeva ahesuṃ, pitā tāpaso pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8433. 498433,112,1225,2,4,1,27,2,Araññajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  8434. 498434,112,1227,2,7,1,24,2,[ 349]9. Sandhibhedajātakavaṇṇanā
  8435. 498435,112,1228,2,13,1,90,11,Neva itthīsu sāmaññan ti idaṃ satthā jetavane viharanto pesuññasikkhāpadaṃ ārabbha kathesi.
  8436. 498436,112,1228,14,98,1,514,60,"Ekasmiṃ kira samaye satthā‘‘ chabbaggiyā bhikkhū pesuññaṃ upasaṃharantī’’ ti sutvā te pakkosāpetvā‘‘ saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ pesuññaṃ upasaṃharatha, tena anuppannāni ceva bhaṇḍanāni uppajjanti, uppannāni ca bhiyyobhāvāya saṃvattantī’’ ti pucchitvā‘‘ saccan’’ ti vutte te bhikkhū garahitvā‘‘ bhikkhave, pisuṇā vācā nāma tikhiṇasattipahārasadisā, daḷho vissāsopi tāya khippaṃ bhijjati, tañca pana gahetvā attano mettibhindanakajano sīhausabhasadiso hotī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8437. 498437,112,1229,2,19,1,148,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa putto hutvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo pitu accayena dhammena rajjaṃ kāresi.
  8438. 498438,112,1229,20,33,1,104,13,Tadā eko gopālako araññe gokulesu gāvo paṭijaggitvā āgacchanto ekaṃ gabbhiniṃ asallakkhetvā pahāya āgato.
  8439. 498439,112,1229,34,40,1,42,6,Tassā ekāya sīhiyā saddhiṃ vissāso uppajji.
  8440. 498440,112,1229,41,47,1,42,6,Tā ubhopi daḷhamittā hutvā ekato vicaranti.
  8441. 498441,112,1229,48,55,1,49,6,"Aparabhāge gāvī vacchakaṃ, sīhī sīhapotakaṃ vijāyi. "
  8442. 498442,112,1229,56,66,1,67,9,Te ubhopi janā kulena āgatamettiyā daḷhamittā hutvā ekato vicaranti .
  8443. 498443,112,1229,67,120,1,291,40,"Atheko vanacarako araññaṃ pavisitvā tesaṃ vissāsaṃ disvā araññe uppajjanakabhaṇḍaṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā rañño datvā ‘‘ api te, samma, kiñci araññe acchariyaṃ diṭṭhapubban’’ ti raññā puṭṭho‘‘ deva, aññaṃ kiñci na passāmi, ekaṃ pana sīhañca usabhañca aññamaññaṃ vissāsike ekato vicarante addasan’’ ti āha."
  8444. 498444,112,1229,121,140,1,90,13,"‘‘ Etesaṃ tatiye uppanne bhayaṃ bhavissati, yadā tesaṃ tatiyaṃ passati, atha me ācikkheyyāsī’’ ti."
  8445. 498445,112,1229,141,149,1,13,3,"‘‘ Sādhu, devā’’ ti. "
  8446. 498446,112,1230,2,11,1,70,9,Vanacarake pana bārāṇasiṃ gate eko siṅgālo sīhañca usabhañca upaṭṭhahi.
  8447. 498447,112,1230,12,28,1,92,12,Vanacarako araññaṃ gantvā taṃ disvā‘‘ tatiyassa uppannabhāvaṃ rañño kathessāmī’’ ti nagaraṃ gato.
  8448. 498448,112,1230,29,50,1,132,16,"Siṅgālo cintesi‘‘ mayā ṭhapetvā sīhamaṃsañca usabhamaṃsañca aññaṃ akhāditapubbaṃ nāma natthi, ime bhinditvā imesaṃ maṃsaṃ khādissāmī’’ ti. "
  8449. 498449,112,1230,51,76,1,130,20,"So‘‘ ayaṃ taṃ evaṃ vadati, ayaṃ taṃ evaṃ vadatī’’ ti ubhopi te aññamaññaṃ bhinditvā na cirasseva kalahaṃ kāretvā maraṇākārappatte akāsi. "
  8450. 498450,112,1230,77,92,1,58,9,"Vanacarakopi gantvā rañño‘‘ tesaṃ, deva, tatiyo uppanno’’ ti āha."
  8451. 498451,112,1230,93,100,1,8,3,‘‘ Ko so’’ ti?
  8452. 498452,112,1230,101,109,1,15,3,"‘‘ Siṅgālo, devā’’ ti. "
  8453. 498453,112,1230,110,139,1,201,24,"Rājā‘‘ so ubho mitte bhinditvā mārāpessati, mayaṃ tesaṃ matakāle sampāpuṇissāmā’’ ti vatvā rathaṃ abhiruyha vanacarakena maggadesakena gacchanto tesu aññamaññaṃ kalahaṃ katvā jīvitakkhayaṃ pattesu sampāpuṇi. "
  8454. 498454,112,1230,140,153,1,91,11,"Siṅgālo pana haṭṭhatuṭṭho ekavāraṃ sīhassa maṃsaṃ khādati, ekavāraṃ usabhassa maṃsaṃ khādati. "
  8455. 498455,112,1230,154,167,1,99,13,Rājā te ubhopi jīvitakkhayappatte disvā rathe ṭhitova sārathinā saddhiṃ sallapanto imā gāthā abhāsi–
  8456. 498456,112,1231,2,4,1,0,0,189.
  8457. 498457,112,1232,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Neva itthīsu sāmaññaṃ, nāpi bhakkhesu sārathi; "
  8458. 498458,112,1233,2,8,1,44,5,"Athassa sandhibhedassa, passa yāva sucintitaṃ. "
  8459. 498459,112,1234,2,4,1,0,0,190.
  8460. 498460,112,1235,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Asi tikkhova maṃsamhi, pesuññaṃ parivattati; "
  8461. 498461,112,1236,2,7,1,45,4,"Yatthūsabhañca sīhañca, bhakkhayanti migādhamā. "
  8462. 498462,112,1237,2,4,1,0,0,191.
  8463. 498463,112,1238,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Imaṃ so sayanaṃ seti, yamimaṃ passasi sārathi; "
  8464. 498464,112,1239,2,8,1,43,5,"Yo vācaṃ sandhibhedassa, pisuṇassa nibodhati. "
  8465. 498465,112,1240,2,4,1,0,0,192.
  8466. 498466,112,1241,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Te janā sukhamedhanti, narā saggagatāriva; "
  8467. 498467,112,1242,2,11,1,47,6,"Ye vācaṃ sandhibhedassa, nāvabodhanti sārathī’’ ti. "
  8468. 498468,112,1243,2,20,1,101,14,"Tattha neva {itthīsū}ti samma sārathi, imesaṃ dvinnaṃ janānaṃ neva itthīsu sāmaññaṃ atthi na , bhakkhesupi. "
  8469. 498469,112,1243,21,38,1,92,14,"Aññameva hi itthiṃ sīho sevati, aññaṃ usabho, aññaṃ bhakkhaṃ sīho khādati, aññaṃ usabhoti attho. "
  8470. 498470,112,1243,39,66,1,196,21,"{Athassā}ti evaṃ kalahakāraṇe avijjamānepi atha imassa mittasandhibhedakassa duṭṭhasiṅgālassa‘‘ ubhinnaṃ maṃsaṃ khādissāmī’’ ti cintetvā ime mārentassa passa yāva sucintitaṃ, sucintitaṃ jātanti adhippāyo. "
  8471. 498471,112,1243,67,72,1,37,4,{Yatthā}ti yasmiṃ pesuññe parivattamāne.
  8472. 498472,112,1243,73,89,1,130,15,"Usabhañca sīhañca migādhamā siṅgālā khādanti, taṃ pesuññaṃ maṃsamhi tikhiṇo asi viya mittabhāvaṃ chindantameva parivattatīti dīpeti. "
  8473. 498473,112,1244,2,32,1,195,25,"Yamimaṃ {passasī}ti samma sārathi, yaṃ imaṃ passasi imesaṃ dvinnaṃ matasayanaṃ, aññopi yo puggalo sandhibhedassa pisuṇassa pisuṇavācaṃ nibodhati gaṇhāti, so imaṃ sayanaṃ seti, evamevaṃ maratīti dasseti. "
  8474. 498474,112,1244,33,38,1,40,4,{Sukhamedhantī}ti sukhaṃ vindanti labhanti.
  8475. 498475,112,1244,39,49,1,79,9,Narā {saggagatārivā}ti saggagatā dibbabhogasamaṅgino narā viya te sukhaṃ vindanti.
  8476. 498476,112,1244,50,67,1,113,14,"{Nāvabodhantī}ti na sārato paccenti, tādisaṃ pana vacanaṃ sutvā codetvā sāretvā mettiṃ abhinditvā pākatikāva hontīti. "
  8477. 498477,112,1245,2,12,1,79,9,Rājā imā gāthā bhāsitvā sīhassa kesaracammanakhadāṭhā gāhāpetvā nagarameva gato.
  8478. 498478,112,1246,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8479. 498479,112,1246,9,18,1,35,5,‘‘ tadā bārāṇasirājā ahameva ahosin’’ ti.
  8480. 498480,112,1247,2,4,1,31,2,Sandhibhedajātakavaṇṇanā navamā.
  8481. 498481,112,1249,2,7,1,24,2,[ 350]10. Devatāpañhajātakavaṇṇanā
  8482. 498482,112,1250,2,21,1,69,8,Hanti hatthehi {pādehī}ti ayaṃ devatāpucchā umaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati.
  8483. 498483,112,1251,2,4,1,31,2,Devatāpañhajātakavaṇṇanā dasamā.
  8484. 498484,112,1252,2,4,1,23,2,Cūḷakuṇālavaggo pañcamo.
  8485. 498485,112,1253,2,4,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  8486. 498486,112,1254,2,9,1,38,6,"Kāliṅgo assāroho ca, ekarājā ca daddaro; "
  8487. 498487,112,1255,2,7,1,37,4,"Sīlavīmaṃsasujātā , palāso sakuṇo chavo; "
  8488. 498488,112,1256,2,5,1,19,3,Seyyoti dasa jātakā.
  8489. 498489,112,1257,2,8,1,42,5,"Pucimando kassapo ca, khantivādī lohakumbhī; "
  8490. 498490,112,1258,2,6,1,37,3,"Sabbamaṃsalābhī saso, matārodakaṇaverā; "
  8491. 498491,112,1259,2,5,1,20,3,Tittiro succajo dasa.
  8492. 498492,112,1260,2,6,1,42,3,"Kuṭidūso duddabhāyo, brahmadattacammasāṭako; "
  8493. 498493,112,1261,2,9,1,41,6,"Godharājā ca kakkāru, kākavatī nanu sociyo; "
  8494. 498494,112,1262,2,5,1,25,3,Kāḷabāhu sīlavīmaṃso dasa.
  8495. 498495,112,1263,2,7,1,39,3,"Kokāliko rathalaṭṭhi, pakkagodharājovādā; "
  8496. 498496,112,1264,2,8,1,42,5,"Jambukabrahāchatto ca, pīṭhathusā ca bāveru; "
  8497. 498497,112,1265,2,4,1,21,2,Visayhaseṭṭhi dasadhā.
  8498. 498498,112,1266,2,6,1,40,3,"Kinnarīvānarakuntinī , ambahārī gajakumbho; "
  8499. 498499,112,1267,2,6,1,42,3,"Kesavāyakūṭāraññaṃ , sandhibhedo devatāpañhā. "
  8500. 498500,112,1268,2,3,1,11,1,Vagguddānaṃ –
  8501. 498501,112,1269,2,7,1,37,4,"Kāliṅgo pucimando ca, kuṭidūsakakokilā; "
  8502. 498502,112,1270,2,6,1,39,3,"Cūḷakuṇālavaggoti , pañcavaggā catukkamhi; "
  8503. 498503,112,1271,2,5,1,20,3,Honti paññāsa jātakā.
  8504. 498504,112,1272,2,4,1,29,2,Catukkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  8505. 498505,112,1273,2,4,1,13,2,5 . Pañcakanipāto
  8506. 498506,112,1274,2,4,1,16,2,1 . Maṇikuṇḍalavaggo
  8507. 498507,112,1276,2,7,1,24,2,[ 351]1. Maṇikuṇḍalajātakavaṇṇanā
  8508. 498508,112,1277,2,20,1,132,14,Jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale {cā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño antepure sabbatthasādhakaṃ paduṭṭhāmaccaṃ ārabbha kathesi.
  8509. 498509,112,1277,21,24,1,28,3,Vatthu heṭṭhā vitthāritameva.
  8510. 498510,112,1277,25,30,1,39,5,Idha pana bodhisatto bārāṇasirājā ahosi.
  8511. 498511,112,1277,31,40,1,109,9,Paduṭṭhāmacco kosalarājānaṃ ānetvā kāsirajjaṃ gāhāpetvā bārāṇasirājānaṃ bandhāpetvā bandhanāgāre pakkhipāpesi.
  8512. 498512,112,1277,41,52,1,75,10,"Rājā jhānaṃ uppādetvā ākāse pallaṅkena nisīdi, corarañño sarīre ḍāho uppajji. "
  8513. 498513,112,1277,53,58,1,51,5,So bārāṇasirājānaṃ upasaṅkamitvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  8514. 498514,112,1278,2,4,1,0,0,1.
  8515. 498515,112,1279,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale ca, putte ca dāre ca tatheva jīno; "
  8516. 498516,112,1280,2,13,1,57,8,"Sabbesu bhogesu asesakesu, kasmā na santappasi sokakāle’’ ti. "
  8517. 498517,112,1281,2,28,1,134,19,"Tattha jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale {cā}ti mahārāja, tvaṃ rathañca assañca maṇikuṇḍalāni ca jīno,‘‘ jīno rathasse ca maṇikuṇḍale cā’’ tipi pāṭho. "
  8518. 498518,112,1281,29,32,1,23,2,{Asesakesū}ti nissesakesu.
  8519. 498519,112,1282,2,10,1,41,7,Taṃ sutvā bodhisatto imā dve gāthā abhāsi–
  8520. 498520,112,1283,2,4,1,0,0,2.
  8521. 498521,112,1284,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Pubbeva maccaṃ vijahanti bhogā, macco vā te pubbataraṃ jahāti; "
  8522. 498522,112,1285,2,10,1,53,7,"Asassatā bhogino kāmakāmi, tasmā na socāmahaṃ sokakāle. "
  8523. 498523,112,1286,2,4,1,0,0,3.
  8524. 498524,112,1287,2,15,1,55,9,"‘ ‘ Udeti āpūrati veti cando, atthaṃ tapetvāna paleti sūriyo; "
  8525. 498525,112,1288,2,14,1,61,9,"Viditā mayā sattuka lokadhammā, tasmā na socāmahaṃ sokakāle’’ ti. "
  8526. 498526,112,1289,2,19,1,111,16,"Tattha pubbeva maccan ti maccaṃ vā bhogā pubbeva paṭhamataraññeva vijahanti, macco vā te bhoge pubbataraṃ jahāti. "
  8527. 498527,112,1289,20,24,1,30,3,{Kāmakāmī}ti corarājānaṃ ālapati.
  8528. 498528,112,1289,25,55,1,186,26,"Ambho, kāme kāmayamāna kāmakāmi bhogino nāma loke asassatā, bhogesu vā naṭṭhesu jīvamānāva abhogino honti, bhoge vā pahāya sayaṃ nassanti, tasmā ahaṃ mahājanassa sokakālepi na socāmīti attho. "
  8529. 498529,112,1289,56,63,1,52,6,Viditā mayā sattuka {lokadhammā}ti corarājānaṃ ālapati.
  8530. 498530,112,1289,64,75,1,67,9,"Ambho, sattuka, mayā lābho alābho yaso ayasotiādayo lokadhammā viditā. "
  8531. 498531,112,1289,76,119,1,249,39,"Yatheva hi cando udeti ca pūrati ca puna ca khīyati, yathā ca sūriyo andhakāraṃ vidhamanto mahantaṃ ālokaṃ tapetvāna puna sāyaṃ atthaṃ paleti atthaṃ gacchati na dissati, evameva bhogā uppajjanti ca nassanti ca, tattha kiṃ sokena, tasmā na socāmīti attho. "
  8532. 498532,112,1290,2,12,1,73,10,Evaṃ mahāsatto corarañño dhammaṃ desetvā idāni tameva coraṃ garahanto āha–
  8533. 498533,112,1291,2,4,1,0,0,4.
  8534. 498534,112,1292,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; "
  8535. 498535,112,1293,2,13,1,58,10,"Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. "
  8536. 498536,112,1294,2,4,1,0,0,5.
  8537. 498537,112,1295,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; "
  8538. 498538,112,1296,2,12,1,44,7,"Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhatī’’ ti. "
  8539. 498539,112,1297,2,9,1,40,6,Imā pana dve gāthā heṭṭhā vitthāritāyeva.
  8540. 498540,112,1297,10,18,1,77,8,Corarājā bodhisattaṃ khamāpetvā rajjaṃ paṭicchāpetvā attano janapadameva gato.
  8541. 498541,112,1298,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8542. 498542,112,1298,10,24,1,64,9,"‘‘ tadā kosalarājā ānando ahosi, bārāṇasirājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8543. 498543,112,1299,2,4,1,32,2,Maṇikuṇḍalajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  8544. 498544,112,1301,2,7,1,19,2,[ 352]2. Sujātajātakavaṇṇanā
  8545. 498545,112,1302,2,15,1,92,11,Kiṃ nu {santaramānovā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto matapitikaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  8546. 498546,112,1302,16,27,1,68,10,"So kira pitari mate paridevamāno vicarati, sokaṃ vinodetuṃ na sakkoti. "
  8547. 498547,112,1302,28,86,1,312,42,"Atha satthā tassa sotāpattiphalūpanissayaṃ disvā sāvatthiṃ piṇḍāya caritvā pacchāsamaṇaṃ ādāya tassa gehaṃ gantvā paññattāsane nisinno taṃ vanditvā nisinnaṃ‘‘ kiṃ, upāsaka, socasī’’ ti vatvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ āvuso, porāṇakapaṇḍitā paṇḍitānaṃ vacanaṃ sutvā pitari kālakate na sociṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  8548. 498548,112,1303,2,19,1,111,12,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuṭumbikagehe nibbatti,‘‘ sujātakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  8549. 498549,112,1303,20,24,1,39,4,Tassa vayappattassa pitāmaho kālamakāsi.
  8550. 498550,112,1303,25,60,1,277,34,"Athassa pitā pitu kālakiriyato paṭṭhāya sokasamappito āḷāhanaṃ gantvā āḷāhanato aṭṭhīni āharitvā attano ārāme mattikāthūpaṃ katvā tāni tattha nidahitvā gatagatavelāya thūpaṃ pupphehi pūjetvā cetiyaṃ āvijjhanto paridevati, neva nhāyati na limpati na bhuñjati na kammante vicāreti. "
  8551. 498551,112,1303,61,115,1,276,40,"Taṃ disvā bodhisatto‘‘ pitā me ayyakassa matakālato paṭṭhāya sokābhibhūto carati, ṭhapetvā pana maṃ añño etaṃ saññāpetuṃ na sakkoti, ekena naṃ upāyena nissokaṃ karissāmī’’ ti bahigāme ekaṃ matagoṇaṃ disvā tiṇañca pānīyañca āharitvā tassa purato ṭhapetvā‘‘ khāda, khāda, piva, pivā’’ ti āha. "
  8552. 498552,112,1303,116,134,1,86,12,"Āgatāgatā naṃ disvā‘‘ samma sujāta, kiṃ ummattakosi, matagoṇassa tiṇodakaṃ desī’’ ti vadanti. "
  8553. 498553,112,1303,135,139,1,22,4,So na kiñci paṭivadati.
  8554. 498554,112,1303,140,158,1,90,13,"Athassa pitu santikaṃ gantvā‘‘ putto te ummattako jāto, matagoṇasssa tiṇodakaṃ detī’’ ti āhaṃsu. "
  8555. 498555,112,1303,159,168,1,60,7,"Taṃ sutvā kuṭumbikassa pitusoko apagato, puttasoko patiṭṭhito. "
  8556. 498556,112,1303,169,192,1,110,16,"So vegenāgantvā‘‘ nanu tvaṃ, tāta sujāta, paṇḍitosi, kiṃkāraṇā matagoṇassa tiṇodakaṃ desī’’ ti vatvā dve gāthā abhāsi– "
  8557. 498557,112,1304,2,4,1,0,0,6.
  8558. 498558,112,1305,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kiṃ nu santaramānova, lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ; "
  8559. 498559,112,1306,2,8,1,42,5,"Khāda khādāti lapasi, gatasattaṃ jaraggavaṃ. "
  8560. 498560,112,1307,2,4,1,0,0,7.
  8561. 498561,112,1308,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Na hi annena pānena, mato goṇo samuṭṭhahe; "
  8562. 498562,112,1309,2,13,1,50,8,"Tvañca tucchaṃ vilapasi, yathā taṃ dummatī tathā’’ ti. "
  8563. 498563,112,1310,2,9,1,40,5,Tattha {santaramānovā}ti turito viya hutvā.
  8564. 498564,112,1310,10,13,1,17,2,{Lāyitvā}ti lunitvā.
  8565. 498565,112,1310,14,17,1,17,2,{Lapasī}ti vilapasi.
  8566. 498566,112,1310,18,23,1,49,5,Gatasattaṃ jaraggavan ti vigatajīvitaṃ jiṇṇagoṇaṃ.
  8567. 498567,112,1310,24,41,1,102,15,"Yathā tan ti ettha tan ti nipātamattaṃ, yathā dummati appapañño vilapeyya, tathā tvaṃ tucchaṃ vilapasīti. "
  8568. 498568,112,1311,2,7,1,32,5,Tato bodhisatto dve gāthā abhāsi–
  8569. 498569,112,1312,2,4,1,0,0,8.
  8570. 498570,112,1313,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tatheva tiṭṭhati sīsaṃ, hatthapādā ca vāladhi; "
  8571. 498571,112,1314,2,9,1,44,6,"Sotā tatheva tiṭṭhanti, maññe goṇo samuṭṭhahe. "
  8572. 498572,112,1315,2,4,1,0,0,9.
  8573. 498573,112,1316,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Nevayyakassa sīsañca, hatthapādā ca dissare; "
  8574. 498574,112,1317,2,11,1,47,6,"Rudaṃ mattikathūpasmiṃ, nanu tvaññeva dummatī’’ ti. "
  8575. 498575,112,1318,2,11,1,52,7,"Tattha {tathevā}ti yathā pubbe ṭhitaṃ, tatheva tiṭṭhati. "
  8576. 498576,112,1318,12,22,1,75,9,{Maññe}ti etesaṃ sīsādīnaṃ tatheva ṭhitattā ayaṃ goṇo samuṭṭhaheyyāti maññāmi.
  8577. 498577,112,1318,23,33,1,71,9,Nevayyakassa {sīsañcā}ti ayyakassa pana sīsañca hatthapādā ca na dissanti.
  8578. 498578,112,1318,34,43,1,32,5,‘‘ Piṭṭhipādā na dissare’’ tipi pāṭho.
  8579. 498579,112,1318,44,67,1,154,20,"Nanu tvaññeva {dummatī}ti ahaṃ tāva sīsādīni passanto evaṃ karomi, tvaṃ pana na kiñci passasi, jhāpitaṭṭhānato aṭṭhīni āharitvā mattikāthūpaṃ katvā paridevasi. "
  8580. 498580,112,1318,68,77,1,80,9,Iti maṃ paṭicca sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena nanu tvaññeva dummati.
  8581. 498581,112,1318,78,86,1,61,7,"Bhijjanadhammā nāma saṅkhārā bhijjanti, tattha kā paridevanāti. "
  8582. 498582,112,1319,2,56,1,293,38,"Taṃ sutvā bodhisattassa pitā‘‘ mama putto paṇḍito idhalokaparalokakiccaṃ jānāti, mama saññāpanatthāya etaṃ kammaṃ akāsī’’ ti cintetvā‘‘ tāta sujātapaṇḍita,‘ sabbe saṅkhārā aniccā’ ti me ñātā, ito paṭṭhāya na socissāmi, pitusokaharaṇakaputtena nāma tādisena bhavitabban’’ ti vatvā puttassa thutiṃ karonto āha– "
  8583. 498583,112,1320,2,4,1,0,0,10.
  8584. 498584,112,1321,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; "
  8585. 498585,112,1322,2,9,1,42,6,"Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. "
  8586. 498586,112,1323,2,4,1,0,0,11.
  8587. 498587,112,1324,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; "
  8588. 498588,112,1325,2,8,1,37,5,"Yo me sokaparetassa, pitusokaṃ apānudi. "
  8589. 498589,112,1326,2,4,1,0,0,12.
  8590. 498590,112,1327,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; "
  8591. 498591,112,1328,2,10,1,39,7,"Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇava. "
  8592. 498592,112,1329,2,4,1,0,0,13.
  8593. 498593,112,1330,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Evaṃ karonti sappaññā, ye honti anukampakā; "
  8594. 498594,112,1331,2,11,1,44,6,"Vinivattenti sokamhā, sujāto pitaraṃ yathā’’ ti. "
  8595. 498595,112,1332,2,6,1,28,3,Tattha {nibbāpaye}ti nibbāpayi.
  8596. 498596,112,1332,7,10,1,21,3,Daran ti sokadarathaṃ.
  8597. 498597,112,1332,11,32,1,152,19,"Sujāto pitaraṃ {yathā}ti yathā mama putto sujāto maṃ pitaraṃ samānaṃ attano sappaññatāya sokamhā vinivattayi, evaṃ aññepi sappaññā sokamhā vinivattayantīti. "
  8598. 498598,112,1333,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  8599. 498599,112,1333,16,20,1,28,4,Tadā sujāto ahameva ahosinti.
  8600. 498600,112,1334,2,4,1,26,2,Sujātajātakavaṇṇanā dutiyā.
  8601. 498601,112,1336,2,7,1,22,2,[ 353]3. Venasākhajātakavaṇṇanā
  8602. 498602,112,1337,2,16,1,130,14,Nayidaṃ niccaṃ bhavitabban ti idaṃ satthā bhaggesu saṃsumāragiraṃ nissāya bhesakaḷāvane viharanto bodhirājakumāraṃ ārabbha kathesi.
  8603. 498603,112,1337,17,39,1,181,21,Bodhirājakumāro nāma udenassa rañño putto tasmiṃ kāle saṃsumāragire vasanto ekaṃ pariyodātasippaṃ vaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā aññehi rājūhi asadisaṃ katvā kokanadaṃ nāma pāsādaṃ kārāpesi.
  8604. 498604,112,1337,40,60,1,114,15,Kārāpetvā ca pana‘‘ ayaṃ vaḍḍhakī aññassapi rañño evarūpaṃ pāsādaṃ kareyyā’’ ti maccharāyanto tassa akkhīni uppāṭāpesi.
  8605. 498605,112,1337,61,67,1,56,6,Tenassa akkhīnaṃ uppāṭitabhāvo bhikkhusaṅghe pākaṭo jāto.
  8606. 498606,112,1337,68,91,1,152,17,"Tasmā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, bodhirājakumāro kira tathārūpassa vaḍḍhakino akkhīni uppāṭāpesi, aho kakkhaḷo pharuso sāhasiko’’ ti. "
  8607. 498607,112,1337,92,128,1,155,21,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa kakkhaḷo pharuso sāhasikova. "
  8608. 498608,112,1337,129,148,1,131,16,"Na kevalañca idāneva, pubbepesa khattiyasahassānaṃ akkhīni uppāṭāpetvā māretvā tesaṃ maṃsena balikammaṃ kāresī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8609. 498609,112,1338,2,13,1,95,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto takkasilāyaṃ disāpāmokkho ācariyo ahosi.
  8610. 498610,112,1338,14,22,1,80,8,Jambudīpatale khattiyamāṇavā brāhmaṇamāṇavā ca tasseva santike sippaṃ uggaṇhiṃsu.
  8611. 498611,112,1338,23,32,1,74,9,Bārāṇasirañño putto brahmadattakumāro nāma tassa santike tayo vede uggaṇhi.
  8612. 498612,112,1338,33,40,1,50,7,So pana pakatiyāpi kakkhaḷo pharuso sāhasiko ahosi.
  8613. 498613,112,1338,41,84,1,279,35,"Bodhisatto aṅgavijjāvasena tassa kakkhaḷapharusasāhasikabhāvaṃ ñatvā‘‘ tāta, tvaṃ kakkhaḷo pharuso sāhasiko, pharusena nāma laddhaṃ issariyaṃ aciraṭṭhitikaṃ hoti, so issariye vinaṭṭhe bhinnanāvo viya samudde patiṭṭhaṃ na labhati, tasmā mā evarūpo ahosī’’ ti taṃ ovadanto dve gāthā abhāsi– "
  8614. 498614,112,1339,2,4,1,0,0,14.
  8615. 498615,112,1340,2,14,1,72,10,"‘ ‘ Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ brahmadatta, khemaṃ subhikkhaṃ sukhatā ca kāye; "
  8616. 498616,112,1341,2,10,1,59,7,"Atthaccaye mā ahu sampamūḷho, bhinnaplavo sāgarasseva majjhe. "
  8617. 498617,112,1342,2,4,1,0,0,15.
  8618. 498618,112,1343,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Yāni karoti puriso, tāni attani passati; "
  8619. 498619,112,1344,2,8,1,40,5,"Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; "
  8620. 498620,112,1345,2,12,1,45,7,"Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalan’’ ti. "
  8621. 498621,112,1346,2,36,1,194,29,"Tattha sukhatā ca {kāye}ti tāta brahmadatta, yadetaṃ khemaṃ vā subhikkhaṃ vā yā vā esā sukhatā kāye, idaṃ sabbaṃ imesaṃ sattānaṃ niccaṃ sabbakālameva na bhavati, idaṃ pana aniccaṃ hutvā abhāvadhammaṃ. "
  8622. 498622,112,1346,37,63,1,188,23,"{Atthaccaye}ti so tvaṃ aniccatāvasena issariye vigate attano atthassa accaye yathā nāma bhinnaplavo bhinnanāvo manusso sāgaramajjhe patiṭṭhaṃ alabhanto sampamūḷho hoti, evaṃ mā ahu sampamūḷho. "
  8623. 498623,112,1346,64,76,1,78,11,Tāni attani {passatī}ti tesaṃ kammānaṃ vipākaṃ vindanto tāni attani passati nāma.
  8624. 498624,112,1347,2,16,1,106,14,So ācariyaṃ vanditvā bārāṇasiṃ gantvā pitu sippaṃ dassetvā oparajje patiṭṭhāya pitu accayena rajjaṃ pāpuṇi.
  8625. 498625,112,1347,17,25,1,59,8,Tassa piṅgiyo nāma purohito ahosi kakkhaḷo pharuso sāhasiko.
  8626. 498626,112,1347,26,49,1,145,17,"So yasalobhena cintesi‘‘ yaṃnūnāhaṃ iminā raññā sakalajambudīpe sabbe rājāno gāhāpeyyaṃ, evamesa ekarājā bhavissati, ahampi ekapurohito bhavissāmī’’ ti. "
  8627. 498627,112,1347,50,56,1,37,6,So taṃ rājānaṃ attano kathaṃ gāhāpesi.
  8628. 498628,112,1347,57,69,1,88,12,Rājā mahatiyā senāya nagarā nikkhamitvā ekassa rañño nagaraṃ rundhitvā taṃ rājānaṃ gaṇhi.
  8629. 498629,112,1347,70,84,1,104,10,Etenupāyena sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā rājasahassaparivuto‘‘ takkasilāyaṃ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti agamāsi.
  8630. 498630,112,1347,85,91,1,61,6,Bodhisatto nagaraṃ paṭisaṅkharitvā parehi appadhaṃsiyaṃ akāsi.
  8631. 498631,112,1348,2,17,1,136,14,Bārāṇasirājā gaṅgānadītīre mahato nigrodharukkhasssa mūle sāṇiṃ parikkhipāpetvā upari vitānaṃ kārāpetvā sayanaṃ paññapetvā nivāsaṃ gaṇhi.
  8632. 498632,112,1348,18,50,1,205,26,"So jambudīpatale sahassarājāno gahetvā yujjhamānopi takkasilaṃ gahetuṃ asakkonto attano purohitaṃ pucchi‘‘ ācariya, mayaṃ ettakehi rājūhi saddhiṃ āgantvāpi takkasilaṃ gahetuṃ na sakkoma, kiṃ nu kho kātabban’’ ti."
  8633. 498633,112,1348,51,84,1,247,26,"‘‘ Mahārāja, sahassarājūnaṃ akkhīni uppāṭetvā māretvā kucchiṃ phāletvā pañcamadhuramaṃsaṃ ādāya imasmiṃ nigrodhe adhivatthāya devatāya balikammaṃ katvā antavaṭṭīhi rukkhaṃ parikkhipitvā lohitapañcaṅgulikāni karoma, evaṃ no khippameva jayo bhavissatī’’ ti. "
  8634. 498634,112,1348,85,118,1,259,29,Rājā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā antosāṇiyaṃ mahābale malle ṭhapetvā ekamekaṃ rājānaṃ pakkosāpetvā nippīḷanena visaññaṃ kāretvā akkhīni uppāṭetvā māretvā maṃsaṃ ādāya kaḷevarāni gaṅgāyaṃ pavāhetvā vuttappakāraṃ balikammaṃ kāretvā balibheriṃ ākoṭāpetvā yuddhāya gato.
  8635. 498635,112,1349,2,16,1,99,12,"Athassa aṭṭālakato eko yakkho āgantvā dakkhiṇakkhiṃ uppāṭetvā agamāsi, athassa mahatī vedanā uppajji. "
  8636. 498636,112,1349,17,24,1,72,7,So vedanāppatto āgantvā nigrodharukkhamūle paññattāsane uttānako nipajji.
  8637. 498637,112,1349,25,49,1,182,23,"Tasmiṃ khaṇe eko gijjho ekaṃ tikhiṇakoṭikaṃ aṭṭhiṃ gahetvā rukkhagge nisinno maṃsaṃ khāditvā aṭṭhiṃ vissajjesi, aṭṭhikoṭi āgantvā rañño vāmakkhimhi ayasūlaṃ viya patitvā akkhiṃ bhindi. "
  8638. 498638,112,1349,50,55,1,46,5,Tasmiṃ khaṇe bodhisattassa vacanaṃ sallakkhesi.
  8639. 498639,112,1349,56,85,1,156,23,So‘‘ amhākaṃ ācariyo‘ ime sattā bījānurūpaṃ phalaṃ viya kammānurūpaṃ vipākaṃ anubhontī’ ti kathento idaṃ disvā kathesi maññe’’ ti vatvā vilapanto dve gāthā abhāsi–
  8640. 498640,112,1350,2,4,1,0,0,16.
  8641. 498641,112,1351,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Idaṃ tadācariyavaco, pārāsariyo yadabravi;"
  8642. 498642,112,1352,2,15,1,49,11,"‘ Mā su tvaṃ akari pāpaṃ, yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape’. "
  8643. 498643,112,1353,2,4,1,0,0,17.
  8644. 498644,112,1354,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Ayameva so piṅgiya venasākho, yamhi ghātayiṃ khattiyānaṃ sahasssaṃ; "
  8645. 498645,112,1355,2,12,1,62,7,"Alaṅkate candanasārānulitte, tameva dukkhaṃ paccāgataṃ maman’’ ti. "
  8646. 498646,112,1356,2,11,1,56,7,Tattha idaṃ {tadācariyavaco}ti idaṃ taṃ ācariyassa vacanaṃ.
  8647. 498647,112,1356,12,17,1,32,4,{Pārāsariyo}ti taṃ gottena kitteti.
  8648. 498648,112,1356,18,42,1,124,21,"Pacchā katan ti yaṃ pāpaṃ tayā kataṃ, pacchā taṃ tapeyya kilameyya, taṃ mā karīti ovādaṃ adāsi, ahaṃ panassa vacanaṃ na karinti. "
  8649. 498649,112,1356,43,48,1,43,4,{Ayamevā}ti nigrodharukkhaṃ dassento vilapati.
  8650. 498650,112,1356,49,52,1,25,2,{Venasākho}ti patthaṭasākho.
  8651. 498651,112,1356,53,60,1,55,7,Yamhi ghātayin ti yamhi rukkhe khattiyasahassaṃ māresiṃ.
  8652. 498652,112,1356,61,84,1,182,20,"Alaṅkate {candanasārānulitte}ti rājālaṅkārehi alaṅkate lohitacandanasārānulitte te khattiye yatthāhaṃ ghātesiṃ , ayameva so rukkho idāni mayhaṃ kiñci parittāṇaṃ kātuṃ na sakkotīti dīpeti. "
  8653. 498653,112,1356,85,106,1,146,19,"Tameva dukkhan ti yaṃ mayā paresaṃ akkhiuppāṭanadukkhaṃ kataṃ, idaṃ me tatheva paṭiāgataṃ, idāni no ācariyassa vacanaṃ matthakaṃ pattanti paridevati. "
  8654. 498654,112,1357,2,8,1,44,5,So evaṃ paridevamāno aggamahesiṃ anussaritvā–
  8655. 498655,112,1358,2,4,1,0,0,18.
  8656. 498656,112,1359,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Sāmā ca kho candanalittagattā, laṭṭhīva sobhañjanakassa uggatā; "
  8657. 498657,112,1360,2,15,1,67,10,"Adisvā kālaṃ karissāmi ubbariṃ, taṃ me ito dukkhataraṃ bhavissatī’’ ti."
  8658. 498658,112,1360,16,16,1,0,0,–
  8659. 498659,112,1361,2,3,1,9,1,Gāthamāha –
  8660. 498660,112,1362,2,40,1,288,34,"Tassattho – mama bhariyā suvaṇṇasāmā ubbarī yathā nāma siggurukkhassa uju uggatā sākhā mandamāluteritā kampamānā sobhati, evaṃ itthivilāsaṃ kurumānā sobhati, tamahaṃ idāni akkhīnaṃ bhinnattā ubbariṃ adisvāva kālaṃ karissāmi, taṃ me tassā adassanaṃ ito maraṇadukkhatopi dukkhataraṃ bhavissatīti. "
  8661. 498661,112,1363,2,8,1,43,6,So evaṃ vilapantova maritvā niraye nibbatti.
  8662. 498662,112,1363,9,20,1,74,10,"Na naṃ issariyaluddho purohito parittāṇaṃ kātuṃ sakkhi, na attano issariyaṃ. "
  8663. 498663,112,1363,21,26,1,46,5,Tasmiṃ matamatteyeva balakāyo bhijjitvā palāyi.
  8664. 498664,112,1364,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8665. 498665,112,1364,9,26,1,99,11,"‘‘ tadā bārāṇasirājā bodhirājakumāro ahosi, piṅgiyo devadatto, disāpāmokkhācariyo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8666. 498666,112,1365,2,4,1,29,2,Venasākhajātakavaṇṇanā tatiyā.
  8667. 498667,112,1367,2,7,1,18,2,[ 354]4. Uragajātakavaṇṇanā
  8668. 498668,112,1368,2,15,1,94,12,Uragova tacaṃ jiṇṇan ti idaṃ satthā jetavane viharanto mataputtakaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.
  8669. 498669,112,1368,16,19,1,49,3,Vatthu pana matabhariyamatapitikavatthusadisameva.
  8670. 498670,112,1368,20,127,1,589,77,"Idhāpi tatheva satthā tassa nivesanaṃ gantvā taṃ āgantvā vanditvā nisinnaṃ‘‘ kiṃ, āvuso, socasī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante , puttassa me matakālato paṭṭhāya socāmī’’ ti vutte‘‘ āvuso, bhijjanadhammaṃ nāma bhijjati, nassanadhammaṃ nāma nassati, tañca kho na ekasmiṃyeva kule, nāpi ekasmiññeva gāme, atha kho aparimāṇesu cakkavāḷesu tīsu bhavesu amaraṇadhammo nāma natthi, tabbhāveneva ṭhātuṃ samattho ekasaṅkhāropi sassato nāma natthi, sabbe sattā maraṇadhammā, sabbe saṅkhārā bhijjanadhammā, porāṇakapaṇḍitāpi putte mate‘ maraṇadhammaṃ mataṃ, nassanadhammaṃ naṭṭhan’ ti na sociṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  8671. 498671,112,1369,2,17,1,153,15,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ dvāragāmake brāhmaṇakule nibbattitvā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā kasikammena jīvikaṃ kappesi.
  8672. 498672,112,1369,18,26,1,43,8,Tassa putto ca dhītā cāti dve dārakā ahesuṃ.
  8673. 498673,112,1369,27,54,1,146,20,"So puttassa vayappattassa samānakulato kumārikaṃ āharitvā adāsi, iti te dāsiyā saddhiṃ cha janā ahesuṃ– bodhisatto, bhariyā, putto, dhītā, suṇisā, dāsīti. "
  8674. 498674,112,1369,55,60,1,41,5,Te samaggā sammodamānā piyasaṃvāsā ahesuṃ.
  8675. 498675,112,1369,61,108,1,309,35,"Bodhisatto sesānaṃ pañcannaṃ evaṃ ovādaṃ deti‘‘ tumhe yathāladdhaniyāmeneva dānaṃ detha, sīlaṃ rakkhatha, uposathakammaṃ karotha, maraṇassatiṃ bhāvetha, tumhākaṃ maraṇabhāvaṃ sallakkhetha, imesañhi sattānaṃ maraṇaṃ dhuvaṃ, jīvitaṃ addhuvaṃ, sabbe saṅkhārā aniccā khayavayadhamminova, rattiñca divā ca appamattā hothā’’ ti. "
  8676. 498676,112,1369,109,121,1,65,8,Te‘‘ sādhū’’ ti ovādaṃ sampaṭicchitvā appamattā maraṇassatiṃ bhāventi.
  8677. 498677,112,1370,2,10,1,62,7,Athekadivasaṃ bodhisatto puttena saddhiṃ khettaṃ gantvā kasati.
  8678. 498678,112,1370,11,15,1,36,4,Putto kacavaraṃ saṅkaḍḍhitvā jhāpeti.
  8679. 498679,112,1370,16,21,1,41,5,Tassāvidūre ekasmiṃ vammike āsīviso atthi.
  8680. 498680,112,1370,22,26,1,26,4,Dhūmo tassa akkhīni pahari.
  8681. 498681,112,1370,27,48,1,111,16,"So kuddho nikkhamitvā‘‘ imaṃ nissāya mayhaṃ bhayan’’ ti catasso dāṭhā nimujjāpento taṃ ḍaṃsi, so parivattitvā patito. "
  8682. 498682,112,1370,49,70,1,164,21,Bodhisatto parivattitvā taṃ patitaṃ disvā goṇe ṭhapetvā gantvā tassa matabhāvaṃ ñatvā taṃ ukkhipitvā ekasmiṃ rukkhamūle nipajjāpetvā pārupitvā neva rodi na paridevi–
  8683. 498683,112,1370,71,90,1,125,13,"‘‘ bhijjanadhammaṃ pana bhinnaṃ, maraṇadhammaṃ mataṃ, sabbe saṅkhārā aniccā maraṇanipphattikā’’ ti aniccabhāvameva sallakkhetvā kasi. "
  8684. 498684,112,1370,91,151,1,351,45,"So khettasamīpena gacchantaṃ ekaṃ paṭivissakaṃ purisaṃ disvā‘‘ tāta, gehaṃ gacchasī’’ ti pucchitvā‘‘ āmā’’ ti vutte tena hi amhākampi gharaṃ gantvā brāhmaṇiṃ vadeyyāsi‘‘ ajja kira pubbe viya dvinnaṃ bhattaṃ anāharitvā ekassevāhāraṃ āhareyyātha, pubbe ca ekikāva dāsī āhāraṃ āharati, ajja pana cattāropi janā suddhavatthanivatthā gandhapupphahatthā āgaccheyyāthā’’ ti. "
  8685. 498685,112,1370,152,163,1,45,7,So‘‘ sādhū’’ ti gantvā brāhmaṇiyā tatheva kathesi.
  8686. 498686,112,1370,164,172,1,34,6,"Kena te, tāta, imaṃ sāsanaṃ dinnanti. "
  8687. 498687,112,1370,173,177,1,17,2,"Brāhmaṇena , ayyeti. "
  8688. 498688,112,1370,178,191,1,52,8,"Sā‘‘ putto me mato’’ ti aññāsi, kampanamattampissā nāhosi. "
  8689. 498689,112,1370,192,205,1,119,12,Evaṃ subhāvitacittā suddhavatthanivatthā gandhapupphahatthā dāsiṃ pana āhāraṃ āharāpetvā sesehi saddhiṃ khettaṃ agamāsi.
  8690. 498690,112,1370,206,212,1,41,6,Ekassapi roditaṃ vā paridevitaṃ vā nāhosi.
  8691. 498691,112,1371,2,7,1,55,5,Bodhisatto puttassa nipannachāyāyameva nisīditvā bhuñji.
  8692. 498692,112,1371,8,18,1,91,10,Bhuttāvasāne sabbepi dārūni uddharitvā taṃ citakaṃ āropetvā gandhapupphehi pūjetvā jhāpesuṃ.
  8693. 498693,112,1371,19,28,1,69,8,"Ekassa ca ekabindupi assu nāhosi, sabbepi subhāvitamaraṇassatino honti. "
  8694. 498694,112,1371,29,35,1,50,6,Tesaṃ sīlatejena sakkassa āsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
  8695. 498695,112,1371,36,89,1,297,39,"So‘‘ ko nu kho maṃ ṭhānā cāvetukāmo’’ ti upadhārento tesaṃ guṇatejena uṇhabhāvaṃ ñatvā pasannamānaso hutvā‘‘ mayā etesaṃ santikaṃ gantvā sīhanādaṃ nadāpetvā sīhanādapariyosāne etesaṃ nivesanaṃ sattaratanaparipuṇṇaṃ katvā āgantuṃ vaṭṭatī’’ ti vegena tattha gantvā āḷāhanapasse ṭhito‘‘ tāta, kiṃ karothā’’ ti āha."
  8696. 498696,112,1371,90,100,1,29,5,"‘‘ Ekaṃ manussaṃ jhāpema, sāmī’’ ti."
  8697. 498697,112,1371,101,117,1,70,11,"‘‘ Na tumhe manussaṃ jhāpessatha, ekaṃ pana migaṃ māretvā pacatha maññe’’ ti."
  8698. 498698,112,1371,118,128,1,37,5,"‘‘ Natthetaṃ sāmi, manussameva jhāpemā’’ ti."
  8699. 498699,112,1371,129,139,1,36,6,‘‘ Tena hi verimanusso vo bhavissatī’’ ti.
  8700. 498700,112,1371,140,155,1,55,10,"Atha naṃ bodhisatto‘‘ orasaputto no sāmi, na veriko’’ ti āha."
  8701. 498701,112,1371,156,166,1,36,6,‘‘ Tena hi vo appiyaputto bhavissatī’’ ti?
  8702. 498702,112,1371,167,176,1,25,4,"‘‘ Ativiya piyaputto, sāmī’’ ti."
  8703. 498703,112,1371,177,186,1,23,5,‘‘ Atha kasmā na rodasī’’ ti?
  8704. 498704,112,1371,187,192,1,45,5,So arodanakāraṇaṃ kathento paṭhamaṃ gāthamāha–
  8705. 498705,112,1372,2,4,1,0,0,19.
  8706. 498706,112,1373,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Uragova tacaṃ jiṇṇaṃ, hitvā gacchati saṃ tanuṃ; "
  8707. 498707,112,1374,2,9,1,39,6,"Evaṃ sarīre nibbhoge, pete kālakate sati. "
  8708. 498708,112,1375,2,4,1,0,0,20.
  8709. 498709,112,1376,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; "
  8710. 498710,112,1377,2,15,1,45,10,"Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatī’’ ti. "
  8711. 498711,112,1378,2,8,1,34,6,Tattha saṃ tanun ti attano sarīraṃ.
  8712. 498712,112,1378,9,14,1,47,4,{Nibbhoge}ti jīvitindriyassa abhāvena bhogarahite.
  8713. 498713,112,1378,15,19,1,25,3,{Pete}ti paralokaṃ paṭigate.
  8714. 498714,112,1378,20,26,1,32,4,"{Kālakate}ti katakāle, mateti attho. "
  8715. 498715,112,1378,27,73,1,301,41,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sāmi, mama putto yathā nāma urago jiṇṇatacaṃ nicchinditvā anoloketvā anapekkho chaḍḍetvā gaccheyya, evaṃ attano sarīraṃ chaḍḍetvā gacchati, tassa jīvitindriyarahite sarīre evaṃ nibbhoge tasmiñca me putte pete puna paṭigate maraṇakālaṃ katvā ṭhite sati ko kāruññena vā paridevena vā attho. "
  8716. 498716,112,1378,74,94,1,131,18,"Ayañhi yathā sūlehi vijjhitvā ḍayhamāno sukhadukkhaṃ na jānāti, evaṃ ñātīnaṃ paridevitampi na jānāti, tena kāraṇenāhaṃ etaṃ na socāmi. "
  8717. 498717,112,1378,95,103,1,34,7,"Yā tassa attano gati, taṃ so gatoti. "
  8718. 498718,112,1379,2,21,1,77,12,"Sakko bodhisattassa vacanaṃ sutvā brāhmaṇiṃ pucchi‘‘ amma, tuyhaṃ so kiṃ hotī’’ ti?"
  8719. 498719,112,1379,22,39,1,94,12,"‘‘ Dasa māse kucchinā pariharitvā thaññaṃ pāyetvā hatthapāde saṇṭhapetvā vaḍḍhitaputto me, sāmī’’ ti."
  8720. 498720,112,1379,40,63,1,93,16,"‘‘ Amma, pitā tāva purisabhāvena mā rodatu, mātu hadayaṃ pana mudukaṃ hoti, tvaṃ kasmā na rodasī’’ ti? "
  8721. 498721,112,1379,64,67,1,26,3,Sā arodanakāraṇaṃ kathentī–
  8722. 498722,112,1380,2,4,1,0,0,21.
  8723. 498723,112,1381,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Anavhito tato āgā, ananuññāto ito gato; "
  8724. 498724,112,1382,2,9,1,41,6,"Yathāgato tathā gato, tattha kā paridevanā. "
  8725. 498725,112,1383,2,4,1,0,0,22.
  8726. 498726,112,1384,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; "
  8727. 498727,112,1385,2,15,1,45,10,"Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatī’’ ti."
  8728. 498728,112,1385,16,18,1,14,1,– gāthādvayamāha–
  8729. 498729,112,1386,2,11,1,60,8,Tattha {anavhito}ti ayaṃ tāta mayā paralokato anavhito ayācito.
  8730. 498730,112,1386,12,17,1,25,4,{Āgā}ti amhākaṃ gehaṃ āgato.
  8731. 498731,112,1386,18,26,1,58,7,{Ito}ti ito manussalokato gacchantopi mayā ananuññātova gato.
  8732. 498732,112,1386,27,38,1,77,9,"{Yathāgato}ti āgacchantopi yathā attanova ruciyā āgato, gacchantopi tatheva gato. "
  8733. 498733,112,1386,39,47,1,46,7,{Tatthā}ti tasmiṃ tassa ito gamane kā paridevanā.
  8734. 498734,112,1386,48,53,1,39,4,{Ḍayhamāno}ti gāthā vuttanayena veditabbā.
  8735. 498735,112,1387,2,20,1,78,13,"Sakko brāhmaṇiyā kathaṃ sutvā tassa bhaginiṃ pucchi‘‘ amma, tuyhaṃ so kiṃ hotī’’ ti?"
  8736. 498736,112,1387,21,30,1,16,4,"‘‘ Bhātā me, sāmī’’ ti."
  8737. 498737,112,1387,31,48,1,64,11,"‘‘ Amma, bhaginiyo nāma bhātūsu sinehā honti, tvaṃ kasmā na rodasī’’ ti? "
  8738. 498738,112,1387,49,52,1,26,3,Sā arodanakāraṇaṃ kathentī–
  8739. 498739,112,1388,2,4,1,0,0,23.
  8740. 498740,112,1389,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Sace rode kisā assaṃ, tassā me kiṃ phalaṃ siyā; "
  8741. 498741,112,1390,2,8,1,40,5,"Ñātimittasuhajjānaṃ , bhiyyo no aratī siyā. "
  8742. 498742,112,1391,2,4,1,0,0,24.
  8743. 498743,112,1392,2,10,1,39,5,"Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; "
  8744. 498744,112,1393,2,15,1,45,10,"Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatī’’ ti."
  8745. 498745,112,1393,16,18,1,14,1,– gāthādvayamāha–
  8746. 498746,112,1394,2,13,1,62,9,"Tattha {sace}ti yadi ahaṃ bhātari mate rodeyyaṃ, kisasarīrā assaṃ. "
  8747. 498747,112,1394,14,22,1,53,8,Bhātu pana me tappaccayā vuḍḍhi nāma natthīti dasseti.
  8748. 498748,112,1394,23,34,1,65,10,Tassā {me}ti tassā mayhaṃ rodantiyā kiṃ phalaṃ ko ānisaṃso bhaveyya.
  8749. 498749,112,1394,35,40,1,38,5,Mayhaṃ avuddhi pana paññāyatīti dīpeti.
  8750. 498750,112,1394,41,45,1,41,3,Ñātimittasuhajjānan ti ñātimittasuhadānaṃ .
  8751. 498751,112,1394,46,49,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  8752. 498752,112,1394,50,66,1,79,14,"Bhiyyo {no}ti ye amhākaṃ ñātī ca mittā ca suhadayā ca, tesaṃ adhikatarā arati siyā. "
  8753. 498753,112,1395,2,19,1,71,12,"Sakko bhaginiyā kathaṃ sutvā bhariyaṃ pucchi‘‘ amma, tuyhaṃ so kiṃ hotī’’ ti?"
  8754. 498754,112,1395,20,29,1,15,4,"‘‘ Pati me, sāmī’’ ti."
  8755. 498755,112,1395,30,47,1,70,12,"‘‘ Itthiyo nāma patimhi mate vidhavā honti anāthā, tvaṃ kasmā na rodasī’’ ti. "
  8756. 498756,112,1395,48,51,1,31,3,Sāpissa arodanakāraṇaṃ kathentī–
  8757. 498757,112,1396,2,4,1,0,0,25.
  8758. 498758,112,1397,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yathāpi dārako candaṃ, gacchantamanurodati; "
  8759. 498759,112,1398,2,6,1,36,3,"Evaṃsampadamevetaṃ , yo petamanusocati. "
  8760. 498760,112,1399,2,4,1,0,0,26.
  8761. 498761,112,1400,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; "
  8762. 498762,112,1401,2,15,1,45,10,"Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatī’’ ti."
  8763. 498763,112,1401,16,18,1,14,1,– gāthādvayamāha–
  8764. 498764,112,1402,2,52,1,314,39,"Tassattho – yathā nāma yattha katthaci yuttāyuttaṃ labbhanīyālabbhanīyaṃ ajānanto bāladārako mātu ucchaṅge nisinno puṇṇamāsiyaṃ puṇṇaṃ candaṃ ākāse gacchantaṃ disvā‘‘ amma, candaṃ me dehi, amma, candaṃ me dehī’’ ti punappunaṃ rodati, evaṃsampadamevetaṃ, evaṃnipphattikameva etaṃ tassa ruṇṇaṃ hoti, yo petaṃ kālakataṃ anusocati. "
  8765. 498765,112,1402,53,56,1,18,3,Itopi ca bālataraṃ.
  8766. 498766,112,1402,57,58,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  8767. 498767,112,1402,59,76,1,119,16,"So hi vijjamānacandaṃ anurodati, mayhaṃ pana pati mato etarahi avijjamāno sūlehi vijjhitvā ḍayhamānopi na kiñci jānātīti. "
  8768. 498768,112,1403,2,20,1,69,12,"Sakko bhariyāya vacanaṃ sutvā dāsiṃ pucchi‘‘ amma, tuyhaṃ so kiṃ hotī’’ ti?"
  8769. 498769,112,1403,21,30,1,15,4,"‘‘ Ayyo me, sāmī’’ ti."
  8770. 498770,112,1403,31,55,1,89,14,"‘‘ Nanu tvaṃ iminā pīḷetvā pothetvā paribhuttā bhavissasi, tasmā‘‘ sumuttā ahan’’ ti na rodasī’’ ti."
  8771. 498771,112,1403,56,78,1,121,16,"‘ Sāmi, mā evaṃ avaca, na etaṃ etassa anucchavikaṃ, khantimettānuddayasampanno me ayyaputto, ure saṃvaḍḍhitaputto viya ahosī’ ti."
  8772. 498772,112,1403,79,88,1,23,5,‘‘ Atha kasmā na rodasī’’ ti?
  8773. 498773,112,1403,89,92,1,31,3,Sāpissa arodanakāraṇaṃ kathentī–
  8774. 498774,112,1404,2,4,1,0,0,27.
  8775. 498775,112,1405,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yathāpi udakakumbho, bhinno appaṭisandhiyo; "
  8776. 498776,112,1406,2,6,1,36,3,"Evaṃsampadamevetaṃ , yo petamanusocati. "
  8777. 498777,112,1407,2,4,1,0,0,28.
  8778. 498778,112,1408,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; "
  8779. 498779,112,1409,2,15,1,45,10,"Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatī’’ ti."
  8780. 498780,112,1409,16,18,1,14,1,– gāthādvayamāha–
  8781. 498781,112,1410,2,52,1,405,45,"Tassattho – yathā nāma udakakumbho ukkhipiyamāno patitvā sattadhā bhinno puna tāni kapālāni paṭipāṭiyā ṭhapetvā saṃvidahitvā paṭipākatikaṃ kātuṃ na sakkoti, yo petamanusocati, tassapi etamanusocanaṃ evaṃnipphattikameva hoti, matassa puna jīvāpetuṃ asakkuṇeyyattā iddhimato vā iddhānubhāvena bhinnaṃ kumbhaṃ saṃvidahitvā udakassa pūretuṃ sakkā bhaveyya, kālakato pana iddhibalenāpi na sakkā paṭipākatitaṃ kātunti. "
  8782. 498782,112,1410,53,56,1,25,3,Itarā gāthā vuttatthāyeva.
  8783. 498783,112,1411,2,58,1,333,43,"Sakko sabbesaṃ dhammakathaṃ sutvā pasīditvā‘‘ tumhehi appamattehi maraṇassati bhāvitā, tumhe ito paṭṭhāya sahatthena kammaṃ mā karittha, ahaṃ, sakko devarājā, ahaṃ vo gehe satta ratanāni aparimāṇāni karissāmi, tumhe dānaṃ detha , sīlaṃ rakkhatha, uposathakammaṃ karotha, appamattā hothā’’ ti tesaṃ ovādaṃ datvā gehaṃ aparimitadhanaṃ katvā pakkāmi. "
  8784. 498784,112,1412,2,15,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  8785. 498785,112,1412,16,34,1,100,14,"Tadā dāsī khujjuttarā ahosi, dhītā uppalavaṇṇā, putto rāhulo, mātā khemā, brāhmaṇo pana ahameva ahosinti. "
  8786. 498786,112,1413,2,4,1,27,2,Uragajātakavaṇṇanā catutthā.
  8787. 498787,112,1415,2,7,1,18,2,[ 355]5. Ghaṭajātakavaṇṇanā
  8788. 498788,112,1416,2,16,1,94,12,Aññe socanti {rodantī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño ekaṃ amaccaṃ ārabbha kathesi.
  8789. 498789,112,1416,17,20,1,31,3,Vatthu heṭṭhā kathitasadisameva.
  8790. 498790,112,1416,21,37,1,132,16,Idha pana rājā attano upakārasssa amaccassa mahantaṃ yasaṃ datvā paribhedakānaṃ kathaṃ gahetvā taṃ bandhāpetvā bandhanāgāre pavesesi.
  8791. 498791,112,1416,38,43,1,46,5,So tattha nisinnova sotāpattimaggaṃ nibbattesi.
  8792. 498792,112,1416,44,49,1,38,5,Rājā tassa guṇaṃ sallakkhetvā mocāpesi.
  8793. 498793,112,1416,50,58,1,59,8,So gandhamālaṃ ādāya satthu santikaṃ gantvā vanditvā nisīdi.
  8794. 498794,112,1416,59,112,1,234,35,"Atha naṃ satthā‘‘ anattho kira te uppanno’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante, anatthena pana me attho āgato, sotāpattimaggo nibbatto’’ ti vutte‘‘ na kho, upāsaka, tvaññeva anatthena atthaṃ āhari, porāṇakapaṇḍitāpi āhariṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  8795. 498795,112,1417,2,22,1,125,14,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti,‘‘ ghaṭakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  8796. 498796,112,1417,23,31,1,69,8,So aparena samayena takkasilāyaṃ uggahitasippo dhammena rajjaṃ kāresi.
  8797. 498797,112,1417,32,37,1,32,5,Tassa antepure eko amacco dubbhi.
  8798. 498798,112,1417,38,44,1,41,6,So taṃ paccakkhato ñatvā raṭṭhā pabbājesi.
  8799. 498799,112,1417,45,51,1,46,6,Tadā sāvatthiyaṃ dhaṅkarājā nāma rajjaṃ kāresi.
  8800. 498800,112,1417,52,65,1,110,13,So tassa santikaṃ gantvā taṃ upaṭṭhahitvā heṭṭhā vuttanayena attano vacanaṃ gāhāpetvā bārāṇasirajjaṃ gaṇhāpesi.
  8801. 498801,112,1417,66,74,1,79,8,Sopi rajjaṃ gahetvā bodhisattaṃ saṅkhalikāhi bandhāpetvā bandhanāgāraṃ pavesesi.
  8802. 498802,112,1417,75,87,1,83,10,"Bodhisatto jhānaṃ nibbattetvā ākāse pallaṅkena nisīdi, dhaṅkassa sarīre ḍāho uppajji. "
  8803. 498803,112,1417,88,98,1,111,10,So gantvā bodhisattassa suvaṇṇādāsaphullapadumasassirikaṃ mukhaṃ disvā bodhisattaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  8804. 498804,112,1418,2,4,1,0,0,29.
  8805. 498805,112,1419,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Aññe socanti rodanti, aññe assumukhā janā; "
  8806. 498806,112,1420,2,11,1,44,6,"Pasannamukhavaṇṇosi , kasmā ghaṭa na socasī’’ ti. "
  8807. 498807,112,1421,2,8,1,38,5,Tattha {aññe}ti taṃ ṭhapetvā sesamanussā.
  8808. 498808,112,1422,2,9,1,63,7,Athassa bodhisatto asocanakāraṇaṃ kathento catasso gāthā abhāsi–
  8809. 498809,112,1423,2,4,1,0,0,30.
  8810. 498810,112,1424,2,9,1,37,4,"‘ ‘ Nābbhatītaharo soko, nānāgatasukhāvaho; "
  8811. 498811,112,1425,2,10,1,43,7,"Tasmā dhaṅka na socāmi, natthi soke dutīyatā. "
  8812. 498812,112,1426,2,4,1,0,0,31.
  8813. 498813,112,1427,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Socaṃ paṇḍu kiso hoti, bhattañcassa na ruccati; "
  8814. 498814,112,1428,2,8,1,42,5,"Amittā sumanā honti, sallaviddhassa ruppato. "
  8815. 498815,112,1429,2,4,1,0,0,32.
  8816. 498816,112,1430,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; "
  8817. 498817,112,1431,2,9,1,43,6,"Ṭhitaṃ maṃ nāgamissati, evaṃ diṭṭhapado ahaṃ. "
  8818. 498818,112,1432,2,4,1,0,0,33.
  8819. 498819,112,1433,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Yassattā nālamekova, sabbakāmarasāharo; "
  8820. 498820,112,1434,2,12,1,45,7,"Sabbāpi pathavī tassa, na sukhaṃ āvahissatī’’ ti. "
  8821. 498821,112,1435,2,10,1,55,6,"Tattha {nābbhatītaharo}ti nābbhatītāhāro, ayameva vā pāṭho. "
  8822. 498822,112,1435,11,19,1,67,8,Soko nāma abbhatītaṃ atikkantaṃ niruddhaṃ atthaṅgataṃ puna nāharati.
  8823. 498823,112,1435,20,23,1,19,2,{Dutīyatā}ti sahāyatā.
  8824. 498824,112,1435,24,41,1,106,15,"Atītāharaṇena vā anāgatāharaṇena vā soko nāma kassaci sahāyo na hoti, tenāpi kāraṇenāhaṃ na socāmīti vadati. "
  8825. 498825,112,1435,42,45,1,16,3,Socan ti socanto.
  8826. 498826,112,1435,46,67,1,137,16,Sallaviddhassa {ruppato}ti sokasallena viddhassa teneva ghaṭṭiyamānasssa‘‘ diṭṭhā vata no paccāmittassa piṭṭhī’’ ti amittā sumanā hontīti attho.
  8827. 498827,112,1436,2,20,1,138,16,"Ṭhitaṃ maṃ {nāgamissatī}ti samma dhaṅkarāja, etesu gāmādīsu yattha katthaci ṭhitaṃ maṃ paṇḍukisabhāvādikaṃ sokamūlakaṃ byasanaṃ na āgamissati. "
  8828. 498828,112,1436,21,33,1,76,10,"Evaṃ {diṭṭhapado}ti yathā taṃ byasanaṃ nāgacchati, evaṃ mayā jhānapadaṃ diṭṭhaṃ."
  8829. 498829,112,1436,34,42,1,38,3,‘‘ Aṭṭhalokadhammapadan’’ tipi vadantiyeva .
  8830. 498830,112,1436,43,58,1,71,10,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ na mattaṃ nāgamissatī’’ ti likhitaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ natthi. "
  8831. 498831,112,1436,59,65,1,102,6,Pariyosānagāthāya icchitapatthitatthena jhānasukhasaṅkhātaṃ sabbakāmarasaṃ āharatīti sabbakāmarasāharo.
  8832. 498832,112,1436,66,92,1,186,23,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yassa rañño pahāya aññasahāye attāva eko sabbakāmarasāharo nālaṃ, sabbaṃ jhānasukhasaṅkhātaṃ kāmarasaṃ āharituṃ asamattho, tassa rañño sabbāpi pathavī na sukhaṃ āvahissati. "
  8833. 498833,112,1436,93,110,1,113,15,"Kāmāturassa hi sukhaṃ nāma natthi, yo pana kilesadaratharahitaṃ jhānasukhaṃ āharituṃ samattho, so rājā sukhī hotīti. "
  8834. 498834,112,1436,111,126,1,70,10,"Yo panetāya gāthāya‘‘ yassatthā nālameko’’ tipi pāṭho, tassattho na dissati. "
  8835. 498835,112,1437,2,14,1,86,11,Iti dhaṅko imā catasso gāthā sutvā bodhisattaṃ khamāpetvā rajjaṃ paṭicchāpetvā pakkāmi.
  8836. 498836,112,1437,15,26,1,133,11,Bodhisattopi rajjaṃ amaccānaṃ paṭiniyyādetvā himavantapadesaṃ gantvā isipabbajjaṃ pabbajitvā aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  8837. 498837,112,1438,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8838. 498838,112,1438,9,23,1,61,9,"‘‘ tadā dhaṅkarājā ānando ahosi, ghaṭarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8839. 498839,112,1439,2,4,1,26,2,Ghaṭajātakavaṇṇanā pañcamā.
  8840. 498840,112,1441,2,7,1,22,2,[ 356]6. Koraṇḍiyajātakavaṇṇanā
  8841. 498841,112,1442,2,12,1,75,9,Eko {araññe}ti idaṃ satthā jetavane viharanto dhammasenāpatiṃ ārabbha kathesi.
  8842. 498842,112,1442,13,31,1,127,13,"Thero kira āgatāgatānaṃ dussīlānaṃ migaluddakamacchabandhādīnaṃ diṭṭhadiṭṭhānaññeva‘‘ sīlaṃ gaṇhatha, sīlaṃ gaṇhathā’’ ti sīlaṃ deti. "
  8843. 498843,112,1442,32,52,1,129,18,"Te there garubhāvena tassa kathaṃ bhindituṃ asakkontā sīlaṃ gaṇhanti, gahetvā ca pana na rakkhanti, attano attano kammameva karonti. "
  8844. 498844,112,1442,53,78,1,113,17,"Thero saddhivihārike āmantetvā ‘‘ āvuso, ime manussā mama santike sīlaṃ gaṇhiṃsu, gaṇhitvā ca pana na rakkhantī’’ ti āha."
  8845. 498845,112,1442,79,106,1,138,20,"‘‘ Bhante, tumhe etesaṃ aruciyā sīlaṃ detha, ete tumhākaṃ kathaṃ bhindituṃ asakkontā gaṇhanti, tumhe ito paṭṭhāya evarūpānaṃ sīlaṃ mā adatthā’’ ti. "
  8846. 498846,112,1442,107,110,1,22,3,Thero anattamano ahosi.
  8847. 498847,112,1442,111,118,1,62,7,Taṃ pavattiṃ sutvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  8848. 498848,112,1442,119,131,1,60,7,"‘‘ āvuso, sāriputtatthero kira diṭṭhadiṭṭhānaññeva sīlaṃ detī’’ ti. "
  8849. 498849,112,1442,132,175,1,192,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa diṭṭhadiṭṭhānaṃ ayācantānaññeva sīlaṃ detī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8850. 498850,112,1443,2,18,1,168,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa jeṭṭhantevāsiko koraṇḍiyo nāma ahosi.
  8851. 498851,112,1443,19,37,1,104,13,"Tadā so ācariyo diṭṭhadiṭṭhānaṃ kevaṭṭādīnaṃ ayācantānaññeva‘‘ sīlaṃ gaṇhatha, sīlaṃ gaṇhathā’’ ti sīlaṃ deti. "
  8852. 498852,112,1443,38,47,1,65,8,Te gahetvāpi na rakkhanti ācariyo tamatthaṃ antevāsikānaṃ ārocesi.
  8853. 498853,112,1443,48,74,1,136,18,"Antevāsikā‘‘ bhante, tumhe etesaṃ aruciyā sīlaṃ detha, tasmā bhindanti, ito dāni paṭṭhāya yācantānaññeva dadeyyātha, mā ayācantānan’’ ti vadiṃsu. "
  8854. 498854,112,1443,75,84,1,64,8,"So vippaṭisārī ahosi, evaṃ santepi diṭṭhadiṭṭhānaṃ sīlaṃ detiyeva. "
  8855. 498855,112,1444,2,10,1,86,8,Athekadivasaṃ ekasmā gāmā manussā āgantvā brāhmaṇavācanakatthāya ācariyaṃ nimantayiṃsu.
  8856. 498856,112,1444,11,38,1,165,21,"So koraṇḍiyamāṇavaṃ pakkositvā‘‘ tāta, ahaṃ na gacchāmi, tvaṃ ime pañcasate māṇave gahetvā tattha gantvā vācanakāni sampaṭicchitvā amhākaṃ dinnakoṭṭhāsaṃ āharā’’ ti pesesi. "
  8857. 498857,112,1444,39,69,1,190,24,"So gantvā paṭinivattanto antarāmagge ekaṃ kandaraṃ disvā cintesi‘‘ amhākaṃ ācariyo diṭṭhadiṭṭhānaṃ ayācantānaññeva sīlaṃ deti, ito dāni paṭṭhāya yathā yācantānaññeva deti, tathā naṃ karissāmī’’ ti. "
  8858. 498858,112,1444,70,85,1,112,13,"So tesu māṇavesu sukhanisinnesu uṭṭhāya mahantaṃ mahantaṃ selaṃ ukkhipitvā kandarāyaṃ khipi, punappunaṃ khipiyeva. "
  8859. 498859,112,1444,86,101,1,55,10,"Atha naṃ te māṇavā uṭṭhāya‘‘ ācariya, kiṃ karosī’’ ti āhaṃsu. "
  8860. 498860,112,1444,102,112,1,56,9,"So na kiñci kathesi, te vegena gantvā ācariyassa ārocesuṃ. "
  8861. 498861,112,1444,113,120,1,58,7,Ācariyo āgantvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  8862. 498862,112,1445,2,4,1,0,0,34.
  8863. 498863,112,1446,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Eko araññe girikandarāyaṃ, paggayha paggayha silaṃ pavecchasi; "
  8864. 498864,112,1447,2,13,1,60,8,"Punappunaṃ santaramānarūpo, koraṇḍiya ko nu tava yidhattho’’ ti. "
  8865. 498865,112,1448,2,15,1,76,12,Tattha ko nu tava {yidhattho}ti ko nu tava idha kandarāyaṃ silākhipanena attho.
  8866. 498866,112,1449,2,11,1,63,8,So tassa vacanaṃ sutvā ācariyaṃ pabodhetukāmo dutiyaṃ gāthamāha–
  8867. 498867,112,1450,2,4,1,0,0,35.
  8868. 498868,112,1451,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Ahañhimaṃ sāgarasevitantaṃ, samaṃ karissāmi yathāpi pāṇi; "
  8869. 498869,112,1452,2,15,1,64,10,"Vikiriya sānūni ca pabbatāni ca, tasmā silaṃ dariyā pakkhipāmī’’ ti. "
  8870. 498870,112,1453,2,9,1,44,6,Tattha ahañhiman ti ahañhi imaṃ mahāpathaviṃ.
  8871. 498871,112,1453,10,15,1,47,5,Sāgarasevitantan ti sāgarehi sevitaṃ cāturantaṃ.
  8872. 498872,112,1453,16,23,1,47,6,Yathāpi {pāṇī}ti hatthatalaṃ viya samaṃ karissāmi.
  8873. 498873,112,1453,24,27,1,20,2,{Vikiriyā}ti vikiritvā.
  8874. 498874,112,1453,28,37,1,55,8,Sānūni ca pabbatāni {cā}ti paṃsupabbate ca silāpabbate ca.
  8875. 498875,112,1454,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā brāhmaṇo tatiyaṃ gāthamāha–
  8876. 498876,112,1455,2,4,1,0,0,36.
  8877. 498877,112,1456,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Nayimaṃ mahiṃ arahati pāṇikappaṃ, samaṃ manusso karaṇāya meko; "
  8878. 498878,112,1457,2,12,1,58,7,"Maññāmimaññeva dariṃ jigīsaṃ, koraṇḍiya hāhasi jīvalokan’’ ti. "
  8879. 498879,112,1458,2,13,1,61,9,Tattha karaṇāya {meko}ti karaṇāya eko kātuṃ na sakkotīti dīpeti.
  8880. 498880,112,1458,14,41,1,203,25,"Maññāmimaññeva dariṃ jigīsan ti ahaṃ maññāmi tiṭṭhatu pathavī, imaññeva ekaṃ dariṃ jigīsaṃ pūraṇatthāya vāyamanto silā pariyesanto upāyaṃ vicinantova tvaṃ imaṃ jīvalokaṃ hāhasi jahissasi, marissasīti attho. "
  8881. 498881,112,1459,2,7,1,36,5,Taṃ sutvā māṇavo catutthaṃ gāthamāha–
  8882. 498882,112,1460,2,4,1,0,0,37.
  8883. 498883,112,1461,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Sace ayaṃ bhūtadharaṃ na sakkā, samaṃ manusso karaṇāya meko; "
  8884. 498884,112,1462,2,14,1,62,9,"Evameva tvaṃ brahme ime manusse, nānādiṭṭhike nānayissasi te’’ ti. "
  8885. 498885,112,1463,2,53,1,278,38,"Tassattho – sace ayaṃ eko manusso imaṃ bhūtadharaṃ pathaviṃ samaṃ kātuṃ na sakkā na samattho, evameva tvaṃ ime dussīlamanusse nānādiṭṭhike nānayissasi, te evaṃ‘‘ sīlaṃ gaṇhatha, sīlaṃ gaṇhathā’’ ti vadanto attano vasaṃ na ānayissasi, paṇḍitapurisāyeva hi pāṇātipātaṃ‘‘ akusalan’’ ti garahanti. "
  8886. 498886,112,1463,54,69,1,123,13,"Saṃsāramocakādayo panettha kusalasaññino, te tvaṃ kathaṃ ānayissasi, tasmā diṭṭhadiṭṭhānaṃ sīlaṃ adatvā yācantānaññeva dehīti. "
  8887. 498887,112,1464,2,24,1,119,16,"Taṃ sutvā ācariyo‘‘ yuttaṃ vadati koraṇḍiyo, idāni na evarūpaṃ karissāmī’’ ti attano viraddhabhāvaṃ ñatvā pañcamaṃ gāthamāha– "
  8888. 498888,112,1465,2,4,1,0,0,38.
  8889. 498889,112,1466,2,12,1,59,7,"‘ ‘ Saṃkhittarūpena bhavaṃ mamatthaṃ, akkhāsi koraṇḍiya evametaṃ; "
  8890. 498890,112,1467,2,15,1,64,10,"Yathā na sakkā pathavī samāyaṃ, kattuṃ manussena tathā manussā’’ ti. "
  8891. 498891,112,1468,2,7,1,28,5,Tattha samāyan ti samaṃ ayaṃ.
  8892. 498892,112,1468,8,20,1,71,11,"Evaṃ ācariyo māṇavassa thutiṃ akāsi, sopi naṃ bodhetvā sayaṃ gharaṃ nesi. "
  8893. 498893,112,1469,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  8894. 498894,112,1469,10,24,1,68,9,"‘‘ tadā brāhmaṇo sāriputto ahosi, koraṇḍiyamāṇavo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  8895. 498895,112,1470,2,4,1,30,2,Koraṇḍiyajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  8896. 498896,112,1472,2,7,1,21,2,[ 357]7. Laṭukikajātakavaṇṇanā
  8897. 498897,112,1473,2,14,1,94,12,Vandāmi taṃ kuñjara saṭṭhihāyanan ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
  8898. 498898,112,1473,15,36,1,138,15,"Ekasmiñhi divase bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, devadatto kakkhaḷo pharuso sāhasiko, sattesu karuṇāmattampissa natthī’’ ti. "
  8899. 498899,112,1473,37,77,1,163,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa nikkaruṇoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8900. 498900,112,1474,2,18,1,176,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto hatthiyoniyaṃ nibbattitvā vayappatto pāsādiko mahākāyo asītisahassavāraṇaparivāro yūthapati hutvā himavantapadese vihāsi.
  8901. 498901,112,1474,19,33,1,118,13,"Tadā ekā laṭukikā sakuṇikā hatthīnaṃ vicaraṇaṭṭhāne aṇḍāni nikkhipi, tāni pariṇatāni bhinditvā sakuṇapotakā nikkhamiṃsu. "
  8902. 498902,112,1474,34,45,1,119,11,Tesu aviruḷhapakkhesu uppatituṃ asakkontesuyeva mahāsatto asītisahassavāraṇaparivuto gocarāya caranto taṃ padesaṃ patto.
  8903. 498903,112,1474,46,68,1,136,17,"Taṃ disvā laṭukikā cintesi‘‘ ayaṃ hatthirājā mama potake madditvā māressati, handa naṃ puttakānaṃ parittāṇatthāya dhammikārakkhaṃ yācāmī’’ ti. "
  8904. 498904,112,1474,69,80,1,65,10,Sā ubho pakkhe ekato katvā tassa purato ṭhatvā paṭhamaṃ gāthamāha–
  8905. 498905,112,1475,2,4,1,0,0,39.
  8906. 498906,112,1476,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Vandāmi taṃ kuñjara saṭṭhihāyanaṃ, āraññakaṃ yūthapatiṃ yasassiṃ; "
  8907. 498907,112,1477,2,15,1,63,10,"Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi, mā me vadhī puttake dubbalāyā’’ ti. "
  8908. 498908,112,1478,2,8,1,51,5,Tattha saṭṭhihāyanan ti saṭṭhivassakāle hāyanabalaṃ.
  8909. 498909,112,1478,9,12,1,29,3,Yasassin ti parivārasampannaṃ.
  8910. 498910,112,1478,13,24,1,75,10,Pakkhehi taṃ pañcalikaṃ {karomī}ti ahaṃ pakkhehi taṃ añjalikaṃ karomīti attho.
  8911. 498911,112,1479,2,52,1,307,39,"Mahāsatto ‘‘ mā cintayi laṭukike, ahaṃ te puttake rakkhissāmī’’ ti sakuṇapotakānaṃ upari ṭhatvā asītiyā hatthisahassesu gatesu laṭukikaṃ āmantetvā‘‘ laṭukike amhākaṃ pacchato eko ekacāriko hatthī āgacchati, so amhākaṃ vacanaṃ na karissati, tasmiṃ āgate tampi yācitvā puttakānaṃ sotthibhāvaṃ kareyyāsī’’ ti vatvā pakkāmi. "
  8912. 498912,112,1479,53,63,1,78,10,Sāpi tassa paccuggamanaṃ katvā ubhohi pakkhehi añjaliṃ katvā dutiyaṃ gāthamāha–
  8913. 498913,112,1480,2,4,1,0,0,40.
  8914. 498914,112,1481,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Vandāmi taṃ kuñjara ekacāriṃ, āraññakaṃ pabbatasānugocaraṃ; "
  8915. 498915,112,1482,2,15,1,63,10,"Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi, mā me vadhī puttake dubbalāyā’’ ti. "
  8916. 498916,112,1483,2,11,1,86,9,Tattha pabbatasānugocaran ti ghanaselapabbatesu ca paṃsupabbatesu ca gocaraṃ gaṇhantaṃ.
  8917. 498917,112,1484,2,8,1,40,6,So tassā vacanaṃ sutvā tatiyaṃ gāthamāha–
  8918. 498918,112,1485,2,4,1,0,0,41.
  8919. 498919,112,1486,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Vadhissāmi te laṭukike puttakāni, kiṃ me tuvaṃ kāhasi dubbalāsi; "
  8920. 498920,112,1487,2,12,1,58,7,"Sataṃ sahassānipi tādisīnaṃ, vāmena pādena papothayeyyan’’ ti. "
  8921. 498921,112,1488,2,22,1,123,16,"Tattha vadhissāmi {te}ti tvaṃ kasmā mama vicaraṇamagge puttakāni ṭhapesi, yasmā ṭhapesi, tasmā vadhissāmi te puttakānīti vadati. "
  8922. 498922,112,1488,23,34,1,68,10,Kiṃ me tuvaṃ {kāhasī}ti mayhaṃ mahāthāmassa tvaṃ dubbalā kiṃ karissasi.
  8923. 498923,112,1488,35,49,1,122,13,"Papothayeyyan ti ahaṃ tādisānaṃ laṭukikānaṃ satasahassampi vāmena pādena sañcuṇṇeyyaṃ, dakkhiṇapādena pana kathāva natthīti. "
  8924. 498924,112,1489,2,15,1,89,12,Evañca pana vatvā so tassā puttake pādena sañcuṇṇetvā muttena pavāhetvā nadantova pakkāmi.
  8925. 498925,112,1489,16,50,1,214,25,"Laṭukikā rukkhasākhāya nilīyitvā‘‘ idāni tāva vāraṇa nadanto gacchasi, katipāheneva me kiriyaṃ passissasi, kāyabalato ñāṇabalassa mahantabhāvaṃ na jānāsi, hotu, jānāpessāmi nan’’ ti taṃ santajjayamānāva catutthaṃ gāthamāha– "
  8926. 498926,112,1490,2,4,1,0,0,42.
  8927. 498927,112,1491,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Na heva sabbattha balena kiccaṃ, balañhi bālassa vadhāya hoti; "
  8928. 498928,112,1492,2,15,1,63,10,"Karissāmi te nāgarājā anatthaṃ, yo me vadhī puttake dubbalāyā’’ ti. "
  8929. 498929,112,1493,2,6,1,26,3,Tattha {balenā}ti kāyabalena.
  8930. 498930,112,1493,7,10,1,20,3,Anatthan ti avuḍḍhiṃ.
  8931. 498931,112,1493,11,21,1,52,9,Yo {me}ti yo tvaṃ mama dubbalāya puttake vadhī ghātesi.
  8932. 498932,112,1494,2,42,1,207,30,"Sā evaṃ vatvā katipāhaṃ ekaṃ kākaṃ upaṭṭhahitvā tena tuṭṭhena‘‘ kiṃ te karomī’’ ti vuttā‘‘ sāmi, aññaṃ me kātabbaṃ natthi, ekassa pana ekacārikavāraṇassa tuṇḍena paharitvā tumhehi akkhīni bhinnāni paccāsīsāmī’’ ti āha. "
  8933. 498933,112,1494,43,55,1,59,8,Sā tena‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitā ekaṃ nīlamakkhikaṃ upaṭṭhahi.
  8934. 498934,112,1494,56,136,1,415,56,"Tāyapi‘‘ kiṃ te, karomī’’ ti vuttā‘‘ iminā kākena ekacārikavāraṇassa akkhīsu bhinnesu tumhehi tattha āsāṭikaṃ pātetuṃ icchāmī’’ ti vatvā tāyapi‘‘ sādhū’’ ti vutte ekaṃ maṇḍūkaṃ upaṭṭhahitvā tena‘‘ kiṃ te, karomī’’ ti vuttā‘‘ yadā ekacārikavāraṇo andho hutvā pānīyaṃ pariyesati, tadā pabbatamatthake ṭhito saddaṃ katvā tasmiṃ pabbatamatthakaṃ abhiruhante otaritvā papāte saddaṃ kareyyātha, ahaṃ tumhākaṃ santikā ettakaṃ paccāsīsāmī’’ ti āha. "
  8935. 498935,112,1494,137,147,1,39,6,Sopi tassā vacanaṃ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi.
  8936. 498936,112,1495,2,15,1,86,10,"Athekadivasaṃ kāko vāraṇassa dvepi akkhīni tuṇḍena bhindi, nīlamakkhikā āsāṭikaṃ pātesi. "
  8937. 498937,112,1495,16,24,1,77,8,So puḷavehi khajjanto vedanāppatto pipāsābhibhūto pānīyaṃ pariyesamāno vicari.
  8938. 498938,112,1495,25,31,1,54,6,Tasmiṃ kāle maṇḍūko pabbatamatthake ṭhatvā saddamakāsi.
  8939. 498939,112,1495,32,43,1,60,7,Vāraṇo‘‘ ettha pānīyaṃ bhavissatī’’ ti pabbatamatthakaṃ abhiruhi.
  8940. 498940,112,1495,44,50,1,47,6,Atha maṇḍūko otaritvā papāte ṭhatvā saddamakāsi.
  8941. 498941,112,1495,51,67,1,112,12,Vāraṇo‘‘ ettha pānīyaṃ bhavissatī’’ ti papātābhimukho gacchanto parigaḷitvā pabbatapāde patitvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  8942. 498942,112,1495,68,87,1,120,15,Laṭukikā tassa matabhāvaṃ ñatvā‘‘ diṭṭhā me paccāmittassa piṭṭhī’’ ti haṭṭhatuṭṭhā tassa khandhe caṅkamitvā yathākammaṃ gatā.
  8943. 498943,112,1496,2,29,1,147,20,"Satthā ‘‘ na, bhikkhave, kenaci saddhiṃ veraṃ nāma kātabbaṃ, evaṃ balasampannampi vāraṇaṃ ime cattāro janā ekato hutvā vāraṇassa jīvitakkhayaṃ pāpesun’’ ti– "
  8944. 498944,112,1497,2,4,1,0,0,43.
  8945. 498945,112,1498,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Kākañca passa laṭukikaṃ, maṇḍūkaṃ nīlamakkhikaṃ; "
  8946. 498946,112,1499,2,9,1,41,6,"Ete nāgaṃ aghātesuṃ, passa verassa verinaṃ; "
  8947. 498947,112,1500,2,13,1,48,8,"Tasmā hi veraṃ na kayirātha, appiyenapi kenacī’’ ti."
  8948. 498948,112,1500,14,14,1,0,0,–
  8949. 498949,112,1501,2,7,1,50,5,Imaṃ abhisambuddhagāthaṃ vatvā jātakaṃ samodhānesi.
  8950. 498950,112,1502,2,15,1,99,11,"Tattha {passā}ti aniyāmitālapanametaṃ, bhikkhū pana sandhāya vuttattā passatha bhikkhaveti vuttaṃ hoti. "
  8951. 498951,112,1502,16,22,1,29,5,{Ete}ti ete cattāro ekato hutvā.
  8952. 498952,112,1502,23,27,1,25,4,Aghātesun ti taṃ vadhiṃsu.
  8953. 498953,112,1502,28,37,1,65,9,Passa verassa verinan ti passatha verikānaṃ verassa gatinti attho.
  8954. 498954,112,1503,2,11,1,68,8,"Tadā ekacārikahatthī devadatto ahosi, yūthapati pana ahameva ahosinti. "
  8955. 498955,112,1504,2,4,1,29,2,Laṭukikajātakavaṇṇanā sattamā.
  8956. 498956,112,1506,2,7,1,27,2,[ 358]8. Cūḷadhammapālajātakavaṇṇanā
  8957. 498957,112,1507,2,16,1,107,12,Ahameva dūsiyā {bhūnahatā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi.
  8958. 498958,112,1507,17,38,1,187,19,"Aññesu jātakesu devadatto bodhisattassa tāsamattampi kātuṃ nāsakkhi, imasmiṃ pana cūḷadhammapālajātake bodhisattassa sattamāsikakāle hatthapāde ca sīsañca chedāpetvā asimālakaṃ nāma kāresi. "
  8959. 498959,112,1507,39,56,1,64,8,Daddarajātake( jā.1.2.43-44) gīvaṃ gahetvā māretvā uddhane maṃsaṃ pacitvā khādi.
  8960. 498960,112,1507,57,85,1,171,18,Khantīvādījātake( jā.1.4.49 ādayo) dvīhipi kasāhi pahārasahassehi tāḷāpetvā hatthapāde ca kaṇṇanāsañca chedāpetvā jaṭāsu gahetvā kaḍḍhāpetvā uttānakaṃ nipajjāpetvā ure pādena paharitvā gato.
  8961. 498961,112,1507,86,91,1,47,5,Bodhisatto taṃ divasaṃyeva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  8962. 498962,112,1507,92,114,1,47,3,Cūḷanandiyajātakepi( jā.1.2.143-144) mahākapijātakepi( jā.1.7.83 ādayo) māresiyeva.
  8963. 498963,112,1507,115,122,1,70,7,Evameva so dīgharattaṃ vadhāya parisakkanto buddhakālepi parisakkiyeva.
  8964. 498964,112,1507,123,128,1,57,5,Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ–
  8965. 498965,112,1507,129,155,1,146,16,"‘‘ āvuso, devadatto buddhānaṃ māraṇatthameva upāyaṃ karoti,‘ sammāsambuddhaṃ mārāpessāmī’ ti dhanuggahe payojesi, silaṃ pavijjhi, nāḷāgiriṃ vissajjāpesī’’ ti. "
  8966. 498966,112,1507,156,216,1,316,41,"Satthā āgantvā‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mayhaṃ vadhāya parisakkiyeva, idāni pana tāsamattampi kātuṃ na sakkoti , pubbe maṃ cūḷadhammapālakumārakāle attano puttaṃ samānaṃ jīvatakkhayaṃ pāpetvā asimālakaṃ kāresī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  8967. 498967,112,1508,2,23,1,140,16,"Atīte bārāṇasiyaṃ mahāpatāpe nāma rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā candādeviyā kucchimhi nibbatti,‘‘ dhammapālo’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. "
  8968. 498968,112,1508,24,32,1,82,8,Tamenaṃ sattamāsikakāle mātā gandhodakena nhāpetvā alaṅkaritvā kīḷāpayamānā nisīdi.
  8969. 498969,112,1508,33,37,1,32,4,Rājā tassā vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.
  8970. 498970,112,1508,38,48,1,82,10,Sā puttaṃ kīḷāpayamānā puttasinehena samappitā hutvā rājānaṃ passitvāpi na uṭṭhahi.
  8971. 498971,112,1508,49,84,1,165,26,"So cintesi‘‘ ayaṃ idāneva tāva puttaṃ nissāya mānaṃ karoti, maṃ kismiñci na maññati, putte pana vaḍḍhante mayi‘ manusso’ tipi saññaṃ na karissati, idāneva naṃ ghātessāmī’’ ti. "
  8972. 498972,112,1508,85,100,1,87,10,So nivattitvā rājāsane nisīditvā‘‘ attano vidhānena āgacchatū’’ ti coraghātakaṃ pakkosāpesi.
  8973. 498973,112,1508,101,124,1,164,17,"So kāsāyavatthanivattho rattamālādharo pharasuṃ aṃse ṭhapetvā upadhānaghaṭikaṃ hatthapādaṭhapanadaṇḍakañca ādāya āgantvā rājānaṃ vanditvā‘‘ kiṃ karomi, devā’’ ti aṭṭhāsi. "
  8974. 498974,112,1508,125,130,1,45,5,Deviyā sirigabbhaṃ gantvā dhammapālaṃ ānehīti.
  8975. 498975,112,1508,131,141,1,89,10,Devīpi rañño kujjhitvā nivattanabhāvaṃ ñatvā bodhisattaṃ ure nipajjāpetvā rodamānā nisīdi.
  8976. 498976,112,1508,142,165,1,132,18,"Coraghātako gantvā taṃ piṭṭhiyaṃ hatthena paharitvā hatthato kumāraṃ acchinditvā ādāya rañño santikaṃ āgantvā‘‘ kiṃ karomi, devā’’ ti āha. "
  8977. 498977,112,1508,166,181,1,78,11,Rājā ekaṃ phalakaṃ āharāpetvā purato nikkhipāpetvā‘‘ idha naṃ nipajjāpehī’’ ti āha.
  8978. 498978,112,1508,182,185,1,14,3,So tathā akāsi.
  8979. 498979,112,1509,2,7,1,50,5,Candādevī puttassa pacchatova paridevamānā āgacchi.
  8980. 498980,112,1509,8,20,1,39,7,"Puna coraghātako‘‘ kiṃ karomī, devā’’ ti āha. "
  8981. 498981,112,1509,21,24,1,29,3,Dhammapālassa hatthe chindāti.
  8982. 498982,112,1509,25,58,1,184,25,"Candādevī‘‘ mahārāja, mama putto sattamāsiko bālako na kiñci jānāti, natthetassa doso, doso pana honto mayi bhaveyya, tasmā mayhaṃ hatthe chedāpehī’’ ti imamatthaṃ pakāsentī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  8983. 498983,112,1510,2,4,1,0,0,44.
  8984. 498984,112,1511,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; "
  8985. 498985,112,1512,2,13,1,50,8,"Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, hatthe me deva chedehī’’ ti. "
  8986. 498986,112,1513,2,12,1,67,8,"Tattha {dūsiyā}ti dūsikā, tumhe disvā anuṭṭhahamānā dosakārikāti attho."
  8987. 498987,112,1513,13,22,1,29,4,"‘‘ Dūsikā’’ tipi pāṭho, ayamevattho. "
  8988. 498988,112,1513,23,29,1,40,4,"{Bhūnahatā}ti hatabhūnā, hatavuḍḍhīti attho. "
  8989. 498989,112,1513,30,41,1,40,6,{Rañño}ti idaṃ‘‘ dūsiyā’’ ti padena yojetabbaṃ.
  8990. 498990,112,1513,42,71,1,186,22,"Ahaṃ rañño mahāpatāpassa aparādhakārikā, nāyaṃ kumāro, tasmā niraparādhaṃ etaṃ bālakaṃ muñcatu dhammapālaṃ, sacepi hatthe chedāpetukāmo, dosakārikāya hatthe me, deva, chedehīti ayamettha attho. "
  8991. 498991,112,1514,2,5,1,25,3,Rājā coraghātakaṃ olokesi.
  8992. 498992,112,1514,6,15,1,18,4,"‘‘ Kiṃ karomi, devā’’ ti?"
  8993. 498993,112,1514,16,25,1,31,5,‘‘ Papañcaṃ akatvā hatthe chedā’’ ti.
  8994. 498994,112,1514,26,38,1,99,11,Tasmiṃ khaṇe coraghātako tikhiṇapharasuṃ gahetvā kumārassa taruṇavaṃsakaḷīre viya dve hatthe chindi.
  8995. 498995,112,1514,39,53,1,100,13,"So dvīsu hatthesu chijjamānesu neva rodi na paridevi, khantiñca mettañca purecārikaṃ katvā adhivāsesi. "
  8996. 498996,112,1514,54,65,1,88,10,Candā pana devī chinnahatthakoṭiṃ gahetvā ucchaṅge katvā lohitalittā paridevamānā vicari.
  8997. 498997,112,1514,66,78,1,42,7,"Puna coraghātako‘‘ kiṃ karomi, devā’’ ti pucchi."
  8998. 498998,112,1514,79,87,1,20,4,‘‘ Dvepi pāde chindā’’ ti.
  8999. 498999,112,1514,88,93,1,37,5,Taṃ sutvā candādevī dutiyaṃ gāthamāha–
  9000. 499000,112,1515,2,4,1,0,0,45.
  9001. 499001,112,1516,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; "
  9002. 499002,112,1517,2,13,1,48,8,"Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, pāde me deva chedehī’’ ti. "
  9003. 499003,112,1518,2,6,1,40,4,Tattha adhippāyo vuttanayeneva veditabbo.
  9004. 499004,112,1519,2,6,1,32,4,Rājāpi puna coraghātakaṃ āṇāpesi.
  9005. 499005,112,1519,7,11,1,21,4,So ubhopi pāde chindi.
  9006. 499006,112,1519,12,45,1,199,26,"Candādevī pādakoṭimpi gahetvā ucchaṅge katvā lohitalittā paridevamānā‘‘ sāmi mahāpatāpa, chinnahatthapādā nāma dārakā mātarā posetabbā honti, ahaṃ bhatiṃ katvā mama puttakaṃ posessāmi, dehi me etan’’ ti āha. "
  9007. 499007,112,1519,46,61,1,64,10,"Coraghātako‘‘ kiṃ deva katā rājāṇā, niṭṭhitaṃ mama kiccan’’ ti pucchi."
  9008. 499008,112,1519,62,70,1,20,4,‘‘ Na tāva niṭṭhitan’’ ti.
  9009. 499009,112,1519,71,81,1,23,5,"‘‘ Atha kiṃ karomi, devā’’ ti?"
  9010. 499010,112,1519,82,89,1,19,3,‘‘ Sīsamassa chindā’’ ti.
  9011. 499011,112,1519,90,95,1,37,5,Taṃ sutvā candādevī tatiyaṃ gāthamāha–
  9012. 499012,112,1520,2,4,1,0,0,46.
  9013. 499013,112,1521,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; "
  9014. 499014,112,1522,2,13,1,49,8,"Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, sīsaṃ me deva chedehī’’ ti. "
  9015. 499015,112,1523,2,8,1,34,6,Vatvā ca pana attano sīsaṃ upanesi.
  9016. 499016,112,1524,2,14,1,42,7,"Puna coraghātako‘‘ kiṃ karomi, devā’’ ti pucchi."
  9017. 499017,112,1524,15,22,1,19,3,‘‘ Sīsamassa chindā’’ ti.
  9018. 499018,112,1524,23,37,1,45,8,"So sīsaṃ chinditvā‘‘ katā, deva, rājāṇā’’ ti pucchi."
  9019. 499019,112,1524,38,46,1,15,4,‘‘ Na tāva katā’’ ti.
  9020. 499020,112,1524,47,57,1,23,5,"‘‘ Atha kiṃ karomi, devā’’ ti?"
  9021. 499021,112,1524,58,69,1,55,7,‘‘ Asituṇḍena naṃ sampaṭicchitvā asimālakaṃ nāma karohī’’ ti.
  9022. 499022,112,1524,70,83,1,100,12,So tassa kaḷevaraṃ ākāse khipitvā asituṇḍena sampaṭicchitvā asimālakaṃ nāma katvā mahātale vippakiri.
  9023. 499023,112,1524,84,95,1,92,11,Candādevī bodhisattassa maṃse ucchaṅge katvā mahātale rodamānā paridevamānā imā gāthā abhāsi–
  9024. 499024,112,1525,2,4,1,0,0,47.
  9025. 499025,112,1526,2,14,1,50,9,"‘ ‘ Na hi nūnimassa rañño, mittāmaccā ca vijjare suhadā; "
  9026. 499026,112,1527,2,11,1,46,8,"Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi orasaṃ puttaṃ. "
  9027. 499027,112,1528,2,4,1,0,0,48.
  9028. 499028,112,1529,2,14,1,50,10,"‘ ‘ Na hi nūnimassa rañño, ñātī mittā ca vijjare suhadā; "
  9029. 499029,112,1530,2,14,1,50,9,"Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi atrajaṃ puttan’’ ti. "
  9030. 499030,112,1531,2,24,1,146,20,Tattha mittāmaccā ca vijjare {suhadā}ti nūna imassa rañño daḷhamittā vā sabbakiccesu sahabhāvino amaccā vā muduhadayatāya suhadā vā keci na vijjanti.
  9031. 499031,112,1531,25,51,1,124,19,"Ye na {vadantī}ti ye adhunā āgantvā‘‘ attano piyaputtaṃ mā ghātayī’’ ti na vadanti, imaṃ rājānaṃ paṭisedhenti, te natthiyevāti maññe. "
  9032. 499032,112,1531,52,56,1,28,3,Dutiyagāthāyaṃ {ñātī}ti ñātakā.
  9033. 499033,112,1532,2,14,1,93,12,Imā pana dve gāthā vatvā candādevī ubhohi hatthehi hadayamaṃsaṃ dhārayamānā tatiyaṃ gāthamāha–
  9034. 499034,112,1533,2,4,1,0,0,49.
  9035. 499035,112,1534,2,9,1,47,5,"‘ ‘ Candanasārānulittā, bāhā chijjanti dhammapālassa; "
  9036. 499036,112,1535,2,12,1,44,7,"Dāyādassa pathabyā, pāṇā me deva rujjhantī’’ ti. "
  9037. 499037,112,1536,2,31,1,231,24,"Tattha dāyādassa {pathabyā}ti pitusantakāya cāturantāya pathaviyā dāyādassa lohitacandanasārānulittā hatthā chijjanti, pādā chijjanti, sīsañca chijjati, asimālakopi kato, tava vaṃsaṃ pacchinditvā gatosi dānīti evamādīni vilapanti evamāha. "
  9038. 499038,112,1536,32,46,1,92,12,"Pāṇā me deva {rujjhantī}ti deva, mayhampi imaṃ sokaṃ sandhāretuṃ asakkontiyā jīvitaṃ rujjhatīti. "
  9039. 499039,112,1537,2,17,1,104,14,"Tassā evaṃ paridevamānāya eva ḍayhamāne veḷuvane veḷu viya hadayaṃ phali, sā tattheva jīvitakkhayaṃ pattā. "
  9040. 499040,112,1537,18,33,1,96,13,"Rājāpi pallaṅke ṭhātuṃ asakkonto mahātale pati, padaratalaṃ dvidhā bhijji, so tatopi bhūmiyaṃ pati. "
  9041. 499041,112,1537,34,57,1,207,20,"Tato catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalāpi ghanapathavī tassa aguṇaṃ dhāretuṃ asakkontī bhijjitvā vivaramadāsi, avīcito jālā uṭṭhāya kuladattikena kambalena parikkhipantī viya taṃ gahetvā avīcimhi khipi. "
  9042. 499042,112,1537,58,65,1,55,7,Candāya ca bodhisattassa ca amaccā sarīrakiccaṃ kariṃsu.
  9043. 499043,112,1538,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9044. 499044,112,1538,9,26,1,94,11,"‘‘ tadā rājā devadatto ahosi, candādevī mahāpajāpatigotamī, dhammapālakumāro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9045. 499045,112,1539,2,4,1,35,2,Cūḷadhammapālajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  9046. 499046,112,1541,2,7,1,24,2,[ 359]9. Suvaṇṇamigajātakavaṇṇanā
  9047. 499047,112,1542,2,16,1,98,12,Vikkama re {haripādā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthiyaṃ ekaṃ kuladhītaraṃ ārabbha kathesi.
  9048. 499048,112,1542,17,32,1,159,15,Sā kira sāvatthiyaṃ dvinnaṃ aggasāvakānaṃ upaṭṭhākakulassa dhītā saddhā pasannā buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā ācārasampannā paṇḍitā dānādipuññābhiratā.
  9049. 499049,112,1542,33,39,1,65,6,Taṃ aññaṃ sāvatthiyameva samānajātikaṃ micchādiṭṭhikakulaṃ vāresi.
  9050. 499050,112,1542,40,89,1,324,42,"Athassā mātāpitaro‘‘ amhākaṃ dhītā saddhā pasannā tīṇi ratanāni mamāyati dānādipuññābhiratā, tumhe micchādiṭṭhikā imissāpi yathāruciyā dānaṃ vā dātuṃ dhammaṃ vā sotuṃ vihāraṃ vā gantuṃ sīlaṃ vā rakkhituṃ uposathakammaṃ vā kātuṃ na dassatha, na mayaṃ tumhākaṃ dema, attanā sadisaṃ micchādiṭṭhikakulāva kumārikaṃ gaṇhathā’’ ti āhaṃsu. "
  9051. 499051,112,1542,90,132,1,222,32,"Te tehi paṭikkhittā‘‘ tumhākaṃ dhītā amhākaṃ gharaṃ gantvā yathādhippāyena sabbametaṃ karotu, mayaṃ na vāressāma, detha no etan’’ ti vatvā‘‘ tena hi gaṇhathā’’ ti vuttā bhaddakena nakkhattena maṅgalaṃ katvā taṃ attano gharaṃ nayiṃsu. "
  9052. 499052,112,1542,133,141,1,77,7,"Sā vattācārasampannā patidevatā ahosi, sassusasurasāmikavattāni katāneva honti. "
  9053. 499053,112,1543,2,6,1,25,4,Sā ekadivasaṃ sāmikaṃ āha–
  9054. 499054,112,1543,7,20,1,61,7,"‘‘ icchāmahaṃ, ayyaputta, amhākaṃ kulūpakattherānaṃ dānaṃ dātun’’ ti. "
  9055. 499055,112,1543,21,28,1,41,5,"Sādhu, bhadde, yathājjhāsayena dānaṃ dehīti. "
  9056. 499056,112,1543,29,73,1,260,35,"Sā there nimantāpetvā mahantaṃ sakkāraṃ katvā paṇītabhojanaṃ bhojetvā ekamantaṃ nisīditvā‘‘ bhante, imaṃ kulaṃ micchādiṭṭhikaṃ assaddhaṃ tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaṃ na jānāti, sādhu, ayyā, yāva imaṃ kulaṃ tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaṃ jānāti, tāva idheva bhikkhaṃ gaṇhathā’’ ti āha. "
  9057. 499057,112,1543,74,79,1,44,5,Therā adhivāsetvā tattha nibaddhaṃ bhuñjanti.
  9058. 499058,112,1543,80,100,1,89,13,"Puna sāmikaṃ āha‘‘ ayyaputta, therā idha nibaddhaṃ āgacchanti, kiṃkāraṇā tumhe na passathā’’ ti."
  9059. 499059,112,1543,101,109,1,19,3,"‘‘ Sādhu, passissāmī’’ ti. "
  9060. 499060,112,1543,110,117,1,58,6,Sā punadivase therānaṃ bhattakiccapariyosāne tassa ārocesi .
  9061. 499061,112,1543,118,126,1,69,8,So upasaṅkamitvā therehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdi.
  9062. 499062,112,1543,127,131,1,43,4,Athassa dhammasenāpati dhammakathaṃ kathesi.
  9063. 499063,112,1543,132,156,1,184,21,"So therassa dhammakathāya ca iriyāpathesu ca pasīditvā tato paṭṭhāya therānaṃ āsanaṃ paññapeti, pānīyaṃ parissāveti, antarābhatte dhammakathaṃ suṇāti, tassa aparabhāge micchādiṭṭhi bhijji. "
  9064. 499064,112,1544,2,16,1,132,12,"Athekadivasaṃ thero dvinnampi dhammakathaṃ kathento saccāni pakāsesi, saccapariyosāne ubhopi jayampatikā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu. "
  9065. 499065,112,1544,17,30,1,130,13,Tato paṭṭhāya tassa mātāpitaro ādiṃ katvā antamaso dāsakammakarāpi sabbe micchādiṭṭhiṃ bhinditvā buddhadhammasaṅghamāmakāyeva jātā.
  9066. 499066,112,1544,31,35,1,32,4,Athekadivasaṃ dārikā sāmikaṃ āha–
  9067. 499067,112,1544,36,49,1,53,7,"‘‘ ayyaputta, kiṃ me gharāvāsena, icchāmahaṃ pabbajitun’’ ti. "
  9068. 499068,112,1544,50,72,1,145,17,"So‘‘ sādhu bhadde, ahampi pabbajissāmī’’ ti mahantena parivārena taṃ bhikkhunupassayaṃ netvā pabbājetvā sayampi satthāraṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yāci. "
  9069. 499069,112,1544,73,76,1,20,3,Taṃ satthā pabbājesi.
  9070. 499070,112,1544,77,84,1,60,7,Ubhopi vipassanaṃ vaḍḍhetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
  9071. 499071,112,1544,85,113,1,180,22,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asukā nāma daharabhikkhunī attano ceva paccayā jātā sāmikassa ca, attanāpi pabbajitvā arahattaṃ patvā tampi pāpesī’’ ti. "
  9072. 499072,112,1544,114,162,1,221,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva tāva esā sāmikaṃ rāgapāsā mocesi, pubbepesā porāṇakapaṇḍite pana maraṇapāsā mocesī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9073. 499073,112,1545,2,27,1,284,24,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto migayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto abhirūpo ahosi pāsādiko dassanīyo suvaṇṇavaṇṇo lākhārasaparikammakatehi viya hatthapādehi rajatadāmasadisehi visāṇehi maṇiguḷikapaṭibhāgehi akkhīhi rattakambalageṇḍusadisena mukhena samannāgato.
  9074. 499074,112,1545,28,33,1,48,5,Bhariyāpissa taruṇamigī abhirūpā ahosi dassanīyā.
  9075. 499075,112,1545,34,41,1,70,6,"Te samaggavāsaṃ vasiṃsu, asītisahassacitramigā bodhisattaṃ upaṭṭhahiṃsu. "
  9076. 499076,112,1545,42,47,1,37,5,Tadā luddakā migavīthīsu pāse oḍḍesuṃ.
  9077. 499077,112,1545,48,80,1,189,24,"Athekadivasaṃ bodhisatto migānaṃ purato gacchanto pāde pāsena bajjhitvā‘‘ chindissāmi nan’’ ti ākaḍḍhi, cammaṃ chijji, puna ākaḍḍhantassa maṃsaṃ chijji, puna nhāru chijji, pāso aṭṭhimāhacca aṭṭhāsi. "
  9078. 499078,112,1545,81,88,1,64,7,So pāsaṃ chindituṃ asakkonto maraṇabhayatajjito baddharavaṃ ravi.
  9079. 499079,112,1545,89,94,1,31,5,Taṃ sutvā bhīto migagaṇo palāyi.
  9080. 499080,112,1545,95,148,1,297,40,"Bhariyā panassa palāyitvā migānaṃ antare olokentī taṃ adisvā‘‘ idaṃ bhayaṃ mayhaṃ piyasāmikassa uppannaṃ bhavissatī’’ ti vegena tassa santikaṃ gantvā assumukhī rodamānā‘‘ sāmi , tvaṃ mahabbalo, kiṃ etaṃ pāsaṃ sandhāretuṃ na sakkhissasi, vegaṃ janetvā chindāhi nan’’ ti tassa ussāhaṃ janentī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9081. 499081,112,1546,2,4,1,0,0,50.
  9082. 499082,112,1547,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Vikkama re haripāda, vikkama re mahāmiga; "
  9083. 499083,112,1548,2,13,1,46,8,"Chinda vārattikaṃ pāsaṃ, nāhaṃ ekā vane rame’’ ti. "
  9084. 499084,112,1549,2,9,1,42,5,"Tattha {vikkamā}ti parakkama, ākaḍḍhāti attho. "
  9085. 499085,112,1549,10,14,1,20,3,{Re}ti āmantane nipāto.
  9086. 499086,112,1549,15,18,1,22,2,{Haripādā}ti suvaṇṇapāda.
  9087. 499087,112,1549,19,26,1,60,6,"Sakalasarīrampi tassa suvaṇṇavaṇṇaṃ, ayaṃ pana gāravenevamāha. "
  9088. 499088,112,1549,27,44,1,104,15,"Nāhaṃ {ekā}ti ahaṃ tayā vinā ekikā vane na ramissāmi, tiṇodakaṃ pana aggahetvā sussitvā marissāmīti dasseti. "
  9089. 499089,112,1550,2,8,1,32,5,Taṃ sutvā migo dutiyaṃ gāthamāha–
  9090. 499090,112,1551,2,4,1,0,0,51.
  9091. 499091,112,1552,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Vikkamāmi na pāremi, bhūmiṃ sumbhāmi vegasā; "
  9092. 499092,112,1553,2,12,1,44,7,"Daḷho vārattiko pāso, pādaṃ me parikantatī’’ ti. "
  9093. 499093,112,1554,2,10,1,45,6,"Tattha {vikkamāmī}ti bhadde, ahaṃ vīriyaṃ karomi. "
  9094. 499094,112,1554,11,20,1,51,8,Na {pāremī}ti pāsaṃ chindituṃ pana na sakkomīti attho.
  9095. 499095,112,1554,21,30,1,63,8,Bhūmiṃ {sumbhāmī}ti api nāma chijjeyyāti pādenāpi bhūmiṃ paharāmi.
  9096. 499096,112,1554,31,34,1,15,2,{Vegasā}ti vegena.
  9097. 499097,112,1554,35,41,1,51,5,{Parikantatī}ti cammādīni chindanto samantā kantatīti.
  9098. 499098,112,1555,2,20,1,87,14,"Atha naṃ migī‘‘ mā bhāyi, sāmi, ahaṃ attano balena luddakaṃ yācitvā tava jīvitaṃ āharissāmi. "
  9099. 499099,112,1555,21,41,1,143,17,"Sace yācanāya na sakkhissāmi, mama jīvitampi datvā tava jīvitaṃ āharissāmī’’ ti mahāsattaṃ assāsetvā lohitalittaṃ bodhisattaṃ pariggahetvā aṭṭhāsi. "
  9100. 499100,112,1555,42,49,1,63,7,Luddakopi asiñca sattiñca gahetvā kappuṭṭhānaggi viya āgacchati.
  9101. 499101,112,1555,50,106,1,334,43,"Sā taṃ disvā‘‘ sāmi, luddako āgacchati, ahaṃ attano balaṃ karissāmi, tvaṃ mā bhāyī’’ ti migaṃ assāsetvā luddakassa paṭipathaṃ gantvā paṭikkamitvā ekamantaṃ ṭhitā taṃ vanditvā‘‘ sāmi, mama sāmiko suvaṇṇavaṇṇo sīlācārasampanno, asītisahassānaṃ migānaṃ rājā’’ ti bodhisattassa guṇaṃ kathetvā migarāje ṭhiteyeva attano vadhaṃ yācantī tatiyaṃ gāthamāha– "
  9102. 499102,112,1556,2,4,1,0,0,52.
  9103. 499103,112,1557,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Attharassu palāsāni, asiṃ nibbāha luddaka; "
  9104. 499104,112,1558,2,12,1,48,7,"Paṭhamaṃ maṃ vadhitvāna, hana pacchā mahāmigan’’ ti. "
  9105. 499105,112,1559,2,9,1,61,5,Tattha {palāsānī}ti maṃsaṭṭhapanatthaṃ palāsapaṇṇāni attharassu.
  9106. 499106,112,1559,10,16,1,33,5,Asiṃ {nibbāhā}ti asiṃ kosato nīhara.
  9107. 499107,112,1560,2,41,1,247,31,"Taṃ sutvā luddako‘‘ manussabhūtā tāva sāmikassa atthāya attano jīvitaṃ na pariccajanti, ayaṃ tiracchānagatā jīvitaṃ pariccajati, manussabhāsāya ca madhurena sarena katheti, ajja imissā ca patino cassā jīvitaṃ dassāmī’’ ti pasannacitto catutthaṃ gāthamāha– "
  9108. 499108,112,1561,2,4,1,0,0,53.
  9109. 499109,112,1562,2,14,1,49,10,"‘ ‘ Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsantiṃ mānusiṃ migiṃ; "
  9110. 499110,112,1563,2,13,1,45,8,"Tvañca bhadde sukhī hohi, eso cāpi mahāmigo’’ ti. "
  9111. 499111,112,1564,2,17,1,79,14,Tattha sutaṃ vā diṭṭhaṃ {vā}ti mayā ito pubbe evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā natthi.
  9112. 499112,112,1564,18,33,1,97,15,Bhāsantiṃ mānusiṃ migin ti ahañhi ito pubbe mānusiṃ vācaṃ bhāsantiṃ migiṃ neva addasaṃ na assosiṃ.
  9113. 499113,112,1564,34,57,1,97,17,"Yesaṃ pana‘‘ na me sutā vā diṭṭhā vā, bhāsantī mānusī migī’’ ti pāḷi, tesaṃ yathāpāḷimeva attho dissati. "
  9114. 499114,112,1564,58,63,1,37,4,{Bhadde}ti bhaddake paṇḍike upāyakusale.
  9115. 499115,112,1564,64,107,1,285,37,"Iti taṃ ālapitvā puna‘‘ tvañca eso cāpi mahāmigoti dvepi janā sukhī niddukkhā hothā’’ ti taṃ samassāsetvā luddako bodhisattassa santikaṃ gantvā vāsiyā cammapāsaṃ chinditvā pāde laggapāsakaṃ saṇikaṃ nīharitvā nhārunā nhāruṃ, maṃsena maṃsaṃ, cammena cammaṃ paṭipāṭetvā pādaṃ hatthena parimajji. "
  9116. 499116,112,1564,108,120,1,162,12,Taṅkhaṇaññeva mahāsattassa pūritapāramitānubhāvena luddakassa ca mettacittānubhāvena migiyā ca mettadhammānubhāvena nhārumaṃsacammāni nhārumaṃsacammehi ghaṭayiṃsu.
  9117. 499117,112,1564,121,126,1,39,5,Bodhisatto pana sukhī niddukkho aṭṭhāsi.
  9118. 499118,112,1565,2,12,1,94,10,Migī bodhisattaṃ sukhitaṃ disvā somanassajātā luddakassa anumodanaṃ karontī pañcamaṃ gāthamāha–
  9119. 499119,112,1566,2,4,1,0,0,54.
  9120. 499120,112,1567,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; "
  9121. 499121,112,1568,2,11,1,46,6,"Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā mahāmigan’’ ti. "
  9122. 499122,112,1569,2,9,1,61,5,Tattha {luddakā}ti dāruṇakammakiriyāya laddhanāmavasena ālapati.
  9123. 499123,112,1570,2,51,1,285,36,"Bodhisatto ‘‘ ayaṃ luddo mayhaṃ avassayo jāto, mayāpissa avassayeneva bhavituṃ vaṭatī’’ ti gocarabhūmiyaṃ diṭṭhaṃ ekaṃ maṇikkhandhaṃ tassa datvā ‘‘ samma, ito paṭṭhāya pāṇātipātādīni mā kari, iminā kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā dārake posento dānasīlādīni puññāni karohī’’ ti tassovādaṃ datvā araññaṃ pāvisi. "
  9124. 499124,112,1571,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9125. 499125,112,1571,9,26,1,78,11,"‘‘ tadā luddako channo ahosi, migī daharabhikkhunī, migarājā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9126. 499126,112,1572,2,4,1,31,2,Suvaṇṇamigajātakavaṇṇanā navamā.
  9127. 499127,112,1574,2,7,1,22,2,[ 360]10. Suyonandījātakavaṇṇanā
  9128. 499128,112,1575,2,13,1,90,11,Vāti gandho timirānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  9129. 499129,112,1575,14,72,1,273,37,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccan’’ ti vutte‘‘ kiṃ disvā’’ ti vatvā‘‘ alaṅkatamātugāman’’ ti vutte‘‘ mātugāmo nāmesa bhikkhu na sakkā rakkhituṃ, porāṇakapaṇḍitā supaṇṇabhavane katvā rakkhantāpi rakkhituṃ nāsakkhiṃsū’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  9130. 499130,112,1576,2,8,1,46,6,Atīte bārāṇasiyaṃ tambarājā nāma rajjaṃ kāresi.
  9131. 499131,112,1576,9,15,1,53,6,Tassa suyonandī nāma aggamahesī ahosi uttamarūpadharā.
  9132. 499132,112,1576,16,27,1,82,10,"Tadā bodhisatto supaṇṇayoniyaṃ nibbatti, tasmiṃ kāle nāgadīpo sedumadīpo nāma ahosi. "
  9133. 499133,112,1576,28,33,1,44,5,Bodhisatto tasmiṃ dīpe supaṇṇabhavane vasati.
  9134. 499134,112,1576,34,42,1,67,8,So bārāṇasiṃ gantvā tambarājena saddhiṃ māṇavakavesena jūtaṃ kīḷati.
  9135. 499135,112,1576,43,62,1,117,15,Tassa rūpasampattiṃ disvā paricārikā‘‘ amhākaṃ raññā saddhiṃ evarūpo nāma māṇavako jūtaṃ kīḷatī’’ ti suyonandiyā ārocesuṃ.
  9136. 499136,112,1576,63,78,1,112,14,Sā sutvā taṃ daṭṭhukāmā hutvā ekadivasaṃ alaṅkaritvā jūtamaṇḍalaṃ āgantvā paricārikānaṃ antare ṭhitā naṃ olokesi.
  9137. 499137,112,1576,79,82,1,18,3,Sopi deviṃ olokesi.
  9138. 499138,112,1576,83,87,1,39,4,Dvepi aññamaññaṃ paṭibaddhacittā ahesuṃ.
  9139. 499139,112,1576,88,99,1,106,10,"Supaṇṇarājā attano ānubhāvena nagare vātaṃ samuṭṭhāpesi, gehapatanabhayena rājanivesanā manussā nikkhamiṃsu. "
  9140. 499140,112,1576,100,120,1,144,18,So attano ānubhāvena andhakāraṃ katvā deviṃ gahetvā ākāsena āgantvā nāgadīpe attano bhavanaṃ pāvisi suyonandiyā gataṭṭhānaṃ jānantā nāma nāhesuṃ.
  9141. 499141,112,1576,121,130,1,62,9,So tāya saddhiṃ abhiramamāno gantvā raññā saddhiṃ jūtaṃ kīḷati.
  9142. 499142,112,1577,2,33,1,188,24,"Rañño pana saggo nāma gandhabbo atthi, so deviyā gataṭṭhānaṃ ajānanto taṃ gandhabbaṃ āmantetvā‘‘ gaccha, tāta, gandhabba sabbaṃ thalajalapathaṃ anuvicaritvā deviyā gataṭṭhānaṃ passā’’ ti uyyojesi. "
  9143. 499143,112,1577,34,42,1,71,8,So paribbayaṃ gahetvā dvāragāmato paṭṭhāya vicinanto kurukacchaṃ pāpuṇi.
  9144. 499144,112,1577,43,48,1,52,5,Tadā kurukacchavāṇijā nāvāya suvaṇṇabhūmiṃ gacchanti.
  9145. 499145,112,1577,49,69,1,108,15,"So te upasaṅkamitvā‘‘ ahaṃ gandhabbo nāvāya vetanaṃ khaṇḍetvā tumhākaṃ gandhabbaṃ karissāmi, mampi nethā’’ ti āha. "
  9146. 499146,112,1577,70,81,1,44,7,Te‘‘ sādhū’’ ti tampi āropetvā nāvaṃ vissajjesuṃ.
  9147. 499147,112,1577,82,96,1,69,10,Te sukhapayātāya nāvāya taṃ pakkositvā‘‘ gandhabbaṃ no karohī’’ ti āhaṃsu.
  9148. 499148,112,1577,97,118,1,102,15,"‘‘ Ahaṃ ce gandhabbaṃ kareyyaṃ, mayi pana gandhabbaṃ karonte macchā calissanti, atha vo nāvo bhijjissatī’’ ti."
  9149. 499149,112,1577,119,133,1,71,9,"‘‘ Manussamatte gandhabbaṃ karonte macchānaṃ calanaṃ nāma natthi, karohī’’ ti."
  9150. 499150,112,1577,134,154,1,126,15,"‘‘ Tena hi mā mayhaṃ kujjhitthā’’ ti vīṇaṃ mucchitvā tantissarena gītassaraṃ, gītassarena tantissaraṃ anatikkamitvā gandhabbaṃ akāsi. "
  9151. 499151,112,1577,155,161,1,42,6,Tena saddena sammattā hutvā macchā caliṃsu.
  9152. 499152,112,1578,2,9,1,51,7,Atheko makaro uppatitvā nāvāya patanto nāvaṃ bhindi.
  9153. 499153,112,1578,10,20,1,106,10,Saggo phalake nipajjitvā yathāvātaṃ gacchanto nāgadīpe supaṇṇabhavanassa nigrodharukkhassa santikaṃ pāpuṇi.
  9154. 499154,112,1578,21,44,1,148,18,Suyonandīpi devī supaṇṇarājassa jūtaṃ kīḷituṃ gatakāle vimānā otaritvā velante vicarantī saggaṃ gandhabbaṃ disvā sañjānitvā‘‘ kathaṃ āgatosī’’ ti pucchi.
  9155. 499155,112,1578,45,48,1,17,3,So sabbaṃ kathesi.
  9156. 499156,112,1578,49,78,1,245,25,‘‘ Tena hi mā bhāyī’’ ti taṃ assāsetvā bāhāhi pariggahetvā vimānaṃ āropetvā sayanapiṭṭhe nipajjāpetvā samassatthakāle dibbabhojanaṃ datvā dibbagandhodakena nhāpetvā dibbavatthehi acchādetvā dibbagandhapupphehi alaṅkaritvā puna dibbasayane nipajjāpesi.
  9157. 499157,112,1578,79,90,1,111,11,Evaṃ divasaṃ pariggahamānā supaṇṇarañño āgamanavelāya paṭicchādetvā gatakāle tena saddhiṃ kilesavasena abhirami.
  9158. 499158,112,1578,91,100,1,108,9,Tato māsaddhamāsaccayena bārāṇasivāsino vāṇijā dārudakagahaṇatthāya tasmiṃ dīpe nigrodharukkhamūlaṃ sampattā.
  9159. 499159,112,1578,101,120,1,145,18,So tehi saddhiṃ nāvaṃ abhiruyha bārāṇasiṃ gantvā rājānaṃ disvāva tassa jūtakīḷanavelāya vīṇaṃ gahetvā rañño gandhabbaṃ karonto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9160. 499160,112,1579,2,4,1,0,0,55.
  9161. 499161,112,1580,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Vāti gandho timirānaṃ, kusamuddo ca ghosavā; "
  9162. 499162,112,1581,2,13,1,44,8,"Dūre ito suyonandī, tamba kāmā tudanti man’’ ti. "
  9163. 499163,112,1582,2,7,1,41,4,Tattha timirānan ti timirarukkhapupphānaṃ.
  9164. 499164,112,1582,8,18,1,71,9,"Taṃ kira nigrodhaṃ parivāretvā timirarukkhā atthi, te sandhāyevaṃ vadati. "
  9165. 499165,112,1582,19,22,1,27,2,{Kusamuddo}ti khuddakasamuddo.
  9166. 499166,112,1582,23,26,1,18,2,{Ghosavā}ti mahāravo.
  9167. 499167,112,1582,27,32,1,51,5,Tasseva nigrodhassa santike samuddaṃ sandhāyevamāha.
  9168. 499168,112,1582,33,37,1,19,3,{Ito}ti imamhā nagarā.
  9169. 499169,112,1582,38,42,1,23,3,{Tambā}ti rājānaṃ ālapati.
  9170. 499170,112,1582,43,51,1,53,7,Atha vā {tambakāmā}ti tambena kāmitakāmā tambakāmā nāma.
  9171. 499171,112,1582,52,57,1,32,5,Te maṃ hadaye vijjhantīti dīpeti.
  9172. 499172,112,1583,2,7,1,35,5,Taṃ sutvā supaṇṇo dutiyaṃ gāthamāha–
  9173. 499173,112,1584,2,4,1,0,0,56.
  9174. 499174,112,1585,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kathaṃ samuddamatari, kathaṃ addakkhi sedumaṃ; "
  9175. 499175,112,1586,2,13,1,46,8,"Kathaṃ tassā ca tuyhañca, ahu sagga samāgamo’’ ti. "
  9176. 499176,112,1587,2,6,1,29,4,Tattha seduman ti sedumadīpaṃ.
  9177. 499177,112,1588,2,8,1,29,5,Tato saggo tisso gāthā abhāsi–
  9178. 499178,112,1589,2,4,1,0,0,57.
  9179. 499179,112,1590,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; "
  9180. 499180,112,1591,2,7,1,40,4,"Makarehi abhidā nāvā, phalakenāhamaplaviṃ. "
  9181. 499181,112,1592,2,4,1,0,0,58.
  9182. 499182,112,1593,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Sā maṃ saṇhena mudunā, niccaṃ candanagandhinī; "
  9183. 499183,112,1594,2,9,1,42,6,"Aṅgena uddharī bhaddā, mātā puttaṃva orasaṃ. "
  9184. 499184,112,1595,2,4,1,0,0,59.
  9185. 499185,112,1596,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Sā maṃ annena pānena, vatthena sayanena ca; "
  9186. 499186,112,1597,2,12,1,44,7,"Attanāpi ca mandakkhī, evaṃ tamba vijānahī’’ ti. "
  9187. 499187,112,1598,2,29,1,152,22,Tattha sā maṃ saṇhena {mudunā}ti evaṃ phalakena tīraṃ uttiṇṇaṃ maṃ samuddatīre vicarantī sā disvā‘‘ mā bhāyī’’ ti saṇhena mudunā vacanena samassāsetvāti attho.
  9188. 499188,112,1598,30,41,1,42,6,{Aṅgenā}ti bāhuyugaḷaṃ idha‘‘ aṅgenā’’ ti vuttaṃ.
  9189. 499189,112,1598,42,46,1,27,3,{Bhaddā}ti dassanīyā pāsādikā.
  9190. 499190,112,1598,47,58,1,56,9,Sā maṃ {annenā}ti sā maṃ etena annādinā santappesīti attho.
  9191. 499191,112,1598,59,71,1,80,10,"Attanāpi {cā}ti na kevalaṃ annādīheva, attanāpi maṃ abhiramentī santappesīti dīpeti. "
  9192. 499192,112,1598,72,82,1,65,7,"{Mandakkhī}ti mandadassanī, mudunā ākārena olokanasīlāti vuttaṃ hoti."
  9193. 499193,112,1598,83,96,1,65,8,"‘‘ Mattakkhī’’ tipi pāṭho, madamattehi viya akkhīhi samannāgatāti attho. "
  9194. 499194,112,1598,97,103,1,36,5,Evaṃ {tambā}ti evaṃ tambarāja jānāhīti.
  9195. 499195,112,1599,2,32,1,192,24,"Supaṇṇo gandhabbassa kathentasseva vippaṭisārī hutvā‘‘ ahaṃ supaṇṇabhavane vasantopi rakkhituṃ nāsakkhiṃ, kiṃ me tāya dussīlāyā’’ ti taṃ ānetvā rañño paṭidatvā pakkāmi, tato paṭṭhāya puna nāgacchīti. "
  9196. 499196,112,1600,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  9197. 499197,112,1600,16,25,1,56,8,"Tadā rājā ānando ahosi, supaṇṇarājā pana ahameva ahosinti. "
  9198. 499198,112,1601,2,4,1,29,2,Suyonandījātakavaṇṇanā dasamā.
  9199. 499199,112,1602,2,4,1,24,2,Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo.
  9200. 499200,112,1603,2,4,1,14,2,2 . Vaṇṇārohavaggo
  9201. 499201,112,1605,2,7,1,22,2,[ 361]1. Vaṇṇārohajātakavaṇṇanā
  9202. 499202,112,1606,2,14,1,75,9,{Vaṇṇārohenā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto dve aggasāvake ārabbha kathesi.
  9203. 499203,112,1606,15,42,1,204,23,Ekasmiñhi samaye ubhopi mahātherā‘‘ imaṃ antovassaṃ suññāgāraṃ anubrūhessāmā’’ ti satthāraṃ āpucchitvā gaṇaṃ pahāya sayameva pattacīvaraṃ ādāya jetavanā nikkhamitvā ekaṃ paccantagāmaṃ nissāya araññe vihariṃsu.
  9204. 499204,112,1606,43,51,1,77,8,Aññataropi vighāsādapuriso therānaṃ upaṭṭhānaṃ karonto tattheva ekamante vasi.
  9205. 499205,112,1606,52,94,1,232,31,"So therānaṃ samaggavāsaṃ disvā‘‘ ime ativiya samaggā vasanti, sakkā nu kho ete aññamaññaṃ bhinditun’’ ti cintetvā sāriputtattheraṃ upasaṅkamitvā‘‘ kiṃ nu kho, bhante, ayyena mahāmoggallānattherena saddhiṃ tumhākaṃ kiñci veraṃ atthī’’ ti pucchi."
  9206. 499206,112,1606,95,102,1,15,3,‘‘ Kiṃ panāvuso’’ ti.
  9207. 499207,112,1606,103,128,1,151,18,"Esa, bhante, mama āgatakāle‘‘ sāriputto nāma jātigottakulapadesehi vā sutaganthapaṭivedhaiddhīhi vā mayā saddhiṃ kiṃ pahotī’’ ti tumhākaṃ aguṇameva kathesīti. "
  9208. 499208,112,1606,129,141,1,42,8,Thero sitaṃ katvā‘‘ gaccha tvaṃ āvuso’’ ti āha.
  9209. 499209,112,1607,2,9,1,75,7,So aparasmimpi divase mahāmoggallānattherampi upasaṅkamitvā tatheva kathesi.
  9210. 499210,112,1607,10,41,1,139,20,"Sopi naṃ sitaṃ katvā‘‘ gaccha, tvaṃ, āvuso’’ ti vatvā sāriputtattheraṃ upasaṅkamitvā‘‘ āvuso, eso vighāsādo tumhākaṃ santike kiñci kathesī’’ ti pucchi."
  9211. 499211,112,1607,42,56,1,58,8,"‘‘ Āmāvuso, mayhampi santike kathesi, imaṃ nīharituṃ vaṭṭatī’’ ti."
  9212. 499212,112,1607,57,81,1,79,14,"‘‘ Sādhu, āvuso, nīharā’’ ti vutte thero‘‘ mā idha vasī’’ ti accharaṃ paharitvā taṃ nīhari. "
  9213. 499213,112,1607,82,91,1,72,9,Te ubhopi samaggavāsaṃ vasitvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā nisīdiṃsu.
  9214. 499214,112,1607,92,147,1,264,37,"Satthā paṭisanthāraṃ katvā‘‘ sukhena vassaṃ vasitthā’’ ti pucchitvā‘‘ bhante, eko vighāsādo amhe bhinditukāmo hutvā bhindituṃ asakkonto palāyī’’ ti vutte‘‘ na kho so, sāriputta, idāneva, pubbepesa tumhe‘ bhindissāmī’ ti bhindituṃ asakkonto palāyī’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. "
  9215. 499215,112,1608,2,11,1,81,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññe rukkhadevatā ahosi.
  9216. 499216,112,1608,12,21,1,53,8,Tadā sīho ca byaggho ca araññe pabbataguhāyaṃ vasanti.
  9217. 499217,112,1608,22,59,1,219,30,"Eko siṅgālo te upaṭṭhahanto tesaṃ vighāsaṃ khāditvā mahākāyo hutvā ekadivasaṃ cintesi‘‘ mayā sīhabyagghānaṃ maṃsaṃ na khāditapubbaṃ, mayā ime dve jane bhindituṃ vaṭṭati, tato nesaṃ kalahaṃ katvā matānaṃ maṃsaṃ khādissāmī’’ ti. "
  9218. 499218,112,1608,60,79,1,86,13,"So sīhaṃ upasaṅkamitvā‘‘ kiṃ, sāmi, tumhākaṃ byagghena saddhiṃ kiñci veraṃ atthī’’ ti pucchi."
  9219. 499219,112,1608,80,89,1,17,4,"‘‘ Kiṃ pana, sammā’’ ti? "
  9220. 499220,112,1608,90,115,1,151,19,"Esa, bhante, mamāgatakāle‘‘ sīho nāma sarīravaṇṇena vā ārohapariṇāhena vā jātibalavīriyehi vā mama kalabhāgampi na pāpuṇātī’’ ti tumhākaṃ aguṇameva kathesīti. "
  9221. 499221,112,1608,116,132,1,54,11,"Atha naṃ sīho‘‘ gaccha tvaṃ, na so evaṃ kathessatī’’ ti āha. "
  9222. 499222,112,1608,133,138,1,48,5,Byagghampi upasaṅkamitvā eteneva upāyena kathesi.
  9223. 499223,112,1608,139,158,1,106,14,"Taṃ sutvā byagghopi sīhaṃ upasaṅkamitvā‘‘ samma, tvaṃ kira idañcidañca vadesī’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9224. 499224,112,1609,2,4,1,0,0,60.
  9225. 499225,112,1610,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vaṇṇārohena jātiyā, balanikkamanena ca; "
  9226. 499226,112,1611,2,13,1,43,8,"Subāhu na mayā seyyo, sudāṭha iti bhāsasī’’ ti. "
  9227. 499227,112,1612,2,11,1,59,7,Tattha balanikkamanena {cā}ti kāyabalena ceva vīriyabalena ca.
  9228. 499228,112,1612,12,39,1,173,25,"Subāhu na mayā {seyyo}ti ayaṃ subāhu nāma byaggho etehi kāraṇehi mayā neva sadiso na uttaritaroti saccaṃ kira tvaṃ sobhanāhi dāṭhāhi samannāgata sudāṭha migarāja, evaṃ vadesīti. "
  9229. 499229,112,1613,2,9,1,43,7,Taṃ sutvā sudāṭho sesā catasso gāthā abhāsi–
  9230. 499230,112,1614,2,4,1,0,0,61.
  9231. 499231,112,1615,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Vaṇṇārohena jātiyā, balanikkamanena ca; "
  9232. 499232,112,1616,2,10,1,40,7,"Sudāṭho na mayā seyyo, subāhu iti bhāsasi. "
  9233. 499233,112,1617,2,4,1,0,0,62.
  9234. 499234,112,1618,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Evaṃ ce maṃ viharantaṃ, subāhu samma dubbhasi; "
  9235. 499235,112,1619,2,8,1,42,5,"Na dānāhaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsamabhirocaye. "
  9236. 499236,112,1620,2,4,1,0,0,63.
  9237. 499237,112,1621,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yo paresaṃ vacanāni, saddaheyya yathātathaṃ; "
  9238. 499238,112,1622,2,9,1,48,6,"Khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ, verañca pasave bahuṃ. "
  9239. 499239,112,1623,2,4,1,0,0,64.
  9240. 499240,112,1624,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassī; "
  9241. 499241,112,1625,2,17,1,60,11,"Yasmiñca setī urasīva putto, sa ve mitto yo abhejjo parehī’’ ti. "
  9242. 499242,112,1626,2,7,1,22,3,Tattha {sammā}ti vayassa.
  9243. 499243,112,1626,8,34,1,174,24,"{Dubbhasī}ti yadi evaṃ tayā saddhiṃ samaggavāsaṃ vasantaṃ maṃ siṅgālassa kathaṃ gahetvā tvaṃ dubbhasi hanituṃ icchasi, ito dāni paṭṭhāya ahaṃ tayā saddhiṃ saṃvāsaṃ na abhirocaye. "
  9244. 499244,112,1626,35,44,1,96,9,Yathātathan ti tathato yathātathaṃ yathātacchaṃ avisaṃvādakena ariyena vuttavacanaṃ saddhātabbaṃ.
  9245. 499245,112,1626,45,53,1,57,8,Evaṃ yo yesaṃ kesañci paresaṃ vacanāni saddahethāti attho.
  9246. 499246,112,1626,54,73,1,101,17,"Yo sadā {appamatto}ti yo niccaṃ appamatto hutvā mittassa vissāsaṃ na deti, so mitto nāma na hotīti attho. "
  9247. 499247,112,1626,74,90,1,81,10,"{Bhedāsaṅkī}ti‘‘ ajja bhijjissati, sve bhijjissatī’’ ti evaṃ mittassa bhedameva āsaṅkati. "
  9248. 499248,112,1626,91,96,1,47,4,{Randhamevānupassī}ti chiddaṃ vivarameva passanto.
  9249. 499249,112,1626,97,109,1,75,11,Urasīva {putto}ti yasmiṃ mitte mātu hadaye putto viya nirāsaṅko nibbhayo seti.
  9250. 499250,112,1627,2,20,1,88,13,Iti imāhi catūhi gāthāhi sīhena mittaguṇe kathite byaggho‘‘ mayhaṃ doso’’ ti sīhaṃ khamāpesi.
  9251. 499251,112,1627,21,25,1,32,4,Te tattheva samaggavāsaṃ vasiṃsu.
  9252. 499252,112,1627,26,31,1,36,5,Siṅgālo pana palāyitvā aññattha gato.
  9253. 499253,112,1628,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9254. 499254,112,1628,9,35,1,149,19,"‘‘ tadā siṅgālo vighāsādo ahosi, sīho sāriputto, byaggho moggallāno, taṃ kāraṇaṃ paccakkhato diṭṭhā tasmiṃ vane nivuttharukkhadevatā pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9255. 499255,112,1629,2,4,1,30,2,Vaṇṇārohajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  9256. 499256,112,1631,2,7,1,24,2,[ 362]2. Sīlavīmaṃsajātakavaṇṇanā
  9257. 499257,112,1632,2,13,1,88,10,Sīlaṃ {seyyo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ sīlavīmaṃsakabrāhmaṇaṃ ārabbha kathesi.
  9258. 499258,112,1632,14,29,1,74,11,Taṃ kira rājā‘‘ esa sīlasampanno’’ ti aññehi brāhmaṇehi atirekaṃ katvā passati.
  9259. 499259,112,1632,30,64,1,157,24,"So cintesi‘‘ kiṃ nu kho maṃ rājā‘ sīlasampanno’ ti aññehi atirekaṃ katvā passati, udāhu‘ sutadharayutto’ ti, vīmaṃsissāmi tāva sīlassa vā sutassa vā mahantabhāvan’’ ti. "
  9260. 499260,112,1632,65,70,1,48,5,So ekadivasaṃ heraññikaphalakato kahāpaṇaṃ gaṇhi.
  9261. 499261,112,1632,71,81,1,60,9,"Heraññiko garubhāvena na kiñci āha, dutiyavārepi na kiñci āha. "
  9262. 499262,112,1632,82,111,1,112,17,Tatiyavāre pana taṃ‘‘ vilopakhādako’’ ti gāhāpetvā rañño dassetvā‘‘ kiṃ iminā katan’’ ti vutte‘‘ kuṭumbaṃ vilumpatī’’ ti āha.
  9263. 499263,112,1632,112,122,1,23,4,"‘‘ Saccaṃ kira , brāhmaṇā’’ ti?"
  9264. 499264,112,1632,123,169,1,215,34,"‘‘ Na, mahārāja, kuṭumbaṃ vilumpāmi, mayhaṃ pana‘ sīlaṃ nu kho mahantaṃ, sutaṃ nu kho’ ti kukkuccaṃ ahosi, svāhaṃ‘ etesu kataraṃ nu kho mahantan’ ti vīmaṃsanto tayo vāre kahāpaṇaṃ gaṇhiṃ, taṃ maṃ esa bandhāpetvā tumhākaṃ dasseti. "
  9265. 499265,112,1632,170,195,1,172,20,"Idāni me sutato sīlassa mahantabhāvo ñāto, na me gharāvāsenattho, pabbajissāmahan’’ ti pabbajjaṃ anujānāpetvā gharadvāraṃ anoloketvāva jetavanaṃ gantvā satthāraṃ pabbajjaṃ yāci. "
  9266. 499266,112,1632,196,201,1,45,5,Tassa satthā pabbajjañca upasampadañca dāpesi.
  9267. 499267,112,1632,202,208,1,61,6,So acirūpasampanno vipassanaṃ vipassitvā aggaphale patiṭṭhahi.
  9268. 499268,112,1632,209,229,1,127,14,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asukabrāhmaṇo attano sīlaṃ vīmaṃsitvā pabbajito vipassitvā arahattaṃ patto’’ ti. "
  9269. 499269,112,1632,230,277,1,218,30,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāni ayameva, pubbe paṇḍitāpi sīlaṃ vīmaṃsitvā pabbajitvā attano patiṭṭhaṃ kariṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9270. 499270,112,1633,2,18,1,160,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā bārāṇasiṃ āgantvā rājānaṃ passi.
  9271. 499271,112,1633,19,23,1,32,4,Rājā tassa purohitaṭṭhānaṃ adāsi.
  9272. 499272,112,1633,24,28,1,24,4,So pañca sīlāni rakkhati.
  9273. 499273,112,1633,29,40,1,38,7,Rājāpi naṃ‘‘ sīlavā’’ ti garuṃ katvā passi.
  9274. 499274,112,1633,41,65,1,84,15,"So cintesi‘‘ kiṃ nu kho rājā‘ sīlavā’ ti maṃ garuṃ katvā passati, udāhu‘ sutadharayutto’’’ ti. "
  9275. 499275,112,1633,66,68,1,34,2,Sabbaṃ paccuppannavatthusadisameva.
  9276. 499276,112,1633,69,89,1,95,16,Idha pana so brāhmaṇo‘‘ idāni me sutato sīlassa mahantabhāvo ñāto’’ ti vatvā imā pañca gāthā abhāsi–
  9277. 499277,112,1634,2,4,1,0,0,65.
  9278. 499278,112,1635,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Sīlaṃ seyyo sutaṃ seyyo, iti me saṃsayo ahu; "
  9279. 499279,112,1636,2,10,1,41,7,"Sīlameva sutā seyyo, iti me natthi saṃsayo. "
  9280. 499280,112,1637,2,4,1,0,0,66.
  9281. 499281,112,1638,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Moghā jāti ca vaṇṇo ca, sīlameva kiruttamaṃ; "
  9282. 499282,112,1639,2,8,1,39,5,"Sīlena anupetassa, sutenattho na vijjati. "
  9283. 499283,112,1640,2,4,1,0,0,67.
  9284. 499284,112,1641,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Khattiyo ca adhammaṭṭho, vesso cādhammanissito; "
  9285. 499285,112,1642,2,8,1,42,5,"Te pariccajjubho loke, upapajjanti duggatiṃ. "
  9286. 499286,112,1643,2,4,1,0,0,68.
  9287. 499287,112,1644,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; "
  9288. 499288,112,1645,2,9,1,43,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, bhavanti tidive samā. "
  9289. 499289,112,1646,2,4,1,0,0,69.
  9290. 499290,112,1647,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Na vedā samparāyāya, na jāti nāpi bandhavā; "
  9291. 499291,112,1648,2,12,1,50,7,"Sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ, samparāyāya sukhāya cā’’ ti. "
  9292. 499292,112,1649,2,13,1,92,9,Tattha sīlameva sutā {seyyo}ti sutapariyattito sataguṇena sahassaguṇena sīlameva uttaritaranti.
  9293. 499293,112,1649,14,37,1,258,19,"Evañca pana vatvā sīlaṃ nāmetaṃ ekavidhaṃ saṃvaravasena, duvidhaṃ cārittavārittavasena, tividhaṃ kāyikavācasikamānasikavasena, catubbidhaṃ pātimokkhasaṃvaraindriyasaṃvaraājīvapārisuddhipaccayasannissitavasenāti mātikaṃ ṭhapetvā vitthārento sīlassa vaṇṇaṃ abhāsi. "
  9294. 499294,112,1650,2,6,1,21,3,{Moghā}ti aphalā tucchā.
  9295. 499295,112,1650,7,11,1,32,3,{Jātī}ti khattiyakulādīsu nibbatti.
  9296. 499296,112,1650,12,16,1,33,3,{Vaṇṇo}ti sarīravaṇṇo abhirūpabhāvo.
  9297. 499297,112,1650,17,40,1,119,18,"Yā hi yasmā sīlarahitassa jātisampadā vā vaṇṇasampadā vā saggasukhaṃ dātuṃ na sakkoti, tasmā ubhayampi taṃ‘‘ moghan’’ ti āha. "
  9298. 499298,112,1650,41,51,1,58,8,"Sīlameva {kirā}ti anussavavasena vadati, na pana sayaṃ jānāti. "
  9299. 499299,112,1650,52,55,1,25,2,{Anupetassā}ti anupagatassa.
  9300. 499300,112,1650,56,70,1,106,13,Sutenattho na {vijjatī}ti sīlarahitassa sutapariyattimattena idhaloke vā paraloke vā kāci vaḍḍhi nāma natthi.
  9301. 499301,112,1651,2,9,1,55,7,Tato parā dve gāthā jātiyā moghabhāvadassanatthaṃ vuttā.
  9302. 499302,112,1651,10,24,1,116,13,Tattha te pariccajjubho {loke}ti te dussīlā devalokañca manussalokañcāti ubhopi loke pariccajitvā duggatiṃ upapajjanti.
  9303. 499303,112,1651,25,31,1,65,5,{Caṇḍālapukkusā}ti chavachaḍḍakacaṇḍālā ca pupphachaḍḍakapukkusā ca.
  9304. 499304,112,1651,32,48,1,116,14,"Bhavanti tidive {samā}ti ete sabbepi sīlānubhāvena devaloke nibbattā samā honti nibbisesā, devātveva saṅkhyaṃ gacchanti. "
  9305. 499305,112,1652,2,7,1,62,5,Pañcamagāthā sabbesampi sutādīnaṃ moghabhāvadassanatthaṃ vuttā.
  9306. 499306,112,1652,8,39,1,195,28,"Tassattho– mahārāja, ete vedādayo ṭhapetvā idhaloke yasamattadānaṃ samparāye dutiye vā tatiye vā bhave yasaṃ vā sukhaṃ vā dātuṃ nāma na sakkonti, parisuddhaṃ pana attano sīlameva taṃ dātuṃ sakkotīti. "
  9307. 499307,112,1653,2,23,1,202,21,Evaṃ mahāsatto sīlaguṇe thometvā rājānaṃ pabbajjaṃ anujānāpetvā taṃ divasameva himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā aparihīnajjhāno brahmalokaparāyaṇo ahosi.
  9308. 499308,112,1654,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9309. 499309,112,1654,9,21,1,62,8,‘‘ tadā sīlaṃ vīmaṃsitvā isipabbajjaṃ pabbajito ahameva ahosin’’ ti.
  9310. 499310,112,1655,2,4,1,31,2,Sīlavīmaṃsajātakavaṇṇanā dutiyā.
  9311. 499311,112,1657,2,7,1,17,2,[ 363]3. Hirijātakavaṇṇanā
  9312. 499312,112,1658,2,17,1,109,12,Hiriṃ tarantan ti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikassa sahāyaṃ paccantavāsiseṭṭhiṃ ārabbha kathesi.
  9313. 499313,112,1658,18,24,1,73,6,Dvepi vatthūni ekakanipāte navamavaggassa pariyosānajātake vitthāritāneva.
  9314. 499314,112,1658,25,61,1,247,28,Idha pana‘‘ paccantavāsiseṭṭhino manussā acchinnasabbasāpateyyā attano santakassa assāmino hutvā palātā’’ ti bārāṇasiseṭṭhissa ārocite bārāṇasiseṭṭhi‘‘ attano santikaṃ āgatānaṃ kattabbaṃ akarontā nāma paṭikārake na labhantiyevā’’ ti vatvā imā gāthā abhāsi–
  9315. 499315,112,1659,2,4,1,0,0,70.
  9316. 499316,112,1660,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ, tavāhamasmī iti bhāsamānaṃ; "
  9317. 499317,112,1661,2,11,1,56,8,"Seyyāni kammāni anādiyantaṃ, neso mamanti iti naṃ vijaññā. "
  9318. 499318,112,1662,2,4,1,0,0,71.
  9319. 499319,112,1663,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; "
  9320. 499320,112,1664,2,7,1,40,4,"Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. "
  9321. 499321,112,1665,2,4,1,0,0,72.
  9322. 499322,112,1666,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassī; "
  9323. 499323,112,1667,2,13,1,57,10,"Yasmiñca setī urasīva putto, sa ve mitto yo abhejjo parehi. "
  9324. 499324,112,1668,2,4,1,0,0,73.
  9325. 499325,112,1669,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ, pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ; "
  9326. 499326,112,1670,2,8,1,43,5,"Phalānisaṃso bhāveti, vahanto porisaṃ dhuraṃ. "
  9327. 499327,112,1671,2,4,1,0,0,74.
  9328. 499328,112,1672,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Pavivekarasaṃ pitvā, rasaṃ upasamassa ca; "
  9329. 499329,112,1673,2,11,1,46,6,"Niddaro hoti nippāpo, dhammappītirasaṃ pivan’’ ti. "
  9330. 499330,112,1674,2,8,1,42,6,Tattha hiriṃ tarantan ti lajjaṃ atikkantaṃ.
  9331. 499331,112,1674,9,13,1,47,4,Vijigucchamānan ti mittabhāvena jigucchayamānaṃ.
  9332. 499332,112,1674,14,27,1,67,8,{Tavāhamasmī}ti‘‘ tava ahaṃ mitto’’ ti kevalaṃ vacanamatteneva bhāsamānaṃ.
  9333. 499333,112,1674,28,41,1,72,8,Seyyāni {kammāni}ti‘‘ dassāmi karissāmī’’ ti vacanassa anurūpāni uttamakammāni.
  9334. 499334,112,1674,42,45,1,24,3,Anādiyantan ti akarontaṃ.
  9335. 499335,112,1674,46,61,1,60,11,Neso maman ti evarūpaṃ puggalaṃ‘‘ na eso mama mitto’’ ti vijaññā.
  9336. 499336,112,1675,2,15,1,96,10,Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānan ti dānampi sīlampi bhāvanāpi paṇḍitehi kalyāṇamittehi saddhiṃ mittabhāvopi.
  9337. 499337,112,1675,16,21,1,53,5,Idha pana vuttappakāraṃ mittabhāvameva sandhāyevamāha.
  9338. 499338,112,1675,22,32,1,82,9,"Paṇḍitena hi kalyāṇamittena saddhiṃ mittabhāvo pāmojjampi karoti, pasaṃsampi vahati. "
  9339. 499339,112,1675,33,71,1,354,32,"Idhalokaparalokesu kāyikacetasikasukhahetuto‘‘ sukhan’’ tipi vuccati, tasmā etaṃ phalañca ānisaṃsañca sampassamāno phalānisaṃso kulaputto purisehi vahitabbaṃ dānasīlabhāvanāmittabhāvasaṅkhātaṃ catubbidhampi porisaṃ dhuraṃ vahanto etaṃ mittabhāvasaṅkhātaṃ pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ bhāveti vaḍḍheti, na paṇḍitehi mittabhāvaṃ bhindatīti dīpeti. "
  9340. 499340,112,1676,2,11,1,89,9,Pavivekarasan ti kāyacittaupadhivivekānaṃ rasaṃ te viveke nissāya uppannaṃ somanassarasaṃ.
  9341. 499341,112,1676,12,17,1,49,4,Upasamassa {cā}ti kilesūpasamena laddhasomanassassa.
  9342. 499342,112,1676,18,28,1,83,8,"Niddaro hoti {nippāpo}ti sabbakilesadarathābhāvena niddaro, kilesābhāvena nippāpo hoti. "
  9343. 499343,112,1676,29,37,1,74,7,"Dhammappītirasan ti dhammapītisaṅkhātaṃ rasaṃ, vimuttipītiṃ pivantoti attho. "
  9344. 499344,112,1677,2,12,1,103,10,Iti mahāsatto pāpamittasaṃsaggato ubbiggo pavivekarasena amatamahānibbānaṃ pāpetvā desanāya kūṭaṃ gaṇhi.
  9345. 499345,112,1678,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9346. 499346,112,1678,9,23,1,78,9,"‘‘ tadā paccantavāsī idāni paccantavāsīyeva, tadā bārāṇasiseṭṭhi ahameva ahosin’’ ti. "
  9347. 499347,112,1679,2,4,1,24,2,Hirijātakavaṇṇanā tatiyā.
  9348. 499348,112,1681,2,7,1,25,2,[ 364]4. Khajjopanakajātakavaṇṇanā
  9349. 499349,112,1682,2,4,1,0,0,75-79.
  9350. 499350,112,1683,2,12,1,84,10,Ko nu santamhi pajjoteti ayaṃ khajjopanakapañho mahāumaṅge vitthārato āvi bhavissati.
  9351. 499351,112,1684,2,4,1,34,2,Khajjopanakajātakavaṇṇanā catutthā.
  9352. 499352,112,1686,2,7,1,23,2,[ 365]5. Ahituṇḍikajātakavaṇṇanā
  9353. 499353,112,1687,2,14,1,81,9,{Dhuttomhī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mahallakabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  9354. 499354,112,1687,15,29,1,38,4,Vatthu heṭṭhā sālūkajātake( jā.1.3.106 ādayo) vitthāritaṃ.
  9355. 499355,112,1687,30,38,1,65,8,Idhāpi so mahallako ekaṃ gāmadārakaṃ pabbājetvā akkosati paharati.
  9356. 499356,112,1687,39,42,1,25,3,Dārako palāyitvā vibbhami.
  9357. 499357,112,1687,43,48,1,36,4,Dutiyampi naṃ pabbājetvā tathevākāsi.
  9358. 499358,112,1687,49,56,1,57,7,Dutiyampi vibbhamitvā puna yāciyamāno oloketumpi na icchi.
  9359. 499359,112,1687,57,90,1,192,26,"Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko nāma mahallako attano sāmaṇerena sahāpi vināpi vattituṃ na sakkoti, itaro tassa dosaṃ disvā puna oloketumpi na icchi, suhadayo kumārako’’ ti. "
  9360. 499360,112,1687,91,140,1,212,31,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa sāmaṇero suhadayova, sakiṃ dosaṃ disvā puna oloketumpi na icchī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9361. 499361,112,1688,2,14,1,127,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto dhaññavāṇijakule nibbattitvā vayappatto dhaññavikkayena jīvikaṃ kappesi.
  9362. 499362,112,1688,15,35,1,173,20,Atheko ahituṇḍiko makkaṭaṃ gahetvā sikkhāpetvā ahiṃ kīḷāpento bārāṇasiyaṃ ussave ghuṭṭhe taṃ makkaṭaṃ dhaññavāṇijakassa santike ṭhapetvā ahiṃ kīḷāpento satta divasāni vicari.
  9363. 499363,112,1688,36,42,1,50,6,Sopi vāṇijo makkaṭassa khādanīyaṃ bhojanīyaṃ adāsi.
  9364. 499364,112,1688,43,60,1,144,17,Ahituṇḍiko sattame divase ussavakīḷanato āgantvā taṃ makkaṭaṃ veḷupesikāya tikkhattuṃ paharitvā taṃ ādāya uyyānaṃ gantvā bandhitvā niddaṃ okkami.
  9365. 499365,112,1688,61,69,1,67,8,Makkaṭo bandhanaṃ mocetvā ambarukkhaṃ āruyha ambāni khādanto nisīdi.
  9366. 499366,112,1688,70,90,1,116,16,So pabuddho rukkhe makkaṭaṃ disvā‘‘ etaṃ mayā upalāpetvā gahetuṃ vaṭṭatī’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9367. 499367,112,1689,2,4,1,0,0,80.
  9368. 499368,112,1690,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhuttomhi samma sumukha, jūte akkhaparājito; "
  9369. 499369,112,1691,2,11,1,46,6,"Harehi ambapakkāni, vīriyaṃ te bhakkhayāmase’’ ti. "
  9370. 499370,112,1692,2,7,1,39,4,Tattha {akkhaparājito}ti akkhehi parājito.
  9371. 499371,112,1692,8,11,1,15,2,{Harehī}ti pātehi.
  9372. 499372,112,1692,12,15,1,16,3,Ayameva vā pāṭho.
  9373. 499373,112,1693,2,8,1,34,5,Taṃ sutvā makkaṭo sesagāthā abhāsi–
  9374. 499374,112,1694,2,4,1,0,0,81.
  9375. 499375,112,1695,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Alikaṃ vata maṃ samma, abhūtena pasaṃsasi; "
  9376. 499376,112,1696,2,12,1,44,9,"Ko te suto vā diṭṭho vā, sumukho nāma makkaṭo. "
  9377. 499377,112,1697,2,4,1,0,0,82.
  9378. 499378,112,1698,2,14,1,44,9,"‘ ‘ Ajjāpi me taṃ manasi, yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika; "
  9379. 499379,112,1699,2,9,1,45,6,"Dhaññāpaṇaṃ pavisitvā, matto chātaṃ hanāsi maṃ. "
  9380. 499380,112,1700,2,4,1,0,0,83.
  9381. 499381,112,1701,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ, api rajjampi kāraye; "
  9382. 499382,112,1702,2,9,1,43,6,"Nevāhaṃ yācito dajjaṃ, tathā hi bhayatajjito. "
  9383. 499383,112,1703,2,4,1,0,0,84.
  9384. 499384,112,1704,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Yañca jaññā kule jātaṃ, gabbhe tittaṃ amacchariṃ; "
  9385. 499385,112,1705,2,11,1,48,6,"Tena sakhiñca mittañca, dhīro sandhātumarahatī’’ ti. "
  9386. 499386,112,1706,2,8,1,30,5,Tattha alikaṃ {vatā}ti musā vata.
  9387. 499387,112,1706,9,12,1,23,2,{Abhūtenā}ti avijjamānena.
  9388. 499388,112,1706,13,18,1,16,4,Ko {te}ti kva tayā.
  9389. 499389,112,1706,19,22,1,22,2,{Sumukho}ti sundaramukho.
  9390. 499390,112,1706,23,27,1,24,3,{Ahituṇḍikā}ti taṃ ālapati.
  9391. 499391,112,1706,28,35,1,21,3,‘‘ Ahikoṇḍikā’’ tipi pāṭho.
  9392. 499392,112,1706,36,41,1,45,5,Chātan ti jighacchābhibhūtaṃ dubbalaṃ kapaṇaṃ.
  9393. 499393,112,1706,42,47,1,41,4,{Hanāsī}ti veḷupesikāya tikkhattuṃ paharasi.
  9394. 499394,112,1706,48,52,1,17,4,Tāhan ti taṃ ahaṃ.
  9395. 499395,112,1706,53,56,1,16,3,Saran ti saranto.
  9396. 499396,112,1706,57,62,1,42,5,Dukkhaseyyan ti tasmiṃ āpaṇe dukkhasayanaṃ.
  9397. 499397,112,1706,63,90,1,169,24,"Api rajjampi {kāraye}ti sacepi bārāṇasirajjaṃ gahetvā mayhaṃ datvā maṃ rajjaṃ kāreyyāsi, evampi taṃ nevāhaṃ yācito dajjaṃ, taṃ ekampi ambapakkaṃ ahaṃ tayā yācito na dadeyyaṃ. "
  9398. 499398,112,1706,91,92,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  9399. 499399,112,1706,93,105,1,66,10,"Tathā hi {bhayatajjito}ti, tathā hi ahaṃ tayā bhayena tajjitoti attho. "
  9400. 499400,112,1707,2,13,1,114,11,Gabbhe tittan ti subhojanarasena mātukucchiyaṃyeva alaṅkatapaṭiyatte sayanagabbheyeva vā tittaṃ bhogāsāya akapaṇaṃ.
  9401. 499401,112,1707,14,41,1,225,25,"Sakhiñca {mittañcā}ti sakhibhāvañca mittabhāvañca tathārūpena kulajātena tittena akapaṇena amaccharinā saddhiṃ paṇḍito sandhātuṃ puna ghaṭetuṃ arahati, tayā pana kapaṇena ahituṇḍikena saddhiṃ ko mittabhāvaṃ puna ghaṭetunti attho. "
  9402. 499402,112,1707,42,49,1,44,7,Evañca pana vatvā vānaro vanaṃ sahasā pāvisi.
  9403. 499403,112,1708,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9404. 499404,112,1708,10,27,1,84,11,"‘‘ tadā ahituṇḍiko mahallako ahosi, makkaṭo sāmaṇero, dhaññavāṇijo pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9405. 499405,112,1709,2,4,1,31,2,Ahituṇḍikajātakavaṇṇanā pañcamā.
  9406. 499406,112,1711,2,7,1,20,2,[ 366]6. Gumbiyajātakavaṇṇanā
  9407. 499407,112,1712,2,14,1,91,10,Madhuvaṇṇaṃ madhurasan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  9408. 499408,112,1712,15,74,1,274,38,"Tañhi satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ kiṃ disvā’’ ti vatvā‘‘ alaṅkatamātugāman’’ ti vutte‘‘ bhikkhu ime pañca kāmaguṇā nāma ekena gumbiyena yakkhena halāhalavisaṃ pakkhipitvā magge ṭhapitamadhusadisā’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  9409. 499409,112,1713,2,59,1,469,49,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto satthavāhakule nibbattitvā vayappatto bārāṇasito pañcahi sakaṭasatehi bhaṇḍaṃ ādāya vohāratthāya gacchanto mahāvattaniaṭavidvāraṃ patvā satthake sannipātāpetvā‘‘ ambho, imasmiṃ magge visapaṇṇapupphaphalādīni atthi, tumhe kiñci akhāditapubbaṃ khādantā maṃ apucchitvā mā khādittha, amanussāpi visaṃ pakkhipitvā bhattapuṭamadhukaphalāni magge ṭhapenti, tānipi maṃ anāpucchitvā mā khāditthā’’ ti ovādaṃ datvā maggaṃ paṭipajji. "
  9410. 499410,112,1713,60,80,1,182,20,Atheko gumbiyo nāma yakkho aṭaviyā majjhaṭṭhāne magge paṇṇāni attharitvā halāhalavisasaṃyuttāni madhupiṇḍāni ṭhapetvā sayaṃ maggasāmante madhuṃ gaṇhanto viya rukkhe koṭṭento vicarati.
  9411. 499411,112,1713,81,93,1,78,8,Ajānantā‘‘ puññatthāya ṭhapitāni bhavissantī’’ ti khāditvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇanti.
  9412. 499412,112,1713,94,98,1,28,4,Amanussā āgantvā te khādanti.
  9413. 499413,112,1713,99,119,1,146,15,"Bodhisattassa satthakamanussāpi tāni disvā ekacce lolajātikā adhivāsetuṃ asakkontā khādiṃsu, paṇḍitajātikā‘‘ pucchitvā khādissāmā’’ ti gahetvā aṭṭhaṃsu. "
  9414. 499414,112,1713,120,132,1,82,10,"Bodhisatto te disvā hatthagatāni chaḍḍāpesi, yehi paṭhamataraṃ khāditāni, te mariṃsu. "
  9415. 499415,112,1713,133,144,1,76,8,"Yehi aḍḍhakhāditāni, tesaṃ vamanavirecanaṃ datvā vantakāle catumadhuraṃ adāsi. "
  9416. 499416,112,1713,145,151,1,44,6,Iti te tassa ānubhāvena jīvitaṃ paṭilabhiṃsu.
  9417. 499417,112,1713,152,161,1,85,9,Bodhisatto sotthinā icchitaṭṭhānaṃ gantvā bhaṇḍaṃ vissajjetvā attano gehameva agamāsi.
  9418. 499418,112,1713,162,168,1,55,6,Tamatthaṃ kathento satthā imā abhisambuddhagāthā abhāsi–
  9419. 499419,112,1714,2,4,1,0,0,85.
  9420. 499420,112,1715,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ, madhugandhaṃ visaṃ ahu; "
  9421. 499421,112,1716,2,8,1,38,5,"Gumbiyo ghāsamesāno, araññe odahī visaṃ. "
  9422. 499422,112,1717,2,4,1,0,0,86.
  9423. 499423,112,1718,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Madhu iti maññamānā, ye taṃ visamakhādisuṃ; "
  9424. 499424,112,1719,2,9,1,41,6,"Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi, maraṇaṃ tenupāgamuṃ. "
  9425. 499425,112,1720,2,4,1,0,0,87.
  9426. 499426,112,1721,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Ye ca kho paṭisaṅkhāya, visaṃ taṃ parivajjayuṃ; "
  9427. 499427,112,1722,2,8,1,38,5,"Te āturesu sukhitā, ḍayhamānesu nibbutā. "
  9428. 499428,112,1723,2,4,1,0,0,88.
  9429. 499429,112,1724,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, visaṃ kāmā samohitā; "
  9430. 499430,112,1725,2,7,1,40,4,"Āmisaṃ bandhanañcetaṃ, maccuveso guhāsayo. "
  9431. 499431,112,1726,2,4,1,0,0,89.
  9432. 499432,112,1727,2,10,1,33,6,"‘ ‘ Evameva ime kāme, āturā paricārike; "
  9433. 499433,112,1728,2,12,1,45,7,"Ye sadā parivajjenti, saṅgaṃ loke upaccagun’’ ti. "
  9434. 499434,112,1729,2,10,1,66,7,Tattha {gumbiyo}ti tasmiṃ vanagumbe vicaraṇena evaṃladdhanāmo yakkho.
  9435. 499435,112,1729,11,27,1,82,11,{Ghāsamesāno}ti‘‘ taṃ visaṃ khāditvā mate khādissāmī’’ ti evaṃ attano ghāsaṃ pariyesanto.
  9436. 499436,112,1729,28,35,1,57,6,{Odahī}ti taṃ madhunā samānavaṇṇagandharasaṃ visaṃ nikkhipi.
  9437. 499437,112,1729,36,41,1,28,4,Kaṭukaṃ {āsī}ti tikhiṇaṃ ahosi.
  9438. 499438,112,1729,42,51,1,59,9,Maraṇaṃ tenupāgamun ti tena visena te sattā maraṇaṃ upagatā.
  9439. 499439,112,1730,2,6,1,35,3,{Āturesū}ti visavegena āsannamaraṇesu.
  9440. 499440,112,1730,7,11,1,38,3,{Ḍayhamānesū}ti visatejeneva ḍayhamānesu.
  9441. 499441,112,1730,12,43,1,183,24,"Visaṃ kāmā {samohitā}ti yathā tasmiṃ vattanimahāmagge visaṃ samohitaṃ nikkhittaṃ, evaṃ manussesupi ye ete rūpādayo pañca vatthukāmā tattha tattha samohitā nikkhittā, te‘‘ visan’’ ti veditabbā. "
  9442. 499442,112,1730,44,66,1,198,20,"Āmisaṃ bandhanañcetan ti ete pañca kāmaguṇā nāma evaṃ imassa macchabhūtassa lokassa mārabālisikena pakkhittaṃ āmisañceva , bhavābhavato nikkhamituṃ appadānena anduādippabhedaṃ nānappakāraṃ bandhanañca. "
  9443. 499443,112,1730,67,74,1,58,5,Maccuveso {guhāsayo}ti sarīraguhāya vasanako maraṇamaccuveso.
  9444. 499444,112,1731,2,17,1,96,13,"Evameva ime {kāme}ti yathā vattanimahāmagge visaṃ nikkhittaṃ, evaṃ tattha tattha nikkhitte ime kāme. "
  9445. 499445,112,1731,18,24,1,64,5,{Āturā}ti ekantamaraṇadhammatāya āturā āsannamaraṇā paṇḍitamanussā.
  9446. 499446,112,1731,25,29,1,44,3,{Paricārike}ti kilesaparicārike kilesabandhake.
  9447. 499447,112,1731,30,41,1,81,10,Ye sadā {parivajjentī}ti ye vuttappakārā paṇḍitapurisā niccaṃ evarūpe kāme vajjenti.
  9448. 499448,112,1731,42,56,1,79,9,Saṅgaṃ {loke}ti loke saṅganaṭṭhena‘‘ saṅgan’’ ti laddhanāmaṃ rāgādibhedaṃ kilesajātaṃ.
  9449. 499449,112,1731,57,66,1,58,8,"Upaccagun ti atītā nāmāti veditabbā, atikkamantīti vā attho. "
  9450. 499450,112,1732,2,13,1,104,9,"Satthā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  9451. 499451,112,1732,14,18,1,32,4,Tadā satthavāho ahameva ahosinti.
  9452. 499452,112,1733,2,4,1,28,2,Gumbiyajātakavaṇṇanā chaṭṭhā.
  9453. 499453,112,1735,2,7,1,19,2,[ 367]7. Sāḷiyajātakavaṇṇanā
  9454. 499454,112,1736,2,23,1,127,15,"Yvāyaṃ {sāḷiyachāpotī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto‘‘ āvuso, devadatto tāsakārakopi bhavituṃ nāsakkhī’’ ti vacanaṃ ārabbha kathesi. "
  9455. 499455,112,1736,24,46,1,103,15,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mama tāsakārakopi bhavituṃ nāsakkhī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9456. 499456,112,1737,2,18,1,166,16,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gāmake kuṭumbikakule nibbattitvā taruṇakāle paṃsukīḷakehi dārakehi saddhiṃ gāmadvāre nigrodharukkhamūle kīḷati.
  9457. 499457,112,1737,19,68,1,305,39,"Tadā eko dubbalavejjo gāme kiñci alabhitvā nikkhamanto taṃ ṭhānaṃ patvā ekaṃ sappaṃ viṭapabbhantarena sīsaṃ nīharitvā niddāyantaṃ disvā‘‘ mayā gāme kiñci na laddhaṃ, ime dārake vañcetvā sappena ḍaṃsāpetvā tikicchitvā kiñcideva gaṇhissāmī’’ ti cintetvā bodhisattaṃ āha‘‘ sace sāḷiyachāpaṃ passeyyāsi, gaṇheyyāsī’’ ti."
  9458. 499458,112,1737,69,78,1,16,3,"‘‘ Āma, gaṇheyyan’’ ti ."
  9459. 499459,112,1737,79,87,1,33,4,‘‘ Passeso viṭapabbhantare sayito’’ ti.
  9460. 499460,112,1737,88,111,1,129,18,So tassa sappabhāvaṃ ajānanto rukkhaṃ āruyha taṃ gīvāyaṃ gahetvā‘‘ sappo’’ ti ñatvā nivattituṃ adento suggahitaṃ gahetvā vegena khipi.
  9461. 499461,112,1737,112,131,1,102,15,So gantvā vejjassa gīvāyaṃ patito gīvaṃ paliveṭhetvā‘‘ kara karā’’ ti ḍaṃsitvā tattheva naṃ pātetvā palāyi.
  9462. 499462,112,1737,132,134,1,21,2,Manussā parivārayiṃsu.
  9463. 499463,112,1738,2,9,1,59,7,Mahāsatto sampattaparisāya dhammaṃ desento imā gāthā abhāsi–
  9464. 499464,112,1739,2,4,1,0,0,90.
  9465. 499465,112,1740,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Yvāyaṃ sāḷiyachāpoti, kaṇhasappaṃ agāhayi; "
  9466. 499466,112,1741,2,8,1,40,5,"Tena sappenayaṃ daṭṭho, hato pāpānusāsako. "
  9467. 499467,112,1742,2,4,1,0,0,91.
  9468. 499468,112,1743,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ahantāramahantāraṃ, yo naro hantumicchati; "
  9469. 499469,112,1744,2,10,1,40,7,"Evaṃ so nihato seti, yathāyaṃ puriso hato. "
  9470. 499470,112,1745,2,4,1,0,0,92.
  9471. 499471,112,1746,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Ahantāramaghātentaṃ , yo naro hantumicchati; "
  9472. 499472,112,1747,2,10,1,40,7,"Evaṃ so nihato seti, yathāyaṃ puriso hato. "
  9473. 499473,112,1748,2,4,1,0,0,93.
  9474. 499474,112,1749,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso, paṭivātaṃ paṭikkhipe; "
  9475. 499475,112,1750,2,10,1,41,7,"Tameva so rajo hanti, tathāyaṃ puriso hato. "
  9476. 499476,112,1751,2,4,1,0,0,94.
  9477. 499477,112,1752,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa; "
  9478. 499478,112,1753,2,14,1,61,9,"Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ ti. "
  9479. 499479,112,1754,2,11,1,41,8,"Tattha yvāyan ti yo ayaṃ, ayameva vā pāṭho. "
  9480. 499480,112,1754,12,19,1,41,7,Sappenayan ti so ayaṃ tena sappena daṭṭho.
  9481. 499481,112,1754,20,24,1,32,3,{Pāpānusāsako}ti pāpakaṃ anusāsako.
  9482. 499482,112,1755,2,5,1,24,3,Ahantāran ti apaharantaṃ.
  9483. 499483,112,1755,6,9,1,22,3,Ahantāran ti amārentaṃ.
  9484. 499484,112,1755,10,14,1,25,3,{Setī}ti matasayanaṃ sayati.
  9485. 499485,112,1755,15,18,1,23,3,Aghātentan ti amārentaṃ.
  9486. 499486,112,1755,19,22,1,26,2,{Suddhassā}ti niraparādhassa.
  9487. 499487,112,1755,23,26,1,18,2,{Posassā}ti sattassa.
  9488. 499488,112,1755,27,33,1,58,5,{Anaṅgaṇassā}ti idampi niraparādhabhāvaññeva sandhāya vuttaṃ.
  9489. 499489,112,1755,34,39,1,40,4,{Paccetī}ti kammasarikkhakaṃ hutvā patieti.
  9490. 499490,112,1756,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9491. 499491,112,1756,10,24,1,70,9,"‘‘ tadā dubbalavejjo devadatto ahosi, paṇḍitadārako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9492. 499492,112,1757,2,4,1,27,2,Sāḷiyajātakavaṇṇanā sattamā.
  9493. 499493,112,1759,2,7,1,21,2,[ 368]8. Tacasārajātakavaṇṇanā
  9494. 499494,112,1760,2,12,1,82,8,{Amittahatthatthagatā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi.
  9495. 499495,112,1760,13,34,1,99,14,"Tadā hi satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā upāyakusaloyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9496. 499496,112,1761,2,14,1,132,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gāmake kuṭumbikakule nibbattitvāti sabbaṃ purimajātakaniyāmeneva kathetabbaṃ.
  9497. 499497,112,1761,15,41,1,126,17,Idha pana vejje mate gāmavāsino manussā‘‘ manussamārakā’’ ti te dārake kudaṇḍakehi bandhitvā‘‘ rañño dassessāmā’’ ti bārāṇasiṃ nayiṃsu.
  9498. 499498,112,1761,42,72,1,195,23,"Bodhisatto antarāmaggeyeva sesadārakānaṃ ovādaṃ adāsi‘‘ tumhe mā bhāyatha, rājānaṃ disvāpi abhītā tuṭṭhindriyā bhaveyyātha, rājā amhehi saddhiṃ paṭhamataraṃ kathessati, tato paṭṭhāya ahaṃ jānissāmī’’ ti. "
  9499. 499499,112,1761,73,83,1,40,6,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tathā kariṃsu.
  9500. 499500,112,1761,84,121,1,210,27,"Rājā te abhīte tuṭṭhindriye disvā‘‘ ime‘ manussamārakā’ ti kudaṇḍakabaddhā ānītā, evarūpaṃ dukkhaṃ pattāpi na bhāyanti, tuṭṭhindriyāyeva, kiṃ nu kho etesaṃ asocanakāraṇaṃ, pucchissāmi ne’’ ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9501. 499501,112,1762,2,4,1,0,0,95.
  9502. 499502,112,1763,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Amittahatthatthagatā, tacasārasamappitā; "
  9503. 499503,112,1764,2,11,1,47,6,"Pasannamukhavaṇṇāttha , kasmā tumhe na socathā’’ ti. "
  9504. 499504,112,1765,2,11,1,90,8,Tattha {amittahatthatthagatā}ti kudaṇḍakehi gīvāyaṃ bandhitvā ānentānaṃ amittānaṃ hatthagatā.
  9505. 499505,112,1765,12,17,1,51,4,{Tacasārasamappitā}ti veḷudaṇḍakehi baddhattā evamāha.
  9506. 499506,112,1765,18,33,1,72,10,{Kasmā}ti‘‘ evarūpaṃ byasanaṃ pattāpi tumhe kiṃkāraṇā na socathā’’ ti pucchati.
  9507. 499507,112,1766,2,8,1,37,5,Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthā abhāsi–
  9508. 499508,112,1767,2,4,1,0,0,96.
  9509. 499509,112,1768,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Na socanāya paridevanāya, atthova labbho api appakopi; "
  9510. 499510,112,1769,2,9,1,59,6,"Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā, paccatthikā attamanā bhavanti. "
  9511. 499511,112,1770,2,4,1,0,0,97.
  9512. 499512,112,1771,2,14,1,57,9,"‘ ‘ Yato ca kho paṇḍito āpadāsu, na vedhatī atthavinicchayaññū; "
  9513. 499513,112,1772,2,10,1,61,7,"Paccatthikāssa dukhitā bhavanti, disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ. "
  9514. 499514,112,1773,2,4,1,0,0,98.
  9515. 499515,112,1774,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Jappena mantena subhāsitena, anuppadānena paveṇiyā vā; "
  9516. 499516,112,1775,2,12,1,66,9,"Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, tathā tathā tattha parakkameyya. "
  9517. 499517,112,1776,2,4,1,0,0,99.
  9518. 499518,112,1777,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Yato ca jāneyya alabbhaneyyo, mayāva aññena vā esa attho; "
  9519. 499519,112,1778,2,13,1,58,8,"Asocamāno adhivāsayeyya, kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī’’ ti. "
  9520. 499520,112,1779,2,6,1,21,3,Tattha {attho}ti vuḍḍhi.
  9521. 499521,112,1779,7,18,1,91,10,Paccatthikā {attamanā}ti etaṃ purisaṃ socantaṃ dukkhitaṃ viditvā paccāmittā tuṭṭhacittā honti.
  9522. 499522,112,1779,19,28,1,61,8,Tesaṃ tussanakāraṇaṃ nāma paṇḍitena kātuṃ na vaṭṭatīti dīpeti .
  9523. 499523,112,1779,29,32,1,11,2,{Yato}ti yadā.
  9524. 499524,112,1779,33,39,1,41,5,Na {vedhatī}ti cittutrāsabhayena na kampati.
  9525. 499525,112,1779,40,46,1,58,5,{Atthavinicchayaññū}ti tassa tassa atthassa vinicchayakusalo.
  9526. 499526,112,1780,2,5,1,28,2,{Jappenā}ti mantaparijappanena.
  9527. 499527,112,1780,6,11,1,42,4,{Mantenā}ti paṇḍitehi saddhiṃ mantaggahaṇena.
  9528. 499528,112,1780,12,15,1,26,2,{Subhāsitenā}ti piyavacanena.
  9529. 499529,112,1780,16,19,1,26,2,{Anuppadānenā}ti lañjadānena.
  9530. 499530,112,1780,20,23,1,22,2,{Paveṇiyā}ti kulavaṃsena.
  9531. 499531,112,1780,24,46,1,152,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, paṇḍitena nāma āpadāsu uppannāsu na socitabbaṃ na kilamitabbaṃ, imesu pana pañcasu kāraṇesu aññataravasena paccāmittā jinitabbā. "
  9532. 499532,112,1780,47,106,1,427,48,"Sace hi sakkoti, mantaṃ parijappitvā mukhabandhanaṃ katvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena paṇḍitehi saddhiṃ mantetvā ekaṃ upāyaṃ sallakkhetvā jinitabbā, piyavacanaṃ vattuṃ sakkontena piyaṃ vatvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena vinicchayāmaccānaṃ lañjaṃ datvāpi jinitabbā, tathā asakkontena kulavaṃsaṃ kathetvā‘‘ mayaṃ asukapaveṇiyā āgatā, tumhākañca amhākañca ekova pubbapuriso’’ ti evaṃ vijjamānañātikoṭiṃ ghaṭetvāpi jinitabbā evāti. "
  9533. 499533,112,1780,107,121,1,93,13,Yathā {yathā}ti etesu pañcasu kāraṇesu yena yena kāraṇena yattha yattha attano vuḍḍhiṃ labheyya.
  9534. 499534,112,1780,122,137,1,108,13,"Tathā {tathā}ti tena tena kāraṇena tattha tattha parakkameyya, parakkamaṃ katvā paccatthike jineyyāti adhippāyo. "
  9535. 499535,112,1781,2,48,1,259,37,"Yato ca {jāneyyā}ti yadā pana jāneyya, mayā vā aññena vā esa attho alabbhaneyyo nānappakārena vāyamitvāpi na sakkā laddhuṃ, tadā paṇḍito puriso asocamāno akilamamāno‘‘ mayā pubbe katakammaṃ daḷhaṃ thiraṃ na sakkā paṭibāhituṃ, idāni kiṃ sakkā kātun’’ ti adhivāsayeyyāti. "
  9536. 499536,112,1782,2,26,1,223,23,"Rājā bodhisattassa dhammakathaṃ sutvā kammaṃ sodhetvā niddosabhāvaṃ ñatvā kudaṇḍake harāpetvā mahāsattassa mahantaṃ yasaṃ datvā attano atthadhammaanusāsakaṃ amaccaratanaṃ akāsi, sesadārakānampi yasaṃ datvā ṭhānantarāni adāsi. "
  9537. 499537,112,1783,2,25,1,142,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā bārāṇasirājā ānando ahosi, dārakā therānutherā, paṇḍitadārako pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9538. 499538,112,1784,2,4,1,29,2,Tacasārajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
  9539. 499539,112,1786,2,7,1,25,2,[ 369]9. Mittavindakajātakavaṇṇanā
  9540. 499540,112,1787,2,14,1,91,11,Kyāhaṃ devānamakaran ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  9541. 499541,112,1787,15,29,1,44,4,Vatthu mahāmittavindakajātake( jā.1.5.100 ādayo) āvi bhavissati.
  9542. 499542,112,1787,30,55,1,173,20,Ayaṃ pana mittavindako samudde khitto atriccho hutvā purato gantvā nerayikasattānaṃ paccanaṭṭhānaṃ ussadanirayaṃ disvā‘‘ ekaṃ nagaran’’ ti saññāya pavisitvā khuracakkaṃ assādesi.
  9543. 499543,112,1787,56,62,1,58,6,Tadā bodhisatto devaputto hutvā ussadanirayacārikaṃ carati.
  9544. 499544,112,1787,63,69,1,41,6,So taṃ disvā pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha–
  9545. 499545,112,1788,2,4,1,0,0,100.
  9546. 499546,112,1789,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kyāhaṃ devānamakaraṃ, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; "
  9547. 499547,112,1790,2,13,1,49,8,"Yaṃ me sirasmiṃ ohacca, cakkaṃ bhamati matthake’’ ti. "
  9548. 499548,112,1791,2,19,1,98,15,"Tattha kyāhaṃ devānamakaran ti sāmi devaputta, kiṃ nāma ahaṃ devānaṃ akariṃ, kiṃ maṃ devā pothentīti. "
  9549. 499549,112,1791,20,32,1,96,11,Kiṃ pāpaṃ pakataṃ {mayā}ti dukkhamahantatāya vedanāppatto attanā kataṃ pāpaṃ asallakkhento evamāha.
  9550. 499550,112,1791,33,51,1,104,16,"Yaṃ {me}ti yena pāpena mama sirasmiṃ ohacca ohanitvā idaṃ khuracakkaṃ mama matthake bhamati, taṃ kiṃ nāmāti? "
  9551. 499551,112,1792,2,8,1,38,5,Taṃ sutvā bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha–
  9552. 499552,112,1793,2,4,1,0,0,101.
  9553. 499553,112,1794,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Atikkamma ramaṇakaṃ, sadāmattañca dūbhakaṃ; "
  9554. 499554,112,1795,2,10,1,45,5,"Brahmattarañca pāsādaṃ, kenatthena idhāgato’’ ti. "
  9555. 499555,112,1796,2,6,1,34,4,Tattha ramaṇakan ti phalikapāsādaṃ.
  9556. 499556,112,1796,7,10,1,27,3,Sadāmattan ti rajatapāsādaṃ.
  9557. 499557,112,1796,11,14,1,23,3,Dūbhakan ti maṇipāsādaṃ.
  9558. 499558,112,1796,15,19,1,42,4,Brahmattarañca pāsādan ti suvaṇṇapāsādañca.
  9559. 499559,112,1796,20,39,1,141,18,{Kenatthenā}ti tvaṃ etesu ramaṇakādīsu catasso aṭṭha soḷasa dvattiṃsāti etā devadhītaro pahāya te pāsāde atikkamitvā kena kāraṇena idha āgatoti.
  9560. 499560,112,1797,2,6,1,35,4,Tato mittavindako tatiyaṃ gāthamāha–
  9561. 499561,112,1798,2,4,1,0,0,102.
  9562. 499562,112,1799,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Ito bahutarā bhogā, atra maññe bhavissare; "
  9563. 499563,112,1800,2,13,1,45,8,"Iti etāya saññāya, passa maṃ byasanaṃ gatan’’ ti. "
  9564. 499564,112,1801,2,12,1,75,9,Tattha ito {bahutarā}ti imesu catūsu pāsādesu bhogehi atirekatarā bhavissanti.
  9565. 499565,112,1802,2,6,1,32,4,Tato bodhisatto sesagāthā abhāsi–
  9566. 499566,112,1803,2,4,1,0,0,103.
  9567. 499567,112,1804,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa; "
  9568. 499568,112,1805,2,8,1,42,5,"Soḷasāhi ca bāttiṃsa, atricchaṃ cakkamāsado; "
  9569. 499569,112,1806,2,8,1,44,5,"Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake. "
  9570. 499570,112,1807,2,4,1,0,0,104.
  9571. 499571,112,1808,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Uparivisālā duppūrā, icchā visaṭagāminī; "
  9572. 499572,112,1809,2,13,1,47,8,"Ye ca taṃ anugijjhanti, te honti cakkadhārino’’ ti. "
  9573. 499573,112,1810,2,39,1,273,32,"Tattha {uparivisālā}ti mittavindaka taṇhā nāmesā āseviyamānā uparivisālā hoti patthaṭā, mahāsamuddo viya duppūrā, rūpādīsu ārammaṇesu taṃ taṃ ārammaṇaṃ icchamānāya icchāya patthaṭāya visaṭagāminī, tasmā ye purisā taṃ evarūpaṃ taṇhaṃ anugijjhanti, punappunaṃ giddhā hutvā gaṇhanti. "
  9574. 499574,112,1810,40,49,1,61,8,Te honti {cakkadhārino}ti te etaṃ khuracakkaṃ dhārentīti vadati.
  9575. 499575,112,1811,2,15,1,97,12,"Mittavindakaṃ pana kathentameva nipisamānaṃ taṃ khuracakkaṃ bhassi, tena so puna kathetuṃ nāsakkhi. "
  9576. 499576,112,1811,16,20,1,36,4,Devaputto attano devaṭṭhānameva gato.
  9577. 499577,112,1812,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9578. 499578,112,1812,10,24,1,71,9,"‘‘ tadā mittavindako dubbacabhikkhu ahosi, devaputto pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9579. 499579,112,1813,2,4,1,32,2,Mittavindakajātakavaṇṇanā navamā.
  9580. 499580,112,1815,2,7,1,19,2,[ 370]10. Palāsajātakavaṇṇanā
  9581. 499581,112,1816,2,12,1,82,9,Haṃso {palāsamavacā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi.
  9582. 499582,112,1816,13,18,1,35,4,Vatthu paññāsajātake āvi bhavissati.
  9583. 499583,112,1816,19,48,1,193,22,"Idha pana satthā bhikkhū āmantetvā‘‘ bhikkhave, kileso nāma āsaṅkitabbova, appamattako samānopi nigrodhagaccho viya vināsaṃ pāpeti, porāṇakapaṇḍitāpi āsaṅkitabbaṃ āsaṅkiṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9584. 499584,112,1817,2,19,1,198,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto cittakūṭapabbate suvaṇṇaguhāyaṃ vasanto himavantapadese jātassare sayaṃjātasāliṃ khāditvā āgacchati.
  9585. 499585,112,1817,20,24,1,46,4,Tassa gamanāgamanamagge mahāpalāsarukkho ahosi.
  9586. 499586,112,1817,25,36,1,82,9,"So gacchantopi tattha vissamitvā gacchati, āgacchantopi tattha vissamitvā āgacchati . "
  9587. 499587,112,1817,37,44,1,60,7,Athassa tasmiṃ rukkhe nibbattadevatāya saddhiṃ vissāso ahosi.
  9588. 499588,112,1817,45,59,1,134,14,Aparabhāge ekā sakuṇikā ekasmiṃ nigrodharukkhe nigrodhapakkaṃ khāditvā āgantvā tasmiṃ palāsarukkhe nisīditvā viṭapantare vaccaṃ pātesi.
  9589. 499589,112,1817,60,68,1,79,7,"Tattha nigrodhagaccho jāto, so caturaṅgulamattakāle rattaṅkurapalāsatāya sobhati. "
  9590. 499590,112,1817,69,115,1,290,36,"Haṃsarājā taṃ disvā rukkhadevataṃ āmantetvā‘‘ samma palāsa, nigrodho nāma yamhi rukkhe jāyati, vaḍḍhanto taṃ nāseti, imassa vaḍḍhituṃ mā deti, vimānaṃ te nāsessati, paṭikacceva naṃ uddharitvā chaḍḍehi, āsaṅkitabbayuttakaṃ nāma āsaṅkituṃ vaṭṭatī’’ ti palāsadevatāya saddhiṃ mantento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9591. 499591,112,1818,2,4,1,0,0,105.
  9592. 499592,112,1819,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Haṃso palāsamavaca, nigrodho samma jāyati; "
  9593. 499593,112,1820,2,13,1,48,8,"Aṅkasmiṃ te nisinnova, so te mammāni checchatī’’ ti. "
  9594. 499594,112,1821,2,8,1,57,6,Paṭhamapādo panettha abhisambuddhena hutvā satthārā vutto.
  9595. 499595,112,1821,9,12,1,24,3,Palāsan ti palāsadevataṃ.
  9596. 499596,112,1821,13,16,1,15,2,{Sammā}ti vayassa.
  9597. 499597,112,1821,17,20,1,22,3,Aṅkasmin ti viṭabhiyaṃ.
  9598. 499598,112,1821,21,35,1,87,13,So te mammāni {checchatī}ti so te aṅke saṃvaḍḍho sapatto viya jīvitaṃ chindissatīti attho.
  9599. 499599,112,1821,36,46,1,39,6,Jīvitasaṅkhārā hi idha‘‘ mammānī’’ ti vuttā.
  9600. 499600,112,1822,2,10,1,64,8,Taṃ sutvā tassa vacanaṃ agaṇhantī palāsadevatā dutiyaṃ gāthamāha–
  9601. 499601,112,1823,2,4,1,0,0,106.
  9602. 499602,112,1824,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Vaḍḍhatāmeva nigrodho, patiṭṭhassa bhavāmahaṃ; "
  9603. 499603,112,1825,2,15,1,46,10,"Yathā pitā ca mātā ca, evaṃ me so bhavissatī’’ ti. "
  9604. 499604,112,1826,2,41,1,261,32,"Tassattho – samma, na tvaṃ jānāsi vaḍḍhatameva esa, ahamassa yathā bālakāle puttānaṃ mātāpitaro patiṭṭhā honti, tathā bhavissāmi, yathā pana saṃvaḍḍhā puttā pacchā mahallakakāle mātāpitūnaṃ patiṭṭhā honti, mayhampi pacchā mahallakakāle evameva so patiṭṭho bhavissatīti. "
  9605. 499605,112,1827,2,6,1,28,4,Tato haṃso tatiyaṃ gāthamāha–
  9606. 499606,112,1828,2,4,1,0,0,107.
  9607. 499607,112,1829,2,11,1,50,7,"‘ ‘ Yaṃ tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi, khīrarukkhaṃ bhayānakaṃ; "
  9608. 499608,112,1830,2,14,1,50,9,"Āmanta kho taṃ gacchāma, vuḍḍhi massa na ruccatī’’ ti. "
  9609. 499609,112,1831,2,16,1,105,14,Tattha yaṃ tvan ti yasmā tvaṃ etañca bhayadāyakattena bhayānakaṃ khīrarukkhaṃ sapattaṃ viya aṅke vaḍḍhesi.
  9610. 499610,112,1831,17,28,1,62,10,Āmanta kho tan ti tasmā mayaṃ taṃ āmantetvā jānāpetvā gacchāma.
  9611. 499611,112,1831,29,37,1,46,7,Vuḍḍhi {massā}ti assa vuḍḍhi mayhaṃ na ruccatīti.
  9612. 499612,112,1832,2,10,1,70,8,Evañca pana vatvā haṃsarājā pakkhe pasāretvā cittakūṭapabbatameva gato.
  9613. 499613,112,1832,11,15,1,27,4,Tato paṭṭhāya puna nāgacchi.
  9614. 499614,112,1832,16,24,1,62,7,"Aparabhāge nigrodho vaḍḍhiṃ, tasmiṃ ekā rukkhadevatāpi nibbatti. "
  9615. 499615,112,1832,25,35,1,69,9,"So vaḍḍhanto palāsaṃ bhañji, sākhāhi saddhiṃyeva devatāya vimānaṃ pati. "
  9616. 499616,112,1832,36,61,1,154,19,"Sā tasmiṃ kāle haṃsarañño vacanaṃ sallakkhetvā‘‘ idaṃ anāgatabhayaṃ disvā haṃsarājā kathesi , ahaṃ panassa vacanaṃ nākāsin’’ ti paridevamānā catutthaṃ gāthamāha– "
  9617. 499617,112,1833,2,4,1,0,0,108.
  9618. 499618,112,1834,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idāni kho maṃ bhāyeti, mahānerunidassanaṃ; "
  9619. 499619,112,1835,2,11,1,44,6,"Haṃsassa anabhiññāya, mahā me bhayamāgatan’’ ti. "
  9620. 499620,112,1836,2,16,1,93,13,Tattha idāni kho maṃ {bhāyetī}ti ayaṃ nigrodho taruṇakāle tosetvā idāni maṃ bhāyāpeti santāseti.
  9621. 499621,112,1836,17,28,1,122,11,Mahānerunidassanan ti sinerupabbatasadisaṃ mahantaṃ haṃsarājassa vacanaṃ sutvā ajānitvā taruṇakāleyeva etassa anuddhaṭattā.
  9622. 499622,112,1836,29,39,1,70,10,Mahā me bhayamāgatan ti idāni mayhaṃ mahantaṃ bhayaṃ āgatanti paridevi.
  9623. 499623,112,1837,2,9,1,68,7,Nigrodhopi vaḍḍhanto sabbaṃ palāsaṃ bhañjitvā khāṇukamattameva akāsi.
  9624. 499624,112,1837,10,14,1,35,4,Devatāya vimānaṃ sabbaṃ antaradhāyi.
  9625. 499625,112,1838,2,4,1,0,0,109.
  9626. 499626,112,1839,2,14,1,63,9,"‘ ‘ Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā, yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ; "
  9627. 499627,112,1840,2,11,1,57,6,"Tassūparodhaṃ parisaṅkamāno, patārayī mūlavadhāya dhīro’’ ti."
  9628. 499628,112,1840,12,12,1,0,0,–
  9629. 499629,112,1841,2,4,1,26,2,Pañcamā abhisambuddhagāthā.
  9630. 499630,112,1842,2,7,1,42,4,Tattha {kusalappasatthā}ti kusalehi pasatthā.
  9631. 499631,112,1842,8,14,1,34,4,"{Ghasate}ti khādati, vināsetīti attho. "
  9632. 499632,112,1842,15,19,1,28,3,{Patārayī}ti patarati vāyamati.
  9633. 499633,112,1842,20,62,1,264,34,"Idaṃ vuttaṃ hoti– bhikkhave, yo vaḍḍhamāno attano patiṭṭhaṃ nāseti, tassa vuḍḍhi paṇḍitehi na pasatthā, tassa pana abbhantarassa vā bāhirassa vā parissayassa‘‘ ito me uparodho bhavissatī’’ ti evaṃ uparodhaṃ vināsaṃ parisaṅkamāno vīro ñāṇasampanno mūlavadhāya parakkamatīti. "
  9634. 499634,112,1843,2,17,1,126,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pañcasatā bhikkhū arahattaṃ pāpuṇiṃsu. "
  9635. 499635,112,1843,18,22,1,34,4,Tadā suvaṇṇahaṃso ahameva ahosinti.
  9636. 499636,112,1844,2,4,1,26,2,Palāsajātakavaṇṇanā dasamā.
  9637. 499637,112,1845,2,4,1,21,2,Vaṇṇārohavaggo dutiyo.
  9638. 499638,112,1846,2,4,1,10,2,3 . Aḍḍhavaggo
  9639. 499639,112,1848,2,7,1,26,2,[ 371]1. Dīghītikosalajātakavaṇṇanā
  9640. 499640,112,1849,2,16,1,94,11,Evaṃbhūtassa te {rājā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto kosambake bhaṇḍanakārake ārabbha kathesi.
  9641. 499641,112,1849,17,75,1,373,50,"Tesañhi jetavanaṃ āgantvā khamāpanakāle satthā te āmantetvā‘‘ bhikkhave, tumhe mayhaṃ orasā mukhato jātā puttā nāma, puttehi ca pitarā dinnaṃ ovādaṃ bhindituṃ na vaṭṭati, tumhe pana mama ovādaṃ na karittha, porāṇakapaṇḍitā attano mātāpitaro ghātetvā rajjaṃ gahetvā ṭhitacorepi araññe hatthapathaṃ āgate mātāpitūhi dinnaṃ ovādaṃ na bhindissāmāti na mārayiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9642. 499642,112,1850,2,7,1,34,5,Imasmiṃ pana jātake dvepi vatthūni.
  9643. 499643,112,1850,8,12,1,50,4,Saṅghabhedakakkhandhake vitthārato āvi bhavissanti.
  9644. 499644,112,1850,13,61,1,314,39,"So pana dīghāvukumāro araññe attano aṅke nipannaṃ bārāṇasirājānaṃ cūḷāya gahetvā‘‘ idāni mayhaṃ mātāpitughātakaṃ coraṃ khaṇḍākhaṇḍaṃ katvā chindissāmī’’ ti asiṃ ukkhipanto tasmiṃ khaṇe mātāpitūhi dinnaṃ ovādaṃ saritvā‘‘ jīvitaṃ cajantopi tesaṃ ovādaṃ na bhindissāmi, kevalaṃ imaṃ tajjessāmī’’ ti cintetvā paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9645. 499645,112,1851,2,4,1,0,0,110.
  9646. 499646,112,1852,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃbhūtassa te rāja, āgatassa vase mama; "
  9647. 499647,112,1853,2,14,1,48,9,"Atthi nu koci pariyāyo, yo taṃ dukkhā pamocaye’’ ti. "
  9648. 499648,112,1854,2,10,1,38,6,Tattha vase {mamā}ti mama vasaṃ āgatassa.
  9649. 499649,112,1854,11,14,1,18,2,{Pariyāyo}ti kāraṇaṃ.
  9650. 499650,112,1855,2,6,1,27,4,Tato rājā dutiyaṃ gāthamāha–
  9651. 499651,112,1856,2,4,1,0,0,111.
  9652. 499652,112,1857,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃbhūtassa me tāta, āgatassa vase tava; "
  9653. 499653,112,1858,2,14,1,49,9,"Natthi no koci pariyāyo, yo maṃ dukkhā pamocaye’’ ti. "
  9654. 499654,112,1859,2,19,1,84,12,"Tattha {no}ti nipātamatthaṃ, natthi koci pariyāyo, yo maṃ etasmā dukkhā pamocayeti attho. "
  9655. 499655,112,1860,2,6,1,35,4,Tato bodhisatto avasesagāthā abhāsi–
  9656. 499656,112,1861,2,4,1,0,0,112.
  9657. 499657,112,1862,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Nāññaṃ sucaritaṃ rāja, nāññaṃ rāja subhāsitaṃ; "
  9658. 499658,112,1863,2,7,1,37,4,"Tāyate maraṇakāle, evamevitaraṃ dhanaṃ. "
  9659. 499659,112,1864,2,4,1,0,0,113.
  9660. 499660,112,1865,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; "
  9661. 499661,112,1866,2,11,1,44,8,"Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. "
  9662. 499662,112,1867,2,4,1,0,0,114.
  9663. 499663,112,1868,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; "
  9664. 499664,112,1869,2,9,1,42,6,"Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. "
  9665. 499665,112,1870,2,4,1,0,0,115.
  9666. 499666,112,1871,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; "
  9667. 499667,112,1872,2,12,1,44,7,"Averena ca sammanti, esa dhammo sanantanon’’ ti. "
  9668. 499668,112,1873,2,19,1,103,15,"Tattha nāññaṃ sucaritan ti nāññaṃ sucaritā, ayameva vā pāṭho, ṭhapetvā sucaritaṃ aññaṃ na passāmīti attho. "
  9669. 499669,112,1873,20,37,1,77,9,Idha‘‘ sucaritan’’ tipi‘‘ subhāsitan’’ tipi mātāpitūhi dinnaṃ ovādaṃyeva sandhāyāha.
  9670. 499670,112,1873,38,41,1,24,2,{Evamevā}ti niratthakameva.
  9671. 499671,112,1873,42,89,1,330,37,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, aññatra ovādānusiṭṭhisaṅkhātā sucaritasubhāsitā maraṇakāle tāyituṃ rakkhituṃ samattho nāma añño natthi, yaṃ etaṃ itaraṃ dhanaṃ, taṃ evameva niratthakameva hoti, tvañhi idāni mayhaṃ koṭisatasahassamattampi dhanaṃ dadanto jīvitaṃ na labheyyāsi, tasmā veditabbametaṃ‘‘ dhanato sucaritasubhāsitameva uttaritaran’’ ti. "
  9672. 499672,112,1874,2,44,1,205,31,"Sesagāthāsupi ayaṃ saṅkhepattho– mahārāja, ye purisā‘‘ ayaṃ maṃ akkosi, ayaṃ maṃ pahari, ayaṃ maṃ ajini, ayaṃ mama santakaṃ ahāsī’’ ti evaṃ veraṃ upanayhanti bandhitvā viya hadaye ṭhapenti, tesaṃ veraṃ na upasammati. "
  9673. 499673,112,1874,45,56,1,65,10,"Ye ca panetaṃ na upanayhanti hadaye na ṭhapenti, tesaṃ vūpasammati. "
  9674. 499674,112,1874,57,67,1,59,9,"Verāni hi na kadāci verena sammanti, avereneva pana sammanti. "
  9675. 499675,112,1874,68,77,1,69,8,Esa dhammo {sanantano}ti eso porāṇako dhammo cirakālappavatto sabhāvoti.
  9676. 499676,112,1875,2,28,1,109,18,"Evañca pana vatvā bodhisatto‘‘ ahaṃ, mahārāja, tayi na dubbhāmi, tvaṃ pana maṃ mārehī’’ ti tassa hatthe asiṃ ṭhapesi. "
  9677. 499677,112,1875,29,80,1,261,38,"Rājāpi‘‘ nāhaṃ tayi dubbhāmī’’ ti sapathaṃ katvā tena saddhiṃ nagaraṃ gantvā taṃ amaccānaṃ dassetvā‘‘ ayaṃ, bhaṇe, kosalarañño putto dīghāvukumāro nāma, iminā mayhaṃ jīvitaṃ dinnaṃ, na labbhā imaṃ kiñci kātun’’ ti vatvā attano dhītaraṃ datvā pitu santake rajje patiṭṭhāpesi. "
  9678. 499678,112,1875,81,88,1,55,7,Tato paṭṭhāya ubhopi samaggā sammodamānā rajjaṃ kāresuṃ.
  9679. 499679,112,1876,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9680. 499680,112,1876,9,23,1,74,9,"‘‘ tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, dīghāvukumāro pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9681. 499681,112,1877,2,4,1,34,2,Dīghītikosalajātakavaṇṇanā paṭhamā.
  9682. 499682,112,1879,2,7,1,23,2,[ 372]2. Migapotakajātakavaṇṇanā
  9683. 499683,112,1880,2,13,1,83,10,Agārā {paccupetassā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mahallakaṃ ārabbha kathesi.
  9684. 499684,112,1880,14,18,1,28,4,So kirekaṃ dārakaṃ pabbājesi.
  9685. 499685,112,1880,19,26,1,68,7,Sāmaṇero taṃ sakkaccaṃ upaṭṭhahitvā aparabhāge aphāsukena kālamakāsi.
  9686. 499686,112,1880,27,35,1,78,8,Tassa kālakiriyāya mahallako sokābhibhūto mahantena saddena paridevanto vicari.
  9687. 499687,112,1880,36,61,1,187,19,"Bhikkhū saññāpetuṃ asakkontā dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ‘‘ āvuso, asuko nāma mahallako sāmaṇerassa kālakiriyāya paridevanto vicarati, maraṇassatibhāvanāya paribāhiro eso bhavissatī’’ ti. "
  9688. 499688,112,1880,62,105,1,181,26,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa etasmiṃ mate paridevanto vicarī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9689. 499689,112,1881,2,11,1,72,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakkattaṃ kāresi.
  9690. 499690,112,1881,12,22,1,97,10,Tadā eko kāsiraṭṭhavāsī brāhmaṇo himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā phalāphalehi yāpesi.
  9691. 499691,112,1881,23,35,1,91,12,So ekadivasaṃ araññe ekaṃ matamātikaṃ migapotakaṃ disvā assamaṃ ānetvā gocaraṃ datvā posesi.
  9692. 499692,112,1881,36,41,1,50,5,Migapotako vaḍḍhanto abhirūpo ahosi sobhaggappatto.
  9693. 499693,112,1881,42,48,1,43,6,Tāpaso taṃ attano puttakaṃ katvā pariharati.
  9694. 499694,112,1881,49,56,1,63,7,Ekadivasaṃ migapotako bahuṃ tiṇaṃ khāditvā ajīrakena kālamakāsi.
  9695. 499695,112,1881,57,68,1,44,7,Tāpaso‘‘ putto me mato’’ ti paridevanto vicarati.
  9696. 499696,112,1881,69,91,1,116,16,Tadā sakko devarājā lokaṃ pariggaṇhanto taṃ tāpasaṃ disvā‘‘ saṃvejessāmi nan’’ ti āgantvā ākāse ṭhito paṭhamaṃ gāthamāha–
  9697. 499697,112,1882,2,4,1,0,0,116.
  9698. 499698,112,1883,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Agārā paccupetassa, anagārassa te sato; "
  9699. 499699,112,1884,2,12,1,44,7,"Samaṇassa na taṃ sādhu, yaṃ petamanusocasī’’ ti. "
  9700. 499700,112,1885,2,7,1,34,5,Taṃ sutvā tāpaso dutiyaṃ gāthamāha–
  9701. 499701,112,1886,2,4,1,0,0,117.
  9702. 499702,112,1887,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Saṃvāsena have sakka, manussassa migassa vā; "
  9703. 499703,112,1888,2,13,1,44,8,"Hadaye jāyate pemaṃ, na taṃ sakkā asocitun’’ ti. "
  9704. 499704,112,1889,2,17,1,86,13,"Tattha na taṃ {sakkā}ti taṃ manussaṃ vā tiracchānaṃ vā na sakkā asocituṃ, socāmiyevāhanti. "
  9705. 499705,112,1890,2,7,1,27,5,Tato sakko dve gāthā abhāsi–
  9706. 499706,112,1891,2,4,1,0,0,118.
  9707. 499707,112,1892,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Mataṃ marissaṃ rodanti, ye rudanti lapanti ca; "
  9708. 499708,112,1893,2,11,1,46,8,"Tasmā tvaṃ isi mā rodi, roditaṃ moghamāhu santo. "
  9709. 499709,112,1894,2,4,1,0,0,119.
  9710. 499710,112,1895,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Roditena have brahme, mato peto samuṭṭhahe; "
  9711. 499711,112,1896,2,11,1,44,6,"Sabbe saṅgamma rodāma, aññamaññassa ñātake’’ ti. "
  9712. 499712,112,1897,2,10,1,41,7,"Tattha marissan ti yo idāni marissati, taṃ. "
  9713. 499713,112,1897,11,16,1,25,4,Lapanti {cā}ti vilapanti ca.
  9714. 499714,112,1897,17,37,1,123,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– ye loke matañca marissantañca rodanti, te rudanti ceva vilapanti ca, tesaṃ assupacchijjanadivaso nāma natthi. "
  9715. 499715,112,1897,38,39,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  9716. 499716,112,1897,40,44,1,42,4,Sadāpi matānañca marissantānañca atthitāya.
  9717. 499717,112,1897,45,50,1,22,5,Tasmā tvaṃ isi mā rodi.
  9718. 499718,112,1897,51,53,1,9,1,Kiṃkāraṇā ?
  9719. 499719,112,1897,54,70,1,75,10,"Roditaṃ moghamāhu {santo}ti, buddhādayo pana paṇḍitā roditaṃ‘‘ moghan’’ ti vadanti. "
  9720. 499720,112,1897,71,96,1,146,21,"Mato {peto}ti yo esa mato petoti vuccati, yadi so roditena samuṭṭhaheyya, evaṃ sante kiṃ nikkammā acchāma, sabbeva samāgamma aññamaññassa ñātake rodāma. "
  9721. 499721,112,1897,97,108,1,76,10,"Yasmā pana te roditakāraṇā na uṭṭhahanti, tasmā roditassa moghabhāvaṃ sādheti. "
  9722. 499722,112,1898,2,21,1,111,14,Evaṃ sakkassa kathentassa tāpaso‘‘ niratthakaṃ roditan’’ ti sallakkhetvā sakkassa thutiṃ karonto tisso gāthā abhāsi–
  9723. 499723,112,1899,2,4,1,0,0,120.
  9724. 499724,112,1900,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; "
  9725. 499725,112,1901,2,9,1,42,6,"Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. "
  9726. 499726,112,1902,2,4,1,0,0,121.
  9727. 499727,112,1903,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Abbahi vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; "
  9728. 499728,112,1904,2,8,1,38,5,"Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. "
  9729. 499729,112,1905,2,4,1,0,0,122.
  9730. 499730,112,1906,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; "
  9731. 499731,112,1907,2,13,1,42,8,"Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna vāsavā’’ ti. "
  9732. 499732,112,1908,2,8,1,26,5,Tattha {yamāsī}ti yaṃ me āsi.
  9733. 499733,112,1908,9,13,1,31,4,Hadayassitan ti hadaye nissitaṃ.
  9734. 499734,112,1908,14,17,1,16,2,{Apānudī}ti nīhari.
  9735. 499735,112,1908,18,24,1,48,6,Sakko tāpasassa ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato.
  9736. 499736,112,1909,2,8,1,55,6,Satthā idhaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9737. 499737,112,1909,9,26,1,70,11,"‘‘ tadā tāpaso mahallako ahosi, migo sāmaṇero, sakko pana ahameva ahosin’’ ti. "
  9738. 499738,112,1910,2,4,1,30,2,Migapotakajātakavaṇṇanā dutiyā.
  9739. 499739,112,1912,2,7,1,19,2,[ 373]3. Mūsikajātakavaṇṇanā
  9740. 499740,112,1913,2,14,1,83,11,Kuhiṃ gatā kattha {gatā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ajātasattuṃ ārabbha kathesi.
  9741. 499741,112,1913,15,29,1,40,4,Vatthu heṭṭhā thusajātake( jā.1.4.149 ādayo) vitthāritameva.
  9742. 499742,112,1913,30,78,1,271,36,"Idhāpi satthā tatheva rājānaṃ sakiṃ puttena saddhiṃ kīḷamānaṃ sakiṃ dhammaṃ suṇantaṃ disvā‘‘ taṃ nissāya rañño bhayaṃ uppajjissatī’’ ti ñatvā ‘‘ mahārāja, porāṇakarājāno āsaṅkitabbaṃ āsaṅkitvā attano puttaṃ‘ amhākaṃ dhūmakāle rajjaṃ kāretū’ ti ekamante akaṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9743. 499743,112,1914,2,13,1,118,11,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto takkasilāyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā disāpāmokkhācariyo ahosi.
  9744. 499744,112,1914,14,28,1,110,13,Tassa santike bārāṇasirañño putto yavakumāro nāma sabbasippāni uggaṇhitvā anuyogaṃ datvā gantukāmo taṃ āpucchi.
  9745. 499745,112,1914,29,53,1,126,16,Ācariyo‘‘ puttaṃ nissāya tassa antarāyo bhavissatī’’ ti aṅgavijjāvasena ñatvā‘‘ etamassa harissāmī’’ ti ekaṃ upamaṃ upadhāretuṃ ārabhi.
  9746. 499746,112,1914,54,70,1,92,13,"Tadā panassa eko asso ahosi, tassa pāde vaṇo uṭṭhahi, taṃ vaṇānurakkhaṇatthaṃ geheyeva kariṃsu. "
  9747. 499747,112,1914,71,75,1,29,4,Tassāvidūre eko udapāno atthi.
  9748. 499748,112,1914,76,89,1,81,12,"Athekā mūsikā gehā nikkhamitvā assassa pāde vaṇaṃ khādati, asso vāretuṃ na sakkoti. "
  9749. 499749,112,1914,90,103,1,107,13,So ekadivasaṃ vedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto mūsikaṃ khādituṃ āgataṃ pādena paharitvā māretvā udapāne pātesi.
  9750. 499750,112,1914,104,128,1,121,18,"Assagopakā mūsikaṃ apassantā‘‘ aññesu divasesu mūsikā āgantvā vaṇaṃ khādati, idāni na paññāyati, kahaṃ nu kho gatā’’ ti vadiṃsu. "
  9751. 499751,112,1915,2,38,1,218,29,"Bodhisatto taṃ kāraṇaṃ paccakkhaṃ katvā‘‘ aññe ajānantā‘ kahaṃ mūsikā gatā’ ti vadanti, mūsikāya pana māretvā udapāne khittabhāvaṃ ahameva jānāmī’’ ti idameva kāraṇaṃ upamaṃ katvā paṭhamaṃ gāthaṃ bandhitvā rājakumārassa adāsi. "
  9752. 499752,112,1915,39,70,1,213,27,So aparaṃ upamaṃ upadhārento tameva assaṃ paruḷhavaṇaṃ nikkhamitvā ekaṃ yavavatthuṃ gantvā‘‘ yavaṃ khādissāmī’’ ti vaticchiddena mukhaṃ pavesentaṃ disvā tameva kāraṇaṃ upamaṃ katvā dutiyaṃ gāthaṃ bandhitvā tassa adāsi.
  9753. 499753,112,1915,71,118,1,353,40,"Tatiyagāthaṃ pana attano paññābaleneva bandhitvā tampi tassa datvā‘‘ tāta, tvaṃ rajje patiṭṭhāya sāyaṃ nhānapokkharaṇiṃ gacchanto yāva dhurasopānā paṭhamaṃ gāthaṃ sajjhāyanto gaccheyyāsi, tava nivasanapāsādaṃ pavisanto yāva sopānapādamūlā dutiyaṃ gāthaṃ sajjhāyanto gaccheyyāsi, tato yāva sopānamatthakā tatiyaṃ gāthaṃ sajjhāyanto gaccheyyāsī’’ ti vatvā pesesi. "
  9754. 499754,112,1916,2,16,1,77,12,"So kumāro gantvā uparājā hutvā pitu accayena rajjaṃ kāresi, tasseko putto jāyi. "
  9755. 499755,112,1916,17,53,1,200,26,"So soḷasavassakāle rajjalobhena‘‘ pitaraṃ māressāmī’’ ti cintetvā upaṭṭhāke āha‘‘ mayhaṃ pitā taruṇo, ahaṃ etassa dhūmakālaṃ olokento mahallako bhavissāmi jarājiṇṇo, tādise kāle laddhenapi rajjena ko attho’’ ti. "
  9756. 499756,112,1916,54,78,1,107,17,"Te āhaṃsu‘‘ deva, na sakkā paccantaṃ gantvā corattaṃ kātuṃ, tava pitaraṃ kenaci upāyena māretvā rajjaṃ gaṇhā’’ ti . "
  9757. 499757,112,1916,79,102,1,113,15,So‘‘ sādhū’’ ti antonivesane rañño sāyaṃ nhānapokkharaṇīsamīpaṃ gantvā‘‘ ettha naṃ māressāmī’’ ti khaggaṃ gahetvā aṭṭhāsi.
  9758. 499758,112,1916,103,120,1,88,12,"Rājā sāyaṃ mūsikaṃ nāma dāsiṃ‘‘ gantvā pokkharaṇīpiṭṭhiṃ sodhetvā ehi, nhāyissāmī’’ ti pesesi. "
  9759. 499759,112,1916,121,127,1,50,6,Sā gantvā pokkharaṇīpiṭṭhiṃ sodhentī kumāraṃ passi.
  9760. 499760,112,1916,128,137,1,83,9,Kumāro attano kammassa pākaṭabhāvabhayena taṃ dvidhā chinditvā pokkharaṇiyaṃ pātesi.
  9761. 499761,112,1916,138,142,1,21,3,Rājā nhāyituṃ agamāsi .
  9762. 499762,112,1916,143,160,1,73,12,"Sesajano‘‘ ajjāpi mūsikā dāsī na punāgacchati, kuhiṃ gatā kattha gatā’’ ti āha. "
  9763. 499763,112,1916,161,162,1,4,1,Rājā–
  9764. 499764,112,1917,2,4,1,0,0,123.
  9765. 499765,112,1918,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kuhiṃ gatā kattha gatā, iti lālappatī jano; "
  9766. 499766,112,1919,2,11,1,39,6,"Ahameveko jānāmi, udapāne mūsikā hatā’’ ti."
  9767. 499767,112,1919,12,12,1,0,0,–
  9768. 499768,112,1920,2,7,1,48,5,Paṭhamaṃ gāthaṃ bhaṇanto pokkharaṇītīraṃ agamāsi.
  9769. 499769,112,1921,2,9,1,51,6,Tattha kuhiṃ gatā kattha {gatā}ti aññamaññavevacanāni.
  9770. 499770,112,1921,10,15,1,32,4,Iti {lālappatī}ti evaṃ vippalapati.
  9771. 499771,112,1921,16,45,1,191,24,"Iti ayaṃ gāthā‘‘ ajānanto jano mūsikā dāsī kuhiṃ gatāti vippalapati, rājakumārena dvidhā chinditvā mūsikāya pokkharaṇiyaṃ pātitabhāvaṃ ahameva eko jānāmī’’ ti rañño ajānantasseva imamatthaṃ dīpeti. "
  9772. 499772,112,1922,2,18,1,92,12,Kumāro ‘‘ mayā katakammaṃ mayhaṃ pitarā ñātan’’ ti bhīto palāyitvā tamatthaṃ upaṭṭhākānaṃ ārocesi.
  9773. 499773,112,1922,19,48,1,140,21,"Te sattaṭṭhadivasaccayena puna taṃ āhaṃsu‘‘ deva, sace rājā jāneyya, na tuṇhī bhaveyya, takkagāhena pana tena taṃ vuttaṃ bhavissati, mārehi nan’’ ti. "
  9774. 499774,112,1922,49,61,1,103,12,So punekadivasaṃ khaggahattho sopānapādamūle ṭhatvā rañño āgamanakāle ito cito ca paharaṇokāsaṃ olokesi.
  9775. 499775,112,1922,62,63,1,4,1,Rājā–
  9776. 499776,112,1923,2,4,1,0,0,124.
  9777. 499777,112,1924,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yañcetaṃ iti cīti ca, gadrabhova nivattasi; "
  9778. 499778,112,1925,2,11,1,49,6,"Udapāne mūsikaṃ hantvā, yavaṃ bhakkhetumicchasī’’ ti."
  9779. 499779,112,1925,12,12,1,0,0,–
  9780. 499780,112,1926,2,7,1,34,4,Dutiyaṃ gāthaṃ sajjhāyanto agamāsi.
  9781. 499781,112,1926,8,49,1,245,33,"Ayampi gāthā‘‘ yasmā tvaṃ iti cīti ca ito cito ca paharaṇokāsaṃ olokento gadrabhova nivattasi, tasmā taṃ jānāmi‘ purimadivase pokkharaṇiyaṃ mūsikaṃ dāsiṃ hantvā ajja maṃ yavarājānaṃ bhakkhetuṃ māretuṃ icchasī’’’ ti rañño ajānantasseva imamatthaṃ dīpeti. "
  9782. 499782,112,1927,2,12,1,41,6,Kumāro ‘‘ diṭṭhomhi pitarā’’ ti utrasto palāyi.
  9783. 499783,112,1927,13,32,1,134,15,So puna aḍḍhamāsamattaṃ atikkamitvā‘‘ rājānaṃ dabbiyā paharitvā māressāmī’’ ti ekaṃ dīghadaṇḍakaṃ dabbipaharaṇaṃ gahetvā olumbitvā aṭṭhāsi.
  9784. 499784,112,1927,33,34,1,4,1,Rājā–
  9785. 499785,112,1928,2,4,1,0,0,125.
  9786. 499786,112,1929,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Daharo cāsi dummedha, paṭhamuppattiko susu; "
  9787. 499787,112,1930,2,12,1,46,7,"Dīghañcetaṃ samāsajja, na te dassāmi jīvitan’’ ti."
  9788. 499788,112,1930,13,13,1,0,0,–
  9789. 499789,112,1931,2,7,1,55,5,Tatiyaṃ gāthaṃ sajjhāyanto sopānapādamatthakaṃ abhiruhi.
  9790. 499790,112,1932,2,12,1,80,8,"Tattha {paṭhamuppattiko}ti paṭhamavayena uppattito upeto, paṭhamavaye ṭhitoti attho. "
  9791. 499791,112,1932,13,16,1,13,2,{Susū}ti taruṇo.
  9792. 499792,112,1932,17,21,1,38,4,Dīghan ti dīghadaṇḍakaṃ dabbipaharaṇaṃ.
  9793. 499793,112,1932,22,29,1,45,5,"{Samāsajjā}ti gahetvā, olumbitvā ṭhitosīti attho. "
  9794. 499794,112,1932,30,63,1,219,26,"Ayampi gāthā‘‘ dummedha, attano vayaṃ paribhuñjituṃ na labhissasi, na te dāni nillajjassa jīvitaṃ dassāmi, māretvā khaṇḍākhaṇḍaṃ chinditvā sūleyeva āvuṇāpessāmī’’ ti rañño ajānantasseva kumāraṃ santajjayamānā imamatthaṃ dīpeti. "
  9795. 499795,112,1933,2,20,1,81,13,"So taṃ divasaṃ palāyituṃ asakkonto‘‘ jīvitaṃ me dehi, devā’’ ti rañño pādamūle nipajji. "
  9796. 499796,112,1933,21,54,1,250,29,Rājā taṃ tajjetvā saṅkhalikāhi bandhāpetvā bandhanāgāre kāretvā setacchattassa heṭṭhā alaṅkatarājāsane nisīditvā‘‘ amhākaṃ ācariyo disāpāmokkho brāhmaṇo imaṃ mayhaṃ antarāyaṃ disvā imā tisso gāthā abhāsī’’ ti haṭṭhatuṭṭho udānaṃ udānento sesagāthā abhāsi–
  9797. 499797,112,1934,2,4,1,0,0,126.
  9798. 499798,112,1935,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Nāntalikkhabhavanena, nāṅgaputtapinena vā; "
  9799. 499799,112,1936,2,8,1,39,5,"Puttena hi patthayito, silokehi pamocito. "
  9800. 499800,112,1937,2,4,1,0,0,127.
  9801. 499801,112,1938,2,9,1,44,4,"‘ ‘ Sabbaṃ sutamadhīyetha, hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ; "
  9802. 499802,112,1939,2,10,1,45,7,"Sabbassa atthaṃ jāneyya, na ca sabbaṃ payojaye; "
  9803. 499803,112,1940,2,12,1,45,7,"Hoti tādisako kālo, yattha atthāvahaṃ sutan’’ ti. "
  9804. 499804,112,1941,2,22,1,167,16,"Tattha {nāntalikkhabhavanenā}ti antalikkhabhavanaṃ vuccati dibbavimānaṃ, ahaṃ ajja antalikkhabhavanampi na āruḷho, tasmā antalikkhabhavanenāpi ajja maraṇato na pamocitomhi. "
  9805. 499805,112,1941,23,31,1,67,7,Nāṅgaputtapinena {vā}ti aṅgasarikkhakena vā puttapinenapi na pamocito.
  9806. 499806,112,1941,32,43,1,72,10,Puttena hi {patthayito}ti ahaṃ pana attano putteneva ajja māretuṃ patthito.
  9807. 499807,112,1941,44,53,1,70,8,Silokehi {pamocito}ti sohaṃ ācariyena bandhitvā dinnāhi gāthāhi pamocito.
  9808. 499808,112,1942,2,6,1,19,3,Sutan ti pariyattiṃ.
  9809. 499809,112,1942,7,11,1,30,3,{Adhīyethā}ti gaṇheyya sikkheyya.
  9810. 499810,112,1942,12,25,1,95,12,"Hīnamukkaṭṭhamajjhiman ti hīnaṃ vā hotu uttamaṃ vā majjhimaṃ vā, sabbaṃ adhīyitabbamevāti dīpeti. "
  9811. 499811,112,1942,26,44,1,105,16,"Na ca sabbaṃ {payojaye}ti hīnaṃ mantaṃ vā sippaṃ vā majjhimaṃ vā na payojaye, uttamameva payojayeyyāti attho. "
  9812. 499812,112,1942,45,63,1,157,17,"Yattha atthāvahaṃ sutan ti yasmiṃ kāle mahosadhapaṇḍitassa kumbhakārakammakaraṇaṃ viya yaṃkiñci sikkhitasippaṃ atthāvahaṃ hoti, tādisopi kālo hotiyevāti attho. "
  9813. 499813,112,1942,64,70,1,49,6,Aparabhāge rañño accayena kumāro rajje patiṭṭhāsi.
  9814. 499814,112,1943,2,8,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi–
  9815. 499815,112,1943,9,19,1,43,6,‘‘ tadā disāpāmokkho ācariyo ahameva ahosin’’ ti.
  9816. 499816,112,1944,2,4,1,26,2,Mūsikajātakavaṇṇanā tatiyā.
  9817. 499817,112,1946,2,7,1,27,2,[ 374]4. Cūḷadhanuggahajātakavaṇṇanā
  9818. 499818,112,1947,2,12,1,89,10,Sabbaṃ bhaṇḍan ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi.
  9819. 499819,112,1947,13,54,1,202,29,"Tena bhikkhunā‘‘ purāṇadutiyikā maṃ, bhante, ukkaṇṭhāpetī’’ ti vutte satthā‘‘ esā bhikkhu, itthī na idāneva tuyhaṃ anatthakārikā, pubbepi te etaṃ nissāya asinā sīsaṃ chinnan’’ ti vatvā bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari. "
  9820. 499820,112,1948,2,11,1,72,8,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto sakkattaṃ kāresi.
  9821. 499821,112,1948,12,25,1,134,13,Tadā eko bārāṇasivāsī brāhmaṇamāṇavo takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā dhanukamme nipphattiṃ patto cūḷadhanuggahapaṇḍito nāma ahosi.
  9822. 499822,112,1948,26,41,1,73,11,Athassa ācariyo‘‘ ayaṃ mayā sadisaṃ sippaṃ uggaṇhī’’ ti attano dhītaraṃ adāsi.
  9823. 499823,112,1948,42,54,1,54,8,So taṃ gahetvā‘‘ bārāṇasiṃ gamissāmī’’ ti maggaṃ paṭipajji.
  9824. 499824,112,1948,55,68,1,85,12,"Antarāmagge eko vāraṇo ekaṃ padesaṃ suññamakāsi, taṃ ṭhānaṃ abhiruhituṃ na koci ussahi. "
  9825. 499825,112,1948,69,77,1,85,7,Cūḷadhanuggahapaṇḍito manussānaṃ vārentānaññeva bhariyaṃ gahetvā aṭavimukhaṃ abhiruhi.
  9826. 499826,112,1948,78,88,1,62,9,"Athassa aṭavimajjhe vāraṇo uṭṭhahi, so taṃ kumbhe sarena vijjhi. "
  9827. 499827,112,1948,89,93,1,41,4,Saro vinivijjhitvā pacchābhāgena nikkhami.
  9828. 499828,112,1948,94,107,1,89,12,"Vāraṇo tattheva pati, dhanuggahapaṇḍito taṃ ṭhānaṃ khemaṃ katvā purato aññaṃ aṭaviṃ pāpuṇi. "
  9829. 499829,112,1948,108,113,1,36,5,Tatthāpi paññāsa corā maggaṃ hananti.
  9830. 499830,112,1948,114,129,1,126,15,Tampi so manussehi vāriyamāno abhiruyha tesaṃ corānaṃ mige vadhitvā maggasamīpe maṃsaṃ pacitvā khādantānaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ pāpuṇi.
  9831. 499831,112,1949,2,20,1,103,13,Tadā taṃ corā alaṅkatapaṭiyattāya bhariyāya saddhiṃ āgacchantaṃ disvā‘‘ gaṇhissāma nan’’ ti ussāhaṃ kariṃsu.
  9832. 499832,112,1949,21,38,1,105,12,"Corajeṭṭhako purisalakkhaṇakusalo, so taṃ oloketvāva‘‘ uttamapuriso ayan’’ ti ñatvā ekassapi uṭṭhahituṃ nādāsi. "
  9833. 499833,112,1949,39,60,1,112,15,Dhanuggahapaṇḍito‘‘ gaccha‘ amhākampi ekaṃ maṃsasūlaṃ dethā’ ti vatvā maṃsaṃ āharā’’ ti tesaṃ santikaṃ bhariyaṃ pesesi.
  9834. 499834,112,1949,61,73,1,43,8,Sā gantvā‘‘ ekaṃ kira maṃsasūlaṃ dethā’’ ti āha.
  9835. 499835,112,1949,74,84,1,48,6,Corajeṭṭhako‘‘ anaggho puriso’’ ti maṃsasūlaṃ dāpesi.
  9836. 499836,112,1949,85,97,1,59,8,Corā‘‘ amhehi kira pakkaṃ khāditan’’ ti apakkamaṃsasūlaṃ adaṃsu.
  9837. 499837,112,1949,98,111,1,80,9,Dhanuggaho attānaṃ sambhāvetvā‘‘ mayhaṃ apakkamaṃsasūlaṃ dadantī’’ ti corānaṃ kujjhi.
  9838. 499838,112,1949,112,126,1,63,9,"Corā‘‘ kiṃ ayameveko puriso, mayaṃ itthiyo’’ ti kujjhitvā uṭṭhahiṃsu. "
  9839. 499839,112,1949,127,133,1,65,6,Dhanuggaho ekūnapaññāsa jane ekūnapaññāsakaṇḍehi vijjhitvā pātesi.
  9840. 499840,112,1949,134,138,1,37,4,Corajeṭṭhakaṃ vijjhituṃ kaṇḍaṃ nāhosi.
  9841. 499841,112,1949,139,144,1,47,5,Tassa kira kaṇḍanāḷiyaṃ samapaṇṇāsayeva kaṇḍāni.
  9842. 499842,112,1949,145,169,1,159,19,"Tesu ekena vāraṇaṃ vijjhi, ekūnapaññāsakaṇḍehi core vijjhitvā corajeṭṭhakaṃ pātetvā tassa ure nisinno‘‘ sīsamassa chindissāmī’’ ti bhariyāya hatthato asiṃ āharāpesi. "
  9843. 499843,112,1949,170,185,1,96,12,"Sā taṅkhaṇaññeva corajeṭṭhake lobhaṃ katvā corassa hatthe tharuṃ, sāmikassa hatthe dhāraṃ ṭhapesi. "
  9844. 499844,112,1949,186,194,1,70,8,Coro tharudaṇḍaṃ parāmasitvā asiṃ nīharitvā dhanuggahassa sīsaṃ chindi.
  9845. 499845,112,1950,2,10,1,56,8,So taṃ ghātetvā itthiṃ ādāya gacchanto jātigottaṃ pucchi.
  9846. 499846,112,1950,11,21,1,53,6,Sā‘‘ takkasilāyaṃ disāpāmokkhācariyassa dhītāmhī’’ ti āha.
  9847. 499847,112,1950,22,31,1,27,5,‘‘ Kathaṃ tvaṃ iminā laddhā’’ ti.
  9848. 499848,112,1950,32,58,1,143,21,"Mayhaṃ pitā‘‘ ayaṃ mayā sadisaṃ katvā sippaṃ sikkhī’’ ti tussitvā imassa maṃ adāsi, sāhaṃ tayi sinehaṃ katvā attano kuladattiyaṃ sāmikaṃ mārāpesinti. "
  9849. 499849,112,1950,59,103,1,258,32,"Corajeṭṭhako‘‘ kuladattiyaṃ tāvesā sāmikaṃ māresi, aññaṃ panekaṃ disvā mampi evamevaṃ karissati, imaṃ chaḍḍetuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā gacchanto antarāmagge ekaṃ kunnadiṃ uttānatalaṃ taṅkhaṇodakapūraṃ disvā‘‘ bhadde, imissaṃ nadiyaṃ susumārā kakkhaḷā, kiṃ karomā’’ ti āha."
  9850. 499850,112,1950,104,124,1,113,15,"‘‘ Sāmi, sabbaṃ ābharaṇabhaṇḍaṃ mama uttarāsaṅgena bhaṇḍikaṃ katvā paratīraṃ netvā puna āgantvā maṃ gahetvā gacchā’’ ti. "
  9851. 499851,112,1950,125,144,1,105,15,So‘‘ sādhū’’ ti sabbaṃ ābharaṇabhaṇḍaṃ ādāya nadiṃ otaritvā taranto viya paratīraṃ patvā taṃ chaḍḍetvā pāyāsi.
  9852. 499852,112,1950,145,174,1,136,22,"Sā taṃ disvā‘‘ sāmi, kiṃ maṃ chaḍḍetvā viya gacchasi, kasmā evaṃ karosi, ehi mampi ādāya gacchā’’ ti tena saddhiṃ sallapantī paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9853. 499853,112,1951,2,4,1,0,0,128.
  9854. 499854,112,1952,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya, pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇa; "
  9855. 499855,112,1953,2,12,1,48,7,"Paccāgaccha lahuṃ khippaṃ, mampi tārehi dānito’’ ti. "
  9856. 499856,112,1954,2,16,1,79,12,"Tattha lahuṃ khippan ti lahuṃ paccāgaccha, khippaṃ mampi tārehi dāni itoti attho. "
  9857. 499857,112,1955,2,9,1,51,7,Coro taṃ sutvā paratīre ṭhitoyeva dutiyaṃ gāthamāha–
  9858. 499858,112,1956,2,4,1,0,0,129.
  9859. 499859,112,1957,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena, nimīni bhotī adhuvaṃ dhuvena; "
  9860. 499860,112,1958,2,15,1,59,9,"Mayāpi bhotī nimineyya aññaṃ, ito ahaṃ dūrataraṃ gamissan’’ ti. "
  9861. 499861,112,1959,2,5,1,23,3,Sā heṭṭhā vuttatthāyeva–
  9862. 499862,112,1960,2,22,1,109,15,"Coro pana‘‘ ito ahaṃ dūrataraṃ gamissaṃ, tiṭṭha tvan’’ ti vatvā tassā viravantiyāva ābharaṇabhaṇḍikaṃ ādāya palāto. "
  9863. 499863,112,1960,23,39,1,115,15,Tato sā bālā atricchatāya evarūpaṃ byasanaṃ pattā anāthā hutvā avidūre ekaṃ eḷagalāgumbaṃ upagantvā rodamānā nisīdi.
  9864. 499864,112,1960,40,134,1,581,76,"Tasmiṃ khaṇe sakko devarājā lokaṃ olokento taṃ atricchatāhataṃ sāmikā ca jārā ca parihīnaṃ rodamānaṃ disvā‘‘ etaṃ niggaṇhitvā lajjāpetvā āgamissāmī’’ ti mātaliñca pañcasikhañca ādāya tattha gantvā nadītīre ṭhatvā‘‘ mātali, tvaṃ maccho bhava, pañcasikha tvaṃ sakuṇo bhava, ahaṃ pana siṅgālo hutvā mukhena maṃsapiṇḍaṃ gahetvā etissā sammukhaṭṭhānaṃ gamissāmi, tvaṃ mayi tattha gate udakato ullaṅghitvā mama purato pata, athāhaṃ mukhena gahitamaṃsapiṇḍaṃ chaḍḍetvā macchaṃ gahetuṃ pakkhandissāmi, tasmiṃ khaṇe tvaṃ, pañcasikha, taṃ maṃsapiṇḍaṃ gahetvā ākāse uppata, tvaṃ mātali, udake patā’’ ti āṇāpesi."
  9865. 499865,112,1960,135,152,1,57,9,"‘‘ Sādhu, devā’’ ti, mātali, maccho ahosi, pañcasikho sakuṇo ahosi. "
  9866. 499866,112,1960,153,161,1,73,8,Sakko siṅgālo hutvā maṃsapiṇḍaṃ mukhenādāya tassā sammukhaṭṭhānaṃ agamāsi.
  9867. 499867,112,1960,162,168,1,45,6,Maccho udakā uppatitvā siṅgālassa purato pati.
  9868. 499868,112,1960,169,175,1,64,6,So mukhena gahitamaṃsapiṇḍaṃ chaḍḍetvā macchassatthāya pakkhandi.
  9869. 499869,112,1960,176,194,1,131,16,"Maccho uppatitvā udake pati, sakuṇo maṃsapiṇḍaṃ gahetvā ākāse uppati, siṅgālo ubhopi alabhitvā eḷagalāgumbaṃ olokento dummukho nisīdi. "
  9870. 499870,112,1960,195,217,1,102,16,"Sā taṃ disvā‘‘ ayaṃ atricchatāhato neva maṃsaṃ, na macchaṃ labhī’’ ti kuṭaṃ bhindantī viya mahāhasitaṃ hasi. "
  9871. 499871,112,1960,218,223,1,35,5,Taṃ sutvā siṅgālo tatiyaṃ gāthamāha–
  9872. 499872,112,1961,2,4,1,0,0,130.
  9873. 499873,112,1962,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Kāyaṃ eḷagalāgumbe, karoti ahuhāsiyaṃ; "
  9874. 499874,112,1963,2,9,1,42,6,"Nayīdha naccagītaṃ vā, tāḷaṃ vā susamāhitaṃ; "
  9875. 499875,112,1964,2,11,1,43,6,"Anamhikāle susoṇi, kinnu jagghasi sobhane’’ ti. "
  9876. 499876,112,1965,2,8,1,23,5,Tattha kāyan ti kā ayaṃ.
  9877. 499877,112,1965,9,12,1,27,2,{Eḷagalāgumbe}ti kambojigumbe.
  9878. 499878,112,1965,13,26,1,92,12,"Ahuhāsiyan ti dantavidaṃsakaṃ mahāhasitaṃ vuccati, taṃ kā esā etasmiṃ gumbe karotīti pucchati. "
  9879. 499879,112,1965,27,54,1,190,25,"Nayīdha naccagītaṃ {vā}ti imasmiṃ ṭhāne kassaci naccantassa naccaṃ vā gāyantassa gītaṃ vā hatthe susamāhite katvā vādentassa susamāhitaṃ hatthatāḷaṃ vā natthi, kaṃ disvā tvaṃ haseyyāsīti dīpeti. "
  9880. 499880,112,1965,55,58,1,23,2,{Anamhikāle}ti rodanakāle.
  9881. 499881,112,1965,59,62,1,20,2,{Susoṇī}ti sundarasoṇi.
  9882. 499882,112,1965,63,76,1,85,11,Kiṃ nu {jagghasī}ti kena kāraṇena tvaṃ rodituṃ yuttakāle arodamānāva mahāhasitaṃ hasasi.
  9883. 499883,112,1965,77,82,1,32,4,{Sobhane}ti taṃ pasaṃsanto ālapati.
  9884. 499884,112,1966,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā sā catutthaṃ gāthamāha–
  9885. 499885,112,1967,2,4,1,0,0,131.
  9886. 499886,112,1968,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Siṅgāla bāla dummedha, appapaññosi jambuka; "
  9887. 499887,112,1969,2,12,1,45,7,"Jīno macchañca pesiñca, kapaṇo viya jhāyasī’’ ti. "
  9888. 499888,112,1970,2,7,1,30,4,Tattha {jīno}ti jānippatto hutvā.
  9889. 499889,112,1970,8,11,1,19,3,Pesin ti maṃsapesiṃ.
  9890. 499890,112,1970,12,23,1,82,10,Kapaṇo viya {jhāyasī}ti sahassabhaṇḍikaṃ parājito kapaṇo viya jhāyasi socasi cintesi.
  9891. 499891,112,1971,2,6,1,31,4,Tato siṅgālo pañcamaṃ gāthamāha–
  9892. 499892,112,1972,2,4,1,0,0,132.
  9893. 499893,112,1973,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Sudassaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ; "
  9894. 499894,112,1974,2,12,1,46,7,"Jīnā patiñca jārañca, maññe tvaññeva jhāyasī’’ ti. "
  9895. 499895,112,1975,2,43,1,323,38,"Tattha tvaññeva {jhāyasī}ti pāpadhamme dussīle ahaṃ tāva mama gocaraṃ na labhissāmi, tvaṃ pana atricchatāya hatā taṃmuhuttadiṭṭhake core paṭibaddhacittā hutvā tañca jāraṃ kuladattiyañca patiṃ jīnā, maṃ upādāya sataguṇena sahassaguṇena kapaṇatarā hutvā jhāyasi rodasi paridevasīti lajjāpetvā vippakāraṃ pāpento mahāsatto evamāha. "
  9896. 499896,112,1976,2,8,1,32,5,Sā tassa vacanaṃ sutvā gāthamāha–
  9897. 499897,112,1977,2,4,1,0,0,133.
  9898. 499898,112,1978,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evametaṃ migarāja, yathā bhāsasi jambuka; "
  9899. 499899,112,1979,2,13,1,47,8,"Sā nūnāhaṃ ito gantvā, bhattu hessaṃ vasānugā’’ ti. "
  9900. 499900,112,1980,2,8,1,31,4,Tattha {nūnā}ti ekaṃsatthe nipāto.
  9901. 499901,112,1980,9,23,1,106,14,Sā ahaṃ ito gantvā puna aññaṃ bhattāraṃ labhitvā ekaṃseneva tassa bhattu vasānugā vasavattinī bhavissāmīti.
  9902. 499902,112,1981,2,10,1,71,8,Athassā anācārāya dussīlāya vacanaṃ sutvā sakko devarājā osānagāthamāha–
  9903. 499903,112,1982,2,4,1,0,0,134.
  9904. 499904,112,1983,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Yo hare mattikaṃ thālaṃ, kaṃsathālampi so hare; "
  9905. 499905,112,1984,2,11,1,43,6,"Kataṃyeva tayā pāpaṃ, punapevaṃ karissasī’’ ti. "
  9906. 499906,112,1985,2,34,1,203,25,"Tassattho – anācāre kiṃ kathesi, yo mattikaṃ thālaṃ harati, suvaṇṇathālarajatathālādippabhedaṃ kaṃsathālampi so harateva, idañca tayā pāpaṃ katameva, na sakkā tava saddhātuṃ, sā tvaṃ punapi evaṃ karissasiyevāti. "
  9907. 499907,112,1985,35,43,1,64,8,Evaṃ so taṃ lajjāpetvā vippakāraṃ pāpetvā sakaṭṭhānameva agamāsi.
  9908. 499908,112,1986,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. "
  9909. 499909,112,1987,2,16,1,100,12,"Tadā dhanuggaho ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, sā itthī purāṇadutiyikā, sakko devarājā pana ahameva ahosinti. "
  9910. 499910,112,1988,2,4,1,36,2,Cūḷadhanuggahajātakavaṇṇanā catutthā.
  9911. 499911,112,1990,2,7,1,19,2,[ 375]5. Kapotajātakavaṇṇanā
  9912. 499912,112,1991,2,13,1,79,10,Idāni {khomhī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.
  9913. 499913,112,1991,14,17,1,33,3,Lolavatthu anekaso vitthāritameva.
  9914. 499914,112,1991,18,63,1,177,29,"Taṃ pana satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu, lolo’’ ti pucchitvā‘‘ āma, bhante’’ ti vutte‘‘ na kho bhikkhu idāneva, pubbepi tvaṃ lolosi, lolatāya pana jīvitakkhayaṃ patto’’ ti vatvā atītaṃ āhari. "
  9915. 499915,112,1992,2,15,1,130,12,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvatayoniyaṃ nibbattitvā bārāṇasiseṭṭhino mahānase nīḷapacchiyaṃ vasati.
  9916. 499916,112,1992,16,26,1,69,9,Atheko kāko macchamaṃsaluddho tena saddhiṃ mettiṃ katvā tattheva vasi.
  9917. 499917,112,1992,27,84,1,304,37,"So ekadivasaṃ bahuṃ macchamaṃsaṃ disvā‘‘ imaṃ khādissāmī’’ ti nitthunanto nīḷapacchiyaṃyeva nipajjitvā pārāvatena‘‘ ehi, samma, gocarāya gamissāmā’’ ti vuccamānopi‘‘ ajīrakena nipannomhi, gaccha tvan’’ ti vatvā tasmiṃ gate‘‘ gato me paccāmittakaṇṭako, idāni yathāruci macchamaṃsaṃ khādissāmī’’ ti cintento paṭhamaṃ gāthamāha– "
  9918. 499918,112,1993,2,4,1,0,0,135.
  9919. 499919,112,1994,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Idāni khomhi sukhito arogo, nikkaṇṭako nippatito kapoto; "
  9920. 499920,112,1995,2,15,1,63,10,"Kāhāmi dānī hadayassa tuṭṭhiṃ, tathā hi maṃ maṃsasākaṃ baletī’’ ti. "
  9921. 499921,112,1996,2,6,1,26,3,Tattha {nippatito}ti niggato.
  9922. 499922,112,1996,7,10,1,17,2,{Kapoto}ti pārāvato.
  9923. 499923,112,1996,11,16,1,28,4,Kāhāmi {dānī}ti karissāmi dāni.
  9924. 499924,112,1996,17,40,1,147,21,"Tathā hi maṃ maṃsasākaṃ {baletī}ti tathā hi maṃsañca avasesaṃ sākañca mayhaṃ balaṃ karoti, uṭṭhehi khādāti vadamānaṃ viya ussāhaṃ mamaṃ karotīti attho. "
  9925. 499925,112,1997,2,23,1,150,17,So bhattakārake macchamaṃsaṃ pacitvā mahānasā nikkhamma sarīrato sedaṃ pavāhente pacchito nikkhamitvā rasakaroṭiyaṃ nilīyitvā‘‘ kiri kirī’’ ti saddamakāsi.
  9926. 499926,112,1997,24,52,1,265,27,Bhattakārako vegenāgantvā kākaṃ gahetvā sabbapattāni luñjitvā allasiṅgīverañca siddhatthake ca pisitvā lasuṇaṃ pūtitakkena madditvā sakalasarīraṃ makkhetvā ekaṃ kaṭhalaṃ ghaṃsitvā vijjhitvā suttakena tassa gīvāyaṃ bandhitvā nīḷapacchiyaṃyeva taṃ pakkhipitvā agamāsi.
  9927. 499927,112,1997,53,80,1,147,22,"Pārāvato āgantvā taṃ disvā‘‘ kā esā balākā mama sahāyassa pacchiyaṃ nipannā, caṇḍo hi so āgantvā ghāteyyāpi nan’’ ti parihāsaṃ karonto dutiyaṃ gāthamāha– "
  9928. 499928,112,1998,2,4,1,0,0,136.
  9929. 499929,112,1999,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kāyaṃ balākā sikhinī, corī laṅghipitāmahā; "
  9930. 499930,112,2000,2,13,1,44,8,"Oraṃ balāke āgaccha, caṇḍo me vāyaso sakhā’’ ti. "
  9931. 499931,112,2001,2,16,1,23,3,Sā heṭṭhā( jā. aṭṭha.2.3.70) vuttatthāyeva.
  9932. 499932,112,2002,2,7,1,32,5,Taṃ sutvā kāko tatiyaṃ gāthamāha–
  9933. 499933,112,2003,2,4,1,0,0,137.
  9934. 499934,112,2004,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Alañhi te jagghitāye, mamaṃ disvāna edisaṃ; "
  9935. 499935,112,2005,2,10,1,46,5,"Vilūnaṃ sūdaputtena, piṭṭhamaṇḍena makkhitan’’ ti. "
  9936. 499936,112,2006,2,8,1,35,5,Tattha alan ti paṭisedhatthe nipāto.
  9937. 499937,112,2006,9,12,1,20,2,{Jagghitāye}ti hasituṃ.
  9938. 499938,112,2006,13,32,1,113,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– idāni maṃ edisaṃ evaṃ dukkhappattaṃ disvā tava alaṃ hasituṃ, mā edise kāle parihāsakeḷiṃ karohīti. "
  9939. 499939,112,2007,2,9,1,51,6,So parihāsakeḷiṃ karontova puna catutthaṃ gāthamāha–
  9940. 499940,112,2008,2,4,1,0,0,138.
  9941. 499941,112,2009,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Sunhāto suvilittosi, annapānena tappito; "
  9942. 499942,112,2010,2,13,1,44,8,"Kaṇṭhe ca te veḷuriyo, agamā nu kajaṅgalan’’ ti. "
  9943. 499943,112,2011,2,23,1,137,19,"Tattha kaṇṭhe ca te {veḷuriyo}ti ayaṃ te veḷuriyamaṇipi kaṇṭhe piḷandho, tvaṃ ettakaṃ kālaṃ amhākaṃ etaṃ na dassesīti kapālaṃ sandhāyevamāha. "
  9944. 499944,112,2011,24,35,1,54,7,Kajaṅgalan ti idha bārāṇasīyeva‘‘ kajaṅgalā’’ ti adhippetā.
  9945. 499945,112,2011,36,42,1,51,6,Ito nikkhamitvā kacci antonagaraṃ gatosīti pucchati.
  9946. 499946,112,2012,2,6,1,28,4,Tato kāko pañcamaṃ gāthamāha–
  9947. 499947,112,2013,2,4,1,0,0,139.
  9948. 499948,112,2014,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Mā te mitto amitto vā, agamāsi kajaṅgalaṃ; "
  9949. 499949,112,2015,2,12,1,52,7,"Piñchāni tattha lāyitvā, kaṇṭhe bandhanti vaṭṭanan’’ ti. "
  9950. 499950,112,2016,2,7,1,25,3,Tattha {piñchānī}ti pattāni.
  9951. 499951,112,2016,8,14,1,47,5,Tattha {lāyitvā}ti tasmiṃ bārāṇasinagare luñcitvā.
  9952. 499952,112,2016,15,18,1,22,3,Vaṭṭanan ti kaṭhalikaṃ.
  9953. 499953,112,2017,2,6,1,33,4,Taṃ sutvā pārāvato osānagāthamāha–
  9954. 499954,112,2018,2,4,1,0,0,140.
  9955. 499955,112,2019,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; "
  9956. 499956,112,2020,2,13,1,47,8,"Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhinā’’ ti. "
  9957. 499957,112,2021,2,8,1,50,5,Tattha {punapāpajjasī}ti punapi evarūpaṃ āpajjissasi.
  9958. 499958,112,2021,9,12,1,21,3,Evarūpañhi te sīlanti.
  9959. 499959,112,2022,2,12,1,69,10,Iti naṃ so ovaditvā tattha avasitvā pakkhe pasāretvā aññattha agamāsi.
  9960. 499960,112,2022,13,17,1,36,4,Kākopi tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.
  9961. 499961,112,2023,2,16,1,124,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. "
  9962. 499962,112,2023,17,26,1,56,8,"Tadā kāko lolabhikkhu ahosi, kapoto pana ahameva ahosinti. "
  9963. 499963,112,2024,2,4,1,27,2,Kapotajātakavaṇṇanā pañcamā.
  9964. 499964,112,2025,2,4,1,17,2,Aḍḍhavaggo tatiyo.
  9965. 499965,112,2026,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ –
  9966. 499966,112,2027,2,8,1,38,4,"Maṇikuṇḍala sujātā, venasākhañca oragaṃ; "
  9967. 499967,112,2028,2,9,1,45,6,"Ghaṭaṃ koraṇḍi laṭuki, dhammapālaṃ migaṃ tathā. "
  9968. 499968,112,2029,2,8,1,42,5,"Suyonandī vaṇṇāroha, sīlaṃ hirī khajjopanaṃ; "
  9969. 499969,112,2030,2,8,1,41,5,"Ahi gumbiya sāḷiyaṃ, tacasāraṃ mittavindaṃ. "
  9970. 499970,112,2031,2,7,1,38,4,"Palāsañceva dīghiti, migapotaka mūsikaṃ; "
  9971. 499971,112,2032,2,7,1,39,4,"Dhanuggaho kapotañca, jātakā pañcavīsati. "
  9972. 499972,112,2033,2,4,1,29,2,Pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
  9973. 499973,112,2034,2,4,1,12,2,6 . Chakkanipāto
  9974. 499974,112,2035,2,4,1,12,2,1 . Avāriyavaggo
  9975. 499975,112,2037,2,7,1,20,2,[ 376]1. Avāriyajātakavaṇṇanā
  9976. 499976,112,2038,2,17,1,89,11,Māsu kujjha {bhūmipatī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ titthanāvikaṃ ārabbha kathesi.
  9977. 499977,112,2038,18,38,1,113,17,"So kira bālo ahosi aññāṇo, neva so buddhādīnaṃ ratanānaṃ, na aññesaṃ puggalānaṃ guṇaṃ jānāti, caṇḍo pharuso sāhasiko. "
  9978. 499978,112,2038,39,68,1,149,19,"Atheko jānapado bhikkhu‘‘ buddhupaṭṭhānaṃ karissāmī’’ ti āgacchanto sāyaṃ aciravatītitthaṃ patvā taṃ evamāha‘‘ upāsaka, paratīraṃ gamissāmi, nāvaṃ me dehī’’ ti."
  9979. 499979,112,2038,69,82,1,43,7,"‘‘ Bhante, idāni akālo, ekasmiṃ ṭhāne vasassū’’ ti."
  9980. 499980,112,2038,83,97,1,51,8,"‘‘ Upāsaka, idha kuhiṃ vasissāmi, maṃ gaṇhitvā gacchā’’ ti. "
  9981. 499981,112,2038,98,128,1,181,25,"So kujjhitvā‘‘ ehi re samaṇa, vahāmī’’ ti theraṃ nāvaṃ āropetvā ujukaṃ agantvā heṭṭhā nāvaṃ netvā ulloḷaṃ katvā tassa pattacīvaraṃ temetvā kilametvā tīraṃ patvā andhakāravelāyaṃ uyyojesi. "
  9982. 499982,112,2038,129,176,1,270,34,"Atha so vihāraṃ gantvā taṃ divasaṃ buddhupaṭṭhānassa okāsaṃ alabhitvā punadivase satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā satthārā katapaṭisanthāro‘‘ kadā āgatosī’’ ti vutte‘‘ hiyyo, bhante’’ ti vatvā‘‘ atha kasmā ajja buddhupaṭṭhānaṃ āgatosī’’ ti vutte tamatthaṃ ārocesi. "
  9983. 499983,112,2038,177,209,1,163,25,"Taṃ sutvā satthā‘‘ na kho bhikkhu idāneva, pubbepesa caṇḍo pharuso sāhasiko, idāni pana tena tvaṃ kilamito, pubbepesa paṇḍite kilamesī’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari. "
  9984. 499984,112,2039,2,30,1,290,27,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā dīghamaddhānaṃ himavante phalāphalena yāpetvā loṇambilasevanatthāya bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ bhikkhāya pāvisi.
  9985. 499985,112,2039,31,52,1,154,18,"Atha naṃ rājaṅgaṇappattaṃ rājā disvā tassa iriyāpathe pasīditvā antepuraṃ ānetvā bhojetvā paṭiññaṃ gahetvā rājuyyāne vasāpesi, devasikaṃ upaṭṭhānaṃ agamāsi. "
  9986. 499986,112,2039,53,77,1,171,18,"Tamenaṃ bodhisatto‘‘ raññā nāma, mahārāja, cattāri agatigamanāni vajjetvā appamattena khantimettānuddayasampannena hutvā dhammena rajjaṃ kāretabban’’ ti vatvā devasikaṃ ovadanto– "
  9987. 499987,112,2040,2,4,1,0,0,1.
  9988. 499988,112,2041,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Māsu kujjha bhūmipati, māsu kujjha rathesabha; "
  9989. 499989,112,2042,2,8,1,45,5,"Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, rājā raṭṭhassa pūjito. "
  9990. 499990,112,2043,2,4,1,0,0,2.
  9991. 499991,112,2044,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; "
  9992. 499992,112,2045,2,11,1,45,6,"Sabbattha anusāsāmi, māsu kujjha rathesabhā’’ ti."
  9993. 499993,112,2045,12,16,1,16,3,– dve gāthā abhāsi;
  9994. 499994,112,2046,2,12,1,70,9,Tattha raṭṭhassa {pūjito}ti evarūpo rājā raṭṭhassa pūjanīyo hotīti attho.
  9995. 499995,112,2046,13,36,1,174,20,"Sabbattha {anusāsāmī}ti etesu gāmādīsu yattha katthaci vasantopāhaṃ mahārāja, imāya eva anusiṭṭhiyā tamanusāsāmi, etesu vā gāmādīsu yattha katthaci ekasmimpi ekasattepi anusāsāmi. "
  9996. 499996,112,2046,37,50,1,81,11,"Māsu kujjha {rathesabhā}ti evamevāhaṃ taṃ anusāsāmi, raññā nāma kujjhatuṃ na vaṭṭati. "
  9997. 499997,112,2046,51,52,1,9,1,Kiṃkāraṇā?
  9998. 499998,112,2046,53,63,1,84,9,"Rājāno nāma vācāvudhā, tesaṃ kuddhānaṃ vacanamatteneva bahū jīvitakkhayaṃ pāpuṇantīti. "
  9999. 499999,112,2047,2,10,1,58,8,Evaṃ bodhisatto rañño āgatāgatadivase imā dve gāthā abhāsi.
  10000. 500000,112,2047,11,22,1,106,10,"Rājā anusiṭṭhiyā pasannacitto mahāsattassa satasahassuṭṭhānakaṃ ekaṃ gāmavaraṃ adāsi, bodhisatto paṭikkhipi. "